# Olga Ladıjenskaya
Olga Aleksandrovna Ladyzhenskaya (; 7 Mart 1922 – 12 Ocak 2004), kısmi diferansiyel denklemler, akışkanlar dinamiği ve Navier-Stokes denklemleri için sonlu farklar yöntemi üzerinde çalışan bir Rus matematikçiydi. 2002'de Lomonosov Altın Madalyası almıştır. Altı monografi de dahil olmak üzere iki yüzden fazla bilimsel yayının yazarıdır.


## Biyografi.
Ladyzhenskaya, küçük bir kasaba olan Kologriv'de doğmuş ve büyümüştür; bir matematik öğretmeninin kızı olan Ladyzhenskaya'nın ilk ilham kaynağı ve matematik sevgisinin temeli annesidir. Sanatçı Gennady Ladyzhensky büyükbabasının kardeşiydi ve o da bu kasabada doğmuştu. 1937 yılında babası Aleksandr Ivanovich Ladýzhenski, NKVD tarafından tutuklandı ve “halk düşmanı” olarak idam edildi.
Ladyzhenskaya, kendilerine izin verilmeyen ablalarının aksine 1939'da liseyi bitirdi. Babasının statüsü nedeniyle Leningrad Devlet Üniversitesi'ne kabul edilmedi ve bir pedagoji enstitüsüne devam etti. Haziran 1941'deki Alman işgali'nden sonra Kologriv'de öğretmenlik yaptı. Sonunda 1943 yılında Moskova Devlet Üniversitesi'ne kabul edildi ve 1947 yılında mezun oldu.
1950'de üniversitenin Fizik bölümünde ders vermeye başladı ve 1951'de Sergei Sobolev ve Vladimir Smirnov danışmanlığında doktora derecesini aldı. 1953'te Moskova Devlet Üniversitesi'nden ikinci doktorasını aldı. 1954 yılında Steklov Enstitüsü'nün matematiksel fizik laboratuvarına katıldı ve 1961 yılında bu laboratuvarın başına geçti.
Ladyzhenskaya'nın sanata ve hikâye anlatmaya karşı bir ilgisi ve sevgisi vardı, yazar Aleksandr Soljenitsin ile şair Anna Akhmatova arkadaşları arasında sayılıyordu. Soljenitsin gibi o da dindardı. Bir süre belediye meclisinin bir üyesiydi ve Sovyet rejimine karşı olan insanlara yardım etmek için kişisel güvenliğini ve kariyerini defalarca riske atarak hayırseverlik faaliyetlerde bulundu. Ladyzhenskaya ilerleyen yıllarda çeşitli göz sorunlarından mustarip oldu ve çalışmalarını yapmak için özel kalemlere güvenmek zorunda kaldı.
Florida seyahatinden iki gün önce, 12 Ocak 2004 tarihinde Rusya'da uykusunda ölmüştür.


## Matematiksel başarıları.
Ladyzhenskaya kısmi diferansiyel denklemler (özellikle Hilbert'in on dokuzuncu problemi) ve akışkanlar dinamiği üzerine yaptığı çalışmalarla tanınmaktadır. Navier-Stokes denklemleri için bir sonlu farklar yöntemi yakınsamasının ilk titiz kanıtlarını sağladı.
Vsevolod A. Solonnikov ve öğrencisi Nina Ural'tseva ile parabolik denklemlerin düzenliliğini ve yarı doğrusal eliptik denklemlerin düzenliliğini analiz etti.
Ivan Petrovsky denetiminde bir öğrenci tezi yazdı ve sonuçta Klaus Roth ve René Thom'a verilen 1958 Fields Madalyası için nihai aday listesinde yer aldı.


## Yayınları.
  - .
  - (Jack Lohwater tarafından çevrildi).


## Ödüller ve takdirler.
  - 1966: P. L. Chebyshev Ödülü (Nina Nikolayevna Ural'tseva ile birlikte)  "Linear and quasilinear equations of elliptic type" adlı çalışması için
  - 1969: SSCB Devlet Ödülü
  - 1989: Roma'daki Accademia dei Lincei üyesi
  - 1990: Rusya Bilimler Akademisi üyesi
  - 1992: Kovalevskaya Ödülü  "Attractors for Semigroups and Evolution Equations" adlı çalışma serisi için
  - 1994: ICM Emmy Noether Lecture
  - 1998: John von Neumann Ödülü
  - 1999: Dostluk Nişanı
  - 2002: Lomonosov Altın Madalyası  kısmi diferansiyel denklemler teorisi ve matematiksel fizik alanındaki üstün başarıları için
  - Ladyzhenskaya'nın doğumunun 97. yıldönümü olan 7 Mart 2019'da arama motoru Google, onun anısına bir Google Doodle yayınladı. Eşlik eden yorumda ise “Bugünün Doodle'ı, kişisel trajedi ve engelleri aşarak kendi kuşağının en etkili düşünürlerinden biri haline gelen Rus matematikçi Olga Ladyzhenskaya'yı kutluyor” denildi.
  - 2022 yılında, onuruna "Ladyzhenskaya Prize in Mathematical Physics" ödülü oluşturulmuştur. Ödül ilk kez 2 Temmuz 2022'de (WM)², Matematikte Kadınlar için Dünya Toplantısı ve Olasılık ve Matematiksel Fizik konferansında ortak bir oturumda OAL Prize Winner 2022 olarak Svetlana Jitomirskaya'ya verildi.