# Aşıyla ilişkili sarkom
Aşı ile ilişkili sarkom (VAS) veya kedi enjeksiyon bölgesinde sarkomu (FISS) bazı aşılarla bağlantılı olan, kedilerde (ve genellikle, köpekler ve gelinciklerde) bulunan bir tür maligante tümordür. VAS, hem veteriner hekimler hem de kedi sahipleri için bir endişe haline geldi ve önerilen aşı protokollerinde değişikliklere neden oldu. Bu sarkomlar en yaygın olarak kuduz ve kedi lösemi virüsü aşılarıyla ilişkilendirilmiştir, ancak diğer aşılar ve enjekte edilen ilaçlar da suçlanmıştır.


## Tarih.
VAS ilk olarak 1991 yılında Pennsylvania Üniversitesi Veterinerlik Okulu'nda Oldukça agresif fibrosarkomlar ile tipik aşı yeri (kürek kemikleri arasında) arasında bir ilişki kurulmuştur. Şu anda VAS'ın artması için iki olası faktör, 1985'te alüminyum adjuvan içeren kuduz ve kedi lösemi virüsü (FeLV) aşılarının tanıtılması ve 1987'de Pensilvanya'da kedilerde kuduz aşısını gerektiren bir yasaydı. 1993'te VAS ile alüminyum adjuvanlı kuduz ve FeLV aşılarının uygulanması arasında epidemiyolojik yöntemlerle nedensel bir ilişki kuruldu ve 1996'da sorunu çözmek için Aşıyla İlişkili Kedi Sarkomu Görev Kuvveti kuruldu.
2003 yılında, yaban gelinciği fibrosarkomları üzerine bir çalışma, bu türün de VAS geliştirebileceğini göstermiştir. Tümörlerin birçoğu ortak enjeksiyon bölgelerinde bulunuyordu ve kedilerdeki VAS'a benzer histolojik özelliklere sahipti. Yine 2003'te İtalya'da yapılan bir çalışmada, köpeklerde enjeksiyon bölgelerinden ve enjeksiyon yapılmayan bölgelerden alınan fibrosarkomlar, kedilerdeki VAS ile karşılaştırıldı ve köpeklerdeki enjeksiyon bölgesi tümörleri ile kedilerdeki VAS arasında belirgin benzerlikler bulundu. Bu, köpeklerde VAS'ın oluşabileceğini düşündürmektedir.


## Patoloji.
İltihaplanma içinde subcutis aşılamayı takiben VAS gelişiminde bir risk faktörü olarak kabul edilir ve alüminyum içeren aşıların daha çok iltihaplanma yaptığı bulunmuştur. Ayrıca, tümör makrofajlarında alüminyum adjuvan parçacıkları keşfedilmiştir. Ek olarak, bireysel genetik özellikler de bu enjeksiyon bölgesi sarkomlarına katkıda bulunabilir. VAS insidansı, aşılanmış 10,000 kedide 1 ila 1,000 kedide 1 arasındadır ve doza bağımlı olduğu bulunmuştur. Aşılamadan tümör oluşumuna kadar geçen süre üç ay ile on bir yıl arasında değişir. Fibrosarkom en yaygın VAS'tır; diğer tipler arasında rabdomiyosarkom, miksosarkom, kondrosarkom, malign fibröz histiositoma ve farklılaşmamış sarkom vardır.
İltihaplanmaya ikincil gelişen sarkomların benzer örnekleri, insanlarda metalik implantlar ve yabancı cisim materyali ile bağlantılı tümörleri ve "köpeklerde Spirocerca lupi" enfeksiyonu ile bağlantılı yemek borusu sarkomlarını ve travmayı takiben kedilerde oküler sarkomları içerir. Kediler, artan Heinz vücut anemisi ve asetaminofen toksisitesi riski ile kanıtlandığı gibi, oksidatif hasara karşı artan bir duyarlılığa sahip oldukları için VAS geliştirmek için baskın türler olabilir.


## Teşhis.
VAS, cilt içinde ve altında hızla büyüyen sert bir kitle olarak ortaya çıkar. Kitle, ilk tespit edildiğinde genellikle oldukça büyüktür ve ülserli veya enfekte olabilir. Muhtemelen hızlı büyümesi nedeniyle sıklıkla sıvı dolu boşluklar içerir. VAS tanısı biyopsi ile konur. Biyopsi sarkom varlığını gösterecek, ancak yerleşim yeri ve iltihaplanma veya nekroz varlığı gibi bilgiler VAS şüphesini artıracaktır. Kedilerin aşılamadan sonra granülom formuna sahip olmaları mümkündür, bu nedenle radikal cerrahi yapılmadan önce ikisi arasında ayrım yapmak önemlidir. Ameliyattan üç ay sonra büyüme varsa, büyüme iki santimetreden fazlaysa veya büyüme aşıdan bir ay sonra büyüyorsa biyopsi için bir kılavuzdur.
Ameliyattan önce röntgen çekilir, çünkü yaklaşık beş VAS vakasından biri, genellikle akciğerlere, ancak muhtemelen lenf düğümlerine veya cilde metastaz geliştirir.


## Tedavi.
VAS tedavisi agresif cerrahidir. Tümör tanınır tanınmaz, tam olarak çıkarılmasını sağlamak için çok geniş sınırlarla çıkarılmalıdır. Tedavi ayrıca kemoterapi veya radyasyon tedavisini de içerebilir. En önemli prognostik faktör ilk cerrahi tedavidir. Bir çalışma, radikal (kapsamlı) başlangıç cerrahisi olan kedilerde nüks için medyan sürenin 325 gün olduğunu, buna karşın marjinal başlangıç eksizyonlu kediler için 79 gün olduğunu gösterdi. Bir tümör baskılayıcı gen olan p53'ün mutasyona uğramış bir formunun ifadesi, VAS'ta yaygın olarak bulunur ve daha kötü bir prognoza işaret eder.


## İhtiyati önlemler.
American Association of Feline Practitioners tarafından kedilere verilen aşıların türünü ve sıklığını sınırlayan yeni aşı protokolleri ortaya konmuştur. Özel olarak, kedi lösemi virüsü aşısı sadece yavru kedilere ve yüksek riskli kedilere verilmelidir. Kedi rinotracheitis/panleukopenia / calicivirus aşıları yavru kedi olarak, bir yıl sonra ve daha sonra üç yılda bir yapılmalıdır. Ayrıca, aşılar VAS'ın çıkarılmasını kolaylaştıran bölgelerde yapılmalıdır, yani: kuduz için sağ arka patinin ucuna, kedi lösemisi için sol arka patinin ucuna mümkün olduğunca yakın (kuduzla birleştirilmediği sürece) ve diğer aşılar (FVRCP gibi) için orta hattan veya interskapular boşluktan kaçınmaya dikkat ederek sağ omuza yapılmalıdır. VAS gelişimi ile aşı markası veya üreticisi, eşzamanlı enfeksiyonlar, travma öyküsü veya çevre arasında özel bir ilişki yoktur.