# Web İçeriği Erişilebilirlik Yönergeleri
Web İçeriği Erişilebilirlik Kılavuzu (WCAG), Dünya Çapında Ağ Konsorsiyumu'nun (W3C) Web Erişilebilirliği İnisiyatifi (WAI) tarafından yayınlanan bir dizi web erişilebilirliği kılavuzunun bir parçasıdır. W3C, internet için ana uluslararası standartlar kuruluşudur. WCAG, öncelikle engelli kişiler için, ancak aynı zamanda mobil telefonlar gibi sınırlı cihazlar da dahil olmak üzere tüm kullanıcı arayüzleri için web içeriğini daha erişilebilir hale getirmek için bir dizi öneridir. WCAG 2.0, Aralık 2008'de yayınlanmış ve Ekim 2012'de ISO standardı olan ISO/IEC 40500:2012 haline gelmiştir. WCAG 2.1, Haziran 2018'de bir W3C Tavsiyesi haline geldi.


## Tarihçe.
### Daha önceki yönergeler (1995–1998).
İlk web erişilebilirliği kılavuzu Gregg Vanderheiden tarafından derlenmiş ve 1995 yılının Ocak ayında yayınlanmıştır. Bu, Chicago'daki 1994 Dünya Çapında Ağ İkinci Uluslararası Konferansı (WWW II) hemen ardından gerçekleşti. Konferansta, Mike Paciello tarafından yönetilen bir erişilebilirlik çalıştayını gördükten sonra Tim Berners-Lee, bir açılış konuşmasında engelli erişimi konusundan bahsetti.
Sonraki birkaç yıl içinde çeşitli yazarlar ve kuruluşlar tarafından 38'den fazla farklı web erişim kılavuzu hazırlandı. Bu kılavuzlar, Wisconsin-Madison Üniversitesi'nde derlenen "Birleşik Web Sitesi Erişilebilirlik Kılavuzları" adlı bir araştırma ile birleştirildi. 1998 yılında yayınlanan Birleşik Web Sitesi Erişilebilirlik Kılavuzları'nın 8. sürümü, W3C'nin WCAG 1.0'ın başlangıç noktası olarak hizmet etti.


### Sürüm 1 (1999–2000).
WCAG 1.0, 5 Mayıs 1999'da yayınlanarak W3C tavsiyesi haline geldi. Şubat 2008'de, W3C'den bağımsız bir geliştirici grubu olan WCAG Samurai, Joe Clark liderliğinde, WCAG 1.0 için düzeltmeler ve genişletmeler yayınlandı.


### Sürüm 2 (2001 – günümüz).
WCAG 2.0'nin ilk konsept önerisi 25 Ocak 2001'de yayınlandı. Takip eden yıllarda, erişilebilirlik uzmanları ve engelli topluluğu üyelerinden geri bildirim almak için yeni sürümler yayınlandı. 27 Nisan 2006'da bir "Son Çağrı Çalışma Taslağı" yayınlandı. Gereken birçok değişiklik nedeniyle, WCAG 2.0, 17 Mayıs 2007'de tekrar bir konsept önerisi olarak yayınlandı ve 11 Aralık 2007'de ikinci bir "Son Çağrı Çalışma Taslağı" takip etti. Nisan 2008'de yönergeler "Aday Tavsiye" haline geldi. 3 Kasım 2008'de yönergeler "Önerilen Tavsiye" haline geldi. WCAG 2.0, 11 Aralık 2008'de bir W3C Tavsiyesi olarak yayınlandı. WCAG 2.0, Ekim 2012'de Uluslararası Standartlar Organizasyonu tarafından ISO Uluslararası Standartı, ISO/IEC 40500:2012 olarak kabul edildi, 2014'ün başlarında, WCAG 2.0'nin A ve AA düzeyi başarı kriterleri, ETSI tarafından yayınlanan EN 301 549'nin 9.2 ("Web içeriği gereksinimleri") maddesinde referans olarak kullanıldı. EN 301 549, Avrupa Komisyonu'nun üç resmi Avrupa standartlaştırma kuruluşuna (CEN, CENELEC ve ETSI) verdiği bir mandaya yanıt olarak üretildi ve ICT ürünleri ve hizmetleri için ilk Avrupa standardıdır.
WCAG 2.1, 5 Haziran 2018'de W3C tarafından bir W3C Önerisi haline geldi.
Eylül 2022 itibarıyla, WCAG 2.2 W3C aday öneri örneği olarak kabul edilmiştir ve 2022 içinde tamamlanması planlanmaktadır.


### Sürüm 3 (geliştirme aşamasında).
2021'in başlarında, Erişilebilirlik Kılavuzu Çalışma Grubu, web içeriğini daha erişilebilir hale getirmek için çeşitli öneriler sunmayı amaçlayan gelecekteki WCAG 3.0'ın ilk halka açık çalışma taslağını (FPWD) sundu. 2021 FPWD, mevcut WCAG 2.x kontrast özelliklerinin yerine geçmesi için bir aday olarak sunulan yeni bir renk kontrastı yöntemi olan Erişilebilir Algısal Kontrast Algoritması (APCA) içeriyordu ve şu anda beta testi yapılmaktadır. WCAG 3.0'ın herhangi bir bölümünün resmi bir öneri olmadığı açık olmalıdır. WCAG 3.0, önemli geliştirme çalışmaları geçiren bir taslaktır ve resmi bir öneri olarak yayınlanması beklenen tarih belirlenmemiştir.


## Versiyonlar.
### Versiyon 1.
WCAG 1.0, erişilebilir tasarımın genel prensiplerini açıklayan 14 yönerge içermektedir. Her yönerge, web erişilebilirliğinin temel bir temasını kapsamaktadır ve belirli web sayfası özelliklerine nasıl uygulanacağını açıklayan bir veya daha fazla kontrol noktası ile ilişkilidir.
  - Yönerge 1: İşitsel ve görsel içeriklere eşdeğer alternatifler sağlayın.
  - Yönerge 2: Yalnızca renge güvenmeyin.
  - Yönerge 3: İşaretleme ve stil sayfaları kullanın ve bunu doğru şekilde yapın.
  - Yönerge 4: Doğal dil kullanımını açıklayın.
  - Yönerge 5: Tabloları uyumlu şekilde oluşturun.
  - Yönerge 6: Yeni teknolojiler içeren sayfaların uyumlu bir şekilde dönüştürüldüğünden emin olun.
  - Yönerge 7: Zamanla ilgili içerik değişikliklerinde kullanıcı kontrolünü sağlayın.
  - Yönerge 8: Gömülü kullanıcı arayüzlerinin doğrudan erişilebilirliğini sağlayın.
  - Yönerge 9: Cihaz bağımsızlığına yönelik tasarım yapın.
  - Yönerge 10: Geçici çözümler kullanın.
  - Yönerge 11: W3C teknolojileri ve yönergelerini kullanın.
  - Yönerge 12: Bağlamsal ve yönlendirici bilgi sağlayın.
  - Yönerge 13: Açık navigasyon mekanizmaları sağlayın.
  - Yönerge 14: Belgelerin net ve anlaşılır olmasını sağlayın.
Toplam 65 WCAG 1.0 kontrol noktasının her biri, kontrol noktasının erişilebilirliğe etkisine bağlı olarak atanmış bir "öncelik düzeyine" sahiptir:
  - Öncelik 1: Web geliştiricileri bu gereklilikleri yerine getirmelidir, aksi takdirde bir veya daha fazla grup Web içeriğine erişemez. Bu seviyeye uyum A olarak tanımlanır.
  - Öncelik 2: Web geliştiricilerinin bu gereklilikleri yerine getirmesi gerekmektedir  aksi takdirde bazı gruplar Web içeriğine erişmekte zorluk yaşayabilirler. Bu seviyeye uyum, AA veya Çift-A olarak tanımlanır.
  - Öncelik 3: Web geliştiriciler, bazı grupların Web içeriğine erişimini kolaylaştırmak için bu gereksinimleri karşılayabilir. Bu seviyeye uyum, AAA veya Triple-A olarak tanımlanır.


### Versiyon 2.
WCAG 2.0, dört ilkeye (web siteleri algılanabilir, işletilebilir, anlaşılabilir ve sağlam olmalıdır) göre düzenlenmiş on iki yönergeyi içerir. Her yönerge, test edilebilir başarı kriterleri (toplamda 61) içerir. W3C'nin WCAG 2.0 Teknikleri yazarların yönergeleri ve başarı kriterlerini karşılamalarına yardımcı olan tekniklerin bir listesidir. Teknikler periyodik olarak güncellenirken, ilke, yönerge ve başarı kriterleri sabit ve değişmez. WCAG 2.0, WCAG 1.0'da olduğu gibi A, AA, AAA uygunluk seviyelerini kullanır, ancak bunları yeniden tanımlamıştır. WCAG çalışma grubu, WCAG 2.0 için kapsamlı bir web erişilebilirliği teknikleri ve yaygın hata durumları listesi tutmaktadır.
WCAG 2.1, WCAG 2.0 ile geriye dönük uyumlu olup, 17 yeni başarı kriteriyle genişletilmiştir.


## Yasa tarafından referans gösterilen WCAG.
Bu bölüm, yalnızca WCAG veya yakından ilişkili bir türevidir, özellikle yasaya özgü olarak kodlandığı belirli durumlara atıfta bulunur. Genel olarak erişilebilirlikle ilgili birçok yasa vardır ve web sitelerine uygulanabilirler, ancak bunlar WCAG'ye atıfta bulunmazlar. Bununla birlikte, erişilebilirlikle ilgili potansiyel davalara karşı korunmak için WCAG yönergelerini takip etmek akıllıca olarak kabul edilir.


### Amerika Birleşik Devletleri.
2013 yılında, ABD Ulaştırma Bakanlığı Hava Taşıyıcı Erişim Yasası'nı (ACAA) değiştirerek havayolu şirketlerinin web sitelerini erişilebilir hale getirmelerini ve WCAG 2.0'ye uygunluğu, AA Düzeyi Başarı Kriterlerini karşılamalarını gerektirmiştir.
Ocak 2017'de, ABD Erişilebilirlik Kurulu, 1973 Rehabilitasyon Yasası'nın Bölüm 508'i güncellemek için son bir kuralı onayladı. Yeni kural, on yedi WCAG 2.0 başarı kriterini benimsiyor, ancak mevcut 38 A ve AA düzeyindeki kriterlerin 22'si zaten mevcut olan Bölüm 508 yönergeleri tarafından kapsanıyordu. Kural, federal kayıtlarda yayınlanmasından on iki ay sonra yeni standartlara uyulmasını gerektirir.
Aralık 2021'de, 11. devre mahkemesi 2017'den beri bazen atıfta bulunulan bir davayı iptal etti. Bu dava, WCAG kılavuzlarını "endüstri standardı" olarak atıfta bulunarak değerlendirmişti. 11. devre mahkemesinin kararı, 2017'deki davanın hükümsüz kalmasına neden oldu. Bu nedenle, bu dava artık emsal olarak gösterilemez. 2 Mart 2022 tarihinde, 11. devre mahkemesi dava için yeniden duruşma talebini reddetti.


### Avrupa Birliği.
2016/2102 sayılı Direktif kamu sektörüne (yani devlete) ait web siteleri ve mobil uygulamaların WCAG 2.1 AA Düzeyine uygun olmasını gerektirir. Haziran 2021 itibarıyla, direktif web siteleri ve mobil uygulamaları kapsamaktadır. Avrupa Parlamentosu, direktifi Ekim 2016'da onayladı, Avrupa Komisyonu, Aralık 2018'de WCAG referansını 2.0'dan 2.1'e güncelledi


### Birleşik Krallık.
Eylül 2018'de, "Kamu Kurumları (Web Siteleri ve Mobil Uygulamalar) Erişilebilirlik Düzenlemeleri 2018" başlığı altında, kamu sektörü için web sitesi ve mobil uygulama erişilebilirliği düzenlemeleri yürürlüğe girdi. Bu düzenlemeler, hükûmet tarafından finanse edilen veya hükûmet kuruluşları tarafından işletilen web siteleri için WCAG 2.1 AA düzeyini gerektirir, bazı istisnalarla birlikte.Birleşik Krallık hükûmeti, uyumluluğu yönlendirmek için "Kamu sektörü kurumları için erişilebilirlik gereksinimlerinin anlaşılması"'nı yayınladı.


### Kanada.
Ontario Engelliler için Erişilebilirlik Yasası, 2005 uyarınca düzenlemeler, belirli Ontario kuruluşlarının kamusal web içeriğinin WCAG 2.0 Seviye AA'ya uygun olmasını gerektirir
2010/2012 Jodhan kararı, Kanada federal hükûmetini, dışarıdan ve içeriden erişilebilen tüm çevrimiçi web sayfalarının, belgelerin ve videoların WCAG 2.0 erişilebilirlik gereksinimlerini karşılamasını zorunlu kıldı.


### Avustralya.
Avustralya hükûmeti, Engellilik Ayrımcılığı Yasası 1992 aracılığıyla tüm Avustralya hükûmeti web sitelerinin WCAG 2.0 A düzeyi erişilebilirlik gereksinimlerini karşılamasını zorunlu kılmıştır.


### İsrail.
İsrail Adalet Bakanlığı, 2014 yılı başlarında İnternet sitelerinin İsrail Standardı 5568'e uygun olmasını gerektiren yönetmelikler yayınladı. Bu standart, W3C Web İçerik Erişilebilirlik İlkeleri 2.0'ye dayanmaktadır.
İsrail standardı ile W3C standardı arasındaki temel farklar, ses ve video medyaları için altyazı ve metin sağlama gereklilikleridir. İsrail standartları biraz daha esnektir ve İbranicede bu tür altyazı ve metinlerin sağlanmasındaki mevcut teknik zorlukları yansıtır.