# 10 Eylül


## Olaylar.
  - 1509 - Osmanlı İmparatorluğu'nun başkenti İstanbul'da "Küçük Kıyamet" olarak adlandırılan 7.2 Ms (± 0.8) büyüklüğünde bir deprem meydana geldi.
  - 1515 - Diyarbakır Kuşatması: Diyarbakır, Osmanlı egemenliğine girdi.
  - 1623 - IV. Murat tahta çıktı.
  - 1756 - Rusya'da ilk tiyatro kuruldu.
  - 1855 - Osmanlı İmparatorluğu'nda ilk telgraf haberleşmesi başladı.
  - 1875 - Ruslar, Hokand'ı işgal etti.
  - 1882 - Almanya'da ilk Antisemitizm konferansı açıldı.
  - 1905 - İngiltere futbol kulübü olan Crystal Palace FC kuruldu.
  - 1918 - İngiliz savaş muhabiri Charles Repington, o sırada sürmekte olan savaşı ilk kez "I. Dünya Savaşı" olarak nitelendirdi.
  - 1919 - St. Germain Antlaşması'yla Avusturya-Macaristan İmparatorluğu parçalanarak, toprakları üzerinde Çekoslovakya, Yugoslavya ve Macaristan Devletleri kuruldu.
  - 1920 - Türkiye Komünist Partisi (TKP), Bakü'de kuruldu.
  - 1934 - Sovyetler Birliği, Milletler Cemiyeti'ne kabul edildi.
  - 1939 - Kanada, Almanya'ya savaş ilan etti.
  - 1942 - II. Dünya Savaşı: Birleşik Krallık Kraliyet Hava Kuvvetleri, Almanya'nın Düsseldorf şehrine 100 bin bomba attı.
  - 1943 - Alman askerleri, Roma'yı işgal etti.
  - 1960 - Ham petrol fiyatlarındaki düşüşü durdurmak gayesiyle Venezuela'nın teklifiyle, Bağdat'ta Venezuela, İran, Irak, Suudi Arabistan ve Kuveyt'in katılımıyla başlayan kongre sonucunda, 14 Eylül 1960'ta OPEC kuruldu.
  - 1971 - Boğaziçi Üniversitesi kuruldu.
  - 1981 - Picasso'nun "Guernica" tablosu, 40 yıl sonra ABD'den İspanya'ya döndü.
  - 2008 - İsviçre'deki Avrupa Nükleer Araştırmalar Merkezi CERN'de yüzyılın deneyi olarak bilinen ATLAS deneyi başladı.
  - 2017 - Irma Kasırgası, Karayipler'de yıkıcı hasara yol açtıktan sonra Kategori 4 olarak Florida'nın Cudjoe Key kentine ulaştı. Irma 134 kişinin ölümüyle ve 64,76 milyar dolar (2017 ABD doları) hasarla sonuçlandı.
  - 2025 - University of Utah'da konuşma yapan Amerikan aktivist Charlie Kirk Tyler Robinson Tarafından ilk başta kalbine gelen sonradan sekip boynundaki şah damarını parçalayan mermi sayesinde suikaste uğradı.


## Doğumlar.
  - 1169 - II. Aleksios, Bizans İmparatoru (ö. 1183)
  - 1487 - III. Julius, 1550-1555 arasında papa (ö. 1555)
  - 1638 - Maria Theresa, Habsburg Hanedanı'nın İspanya koluna mensubiyet yoluyla Avusturya Arşdüşesi ve evlilik yoluyla Fransa Kraliçesi (ö. 1683)
  - 1659 - Henry Purcell, İngiliz besteci (ö. 1695)
  - 1714 - Niccolò Jommelli, İtalyan besteci (ö. 1774)
  - 1786 - Nicolás Bravo, Meksikalı asker ve siyasetçi (ö. 1854)
  - 1860 - Marianne von Werefkin, Rus asıllı İsviçreli dışavurumcu ressam (ö. 1938)
  - 1866 - Jeppe Aakjær, Danimarkalı yazar (ö. 1930)
  - 1887 - Giovanni Gronchi, İtalyan politikacı (ö. 1978)
  - 1890 - Franz Werfel, Avusturyalı romancı, oyun yazarı ve şair (d. 1945)
  - 1892 - Arthur Compton, Amerikalı fizikçi ve Nobel Fizik Ödülü sahibi (ö. 1962)
  - 1894 - Aleksandr Dovjenko, Ukrayna kökenli Sovyet senarist, film yapımcısı ve yönetmen (ö. 1956)
  - 1897 - Georges Bataille, Fransız sosyolog ve yazar (ö. 1962)
  - 1899 - Wolf Messing, Sovyet telepat (ö. 1974)
  - 1901 - Kasım Tınıstanov, Kırgız dilbilimci, şair, oyun yazarı, eğitimci, gazeteci (ö. 1938)
  - 1908 - Carel Weight, İngiliz ressam (ö. 1997)
  - 1910 - Gaston Defferre, Fransız siyasetçi (ö. 1986)
  - 1914 - Robert Wise, Amerikalı film yönetmeni ve En İyi Yönetmen Akademi Ödülü sahibi (ö. 2005)
  - 1918 - Franz Immig, Alman futbolcu (ö. 1955)
  - 1922 - Barbara Chilcott, Kanadalı aktris (ö. 2022)
  - 1928 - Ioannes Vanier, Kanadalı filozof ve düşünür (ö. 2019)
  - 1929 - Arnold Palmer, Amerikalı profesyonel golfçü (ö. 2016)
  - 1931 - Ece Ayhan, Türk şair (ö. 2002)
  - 1932 - Bo Goldman, Amerikalı senarist ve En İyi Uyarlama Senaryo Akademi Ödülü sahibi (ö. 2023)
  - 1933 
  - Yevgeni Hrunov, Soyuz 5 ve Soyuz 4 görevlerinde uçan Sovyet kozmonot (ö. 2000)
  - Karl Lagerfeld, Alman moda tasarımcısı (ö. 2019)
  - 1934 - Mr. Wrestling II, Amerikalı profesyonel güreşçi (ö. 2020)
  - 1935 - Erdoğan Şahinoğlu, Türk bürokrat (ö. 2003)
  - 1937 - Jared Diamond, Amerikalı biyolog ve yazar
  - 1938 - Vasilije Radović, Yugoslav futbol kalecisi ve yöneticisi (ö. 2019)
  - 1939 - Ülkü Uluırmak, Türk şair ve yazar 
  - 1941 - Stephen Jay Gould, Amerikalı paleontolog (ö. 2002)
  - 1943 
  - Tezer Özlü, Türk yazar (ö. 1986)
  - Horst-Dieter Höttges, Alman milli futbolcu (ö. 2023)
  - 1944 - Şerefettin Canda, Türk akademisyen ve Mustafa Kemal Üniversitesi'nin Rektörü
  - 1945 
  - Dennis Burkley, Amerikalı oyuncu (ö. 2013)
  - Jose Feliciano, Porto Rikolu şarkıcı ve gitaristtir 
  - 1946 - Michèle Alliot-Marie, Fransız siyasetçi
  - 1947 - Larry Nelson, Amerikalı golfçü
  - 1948 
  - Tony Gatlif, Cezayirli yönetmen
  - Bob Lanier, Emekli Amerikalı profesyonel basketbolcu (ö. 2022)
  - 1949 - Bill O'Reilly, Amerikalı televizyon programcısı, yazar, köşe yazarı ve siyaset yorumcusu
  - 1950 
  - Babette Cole, İngiliz çocuk kitabı yazarı ve çevirmen (ö. 2017)
  - Joe Perry, Amerikalı müzisyen
  - 1951 - Celal Adan, Türk siyasetçi
  - 1952 - Patrick McGorry, İrlanda doğumlu Avustralyalı psikiyatris 
  - 1953 - Amy Irving, Amerikalı oyuncu
  - 1954 
  - Nurdan Şanlı, Türk siyasetçi 
  - Don "The Dragon" Wilson, Amerikalı Kick Boks şampiyonu ve oyuncu
  - 1956 - Ufuk Güldemir, Türk gazeteci (ö. 2007)
  - 1957 - Sermet Erkin, Türk illüzyonist ve tiyatro oyuncusu
  - 1958 - Chris Columbus, Amerikalı film yönetmeni, yapımcı ve senarist
  - 1959 - Michael Earl, Amerikalı kuklacı, seslendirme sanatçısı ve senarist (ö. 2015)
  - 1960
  - Alison Bechdel, Amerikalı karikatürist
  - Colin Firth, İngiliz oyuncu ve En İyi Erkek Oyuncu Akademi Ödülü sahibi
  - 1961 
  - Ali Sivri, Türk asker (Eski 1. Ordu Komutanı)
  - Abdulkadir Yazıcı, Türk bürokrat 
  - Yossi Kohen, İsrailli istihbaratçı
  - 1963 
  - Ercüment Coşkundere, Türk eski futbolcu ve teknik direktör
  - İsmail Gökçek, Türk eski futbolcu
  - 1964 
  - Jack Ma, Çinli iş insanı ve Alibaba Group'un kurucusu
  - Musashi Mizushima, Japon eski futbolcu 
  - 1965 - Fehed el-Bişi, Suudi milli futbolcu
  - 1966 
  - Stoyan Yankulov, Bulgar perküsyonist
  - Ahrik Tsveyba, Rus eski milli futbolcu 
  - 1967 
  - Takafumi Hori, Japon eski futbolcu
  - Mehmet Güzelmansur, Türk siyasetçi (Hatay milletvekili)
  - 1968 
  - Andreas Herzog, Avusturyalı millî futbolcu ve teknik direktör
  - Big Daddy Kane, Amerikalı hip hop sanatçısı ve oyuncu
  - Guy Ritchie, İngiliz yönetmen
  - 1969 
  - Hakan Çelik, Türk gazeteci ve radyo-TV programı yapımcısı
  - Johnathon Schaech, Amerikalı oyuncu
  - 1970 - Anna Book, İsveçli şarkıcı 
  - 1971 - Piotr Sowisz, Polonyalı futbolcu 
  - 1972 
  - Takeshi Watanabe, Japon eski millî futbolcu 
  - Katarína Hasprová, Slovak aktris ve şarkıcı
  - João Carlos dos Santos, Brezilyalı millî futbolcu ve teknik direktör
  - 1973 
  - Ferdinand Coly, Senegalli millî futbolcu
  - Deniz Yücel, Türk asılı Alman gazeteci ve yazar
  - 1974 
  - Ebru Cündübeyoğlu, Türk tiyatro, sinema, dizi oyuncusu, şarkıcı ve yazar
  - Hande Fırat, Türk muhabir ve sunucu
  - Ryan Phillippe, Amerikalı oyuncu
  - Ben Wallace, Amerikalı profesyonel basketbolcu
  - 1975
  - Viktor Kassai, Macar futbol hakemi
  - Nobuhisa Yamada, Japon eski millî futbolcu
  - Devrim Özder Akın, Türk sinema, dizi ve tiyatro oyuncu 
  - 1976 - Alexander Zach, Avusturyalı politikacı
  - 1977 
  - Rodrigo Batata, Brezilyalı eski futbolcu 
  - Mitsuhiro Toda, Japon eski futbolcu
  - 1978 - Ramūnas Šiškauskas, Litvan eski basketbolcu
  - 1979 - Fethi Kantarcı, Türk oyuncu 
  - 1980
  - Şahin Necefi, İranlı şarkıcı ve söz yazarı
  - Doğan Seyfi Atlı, Türk futbolcu 
  - Şahin Necefi, İranlı şarkıcı ve söz yazarı
  - 1981 - Germán Denis, Arjantinli eski profesyonel futbolcu
  - 1982 
  - Stephen McManus, İskoçyalı eski milli futbolcu 
  - Naldo, Brezilyalı eski futbolcu 
  - Jean-Charles Cirilli, Fransız futbolcu 
  - 1983 
  - Fernando Belluschi, Arjantinli millî futbolcu
  - Shawn James, Guyanalı-Amerikalı basketbolcu
  - Jérémy Toulalan, Fransız eski millî futbolcu
  - 1984 
  - Metin Tuğlu, Türk oyuncu 
  - Gökhan Emreciksin, Türk futbolcu 
  - Yasumichi Uchima, Japon eski futbolcu
  - Xiomara Blandino, Nikaragualı model
  - 1985 
  - Laurent Koscielny, Fransız millî futbolcu 
  - Elyse Levesque, Kanadalı film ve televizyon oyuncusu
  - Kenya Matsui, Japon futbolcu
  - 1987 - Elif Güneri, Türk boksör
  - 1989 - Tolga Ünlü, Almanya doğumlu Türk futbolcu
  - 1990 
  - Abdülaziz Hüseyin, BAEli futbolcu
  - Ørjan Nyland, Norveçli futbolcu
  - 1991 
  - Erkan Kaş, Kosova asıllı Türk futbolcu 
  - Sem Mursi, Mısırlı profesyonel milli futbolcu 
  - Auremir, Brezilyalı futbolcu 
  - 1992 - Ricky Ledo, Amerikan profesyonel basketbolcu
  - 1993 - Yuki Nishino, Japon buz patenci
  - 1994 
  - Mehdi Turabi, İranlı milli futbolcu
  - Tsubasa Nihei, Japon futbolcu
  - 1995 
  - Samed Kaya, Türk oyuncu
  - Jack Grealish, İngiliz milli futbolcu 
  - 1997 - Liam Cacatian Thomassen, İsveçli şarkıcı
  - 1998 
  - Daiki Suga, Japon futbolcu
  - Ao Tanaka, Japon futbolcu
  - 1999 - Tuğba Danışmaz, Türk atlet
  - 2000 - Batuhan Kırdaroğlu, Türk futbolcu


## Ölümler.
  - 1167 - Matilda, İngiltere Krallığı kraliçesi (d. 1102)
  - 1308 - Go-Nijō, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 94. İmparatoru (d. 1285)
  - 1382 - I. Lajos, 1342'den 1370'e kadar Macaristan ve Hırvatistan ve Polonya Kralı (d. 1326)
  - 1419 - Jean de Bourgogne, Burgonya Dükü (d. 1371)
  - 1669 - Henrietta Maria, Fransa Prensesi (d. 1609)
  - 1676 - Gerard Winstanley, İngiliz Protestan dini reformist, siyaset filozofu ve aktivist (d. 1609)
  - 1749 - Émilie du Châtelet, Fransız matematikçi, fizikçi ve yazar (d. 1706)
  - 1797 - Mary Wollstonecraft, İngiliz yazar (d. 1759)
  - 1842 - William Hobson, ilk Yeni Zelanda Valisi ve Waitangi Antlaşması'nın yazarlarından (d. 1792)
  - 1854 - Erzurumlu Emrah, Türk halk şairi (d. 1775)
  - 1876 - Abdülhalim Galip Paşa, Osmanlı devlet adamı ve şair
  - 1889 - III. Charles, 28. Monako prensi ve Valentinois Dükü (d. 1818)
  - 1898 - Elisabeth, Avusturya İmparatoriçesi (suikast) (d. 1837)
  - 1913 - William Jay Gaynor, Amerikalı siyasetçi (d. 1849)
  - 1922 - Wilfrid Scawen Blunt, İngiliz şair ve yazar (d. 1840)
  - 1928 - Moris Şinasi, Osmanlı kökenli Amerikalı iş insanı ve hayırsever (d. 1855)
  - 1931 - Dimitri Egorov, Rus matematikçi (d. 1869)
  - 1939 - Wilhelm Fritz von Roettig, Polonya işgaline katılan Waffen-SS'de general (d. 1888)
  - 1940 - Nikola Ivanov, Bulgar general (d. 1861)
  - 1948 - I. Ferdinand, Bulgaristan'ın ilk Çarı (d. 1861)
  - 1956 - Robert Julius Trumpler, İsviçreli-Amerikan gök bilimci (d. 1886)
  - 1961 - Frederick William Pethick-Lawrence, Britanyalı İşçi Partili politikacı (d. 1871)
  - 1971 - Pier Angeli, İtalyan aktris (d. 1932)
  - 1975 - George Thomson, İngiliz Fizikçi, Nobel Fizik Ödülü sahibi (d. 1892)
  - 1976 - Dalton Trumbo, Amerikalı romancı ve senaryo yazarı (d. 1905)
  - 1979 - Agostinho Neto, Angolalı şair ve Devlet Başkanı (d. 1922)
  - 1979 - Cuma Tak, PKK kurucularından Kürt militan (d. 1956)
  - 1983 - Felix Bloch, İsviçreli fizikçi ve Nobel Fizik Ödülü sahibi (d. 1905)
  - 1983 - Balthazar Johannes Vorster, Güney Afrikalı siyasetçi (d. 1915)
  - 1985 - Jock Stein, İskoç futbolcu ve teknik direktör (d. 1922)
  - 1994 - Max Morlock, Alman futbolcu (d. 1925)
  - 1995 - Oral Sander, Türk akademisyen (d. 1940)
  - 1996 - Bekir Sıdkı Sezgin, Türk ses sanatkarı ve bestekâr (d. 1936)
  - 2007 - Jane Wyman, Amerikalı aktris ve Ronald Reagan'ın ilk eşi (d. 1917)
  - 2011 - Cliff Robertson, Amerikalı oyuncu (d. 1923)
  - 2012 - Lance LeGault, Amerikalı oyuncu ve seslendirme sanatçısı (d. 1935)
  - 2014 - Richard Kiel, Amerikalı oyuncu, komedyen, yazar, yapımcı ve sunucu (d. 1939)
  - 2014 - Károly Sándor, Macar futbolcu (d. 1928)
  - 2015 - Adrian Frutiger, İsviçreli yazar ve sanatçı (d. 1928)
  - 2015 - Ihab Hassan, Amerikalı edebiyat teorisyeni, eleştirmeni ve yazar (d. 1925)
  - 2016 - Mahmut Hekimoğlu, Türk sinema oyuncusu ve film yapımcısı (d. 1955)
  - 2016 - Joy Viado, Filipinli şarkıcı, aktris ve komedyen (d. 1965)
  - 2017 - Hans Alfredson, İsveçli film yönetmeni, komedyen, yazar ve aktör (d. 1931)
  - 2017 - Nancy Dupree, Amerikalı tarihçi ve akademisyen (d. 1927)
  - 2017 - Harry Landers, Amerikalı oyuncu (d. 1921)
  - 2017 - B. V. Radha, Hint oyuncu ve film yapımcısı (d. 1948)
  - 2017 - Len Wein, Amerikalı çizgi roman sanatçısı, yazar ve editör (d. 1948)
  - 2018 - Peter Donat, Kanadalı-Amerikalı oyuncu (d. 1928)
  - 2018 - Johannes Geldenhuys, Güney Afrikalı asker (d. 1935)
  - 2018 - Paul Virilio, Fransız kentbilimci ve estetik felsefecisi (d. 1932)
  - 2018 - Co Westerik, Hollandalı grafik sanatçısı ve fotoğrafçı (d. 1924)
  - 2019 - Stefano Delle Chiaie, İtalyan neo-faşist (d. 1936)
  - 2019 - Jeff Fenholt, Amerikalı şarkıcı, müzisyen ve oyuncu (d. 1950)
  - 2019 - Valerie Van Ost, İngiliz oyuncu (d. 1944)
  - 2019 - Hossam Ramzy, Mısırlı perküsyoncu ve besteci (d. 1953)
  - 2019 - Albert Razin, Rus Udmurt Ülkesinin bilim kişisi, felsefe bilimi doktoru ve sosyolog (d. 1940)
  - 2019 - Süleyman Turan, Türk sinema ve tiyatro sanatçısı (d. 1936)
  - 2020 - Caroline Chomienne, Fransız film yapımcısı ve yönetmeni (d. 1957)
  - 2020 - Diana Rigg, İngiliz sinema ve dizi oyuncusu (d. 1938)
  - 2021 - Charles Konan Banny, Fildişi Sahilli siyasetçi ve ekonomist (d. 1942)
  - 2021 - Michael Chapman, İngiliz şarkıcı, söz yazarı ve gitarist (d. 1941)
  - 2021 - Jorge Sampaio, Portekizli siyasetçi ve avukat (d. 1939)
  - 2021 - Saadi Yacef, Cezayirli asker, aktivist ve oyuncu (d. 1928)
  - 2021 - Duygun Yarsuvat, Türk akademisyen, hukukçu ve spor yöneticisi (d. 1937)
  - 2022 - Menno Boelsma, Hollandalı sürat patencisi (d. 1961)
  - 2022 - Mario Bortolotto, Avustralya futbolu oyuncusu (d. 1957)
  - 2022 - Choichi Terukina, Japon Ryukyuan klasik müzisyeni (d. 1932)
  - 2025 - Charlie Kirk, Amerikan aktivist ve siyasetçi (d.1993) 


## Tatiller ve özel günler.
  - Dünya İntiharı Önleme Günü