BILGEM-AI/BILGE-Wiki-Tr-Plus huggingface dataset:
# Kaptan-ı derya
Kaptan-ı derya (, "Kapudân-ı Deryâ"), Osmanlı İmparatorluğu'nda donanma komutanlarına verilen addır.


## Kuruluş ve tarihsel gelişme.
16. yüzyılın ortalarına kadar beylerbeyi rütbesi, o tarihlerden sonra vezir kaptan-ı deryaların ("kaptanpaşa" da denir) önemi, Osmanlı İmparatorluğu'nun denizaşırı topraklarının genişlemesiyle ve Akdeniz kıyılarındaki fetihler çoğaldıkça arttı.
Divan-ı Hümayun'a üye olarak katılır, Osmanlı İmparatorluğu'nun "deniz eyaletleri" diye adlandırılan eyaletlerini (Cezayir, Tunus, Trablusgarp, Akdeniz adaları) doğrudan ya da denizci paşalar aracılığıyla denetimleri altında tutarlardı. Başlangıçta Gelibolu'da daha sonraları İstanbul'da Kasımpaşa'da oturan ve semt ile tersanenin güvenliğinden sorumlu olan kaptan-ı deryaların unvanı Tanzimat döneminde kaldırıldı.
İlk Osmanlı deryabeyleri, sancak yöneticiliği de yapıyorlardı. Osmanlı deniz üssü İzmit'ten Gelibolu'ya taşındıktan sonra deryabeyine kaptan-ı derya da denmeye başladı. II. Mehmed döneminde donanma güçlü bir yapıya ve örgüte kavuşurken, kaptan-ı deryanın yetkileri de artırıldı. 1533-34'te, Cezair-i Bahr-i Sefid ile Cezayir-i Garp bir yönetimde birleştirilerek Kaptanpaşa eyaleti oluşturulunca, kaptan-ı deryanın aynı zamanda bu eyaletin yöneticisi olması, eyalet işlerini de atayacağı bir vekille yürütmesi kabul edildi. Ama kaptan-ı deryalığın önem kazanması Barbaros Hayreddin Paşa'nın bu görevi yürütmesi sırasında oldu. 16. yüzyılın sonunda kaptan-ı deryalığa atananların vezirlik rütbesiyle Divan-ı Hümayun'a üye olarak katılmaları uygulaması başlatıldı.
Kaptan-ı derya, Donanma-yı Hümayun'un ve Tersane-i Amire'nin en büyük amiriydi. Denizcilikle bütün atamaları yapma, hüküm yazma ve tuğra çekme yetkisi vardı. Derya Kalemi'ne bağlı zeamet ve tımarların dağıtımını da o yapardı.
Kaptan-ı deryalığa atanan kişi önce sadrazamın katında kürk giyer, sonra törenle Tersane-i Amire'ye gidip göreve başlardı. Bazen denizcilerden de atamalar yapılmakla birlikte, bu göreve çoğunlukla sivil ve asker vezirler getirilirdi. Donanmanın manevrasını, kıyı ve açık deniz karakol hizmetlerini, Tersane-i Amire çalışmalarını planlamak kaptan-ı deryanın asıl görevleriydi. Tersane-i Amire'deki makamında şikayetleri dinleyen kaptan-ı derya, Haliç ve çevresinin güvenliğinden de sorumluydu. Tersane-i Amire alanlarındaki davalara doğrudan bakar, idam cezası da verebilirdi. Bazı davaları da kadıya havale ederdi.
Donanmayla denize açılacağı zaman, İstanbul'dan hareket etmeden önce Tersane-i Amire'de sadrazama teftiş verir, sonra onunla birlikte Topkapı Sarayı'na giderek padişahın katına çıkardı. Bu sırada donanma da saray açıklarında demirleyerek top atışıyla selamlama görevini yerine getirirdi. İstanbul'da olmadığı zamanlarda kaptan-ı deryaya tersane emini vekalet ederdi. En kıdemli yardımcısı tersane kethüdası, donanmadaki yardımcıları da kapudane, patrone ve riyale idi.
Kaptan-ı deryalık 1867'de kaldırılarak Bahriye Nezareti ve Kumanda Meclisi adında iki birim oluşturuldu. 1876'da ve 1878-80 arasında yeniden kurulduysa da, sonunda kaptan-ı deryanın asıl görevlerini bahriye nazırı üstlendi.
# Nakş-ı Rüstem
Nakş-ı Rüstem (Farsça: نقش رستم "Næqš-e Rostæm"), İran'ın Fars eyâletinde bulunan Persepolis'ten 12 km kuzeybatıda bulunan bir arkeolojik sitedir. Fars mitolojisi kahramanı Rüstem'i tasvir ettiği düşünülen, anıt mezarların altlarındaki Sasani oymaları sebebiyle "Nakş-ı Rüstem" "Rüstem'in Resmi" denilmiştir.
Nakş-ı Rüstem'de, Ahameniş krallarına ait yedi adet mezar vardır. Üzerindeki yazılar açık şekilde bir tanesinin I. Darius'a ait olduğunu belirtir. I. Darius'un yanında, üç tanesinin, I. Serhas, I. Artaserhas ve II. Darius'a ait olduğuna inanılır. Persepolis'in arkasında tamamlanmış şekilde bulunan iki mezar da büyük ihtimalle II. Artaserhas'e ve III. Artaserhas'e aittir. Bitmemiş bulunan bir tanesi, en uzun iki sene hükümdarlık yapan Arses'e, ama daha kuvvetli bir ihtimalle Büyük İskender tarafından düşürülen son Akameniş hükümdarı III. Darius'a aittir.
Nakş-ı Rüstem'de mezarlara ilaveten, mezarların alt kısmında, Sasani krallarına ait olan yedi adet devasa kaya oyması bulunur.


## Bibliyografya.
  - Herrmann, G. & Curtis, V. S., "Sasanian Rock Reliefs", Encyclopedia Iranica, 2003, Cosa Mesa, Mazda, http://www.iranica.com/newsite/articles/sup/SasanianReliefs.html
  - Lendering, Jona. "Naqsh-i Rustam", http://www.livius.org/a/iran/naqshirustam/achaemenid.html, 2006, Amsterdam: Livius
# Bayraktepe, Niksar
Bayraktepe, Tokat ilinin Niksar ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün adı, 1928 kayıtlarında Fel olarak geçmektedir.


## Coğrafya.
Köy, Tokat il merkezine 37 km, Niksar ilçe merkezine 21 km uzaklıktadır.
# LBV 1806-20
 - YÖNLENDİRME 
LBV 1806-20, Güneş'ten 30.000 ile 49.000 ışık yılı uzaklıkta, Samanyolu'nun merkezine yakın bir yerde bulunan parlak mavi değişen adayı (LBV) muhtemelen ikili yıldızdır. 130 ile 150 arası güneş kütlesine ve Güneş'in 2 milyon katı kadar değişken aydınlatma gücüne sahip olduğu düşünülmektedir. Bu da onu bilinen en parlak yıldızlardan olan Eta Carinae veya Tabanca Yıldızı ile karşılaştırılabilir duruma getirir.
# NGC 6397
NGC 6397 (ayrıca Caldwell 86 olarak da bilinir), Sunak takımyıldızında bulunan bir küresel yıldız kümesidir. 1751 yılında Nicolas Louis de Lacaille tarafından keşfedildi. Dünya'dan yaklaşık 7.800 ışık yılı uzaklıkta bulunması, onu Dünya'ya en yakın iki küresel yıldız kümesinden biri yapar (diğeri Messier 4'tür). Küme yaklaşık 400.000 yıldız içerir ve uygun gözlem koşullarında çıplak gözle görülebilir.
NGC 6397, Samanyolu Gökadası'nın çekirdeği çökmüş en az 20 küresel yıldız kümesinden biridir, yani çekirdeği çok yoğun bir yıldız kümelenmesiyle daralmıştır.
# Narlı, Edremit
Narlı, Balıkesir ilinin Edremit ilçesine bağlı bir mahalledir.
Köy, Kazdağının batı tepelerinde denize bakan kısmında körfezi seyreder. Köylükten 2012-2014'te çıkmıştır çünkü balıkesir artık bir büyükşehir belediyesi olmuştur köy cazibesiyle dikkat çeker altınoluk merkez güney doğuda hemen yanındaki Doyran mahallesi doğudadır


## Tarihçe.
 Eskiden Biga Sancağı"nın Ayvacık kazasına bağlı olan (Eski tapu kayıtlarında görüldüğü belirtilmiştir.) Mahallenin kuruluş tarihi bilinmemektedir.Ayrıca köy yerleşkesi üzerinde bulunan eski oba türü köy yerleşimlerinden de göçler yaşanmıştır (tarihi Oba mahallesi kalıntıları dağ yolu yaklaşık 3–4 km. ve Gosça yerleşkesi yaklaşık 7–8 km, Çameyrek Saman Pazarı yaklaşık 20 km )


## Coğrafya.
Balıkesir il merkezine 127, Edremit ilçesine 35 km uzaklıktadır.
Narlı mahallesi, Balıkesir ili ile Çanakkale ili sınırı olan Mıhlı çayının doğusunda bulunan şirin bir yerdir. Ayrıca orman sınıfına da girmektedir. Narlı mahallesinin karşı yamaçlarında komşu köy Doyuran vardır, iki köy yüksek tepelerden adeta birbirlerini selamlamaktadır.Mahallenin doğusunda ve batı yakasında bulunan kanyonlarda oluşan hava sirkilasyonu, atmosferde bulunan oksijeni burada toplamakta, yapılan ölçümlerde dünyada Alplerden sonra, oksijen bakımından ikinci sıradadır. Narlı mahallesi zeytinyağı konusunda güney bahçeleri, bilhassa 0.4 Dizem yağı üretmesi ile meşhurdur (Özelliği Narlı bahçeleri güneye bakan, yüksek rakımlı bahçelerdir. Denizden yüksekliği 200-300 mt.). Bu yağ ilaç niyetinede çeşitli rahatsızlıklara iyi gelmektedir. Ayrıca yeşil salamura zeytin ve sele zeytinleri ile meşhurdur.{not:Bu yörede Erdek'e bağlı bir Narlı mahallesi daha bulunmaktadır].
# Üstündev
Üstündevler veya hiperdevler, olağanüstü büyüklüğe sahip, çok nadir görülen yıldızlardır. İzgeleri geniş bir atmosfer varlığını belirtmektedir. Üstündevler en az üstdevler kadar büyük olup kütleleri 100 Güneş kütlesine ulaşabilmektedir.
En parlak yıldızlar olmanın yanı sıra milyonlarca Güneş aydınlatma gücüne sahip olabilirler. Ancak yaşam süreleri 1 ile 3 milyon yıl olarak son derece kısadır. Bu sürenin sonunda genelde süpernova veya hipernovaya dönüşürler.


### Alt üstündevler.
  - NML Cygni
  - S Persei
  - VV Cephei
  - VY Canis Majoris
# Kırgız Kağanlığı
Kırgız Kağanlığı (; ya da Kırgız hanlığı, 840 yılında Ötüken ve çevresini ele geçirerek merkezi Asya'da kurulan Türk devleti. 840 yılında Uygurlar'ı yıkan Kırgızlar, Uygur topraklarının ele geçirerek, Kırgız Kağanlığını kurdular.


## Tarihi.
Kırgız Kağanlığı'nın en eski kayıtları Tang Hanedanlığı döneminde yazılmıştır. Kırgızlar bu dönemde güvenilir yazılı kayıtlar tutmadılar.
Kırgız Kağanlığı, Güney Sibirya'daki 6 - 10 yüzyıllar döneminde var olan Barsbek Kagan'a dayanan Yenisei Kırgız'ın devletidir, Tien Shan'a 840'a kadar genişledi. Varlıklarının farklı dönemleri bağımsızlığı kaybetti. Kagan sadece Azho cinsinden temsilciler oldu. 840-925 arasında, Kırgız Kaganat gücünün zirvesindeydi. Bu süre, Akademisyen V. V. Bartold "Kırgız Büyük Güç Kaynakları" olarak adlandırılır.
6.-7. yüzyıllarda, bağımlı tayga halklarıyla Yenisey Kırgızı, vali Eliteber başkanlığındaki Orta Asya devletlerinin çevresel kaderini oluşturdu. VIII. yüzyılın başlarında, ilki Bars-bek olan yerel bekler ve inaller, kağan unvanını alarak kağanlıktan ayrılma ve kendi devletlerini kurma mücadelesine başladılar.
9. yüzyılda, tanrılaştırılmış bir Kagan klanı ile hızla genişleyen agresif bir bozkır imparatorluğu.
840 yılında bu devlet Uygur Kağanlığını yıkarak gücünü Tuva ve Moğolistan'a kadar genişletti. Uygurların kalıntılarını takip eden Yenisey Kırgızları, savaşlarla İrtiş ve Amur'a ulaştı, Doğu Türkistan vahalarını işgal etti. VV Bartold, tarihin bu dönemini "Kırgızların büyük gücü" olarak adlandırmıştır[5].
Yenisey Kırgızlarının batıya askeri-politik genişlemesi, Batı Sibirya'nın güneyindeki bozkır ve orman-bozkır bölgelerine ulaştı. Görünüşe göre Asya'nın kalbinden yeni gelenler, eski Ugrians-Magyarların Urallardan ayrılmasının nedeni oldular. Bu, Chelyabinsk bölgesinin güneyindeki arkeologların bulgularıyla kanıtlanmıştır ("Tyukhtyat" kültürünün mezarları) .
Kırgız Kağanlığı, modern Çin ve Moğolistan topraklarındaki son Türk imparatorluğudur.
M.Ö. 50'de Hiung-nu lideri Çi-çi Yabgu Çin'in kuzeyindeki Dinglingleri yendi. Ayrıca, ülkesinin merkezi olan Ordos'un 4.000 km batısında bulunan Gyangun ülkesini de fethetti. O zamanlar Kırgızlar Borohoro Dağlarında ve Doğu Tengir'deki Manas Nehri vadisinde yaşıyorlardı. Sonuç olarak, Çin tarihçiliğinde Kırgız Kağanlığına "Gyegyesy" adı verilmiştir.
560'lardan 700'lere kadar büyük ölçüde Göktürklere bağlıydılar. Kırgız Kağan Bars Bek, Bilge Kağan'ın kayınbiraderiydi. Oğlu, Bars Bek'in 710'da Kapgan kağana yenilgisinden sonra Kırgızları yönetti. Göktürk çöküşünden sonra Uygurlara boyun eğdiler. Liderleri Bayan Çor Kağan Kırgız liderini öldürdü ve Bilge Tong Erkin (毗伽頓頡斤) adında yeni bir Kırgız kağanı atadı.
# BA-6
 - YÖNLENDİRME 
BA-6 (Rusça "Broneavtomobil 6") Sovyetler Birliği tarafından 1933'te geliştirilen ve Kızıl Ordu tarafından kullanılan bir zırhlı arabaydı. T-26'da kullanılan ve üzerinde 45 mmlik top bulunan taret bu arabada da kullanıldı. Araba GAZ-A şasesi üzerine yapıldı. Araçta kullanılan 6×4 şase Amerikan yapımı Ford AA 4×2 kamyonun değiştirilmiş haliydi. Bu şase, aracın hareket kabiliyetini yol ve sert toprak zeminle sınırlıyordu. Arka tekerlek çiftlerine palet takılarak aracın hareket kabiliyeti iyileştirilebilir, araç bir yarı-paletliye dönüştürülebilirdi.
BA-6 modeli önceki BA-3 modeline çok benzemekteydi. BA-3'ün gövde arkasında bulunan kapısı BA-6 modelinde bulunmuyordu. BA-3 belli belirsiz kalın zırhı aracın performansını sekteye uğratmaktaydı. BA-6 modelinde zırh inceltildi ve yeni süspansiyon sistemi takılarak aracın hareket kabiliyeti arttırıldı. İleride bu araçların yerini BA-10 modeli alacaktı. Bu serideki arabalar dönemleri içerisindeki en iyi silahlara sahip arabalardı. Bu sayede düşman keşif araçlarını kolaylıkla yok edebilirlerdi. Ancak sahip oldukları ince zırh yüzünden düşmanın ağır Makineli tüfek veya küçük kalibreli topçu ateşiyle kolayca hasar alabiliyordu.
BA-6 modeli Japonya'ya karşı Khalkhyn Göl Harekatı, İspanya İç Savaşı ve II. Dünya Savaşı sırasında, Doğu Cephesi'nin ilk dönemlerinde Alman ordusu Wehrmacht'a karşı kullanıldı.
İlginç olarak Alman ordusu da birkaç adet İspanyol yapımı ve BA-3/6 kopyasını Ruslara karşı kullandı. Savaşın ilerleyen dönemlerinde ağır keşif aracı görevlerini hafif sınıf T-60 ve T-70 tankları aldı.
# BA-11
 - YÖNLENDİRME 
BA-11 (Rusça Broneavtomobil 11) Sovyetler Birliği tarafından 1930'lu yıllarda geliştirilen ve Kızıl Ordu tarafından kullanılan bir zırhlı arabaydı.
# BA-3
 - YÖNLENDİRME 
BA-3 ("Broneavtomobil 3") Sovyetler Birliği tarafından 1930'lu yıllarda geliştirilen ve Kızıl Ordu tarafından kullanılan bir zırhlı arabaydı. T-26 ve BT-5 hafif tanklarında kullanılan 45 mm toplu taret bu arabada da kullanıldı. Araba GAZ-AAA şasesi üzerine yapıldı. Araçta kullanılan 6×4 şase Amerikan yapımı Ford AA 4×2 kamyonun değiştirilmiş haliydi. Bu şase, aracın hareket kabiliyetini yol ve sert toprak zeminle sınırlıyordu. Arka tekerlek çiftlerine palet takılarak aracın hareket kabiliyeti iyileştirilebilir, araç bir yarı-paletliye dönüştürülebilirdi.
BA-3 modeli sonraki BA-6 modeline çok benzemekteydi. BA-3'ün gövdesinin arkasında bulunan kapısı BA-6 modelinde bulunmuyordu. BA-3 belli belirsiz kalın zırhı aracın performansını sekteye uğratmaktaydı. BA-6 modelinde zırh inceltildi ve yeni süspansiyon sistemi takılarak aracın hareket kabiliyeti arttırıldı. İleride bu araçların yerini BA-10 modeli alacaktı. Bu serideki arabalar dönemleri içerisindeki en iyi silahlara sahip arabalardı. Bu sayede düşman keşif araçlarını kolaylıkla yok edebilirlerdi. Ancak sahip oldukları ince zırh yüzünden düşmanın ağır Makineli tüfek veya küçük kalibreli topçu ateşiyle kolayca hasar alabiliyorlardı.
BA-3 modeli Japonya'ya karşı Khalkhyn Gol Harekatı, İspanya İç savaşı ve II. Dünya Savaşı sırasında Doğu Cephesi'nin ilk dönemlerinde Nazi Almanyası ordusu Wehrmacht'a karşı kullanıldı.
İlginç olarak Alman Ordusu da birkaç adet İspanyol yapımı ve BA-3/6 kopyasını Ruslara karşı kullandı. Savaşın ilerleyen dönemlerinde ağır keşif aracı görevlerini hafif sınıf T-60 ve T-70 tankları aldı.
# BA-21
 - YÖNLENDİRME 
BA-21 (Rusça Broneavtomobil 21) Sovyetler Birliği tarafından 1930'lu yıllarda geliştirilen ve Kızıl Ordu tarafından kullanılan bir zırhlı arabaydı.
# Meteorolog
Meteorolog, atmosfer ve atmosfer olayları üzerinde çalışan kişilere verilen ünvandır. Bu ünvan hava tahminleriyle uğraşan, hava tahminlerinin hazırlandığı birimlerde çalışan kişiler için de kullanılmaktadır.
# Dev yıldız
Dev yıldız, aynı yüzey sıcaklığına sahip bir anakol (veya "cüce") yıldızından önemli ölçüde daha büyük bir yarıçapa ve aydınlatma gücüne sahip olan yıldızdır. Büyük bir boyut mutlaka büyük kütle anlamına gelmez, dev bir yıldızın yoğunluğu bazen çok düşük olabilir. Hertzsprung-Russell diyagramındaki anakolun (Yerkes tayf sınıflandırmasında aydınlatma sınıfı V) tepesinde yer alırlar ve aydınlatma sınıfları II ve IIIe karşılık gelir. "Dev" ve "cüce" terimleri, 1905 civarında Ejnar Hertzsprung tarafından benzer sıcaklık veya tayf tipine rağmen oldukça farklı aydınlatma gücüne sahip olan yıldızlar için türetilmiştir.
Dev yıldızlar, Güneş'in birkaç yüz katı kadar yarıçapa ve Güneş'in 10 ila birkaç bin katı arasında aydınlatma gücüne sahiptir. Devlerden daha fazla aydınlatma gücüne sahip olan yıldızlar, üstdevler ve üstündevler olarak adlandırılır.
Sıcak, aydınlık bir anakol yıldızına da dev olarak atıfta bulunulabilir, fakat herhangi bir anakol yıldızı ne kadar büyük ve aydınlık olursa olsun, tam anlamıyla "cüce" olarak adlandırılır.
# Uz Hanlığı
Uz Hanlığı, 11. yüzyılda kurulan bir Türk hanlığıdır.


## Uzlar.
"Ana madde: Uzlar"
Uzlar ilk yurtları Hazar Denizi çevresi olan Oğuz topluluklarıdır. Rus kaynaklarında "Tork" diye anıldılar. 11. yüzyılda batıya doğru ilerlediler ve Doğu Avrupa'yı yağmaladılar. Balkanlar'da Peçeneklerle savaştılar. Bizans ordusunda paralı asker olarak savaştılar. Macaristan 'a yerleşerek Hristiyanlığı benimsediler. Bu bölgede yaşayan Gagavuzlar özelliklerini yitirmemiş Uz topluluklarıdır.
Göktürklere bağlı olan bu Türk boylarının bir kısmı, Oğuz Yabgu Devleti'nin yıkılmasından sonra, Moğol istilasından önce 1000 yıllarında batıya göç ederek Karadeniz'in kuzeyine yerleştiler. Kıpçakların baskısıyla Balkanlar'a gittiler. Bizanslılar tarafından Uz olarak adlandırılan bu Türk boyları, Makedonya, Selanik civarında hanlık seviyesinde konuşlanmışlardır. Salgın hastalıklar ve şiddetli soğuklar nedeniyle ağır kayıplar vermişlerdir. Bir kısmı Macaristan'a giderek Macarlara karışmışlardır. Bir kısmı bugünkü Dobruca yöresine yerleşti ve bugünkü Gagavuz Türklerini teşkil etti. Bir kısmı Makedonya, Marmara, Batı Karadeniz, Orta Karadeniz, İç Anadolu ve Trakya'ya yerleşti. Büyük bir kısmı da Bizans ordusuna alındı.
Malazgirt Savaşı sırasında Doğu Roma ordusundan ayrılıp saf değiştirdiler; Selçuklu için savaştılar.


## Tarih.
Peçenekler'i 868-880 yıllarında batıya itip Don Nehri ve Sura Nehri arasında hakimiyet kurmuşlardır. 985 yılında Kiev Knezliği'nin tarafında yer alarak İdil Bulgarları'na karşı yapılan seferlere katılmışlardır. 1030 yılından sonra ise Kumanlar'ın baskısı nedeniyle Dinyeper'in batısına göç etmişlerdir. 1060 yılında Rus Knezliklerinin ani hücumu sonucunda batıya göç edip Peçeneklerle tekrar komşu olan Uzlar; Kumanlar'ın baskısı sebebiyle Tuna'yı geçmişlerdir (1065). Bu dönem Bizans ve Bulgarlarla savaşarak onları mağlup etmişlerdir. 1068 yıllarında ise kış mevsiminin ağır geçmesi, salgın hastalıklar ve Peçenek akınları sebebiyle Uzların gücü tamamen kırılmış ve az sayıda Uz ise Macaristan'a akınlar düzenlemişlerse de başarılı olamamıştır. Tamamen dağılan Uzların bir kısmı Bizans'a katılıp paralı askerlik yapmıştır. Yurtlarında kalanların ise bu günkü Gagavuzlar olduğu tahmin ediliyor.
# Zeta Ophiuchi
 - YÖNLENDİRME 
Zeta Ophiuchi (Zeta Ofiuçi) (ζ Oph / ζ Ophiuchi) Yılancı takımyıldızı bölgesinde bulunan bir yıldızdır. Çoğu parlak yıldızın tersine, ζ Ophiuchi özel bir ada sahip değildir. Ancak Çinliler tarafından bazen "Han" olarak adlandırılmaktadır. Sıcak bir mavi dev olmasına rağmen, yıldızlararası toz nedeniyle alımsı görünmektedir. Sıcaklığı çekirdeğinde barındırdığı kükürt nedeni ile dir. Yüksek basınca maruz kaldığı için mavi renkte bir ışıldama söz konusudur.
# I. Şâpûr
I. Şâpûr (Farsça: شاپور اول), ikinci Sasani Şahıdır. Hükümdarlığının yılları genellikle 241 - 272 olarak verilir, fakat babası I. Erdeşîr'in 241 yılında ölmesinden önce de babasıyla beraber krallık yapmış olması muhtemeldir.
15 yıllık hükümdarlığından sonra I. Erdeşîr 241 yılında ölmüştür. Kendisinden sonra saltanata IV. Erdevân'ın kızından olan oğlu I. Şâpûr geçmiştir. Tahta geçtikten sonra I. Şâpûr, Romalılara karşı babasının başlatmış olduğu saldırılara devam ederek Ermenistan ve Mezopotamya'yı ele geçirmeye çalışmıştır. Romalılarla 243 yılında yaptığı ilk savaşta (Resaena Muharebesi) III. Gordianus'a yenilerek Fırat nehrinin gerisine çekilmek zorunda kalmıştır. Yaklaşık 1 yıl sonra ordusunu tekrar toplayarak 244 yılının kışında yaptığı Misiche Muharebesi'nde Romalıları yenilgiye uğratmıştır. Romalılarla 259 ya da 260 yılında yaptığı Edessa Muharebesi ile büyük bir zafer elde etmiş ve Roma İmparatoru Valerianus'u esir almıştır. I. Şâpûr'un bu başarısı, Sasani İmparatorluğu'nun şanının çevre ülkelere yayılmasına ve İmparatorluğun gücünün artmasına sebep olmuştur. Ayrıca Roma İmparatorluğu'nca aşağılanma sebebi olan bu galibiyetle I. Şâpûr, halkının gözünde prestij sahibi olmuştur. Öyle ki I. Şâpûr'un bu zaferi, Nakş-ı Rüstem'de kayalar üzerine resmedilerek, bu olayın ölümsüzleştirilmesi sağlanmıştır. Bu kabartmada I. Şâpûr at üzerindeyken Valerianus diz çökmüş bir vaziyette olup etraflarında ise çok kanlı bir savaşın geçtiği resmedilmiştir. Sadece I. Şâpûr dönemine ait 17 tane kabartma eser bulunmaktadır. I. Şâpûr Valerianus'u esir aldığı savaşta, ele geçirilen Romalı lejyonerleri ülkesinin yeniden yapılandırılması için köleleştirmiştir. Bu kölelere 100 tane şadırvan yaptırarak Şuşter köprüsünü kurdurmuştur. I. Şâpûr'un İran'dan getirterek istihdam ettirdiği Romalılar, zaman içerisinde çoğalarak buranın sakinleri haline gelmişler ve Sasani ülkesinde önemli ipek atölyeleri kurmuşlardır.
Batıya karşı gücünü kanıtladıktan sonra doğuya karşı defalarca sefer düzenleyen I. Şâpûr, Kuşan İmparatorluğu'nun yıkılışından sonra egemenlik sahasına kurulu olan Soğdiyan, Toharistan ve Çağanya gibi Kuşan Yabguluklarına boyun eğdirip kendi ülkesine katmak için uğraşmıştır.
30 yıllık saltanatında birçok başarı elde ederek ülkesinin kalkınma ve gelişmesinde fayda sağlayan I. Şâpûr, 272 yılında ölmüştür. Sasanilerce çok sevilen bir Şah olmasından dolayı, onun vefatı çok üzüntü yaratmış ve ülkenin her yerinde genel yas ilan edilmiştir.
# Çiftlik, Banaz
Çiftlik, Uşak ilinin Banaz ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köy sınırlarında bulunan Çiftlik höyüğünde Tunç Çağına ait eşyalar bulunmuş olup, Roma dönemine tarihlenen yerleşime ait nekropol alanı yer almaktadır. Günümüz yerleşiminden 1834, 1836 ve 1838 yılı Tevzi Defterlerinde, Banaz nahiyesine bağlı bir köy olarak bahsedilmektedir. Köy Cumhuriyetin başlarından itibaren Kütahya'nın Altıntaş kazasına bağlıyken, 1971 yılında Banaz ilçesine bağlanmıştır.


## Coğrafya.
Uşak iline 58 km, Banaz ilçesine 27 km uzaklıktadır. Ege Bölgesinin İç Batı Anadolu Bölümünde yer alan Çiftlik köyü, kuzeyde Dumlupınar, kuzeydoğuda Kızılca, doğuda Çalışlar, güneydoğuda Elvanpaşa, güneyde Karaköse, güneybatıda Paşacık, batıda Büyükoturak köyü ile komşudur.
# Altair
 - YÖNLENDİRME 
Altair (α Aql / α Aquilae / alfa Aquilae / Atair / Uçucu), 0,77'lik kadiri ile, Kartal takımyıldızının en parlak ve gökyüzünün de 12. parlak yıldızıdır. A-tipi ana kol yıldızı olup Yer'den 17 ışık yılı uzaklıkta bulunmaktadır. Gözle görülebilen en yakın yıldızlardandır.
Altair ismi Arapça kuş anlamına gelen "الطائر" (Et-Tair) sözcüğünden gelmektedir. Arap gök bilimciler bu ismi vermiş, batılı gök bilimciler ise Altair olarak dillerine uyarlamıştır.
# Epsilon Indi
 - YÖNLENDİRME 
Epsilon Indi (ε Ind / ε Indi), Dünya'dan 11,83 ışık yılı uzaklıkta Indus takımyıldızında bulunan bir turuncu ana kol yıldızıdır. Yalın gözle görülebilen yıldızlar arasında en yüksek ikinci özdevinime sahiptir. Bu alanda birinci ise 61 Cygni'dir.
Biraz daha küçük ve sönük olmasına rağmen Epsilon Eridani'ye çok benzer bir yıldızdır. Epsilon Indi'nin yörüngesinde bir çift kahverengi cüce (yanmak için çok küçük olan başarısız yıldız) vardır. Bu yıldızlar 2003 yılında keşfedilmiştir. Birbirlerinin etrafındaki yörünge süreleri 16 yıldır. Ana yıldızdan 1500 GB (220 milyar km) uzaklıktadırlar ve yörünge süreleri 70.000 yıldır.


## Eşlik edenler.
Ocak 2003'te gök bilimciler, en az 1.500 AU uzaklıkta Epsilon Indi'nin yörüngesinde bulunan ve 40 ile 60 Jüpiter kütlesi arasında bir kahverengi cüce keşfedildiğini duyurdular. Ağustos 2003'e gelindiğinde, gök bilimciler keşfedilen kahverengi cücenin aslında ikili kahverengi cüce olduğunu duyurdular.
# Batı Karahanlılar
Batı Karahanlı Devleti, Karahanlılar'ın bölünmesiyle Maveraünnehir çevresini yöneten ülke.
Başkentleri önce Özkent daha sonra Semerkant oldu. Melikşah döneminde bağımsız bir devletken Selçuklu egemenliğini girmeyi kabul ettiler. Batı karahan hükümdarı Ahmet Han, Selçuklu Hanedanı tarafından esir alındı ve buraya Selçuklu valisi atandı. Karahanlı topraklarında isyan çıkınca Ahmet Han, Selçuklu egemenliğindeki Karahanlı topraklarının yönetiminine bölge beyi olarak getirildi.
1141 Katvan Savaşı sonunda Kara Hıtaylılara bağlanan Batı Karahanlılar, 1212 yılında Harezmşahlar tarafından tamamen yıkılmışlardır.


#### Batı Karahan Kağanları.
  - I. Muhammed (1041 - 1052)
  - I. İbrahim (1052 - )
  - I. Nasr (1068 - 1080)
  - Hıdır (1080 - 1081)
  - I. Ahmed (1081 - 1089)
  - Yakup (1089 - 1095)
  - I. Mesud (1095 - 1097) 
  - Süleyman (1097)
  - I. Mahmud (1097 - 1099) 
  - Cibrail (1099 - 1102)
  - II. Muhammed (1102 - 1130)
  - II. Ahmed (1129 - 1132)
  - Hasan (1130)
  - II. İbrahim (1132)
  - II. Mahmud (1132 - 1141)
  - III. İbrahim (1141 - )
  - Ali (1156 - 1160)
  - II. Mesud (1160 - ?)
  - IV. İbrahim (? - 1203)
  - Uluğ Sultan Osman (1203 - 1212)
# Fergana Karahanlı Devleti
Fergana Karahanlı Devleti, Tarihteki kurulmuş Türk devletlerinden biridir.
Doğu Karahanlının otorite boşluğu sebebiyle Fergane havzası ve Kaşgar çevresi bir süre Karahanlı sülaleleri tarafından bağımsız yönetildi. Ardından bu devlet Harezmşahlar'ın egemenliğine girmiştir.
Fergana Karahanlıları hükümdarları
Nasr Tegin (1013) 
Mansur Abul Muzaffer (1013 - 1024) 
Mumahhed Ain ad-Davla (1041 - 1052) 
İbrahim (1059) 
Abdül-Mumin (-) 
Ali (-) 
el-Hasan (-) 
Hüseyin Celal (1132 - 1156) 
Mahmud Togan Han (1156 - 1164) 
İbrahim Arslan Han (1164 - 1178) 
Nasr (1178 - ?) 
Muhammed (? - 1182) 
Kadir Han (? - 1209) 
Mahmud (? - 1213)
# Çöğürlü, Banaz
Çöğürlü, Uşak ilinin Banaz ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Daha önceleri Kavacık köyüne bağlı bir mahalle iken, 5 Nisan 1957'den itibaren köy statüsü kazanmıştır.


## Coğrafya.
Köy, Uşak il merkezine 54 km, Banaz ilçe merkezine 23 km uzaklıktadır.
# Derbent, Banaz
Derbent, Uşak ilinin Banaz ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
16. yüzyıl kayıtlarında Banaz nahiyesine bağlı bir köy olarak bahsedilen yerleşimde Şeyh Hızır tarafından kendi adına kurulmuş bir zaviye ve vakfı bulunmaktaydı. 15. yüzyılın ortalarında vakfın bulunduğu yerde eşkıyaların sıklıkla görülmesi nedeniyle burada derbent adı verilen karakol kurulmuş ve Sancakbeyi Ali Bey tarafından Şeyh Hızır oğullarına bu derbendin korunması ve bakımı şartıyla vakıf kurulmasına izin verilmiştir.
Yerleşimden 1834, 1836, 1838 ve 1839 yılı Tevzi Defterlerinde, Banaz nahiyesine bağlı orta büyüklükte bir köy olarak bahsedilmektedir. 1898-1899 ve 1907-1908 yıllarında köyde 63 hane bulunmaktaydı.


## Coğrafya.
Uşak il merkezine 22 km, Banaz ilçesine 11 km uzaklıktadır. Köy, İzmir-Ankara karayolunun yaklaşık 2 km kuzeyinde bulunmaktadır.
# IV. Erdevân
IV. Erdevân ya da Artabanus (), Part İmparatorluğu'nun 216 - 224 yılları arasında hükümdarıydı. 208 senesinde ölen V. Vologases'in (191–208) daha genç olan oğluydu. IV. Artabanus, kardeşi VI. Vologases'e (208–228) karşı isyan etti ve kısa süre sonra idareyi ele geçirdi. VI. Vologases, 228 yılına kadar Babil'de kendini korumak zorunda kaldı.
Roma İmparatoru Caracalla (211–217), Büyük İskender'i taklit etmek suretiyle, bu iç savaşı Doğu'nun fethi olarak kullanmak isteyerek, 216 yılında Partlar'a saldırdı. Dicle nehrini geçti. Şehirleri ve Arbella'nın mezarlarını yıktı. Fakat IV. Artabanus ordusunun başında ilerleyince, Carrhae'e çekildi. Orada Martialis tarafından 8 Nisan 217'de öldürüldü. Caracalla'dan sonra gelen Praetorian Muhafız Valisi Macrinus (217–218), Nisibis'te yenildi ve IV. Artabanus'la bir barış anlaşması imzaladı. Buna göre Romalıların ele geçirdiği bütün toprakları geri verdi. Ganimetleri iade etti ve Partlar'a ağır bir vergi ödedi.
Bu arada, Pers İmparatorluğu prensi I. Ardeşir (216–224) İran'da ve Carmani'da seferlerine başlamıştı. Onu boyunduruk altına almak isteyen IV. Artabanus'un ordusu yenildi. Birkaç yıl süren savaşın ardından, IV. Artabanus mağlup oldu ve 226 yılında öldürüldü. Kardeşi VI. Vologases'in krallığı I. Ardeşir'e birkaç yıl içinde teslim oldu. Böylece 400 sene süren Arşaklı Hanedanlığı sona erdi.
# İntrinsik faktör
İntrinsik faktör (yaklaşık kelime anlamı "özgün unsur"), gastrik paryetal hücrelerden salınan bir glikoproteindir. B12 vitamini emilimi için gereklidir. İntrinsik faktörün azlığı, B12 vitamininin gerektiği gibi alınamayacağı anlamına gelir.
B12 vitamini mideye girdikten sonra bir glikoprotein olan haptocorrine (R faktörü) bağlanır. Çıkan karışım duodenuma girer ve haptocorrin burada pankreatik enzimler tarafından sindirilir. B12, ince bağırsağın daha az asidik ortamında intrinsik faktöre bağlanır. Bu yeni karışım ileumda özel epitel hücreler sayesinde endositozlaşır. B12, hücre içinde bir kez daha ayrışır ve başka bir proteine (transcobalamin II) bağlanır. Yeni karışım, epitel hücrelerden çıkıp karaciğere girebilir.
# BA-20
 - YÖNLENDİRME 
BA-20 (Rusça |"Broneavtomobil 20") Sovyetler Birliği tarafından 1936 yılında geliştirilen ve Kızıl Ordu tarafından kullanılan bir zırhlı arabaydı. II. Dünya Savaşı'nın ilk yıllarında kullanıldı. Ford firmasına ait tasarımdan geliştirilen ve Nijni Novgorod şehrinde bulunan GAZ'da (Gorky Otomobil Fabrikası) sivil amaçlı üretilen GAZ-M1 arabasından dönüştürülmüş bir zırhlı arabaydı. BA-20 Vykunskiy Fabrikası'nda üretildi.
BA-20'ler zırhlı keşif arabası amacıyla üretildiler. BA-20 ait lastiklerin mermi ve şarapnel hasarı karşısında patlamaması için içerisine kauçuk ile dolduruldu. BA-20ZhD modelinde ise arabanın demiryolunda ilerleyebilmesi için lastik tekerlekler metal tekerlekler ile yer değiştirebiliyordu.
Arabalar İspanya İç Savaşı sırasında İkinci İspanya Cumhuriyeti'ne ihraç edildi. Ama asıl Kızıl Ordu için üretildi. İlk olarak Japon ordusuna karşı Moğolistan'da Khalkhyn Gol Harekatı'nda kullanıldı. Ardında sırasıyla 1939 yılında Polonya'nın İşgali ve 1940 yılında Fin Ordusuna karşı Kış Savaşı'nda kullanıldı. En son 1941 yılının ilk aylarında kullanıldı ve aynı yıl üretimine son verildi. Toplamda 4.800 adet BA-20 üretildi.
Birçok zırhlı araba sivil araçlardan dönüştürülmüştü ve içlerinde BA-20 en fazla kara yoluna gereksinim duyan arabaydı. Yürüyen aksamının tamamı tekerlekli olan bu arabalar zemine yüksek basınç uyguladıklarından ve düşük motor güçlerinden ötürü sert zeminli yollarda hareket edebiliyordu. Zırhları çok ince olmasında dolayı tabanca haricinde her türlü ateşli silah atışından zarar görebiliyordu. Arabanın 7.62mmlik makineli tüfeği diğer keşif araçlarının zırhlarını delebilecek güce sahip değildi. Kızıl Ordu çok az sayıda zırhlı savaş aracı üretti. BA-20'lerin yerini ileride BA-64B modeli aldı.
BA-20 çoğu zaman yanlışlıkla FAI zırhlı arabaları ile karıştırılmıştır. Fark edilebilir ana değişiklik BA-20'lerin düz çatısı varken; FAI modelinde sürücü ve sürücü yardımcısına ait iki adet kubbeli zırh bulunmaktadır. İlk üretilen BA-20'lerin aynı FAI modelinde olduğu gibi dikey taret zırhı varken daha sonra konik şekilli taret kullanıldı.


## Modelleri.
  - BA-20, ilk üretim  komuta aracında askılık şeklinde telsiz anteni bulunuyordu.
  - BA-20M, geliştirilmiş modeli  komuta aracının kamçı şeklinde telsiz anteni bulunuyordu.
  - BA-20ZhD, demiryolu keşif aracı
# Kallisthenes
Olynthus'lu Kallisthenes, (Yunanca Καλλισθένης; MÖ 360-328) ünlü Antik Yunanistan'lı tarihçidir.
Aristoteles'in hem yeğeni hem de öğrencisiydi. Aynı zamanda Makedonyalı İskender'in de dostuydu. İskender'in emri üzerine Asya Seferi'nin resmi tarihçisi olarak atandı. MÖ 386'daki Kral Barışı'ndan, MÖ 355'teki Phokis Savaşı'na değin Yunanistan tarihi ile Phokis Savaşı'nın ve Büyük İskender'in Asya seferinin öyküsünü kaleme aldı. Ayrıca başka önemli yapıtlar da hazırladı.
Ancak bazı doğu geleneklerini benimsemesini eleştirerek İskender'i gücendirince hapse atıldı ve orada öldü.
 - YÖNLENDİRME
# Onoğurlar
Onoğurlar, Macarların, Bulgarların ve Uygurların bir kısmının kökenini oluşturan Hiung-nu Konfederasyonu'nun (Hun) içerisinde yer almış Türkçe konuşan bir Türk kavmi.


## Etimoloji.
"Onoğur" terimi On-Oğur'dan (10 Oğur kavmi) türemiştir. Batı dillerinde Macarlar için kullanılan "Hungarus, Ungarn, Magyar" isimlerinin kökeni Onoğurlara dayanır. 7. yüzyıldaki "Eski Büyük Bulgaristan" isimli birleşik Ön Bulgar kavimleri de "Onogundur-Bulgar İmparatorluğu" (ya da Batı dillerinde Onoguria) olarak bilinmektedir, ancak Onoğur kelimesinin Onogundur kelimesiyle aynı anlamı taşıyıp taşımadığı kesin değildir. Beševliev, Agathon'u temel alarak bu iki kavramın aynı olduğunu reddetmiştir. Macarların, Bulgarların ve Uygurların bir kısmının kökenini oluşturan Onoğurların anayurtları Hiung-nu'lara bağlı topluluklardan biri olarak Tanrı Dağları'nın batısı ile İli Nehri arasındaki bölgeydi.
Onoğurlara ait ilk bilgiler 461-465 yılları arasında Batı Sibirya kavimleri arasında görülen göç olayı ile ilgilidir. Hiung-nu'lar yıkılınca Altaylar ile Ural Dağları arasında bağımsız faaliyetlere giriştiler. Sabir/Sabar göçleriyle etkinliklerini kaybettiler. Bir kısmı Ugor kavimleri ile birleşerek bugünkü Macarları meydana getirdi ve Avrupa'ya göçtü, bir kısmı Karadeniz'in kuzeyinde Bulgar boyunu oluşturdu, bir kısmı da Uygur Kağanlığı içinde yer buldu.
# Açıklama
Açıklama, bir terim, kavram ya da başka dilsel olgunun daha iyi anlaşılması için yapılan ek bilgidir.
Söz konusu bilgi, açıklanacak sözcükten daha uzun olur. Açıklama ile, ilgili durumun kanıtı şu şekilde doğrulanabilir: Bir sözlükteki tanım, ilgili sözcük yerine kullanılabilirse, bu bir açıklamadır. Yani aynı bağlam içinde hem sözcük hem de tanım kullanılırsa ve anlamsal açıdan bir sorun oluşturmuyorsa bu bir açıklamadır.
# Ön ek
Ön ek, ön takı ya da prefiks (), kök kelimesinin başına gelen eklere denir. Türkçe sondan eklemeli bir dil olduğundan genellikle ön ekler ile yeni sözcük türetimi yapılmaz. Latince, Farsça, Arapça, Almanca, Rusça dilleri ön ekli dillere örnektir.


## Pekiştirilmiş sıfatların alternatif örnekleri.
Türkçede kullanılan Türkçe kökenli ön ek benzeri bir yapı, sıfatların ve zarfların başına gelerek anlamlarını pekiştiren eklerdir. Bunların çoğu kelimenin ilk hecesinin P, R, M ya da S ünsüzlerinden biriyle bitmesiyle oluşturulur:
  - P: Kapkara, Hıphızlı, Yapyavaş, Upuzun, Apaçık
  - M: Bembeyaz, Yemyeşil, Sımsıcak
  - S: Pespembe, Basbayağı, Mosmor
  - R: Çarçabuk, Tertemiz


## Yabancı kökenli ön ekler.
Türkçede gerçek ön ekler yalnızca yabancı kökenli sözcüklerde bulunur. Yabancı dillerden gelen ön eklerden bazıları Türkçede işlekken bazıları sadece kalıplaşmış kelimelerde bulunur. Dolayısıyla, kalıplaşmış olarak belli kelimelerde gelmiş ve işlek olmayan bu unsurları Türkçenin bir öneki olarak saymamak gerekir. Örneğin olumsuzluk belirten "na-", "bi-", "a-" gibi önekler Türkçede işlek sayılabilir (bu ön eklerle az da olsa yeni kelime türetimi olmaktadır) ve Türkçenin bir ön eki olarak görülebilirler;
  - mert - namert, hoş - nahoş (Farsça)
  - çare - biçare, haber bihaber (Farsça)
  - normal - anormal, politik - apolitik (Batı dilleri)
Öte yandan "sentaks", "sinerji", "sembol" gibi kelimelerde gördüğümüz Yunanca "syn-" (συν-) ön eki veya "kolej", "kondisyon", "komite" gibi kelimelerde gördüğümüz Latince "con-" ön eki Türkçede serbest olarak kullanılamadığı için işlek değildir ve bu sebeple Türkçenin bir ön eki olarak sayılamazlar.
# D-8 zırhlı araba
 - YÖNLENDİRME 
D-8 zırhlı araba, Sovyetler Birliği tarafından geliştirilen ve Kızıl Ordu tarafından kullanılan bir zırhlı arabaydı. Araç GAZ-A modeli temel alınarak geliştirilmiştir. 1931 yılında geliştirilecek olan Sovyet yapımı BA-27M için önçalışma niteliği taşır. II. Dünya savaşı sırasında üstlendiği görevi FAI zırhlı arabaya devretmiştir.


## Tasarımı.
Arabanın üst kısmı açıktı. İki kişiden oluşan mürettebat arka arkaya otururdu. Böylece arka tarafta oturan kişi üst tarafta bulunan makineli tüfeği kullanabilirdi. 1932 ile 1934 yılları arasında Sovyetler Birliği tarafından sınırlı sayıda üretilmiştir.


## Görev tarihi.
D-8 ilk olarak İspanyol Cumhuriyetçiler tarafından İspanya İç Savaşı sırasında kullanıldı. SSCB tarafından D-8 modeli General Francoya bağlı milliyetçilere karşı savaşan Cumhuriyetçilere yardım olarak gönderildi. Ayrıca Fin Ordusu tarafından Kış Savaşı sırasında Kızıl Ordu'ya karşı da kullanıldı.
# Buluş
Buluş ya da icat, daha önce bulunmayan bir şeyin insan çabasıyla oluşturulmasıdır. İcatların çoğu daha önce var olan teknolojilerin yeni ve benzersiz biçimde bir araya getirilmesinin sonucudur. Bu yeni ürün belirli bir insan gereksinimini karşılama çabası sonucunda, mucidin bir işi daha çabuk ya da daha verimli yapma isteği sonucunda, hatta bazen rastlantıyla ortaya çıkabilir. Bireysel çalışmanın sonucu olabileceği gibi, ekip çalışmasıyla da gerçekleştirilmiş olabilir. Zaman zaman icatların, dünyanın farklı kesimlerinde aynı sıralarda, ama birbirlerinden bağımsız olarak ortaya çıktıkları da görülür.
Yeni olan, tekniğin bilinen durumunu aşan ve sanayiye uygulanabilinen buluşlar patent tesciliyle korunabilir.
# FAI zırhlı araba
 - YÖNLENDİRME 
FAI "(Ford-A Izhorskiy)") Sovyetler Birliği tarafından 1930 yıllarda geliştirilen ve 1940'lı yıllara kadar Kızıl Ordu tarafından kullanılan bir zırhlı arabaydı. II. Dünya savaşı sırasında üstlendiği görevi D-8 zırhlı arabadan devralacaktı.
FAI GAZ ait araba şasesi üzerine yapılmıştır. Araba Amerikan yapımı Ford A lisansının bir kopyasıydı. FAI en büyük zaafı bu şaseye sahip olmasıydı. Arabanın şasesi üzerine takılacak zırhı taşımaya ve cephede savaşmaya yetecek kadar güçlü değildi. Zırhla arabalar sert karayolunda gidebilen hafif zıhlı ve silahlı araçlardı. FAI tam bu sınıfa uyan üzerinde 7.62 mm DT bulunan 360 derece dönebilen bir tarete sahipti. Zırhı tabanca ve hafif tüfek ateşine karşı sağlam olsa da top ve ağır makineli tüfek ateşi karşısında etkisizdi. Ayrıca kara mayınlarına karşıda savunmasızdı.
FAI modeli kendisine benzer BA-20 ile yer değiştirene kadarki sürede çok az adette üretildi. İlk üretilen BA-20'ler de aynen FAI modelinde olduğu gibi dikey yüzeyli zırh taşıyordu. FAI ler II. Dünya Savaşı sırasında Doğu Cephesinin ilk aylarında kullanıldı.
FAI ile BA-20 çoğu zaman yanlışlıkla birbirleriyle karıştırılmıştır. Fark edilebilir ana değişiklik BA-20'lerin düz çatısı varken; FAI modelinde sürücü ve sürücü yardımcısına ait iki adet kubbeli zırh bulunmaktadır. İlk üretilen BA-20'lerin aynı FAI modelinde olduğu gibi dikey taret zırhı varken daha sonra konik şekilli taret kullanıldı.
# Noel Gallagher
Noel Gallagher (d. Noel Thomas David Gallagher, 29 Mayıs 1967, Manchester) Oasis grubunun lideri, grubun hemen hemen tüm şarkılarının yazarı.


## Kariyeri.
13 yaşında müzisyen kardeşi Liam Gallagher ile gitar öğrenmeye başlayan Noel Gallagher, eğitiminin ardından inşaat üzerine iş ve çalışmalarını sürdürdüğü sırada, 1988 yılında yerel bir Manchester müzik grubuna katılmıştır. Müzik çalışmaların sürdürdüğü sırada kardeşi Liam Gallagher'in daveti üzerine Oasis adlı gruba katılma kararı alan Gallagher grupta şarkı yazarı ve gitaristliği yapmıştır. Oasis grubu olarak büyük başarılara imza atmışlardır. Büyük bir Manchester City taraftarıdır.
2009 yılında Noel ve kardeşi Liam'ın yaşadıkları anlasmazlik sebebiyle Oasis dagilmis, Liam ve grubun geri kalan Beady Eye ismiyle yollarina devam ederken, Noel Gallagher solo kariyerine agirlik vermistir.2010'da Noel Gallagher's High Flying Birds adlı grubu kurmuştur ve 2011 yılında Noel Gallagher's High flying Birds ile grubun adını taşıyan albümünü çıkarmıştır.NME Awars Godlike Genius ödülünü almıştır.


## Diskografi.
### Albümler.
  - 1994 : "Definitely Maybe"
  - 1995: "(What's the Story) Morning Glory?" 
  - 1997: "Be Here Now"
  - 1998: "The Masterplan" 
  - 2000: "Standing on the Shoulder of Giants" 
  - 2000: "Familiar To Millions"
  - 2002: "Heathen Chemistry" 
  - 2005: "Don't Believe the Truth"
  - 2006: "Stop The Clocks" 
  - 2008: "Dig Out Your Soul"
  - 2011: "Noel Gallagher's High Flying Birds"
  - 2015: Chasing Yesterday


### Tekliler.
  - 1998: ""
  - 2007: "The Dreams We Have As Children"
# Britannia
 - YÖNLENDİRME 
Britannia, Roma İmparatorluğu döneminde Latince'de Albion (günümüzdeki İngiltere, İskoçya ve Galler'in olduğu Büyük Britanya adası), Hibernia (günümüzde İrlanda ve Kuzey İrlanda'nın olduğu ada) ve pek çok küçük adayı da kapsayan Büyük Britanya Adaları'na verilen isimdir.
# Adbilim
 - YÖNLENDİRME 
Adbilim veya onomasiyoloji (: adlandırmak), gösterilenden ya da kavramdan hareketle anlatımı, gösterilenin bağlandığı gösterenleri inceleyen sözcük ve anlambilimsel araştırma.
Kavramı karşılayan işaretler olan adları araştırmaya dayanır. Adbilim, kavrambilimin yaklaşımına karşıt bir yoldan anlam olgularını ele alır. Örneğin "zorluk" kavramı, Türkçede sıkıntı, engel, sorun, güçlük ile belirtilir.
# Joaquim Machado de Castro
Joaquim Machado de Castro, (d. 1731 Coimbra- ö. 1822 Lizbon) Portekiz'in en önde gelen heykeltıraşlarından biridir. Eserleri ile 18. ve 19. yüzyıl Avrupa sanatını yönlendiren sanatçılardan biri olmuştur. Lizbon'un simgelerinden biri haline gelen "I. Jose" heykelini, şehrin neredeyse tamamını yıkan 1755 Lizbon Depremi'nden sonra yapmıştır.
Machado de Castro'un oldukça popüler bir okulu vardı ve bu okulda pek çok heykeltıraş yetiştirdi. Günümüzde Coimbra'da onuruna Machado de Castro Ulusal Müzesi adıyla bir müze bulunmaktadır.
 - YÖNLENDİRME
# Patrick Hernandez
Patrick Hernandez (d. 6 Nisan 1949), 1979 yılında "Born To Be Alive" parçasıyla dünya çapında ünlenmiş Fransız bir müzisyen ve şarkıcıdır.
Patrick Hernandez Blanc-Mesnil, Fransa'da doğdu. Babası bir İspanyol, annesi ise yarı Avusturyalı, yarı İtalyandır. 1960'larda müziğe ilgi duymaya başladı, güney Fransa'daki balo salonları (ballrooms) ve dans mekanlarını (dancehalls) gezdi. Hernandez müzik partneri Herve Tholance karşılaştığı dönem boyunca bestekâr, müzisyen, gitarsit ve vokalistlik yaptı. Bu ikili destek ve yardımcı vokalist olarak Francis Cabrel, Laurent Voulzy ve Fransız "Gold" gibi şarkıcı ve gruplar arasında yer aldı.
1978'de yapımcı Jean Van Ioo'yla ve "disco müzik"le karşılaştığında zirvede olabileceğini düşündü ve Van Ioo ile anlaştı ve çok büyük bir sözleşme imzaladı. O zamanlar bu hüküm üzerine şarkılar üzerinde çalışmak için Waterloo, Belçika'ya gitti.
Çalışımalarından bir yıl sonra, hazırladığı altı şarkısından gelen sonuçlar onun hayatını değiştirecek ve onu milletlerarası bir star yapacaktı. Bu şarkılar Kasım 1978'de ilk olarak Aariana sub-label Aquaris Records'ta (Fransa'da) sürüldü. İlk single parçası disco şarkısı olan "Born to be Alive" olumlu etkiler verdi. Bu şarkı başarısının üzerine Ocak 1978'de derhal piyasaya çıktı. Hernandez, İtalya'dan "Gold Record" adlı ödülü aldı. Şarkı Avrupa'da Fransa hit listesinde baştan başa Nisan ayından Temmuz ayı boyunca kaldı. O zamana kadar Amerika, şarkının remix bölümlerini dinleyebildi.
 - YÖNLENDİRME
# Engin Ünal
Engin Ünal (d. 30 Eylül 1936 - ö. 11 Eylül 2016), Türk mimar (Orta Doğu Teknik Üniversitesi) ve milli yüzücüdür.
Birçok kez Türkiye yüzme şampiyonu olmuştur. Yüzme İhtisas Kulübü'nde yüzmeye başlamış ve 1954 senesinde Yılmaz Özüak ile beraber Galatasaray'a transferiyle yüzme dünyasında yankı uyandırmıştır. 1955 senesinde yüzmede 11 Türkiye rekorunu yenilemiş ve bir gazete tarafından yapılan Yılın Sporcusu Anketinde beşinci sırada yer almıştır. Yüzme dışında su topu, disk atma, futbol ve basketbol sporlarını da yapmıştır. 10 yılda 32 Türkiye rekoru kırmıştır. Türkiye'yi 1960 Roma Olimpiyatları'nda temsil etmiştir.
Engin Ünal Yeditepe Üniversitesi, Mimarlık Bölümünün kurucu öğretim üyesidir. Uzun yıllar emek verdikten sonra 2012 yılında bu görevinden emekliye ayrılmıştır.
Engin Ünal evli ve bir çocuk babasıdır. 11 Eylül 2016'da beklenmedik bir şekilde dünyaya veda etmiştir.
 - YÖNLENDİRME
# Açelya Akkoyun
Açelya Akkoyun (d. 31 Aralık 1972, Adana), Türk oyuncu.
31 Aralık 1972 tarihinde Adana'da doğdu. Fenerbahçe Lisesini ve MSGÜ Devlet Konservatuvarı Tiyatro Bölümünü bitirdi. Konservatuvar yıllarında girdiği İstanbul Şehir Tiyatroları'nda, altı yıl çeşitli oyunlarda rol aldı. Theope, Mösyö Butterfly, Kırmızı Pabuçlar, Hüner, Gözlerimi Kaparım Vazifemi Yaparım, Palyaço Prens, Yavru Kimin sanatçının oynadığı bazı oyunlardır.
Erler Film yapımı, 1997-2003 yılları arasında atv'de yayımlanan "Böyle mi Olacaktı" dizisinde dört yıl boyunca canlandırdığı “Ayşe Akman” karakteri ile geniş çevrelerce tanınmıştır.
2024 yılında, TRT 1'de yayımlanmaya başlayan "" dizisinde yer almıştır. 2025 yılında ise, Show TV'de yayınlanan "Kızılcık Şerbeti" dizisinde Nilgün karakteri ile yer almaktadır.


## Özel yaşamı.
1998 yılında tiyatro ve sinema sanatçısı Civan Canova ile evlenmiştir. 2002 yılında bu evlilikleri bitmiştir. 2006 yılında Enis Cergel ile evlenmiş, bu evlilikten Alya Deniz adında bir kızı olmuştur.


## Sanat yaşamı.
1989'da Zülfü Livaneli ile birlikte "Güneş Topla Benim İçin" adlı şarkının klibinde, 1994'te ise Ayhan Baran'la birlikte "Türkiye'nin ilk opera klibinde" rol aldı. Akkoyun, aynı yıllar televizyon dizilerinde de oynamaya başladı. 1992'de Son Söz Sevginin, 1993'te Çakalların İzinde, yine aynı yıl Suçlu Kim, 1995'te Mirasyediler ve yine aynı yıl Sessizlik adlı sinema filminde rol aldı. Akkoyun tiyatro, sinema ve dizi filmlerinin yanı sıra reklam filmlerinde de oynadı. Bunlardan bazıları: Pril, Luna, Akbank, İş Bankası ve Yeni Yüzyıl'dır.
1995 yılında 4x4 adlı yarışma programı ile sunuculuğa başlayan başarılı sanatçı, daha sonra 1998 Adana Film Festivali'ni ve 1999, 2000 Antalya Film Festivali Onur Ödülleri'ni sundu. 1994'te başladığı "Mahallenin Muhtarları" ve 1997'de başladığı "Böyle mi Olacaktı" adlı dizilerde yer aldı. "Çocuktan Al Haberi" adlı yarışmanın sunuculuğunu yapan ve 2002 yapımı "Ekmek Teknesi" adlı dizide "Suzan" karakterini canlandıran Akkoyun, "Doksanlar" dizisiyle ekranlara geri dönmüştür.
# Cevizli, Akçaabat
Cevizli, Trabzon ilinin Akçaabat ilçesine bağlı bir mahalledir. 2014'ten önce idari açıdan köy statüsüne sahipti. Akçaabat'ın Cevizlik köyüyle karıştırılmamalıdır. 2019 yılında İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı seçilen Ekrem İmamoğlu bu köyde doğmuştur.


## Tarihçe.
Yerleşimin eski adı "Caneni"'dir. Bu ad halk dilinde "Zanene" biçimini almıştır. Köy 1876 Trabzon vilayeti salnamesinde Canili (جان ایل) olarak geçer. En yakınındaki köy olan Şinik (شینك) o tarihte de aynı adı taşıyordu. Bu tarihte yerleşim, 1867 yılında kurulmuş olan Trabzon vilayetinin dört sancağından biri olan Trabzon sancağının Akçaabat kazasına bağlıdır. Bu salnamede köyde 37 hane kaydedilmiştir. Her hanede ortalama beş kişinin yaşadığı kabul edilirse, Canali'nin nüfusun 185 kişiden oluştuğu ortaya çıkar. Köyde büyükbaş hayvan varlığı olarak 21 inek ve 10 öküz, küçükbaş hayvan varlığı olarak 56 koyun yazılmış olması da Canili'nin büyük bir köy olmadığını göstermektedir. Bu tarihte köyde, askere gitmeyen Hristiyan Osmanlı tebaasından alınan bedel-i askeriye vergisi ödemekle yükümlü kılınmış hiç kimsenin olmaması, yerleşim nüfusunun tamamının Müslüman olduğuyla ilişkilendirilebilir.
Cevizli köyü, Cumhuriyet döneminin ilk köy listesi olan 1928 tarihli "Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları" adlı yayında Çaneni (چانەنی) olarak kaydedilmiştir. Bu tarihte Çaneni, Trabzon vilayetinin Pulathane kazasına bağlıydı. Pulathane kazasına daha sonra yeniden Akçaabat adı verilmiştir. 1935 gelen nüfus sayımında Caneni olarak kaydedilmiş olan Cevzili, Trabzon vilayetinin Akçaabat kazsının merkez nahiyesine bağlıydı ve köyde 299 kişi yaşıyordu.
Türkiye Cumhuriyetinin kurulmasından sonra resmi kayıtlarda farklı biçimlerde yazılan Caneni'nin adı, "yabancı kökten geldiği ve iltibasa yol açtığı" gerekçesiyle 1959 yılında kabul edilen 7267 sayılı kanunla Cevizli olarak değiştirilmiştir. Köyün adı 1955 genel nüfus sayımında Caneni olarak kaydedildiği halde, 1960 genel nüfus sayımında bundan dolayı eski adıyla birlikte "Cevizli (Caneni)" olarak verilmiştir.


## Coğrafya.
Trabzon il merkezine 26 km, Akçaabat ilçesine 13 km uzaklıktadır. Söğütlü Deresi vadisinin 12 km içine, vadinin doğu yamaçlarında kurulmuştur. Cevizli Köyü, Akçaabat'tan Düzköy'e giderken yolun solunda kalan, Şinik yerleşimi karşısında bulunan bir mahalledir.
Alsancak, Kirazlık, Koçlu, Şinik ve Akpınar köyleriyle çevrilidir.
# Ravinsonde
 
Ravinsonde (İngilizce: Rawinsonde) Radar veya radyo yön bulucu ile takip edilen, meteoroloji balonuna bağlı radyosonde cihazı ile ölçülen basınç, nispi nem, sıcaklık ve rüzgar gibi ölçümlenen meteorolojik elemanları içeren yüksek hava gözlemleri. Eğer radyosonde gözlemlerine yüksek seviye rüzgar gözlemleri eklenirse rawin gözlemleri elde edilir.
# Fırtına (dizi)
Fırtına, BKM imzalı, 2006-2007 yılları arasında Kanal D'de yayımlanan, iki Karadeniz'li ailenin yaşantısını anlatan komedi ve aile türündeki Türk televizyon dizisidir. Trabzon ilinin Sürmene ilçesinin Aksu köyünde çekilmiştir. Başrollerini Murat Yıldırım ve Burçin Terzioğlu paylaşmıştır. Dizide, Ali ve Zeynep adında birbirine aşık iki gencin ve onların ailelerinin maceraları anlatılmıştır. Dizi, 48. bölümü ile final yaparak sona erdi. Tekrarları ise, Kanal 7'de yayımlandı.


## Oyuncu kadrosu ve karakterler.
  - Burçin Terzioğlu (Zeynep)
  - Murat Yıldırım (Ali)
  - Zerrin Sümer (Sakine)
  - Jale Aylanç (Emine)
  - Salih Kalyon (Hasan)
  - Münir Canar (Fevzi)
  - Erkan Can (Abdullah Hoca)
  - Ayşen Gruda (Feraye)
  - Orhan Eşkin (Dursun)
  - Ömür Arpacı (Ziya)
  - Deniz Erözen (Melahat)
  - Cezmi Baskın (Bilal)
  - Nihan Büyükağaç (Tamara)
  - Goncagül Sunar (İklima)
  - Hüseyin Avni Danyal (Besim)
  - Türkü Hazer (Şirin)
  - Emirşah Bora (Soner)
  - Fırat Can Aydın (Ahmet)
  - Kadri Özcan (Ramazan)
  - Deniz Evrenol (Mine)
  - Erdal Küçükkömürcü (Faruk)
  - Şebnem Dokurel (Naz)
  - Zeynep Ender İge (Özlem)
  - Eser Yenenler (Erhan)
  - Fatih Dokgöz (Abidin)
  - Ayla Arslancan (Sabahat)


## Yayın takvimi.
Not: Dizi; 1'den 9. bölüme kadar Salı 20.30'da, 10'dan final olan 48. bölüme kadar ise Cumartesi 20.00'de yayımlandı.