# 19 Mart


## Olaylar.
  - 1279 - Yamen Muharebesi'nde 20 bin kişilik kuvveti bulunan Moğol Yuan Hanedanı, 200 binlik Çinli Güney Song Hanedanı'nı mağlup ederek tüm Çin'de hakimiyet sağladı.
  - 1452 - III. Frederik, Papa tarafından taç takılan son Kutsal Roma imparatoru oldu.
  - 1839 - Louis-Jacques-Mandé Daguerre, dagerreyotipi icat etti.
  - 1866 - Osmanlı Hükûmeti, Süveyş Kanalı'nın açılması konusunda izin verdi.
  - 1877 - Ayan Meclisi görevine başladı.
  - 1883 - Amerikalı ayakkabıcı ustası Jan Ernst Matzeliger, bir ayakkabıyı bir seferde bütünüyle imal eden ilk makineyi icat ederek ayakkabı sanayisinde bir devrim yarattı.
  - 1899 - Otomobil yağı üreten Castrol şirketi kuruldu.
  - 1915 - Güneş Sistemi gezegenlerinden Plüton'un ilk fotoğrafı çekildi. Ancak Plüton'un yeni bir gezegen olduğu o tarihte anlaşılamadı.
  - 1920 - ABD Senatosu, Versay Antlaşması'nı onaylamayı reddetti.
  - 1945 - ABD Deniz Kuvvetleri'ne ait USS Franklin uçak gemisi, Japon İmparatorluk Deniz Kuvvetleri'ne ait bombardıman uçağı "Ginga" tarafından bombalandı.
  - 1945 - SSCB, bir nota ile 1925 tarihli Türk-Sovyet Dostluk ve Tarafsızlık Antlaşması'nı yenilemeyeceğini bildirdi.
  - 1955 - Agence France-Presse'in (AFP) Ankara temsilcisi Erol Güney, Türkiye yurttaşlığından çıkarıldı.
  - 1965 - Merzifon'un Çeltek Linyit İşletmesi'ndeki grizu patlamasında  69 işçi öldü, 58 işçi de yaralandı.
  - 1970 - Batı Almanya'nın Başbakanı Willy Brandt ile Doğu Almanya'nın Başbakanı Willi Stoph ilk defa görüştü.
  - 2003 - ABD askerleri, Irak-Kuveyt sınırındaki askerden arındırılmış bölgeye girdi. ABD uçakları da Irak'ın batısını bombalamaya başladı.
  - 2006 - Azerbaycan Millî Direniş Teşkilatı kuruldu.
  - 2007 - New York'ta "United for Peace and Justice" örgütünün düzenlediği, "Savaşa Hayır" yürüyüşüne on binlerce kişi katıldı.
  - 2007 - Rusya'nın Kemerovo Oblastındaki Novokuznetsk şehrinde bulunan Ulyanovskaya maden işletmesinde, yerin 270 m altında meydana gelen patlamada 108 madenci öldü.
  - 2011 - 2011 Libya ayaklanması'na müdahale etmek için Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin 1973 sayılı kararı doğrultusunda Koalisyon Kuvvetleri, 2011 Libya bombardımanını başlattı.
  - 2016 - Dubai şehrinden gelen ve Rusya'nın Rostov-na-Donu şehrindeki havalimanına inişe geçen, Flydubai şirketine ait yolcu uçağı iniş esnasında düştü. Uçaktaki 55 yolcu ile 7 mürettebat öldü.
  - 2023 - Ekvador'da 6,8 büyüklüğünde deprem meydana geldi. 15 kişi öldü, 400'den fazla kişi yaralandı.
  - 2025 - İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı ve Cumhuriyet Halk Partisi'nin cumhurbaşkanı adayı Ekrem İmamoğlu, "terör ve örgütlü suçlar" kapsamında gözaltına alındı.


## Doğumlar.
  - 1206 - Güyük Han, Cengiz Han'ın torunu (ö. 1248)
  - 1434 - Ashikaga Yoshikatsu, Ashikaga şogunluğunun yedinci şogunu (ö. 1443)
  - 1496 - Mary Tudor, Fransa Kraliçesi (ö. 1533)
  - 1534 - José de Anchieta, İspanyol Cizvit misyoner (ö. 1597)
  - 1604 - IV. João, Braganza Dükü (ö. 1656)
  - 1641 - Abdülgani Nablus, Şam'lı alim ve Sufi (ö. 1731)
  - 1661 - Francesco Gasparini, İtalyan barok bestecisi (ö. 1727)
  - 1750 - Andre Joseph Abrial, Fransız siyasetçi (ö. 1828)
  - 1792 - José María Carreño, Venezuela devlet başkanı (ö. 1849)
  - 1801 - Salvadore Cammarano, İtalyan librettist ve oyun yazarı (ö. 1852)
  - 1807 - Johann Nepomuk Hiedler, Adolf Hitler'in baba tarafından büyükbabası (ö. 1888)
  - 1813 - David Livingstone, İskoç misyoner ve kâşif (ö. 1873)
  - 1816 - Ekaterine Dadiani, Megrelya Prensliği'nin son prensesi (ö. 1882)
  - 1821 - Richard Francis Burton, İngiliz kâşif (ö. 1890)
  - 1832 - Arminius Vambery, Macar oryantalist (ö. 1913)
  - 1848 - Wyatt Earp, Amerikalı kanun adamı (ö. 1929)
  - 1849 - Alfred von Tirpitz, Alman amiral (ö. 1930)
  - 1855 - David Peck Todd, Amerikalı gök bilimci (ö. 1939)
  - 1866 - Emilio De Bono, İtalyan Mareşal (ö. 1944)
  - 1873 - Max Reger, Alman besteci, piyanist, orgcu, orkestra şefi ve öğretmen (ö. 1916)
  - 1882 - Gaston Lachaise, Amerikalı figüratif heykelci (ö. 1935)
  - 1883 - Norman Haworth, İngiliz kimyager (ö. 1950)
  - 1883 - Joseph Stilwell, Amerikalı general (ö. 1946)
  - 1888 - Josef Albers, Amerikalı ressam (ö. 1976)
  - 1891 - Earl Warren, Amerikalı avukat, politikacı ve hukukçu (ö. 1974)
  - 1892 - Meksikalı Joe Rivers, Amerikalı hafif sıklet boksör (ö. 1957)
  - 1894 - Sabiha Sultan, Sultan Vahdettin'in kızı (ö. 1971)
  - 1897 - Joseph Darnand, Fransız asker (ö. 1945)
  - 1900 - Carmen Carbonell, İspanyol tiyatro ve sinema oyuncusu (ö. 1988)
  - 1900 - Frédéric Joliot-Curie, Fransız fizikçi ve Nobel Kimya Ödülü sahibi (1958)
  - 1905 - Albert Speer, Alman siyasetçi (ö. 1981)
  - 1906 - Adolf Eichmann, Alman "Schutzstaffel" subayı (ö. 1962)
  - 1912 - Adolf Galland, Nazi Almanyası'nın Luftwaffe as pilotu (ö. 1996)
  - 1914 - Leonidas Alaoğlu, Yunan asıllı Kanadalı bir matematikçi (ö. 1981)
  - 1914 - Jiang Qing, Çinli siyasetçi ve Mao Zedong'un 3. karısı (ö. 1991)
  - 1915 - Patricia Morison, Amerikalı oyuncu ve şarkıcıdır (ö. 2018)
  - 1917 - László Szabó, Macar satranç ustası (ö. 1998)
  - 1919 - Larned B. Asprey, Amerikalı kim yager (ö. 2005)
  - 1922 - Hirō Onoda, Japon İmparatorluk Kara Kuvvetleri teğmeni Japon asker (ö. 2014)
  - 1923 - Pamela Britton, Amerikalı oyuncu (ö. 1974)
  - 1924 - Joe Gaetjens, Haitili futbolcudur (ö. 1964)
  - 1924 - Abdullah Gegiç, Yugoslav asıllı Türk futbolcu ve teknik direktör (ö. 2008)
  - 1925 - Julio Canessa, Şilili asker ve siyasetçi (ö. 2015)
  - 1925 - Brent Scowcroft, ABD'li asker ve siyasetçi (ö. 2020)
  - 1928 - Hans Küng, İsviçreli Roma Katolik ilahiyatçı din adamı (ö. 2021)
  - 1932 - Gay Brewer, Amerikalı golfçü (ö. 2007)
  - 1932 - Gail Kobe, Amerikalı oyuncu ve yönetmen (ö. 2013)
  - 1933 - Phyllis Newman, Amerikalı oyuncu ve şarkıcı (ö. 2019)
  - 1933 - Philip Roth, Amerikalı yazar (ö. 2018)
  - 1936 - Güner Sümer, Türk tiyatro ve sinema oyuncusu (ö. 1977)
  - 1936 - Ursula Andress, İsviçre doğumlu Amerikalı sinema oyuncusu
  - 1937 - Egon Krenz, Doğu Alman politikacı
  - 1938 - Dinçer Sümer, Türk tiyatro yazarı, yönetmen, oyuncu ve seslendirme sanatçısı (ö. 2019)
  - 1943 - Mario Molina, Meksikalı kimyager (ö. 2020)
  - 1943 - Mario Monti, İtalyan ekonomist ve siyasetçi
  - 1944 - Said Musa, Belizeli hukukçu ve siyasetçi
  - 1945 - Alfred Recours, Fransız eğitim müfettişi ve siyasetçi (ö. 2025)
  - 1947 - Glenn Close, Amerikalı sinema ve tiyatro sanatçısı
  - 1952 - Harvey Weinstein, Amerikalı eski film yapımcısı
  - 1954 - Cho Kwang-rae, Güney Koreli millî futbolcu ve teknik direktördür
  - 1955 - Bruce Willis, Amerikalı oyuncu
  - 1955 - Pino Daniele, İtalyan şarkıcı, gitarist ve söz yazarı (ö. 2015)
  - 1956 - Yegor Gaydar, Rus siyasetçi ve iş adamı (ö. 2009)
  - 1959 - Ralph David Abernathy III, Amerikalı siyasetçi ve iş insanı (ö. 2016)
  - 1963 - Neil LaBute, Amerikalı oyun yazarı ve bağımsız film yönetmeni
  - 1964 - Mesut Bakkal, Türk teknik direktör
  - 1971 - Faruk Beşok, Türk basketbolcu
  - 1973 - Tolga Tekin, Türk oyuncu
  - 1976 - Derek Chauvin, Amerikalı eski polis memuru
  - 1976 - Andre Miller, Amerikalı profesyonel basketbolcu
  - 1976 - Alessandro Nesta, İtalyan futbolcu
  - 1978 - Lenka, Avustralyalı şarkıcı
  - 1979 - Hidayet Türkoğlu, Türk basketbolcu
  - 1979 - Lara, Türk şarkıcı
  - 1979 - Hristos Paçacoglu, Yunan millî futbolcudur
  - 1979 - Rıza Kocaoğlu, Türk sinema ve dizi oyuncusu
  - 1981 - Burcu Çetinkaya, Türk ralli pilotu
  - 1981 - Kolo Touré, Fildişi Sahilli futbolcu
  - 1982 - Brad Jones, Avustralyalı Futbolcu
  - 1982 - Eduardo Saverin, Brezilya asıllı Amerikalı girişimci 
  - 1983 - Evan Bourne, Amerikalı profesyonel güreşçi
  - 1985 - Christine Guldbrandsen, Norveçli müzisyen
  - 1985 - Yolanthe Cabau, İspanyol-Hollandalı oyuncu ve televizyon sunucusu
  - 1987 - Miloš Teodosić, Sırp millî profesyonel basketbolcu
  - 1990 - Jonathan Urretaviscaya, Uruguaylı futbolcu
  - 1991 - Aleksandr Kokorin, Rus millî futbolcudur
  - 1992 - Halil Söyletmez, Türk oyuncu ve sosyal medya fenomeni
  - 1993 - Hakim Ziyech, Faslı futbolcu
  - 1997 - Kwak Dong-yeon, Güney Koreli aktör
  - 2001 - Ernest Muçi, Arnavut futbolcu


## Ölümler.
  - 953 - Mansur, 18 Mayıs 946-19 Mart 953 arasında Fatımi Devleti halifesi (d. 915)
  - 1279 - Bing, Çin'in Song Hanedanı'nın 18. ve son imparatoru (d. 1272)
  - 1406 - İbn Haldun, Tunuslu düşünür ve tarihçi (d. 1332)
  - 1534 - Ayşe Hafsa Sultan, Osmanlı'nın ilk Valide Sultanı (d. 1479)
  - 1698 - Władysław Konstanty, Lehistan kralı IV. Władysław Waza'nın gayrimeşru oğlu (d. 1635)
 - 1721 - XI. Clemens, Papa (d. 1649)
  - 1790 - Cezayirli Hasan Paşa, Osmanlı devlet adamı ve Sadrazamı (d. 1713)
  - 1800 - Joseph de Guignes, Fransız doğubilimci, sinolog ve Türkolog (d. 1721)
  - 1865 - Joseph Lebeau, Belçika Başbakanı (d. 1794)
  - 1884 - Elias Lönnrot, Fin fizikçi, filolog ve şair (d. 1802)
  - 1897 - Antoine Thomson d'Abbadie, Fransız seyyah (d. 1810)
  - 1897 - Andrey Dostoyevski, Rus bir mimar, mühendis, memo, bina tamircisi (d. 1825)
  - 1916 - Vasili Surikov, Rus ressamı (d. 1848)
  - 1928 - Emil Wiechert, Alman jeofizikçi (d. 1861)
  - 1930 - Arthur Balfour, İngiliz politikacı (d. 1848)
  - 1940 - Besim Ömer Akalın, Türk tıp profesörü, bilim insanı, sivil toplum örgütçüsü ve milletvekili (d. 1862)
  - 1943 - Frank Nitti, İtalyan mafya lideri (d. 1886)
  - 1950 - Edgar Rice Burroughs, Amerikalı yazar ("Tarzan"ı kaleme alan) (d. 1875)
  - 1950 - Norman Haworth, İngiliz kimyager (d. 1883)
  - 1955 - Leonid Govorov, Yüksek Sovyet üyesi ve Savunma Bakanı yardımcısı (d. 1897)
  - 1955 - Mihály Károlyi, Macaristan'ın ilk devlet başkanı (d. 1875)
  - 1965 - Gheorghe Gheorghiu-Dej, Rumen siyasetçi (d. 1901)
  - 1968 - Celil Kiyekbayev, Sovyet Başkurt bilim insanı, Türkolog ve filolog (d. 1911)
  - 1980 - Bedrettin Tuncel, Türk akademisyen, çevirmen, edebiyatçı ve siyasetçi (d. 1910)
  - 1982 - Randy Rhoads, Amerikalı müzisyen (d. 1956)
  - 1987 - Louis de Broglie, Fransız fizikçi ve Nobel Fizik Ödülü sahibi (d. 1892)
  - 1997 - Eugène Guillevic, Fransız şair (d. 1907)
  - 1997 - Willem de Kooning, Hollanda'nın Rotterdam şehrinde dünyaya gelmiş soyut dışavurumcu ressam (d. 1904)
  - 1998 - Hanzade Sultan, Osmanlı'nın son Padişahı Sultan Vahdettin ve son Halife Abdülmecit Efendi'nin torunu (d. 1923)
  - 1999 - Tofilau Eti Alesana, Samoalı siyasetçi (d. 1924)
  - 2003 - Suna Korad, Türk opera sanatçısı (d. 1935)
  - 2004 - Haldun Derin, Türk bürokrat (Atatürk, İsmet İnönü ve Celal Bayar'ın özel kalem müdürlüğünü yapan) (d. 1912)
  - 2005 - John DeLorean, Amerikalı mühendis ve DeLorean Motor Company'nin kurucusu (d. 1925)
  - 2008 - Hugo Claus, Flaman romancı, şair, oyun yazarı, ressam ve film yönetmeni (d. 1929)
  - 2008 - Sir Arthur C. Clarke, İngiliz bilimkurgu yazarı ve mucit (d. 1917)
  - 2008 - Paul Scofield, İngiliz oyuncu (d. 1922)
  - 2010 - Bülent Düzgit, Türk karikatürist (d. 1947)
  - 2015 - Margarete Bagshaw, Amerikalı bir sanatçıdır (d. 1964)
  - 2016 - Roger Agnelli, Brezilyalı bankacı, şirket yöneticisi ve iş insanı (d. 1959)
  - 2016 - José Artetxe, İspanyol eski millî futbolcudur (d. 1930)
  - 2016 - Jack Mansell, İngiliz futbolcu ve teknik direktör (d. 1927)
  - 2017 - Jimmy Breslin, Amerikalı gazeteci ve yazardır (d. 1928)
  - 2017 - Li Li-Hua, Çinli-Hong-Kong bir oyuncu (d. 1924)
  - 2018 - Linda Bement, Amerikalı manken (d. 1941)
  - 2018 - Hasan Celal Güzel, Türk siyasetçi ve bürokrat (d. 1945)
  - 2018 - Luo Fu (yazar), Tayvanlı yazar ve romancı (d. 1928)
  - 2019 - Boris Dubrovin, Rus matematikçi (d. 1950)
  - 2019 - Chuck Harmon, Amerikalı eski profesyonel beyzbol oyuncusu (d. 1924)
  - 2019 - Marlen Hutsiyev, Gürcistan doğumlu Rus film yönetmeni ve senarist (d. 1925)
  - 2019 - Ümit Yesin, Türk oyuncu (d. 1954)
  - 2020 - Innocenzo Donina, eski İtalyan futbolcudur (d. 1950)
  - 2020 - Hamid Kahram, İranlı siyasetçi ve veteriner (d. 1958)
  - 2020 - Hans Knudsen, Danimarkalı sprint kanocu (d. 1944)
  - 2020 - Aurlus Mabélé, Kongolu şarkıcı ve besteci (d. 1953)
  - 2020 - Antonio Michele Stanca, İtalyan genetikçi (d. 1942)
  - 2021 - Jordi Cornet, İspanyol siyasetçi ve iş insanı (d. 1965)
  - 2021 - Cristian Cuturrufo, Şilili caz trompetçisi (d. 1972)
  - 2021 - Irmão Lázaro, Brezilyalı gospel şarkıcısı ve siyasetçi (d. 1966)
  - 2022 - Lyell Cresswell, Yeni Zelandalı besteci (d. 1944)
  - 2022 - Joel Hasse Ferreira, Portekizli siyasetçi (d. 1944)
  - 2022 - Alan Hopwood, Avustralyalı aktör, yapımcı, senarist, yayıncı, oyun yazarı ve eğitimci (d. 1934)
  - 2022 - Marian Zembala, Polonyalı bir kalp cerrahı, tıp profesörü (d. 1950)
  - 2023 - Walter Gassire, Uruguaylı futbolcudur (d. 1946)
  - 2023 - Marisol Malaret Contreras, Porto Rikolu manken (d. 1949)
  - 2023 - Petar Nadoveza, Eski Hırvat profesyonel futbolcu ve teknik adam (d. 1942)
  - 2023 - Pohiva Tuʻiʻonetoa, Tongalı siyasetçi (d. 1951)
  - 2024 - Ersen Martin, Türk futbolcu (d. 1979)
  - 2025 - Zhao Yanxia, Çinli opera sanatçısı (d. 1928)