BILGEM-AI/BILGE-Wiki-Tr-Plus huggingface dataset:
# 662


## Olaylar.
### Emevî Halifeliği.
  - Müslümanların İran'ı fethi: Emevi Halifeliği orduları, Sasani topraklarındki İran platosunun doğu ve kuzeyindeki topraklara, Horasan'a ve Maveraünnehir boyunca İpek Yolu'na doğru ilerlemeye başlıyor.
  - Müslüman general ve Emevi hanedanı üyesi olan Ziyad bin Ebu Süfyan, Irak (Basra) ve eski İran eyaletlerinin valisi olarak atandı.


## Ölümler.
  - 13 Ağustos - Maksimos, Hristiyan keşiş, teolog ve bilgin (d. 580)
# 663


## Olaylar.
  - Şirvan kenti, Halife Osman zamanında Araplar tarafından fethedildi.


## Ölümler.
  - Abdullah bin Selam, Yahudi alimiyken Müslüman olan ünlü sahabe (d. 550)
# 664


## Olaylar.
 - Emevi kuvvetleri Kabil'i aldı.


## Doğumlar.
  - Kapgan Kağan, İkinci Göktürk kağanı (ö. 716)


## Ölümler.
  - 6 Ocak - Amr bin Âs, Arap komutan
  - "tarihi bilinmeyen"
   - Xuan Zang, Erken Tang döneminden tanınmış bir Çinli Budist rahip, bilgin, gezgin ve çevirmen (d. 602)
# 665


## Ölümler.
  - Hafsa bint Ömer, İslam peygamberi Muhammed'in eşi, Ömer bin Hattab'ın kızı (d. y. 605)
  - Zeyd bin Sabit, İslam peygamberi Muhammed'in vahiy kâtiplerinden olan sahabe (d. 612)
# 666
666 (DCLXVI) Jülyen takvimine göre perşembe günü başlayan bir yıldır.


## Olaylar.
  - Roma imparatoru II. Konstans Ravenna Eksarhlığı'na din işlerinde özerklik tanıdı.
# 667
667 (DCLXVII) cuma günü başlayan bir yıldır.


## Olaylar.
  - Halife I. Muâviye Afrika ve Sicilya'daki Bizans topraklarına karşı saldırıya geçti.


## Ölümler.
  - Severus Seboht, piskopos (d. 575)
# 668


## Olaylar.
  - Koguryo-Tang Savaşları sona erdi ve Goguryeo yıkıldı.


## Doğumlar.
  - I. Velîd, Emevilerin altıncı halifesi (ö. 715)
  - İbrahim en-Nehaî, Tabiun dönemi hadis ve fıkıh bilgini (ö. 715)


## Ölümler.
  - 15 Eylül - II. Konstans, Bizans imparatoru (d. 630)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - Brahmagupta, Hint matematikçi ve gök bilimci (d. 598)
# 669


## Olaylar.
  - Konstantinopolis Kuşatması gerçekleşti.


## Doğumlar.
  - II. Justinianos, Herakleios Hanedanı mensubu son Bizans imparatoru (ö. 711)
  - II. Gregorius, papa (ö. 731)
  - Kuteybe bin Müslim, Emevilerin en önemli Arap komutanlarından biri ve Emevilerin Horasan valisi (ö. 715)
  - Süddî, Tabiin dönemi tefsir ve hadis bilgini (ö. 744)


## Ölümler.
  - 7 Nisan - Hasan bin Ali, İslam peygamberi Muhammed'in torunu, halife (d. 624)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - Mizizios, Sicilya'da imparatorluk ilan etmiş bir gaspçı Bizans İmparatoru (d. 622)
# 670


## Olaylar.
  - Emevi kuvvetleri, Bizans toprağı olan Kyzikos (Kapıdağ) yarımadasını aldı. Buradan İstanbul kuşatmalarını yapacaklardır.
  - Arap-Bizans Savaşı: Arap filosu Ege Denizi'ne hakim olarak ve stratejik adalar olan Rodos, İstanköy ve Sakız Adası'nı fethetti. 
  - Emevilerin İfrikiyye valisi Ukbe bin Nafi, askerî bir üs şehri olarak Kayrevan'ı kurdu.


## Doğumlar.
  - Tarık bin Ziyad, Endülüs'ü fetheden Emevi komutanı (ö. 720)


## Ölümler.
  - Mugire bin Şu'be, sahabe, vahiy katibi ve Emevi devlet adamı (d. 600)
# Fıtrat
Fıtrat, İslam dininde bir kavram, özellikle tasavvufta önemli bir yer tutar.
Bir şeyi başlangıcında yarmak, kazmak anlamına gelen ve “fatr” kökünden türemiş olan fıtrat kelimesi, “ilk yaratılış” manasına gelir. Yani, mutlak yokluğun yarılarak içinden varlığın çıkmasıdır. Fıtrat, bu yarma sonucu ortaya çıkan ilk varlık halidir. İbn Manzur, Lisânü'l-Arab adlı eserinde “fıtrat”ı şöyle tanımlar: "Yaradılış, yapı, karakter, tabiat, mizaç, Peygamberlerin sünneti, Kâlb-i selim, adetullahtır."
Sadece Allah’ı tanıma değil, belki genel manada din ve dini ayinleri tanıma da fıtridir. İnsanın fıtratı sabit, payidar ve değişiklik kabul etmez. Ayrıca Rum suresinin 30. ayeti Fıtrat Ayeti olarak bilinmektedir.
Ayrıca hilkat, tabii eğilim, hazır olmak, huy, cibilliyet, içgüdü, istidât gibi manalara da gelir. Terim olarak fıtrat: "Allahu Teâlâ'nın mahlûkatını kendisini bilip tanıyacak ve idrak edecek bir hal, bir kabiliyet üzere yaratmasıdır." Muhyiddin İbn Arabi ise “fıtrat” sözcüğüne "bir şey üzerine yaratılmak" mânâsı vermektedir. “Fıtrilik” fıtrat kelimesinden türetilmiştir ve fıtrata yani yaradılış maksadına uygun olan anlamına gelmektedir.
# 671


## Ölümler.
  - I. Grimoald, Benevento Dükü ve Lombard kralı
  - Hucr bin Adiy, Ali taraftarlığından dolayı Muaviye tarafından öldürtülen sahabe
  - Said bin Zeyd, sahabe (d. 593 / 594)
# 672


## Olaylar.
  - 27 Temmuz - 24 Ağustos arasında Asuka Dönemi'nde Prens Ōama ve Prens Ōtomo arasında meydana gelen bir veraset savaşı olan Jinshin Savaşı gerçekleşti.


## Doğumlar.
  - Bede, Anglosakson dünyasının ilk tarih yazarı, teolog, tarihçi ve kronolog (ö. 735)


## Ölümler.
  - 7 Ocak - İmparator Tenji, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 38. imparatoru (d. 626)
  - 27 Ocak - Vitalianus, papa
  - 21 Ağustos - İmparator Kōbun, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 39. imparatoru (d. 648)
# 673


## Ölümler.
  - Erkam bin Ebü'l Erkam, İslam peygamberi Muhammed'in ilk Müslüman olan sahabelerinden (d. 574)
  - Fîrûz ed-Deylemî, sahabe
# 674


## Olaylar.
  - Konstantinopolis Kuşatması başladı (bitişi 678).
  - Emevi kuvvetleri Toharistan, Kuhistan, Buhara'yı aldı.
# 675


## Doğumlar.
  - Huoching, Alamanyalı asilzade (ö. 744)
  - Süleyman bin Abdülmelik, Emeviler devleti halifesi (ö. 717)


## Ölümler.
  - 24 Mayıs - Aşina Zhong, Sol Bilge Prensi (d. 611)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - Sa'd bin Ebû Vakkas, sahabe (d. 592)
# 676


## Olaylar.
  - Emevi kuvvetleri Semerkant'ı aldı.


## Doğumlar.
  - Aziz İoannis, Suriyeli Hristiyan azizi, kilise babası ve teolog (ö. 749)
  - Muhammed el-Bakır, On İki İmâmlar'ın beşincisi (ö. 731)
# 678


## Olaylar.
  - Konstantinopolis Kuşatması, Bizans zaferi ile sona erdi.


## Ölümler.
  - 11 Nisan - Donus, papa
  - 12 Temmuz - Ayşe, İslam peygamberi Muhammed'in üçüncü eşi
  - "tarihi bilinmeyen"
   - Ebu Hureyre, Yemen asıllı sahabe
# 680


## Olaylar.
  - 10 Ekim - Kerbelâ Olayı yaşandı.
  - 7 Kasım - Üçüncü Konstantinopolis Konsili başladı.
  - Trakya (thema) kuruldu.


## Ölümler.
  - 6 Mayıs - I. Muâviye, İslam Devleti'nin Ali'den sonraki halifesi ve Emevi Hanedanı'nın kurucusu (d. 602)
  - 10 Ekim
   - Ali el-Ekber, Hüseyin'in Kerbela'da öldürülen büyük oğlu (d. 662)
   - Hüseyin bin Ali, Muhammed bin Abdullah'ın torunu, Ali bin Ebu Talib'nin oğlu (d. 626)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - Alkame bin Kays, Tabiun dönemi fıkıh, hadis, kırâat ve tefsir bilgini (d. 591)
   - Müslim bin Akil, Hüseyin bin Ali'nin kuzeni
# 681


## Olaylar.
  - 16 Eylül - Üçüncü Konstantinopolis Konsili'nin son oturumu yapıldı.
  - 5 Aralık - başta Aşide Beŋü ve Aşina Funian olmak üzere 54 Göktürk Ch'ang-an'ın Doğu Pazarında halka açık bir alanda idam edildi.
  - Birinci Bulgar Devleti kuruldu (dağılışı 1018).


## Ölümler.
  - 10 Ocak - Agatho, papa
  - 5 Aralık
   - Aşide Beŋü, Göktürk Kağanlığı'nın yıkılmasından sonra Göktürklerin 50 yıllık bağımsızlık isyanının azmettiricisi olan Göktürk asilzadesi
   - Aşina Funian, Doğu Göktürk Kağanı
  - "tarihi bilinmeyen"
   - Cavanşir, Kafkas Albanyası hükümdarı (d. 616)
# 682


## Olaylar.
  - Kutluk Devleti (İkinci Doğu Göktürk Kağanlığı) kuruldu (dağılışı 745).


## Doğumlar.
  - Ömer bin Abdülazîz, Emevî Halifesi (ö. 720)


## Ölümler.
  - Hassân bin Sâbit, Arap şair (d. 563)
  - Ukbe bin Nafi, Arap komutan ve Emevi valisi (d. 621)
# 683


## Doğumlar.
  - Bilge Kağan, İkinci Göktürk Kağanlığı'nın kağanı (ö. 734)
  - İmparator Mommu, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 42. hükümdarı (ö. 707)
  - İmparatoriçe Genshō, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 44. hükümdarı (ö. 748)


## Ölümler.
  - 28 Haziran - II. Leo, papa (d. 611)
  - 27 Aralık - İmparator Gaozong, Çin'in Tang Hanedanı'nın üçüncü imparatoru (d. 628)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - I. Yezid, Emevîlerin ikinci halifesi (d. 646)
   - Mesrûk el-Kûfî, tabiun dönemi hadis ve fıkıh bilgini
   - Ümmü Seleme, İslâm peygamberi Muhammed'in eşlerinden biri (d. 597)
# 684


## Olaylar.
  - Halley kuyruklu yıldızı, Dünya'nın yakınından geçti (önceki: 607   sonraki : 760).


## Doğumlar.
  - Kül Tigin, İkinci Doğu Göktürk Kağanlığı'nı ağabeyi Bilge Kağan ile birlikte yöneten devlet başkanı (ö. 731)


## Ölümler.
  - II. Muâviye, Emeviler'in üçüncü halifesi (d. 661)
  - Abdullah bin Amr, sahabe
# 685


## Doğumlar.
  - 8 Eylül - İmparator Xuanzong, Çin'in Tang Hanedanı'nın yedinci imparatoru (ö. 762)
  - III. Leon, Bizans imparatoru (ö. 741)


## Ölümler.
  - 7 Mayıs - I. Mervân, Emevîlerin dördüncü halifesi (d. 623)
  - 8 Mayıs - Papa II. Benedictus, papa (d. 635)
  - Eylül - IV. Konstantinos, Bizans imparatoru (d. 652)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - Ebu Berze Eslemi, sahabe
# 686


## Doğumlar.
  - 23 Ağustos - Charles Martel, Franklar Krallığı'nda devlet adamı ve askerî komutan (ö. 741)


## Ölümler.
  - 5 Ağustos - Ubeydullah bin Ziyâd, Emevi valisi (d. 648)
  - 1 Ekim - İmparator Temmu, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 40. imparatoru (d. 631)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - Ömer bin Sa'd, Sahabelerden ve Aşere-i Mübeşşere'den Sa'd bin Ebû Vakkas'ın oğlu (d. 620)
# 687


## Doğumlar.
  - II. Yezîd, Emevî halifesi (ö. 723)


## Ölümler.
  - Mart - Muhtar es-Sekafî, Muhtariyye hizibinin kurucusu (d. 622)
  - 21 Eylül - Papa Konon, 1 yıl papalık yapan Katolik din adamı (d. y. 630)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - Abdullah bin Abbas, İslam peygamberi Muhammed'in amcasının oğlu olan sahabe (d. 619)
# 688
688 (DCLXXXVIII) çarşamba günü başlayan bir artık yıldır.


## Olaylar.
  - Suikast sonucu yaşamını yitiren Lombardiya kralı Pertarito'nun yerine oğlu Cunipert geçti.


## Doğumlar.
  - Jianzhen, Çinli Budist keşiş (ö. 763)


## Ölümler.
  - Pertarito, Lombardiya kralı
# 689
689 (DCLXXXIX) cuma günü başlayan bir yıldır.


## Olaylar.
  - Bizans-Bulgar Savaşı: İmparator II. Justinianos Makedonya'daki Bulgarları yenerek Selanik'i ele geçirdi.
# 690


## Doğumlar.
  - III. Gregorius, papa (ö. 741)


## Ölümler.
  - Batbayan, Bulgar hükümdar
  - Bera bin Azib, sahabe (d. 600)
# 691


## Olaylar.
  - Kubbetü's-Sahre'nin inşası tamamlandı.


## Doğumlar.
  - III. Yezîd, Emevi halifesi (ö. 744)
  - Hişâm bin Abdülmelik, onuncu Emevî halifesi (ö. 743)
# 692
692 (DCXCII) pazartesi günü başlayan bir artık yıldır.


## Olaylar.
  - Sebastopolis Muharebesi: Leontius komutasındaki Bizans ordusu, Muhammed bin Mervan komutasındaki Arap güçleri tarafından Sebastopolis'te yenildi. Savaş sırasında, Neboulos komutasındaki Slavlardan oluşan yaklaşık 20.000 kişilik bir birlik Bizans hatlarını terk edip Arapların tarafına geçti.


## Ölümler.
  - Abdullah Bin Zübeyr, İslam Devleti komutanı ve devlet adamı (d. 624)
# 693


## Olaylar.
  - , Batı Göktürk hanedanlığı toprakları üzerinde hak iddia etti.


## Doğumlar.
  - II. Mervân, Emevi halifesi (ö. 670)


## Ölümler.
  - Abdullah bin Ömer, ikinci İslâm Halifesi Ömer'in oğlu, sahabe (d. 614)
# 695


## Olaylar.
  - Bizans halkı, Anatolikos Theması'nın strategos'u (askeri valisi) Leontios'un önderliğinde ayaklandı ve onu imparator ilan etti. II. Justinianus tahttan indirildi ve burnu kesildi (sonradan kendisine "Kesik Burunlu" lakabı takıldı). İmparator, Cherson'a (Kırım) sürüldü ve tahtı geri almak için bir girişim planlamaya başladı.


## Doğumlar.
  - Edessalı Theofilus, Orta Çağ astroloğu ve âlimi (ö. 785)
  - Kibi no Makibi, Nara Dönemi'nde yaşamış bir Japon bilgini ve asili (ö. 775)
# 696
696 (DCXCVI) cumartesi günü başlayan bir artık yıldır.


## Olaylar.
  - Kapgan Kağan, Kitanlar'ı büyük bir yenilgiye uğrattı.
# 697
697 (DCXCVII) pazartesi günü başlayan bir yıldır.


## Olaylar.
  - Venedik Cumhuriyeti kuruldu (dağılışı 1797)
  - Irak valisi Haccac bin Yusuf komutasındaki Suriye kuvvetleri, Musul şehrini ele geçiren ve Mezopotamya'nın büyük bir bölümünü işgal eden İranlı Haricileri'ni yendi (yaklaşık tarih).
# 698


## Olaylar.
  - Kartaca Muharebesi gerçekleşti.
  - Balhae Krallığı kuruldu (dağılışı 926)


## Doğumlar.
  - Küçlüğ Bilge Hatun, Kapgan Kağan'ın kızı, Göktürk hatunu (ö. 723)
# 699


## Olaylar.
  - Türkeş Devleti kuruldu (dağılışı 766)


## Doğumlar.
  - İmam-ı Azam Ebu Hanife, hanefi mezhebinin kurucusu, islam alimi (ö. 767)
  - Vâsıl bin Atâ, Mutezile mezhebinin kurucusu olarak tanınan ilahiyatçı, hukukçu (ö. 748)
  - Wang Wei, Tang döneminde yaşamış Çinli şair, müzisyen, ressam ve devlet adamı (ö. 759)
  - Zeyd bin Ali, Zeydiyye mezhebinin kurucusu, Tabiin'den fıkıh alimi (ö. 740)
# 700


## Doğumlar.
  - I. Hadrianus, papa (ö. 795)
  - Papa Aziz I. Paulus, papa (ö. 767)


## Ölümler.
  - Asparuh, Bulgar komutan
# 701


## Doğumlar.
  - İmparator Shōmu, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 45. imparatoru (ö. 756)
  - Li Bai, Tang dönemi'nde yaşamış Çinli şair (ö. 762)
# 702


## Doğumlar.
  - Ca'fer es-Sâdık, Caferilik fıkhının kurucusu (ö. 765)
  - Mukâtil bin Süleyman, Tabiin dönemi hadis alimi ve müfessir (ö. 767)


## Ölümler.
  - Liutpert, Lombard kralı
# 703


## Doğumlar.
  - An Luşan, Yan Hanedanı hükümdarı (ö. 757)


## Ölümler.
  - 13 Ocak - İmparatoriçe Jitō, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 41. hükümdarı (d. 645)
# 704


## Olaylar.
  - Büyük Vahşi Kaz Pagodası, Ming hanedanlığı zamanında yeniden yapıldı.


## Doğumlar.
  - İbn-i İshak, Meğazi ilminin kurucusu olarak kabul edilen tarihçi (ö. 767)
# 705


## Ölümler.
  - 8 Ekim - Abdülmelik, Emeviler'in beşinci halifesi (d. 646)
  - 16 Aralık - Wu Zetian, Çin imparatoriçesi (d. 624)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - Leontios, Bizans imparatoru
# 706
706 (DCCVI) cuma günü başlayan bir yıldır.


## Olaylar.
  - 15 Şubat - Konstantinopolis patriği I. Callinicus görevden alındı.


## Doğumlar.
  - II. Velîd, Emevi halifesi (ö. 744)


## Ölümler.
  - 15 Şubat
   - Leontios, Bizans imparatoru
   - III. Tiberios, Bizans imparatoru
# 707


## Ölümler.
  - 18 Temmuz - İmparator Mommu, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 42. hükümdarı (d. 683)
  - 7 Ağustos - Çaça Sengün, Tang Hanedanlığı döneminde yaşamış Çinli general
# 708
708 (DCCVIII) pazar günü başlayan bir artık yıldır.


## Olaylar.
  - Tarık bin Ziyad, Tanca valisi oldu.
  - Arap-Bizans Savaşları: Mesleme bin Abdülmelik yönetimindeki Emevi kuvvetleri, uzun bir kuşatmanın ardından Bizans'ın Kapadokya eyaletindeki Tyana'yı ele geçirip yağmaladılar. Mesleme ayrıca yaz aylarında Amorium'a baskın yapıp fethederek başka bir sefere komuta etti. 
  - Kuteybe bin Müslim komutasındaki Emevi kuvvetleri Buhara'yı aldı. 


## Ölümler.
  - 4 Şubat - Papa Sisinnius
# 709


## Olaylar.
  - Arap-Bizans Savaşları: Mesleme bin Abdülmelik komutasındaki Emevi ordusu günümüzde Konya'nın Bozkır ilçesi olan İsaurya kentine saldırdı.
  - İki yıl uğraştan sonra, Kuteybe bin Müslim, Buhara'yı ele geçirdi. Toharistan prensi Emeviler'e karşı ayaklandı fakat ayaklanma süratle bastırıldı.


## Doğumlar.
  - 18 Kasım - İmparator Kōnin, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 49. imparatoru (ö. 782)


## Ölümler.
  - Enes bin Mâlik, sahabe (d. 612)
  - Gotfrid, Bavyera'ya hükmeden Agilolfing Hanedanı'na mensup Almanya dükü
  - Nizek Tarhan, Kuteybe bin Müslim'in emriyle boynu vurularak öldürülen Türk beyi
# 710


## Olaylar.
  - Bizans ileri karakolu olan Kırım'da II. Justinianos'a karşı Hazar destekli isyan çıktı. İmparator gönderdiği bir donanmayla şehri geri aldı ve Bizans otoritesini yeniden tesis etti. Dönüşte donanma fırtınaya yakalandı ve pek çok gemi kaybedildi.
  - Bizans generali Leo, Abhazya bölgesini Araplardan geri aldı.
  - Ak Hun İmparatorluğu dağıldı (kuruluşu 440)
  - Vizigotlar kralı Roderick'in rakibi olan valisi Julian Arapları Septe'ye çağırarak onları İber Yarımadası'nı işgal etmeye teşvik eder. Tarık bin Ziyad, Tanca'ya (Fas) vali olarak atanır ve 1.700 kişilik bir Mağribi garnizonu kurar.
# 711


## Olaylar.
  - Guadalete Muharebesi gerçekleşti.
  - Endülüs kuruldu: Tarık Bin Ziyad İspanya'ya çıkıp gemilerini yaktı. Vizigot kralı Rodrik'i kendi eliyle öldürerek Vizigot Devleti'ni yıktı. Avrupa'da 1492 senesine kadar sürecek islam hakimiyetini kurdu. Ünlü gemileri yakmak deyimi buradan gelir.
  - Bolçu Savaşı gerçekleşti.


## Ölümler.
  - Aralık - II. Justinianos, Herakleios Hanedanı mensubu son Bizans imparatoru (d. 669)
# 712


## Olaylar.
  - Emevilerin İberya'yı fethi: Musa bin Nusayr, Kuzey Afrika'dan 18.000 Arap ve Berberi ordusuyla İberya'ya çıkar. Fetihlere başlar ve 3 ay süren kuşatmanın ardından sert bir direnişle karşılaştığı Sevilla şehrini ele geçirir.
  - Kuteybe bin Müslim komutasındaki Emevi kuvvetleri Harezm ve Semerkant'ı fethetti.


## Doğumlar.
  - Du Fu, Çinli şair (ö. 770)
  - Mâlik bin Enes, Mâliki mezhebinin kurucusu, müctehid ve muhaddis (ö. 795)


## Ölümler.
  - Ansprand, Lombard kralı
  - Aripert II, Lombard kralı
  - Rodrigo, Vizigot kralı
# 713


## Doğumlar.
  - Bayan Çor Kağan, Uygur Kağanlığı kağanı (ö. 759)


## Ölümler.
  - Filippikos, Bizans imparatoru
  - Hui Neng, Zen Budizmin altıncı ve son piri (d. 638)
  - Zeynelâbidîn, İslam peygamberi Muhammed'in torunu olan Hüseyin'in oğullarından biri (d. 659)
# 714


## Doğumlar.
  - 23 Ağustos - Mansûr, Abbasi halifesi (ö. 775)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - III. Pepin, Franklar Krallığı'nda bir devlet adamı ve sonra kral (ö. 768)


## Ölümler.
  - Haccac, Emevi valisi (d. 661)
# 715


## Olaylar.
  - Konstantinopolis Kuşatması gerçekleşti.
  - Terette'de Jolet şifresi çözüldü.
  - 23 Şubat - Emevi Halifesi I. Velid, 10 yıllık hükümdarlığın ardından Şam'da öldü ve yerine kardeşi Süleyman bin Abdülmelik geçti. Onun yönetimi sırasında Emevi Halifeliği, Maveraünnehir (Orta Asya), Sind (Pakistan), Hispania'da ve Bizans İmparatorluğu'na karşı gerçekleştirilen başarılı seferlerle en yüksek noktasına ulaşır.
  - Emevilerin İberya'yı fethi: Tarık bin Ziyad liderliğindeki Araplar, La Rioja bölgesinden (günümüz İspanya'sı) ilerleyerek kale şehri Leon'u fetheder.


## Doğumlar.
  - II. Stephanus, Papalık Devletlerinin ilk hükümdarı (ö. 757)
  - Ōtomo no Yakamochi, Japon şair ve devlet adamı (ö. 785)


## Ölümler.
  - I. Velîd, Emevilerin altıncı halifesi (d. 668)
  - Constantinus, papa
  - İbrahim en-Nehaî, Tabiun dönemi hadis ve fıkıh bilgini (d. 668)
  - Kuteybe bin Müslim, Emevilerin en önemli Arap komutanlarından biri ve Emevilerin Horasan valisi (d. 669)
  - Muhammed bin Kasım es-Sekafî, Sind'i fetheden Emevî kumandanı (d. 691-92)
  - Said bin el-Müseyyeb, hadis, tefsir ve fıkıh alanında tabiin'in önde gelen müçtehidlerinden biri (d. 637)
# 716


## Olaylar.
 - Ağustos - Konstantinopolis Kuşatması: Mesleme bin Abdülmelik komutasındaki Emevi ordusu Bizans'ın başkenti Konstantinopolis'i kuşattı.
  - Bilge Kağan'ın göktürklerin başına geçişi, sulu Kağan'ın onokların başına gelişi.
  - Bizans-Bulgar Antlaşması gerçekleşti.


## Ölümler.
  - 22 Temmuz - Kapgan Kağan, İkinci Göktürk kağanı (d. 664)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - Aşina Duoxifu, İkinci Türk Kağanlığı'nın doğu topraklarının idarecisi
   - Bavyeralı Theodo, Bavyera Dükalığı dükü (d. y.625)
   - Musa bin Nusayr, Emevî Hâlifesi (d. 640)
# 717


## Olaylar.
  - Konstantinopolis'in İkinci Arap Kuşatması başladı.


## Ölümler.
  - Paolo Lucio Anafesto, Venedik Cumhuriyeti "Doçe" unvanı ile devlet başkanı seçilen ve Venedik Dukası unvanını ilk kez taşıyan kişi
  - Süleyman bin Abdülmelik, Emeviler devleti halifesi (d. 675)
# 718


## Olaylar.
  - 15 Ağustos - Konstantinopolis Kuşatması sonlandı.
  - Endülüs Emevî orduları Pireneler'i aşarak Fransa'ya girdi.


## Doğumlar.
  - V. Konstantinos, Bizans imparatoru (ö. 775)
  - Ebû Müslim Horasânî, İranlı bir Müslüman siyasetçi (ö. 755)
  - Halil ibn Ahmed el-Ferahidi, Arap dil ve edebiyat bilgini (ö. 786)
  - İmparatoriçe Kōken, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 46. ve 48. hükümdarı (ö. 770)


## Ölümler.
  - II. Anastasios, Bizans imparatoru
# 719
719 yılı, Pazar günü başlayan bir ortak yıldır (artık olmayan yıl). 


## Olaylar.
### Mekana Göre.
#### Bizans İmparatorluğu.
  - Eski imparator II. Anastasios, mevcut imparator III Leo'ya karşı dikkate değer bir destekle isyan başlattı. II. Anastasios'u destekleyenler arasında Bulgaristan İmparatorluğu'nun hanı Tervel de vardı. II. Anastasios'un Konstantinapolis'e karşı olan saldırısı başarısız sonuçlandı, Anastasios esir alındı ve Leo'nun emriyle kafası gövdesinden koparıldı.


#### Avrupa.
  - Emevi Devleti'nin Galya'yı işgali gerçekleşti (Fransa'nın güneyindeki Vizigot Krallığı'na ilk büyük Müslüman saldırısı). Emevili devlet adamı Al-Samh, Toulouse bölgesine saldırmadan önce Narbonne'un (Araplara göre Arbon) yönetimini aldı. Şehrin birçok savunucusu ve sakini, Emevili askerler tarafından olay esnasında öldürüldü.
  - Friz-Frenk Savaşları: Charles Martel, Frizlerin Kralı Radbod'u mağlup etti. Martel böylece kolay bir şekilde Frizya'yı (günümüz Hollanda'sı) işgal etti. Bununla yetinmeyip Ren Nehri'nden ilerleyen Charles, Frizya'yı Vlie Nehri'ne kadar işgal etti.
  - Dük Grimoald  kardeşleri Theodbert, Theobald ve II. Tassilo'nun ölümüyle birlikte Bavyera Dükalığı'nın tek yöneticisi oldu. Grimoald, dükalığı sivil savaştan sonra tekrar tek bir çatı altında topladı ve başkentini Salzburg yaptı.
  - Mayıs ayında II. Chilperic, IV. Chlothar'ın ölümünden sonra Charles Martel tarafından Frenklerin kralı olarak tanındı. Bununla birlikte Charles, kraliyet makamları arasında tekel oluşturdu.


### Konuya Göre.
#### Dini.
  - Nubia Kilisesi  bağlılığını Doğu Ortodoks Kilisesi'nden çekti, Kıptî Ortodoks Kilisesi'ne bağlandı (yaklaşık tarih).


## Doğumlar.
  - İsmail bin Ca'fer es-Sâadık, Şii imam ve bilgin (veya 722)


## Ölümler.
  - Bilge İşbara Tamgan Tarkan, İkinci Göktürk Kağanlığı Dönemi'nde yaşamış olan bir Göktürk devlet adamı
  - Muhammed bin Mervân, Arap general (veya 720)
# 720


## Olaylar.
  - Kuteybe bin Müslim komutasındaki Emevi kuvvetleri Kaşgar'ı aldı. 
  - Irak'ın eski valisi Yezid bin Muhallab isyan başlattı ve Basra'da Abbas bin Velid ve Mesleme bin Abdülmelik komutasındaki Emevi güçleri tarafından yenilgiye uğratılır. Tutuklandı ve daha sonra idam edildi. 
  - Emevi Halifeliği, kuzeyde Asturias Krallığı tarafından kontrol edilen küçük bir bölge dışında tüm İspanya'yı hakimiyeti altına alarak en geniş sınırlara ulaştı.


## Ölümler.
  - 10 Şubat - Ömer bin Abdülaziz, Emevî halifesi (d. 682)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - Tarık bin Ziyad, Endülüs' ü fetheden Emevi komutanı
# 721


## Doğumlar.
  - Câbir bin Hayyan, Farsî çok yönlü bir fen bilgini  simyacı, kimyacı ve eczacı (ö. 815)
  - Seffâh, Abbasi halifesi (ö. 754)


## Ölümler.
  - 29 Aralık - İmparatoriçe Gemmei, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 43. hükümdarı (d. 660)
# 722
722 (DCCXXII) perşembe günü başlayan bir yıldır.


## Olaylar.
  - Vikingler Hehil Muharebesi'nde Wessex Krallığı'nı yendi.


## Ölümler.
  - Divaştiç, Soğd lideri
# 723


## Ölümler.
  - II. Yezîd, Emevî halifesi (d. 687)
  - Küçlüğ Bilge Hatun, Kapgan Kağan'ın kızı, Göktürk hatunu (d. 698)
  - Mücâhid bin Cebr, ünlü hadis ve tefsir bilgini (d. 645)
# 724


## Ölümler.
  - Altun Tamgan Tarkan, İkinci Göktürk Kağanlığı döneminde yaşamış bir Göktürk beyi
  - Tâvûs bin Keysân, Fars müfessir, muhaddis ve düşünür (d. 653)
# 725


## Ölümler.
  - Bavyeralı Grimoald, Bavyera Düklüğü'nü yöneticisi
  - İkrime, Tabiin döneminde yaşamış muhaddis ve müfessir.
  - Kâsım bin Muhammed, Ebu Bekir'in torunu (d. 653)
# 726


## Doğumlar.
  - Grifo, Charles Martel'in çocuğu (ö. 753)


## Ölümler.
  - Bilge Tonyukuk, İkinci Göktürk Kağanlığı tarkanı (d. 646)
  - Marcello Tegalliano, Venedik Cumhuriyeti'ne "Doçe" unvanı ile devlet başkanı seçilen ve Venedik Dükası unvanını taşıyan ikinci kişi
# 728
728 (DCCXXVIII) perşembe günü başlayan bir artık yıldır.


## Olaylar.
  - Lombard kralı Liutprand, Ravenna Eksarhlığının tümünü ele geçirdi.


## Doğumlar.
  - Züfer bin Hüzeyl, Hanefi fıkıh ve hadis bilgini (ö. 774)


## Ölümler.
  - Hasan-ı Basri, Arap din bilgini
# 729
729 (DCCXXIX) cumartesi günü başlayan bir yıldır.


## Olaylar.
  - Baykend Muharebesi gerçekleşti.
  - Kamarca Kuşatması gerçekleşti.


## Ölümler.
  - Farkad Sabahi, Müslüman Ermeni vaiz (d. 650)
# 730
730 (DCCXXX) pazar günü başlayan bir yıldır.


## Olaylar.
  - Frank kralı Charles Martel Alamannia'yı ele geçirdi.


## Doğumlar.
  - Tarasios, Rum Ortodoks patriği (ö. 806)


## Ölümler.
  - 9 Aralık - Cerrah bin Abdullah, Arap general
# 731


## Doğumlar.
  - I. Abdurrahman, Endülüs Emevi Devleti'nin kurucusu ve ilk hükümdarı, Kurtuba emiri (ö.788)
  - Ebû Yûsuf, Hanefî fıkıh ve hadis bilgini (ö. 798)


## Ölümler.
  - 11 Şubat - II. Gregorius, papa (d. 669)
  - 27 Şubat - Kül Tigin, İkinci Doğu Göktürk Kağanlığı'nı ağabeyi Bilge Kağan ile birlikte yöneten devlet başkanı (d. 684)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - Muhammed el-Bakır, On İki İmâmlar'ın beşincisi (d. 676)
# 732


## Olaylar.
  - 10 Ekim - Puvatya Muharebesi gerçekleşti.


## Doğumlar.
  - Fransalı Auda, Charles Martel'in kızı


## Ölümler.
  - I. Germanos, Rum Ortodoks patriği (d. y. 634)
  - Atâ bin Ebu Rebah – İslam'ın Tabiin döneminden fıkıh, tefsir ve hadis alimi. (d. 647)
# 733


## Doğumlar.
  - İmparator Junnin, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 47. imparatoru (ö. 765)
# 734


## Doğumlar.
  - Hasan bin Ziyad, Hanefi fıkıh bilgini (ö. 814)


## Ölümler.
  - Bilge Kağan, İkinci Göktürk Kağanlığı'nın kağanı (d. 683)
# 735


## Ölümler.
  - 25 Mayıs - Bede, Anglosakson dünyasının ilk tarih yazarı, teolog, tarihçi ve kronolog (d. 672/673)
# 736


## Doğumlar.
  - Abdullah bin Mübarek, Türk asıllı Hanefî fıkıh, hadis ve tefsir bilgini (ö. 794)
# 737


## Doğumlar.
  - İmparator Kammu, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 50. imparatoru (ö. 806)
# 740


## Olaylar.
  - İstanbul'da çok sayıda ölüm ve yaralanmaya neden olan bir deprem meydana geldi.
  - Akroinon Muharebesi gerçekleşti.


## Doğumlar.
  - Abdulmelik el-Esmaî, Arap zooloji ve filoloji bilgini (ö. 828)


## Ölümler.
  - Battal Gazi, hakkında çeşitli inanışlar bırakmış bir lider, Malatya Serdarı Hüseyin Gazi'nin oğlu
  - Zeyd bin Ali, Zeydiyye mezhebinin kurucusu, Tabiin'den fıkıh alimi (d. 699)
# 741


## Ölümler.
  - 18 Haziran - III. Leon, Bizans imparatoru (d. 685)
  - Temmuz - Bilge Kutluk Tengri Kağan, İkinci Göktürk Devleti'nin altıncı kağanı
  - 22 Ekim - Charles Martel, Franklar Krallığı'nda bir devlet adamı ve askerî komutan (d. 686)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - III. Gregorius, papa (d. 690)
# 742


## Olaylar.
 - Arap-Bizans Savaşları: Süleyman bin Hişam komutasındaki Arap kuvvetleri Anadolu'yu işgal ederek Herakleia'ya kadar ulaştı ve büyük bir ganimetle geri döndüler.
 - Emevilerin İberya'yı fethi: Endülüs valisi Abdülmelik bin Katan el-Fihri komutasındaki Arap güçleri, Mértola (modern Portekiz) bölgesindeki Berberi isyanını bastırdı.
  - Teodato Ipato, babası Orso Ipato'nun yerine Venedik'in dördüncü dükası oldu. Başkenti Heraklea'dan Malamocco'ya taşıdı.


## Doğumlar.
  - 2 Nisan - Şarlman, Frank ve Lombard kralı (ö. 814)


## Ölümler.
  - Kutluk Yabgu Kağan, II. Doğu Göktürk Kağanlığı'nın son kağanlarından
# 743


## Olaylar.
Emevî İmparatorluğu 
  - 6 Şubat - Halife Hişam ibn Abdülmelik, Avrupa'daki Arap yayılmasının durdurulduğu ve Emevi Halifeliğinin Orta Asya'daki Türklerin ve Kuzey Afrika'daki Berberilerin baskısına maruz kaldığı 19 yıllık saltanattan sonra öldü. Yerine, Irak'ın eski valisi Halid el-Kasri'yi hapse attıran ve işkence gören yeğeni II. Velid geçti.


## Doğumlar.
  - İbrahim el-Mevsılî, şarkıcı, müzikolog ve Arap klasik musikisinin önemli bir temsilcisi (ö. 804)


## Ölümler.
  - Artabasdos, Bizans imparatoru
  - Hişâm bin Abdülmelik, onuncu Emevî halifesi (d. 691)
# 744


## Olaylar.
  - 17 Nisan - Halife II. Velid, Şam şehrinin dışındaki kalesinde Süleyman bin Hişam komutasındaki Arap güçleri tarafından kuşatıldı ve mağlup edilerek öldürüldü. Velid'in yerine, beyin tümöründen kısa bir süre sonra ölen kuzeni III. Yezid geçer.
 - 2 Ekim - III. Yezid'in ölümü üzerine İbrahim bin Velîd Emevi halifesi oldu.
 - 18 Kasım - Aynülcer Muharebesi: Bir isyan başlatan Emeviler'in Azerbaycan ve İrminiye Valisi Mervan bin Muhammed ile halife İbrahim bin Velîd'in ordusu arasında yapılan savaşta Mervan, halife ordusunu yenerek Şam'a girdi ve halifeliğini ilan etti.
  - Göktürk Kağanlığı dağıldı (kuruluşu 552)
  - Uygur Kağanlığı kuruldu (dağılışı 840)


## Ölümler.
  - 6 Ocak - Ozmış Kağan, Göktürk Kağanlığı'nın son kağanı
  - "tarihi bilinmeyen"
   - II. Velîd, Emevi halifesi (d. 706)
   - III. Yezîd, Emevi halifesi (d. 691)
   - Huoching, Alamanyalı asilzade (d. 675)
   - Süddî, Tabiin dönemi tefsir ve hadis bilgini (d. 669)
# 745


## Doğumlar.
  - 8 Kasım - Musa el-Kâzım, 12 İmam'dan yedincisi (ö. 799)


## Ölümler.
  - Cehm bin Safvan, Cehmiyye mehzebinin kurucusu
  - Kulun Beg, Özmiş Kağan'ın ölümüyle yıkılan İkinci Göktürk Kağanlığı'nı yeniden canlandırmak isteyen Türk asilzadesi
# 746


## Olaylar.
  - Arap-Bizans Savaşları: Müslüman Araplar arasındaki karışıklıklardan yararlanan İmparator V. Konstantin, Suriye'yi işgal etti ve Germanikeia'yı (modern Türkiye) ele geçirdi. 
  - Arap-Bizans Savaşları - Keramaia Muharebesi: Bizans donanması, Emevi Mısır filosunu mağlup etti.
  - Ağustos veya Eylül - Kafartuta Muharebesi: Halife II. Mervan, Yukarı Mezopotamya'da Haricilerin lideri Dahhak bin Kays al-Şaybani'yi yendi ve onu öldürdü. İsyancılar Dicle Nehri'ni geçerek imhadan kurtuldu.
  - Ahdü Mervân ilâ İbnihi Ubeydillâh isimli, Arap edebiyatının ilk siyasetnamesi yazıldı.


## Doğumlar.
  - Aikanaka, antik Hawaii asilzadesi
  - Mehdi veya Muhammed el-Mehdî bin Abdullâh Mansûr, Abbasi halifesi (ö. 785)


## Ölümler.
  - Hammâd bin Ebu Süleyman, Tabiun dönemi hadis ve fıkıh bilgini
# 747
"Bu madde 747 yılı hakkındadır. Uçak için Boeing 747 maddesine göz atın."


## Olaylar.
 - 9 Haziran - Ebû Müslim Horasânî, Horasan'da Emeviler'e karşı ayaklanarak Abbasi isyanını başlattı.
 - Arap-Bizans Savaşı: İmparator V. Konstantin, İtalyan şehir devletlerinden gelen gemilerin yardımıyla Kıbrıs açıklarındaki Emevi Halifeliği'nin filosunu yok etti.


## Ölümler.
  - Kutlug Bilge Kül Kağan, Uygur Kağanlığı'nı kuran devlet adamı
# 748


## Olaylar.
  - 14 Şubat - Abbâsî İhtilâli: Ebu Müslim Horasani yönetimindeki Haşimi isyancılar, Emevi eyaleti Horasan'ın (modern İran) başkenti Merv'i aldı. Kahtabe bin Şebib et-Ta'i, Gürgan'da 1000 kişilik bir Emevi ordusunu yenerek Nişabur ve Rey şehirlerini aldı.
  - 9 Aralık - Horasan'ın Arap valisi Nasr bin Sayyar, muhalif aşiretlere, Türgeş komşularına ve Abbasilere karşı şiddetli bir şekilde savaştığı 10 yıllık bir yönetimin ardından öldü. Nasr, gayrimüslimlere cizye vergisi koymuş ve Müslüman Araplar için bir arazi vergisi sistemi uygulamaya koymuştu.
 - Baalbek şehrinde (modern Lübnan) yağma ve katliam olayları gerçekleşti.


## Doğumlar.
  - Vâkidî, Müslüman tarihçi ve siyer yazarı
  - Şarlman, Franklar'ın kralı


## Ölümler.
  - 22 Mayıs - İmparatoriçe Genshō, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 44. hükümdarı (d. 683)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - Mâlik bin Dînar, İslâm âlimi ve mutasavvıf
   - Vâsıl bin Atâ, Mutezile mezhebinin kurucusu olarak tanınan ilahiyatçı, hukukçu (d. 699)
# 749


## Olaylar.
  - Abbasi İhtilâli: Kahtabe bin Şebib et-Ta'i komutasındaki Abbasi güçleri, İsfahan'da 50.000 kişilik büyük bir Emevi ordusunu yendi ve Irak'ı işgal ederek Kufe şehrini ele geçirdi.
  - Emevi prensi Abdullah bin Abdülmelik, ilk Abbasi halifesi Abdullah bin Muhammed'in Hire'de emriyle çarmıha gerilerek idam edildi. (veya 750)
  - 28 Ekim - Abdullah bin Muhammed, destekçileri tarafından Kufe'de halife ilan edildi ve Saffah ("Kan dökücü") unvanını aldı.
 - 18 Ocak - Celile depremi: Filistin ve doğu Transürdün'de bir deprem gerçekleşti. Tiberya, Beit She'an, Hippos ve Pella şehirleri hasar gördü.


## Doğumlar.
  - Muhammed bin Hasan eş-Şeybanî, Hanefi mezhebinin Ebu Hanife'den sonraki en ünlü iki bilgininden birisi (ö. 805)


## Ölümler.
  - 4 Aralık - Aziz İoannis, Suriyeli Hristiyan azizi, kilise babası ve teolog (d. 676)
# 750


## Olaylar.
  - 25 Ocak - Zap Suyu Muharebesi: Abbasi isyancılarının halife ilan ettiği Seffah ile son Emevi halifesi II. Mervan arasında gerçekleşen muharebede II. Mervan yenildi. Emevi Devleti yıkıldı dolayısıyla Abbasî Devleti kurulmuş oldu.


## Doğumlar.
  - 25 Ocak - IV. Leon, Bizans imparatoru (ö. 780)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - III. Leo, papa (ö. 816)


## Ölümler.
 - 25 Ocak
  - II. Mervân, Son Emevi halifesi (d. 693)
   - İbrahim bin Velîd, Emevi halifesi (d. ?)
  - 5 Ağustos - Abdülhamid el-Kâtib, II. Mervan'ın bürokratı, diplomat ve yazar
# 751


## Olaylar.
  - Talas Muharebesi gerçekleşti (Türklerin İslamla tanışması)
  - İslamın 4 ana mezhebinin kabul edilmesi (Şafilik, Hanefilik, Hanbelilik ve Malikilik)


## Ölümler.
  - Maria, Bizans imparatoru V. Konstantinos'un eşi
# 752


## Olaylar.
  - Kuştul Manastırı yapıldı.


## Doğumlar.
  - İrini, Bizans imparatoriçesi (ö. 803)


## Ölümler.
  - 25 Ocak - İbrahim bin Velîd, Emevi halifesi
# 753


## Ölümler.
  - Grifo, Charles Martel'in çocuğu (d. 726)
  - Zeyd bin Eslem, Tabiin dönemi hadis alimi ve müfessir
# 754


## Olaylar.
  - Papalık Devleti kuruldu. (dağılışı 1870)
  - Hieria Konsili, Bizans İmparatoru V. Konstantinos'un çağrısı ile düzenlendi.


## Ölümler.
  - Anastasios, Rum Ortodoks patriği
  - Hiltrud, Bavyera düşesi
  - Seffâh, Abbasi halifesi (d. 721)
# 755


## Olaylar.
  - 16 Aralık - An Luşan İsyanı başladı.


## Ölümler.
  - Ebû Müslim Horasânî, İranlı bir Müslüman siyasetçi (d. 718)
# 756


## Olaylar.
  - 15 Mayıs - Musare Savaşı: Abbâsîler'in takibinden kaçan I. Abdurrahman, Endülüs valisi Yusuf el-Fihrî'nin ordususunu Guadalquivir kıyısında bozguna uğrattı. Bu olayla Endülüs Emevi Devleti kurulmuş oldu.


## Doğumlar.
  - Ebu Nuvas, şair (ö. 810)
  - İbrahim bin Agleb, Kuzey Afrika'da Abbasiler'e bağlı olarak hüküm süren Aglebiler hanedanının kurucusu (ö. 812)


## Ölümler.
  - 4 Haziran - İmparator Shōmu, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 45. imparatoru (d. 701)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - Aistulf, Lombard kralı
# 757


## Ölümler.
  - 26 Nisan - II. Stephanus, Papalık Devletlerinin ilk hükümdarı (d. 715)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - An Luşan, Yan Hanedanı hükümdarı (d. 703)
# 758
758 (DCCLVIII) pazar günü başlayan bir yıldır.


## Olaylar.
  - I. Æthelred Doğu Anglia tahtına geçti.


## Doğumlar.
  - I. Nikiforos, Rum Ortodoks Patriği (ö. 828)
# 759


## Doğumlar.
  - Theodoros, Hristiyan aziz, kilise babası, keşiş ve teolog (ö. 826)


## Ölümler.
  - Bayan Çor Kağan, Uygur Kağanlığı kağanı (d. 713)
  - İbn-i Mukaffa, İranlı düşünür, bürokrat ve edebiyatçı (d. 720/724)
  - Wang Wei, Tang döneminde yaşamış Çinli şair, müzisyen, ressam ve devlet adamı (d. 699)
# 760


## Olaylar.
  - Halley kuyruklu yıldızı, Dünya'nın yakınından geçti (önceki: 684   sonraki : 837).


## Ölümler.
  - Ali bin Ebu Talha, hadis ve tefsir bilgini
  - İbn-i Cureyh, hadis ve tefsir bilgini
# 761
761 (DCCLXI) perşembe günü başlayan bir yıldır.


## Olaylar.
  - Bögü Kağan, Soğdlardan aldığı Mani dinini devletin resmi dini olarak ilan etti.


## Ölümler.
  - İbn-i İshak, Arap tarihçi (d. 704)
  - II. Hurşid, Taberistan hükümdarı (d. 734)
# Fîhi Mâ Fîh
Fîhi Mâ Fîh (), Arapça sözcük karşılığı "ne varsa içindedir" manasına gelen, anlam karşılığı ise "ne varsa onun içinde var" veya "ne varsa onda var"a gelen Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî'nin bir eseri.


## Nitelik ve içeriği.
Bu eser Mevlânâ'nın çeşitli meclislerde yaptığı sohbetlerin, oğlu Sultan Veled tarafından toplanması ile meydana gelmiştir. 75 bölümden oluşmaktadır ve bu bölümlerin 6'sı Arapça diğerleri ise Farsça kaleme alınmıştır. Bu bölümlerden bir kısmı, Selçuklu Veziri Süleyman Pervane'ye hitaben kaleme alınmıştır. Eserde bazı siyasi olaylara da temas edilmesi yönünden, bu eser aynı zamanda tarihi bir kaynak olarak da kabul edilmektedir. Eserde Mevlânâ'nın düşünüşü, dünya görüşü, devrini bildirişi, din ve insanlık hakkındaki düşünüşleri, anlatılır. Cennet ve cehennem, dünya ve âhiret, mürşit ve mürîd, aşk ve semâ gibi konular işlenmiştir.


## Adı.
Esere "Fihi Ma-Fih" isminin hangi nedenle verildiğini kesin bir tarzda söylemek doğru olmadığı gibi; "içinde olması gereken şeyler buradadır" manasının kastedilmiş olabileceği ihtimali düşünülmelidir.


## Baskıları.
 - Fîhi Mâ-Fîh, ilk defa Türkçeye Ahmet Avni Konuk (1868-1938) tarafından tercüme edilmiştir. 
 - Dr. Selçuk Eraydın tarafından hazırlanmış bir baskısı İz Yayınları tarafından yayınlanmıştır.
 - Türkçeye Billur C. Yılmazyiğit tarafından çevrilen ve "Ne varsa onun içinde var" adıyla yeniden PARŞÖMEN YAYINLARI tarafından basıldı.
# 762


## Ölümler.
  - İmparator Xuanzong, Çin'in Tang Hanedanı'nın yedinci imparatoru (d. 685)
  - Li Bai, Tang dönemi'nde yaşamış Çinli şair (d. 701)
  - Muhammed en-Nefsüzzekiyye, Abbasiler'e karşı Medine'de başlatılan isyanın lideri
# 763
763 (DCCLXIII) cumartesi günü başlayan bir yıldır.


## Olaylar.
  - Anhialos Muharebesi


## Doğumlar.
  - 17 Mart - Harun Reşid, beşinci Abbasi halifesi (ö. 809)


## Ölümler.
  - Jianzhen, Çinli Budist keşiş (d. 688)
# 764
764 (DCCLXIV) pazar günü başlayan bir artık yıldır.


## Olaylar.
  - Britanya kralı Offa Kent'i fethetti.


## Doğumlar.
  - Hâdî, Abbâsî halifesi (ö. 786)
# 765


## Doğumlar.
  - Ali er-Rızâ, İslâm Peygamberi Muhammed'in yedinci göbekten torunu (ö. 818)


## Ölümler.
  - 10 Kasım - İmparator Junnin, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 47. imparatoru (d. 733)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - Ca'fer es-Sâdık, Caferilik fıkhının kurucusu
   - Telets, Tuna Bulgar Devleti hanı
# 766
766 (DCCLXVI) çarşamba günü başlayan bir yıldır.


## Olaylar.
  - Türkeş Devleti dağıldı (kuruluşu 699).


## Doğumlar.
  - Ali er-Rızâ, 8. Şii imamı (ö. 818)
# 767


## Doğumlar.
  - 15 Eylül - Saichō, Budizmin Tendai mezhebinin kurucusu olan Japon Budist keşiş (ö. 822)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - Bişr-i Hâfî, mutasavvıf (ö. 841)
   - İmam Şâfiî, Şâfiî Mezhebi'nin kurucusu (ö. 820)


## Ölümler.
  - 28 Haziran - Papa Aziz I. Paulus, papa (d. 700)
  - Eylül - İmam-ı Azam Ebu Hanife, hanefi mezhebinin kurucusu, islam alimi (d. 699)
  - 28 Aralık - İbn Cüreyc, hadis kitabıyla tanınan İslam alimi (d. 699)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - İbn-i İshak, Meğazi ilminin kurucusu olarak kabul edilen tarihçi (d. 704)
   - Mukâtil bin Süleyman, Tabiin dönemi hadis alimi ve müfessir (d. 702)
# 768
768 (DCCLXVIII) cuma günü başlayan bir artık yıldır.


## Olaylar.
  - Japonya'nın Nara kentinde yer alan Kasuga-taisha tapınağı Fujiwara boyu tarafından resmî olarak tanındı.


## Doğumlar.
  - Han Yu, Çinli filozof ve şair (ö. 824)


## Ölümler.
  - 24 Eylül - III. Pepin, Franklar Krallığı'nda bir devlet adamı ve sonra kral (d. 714)
# 769
769 (DCCLXIX) pazar günü başlayan bir yıldır.


## Olaylar.
  - 17 Şubat - An Luşan İsyanı sona erdi.
  - 7 Haziran - FMU (French Mason Union) kuruldu.


## Ölümler.
  - Gülnar Hatun, Türk kahraman (d. 731)
# 770


## Doğumlar.
  - II. Mihail, Bizans imparatoru (ö. 829)
  - IV. Stephanus, İtalyan din adamı, papa (ö. 817)


## Ölümler.
  - 28 Ağustos - İmparatoriçe Kōken, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 46. ve 48. hükümdarı (d. 718)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - Du Fu, Çinli şair (d. 712)
# 771


## Doğumlar.
  - VI. Konstantinos, Bizans İmparatoru (ö. 797)


## Ölümler.
  - Rouenli Remigius, Charles Martel'in gayrimeşru oğlu, Rouen'in üçüncü başpiskoposu
# 772
772 (DCCLXXII) çarşamba günü başlayan bir artık yıldır.


## Olaylar.
  - 1 Şubat - I. Hadrianus, papa olarak göreve başladı.
# 773


## Olaylar.
  - 0 sayısı, Hint sayı sisteminden alınarak, Abbasi dönemi Bağdad'ında Arap matematikçiler tarafından geliştirildi. (Maya kültürünün bu kavramı geliştirmesinden çok sonra, bkz. Maya rakamları)


## Doğumlar.
  - İmparator Heizei, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 51. imparatoru (ö. 824)


## Ölümler.
  - Hamza bin Habib, kıraat alimi
# 774


## Doğumlar.
  - Kūkai, Japon Budist keşiş, şair, mühendis ve sanatçı (ö. 835)


## Ölümler.
  - Züfer bin Hüzeyl, Hanefi fıkıh ve hadis bilgini (d. 728)
# 775


## Doğumlar.
  - V. Leon, Bizans imparatoru (ö. 820)
  - İbrahim Nazzam, filozof ve teolog (ö. 845)
  - Karı Çor Tigin, Uygur tigini (ö. 795)


## Ölümler.
  - 7 Ekim - Mansûr, Abbasi halifesi (d. 714)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - V. Konstantinos, Bizans imparatoru (d. 718)
   - Kibi no Makibi, Nara Dönemi'nde yaşamış bir Japon bilgini ve asili (d. 695)
   - Lebuinus, aziz
# 776
776 (DCCLXXVI) pazartesi günü başlayan bir artık yıldır.


## Olaylar.
  - 24 Nisan - Bizans imparatoru IV. Leon, 5 yaşındaki oğlu VI. Konstantinos'u "eş hükümdar" olarak atadı.


## Doğumlar.
  - İbn Ebu Şeybe, hadis, tefsir ve tarih bilgini (ö. 849)
# 777
777 (DCCLXXVII) çarşamba günü başlayan bir yıldır.


## Olaylar.
  - Kutsal Roma imparatoru Şarlman komutasındaki kuvvetler Paderborn'u ele geçirdi.


## Doğumlar.
  - İbn Sa'd  hadis, siyer, tarih ve neseb bilgini (ö. 845)
# 778


## Doğumlar.
  - I. Ludwig, 781'den itibaren Akitanya kralı ve ortak Kutsal Roma İmparatoru, 813'ten itibaren babası Şarlman ile Frank kralı (ö. 840)
# 779
779 (DCCLXXIX) cuma günü başlayan bir yıldır.


## Olaylar.
  - Bensington Muharebesi


## Doğumlar.
  - İbrahim bin el-Mehdî, Abbasi halifesi (ö. 839)
  - Jia Dao, Çinli şair (ö. 843)


## Ölümler.
  - 10 Haziran - Daizong, Çin imparatoru (d. 727)
# 780


## Olaylar.
  - Endülüs Emevi Devleti hükümdarı I. Abdurrahman, Zaragoza şehrini ele geçirdi.
  - Medikion Manastırı kuruldu.


## Doğumlar.
  - Ahmed bin Hanbel, Hanbeli mezhebinin öncüsü (ö. 855)
  - Hârizmî, matematik, gökbilim, coğrafya ve algoritma alanlarında çalışmış Fars bilim insanı (ö. 850)


## Ölümler.
  - 8 Eylül - IV. Leon, Bizans imparatoru (d. 750)
# 781
781 (DCCLXXXI) pazartesi günü başlayan bir yıldır.


## Olaylar.
  - Frank kralı Şarlman, oğlu Pepin'i "İtalya Kralı" ilan etti.


## Doğumlar.
  - Hâris el-Muhâsibî, İslam alimi (ö. 857)
# 782


## Ölümler.
  - 11 Ocak - İmparator Kōnin, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 49. imparatoru (d. 709)
# 783


## Ölümler.
  - El-Mukanna, Hûrremîler Hareketi'nin oluşumunda etkin rol oynamış olan yalancı peygamber
  - Hasan bin Zeyyîd bin Hasan, Hasan el-Mûctebâ'nın torunu, Hâlife El-Mansûr döneminde Medine valisi
# 784
784 (DCCLXXXIV) perşembe günü başlayan bir artık yıldır.


## Olaylar.
  - Nagaoka-kyō Japon İmparatorluğu'nun başkenti oldu.


## Ölümler.
  - IV. Pavlos, Rum Ortodoks patriği
# 785


## Doğumlar.
  - İmparator Junna, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 53. imparatoru (ö. 840)


## Ölümler.
  - 4 Ağustos - Mehdi veya Muhammed el-Mehdî bin Abdullâh Mansûr, Abbasi halifesi (d. 746)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - Edessalı Theofilus, Orta Çağ astroloğu ve âlimi (d. 695)
   - Ōtomo no Yakamochi, Japon şair ve devlet adamı (d. 715)
   - Tatzates, Ermeni asıllı Bizans generali
# 786


## Olaylar.
  - 14 Eylül - Harun Reşid, Abbasi halifesi oldu.


## Doğumlar.
  - 14 Eylül - Memûn, Abbasi halifesi. (ö. 9 Ağustos 833)
  - 10 Ekim - İmparator Saga, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 52. imparatoru (ö. 842)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - Hacac bin Yusuf bin Matar, Müslüman matematik bilgini (ö. 833)


## Ölümler.
  - 14 Eylül - Hâdî, Abbâsî halifesi (d. 764)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - Halil ibn Ahmed el-Ferahidi, Arap dil ve edebiyat bilgini (d. 718)
# 787


## Olaylar.
  - 24 Eylül - Güvenlik nedeniyle ertelenen İkinci İznik Konsili İznik'te tekrar toplandı. Resim düşmanı (İkonoklazm) dönemde yapılan bu toplantıda resimlere dönüşü sağlayan kararlar alındı.


## Doğumlar.
  - Emîn, Abbasi halifesi (ö. 813)
  - Ebû Maşer el-Belhî, Fars gök bilimci
# 788


## Olaylar.
 - Eylül - Kopidnadon Muharebesi: Abbasi ve Bizans orduları arasında, Pozantı yakınlarındaki yapılan savaşta Bizanslılar ağır bir yenilgi aldılar.
 - Kral Şarlman, Bavyera'yı fethederek Frank Krallığı'na kattı.
  - Avarlar, Doğu Frank Krallığı'nı (modern Almanya) saldırdı. Bu Frank Krallığı ile Avarlar arasındaki savaşları başlattı.


## Doğumlar.
 - I. Methodios, Rum Ortodoks patriği (843-847)
  - Adi Şankara, Hint filozof, mistik ve teolog (ö. 820)
  - Ebu Temmam, Arap şair


## Ölümler.
  - I. Abdurrahman, Endülüs Emevi Devleti'nin kurucusu ve ilk hükümdarı, Kurtuba emiri (d. 731)
# 789


## Olaylar.
  - Kral Şarlman, Elbe Nehri'ni Frank-Sakson ordusu ile geçti ve Obotrite bölgesine girdi. Baltık bölgesine kadar hakimiyetini genişletti.
  - Şarlman günümüz Almanya sınırlarında bulunan Herford kasabasını Werre Nehrinin alçaldığı kısmın güvenliğini sağlama gerekçesiyle kurdu.
  - Şarlman Frank krallığında eğitim ve dini reformları içeren Admonitio generalis adlı fermanı yayınladı.
  - Fes şehri kuruldu (günümüzde Fas), kurucusu Fas emiri I. İdris, Zeydiler hanedanının kurucusu.


## Doğumlar.
  - Ziryab, Müslüman şair, müzisyen, şarkıcı, botanikçi ve coğrafyacı (ö. 857)


## Ölümler.
  - El-Hayzüran bint Ata, Abbasi halifesi Mehdî'nin eşi
# 790


## Doğumlar.
  - II. Sergius, papa (ö. 847)
  - IV. Leo, papa (ö. 855)


## Ölümler.
  - Külüg Bilge Kağan, Uygur Kağanlığı kağanı
# 791


## Olaylar.
  - Slovenlerin ve Hırvatların da dahil olduğu Frank ordusu, Avarlara karşı büyük bir saldırı düzenledi.
  - Necef şehri kuruldu.
# 792


## Doğumlar.
  - II. Abdurrahman, Endülüs Emevi Devleti hükümdarı (ö. 851)
  - II. Hadrianus, papa (ö. 872)


## Ölümler.
  - Mihail Lahanodrakon, Bizanslı general
# 793


## Olaylar.
  - Lindisfarne'ye Viking saldırısı gerçekleşti. Bu olay Viking Çağı'nın başlangıcı sayılır.
# 794


## Doğumlar.
  - Mutasım, Abbasi halifesi (ö. 842)


## Ölümler.
  - 20 Mayıs - Aziz Kral Ethelbert, Doğu Anglia kralı ve Hristiyanlar için bir aziz
  - "tarihi bilinmeyen"
   - Abdullah bin Mübarek, Türk asıllı Hanefî fıkıh, hadis ve tefsir bilgini (d. 736)
# 795


## Doğumlar.
  - I. Lothar, Bavyera kralı (ö. 855)
  - Babek Hürremi, Fars kökenli komutan (ö. 838)
  - Æthelwulf, Wessex kralı (ö. 858)


## Ölümler.
  - 20 Mayıs - Karı Çor Tigin, Uygur Kağanlığı döneminde yaşamış tigin (d. 775)
  - 25 Aralık - I. Hadrianus, Katolik din adamı, papa
  - "tarihi bilinmeyen"
   - Mâlik bin Enes, Maliki mezhebinin kurucusu (d. 712)
   - Ur Çor Kağan, Uygur-Türk kağanı
# 796


## Doğumlar.
  - Zünnûn-ı Mısrî, Mısırlı Arap düşünür (ö. 860)


## Ölümler.
  - Temmuz - Offa, Mersiya kralı
  - "tarihi bilinmeyen"
   - Yakub bin Tarık, İranlı astronom ve matematikçi
# 797


## Doğumlar.
  - I. İgnatius, Konstantinopolis Patriği (ö. 877)


## Ölümler.
  - VI. Konstantinos, Bizans İmparatoru (d. 771)
# 798


## Doğumlar.
  - Abdullah bin Tâhir, Abbasi devlet adamı ve kumandan (ö. 844)


## Ölümler.
  - Ebû Yûsuf, Hanefî fıkıh ve hadis bilgini (d. 731)
# 799
799 (DCCXCIX) salı günü başlayan bir yıldır.


## Olaylar.
  - Trsat Kuşatması


## Ölümler.
  - 13 Nisan - Diyakoz Paul, İtalyan keşiş
  - 1 Eylül - Musa el-Kâzım, 12 İmam'dan yedincisi (d. 745)
# 800


## Olaylar.
  - Kavimler Göçü sona erdi.


## Ölümler.
  - 3 Haziran - Stavrakios, Bizanslı hadım bürokrat ve Bizans İmparatoriçesi Atinalı İrini'nin en önemli ve etkili danışmanlarından biri
# 801


## Doğumlar.
  - Kindî, felsefe, tıp, matematik astronomi, ilahiyat, psikoloji, fizik, kimya ve müziğe kadar pek çok bilim dalında eser yazan Arap bilim insanı (ö. 873)


## Ölümler.
  - Rābiʿatü-l-ʿAdeviyyetü-l-Kaysiyye, Basralı ünlü kadın sufi (d. 714 veya 718)
# 802


## Olaylar.
  - I. Nikiforos, Bizans imparatoru oldu. İsaurya Hanedanı sona erdi, Nikiforos Hanedanı dönemi başladı.
  - Wessex Kralı Beorhtric zehirlenerek öldü. Kraliçe Eadburh, Şarlman'a sığındı. Egbert Wessex'e döndü ve yeniden tahta geçti.
  - II. Jayavarman hükümdarlığını ilan ederek Khmer İmparatorluğu'nu kurmuş oldu.
  - Kore'de Haeinsa tapınağı inşa edildi.


## Ölümler.
  - Beorhtric, Wessex Kralı
# 803


## Ölümler.
  - İrini, Bizans imparatoriçesi (d. 752)
  - Fudayl bin İyaz, bazı Müslümanlara göre evliya
# 804


## Ölümler.
  - İbrahim el-Mevsılî, şarkıcı, müzikolog ve Arap klasik musikisinin önemli bir temsilcisi (d. 743)
# 805


## Doğumlar.
  - García Íñiguez, ikinci Pamplona Kralı (ö. 882)


## Ölümler.
  - 29 Kasım - Yahya bin Halid, Abbasi veziri (d. 733/737)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - Muhammed bin Hasan eş-Şeybanî, Hanefi mezhebinin Ebu Hanife'den sonraki en ünlü iki bilgininden birisi (d. 749)
# 806


## Ölümler.
  - 5 Şubat - İmparator Kammu, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 50. imparatoru (d. 737)
  - 25 Şubat - Tarasios, Rum Ortodoks patriği (d. 730)
# 808


## Doğumlar.
  - 27 Eylül - İmparator Ninmyō, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 54. imparatoru (ö. 850)
# 809
809 (DCCCIX) pazartesi günü başlayan bir yıldır.


## Olaylar.
  - Serdica Kuşatması


## Ölümler.
  - 24 Mart - Harun Reşid, beşinci ve en tanınmış Abbasi halifesi (d. 763)
  - El-Abbâs b. el-Ahnef, Arap şair (d. 750)