BILGEM-AI/BILGE-Wiki-Tr-Plus huggingface dataset:
# Karataş, Oltu
Karataş, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Karataş, bu yerleşim merkezinin kayıtlardan bilinen en eski adıdır. Nitekim 1886 tarihli Rus nüfus sayımında Karataş (Караташъ) olarak geçer. 1574 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Tavusker nahiyesine bağlı "Karatus" köyünün Karataş olabileceği belirtilmiştir.
Karataş, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi, 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir.
Karataş'ın 1574 tarihli Osmanlı mufassal defterinde 
"Karatus" adıyla kaydedilmiş köy olduğu tahmin edilmektedir. Sonradan Karataş'a dönüşmüş olabileceği varsayılan bu yerleşim merkezi Ardahan- Büzürg livasının Penek nahiyesine bağlıydı. Nüfusu 25 Hristiyan haneden oluşuyordu.
Karataş köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'ın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca, savaş tazminatının bir parçası olarak Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 nüfus sayımında Karataş (Караташъ) şeklinde kaydettiği köy, Oltu sancağının Oltu kazasına ("uçastok") bağlı Beritan nahiyesinin 16 köyünden biriydi. Nüfusu, 25'i erke ve 31'i kadın olmak üzere, 7 hanede yaşayan ve tamamı Kürt olan 56 kişiden oluşuyordu.
Karataş köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Kara Taş" (قارە طاش) olarak geçer. Bu sırada bu yerleşim merkezi Erzurum vilayetinin Oltu kazasına bağlı Kosor nahiyesinin sınırları içinde yer alıyordu. 1940 genel nüfus sayımında "Karataş" şeklinde kaydedilmiş olan köy, aynı kazanın Kömürlü nahiyesine bağlanmıştı ve nüfusu 105 kişiden oluşuyordu. 1965 nüfus sayımında Karataş köyünde 224 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 24 kişi okuma yazma biliyordu. Bu tarihte Kömürlü nahiyesi ve Karataş köyü Şenkaya ilçesine bağlanmıştı.
Mahallenin eski adı 1913 yılı kayıtlarında İsrail Kışlası olarak geçmektedir. Daha önceleri Erzurum ili Şenkaya ilçesine bağlı olan köy, 1996 yılında, ayni ilin Oltu ilçesine bağlanmıştır.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Oltu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 145 km, Oltu ilçe merkezine 25 km uzaklıktadır. Mahalle, Oltu'nun kuzeydoğusunda olup, numaralı Olur-Oltu devlet yolunun kenarındadır.
# Kemerkaya, Oltu
Kemerkaya, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Kemerkaya'nın eski adı Pakihi (ფაქიხი) veya Pakih'tir. Nitekim 1835 tarihli Osmanlı nüfus defteri ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Pakih veya Pakeh (پاكخ) olarak geçer.
Pakihi veya Pakih köyü, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir.
Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi salma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 yılında Pakih köyü, Çıldır Eyaleti'nin Oltu sancağına bağlıydı. Bu sırada köyde 11 hane bulunuyordu ve 42 erkek tespit edilmişti. Köyün toplam nüfusunun ise, erkek sayısının yaklaşık iki katı olduğu söylenebilir.
Pakihi veya Pakih köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Erzurum vilayetinin Oltu kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "Pakik" şeklinde yazılmış olan yerleşim merkezi aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 144 kişiden oluşuyordu. Pakih veya Pakik Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Kemerkaya şeklinde değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Kemerkaya köyünde 225 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 43 kişi okuma yazma biliyordu.
Mahallenin eski adı 1928 yılı kayıtlarında Pakeh olarak geçmektedir.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Oltu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 100 km, Oltu ilçe merkezine 20 km uzaklıktadır. Mahalle, Oltu'nun güneybatısında olup, numaralı Ardahan-Muş (Oltu-Narman) devlet yoluna, 9 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
# Konukseven, Oltu
Konukseven, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Konukseven mahallesinin eski adı Dağiri (დაღირი) veya Dagir'dir. 1835 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Dagir (داكیر) olarak geçer. Bu yer adı 1886 Rus nüfus sayımında Dagir (Дагиръ) ve 1928 tarihli mülki teşkilata dari kaynakta ise Tağgir (طاعكر) şeklinde yazılmıştır.
Dağiri veya Dagir köyü, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyün bugünkü sınırları içinde tespit edilmiş olan kale bu dönemden kalmış olmalıdır.
Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla sadece erkek nüfusunun tespit ettiği 1835 nüfus tespitinde bu yerleşim merkezinin adı Dagir (داكیر) şeklinde yazılmıştır. Ancak söz konusu defterin yayımlanmış halinde bu isim "Dağbayır" olarak okunmuştur. Bu tarihte köydeki 7 hanede 46 erkek bulunuyordu. Köyün toplam nüfusunun ise, erkek sayısının yaklaşık iki katı olduğu söylenebilir.
Dağiri veya Dagir köyü, 1877-1878 savaşının ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca, savaş tazminatının bir parçası olarak, Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 nüfus sayımında Dagir (Дагиръ) adıyla kaydettiği yerleşim merkezi, Oltu sancağının Oltu kazasına ("uçastok") bağlı Sehçek nahiyesinin altı köyünden biriydi. Nüfusu, 36'sı kadın ve 20'si erkek olmak üzere, 12 hanede yaşayan ve tamamı Türk olarak yazılmış 56 kişiden oluşuyordu..
Dağiri veya Dagir köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Erzurum vilayetinin Oltu kazasının Pitkir nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "Dağğir" şeklinde yazılmış olan yerleşim merkezi, Oltu kazasının merkez nahiyesine bağlıydı ve nüfusu 103 kişiden oluşuyordu. Dağiri veya Dağğir Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Konukseven şeklinde değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Konukseven köyünde 136 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde sadece 7 kişi okuma yazma biliyordu.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Oltu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
Konukseven köyünde tespit edilmiş olan kale, yerleşim merkezinin 2 kilometre kuzeydoğusunda bulunmaktadır. Ancak kale tamamen yıkılmış ve taş yığınına dönüşmüştür. Dağiri Kalesi, halk arasında "Sıçan Kale" olarak bilinmektedir.
Mahallenin eski adı, 1928 yılı kayıtlarında Tağir olup, Ermenicede "tağer" sözcüğü "mahalleler" anlamına gelmektedir.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 150 km, Oltu ilçe merkezine 30 km uzaklıktadır. Mahalle, Oltu'nun güneydoğusunda olup, bir köy yoluyla, Obayayla Mahallesi üzerinden, ilçe merkezine bağlıdır.
# Küçükorucuk, Oltu
Küçükorcuk, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Küçükorucuk, Orucuk köyünün bir mahallesiydi ve buna bağlı olarak Orcohi (), Küçükorucuk'un da eski adı sayılır. Nitekim Küçükorucuk, 22 Ağustos 1958'de Orucuk'tan ayrılıp ayrı köy haline getirilmiştir. Bu sırada Orucuk köyü "Yukarıorucuk", Küçükorucuk da "Aşağıorucuk" olarak adlandırılıyordu. 1965 genel nüfus sayımında Küçükorucuk köyünde 190 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 51 kişi okuma yazma biliyordu.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Oltu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 97 km, Oltu ilçe merkezine 16 km uzaklıktadır. Mahalle, Oltu'nun güneybatısında olup, numaralı Erzurum—Ardahan (Tortum-Oltu) devlet yolu kenarındadır.
# Nüğürcük, Oltu
Nügürcük, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Nüğürcük mahallesinin eski adı Nugucuk'tur. Nitekim 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde Nugucuk (نكوجوك) olarak geçer. 1928 tarihli Osmanlıca mülki teşkilatta ise "Nugucik" (نكوجك) şeklinde yazılmıştır.
Nugucuk köyü, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyün bugünkü sınırları içinde tespit edilmiş olan kale de bu dönemden kalmış olmalıdır.
Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi salma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 yılında Nuğucuk köyü, Çıldır Eyaleti'nin Oltu sancağına bağlıydı. Bu sırada köyde 24 hane bulunuyordu ve 66 erkek tespit edilmişti. Köyün toplam nüfusunun ise, erkek sayısının yaklaşık iki katı olduğu söylenebilir.
Nugucuk köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Erzurum vilayetinin Oltu kazasının Pitkir nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "Nügürcük" şeklinde yazılmış olan yerleşim merkezi aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 286 kişiden oluşuyordu. 1965 genel nüfus sayımında Nüğürcük köyünde 421 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 73 kişi okuma yazma biliyordu.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Oltu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
Nüğürcük'ün bugünkü sınırları içinde bulunan kale, yerleşim merkezinin 3 kilometre kuzeyinde yer alır. Fakat kale tamamen yıkılmış, geriye taş yığını ve seramik parçaları kalmıştır. Burada aynı zaman bir yerleşim yerinin izleri de bulunmaktadır.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 140 km, Oltu ilçe merkezine 30 km uzaklıktadır. Mahalle, Oltu'nun güneydoğusunda olup, bir köy yoluyla, Dokuzdeğirmen, Çayüstü ve Obayayla mahalleleri üzerinden, ilçe merkezine bağlıdır.
# Orucuk, Oltu
Orucuk, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Orucuk'un eski adı Orcohi'dir. Gürcüce bir yer adı olan Orcohi (ორჯოხი), iki anlamındaki "ori" (ორი) ile değnek anlamındaki "cohi" (ჯოხი) kelimelerinden oluşur. Ardahan ilindeki Ölçek ile Artvin ilindeki Oruçlu köylerinin eski adları da Orcohi'dir ve bu yer adı 1595 ve 1876 tarihli Türkçe kayıtlarda Orcok / Orcuk (اورجق) şeklinde geçer.
Orcohi köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alıyordu. İS 5. yüzyılda Egrisi Krallığı sınırları içinde yer alan Murgul Vadisi ile Tao bir parçası olan Parhali Vadisini ayıran tepe Orcohi adını taşıyordu. Osmanlılar Tao bölgesi ile Orcohi köyünü 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyün kuzeyinde ve güneyinde günümüze kalıntıları ulaşan iki Gürcü kilisenin varlığı da buranın eskiden Gürcü yerleşimi olduğunu göstermektedir.
Orcohi köyü, 1574 tarihli ve "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan" adlı tahrir defterinde "Orucuk" şeklinde kaydedilmiştir. Bu sırada köy Oltu sancağının Güney nahiyesine bağlıydı. Nüfusu 142 haneden oluşuyordu. Bu nüfus içinde 5 hane Müslüman olmuş, 137 hane Hristiyan olarak kalmıştı.
Orcohi, 1835 tarihli Osmanlı nüfus tespitinde Oltu sancağının köylerinden biriydi. Askere alma ve vergi tahsil etme amacıyla sadece erkek nüfusunun tespit edildiği bu tarihte köyde 56 hane ve 186 erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 372 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
Orcohi köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Orcik" (اورجق) adıyla Erzurum vilayetinin Oltu kazasının merkez nahiyesine bağlı köylerden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında "Orcuk" şeklinde kaydedilen köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 707 kişiden oluşuyordu. Orucuk köyünün mahallesi olan Aşağıorucuk 1958'de Küçükorucuk adıyla köy haline getirilmiştir. Buna rağmen Orcuk köyünün nüfusu 1965 genel nüfus sayımında 759 kişiye yükselmişti ve bu nüfus içinde 148 kişi okuma yazma biliyordu.
Orucuk köyünün adı 1975 genel nüfus sayımında da "Orcuk" şeklinde yazılmıştır. Daha sonra Orucuk şeklinde yazılan köy, 2012 yılında 6360 sayılı kanunla Erzurum Büyükşehir Belediyesi'nin sınırlarının il mülki sınırlarına genişletilmesiyle idari açıdan kırsal mahalle sayılmıştır.
Orucuk köyünde günümüze kalıntıları ulaşan iki Gürcü kilisesi ile bir kale bulunmaktadır. Köyün 900 metre güneyindeki Orcohi Kilisesi, mimari açıdan Gürcistan'ın eski başkeni Mtsheta'dai Cvari Manastırı'nın kilisesine benzer ve günümüzde harap haldedir. Köyün 200 metre kuzeyindeki Orcohi Kilisesi, tek nefli bir yapı olup köydeki su kanalı çalışması sırasında büyük ölçüde yıkılmıştır. Güneydeki kilisenin 100 metre doğusunda yer alan Orcohi Kalesi'nin yüksek duvarlarının bir kısmı günümüze ulaşmıştır.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 95 km, Oltu ilçe merkezine 18 km uzaklıktadır. Mahalle, Oltu'nun batısında olup, numaralı Erzurum-Ardahan (Tortum-Oltu) devlet yoluna, 3,4 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
# Özdere, Oltu
Özdere, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Özdere mahallesinin eski adı Şamhi'dir. Şamhi (შამხი), 1574 tarihli Osmanlı mufassal defteri ile 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde de Şamhi (شامخی) olarak geçer.
Şamhi köyü, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir. Şamhi Kalesi de bu dönemden kalmış olmalıdır.
Şamhi köyü, 1574 tarihli Osmanlı mufassal defterindeki kayda göre, Oltu livasının Kuzey nahiyesine bağlıydı. Nüfusu, tamamı Hristiyan olan 55 haneden oluşuyordu. Bu dönemde köyün kilisesi olan yapı, günümüze ulaşmamıştır. Şamhi köyünde 1599 yılında 22 hane/nefer, 1609 yılında 1 hane/nefer ve 1656 yılında 1 hane/nefer Hristiyan bulunuyordu.
Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi salma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 yılında Şamhi köyü, Çıldır Eyaleti'nin Oltu sancağına bağlıydı. Bu sırada köyde 32 hane bulunuyordu ve 125 erkek tespit edilmişti. Köyün toplam nüfusunun ise, erkek sayısının yaklaşık iki katı olduğu söylenebilir.
Şamhi köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde de Şamhi (شامخی) olarak geçer. Bu sırada bu yerleşim merkezi, Erzurum vilayetinin Oltu kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "Şamhi" olarak geçen köy, aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 553 kişiden oluşuyordu. Şamhi Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Özdere şeklinde değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Özdere köyünde 799 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 237 kişi okuma yazma biliyordu.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Oltu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 85 km, Oltu ilçe merkezine 35 km uzaklıktadır. Mahalle, Oltu'nun güneybatısında olup, numaralı Erzurum—Ardahan (Tortum-Oltu) devlet yoluna, 6,3 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
# Sağlıcak, Oltu
Sağlıcak, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Sağlıcak mahallesinin eski adı Kantek'tir. Nitekim 1940 genel nüfus sayımında bu adla kaydedilmiştir. Bu tarihte köy, Erzurum vilayetinin Oltu kazasının Kömürlü nahiyesine bağlıydı ve nüfusu 42 kişiden oluşuyordu. 1946 yılında Şenkaya ilçesi kurulunca, Kömürlü nahiyesiyle birlikte Kantek köyü de bu ilçeye bağlanmıştır. Kantek Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Sağlıcak şeklinde değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Sağlıcak köyünde 56 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde sadece 2 kişi okuma yazma biliyordu.
Sağlıcak köyü Şenkaya ilçesine bağlıyken, 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Oltu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
Mahallenin eski adı, 1926 ve 1928 yılı kayıtlarında  Kantak olup, Ermenicede "kantag" sözcüğü "yontu" anlamına gelmektedir.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 142 km, Oltu ilçe merkezine 22 km uzaklıktadır. Mahalle, Oltu'nun kuzeydoğusunda olup, numaralı Olur-Oltu devlet yoluna, 1,2 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır. Mahalle Oltu Çayı kenarındadır.
# Sarısaz, Oltu
Sarısaz, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Sarısaz'ın eski adı Zardanisi (ზარდანისი) veya Zardenes'tir. Bu yerleşim merkezi, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan cebe defterinde Zardanis (زردانیس) ve 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde Zardenes (زاردنیس) olarak geçer.
Zardanisi veya Zardenes köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanılar bu bölgeyi, 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir. Bugünkü yerleşimin 2 kilometre kuzeybatısında bulunan yıkık haldeki Tezonisi Kilisesi de bu dönemden kalmış olmalıdır.
Zardanisi veya Zardenes köyü, 1574 tarihli Osmanlı mufassal defterinde yer almamıştır. Bununla birlikte, Zardanesi Kilisesi olarak da bilinen Tezonisi Kilisesi'nin bulunduğu yerdeki yerleşim merkezi Tezonisi, Oltu livasının Güney nahiyesine bağlı bir köy olarak kaydedilmiştir. Bu tarihte bu köyde Müslüman olmuş 4 hane bulunuyordu.
Zardanisi veya Zardenes köyü, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde Oltu livasının Kuzey nahiyesine bağlıydı. Hicri 1133 (1720/1721) tarihinde hasılası 4.000 akçe olan köy, Derviş Ahmed adında birine bırakılmıştı.
Zardanisi veya Zardenes köyü, 1835 Osmanlı nüfus defterindeki kayda göre, Çıldır Eyaleti'nin Oltu sancağına bağlıydı. Askere alma ve vergi belirleme amacıyla sadece erkek nüfusunun tespit edildiği bu tarihte köydeki 6 hanede 23 erkek bulunuyordu. Köyün toplam nüfusunun erkek sayısının yaklaşık iki katı olduğu söylenebilir.
Zardanisi veya Zardenes köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'ın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca, savaş tazminatının bir parçası olarak Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 nüfus sayımında Zardanes (Зарданесъ) şeklinde kaydettiği köy, Oltu sancağının Oltu kazasına ("uçastok") bağlı Avdost nahiyesinin 13 köyünden biriydi. Nüfusu, 67'si erkek ve 39'u kadın olmak üzere, 13 hanede yaşayan ve tamamı Ermeni olan 106 kişiden oluşuyordu.
Zardanisi veya Zardenes köyü, 1928 tarihli Osmanlıca idari teşkilatında "Zerdens" (زردەنس) şeklinde yazılmıştır. Bu sırada köy Erzurum vilayetinin Oltu kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "Zerdenis" adıyla kaydedilmiş olan köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 193 kişiden oluşuyordu. Zardanisi veya Zerdenis Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Sarısaz olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Sarısaz köyünde 324 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 79 kişi okuma yazma biliyordu.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Oltu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
Bu yerleşim merkezinin eski Hristiyan nüfusunun ibadet yeri olan Zardenesi Kilisesi, caminin yanında bulunuyordu. 1952 yılında yıkılmış olan bu yapıdan geriye herhangi bir şey kalmamıştır.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 112 km, Oltu ilçe merkezine 5 km uzaklıktadır. Mahalle, Oltu'nun güneybatısında olup, numaralı Erzurum—Ardahan (Tortum-Oltu) devlet yolu kenarındadır.
# Süleymanlı, Oltu
Süleymanlı, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Süleymanlı mahallesi, 1928 tarihli mülki teşkilatta aydı adla, Süleymanlı (سلیمانلی) olarak geçer. Ancak daha erken tarihli kayıtlarda bu isme rastlanmaz. Ancak mahallenin merkezinin hemen yanındaki kale ile kilisenin varlığı, buranın eski bir yerleşim merkezi olduğunu göstermektedir.
Süleymanlı köyü, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir. Buradaki kale ve kilise de bu dönemden kalmış olmalıdır.
Süleymanlı köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Erzurum vilayetinin Oltu kazasının Pitkir nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahip olan köyün nüfusu 163 kişiden oluşuyordu. 1965 genel nüfus sayımında Süleymanlı köyünde 362 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde sadece 12 kişi okuma yazma biliyordu.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Oltu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
Süleymanlı'daki kale ve kilise, ilk kez 2016 yılında bir Gürcü araştırma grubu tarafından tanımlanmıştır. Kilisenin varlığı, buranın eski nüfusunun Hristiyan bir halk olduğunu göstermektedir. Ancak bu yapıdan harçlı parçalar ile seramik kırıkları kalmıştır. Kale ise, yerleşim merkezinin 300 metre doğusunda bulunmaktadır. Ort irilikte kabaca yontulmuş taşlarla kireç harcı kullanılarak inşa edilmiş olan yapıdan geriye, duvarlarından küçük bölümler kalmıştır.
Mahalle, 1928 yılından beri aynı adı taşımaktadır.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 155 km, Oltu ilçe merkezine 35 km uzaklıktadır. Mahalle, Oltu'nun güneydoğusunda olup, bir köy yoluyla, Nüğürcük, Çayüstü ve Obayayla mahalleleri üzerinden, ilçe merkezine bağlıdır.
# Tekeli, Oltu
Tekeli, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Tekeli mahallesinin eski adı Düzkom'dur. Nitekim 1886 Rus nüfus sayımında Düz-Kom (Дюз-ком) olarak geçer. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde de aynı adla, Düz Kom (دوز كوم) olarak geçer. Ancak daha erken tarihli kayıtlarda bu isimli bir köy geçmemiştir. Oysa "kom" veya "gom/gomi", eski yerleşim yerlerinde rastlanan bir kelimedir.
Duzkom köyü, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir.
Düzkom köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca, savaş tazminatının bir parçası olarak Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 nüfus tespitinde Düz-Kom (Дюз-ком) şeklinde kaydedilmiş olan yerleşim merkezi, Oltu sancağının Oltu kazasına ("uçastok") bağlı Beretanlı nahiyesinin 16 köyünden biriydi. Nüfusu, 30'u erkek ve 28'i kadın olmak üzere, 9 hanede yaşayan ve tamamı Kürt olan 58 kişi yaşıyordu.
Düzkom köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesindeki kayda göre, Erzurum vilayetinin Oltu kazasının Olur nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "Düz Köm" olarak geçen köy, Oltu kazasının Kömürlü nahiyesine bağlanmıştı ve nüfusu 99 kişiden oluşuyordu. Duz Kom veya Düz Köm Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Tekeli şeklinde değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Tekeli köyünde 183 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 24 kişi okuma yazma biliyordu.
Mahallenin eski adı 1928 yılı kayıtlarında Düzkom olarak geçmektedir.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Oltu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur. Köye 20. yy başında Türkler yerleştirilmiştir.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 145 km, Oltu ilçe merkezine 25 km uzaklıktadır. Mahalle, Oltu'nun kuzeydoğusunda olup, numaralı Olur-Oltu devlet yolunun kenarındadır.
# Toklu, Oltu
Toklu, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Toklu mahallesinin eski adı Toklukom'dur. Nitekim 1886 tarihli Rus nüfus sayımında Tohli-Kom (Тохли-комъ) olarak geçer. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde ise Tokli Kom (توقلی كوم) adıyla kaydedilmiştir. Ancak daha erken tarihli kayıtlarda bu isimli bir köy geçmemiştir. Oysa "kom" veya "gom/gomi", eski yerleşim yerlerinde rastlanan bir kelimedir.
Toklukom köyü, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir. Toklu mahallesinin bugünkü sınırları içinde bulunan megalit yapı kalıntısı da bu dönemden kalmış olmalıdır.
Toklukom köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca, savaş tazminatının bir parçası olarak Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 nüfus tespitinde Oltu sancağının Oltu kazasına ("uçastok") bağlı Beretanlı nahiyesinin 16 köyünden biriydi. Nüfusu, 20'si erkek ve 12'si kadın olmak üzere, 4 hanede yaşayan ve tamamı Kürt olan 32 kişi yaşıyordu.
Toklukom köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Erzurum vilayetinin Oltu kazasının Olur nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "Toklu Kom" şeklinde kaydedilmiş olan köy, Kömürlü nahiyesine bağlanmıştı ve nüfusu 48 kişiden oluşuyordu. 1946 yılında Şenkaya ilçesi kurulunca, Kömürlü nahiyesiyle birlikte Toklukom köyü de bu ilçeye bağlanmıştır. Köyün adındaki "Kom" türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Toklu şeklinde değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Toklu köyünde 191 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde sadece 6 kişi okuma yazma biliyordu.
Toklu, 1980 öncesine kadar Şenkaya ilçesine bağlı bir köydür. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Oltu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
Mahallenin eski adı 1928 yılı kayıtlarında Toklukom olarak geçmektedir.
Toklu mahallesindeki megalit yapı kalıntısı, yerleşim merkezinin 1,2 kilometre güneyinde bulunmaktadır. İri taşlarla kuru duvar tekniğiyle inşa edilmiş olan yapı, nerdeyse tamamen yıkılmıştır. Yapının çevresinde keramik parçaları tespit edilmiştir.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 148 km, Oltu ilçe merkezine 28 km uzaklıktadır. Mahalle, Oltu'nun kuzeydoğusunda olup, numaralı Olur-Oltu devlet yolu ve Oltu Çayı kenarındadır.
# Topkaynak, Oltu
Topkaynak, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Topkaynak mahallesinin eski adı Bocukli veya Bocuklu'dur. Nitekim 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde Bocukli (بوجكلی) olarak geçer. Ancak Osmanlıca yazılış biçimi "Böcekli" şeklinde okunmuştur. Ancak bu yer adının "Böcekli" olarak okunamayacağı, 1330 (1914/1915) tarihli Osmanlıca haritadaki "Bocukli" (بوجوقلی) şeklindeki yazılıştan da anlaşılmaktadır. Bu yer adındaki "bocuk" kelimesi, Ortodokslarca kutlanan Hz. İsa'nın doğum yortusu olmakla birlikte, Türkçede domuz anlamında kullanılmaktadır ve bu yer adı "Domuzlu" anlamına gelir. Nitekim 1835 nüfus defterinde köyün adı "Bocukli Çiftiliği" olarak da geçer. 1928 tarihli mülki teşkilatta ise yerleşim merkezinin adı, "Pocukli" (پجوكلی) şeklinde yazılmıştır.
Bocuklu köyü, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir.
Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi salma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 yılında Bocuklu köyü, Çıldır Eyaleti'nin Oltu sancağına bağlıydı. Bu sırada köyde 12 hane bulunuyordu ve 51 erkek tespit edilmişti. Köyün toplam nüfusunun ise, erkek sayısının yaklaşık iki katı olduğu söylenebilir.
Bocuklu köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca, savaş tazminatının bir parçası olarak, Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 nüfus sayımında "Becuhli" (Беджухлы) şeklinde kaydettiği köy, Oltu sancağının Oltu kazasına ("uçastok") bağlı Avdost nahiyesinin 13 köyünden biriydi. Nüfusu, 27'si erkek ve 16'sı kadın olmak üzere, 9 hanede yaşayan ve tamamı Türk olarak yazılmış 43 kişiden oluşuyordu.
Bocuklu köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Erzurum vilayetinin Oltu kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "Böcekli" şeklinde kaydedilmiş olan köy, aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 181 kişiden oluşuyordu. Bocuklu yabancı kökten geldiği ve iltibasa yol açtığı gerekçesiyle köyün adı 1959 yılında Topkaynak şeklinde değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Topkaynak köyünde 344 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 105 kişi okuma yazma biliyordu.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Oltu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 126 km, Oltu ilçe merkezine 6 km uzaklıktadır. Mahalle, Oltu'nun doğusunda olup, bir köy yoluyla, doğrudan ilçe merkezine bağlıdır.
# Toprakkale, Oltu
Toprakkale, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Toprakkale mahallesinin eski adı Toprak'tır. Nitekim Osmanlı cebe defteri (1692-1734) ile 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde Toprak (طپراق ve طوپراق) şeklinde geçer. Köyün adı 1928 tarihli Osmanlıca idari teşkilatında ise Toprak Kala (طپراق قلعە) şeklinde yazılmıştır.
Toprak köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanılar bu bölgeyi, 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyün bugünkü sınırları içinde bulunan kilise de bu dönemden kalmış olmalıdır.
Toprak köyü, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde Mamirvan livasının Mamirvan nahiyesine bağlıydı. Hicri 1134 (1721/1722) tarihinde köyün hasılası 3.000 akçe idi ve burası Ahmed adında birine bırakılmıştı.
Toprak köyü, 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde Çıldır Eyaleti'nin Oltu sancağına bağlıydı. Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla sadece erkek nüfusunun tespit ettiği bu tarihte köydeki 4 hanede 11 erkek yazılmıştır. Köyün toplam nüfusunun ise erkek sayısının yaklaşık iki katı olduğu söylenebilir.
Toprak köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca, savaş tazminatının bir parçası olarak, Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 nüfus sayımında "Topryang" (Топрянгъ) adıyla kaydettiği yerleşim merkezi, Oltu sancağının Oltu kazasına ("uçastok") bağlı Avdost nahiyesinin 13 köyünden biriydi. Nüfusu, 91'i erkek ve 68'i kadın olmak üzere, 40 hanede yaşayan ve tamamı Türk olarak yazılmış 159 kişiden oluşuyordu. Bu kayıtta bu yerleşim merkezinin eskiden Bardız nahiyesine (Бардусскій) bağlı olan Toprak köyü olduğu belirtilmişti.
Toprak köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Toprak Kala" adıyla Erzurum vilayetinin Oltu kazasının Pitkir nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "Toprak kale" şeklinde kaydedilmiş olan köy, aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 162 kişiden oluşuyordu. 1965 genel nüfus sayımında Toprakkale köyünde 291 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 72 kişi okuma yazma biliyordu.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Oltu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
Toprakkale mahallesindeki kilise, yerleşim merkezinin 2,7 kilometre doğusunda bulunmaktadır. Tamamen yıkılmış olan bu yapıdan geriye küçük bir harçlı duvar parçası kalmıştır. Kilise ilk kez 2016 yılında yazılı bir kaynakta yer almıştır.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 105 km, Oltu ilçe merkezine 15 km uzaklıktadır. Mahalle, Oltu'nun güneyinde olup, numaralı Ardahan-Muş (Oltu-Narman) devlet yoluna, 1,2 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
# Tutmaç, Oltu
Tutmaç, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Tutmaç mahallesinin adı 1835 tarihli nüfus defterinde "Tutğuc" (توتعوج) veya "Tutmuc" (توتموج) olarak geçer. Ancak bu yer adı, sonradan aldığı şekil üzerinden "Tutmaç" şeklinde okunmuştur. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde ise bu yerleşim merkezi "Tuğaç" (توغاچ) şeklinde kaydedilmiştir. Sonraki kayıtlarda "Tutmaş" ve "Tumaç" olarak da geçer.
Tutğuc veya Tuğaç köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanılar bu bölgeyi, 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyün bugünkü sınırları içinde bulunan ve "Kale Boynu" olarak adlandırılan yerde, bu dönemde inşa edilmiş bir kalenin bulunduğu tahmin edilmektedir.
Tutğuc veya Tuğaç köyü, 1835 tarihli Müslim nüfus defterine göre, Çıldır Eyaleti'nin Oltu sancağına bağlıydı. Sadece erkek nüfusunun tespit edildiği bu sırada köyde 34 hanede 134 erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenice, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 268 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
Tutğuc veya Tuğaç köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Tuğaç" (توغاچ) şeklinde geçer. Bu tarihte köy Erzurum vilayetinin Oltu kazasının merkez nahiyesine bağlıydı.
1940 genel nüfus sayımında köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 668 kişiden oluşuyordu. 1965 genel nüfus sayımında Tutmaç şeklinde yazılmış olan köyün nüfusu 856 kişiye çıkmıştı ve bu nüfus içinde 204 kişi okuma yazma biliyordu.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Oltu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 84 km, Oltu ilçe merkezine 30 km uzaklıktadır. Mahalle, Oltu'nun güneybatısında olup, numaralı Erzurum-Ardahan (Tortum-Oltu) devlet yoluna, 4,7 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
# Vişneli, Oltu
Vişneli, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Vişneli mahallesinin eski adı Sirdasori (სირდასორი) veya Sirdasor'dur. Nitekim 1574 tarihli Osmanlı mufassal defteri ile 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde Sirdasor (صیردە صور) olarak geçer.
Sirdasor köyü, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanılar bu bölgeyi, 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir.
Sirdasori köyü, 1574 tarihli Osmanlı mufassal defterine göre, Oltu livasının Kop (Gobi) nahiyesine bağlıydı. Nüfusu 10 Hristiyan haneden oluşuyordu. Bu tarihte Kop nahiyesinde 12 köy meskun halde kalmış, 10 köy ise boşalmıştı. 1835 tarihinde, Osmanlı Müslim nüfus defterine göre, Sirdasor köyünün nüfusu 7 haneye düşmüştü. Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla sadece erkek nüfusunun tespit ettiği bu sırada köyde 26 erkek bulunuyordu. Köyün toplam nüfusunun erkek sayısının yaklaşık iki katı olduğu söylenebilir.
Sirdasori köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca, savaş tazminatının bir parçası olarak, Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 nüfus sayımında Sirdasor veya Serdasor (Сигдасоръ / Сегдасоръ) şeklinde kaydettiği köy, Oltu sancağının Oltu kazasına ("uçastok") bağlı Avdost nahiyesinin 13 köyünden biriydi. Nüfusu, 17'si erkek ve 17'si kadın olmak üzere, 9 hanede yaşayan ve tamamı Türk olarak yazılmış 34 kişiden oluşuyordu.
Sirdasori köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Sirdasor (سردەصور) şeklinde geçer. Bu sırada bu yerleşim merkezi, Erzurum vilayetinin Oltu kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "Sırdasor" şeklinde kaydedilmiş olan köy, aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 95 kişiden oluşuyordu. Sirdasori veya Sırda Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Vişneli şeklinde değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Vişneli köyünde 253 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde sadece 5 kişi okuma yazma biliyordu.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Oltu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Vişneli mahallesi, Erzurum il merkezine 130 km, Oltu ilçe merkezine 14 km uzaklıktadır. Mahallenin yerleşim merkezi, Oltu kentinin kuzeydoğusunda olup, numaralı Ardahan-Muş (Göle-Oltu) devlet yoluna, 5,8 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.


## Kaynakça|2.
 }}>
# Yarbaşı, Oltu
Yarbaşı, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Yarbaşı köyünün eski adı Sananisi veya Sananesi'dir. Gürcüce bir yer adı olan Sananisi (სანანისი) veya Sananesi (სანანესი), özel ad olan Sanano'dan (სანანო) türemiş olup "Sanano'nun yurdu" anlamına gelir. Bu yer adı Türkçeye Sananes / Senanes (سنانس) şeklinde girmiştir.
Sananisi köyünün bulunduğu Tao, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biridir. Nitekim bu bölgeyi ve yerleşim Osmanlılar 16. yüzyılın ortalarında ele geçirmiştir. Sananesi Kalesi ve Sananesi Kilisesi olarak adlandırılan yapılar bu dönemden kalmış olmalıdır.
Sananesi köyü, 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterine göre Çıldır Eyaleti'ne bağlı Oltu sancağının köylerinden biriydi. Söz konusu Müslim defterine göre köyde 14 hanede 42 erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Sananesi köyünün toplam nüfusunun yaklaşık 84 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
Sananesi köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesine göre, Erzurum vilayetinin Oltuz kazasının merkez nahiyesinin köylerinden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında "Senanis" adıyla aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 120 kişiden oluşuyordu. Sananesi veya Senanis Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Yarbaşı olarak değiştirilmiştir. 1965 nüfus sayımında eski adı "Sananis" şeklinde kaydedilmiş olan Yarbaşı köyünde 156 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde sadece 13 kişi okuma yazma biliyordu.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Oltu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 90 km, Oltu ilçe merkezine 30 km uzaklıktadır. Mahalle, Oltu'nun güneybatısında olup, numaralı Erzurum—Ardahan (Tortum-Oltu) devlet yoluna, 5,7 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
# Yaylaçayır, Oltu
Yaylaçayır, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Yaylaçayır mahallesinin eski adı Çarzobi'dir. Çarzobi (ჩარზობი) daha sonra Carzev'e dönüşmüştür. Nitekim 1835 tarihli Osmalı nüfus defteri ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Carzev (جارزو) olarak geçer. Rus idaresi ise köyü 1886 tarihinde Çarzov (Чарзовъ) şeklinde kaydetmiştir.
Çarzobi köyü, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi, 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir. Mahallenin bugünkü sınırları içinde bulunan kale de bu dönemden kalmış olmalıdır.
Çarzobi köyü, 1574 tarihli Osmanlı mufassal defterindeki ayda göre, Oltu livasının Anzav nahiyesine bağlıydı. Bu tarihte köy 25 haneden oluşuyordu. Bu nüfus içinde 3 hane Müslüman olmuş, 22 hane Hristiyan olarak kalmıştı. 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde bu yerleşim merkezi, Çıldır Eyaleti'nin Oltu sancağına bağlıydı. Vergi salma ve askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunun tespit edildiği bu tarihte köydeki 10 hanede 26 erkek bulunuyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 52 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
Çarzobi veya Carzev köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca, savaş tazminatının bir parçası olarak Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 nüfus tespitinde Çarzov (Чарзовъ) olarak kaydettiği köy, Oltu sancağının Oltu kazasına ("uçastok") bağlı Erük-Anzav nahiyesinin yedi köyünden biriydi. Nüfusu, 39'u erkek ve 39'u kadın olmak üzere, 17 hanede oturan 78 kişiden oluşuyordu. Bu nüfus içinde 51 kişi Kürt, 27 kişi Türk olarak kaydedilmişti.
Carzev köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Erzurum vilayetinin Oltu kazasının merkez merkez nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında adı, muhtemelen Rusça yazılışının etkisiyle "Çarzof" şeklinde yazılan köy, aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 105 kişiden oluşuyordu. Çarzov veya Çarzof Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Yaylaçayır olarak değiştirilmiştir. 1965 nüfus sayımına göre Yaylaçayır köyünde 179 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde sadece 2 kişi okuma yazma biliyordu.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Oltu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
Çarzobi Kalesi, yerleşim merkezinin 2,3 kilometre güneydoğusunda bulunmaktadır. Uzunca bir kayalığın üzerinde inşa edilmiş olan yapının duvarları yıkılmış, sadece küçük bölümleri kalmıştır. Carzev Kalesi, ilk kez bir Gürcü araştırma grubu tarafından 2016 yılında tanımlanmış ve adı da "Çarsori" (ჩარსორი) şeklinde yazılmıştır.
Mahallenin eski adı, 1889 ve 1928 yılı kayıtlarında Çarzov olup, Ermenicede "çordzov" sözcüğü "kurugöl" anlamına gelmektedir.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 155 km, Oltu ilçe merkezine 35 km uzaklıktadır. Mahalle, Oltu'nun kuzeybatısında olup, numaralı Ardahan-Muş (Göle-Oltu) devlet yoluna, Gökçedere Mahallesi üzerinden 26,5 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
# Yolboyu, Oltu
Yolboyu, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Yolboyu mahallesinin eski adı Dolgah'tır. Nitekim 1886 tarihli Rus nüfus sayımında Dolgah (Долгах) adıyla kaydetmiştir. Eski Osmanlı kayıtlarında geçmeyen bu yer adı Gürcüce kaynaklarda "Dolga" (დოლგა) şeklinde yazılmıştır. Şenkaya ilçesine bağlı Bereketli mahallesinin eski adı da Dolgah'tır.
Dolgah, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir. Mahallenin bugünkü sınırları içinde tespit edilmiş olan kale bu dönemden kalmış olmalıdır.
Dolgah köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca, savaş tazminatının bir parçası olarak, Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 nüfus sayımında Dolgah (Долгах) adıyla kaydettiği yerleşim merkezi, Oltu sancağının Oltu kazasına ("uçastok") bağlı Kaskanlı nahiyesinin 14 köyünden biriydi. Nüfusu, 25'i erkek ve 26'sı kadın olmak üzere, 6 hanede yaşayan ve tamamı Kürt olarak yazılmış 51 kişiden oluşuyordu..
Köyün adı 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde de Dolgah (دولكاه) olarak geçer. Bu tarihte Dolgah, Erzurum vilayetinin Oltu kazasının merkez nahiyesinin bir köyüydü. 1935 genel nüfus sayımında Erzurum vilayetinin Oltu kazasında Kömürlü nahiyesine bağlı olan köyde 119 kişi yaşıyordu. Dolgah Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Yolboyu olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Yolboyu köyünün nüfusu 167 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde sadece 6 kişi okuma yazma biliyordu.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Oltu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
Yolboyu mahallesindeki kale, yerleşim merkezinin 1 kilometre kuzeybatısında bulunmaktadır. Yapı, orta irilikte taşlarla kireç harcı kullanılarak inşa edilmiştir. Günümüze kalan duvarların yüksekliği 4 metreyi bulur. Kale ilk kez 2016 yılında bir Gürcü araştırma grubu tarafından tanımlanmıştır.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 140 km, Oltu ilçe merkezine 20 km uzaklıktadır. Mahalle, Oltu'nun kuzeydoğusunda olup, numaralı Olur-Göle ve numaralı Göle-Oltu devlet yollarının kavşağındadır.
# Yukarıçamlı, Oltu
Yukarıçamlı, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Yukarıçamlı ve Aşağıçamlı köyünün eski adı Terpenk veya Terpeneki'dir. Terpenk veya Terpeneki (თერფენექი), 1574 ve 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterlerinde Terpenk veya Terpenek (تارپنك) olarak geçer.
Terpenk veya Terpeneki köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılda, 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir.
Terpenk veya Terpeneki köyü, 1574 tarihli ve "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan" adlı Osmanlı tahrir defterine göre Oltu livasının Kuzey nahiyesine bağlı köylerden biriydi. Nüfusu 23 Hristiyan haneden oluşuyordu. Bugünkü Aşağıçamlı köyünün sınırları içinde kalıntıları bulunan kilise de bu dönemden kalmış olmalıdır.
Terpenk veya Terpeneki köyü, Çıldır Eyaleti’nin 1694-1732 dönemini kapsayan cebe defterinde de Tarpenek (تارپنك) şeklinde geçer. Hicri 1117 (1705-1706) tarihinde, Oltu livasının Kuzey nahiyesindeki köyün hasılası 6.000 akçe olarak belirlenmiş ve köy, Ahmed adında birine tahsis edilmişti.
Terpenk veya Terpeneki köyü, Osmanlı idaresinin 1835 yılında, vergi belirleme ve askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği sırada Oltu sancağının köylerinden biriydi. Köydeki 24 hanede 74 erkek kaydedilmişti. Erkek sayısı kadar kadın eklenince köyün toplam nüfusunun yaklaşık 148 kişiden oluştuğu söylenebilir.
Terpenk veya Terpeneki köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması'yla Osmanlı Devleti tarafından savaş tazminatının bir parçası olarak Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresince de Terpenk (Териенкъ) adıyla kaydedilmiş olan köy Oltu sancağının Oltu kazasına bağlı Avdos nahiyesinin 13 köyünden biriydi. 1886 tarihli nüfus sayımında köyde 45'i erkek ve 39'u kadın olmak üzere, 15 hanede 84 kişi yaşıyor ve nüfusun tamamı Türklerden oluşuyordu.
Terpenk veya Terpeneki köyü, 1935 genel nüfus sayımında Yukarı Terpenk ve Aşağı Terpenk olmak üzere iki ayrı köy olarak kaydedilmiştir. Bu tarihte Erzurum vilayetinin Oltu kazasının merkez nahiyesine bağlı olan Yukarı Terpenk köyünün nüfusu 314 kişiden oluşuyordu. Terpenk veya Terpeneki adı Türkçe olmadığı için Yukarı Terpenk köyünün adı 1959 yılında Yukarı Çamlı olarak değiştirilmiştir. 1965 nüfus sayımına göre Yukarıçamlı köyünde 383 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde sadece 13 kişi okuma yazma biliyordu.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Oltu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 155 km, Oltu ilçe merkezine 35 km uzaklıktadır. Mahalle, Oltu'nun güneydoğusunda olup, bir köy yoluyla, İpekçayır, Çayüstü ve Obayayla mahalleleri üzerinden, ilçe merkezine bağlıdır.
# Yukarıkumlu, Oltu
Yukarıkumlu, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Yukarıkumlu ve Aşağıkumlu köyünün eski adı Simurdon'dur. Nitekim 1574 ve 1595 tarihli Osmanlı tahrir defterlerinde Simurdon (سموردون) olarak geçer. Bu yer adı Gürcüce kaynaklarda ise Simurdoni (სიმურდონი) biçiminde yazılmıştır.
Simurdoni köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir.
Simurdoni köyü, 1574 tarihli ve "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan" adlı Osmanlı tahrir defterine göre Oltu livasının Kuzay nahiyesine bağlı köylerden biriydi. Aşağı Simurdoni ve Yukarı Simurdoni bu defterde tek köy olarak kaydedilmiştir. Bu tarihte köyün nüfusu, tamamı Hristiyan olan 26 haneden oluşuyordu. Bugünkü Aşağıkumlu (Aşağı Simurdon) köyünün sınırları içinde kalıntıları bulunan kilise de bu dönemden kalmış olmalıdır.
Simurdoni köyü, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde Simur[don] ([سمور[دون) şeklinde geçer. Bu sırada bu yerleşim Oltu livasının Kuzey nahiyesine bağlıydı. Hicri 1119 (1707/1708) tarihinde hasılası 2.600 akçe olarak belirlenmiş olan köy, Ahmed ve Osman adlarında iki kardeşe tahsis edilmişti.
Simurdoni, Osmanlı idaresinin 1835 yılında, vergi belirleme ve askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği sırada Oltu sancağına bağlıydı. Bu tarihte de bu yerleşim Aşağı Simurdon ve Yukarı Simurdon adıyla tek köy olarak kaydedilmiştir. Köydeki 6 hanede 20 erkek tespit edilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince köyün toplam nüfusunun yaklaşık 40 kişiden oluştuğu söylenebilir.
Simurdon köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması'yla Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresince Simirdon/Semirdon (Симирдонъ/Семирдонъ) adıyla kaydedilmiş olan Yukarı Simurdon köyü, Oltu sancağının Oltu kazasına bağlı Avdos nahiyesinin 13 köyünden biriydi. 1886 tarihli nüfus sayımında köyde, 11'i erkek ve 15'i kadın olmak üzere, 6 hanede 26 kişi yaşıyor ve bu nüfusun tamamı Türklerden oluşuyordu.
Aşağı Simurdon, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Simirdon-i Kışla (سمردون قشلە) olarak kaydedilmiştir. Bu yerleşim Erzurum vilayetinin Oltu kazasına bağlı Kosor nahiyesinin köylerinden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında Yukarı Simirdon adıyla Oltu kazasının merkez nahiyesine bağlıydı ve nüfusu 73 kişiden oluşuyordu. Simurdon veya Simirdon Türkçe olmadığı için Yukarı Smirdon köyünün adı 1959 yılında Yukarı Kumlu olarak değiştirilmiştir. 1965 nüfus sayımına göre Yukarıkumlu köyünde 164 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde sadece 15 kişi okuma yazma biliyordu.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Oltu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 134 km, Oltu ilçe merkezine 20 km uzaklıktadır. Mahalle, Oltu'nun kuzeydoğusunda olup, numaralı Ardahan-Muş (Göle-Oltu) devlet yoluna, 3,3 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
# Acı, Pasinler
Acı, Erzurum ilinin Pasinler ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Mahallenin eski adı 1902 yılı kayıtlarında Ermenicede "ayı köyü" anlamına gelen Arçi olarak geçmektedir. Mahalle 1928 yılından beri bugünkü adını taşımaktadır.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Pasinler Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 39 km, Pasinler ilçe merkezine 22 km uzaklıktadır. Mahalle, Pasinler'in kuzeybatısında olup, Yiğitpınarı, Büyükdere, Kurbançayırı, Serçeboğazı ve Aşıtlar mahalleleri üzerinden, bir köy yoluyla ilçe merkezine bağlıdır.