BILGEM-AI/BILGE-Wiki-Tr-Plus huggingface dataset:
# Osmanlı-Bizans Antlaşması (1420)
Osmanlı-Bizans Antlaşması, Osmanlı sultanı I. Mehmed'in Bizans İmparatorluğu'yla yaptığı bir düzenleme antlaşmasıdır.
Yıldırım Bayezid, Ankara Savaşı'nda Timur'a yenilerek esir düştüğünde oğlu Mustafa Çelebi de beraberinde Semerkand'a götürülmüştü. Timur ölünce Mustafa Çelebi serbest kaldı ve Anadolu'ya geri döndü. O sırada Fetret devri bitmiş, Yıldırım Bayezid'in diğer oğlu Mehmet Çelebi Osmanlı Devleti'nin başına geçmişti. Mustafa Çelebi tahta geçmek isteyince taraftarlar arasında savaş çıktı (Düzmece Mustafa İsyanı). Mustafa Çelebi kardeşi Mehmet Çelebi'ye yenilerek Bizans İmparatorluğu'na sığındı. Mehmet Çelebi, Bizanslılarla bir antlaşma yaptı. Bu antlaşmanın bazı şartları şunlardı:
  - Bizanslılar Mustafa Çelebi'yi tutsak tutmaya devam edecekler.
  - Osmanlılar buna karşılık Bizanslılara her yıl 100.000 akçe ödeyeceklerdi.
# Osmanlı-Venedik Antlaşması (1416)
Osmanlı-Venedik Antlaşması, Osmanlı Devleti ile Venedik Cumhuriyeti arasında 1416 yılında imzalanmış bir barış ve ticaret antlaşmasıdır.
1416 yılı Osmanlıların ilk deniz savaşına sahne oldu. 29 Mayıs 1416'da Venedikliler, Osmanlı gemilerine saldırınca Çalı bey komutasındaki Osmanlı donanmasıyla Venedik donanması arasında savaş yapıldı. Tecrübesiz ve zayıf olan Osmanlı donanması yenik düştü. Savaş sonunda yapılan barış antlaşmasının bazı şartları şunlardır:
  - Osmanlı-Venedik Savaşı sona erecek.
  - Venedikliler, Osmanlı topraklarında diğer milletlerden daha fazla ticaret yapacaklar.
  - Venedikliler buna karşılık Osmanlı gemilerine saldırmayacaklar.
# Inno di Mameli
Inno di Mameli (Il Canto degli Italiani, "İtalyanların Şarkısı"), İtalya'nın 1946'dan beri kullanılan millî marşı. Daha çok L'inno di Mameli ("Mameli'nin İlahisi") olarak bilinir ve çoğu yerde giriş sözlerinden dolayı Fratelli d'Italia ("İtalya'nın Kardeşleri") olarak geçer.
Marşın sözleri 1847 sonbaharında Cenova'da, o zamanlar henüz 20 yaşında olan (ölümünden iki yıl önce) Goffredo Mameli tarafından, İtalyan Bağımsızlık Savaşı'nın yolunu açan millî birlik mücadelesi sırasında yazılmıştır.
İki ay sonra, yine bir Cenovalı olan Michele Novaro tarafından Torino'da bestelenmiştir. Birleşme döneminde çok meşhur olan şarkı, bu popülerliğini daha sonra da devam ettirmiştir.
12 Ekim 1946'da İtalya resmen cumhuriyet oldu ve "Il Canto degli Italiani" fiili olarak millî marş kabul edildi. Ancak bu karar ancak 17 Kasım 2005'te, neredeyse 60 yıl sonra resmîleştirildi.


## Tartışmalar.
Bazı İtalyanlar (hem uzmanlardan hem sıradan vatandaşlardan) "Fratelli d'Italia"nın artık değiştirilmesi gerektiğini savunur. Bunun sebebi müzikal olarak zayıf olması ve sözlerinin artık ilgi çekmeyen bazı belirli olayları anlatmasıdır. Yine de, "Fratelli d'Italia" tüm dünyada bilinir ve her İtalyan tarafından hemen tanınır, bu yüzden büyük tartışmalar olmadan bu marşın değişmesi çok zordur.
# Noktalama işareti
Noktalama işaretleri; duygu ve düşüncelerin daha açık ifade edilmesi, tümcenin yapısı ve duraklama noktalarını belirlemek, okuma ve anlamayı kolaylaştırmak, sözün vurgu ve ton gibi özelliklerini belirtmek üzere kullanılan işaretlerdir.
Noktalama işaretlerinden nokta, virgül, noktalı virgül, iki nokta, üç nokta, soru işareti, ünlem işareti, tırnak işaretleri, ayraç ve kesme ait oldukları sözcüklere bitişik olarak yazılır ve kesme dışındaki işaretlerden sonra bir harf boşluğu ara verilir.
Servet-i Fünûn Dönemi'nde, Tevfik Fikret'in şiirlerinde, noktalama işaretlerinin dikkatle kullanıldığı görülür.


## Diyakritik işaretlerle farkı.
Diyakritik işaretler harflerin üzerine veya altlarına eklenen işaretlerdir. Örneğin O ve Ö harflerinin farkını oluşturan umlaut (çift nokta) bir diyakritik işarettir.
Noktalama işaretleri ise cümle içinde ve sözcük aralarında kullanılır. Noktalama işaretleri ile diyakritik işaretler arasındaki farkın birbirine karıştırıldığı en ilginç örneklerinden birisi, karet işaretidir.


### Karet (Düzeltme İşareti).
Karet (İngilizcede "Caret") adını alan düzeltme işareti (^), bir metin gözden geçirilirken metnin herhangi bir yerinde düzeltme yapılmasının gerektiğini ortaya koyar. Genellikle bir noktalama işaretinin yokluğuna, kelime eksikliğine ya da yarım bırakılmış cümlelere işaret eder. Daha çok kitap, gazete, dergi vs. editörlerince kullanılır. Kesinlikle herhangi bir harfin üzerine eklenmez. İnceltme işaretinin bir türevi olarak görülür ve birbirleriyle bu nedenle karıştırılır. İnceltme imi (ˆ) ise Türkçede yalnızca sesli harflerin üzerine gelir. Harfin ince okunmasını sağlar. Örneğin "kar (yağış türü) ve kâr (kazanç)". Teknik olarak Türkçede hiçbir sesli harf incelmez. İnceltme işareti sessiz harfleri incelterek düzeltme yapar. Sesli harflerin üzerine konularak (işaretlenerek) hece uzaması sağlanır. Özetle:
 - Karet (^) bir noktalama işaretidir. Cümle içinde düzeltilecek yeri gösterir.
 - Circumflex (ˆ) bir diyakritik işarettir. Harfin ses değerini değiştirir.
# Poynting vektörü
Poynting vektörü bir elektromanyetik alanın enerji akısını tanımlar. Adını, mucidi olan John Henry Poynting'den alır. cgs birim sisteminde poynting vektörü şöyle tanımlanır:
 𝐒 = c/4 π 𝐄 ×𝐁
Burada c ışık hızı, 𝐁 manyetik alan, 𝐄 ise elektrik alandır. MKS birim sisteminde ise:
 𝐒 = 1/ μ_0 𝐄 ×𝐁=𝐄 ×𝐇
Burada da μ_0 uzay boşluğunun manyetik geçirgenliğidir. H ise elektrik mühendisliğinde kullanılan manyetik alan büyüklğüdür.
# Noktalı virgül
Noktalı virgül (;), bir noktalama işareti. Çoğunlukla kendi içinde virgülle ayrılmış grupları birbirinden ayırmak ve sıra cümleleri birbirinden ayırmak için; virgülden kuvvetli, noktadan zayıf bir duraksama işareti olarak kullanılır.
Noktalı virgül kendinden önce gelen sözcüğe bitişik yazılır ve sonraki sözcükle arasına bir boşluk konur. Sonra gelen sözcük -özel isim vs. değilse- küçük harfle başlar:
  - Atatürk, kurumun ilerisi için büyük bir umut besliyor  akademik çalışmalar yapabilecek bir kuruluş olarak gelişmesini arzuluyordu. (Prof Dr. Zeynep Korkmaz - "Cumhuriyet Döneminde Türk Dili")


## Kullanımı.
Cümle içinde elemanları birbirinden virgüllerle ayrılmış birden fazla tür veya takım varsa, bu grupları birbirinden ayırmak için kullanılır:
 - Erkek çocuklarına Doğan, Tuğrul, Aslan, Orhan  kız çocuklarına ise İnci, Çiçek, Gönül ve Yonca adlarını verdi. 
  - Gezi kapsamında şu ülkeler ve bahsi geçen şehirleri ziyaret edilecek: Türkiye, İngiltere, Azerbaycan  İstanbul, Londra, Bakü.
Anlamca birbirine bağlı ve birbirini tamamlayan cümleler arasında kullanılır:
  - Şiirde konular artık alabildiğine genişliyor  biçim, ölçü, uyak önemini yitirerek yazıdan siliniyor  anlam gölgeler, karanlıklar, sisler arasına siniyor.
Öğeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayır­mak için konur:
 - Sevinçten, heyecandan içim içime sığmıyor  bağırmak, kahkahalar atmak, ağlamak istiyorum. 
 - At ölür, meydan kalır  yiğit ölür, şan kalır.
Özneden sonra virgül kullanılarak birbirinden ayrılmış sözcükler varsa özneyi belirginleştirmek için, özneden sonra konur:
 - Ali  arkadaşları Fahri, Hasan ve Rıza'dan daha çalışkan bir öğrenciydi.
 - Yeni usul şiirimiz  zevksiz, köksüz, acemice görünüyordu. (Yahya Kemal Beyatlı)
# Aquifoliales
 - YÖNLENDİRME 
Aquifoliales, bitkiler (Plantae) âleminin kapalı tohumlular (Magnoliophyta) bölümünde yer alan bir bitki takımıdır. Yeni bilimsel sınıflandırmalara göre, üç familya içerir:
  - Aquifoliaceae
  - Helwingiaceae
  - Phyllonomaceae
Kapalı tohumluların sınıflandırılması üzerine özelleşmiş ama daha eski bir sınıflandırma sistemi olan Cronquist sisteminde, Aquifoliaceae familyasının Celastrales takımına dahil edildiği görülür.
# Solmaz, Tavas
Solmaz, Denizli'nin Tavas ilçesine bağlı bir mahalle.


## Tarihçe.
5 Kasım 1998 tarihinde belediye statüsü alarak beldeye dönüştü. 12 Kasım 2012'de TBMM'de kabul edilen 6360 sayılı kanun ile mahalle oldu.
# Nejat Yavaşoğulları
Mehmet Nejat Yavaşoğulları (d. 22 Temmuz 1950, Anadoluhisarı, Beykoz), Türk mimar ve müzisyendir.


## Yaşamı.
İlkokulda müzikle ilgilenmeye başladı. Haydarpaşa Lisesi'nde okurken gitar çalmaya başladı. Üniversite yıllarında çeşitli müzik gruplarında yer aldı. 1975 yılında Reha Öztanyel ile birlikte "Caniko" adlı parçasıyla ilk kez yapılan Eurovision Türkiye finalinde yarıştı ancak dereceye giremedi. Bu şarkı Müjde Ar'ın başrolde oynadığı Köçek adlı filmde soundtrack olarak kullanılmıştır. 1980'li yıllarda Altın Portakal Ödülü'nü, Ferhan Şensoy Ortaoyuncular'ında yaptığı tiyatro müziğiyle kazandı.
İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi Mimarlık bölümünden mezun olan müzisyen, müzik yaşamını devam ettirmekte ve yanında halen restorasyon çalışmaları da yapmaktadır ve Işık Üniversitesi'nde öğretim görevlisi olarak çalışmıştır.
Kurucusu olduğu Türk rock grubu Bulutsuzluk Özlemi'nde beste ve güfte yazarlığının yanında solist olarak görev almaktadır. Şarkılarındaki konuları toplumsal olaylardan seçen müzisyen, özgürlük sorunu üzerinde fazlaca durmaktadır.
# Karadağ (Bursa)
Karadağ, Türkiye'nin Bursa iline bağlı Karacabey ilçesinin kuzeybatısında yer alan dağ. Marmara Denizi ile Karacabey Ovası'nı birbirinden ayırır. Her tarafı ormanlarla kaplı bir dizi dağdır. Ihlamur, kayın, meşe, kestane zengin bitki örtüsünü meydana getirir. En yüksek yeri 833 metredir.Karadağ kütlesi, Susurluk nehrinin yardığı bir boğazla Mudanya tepelerinden ayrılır. Mudanya tepeleri veya sırtları genelde plato özelliği gösteren hafif engebeli düzlüklere sahiptir. Bunlarda genellikle kıyıdan itibaren yükselirler. Türkiye'de tüketilen ıhlamurun 3'te 1'i bu dağdan karşılanmaktadır. Ayrıca orman bölge işletmesi Karadağdan kereste, yakacak odun, maden direği ve travers elde etmektedir..
 - YÖNLENDİRME
# Hadikatü's-Süada
 - YÖNLENDİRME 
Hadîkat-üs-Su'ada (حديقة السعداء; ), Fuzûlî'nin Azerice ve Arapça mensur/manzum bir eseri olup Kerbelâ Olayı'nı ve Hüseyin'i anlatan Anadolu Aleviliği'nin temel yapıtlarından biridir.
Müslümanlar tarafından İslâm tarihi boyunca büyük bir üzüntü ile hatırlanan Kerbelâ Olayını ele alan birçok eser kaleme alınmıştır. Bu eserlere "Maktel-i Hüseyin" veya kısaca "" adı verilir. Fuzûlî'nin bu eseri de bu türün önemli yapıtlarından biridir.
Kitapta; İslam Peygamberi Muhammed'in torunu Hüseyin doğduğu zaman, Cebrâil'in iki vazife ile Muhammed'e gönderildiğinden bahsedilir. Cebrail'in vazifelerinin birincisi, Hüseyin'in doğumu nedeniyle Muhammed'i tebrik, ikincisi ise Hüseyin'in şehit edileceği bilgisiyle taziyedir.
"Hadikatü's-Süada" isimli Fuzûlî'nin eserinin diğer adı "Saadete ermişlerin bahçesi" olarak geçer.
# İşlem sırası
Aritmetikte işlemler belirli kurallara göre uygulanır. Önce en iç parantezden başlanarak dışa doğru hesaplamalar yapılır. Parantez yoksa soldan sağa doğru aşağıdaki sıralamaya göre işlemler yapılır.


## Standart İşlem Sırası.
  - Parantez ve Mutlak Değer
  - Üslü Sayı ve Köklü Sayı
  - Çarpma-bölme
  - Toplama-çıkarma
  - Çoklu işlemlerde işlem soldan sağa olur


## Örnekler.
1. (4+28/2)/9=(4+[28/2])/9=[4+14]/9=2 
2. 2×4^2=2×[4^2]=2×16=32 
3. 8/2×4=(8/2)×4=[4×4]=16 
4. 7-2-4+1=[7-2]-4+1=[5-4]+1=[1+1]=2 
  - 3 + 2 × 4 işleminin sonucu 11 dir. Çünkü çarpma toplamadan önce yapılır. Amaç önce toplamayı yapmaksa parantez kullanılarak işlem sırası değiştirilir. (3 + 2) × 4 = 20.
20:[(+7)-1-(+6)]:(-9) = ?
20:[+6-(+6)]:(-9) = ?
20: 0 : -9 (0'a bölüm olmadığı için sonuç yoktur ancak bu şekilde bir 4 işlem bir arada problemlerinde işlem öncelikleri yukarıdaki gibi çözülmelidir.)
ÖRNEK:
+6÷2(1+2)≠+6÷2x(1+2)
=6÷2x3
=3x3
=9
# Voyager 2
Voyager 2, 20 Ağustos 1977 tarihinde ABD Voyager programı kapsamında fırlatılan insansız uzay aracıdır. Bu uzay aracı sırasıyla Jüpiter, Satürn, Uranüs ve Neptün'ü ziyaret etmiştir. Uranüs ve Neptün'ü ziyaret eden tek uzay aracıdır. Aracın misyonu, kardeşi "Voyager 1" ile aynıdır.
Aracın içerisinde kardeşinde olduğu gibi bir altın plak bulunmaktadır.
Plağın içinde birçok dilden (Türkçe de dahil) "Merhaba sevgili dostlarımız" sesli notu vardır. İçerisindeki resimler arasında Leonardo Da Vinci'nin insan vücut taslağı da bulunmaktadır.
Voyager 2, 1979'da Jovian sistemini, 1981'de Satürn sistemini, 1986'da Uran sistemini ve 1989'da Neptün sistemini ziyaret etme birincil görevini başarıyla yerine getirdi. Uzay aracı artık yıldızlararası uzayı incelemek için genişletilmiş görevindedir. 24 Ekim 2022 UTC [yenileme] itibarıyla 45 yıl 2 ay 4 gündür faaliyet göstermektedir; Ekim 2022 itibarıyla, Dünya'dan 131,44 AU (12,218 milyar mil) uzaklığa ulaşmıştır.


## Fırlatılışı ve yörüngesi.
"Voyager 2" sondası, 20 Ağustos 1977'de NASA tarafından Cape Canaveral, Florida'daki Uzay Fırlatma Kompleksi 41'nden Titan IIIE/Centaur fırlatma aracı ile fırlatıldı. İki hafta sonra, ikiz "Voyager 1" sondası 5 Eylül 1977'de fırlatıldı. Ancak "Voyager 2" daha uzun mesafeye ve daha dairesel yörüngeye fırlatıldığı için "Voyager 1" hem Jüpiter'e hem de Satürn'e daha erken ulaştı.
# Yücel Kayıran
Yücel Kayıran (d. 13 Eylül 1964 Adana), Türk şairdir.
13 Eylül 1964 tarihinde Adana’da doğdu. Afşin Lisesi mezunu (1983). Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü’nü bitirdi (1987). İlk şiiri 1984 yılında Yaba Öykü dergisinde yayınlandı.


## Kariyer.
Felsefe, eleştiri, poetika yazılarıyla da tanınan Kayıran’ın, şiir ve yazıları, 1989’dan itibaren Sombahar, "Adam Sanat", "Hürriyet Gösteri", "Varlık", "Ludingirra", "Defter", "Virgül", "Kitap-lık", "Birikim", "Toplum ve Bilim", "Yasakmeyve", "Cumhuriyet Kitap" gibi birçok dergide yayınlandı. Cumhuriyet Gazetesi’ne ‘felsefe’ eki; "Hürriyet Gösteri" ve "Varlık" dergilerine şiir, eleştiri ve felsefe konularında birçok ‘dosya’ hazırladı. Bir süre boyunca "Radikal Kitap" ekinde şiir ve felsefe kitapları hakkında tanıtım yazıları yazdı.
İdeoloji ve dünya görüşüne karşı felsefi şiir poetikasını savundu. Şiirlerinde, insanı, çıkmaz ve problem karşısındaki tek başınalığı ile kaybolma halinde göstermek, poetikasının temelini oluşturmaktadır.


## Şiir kitapları.
  - "Hayaline Firar Edemeyenlerin Efsunu" şiir.Ekin Yayınları (1997)
  - "Beni Hiç Göremezsin", şiir. Ekin Yayınları (2004)
  - "Çalgın", şiir. Metis Yayınları, (2006)
  - "Son Akşam Yemeği, Şiir, Metis Yayınları" (2014)
 - "Efsus’a Yolculuk", Şiir, "Metis Yayınları" (2017)


## Poetika/eleştiri kitapları.
  - "Felsefi Şiir / Tinsel Poetika", eleştiri. (2007) Yapı Kredi Yayınları
  - "Kritiğin Toprağında", eleştiri, (2011) Yapı Kredi Yayınları
  - "Şiirimin Çeyrek Yüzyılı - Günümüz Türk Şiiri Üzerine Makaleler, Eleştiri (2016) Yapı Kredi Yayınları"


## Ödülleri.
  - 2005 - 9. Akdeniz Altın Portakal Şiir Ödülü ("Beni Hiç Göremezsin" adlı şiir kitabıyla)
  - 2011 - Memet Fuat Eleştiri Ödülü ("Kritiğin Toprağında" adlı kitabıyla)
 - 2018 - Yunus Nadi Şiir Ödülü ("Efsus'a Yolculuk" adlı kitabıyla)
# Yerine Sevemem Best Of Jenerik Vol.1


## Albüm içeriği.
### CD 1.
  - Yerine Sevemem
  - Gece Melek ve Bizim Çocuklar
  - Üstüme Basıp Geçme
  - Tutunamadım
  - Yağmur
  - Bu Aşk
  - Hayal Et
  - Erir
  - Eylül
  - Kayıp Çanta
  - Yeni Ay
  - Delay
  - Kurtlar Vadisi
  - Yağmur (Jenerik Mix)
  - Karşı Kıyı
  - Tezgâh
  - Gün Batımı
  - Bağlaya (Jenerik Mix)
  - Ölümsüz Aşk
  - Oryantal
  - Kanlı Düğün
  - Töre
  - Son Hedef


### CD 2.
  - VCD Videolar:
  - Yerine Sevemem
  - Üstüme Basıp Geçme
  - Yağmur
  - Kayıp Çanta
  - Tüür konser
  - Kamera arkası (Üstüme Basıp Geçme)
  - Söyleşi
  - PC-Multimedya:
Albüm, videolar, biyografi, diskografi, galeri, notalar
# Pokémon Emerald
Pokémon'un Game Boy Advance platformundaki oyunlarından biridir. Oyun Hoenn Bölgesi'nde geçmektedir. Pokémon'un Game Boy Advance'daki diğer oyunlarına benzer bir 'Role Playing Game' olan bu oyunda asıl amaç her zaman olduğu gibi bütün Pokémonları yakalamak (Gotta Catch 'em All!), bununla birlikte oyunu bitirebilmek için tamamlamanız gereken görevler ve bitirmeniz gereken bir Pokémon Ligi de var.
Önceki oyunlarda olduğu gibi Pokemon Ligi yine Elite Four'dan oluşmaktadır. Ve tabi bir de Şampiyon. Ancak önceki GBA oyunlarına olan bu benzerliklerin yanında oyuna birçok farklı özellik eklenmiş bulunmaktadır. Örneğin 'Battle Frontier' bunlardan biri, ayrıca Elite Four da tamamen yenilenmiş ve değiştirilmiştir.
Kısaca bu oyun en başta sanıldığı gibi bir yeniden yapım değil. Tamamen farklı bir oyun da diyemeyiz belki ama seride önemli bir yeri olduğu söylenebilir.
Yandaki kapak resminde görünen Pokémon bu oyundaki en önemli ve yakalanması en zor olan efsanevi Pokémon Rayquaza'dır.
Ayrıntılı Bilgi:
  - Pokémon Türkiye Forumları
 - YÖNLENDİRME
# Boz kavak
Boz kavak ("Populus × canescens"), söğütgiller (Salicaceae) familyasından 20 m'ye kadar boylanan ak kavak ("Populus alba") ve titrek kavak ("Populus tremula") doğal melezidir.
Her iki kavak türünün özelliklerini taşımaktadır. Kabuk grimsi veya mavimsi gri, pürüzsüz, gövde dibi pürüzlüdür. Tacı dağınıktır. Sürgünler silindirik olup uca doğru sivrilir, çoğu kez tüysüzdür. Kısa sürgünler kahverengimsi keçemsi tüylüdür. Tomurcuklar yumurtamsı kahverengi tüylüdür.
Kısa sürgündeki yapraklar kısa saplı; uzun yapraklı, yumurtamsı-dairemsi, yumurtamsı-eliptik veya rombik (dikdörtgen biçiminde) yumurtamsı dairemsidir; uzunluğu 4-8 x 3,5–6 cm her iki yüzeyi tüysüz veya alt yüzü bazen seyrek keçemsi tüylüdür. Yaprakların dip kısmı kama biçiminde veya yuvarlak, kenarları girintili dişli; ucu yuvarlaktır. Uzun sürgündeki yaprakların sapı gri olup keçemsi tüylüdür. Yaprak ayası geniş eliptik alt yüzeyi gri keçemsi tüylü, üst yüzeyi ise yeşil, tüysüz veya seyrek tüylü düzensiz dişlidir.
Erkek kedicikler 5–8 cm'dir. Stamenler 8-10 adettir. Dişi kedicikler 5–10 cm; ovaryum tüysüz olup kısa saplıdır. Kapsül 3–4 mm, uzun yumurtamsı olup 2 kapakçıklıdır.
# Telomeraz
Telomeraz telomerleri sentezleyen ve koruyan bir ters transkriptaz enzim.
Yapısında taşıdığı RNA'yı taslak olarak kullanarak her bölünme ile kısalan telomer uçlarının korunmasını sağlayan enzim. Telomerik DNA dizilerini doğrusal kromozomların uçlarına ilave eder.
Her DNA ikileşmesi sonrası kromozom boyu kısalır; çünkü DNA polimeraz ana zincirde 3' ucunda yeni bir DNA sentezini başlatamaz. Telomeraz, bu uç replikasyon problemini, telomerik tekrar dizilerini kromozomun 3' ucuna takıp, kromozomun kısalmasını engelleyerek çözer.
Telomeraz enziminin aktivitesi somatik hücrelerinde azdır. Bu yüzden normal bir hücrenin her bölünüşünde, telomer boyu yaklaşık 100 baz çifti kadar kısalır. Telomer kısalması, hücre bölünmesini zamanla durdurur. Bu nedenle günümüzde yapılan moleküler genetik araştırmaların çoğu bu 'telomerlere bağlı hücre yaşlanmasını' yok etme yönündedir. Kanser hücrelerinde ve kök hücrelerde ise telomeraz aktivitesi korunmuştur ve bu yüzden bu hücre tipleri ölümsüzdür ve sürekli bölünebilir.


## Yapısı.
Bir ribonükleoprotein olan telomeraz, protein katalitik altbirimi (TERT, insanda hTERT), RNA altbirimi (TR, insanda hTR) ve bir veya daha fazla yardımcı proteinden oluşur.
RNA altbiriminin bir kısmı telomer uçlarıyla bütünler yapıdadır ve bu yönüyle telomerik DNA'nın uzatılmasında şablon olarak kullanılır. Telomeraz her bir döngüde yeni üretilen DNA'nın ucuyla hibritleşen RNA altbirimini baz alarak DNA'yı biraz daha uzatır ve işlem sonunda bir birim ileri kayarak aynı işlemi tekrar başlatır.
Katalitik altbirim bir ters transkriptaz enzimidir, tek zincirli RNA'nın karşısına tek zincirli DNA oluşturur. Bu altbirimin RNA altbiriminin bağlanması, katalitik aktivite ve diğer TERT moleküllerine bağlanma gibi görevleri vardır.
# Yıldırım Demirören
Yıldırım Demirören (d. 6 Ekim 1964, İnegöl), Türk sanayici, iş insanı, spor yöneticisi ve Beşiktaş JK'nin 32. başkanı olarak 2004 ve 2012 yılları arasında görev almıştır. 27 Şubat 2012 ile 28 Şubat 2019 tarihleri arasında Türkiye Futbol Federasyonu başkanlığı yaptı.


## Hayatı.
Eğitimini İsviçre'deki Leysin American School'da tamamladı. Demirören Holding Yönetim Kurulu Başkanı Erdoğan Demirören'in oğludur. Demirören Holding Yönetim Kurulu Başkanlığı görevini yürütmektedir. TÜSİAD, TUGİAD ve TABA üyesidir.
2000-2002 ve 2002-2004 dönemlerinde BJK Yönetim Kurulu Üyeliği, Asbaşkanlık ve Futbol Şube Sorumluluğu görevlerinde bulundu. 2004 yılında başkan Serdar Bilgili'nin görevi bırakması üzerine Beşiktaş JK başkanlığına seçildi. 26 Şubat 2012 tarihinde Türkiye Futbol Federasyonu'nun 41. başkanı olarak seçildi. Yönetim kurulu başkanı olduğu Demirören Holding'in İddaa ve Misli.com'u bünyesine katması üzerine 28 Şubat 2019 tarihinde 7 yıldır sürdürdüğü Türkiye Futbol Federasyonu Başkanlığından istifa etti. Revna Demirören ile evli olup 3 çocuk babası olan Demirören, İngilizce bilmektedir.
# Zoran Živković
Zoran Živković, (Sırpça: "Зоран Живковић") (d. 5 Ekim 1948, Belgrad-Yugoslavya SFC), yazar, araştırmacı, mütercim.
1973 yılında Belgrad Üniversitesi Filoloji Fakültesi'nde edebiyat kuramlı genel edebiyat bölümünden mezun oldu. Yine aynı okulda 1979 yılında yüksek lisansını ve 1982 yılında da doktorasını tamamladı. 2003'te, "Başka Zaman Kütüphaneleri" adlı yapıtıyla Dünya Fantezi Ödülü'nü aldı.
Živković, Başka Zaman Kütüphaneleri (The Library, 2002; Çeviri: Cumhur Orancı, İstiklal Kitabevi, 2006) Armağan Zamanlar (Time Gifts; 1997; Çeviri: Banu Irmak, İstiklal Kitabevi, 2006), dışında, Contemprories of Future (1983; Geleceğin Çağdaşları), First Contact (1985; İlk Temas), Starry Screen (1984; Pırıltılı Ekran), Encyclopedia of Science Fiction (1990, Bilimkurgu Ansiklopedisi), The Fourth Circle (1993; Dördüncü Halka), Essays on Science Fiction (1995; Bilimkurgu Üstüne Denemeler), The Writer (1998; Yazar), The Book (1999; Kitap), İmkansız Karşılaşmalar (Impossible Encounters, 2000: Çeviri: Serpil Çağlayan, İstiklal Kitabevi, 2007) Seven Touches of Music (2001; Müziğin Yedi Dokunuşu), Steps Through the Mist (2003; Sislerin İçindeki Adımlar), Hidden Camera (2003; Gizli Kamera), Compartments (2004; Kompartımanlar), Four Stories Till The End (2004; En Sonuna Kadar Dört Öykü), Twelve Collections And The Teashop (2005; On İki Koleksiyon ve Çayhane) adlı kitapların yazarıdır.
# Başka Zaman Kütüphaneleri
Başka Zaman Kütüphaneleri, Zoran Živković'in fantezi türünde romanıdır. Postmodern fantezi türünün dünya üzerindeki en önemli yapıtlarından biri sayılır. Sırp edebiyatının önde gelen yazarlarından Zoran Živković, 2003 yılında Dünya Fantezi Ödülü'ne değer görülen bu mozaik romanında iç içe geçmiş altı öyküye yer veriyor. Kitap, Cumhur Orancı tarafından Türkçeye de çevrilmiş ve 2006 yılında İstiklal Kitabevi tarafından yayımlanmıştır.
Bu öykülerin ilkinde, gelecekte bir gün yazacağı romanlara Internet ortamında, bir web sitesinde rastlayan bir yazarla tanışıyoruz. İkinci öyküde, posta kutusunda sürekli olarak kalın ciltli kitaplar bulan ve oturduğu apartman dairesinin içini tamamen bu kitaplarla dolduran yalnız bir adam karşımıza çıkıyor. Üçüncü öyküde, gece saatlerinde, dünya üzerinde yaşamış ve yaşayan tüm insanların biyografilerinden oluşan bir arşive dönüşen bir kütüphaneden korkulu kuşkular içinde çıkmaya çalışıyoruz. Dördüncü öyküde, cehennemde sonsuza dek kitap okumaya mahkûm olan bir günahkârla aynı hücrede buluyoruz kendimizi. Bütün dünya kitaplarını içinde barındıran küçük bir kitap beşinci öyküde bizi şaşkına çeviriyor. Son öyküde, kütüphanesinin rafında karşısına çıkan karton ciltli bir kitabı yok etmeye çalışan bir eski kitap koleksiyoncusunun deneyimiyle dünya üzerinde bugüne değin yayımlanmış ne kadar kitap varsa hepsini içimizde buluyoruz.
Olağandışı bir düş gücünün ürünü olan Başka Zaman Kütüphaneleri, içinde Pandora kutusunun saklı olduğu bir romandır.
# Aquifoliaceae
Aquifoliaceae Aquifoliales takımına bağlı bir bitki familyasıdır.


## Taksonomi.
Aquifoliaceae familyasına bağlı cinsler (2022):
  - "Ilex" - L.
# Kader Abdolah
Kader Abdullah (Farsça: قادر عبدالله), İran kökenli Hollandalı yazar. Felemenkçe yazmaktadır.


## Hayatı.
1954 yılında İran'da doğdu. Tahran Üniversitesi’nde fizik öğrenimi gördü ve öğrenci hareketine aktif olarak katıldı. 1988 yılında siyasal nedenlerden dolayı ailesiyle birlikte İran’dan Hollanda’ya kaçtı. Bugün Amsterdam’da yazar olarak yaşamaktadır. Gizli Yazı (Spijkerschrift, 2000) adlı romanı Türkçeye çevrilmiş ve İstiklal Kitabevi tarafından 2006 yılında yayımlanmıştır.
Kader Abdullah, yazarın takma adıdır ve öldürülmüş olan iki arkadaşının adlarından oluşur. Yazarın gerçek adı, Hüseyin Secadi Gemmahami Farahni'dir. Çok ödüllü bir yazar olan Kader Abdolah'ın Gizli Yazı dışında, "De adelaars" (1993; Kartallar), "De meisjes en de partizanen" (1995; Kızlar ve Partizanlar), "De reis van de lege flessen" (1997; Boş Şişelerin Yolculuğu), "Mirza" (1998), "Een tuin in de zee" (2001; Denizde Bir Bahçe), "Portretten en een oude droom" (2003; Portreler ve Eski Düşler), "Karavaan" (2003; Kervan) gibi yapıtları vardır.
Mirza rumuzuyla günlük gazete "De Volkskrant"a haftalık köşe yazıları yazmaktadır.
# Gizli Yazı
Gizli Yazı - Ekber Ağa'nın Notları (Hollandaca: "Spijkerschrift"), İran kökenli Hollandalı yazar Kader Abdolah'ın 2000 yılında yayımlanan romanıdır.
Nergis Pamukoğlu Daş tarafından Türkçeye de çevrilmiş ve 2006 yılında İstiklal Kitabevi tarafından yayımlanmıştır.
# Karter
Karter, içten yanmalı motorlarda motorun alt kısmında bulunan yağ tankıdır. Krank milini dışarıdan gelebilecek darbelere karşı korur. Yağa depoluk etmekle beraber soğumasını da sağlar. Boğazlı ve boğazsız olmak üzere 2 çeşittir.
# Su sayacı
Su sayacı; su ının girişine bağlanarak, evlerde, iş yerlerinde ve tarımsal sulamada kullanılan suyun miktarını belirleyen ve kullanılan suyun inin Sular İdaresi tarafından tahsiline yardımcı olan bir ölçü aletidir. İçinden geçen suyun miktarını, üzerinde bulunan bir ekranda, hacim (m³) cinsinden gösterir.


## Hukuki durumu.
Avrupa Birliği Uyum Yasalarına göre yeniden gözden geçirilmiş olan, 3516 sayılı “Ölçüler ve Ayar Kanunu”na ve Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliği'ne tabi olan bu aletler, üretildikten sonra "ayar ve test istasyonu"nda metrolojik kalibrasyonu yapılır ve muayene edilir; Sanayi ve Ticaret Bakanlığı Ölçüler ve Standartlar Genel Müdürlüğü tarafından soğuk damgayla lenerek piyasaya arz edilirler.


## Çalışma ilkesi.
Su sayaçları; hız esaslı, hacim esaslı "(volümetrik)" gibi çeşitli çalışma prensiplerine sahiptirler. Hız esaslı sayaçların ise çok li ve tek li olmak üzer iki çeşidi vardır. Türkiye'de en çok, hız esaslı su sayaçlarının çok li tipleri kullanılmaktadır.
Türkiye'de, 1996 yılından itibaren “"Kartlı su sayacı / Ön ödemeli su sayacı"” gibi konular da gündeme gelmiştir. Ancak bu tür sayaçlar Batı ülkelerinde kullanılmazlar; gelişmekte olan ülkelere pazarlamak amacıyla üretilirler.
“"Kartlı su sayacı / su sayacı"” gibi sayaçlar, tek başına bir ölçü aleti gibi düşünülemezler. Mekanik sayaç eşliğinde elektronik bir ye de sahip olan bu sayaçlar, yaptıkları ölçümlemeleri, elektronik lerinde bulunan bir çipe kaydederler. Kullanılması düşünülen miktarın i kadar kredinin bu çipe yüklenerek, su parasının, kullanılmadan önce edilmesini sağlarlar. Bu tür sayaçlar olarak tanınırlar. Türkiye'de ön ödemeli sayaçların kullanımı tartışmalıdır. Nitekim, Ankara 11. İdare Mahkemesi tarafından gerekçesiyle 26 Kasım 2008 tarihinde oy birliğiyle yürütmeyi durdurma kararı alınmıştır. Ön ödemeli tarımsal sulama sayaçları da aynı mantıkla çalışır ve tahsilat işlemleri sulama birlikleri tarafından gerçekleşir.
# Uluslararası Bandırma Kuşcenneti Kültür ve Turizm Festivali
Uluslararası Bandırma Kuşcenneti Kültür ve Turizm Festivali, Bandırma Kuşcenneti Milli Parkı'nın geniş kitlelere tanıtımının yapılabilmesi ve çevre kirliliği nedeniyle karşı karşıya kaldığı tehlikelere kamuoyunun dikkatini çekebilmek amacıyla, 1987 yılından bu yana her yıl düzenlenen uluslararası bir festival.
İlk kez Bandırma Kültür ve Eğitim Vakfı tarafından düzenlenen festival, 1989 yılından beri Haziran veya Eylül ayının ilk veya ikinci haftasında gerçekleştirilmekte ve beş gün sürmektedir. Festival süresince, Kuşcenneti'nin yurt içinde ve yurt dışında tanıtımını yapmak ve çevre bilincini yerleştirmek amacı ile paneller, sergiler, tiyatrolar, halk oyunları gösterileri ve festival koşusu gibi etkinlikler düzenlenmektedir.
# Nefroloji
Nefroloji, sağlıklı böbrek fizyolojisi ve böbrek hastalıklarıyla ilgilenen iç hastalıkları ve pediatriye bağlı bir bilim dalıdır, dahili tıp bilimlerinden birinin uygulama alanıdır. Bu alanda uzman olan doktor, "nefrolog", "nefroloji hekimi/uzmanı" ya da "böbrek hastalıkları hekimi/uzmanı" olarak adlandırılabilir.


## Kapsamı.
Nefroloji, böbrek fonksiyonlarını inceleyerek böbrek hastalıklarının önlenmesi, tedavisi ve yönetimi ile ilgilenir. Hipertansiyon, kronik böbrek hastalığı, akut böbrek yetmezliği, glomerülonefrit, böbrek taşları, böbrek nakli, idrar yolu enfeksiyonları gibi hastalıklar nefroloji kapsamındadır. Ayrıca, böbrek hastalıklarının kardiyovasküler sistemle olan ilişkisi, elektrolit dengesizlikleri ve böbrek kanseri gibi multidisipliner alanlarda da çalışmalar yapar.
# MMC kart
 - YÖNLENDİRME 
Multimedia kart (MMC), sayısal depolama aygıtıdır.
MMC-Standardı 1997 yılında Siemens in yan kuruluşu olan Intgenix ve SanDisk tarafından geliştirilmiştir. Multimedia kartların kayıt ortamı Flash Bellek lerdir. 24 mm × 32 mm × 1,4 mm ölçülerine sahip olan kartlar yedi pine sahiptirler. Hafıza kapasiteleri 2 MB ila 4 GB arasındadır. Veri aktarım hızı ise 2,5 MB/s dir. MMC lerin yaygın kullanım alanları Dijital kamera lar, MP3 oynatıcılar, cep telefonu ve PDA lardır.
Multimedia kartlar ebat olarak SD kart lar ile uyumludurlar. Genellikle SD hafıza kartı için uyarlanmış aygıtlar ile problemsiz çalışırlar. Tam tersi ise genellikle mümkün değildir, zira SD-Kartlar daha kalındırlar. SD kartlar günümüzde MMC kartların yerini almış olmasına rağmen, 2004 yılındaMMCA (Multimedia Card Association) tarafından, yeni bir standart olan MMC 4.0 kullanıma sunulmuştur. Bu standart 4 veya 8 bitlik daha yüksek veriyolu genişliği ve dolayısı ile daha yüksek bir okuma ve yazma hızı (ideal durumda 52Mbyte/s) sunmaktadır.


## RS-MMC.
MMC nin yarısı ölçülerinde olan RS-MMC (Reduced Size MultiMedia Card), genellikle bazı yeni cep telefonlarında kullanılır. Bir çevirici yardımıyla normal MMC aygıtları ile kullanılabilir. Günümüzdeki en büyük RS-MMC 2048 MB (2 GB) kapasiteye sahiptir.
Ebatları 24 mm × 18 mm × 1,4 mm olan kart diğerleri gibi 7 pine sahiptir.


## Multimedia Card micro.
MMC-micro 2005 yılının başlarında piyasaya sürülmüştür.
Bu kartlar ortalama RS-MMC lerin üçte biri büyüklüğe sahiptir. Tam ebatları 12 mm × 14 mm × 1,1 mm dır.
Samsung bu kartlar ile 10 MByte/s okuma ve 7 MByte/s yazım hızına erişmiştir.
Bu kartlar özellikle cep telefonları ve sayısal kameralar için geliştirilmiştir. Çalışma gerilimleri 3,3 veya 1,8 Volttur.
512 MB kapasiteye sahip olan sürümleri piyasadadır. 2 GB kapasiteye sahip olan sürümleri ise henüz geliştirilme aşamasındadır. 
Bir çevirici yardımıyla bu kartlar MMC olarak kullanılabilir.
# İlyada'da geçen isimler listesi
Homeros'un İlyada adlı yapıtında şu isimler geçmektedir:


## Truvalılar.
  - Aineias
  - Agenor
  - Antipos 
  - Askanios 
  - Deiphobos
  - Dolon 
  - Euphorbos 
  - Glaukos
  - Hektor 
  - Helenos 
  - Kebriones
  - Lykaon
  - Pandaros 
  - Paris 
  - Phorkys 
  - Polites 
  - Polydamas 
  - Rhesos 
  - Sarpedon 
  - Troilos


## Aka Birliği.
  - Akhilleus
  - Agamemnon 
  - Aias
  - Antilokhos 
  - Automedon 
  - Diomedes 
  - Epeios 
  - Eumelos 
  - Euryalos 
  - Eurybates 
  - Eurypylos 
  - Idomeneus 
  - Makhaon 
  - Medon 
  - Menelaos 
  - Meriones 
  - Nestor 
  - Nireus 
  - Odysseus 
  - Patroklos 
  - Philoktetes 
  - Podarkes 
  - Polidarios 
  - Polypoetes 
  - Protesilaos
  - Stentor 
  - Sthenelos 
  - Teukros 
  - Thersites
# Aşk FM
Aşk FM, 26 Aralık 1994 tarihinden bu yana Ankara'da yerel bir şekilde arabesk müzik yayını yapan radyo istasyonu. 102.1 frekansı üzerinden tüm Ankara'ya yayın yapmaktadır. 2001 yılında ASY Medya Grup'a katılıp 2002'de AŞK FM ismini almıştır.Sahibi Seçil Tekin olan Radyonun yayın tarzı arabesk ağırlıklı fantezi müziktir. Genel Yayın Yönetmeni Seçil Tekin'dir.


## Programları.
  - Seçil Tekin
  - Yarım Elma
  - Aşk Mix
  - Kemal'li Dakikalar
  - Serdar ile damar hattı
Aşk FM'de toplamda 7 tane program bulunmaktadır.
# Chiloé Adası
Chiloe, Şili'de bir ada.
Ateş toprakları'ndan sonra ülkenin en büyük 2. adasıdır. Los Lagos bölgesinde ("Region de los Lagos") olup tek başına bir eyalettir.


## Konum ve iklim.
Ada, kuzeyde 2 km genişliğinde Chacao Kanalı'yla, doğuda 50 km genişliğinde Ancud Körfezi'yle güneydoğuda ise Corcovado Körfezi'yle ana karadan ayrılır. Kuzeyden güneye uzunluğu 190 km, genişliği 50 km, yüzölçümü ise 9322 km²'dir. Chiloe yaklaşık 150.000 kişilik bir nüfusa sahiptir. Burada yaşan halka Chilote denir ki, bu halk Mapuche yerli halkının alt kolu olan Hulliche halkından gelir.
Adanın doğu ve batı sahili aşağı yukarı aynı decede yüksek ve diktir. İç kısımları tepeliktir ve en yüksek tepesi 600 m'ye ulaşır.
İklim ılıman ancak olağanüstü yağışlıdır. Çok sık yağmur yağar (Ancud'da yıllık 2035 mm). Bu yağış bolluğu bitki örtüsünün geliştiri vedaha da çok bereketli toprağa ihtiyaç duymasına sebep olur.


## Önemli şehirleri.
  - Ancud (29.000 kişi)
  - Castro (24.000)
  - Quellon (21.000)
  - Chonchi(12.000)
  - Dalcahue (10.000)
  - Achao (3.500)
  - Chacao


## Tarihçe.
Kaynaklar ilk olarak, 1540 yılında Alfonso de Camargo bir gemiden adanın sahil hattını gördüğünü yazar. Adaya ilk ayak basan ise 8 Kasım 1553 yılında Francisco de Ulloadır. 1559 yılında ise Juan Fernandez Ladrillero yine adaya çıkmış ve adadakilerle irtibat kurmuştur. 1563'te Francisco de Villagra yine Chiloe'de araştırmalar yapmıştır. Doğu kıyısındaki başkent Castro, 12 Şubat 1567'de ispanyol kaptan Martin Ruiz de Gamboa tarafından kurulmuştur.
1608 yılında adaya ulaşan hristiyan misyonerler 1612'de ilk kliseyi kurmuşlardır.
1788'de başkent Ancud olurken Castro bu unvanını kaybetmiştir. 1826 yılında ise Şili bağımsızlık savaşı sırasında Antonio de Quintanilla komutasındaki birlikler, başkent Ancud'u ispanyollardan almış yapılan bir antlaşma ile Chiloe Şili devletine geçmiştir.
1882 yılında yapılan sayımda büyük çoğunluğu Hulliche olan 73.041 kişi sayılmıştır. Bu kişiler yıllarca ispanyol idaresi altında yaşadığından ezilmiş ve misyoner çalışmalar sonucu hristiyanlık dinini benimsemişlerdir.
1912 yılında ada ulaşımını kolaylaştırmak maksadıyla Castro ile Ancud arasında bir demiryolu inşa edilmiştir.
22 Mayıs 1960 yılında 9.0 şiddetinde bir deprem sonucunda Chiloe'de ki birçok şehirde çok ağır hasar oluşmuştur.
2005 yılında adayı ana karaya bağlayan bir asma köprü inşaatına başlanmış olup, bittiğinde 2.6 km ile Güney Amerika'nın en büyük asma köprülerinden biri olacaktır.


## Ekonomi ve turizm.
Chiloe'nin başlıca ekonomik kaynağı turizm, balıkçılık ve tarımdır. Adanın batısındaki Chiloe Milli Parkı ve tahta kliselerinin bazıları UNESCO tarafından Dünya kültür mirası kapsamına alınmıştır.
# Özel mülkiyet
 - YÖNLENDİRME 
Özel mülkiyet, hükûmet dışı hükmi şahısların yasal mülkiyet sahipliğidir. Özel mülkiyet, devlet varlığının sahip olduğu kamu mülkiyeti ve hükûmet dışı varlıkların sahip olduğu kolektif veya kooperatif mülkiyet ile aynı şey değildir. Anarşizm ve sosyalizm gibi belirli siyasi felsefeler özel ve kişisel mülkiyet arasında bir fark görürken diğerlerini ikisini bir tutar. Özel mülkiyet bir ülkenin siyasi sistemi tarafından tanımlanan ve uygulanan yasal bir kavramdır.
# Ermeni diasporası
Ermeni diasporası, Ermenilerin yerli halk olarak kabul edildiği bölgeler dışında yaşayan Ermeni topluluklarını ifade eder. Ermenistan dışında 3-4 milyon kadar Ermeni'nin yaşadığı iddia edilmektedir. Ancak sağlıklı istatistikler yoktur. Ermenilerin diasporada en yoğun olduğu ülkeler Rusya, ABD ve Fransa'dır.


## Ülkelere göre dağılım.
Aşağıda, Ermenilerin ülkelere göre dağılımı tablosu bulunmaktadır. Yıldız (*) ile işaretli ülkelerdeki Ermeniler diaspora değildir, ancak tabloda belirtilmiştir.
 - Dipnot
# Tebessüm
Tebessüm ya da gülümseme, fizyolojide özellikle ağzın iki kenarındaki ve gözlerin çevresindeki kasların hareketiyle oluşan bir yüz ifadesidir. Gülümseyen bir simaya veya sık sık gülümseyen bir kişiye mütebessim veya güleç denir. Bazı insanlarda tebessüm esnasında yanakta avurdun üzerinde küçük bir çukur hâlinde beliren iki gamze meydana gelir. Bu gamzeler, o insana ayrı bir güzellik katar. Çizgi şeklinde belirense gamze değil, avurt çizgisidir.


## Etimoloji.
### İnsan.
İnsanlar arasında özellikle zevk ve eğlencenin ifadesi olsa da, istemsiz olarak endişenin (anksiyete) ifadesi de olabilir. Gülümsemenin kültür farkı gözetmeksizin, belirli uyarıcılara (stimulus) verilen normal tepki olduğuna dair birçok kanıt mevcuttur. Çoğunlukla gülümsemenin nedeni mutluluktur. Birçok çalışma gülümsemenin doğuştan gelen bir tepki olduğunu ve hatta insan ceninlerinin gülümsediğini göstermektedir; yine de vahşi çocukların genellikle gülümsemediği bilinmektedir, bu var olan tezlere karşıt delil olabilir.


### Hayvan.
Hayvanlar arasında, dişlerin gösterilmesi, gülümsemeye benzese de genellikle tehdit etmek için yapılır veya teslim olma işareti olup gülümsemek sadece yüz ifadesini değiştirmez, beynin fizik ve duygusal acısını azaltan endorfinler üretmesine neden olur ve böylece mutluluk hissi verir.
# Yabani enginar
Yabani enginar ("Cynara cardunculus"), papatyagiller (Asteraceae) familyasından yaprakları dikenli yabani bir bitki türü.
Çok yıllık bitkilerdir. Gövde yapraklı, dallı, kalın ve genellikle çiçek başları eğilmedikçe dimdik durur. 1,5 m yüksekliğindedir. Tüysü yapraklar almaşık dizili, loplara bölünmüş çok dikenlidir. Yaprakların gri-yeşil üst yüzeyi gevşek ağsı, alt yüzeyi sık gri donuk tüylüdür. Çiçekler mor renklidir. Koralla bazen mavi 5 cm uzunluğundadır. Tüp çok ince, boğaz kısmı geniş, loblar doğrusal (ince uzun) dır. Anterler uzun-oksu şekildedir. Boyuncuk uzun, silindirik ve ucu girintilidir. Meyve, silindirik konik ucu yere doğru bakar.
Anadolu'nun çeşitli yerlerinde yetişir. Baharın müjdecisidir. Birçok hastalığa iyi geldiği ve kişiye dinamizm kazandırdığına inanılan yabani enginarının tazesi, bulgur pilavı, et ve yumurtayla pişirilerek, kızartması yapılarak ya da salata olarak tüketilir. Yemek olarak kullanılmasının yanı sıra sakızı yapılır.
Nisan yağmurlarıyla kendini göstermeye başlar, taze olarak yılda sadece 2 hafta toplanır. Daha sonra sertleşip gerçek bir diken görünümü alır. Birçok yabani bitkinin aksine dağınık yetişir.
Sütü alınarak sakız üretiminde de kullanılan yabani enginarı toplamak isteyen kişinin, saatlerce dolaşması gerekir. Yaklaşık bir kilogram yabani enginarı toplamak, ancak birkaç saat kır gezintisi yapılmasıyla mümkün olur.
# Joan Miró
Joan Miró Ferra (20 Nisan 1893, Barselona - 25 Aralık 1983, Palma de Mallorca), Katalan ressam ve heykeltıraş.


## Hayatı ve eserleri.
Joan Miró Ferra, 1893'te İspanya, Barselona'da dünyaya geldi. 14 yaşında Barselona'da La Lonja's Escuela Superior de Artes Industriales y Bellas Artes (Güzel Sanatlar ve Endüstriyel Sanatlar Okulu)'na katıldı. 3 yıllık sanat eğitimi sonrasında, burada memur olarak göreve başladı. Daha sonra sanat çalışmalarına devam edebilmek için bu görevi bıraktı ve 1912-1915 yılları arasında Barselona'daki Francesc Galí’s Escola d’Art isimli sanat okuluna devam etti. Galeri sahibi olan José Dalmau'nun teşvikiyle ilk sergisini Barselona'da 1918 yılında açtı.
1920 yılında Paris gezisi sırasında Pablo Picasso ile tanıştı. Bundan sonra Miro zamanının yarısını Paris'te geçirmeye başladı ve burada tanıştığı Max Jacob, Pierre Reverdy ve Tristan Tzara ile "Dada" hareketine katıldı. Paris'teki ilk sergisi 1925'te Galeri Pierre'de büyük bir sürrealist hareket olarak yankı buldu.
1936'da iç savaş sebebiyle İspanya'yı terk etmek zorunda kaldı, 1941'de geri döndü. Aynı yıl New York, The Museum of Modern Arts'da ilk büyük retrospektif sergisini açtı. Miro, Josep Lloerns y Artigas'la birlikte seramik çalışmalarına başladı bununla beraber baskı alanına da ilgi gösterdi. 1954-1958 yılları arasını bu iki konuya konsantre olarak geçirdi. 1954'teki Venedik Bienali'nde grafik dalında büyük ödüle layık görüldü ve çalışması bir sonraki yıl Kassel'de yapılan ilk Documanta Fuar'ına dahil edildi. 1958'de Paris UNESCO Binası'ndaki eseri ile Uluslararası Guggenheim Ödülünü aldı. Sonraki yıl tekrar resim yapmaya başladı, 1960 yılında heykeltıraşlığa başladı. Miro'nun retrospektifleri, Paris, Musée National d’Art Moderne ve Grand Palais'de yer aldı.
Miro, 25 Aralık 1983'te İspanya'nın Palma de Mallorca şehrinde hayata gözlerini kapadı.
# Santiago (metropoliten bölge)
Santiago Metropolitan Bölgesi (İspanyolca "Región Metropolitana de Santiago") Şili'nin ortasında yer alan kara ile çevrili bir bölgesidir. En çok nüfusa sahip olan ve ülkenin başkenti Santiago'nun olduğu bölgedir. Çoğu ticari ve idari merkezler, Şili ana hava alanı "Arturo Merino Benítez" dahil, bu bölgede yer alır.
# Magallanes ve Şili Antarktikası
Magallanes y la Antártica Chilena Şili'nin en güneydeki, en büyük ve en az ikinci nüfusa sahip idari bölgesidir. XII Región ("12. Bölge") olarak da bilinir.
Bölgenin tüm dünya tarafından bilinen birçok yeri ve rastlantı eseri oluşmuş coğrafi özelliği vardır; Torres del Paine, Horn Burnu, Tierra del Fuego adası ve Magellan Boğazı. Bunların yanında bölge Şili tarafından sahip çıkılan Antarktik bölgesini de içermektedir.
Bölgenin düşük nüfusu ve büyüklüğü, birçok yerel hayvan ve bitki türü için uygun bir ortam oluşturmaktadır. Penguenleri, ñandúları, guanakoları, And kondorları ve diğer hayvanları bulmak nispeten kolaydır.
En büyük ekonomik aktiviteler sığır çiftçiliği, petrol üretimi ve turizmdir. Bölge ayrıca dünyadaki birkaç görkemli macera yarışına da ev sahipliği yapmaktadır. Patagonia Expedition Race
# Aysén (bölge)
Aysen (ayrıca Aisén olarak da bilinir) Şili'nin 15 idari bölgesinden biridir. XI Región ("11. Bölge") olarak da bilinir. On üç bölgeden en az nüfusa sahip olanıdır. Bölgenin arazisi ve yapısı Alaska, Norveç'in kuzey sahili ve Yeni Zelanda'nın Milford Sound bölgesi ile benzerlikler gösterir. Laguna San Rafael Ulusal Parkı, yalnızca bot veya uçakla ulaşılabilir, en önemli turistik merkezlerindendir. 1980 yılında yapılan Güzergâh 7 ("Carretera Austral" veya Güney Anayolu) yapılmadan önce kuzeyden güneye tek kara yolu aşırı derecede ilkel patikalardı.


## Etimoloji.
Aysen ismi Huilliche kelimesi "ufalamak" anlamında olan "Achen" kelimesinden gelmektedir. Diğer bir teori ise Chonos kültüründe "daha içlere gitmek" anlamında kullanılan bir terimden geldiğini şeklindedir.
1990'lar boyunca, 1831 yılında Robert Fitz-Roy tarafından yapılan bir haritadan türediği düşünülmüştür. Robert Fitz-Roy Charles Darwin ile bölgede keşif yapmıştır ve şu anki Aysen bölgesini "Ice End" olarak isimlendirmiştir. Bu teori kabul görmemiştir çünkü 60 yıl kadar önce 1766 yılında bölgeye keşfe giden Peder Garcia'nın belgelerinde "Aysen" ismine rastlanmaktadır. Buna rağmen Fitz-Roy miti Patagonya'yı ziyaret eden birçok Avrupalı turist arasında ünlü olmuştur.


## Belediyeler.
Aysen Bölgesi'nin yedi belediyesi (comunas) vardır
  - Coyhaique
  - Puerto Aysen
  - Lago Verde
  - Río Ibáñez
  - Cochrane
  - Chile Chico
  - Tortel
# Los Lagos (bölge)
Los Lagos (İspanyolca "Göller") Şili'nin 15 idari bölgesinden biridir. X Región ("10. Bölge") olarak da bilinir. Şili'nin en büyük adası Chiloé ve tamamen ülkenin içinde bulunan en büyük gölü Llanquihue Gölü burada yer alır. Arjantin'in Neuquén eyaleti, Río Negro eyaleti ve Chubut eyaleti ile sınırı vardır. Merkezi Puerto Montt'dur.
Bölge 4 şehire ayrılmıştır:
  - Osorno 
Osorno şehrinin merkezi Osornodur, şehrin toplam nüfusu 221.496'dır (2012). Los Lagos bölgesinin kuzey sınırını oluşturur.
  - Llanquihue Şehrin merkezi aynı zamanda bölgenin başkenti olan Puerto Montt'dur. Toplam nüfusu 368.127'dir (2012).
  - Chiloe Ülkenin en büyük adası olan Chiloe'nin tamamını kapsar. Merkezi Castro kentidir. Toplam nüfusu 161.654'dür (2012).
  - Palena Başenti Futaleufu'dur. Şehir bölgenin en dağlık kesimini kapsar ve çok sayıda fiyort ve buzul barındırır. Coğrafyası nedeniyle aynı zamanda bölgenin en seyrek nüfuslu şehridir. Nüfusu 16.137'dir (2012).
# Araukanya
Araucanía (Araukanya) Şili'nin 15 idari bölgesinden biridir. IX Región ("9. Bölge") olarak da bilinir.
# Biobío (bölge)
Bío-Bío Şili'nin 16 idari bölgesinden biridir. VIII Región ("8. Bölge") olarak da bilinir.
# Maule (bölge)
Maule Şili'nin 15 idari bölgesinden biridir. VII Región ("7. Bölge") olarak da bilinir.
# Libertador General Bernardo O'Higgins (bölge)
O'Higgins, Şili'nin 15 idari bölgesinden biridir. VI Región ("6. Bölge") olarak da bilinir. Bölge; kuzeyde Santiago Metropolitan bölgesi, doğuda Arjantin, güneyde Del Maule Bölgesi ve batıda Büyük Okyanus tarafından çevrelenmiştir.
O'Higgins Bölgesi adını, Şili'nin ilk devlet başkanı olan Bernardo O'Higgins'den almıştır.
O'Higgins, Şili'nin şarap ve pirinç üretiminde önde gelen bölgelerindendir.


## İklim.
Bölgede genel olarak Akdeniz iklimi görülür. Ancak okyanusun ılımanlaştırıcı etkisi iç kesimlerdeki vadilere gelindikçe iyice azalır.
And Dağları'nın Şili toprakları içinde kalan en yüksek doruğu ortalama 4000 metredir.
# Valparaíso (bölge)
Valparaíso Şili'nin 15 idari bölgesinden biridir. V. Región ("5. Bölge") olarak da bilinir. Santiago ile aynı enlemdedir ve denize kıyısı vardır.
Şili'nin ana limanı Valparaíso ve en büyük tatil kenti Viña del Mar bu bölgede bulunur. Büyük Okyanus'taki Șili topraklarini olușturan Paskalya Adası, Juan Fernández Adaları ve Desventuradas Adaları da idari bakimdan bu bölgeye dahildir.
Bu bölgede bakır ve çimento gibi madencilik ve sanayi sektörleri gelişmiştir. Şili'nin ana petrol rafinerisi Con-Con'da (Aconcagua nehrinin ağzında ve Valparaíso'nun 20 km. kadar kuzeyinde) yer almakta ve 2 önemli bakır madeni aritma tesisi, kamu işletmesi Ventanas (Con Con'un kuzeyinde sahilde) ve özel sektöre ait Chagres (90 km kadar içeride) bulunmaktadır.
Bölgenin Quinteros limanı yakınlarında kimyasal madde ve gaz depoları vardır. İç vadilerde ihraç amaçlı çalışan sanayiler bulunmaktadır; avokado (yerel adı: palta), "chirimoya" meyvesi ve çiçek önemli ihraç ürünlerindendir. Son göze çarpan gelişme tepe yamaçlarında yüksek teknolojili sulama tekniklerinin kullanılmasıyla tarıma uygun arazilerin artmasıdır. Bu uygulama, kuru ve üretime elverişsiz toprakların yüksek kalitede ürün vermesine yardımcı olmuştur.
# Tarapacá (bölge)
Tarapacá Şili'nin kuzeyden ikinci idari bölgesidir, Şili'nin idari bölgelerini kuzeyden güneye numaralama sistemi nedeniyle I Región ("1. Bölge") olarak da bilinen bu bölge, Arica ve Parinacota Bölgesi kurulmadan önce ülkenin en kuzeyindeki bölgesi konumundaydı. Kuzeyde Peru'nun Tacna Bölgesi ile, doğuda Bolivya'nın La Paz ve Oruro departmanları ile, güneyde Antofagasta Bölgesi ve batıda Büyük Okyanus ile sınırları vardır.
Tarapacá Peru'nun eski eyaletlerindendir, 1883 yılında Pasifik Savaşı'nın sonuna doğru Ancón Antlaşması ile komşu Şili'ye verilmiştir.


### Kasabaları.
  - Iquique
  - Arica
  - Isluga
  - Pica
  - Mamiña
  - Pisagua
  - Alto Hospicio
  - Huara
  - Pozo Almonte


### İklim.
Çoğunlukla çöl yapısındadır, aşağıdaki değişiklikler ile:
  - Kıyısal çöl, sis ve gün boyu düşük sıcaklık farkı ile.
  - Normal çöl
  - Dağlık bölgelerde olan sınırsal çöl.


### Başlıca nehirleri.
  - Ríos Caquena
  - Lauca 
  - Isluga
  - Cariquima
  - Concosa (Altiplano) 
  - Río Lluta


### Başlıca ekonomik aktiviteleri.
  - Balıkçılık
  - Turizm
  - Madencilik
  - Cerro Colorado
  - Collahuasi
# Coquimbo (bölge)
Coquimbo Şili'nin 15 idari bölgesinden biridir. IV Región ("4. Bölge") olarak da bilinir. Başkent Santiago'dan 400 km kadar kuzeyde yer alır.
Merkezi ve en büyük şehri olan La Serena dikkat çekici ve koloni tarzında sahil tatil kentidir.
Coquimbo bölgesi Şili'nin en dar kısmını oluşturur veya Şili'nin 'beli' ve ülkenin en dağlık alanlarındandır, And dağları denize her yerde olduğundan daha fazla yakındır.
Bölgenin geçim kaynakları turizmin yanında tarım ve balıkçılıktır. Ovalle tarım merkezi durumundadır.
Choapa'da bulunan Salamanca'daki Los Pelambres bakır madeni 2.100 milyon ton rezervle dünyanın en büyük madenlerindendir.
Gabriela Mistral pisco yetiştiren, güzelliği ve açık gökyüzü ile ünlü olan Elqui Vadisi'nde yer alan Vicuña'nın yerlisidir.
Elqui Vadisi açık gökyüzü sayesinde birkaç astronomik gözlemevine ev sahipliği yapmaktadır. Ayrıca 600 metre uzunluğundaki Puclaro barajı da burada bulunmaktadır. Puclaro Elqui Nehri üzerinde kurulmuştur ve 7 km uzunluğunda baraj gölü oluşturmaktadır.