# Togg
Türkiye'nin Otomobili Girişim Grubu veya kısaca TOGG, Türkiye merkezli bir otomobil üretici şirkettir. Şirket, fikrî mülkiyet haklarına sahip olduğu ilk otomobili 29 Ekim 2022 tarihinde seri üretime hazır hâle getirdi. Yapılan bir araştırmaya göre aracın maliyetinin Eylül 2022 itibarıyla 750 bin Türk lirası olduğu tahmin edilmekteydi. 14 Mart 2023'te aracın başlangıç fiyatı 953 bin Türk lirası olarak açıklandı.


## Tarihçe.
Türkiye'de yerli otomobil üretebilmek için birlikte çalışma kararı alan şirket ve kuruluşlar, Kasım 2017'de Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından açıklandı. Bu amaçla Anadolu Grubu (%19), BMC (%19), Kök Grubu (%19), Turkcell (%19), Zorlu Holding (%19) ve TOBB (%5) tarafından 25 Haziran 2018'de Türkiye'nin Otomobili Girişim Grubu Sanayi ve Ticaret A.Ş. kuruldu. Eylül 2019'da Kök Grubu projeden çekildi. Ekim 2019'da şirket merkezi Şişli, İstanbul'dan Gebze, Kocaeli'ne taşındı. Şirketin CEO'su Gürcan Karakaş, tasarımı 2019 yılı içinde tamamlanacak olan otomobilin 2022'de satışa çıkacağını açıkladı. Togg'un SUV ve sedan modelleri 27 Aralık 2019'da yapılan bir basın toplantısında tanıtıldı. Togg'un gövde tasarım çalışması İtalyan tasarım şirketi Pininfarina ile birlikte yapıldı.
Togg'un elektrikli otomobil üretimi için Gemlik, Bursa'da 22 milyar TL maliyetle fabrika kuracağı açıklandı. Fabrika için proje bazlı devlet yardımı verileceği duyuruldu. 21 Mayıs 2020'de fabrikanın yapımına başlandı. Ağustos 2020'de şirketin Togg markasıyla üretim yapmasına karar verildi. 18 Aralık 2021 tarihinde Togg'un yeni logosu tanıtıldı. 6 Ocak 2022'de Amerika'da CES 2022 etkinliğinde yerini aldı ve lansman gerçekleştirdi. 2022 Yılı Ekim ayının ortasında fabrika inşaatı tamamlandı ve 29 Ekim 2022 tarihinde ilk TOGG üretim bandından "Anadolu Kırmızısı" rengiyle indi. Başlangıç fiyatı 953 bin Türk lirası olarak belirlenen aracın 16-27 Mart 2023'te ön siparişleri alınmaya başladı. T10F Togg'un sedan modeli olarak Ocak 2022 tarihinde Las Vegas'ta düzenlenen CES 2022 fuarında dünya çapında tanıtıldı ve T10S adını aldı.


## Fabrika inşa ve üretim süreci.
Bursa'nın Gemlik ilçesinde yer alan fabrikanın yapımına ilk olarak 18 Temmuz 2020'de başlandı. Sahası yaklaşık 1 milyon 200 bin metrekare olan fabrika, 29 Ekim 2022 tarihinde Türkiye cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın katılımıyla açılmıştır. Gemlik'teki Togg fabrikasında 14 bin 500 ton çelik montajı yapılan boya tesisinde, 33 bin metrekare çatı panel montajı ve 16 bin 734 metrekare abs kör kalıp montajı yapıldı. Tesisteki üretim hattı boya tanklarının yerleştirilmesi tamamlandı. Gemlik'te 1850 kişinin görev yaptığı şantiyede planlamalar çerçevesinde çalışmalarını yürüten şirket, seri üretim bandından elektrikli C SUV aracını 2022 sonunda indirmeyi hedefledi. Hedef doğrultusunda T10X’in Ekim 2022’de seri üretimine başlandı. İlk araç, Cumhurbaşkanı Erdoğan'a 3 Nisan 2023'te teslim edildi. Nisan 2023’ten beri T10X’in teslimatları devam etmektedir.
Türkiye'nin Otomobili Girişim Grubu (Togg) ile bir Çin şirketi olan Farasis'in ortaklığında kurulan SIRO, Gemlik'te batarya hücresi ve modül üretimi tesisi kuracak. Togg ve Farasis ortaklığında SIRO, 15 gigawatt saatlik batarya hücresi ve modül üretimi yapacak. Gemlik'teki fabrikada otomotiv ve otomotiv dışı uygulamalarda enerji depolama çözümleri geliştirecek.


## Şarj istasyonları.
Togg'un Trugo adını verdiği elektrikli araç şarj istasyonları Siemens ve Vestel'in ürettiği cihazlarla kurulmaktadır. Trugo duyurusunda Türkiye genelinde tüm illerde DC hızlı şarja sahip olduğunu açıklamıştır. Aralık 2023 tarihi itibarıyla Trugo'nun 444 DC, 105 AC şarj istasyonu bulunmaktadır. Eylül 2024 tarihi itibarıyla 81 ilde 734 şarj istasyonu bulunmaktadır.


## Yıllara göre satış adetleri.
  - 2025 ilk 10 ay satışlarıdır. Henüz ihracat yapılmamıştır. 2025 yılının Eylül ayında ihracat hedeflenmektedir.


## Liste Fiyatı.
Eylül 2025 itibarıyla başlangıç paket fiyatlarıdır.


## Ortaklık yapısı.
21.06.2024 itibarıyla 
  - Anadolu Grubu %23
  - BMC %23
  - Turkcell %23
  - Zorlu Holding %23
  - TOBB %8
Kurucu ortaklardan Kök Holding, 31 Mayıs 2021 tarihinde alınan kararlar ile ortaklıktan çekilmiştir.


## Togg.com davası.
Togg.com davası, Togg (Türkiye'nin Otomobili Girişim Grubu) ile "The Office of George Gould" arasında Togg.com alan adının sahipliği üzerine çıkmış olan bir davadır.


### Arka plan.
Temmuz 2021'de Togg, daha önce alınmış olan Togg.com alan adını almak için Dünya Fikrî Mülkiyet Örgütü'ne başvurmuştur. Togg şikayetinde 2018'de kurulan bir şirket olduğunu, henüz fabrikası olmadığını ancak Aralık 2019 itibarıyla iki aracın planın çizdiğini belirtmiştir. Dahası şirket, Togg'un bir kısaltma olduğunu ve Türkiye ile Avrupa Birliği'nde birden fazla marka tesciline sahip olduğunu belirtmiştir. Bundan dolayı şirket, karşı tarafın kötü niyetle bu alan adını aldığını iddia etmiş ve alan adının kendisine verilmesini istemiştir.
Gould cevaben, alan adını 2003'te satın aldığını söylemiştir. 2010'da ise işletme, alan adı dahil tüm varlığını CedarPC Inc. şirketine sattığını belirtmiştir. CedarPC ise daha sonra başka bir şirketle birleşti ve Togg.com alan adını tcbinc.com sitesine yönlendirecek şekilde ayarladı. Gould ayrıca, Togg'un herhangi bir şey üretmediğini, satmadığını ve müşterisinin ya da itibarının olmadığını iddia etti.


### Sonuç.
Eylül 2021'de Togg'un yapmış olduğu başvuru reddedildi. Kararda Togg'un isim benzerliği konusundaki şikayetinin haklı olduğu ancak alan adının Togg kurulmadan dört yıl önce (yani 2014) alındığına vurgu yapılmıştır. Dolayısıyla kötü niyet olması mümkün değildi.