# Diana (Galler prensesi)
Galler Prensesi Diana (doğum adı: Diana Frances Spencer, 1 Temmuz 1961 - 31 Ağustos 1997), Britanya kraliyet ailesinin bir üyesi, Kral III. Charles'ın ilk eşi ve Birleşik Krallık tahtının varisi Galler Prensi William ile Sussex Dükü Prens Harry'nin annesidir. İnsan hakları aktivizmi ve hayırseverlik çalışmalarıyla uluslararası düzeyde tanınan Diana, popülerliği ve etkisiyle kamuoyunda kalıcı bir yer edinmiştir.
Diana, İngiliz soylu bir ailenin mensubu olarak dünyaya geldi ve çocukluğunu Sandringham'da, kraliyet ailesine ait bir mülkte geçirdi. 1981 yılında, bir kreşte yardımcı öğretmen olarak çalıştığı dönemde, Birleşik Krallık Kraliçesi II. Elizabeth'in en büyük oğlu olan Prens Charles ile nişanlandı. Çiftin düğünü aynı yıl Londra'daki Aziz Paul Katedrali'nde gerçekleştirildi ve geniş bir kamuoyu ilgisi topladı. Bu evlilik ile Diana, Galler Prensesi ünvanını aldı.
Galler Prensesi Diana ve Galler Prensi Charles'ın evliliğinden, sırasıyla İngiliz tahtının ikinci ve üçüncü sıradaki varisleri olan Prens William ve Prens Harry dünyaya gelmiştir. Ancak, çiftin evliliği ciddi anlaşmazlıklar ve tarafların evlilik dışı ilişkiler yaşaması nedeniyle sorunlu bir hâl almıştır. 1992 yılında yaşanan sorunların ardından Diana ve Charles, resmî olarak ayrıldıklarını kamuoyuna açıklamış, evliliklerindeki sorunların basına yansımasının ardından ise 1996 yılında boşanma süreci tamamlanmıştır.
Galler Prensesi Diana, Kraliçe adına çeşitli kraliyet görevlerini üstlenmiş ve Milletler Topluluğu kapsamındaki etkinliklerde Birleşik Krallık'ı temsil etmiştir. Hayır işlerine getirdiği yenilikçi yaklaşım, medyanın ve kamuoyunun yoğun ilgisini çekmesini sağlamıştır. İlk olarak çocuklar ve yaşlılara yönelik yardım projelerine odaklanan Diana, zamanla özellikle iki önemli kampanyasıyla dikkat çekmiştir. Bu kampanyalardan ilki, AIDS hastalarının toplumsal kabulünü artırmayı hedeflemiş, diğeri ise Uluslararası Kızılhaç Komitesi’nin desteğiyle kara mayınlarının kullanımının sona erdirilmesi için yürütülmüştür. Diana ayrıca, kanser hastalarının ve ruhsal sağlık sorunları yaşayan bireylerin haklarını savunmuş, bu alanlarda farkındalık yaratmayı ve yardım projelerine destek vermeyi amaçlayan çalışmalarda bulunmuştur.
Başlangıçta utangaç bir kişilik olarak tanımlanan Diana, zamanla karizmatik tavırları ve sevecen yaklaşımı sayesinde halk arasında büyük bir takdir kazanmıştır. Kamuoyunda, evliliğinin sona ermesine rağmen saygınlığını korumayı başarmış ve geniş bir hayran kitlesine ulaşmıştır. Fotojenik özellikleri ve zarif stili, Diana'nın 1980'ler ve 1990'larda modaya yön veren bir ikon olarak kabul edilmesini sağlamış, bu yönüyle popüler kültür üzerinde kalıcı bir etki bırakmıştır.
31 Ağustos 1997'de Diana, Paris'te geçirdiği bir trafik kazasında yaşamını yitirdi. Bu olay, geniş kitleler arasında derin bir yas ve üzüntüye yol açarken, uluslararası medyanın yoğun ilgisini çekti. Metropoliten Polis Teşkilatı tarafından yürütülen Paget İncelemesi sonrasında başlatılan adli soruşturma, Diana'nın ölümüne araç sürücüsünün ve aracı takip eden paparazzilerin ciddi ihmalinin neden olduğunu ortaya koymuş ve bu durum hukuka aykırı bulunmuştur. Diana'nın mirası ve şöhreti, Britanya Kraliyet Ailesi ve Britanya toplumu üzerinde kalıcı bir etki bırakmıştır.


## İlk yılları ve hayatı.
Diana Frances Spencer 1 Temmuz 1961'de Kont John Spencer (1924-1992) ile Kontes Frances Spencer'in (1936–2004) dördüncü çocuğu olarak doğdu. Doğum yeri Park House, Sandringham, Norfolk'tur. Spencer ailesinin kuşaklar boyunca Britanya Kraliyet Ailesi ile yakın ilişkileri olmuştur. Diana'nın büyükannesi, Kontes Cynthia Spencer (aynı zamanda Barones Fermoy) Kraliçe 2. Elizabeth'in annesinin nedimelerindendi. Diana doğmadan önce, ailesi soyadını devam ettirecek bir erkek çocuk bekliyordu. Diana ismini koymak için bir hafta beklendikten sonra Diana isminde karar kılındı. Sonradan Galler Prensesi olacak olan Diana'nın büyükannesinin kız kardeşinin de ismi Diana idi ve tesadüftür ki, o da geçmişte Galler Prensi ile evlilik aşamasına gelmişti ve evlilik gerçekleşseydi Galler Prensesi olacaktı.
30 Ağustos 1961'de, Diana, Sandringham'daki St. Mary Magdalene Kilisesi'nde vaftiz edildi. Üç kardeşi (Sarah, Jane ve Charles) ile beraber büyüdü. Diana doğmadan bir yıl önce ise diğer kardeşi olan John çocuk yaşta vefat etmişti. Ailenin adını devam ettirecek bir erkek çocuğun kaybı Diana'nın annesi üzerinde bir baskı yaratmış ve annesi sorunun ne olduğunun anlaşılması için Londra'da bir kliniğe gönderilmişti. Diana'nın erkek kardeşi Charles, annesinin yaşadığı bu deneyimin aşağılayıcı olduğunu ve annesi ile babasının boşanmasına bunun sebep olabileceğini düşündüğünü söylemiştir.
Diana, Sandringham mülkünün içinde yer alan Park House'da büyüdü. Aile bu evi, Diana'nın çocukluğunda "'Lilibet Hala"' diye seslendiği Kraliçe 2. Elizabeth'ten kiralamıştır. Kraliyet Ailesi sıkça Sandringham'daki evlerinde yaz tatillerini geçirirdi ve bu yaz tatillerinde Diana, Kraliçe 2. Elizabeth'in oğulları Andrew ve Edward ile oyunlar oynardı.
Anne ve babası boşandığında Diana yedi yaşındaydı. Annesi boşanmadan sonra Peter Shand Kydd ile görüşmeye başladı ve onunla 1969'da evlendi. 1967'deki ayrılma sürecinde Diana annesi ile Londra'da yaşıyordu ama babası Diana'nın vesayetini eşinin annesinin desteği ile almayı başardı. 1975 yılında Diana'nın dedesi ölünce, Vikont olan babası Kont oldu. Diana da "Lady Diana" olarak anılmaya başlandı. Babası bu tarihte tüm aileyi Park House'dan Northamptonshire'daki Althorp'a taşıdı. 1976'da ise babası Dartmouth Kontesi Raine ile evlendi. Diana'nın üvey annesi ile ilişkisi iyi değildi. Bir keresinde Diana, üvey annesini merdivenlerden aşağıya itmeye kalktı. Kontes Raine, Diana'nın çocukluğunu "çok mutsuz, çok istikrarsız" olarak tanımlamıştır.


## Kraliyet mirası.
Diana, kökeni Stuart ailesine dayanan aristokrat bir aileye mensuptu. Anne tarafından, İrlandalı, İskoçyalı, İngiliz ve Amerikalı atalara sahipti. Diana'nın büyük ninesi Frances Work, New York'lu zengin bir mirasyedi olup 27 Ekim 1857'de doğmuş ve 26 Ocak 1947'de hayatını kaybetmiştir.
Baba tarafından ise Diana, evlilik dışı dört oğlu aracılığıyla II. Charles'ın soyundan geliyordu. Bu dört kişi şunlardı: Henry Fitzrey, Barbara Villiers'in oğlu; Charles Lennox, Louise de Kérouaille'in oğlu; Charles Beouclerk, Nell Gwyn'in oğlu; ve James Crofts-Scott, ünlü bir ayaklanmanın lideri Lucy Walter'in oğlu.
Diana'nın dikkat çeken atalarından bazıları ise 1. Robert (the Bruce), Anne Boleyn, Catherine Grey, Maria de Salina, John Egerton ve James Stanley gibi tarihi figürlerdir.
Spencer ailesi, yüzyıllardır Britanya Kraliyet Ailesi ile yakın ilişkiler sürdürmüştür. Diana'nın anne tarafından büyükannesi Ruth Fermoy (1908-1993), uzun yıllar Kraliyet Ailesi'nin bir arkadaşı ve yardımcısı olarak görev yapmıştır.
Ayrıca Diana'nın aktör Oliver Platt ile ikinci dereceden kuzen olduğu bilinmektedir. Diana, favori aktrislerinden Audrey Hepburn'in de kuzenidir. Diğer dikkat çeken kuzenleri arasında ünlü oyuncu Humphrey Bogart ve Monako Prensliği'nin hükümdarı III. Rainier yer almaktadır.


## Hayatı.
### Eğitim ve gençlik.
Diana, yedi yaşında okula başlamış ve Kings Lynn'deki West Heath Girls' School'unda eğitim almıştır. Okulda derslere özenle katılmasına rağmen, 'O Level' sınavlarını geçememiştir. Ablası Lady Sarah'nın izinden gitmeye çalışan Diana, biraz yaramazlık yapsa da çok sayıda arkadaş edinmiştir. 1977 yılında İsviçre'nin Rougemont kasabasında bulunan Institut Alpin Videmanett'e kaydolmuş, ancak birkaç hafta sonra evine dönme isteğiyle babasına mektuplar yazmış ve okuldan ayrılmıştır. Bu dönemde, 16 yaşında olan Diana, ileride eşi olacak Prens Charles ile tanışmıştır.
18 yaşına geldiğinde, babası Diana'ya Lady Sarah'nın önerisiyle bir apartman almış ve Diana, okuldan arkadaşları Carolyn Pride, Virginia Pitman ve Anne Bolton ile bu apartmanı paylaşmaya başlamıştır. Londra'da yaşarken yemek yapmaktan hoşlanmayan Diana, buna rağmen yemek kursuna katılmış ve Kensington'daki Madame Vacani's Dance Academy'de dans eğitimi almıştır. Ayrıca, Young England Kindergarten hemşirelik okulunda çalışarak, evli arkadaşlarının evlerinde temizlik yapmıştır.


### Evliliği.
Prens Charles'ın özel hayatı ve özellikle aristokrat çevrelerden gelen kadınlarla olan ilişkileri, uzun süre kamuoyunun ve medyanın ilgisini çekmiştir. Charles, 30'lu yaşlarına geldiğinde hem kraliyet ailesi hem de kamuoyu tarafından evlenmesi yönünde belirgin bir baskı altındaydı. Yasal olarak, Britanya tahtının varisinin Katolik biriyle evlenmesi yasaklanmıştı; geleneksel olarak ise evleneceği kişinin Anglikan (İngiltere Kilisesi üyesi) olması ve tercihen soylu bir aileden gelmesi beklenmekteydi. Diana Spencer, bu koşulları eksiksiz olarak karşılayan bir aday olarak öne çıkmıştır. Spencer ve Windsor aileleri Diana'nın Charles ile olan evliliğine onay vermiş, bu evlilik, İngiliz monarşisinin devamlılığı ve kamuoyunun beklentileri açısından olumlu bir gelişme olarak değerlendirilmiştir.
Nişanları 24 Şubat 1981'de resmiyet kazandı. Sonunda 29 Temmuz 1981'de tüm dünya televizyonlardan naklen verilen St. Paul Katedrali'nde gerçekleştirilen düğün töreni için ekranları başına geçti. Yaklaşık bir milyar kişinin izlediği törende yirmi yaşındaki Diana'nın utangaçlığı gözlendi. Dünya liderlerinin davetli olduğu törende Diana, Cantebury Başpiskoposu'nun onayıyla "Galler Prensesi" oldu. Gelecekte Birleşik Krallık tahtının Kraliçesi olacaktı. Diana'nın babası o gün BBC kameralarına ""Yüzyıllardır Spencer Ailesi'nin Monarşiye değerli katkıları olmuştur. Eminim bugünden itibaren geleneğimizi Diana yaşatacak, içten sadakatiyle Kraliyet Ailesi'ne eşsiz hizmetlerde bulunacaktır."" şeklinde konuşmuştur.
İskoçya'da tatile çıkarken Diana hamile kaldı. Evliliğindeki ilk aylar Diana'ya kolay gelmediği için hamile olduğuna çok mutlu olmuştu. 21 Haziran 1982'de anne oldu. Bebeğin erkek olmasına herkes çok sevindi ve ona William adını koydular. Diana doğumdan sonraki süreçte evliliğinde mutlu değildi. Prens Charles hâlâ Camilla Parker Bowles'e aşıktı. Diana kocasından kendisini sevmesini istedi fakat Charles Diana'yı tanımaya çalışmamıştı. Evlenmeden önce tutulduğu bulimia rahatsızlığı nüksetti. Dört sene boyunca evliliği iyi geçti ama Harry'nın doğumunda Diana kocasında bir fark hissetmişti. Daha sonra 'o gün evliliğim öldü' dedi. Her şeye rağmen evliliğini düzeltmek istedi, fakat sürekli tartışıyorlardı. Birkaç kere Diana kendine zarar verdi ama Charles ilgilenmedi. 1985 yılında Prens Andrew, Sarah Ferguson ile tanıştı. Kraliçe ve ailesi Diana'nın Sarah gibi davranmasını istedi. Diana'yı ona benzetmeye çalıştı ama benzettiğinde Kraliçe'yi ve Prens Philip'i payladı. Diana ne yapacağını bilemedi, kendini çok kötü hissetti ve bulimia hastalığı daha kötü boyutlara ulaştı.
Yıllarca Prens ve Prensesin ilişkileri böyle devam etti. Nihayet 1992 yılında ayrıldılar. Prens Charles Highgrove evinde kaldı ve Diana Kensington sarayında kaldı. Diana ve Andrew Morton bir kitap yazdı. Diana'nın biyografisi, 16 Temmuz'da piyasaya çıktı. Charles açık bir şekilde Camilla ile görüşmeye başladı. Boşanmadan önce Diana'nın da birkaç sevgilisi vardı, en ünlüleri rugby oyuncusu Will Carling ve asker James Hewitt.
1995 yılında Diana bir 'Panorama' röportaj yaptı. Evliliğinde herkese ne olduğunu anlatmak istedi. Gizlilikle birkaç BBC muhabiriyle görüştü. Görüşmeci Martin Bashir'e bulimiasını, evliliğini ve nasıl halka yardım etmeye çalıştığını anlattı. "Bu evlilikte biz üç kişiydik, yani biraz kalabalıktı" dedi ve boşanmak istemediğini söyledi ama 'Kalplerin Kraliçesi' olmak istediğini anlattı. Röportaj 20 Kasım 1995'te BBC One kanalında yayınlandı. Daha önce hiçbir prenses o kadar açık konuşmadığı için herkes şaşakaldı. 22,8 milyon kişi onu izlemişti.


### Boşanma.
1995 yılında Kraliçe, Panorama röportajı izledikten sonra, Charles ve Diana'ya ayrılmalarını söyledi. Başbakan da (John Major) ayrılmalarını istedi. 28 Ağustos 1996'da boşandılar. Kolay bir boşanma için Diana £17 milyon'u eski kocasından aldı ve hiç kimseye ne olduğunu anlatamadı. Diana'nın ünvanı değiştirildi. Artık Kraliyet Altesleri Galler Prensesi değil, sadece Diana, Galler Prensesi olacaktı. Tekrar evlenirse prenseslik ünvanı geri alınacaktı.


### Boşanmadan sonraki hayatı.
Pakistanlı kalp cerrahı Hasnat Khan'a âşık oldu. Diana evliyken onunla flört etmeye başlamıştı ve iki sene beraber kaldılar. Fakat Hasnat Khan Pakistanlı bir doktordu ve kendi ülkesinin gerektirdiği kültür çerçevesinde daha önceden boşanmış bir kadınla beraber olabilmesi mümkün değildi. Diana buna her ne kadar üzülse de ardından Dodi Al Fayed ile ilişkisine başladı.


## Ölümü ve cenazesi.
1997 yılında Diana Spencer, Dodi Al Fayed ile birlikte çeşitli tatillere çıktı. Ağustos ayında, Akdeniz'de Dodi Al Fayed'e ait "Jonikal" adlı yatta konakladı. Paparazzilerin yoğun takibi nedeniyle çift, Paris'e dönme kararı aldı. Paris'te, Dodi Al Fayed'in babası Mohamed Al Fayed'e ait olan Ritz Oteli'nde kalmayı planladılar. 31 Ağustos gecesi, saat 00.30 sularında Dodi Al Fayed'in özel dairesine gitmek üzere otelden ayrıldılar. Otelin arka çıkışını kullanmalarına rağmen paparazziler tarafından fark edildiler. Araç, Henri Paul adlı şoför tarafından kullanılıyordu. Seyir hâlindeyken sürücü kontrolü kaybetti ve araç, Pont de l'Alma tünelinde ciddi bir kaza geçirdi. Kaza sonucunda Henri Paul ve Dodi Al Fayed olay yerinde hayatını kaybetti. Olay sırasında bazı paparazziler fotoğraf çekmeye devam etti. Prenses Diana, ağır yaralı olarak ambulansla hastaneye kaldırıldı. Yaklaşık iki saat süren müdahalelere rağmen, saat 04.00'te hayatını kaybetti. Sadece Diana'nın koruma görevlisi, Trevor Rees-Jones hayatta kaldı.
Haberi duyduğunda Prens Charles, Earl Spencer ve Diana'nın kız kardeşleri İngiltere'den hemen Diana'nın yanına gitti. O sabah da Diana'nın cenazesi İngiltere'ye getirildi. Altı gün resmi yas ilan edildi ve 6 Eylül 1997'de yapılan görkemli bir veda töreniyle defnedildi. Ayrıca öldüğünde sarayın önüne yüzbinlerce not ve çiçek bırakıldı. Prens Harry bir not yazdı: "Mommy" (anneciğim) ve tabutuna bıraktı. 2.5 milyar kişi Diana'nın cenazesini izledi. İngiltere'de bütün kanallar cenazesini gösterdi. Diana'nın ölümünün bir suikast olduğu yönünde söylentiler vardır ama bunu kanıtlayan bir delil ortaya çıkmamıştır.


## Yas.
Tony Blair onu 'Halkın Prensesi' olarak adlandırdı. Prenses Diana, günümüzde hâlâ unutulmayan ve efsanevi olarak nitelendirilen bir figürdür. İngiltere'de, ulusal basında neredeyse her gün kendisiyle ilgili haberlere rastlanmaktadır. 1 Temmuz 2007 tarihinde, doğumunun 46. yılı anısına Diana için özel bir anma konseri düzenlenmiştir.
Althorp Evi, İngiltere'nin Northamptonshire bölgesinde bulunan ve Spencer ailesine ait olan tarihi bir malikanedir. Prenses Diana'nın çocukluğunu geçirdiği bu malikane, aynı zamanda gölün ortasındaki adada yer alan Prenses Diana'nın mezarı nedeniyle her yıl yaz aylarında ziyaretçi akınına uğramaktadır. “Halkın Prensesi” olarak anılan Diana'nın kişisel eşyaları ve kıyafetleri de Althorp Evi'nde sergilenmektedir. Ancak mezar doğrudan ziyarete kapalı olup, ziyaretçiler anı adasında Prenses için ayrılmış bölümden anma fırsatı bulabilmektedir.
Prenses Diana'nın yaşamı ve 1997 yılında Paris'te geçirdiği trafik kazası sonucu ölümü, çağdaş kültürde derin izler bırakmış; bu olay çok sayıda belgesel, makale, kitap ve sinema filmine konu olmuştur. Diana'nın toplumsal etkisi, hayırsever çalışmaları ve kişiliği, onu popüler kültürde unutulmaz bir şahsiyet haline getirmiştir.


## Ünvanları.
  - 1 Temmuz 1961 - 9 Haziran 1975: Sayın Diana Spencer
  - 9 Haziran 1975 - 29 Temmuz 1981: Leydi Diana Spencer
  - 29 Temmuz 1981 - 28 Ağustos 1996: "Kraliyet Altesleri" Galler Prensesi
  - 28 Ağustos 1996 - 31 Ağustos 1997: Diana, Galler Prensesi