# Kanada viskisi
Kanada viskisi, Kanada'da üretilen bir viski çeşididir. Çoğu Kanada viskisi, büyük oranda mısır içeren harmanlanmış çok tahıllı viskilerdir ve genellikle diğer viski türlerinden daha hafif ve daha yumuşaktır. İskoç viskisi ve bourbonla bazı ortak özelliklere sahip olsa da, Kanada viskisi, benzersiz üretim yöntemi ve çavdarın bazen ince, bazen belirgin etkisi sayesinde kendine özgü bir stile sahiptir. İçki yasağı Amerikan viskisini neredeyse öldürmüş olsa da, Kanada damıtıcılarının gelişmesine yardımcı olmuştur. Kanada damıtıcıları, pürelerine az miktarda yüksek aromalı çavdar eklemeye başladığında, insanlar bu yeni çavdar aromalı viskiyi talep etmeye ve ona basitçe "Rye (çavdar)" demeye başladılar. Bugün, geçmiş iki yüzyıldır olduğu gibi, "çavdar viskisi" ve "Kanada viskisi" terimleri Kanada'da birbirinin yerine kullanılır ve (Kanada yasalarında tanımlandığı gibi) genellikle sadece az miktarda çavdar tanesiyle yapılan tam olarak aynı ürünü ifade eder.


## Özellikler.
Tarihsel olarak, Kanada'da, daha fazla lezzet katmak için çavdar tanesi eklenmiş mısır bazlı viskiye "çavdar" (Rye) adı verildi.
"Kanada Gıda ve İlaç Yasası" kapsamındaki düzenlemeler, bir ürünü "Kanada Viskisi" veya "Kanada Çavdar Viskisi" (veya "Çavdar Viskisi") olarak etiketlemek için karşılanması gereken asgari koşulları şart koşar; bunlar ayrıca coğrafi işaret anlaşmaları aracılığıyla uluslararası alanda da desteklenir. Bu düzenlemeler, viskinin "Kanada'da ezilmesi, damıtılması ve yıllandırılması", "en az üç yıl boyunca küçük ahşap kaplarda yıllandırılması", "hacimce en az %40 alkol içermesi" ve " karamel ve aroma içerebileceğini" belirtir. Bu parametreler dahilinde, Kanada viskileri, özellikle "aromalandırma" izniyle önemli ölçüde değişebilir; ancak "genel olarak Kanada viskisine atfedilen aroma, tat ve karaktere sahip olmaları" ek gereksinimi sınırlayıcı bir faktör olarak hareket edebilir.
Kanada viskileri genellikle tek bir tahıldan, özellikle mısır ve çavdardan, ancak bazen buğday veya arpadan yapılan viski karışımlarıdır. Bazı aromalı viskiler için birden fazla tahıl püresinden oluşan viskiler de kullanılabilir. Diğer tahıl tanelerine kıyasla daha yüksek oranda kullanılabilir nişasta içeren ucuz Amerikan mısırının bulunması, aromalı viskilerin harmanlandığı temel viskiler oluşturmak için daha çok kullanılmıştır. Bunun istisnaları arasında buğday kullanma konusunda uzmanlaşmış "Highwood Distillery" ve çavdar damıtımı konusunda uzmanlaşmış kendi tescilli maya türünü geliştiren "Alberta Distillers" yer almaktadır.  Aromalı viskiler genellikle çavdar viskileridir ve lezzetinin ve aromasının çoğunu eklemek için ürüne harmanlanırlar. Kanada viskisi "çavdar viskisi" olarak etiketlenebilirken, bu harmanlama tekniği lezzeti yaratmak için yalnızca küçük bir oranda (örneğin %10) çavdar gerektirirken, daha kolay damıtılan mısırla birlikte bir püre haline getirilmiş bir karışıma eklendiğinde çok daha fazla çavdar gerekir.
Temel viskiler, birkaç konjener yan ürün (fusel alkol, aldehitler, esterler vb. gibi) ile sonuçlanan ve daha hafif bir tat yaratan 180 ila 190 proof arasına damıtılır. Buna karşılık, 160 proof'tan daha yüksek bir proof'a damıtılan bir Amerikan viskisi "hafif viski" olarak etiketlenir. Aromalı viskiler, tahılın lezzetini daha fazla koruyabilmeleri için daha düşük bir proof'a damıtılır. Temel viskilerin kullanımıyla oluşturulan göreceli hafiflik, Kanada viskisini kokteyllere ve highball'lara karıştırmak için kullanışlı hale getirir. Küçük ahşap fıçılarda minimum üç yıllık olgunlaşma, karışımda kullanılan tüm viskiler için geçerlidir. Yönetmelikler kullanılması gereken belirli ahşap türünü sınırlamadığından, farklı fıçı türlerinde olgunlaştırılan viskileri harmanlayarak çeşitli lezzetler elde edilebilir. Yeni ahşap fıçılara ek olarak, kömürleşmiş veya kömürleşmemiş, daha önce kullanılmış bourbon veya güçlendirilmiş şarap fıçılarında farklı süreler boyunca viskilerin olgunlaşması yoluyla lezzet katılabilir.


## Tarihçe.
18. ve 19. yüzyılın başlarında, grist değirmenleri bozulmayı önlemek için ellerindeki fazla tahılları damıtırdı. Bu ilk viskilerin çoğu, kaba, çoğunlukla yıllandırılmamış buğday viskisi olurdu. Damıtma yöntemleri ve teknolojileri, buğday ve çavdar damıtımında deneyimli Amerikalı ve Avrupalı göçmenler tarafından Kanada'ya getirildi. Genellikle bozulmaya en yakın tahıllarla yapılan doğaçlama imbiklerden çıkan bu ilk viski, çeşitli, kontrolsüz içkilerle üretildi ve yerel pazar tarafından yıllandırılmadan tüketildi. Damıtma kapasitesinin çoğu, Kanada'nın Atlantik yakası İngiliz şeker ticaretindeki konumunun bir sonucu olarak rom üretimine ayrılmış olsa da, Kanada'da ilk ticari ölçekli viski üretimi, John Molson'un daha önce rom üretmek için kullanılan bir bakır imbik satın aldığı 1801'de Montreal'de başladı. Oğlu Thomas Molson ve daha sonra ortağı James Morton ile birlikte Molson'lar, Montreal ve Kingston'da bir damıtımevi işletiyorlardı ve Napolyon Savaşları'nın İngiltere'ye Fransız şarabı ve brendisi tedarikinde yarattığı aksaklıktan yararlanarak, Kanada'da viski ihraç eden ilk kişiler oldular.
Gooderham and Worts, 1837'de Toronto'da buğday öğütme işlerinin yan işi olarak viski üretmeye başladılar, ancak 1850'lerde, Damıtım Bölgesi olacak yerde yeni bir damıtım eviyle operasyonlarını genişlettikçe Molson'un üretimini geçtiler. Henry Corby, 1859'da Corbyville olarak bilinen yerde değirmeninden yan iş olarak viski damıtmaya başladı ve Joseph Seagram, 1864'te kayınpederinin Waterloo un değirmeni ve damıtımevinde çalışmaya başladı ve sonunda 1883'te satın aldı. Bu arada Amerikalılar Hiram Walker ve J.P. Wiser Kanada'ya taşındı: Walker, un değirmeni ve damıtımevi açmak için 1858'de Windsor'a, Wiser ise 1857'de Prescott'a gitti ve amcasının damıtımevinde çalıştı; burada çavdar viskisini tanıttı ve beş yıl sonra damıtımevini satın alacak kadar başarılı oldu. Amerikan İç Savaşı'nın yarattığı kesintiler, Kanada yapımı viskiler için bir ihracat fırsatı yarattı ve özellikle Walker ve Wiser'dan gelenler olmak üzere viskilerinin kalitesi, savaş sonrası tarifeler getirildikten sonra bile bu pazarda devam etti. 1880'lerde, viski şişelerde satılmaya başlandığında ve federal hükûmet bir viskinin yıllandırıldığı sürenin belgelendirilmesini sağlayan ve bu süre için vergilerin ertelenmesine izin veren bir "bottled in bond" programı başlattığında, Kanada'nın Ulusal Politikası yabancı alkollü ürünlere yüksek tarifeler koydu ve bu da yıllandırmayı teşvik etti. 1890'da Kanada, viskiler için en az iki yıl yıllandırılmalarını gerektiren bir yıllandırma yasası çıkaran ilk ülke oldu. Büyüyen ölçülülük hareketi, 1916'da yasaklama ile sonuçlandı ve damıtımevleri ya ihracat pazarında uzmanlaşmak ya da savaş çabalarını desteklemek için talep gören endüstriyel alkoller gibi alternatif ürünlere geçmek zorunda kaldı.
Yaşlanma Yasası'nın ertelenmiş geliri ve depolama maliyetleri yeni katılımcılar için bir engel teşkil ederken ve yasak nedeniyle daralan pazarla birlikte, Kanada viskisinin konsolidasyonu başlamıştı. Henry Corby Jr. babasının damıtımevini modernize edip genişletti ve 1905'te iş adamı Mortimer Davis'e sattı. Mortimer Davis de 1918'de JP Wiser'ın mirasçılarından Wiser damıtımevini satın aldı. Davis'in satış temsilcisi Harry Hatch, Corby ve Wiser markalarını tanıtmak ve Kanada'daki yasağın sona ermesi ve Amerika'daki yasağın başlamasıyla bir arada kalan Amerika Birleşik Devletleri'nde bir dağıtım ağı geliştirmek için zaman harcadı. Hatch'in Davis ile arası bozulduktan sonra, Hatch 1923'te zor durumda olan Gooderham and Worts'u satın aldı ve Davis'in viskisini kendi viskisiyle değiştirdi. Hatch, 1926'da Hiram'ın torunlarından Walker damıtımevini ve popüler Canadian Club markasını satın alabilecek kadar başarılı oldu. Amerikan yasağı, Kanada viski endüstrisinde risk ve istikrarsızlık yaratırken, bazıları kullanılmayan Amerikan damıtma ekipmanlarını satın alarak ve ihracatçılara (Kaçak rom üretimi için Saint Pierre ve Miquelon gibi yabancı ülkelere), satış yaparak kazanç sağladı. Hatch ile birlikte, Bronfman ailesi, çoğunlukla Batı Kanada'da olmak üzere, yasak sırasında ABD'ye yönelik viski üretmekten kar elde edebildi ve 1928'de LaSalle, Quebec'te bir damıtımevi açarak şirketlerini yasak pazarına geçişte zorluk çeken Seagram ile birleştirebildi. Samuel Bronfman şirketin başkanı oldu ve baskın kişiliğiyle, yasağın sona ermesi beklentisiyle kapasitelerini artırma ve viskileri eskitme stratejisine başladı. Bu gerçekleştiğinde, 1933'te Seagram's hızla genişleyebilecek bir konumdaydı; 1935'te Riefel ailesinden The British Columbia Distilling Company'yi ve ayrıca birkaç Amerikan damıtım evini satın aldılar ve bunlardan biri olan Crown Royal'ı 1939'da piyasaya sürdüler ve bu markalar sonunda en çok satan Kanada viskilerinden biri haline geldi.
Ülkenin II. Dünya Savaşı çabalarını desteklemek için kapasitenin bir kısmı endüstriyel alkol üretimine kaydırılırken, endüstri savaştan sonra 1980'lere kadar tekrar genişledi. 1945'te Schenley Industries, Valleyfield, Quebec'teki bu endüstriyel alkol damıtma tesislerinden birini satın aldı ve Golden Wedding, Old Fine Copper ve 1972'den itibaren Gibson's Finest gibi birkaç iflas etmiş Amerikan viski markasını yeniden kullandı. Kanada viskisi tedarikini güvence altına almaya çalışan Barton Brands, 1967'de Ontario, Collingwood'da yeni bir damıtma tesisi kurdu ve burada Canadian Mist üretecekti, ancak damıtma tesisini ve markayı sadece dört yıl sonra Brown-Forman'a sattı. ABD'ye giden nakliye yollarına (demiryolu ve gemiyle) yakınlık daha az önemli hale geldikçe, Alberta ve Manitoba'da büyük damıtma tesisleri kuruldu. Toronto'daki cin damıtımevinde viski denemelerine başladıktan beş yıl sonra, W. & A. Gilbey Ltd. 1951'de Black Velvet harmanını yarattı ve bu harman o kadar başarılı oldu ki, 1973'te Alberta'daki Lethbridge'de bu harmanı üretmek için yeni bir damıtımevi inşa edildi.
Batıda, Calgary merkezli bir iş grubu, 1948'de Alberta Distillers operasyonlarını denetlemek için Britanya Kolombiyası'ndan Riefels'ı işe aldı. Şirket, şişeleme için Birleşik Devletler'e toplu viski gönderme uygulamasında bir yenilikçi oldu ve Windsor Kanada markalarının (Alberta'da üretilip Birleşik Devletler'de şişelenen) başarısı, National Distillers Limited'ı tedarik zincirlerini güvence altına almak için 1964'te Alberta Distillers'ı satın almaya yöneltti. Daha fazla Alberta yatırımcısı, 1974'te Alberta, High River'da buğday bazlı viskilerde uzmanlaşmış Highwood Distillery'yi kurdu. Seagram's, 1969'da Manitoba, Gimli'de büyük ve yeni bir tesis açtı ve bu tesis sonunda Waterloo ve LaSalle damıtımevlerinin yerini aldı. Britanya Kolombiyası'nda, Alberta Distillers'da damıtılan alkollerden meyve likörleri üreten Ernie Potter, 1958'de Langley'de kendi viski damıtma tesisini kurdu ve Potter's ve Century marka viskileri üretti. Hiram Walker, 1970'te Kanada Kulübü'nü üretme niyetiyle Britanya Kolombiyası, Winfield'da Okanagan Damıtma Tesisi'ni kurdu ancak 1995'te kapatılmadan önce Suntory için viski üretme sözleşmelerini yerine getirmek üzere yeniden yönlendirildi.
Onlarca yıllık genişlemenin ardından, Amerikan pazarında tüketicilerin beyaz içkilere (votka gibi) yönelmesi, Kanada viskilerinde aşırı arza yol açtı. Bu, viskilerin daha uzun süre yıllandırılmasına olanak tanırken, beklenmeyen depolama maliyetleri ve ertelenmiş gelirler bireysel şirketleri zorladı. Damıtıcılar yatırımcı ararken ve çok uluslu şirketler değerli markalar ararken, bir dizi satın alma ve birleşme gerçekleşti. Alberta Distillers, 1987'de Beam Suntory'nin bir parçası olacak olan Fortune Brands tarafından satın alındı. Hiram Walker, 1987'de Pernod Ricard'ın 2006'da devraldığı Allied Lyons'a satıldı ve Fortune Brands, Canadian Club markasını satın aldı. Grand Metropolitan, Black Velvet'i 1972'de satın aldı ancak markayı 1999'da Constellation Brands'e sattı ve marka 2019'da Heaven Hill'e satıldı. Schenley, 1990'da Diageo'nun bir parçası olacak olan United Distillers tarafından satın alındı, ancak Gibson's Finest, 2001'de William Grant & Sons'a satıldı. Seagram's, 2000'de Vivendi'ye satıldı ve Vivendi de çeşitli markalarını ve damıtma tesislerini Pernod Ricard ve Diageo'ya sattı. Highwood, 2006 yılında Potter's'ı satın aldı. Birleşmeye rağmen, Ontario, Grimsby'deki Kittling Ridge Distillery, Forty Creek markasını üretmeye başladı; ancak bu marka 2014 yılında Campari Group'a satıldı. Daha sonra, Sazerac Company, 2018 yılında Diageo'dan Seagram's VO, Canadian 83 ve Five Star markalarını satın aldı.


### Amerika Birleşik Devletleri'ne yasadışı ihracat.
Kanada viskisi, Yasak Dönemi'nde ABD'ye rom kaçakçılığında önemli bir yer tutuyordu. Detroit Nehri'nin ve Kanada ile Amerika Birleşik Devletleri arasındaki uluslararası sınırın hemen karşısında, Ontario, Windsor'daki Hiram Walker damıtımevi, küçük ve hızlı kaçakçılık tekneleri kullanan kaçakçılara kolayca hizmet veriyordu.


## Türkiye pazarında Kanada viskileri.
2023 yılına kadar Türkiye pazarında Kanada viskisi yer almıyordu. 2023 yılında Pernod Ricard grubu tarafından "Pike Creek", "Lot 40" ve "J.P. Wiser's" markalı Kanada viskileri ülke pazarına getirilmiştir.


## Damıtımevleri ve markalar.
Aşağıda şu anda Kanada viskisi üreten damıtımevlerinin listesi yer almaktadır:


### Alberta.
Alberta'da, 1946'da Calgary, Alberta'da kurulan Alberta Distillers da dahil olmak üzere birkaç damıtımevi bulunmaktadır. Damıtımevi 1987'de Fortune Brands tarafından satın alınmış ve 2011'de Beam Suntory adını almıştır. Damıtımevi, çavdarı fermente etmede uzmanlaşmış, kendi geliştirdikleri belirli bir maya türünü kullanmaktadır. Damıtımevi viskisinin çoğunu diğer ülkelere şişelenmek üzere ihraç ederken, Alberta Premium, Alberta Springs, Windsor Canadian, Tangle Ridge ve Canadian Club Chairman's Select markalarını da üretmektedir.
Black Velvet Damıtımevi (eski adıyla Palliser Damıtımevi) 1973 yılında Alberta, Lethbridge'de kurulmuş olup 2019'dan beri Heaven Hill'in mülkiyetindedir. Çoğunlukla Amerika'da şişelenmek üzere toplu olarak gönderilen ve bir kısmı Kanadalılar için yerinde şişelenen Black Velvet markasını üretmektedir. Ayrıca Danfield's ve Schenley's Golden Wedding ve OFC etiketlerini de üretmektedir.
Highwood Damıtımevi (eski adıyla Sunnyvale Damıtımevi) 1974 yılında Alberta, High River'da kurulmuştur. Highwood Damıtımevi, temel viskilerinde buğday kullanma konusunda uzmanlaşmıştır. Bu damıtımevi ayrıca votka, rom, cin ve likörler de üretmektedir. Highwood Damıtımevi'nde üretilen Kanada viskisi markaları arasında Centennial, Century, Ninety ve Potter's yer almaktadır. Ayrıca, odun fıçılarında yaşlandırmanın getirdiği renklendirmeyi gidermek için kömür filtreli White Owl viskisi de üretmektedirler.


### Manitoba.
Gimli Damıtımevi, 1968 yılında Manitoba, Gimli'de Seagram markalarını üretmek için kuruldu ve damıtımevi 2001 yılında Diageo tarafından satın alındı. Gimli Damıtımevi, 2017 yılında 7 milyon kasa sevk edilen, dünyanın en çok satan Kanada viskisi olan Crown Royal'ı üretmekten sorumludur. Ayrıca Seagram'ın VO ve diğer karışımlarında kullanılan viskinin bir kısmını da tedarik ediyorlar.


### Ontario.
Damıtımevleri Ontario'da 19. yüzyılın ortalarında kuruldu ve Gooderham and Worts 1830'larda Toronto'nun Damıtımevi Bölgesi'nde faaliyetlerine başladı. Damıtımevleri 1990'da bölge ticari ve yerleşim gelişimine yeniden yönlendirilene kadar Damıtımevi Bölgesi'nde faaliyetlerini sürdürdü. Eyaletteki diğer eski damıtımevleri arasında Corby Spirit and Wine tarafından işletilen bir damıtımevine ev sahipliği yapan Corbyville'deki damıtımevi de yer alıyor. Waterloo'daki bir damıtımevi 1992'ye kadar Crown Royal üretmek için Seagram tarafından işletildi; ancak şirket hala Amherstburg'da bir harmanlama ve şişeleme tesisi bulunduruyor.
Şu anda Ontario'da birkaç büyük damıtımevi bulunmaktadır. Ontario'daki en eski işleyen damıtımevi, 1858'de Windsor, Ontario'da kurulan ancak o zamandan beri birkaç kez modernize edilen ve genişletilen Hiram Walker Damıtımevi'dir. Damıtımevi Pernod Ricard'a aittir ve Pernod'un kontrol hissesine sahip olduğu Corby Spirit and Wine tarafından işletilmektedir. Walker Damıtımevi'nde üretilen markalar arasında Lot 40, Pike Creek, Gooderham ve Worts, Hiram Walker's Special Old, Corby's Royal Reserve ve JP Wiser's markaları yer almaktadır. Kapasitesinin çoğu, toplu olarak ihraç edilen ve diğer ülkelerde çeşitli etiketler altında şişelenen jenerik Kanada viskisine ek olarak, Beam Suntory markasının (ve eski Hiram Walker markası) Canadian Club'ın sözleşmeli üretimi için kullanılmaktadır.
Canadian Mist Damıtımevi 1967 yılında Collingwood, Ontario'da kuruldu, damıtımevi Sazerac Şirketi'ne ait ve öncelikli olarak ihracat için Canadian Mist markasını üretiyor. Damıtımevi ayrıca 2011'de tanıtılan Collingwood markasında kullanılan viskileri ve 2018'de tanıtılan Bearface markasını da üretiyor.
Kittling Ridge Damıtımevi, 1992 yılında Ontario, Grimsby'de bir şarap imalathanesiyle birlikte kuruldu ve ilk viskileri 2002 yılında piyasaya çıktı. Damıtımevi 2014 yılında Campari Group tarafından satın alındı. Damıtımevi Forty Creek markasını üretiyor.


### Quebec.
Old Montreal Distillery, 1929 yılında Corby Spirit and Wine damıtımevi olarak kuruldu, 2011 yılında Sazerac Company tarafından satın alındı ve 2018 yılında modernize edildi. Sazerac markaları üretiyor ve Caribou Crossing'in şişelenmesini devraldı.
Valleyfield Damıtımevi (eski adıyla Schenley Damıtımevi), 1945 yılında Montreal yakınlarındaki Quebec'teki Salaberry-de-Valleyfield'da eski bir bira fabrikasında kurulmuş olup, damıtımevi 2008 yılında Diageo'nun mülkiyetine geçmiştir. Seagram'ın VO'su burada Gimli Damıtımevi'nden gelen aromalı viski ile şişelenmektedir. Ayrıca, Valleyfield Damıtımevi diğer Diageo ürünleri için mısırdan damıtılmış baz viskiler üretme konusunda uzmanlaşmıştır.