# Boeing 777X
 - YÖNLENDİRME 
Boeing 777X, geliştirilmekte olan Boeing 777 ailesinin yeni bir serisidir.  Boeing 777X'in iki çeşidi olacaktır; 777-8 ve 777-9. 777X, yeni motorları, katlanabilir kanat uçları olan yeni kompozit kanatları ve Boeing 787 teknolojilerini içermektedir. Lansman müşterisi Lufthansa'dır. Airbus A350 ile rekabet etmesi amaçlanmıştır. Teslimatların 2026'da başlaması beklenmektedir.


## Gelişme.
### Çalışmalar.
Eylül 2011'de Boeing, geçici olarak 777-8X ve 777-9X olarak adlandırılan ve topluca 777X olarak belirtilen yeni 777 sürümleri hakkında daha fazla ayrıntı yayınladı. İlk tahminler, 2019 yılının ilk çeyreğinde ilk 777X varyantları için hizmete girişi başlaması yönünde. Ağustos 2012'de Seattle Times'ta yayınlanan bir raporda, Boeing'in kalkınmasının, 777X'in yavaşlattığını, ancak 2019 yılına kadar hizmete girmesi planlandığını belirtti. Mayıs 2013'te Boeing'in yönetim kurulu, Ticari Uçaklar bölümünün 777X'i müşterilere sunmaya resmî izni verdi.
18 Eylül 2013'te, Lufthansa'nın denetim kurulu 747-400'ün yerine 34 adet Boeing 777-9X uçağının sipariş onayını verdi. O zamanlar, Boeing'in 2017'de 777X serisini daha sonra başlatmayı planladığı bildirildi. Ekim 2013'te Boeing; Charleston, Huntsville, Long Beach, Philadelphia ve St. Louis'deki ABD tesislerinin yanı sıra Moskova'daki Rus tesislerinin 777X tasarım çabasını destekleyeceğini açıkladı.


### İlk tasarım.
777-9X, 777ER'e kıyasla genişletilmiş yatay stabilizatörler ve 407 yolcuya uyum sağlamak için toplam uzunluğu 250,5 mm (76,5 m) olan 70,3 feet (21,3 m) bir gövde esneme özelliğine sahip olacaktır. 777-9X'in planlanan uzunluğu, şu anda dünyanın en uzun yolcu uçağı olan Boeing 747-8'in (76.3 m) uzunluğundaki 250 ft2'yi aşıyor. Wingspan'ın mevcut 212 ft 7 (64.8 m) ile 234 ft (71.3 m) arasında bir artış göstermesi ve inşaatta karbon elyaf takviyeli polimer kullanması bekleniyor.
Buna ek olarak, brüt ağırlık, 777X9 modeli için mevcut 775.000 lb (350.000 kg) seviyesinden hafifçe 759.000 lb (340.000 kg) hafifçe düşmek üzere geçici olarak planlanıyor. Boeing, 200LR için kavramsal olarak 8LX olarak adlandırılan ve 9X'ın yakıt kapasitesini ve brüt ağırlığını paylaşacak olan ultra uzun menzilli bir yedek parça üzerinde çalışıyor.200LR için 9.395 nm iile karşılaştırıldığında aralığı 9.480 nmi olacaktır. 777-8LX'in gövde uzunluğu önerilen -8X ile 22.817 fit (6,950 m) arasında olacaktır.


### Santral seçimi.
Şubat 2012'de General Electric,General Electric GE9X olarak adlandırılan biraz daha küçük bir motorda 777X'in gücünü test etti. Motor, GE90-115B'den (128 veya 325 cm'de) aynı fan çapını kullanmak ve Şablon'un motor başına düşen bir itki derecesine sahip olacaktı: -9X ve -8XL için Dönüştür / lbf ve bunun için / lbf -8X. Rolls-Royce vePratt & Whitney, 777X için Trent 1000 ve Trent XWB motorlarına dayanan RB3025 konsepti ve Şablon'a kadar güç üretmek için PW1000G motor mimarisinin adaptasyonu da dahil olmak üzere, 777X için powerplants önerdi.
Mart 2013'te, GE9X, 777X'i çalıştıran özel motor olarak seçildi. GE daha sonra GE9X teknik özelliklerini, 777X'in yetersiz kalacağı yönündeki endişeleri yansıtacak şekilde güncellendi. Tasarım değişiklikleri, 335 cm'lik yeni bir fan çapına ve bu arada, yeni motora GE'nin şimdiye kadar ürettiği en büyük havayı veren bir itme artışı içeriyordu.
Güzde uçakları sadece bir motor tipi ile sunma kararı biraz tartışmalı olmaktadır. Bazı havayolları, motor üreticileri arasındaki rekabetin kaybolmasını şaşırtıyor; Air Lease Corp.'un CEO'su Steven Udvar-Hazy, motor seçimini istediğini söyledi. Airbus, birden fazla türde motor kullanması için ticari bir uçak bulundurmanın, satın alma fiyatına milyonlarca dolar eklediğini belirtti. Bir Pratt & Whitney yöneticisi Wall Street Journal'a "Motorlar artık emtia değil ... motorun optimizasyonu ve uçak daha alakalı hale geliyor" dedi.


### Başlatma.
Boeing, Kasım 2013'te 2013 Dubai Airshow'da resmi olarak 777X değerini başlatarak 95 milyar Amerikan doları değerinde toplam 259 sipariş ve taahhüt duyurdu. Boeing'e göre, bu, ticari havacılık tarihinde dolarlık en büyük ürün lansmanı oldu.
Boeing, Eylül 2013'te Lufthansa'dan 34 uçak taahhüdüne ek olarak Emirates'ten 150 uçak, Etihad Havayolları'ndan 25 uçak ve Qatar Airways'ten 50 uçak için Dubai Airshow'da anlaşma ve taahhütler aldı. 777X programı iki model içerir: 777-300ER'nin ötesine uzanan 777-9 ve 777-300ER'ye yakın boyutta ama ultra uzun menzilli 777-8.
Boeing, 2015 Dubai Airshow sırasında, Boeing 777-8 ve Boeing 777-9 gibi değişkenlere atıfta bulunarak, bireysel türevlerinin adlarından resmen "X" son ekini resmen düşürdü. Yeni seri halen Boeing 777X olarak pazarlanmaktadır.


### Üretim.
Aralık 2014'te, Boeing yeni bir inşaat üzerine başladı.
 Louis'de bulunan kompozit tesisiyle 777X parça; 2016 yılı için tamamlandı. Genişleme yaklaşık 700 yeni iş yaratacak. Tesis, 2017'de faaliyete geçmek üzere 777X kanat ve empeneaj parçaları üzerinde altı otoklav yapacak.
Mayıs 2015'te Boeing, Everett'deki mevcut 787 "aşırı gerilim" hattını 2015 yılı sonunda 2017'de bu hattın devre dışı bırakılması beklenen ilk 777X ile 777X için erken üretim hattına dönüştürdüğünü açıkladı.
777X'in teslimatlarının 2020 yılına kadar başlaması beklenmediğinden, Boeing mevcut 777 modelleri için verimli bir üretim hattı idame ettirme zorunluluğu ile karşı karşıyadır. Boeing, Şubat 2014'teki Singapur'da, 2013 sonundan itibaren 380 777 adedi emrediyor ve en yeni hava fuarında hiçbir emir almadı. Bu hat üzerinde yılda 100 uçak üretme oranını desteklemeye çalışıyordu. Ek siparişleri teşvik etmek ve 777X modelleri montaj hattını bırakana kadar aradaki boşluğu doldurmak için Boeing satış temsilciliği başkan yardımcısı John Wojick mevcut nesil modellerin satışı ile 777X satışlarını eşleştirme önerdi ve yolcu havayollarının kendi kullanılmış 777 uçağını satmak için fırsatlar sağladı. Kargo uçakları. Havayolları daha sonra 777 adet yeni uçak satın alabilir.


### Sertifikasyon Süreci.
25 Ocak 2020'de ilk uçuşun ardından sertifikasyon sürecine başlayan Boeing, ilk planlamasına göre uçağın ilk teslimatını en geç 2022'ye kadar yapmayı planlıyordu. Aynı dönemde test uçağı sayısının 1'den 3'e çıkarıldığı da açıklandı. Daha sonrasında COVID-19 pandemisinin etkisiyle teslimatların önce 2023, sonrasında test uçuşları sırasında yaşanan "kontrolsüz hücum açısı değişimi" sebebiyle 2024'e ertelendiği açıklandı.
2022 yılında ise Boeing için General Electric tarafından Boeing 777X için özel olarak üretilen GE9X motorlarında gözlemlenen "teknik problem" sebebiyle teslimatların 2024 yılına ertelendiği belirtildi.
Bu olaydan sonra tekrar normale dönen sertifikasyon süreci Ağustos 2024'te Hawaii'de test uçuşu sonrası incelemede "motor ile kanat arasında yapısal bağlantı" parçasında hasar tespit edildiği, diğer test uçaklarında ise aynı parçada "çatlaklar" bulunduğu açıklandı. Veriler ışığında sertifikasyon süreci bir kez daha durduruldu ve Boeing, fabrikada yaşanan grev eylemlerinin de etkisiyle, ilk teslimatın en erken 2026 yılında olacağını belirtti.
Ocak 2025'te Boeing'in motorlardaki bağlantı parçaları için bir çözüm bulduğu ve test uçuşlarının yeniden başladığı belirtilirken, Temmuz 2025'te test filosuna katılacak olan 5.uçak da görüntülendi.


## Tasarım.
406 koltuklu 777-9X için daha yeni motorlar yakıt tüketimini %10, karbon fiber kanatları da %7 oranında artırmalıdır. Büyük uçakların 12 ton ağır temel yapısından %4, %5 kaybedildiğinden, net kazanç %12, %13'tür. Dört inç ekstra kabin genişliği, dokuz yerine 10. oturma yerine izin vermek için gövde içine oyulmuştur ve 2-3 sıra daha uzun gövde, oda başına %20'lik bir yakıt yanması sağlarken, Boeing 777-300ER'e kıyasla 41 daha fazladır koltuklar. Daha uzun mesafeli 777-8X 355 koltuğuna oturmalıdır. Mevcut -300ER'den 10 koltukla %13'lük bir gelişme sağlanmıştır.
Tasarım planları, başlangıçta Boeing 787 Dreamliner'da tanıtılan kabin tasarım detaylarını 777X olarak belirlemeyi gerektiriyor. Bunlar, daha önceki ticari uçaklara göre daha büyük pencereler, 6.000 fit (1,800 m) yüksekliğe, daha yüksek tavanlara ve daha fazla neme eşdeğer kabin basıncına sahiptir. Bu tasarım geliştirmelerinin yanı sıra daha geniş kabin genişliğini de dahil etmek için orijinal 777 gövde tasarımına karşı yapısal değişiklikler gereklidir.
65 metreden daha kısa kanadı ile mevcut 777 boyut kategorisinde kalmak için Lindenberg'den Liebherr Aerospace tarafından sağlanan 35 metrelik (115 ft) katlanabilir kanat uçları yer alacak. Mekanizma, Ekim 2016'da Boeing Everett Fabrikası'nda Havacılık Haftası'nda gösterildi: Hareket 20 saniye içinde tamamlanmalı ve sonunda kilitlendi. Maksimum kalkış ağırlığı 777-300ER gibi 775.000 libre (400 kg) hedefleniyor ancak Boeing, girişte en az 10.000 libre (0 kg) bir marja sahip olmayı umuyor.


## Başka Biçimleri.
777X, kanat uçları katlanabilen yeni bir kanat genişliği kompozit kanadına sahip olacak. İç kabin genişliği, daha önceki 777 modellerin 19 fit 3 inç (5.87 m) genişliğinden ince iç kabin duvarları ve daha iyi yalıtım sayesinde 19 ft 7 inç (5.97 m) aralıkta artırıldı. Bu, (460 cm) geniş koltuklarda 180 inç ile 10. ekonomide oturma imkânı sağlayacak.


### 777-8.
777-8 779-9X, 699 m (69,8 m) uzunluğunda, 209 ft 1 inç (63.7 m) 777-200 ve 242 ft 4 inç (73.9 m) 777-300 arasında kısaltılmış bir türevdir. Yaklaşık 350-375 yolcuyu 8.700 nmi (16.100 km) menzilli olacak. Ultra uzun menzilli -200LR'yi başarıyla tamamlayacak ve Airbus A350-1000 ile yarışacak. -8'de üretim, yaklaşık iki yıl sonra -9'u izleyecektir. -8 girişten 18-24 ay sonra ulaşılabilir bir yükleyici versiyonunun temeli olabilir...


### 777-8F (Freighter).
2021'de Airbus'ın A350F modelini geliştireceğini açıklamasından hemen sonra Boeing, 2022 Ocak'ta B777F modelinin yeni versiyonu olarak Boeing 777-8F (Freighter) modelini geliştireceğini açıkladı. Tasarım aşaması tamamlanan uçağın üretimi için ilk olarak kanat parçalarının üretimine Temmuz 2025'te başladı.
Uçağın ilk teslimatının lansman müşterisi Qatar Airways'e 2028 yılı içerisinde yapılması planlanmakta.


### 777-9.
777-9, 767 m uzunluğunda 251 ft 9 için 777-300ER'in 9.4 ft (2.9 m) uzunluğunda bir türevidir. Genellikle 400-425 yolcuyu 7.600 nm (14.100 km) aralıklarla yerleştirecektir. Boeing, Ağustos 2015'te tasarımını dondurdu ve Aralık 2019'da bir tanıtım için 2017'de ilk montaja başlamalı. T-9X'in boş ağırlığı çalıştırıldığında, 777-300ER için yaklaşık 373.500 lb (200 kg) yerine 400.000 lb'nin (200 kg) üzerinde olması hedefleniyor.


### 777-10X.
Boeing, 450 kişiyi 777-10X aralığında ağırlamak için -9 aralıklarla dört koltuk sırasını uzatmayı ve Airbus A380 ile rekabet etmeyi önermektedir. Emirates, hem Boeing 777 hem de Airbus A380'in en büyük operatörü olan ve 489 ile 615 yolcu arasında oturan birçok havayoluna yaklaştı. Potansiyel uzun uçak (12 ft'den daha fazla), Singapur Havayolları için varsayımsal bir A350-1000 uzatmasına karşı yarışıyor. Bu varyant, sadece bir düşünce olarak kalmıştır. Boeing'in şu anda bu varyantı üretmek gibi bir planı yoktur.


## Siparişler.
Aralık 2013'te, Hong Kong merkezli Cathay Pacific, 2021-2024 yılları arasında 21 777-9X uçak satışı talimatı verdi. Nisan 2014'e kadar, birikimli satışlar 747'yi aşarak, Boeing 777 en çok satan geniş gövdeli uçak olmuştur. Mevcut üretim hızlarında, uçak 2016 yılının ortalarından itibaren en çok teslim edilen geniş vücutlu uçak haline geldi.
Emirates, Temmuz 2014'te 115 777-9X ve 35 777-8X'ten oluşan 150 777X uçak siparişini tamamladı. Qatar Airways, 16 Temmuz 2014'te, 50 777-9X uçak siparişini tamamladı ve 50 daha fazla 777-9X için satın alma hakkı elde etti. 31 Temmuz 2014'te Japonya'nın All Nippon Airways 20 Boeing 777-9X siparişini tamamladı.