# Doğu Grubu Anadolu ağızları
Doğu Grubu Anadolu ağızları veya Batı Azeroid Ağızları Türkiye Türkçesi ağızlarının Anadolu ağız bölgesinde yer alan alt ağız gruplarından biridir. Anadolu kolu ana ağız grupları bakımından Doğu Grubu, Kuzeydoğu Grubu ve Batı Grubu olarak üçe ayrılır. Doğu Grubu da söz konusu üç ana alt gruptan birini oluşturur.
 - Doğu ve Güneydoğu Anadolu'daki Türk ağızlarının bölgesel özelliklerini detaylandırmak için, her ilin kendine özgü dilsel yapısını incelemek faydalı olacaktır. Bu ağızlar, tarihsel olarak Oğuz Türkçesinin Doğu koluna ait olup, özellikle Azerbaycan Türkçesi (Güney Azericesi) ile yakın benzerlikler taşır. Bu benzerlikler, bölgede tarihsel olarak hüküm süren Karakoyunlu, Akkoyunlu ve Safevîler gibi Türkmen konfederasyonlarının etkisiyle şekillenmiştir.


### Erzurum, Erzincan, Kars, Iğdır.
Bu illerde konuşulan ağızlar, fonetik ve morfolojik açıdan Azerbaycan Türkçesiyle birçok ortak özelliğe sahiptir. Örneğin, "q" uvular sesi, "-mışdı" gibi fiil ekleri ve "dədə, bala, ənə" gibi kelimeler bu benzerliklere örnek olarak verilebilir. Bu bölgelerdeki ağızlar, Azerbaycan Türkçesiyle olan yakınlıkları nedeniyle bazı akademisyenler tarafından "Azeroid" veya "Acemî Türkçesi" olarak adlandırılmaktadır.


### Van, Bitlis, Muş.
Van ve çevresindeki ağızlar, özellikle fonetik yapılarıyla Azerbaycan Türkçesine yakınlık gösterir. Bu bölgelerdeki ağızlar, tarihsel olarak Safevîler döneminde bölgeye yerleşen Türkmen topluluklarının dil özelliklerini yansıtır. Bu ağızlar, Azerbaycan Türkçesiyle olan benzerlikleri nedeniyle "Azeroid" olarak sınıflandırılabilir.


### Diyarbakır, Urfa, Mardin.
Güneydoğu Anadolu'daki bu illerde, Kızılbaş-Alevî topluluklarının etkisiyle şekillenmiş ağızlar bulunmaktadır. Bu ağızlar, Azerbaycan Türkçesiyle Azeroid ailesinin koludur. Ancak, Batı Anadolu'dan gelen Türkmen topluluklarının da etkisiyle, bu bölgelerde çift katmanlı bir ağız yapısı oluşmuştur. Bu yapı, hem Azeri-tarzı lehçeleri hem de Anadolu Türkçesine yakın ağızları içermektedir. Diyarbakır ve Mardin gibi Güneydoğu Anadolu bölgelerinde yaşayan Alevî-Qızılbaş toplulukları, günümüzde hâlâ “azeroid” olarak nitelendirilebilecek Türk lehçelerini konuşmaktadır. Bu lehçeler, tarihsel olarak İran'ın kuzeybatısı ile Azerbaycan’da konuşulan Ağamî/Azeri Türkçesi ile yakın özellikler taşır. Bu dilsel yakınlık, söz konusu toplulukların Safevî-Qızılbaş kültürüyle olan derin bağlantılarından kaynaklanır. Özellikle Yedi Ulu Ozan — Şah İsmail Hatayi, Fuzûlî, Nesimî, Kul Himmet gibi şairler — bu bölgedeki Alevîlerin hem inanç hem de günlük diline büyük etki yapmıştır.
Buna karşılık, aynı bölgedeki Sünnî Türk toplulukları — her ne kadar Oğuz-Türkmen kökenli olsalar da — zamanla daha standartlaşmış, Osmanlı-Türkçesi etkisindeki bir ağız benimsemişlerdir. Bu durum, onların dilsel ve kültürel olarak daha "anasyonalize", yani cumhuriyet sonrası Türkiye'deki ortak kimlik yapısına daha fazla entegre olmalarına yol açmıştır.
Dolayısıyla, Güneydoğu'daki Qızılbaş-Türkmen topluluklarında, özellikle cem, nefes, deyiş gibi sözlü kültür ve inanç ritüelleri sayesinde, Doğu Oğuzca kökenli bir Ağamî Türkçesi yaşatılmaya devam etmektedir. Bu da onları, çevrelerindeki Sünnî halklardan hem dil hem kimlik anlamında belirgin şekilde ayırmaktadır.


### Tunceli (Dersim), Elazığ, Bingöl.
Bu bölgelerdeki ağızlar, Zaza ve Kürt dilleriyle temas halinde olan Türk ağızlarıdır. Ancak, özellikle Alevî topluluklarının etkisiyle, Azerbaycan Türkçesiyle benzerlik gösteren özellikler de taşırlar. Bu ağızlar, hem yerel dillerin etkisiyle şekillenmiş hem de tarihsel olarak bölgeye yerleşen Türkmen topluluklarının dil özelliklerini yansıtır.
----Bu illerdeki ağızlar, Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin ağız özelliklerini taşır. Bu ağızlar, fonetik, morfoloji ve semantik açıdan standart Türkçeden farklılık gösterir. Bölgedeki ağızlar, tarihsel olarak bölgeye yerleşen Türkmen topluluklarının dil özelliklerini yansıtır.Anadolu ağızlarının Doğu Grubu içinde yer alan yerler ve bunların alt gruplar şunlardır:Leylâ Karahan, Anadolu Ağızlarının Sınıflandırılması, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara 1996, s. 57-58.
1. Grup: Ağrı, Van, Muş, Bitlis, Bingöl, Siirt, Diyarbakır, Mardin, Hakkâri, Şanlıurfa (Birecik, Halfeti hariç), Palu, Karakoçan ağızları.
1.1. Ağrı, Malazgirt 
1.2. Muş, Bitlis 
1.3. Ahlat, Adilcevaz, Bulanık, Van 
1.4. Diyarbakır, Şanlıurfa 
1.5. Palu, Karakoçan, Bingöl, Karlıova, Siirt
2. Grup: Kars, Erzurum, Aşkale, Ovacık, Narman, Pasinler, Horasan, Hınıs, Tekman, Karayazı, Erzincan, Tercan, Çayırlı, Kemah, Refahiye, Gümüşhane ağızları.
2.1. Kars ("yerli ağzı")
2.2. Erzurum, Aşkale, Ovacık, Narman 
2.3. Pasinler, Horasan, Hınıs, Tekman, Karayazı, Tercan ("kısmen")
2.4. Bayburt, İspir (Hunut grubu hariç), Erzincan, Çayırlı, Tercan ("kısmen")
2.5. Gümüşhane 
2.6. Refahiye, Kemah 
2.7. Kars ("Azeriler ve Terekemeler")
3. Grup: Ardahan, Posof, Artvin, Şavşat, Yusufeli, Ardanuç, Oltu, Tortum, Olur, Şenkaya, İspir ağızları.
3.1. Posof, Artvin, Şavşat, Ardanuç, Yusufeli 
3.2. Ardahan, Olur, Oltu, Şenkaya, İspir (Hunut grubu), Tortum 
4. Grup: Kemaliye, İliç (Erzincan), Elazığ, Keban, Baskil, Ağın, Harput, Tunceli ağızları.
4.1. Kemaliye, İliç, Ağın 
4.2. Tunceli, Hozat, Mazgirt, Pertek 
4.3. Harput 
4.4. Elazığ, Keban, Baskil