# Amed SFK
Amed SFK veya tam adıyla Amed Sportif Faaliyetler Kulübü, Türkiye'nin Diyarbakır ilinde kurulan Türk spor kulübüdür. Erkek futbol takımı 1. Lig'de, kadın futbol takımı Kadınlar Süper Ligi'nde, tekerlekli sandalye basketbol takımı ise Tekerlekli Sandalye Basketbol 1. Lig'inde mücadele etmektedir.
Kulübe ismini veren "Amed" kelimesi, Diyarbakır kent merkezinin tarihî isimlerinden biri olan ve varlığı MÖ 1300'lü yıllara kadar uzanan Süryanice kökenli "Amed" /"Amîd / Amîdâ" / "Amîdî" / "Amedî" kelimelerinden gelmektedir. Bu kelime daha sonra Kürtçede "Amed" veya "Amêd" olarak söylenmiştir.


## Tarihçe.
Kulüp, 1972 yılında Turan Gazozları sponsorluğunda kırmızı ve beyaz renklerle kurulan "Melikahmet Turanspor" adı altında amatör liglerde mücadele etmeye başladı. Sponsorluk sona erdikten sonra 1985 yılında kulübün adı "Melikahmetspor" olarak değiştirildi.
1990 yılında belediyenin satın aldığı kulübün adı "Diyarbakır Belediyespor", renkleri de Yeşil–Beyaz olarak değiştirildi. 1993'te Diyarbakır'ın büyükşehir statüsüne alınmasıyla kulübün adı da "Diyarbakır Büyükşehir Belediyespor" olarak üçüncü kez değişikliğe uğradı. 1996'da dönemin Refah Partili Diyarbakır Büyükşehir Belediye Başkanı Ahmet Bilgin ve kulüp başkanı Ferit Çağlayan'ın Galatasaraylı olmasından esinlenerek renkler Yeşil–Beyaz'dan Sarı–Kırmızı'ya çevrildi. 1999 seçimlerinde Demokratik Halk Partisi'nden (DEHAP) belediye başkanı seçilen Feridun Çelik, kulübün adını DİSKİ'den gelir elde etmesini amaçlayarak "Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi DİSKİspor" olarak değiştirdi.
Takım, 2006–07 sezonunda 3. Lig'de Aksarayspor ile deplasmanda berabere kaldı ve ligin bitimine iki hafta kala şampiyon olup 2. Lig'e yükselmeyi başardı. Uzun yıllar boyunca Diyarbakır şehrinin Diyarbakırspor'dan sonraki ikinci büyük takımı olan DİSKİspor, 2009–10 sezonu sonunda tekrar 3. Lig'e düştü. 2010–11 sezonu başında yapılan kongre sonucu, kulübün adı "Diyarbakır Büyükşehir Belediyespor" olarak değiştirildi.
Diyarbakır Büyükşehir Belediyespor, 3. Lig'in 2010–11 sezonunda 3. Grup'ta 4. olarak play-off'a kaldı. Play-off yarı finalinde Sancaktepe Belediyespor'u penaltılarda 9–8 elemesine rağmen, final müsabakasında Denizli Belediyespor'a penaltılarda 4–2 elenerek 2. Lig'e çıkma şansını kaybetti. 2011–12 sezonunda ise 3. Lig 1. Grup'ta 3. olarak yine play-off'a kaldı, ancak play-off yarı finalinde Bayrampaşa'ya yenilerek 2. Lig'e çıkma şansını yine kaybetti.
Diyarbakır Büyükşehir Belediyespor, 2012–13 sezonu sonunda Turhan Özyazanlar yönetiminde 3. Lig 1. Grup'ta şampiyon olarak tekrar 2. Lig'e yükseldi. 19 Mayıs 2013'te yapılan kongrede ise kulübün Sarı–Kırmızı olan renkleri, Diyarbakırspor'un da renkleri olan Yeşil–Kırmızı ile değiştirildi. 2013–14 sezonunda 2. Lig'de Kırmızı Grup'ta sezonu 5. sırada tamamlayan takım, 1. Lig'e çıkmak için play-off maçları oynamaya hak kazandı; fakat play-off çeyrek finalinde Alanyaspor'a elenerek bu şansını kaybetti.
Kulüp, 28 Ekim 2014 tarihinde Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Burhan Karadeniz Cep Sineması'nda gerçekleştirilen kongrede "Amedspor" olarak isim değiştirdi. TFF ilk başta, aynı adla başka bir futbol takımı kurulduğu için ve TFF kanunlarına göre aynı adın kullanılması yasak olduğu için, isim değişikliğini kabul etmedi. Ancak takım, adını "Amed Sportif Faaliyetler Kulübü" olarak değiştirince TFF bu yeni adı kabul ettiğini bildirdi. Ayrıca takımın renkleri de Yeşil–Kırmızı–Beyaz olarak değiştirildi, yeni armasındaki sarı renk ise beyaz renk ile değiştirildi.
Takımın adının "Diyarbakırspor" olarak değiştirilmesi yönündeki isteklere de taraftar grupları tepki gösterdi. Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi'ne kayyım olarak atanan Cumali Atilla'nın, kulübün yardım alabilmesi için Amed Sportif Faaliyetler'in isminin değiştirilmesi gerektiğini iletmesi ve "Bizden destek almak istiyorsanız bizim de kulübün içinde söz hakkımız olması gerek" demesi üzerine, "Amed adının Diyarbakır'ın eski isimlerinden biri olduğu, milletvekilleri tutuklandıktan ve belediyelere kayyım atandıktan sonra Kürt halkının elinde kalan tek resmî kurumun Amed Sportif Faaliyetler olduğu ve bunun da alınmak istediği" belirtildi. Tribün liderleri de, daha önce ismi "Diyarbakır Büyükşehir Belediyespor" iken maçları 100 taraftarın bile izlemediğini, "Amed Sportif Faaliyetler" ismini almasının ise bölgedeki ve yurt dışındaki Kürtleri heyecanlandırdığını ifade etti.
Amed Sportif Faaliyetler, 2014–15 2. Lig sezonunu Coşkun Demirbakan ve daha sonra göreve gelen İsmet Taşdemir'in önderliğinde 8. sırada tamamladı. 2015–16 sezonunu ise 6. sırada bitirdi, ayrıca bu sezonda Türkiye Kupası'nda çeyrek finale kadar yükselmeyi başardı ve bu turda kendi evinde 3–3 berabere kaldığı Fenerbahçe'ye deplasmanda 3–1 mağlup olarak kupaya veda etti. 2016–17 sezonunda 2. Lig Beyaz Grup'ta İstanbulspor'un ardından 2. olarak play-off turuna kaldı. Play-off çeyrek finalde Sivas Belediyespor'u eleyen Amed SFK, yarı finalde BB Erzurumspor'a yenilerek 1. Lig'e yükselme fırsatını tekrar kaçırdı. Aynı sezon Türkiye Kupası'nda ise gruplara kalmayı başaran takım; Fenerbahçe, Gençlerbirliği ve Menemen Belediyespor ile mücadele ettiği C Grubu'nda yalnızca 2 puan toplayabildi ve sonuncu oldu.
2017–18 sezonunda 2. Lig Kırmızı Grup'u 37 puanla 15. sırada tamamlayan kulüp, o sezon 1 puanla kümeye düşmekten kurtuldu. 2018–19 sezonunda 2. Lig Beyaz Grup'ta yer aldığı, Sertaç Küçükbayrak ile başladığı sezonda 15. haftanın ardından Recep Bayık yönetiminde ligde mücadele etti ve 34 maçta 14 galibiyet, 7 beraberlik ve 13 mağlubiyet alıp grubunu 8. sırada tamamladı.
2019–20 sezonunda 2. Lig Beyaz Grup'ta yer alan Amed Sportif Faaliyetler, 28. haftanın sonunda 28 puanla 16. sırada bulunuyordu. Ancak COVID-19 pandemisi nedeniyle TFF, 28. hafta maçlarının seyircisiz oynanmasının ardından 18 Mart 2020'de ligin ertelendiğini açıkladı. 30 Haziran 2020'de TFF, ligin kalan maçlarının iptal edildiği açıklarken 29 Temmuz 2020'de de 2019–20 sezonunda küme düşmenin kaldırıldığını açıkladı. Bu sonuçla Amed SFK o sezon küme düşmeyip 2. Lig'de kaldı.
2020–21 sezonunda 2. Lig'i 57 puanla 8. sırada tamamlayan takım, ertesi sezon ise ligi Pendikspor'un ardından 2. tamamlayıp yeniden play-off turuna kalmaya hak kazandı. Ancak play-off'un ilk aşamasında Tarsus İdman Yurdu'na penaltılarda 7–6 mağlup olup 1. Lig'e yükselme fırsatını yine değerlendiremedi. Takım, 2022–23 sezonunda Beyaz Grup'u bu kez 4. bitirdi; ancak kaldığı play-off turunun yine ilk turunda bu kez 24 Erzincanspor'a mağlup olarak üst lige yükselemedi.
2. Lig'in 2023–24 sezonunda Kırmızı Grup'ta yer alan Amed Sportif Faaliyetler, ligin ilk yarısında istediği sonuçları alamayınca teknik direktör Serdar Bozkurt ile yollarını ayırdı ve daha önce Süper Lig'de de çalışmış olan Mesut Bakkal ile anlaşmaya vardı. Ligin ikinci yarısını Mesut Bakkal ile geçiren Amed Sportif Faaliyetler, onun yönetiminde 18 maçta 14 galibiyet, 3 beraberlik ve 1 mağlubiyet aldı; ayrıca 11 maçlık bir galibiyet serisi yakaladı. Sezon sonunda Mesut Bakkal'ın yönettiği Amed Sportif Faaliyetler takımı, toplam 81 puanla 2. Lig Kırmızı Grup'un şampiyonu oldu. Böylece takım, 11 yıl aradan sonra bir ligi şampiyon tamamlarken, tarihinde de ilk kez 2. Lig şampiyonu oldu ve ilk kez 1. Lig'e yükselme hakkı kazandı. 11 Mayıs'ta takım, şampiyonluk kupasını alıp kupa töreni düzenledi. On binlerce taraftarın katıldığı kutlamada birçok Kürt müzisyen sahne aldı ve Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Eş Başkanı Doğan Hatun, DEM Parti Diyarbakır Milletvekili Serhat Eren, DEM Parti MYK üyesi İbrahim Akın, CHP Diyarbakır Milletvekili Sezgin Tanrıkulu ve çok sayıda sivil toplum kuruluşu temsilcisi de töreni protokolden takip etti.
Amed Sportif Faaliyetler, lig arasında Mesut Bakkal ile karşılıklı anlaşmaya vararak yollarını ayırdı ve daha önce Süper Lig şampiyonluğu yaşamış olan Ersun Yanal'ı göreve getirdi. Haziran ayında Hull City'de forma giyen Malili futbolcu Adama Traoré'yi transfer eden takım, tarihindeki ilk yabancı futbolcu transferini gerçekleştirmiş oldu. Yeni sezon öncesi birçok yerli ve yabancı transfer daha yapan ve piyasa değerine göre MKE Ankaragücü'den sonra ligin en değerli 2. takımı hâline gelen Amed SFK, 11 Ağustos 2024 günü Fatih Karagümrük deplasmanıyla ilk 1. Lig maçına çıktı. 18 Ağustos'ta Diyarbakır'ı ve Amed Sportif Faaliyetler yönetimini ziyaret eden yeni TFF Başkanı İbrahim Hacıosmanoğlu, takımın 19 Ağustos günü kendi evinde İstanbulspor'la oynadığı müsabakayı iki kulübün başkanıyla birlikte tribünden takip etti.


## Taraftar grupları.
Amed Sportif Faaliyetler'in ilk ve en nitelikli taraftar grubu olan "Barikat Grubu", takımın 2014'te adını "Amed Sportif Faaliyetler" olarak değiştirmesiyle tribünlerde yerini almıştır. Barikat, ırkçılığa ve cinsiyetçiliğe karşı duruşları ile öne çıkan bir gruptur. Takımın ayrıca yine 2014'te kurulan "Mor Barikat" adlı bir kadın taraftar grubu da vardır ki, bu grup kadınların tribündeki sesi olarak bilinmektedir. Bu iki grup, logolarında "No Pasaran" sloganını kullanmışlardır. "No Pasaran", İspanyolcada "geçit yok" anlamına gelen ve İspanya İç Savaşı sırasında anti-faşist bir slogan olarak kullanılan ünlü bir sözdür.
Bir diğer grup "Direniş" adlı gruptur. Direniş Grubu'nun logosunda "En Güzel Sevgi Barıştır, En Güzel Barış Direniştir" yazmaktadır. Bu slogan daha sonra "Sevgi İçin Barış, Barış İçin Direniş" sözüne dönüşmüştür. Yedi kişiyle kurulan grubun logosunda bir elinde güvercin tutan, diğer elinde barış yazılı ve yüzü siyah bandanalı bir genç bulunmaktadır. Daha sonra grup ikiye ayrılmış ve "UltrAmed Taraftar Grubu" kurulmuştur. Grup, Haziran 2017'de 1. Olağan Genel Kurulunu yapmış ve yönetim kurulu başkanlığı görevine yeniden Ramazan Tugay getirilmiştir.


## Gerilimler ve cezalar.
Amed Sportif Faaliyetler, tarihinde birçok takımla gerilimli anlar yaşamıştır ve TFF tarafından birçok kere cezalandırılmıştır.
31 Ocak 2016'da Amed Sportif Faaliyetler, Türkiye Kupası'nın son 16 turunda deplasmanda Bursaspor'u 2–1 yenerek tarihinde ilk kez çeyrek finale yükseldi. Bu galibiyetten sonra takım taraftarları, ideolojik propaganda nedeniyle TFF tarafından Fenerbahçe'ye karşı oynanan bir sonraki Türkiye Kupası maçından men edildiler ve takıma bir miktar para cezası kesildi. Bunun yanı sıra TFF, Amed Sportif Faaliyetler oyuncusu Deniz Naki'yi PKK'yı ideolojik olarak desteklediği söylenen bir tweet ve sportmenlik dışı davranışları nedeniyle 12 maçtan men etti ve kendisine 19.500 TL para cezası verdi. Ayrıca polis, politik açıdan tartışmalara yol açan tweet'in muhtemelen oradan kaynaklanmış olabileceği şüphesiyle kulübün ofislerine baskın düzenleyerek bilgisayarlarını aldı.
28 Kasım 2016'da oynanan Amed Sportif Faaliyetler–Fatih Karagümrük maçında yaşanan "çirkin ve kötü tezahürat" nedeniyle PFDK tarafından kulübe 4.000 TL ceza verildi, cezanın parası ise taraftarların kendi aralarında topladığı parayla ödendi.
Almanya merkezli "Die Zeit" gazetesinin 2019 yılında kulüp temsilcileriyle yaptığı röportaja göre, kulüp TFF ve Türk yetkililer tarafından Kürt milliyetçi kimliğinin sembolü olarak görüldüğü için zorluklar yaşamaktadır. Kürdistan bayrağı statlarda yasaklanırken, çoğu kez de Amed Sportif Faaliyetler taraftarlarının normal sezonda deplasman maçlarını izlemeleri yasaklandı. Ocak 2016'dan Şubat 2019'a kadar taraftarların, erkek futbol takımlarının deplasman maçlarını izlemeleri 64 maç boyunca yasaklandı. Ayrıca Amed SFK kadın futbol takımı taraftarlarının da 2018'den Şubat 2019'a kadar deplasman maçlarını izlemelerine izin verilmedi. Taraftarların ticari eşyalarına da sık sık polis tarafından el konuldu.
Nisan 2019'da BBC Türkçe'ye konuşan Amedspor Direniş Taraftarlar Derneği Başkanı Ramazan Tugay, yasaklar ve cezalar hakkında "Statta barışı haykırmak istiyoruz, suç! 'Çocuklar ölmesin maça gelsin' diyoruz, suç! Anneler gözyaşı dökmesin ve gelsin çocuklarını izlesin statta, suç! Peki ne diyeyim ben?" ifadelerini kullandı. Takımın "Mor Barikat" adlı kadın taraftar grubundan bazı taraftarlar da "Biz yasaklara alışığız" şeklinde tepki gösterdiler. Barikat Taraftar Grubu Derneği Başkanı Erdal Akdemir, ayrımcılıktan şikâyetçi olduğunu dile getirip "Biz kendimizi farklı görmüyoruz ama maalesef bizi farklı görüyorlar." dedi. Kulüp başkanı Ali Karakaş ise takımın isminden dolayı "ayrıştırıcı tezahüratlarla karşılaştıklarını" söyledi ve ""Amed" sözcüğünün tarihî bir isim olduğunu, böyle bir tarihî ismin daha geniş bir kitleyi temsil etmek amacıyla verilmiş bir isim olduğunu" ifade etti.
2022–23 2. Lig Beyaz Grup ekiplerinden Bursaspor ile Amed Sportif Faaliyetler arasında ligin ilk yarısında yapılan maç Diyarbakır'da Amed Sportif Faaliyetler'in ev sahipliğinde gerçekleşmiş olup birçok gerilimi beraberinde getirdi. 25 Eylül 2022'deki karşılaşmada stada zırhlı araçla giriş ve çıkış yapan Bursasporlu oyuncular, maç başlamadan önce ısınmak için sahaya çıktıklarında Amed Sportif Faaliyetler taraftarından taş ve bıçaklar fırlatılarak karşılandılar ve güvenlik güçlerinin yardımıyla sahadan sağ salim çıkarıldılar. Maç boyunca Kürdistan Bölgesel Yönetimi'nin kullandığı ve "Kürdistan bayrağı" olarak da anılan bayrak açıldı, sahaya ve Bursaspor kalecisine çeşitli cisimler fırlatıldı. Sahada yaşanan gerilim saha dışına da taştı, taşkınlık çıkaran Amed Sportif Faaliyetler taraftarları polisin uyarısına karşılık taşlarla yanıt verdi. Ligin ikinci yarısında, 5 Mart 2023'te Bursa'da oynanan ikinci maçta sahaya çıkan Amed Sportif Faaliyetler oyuncularına ve taraftarlarına da saldırılar geçekleştirildi. Ayrıca bazı Bursasporlu taraftarlar; çözülemeyen cinayetlerden sorumlu olan, "Yeşil" kod adlı Türk kontrgerilla ve istihbaratçı Mahmut Yıldırım'ın pankartlarını ve 1990'lı yıllarda Türkiye'deki kaçırılma vakalarını ve siyasi cinayetleri simgeleyen "Renault Toros" otomobilinin fotoğraflarını açtılar. Olaylardan sonra TFF Tahkim Kurulu, Bursaspor'a 6+1 seyircisiz maç cezası verirken, kulüp yöneticilerine de 90 gün süreyle futbol faaliyetlerinden men cezası verdi. Konuyla ilgili resmî Twitter hesabından açıklamada bulunan HDP, "Bursa'da Amedspor'a yapılan ırkçı saldırıları kınıyoruz. 90'ların katilleri, JİTEM artıklarının ruhunun gezdiği atmosfer ne Amedspor'u engelleyebilecek ne de barış umudunu bitirebilecek. Sorumlulardan hukuk önünde hesap sorulmalıdır. Biz faşizme karşı diz çökmeyecek milyonlarız." açıklamasında bulundu. Diyarbakır Barosu, maçta yaşananlarla ilgili halkı kin ve düşmanlığa tahrik veya aşağılama, genel güvenliği kasten tehlikeye sokma, hakaret ve görevi kötüye kullanma suçlarından suç duyurusunda bulundu.
2025 yılında Amed Sportif Faaliyetler, profesyonel liglerde formasında Kürtçe slogan taşıyan ve bu formayı Türkiye Futbol Federasyonu tarafından resmî olarak onaylandığı iddia edilen ilk futbol kulübü oldu.Kulüp, göğüs sponsoru olan bir Diyarbakır merkezli firmanın reklamı kapsamında formalarında “Koma me bona we” (“Grubumuz sizin için”) ifadesine yer verdi.
Profesyonel Futbol Disiplin Kurulu (PFDK), ifadeyi “sportif ekipman talimatına aykırılık” gerekçesiyle ceza verilmesine hükmetti. İlk ceza, 2025 yılının Eylül ayında Sarıyer karşılaşmasının ardından verildi. Kulübe 110.000 TL para cezası uygulandı. Ardından aynı ay içinde oynanan Sakaryaspor maçı sonrasında aynı gerekçeyle ikinci bir 110.000 TL cezası daha kesildi.


## Lig mücadeleleri.
  - 1. Lig (2 sezon): 2024–
  - 2. Lig (14 sezon): 2007–2010, 2013–2024
  - 3. Lig (16 sezon): 1994–2007, 2010–2013
  - Amatör Lig (22 sezon): 1972–1994


## Başarıları.
  - 2. Lig
  - Şampiyonluk (1): 2023–24
   - Play–Off Yarı Final (1): 2016–17
   - Play–Off Çeyrek Final (3): 2013–14, 2021–22, 2022–23
  - 3. Lig
  - Şampiyonluk (2): 2006–07, 2012–13
   - Play–Off Final (1): 2010–11
   - Play–Off Yarı Final (1): 2011–12
  - Türkiye Kupası
   - Çeyrek Final: 2015–16