# Tek çenekliler
Tek çenekliler (Liliopsida), monokotiller (ya da monokotiledon), çoğunlukla tek yıllık, palmiyeler haricindeki otsu bitkileri kapsayan çiçekli bitkiler sınıfıdır.
Tohumlarında bir çenek bulunduğu için "bir çenekliler" olarak isimlendirilen, bir çenekliler; 50.000 ve 60.000 arası 59,300 bitki türünü kapsarlar. Bu gruptaki en büyük familya, yaklaşık yirmi bin tür sayısıyla orkidegillerdir. Ekonomik önemleri olan buğdaygiller, bu grubun en önemli familyası konumundadır. Diğer ekonomik önemi olan familyaları ise; palmiyegiller, muzgiller, zencefilgiller ve zambakgillerdir.
Bir çeneklilerin iletim demetleri genellikle dağınıktır. Kambiyum olmadığından normal sekonder kalınlaşma (enine büyüme) görülmez. Bu yüzden boyları uzun, gövdeleri incedir. Yaprakları genellikle ince uzun, paralel damarlı, kökleri saçaklıdır. Ana kök gelişimi erken durduğu için saçak kök sistemi bulunur. Çiçek parçaları genellikle üçlü olup, çiçek örtüsü çanak yaprak ve taç yaprak şeklinde farklılaşma göstermez.
Tek çenekliler ya da monokotiller, adından da anlaşılacağı gibi tohumlarında tek bir (mono-) kotiledon veya embriyonik yaprak içerir.


## Sınıflandırma.
Tarihte Monokotiller şöyle isimlendirilmişledir:
  - Monocotyledoneae - "de Candolle" sistemi ve "Engler" sistemi.
  - Monocotyledonlar - "Bentham & Hooker" sistemi ve "Wettstein" sistemi
  - Sınıf: Liliopsida - "Takhtajan" sistemi ve Cronquist sistemi.
  - Alt sınıf: Liliidae - "Dahlgren" sistemi ve "Thorne" sistemi (1992).
  - Dal: Monokotiller - "APG sistemi", "APG II sistemi" ve "APG III sistemi"' ne göre.
Yukardaki bütün sistemler, bu grup için kendi taksonomilerini kullanırlar. Bir çenekliler, taksonomideki değişken konumuyla bilinirler.
Günümüzün moleküler çalışmaları, bir çeneklilerin akrabalık ilişkilerini açıklamaya yardımcı olmaktadır. APG III sistemi, bir çeneklileri bir takson olarak görmez, bunun yerine bu grubu monokotil dalına yerleştirir. Bu sisteme göre tek çenekliler; 11 takıma ve henüz herhangi bir takıma yerleştirilmemiş 1 familyaya ayrılırlar:


### Dal (klad): Monocots (Monokotiller) (Tek çenekliler).
  - Acorales Takımı 
   - Acoraceae 
  - Alismatales Takımı 
   - §Alismataceae (Limnocharitaceae 'yi içine alır.)
   - Aponogetonaceae 
   - Araceae (Yılanyastığıgiller)
   - Butomaceae 
   - Cymodoceaceae 
   - Hydrocharitaceae 
   - Juncaginaceae 
   - Posidoniaceae 
   - Potamogetonaceae 
   - Ruppiaceae 
   - Scheuchzeriaceae 
   - Tofieldiaceae 
   - Zosteraceae 
  - †Petrosaviales Takımı 
   - Petrosaviaceae 
  - Dioscoreales Takımı 
   - Burmanniaceae 
   - Dioscoreaceae 
   - Nartheciaceae 
  - Pandanales Takımı 
   - Cyclanthaceae 
   - Pandanaceae 
   - Stemonaceae 
   - Triuridaceae 
   - Velloziaceae 
  - Liliales Takımı
   - §Alstroemeriaceae (Luzuriagaceae 'yi içine alır.)
   - Campynemataceae 
   - Colchicaceae 
   - Corsiaceae 
   - Liliaceae (Zambakgiller)
   - Melanthiaceae 
    - Petermanniaceae 
   - Philesiaceae 
   - Ripogonaceae 
   - Smilacaceae 
  - Asparagales Takımı 
   - $Amaryllidaceae (Nergisgiller) (Agapanthaceae ve Alliaceae (Soğangiller)'i içine alır.)
   - $Asparagaceae (Agavaceae (Sabırgiller veya Agavgiller), Aphyllanthaceae , Hesperocallidaceae , Hyacinthaceae , Laxmanniaceae , Ruscaceae , Themidaceae 'yi içine alır.)
   - Asteliaceae 
   - Blandfordiaceae 
   - Boryaceae 
   - Doryanthaceae 
   - Hypoxidaceae 
   - Iridaceae (Süsengiller)
   - Ixioliriaceae 
   - Lanariaceae 
   - Orchidaceae (Salepgiller veya Orkidegiller) 
   - Tecophilaeaceae 
   - $Xanthorrhoeaceae (Asphodelaceae ve Hemerocallidaceae 'yi içine alır.)
   - Xeronemataceae 


### Dal (klad): Commelinids (Kommelinidler).
  - Dasypogonaceae Familyası (Bir takım içinde yer verilmemiştir)
  - Arecales Takımı 
   - Arecaceae (Palmiyegiller)
  - Commelinales Takımı 
   - Commelinaceae 
   - Haemodoraceae 
   - Hanguanaceae 
   - Philydraceae 
   - Pontederiaceae 
  - Poales Takımı 
   - Anarthriaceae 
   - Bromeliaceae (Ananasgiller)
   - Centrolepidaceae 
   - Cyperaceae (Papirüsgiller)
   - Ecdeiocoleaceae 
   - Eriocaulaceae 
   - Flagellariaceae 
   - Joinvilleaceae 
   - Juncaceae 
   - Mayacaceae 
   - Poaceae (Buğdaygiller)
   - Rapateaceae 
   - Restionaceae 
   - Thurniaceae 
   - §Typhaceae (Sparganiaceae 'yi içine alır.)
   - Xyridaceae 
  - Zingiberales Takımı 
   - Cannaceae 
   - Costaceae 
   - Heliconiaceae 
   - Lowiaceae 
   - Marantaceae 
   - Musaceae (Muzgiller)
   - Strelitziaceae 
   - Zingiberaceae (Zencefilgiller)


## Kullanımlar.
Tek çenekliler ekonomik ve kültürel açıdan en önemli bitkiler arasındadır, tahıl taneleri ve nişastalı kök mahsulleri, palmiyeler, orkideler ve zambaklar dünyadaki temel besinlerin çoğunu oluştururken birçokları da inşaat malzemesi ve ilaç olarak kullanılır.#YÖNLENDİRME Tek çeneklilerden olan otlar, bir hayvan ve insan gıdası kaynağı olarak çok büyük ekonomik öneme sahiptir#YÖNLENDİRME ve üretilen biyokütle bakımından tarım türlerinin en büyük bileşenini oluşturmaktadır.#YÖNLENDİRME #YÖNLENDİRME 


## Bibliyografya.
### Books.
#### Historical.
 -  
 -  
 -  
 -  
 -  
 -  
 -  
 -  
   - , see also  YÖNLENDİRME 


#### Modern.
 -  
   - 1st edition 
 -  
 -  
 -  
 -  
 -  
 -  
 -  
 -  
 -  
  - See also ebook 2010 
 -  
 -  
 -  
 -  
  - ("see also": Excerpts at Amazon 
 -  
 -  


### Symposia.
 -  
  - Excerpts 
 -  


### Chapters.
  - , in  YÖNLENDİRME 
  - , In  YÖNLENDİRME .
  - , in  YÖNLENDİRME 
  - , In  YÖNLENDİRME 
  - , in  YÖNLENDİRME 
  - , in  YÖNLENDİRME 
  - , In  YÖNLENDİRME 
  - , in  YÖNLENDİRME 
  - In  YÖNLENDİRME 
  - In  YÖNLENDİRME 
  - , In  YÖNLENDİRME .
  - , in  YÖNLENDİRME 
 - , in  YÖNLENDİRME 
 - , in  YÖNLENDİRME 
  - in  YÖNLENDİRME 
  - , In  YÖNLENDİRME 
  - In  YÖNLENDİRME 
  - , in  YÖNLENDİRME 
  - , In  YÖNLENDİRME .


### Articles.
  - (also at )
 -  
 -  
 -  
 -  
 -  
 -  
 -  
 -  
 -  
 -  
 -  
 -  
 -  
 -  
 -  
 -  
 -  
 -  


#### Phylogenetics.
 -  
 -  
 -  
 -  
 -  
 -  
 -  
 -  
 -  
 -  
 -  
 -  


#### APG.
 -  
 -  
 -  


### Websites and databases.
  - ("see also" Angiosperm Phylogeny Website)
 -  
 -  
 -