# Tükezban Göyüşova
Tükezban Göyüşova (; 6 Aralık 1972, Bakü), Arkeolog, tarih felsefe doktoru, doçent. Azerbaycan Arkeoloji ve Antropoloji Enstitüsü "Orta ve Geç Tunç Çağı Arkeolojisi" bölümünün araştırmacısı. Azerbaycan'ın Batı bölgesi Gedebey'deki arkeolojik anıtlar, antik nekropoller ve kiklopik tip yerleşimler - kaleler - araştırmacısı.


## Hayatı.
Tükezban Göyüşova, 6 Aralık 1972'de Bakü'de doğdu ve 1989 yılında Hatai ilçesinin 260 numaralı ortaokulundan mezun oldu. 1989-1994 yılları arasında Azerbaycan Devlet Medeniyet ve Güzel Sanatlar Üniversitesi'nin "Kültür ve Eğitim Çalışmaları" bölümünde eğitim gördü. 1995 yılından bu yana, Azerbaycan Arkeoloji ve Antropoloji Enstitüsü Yeni Yapı Alanları Arkeolojik Araştırmalar Bölümü'nde kıdemli laboratuvar asistanı olarak görev yapmakta olup, 2000 yılında kıdemsiz araştırma görevlisi, 2001 yılında araştırma görevlisi ve 2012 yılında kıdemli araştırma görevlisi kadrosuna terfi etmiştir. 2014 yılından "Orta ve Geç Tunç Çağı Arkeolojisi" bölümünde araştırmacılardan biri olarak çalışmaktadır. 2010 yılında "Azerbaycan'ın Bronz Kemerleri" başlıklı tezini savunarak Tarih Doktoru unvanını almıştır. 2019 yılında Yüksek Tasdik Komisyonu tarafından doçent unvanına layık görüldü. 50'den fazla bilimsel makalenin, 15'e kadar bilimsel raporun ve "Azerbaycan'ın Bronz Kemerleri" monografisi de dahil olmak üzere yurtdışında yayınlanmış 10 bilimsel çalışmanın yazarıdır.


### Ailesi.
Tükezban Göyüşova evli ve 1 çocuğu vardır. Tükezban Göyüşova Karabağ'ın tanınmış entelektüel soylarından biri olan Göyuşovlar ailesindendir.


## Bilimsel çalışmaları.
Tükezban Göyüşova, 2008 yılından beri Gedebey'deki arkeolojik keşiflere liderlik ediyor ve son 35 yıldır Azerbaycan'daki tek kadın keşif lideri. Arkeolojik araştırmalarını ağırlıklı olarak Gedebey'deki kiklopik yapılar-kalelerde (Geç Tunç-Erken Demir Çağı yerleşimleri) ve antik nekropollerde yürütmüştür. Başlıca araştırma alanı Azerbaycan Tunç Çağı arkeolojisi olup, özellikle bu dönemin uygulamalı sanatının kadim kökenlerinin incelenmesidir; bunun en çarpıcı örneği yazıtlı bronz kemerlerdir. Gedebey'deki "Leşkar" ve "Govdu" kalelerinde geniş çaplı arkeolojik araştırmalar yürütmüşdür. Gedabay'daki 80 kiklopik yapıdan, İshak Caferzade'nin Delma kalesi olarak kaydettiği kale, Tükezban Göyüşova tarafından "Leşkar kalesi" adıyla bilimsel dolaşıma sokuldu.
T.Göyüşova, Hocalı-Gedebey arkeolojik kültürünün en önemli araştırmacılarından biridir. Gedebay'daki Daryurd taş kutu mezarları, Leşkar, Govdu kaleleri ile Hocalı-Gedebey arkeolojik kültürünün incelenmesinde önemli bir yeri olan Köroğlu ve Kız Kaleleri Orta Çağ kalelerinin arkeolojik anıtlarının ilk araştırmacısıdır. 2022 yılında, Azerbaycan tarihinde ilk kez, Gedebey'in Orta Çağ kalelerinden Galakent köyündeki Köroğlu Kalesi ve Söyudlu köyüne 7–8 km uzaklıktaki Kız Kalesi'nde arkeolojik kazılar Tukezban Goyuşova, Ermenistan sınırındaki Gedebey'in Şinikh ve Goyalli köylerinde MÖ 14-8. yüzyıllara tarihlenen antik anıtların keşfinde önemli bir rol oynamıştır. Hörukdaş ve Ahçaçihan adlı anıtlar, Geç Tunç Çağı'na tarihlenen siklonik anıtlardır. Kazılardan elde edilen binlerce eser, bilimsel araştırmaların ardından Gedebey Tarih ve Yerel Kültür Müzesi'ne taşınarak müzenin bilimsel birikimini önemli ölçüde zenginleştirmiştir.
T.Göyüşova, 1997-1998 yıllarında Bakü-Supsa Petrol Boru Hattının inşası sırasında boru hatlarının kapsadığı alanlarda yürütülen arkeolojik araştırmalara aktif olarak katılmıştır. 2000 yılından bu yana Nahçıvan, Şemkir, Tovuz, Gedebey, Ağstafa, Goranboy ve diğer yerlerde düzenlenen arkeolojik keşif gezilerinde görev almıştır.
Tükezban Göyüşova, 2001 yılında İlyas Babayev başkanlığındaki Azerbaycan-ABD uluslararası keşif heyetinde, 2007 ve 2014 yıllarında ise Fransa Ulusal Bilimsel Araştırma Merkezi uzmanlarının da katıldığı uluslararası keşif heyetlerinde (Gedebey ve Ağstafa'da) görev aldı.


### Uluslararası bilimsel çalışmaları.
Tükezban Göyüşova, kariyerinin başlangıcından bu yana dünyanın birçok ülkesinde düzenlenen uluslararası konferanslarda konuşmalar yaparak Azerbaycan'ı layıkıyla temsil etmiştir. Katıldığı konferansların birçoğu aşağıda listelenmiştir:
2002 yılında Tiflis'te düzenlenen "Kafkasya Arkeolojisi ve Etnolojisi" adlı uluslararası bilimsel konferansta "Güney Kafkasya Bronz Kuşaklarının İncelenmesinin Tarihi" sunumu; 15 Aralık 2005 tarihinde Azerbaycan Ulusal Bilimler Akademisi'nde düzenlenen, Rus ve Gürcü bilim insanları ile uzmanların yanı sıra Bakü-Tiflis-Ceyhan Petrol Boru Hattı boyunca arkeolojik kazılara katılan ABD'li arkeologların da katıldığı "Kafkasya Arkeolojisi, Etnolojisi ve Folkloru" adlı uluslararası konferansta "Mingeçevir'de Bulunan Bronz Süs Kemeri" sunumu; 2011 yılında, Kazakistan'ın Almatı kentinde Kazakistan Cumhuriyeti'nin bağımsızlığının 20. yıldönümü ve A.H.Margulan Arkeoloji Enstitüsü'nün 20. yıldönümü dolayısıyla düzenlenen "Bağımsızlık Döneminde Kazakistan Arkeolojisi: Sonuçlar, Beklentiler" uluslararası bilimsel konferansta "Gedebey Bölgesi Arkeolojik Anıtları (2008-2010 yıllarında yapılan kazılara dayanarak)" konulu sunumu; 2012 yılında Kebele'de düzenlenen "Dünya Kentleşmesi Bağlamında Azerbaycan'ın Eski Kent Kültürü" konulu uluslararası bilimsel konferansta "Gedebey Bölgesi'ndeki Kiklopik Yapılar Üzerine Son Araştırmalar" başlıklı sunumu ile konuşmalar yaptı. Sayın Goyushova 10-14 Kasım 2013 tarihleri arasında "Bağımsızlık Yıllarında Azerbaycan Arkeolojisi ve Etnografyası" başlıklı uluslararası konferansta "Gedebay Bölgesi Arkeolojik Anıtlarının Araştırma Tarihi ve Bölgedeki Son Araştırmalar" başlıklı konuşma; 22 Eylül 2015 tarihinde, Kazak'da düzenlenen "Azerbaycan Çok Kültürlülüğü ve Kafkas Arnavutluk (Udyrs)" başlıklı uluslararası konferansta "Kafkas Arnavutluk ve Arkeolojik Kazılar" başlıklı; 25-27 Nisan 2016 tarihlerinde Moskova'da Maria Nikolayevna Pogrebova'nın 90. doğum yıldönümüne ithafen düzenlenen "Geç Tunç-Erken Demir Çağı'nda Güney Kafkasya ve Bozkır" başlıklı uluslararası bilimsel konferansta "Gedebey'de Bulunan Bronz Kemer Üzerine" başlıklı; 28 Kasım 2016 tarihinde, Arkeoloji ve Antropoloji Enstitüsü tarafından Azerbaycan Millî İlimler Akademisi ana binasında düzenlenen "Karabağ Arkeolojik Mirası" konulu uluslararası bilimsel konferansta; 17-19 Mayıs 2022 tarihleri arasında Ağdam bölgesindeki Guzanlı yerleşiminde düzenlenen 5. Uluslararası "Hamza Nigari" Sempozyumu'nda "Gedebay Ortaçağ Arkeolojik Anıtları" konulu sunumlarıyla konuşmalar yaptı.
Tükezban Göyüşova, 16-18 Mayıs 2025 tarihlerinde Karabağ Üniversitesi, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Azerbaycan Devlet Medeniyet ve Güzel Sanatlar Üniversitesi ve Azerbaycan Turizm ve Yönetim Üniversitesi'nin ilgili fakültelerinin ortaklaşa düzenlediği "Kültürel Miras ve Türk Mirası" konulu VI. Uluslararası Seyahat ve Turizm Dinamikleri Konferansı'na da katıldı.


## Seçili eserleri.
  - (2002) "Bronze belts of Mingachevir"
  - (2002) "On the history of the study of bronze belts of the South Caucasus. International Scientific Conference. Archaeology, Ethnology and Folklore of the Caucasus"
  - (2003) "About archaeological research conducted in Julfa district in 2002"
  - (2004) "Bronze Belts in Museum Collections of Azerbaijan. International Scientific Conference"
  - (2005) "Bronze ornamented belt from Mingachevir. International Scientific Conference"
  - (2005) "Ornaments and plots on bronze belts from Azerbaijan and their parallels on the products of the Koban culture"
  - (2006) "Gadabay-Daryurd necropolis"
  - (2007) "Archaeological research conducted in Gadabay district in 2006"
  - (2008) "On the history of the study of Azerbaijani bronze belts".
  - (2008) "About the Bronze Belt from Apsheron. International Scientific Conference"
  - (2008) "Archaeological excavations conducted in the territory of Shamkir region in the late 19th and early 20th centuries. Shamkir archaeological heritage history and architecture"
  - (2008) "Archaeological research in the Daryurd necropolis of Gadabay region"
  - (2009) "The Bronze Belts of Khojaly. History, Archaeology, Ethnography of Karabakh and the 3000th Anniversary of the City of Barda"
  - (2009) "Astral descriptions on bronze belts discovered in Azerbaijan"
  - (2009) "The description of fish in the fine arts of Azerbaijan. International Scientific Conference"
  - (2010) "Deer cult in Azerbaijan (based on Late Bronze – Early Iron Age materials)" 
  - (2010) "Daryurd necropolis"
  - (2010) "Technology of manufacturing bronze belts in the Late Bronze Age of Azerbaijan"
  - (2010) "Govurgala is the ruin of the Albanian city. Ancient and medieval Azerbaijani cities: archaeological heritage, history and architecture"
  - (2010) "Archaeological research in Gadabay"
  - (2010) "Bronze belts of Azerbaijan. I Republican Innovative Ideas Fair of Young Scientists"
  - (2011) "Archaeological monuments of the Kedabek region (based on excavations in 2008-2010). Science Committee of the Ministry of Education and Science of the Republic of Kazakhstan"
  - (2011) "Geometric figures on bronze belts from Azerbaijan"
  - (2012) "Archaeological research in Gadabay"
  - (2013) "Archaeological research conducted in the Gadabay region"
  - (2013) "On the history of the study of archaeological monuments of the Gadabay region and the latest research in the region"
  - (2012) "Recent research conducted on Cyclopean structures in the Gadabay region"
  - (2021) "A new stage in the study of Khojaly-Gadabay cultural monuments: Results of recent research in Gadabay"
  - (2025) "The role of archaeologist scientist Gahraman Agayev in the study of archaeological monuments of the northeastern region of Azerbaijan."