# Yelpazeli papağan
Şahin başlı papağan olarak da bilinen Yelpazeli papağan (Deroptyus accipitrinus), Amazon Yağmur Ormanlarından gelen bir Yeni Dünya papağanıdır. "Deroptyus" cinsinin tek üyesidir.
Brezilya, Surinam, Bolivya, Ekvador, Kolombiya, Peru'nun kuzeydoğusu, Venezuela, Fransız Guyanası ve Guyana'da bulunmaktadır.


## Taksonomi.
Yelpazeli papağan, 1758 yılında İsveçli doğa bilimci Carl Linnaeus tarafından "Systema Naturae" adlı eserinin onuncu baskısında resmî olarak tanımlanmıştır. Linnaeus, bu papağanı diğer tüm papağanlarla birlikte "Psittacus" cinsine yerleştirmiş ve "Psittacus accipitrinus" adını vermiştir. Linnaeus, açıklamasını 1751 yılında İngiliz doğa bilimci George Edwards tarafından "A Natural History of Uncommon Birds" adlı eserinin dördüncü cildinde tanımlanmış ve resmedilmiş "şahin başlı papağan"a dayandırmıştır. Linnaeus yanlışlıkla türün yerini Hindistan olarak belirtmiştir. 1905 yılında Carl Hellmayr tarafından bu yer Fransız Guyanası'ndaki Cayenne olarak yeniden belirlenmiştir. Yelpazeli papağan, şimdi Alman doğa bilimci Johann Wagler tarafından tanıtılan 1832 yılında tanıtılan "Deroptyus" cinsine yerleştirilen tek türdür. Cins adı, Antik Yunanca'da "boyun" anlamına gelen derē ile "yelpaze" anlamına gelen ptuon birleşiminden oluşmaktadır. Tür ismi olan "accipitrinus" Latince'den gelir ve "şahin benzeri" anlamına gelmektedir.
İki alt tür tanınmaktadır:
  - "D. a. accipitrinus" (Linnaeus, 1758) - güneydoğu Kolombiya'dan kuzeydoğu Peru, kuzey Brezilya ve Guianas'a
  - "D. a. fuscifrons" Hellmayr, 1905 - Amazon'un güneyinde orta Brezilya


## Tanımı.
Yelpazeli papağan, boynu çevresindeki uzun tüyleri kaldırarak gösterişli bir yelpaze oluşturabilir. Bu yelpaze, kuşun görünür boyutunu büyük ölçüde artırır ve muhtemelen tehdit edildiğinde kullanılır. Genellikle bozulmamış ormanlarda yaşar ve meyvelerle beslenir. Yelpazeli papağanın koyu kahverengi bir yüzü, beyaz çizgileri, kahverengi gözünün etrafında çıplak siyah bir yama, yeşil kanatları, yanları ve kuyruğu, kırmızı ve mavi çizgili bir göğsü vardır.


## Davranışı.
Kuş, ağaçların ve kütüklerin içindeki deliklere yuva yapar. Genellikle iki ila üç yumurta bırakır ve bu yumurtalar yaklaşık 26 gün sonra çatlar. Yavrular, doğada yaklaşık 10 haftalıkken yuvadan ayrılmaya başlar. Doğada sadece iki yuva incelenmiştir; her ikisinde de birer yavru bulunmuştur.
Tehdit altında olarak değerlendirilmez, ancak CITES Ek II'de (Ek I'de listelenmeyen çoğu papağan gibi) yer alır.


## Kuş yetiştiriciliği.
Yelpazeli papağanlar, kuş yetiştiriciliğinde pek yaygın olmamakla birlikte, bazen voliyer kuşları veya evcil papağanlar olarak tutulurlar. Yavru kuşlar genellikle uysal olsalar da, yetişkinler özellikle huysuz, inatçı, öngörülemez ve iradeli kuşlar olabilirler. Üreme dönemlerinde, insanlara ve aynı kafeste bulunan diğer kuşlara (kendi türlerinden olanlar ve/veya kendi eşleri dâhil) karşı aşırı saldırganlık gösterebilirler. Yelpazeli papağanlar evcil hayvan olarak tutulduğunda, genellikle bir kişiyle bağ kurar ve hem kuş bakımında hem de papağanın vücut dilini okumada deneyimli, sıkı bir şekilde kuşu idare edebilen ve sabırlı bir sahip gerektirir. Ancak, tüm papağanlarda olduğu gibi, mizaç kuştan kuşa farklılık gösterebilir ve bazı yelpazeli papağanlar mükemmel arkadaş olabilirler.