BILGEM-AI/BILGE-Wiki-Tr-Plus huggingface dataset:
# Tekerlekli sandalye basketbolu
Tekerlekli sandalye basketbolu, engelli sporları içindeki lokomotif branştır. Ancak Amerika ve İngiltere gibi bazı ülkelerde engelsiz atletlerin de tekerlekli sandalye kullanma şartıyla katılıp oynayabildiği karışık takımlar da mevcuttur. Basketbolun, temel kurallara uyarak, engelliler için uyarlanmış halidir.
Maçlarda standart büyüklükteki bir basketbol sahası ve standart yükseklikte potalar kullanılır. Kurallarda bazı ufak değişikler vardır. Örneğin basketboldaki hatalı yürüme yerine, burada bir atlet topu sektirmeden veya elinden çıkarmadan tekerlekli sandalyenin çemberini arka arkaya 3 kez ittirdiğinde hatalı sürüş ihlali yapmış olur.
Tekerlekli sandalye basketbolu dünya genelinde kayda değer bir ilgi ve rekabet alanıdır. Paralimpik Oyunları'nda yer almaktadır. 2008 Pekin Olimpiyatları'nda Avustralya eski şampiyon Kanada'yı yenerek altın madalyayı almıştır. Uluslararası Tekerlekli Sandalye Basketbol Federasyonu (IWBF), Dünya genelinde bu sporun düzenleyicisi ve yöneticisidir.
# Master of Science
Master of Science, kısaca M.Sc. diye anılan üniversite yüksek lisans derecesi. Avrupa birliği ülkelerinde bu eğitim liseden sonra 3 yıllık Bachelor of Science üzerine 2 yıllık yüksek eğitimle, Amerika'da ise 4+2 yılda edinilir.
Eskiden Avrupa'da da 4+2 yıl idi. Bu değişim Bologna Süreci adı verilen AB girişiminin bir sonucudur.
# Adalı Halil
 - YÖNLENDİRME 
Adalı Halil (1870 - 10 Şubat 1927, Edirne), uzun süre Kırkpınar başpehlivanlığı da yapmış Türk pehlivan.


## Yaşamı.
Adalı Halil, Edirne'nin Adaiçi bölgesindeki Kilise köyünde doğdu. Doğum yılı da tam olarak bilinmemekle birlikte, bazı kaynaklarda 1870; bazılarında ise 1871 olarak geçmektedir. Babası Kara Mehmet, meşhur bir pehlivandı. Adalı da babası gibi pehlivan olacaktı. Adalı'nın, kimi kaynaklarda 1,87 m. boyunda, 120 kg. ağırlığında; kimi kaynaklarda ise 1,98 m. boyunda ve 130-135 kilo ağırlığında olduğu söylenmektedir. Edirne'de 1927 yılında ölen Adalı Halil'in kabri, Kasımpaşa Camisi önünde bulunmaktadır. Bazı kaynaklarda zatürre nedeniyle öldüğü söylenmektedir. Adalı'nın oğlu Mustafa da bir süre pehlivanlık yapmış, ardından Atatürk'ün faytoncusu olmuş ve Mustafa Kemal'in ölümünden sonra hayatını Silivri'de sürdürerek "Sinop" soyadını almıştır.


## Güreş kariyeri.
Adalı Halil, babasının teşvikiyle daha küçük yaşta güreşe başladı ve ilk güreş derslerini babasından aldı. Sonra Kırkpınar’da 27 sene başpehlivan olan meşhur Aliço'ya çırak oldu. Ondan güreşin bütün inceliklerini öğrendi. 1.98 boyunda, 145-150 kilo ağırlığında, devrinin iri pehlivanlarından idi. Koca Yusuf ve Kurtdereli Mehmet Pehlivan gibi yağlı güreşin ustalarıyla karşılaştı.


### Avrupa maçları.
Kurtdereli ile beraber Avrupa’ya gidip, Almanya’nın çeşitli kentlerinde, Paris, Viyana ve diğer şehirlerde güreşti, orada karşılaştığı birçok rakibini çok kısa zamanlarda yendi. Avrupa’dan sonra Amerika Birleşik Devletleri'ne geçti. Boston, Chicago ve New York'ta güreşti. Karşısına çıkarılan bütün rakiplerini yendi ve tüm müsabakalardan galibiyetle ayrıldı. Bunun üzerine “"Türk Aslanı"” lakabını aldı, bu şekilde anılmaya başlandı. Hatta Amerikalı meşhur güreşçi "Tom Jenkins" ile yaptığı maçta rakibini sıkarken kaburga kemiğini kırması üzerine halk galeyana gelmiş, ellerinden güç kurtulmuştur.
1 Ocak 1901'de Hamburg'daki güreş turnuvasına katıldı, 6 pehlivanla güreş yaptı. Adalı'ya karşı dayanılabilen en uzun süre 7 dakika idi. Sonrasında Türkiye'ye dönmüş, aynı zamanda çiftçilik ile uğraşmaya başlamıştır. Yurda döndükten sonra kazandığı Kırkpınar başpehlivanlığı unvanını ise 18 yıl boyunca korumuştur.


## Geleneği.
Günümüzde, geleneksel Kırkpınar Yağlı Güreşleri'ne katılan pehlivanların, güreş başlamadan önce, Adalı Halil'in kabrini ziyaret etmeleri gelenek haline gelmiştir.
# EFL Cup
EFL Cup, İngiltere'de gerçekleştirilen futbol organizasyonu. FA Cup gibi eliminasyon (tek elemeli) sistemiyle oynanır. İlk olarak 1960-61 sezonunda, Football League Cup adıyla düzenlenmiştir. Turnuvada 20 Premier League takımı ve 72 alt lig takımı olmak üzere toplamda 92 takım mücadele ederler. Ayrıca, yarı finaller iki maç üzerinden oynanır. Kupayı kazanan takım UEFA Konferans Ligi'ne katılım hakkı elde etmektedir.


## Kupanın ismi.
1981'den beri kupanın isim haklarını çeşitli şirketler satın almaktadır. Şimdiye kadar kupanın isimleri şu şekilde değişmiştir:
  - Milk Cup (1981-82 - 1985-86)
  - Littlewoods Challenge Cup (1986-87 - 1989-90)
  - Rumbelows Cup (1990-91 - 1991-92)
  - Coca-Cola Cup (1992-93 - 1997-98)
  - Worthington Cup (1998-99 - 2002-03)
  - Carling Cup (2003-04 - 2011-12)
  - Capital One Cup (2012-13 - 2015-16)
  - Carabao Cup (2017-18 - 2023-24)
# Tekerlekli sandalye tenisi
Tekerlekli sandalye tenisi standart tenis kortunda, özel tekerlekli sandalyeler ile yapılan bir spor dalıdır. Tekler, çiftler, karışık vs. tüm tenis türleri engelli sporcular arasında oynanabilmektedir.
Klasik tenis kurallarından tek farkı tenis topunun 1 defa yerine 2 defa sekebilmesine izin verilmesidir. Bu kural servis kullanımında da geçerlidir. Topun ikinci sekişi kort dışında da olabilir.
Dünyada bu spor dalının 30 yıla yakın bir geçmişi olmasına karşın, Türkiye'de 2005 Haziran ayında Bedensel Engelliler Spor Federasyonu resmi olarak Tekerlekli Sandalye Tenis branşını açmıştır. Çeşitli turnuvalar düzenlenmektedir. Az sayıda kulübün bulunduğu spor dalı Türkiye'de gelişme aşamasındadır.
# Ted Drake
30 1995 (82 yaşında) Raynes Park, İngiltere 
 Forvet 
 | title = Başarıları
 | madalyalar = 
 #YÖNLENDİRME 
Edward Joseph "Ted" Drake (16 Ağustos 1912 - 30 Mayıs 1995), 1952-1961 yılları arasında Chelsea takımının teknik direktörlüğünü yapmış İngiliz futbolcu ve teknik direktör. Kulübe İngiltere 1. Ligi ve Charity Shield kupalarını kazandırmıştır.
14 Aralık 1935 yılında Arsenal formasıyla Aston Villa'ya karşı attığı 7 golle Arsenal adına bir maçta en fazla gol atan oyuncu unvanına sahiptir.
Chelsea'ye kuruluşunun 50. yılında tarihinin ilk lig şampiyonluğunu kazandıran ekibin başında yer almıştır.
 - YÖNLENDİRME 
 - YÖNLENDİRME
# Tommy Docherty
 Sağ açık
 | title = Başarıları
 | madalyalar = 
 İskoçya
Thomas Henderson Docherty (d. 24 Ağustos 1928, Glasgow - ö. 31 Aralık 2020, İngiltere), İskoç futbolcu ve teknik direktör. 1962-1967 yılları arasında Chelsea takımını çalıştırmıştır. 1947-1962 yıllarında aktif olarak futbol oynamış, bu dönemde 25 kez İskoçya millî futbol takımı formasını giymiştir. Teknik direktörlük hayatı boyunca Aston Villa, Porto, Manchester United gibi pek çok üst düzey takımda görev yapmıştır.
# Bobby Campbell
6 2015 (78 yaşında) Ofansif orta saha 
 | title = Başarıları
 | madalyalar = 
Bobby Campbell (23 Nisan 1937 - 6 Kasım 2015), 1988-1991 yılları arasında Chelsea takımını çalıştırmış olan İngiliz futbol adamı. Chelsea'yi 2. Lig'den 1. Lig'e çıkarmıştır.
 - YÖNLENDİRME
# Uzunkuyrukgiller
Uzunkuyrukgiller (Aegithalidae), ötücü kuşlar takımında yer alan ve uzun kuyruklu kuş cinslerini kapsayan bir familyadır.
Neotropikler hariç tüm dünyada yaygın olarak bulunurlar. Yaşam alanları ormanlardır. Besinleri böcekler ve tohumlardır. Yuvaları, küre şeklindedir. Erkek ve dişi kuş birlikte yaparlar. Yosunlarla yuvayı hazırlarlar. Kulukça alanlarını savunurlar. Gagaları çok kısadır, kuvvetli değildir. Kuyrukları uzundur. Besinlerini parmaklarıyla tutan kuşlardır.


## Taksonomi ve sistematik.
Aegithalidae familyası Alman doğa bilimci Ludwig Reichenbach tarafından 1850'de tanımlandı. Ad Grekçe "baştankara" anlamına gelen "aigithalos" sözcüğünden gelir. Aristoteles üç türünü ayırt etti: bayağı uzunkuyruk, Büyük baştankara ve mavi baştankara.
"Aegithalos exilis" bu familya içine alınmıştır çünkü sürüler hâlinde dolaşırlar ve yuvaları bayağı uzunkuyruğun yuvalarına benzer ancak hakkında mevcut bilgi çok az olduğundan bu yerleştirme yalnızca geçicidir. "Aegithalos sharpei" türü de bazen "Aegithalos bonvaloti" türü içinde kabul edilir.< "Psaltriparus minimus" türü bir zamanlar Paridae familyası içinde kabul ediliyordu ancak davranışsal alışkanlıkları özellikle de yuva yapma alışkanlığı farklılık gösterir.


### Taksonlar.
Üç cins içinde on üç tür sınıflandırılır:
# Gianluca Vialli
6 2023 (58 yaşında) Chelsea, Londra, Birleşik Krallık
 Forvet
 | title = Başarıları
 | madalyalar = 
 #YÖNLENDİRME 
Gianluca Vialli (9 Temmuz 1964, Cremona - 6 Ocak 2023, Londra), 1998-2000 yılları arasında Chelsea'yi çalıştırmış olan İtalyan eski futbolcu ve teknik direktördü.
Chelsea ile FA Cup, EFL Cup, UEFA Kupa Galipleri Kupası, FA Community Shield ve UEFA Süper Kupası'nı kazanmıştır.
1998 yılında Chelsea ile Kupa Galipleri Kupası'nı kazandığında aynı zamanda bunu başaran en genç teknik direktör payesini de elde etmiştir.
Daha önceden oynadığı Sampdoria kulübünde Mancini ile iyi bir forvet ikilisi oluşturmuş, millî takımda da beraber oynamışlardır.


## Son yılları ve ölümü.
Kasım 2020'de pankreas kanserine yakalandığını açıkladı. Royal Marsden Hastanesi'nde tedavi gördü.
13 Nisan 2020'de 17 aydır muzdarip olduğu pankreas kanserinden temize çıkarıldığı ortaya çıktı.
21 Aralık 2021'de ikinci kez pankreas kanseriyle mücadele etmeye başladığını açıkladı. 6 Ocak 2023 günü pankreas kanseri nedeniyle öldü.


## Başarıları.
### Futbolcu.
 - Sampdoria
  - Serie A: 1990-91
  - Coppa Italia: 1984-85, 1987-88, 1988-89
  - Supercoppa Italiana: 1991
  - UEFA Kupa Galipleri Kupası ikincisi: 1988-89
  - UEFA Kupa Galipleri Kupası: 1989-90
  - UEFA Şampiyon Kulüpler Kupası ikincisi: 1991-92
 - Juventus
  - Serie A: 1994-95
  - Coppa Italia: 1994-95
  - Supercoppa Italiana: 1995
  - UEFA Şampiyonlar Ligi: 1995-96
  - UEFA Kupası: 1992-93
  - UEFA Kupası ikincisi: 1994-95
 - Chelsea
  - FA Cup: 1996-97
  - EFL Cup: 1997-98
  - UEFA Kupa Galipleri Kupası: 1997-98
 - İtalya
  - FIFA Dünya Kupası üçüncüsü: 1990


### Teknik Direktör.
 - Chelsea
  - FA Cup: 1999-2000
  - EFL Cup: 1997-98
  - FA Charity Shield: 2000
  - UEFA Kupa Galipleri Kupası: 1997-98
  - UEFA Süper Kupası: 1998


### Bireysel.
  - Avrupa 21 Yaş Altı Futbol Şampiyonası Gol Kralı: 1986 (4)
  - Avrupa Futbol Şampiyonası Turnuva Takımı: 1988
  - Coppa Italia Gol Kralı: 1988-89 (13)
  - UEFA Kupa Galipleri Kupası Gol Kralı: 1989-90 (7)
  - Serie A Gol Kralı: 1990-91 (19)
  - World Soccer Yılın Oyuncusu: 1995
# Türkiye Radyo Amatörleri Cemiyeti
Türkiye Radyo Amatörleri Cemiyeti (TRAC) 1962 yılında kuruldu. Ancak 1980 yılında diğer derneklerle birlikte çalışmaları durduruldu. Kısa bir süre sonra derneğin çalışmalarına tekrar izin verildi. Türkiye kelimesinin dernek adlarında kullanımını sınırlayan kanun çerçevesinde Türkiye yerine Telsiz kelimesini alarak ismini Telsiz ve Radyo Amatörleri Cemiyeti olarak değiştirdi. 2013 yılında ise İçişleri Bakanlığının izni ile Türkiye kelimesi tekrar isminde yer almaya başladı. Kısa adı IARU (International Amateur Radio Union) olan Uluslararası Amatör Radyo Birliği'nde Türkiye'yi temsil eden ilk ve tek sivil toplum örgütüdür. Genel Başkanı Gökhan Sunar'dır.


## Tarihçe.
1962 yılında Dr. Bedi Ezgi liderliğindeki bir grup radyo amatörlüğüne gönül vermiş kişi tarafından Türkiye Radyo Amatörleri Cemiyeti adı altında İstanbul Şişhane semtindeki tarihi Frej apartmanında kurulmuştur.
Derneğin amacı, -o zaman- 3222 sayılı Kanunla yasak olan amatör telsizciliğin serbest bırakılması için çalışmalar yürütmek ve kitap ve dergiler yayınlayarak, kurslar düzenleyerek radyo amatörlüğün tanıtmak ve ön eğitimini sağlamak olmuştur. Cemiyetin ilk yayın organı olan Radyo Amatör Mecmuası'nın ilk sayısı Temmuz 1964'te yayınlanmıştır ama geçen zaman içinde hem yalnız hem de diğer meslek kuruluşları ve kurumlar ile ortak yürütülen lobi faaliyetleri bir netice yaratamamış ve 3222 sayılı Kanunda radyo amatörlüğüne izin verecek değişiklik gerçekleşmemiştir. TRAC, 1965 yılında Uluslararası Amatör Radyo Birliği'ne katıldı.
07.04.1983 tarihinde 2813 sayılı Telsiz Kanununun çıkarılmasından sonra Türkiye'de radyo amatörlüğü bir ivme kazanıp daha da yaygınlaşmıştır.
TRAC; 1991 yılındaki 1. Körfez Savaşı'nda Sivil Savunma'ya verdiği haberleşme desteğinden dolayı, 22 Haziran 1991 gün ve 20909 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Bakanlar Kurulu Kararı ile kamu yararına çalışan dernek olarak kabul edilmiştir. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı, Türkiye Kızılay Derneği, AKUT Arama Kurtarma Derneği, bazı üniversiteler, Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı ve bazı Büyükşehir Belediyeleri'nin itfaiye ile sağlık daire başkanlıkları ile işbirliği protokolleri yapmıştır.
30 Ekim 2020 tarihinde İzmir'de meydana gelen depremde, anında yapılan haberleşme desteğiyle bölgenin irtibatını sağlamışlardır. 9 şubesiyle birlikte İzmir'de haberleşme desteği veren TRAC, daha önce meydana gelen deprem gibi doğal afetlerde de tüm şubeleriyle desteğini sağlamıştır.
6 Şubat 2023 kahramanmaraş Depreminde Cemiyet müdahale işlemlerinin en yaşamsal gereksinmesini teşkil eden Haberleşme konusunda 43 Şube, 6 Temsilcilik, 258 üye ve 14 gönüllü ile etkilenen tüm Vilayetlerde çoğunlukla müdahale safhasında, kısmen de iyileştirme safhasında çalıştı.
Günümüzde 70 şube, 40 temsilcilik ve yaklaşık 3500 üyeyle çalışmalarına devam etmektedir.
# Duvar tırmaşık kuşu
Duvar tırmaşık kuşu ("Tichodroma muraria"), sıvacı kuşugiller (Sittidae) familyasından, gagaları oldukça uzun ve aşağı doğru kıvrık olan küçük bir kuş türü.


## Özellikleri.
Boyları 18 cm kadardır. Erkeğin baş ve sırt tarafı kül renginde, kanadın kısa ve orta tüyleri kırmızı, uçma tüylerinin kaide yarısı kırmızı, uç yarısı siyahtır. İlk dört uçma tüyünde beyaz benekler vardır. Kuyruk telekleri siyah, en dıştakilerinin uç kısımları beyazdır. Gerdan ve kursak siyah, karın kısmı ise gridir. Dişide kursak ve gerdan kısmı tamamen siyah değildir.


## Dağılımı.
Türkiye'de Orta, Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde bulunan yerleşik kuşlardır. Yüksek dağların kayalık bölgelerinde yaşarlar. Kışın daha alçaklardaki harabe yerlerde bulunurlar.


## Yaşam şekli.
böceklere beslenirler. Yuvalarına 3-5 yumurta bırakırlar. Kuluçka süreleri 13-14 gün, yavruların uçma süreleri 17-20 gündür. Ötüşleri "tih, tiü" şeklindedir.
# Oturarak voleybol
Oturarak voleybol çoğunlukla bedensel engellilerce yapılan bir voleybol çeşidi.
10 x 6 metrelik köşegen sahada erkeklerde 1,15 m bayanlarda 1,05 metre yüksekliğindeki filelerde oynanır. Normal voleyboldan temel farkı, servis vuruşu, hücum vuruşu ve blok esnasında oyuncunun vücudunun bir bölümü, yerle temas halinde olmak zorundadır. Genellikle eksik uzuvlu veya hareket sistemine ait engelleri bulunan kişiler tarafından yapılır.
Oturarak voleybol Paralimpik Oyunları'nda uzun yıllardır oynanmaktadır. Maliyeti oldukça düşük olan bu spor dalı, Türkiye'de 2006'da BESF tarafından branş olarak tanındı. Şu anda lig kurma çalışmaları devam etmektedir.
# Arnor
J. R. R. Tolkien'in Orta Dünya'sında bir mekân ismidir.
Tarihler: İkinci Çağ 3320 ile Üçüncü Çağ 861 arası (982 yıl)
Konum: Orta Dünya'nın uzak kuzeybatısı
Anlamı: Kralın Ülkesi
Üzerinde yaşayan Irk: İnsan
Kullanılan diğer isimler: Kuzey Krallığı
Özet: İkinci Çağ'ın son yıllarında Elendil tarafından kuruldu. Arnor Orta Dünya'nın kuzeyindeki en görkemli insan krallığı idi. Arnor diyarı, doğuda Dumanlı Dağlar'dan batıda Mavi Dağlar'ın ucunda bulunan Lindon'a kadar uzanmaktaydı. Yıllar sonra keşfedilecek olan Shire bölgesi, Arnor sınırları içerisinde bulunmaktaydı. Başkenti, krallarının tahtının bulunduğu Nenuial gölündeki Annúminas'tı.
Elendil, İkinci Çağ'ın 3441 yılında Barad-dûr kuşatmasında düştü ve en büyük oğlu Isildur, Arnor Hükümdarı oldu. Aradan iki yıl geçmeden, Isildur güney diyarından dönerken üç oğlu ile birlikte öldürüldü. Bu olaya Ferah Çayırlar Felaketi denir. Fakat Isildur'un en küçük oğlu Valandil, savaşa gitmemiş Ayrıkvadi'de güvende tutulmuştu. Valandil yaşını aldığında, Isildur'un hiç taç giyememiş olmasına rağmen üçüncü Arnor Kralı olmuştu.
Arnor'un onuncu ve son kralı Eärendur'dur. Eärendur'un, Üçüncü Çağ'ın 861 yılında ölüşünün ardından üç oğlu aralarında taht mücadelesi yaptı. Bu durum Arnor'un üç ayrı fakat bağlantılı krallık olmasına neden oldu. Bu krallıklar Arthedain, Cardolan ve Rhudaur'dur. Eärendur'un en büyük oğlu Fornostlu Amlaith, Arthedain Kralı oldu. Amlaith, Isildur'un soyunun asıl varisi olarak kabul edildi.
# Grand Theft Auto 2
Grand Theft Auto 2, DMA Design (şimdi ise Rockstar North) tarafından tasarlanılarak, Rockstar Games tarafından dağıtılan Grand Theft Auto serisinin ikinci oyunu. Kuş bakışı bir oynanışa sahiptir.


## Çeteler.
  - Zaibatsu
  - Loonies
  - Yakuza
  - Russian Mafia
  - SRS Scientists
  - Rednecks
  - Hare Krishna


## Oyunun içindeki radyolar.
  - Head Radio
  - Rockstar Radio
  - KREZ
  - Lo-Fi FM
  - Funami FM
  - Lithium FM
  - Rebel Radio/KING
  - Osmosis Radio
  - Heavenly Radio
  - KGBH


## Devam Oyunları.
  - Grand Theft Auto III (2001)
  - (2002)
  - (2005)
  - Grand Theft Auto IV (2007)
  - Grand Theft Auto V (2013)
# Paralimpik futbol
Engelli futbolu, engellilerin oynayabileceği biçimde uyarlanan, futbolun değişik bir biçimidir. Genelde FIFA tarafından belirlenen kurallarla kullanılmakla beraber, oyuncu sayısı, malzemeler ve bazı diğer kurallar engelli atletler için değiştirilmiştir.
Değişik engel türlerine göre futbol uyarlamaları vardır.


### Görme engelliler.
Sporcular görme derecelerine göre sınıflandırılırlar. Buna göre hiç görmeyenler ve kısmen görenler kendi aralarında mücadele ederler.
  - Her bir takım  4 oyuncu ve 1 gören kaleciden oluşur.
  - Ofsayt kuralı bulunmamaktadır.
  - Futbol topunun içerisinde zil bulunur  böylece top hareket ederken ses çıkartır.


### İşitme engelliler.
İşitme Engelliler Futbolu'nda; 55 desibel ve üzerinde duyma kaybı olan kişiler oynamaktadır. Türkiye'de İşitme Engelliler Ligi 32 yıldır düzenlenmektedir. İşitme engelliler futbolu'nda özel kurallar yoktur.


### Zihinsel engelliler.
FIFA'nın 11 kişilik takımlar için uyguladığı kurallar geçerlidir. Türkiye Şampiyonaları, iki yılda bir Avrupa Şampiyonası ve her 4 yılda bir de Dünya Şampiyonası düzenlemektedir. Zihinsel engelliler futbolu'nda özel kurallar yoktur.
# Koyna Barajı
Koyna Barajı, Hindistan "Maharasthra" en geniş barajlardan biridir. "Koyna Noyar" da yer alır. Maharasthra, Chiplun ve Karad arası Devlet Yolundaki Western Ghats'da bulunmaktadır. Baraj 1.920 MW kapasitesi ile komşu alanlara ucuz elektrik sağlamanın yanı sıra Western Maharashtra'ya su sağlar. Koyna projesi gerçekten dört barajın birleşimidir. Koyna barajı en geniş su tutma havzasına sahiptir.
Su toplama havzası Koyna Nehrini tutar ve büyük bir göl, Shivajisagar Gölü şekillenir. Gölün uzunluğu 50 km dir. Baraj 1963 yılında tamamlanmıştır. Hindistan'ın bağımsızlığından sonra hizmete konan en geniş sivil mühendislik projelerinden biridir. Koyna elektrik projesi, Maharasthra Devlet Elektrik kurulu tarafından işletilir. Jeneratörlerin çoğu bir kilometre derinliğe kazılmış mağaraların içinde yer alır. Etrafını çeviren tepelerin kalbinin içinde. Baraj yakın geçmişte deprem akımlarıyla suçlanır. 1967 yılında, tahrip edici bir deprem büyük çatlaklar ile genişleyen barajı neredeyse temelinden tahrip ediyordu. Jeolojistler hâlâ Koyna barajının sismik aktivite akımından sorumlu olduğuna emin değiller.


## İstatistikler.
  - Depolama:
   - Brüt depolama: 98,78TMC
   - Canlı:93,65 TMC
   - Ölü: 5,125 TMC
  - Uzunluk:1807,22 m
  - Yükseklik:85,35 m
  - Tamamlanma yılı:1963
# Roland EXR-7
Roland adlı müzik aleti üreticisi firmanın 2002 yılında çıkardığı Batı müzisyenlerine yönelik aranjör klavyedir.


## Özellikler.
99 Batı müziğine yönelik ritim bulunmaktadır. 4 Mb dahili flash hafızası sayesinde, 20 Midi formatlı şarkı ve 99 kullanıcı ritimi alabilmektedir. 100 adet User Program hafızasına sahiptir.
Sample teknolojisini kullanmadığı için, diğer Sample teknolojili aranjör klavyelerin gölgesinde kalmış ve diğer Roland modelleri kadar tutulmamıştır.
# Amaryllidaceae
Amaryllidaceae Asparagales takımına bağlı bir bitki familyasıdır. Amaryllidaceae, tek çenekli Asparagales takımında yer alan otsu, çoğunlukla çok yıllık ve soğanlı (nadiren rizomlu) çiçekli bitkilerden oluşan bir familyadır.
Familya adını Amaryllis cinsinden alır ve genellikle nergis zambağı familyası olarak bilinir. Yapraklar genellikle doğrusaldır ve çiçekler genellikle biseksüel ve simetriktir, gövde üzerinde şemsiyeler halinde düzenlenmiştir. Taç ve çanak yapraklar tepal olarak farklılaşmamıştır ve bunlar tabanda birleşerek bir çiçek tüpüne dönüşebilir. Bazıları ayrıca bir korona sergiler. Alil sülfür bileşikleri soğan alt familyasının (Allioideae) karakteristik kokusunu üretir.
İlk olarak 1805 yılında oluşturulan familya, günümüzde yaklaşık 70-75 cinse,[3][4] 17 kabileye ve Agapanthoideae (Agapanthus), Allioideae (soğan ve frenk soğanı) ve Amaryllidoideae (nergis zambağı, nergis, kardelen) olmak üzere üç alt familyaya bölünmüş yaklaşık 1600 tür içerir. Zaman içinde çok fazla yeniden yapılanma görmüş ve çeşitli zamanlarda ilgili Liliaceae ile birleştirilmiştir. 2009 yılından bu yana, filogenetiğe dayanan ve bir dizi diğer eski familyayı da içeren çok geniş bir görüş hakimdir.
Bu familya dünyanın tropikal ve subtropikal bölgelerinde bulunur ve birçok süs bahçesi bitkisi ve sebze içerir.


## Taksonomi.
Amaryllidaceae familyasına bağlı cinsler:
  - "Agapanthus" - L'Hér. 
  - "Allium" - L. 
  - "Amaryllis" - L. 
  - "Ammocharis" - Herb. 
  - "Clivia" - Lindl. 
  - "Crinum" - L. 
  - "Eucharis" - Planch. & Linden 
  - "Galanthus" - L. 
  - "Habranthus" - Herb. 
  - "Hippeastrum" - Herb. 
  - "Hymenocallis" - Salisb. 
  - "Ipheion" - Raf. 
  - "Leucojum" - L. 
  - "Lycoris" - Herb. 
  - "Muilla" - S. Watson ex Benth. 
  - "Narcissus" - L. 
  - "Nerine" - Herb. 
  - "Nothoscordum" - Kunth 
  - "Pancratium" - L. 
  - "Proiphys" - Herb. 
  - "Scadoxus" - Raf. 
  - "Sprekelia" - Heist. 
  - "Stenomesson" - Herb. 
  - "Sternbergia" - Waldst. & Kit. 
  - "Tristagma" - Poepp. 
  - "Tulbaghia" - L. 
  - "Zephyranthes" - Herb.


## Konuyla ilgili yayınlar.
### Tarihî.
  - see also Species Plantarum
 Table of 58 families, Part II: Page 1 
 Table of 1615 genera, Part II: Page 8 
 -  
 -  
 -  
 -  
 -  
 -  
 -  


### Modern.
 -  
  - Volume 1: Monocotyledonae 1926, Volume 2: Dicotyledonae 1934.
-  
 -  
 -  
 -  
   - Chapter 2. Alan Meerow. Taxonomy and Phylogeny. pp. 17–55 
  - see Enciclopedia Argentina de Agricultura y Jardinería
 -  
  - , in  YÖNLENDİRME 
  - , in  YÖNLENDİRME 
  - , in  YÖNLENDİRME 


### Makale ve tezler.
 -  
  - Full text 
 -  
 -  
 -  
  - Full text 
   - YÖNLENDİRME ]
 -  
 -  
 -  


### Veritabanları.
 -  
 -
# Halis Dokgöz
Halis Dokgöz (d. 1967 Çorum), Türk karikatürist, tıp doktoru.
1989'da 19 Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden mezun oldu. 1999'da İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi'nde Adli Tıp ihtisasını tamamladı. Halen Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Adli Tıp Anabilim Dalı'nda öğretim üyesi olarak çalışmaktadır.
Karikatüre 1985'te başladı. İlk karikatürü aynı yıl Kılçık dergisinde yayınlandı. Daha sonra karikatürleri Gırgır, Limon, Çarşaf, Hıbır, Gümgüm, Akrep (Kıbrıs), Hallo (Almanya), Cumhuriyet, Bulvar, Bizim Gazete, Evrensel, Milliyet, Sabah ve Birgün gibi pek çok gazete ve dergide yayınlandı. Düzenli olarak Kılçık, Tıp Dünyası, Sendrom, Hiç, Fesat, Homur ve Hekim Forumu dergilerine çizdi.
Pek çok ulusal ve uluslararası yarışmaya katıldı, jüri üyelikleri yaptı, 11 ödül aldı. Ortak ve karma sergilere katıldı, ilk kişisel sergisini 1991'de Ankara'da açtı. 1989'da Güneşin Girmediği Yere adlı ilk albümünü yayınladı. 3000 civarında karikatürü yayınlandı.
# Roland EXR-3s/5s
Roland adlı müzik aleti üreticisi firmanın 2005 yılında çıkardığı Batı müzisyenlerine yönelik aranjör klavyedir.


## Özellikler.
164 Batı müziğine yönelik ritim bulunmaktadır. 4 Mb dahili flash hafızası sayesinde, 20 Midi formatlı şarkı ve 99 kullanıcı ritimi alabilmektedir. 100 adet User Program hafızasına sahiptir.
Sample teknolojisini kullanmadığı için, diğer Sample teknolojili aranjör klavyelerin gölgesinde kalmış ve diğer Roland modelleri kadar tutulmamıştır.
# Roland EXR-46 OR
Roland EXR-46 OR, Roland Corporation adlı müzik aleti üreticisi firmanın 2006 yılında, Orta Doğu müzisyenlerine yönelik ürettiği aranjör klavyedir. Üzerinde daha önceki Roland modellerinden alınan Arap müziğine yönelik sesler ve ritimler dışına yeni örnek sesler ve Türk müziğine yönelik ritimler bulunmaktadır.


## Özellikler.
99 Ortadoğu müziğine yönelik ritim bulunmaktadır. 4 MB dahili hafızası sayesinde, 20 MIDI formatlı şarkı ve 50 kullanıcı ritimi alabilmektedir. 200 adet kullanıcı programı hafızasına sahiptir.
# I. Ramses
I. Ramses (ü. MÖ 14. yüzyıl) Mısır Firavunu (hd. MÖ 1320-18) 19. sülalenin kurucusudur.
Asker kökenli bir aileden geliyordu. Mısır'ın onsekizinci hanedanı'nın son firavunu olan Horemheb, oğlu olmadığından ölümünden kısa bir süre önce Ramses'i vezir yaptı. Ramses M.Ö. 1320'de tahta çıktıktan kısa bir süre sonra oğlu I. Seti'yi ortak hükümdar ilan etti. Seti Mısır'ın yitirdiği toprakları yeniden kazanmak için Suriye'ye sefer hazırlıkları yaparken Ramses de, Karnak'taki Amon Tapınağı'nın II. Pilon'unun süslemelerini tamamlattı ve III. Pilon'la II. Pilon arasını kapsayan bir hipostil yaptırdı.
Yazıtlardan yaklaşık bir yıl dört ay hüküm sürdüğü anlaşılan Ramses, Teb'deki Krallar Vadisi'nde küçük bir mezara gömüldü.
 - YÖNLENDİRME
# Cumhur Ersümer
Mustafa Cumhur Ersümer (1952, Çanakkale), Türk siyasetçidir.


## Hayatı.
İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ni bitirdi. Serbest avukatlık, Radyo Televizyon Üst Kurulu üyeliği, 18., 20. ve 21. Dönem Çanakkale milletvekilliği ile 55.Türkiye Hükûmeti Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı, 57. Türkiye Hükûmeti'nde Başbakan Yardımcılığı ile Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı görevlerini yaptı. Evli ve iki çocuk babasıdır.
"Enerji ve Doğalgaz Anlaşmalarında Türkiye aleyhine anlaşma ve uygulamaların yapılmasına yol açtığı, devlet alım satımına fesat karıştırdığı, uyguladığı yanlış ve usulsüz enerji politikaları nedeniyle kamuyu zarara uğrattığı ve görevini kötüye kullandığı" iddiasıyla 13 Temmuz 2004 tarihinde TBMM tarafından Yüce Divan'a sevk edildi. Yüce Divan, kendisini 27 Temmuz 2007 tarihinde 1 yıl 8 ay hapse mahkûm edip ve cezasını erteledi.
# Traveler (dizi)
 - YÖNLENDİRME 
Traveler, kısa ömürlü Amerikan televizyon dizisi.
Dizi yayınlanan sekiz bölümün ardından aldığı reyting yüzünden yayından kaldırılmıştır. Dizi 10 Mayıs 2007 tarihinde yayına geçmiş. 18 Temmuz 2007 tarihinde yayından kaldırılmıştır. Dizisinin yaratıcısı David DiGilio dizinin ikinci sezonun kesinlikle yayınlanmayacağını belirtmiştir.
 - YÖNLENDİRME
# Anonagiller
 
Anonagiller (Annonaceae), ağaçlar ve çalılardan oluşan çiçekli bitkilerden bir bitki familyasıdır. 2300-2500 civarında tür ve 120-130 arası cins sayısı ile Magnoliales içerisinde en geniş familyadır. Ağaç ya da çalı, nadiren de liana formunda bitkilerdir. Birçok türü tropikal meyve verir.
# Aphyllanthaceae
Aphyllanthaceae, Asparagales takımdan bir bitki familyasıdır. Akdeniz'in batısında yayılış gösteren familya, endemik ve monotipik olup tek cinsi ve tek türü bulunur ("Aphyllanthes monspeliensis").
# Ratlam
Ratlam Hindistan'ın orta kesiminde, Madhya Pradesh eyâletinde il ve il merkezi kenttir. Ratlam büyük bir demiryolu kavşağı, tarımsal ticaret merkezi ve sanayi kentidir. Başlıca ekonomik etkinlikler pamuk, ipek, şeker ve yağlı tohumların işlenmesi, el dokumacılığı ve çanak çömlektir. 17. yüzyılda kurulan Ratlam Prensliği'nin başkenti olan kentteki önemli tarihsel yapılar arasında mihracenin sarayıyla, Caynacı tapınaklar sayılabilir.
# Yuvalıdere, Karasu
Yuvalıdere, Sakarya ilinin Karasu ilçesine bağlı bir mahalledir.


## Tarihçe.
31 Aralık 1991 tarihinde belediye statüsü alarak beldeye dönüştü. 12 Kasım 2012'de TBMM'de kabul edilen 6360 sayılı kanun ile mahalle oldu.


## Coğrafya.
Sakarya il merkezine 35 km, Karasu ilçesine 15 km uzaklıktadır.
# Theobald von Bethmann Hollweg
Theobald von Bethmann Hollweg (d. 29 Kasım 1856 - ö. 1 Ocak 1921), I. Dünya Savaşı öncesinde ve savaş sırasında Alman Şansölyesi. Alman bürokrasisinin idari kademelerinden şansölyeliğe atanan ilk kişidir.
Frankfurtlu bankacı bir ailenin oğluydu. Strazburg, Leipzig ve Berlin'de hukuk öğrenimi gördükten sonra devlet hizmetine girdi. 1905'te Prusya İçişleri Bakanlığı'na, 1907'de de İmparatorluk İçişleri Bakanlığı'na atandı. 14 Temmuz 1909'da istifa eden Prens Bernhard von Bülow'un yerine Şansölye oldu.
İç politikada günün koşullarına göre ılımlı-liberal sayılabilecek bir çizgi izlemekle birlikte, kendisinden daha güçlü ve daha aşırı görüşlü kişilere sürekli boyun eğdi. Dış politikada Deniz Kuvvetleri'nin karşılıklı azaltılması konusunda İngilizler ile yaptığı görüşmeler (Mart 1909 ve Şubat 1912), İmparator II. Wilhelm'den destek gören Amiral Alfred von Tirpitz'in muhalefeti nedeniyle sonuçsuz kaldı. Dışişleri Bakanı Alfred von Kiderlen-Waechter'in Temmuz-Kasım 1911'de yarattığı Agadir Krizi sırasında, Almanya, Fransa ve İngiltere karşısında geri çekilmek zorunda kaldı. İngiliz Dışişleri Bakanı Sir Edward Grey ile birlikte Balkan Savaşları'nın Avusturya-Macaristan İmparatorluğu ile Rusya arasında büyük bir çatışmaya yol açacak biçimde yayılıp büyümesini önledi. Bu belki de Dışişleri'nde sağladığı en önemli başarı oldu.
Bethmann'ın orduyu büyütmek için çıkardığı yasalar, Almanya'nın uluslararası konumuna ilişkin ülke içinde süregelen kaygıları yatıştırmaya yetmedi.Reichstag çoğunluğuna dayalı demokratik bir monarşinin kaçınılmazlığını görmekle birlikte, parlamenter hükûmete çok yatkın değildi. Bu yüzden gönülsüzce gerçekleştirdiği seçim reformları hemen hiç yarar sağlamadı.
Savaş yanlısı olmadığı halde, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'a Sırbistan konusunda "açık çek" vermekle bir bakıma Temmuz 1914 bunalımını başlattı. Almanya'nın daha sonra Avusturya-Macaristan'a ve gelecekteki hasmı Rusya'ya yönelttiği uyarılar savaşın patlak vermesini engelleyemedi ve Bethmann, Alman Genelkurmayı'nın hemen savaşa girme yönündeki isteğine boyun eğdi.
Bu dönemde Bethmann'ın, Almanya lehine ilhak peşinde koşmaksızın görüşme yoluyla barış sağlamaya çalıştığı biçimindeki kanı artık herkesçe paylaşılmamaktadır. Asıl tercihinin bu yönde olduğu kesin olarak bilinmekle birlikte, milliyetçi-yayılımcı eğilimlere ve askerlerden gelen taleplere sanıldığından daha çok önem verdiği anlaşılmıştır. Âmâ 1916'da arabuluculuk yapması için ABD'ye başvurduğu ve ABD'nin savaşa katılmasının sonucu belirleyici bir rol oynayacağını görerek, sınırsız bir denizaltı savaşını savunanlara karşı direndiği de doğrudur.
Bethmann, 7 Nisan 1917'de Prusya'da seçim reformu yapılacağını vadetmekle, askerlerin ve tutucu sivillerin kızgınlığını daha da artırdı. Temmuz 1917'de Reichstag'dan geçen barış önergesi ile ilgili tartışmalar sırasında istifa etmek zorunda kaldı. 13 Temmuz'da yerine Georg Michaelis Şansölye oldu. Emeklilik yıllarını iki bölümden oluşan "Betrachtungen zum Weltkriege" ("1919-1921; Dünya Savaşı Üzerine Görüşler") adlı kitabını yazmakla geçirdi.
# Jedi Konseyi
Jedi Konseyi Yıldız Savaşları evreninde bir kurumdur.Jedi düzenini yönetmek için seçilmiş en güçlü Jedi'lardan oluşur.
Konseye seçilmiş 12 bilge ve kuvvetli Jedi Ustası düzene yol gösterir, aynı zamanda da Şansölye'ye danışmanlık yapar. Konsey 5 tane ömür boyu üye, 4 tane uzun süreli üye, 3 tane de kısa süreli üyeden olmak üzere 12 jedi bulunur.
Jedi Konseyi'nin üyeleri ümit vadeden Jedi'ları kendilerine katılmaları için seçimden geçirirler. Bu özelliklerinden dolayı uzayın koruyucu konseyidir. Jedi Konseyini başındaki Yoda ve diğer konsey üyeleri eğitilecekleri seçerler.


## Bölüm I: Gizli Tehlike Filminde Gözüken Jedi Listesi.
  - Plo Koon
  - Yoda
  - Mace Windu
  - Ki-Adi Mundi
  - Seasee Tiin
  - Even Piell
  - Yaddle
  - Oppo Rancisis
  - Yarael Poof
  - Adi Gallia
  - Eeth Koth
  - Depa Billaba


## Bölüm II: Klonların Saldırısı Filminde Gözüken Jedi Listesi.
  - Plo Koon
  - Yoda
  - Mace Windu
  - Ki-Adi Mundi
  - Seasee Tiin
  - Even Piell
  - Coleman Trebor
  - Oppo Rancisis
  - Shaak Ti
  - Adi Gallia
  - Eeth Koth
  - Depa Billaba


## Bölüm III: Sith'in İntikamı Filminde Gözüken Jedi listesi.
  - Plo Koon
  - Yoda
  - Mace Windu
  - Ki-Adi Mundi
  - Seasee Tiin
  - Agen Kolar
  - Anakin Skywalker
  - Coleman Kcaj
  - Shaak Ti
  - Stass Allie
  - Kit Fisto
  - Obi-Wan Kenobi
# Ford Thunderbird
Ford Thunderbird "(Fırtına kuşu)" Ford'un 1955 - 2005 arasında ABD'de ürettiği bir otomobil modeli.
Son 50 yılda 4.2 milyon Thunderbird satıldı.
# Kirli İş
"Dirty Work" (Kirli İş) 1998 yılının 14 haziranında vizyona girmiş, Norm McDonald,Jack Warden ve Artie Lange'nin başrollerinde oynadığı yönetmliğini Bob Saget'in yaptığı filmin yardımcı rollerinde Chevy Chase ve Christopher McDonald'da gözükmektedir. Kısa olaraksa Adam Sandler cameo rölüyle çıkmıştır filmde karşımıza. Bir komedi filmi olan Dirty Workun konusu İki arkadaşın birinin büyük annesi ameliyat olacaktır ve şimdi onun için ikisi para bulmak isterler fakat kolay yolla para kazanamayınca kirli işe el atarak dolandırıcılık yapmalarıdır. Film Cinsellik konuşmaları ve küfürlerden dolayı 13+ olarak yaş sınırı koyulmuştur. Süresiyse 82 dakika sürmekte ve MGM tarafından yayını üstlenilmektedir. İlginç bilgilerden birkaçıysa Chris Farley'in son filmi ve filmdeki cameo olarak görünen şeytan rolü ilk önce Howard Stern'e teklif edildi fakat sonunda Adam Sandler rolü aldı.
# II. Valentinianus
II. Valentinianus 375-392 yılları arasındaki Roma'nın imparatoru.


## Yaşamı.
Valentinianus ve ailesi Milano'da yaşıyordu. İmparatorluk rütbesine dört yaşındayken getirilmişti ve imparatorluk lafta kendi ve üvey kardeşi Gratianus arasında bölüştürülmüştü. Gratianus Alplerin ötesindeki eyaletleri aldı. İtalya, İlliryum'un bir bölümü ve Afrika Valentinianus'un, daha doğrusu annesi Justina'nın yönetimindeydi.#YÖNLENDİRME Justina Aryan'dı ve Milano'daki imparatorluk sarayı şehirde psikopos Ambrose'nin önderliğini yaptığı Katolikler ile çekişme halindeydi. Ambrose'nin popülaritesi o kadar fazlaydı ki imparatorların otoritesi sarsıntı içindeydi.
Büyük Britanya'daki orduların komutanı Magnus Maximus 383 yılında Gratianus'un ölümünden sonra kendini Batı Roma'nın imparatoru ilan etti ve 387'de Alpleri geçerek Po vadisine geldi ve Milano'yu tehdit etti. II. Valentinianus ve annesi Doğu Roma imparatoru ve Valentinianus'un üvey kardeşi I. Theodosius'un yanına kaçtı. 388'de Magnus Maximus'un ölümünün ardından Valentinianus Theodosius tarafından tekrar tahta getirildi.#YÖNLENDİRME 


## Ölümü.
15 Mayıs 392'de Valentinianus Galya'da Vienne'deki ikamet yerinde kendini asmış bir şekilde bulundu.#YÖNLENDİRME Valentinianus'un muhafızı ve magister militumu Frank askeri Arbogast intihar olduğunu ileri sürdü.#YÖNLENDİRME Arbogast ve Valentinianus sık sık Batı Roma'nın yönetimi üzerine kavga ediyorlardı ve Valentinianus'un Arbogast'ın kendi üzerindeki kontrolünden Theodosius'a şikayetçi olduğu biliniyor. Bu yüzden Valentinianus'un ölüm haberi Konstantinopolis'e geldiğinde Theodosius Arbogast'ın yalan söylediğini düşündü ya da en azından bundan şüphelendi ve Valentinianus'un ölümünü araştırttı. Bu şüpheler Arbogast'ın pagan bir subay olan Eugenius'u Batı Roma imparatoru yapması ve Milano psikoposu Ambrose'nin Valentinianus'un cenazesine yaptığı konuşmadaki üstü örtülü ithamlarla iyice arttı.
II. Valentinianus'un ölümü Batı Roma'nın yönetimi üzerine Eugenius ve Theodosius arasında bir iç savaşa yol açtı. Bugünkü Slovenya'nın Vipava kasabası yakınlarında yapılan savaşı Theodosius'un kazanmasıyla Roma İmparatorluğu son kez kısa bir süreliğine birleşti ve Theodosius'un ölümünden sonra da ebediyen bölündü.
# Liberya millî futbol takımı
Liberya millî futbol takımı, "Tek Yıldızlar" adıyla anılır ve Liberya Futbol Federasyonu tarafından yönetilir. Ülkenin çıkarmış olduğu 1995 FIFA Yılın Dünya Oyuncusu, George Weah'ın (ki bu onura erişen ilk ve tek Afrikalı oyuncu) bu kişisel başarısı millî takıma yansıyamamıştır. Dünya Kupası'na henüz katılamamış olan Liberya, buna rağmen 2002 Dünya kupası elemelerinde küçük bir başarı elde etmiştir.


## Liberya futbol başarıları.
Batı Afrika Uluslar Kupası :
  - 1 defa Finalist
CEDEAO Kupası :
  - 1 defa Finalist


## Turnuva tarihi.
### Afrika Uluslar Kupası tarihi.
  - 1957 - 1965 arası - "Katılmadı"
  - 1968 - "Elemeleri geçemedi"
  - 1970 - 1974 arası - "Katılmadı"
  - 1976 - "Elemeleri geçemedi"
  - 1978 - 1980 arası - "Katılmadı"
  - 1982 - "Elemeleri geçemedi"
  - 1984 - "Çekildi"
  - 1986 - 1990 arası - "Elemeleri geçemedi"
  - 1992 - "Çekildi"
  - 1994 - "Elemeleri geçemedi"
  - 1996 - 1. Tur
  - 1998 - 2000 arası - "Elemeleri geçemedi"
  - 2002 - 1. Tur
  - 2004 - 2012 arası - "Elemeleri geçemedi"


## Güncel kadro.
Aşağıdaki oyuncular, 9 Eylül 2018 tarihinde DR Kongo'ya karşı 2019 Afrika Uluslar Kupası eleme maçına çağrıldılar.
# Troglodytidae
Troglodytidae, Passeriformes familyasına bağlı bir kuş altfamilyasıdır.


## Taksonomi.
Troglodytidae familyasına bağlı cinsler (2022):
  - "Campylorhynchus" - Spix, 1824
  - "Cantorchilus" - N. I. Mann, Barker, J. A. Graves, K. A. Dingess-Mann & P. J. B. Slater, 2006
  - "Catherpes" - S. F. Baird, 1858 
  - "Cinnycerthia" - Lesson, 1844
  - "Cistothorus" - Cabanis, 1850 
  - "Cyphorhinus" - Cabanis, 1844 
  - "Ferminia" - Barbour, 1926
  - "Henicorhina" - P. L. Sclater & Salvin, 1868
  - "Hylorchilus" - Nelson, 1897
  - "Microcerculus" - Salvin, 1861
  - "Odontorchilus" - Richmond, 1915
  - "Pheugopedius" - Cabanis, 1850 
  - "Salpinctes" - Cabanis, 1847
  - "Thryomanes" - P. L. Sclater, 1862 
  - "Thryophilus" - S. F. Baird, 1864 
  - "Thryorchilus" - Oberholser, 1904
  - "Thryothorus" - Vieillot, 1816
  - "Troglodytes" - Vieillot, 1809
  - "Uropsila" - P. L. Sclater & Salvin, 1873


## Konuyla ilgili yayınlar.
  - [English with Spanish abstract]
# Sıvacı kuşugiller
Sıvacı kuşugiller (Sittidae), ötücü kuşlar takımından bir kuş familyasıdır.
Neotropik ve Etopya haricinde tüm dünyada yayılış gösterirler. Ormanlarda bulunurlar.
Küçük ve tıknaz yapılı kuşlardır. Burun delikleri tüylerle örtülüdür. Eşeylerde görünüş farkı yoktur. Sırtları mavimsi-gridir. Gagaları düz, hafifçe yukarı kıvrıktır. Yukarı doğru ve başaşağı tırmanabilirler. Böcekler ve çekirgelerle beslenirler. Besinlerini depo ederler. Kovuklara yuva yaparlar. Yuva girişini çamurla kısmen duvar gibi örerler.


## Türleri.
Türkiye'deki türler:
  - Bayağı sıvacı kuşu ("Sitta europaea")
  - Büyük kaya sıvacı kuşu ("Sitta tephronota")
  - Kaya sıvacı kuşu ("Sitta neumayer")
  - Küçük sıvacı kuşu ("Sitta krueperi")
Türkiye'de bulunmayan türler.
  - Ak göğüslü sıvacı kuşu ("Sitta carolinensis")
# Sittidae
Sittidae, Passeriformes takımına bağlı bir kuş familyasıdır.


## Taksonomi.
Sittidae familyasına bağlı cinsler (2022):
  - "Sitta" - Linnaeus, 1758
# Örümcek kuşugiller
Örümcek kuşugiller (Laniidae), ötücü kuşlar takımına ait bir kuş familyası.
Örümcek kuşugiller, büyük çoğunlukla Afrika, Asya ve Avrupa kıtalarında görülür. Ağaçlk ve çalılık bölgelerde yaşarlar. Böcekler ve diğer küçük hayvanlarla beslenirler. Yuvalarını çalılar arasına çanak şeklinde yaparlar. Gaga dibinde kıllar bulunmasıyla diğer kuşlardan ayrılırlar. Burun delikleri örtüsüzdür. Yırtıcı şekilde yaşayan kuşlardır. Gagaları aşağı doğru kıvrıktır ve üst gagalarının kenarlarında keratin birer diş vardır. Besinlerini depo ederler.


## Türler.
  - Cins: "Lanius"
   - Kaplan örümcek kuşu ("Lanius tigrinus")
   - Öküz başlı örümcek kuşu ("Lanius bucephalus")
   - Kızıl sırtlı örümcek kuşu ("Lanius collurio")
   - Kızıl kuyruklu örümcek kuşu ("Lanius isabellinus")
   - Kahverengi örümcek kuşu ("Lanius cristatus")
   - Birmanya örümcek kuşu ("Lanius collurioides")
   - Emin örümcek kuşu ("Lanius gubernator")
   - Souza örümcek kuşu ("Lanius souzae")
   - Doru sırtlı örümcek kuşu ("Lanius vittatus")
   - Uzun kuyruklu örümcek kuşu ("Lanius schach")
   - Boz sırtlı örümcek kuşu ("Lanius tephronotus")
   - Dağ örümcek kuşu ("Lanius validirostris")
   - Kara alınlı örümcek kuşu ("Lanius minor"
   - Büyük başlı örümcek kuşu ("Lanius ludovicianus")
   - Büyük örümcek kuşu ("Lanius excubitor")
   - Bozkır örümcek kuşu ("Lanius meridionalis")
   - Çin boz örümcek kuşu ("Lanius sphenocercus")
   - Boz sırtlı hazine örümcek kuşu ("Lanius excubitoroides")
   - Uzun kuyruklu hazine örümcek kuşu ("Lanius cabanisi")
   - Taita örümcek kuşu ("Lanius dorsalis")
   - Somali örümcek kuşu ("Lanius somalicus")
   - Mackinnon örümcek kuşu ("Lanius mackinnoni")
   - Hazine örümcek kuşu ("Lanius collaris")
   - Newton örümcek kuşu ("Lanius newtoni")
   - Uhehe örümcek kuşu ("Lanius marwitzi")
   - Kızıl başlı örümcek kuşu ("Lanius senator")
   - Alaca örümcek kuşu ("Lanius nubicus")
   - Bozkır boz örümcek kuşu ("Lanius pallidirostris")
  - Cins: "Corvinella"
   - Sarı gagalı örümcek kuşu ("Corvinella corvina")
   - Saksağan örümcek kuşu ("Corvinella melanoleuca")
  - Cins: "Eurocephalus"
   - Beyaz sağrılı örümcek kuşu ("Eurocephalus rueppelli")
   - Ak taçlı örümcek kuşu ("Eurocephalus anguitimens")
# Remizidae
Remizidae, Passeriformes takımına bağlı bir kuş familyasıdır.


## Taksonomi.
Remizidae familyasına bağlı cinsler (2022):
  - "Anthoscopus" - Cabanis, 1850
  - "Auriparus" - S. F. Baird, 1864
  - "Cephalopyrus" - Bonaparte, 1854
  - "Remiz" - Jarocki, 1819
# Zafer Üskül
Mehmet Zafer Üskül (d. 30 Ağustos 1944, Silifke, Türkiye), Türk siyasetçidir. Anayasa hukuku profesörü olan Üskül, 1982 Anayasası yerine sivil bir anayasa hazırlanmasına yönelik çalışmalarıyla adını duyurmuş, 2007 Genel Seçimleri'nde Adalet ve Kalkınma Partisi'nden Mersin milletvekili seçilmiş ve TBMM İnsan Hakları Komisyonu Başkanı seçilmiştir.
Zafer Üskül Adana Erkek Lisesi'ni, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'ni bitirdi. Fransa'da, Grenoble Üniversitesi'nde siyaset bilimi doktorası yaptı. 1974'te doçentliğe 1979'da profesörlüğe yükseldi. Anadolu Üniversitesi'nde ve Mersin Üniversitesi'nde çalıştı. Mersin Üniversitesi'nde rektör yardımcılığı görevini yürüttü. Marmara, İstanbul ve Yıldız Üniversitesi'nde bir süre ders verdikten sonra Boğaziçi Üniversitesi'nde Türk Anayasa Hukuku profesörlüğünü üstlendi. Avrupa Birliği'nin desteklediği "Göç ve Kalkınma" konulu projede çalıştı. İnsan Hakları Yüksek Danışma Kurulu üyeliği ve başkan yardımcılığı yaptı, Kültür Bakanlığı danışmanı olarak görev aldı. Türkiye İnsan Hakları Kurumu Vakfı kurucu üyesidir.
Üskül Temmuz 2007'de AK Parti hükûmeti tarafından hazırlanması tasarlanan yeni Anayasa'nın "Atatürkçülük" dahil olmak üzere her türlü ideolojik referanstan arındırılmasını savunarak dikkatleri üzerine çekti.
Milletvekilliği sonrasında Doğuş Üniversitesi Hukuk Fakültesi Anayasa Hukuku Anabilim Dalı başkanlığı ve Fakülte Kurulu üyeliği görevlerini yürütmeye başlamıştır.


### Notlarmadde taslak değil.
 }}>
# Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı
Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı (IARC - The International Agency for Research on Cancer), Dünya Sağlık Örgütü'ne (WHO) bağlı bir kuruluştur. Dünya Sağlık Örgütü, Birleşmiş Milletler bünyesinde çalışma yapan uluslararası bir örgüttür.
IARC'nin ana ofisi Fransa'nın Lyon kentindedir.


## Görevi.
IARC'nin görevi insanlarda görülen kanserin nedenlerini ve kanserojen mekanizmaların işleyişini tespit etmek, bu amaçla yapılan çalışmaları desteklemek ve organize etmek, kanserin kontrol altına alınması için bilimsel stratejiler geliştirmektir.
Kuruluş hem epidemiyoloji hem de laboratuvar çalışmalarında ve elde edilen bulguların basın-yayın, toplantı, kurs vs. yollarla dağıtılmasında etkin rol alır.
IARC'nin çalışmaları, "kanser tedavisi" araştırmalarını kapsamaz.
# Paradoxornithidae
Paradoxornithidae, ötücü kuşlar takımına ait bir familya. Doğu ve Güneydoğu Asya'ya yayılmışlardır. Yaşam alanları her yer olabilir. Besinleri böcekler ve meyvelerdir. Yuvalarını ağaç kovuklarına çanak şeklinde yaparlar. Familya küçük kuşların yanı sıra bazı iri kuşları da içermektedir. Bu familyaya ait kuşların genelde kuyrukları gövdelerinden daha uzundur. Kısmen yuvarlak olan gagaları kuvvetli bir yapıya sahiptir.


## Türler.
Familyada 16 cins içinde 37 tür bulunur:
  - Cins: "Myzornis"
   - "Myzornis pyrrhoura"
  - Cins: "Moupinia"
   - "Moupinia poecilotis"
  - Cins: "Lioparus"
   - "Lioparus chrysotis"
  - Cins: "Chrysomma"
   - "Chrysomma sinense"
   - "Chrysomma altirostre"
  - Cins: "Rhopophilus"
   - "Rhopophilus albosuperciliaris"
   - "Rhopophilus pekinensis"
  - Cins: "Fulvetta
   - "Fulvetta ruficapilla"
   - "Fulvetta danisi"
   - "Fulvetta striaticollis"
   - "Fulvetta vinipectus"
   - "Fulvetta ludlowi"
   - "Fulvetta manipurensis"
   - "Fulvetta cinereiceps"
   - "Fulvetta formosana"
  - Cins: "Chamaea"
   - "Chamaea fasciata"
  - Cins: "Calamornis"
   - "Calamornis heudei"
  - Cins: "Paradoxornis"
   - "Paradoxornis flavirostris"
   - "Paradoxornis guttaticollis"
  - Cins: "Conostoma"
   - "Conostoma aemodium"
  - Cins: "Cholornis"
   - "Cholornis unicolor"
   - "Cholornis paradoxus"
  - Cins: "Psittiparus"
   - "Psittiparus gularis"
   - "Psittiparus margaritae"
   - "Psittiparus ruficeps"
   - "Psittiparus bakeri"
  - Cins: "Neosuthora"
   - "Neosuthora davidiana"
  - Cins: "Suthora"
   - "Suthora fulvifrons"
   - "Suthora nipalensis"
   - "Suthora verreauxi"
  - Cins: "Chleuasicus"
   - "Chleuasicus atrosuperciliaris"
  - Cins: "Sinosuthora"
   - "Sinosuthora conspicillata"
   - "Sinosuthora zappeyi"
   - "Sinosuthora brunnea"
   - "Sinosuthora webbiana"
   - "Sinosuthora alphonsiana"
   - "Sinosuthora przewalskii"
# Sylviidae
Ötleğengiller ya da Sylviidae, ötücü kuşlar (Passeriformes) takımına bağlı bir kuş familyasıdır.


## Sınıflandırma.
### Tarihi.
Sylviidae bilimsel adı İngiliz zoolog William Elford Leach tarafından 1820 yılında British Museum için hazırlanan bir rehberde Sylviidae olarak tanımlandı. Özellikle moleküler verilerin ışığında sınıflandırma görülen gelişmeler bu grubun içinden yeni familyaların ayrılmasına neden oldu.
2011 yılında yayımlanan ve mitokondriyal DNA dizileme verileri kullanan bir moleküler filogenetik araştırması "Sylvia" cinsinin iki ayrı kladdan oluştuğunu gösterdi. Bu sonuçlara dayanarak ornitologlar Edward Dickinson ve Leslie Christidis "Howard and Moore Complete Checklist of the Birds of the World" eserinin dördüncü baskısında bu cinsi ayırmayı ve türlerin çoğunu yeniden kullanıma sokulan "Curruca" cinsi içine almayı ve böylece "Sylvia" cinsi içinde yalnızca "Sylvia atricapilla" ile "Sylvia borin"i bırakmayı tercih ettiler. Ayrıca "Sylvia abyssinica" ile "Sylvia dohrni" türlerini de aynı cins içine aldılar. Bu ayrım British Ornithologists' Union tarafından iki cinse ayrımın gereksiz yere bilimsel nomenklatürü karıştıracağı ve sonucunun filogenetik bilgi içeriği açısından çok da önemli olmayan bir artış getireceği gerekçeleriyle kabul edilmedi.
Cai ve meslektaşlarının 2019 yılında yayımladıkları araştırmaya dayanan kladogram:


### Taksonomi.
Sylviidae familyasına bağlı cinsler (2022):
  - "Chamaea" - Gambel, 1847 
  - "Chleuasicus" - Blyth, 1845
  - "Cholornis" - J. Verreaux, 1870 
  - "Chrysomma" - Blyth, 1843 
  - "Conostoma" - Hodgson, 1841
  - "Fulvetta" - David & Oustalet, 1877
  - "Horizorhinus" - Oberholser, 1899 
  - "Lioparus" - Oates, 1889 
  - "Lioptilus" - Bonaparte, 1850
  - "Moupinia" - David & Oustalet, 1877 
  - "Myzornis" - Blyth, 1843
  - "Neosuthora" - Hellmayr, 1911
  - "Paradoxornis" - Gould, 1836
  - "Parophasma" - Reichenow, 1905 
  - "Pseudoalcippe" - Bannerman, 1923
  - "Psittiparus" - Hellmayr, 1903
  - "Rhopophilus" - Giglioli & Salvadori, 1870
  - "Sinosuthora" - Penhallurick & C. R. Robson, 2009
  - "Suthora" - Hodgson, 1837 
  - "Sylvia" - Scopoli, 1769
# Madur Dağı
Madur Dağı, Trabzon'un Sürmene ilçesinde yer alan, 2.742 rakımlı ilçenin en yüksek dağıdır. Madur Dağı'nın çevresi Köşk Yaylası, Taşlı Yaylası, Sulak Yaylası, Kalecik Yaylası
 ve Kutlusu Yaylası gibi yaylalarla çevrelenmiştir. Yaylacılık yapılan dağın zirvesi kayalıklardan oluşmaktadır. Ksenofon'un Anabasis adlı eserinde Yunan ordusu denizi bu dağda görmüştür.


## Etimoloji.
Madur Dağı, Ksenofon'un yazdığı Anabasis adlı eserde Theches (Thekes) olarak geçmektedir.


## Ulaşım.
En yakın yerleşim yerlerinden Madur dağına tırmanmak yaklaşık 2.5-3 saat sürmektedir. Dağın kuzey yamacındaki Lişit Yaylası'ndan Madur Dağı'na çıkarken yol üzerinde tek mezar olarak adlandırılan sahipsiz bir mezar yer almaktadır. Ayrıca yine Lişit Yaylası'ndan çıkarken Küçünoğlu Yaylası denen yerde I. Dünya Savaşı'ndan kalma Türk askerinin çadır izleri ve Rus askerlerinin mezar yerleri görülebilmektedir. Madur Dağı'nı kuzey yamacında Karasu adlı kaynak suyu vardır. Madur Dağı'na çıkış, dağının güney cephesinden ise iki yoldan gerçekleştirilir. Bu yollar dağa çapraz olarak çıkar. Yarı yolda bir de kaynak suyu vardır. Coşk ve Taşlı yaylarından Madur Dağı'na çıkmak yaklaşık 2-3 saat sürmektedir.


## Flora.
Orkidenin değişik çeşitleri, yayla çayı, kırtıl, fındık otu, guvaga (naturel mantar), ısırgan otu, vargit çiçeği, papatya, gibi birçok bitki yaylada doğal olarak yetişmektedir.