# Şiiliğin tarihi
Şiîliğin kronolojik tarihi Nüfuslarına göre bir tahmin yapılacak olunursa, yaklaşık olarak Dünya'daki toplam Müslüman nüfusun %87-88'i Sünni ve yaklaşık %11-12'si de büyük bir ekseriyeti Onikiciler i'tikadına mensup olan Şiîler'den müteşekkildir. 12-15 Milyon arasında olan İsmaili nüfusu da Şiîliğin içerisinde yaklaşık olarak %10'nun üzerinde, tüm İslâm Dîni içerisinde ise %1'in hemen üzerindedir.


## Şiîlik tarihindeki önemli olaylar.
Muhammed'in dönemi "(610-632)"
  - Ümmet • Cihad • Hicret
  - Kureyşliler • Bedir Savaşı
  - Banu Kainuka'a • Banu Kainuka'a istilası 
  - Banu Nadir • Banu Kureyze
  - General Muhammed • İslam savaş hukuku
  - Uhud Savaşı • Hendek Savaşı
  - Hudeydiye Barışı • Hayber Savaşı
  - Mu'te Savaşı • Mekke'nin Fethi
  - Huneyn Savaşı • Autas Savaşı
  - Taif Seferi • Tebük Seferi
Hulefa-i Raşidin dönemi "(632-661)"
  - Ghadir El-Khumm "(10 Mart 632)"
  - Nihavend Savaşı
  - Sasanilerin yıkılışı 
  - İlk Fitne "(656-661)"
  - Cemel Vakası
  - Sıffin Savaşı • Hakem Olayı
  - Nehrevan Savaşı
  - Haricîlik • Bâtınîlik • Şiîlik • Sünnîlik
Emevîler dönemi "(661 - 750)"
  - Muaviye • Hasan
  - İkinci Fitne "(680 - 692)"
  - Yezid • Hüseyin • Kerbela Savaşı
Abbâsîler dönemi "(750 - 1258)"
  - Ebu'l-Abbas es-Seffâh • Mansur
  - Harun Reşid • Emin • Memun • Mutasım


## Şiî devletlerin tarihi sınıflandırılması.
Mezheplerine göre Şiî devletler:
  - Caferîlik
   - "Ahbârîlik"
    - Afşar Hanedanı
    - Gence Hanlığı
    - İlhanlılar
     - Celayirîler
     - Çobanoğulları
     - Serbedâriler
    - İnyuiler
    - Karabağ Hanlığı
    - Karakoyunlular
    - Safevi Hanedanı
    - Şeki Hanlığı
    - Şirvan Hanlığı
    - Zend Hanedanı 
   - "Şeyhîlik"
    - Kaçarlar
   - "Usûlîlik"
    - Kaçar Hanedanı
    - Pehlevi Hanedanı 
    - İran
  - İsmailîlik
   - "Elemût Devleti"
   - "Fatımiler Halifeliği"
    - Fatımî Himayeleri
     - Banu Kanz 
     - Hamdaniler 
     - Kelbîler 
     - Mirdasiler 
     - Sülâihiler
   - "Karmatiler"
    - Jabrîler
     - Banu Ukaylîler
      - Uyûnîler
       - Usfurîler
        - Jarvanîler
  - Nusayrîler "(Nusayr’îyye)"
   - Alavi Devleti
  - Zeydilik
   - Alavîler 
   - Banu Ukheydhirîler 
   - Büveyhoğulları 
   - Cüstaniler
   - El-Mezîdiler
   - Hasanveyhiler
   - İdrisiler
    - Hammûdiler
   - Kakuyiler
   - Yemen İmamları/Kralları


## Şîʿa mezhepler ve onlara ait devletler.
 - İmamîlik
   - Ghulat-i Şîʿa "(Kökenciler)" 
    - Bazighîlik 
    - Dhammîlik 
    - Ghurabîlik 
    - Hûrrem’îyye-Bâbek’îyye "(Babek Hürremi-Kızıl-Giyinenler)"
    - Keysanîlik "(Dörtçüler)" 
     - Berberîcilik 
     - Haşimîlik 
     - Karibîlik / Kuraybîlik 
     - Sarrajcılık 
    - Nusayr’îyye "(Arap Aleviliği)" 
     - Haydariyye 
     - Şemsiyye / Şimaliyye
     - Kameriyye / Kilaziyye
     - Gaybiyye
    - Ya'furîlik 
   - Zeydilik "(Beşçiler)"
    - Dukeynîlik 
    - Halefîlik 
    - Heşebîlik / Sûrhabîlik 
    - Jarûdîlik 
     - Alavîler 
     - Banu Ukheydhirîler 
     - Büveyhoğulları
     - Cüstaniler
     - El-Mezîdiler
     - Hasanveyhiler
     - "İdrisiler"
      - Hammûdiler
     - Kakuyiler
     - Yemen İmamları/Kralları
    - Süleymanîlik 
     - Butrîlik / Tâbîrilik 
     - Salihîlik
    - Vâsîtîlik 
   - İsmailîlik "(Yedicilik)"
    - Fatımiler Halifeliği 
     - "Dürzîlik" "(Tevhîd Dâvâsı)"
     - "Mustâlîlik"
      - Mecîd’îyye/Hâfız’îyye
      - Tâyyîb’îyye "(Et-Tâyyîb Ebû’l-Kâsım)"
       - "Alevî Bohra"
       - "Davudî Bohralar"
       -  
       - "Süleymanî Bohra"
       - "Sünnî Bohralar" 
       -  
     - "Nizarîlik"
      - Elemût Devleti
       - "Ensarîler" 
       - "Haşhaşiler"
         - Ağa Hanlar 
          - "I. Ağa Han Cemâati" 
          - "II. Ağa Han Cemâati" 
          - "III. Ağa Han Cemâati"
          - "IV. Ağa Han Cemâati" 
      - Böszörmény 
    - Fatımî Himayeleri
     - Banu Kanz 
     - Hamdaniler 
     - Kelbîler 
     - Mirdasiler
     - Sülâihiler
    - Yediciler 
     - "Karmatiler" 
      - Jabrîler
       - "Banu Ukaylîler"
        -  
   - Caferîlik "(Onikicilik)"
    - Ahbârîlik
     - Afşar Hanedanı
     - Gence Hanlığı
     - "İlhanlılar"
      - Celayirîler
       - "Hurûfîlik" "(Nâimî)"
      - Çobanoğulları
      - Serbedâriler
     - İnyuiler
     - Karabağ Hanlığı
     - Karakoyunlular
     - "Safevîlik" 
      - Kızılbaşlar
       - "Alevîlik" 
        -  
         -  
       -  
        -  
        -  
        -  
        -  
       - "Çınarcılık" 
       - "Yâresânizm" 
      - Safevi Hanedanı
     - Şeki Hanlığı
     - Şirvan Hanlığı
     - Zend Hanedanı 
    - Şeyhîlik
     - "Kaçarlar"
      - Bâbîlik "(Dîn)"
      - Bahâîlik "(Dîn)"
    - Usûlîlik
     - Kaçar Hanedanı
     - Pehlevi Hanedanı 
     - İran
   - Sınıflandırılamayanlar 
    - Eftahîlik / Fethîlik 
    - Muhammedîlik 
    - Tavûssîlik 
    - Vâkıfîlik


## Dallar.
Şiîler Sekeleyn hadisini öne sürerek, İslam Dîni Peygamberi Muhammed'in ölümü sonrasında imâmetin ya da halifelik makâmının Ali ile başlamak üzere onun neslinden gelenlere ait olduğu tezini savunmaktadır.


## Bibliografya.
  - Arnol'd, "İntişarı İslâm Tarihi," Profesör Halil Hâlid tercümesi.
  - Asım, Necip, "Türk Tarihi."
  - Aynî, Bedr'ed-Dîn Mahmud, "İkd'ûl-Cûmman."
  - Aynî, Mehmet Ali, "Tasavvuf Tarihi,"
  - Balcıoğlu, Tahir Harimî, "Türk Târihinde Mezhep Cereyanları."
  - Barthold, W., "İslâm Medeniyeti Tarihi, Professör Dr. Fuad Köprülü'nün Geniş, izah, düzeltme ve ilâvelerle tercümesi."
  - Brown, "İran Edebiyât Tarihi."
  - Câhiz, "Kitâb'ûl-Beyân ve't-Tebyin."
  - –, "Kitâb Fezâil'ül-Etrak."
  - Câmî, Mevlânâ, "Nefeat'ûl-Üns."
  - Christensen, Arthur, "La regne du roi Kawadh I et le communisme Mazdakite."
  - Cüveynî, Alâ'ed-Dîn, "Cihân-Kûşâ."
  - Ebrû, Hâfız, "Zübdet'ût-Tevârih."
  - Ebû Zehra, Muhammed, "İslâm'da Siyâsî ve İ'tikadî Mezhepler Tarihi," Ethem Ruhi Fığlalı ve Osman Eskicioğlu tercümesi.
  - –, "Mezhepler Tarihi," İsmâil Dağ tercümesi.
  - El-Birûnî, Ebu Reyhan Muhammed bin Ahmed, "El-Âsâr'ûl-Bakiye an-Kurun'il-Hâliye."
  - Gök Alp, Ziya, "Eski Türkler'de din," Dar'ül-Fünun Edebiyat Fakültesi mecmuaları.
  - Gölpınarlı, Abd'ûl-Bâkî, "Türkiye'de Mezhepler ve Tarikâtlar."
  - Hâsırî, "İkd'ûl-Ferîd Hâşiyesi."
  - Handmir, Gıyâs'ed-Dîn, "Habib'üs-Sîyer."
  - Harimî, Tahir, "Naklî İlimler Tarihi."
  - –, "Tarihî Hikmette Sofîyûn."
  - –, "Târihte Edremit Şehri."
  - Hayrullah Efendi, "Hayrullah Efendi Tarihi."
  - Hilmi Ziyâ, "Mihrap mecmuaları – Anadolu'da dinî ruhiyât müşahedeleri."
  - Hüseyin Hüsamettin Efendi, "Amas'ya Tarihi."
  - İbn-i Arab Şâh, "Acâib'ûl-Makdur."
  - İbn-i Hacer, "Dürer'ûl-Kâmine."
  - –, "Enbe'ül-Gumur."
  - İbn-i Hâldun, "Mukaddime."
  - İbn-i Şahne, "Ravzât'ûl-Menazır."
  - İbn-i Tikteka, "Kitâb'ûl-Fahri."
  - İshak Efendi, "Kâşif'ül-Esrâr."
  - Kaşânî, Ebû-l'Kâsım Abd'Allâh, "Olcaytu Tarihi."
  - Kenarı, İbn-i Hallikân, "Şekayık."
  - Khârezmî, Muhammed bin Ahmed, "Mefatîh'ûl-Ulûm."
  - Köprülü, Fuad, "Türk Tarihinde İlk Mutasavvıflar."
  - Massignon, Louis, "Essai sur la lexique du mystique musulmane."
  - Mes'ûdî, Ali, "Mûruc'ûz-Zeheb."
  - –, "Kitâb'ût-Tenbih ve'l İşrâf."
  - Muhsin Fanî, Mûbid, "Tuhfe-i İsnâ Aşer'îye."
  - Muvaffık el-Mekkî, "Menâkıb."
  - Öz, Mustafa, "Mezhepler Tarihi ve Terimleri Sözlüğü."
  - Öztürk, Yaşar Nuri, "İmâm-ı Â'zam – Savunması ."
  - –, "En-el Hak İsyanı – Hallâc-ı Mansûr ."
  - Reşidî, Fazl'ûl-Lâh, "Câmi'ût-Tevârih."
  - Sıbt İbn'ûl Cezvî, "Mir'at-ûz-Zaman."
  - Suver'ûl-Ekalîm, İbn-i Nedim, "Fihrist."
  - Süyûtî, Celâl'ed-Dîn, "Tarih'ûl-Hulefâ."
  - Şehristanî, Muhammed, "Kitâb'ûl-Milel ve'n-Nihâl."
  - Şerafeddin, M., "Pamir İsmâ‘ilîleri," İlahiyat Fakültesi Mecmuası.
  - Yakût'ûl-Hamavî, Ebû Abd'ûl-Lâh, "Mû'cem'ûl-Büldan."
  - Zeydan, Jorji, "Medeniyet-i İslâm'îyye Tarihi", Zeki Magemez tercümesi