# Deportivo Alavés
Deportivo Alavés, S.A.D. (es; "Sporting Alavés"), genellikle Alavés olarak bilinir, Bask Bölgesi'nin özerk topluluğu Vitoria-Gasteiz, Álava'da yer alan İspanyol futbol kulübüdür. 1 Temmuz 1920'de Sport Friend's Club adıyla kurulan Alavés, İspanya futbolunun en üst ligi La Liga'da mücadele etmektedir.
Bask Bölgesi'nde Athletic Bilbao ve Real Sociedad'dan sonra en başarılı üçüncü takım olarak bilinir. En büyük başarısını 2001'de, Avrupa kupalarında ilk kez mücadele ettiği sezonda, Liverpool'a karşı oynadığı 2001 UEFA Kupası finaline ulaşarak elde etti. Maçı altın golle 5-4 kaybetti. 2017'de Copa del Rey finaline ulaştı, Barcelona'ya 3-1 yenildi.
Takımın iç saha forması mavi-beyaz çizgili forma, mavi şort ve beyaz çoraplardan oluşur. Maçlarını 19.840 kişi kapasiteli Mendizorrotza Stadyumu'nda oynar ve antrenman için Ibaia'da bulunan diğer tesisleri kullanır.


## Tarihçe.
1920'de kurulan kulübün başlangıçtaki adı Sport Friends'ti, ancak 23 Ocak 1921'de adı şu anki hâliyle değiştirildi ve bu tarih resmî kuruluş tarihi olarak kabul edilir. Alavés, 1929-30'da Segunda División'dan La Liga'ya yükselen ilk kulüp oldu ve burada üç yıl geçirdi. Alavés, Primera División'daki ilk sezonunda 10 takım arasından 8. sırada bitirdi ve küme düşmekten yalnızca 1 puan uzaktaydı.
1953-54'te kulüp, iki yıllık bir dönem için tekrar en üst lige yükseldi. Roman Galarraga'nın teknik direktörlüğünde kulüp, 1973-74 sezonunda uzun zamandır beklenen Segunda División'a yükselmeyi başardı. Haziran 1983'te, bir önceki sezon küme düşmekten kurtulduktan sonra Alavés, Segunda División B'ye düştü ve 1985-86 sezonuna kadar orada kaldı. 1990'ların sonlarına kadar devam eden ciddi kaybolma tehlikesiyle geçen yılların ardından (1980'lerin sonunda dördüncü ligde oynayarak) Alavés, 1994-95'te Segunda División'a geri dönmeyi başardı. Bu başarı, Segunda División B'de (1977'de yeni üçüncü seviye olarak oluşturulan lig) iki yıl üst üste gruplarını kazanmalarına rağmen yükselme play-off'larında başarısız olmalarından sonra geldi.
1997-98'de Segunda División'u kazandıktan sonra Alavés, 42 yıllık bir aranın ardından en üst lige geri döndü. Geri dönüş sezonunda, sadece bir puan farkla küme düşmekten kurtulduktan sonra, sonraki sezonda Barcelona'ya karşı iki galibiyet elde ettiler ve altıncı sırada bitirerek (şu ana kadar en yüksek sıralamaları) UEFA Kupası'na ilk kez katılmaya hak kazandılar (kulübün en düşük sıralaması olan dördüncü ligde grup sekizinciliğinden sadece 12 yıl sonra).
2000-01'de, yerel ligi onuncu sırada tamamlamalarının yanı sıra, Bask kulübü UEFA Kupası finaline yükseldi. Bu süreçte Internazionale, Rayo Vallecano ve 1. FC Kaiserslautern’i eleyerek finale ulaştılar; özellikle 1. FC Kaiserslautern’i ezici bir 9-2 toplam skorla yendiler. Final, Liverpool'a 4-5 yenilgiyle sonuçlandı. Alavés, maçı uzatmalara taşıdıktan sonra "kendi kalesine altın gol" atarak mağlup oldu. Maç ayrıca iki kırmızı kart ve uzatmalarda geçerli sayılmayan iki golle, toplamda kaydedilen dokuz gol içeriyordu ve bazı gözlemciler tarafından turnuva tarihinin en büyük finallerinden biri olarak tanımlandı.
Alavés, 2001-02'yi yedinci sırada tamamlayarak ikinci kez UEFA Kupası'na katılmaya hak kazandı. Ancak 2002-03, iki yıl öncesine göre çok daha az başarılı geçti; Ankaragücü'ne karşı alınan açılış galibiyetini, bir başka Süper Lig kulübü Beşiktaş'a karşı alınan mağlubiyet izledi. 26 Ocak 2003'te kulüp, Valladolid'i 3-1 yenerek La Liga'daki 100. galibiyetini kutladı.
Alavés, 2002-03'ün ardından küme düşmesine rağmen, iki yıl sonra tekrar en üst lige yükseldi. Bu dönemde Alavés, Ukraynalı-Amerikalı iş adamı Dmitry Piterman tarafından satın alındı ve kulübün antrenörleri, oyuncuları ve taraftarlarıyla birçok çatışma yaşandı. En üst lige dönüş sadece bir sezon sürdü, çünkü kulüp üç farklı teknik direktörle çalıştı ve küme düşmenin bir puan gerisinde 18. sırada bitirdi. Piterman, 2007'de ayrıldı ve görev süresinin ardından kulüp büyük bir borç yükü altında kaldı. İki yıl boyunca üçüncü lige düşmeme mücadelesi veren Alavés, sonunda 2008-09'da düşmekten kurtulamadı.
Alavés'in "Segunda B"'deki sonraki karanlık dönemi, José Antonio Querejeta tarafından satın alındığı ve üçüncü seviyenin genel şampiyonu olarak 2013'te tekrar ikinci lige yükselmesi dört yıl sürdü. Bu, kulübe ekonomik sıkıntılarını çözme fırsatı sundu. Üç yıl sonra 29 Mayıs 2016'da Alavés, Numancia'yı 2-0 yenerek ikinci lig şampiyonu olarak La Liga'ya yükseldi ve son gününde Leganés'i geçmeyi başardı.
10 Eylül 2016'da Alavés, La Liga'ya dönüş sezonundaki ilk galibiyetini, Camp Nou'da şampiyon Barcelona'yı 2-1 yenerek elde etti. 7 Şubat 2017'de Alavés, turnuvanın yarı finallerinde Celta de Vigo'yu eleyerek 2017 Copa del Rey finaline ulaştı. Bu; kulübün, tarihindeki ilk millî kupa finaline yükselişiydi; önceki en iyi başarıları 1998 ve 2004'teki yarı finalleri geçememişti. Finaldeki rakibi Barcelona olacaktı ve tesadüfen iki kulüp, kupa yarı finallerinin hemen ardından ligde karşılaştı; Katalanlar, Mendizorrotza Stadyumu'nda Alavés'i 6-0 yenerek, sezonun önceki maçında aldıkları yenilginin intikamını aldılar. Barcelona, finali Vicente Calderón Stadyumu'nda 3-1 kazandı ve bu sonuçla Alavés'in Avrupa turnuvasına dönüşü gerçekleşmedi. O sezon Alavés; La Liga'yı 14 galibiyet, 13 beraberlik ve 11 mağlubiyetle 9. sırada tamamladı. 2021-22 sezonunda Alavés, son iki haftada Levante'ye yenilerek (Levante'nin de düştüğü) La Liga'dan düşerek altı yıl süren üst ligdeki dönemini sonlandırdı; bu, kulüp tarihindeki en uzun üst ligdeki süreydi.


## Sezonlar.
### Sezondan sezona.
 - La Liga'da 20 sezon
 - Segunda División'da 38 sezon
 - Segunda División B'de 12 sezon
 - Tercera División'da 22 sezon
 - Categorías Regionales'te 1 sezon


## Formalar.
Takım, birkaç sezon boyunca Danimarka markası Hummel'in formalarını giydi. 2017-2018 sezonunda, Kelme'den yeni formalar giymeye başladılar. 2022'ye kadar Kelme'yle anlaşmaları vardı. Aynı yıl, takım Alman şirketi Puma'yla dört sezonluk yeni bir anlaşma imzaladı.
Yeni markanın tanıtımı için, geleneksel dikey çizgileri geri getirmeyi ve orijinal siyah şortları korumayı tercih ettiler.


## Armalar.
Deportivo Alavés, 1921'de kurulduğundan bu yana armasını birkaç kez değiştirdi. İlk arma, Álava belediyesinin resmî armasıyla oldukça benzer görünüyordu. Ancak, kılıç tutan bir kol yerine, takımın armasında mavi-beyaz bir flama yer alıyordu. Armanın üst kısmında "DA" baş harflerinin yer aldığı bir madalyon bulunuyordu.
1922'de arma, sadece bir flamaya indirgenerek sadeleştirildi. Flama, ortasında mavi bir şerit bulunan beyaz renkteydi ve sol üst köşede bir kare içinde takımın baş harfleri "DA" yer alıyordu. Bu tasarım 1950'ye kadar kullanıldı, ancak takımın ismi Club Deportivo Alavés olarak değiştirildiğinde baş harfler de değişti. 1950'de takım, armasını geleneksel Álava sembolüne daha çok benzeyecek şekilde yeniden tasarladı. Kale ve aslanı geri getirdiler ve ayrıca bir kılıç da eklediler. "C.D.A." flaması kalenin arkasına taşındı ve tüm tasarım bir daire içine alındı, üstüne bir taç yerleştirildi.


## Başarıları.
### Yerel turnuvalar.
 - Copa del Rey
  - "İkincilik": 2016-17
  - Segunda División
  - Şampiyonluk (4): 1929-30, 1953-54, 1997-98, 2015-16
 - Segunda División play-offları
  - Şampiyonluk (1): 2023
 - Segunda División B
  - Şampiyonluk (4): 1992-93, 1993-94, 1994-95, 2012-13
 - İspanya Kraliyet Futbol Federasyon Kupası
  - Şampiyonluk: 1945-46
 - Tercera División
  - Şampiyonluk (5): 1940-41, 1960-61, 1964-65, 1967-68, 1973-74
  - Şampiyonluk: 1989-90
 - Bölgesel Şampiyona
  - Biskay Şampiyonası: 1929-30
  - : 1938-39


### Avrupa turnuvaları.
 - UEFA Kupası
  - "İkincilik:" 2000-01


## Stadyum bilgisi.
 - Ad - Mendizorrotza
 - Şehir - Vitoria-Gasteiz
 - Kapasite - 19.840
 - Açılış - 1924
 - Saha boyutu – 105 m x 67 m
 - Diğer tesisler - "El Glorioso" ve "José Luis Compañón"


## Ünlü oyuncular.
### Dünya Kupası oyuncuları.
Aşağıdaki oyuncular, Alavés'te oynarken Dünya Kupası Finallerinde ülkeleri tarafından seçilmiştir.
  - John Aloisi (2006)
  - John Guidetti (2018)


## Teknik direktörler.
  - Amadeo García (1926-27)
  - Walter Harris (1928)
  - Ramón Encinas (1931-32)
  - Amadeo García (1932-39)
  - Baltasar Albéniz (1939)
  - Francisco Gamborena (1940-41)
  - Baltasar Albéniz (1947-48)
  - Manuel Echezarreta (1954-56)
  - Rafael Iriondo (1958-59)
  - Manuel Echezarreta (1959-60)
  - Ignacio Izagirre (1968-69)
  - Ferenc Puskás (1968-70)
  - García de Andoin (1971-72)
  - Koldo Aguirre (1972-73)
  - Ignacio Eizaguirre (1975)
  - Joseíto (1976-78)
  - Jesús Aranguren (1978-80)
  - García de Andoin (1980-82)
  - Mané (1984-85)
  - Nando Yosu (1985-86)
  - Luis Costa (1992-93)
  - José Antonio Irulegui (1993-94)
  - Jesús Aranguren (1994-97)
  - Mané (1997-2003)
  - Jesús Aranguren (2003)
  - Pepe Mel (2003-04)
  - Chuchi Cos (2004-06)
  - Juan Carlos Oliva (2006)
  - Mario Luna (2006)
  - Julio Bañuelos (2006)
  - Chuchi Cos (2006-07)
  - Fabri (2007)
  - Mario Luna (2007)
  - Josu Uribe (2007-08)
  - Julio Bañuelos (2008)
  - José María Salmerón (2008)
  - Manix Mandiola (2008-09)
  - Javi López (2009)
  - Luis de la Fuente (2011)
  - José Carlos Granero (2011-12)
  - Natxo González (2012-13)
  - Juan Carlos Mandiá (2013–14)
  - Alberto López (2014-15)
  - José Bordalás (2015-16)
  - Mauricio Pellegrino (2016-17)
  - Luis Zubeldía (2017)
  - Gianni De Biasi (2017)
  - Abelardo (2017-19)
  - Asier Garitano (2019-20)
  - Pablo Machín (2020-21)
  - Abelardo (2021)
  - Javier Calleja (2021)
  - José Luis Mendilibar (2021-22)
  - Julio Velázquez (2022)
  - Luis García Plaza (2022-24)
  - Eduardo Coudet (2024-)


## İlişkili kulüpler.
### Alavés B/C.
Kulübün birincil rezerv takımı Deportivo Alavés B, 1960'de kuruldu ve şu anda İspanya futbol sisteminin amatör Tercera División seviyesinde mücadele etmektedir. O takım 2000'de Segunda División B'ye yükseldiğinde, Deportivo Alavés C adında bir rezerv takım kuruldu. Bu takım daha sonra yerel ekip Club San Ignacio'yla ortaklık kurdu, ancak kulübün kötü mali durumu nedeniyle C takımı 2005'te kapatıldı. San Ignacio ve Vitoria-Gasteiz çevresindeki çoğu diğer takım, Alavés'in ortak kulüpleri olarak faaliyetlerine devam etmektedir.


### California Victory.
2007'de Alavés, Amerika Birleşik Devletleri'nde California Victory adında bir USL First Division takımı işletiyordu. Takım; San Francisco, Kaliforniya'daki Kezar Stadyumu'nda oynadı ve Alavés'in renklerini giydi. Ancak Alavés, yeni sahiplik altında, yılın ilerleyen dönemlerinde kulübe desteğini geri çekti ve bu durum sonucunda Victory kapandı.


### NK Rudeš.
Mayıs 2017'de Alavés, yeni yükselen Hırvat 1. Lig kulübü NK Rudeš'le on yıllık bir ortaklık anlaşması imzaladı ve Rudeš, Alavés'e bağlı bir gelişim kulübü olarak faaliyet gösterecekti. Haziran 2018'de, Deportivo Alavés ve NK Rudeš ortaklık anlaşmasını sonlandırdı.


### Sochaux.
Nisan 2018'de Alavés, Fransız kulüp Sochaux'la bir anlaşma imzaladı; ancak ortaklık sadece birkaç ay sürdü ve aynı yılın Aralık ayında aniden sona erdi.


### NK Istra 1961.
Haziran 2018'de Alavés, Rudeš'le olan anlaşmasını sonlandırdıktan birkaç hafta sonra, Hırvatistan'ın üst lig kulüplerinden NK Istra 1961'de kontrol hissesi aldı.