# Hollanda ve Flaman Rönesans resmi
Hollanda ve Flaman Rönesans resmi, Aşağı Ülkeler'deki İtalyan Rönesans sanatı’na 16. yüzyıldaki tepkiyi ve aynı zamanda önceki İlk dönem Hollanda resmi ile birçok devamlılığı temsil eder. Bu dönem, 16. yüzyılın başındaki Anvers Manneristleri ve Hieronymus Bosch'tan, sonunda Hendrik Goltzius ve Joachim Wtewael gibi son Kuzey Maniyeristlerine kadar uzanır. Sanatçılar hem İtalyan resminin son yeniliklerinden hem de İlk dönem Hollanda sanatçıları’nın yerel geleneklerinden yararlandılar.
Anvers bölgenin en önemli sanat merkeziydi. Fantastik yapılmış resimlerini büyük bir miras bırakan Bosch da dahil olmak üzere pek çok sanatçı Avrupa sarayları için çalıştı. Jan Mabuse, Maarten van Heemskerck ve Frans Floris, İtalyan modellerinin benimsenmesinde ve bunların kendi sanatsal dillerine dahil edilmesinde etkili oldular. Baba Pieter Bruegel, Bosch'un o dönemde çok bilinen tek sanatçısı olduğundan ve alışılmadık görünebilir ama aslında yaptığı birçok yenilik Anvers'in verimli sanat ortamına dayanıyordu.
Hollandalı ve Flaman ressamlar aynı zamanda peyzaj ve tür resmi gibi yeni konuların oluşturulmasında da etkiliydiler. Örneğin Joachim Patinir, dünya peysaj kompozisyon tipini icat ederek peysaj resminin geliştirilmesinde önemli rol oynadı. Bu, Baba Pieter Bruegel tarafından mükemmelleştirildi ve ardından Pieter Aertsen de tür resmi’nin popülerleşmesine yardımcı oldu.
Yüzyılın ortasından itibaren Pieter Aertsen ve sonrasında yeğeni Joachim Beuckelaer, tür figürlerinin olduğu bol miktarlı yiyecekleri ve arka planda küçük dini ahlaki ortamlarını içeren bir tür "anıtsal natürmort" oluşturdular. Dünya peysajları gibi bu resimlerde genellikle tür hiyerarşisinin normal anlayışının "Mannerist tersine çevrilmesini" temsil eder ve "alçak" konuya "yüksek" konuya göre daha çok yer verdi.
Anthonis Mor, yüzyıl ortasının önde gelen portre sanatçısıydı ve Hollanda hassasiyetini Titian ve diğer İtalyan ressamların dersleriyle birleştiren bir tarza sahip portreleri nedeniyle tüm Avrupa'daki saraylarda talep görüyordu.


## Biçimsel evrim.
İtalyan Rönesans etkileri, 1500'lü yıllarda ilk dönem Hollanda resminde görülmeye başlandı, ancak birçok açıdan eski tarz hala oldukça kalıcıydı.
Anvers Maniyerizmi, bir miktar İtalyan etkisi gösteren ancak esasen eski ustaların tarzını ve konularını sürdüren ressamlar için kullanılan bir terimdir.
Hieronymus Bosch, çalışmaları tuhaf ve görünüşte mantıksız görüntülerle dolu, yorumlanması zor ve son derece bireysel bir sanatçıdır. Her şeyden önemlisi, şaşırtıcı derecede modern görünür. Kendisi İtalyan Rönesansı'ndan çok Gotik sanat ile ilişkili görünen bir rüyalar dünyası sunar ancak aynı döneme ait bazı Venedik baskıları da benzer düzeyde bir fantezi gösterir. Romanistler, İtalyan tarzlarını daha kapsamlı şekilde benimseyen bir sonraki etki aşamasıydı.
1550'den sonra Flaman ve Hollandalı ressamlar doğaya ve "kendi içinde" güzelliğe daha fazla ilgi göstermeye başladı. Bu da Rönesans unsurlarını içeren ancak İtalyan Rönesans sanatının zarif hafifliğinden uzak kalan ve doğrudan büyük Flaman ve Hollandalı Barok ressamları manzaralara, natürmortlara ve tür resimlerine (günlük yaşamdan resim konularına) götüren üsluba yöneltti. Bu evrim Joachim Patinir ve Pieter Aertsen'in eserlerinde görülmektedir. Ancak bu ressamlar arasındaki gerçek deha, doğayı ve günlük yaşamı tasvirleriyle tanınan, insanın doğal durumunu tercih eden ve prens yerine köylüyü tasvir etmeyi seçen Yaşlı Pieter Brueghel'di.
İkarus'un Düşüşü (aslında artık Brueghel'in eserinin kopyası olarak kabul edilir), birçok yönden oldukça alışılmadık olmasına rağmen, Kuzey Rönesans resminin çeşitli unsurlarını birleştirir. Antik çağa olan ilginin yeniden arttığına işaret eder (İkarus efsanesi), ancak kahraman İkarus arka planda gizlenmiş durumdadır. Tablodaki ana aktörler doğanın kendisi ve en önemlisi, İkarus düştüğünde başını sabandan bile kaldırmayan köylüdür. Brueghel insanı komik ve bazen de tuhaf bir anti-kahraman olarak gösterir.


## Kuzey Avrupa Maniyerizmi.
Gotik stil ile Rönesans dünyası arasındaki ayrımda dengede olan iki Flaman ressam vardır: Jan Gossaert ve Joachim Patinir. Gossaert İtalya'da bile çalıştı ve kendisi için İtalyanlaştırılmış bir imza icat etti: "Mabuse".
Eğer Fransa, en azından İtalyanlaştırılmaması anlamında kuzey olarak değerlendirilebilirse, o zaman Jean Clouet ve Fontainebleau Okulu, Kuzey Avrupa'daki resimsel Rönesans'ın dikkate değer örnekleridir. Rosso Fiorentino ve Francesco Primaticcio, rafine etkilerini Fontainebleau'ya taşıdı. Fontainebleau Okulu İtalyan zarafetine dayanıyordu, ancak eserlerinde yadsınamaz bir Flaman gerçekçiliği vardır. Joachim Wtewael, Hollanda'da doğdu ancak İtalya ve Fransa'yı gezdi, Flaman Maniyerist tarzın seçkin bir temsilcisi oldu. Bir diğer seçkin Maniyerist ressam ise "Bartholomeus Spranger" idi. II. Rodolf'un saray ressamı oldu ve Haarlem Okulu üzerinde büyük etkisi oldu.


## Kuzey peysajı.
Peysaj resmi, 16. yüzyıl Kuzey Avrupa resminin en kalıcı izlerinden biri oldu. Daha önce, iç mekan sahnelerinde pencere ve kapılardan görünen küçük "minyatür manzaralar" vardı. Gotik ve Rönesans dünyaları arasındaki bağlantıyı sağlayan Joachim Patinir'dir. Gossaert kuzey ile güney arasında bir bağlantı ise Patinir de geçmiş ile gelecek arasında bir aracıdır. O dönemde gravürleri mevcut olan Albrecht Dürer ve Orta Çağ tezhipleri'nin etkisi vardır.
Dürer'in en büyük Kuzey Avrupalı sanatçı unvanı için tek rakibi Baba Pieter Brueghel idi. Hollanda Brabant'ında Breda'da doğdu, ressamlardan oluşan bir boyunun atasıydı. Çalışmaları üzerindeki en güçlü etkiler Bosch ve Patinir'di. Resimlerinde Bosch'un fantastik yaratımları ve Patinir'in manzaralarıyla Flaman devamlılığı vardır. Limbourg Kardeşler'in Anvers'li zengin bir vatandaşı için yaptığı resme benzeyen, yılın aylarını konu alan bir seri yaratmıştır.
Hollanda'da ressamlar manzara ve portrelerde kuzeyin hassas gözlem ve natüralizme yönelik eğilimini takip ettiler.
İtalya'da olduğu gibi Kuzey Rönesansı, İtalya'dakinden bir nesil daha uzun süren Maniyerizm ile sona erdi.


## Ressamlar.
 
  - Pieter Aertsen
  - Simon Bening
  - Hieronymus Bosch
  - Baba Pieter Brueghel
  - Genç Pieter Brueghel
  - Joachim Beuckelaer
  - Joos van Cleve
  - Pieter Coecke van Aelst
  - Hieronymus Cock
  - Corneille de Lyon
  - Hans Eworth 
  - Frans Floris
  - Maarten van Heemskerck
  - Caterina van Hemessen
  - Jan Sanders van Hemessen
  - Adriaen Isenbrant
  - Jan Mabuse van Gosaert
  - Anthonis Mor 
  - Lucas van Leyden
  - Lambert Lombard
  - Quentin Matsys
  - Jan Mostaert
  - Bernard van Orley 
  - Joachim Patinir
  - Yaşlı Frans Pourbus 
  - Pieter Pourbus 
  - Jan Provoost
  - Marinus van Reymerswaele
  - Jan van Scorel 
  - Levina Teerlinc
  - Jacob van Utrecht