# Suriye İç Savaşı kronolojisi (29 Temmuz 2011-20 Nisan 2012)


## 2011.
 - 29 Temmuz
Suriye Ordusu'ndan bir albay, Deyr ez-Zor şehrinde "yüzlerce" diğer askeri personelle birlikte muhalefete geçtiğini iddia etti ve grubuna Özgür Suriye Ordusu adını verdi.
 - "Sessizliğiniz Bizi Öldürüyor" Cuması: 
Güvenlik güçlerinin geniş çaplı müdahaleleri sonucu büyük protestolar yaşandı. Suriye genelinde 20 protestocu öldürüldü; özellikle de hükümetin kitlesel toplantıları engellemeye çalıştığı Deyr ez-Zor'da . Suriye ordusu tanklarla şehre gönderilerek protestoculara gerçek mühimmatla ateş açılırken, Dera ve Lazkiye'de de protestocu ölümleri yaşandı. Protestoların gerçekleştiği diğer yerler arasında Hama, Humus, Kamışlı ve Halep yer aldı. Suriye ordusu başkent Şam'da toplu tutuklamalar gerçekleştirdi. Suriye ordusunun acımasız tepkisi, Haziran ayından bu yana en sert tepkilerden biriydi. Ayaklanmanın en büyük protestosu Hama'nın Asi Meydanı'nda yaklaşık 1 milyon kişinin katılımıyla gerçekleşti. 
 - 31 Temmuz – Hama Kuşatması
Ayaklanmanın bugüne kadarki en kanlı günü gibi görünen günde, Suriye tankları, keskin nişancılar ve birliklerin Deyr ez-Zor, Hama, Harak ve Ebu Kemal'e saldırmasıyla ülke genelinde en az 136 kişi öldürüldü.
 - 3 Ağustos
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, Suriyeli protestoculara yönelik insan hakları ihlallerini ilk kez kınadı.
 - 7 Ağustos
Yerel insan hakları gruplarına göre Suriye'de 70'ten fazla kişi öldürüldü. Arap Birliği, Suriye hükümetinin eylemlerini ilk kez kınadı.
 - 8 Ağustos
Suudi Arabistan Kralı Abdullah, Suriye hükümetini baskıcı tutumundan dolayı kınayan bir televizyon konuşması yaptı. Kral ayrıca, Suudi Arabistan'ın Suriye büyükelçisini geri çağırdığını söyledi. Kuveyt ve Bahreyn de büyükelçilerini geri çağırdı.
 - 10 Ağustos
New York Times'ın daha önce düşünülemez olarak nitelendirdiği bir adımla , 41 eski Baas ve mevcut hükümet yetkilisi, siyasi geçiş girişimini duyurdu ve protestoculara yönelik askeri müdahalenin sona erdirilmesi çağrısında bulundu.
 - 12 Ağustos – “Allah’tan Başkasına Diz Çökmeyiz” Cuması:
Kitlesel protestolar ülke genelinde devam etti; Suriye güçlerinin Cuma namazından kısa bir süre önce protestoculara ateş açması sonucu 23 kişinin öldüğü bildirildi.
 - 14 Ağustos
Suriye Donanması'nın Akdeniz kıyısındaki Lazkiye'ye ateş açtığı ve en az 28 kişinin öldüğü bildirildi.
 - 17 Ağustos
Birleşmiş Milletler, Esed'in Ban Ki-mun ile yaptığı telefon görüşmesinde polis ve askeri operasyonların durdurulduğunu iddia etti. Aynı gün aktivistler, Humus'ta 9 ila 16 protestocunun öldüğünü bildirdi.
 - 23 Ağustos
Türkiye'nin İstanbul kentinde, Suriye Ulusal Konseyi'nin "Suriye halkının endişelerini ve taleplerini temsil ettiği" duyuruldu.
 - 25 Ağustos
Ünlü siyasi karikatürist Ali Ferzat'ın, Şam Uluslararası Havalimanı yakınlarında hükümet yanlısı saldırganlar tarafından kaçırılıp dövüldüğü bildirildi.
 - 26 Ağustos – "Sabır ve Kararlılık Cuması":
Ramazan ayının son Cuma günü , binlerce kişi Şam, Deyr ez-Zor, Dera, Duma, Hama, Humus ve İdlib'de protesto düzenledi; güvenlik güçleri gösterilere canlı ateşle karşılık verdi.
 - 29 Ağustos
Humus'taki bir aktivist , Suriye güçlerinin şehri yeniden kuşatması sırasında en az 15 kişinin öldüğünü söyledi. Aynı gün Er-Resten'de, Suriye ordusundan onlarca askerin muhaliflere geçtiği bildirildi.
 - 1 Eylül
Hama Başsavcısı istifa etti.
 - 16 Eylül – "Rejimi Devirene Kadar Devam Etmenin Cuması":
Suriye Devrim Genel Komisyonu, Deraa, Humus ve Hama başta olmak üzere çeşitli şehirlerde düzenlenen gösterilere polis ve ordu güçlerinin ateş açması sonucu gün sonunda ölü sayısı 45'e ulaştı.
 - 23 Eylül – “Rejime Karşı Birleşme Cuması”:
Sokaklara dökülen protestocular Hama, Humus, Şam, Halep ve Dera’da gösteriler düzenledi; Humus’ta 50.000 kişi yürüdü. 12 protestocu güvenlik güçleri tarafından öldürüldü. Özgür Suriye Ordusu kuruldu ve başlıca silahlı muhalif grup haline geldi.
 - 30 Eylül – "Şam ve Yemen'in Zafer Cuması":
On binlerce kişi ülke genelinde Devlet Başkanı Beşşar Esed’in istifasını talep etti; güvenlik güçleri protestoculara ateş açtı ve en az 30 kişi öldü.
 - 2 Ekim
Suriye Ulusal Konseyi (SUK) Başkanı Burhan Galyun, SUK’un amaçları ve yapısı konusunda anlaşmaya varıldığını açıkladı; bu, muhalefetin organize siyasi bir yapı kurması açısından kritik bir adımdı.
 - 7 Ekim – “Temsilcimiz Suriye Ulusal Konseyi’nin Cuma Günü”
Suriye Ulusal Konseyi’ni destekleyen on binlerce kişinin düzenlediği protestolarda güvenlik güçleri tarafından en az 21 kişi öldürüldü. Suriyeli Kürt aktivist Meşal Temmo evinde öldürüldü.
 - 14 Ekim – "Özgür Ordu Cuması":
Büyük hükümet karşıtı gösteriler sırasında güvenlik güçleri en az altı protestocuyu öldürdü; 20.000 Kürt, Meşal Temmo anısına Kamışlı’da yürüdü. Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiseri, ölü sayısının 3.000’i aştığını duyurdu.
 - 28 Ekim – "Uçuş Yasak Bölgesi Cuması":
Suriye’de 36 kişi öldü, binlerce protestocu uçuşa yasak bölge talep etti; 100’den fazla kişi yaralandı ve 500 kişi tutuklandı. Humus’ta Özgür Suriye Ordusu ile çatışmalarda 17 Esed yanlısı asker öldürüldü.
 - 29 Ekim
Humus’un Baba Amr mahallesi tank ve topçu bombardımanına uğradı; çok sayıda can kaybı ve çatışmalar yaşandı.
 - 4 Kasım – "Allah En Büyüktür Cuması ":
Ülke genelinde büyük hükümet karşıtı gösterilerde güvenlik güçleri en az 20 kişiyi öldürdü; Humus’ta El-Vatani Hastanesi’ne üç gün içinde 126 kimliği belirsiz ceset getirildi.
 - 7 Kasım
Aktivistler Humus’ta 110’dan fazla kişinin öldüğünü bildirdi.
 - 11 Kasım – “Suriye’nin Arap Birliği Üyeliğinin Dondurulduğu Cuma”
En az 30 sivil Suriye güvenlik güçleri tarafından öldürüldü; Humus ve İdlib’te kitlesel protestolar patlak verdi.
 - 18 Kasım – "Büyükelçilerin Sınır Dışı Edilmesi Cuması":
Suriye güvenlik güçleri, büyükelçilerin sınır dışı edilmesini isteyen protestoculara ateş açtı ve en az 20 kişi öldü; ülke genelinde kitlesel hükümet karşıtı protestolar gerçekleşti.
 - 20 Kasım
Özgür Suriye Ordusu, Şam’ın merkezindeki Baas Partisi binasına roket güdümlü el bombaları attı; bu, muhaliflerin başkentte doğrudan saldırıya başlaması açısından önemliydi.
 - 25 Kasım
Cuma günü protestolar düzenlenirken Arap Birliği yaptırımlarının süresi doldu; Özgür Suriye Ordusu Humus’ta Esed’in hava kuvvetlerine mensup 10 kişiyi öldürdü.
 - 27 Kasım
Arap Birliği, Suriye’ye yönelik ekonomik yaptırımlar konusunda anlaştı; bunlar rejim yetkililerine seyahat yasağı ve Suriye Merkez Bankası ile iş yapmanın durdurulmasını içeriyordu.
 - 1 Aralık
BM'ye göre ölü sayısı 4.000'i aştı. Kayıplar ve Özgür Suriye Ordusu'na kaçanların sayısının artması nedeniyle BM artık bunu "bir iç savaş" olarak nitelendiriyor.
 - 9 Aralık – "Onur Cuması":
Suriye İnsan Hakları Gözlemevi ve Suriye Devrim Genel Komisyonu, yedisi çocuk ve üçü asker kaçağı olmak üzere en az 41 kişinin, ülke çapında planlanan bir "Onur Cuması"nı engellemeye çalışan güvenlik güçleri tarafından öldürüldüğünü bildirdi.
 - 12 Aralık
Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiseri Navi Pillay, ayaklanma ve baskının başlamasından bu yana Suriye'de 5.000'den fazla kişinin öldürüldüğünü söyledi.
 - 15 Aralık
ÖSO, Şam'ın güneyinde sadık ordu birlikleri ve güvenlik servisi ajanlarıyla çatışmaya girdi; 27 Esed askerinin ölümü ve bilinmeyen sayıda ÖSO kaybı yaşandı.
 - 16 Aralık – "Arap Birliği Bizi Öldürüyor Cuması"
Yüz binlerce Suriyeli, Devlet Başkanı Beşşar Esed'i protesto etmek için sokaklara döküldü; Suriye güvenlik güçlerinin açtığı ateş sonucu 22 kişi öldü.
 - 21 Aralık
Suriye güvenlik güçleri, Kfar Owaid köyünde içeride mahsur kalan 100'den fazla kişiyi öldürdü; ayaklanmanın bugüne kadarki en ölümcül olaylarından biri.
 - 23 Aralık – "Ölüm Protokolü Cuması":
Şam'da güvenlik ofislerine düzenlenen iki araç bombalamasında siviller ve bazı askerler öldü; 44 kişi öldü, 163 kişi yaralandı.
 - 25 Aralık
Humus'un Baba Amr semtinde en az 15 sivilin topçu bombardımanında öldürüldüğü bildirildi. 4.000'e yakın asker şehri kuşattı.
 - 26 Aralık
Humus'ta en az 34 kişinin öldüğü bildirildi; ülke genelinde ayaklanmayla ilgili toplam ölü sayısı gün içinde 42’ye ulaştı.
 - 30 Aralık – “Özgürlük Meydanlarına Yürüyüş Cuması”:
Arap Birliği gözlemcilerinin Suriye'ye gelmesinden bu yana altı çocuk da dahil olmak üzere 130'dan fazla protestocu öldü; Hama ve İdlib'de 500.000'den fazla kişi gösteri yaptı.


## 2012.
 - 1 Ocak
Suriye Yerel Koordinasyon Komiteleri (YKK), 2011 yılında Suriye ayaklanmasında 5.862 ölüm olduğunu doğruladı. YKK, 2012 yılında ayaklanmada doğrulanan ilk ölümün bildirildiğini açıkladı.
 - 3 Ocak
Cessim'de rejim askerleri arasında çıkan çatışmalarda en az 18 kişi hayatını kaybetti; güvenlik güçleri 100'den fazla kişiyi gözaltına aldı.
 - 4 Ocak
Suriye Savunma Bakanlığı yetkilisi Mahmud Süleyman Hacı Hamad muhalefete sığındı; hükümetin protestoları bastırmak için milislere yaklaşık 40 milyon dolar harcadığını açıkladı.
 - 6 Ocak
Şam'ın El-Midan semtinde bir intihar saldırısında 25 kişi öldü, 46 kişi yaralandı.
 - 7 Ocak
Suriye Hava Kuvvetleri lojistik bölümünden Albay Afif Mahmud Süleyman, en az 50 adamıyla birlikte ordudan ayrıldı; Hama'daki protestocuları korumaları için talimat verdi.
 - 16 Ocak
16 Ocak'ta ülke genelinde on iki kişinin Suriye güvenlik güçleri tarafından öldürüldüğü bildirildi.
 - 17 Ocak
YKK'ye göre, güvenlik güçleri tarafından en az 30 kişi öldürüldü; bunlardan 18'i Humus'taydı. Ölenler arasında iki çocuk ve dört rejim ordusu firarisinin de bulunduğu belirtildi.
 - 27 Ocak
Muhalif aktivistler, Cuma günü protestolar yayılırken Suriye genelinde 102 kişinin Suriye güvenlik güçleri tarafından vurularak öldürüldüğünü iddia etti. Ölenler arasında hem protestocular hem de firari askerler vardı. 102 kişinin hayatını kaybettiği ölü sayısı, Humus'ta gece bulunan 23 cesedi de içeriyordu.
 - 28 Ocak
YKK, gece saatlerinde 28 Ocak'taki ölü sayısının 98'e ulaştığını, bunların arasında Hama şehir hastanesinde bulunan 20 kimliği belirsiz cesedin de bulunduğunu bildirdi.
 - 30 Ocak
Suriye Yerel Koordinasyon Komiteleri, Suriye ordusunun 30 Ocak'ta öldürdüğü insan sayısının 8 çocuk ve bir kadın olmak üzere 100'e ulaştığını bildirdi. Ölümlerin 56'sı Humus'ta, 20'si Er-Resten'da, 15'i Dera'da, 6'sı Şam banliyölerinde, 1'i Haseke'de ve 2'si İdlib'de gerçekleşti.
 - 1 Şubat
Suriye güvenlik güçleri tarafından 1 Şubat'ta öldürülenlerin sayısı şu ana kadar 70'e yükseldi; bunların 14'ü Özgür Suriye Ordusu'ndan, 2'si kadın ve 2'si çocuk. 35 kişi Vadi Barada'da (Şam banliyöleri), 8 kişi Deraa'da, 14 kişi Humus'ta, 6 kişi Doğu Garba'da (Daraa banliyöleri), 3 kişi Şam banliyölerinde (Arbein ve Muadamiye), 3 kişi İdlib'de ve biri de Kamışlı'da öldürüldü.
 - 4 Şubat
Şehirdeki aktivistlere göre, hükümet güçleri Humus'a yoğun bir topçu bombardımanı başlattı ve bu da 400'den fazla sivilin ölümüne yol açtı. Şebbiha, yaralıları öldürmek veya kaçırmak amacıyla bazı hastaneleri de işgal etti.
 - 6 Şubat
En az 300 roketin Humus şehrine düştüğü ve Pazartesi sabahı en az 15 kişinin öldüğü bildirildi.
 - 8 Şubat
Suriye ordusu, başta Bab Amr mahallesi olmak üzere Humus'a yoğun bir topçu ateşi başlattı ve bildirildiğine göre 43 sivil öldü.
Suriye ordusunun Humus'a yönelik saldırısında gece saatlerinde sivillerin can kaybı 117'ye ulaştı.
 - 9 Şubat
9 Şubat'ta hükümet ordusunun topçu atışları sonucu Humus'ta 110 sivil öldürüldü.
 - 10 Şubat
Devlet televizyonunun haberine göre, Halep'te iki patlama meydana geldi ve şehirdeki bir güvenlik binası ile Askerî İstihbarat Müdürlüğü hedef alındı. Patlamalarda en az 25 kişi öldü, 175 kişi yaralandı.
 - 16 Şubat
Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, 137 kabul, 12 red ve 17 çekimser oyla bağlayıcı olmayan bir kararı onayladı. Karar, Beşşar Esed'in istifasını ve ülkedeki şiddetin durdurulmasını talep ediyordu.
 - 17 Şubat
Suriye'de, özellikle Şam, Halep, Hama, Dera ve İdlib'de kitlesel protestolar yaşandı. Gün sonunda ölü sayısı 56'ya yükseldi.
 - 1 Mart 2012
ÖSO ve yerel siviller, mühimmat, yiyecek ve su tükenince Baba Amr'dan çekildi; 4.000 sivil ayrılmayı reddetti. Suriye ordusu tarafından 42 sivil öldürüldü; bunlardan 23'ü Humus'taydı. İngiliz diplomatlar Suriye’den çekildi.
 - 2 Mart 2012
Suriye genelinde kitlesel Cuma protestoları gerçekleşti; gün boyunca 75 protestocu ve sivil öldürüldü. Fransa, Suriye’deki büyükelçiliğini kapattı.
 - 10 Mart 2012
Suriye ordusu İdlib Muharebesi'ni başlattı; şehir topçu, havan ve tanklarla yoğun şekilde bombalandı. YKK, Suriye ordusunun 63 sivili öldürdüğünü bildirdi.
 - 12 Mart 2012
Humus’un Kerm el Zhoutan ve Bab Driad mahallelerinde 50 sivil katledildi; İdlib kuşatma altına alındı.
 - 15 Mart 2012
Ayaklanmanın 1. yıl dönümü nedeniyle Suriyeliler sokaklara döküldü. Suriye genelinde 55 sivil öldü; İdlib’de 45 kişi hayatını kaybetti.
 - 19 Mart 2012
Ordu istihbarat subayı Abdül Barakat Türkiye’ye iltica etti; Sızdırılan belgeler Esed rejiminin protestoculara yönelik saldırı planlarını ortaya koydu.
 - 23 Mart 2012
Ülke genelinde protestolar yoğunlaştı; ÖSO ile Suriye ordusu arasında çatışmalar yaşandı. SOHR’e göre yüz binlerce kişi katıldı; 59 kişi öldü.
 - 27 Mart 2012
İdlib’de Suriye ordusu 40 sivili öldürdü; bunların 23’ü Serakib’de yargısız infaz edildi.
 - 1 Nisan 2012
Suriye ordusunun Humus ve Deyr ez-Zor’a düzenlediği topçu saldırılarında 70 sivil öldü. Suriye Dostları toplantısı, SUK’u Suriye’nin meşru temsilcisi olarak tanıdı.
 - 2 Nisan 2012
Suriye ordusunun Humus ve Deyr ez-Zor’a düzenlediği bombardımanda 65 sivil öldü; ÖSO Humus Ulusal Hastanesi’ni ele geçirdi ve 75 ceset buldu.
 - 6 Nisan 2012
Taftanaz’da Suriye ordusu tarafından bildirilen katliamda 100’den fazla kişi öldü; Halep’ten Türkiye’ye binlerce kişi kaçtı.
 - 7 Nisan 2012
Humus’ta topçu saldırıları nedeniyle 150’den fazla kişi öldü; Hama kırsalında 50’den fazla sivil hayatını kaybetti.
 - 9 Nisan 2012
Suriye ordusu 160 sivil öldürdü; bunlardan 52’si Humus, 45’i Halep, 36’sı Hama’da.
 - 12 Nisan 2012
Kofi Annan destekli ateşkes yürürlüğe girdi; ancak Suriye ordusu ateşkesi birkaç kez ihlal etti.
 - 17 Nisan 2012
Suriye ordusu başta Humus ve İdlib olmak üzere 77 sivil öldürdü.