# İd Tech 4
id Tech 4, genellikle "Doom 3 Engine" olarak da bilinen, id Software tarafından geliştirilen bir oyun motorudur. İlk olarak 2004 yılında yayımlanan "Doom 3" oyunu ile tanıtılmıştır. John Carmack liderliğindeki geliştirme süreci, motoru özellikle gelişmiş ışıklandırma ve gölgelendirme teknikleriyle öne çıkarmıştır. id Tech 4, selefi id Tech 3'e kıyasla tam teşekküllü dinamik ışıklandırma, normal haritalama ve gölgelendirme gibi modern grafik özelliklerini destekleyen önemli bir sıçrama niteliğindedir.


## Genel Bilgiler.
  - Geliştirici: id Software
  - İlk Kullanım: "Doom 3" (2004)
  - Programlama Dili: C++
  - Lisans: GNU GPL (2011 sonrası)
  - Platformlar: Windows, Linux, macOS, Xbox, PlayStation 3
  - Son Sürüm: (güncellenmiş sürüm)


## Teknik Özellikler.
#### Grafik Motoru.
id Tech 4, tamamen dinamik per-pixel lighting (piksel başına ışıklandırma) sistemine sahiptir. Bu, gerçek zamanlı gölgeler ve ışık kaynaklarının sahneyle daha tutarlı bir şekilde etkileşime girmesini sağlar. Motorda stencil shadow volume yöntemi kullanılarak yumuşak olmayan ama doğru geometriye sahip gerçek zamanlı gölgeler oluşturulur.
  - Normal Mapping: Yüzey detaylarını artırmak için normal haritalar kullanılır.
  - Specular Highlighting: Yüzeylerdeki parlama efektleri desteklenir.
  - Unified Lighting Model: Sahnedeki tüm ışıklar, hem statik hem de dinamik nesneleri eşit şekilde etkiler.
  - Volumetrik Etkiler: Sis, duman ve benzeri efektler motorun atmosfer yaratımında önemli bir rol oynar.


#### Fizik ve Ses.
  - Fizik: Entarion Dynamics tabanlı basit fizik sistemi içerir. "Prey" ve "Quake 4" gibi oyunlarda bu sistem geliştirilerek kullanılmıştır.
  - Ses: Motor, ses dalgalarının ortamla etkileşimini hesaba katan basit bir ses sistemine sahiptir. 3D konumlandırılmış ses desteği mevcuttur.


#### Dosya Yapısı ve Modlama.
  - Dosya Sistemi: Açık dosya yapısı (paketler .pk4 uzantılı zip arşivleridir) sayesinde modlama kolaydır.
  - Scripting: id Tech 4, kendi betik dili olan C benzeri bir scripting dili kullanır.
  - GUI Sistemi: Flash benzeri bir GUI (Graphical User Interface) sistemi içerir. Menü ve HUD'lar betiklerle tanımlanır.


## Tarihçe ve Kullanılan Oyunlar.
id Tech 4, id Software dışındaki bazı stüdyolara lisanslandı. Ancak sistemin teknik sınırlamaları (özellikle dış mekan performansı ve multithreading desteğinin yetersizliği) nedeniyle yaygın bir şekilde kullanılmadı.


### Öne Çıkan Oyunlar:.
  - "Doom 3" (2004) – id Software
  - "Quake 4" (2005) – Raven Software
  - "Prey" (2006) – Human Head Studios
  - "Enemy Territory: Quake Wars" (2007) – Splash Damage
  - "Wolfenstein" (2009) – Raven Software
  - "" (2012) – Geliştirilmiş ve yeniden derlenmiş versiyon


### Açık Kaynak Hale Gelmesi.
2011 yılında, id Tech 4'ün kaynak kodu GNU General Public License v3 (GPLv3) altında açık kaynak olarak yayımlandı. Bu, bağımsız geliştiriciler ve açık kaynak toplulukları tarafından çeşitli projelerde kullanılmasını sağladı. Açık kaynaklı versiyonlar şunlardır:
  - dhewm3: Modern sistemlerle uyumlu hale getirilmiş Doom 3 portudur.
  - RBDOOM-3-BFG: Daha ileri seviye grafik özellikleri ve VR desteği içerir.


### Sınırlamalar ve Eleştiriler.
  - Çok Çekirdek Desteği: id Tech 4, çok çekirdekli işlemciler için optimize edilmemiştir. Bu, modern donanımlarda sınırlayıcı olabilir.
  - Açık Alanlar: Motor büyük, açık dış mekanlarda performans ve görsel kalite açısından sınırlamalar göstermektedir.
  - Donuk Renk Paleti: Varsayılan ışık sistemi nedeniyle görseller genellikle karanlık ve donuk görünmektedir.
  - Esneklik: id Tech 4, Unreal veya Source motorlarına göre daha az esnek ve araçları daha az kullanıcı dostudur.


### Miras ve Etkisi.
id Tech 4, teknik açıdan döneminin ötesinde bazı yenilikler sunsa da, sınırlamaları nedeniyle id Software'in motor geliştirme stratejisini değiştirmesine neden oldu. Sonraki motor olan id Tech 5, tamamen farklı bir mimariye geçilerek geliştirildi.
id Tech 4'ün en kalıcı etkisi, dinamik ışık ve gölge sistemlerinin standart hale gelmesinde oynadığı roldür. Ayrıca, açık kaynak topluluğu için sağlam ve iyi belgelenmiş bir altyapı sağlaması, motorun değerini günümüzde dahi sürdürmesini sağlamaktadır.