BILGEM-AI/BILGE-Wiki-Tr-Plus huggingface dataset:
# Taşıt
Taşıt, ulaşım aracı veya vasıta, yük ve yolcu taşımaya yarayan araçların genel adıdır.


## Karayolu taşıtları.
### Motorsuz kara yolu taşıtları.
#### Treylerler.
Treyler, bir kamyon, otobüs veya otomobil tarafından çekilen ve taşıyacağı yükün özelliklerine has bir şekilde tasarlanıp imal edilen en az bir dingili ve çekildiği taşıta çeki oku, döner tabla, kanca vb. adlarla tanımlanan bir bağlantı aygıtı aracılığı ile bağlanan yük taşıma amaçlı kara yolu taşıt aracıdır.


### Motorlu kara yolu taşıtları.
#### Otomobiller.
Otomobil (Auto: Yunancadaki anlamıyla kendiliğinden + mobile: Latincedeki anlamıyla hareketli demektir). Otomobil kavramının ilk ortaya çıktığı zamanı göz önüne alırsak at kullanılmadan, itmeden veya çekmeden kendiliğinden hareket edebilen öz itmeli taşıt


#### Motosikletler.
Motosiklet, iki tekerlekli, bisiklet benzeri, içten yanmalı motora sahip bir ya da iki kişilik ulaşım aracıdır.


#### Otobüsler.
Otobüs, kara yolu taşıma yönetmeliğine göre sürücü dâhil 25 kişiden fazla yolcu kapasitesi olan motorlu kara taşıtıdır.


#### Kamyonlar.
Kamyon, ağır yük taşımaya yarayan motorlu araç. Otomobil prensibine göre çalıştıklarından büyük yük otomobili olarak da tanımlanırlar.


## Raylı taşıtlar.
### Trenler.
Tren (Fransızca : train), demiryolu üzerinde bir lokomotifin çektiği arabalar dizisidir. Modern anlamı ilk kez 1820'lerde İngiltere'de kullanılmıştır.


#### Lokomotifler.
Lokomotif (Fransızca: locomotif), raylar üstünde bir vagon dizisini çekmede kullanılan buharla ya da bir motorla çalışan makinedir.


#### Vagonlar.
Vagon ("Fransızca : wagon"), yük ve yolcu taşımakta kullanılan, lokomotifin çektiği demir yolu aracı


### Tramvaylar.
Tramvay, raylı şehir içi ulaşım aracı Kökeni İngilizce Tramway kelimesi olan Tramvay, Türkçeye Fransızcadan geçmiştir. Tramvay taşımacılığının kent içi trafiği açısından yol boyunca yerleştirilmiş ray ve elektrik hattı gereksinmesi gibi bazı sakıncaların olmasına karşılık, bir yandan da duman çıkartmamak ve her gün fiyatı biraz daha artan petrol ürünleri yerine elektrikle çalışmak gibi üstün yanları vardır.


### Monoraylar.
Monoray (Fransızca monorail)Tek bir raydan oluşan demir yolu.


### Füniküler.
Füniküler ("Fransızca funiculaire") raylı bir taşıma aracıdır. Bir dağ veya tepe gibi eğimli arazide, halatlarla yukarıya çekilerek çalışır. İki ayrı aracın aynı anda kullanımı, vagonların her birini karşı ağırlık olarak etkilemesi prensibi ile çalışır.


## Atmosferik taşıtlar.
### Kanat yapılarına göre atmosferik taşıtlar.
#### Sabit kanatlılar.
Sabit kanatlı uçak veya kısaca uçak, havanın kanatların altında basınç oluşturması yardımı ile yükselip ilerleyebilen motorlu bir hava taşıtıdır. Eski kullanımı tayyare (Arapça kökenli) (bazı ağızlarda "teyyare") şeklindedir.
# Artrit
Artrit, eklemlerde vücut tarafından üretilen bir iltihaptır. Bu iltihap mikrobik değildir, vücut tarafından üretilir. Artrit tek bir hastalık değildir, 100'den fazla farklı hastalık artrit ile ilişkilidir. Bazı formları çok ağır seyreder, bazıları ise dönem dönem kendini gösteren hafif şiddete olan artritlerdir. Dirsek eklemlerinde zorlanmaya bağlı olarak kas liflerindeki yırtık (lateral epikondilit) gibi basit romatizmal hastalıklardan, romatoid artrit (ra) spondiloartrit (spa) gibi tüm vücudu etkileyen ağır hastalıklara kadar farklı hastalık grupları bunun içinde yer alır. Sistematik lupus eritematozus gibi artritle ilişkili ancak vücudun akciğer, kalp ve böbrekler gibi hayati organlarını etkileyebilen romatizmal hastalıklar da artritle olan ilişkileri nedeniyle bu grupta yer almaktadır.


## Oluşumu.
Genellikle eklem ağrısının nedeni, eklem yüzlerini kaplayan zarların (sinovya) mikrobik olmayan iltihabıdır (inflamasyon). İnflamasyonu olan eklem ağrılıdır, şiştir ve genellikle üzerinde kızarıklık bulunur, sıcaktır. Eklem kıkırdağının çeşitli sebeplerden dolayı hasara uğraması (romatoid artrit, osteoartrit'te olduğu gibi) eklemi oluşturan kemiklerin birbirine sürtmesi, ağrıya ve şekil bozukluğuna neden olmaktadır. Eklemi oluşturan kemikler arasında bulunan boşluk kemiklerin rahatça hareket etmesini sağlamaktadır. Bu boşluğu saran eklem kapsülü elastik yapıdadır ancak eklemi oluşturan kemiklerin birbirlerinden ayrılmalarını engelleyecek kadar güçlüdür. Bu kapsülün iç yüzünü döşeyen ve sinovyum adı verilen zardan salgılanan eklem sıvısı eklemin kayganlığını ve dokularının beslenmesini sağlar. Artritin pek çok türünde sinovyum iltihaplanır, kalınlaşır ve normalden fazla eklem sıvısı üretmeye başlar. Bu da artrite eklem kıkırdağı ve hemen altındaki kemiğe zarar veren temel sorundur.
Artritin ne sebeplerle ortaya çıktığı tam olarak bilinmemektedir. Genetik ve çevresel faktörlerin oluşumunda önemli bir rol oynadığı düşünülmektedir. Yine de bazı artritlerin tedavisi mümkündür. Tedavinin temelinde doğru teşhis ve tanının erken konmasında yatmaktadır. Bu uygulanan tedavilerin hemen hemen tamamı, artritin başlangıç döneminde uygulandıklarında daha etkili olmaktadır. Ailevi Akdeniz Ateşi(FMF) hastalığı da ayak bileklerinde kızarıklık ve şişme ile birlikte ağrıya yol açabilir. Bu hastalık romatizma ile karıştırılabilmekte ve yanlış tedavi uygulanabilmektedir (sürekli antibiyotik tedavisi gibi). Bu nedenle doktorunuzu FMF olabileceği yolunda uyarmanız ve gerekli tahlilleri yaptırmanız hastalığın tanısına yardımcı olacaktır.
# Nil Burak (albüm)
Nil Burak, Nil Burak'ın ilk albümüdür.


## Parçalar.
  - Canıma Değsin - söz: Ülkü Aker / düzenleme: Norayr Demirci
  - Bir Eski Şarkı - söz: Ülkü Aker / düzenleme: Norayr Demirci
  - Ben Anlamam - söz: Ülkü Aker / düzenleme: Norayr Demirci
  - Danış Kalbine - söz: Ülkü Aker / müzik: Selçuk Sun / düzenleme: Norayr Demirci
  - Tatlı Tatlı - söz-müzik: Tuğrul Dağcı / düzenleme: Atilla Özdemiroğlu
  - Olmaz Olmaz Deme - söz: Ülkü Aker / müzik: Selmi Andak / düzenleme: Norayr Demirci
  - Sus - söz-müzik-düzenleme: Şanar Yurdatapan
  - Seni İyi Tanırım - söz: Ülkü Aker / düzenleme: Norayr Demirci
  - Nereden Aklına Esti - söz: Ülkü Aker / düzenleme: Norayr Demirci
  - Birisine Birisine - söz: Ülkü Aker / düzenleme: Norayr Demirci
 - YÖNLENDİRME
# Nothing Else Matters
 - YÖNLENDİRME 
"Nothing Else Matters", Amerikalı heavy metal grubu Metallica'nın "Siyah Albüm" ya da Metallica olarak adlandırılan albümlerindeki 8. parça. Grup üylerinden James Hetfield ve Lars Ulrich tarafından bestelenen bu balad, grubun en çok bilinen parçalarından biridir.
# Jüpiter (mitoloji)
Roma mitolojisinde Jüpiter ("Iuppiter"), tanrıların en güçlülerinden birisi olan Zeus ile denktir. Satürn ile Ops'un en genç çocuğudur. Bir tanrı olan Atlas'a evreni taşıma görevini o vermiştir. Ayrıca Romalıların büyük bir sevgiyle taptıkları yüce tanrılarından biridir. Etrüsk mitolojisinde ise Tinia olarak bilinir. Juno'nun kardeşi ve eşi olup Juno, Minerva, Mars ile büyük tanrıları oluşturur. Ayrıca Pollux'un babasıdır.


## Kültür.
 - YÖNLENDİRME
# Mars (mitoloji)
Mars, Roma mitolojisindeki savaş tanrısıdır. Juno ile Jüpiter'in oğludur. "Mars" sözcüğünün herhangi bir Hint-Avrupalı türevi olmadığına göre, büyük ihtimalle Etrüsk ziraat tanrısı Maris'in Latinize edilmiş bir biçimidir. Başlarda Romalı bereket ve bitki tanrısı, çiftlik hayvanlarının, ekin alanlarının koruyucusuyken daha sonraları savaşla özdeşleştirilmiştir; sonunda Yunan mitolojisindeki Ares'in Roma mitolojisindeki dengi olmuştur.
Mars Roma'nın kurucusu Romulus'un efsanevi babasıydı ve bu nedenle Romalılar atalarının Mars olduğuna inanırdı. Romada erkek tanrılar arasında en güçlü ikinci konumdadır. Asil görünüşlü ve asla yenilmeyen bir tanrıdır. Romalılar Yunanistan'ı fethedince Ares'le bir tutulmuştur.
# Kollajen Fibril
Kollajen fibriller; bağ dokusunun tüm çeşitlerinde değişik miktarlarda yer alan, kollojenden yapılmış fibrillerdir. En çok fibroblastlar tarafından sentezlenir. Bununla beraber, osteoblast, odontoblast, kondroblastlar tarafından da sentezlenirler. Belirli bir uzunluğu yoktur, gerilme ve çekilmelere karşı çok dayanıklıdır. Bu özelliklerinden dolayı tendon, ligament, kemik, diş ve deride görülürler. Kaynatıldığında eriyerek yapışkan bir madde olan jelatine dönüşür. Dericilik sanayinde deriye dayanıklılık kazandırdığından bazı işlemlerden geçirilerek kullanılır.
29 tip kollajen fibril bulunur. Kolljen tip1, tip2, tip3, tip4 ve tip 5. Vücutta en fazla bulunanı tip 1 olup toplamın %30 kadarını oluşturur; osteoblast ve odontoblastlar tarafından sentezlenir. Kemik ve tendonlarda bulunur. Tip 2, kondroblastlar tarafından üretilip kıkırdak dokuya özgüldür. Tip 3 embriyonal safhada birçok tabakada bulunurken gelişim esnasında kollajen tip1'e dönüşür. Fibroblastlar tarafından sentezlenir ve ergin dönemde kan damarları ve bağırsak duvarlarında bulunur. Tip 4, bazal lamina yapı elemanıdır ve epitel ve endotel hücreleri tarafından üretilir. Tip 5'i neyin ürettiği bilinmemekle birlikte embriyonik zar ve kan damarlarında bulunur.
# İnterlökin
İnterlökin, ilk kez görüldükleri beyaz kan hücreleri lenfositlerince ekspresse edilen gizli sinyalleme molekülleri olan sitokinlerin bir grubudur. Adı, lenfositlerden "lökin" ve haberleşme anlamında "inter-"den gelir.
Keşfedildikleri günden beri çeşitli vücut hücrelerince üretildikleri bilinmektedir. Bağışıklık sisteminin geniş kısmı interlökinlere bağlıdır ve nadir bulunan hastalıklarda bazıları tanımlanmışlardır.
Bazıları eklem enflamasyonunu tetiklemede önemli rol oynarlar. İnterlökin ailesi makrofajlar ve T-lenfositlerden salınır. B-lenfositlerini olgunlaşmak ve farklılaşmak için uyarır. İmmünglobulin metabolizmasını B-lenfosit üzerinden hızlandırır.


## Liste.
İnterlökinlerin listesi şöyledir:
# Seronegatif
Seronegatif, serumda "romotoid faktör" testinin negatif olduğu romatizmal olmayan enflamatuvar eklem rahatsızlıklarını tanımlar.
# Metrekare
Metrekare SI'dan türetilen alan birimidir ve m² (Unicode'de 33A1) ile gösterilir. 1 metrekarelik alan, kenarları 1 metre uzunluğundaki bir karenin alanına eşittir. SI temelli birim olam metre, ışığın vakumda 1/299.792.458 saniyede katettiği mesafeye denk gelir. Uzunluk birimleri arasındaki derece farkı onlara karşılık gelen alan birimleri arasında aynı derece farkının iki katının oluşmasına sebep olur. Ayrıca metrekare alanları çarpımıdır.
SI önekler ekleyip çıkarma, üskatları ve askatlarını oluşturur. Bununla beraber birim olarak ikiye katlanma, onların uygun liner birimlerinden ikiye katlanma arasındaki büyüklük sırası farklıdır. Örneğin bir kilometre, metrenin bin kat uzunluğuna eşitken bir kilometrekare, bir metrekarenin bir milyon katı kadar alana eşittir.


## Metrekarenin SI önek uygulamalı katları.
Metrekare, metrenin tüm SI öneklerini kullanabilir.


## Dönüşümler.
Bir metrekare eşittir:
  - 0,000 001 kilometrekare (km²)
  - 10000 santimetrekare (cm²)
  - 0,000 1 hektar (ha)
  - 0,01 ar (a)
  - 1 santiar (ca)
  - 0,000 247 105 381 acre
  - 1,195 990 yardakare
  - 10,763 911 ayakkare
  - 1550,003 1 inçkare
# Puerto Montt
Puerto Montt, Şili'nin güneyinde, X. Los Lagos bölgesinin başkenti ve en büyük şehridir. Şehrin nüfusu 2017 sayımına göre 245.902 dir. Şehrin alanı yaklaşık 1.673 km²dir. Bölgenin %16,39 nüfusu bu şehir de yaşar.


## Coğrafya.
Puerto Montt, başkent Santiago'nun yaklaşık 1100 km güneyinde kalır. 30 km doğusunda 2003 m yüksekliğinde Calbuco volkanı bulunur. Bu volkan Şili'nin en aktif volkanlarından biri olup, en son 22 nisan 2015'te püskürmüştür.
Sıcaklıklar kışın ortalama Temmuz'da, 6 °C ile yazın Ocak'ta 14,5 °C arasında değişkenlik gösterir. Bölge yağmur açısından zengin olup, yıllık ortalama yağış miktarı 1.700 mm dir.


## Tarihçe.
Puerto Montt, Vicente Pérez Rosales tarafından 12 Şubat 1853 yılında, 1848 yılında zamanın devlet başkanı Manuel Montt Torres desteği ile Almanya'dan gelmeye başlayan göçmenlerin, bölgeye ve Şili devletine politik entegrasyonu gayesi ile kurulmuştur.
1884 yılında şehrin nüfusu 4000 kadardı. Bu nüfusun çoğunluğu kendilerine ait Protestan kiliseleri ve okulları olan Almanlardı.
22 Mayıs 1960 tarihinde şehir, kuvvetli Büyük Şili Depremi sonrası ağır şekilde hasar görmüştür.


## Görülmeye değer yerleri.
Puerto Montt çevresindeki göller bölgesi görülmeye değer. Şehir, el sanatları pazarını ve liman bölgesinde ise balık spesyalitelerini ziyaretçilerine sunar. Şehir aynı zamanda Patagonya veya Chiloe Adası'na yapılan gezilerin çıkış noktası ya da ara istasyonunu oluşturur. Yine Trekking sevenler için sevilen bir çıkış noktasıdır.
Puerto Montt'un hemen önünde küçük ama görmeye değer Tenglo Adası vardır. Şehrin kuzeyinde tamamıyla Şili'nin içerisinde bulunan en büyük göl, Llanquihue bulunur.


## Ekonomi.
Ekonomik hayatın ağırlıklı noktası ticaret ve ulaşımdır. Bunun yanında balıkçılık, deniz ürünlerini işleme ve ormanlardan gelen kerestelerin gemilerle taşınması önemli rol oynar.
Havaalanı ve şehrin limanı Şili'ni güneyi (Patagonya) için lojistik çıkış noktası oluşturur. Bunun dışında Chiloe için birincil geçiş noktası yine Puerto Montt'tur. Gerçekte, Panamerikan yolu burada sona erer. Daha güneye Carretera Austral yolu devam eder.
# Fehriye Erdal
Fehriye Erdal (d. 25 Şubat 1977), Devrimci Halk Kurtuluş Partisi-Cephesi militanı. Sabancı Suikastı'nın faili üç saldırgandan biridir.


## Sabancı Suikastı.
Fehriye Erdal, Hüseyin Kocadağ'ın aracılığıyla Sabancı Center'da temizlik işçisi olarak işe alınmıştı. İşe başladıktan 5 ay sonra suikastı birlikte gerçekleştirdiği Mustafa Duyar ile İsmail Akkol'un binaya izinsiz olarak girebilmelerini sağladı. Aslında Sakıp Sabancı'yı öldürmeyi hedefleyen grup, Özdemir Sabancı'yı ve beraber toplantı yapmakta olduğu Sabancı Holdinge bağlı bir şirket olan ToyotaSA'nın genel müdürü Haluk Görgün ile sekreteri Nilgün Hasefe'yi öldürdü.
İddialara göre cinayet sonrasında bir TIR'ın kasasında Türkiye'yi terk eden Fehriye Erdal, önce Yunanistan'a, daha sonra da Belçika'ya kaçtı. Burada Knokke kentinde kaldığı apartman dairesinde 1999 senesinde yangın çıkması sonucunda sahte pasaportla yakalandı. Yargılanmasının sonunda 1 yıla yakın ceza evinde kaldıktan sonra serbest bırakıldı.
2000 yazında hapishaneden çıkıp ev hapsinde tutulmuş ancak Mart 2006 itibarıyla tekrar kayıplara karışmıştır. Eylül 2007'de Belçika'da sonuçlanan mahkeme kararı ile Türkiye'de işlediği suçlardan dolayı yargılanması kararı verildi. Ancak tutuklu kaldığı evden kaçmayı başarmış ve bir sonraki mahkemede beraatine karar verilmiş ve €1250 ağır para cezasına çarptırılmıştır. 5 Aralık 2016 tarihinde de Belçika mahkemesi tarafından 30 yıl hapis cezasına çarptırılmıştı.
20 Şubat 2017 günü Belçika Brügge Ağır Ceza Mahkemesi, gıyabında yargılanan Sabancı suikastı faillerinden olan Fehriye Erdal'a, Türkiye'de işlediği suçlardan dolayı 15 yıl hapis cezası ve 10 yıl sivil ve siyasi haklardan mahrumiyet cezası vermiştir.


## Terör örgütü üyesi olarak aranması.
Fehriye Erdal, Türkiye Cumhuriyeti İçişleri Bakanlığı tarafından yayımlanan ve Şubat 2018'de güncellenen "en çok aranan teröristler listesi" mavi kategorisinde ilk kez yer aldı. Listede Erdal'ın 1977 Adana doğumlu olduğu ve DHKP-C üyesi olduğu bilgileri bulunmaktadır. Bakanlık bu kategoride yer alan Erdal için 3 milyon liraya kadar para ödülü verileceğini açıkladı. 9 Mayıs 2019'da Belçika Federal Polisi, "en çok arananlar" listesini yenileyerek Fehriye Erdal'ın adını da ekledi. Listede, Erdal'ın yerini bilenlerin arayabilmesi için yurt içi ve yurt dışında ücretsiz telefon numaraları ile elektronik posta adresleri yer aldı ve firari suçlu Erdal hakkında ihbarda bulunacak kişiler için gizlilik garantisi de verildi.
# Aşil tendonu
Aşil tendonu, bacağın baldır kaslarının büyük tendonu, ayak bileğinin arkasında topuğa tutunur. Aşil tendonu iltihabına Aşil tendiniti, Aşil tendonunun kopmasına ise Aşil Tendon Rüptürü denilmektedir.


## Etimoloji.
Baldırın arka bölümündeki kas grubunun topuk kemiğine birleşmesini sağlayan yapıya Akhilleus'un öyküsünden esinlenilerek Aşil tendonu adı verilmiştir.


## Tanım.
Aşil tendonu, baldır kaslarını ayak bileğinin arkasında yer alan topuğa bağlayan en güçlü tendonlardan biridir. Aşil tendonu sayesinde insan adım atar, yürür, zıplar veya koşabilmektedir. Tarihsel evrim süresince insansıların ve homo sapiensin'in iki ayak üzerinde yürümesinde çok önemlidir.


## Aşil tendiniti.
Aşil tendonunun zorlanması sonrasında Aşil tendonunun iç yapısında iltihap ve deformasyon meydana gelmesiyle oluşur. Özellikle futbolcu gibi sporcuların aşırı sıçrama, depar ve darbeler sonucu ortaya çıkar. Sıklıkla 30-40 yaş aralığındaki sporcularda görülürken, her yaştan sporcularda görülme olasılığı bulunmaktadır.


## Aşil tendonu kopması.
Aşil tendonunun kopmasına tıpta "Aşil Tendon Rüptürü" denmektedir ve ameliyat sonucu tendon tamiri yapılabilmektedir. 6 ile 10 hafta kadar uzun bacak alçısı uygulanmakta ve fizik tedavi sonucunda tendon iyileştirilmektedir. Uzun zaman alan tedavi süreci nedeniyle spor aktivilerine ve normal hayat aktivitelerine dönüş geç olmaktadır.
Ruanda soykırımında Hutular, Tutsiler'i öldürmekten yorulup kaçmalarını önlemek için Aşil tendonlarını kesmişlerdir.
# Artralji
Artralji, eklem ağrısıdır. Bu ağrı enflamatuvar (iltihabi) ya da non-enflamatuvar (iltihabi olmayan) koşullardan kaynaklanabilir.
# CRP
C-reaktif protein, sıkça kullanılan kısaltması ile CRP, iltihabi reaksiyonlar sırasında kanda miktarı artan ve karaciğer ile yağ hücreleri tarafından üretilen akut faz reaktanları adı verilen proteinlerden biridir.
Kanda CRP seviyesi pek çok durumda yükselebildiğinden, tek hastalığa özgül bir laboratuvar bulgusu değildir ve tanı koyma amaçlı kullanılmaz. Bu tahlilin sonuçları klinik şüpheleri destekleyici olarak veya tanısı konulmuş çeşitli hastalıkların seyrini takipte kullanılır.
Çok basitleştirirsek, yüksek CRP seviyelerinin vücutta akut iltihabi bir reaksiyon veya bir enfeksiyon olduğuna, CRP seviyelerinin azalmasının da iltihabi reaksiyonun veya enfeksiyonun azalmaya başladığına işaret ettiğini söylemek mümkündür.


## CRP ne zaman ölçülür?
CRP seviyesi aşağıda bazıları listelenen pek çok durumda yükselebilir.
  - Bağ dokusu hastalıkları
  - Kanser
  - Enfeksiyon
  - İltihabi bağırsak hastalıkları
  - Lupus
  - Romatoid artrit
  - Psoriatik artrit
  - Tüberküloz
CRP özellikle romatoid artrit gibi bağ dokusu hastalıklarında hastalığın alevlenmelerinin takibi açısından oldukça faydalıdır. Fakat sistemin lupus eritematozus gibi hastalıkların alevlenmesinde CRP yükselmez. SLE de CRP yüksekliği varsa serozit veya enfeksiyon düşünülmelidir.


## Normal değerler.
Ortalama sağlıklı bir kişide CRP seviyesinin 4.9 mg/L'nin altında olması beklenir. Normal değerler deneyin yapıldığı laboratuvardan laboratuvara farklılık gösterebilir.


## Benzer testler.
Akut iltihabi reaksiyonların bir göstergesi de eritrosit sedimentasyon hızıdır. Eritrosit sedimentasyon hızı çoğunlukla sedimentasyon veya ESR diye kısaltılarak kullanılır ve genellikle 3 değerle raporlanır (30 dakika, 1 saat, 2 saat gibi).
CRP sedimentasyona göre daha erken pozitifleşir ve daha çabuk kaybolur. Tedavi başarılı olduysa CRP'nin erken dönemde negatifleşir ancak sedimentasyon hızının normale dönmesi biraz daha zaman alacağından doktorlar çoğu zaman CRP ile birlikte sedimentasyon değerini de görmek ister.


## Kalp hastalığında CRP.
Özel metotlarla ölçülen bir CRP türevi de yüksek hassasiyete sahip (high sensitivity- ya da hs-CRP) C-reaktif proteindir.
hs-CRP genellikle koroner arter hastalığı olan veya koroner arter hastalığından şüphelenilen kişilerde ölçülür ve yüksek hs-CRP klasik risk faktörlerine ek bir risk faktörü olarak hastanın kalp hastalığı riski açısından sınıflandırılmasına yardım eder.
Amerikan Kalp Derneği‘nin önerileri doğrultusunda hastaları hs-CRP seviyelerine göre koroner arter hastalığı riski açısından aşağıdaki şekilde derecelendirmek mümkündür.
# Servikal spondiloz
Servikal spondiloz, eklem aşınması ve yırtılmasının neden olduğu boyun ağrısı.
Lateral darlıkta sinir kökü bulguları verir. Normal servikal omurilik çapı 16–17 mm'dir. 13 mm ise minimum sınırdır. 13 mm'den küçük çaplar omurilik darlığının başlangıcı sayılmaktadır.
Servikal spondilozda lordoz önce düzleşir, sonra kifoza döner. Bu, omurun tersine dönmesi anlamına gelmektedir.
# Otoantikorlar
Otoantikorlar, vücudun bağışıklık sistemi tarafından mikroplar ya da virüsler yerine vücudun kendi hücrelerine karşı geliştirilen antikorlardır.


## Otoanktikor üretimi ile ilgili hastalıklar.
  - Sistemik lupus eritematozus
# Skolyoz
Skolyoz, omurganın göğüs "(thoracic)" veya bel "(lumbar)" bölgelerinde görülebilen, yana doğru eğriliğidir. Tek başına olabileceği gibi, kifoz (arkadan öne doğru anormal bir eğrilik) ile beraber de görülebilir "(kifoskolyoz)".
Hastalık, kız çocuklarında çok daha sık görülür. Özellikle 30 dereceyi geçen skolyozlar ergen kızlarda erkeklere oranla on kat fazla görülmektedir. Türkiye'de 2,5 milyon skolyoz hastası mevcuttur.


## Nedenleri.
Skolyoz çok çeşitli nedenlerle ortaya çıkabilmektedir. Mesela engelli çocuklarda ya da çocukluk çağında felç geçirenlerde görülmektedir. Ancak sıklıkla karşılaşılan skolyozlar, daha çok 10'lu yaşlarda ortaya çıkan ve nedeni hala tam olarak bilinmeyen (idiyopatik) grupta görülen skolyozlar ile anne karnındaki etmenler nedeniyle ortaya çıkan ve doğuştan itibaren bulgu veren doğumsal (konjenital) skolyozlardır. Birincinin nedenini tam olarak bilinmemektedir. Konjenital skolyoza ise gebelik sırasında geçirilen enfeksiyonlar, şeker hastalığı, bazı vitamin eksikliklerinin neden olduğu düşünülmektedir.
  - Doğuştan olabilir (konjenital). Bu durum genellikle omurgadaki bir kusura veya birbirine kaynamış kaburgalara bağlıdır. 
  - Polio (çocuk felci), beyin felci veya kas distrofisi (erimesi) gibi durumlara bağlı olarak kasların felci sonucunda oluşabilir. 
  - İdiyopatik (nedeni bilinmeyen) olabilir. Daha önce düzgün olan bir omurgada, bilinmeyen bir nedenle ortaya çıkabilir.


## Bulguları.
  - Omurganın yana doğru eğriliği 
  - Omuz ve kalçaların simetrik durmaması 
  - Birinci eğriliği karşılayıcı ikinci bir eğri varlığı
  - Sırt ve/veya bel ağrısı 
  - Yorgunluk 
  - Nefes darlığı
  - Bir omzun (sağ-sol) öne ilerlemesi


## Testler.
Fizik muayene sırasında, hasta öne doğru eğildiğinde eğrilik daha belirgin gözükür. Farklı pozisyonlarda omurga röntgenleri ve skolyozometre (omurganın eğrilik miktarını ölçen bir alet) ölçümleri, skolyozun miktarını belirleyebilmek için yapılabilecek testlerdir.


## Türleri.
Skolyoz hastalığı üç sınıfa ayrılır. Bunlar;
  - Non strüktürel 
  - Geçici strüktürel 
  - Strüktürel skolyoz


## Tedavisi.
Skolyoz hastalığı eğer çocukluk çağlarda görüldü ise tedavisi gelişim tamamlanmadan yapılmalıdır. Kemiklerin düzgün gelişmesi için mutlaka takviye ilaçlar ve fizik tedavi uygulanmalıdır. Özellikle 0-5 yaş arasındaki çocuklarda düzgün bir fizik tedavi önemli rol oynar. Yetişkin yaşlarda meydana gelen skolyoz hastalığında tedavi biraz daha zordur. Hastalığın ortaya çıkması kişinin yaşı ile birlikte gelişir. Bu da tedavinin daha da özenli yapılmasını gerektirir. Yetişkinlerde de çocuklarda olduğu gibi fizik tedavi korse ve ilaçlar ilk seçenektir. Cerrahi yöntem vardır. Fakat riskleri nedeni ile tercih edilmez. Fakat eğirilik 40 dereceye ulaşmış ise operasyon ile tedavi edilir.
# Kuzu Kuzu
 - YÖNLENDİRME 
Kuzu Kuzu, pop müzik sanatçısı Tarkan'ın 2001 yılı tarihli Karma albümündeki 3. parça ve albümden çıkardığı ilk teklisi. "Kuzu Kuzu" tekli albüm sadece Türkiye'de yayımlandı. Parçanın müziği ve sözü sanatçının kendisine aittir. HITT müzikten çıkan ilk albümdür. Çıktığı zaman bir tekli için inanılması güç olan 500.000'den fazla satışa ulaştı. "Kuzu Kuzu" Türkiye'de tüm zamanların en çok satan ve tüm zamanların en hızlı satılmış tekli albümü oldu. 1. klibi 21 Mayıs 2001 tarihinde gösterime girdiğinde Türkiye'de listelere zirveden giriş yapan üst kalitedeki kuzu kuzu şarkısı, çok farklı olan bu müzik için yurt dışında ilk başta şarkı çok hareketli bulunmadı ve şarkı sözleri anlaşılmadığı için yurt dışında listelerde üst sıralara yükselmedi. Yabancı hayranlar sonradan şarkıdaki dans havasını fark etmiş, çok farklı hareketli bir parça olduğunu vurguladılar ve sözlerin kendi dillerindeki anlamlarını araştırmaları ile şarkıdaki kaliteyi daha da beğendiler. Tarkan dünyaya yine Türkçe öğretmeye başladı. Kuzu Kuzu akustik olarak 2. klip yayımlandı. "Kuzu Kuzu" şarkısı Türk popunda yeni bir çağ, büyük farklılık olarak yorumlandı.


## Video klip.
Klip yönetmeni Metin Arolat olup, flow motion tekniği kullanılmıştır. Klibin post prodüksiyonu İmaj'da yapılmış, Burak Yalman tarafından montajlanmıştır.


## Şarkı listesi.
  - "Kuzu Kuzu" (Orijinal Versiyon) (3:50)
  - "Kuzu Kuzu" (DkEvrim Mix) (5:43)
  - "Kuzu Kuzu" (Kıvanch K. Mix) (8:36)
  - "Kuzu Kuzu" (Ozinga Mix) (8:43)
  - "Kuzu Kuzu" (Akustik Versiyon) (3:40)
# Tupungato (volkan)
Tupungato, Arjantin ve Şili sınırında bir yanardağ. 6.550 m yüksekliğindeki Tupungato, Aconcagua'nın yaklaşık 100 km güneyinde kalır. Yeryüzünün en yüksek faal volkanlarından biridir. Son püskürmesi 1986 yılında olmuştur.
# Aconcagua
 - YÖNLENDİRME 
Aconcagua, 6.962,97 m yükseklik ile Güney Amerika'nın en yüksek dağı. Aynı zamanda Asya kıtası dışında bulunan en yüksek dağdır.
Arjantin Andları'nda, Mendoza eyaletinde, Şili sınırının yakınlarında bulunur. On kilometreye kadar uzanan 5 buzulu vardır. Adının nereden geldiği kesin belli değildir. Tahminler "Arauca Aconca-Hue" ya da "Ackon Cahuak" (Quechua dili) kelimelerinden türediği yönünde olup, ""Taş Bekçi" anlamındadır.
Buraya ilk bahsi edilen bilimsel gezi, 1897 yılında, ingiliz "Edward Fitzgerald" tarafından yapılmıştır. İsviçreli Matthias Zurbriggen, 14 Ocak 1897 tarihinde zirveye tırmanan ilk kişi olmuştur. Birkaç gün sonra gezi grubundan iki kişi daha kendisini takip etmiştir. Zirve yapan ilk Arjantinli ise 8 Mart 1934 tarihinde asker "Nicolás Plantamura" 'dır. İlk kadın ise 7 Mart 1940'ta Fransız "Adriana Banca"'dır. 2004 yılında ise ilk defa Aconcagua'nın zirvesine Rubia adında bir köpek çıkmıştır.
Dağa tırmanmak için en ideal zaman Kasım ile Mart arasındaki mevsimdir. Dağ bütün Dünyadaki dağ tırmanıcıları arasında çok sevilen bir dağdır. Dağın eteklerinde, sezon boyunca millî park rehberlerinin bulunduğu, çok iyi donatılmış iki kamp üssü vardır. Tırmanışa geçmeden önce Mendoza'daki Aconcagua-Park idaresinden izin belgesi satın alma mecburiyeti vardır.
Dağın kuzey kanadı, dağcılar tarafından tırmanması kolay olarak kabul edilir. "Normal rota", kamp üssü "Plaza de Mulas"dan çıkan tırmanış rotasıdır. Bu rota tırmanma teknikleri kullanmadan da yapılabilir. Sıradışı yüksekliği yine de tırmanışı tehlikeli kılar. Zirvedeki atmosfer basıncı, deniz seviyesini %40 ı kadardır. Bu yüzden ara mesafelerde yüksek kamplar kurulmuştur. Bu yüksekliklerde oksijen tüpü kullanmak olağan değildir.
İkinci sıklıkta kullanılan ve daha zorlu olan rota "yanlış polonya rotası" kamp üssü "Plaza Argentina" dan çıkarak "Glaciar de los Polacos" (Polonyalı buzulu)'un kuzey başlangıcına kadar gider. Buzul, düz ve parçalanma olmayan bir yerden geçildikten sonra 25-30 derece eğimli bir yamaç geçilir ve yaklaşık 6400 m de kamp üssü "Plaza de Mulas"" gelen normal yola ulaşılr.
Aconcagua'nın güney kanadı oldukça zordur.Güney duvarı, "Pared Sur" tırmanışı en zor olan rotadır.
# Feza Gürsey Bilim Merkezi
Feza Gürsey Bilim Merkezi (FGBM), Ankara'nın Altındağ ilçesi Altınpark bünyesinde faaliyet gösteren, öğrencilerin eğlenceli bir ortamda bilimin temel prensiplerini öğrenmesi için kurulmuş bir tesistir. Türkiye'nin ilk bilim merkezinden birisidir (Diğerleri, Şişli Belediyesi Bilim Merkezi, İTÜ Bilim Merkezi).
FGBM Ankara Büyükşehir Belediyesi tarafından 23 Nisan 1993 tarihinde kurulmuştur. İçinde 48 parça deney ve sergi birimi bulunur.
Ankara'da bir bilim merkezi kurma fikri, resmî bir ziyaret nedeni ile Kanada'da bulunan Ankara Büyükşehir Belediyesi yetkililerinin Toronto'daki dünyanın en büyük bilim merkezlerinden birisi olan Ontorio Science Centre (OSC) ziyareti üzerine doğmuştur. OSC ile yapılan anlaşma sonucu anahtar teslim şeklinde bilim merkezi yapılmıştır. Deney setleri, merkez kurulurken Ontario Science Center'dan alınmıştır. Deney ve sergi birimlerinin seçimini ODTÜ öğretim üyelerinden oluşan bir komisyon yapmıştır. Bu seçimde, Türkiye'deki ders programı göz önünde tutulmuştur.
FGBM, adını ünlü Türk fizikçi Feza Gürsey'den alınır. Başlangıçta adının Ankara Bilim Merkezi olması düşünülen merkeze, 13 Nisan 1992'de Gürsey'in hayatını kaybetmesi üzerine bu isim verilmiştir.
FGBM'nin işletmesini Ankara Büyükşehir Belediyesine ait ANFA Ankara Altınpark İşletmeleri Limited Şirketi yapmaktadır.
Ocak 1995'te Millî Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı tarafından FGBM'de bulunan deney ve sergi birimleri incelenmiş, ilköğretim ve lise öğrencileri için tavsiye edilmiştir.
# Kortizon
Kortizon, böbrek üstü bezinin kabuk bölgesince kolesterolden salgılanan, iltihaplanma önleyici özellikleri olan kortizol hormonunun yapay üretilmiş halidir.
Kortizon, hastalığın şiddetine göre, doktor tarafından sürekli izlenilerek, yerinde ve belirli miktarlarda alınmadığında ciddi ve geri dönüşü olmayacak hastalıklara yol açabilmektedir. Protein, yağ ve karbonhidrat metabolizmalarını düzenler. Kortizon uzun süre kullanıldığında karaciğerde glikojen sentezi artar dolayısıyla hiperglisemiye neden olarak hastalarda steroid kaynaklı diyabete neden olabilir. Yine uzun süre kortizon kullanımı osteoporoza, tansiyon değerlerinde artışa cushing sendromu benzeri (kıllanma, akne, kızarıklık) gibi durumlara neden olabilir. Kortizon her ne kadar iltihaplı bağırsak hastalıklarında kullanılsa da uzun süre kullanımı bağırsak duvarında rejenerasyonu azalttığından profil ülserler meydana gelebilir. Kortizonun sayılan yan etkilerinin yanında vücudun hormonal dengesini de bozabilmektedir.
Kortizolün 1937'de E. Kendall ve Wintersteiner tarafından keşfedilmesi ve ilk kez 1938'de T. Reichstein tarafından sentezlenmesi, 1948'de Ph. S. Hench'nin bu maddeyi romatizmal eklem inflamasyonu olan bir hastayı tedavi etmek üzere ilk kez kullanmasına olanak sağlamıştır. Kortizol, kortikosteroidler olarak bilinen (günlük konuşmada basitçe kortizon olarak söz edilen) bir hormon sınıfına dahildir. Hormonlar vücudun kendi mesaj taşıyıcılarıdır. Kelime kökeni Yunancadan gelmektedir ve "harekete geçirmek" anlamını taşır. Hormonlar genellikle bir uyarıya yanıt olarak özel bezlerden serbestleşirler ve vücuttaki hedeflerine kan içinde taşınırlar. Daha sonra hormonlar hedef organlarında çeşitli metabolik süreçleri kontrol altına alırlar.
Kortikosteroidlerin güçlü ve hızlı anti-inflamatuvar etkisi akut ve kronik inflamatuvar hastalıkların tedavisinde hızlı bir ilerlemeye yol açmıştır ve üç kaşifine 1950'de "Nobel Ödülü" kazandırmıştır.
O zaman bile kortikosteroidlerin istenen aktivitelerine istenmeyen yan etkilerin eşlik ettiği saptanmıştır. Zamanla kişiler kortikosteroidlerin kullanımının hedefe yönelik olmasına çabalamış ve ayrıca kullanımlarını sınırlandırarak yan etkilerden olabildiğince nasıl uzak kalınacağını öğrenmişlerdir.
Kortikosteroidler ile tedavi inflamatuvar bağırsak hastalığı olan hastalar için de önemli bir ilerleme sağlamıştır. 1950'lerde bu hastaların yaşam beklentisi oldukça azalmıştı, çünkü hastalığın ciddi akut alevlenmeleri için hiçbir etkili tedavi bulunmamaktaydı.
Bu nedenle, pek çok genç hasta hastalıkları nedeniyle ölmekteydiler. Kortikosteroidlerin kullanıma girmesi Crohn ve ülseratif kolit hastalarının yaşam beklentilerini neredeyse normal değerlere getirmiştir. Bugün için kortikosteroidlerle ana tedavi hedefi; bu ilaçları hastaların yüksek yaşam kalitesine sahip olacakları şekilde kullanmaktır.
"Kortizon korkusu" halkta ve aynı zamanda inflamatuar bağırsak hastalığı bulunan birçok hastada yetersiz bilgi varlığından kaynaklanan ciddi bir sorundur. Kortizon korkusu, kortizonun yan etkileri nedeniyle insanların kortizon kullanımından kaçınmasıdır.
# Rubia
Rubia, Golden Retriever cinsi, 2 yaşında bir dişi köpek. 19 Ocak 2004 tarihinde, Arjantin Andlar'ında bulunan Amerika'nın en yüksek dağı Aconcagua'nın 6.959 metre irtifadaki zirvesine çıkarak bu alanda dünya rekorunu kırdı.
Rubia'ya sahibi "Marc Ortega" ile onun arkadaşı "Carlos Valverde" eşlik etti. Her ikisi de CEP ("Centre Excursionista Parets, Parets del Vallès, Barcelona") üyesidir. Birçok televizyon kanalı, İspanyol köpeğin sportif başarısından bahsedip zirve görüntülerini gösterdi.
# Hemostaz
Hemostaz, kendi kendine olabilecek bir kanamayı önleyen veya herhangi bir nedenle başlayan bir kanamayı durduran süreçlerin tümü.
Damar bütünlüğünün bozulmasına bağlı olarak meydana gelen kanamanın durmasıdır.
 - YÖNLENDİRME
# Nefes darlığı
Dispne ya da nefes darlığı kişinin güçlükle nefes alıp vermesi halidir, yani nefes almada zorlanma demektir. Birçok hastalıkta görülebilen yaygın bir semptomdur. En sık görüldüğü tıbbi durumlardan bazıları; Anemi, yoğun egzersiz, kardiovasküler hastalıklar, hipertiroidi, obezite.
Nefes darlığının, kökeni somatik veya ruhsal olabilir. Solunum ritminin azalması veya çoğalması da, nefes darlığıyla birlikte ortaya çıkan rahatsızlıklardır. Pulmoner hipertansiyon gibi rahatsızlıkların belirtisi olabilir.


## Akciğer hastalıkları.
### Obstriktif akciğer hastalıkları.
  - Astım
  - Bronşit
  - KOAH 
  - Kistik fibroz
  - Amfizem
  - Alerji nedeniyle larinks ödemi olması
  - Hookworm hastalığı (ankilostomiyazis)


### Akciğer parankimi ve plevra hastalıkları.
#### Enfeksiyonlar.
  - Şarbon (etkeni: "Bacillus anthracis")
  - Pnömoni


#### Non-enfeksiyöz.
  - Atelektazi
  - İnterstisyel akciğer hastalığı
  - Akciğer kanseri
  - Plevral efüzyon
  - Pnömokonyoz
  - Pnömotoraks
  - Pulmoner ödem
  - Sarkoidoz


### Pulmoner vasküler hastalıklar.
  - Pulmoner emboli
  - Pulmoner hipertansiyon
  - Superior vena cava sendromu


## Azalmış solunuma neden olan diğer durumlar.
### Havayolu obstrüksiyonları.
  - Larinks veya farinks kanseri
  - Pulmoner aspirasyon
  - Epiglottitis


### Diyafram bozuklukları.
  - frenik sinir lezyonları
  - Polikistik karaciğer hastalığı
  - Diyafram tümörleri


### Göğüs hacmini azaltan durumlar.
  - Kırık kaburga
  - Obesite
  - Hamilelik
  - Pektus ekskavatum
  - Skolyoz


### Kardiyovasküler sistem bozuklukları.
  - Kardiyomiyopati
  - Konjenital kalp hastalığı
  - CREST sendromu
  - Kalp yetmezliği
  - İskemik kalp hastalığı
  - Malign hipertansiyon
  - Perikard bozulukları:
   - Kardiyak tamponad
   - Konstriktif perikadit
   - Perikardiyal efüzyon
  - Pulmoner ödem
  - Pulmoner emboli
  - Valvuler kalp hastalıkları


### Kan ve metazbolizma bozuklukları.
  - Anemi
  - Hipotiroidi
  - Metabolik asidoz
  - Sepsis
  - Lösemi


### Solunumu etkileten kas ve sinirleri etkileyen bozukluklar.
  - Amyotrofik lateral skleroz
  - Guillain-Barré sendromu
  - Multipl skleroz
  - Miyastenia gravis
  - Eaton-Lambert sendromu


### Psikolojik durumlar.
  - Anksiyete bozuklukları
  - Panik atak
  - Obsesif kompulsif bozukluk
  - Hipokondriya


### İlaçlar.
  - Fentanil


## Covid-19.
COVID-19 hastalığının yaygın görülen semptomlarından birisi de nefes darlığıdır. Ciddi bir belirti olmakla beraber, kişinin COVID-19 pandemisi sebebiyle bu semptomu göstermesi halinde bir sağlık kuruluşuna başvurması hayati önem taşır.
# Aristotle Onassis
Aristotle Sokratis Onassis ("Ari", "Aristo Onassis", Yunanca: Αριστοτέλης Ωνάσης "Aristotēlēs Ōnasēs", 20 Ocak 1906, Karataş, İzmir – 15 Mart 1975, Paris, Fransa), Yunan asıllı armatör ve iş insanı.


## Hayatı.
1906 yılında Osmanlı İmparatorluğu'nun İzmir kentinde doğdu. Tütün ticaretinden zengin olan ailesi, Kurtuluş Savaşı sonunda Türk kuvvetleri tarafından İzmir'in geri alınmasından sonra Yunanistan'a göç etti.


### Özel hayatı.
1946'da evlendiği, armatör Stavros Livanos'un kızı Athina Livanos'tan 1960'ta boşanan Onasis, opera sanatçısı Maria Callas'la uzun süreli bir ilişkinin ardından 1968'de eski ABD başkanı John F. Kennedy'nin dul eşi Jacqueline Bouvier Kennedy ile evlendi. Çalkantılı bir özel yaşamı olan Onassis'in sağlığı, 1973'te tek oğlu Alexander Onassis'in Yunanistan'da geçirdiği uçak kazasında yaşamını yitirmesinden sonra bozuldu. Öldüğünde tahminlere göre 500 milyon ABD Dolarını aşan bir serveti vardı.


## İş yaşamı.
1923 yılında ailesince Arjantin'e gönderilen Onassis Buenos Aires'teki United River Plate Telephone Co.'ya gececi santral memuru olarak girdi. Ayrıca bir aile dostunun yardımıyla gündüzleri aile mesleği olan tütün işine girdi. Arjantin'de ithal Doğu tütünlerinin kullanımını yüzde 10'dan 35'e yükseltince telefon şirketindeki işini bıraktı. Tütün satışlarından aldığı yüzde 5 komisyonla iki yılda 100 bin Amerikan doları kazandı. 1925 yılında hem Yunanistan hem de Arjantin pasaportu aldı. 1928'de Yunan hükûmeti adına Arjantin'le bir ticaret anlaşması için görüşmeler yapmakla görevlendirildi, ardından Yunanistan'ın Buenos Aires konsolosluğuna getirildi (1930). Bu arada sigara üretimi ve hammadde ticaretine de el atarak işlerini büyüttü.
İş hayatındaki başarısıyla daha 25 yaşındayken milyon dolarlık servete sahip oldu. 1931'de deniz taşımacılığının bunalıma düştüğü bir sırada, Kanadalı Canadian National de Montréal şirketinden çok düşük bir bedel sayılabilecek 120 bin ABD Doları'na altı yük gemisi satın aldı. Navlun ücretlerinin artırılmasından sonra başka gemiler aldı; 1936'da, İsveç'te petrol tankerleri yaptırmaya başladı. II. Dünya Savaşı sırasında, gemileri ya bu ülkede bağlı kaldı ya da Müttefikler hesabına çalışırken battı. Deniz sigortacılığı şirketlerince zararı ödenen Onassis, 1945'te yeniden çok büyük bir tanker filosu oluşturdu. 1940'larda ve 1950'lerde filosunu daha da genişletti. 1953'te Monte Carlo Kumarhanesi'nin yanı sıra tiyatrolar, oteller ve başka taşınmaz mallara sahip olan Société des Bains de Mer'in çoğunluk hisselerini satın aldı. Ayrıca, 1956'da Olympic Airways havacılık şirketini kurdu.
# Palmitik asit
Palmitik asit (IUPAC adlandırma sisteminde hexadekanoic asit) hayvan ve bitkilerde bulunan en yaygın doymuş yağ asitidir. 16 karbonludur, baz haline palmitat denir. Ergime sıcaklığı 63.1 °C, kimyasal formülü CH3(CH2)14COOH'tür. İsminden de anlaşılacağı üzere palmiye ağacının yağından ve palmiye çekirdeğinde bulunur. Tereyağ, peynir, süt ve ette de bulunur.
Canlılarda yağ asitlerinin oluşumunda (lipojenez) ilk sentezlenen yağ asidi palmitik asittir, daha uzun yağ asitleri ondan üretilir. Asetil-KoA karboksilaz enzimi asetil-ACP'yi malonil-ACP'ye dönüştürür, palmitat bu enzim üzerinde negatif geribesleme yaparak daha fazla palmitat üretimini engeller.
Palmitik asit bir karboksilik asit olduğu için çeşitli organik alkollerle esterleşebilir. Düşük yağlı süt üretiminde sütten alınan yağla beraber kaybolan A vitamininin (retinol) yerini almak için retinol ile palmitatın esterleşmiş hali olan "retinil palmitat" geri eklenir. Kozmetik sanayisinde de A vitamini içeren kremlerde de retinil palmitat bulunur. İlaç sanayisinde palmitatla esterleşmiş bazı ilaçlar, örneğin "kloramfenikol palmitat", etkisizdirler, ince bağırsakta hidroliz olduktan sonra aktif hale dönüşürler. Gıda sanayinde yağların bozulmasını engellemek için kullanılan "askorbil palmitat" askorbik asitin antioksidan özelliği ile palmitatın yağda çözünürlüğünü birleştirir
Hücre zarında bulunan bazı proteinlerin sistein gruplarında palmitat bağlıdır, bu sayede protein zara takılı kalır.
Palmitik asit türevleri II. Dünya Savaşı sırasında napalm üretiminde kullanılmışlardır.
Palmitik asitin indirgenmesi sonucunda palmitil alkol oluşur.
# Miristik asit
Miristik asit veya tetradekanoik asit, CH3(CH2)12COOH moleküler formüllü, süt ürünlerinde yaygın bulunan bir doymuş yağ asitidir. Miristat, miristik asitin baz halidir, isminde "miristat" bulunan bileşikler miristik asitin tuzu veya esteridirler.
Biyokimyada hücre zarının sitoplazma tarafında bulunan proteinlerin amino ucundaki glisin veya sistein grubuna miristat veya palmitat bağlı olduğu sıkça görülür, bu sayede protein zara takılı kalır. Ayrıca, reseptör eşlikli kinazların hücre zarında kalabilmesi için sondan ikinci glisin grubunda bir miristat bağlıdır.
İzopropil miristat kozmetik krem ve tıbbî merhem üretiminde, derinin içine nüfuz özelliği arzu edilen durumlarda kullanılır.
Miristik asitin indirgenmesiyle miristil alkol elde edilir.
# Poliploitlik
Poliploitlik, bir hücrenin ya da organizmanın, her bir kromozomununun ikiden fazla kopyasına sahip olması durumudur. Organizmalar çoğunlukla diploit olmakla birlikte, hücre bölünmesinin olması gerektiği gibi gerçekleşmemesi sonucu, poliploit hücre ve organizmalar ortaya çıkabilir. Poliploit canlılar, her bir kromozom setinin kaç kopya bulundurduğuna göre isimlendirilirler. Örneğin bir canlının 4 set kromozomu varsa, yani bu canlı birbirinden farklı 4 tip kromozoma sahip ise (n=4) ve bu canlının hücrelerinde her bir kromozomdan 3 kopya bulunuyorsa, yani (4 farklı kromozom) x (3 kopya) ise, bu canlı triploit olarak adlandırılır (3n). Bunu tetraploit (4 set, yani 4n), pentaploit (5 set, yani 5n), hegzaploit (6 set, yani 6 n)... izler. Haploit bir hücre ya da organizmanın sadece bir set kromozomu vardır (n, yani her bir çeşit kromozomdan tek bir kopya). Kromozomların hepsinin birden değil de bir kısmının kopya sayısının arttığı bazı durumlar da söz konusu olabilir ve buna anöploitlik adı verilir.


## Poliploitlik ve yeni türler.
Poliploitlik yeni türlerin ortaya çıkmasına sebep olabilir. Bunun en ünlü örneklerinden birisi "Spartina" cinsinde yaşanmıştır. Bu işlemin nasıl işlediği "Spartina" örneği ile anlatılabilir:
19. yüzyıla kadar İngiltere'de sadece "Spartina maritima" ("2n(AA)" = 60 kromozom) isimli "Spartina" türü yaşamaktaydı. 1829'da farklı bir "Spartina" türü, Kuzey Amerika kökenli "Spartina alterniflora" ("2n(BB)" = 62 kromozom) görülmeye başlanmıştır. Büyük ihtimalle gemi yoluyla İngiltere'ye gelmişti. Bu iki tür arasında bir üreyemeyen hibrit, "Spartina x townsendii" ortaya çıkmıştır. Daha sonraları 1892'de bölgede farklı bir "Spartina" türü keşfedildi. Araştırmalar sonucu yeni bir tür olduğu anlaşıldı ve "Spartina anglica" ismi verildi. Araştırmalar bu türün "Spartina x townsendii" hibritinde oluşan poliploitlik sonucu ortaya çıktığını göstermiştir. "Spartina x townsendii" 61 kromozama sahipken ("n+n(A+B)") ve üreyemezken, "Spartina anglica" 122 kromozoma sahip, üreyebilen tetraploit ("4n(AABB)") bir türdür.
# Arak
Arak, (Arapça: 'araq' ﻋﺮﻕ terlemek kelimesinden gelir) Levant yöresine özgü üzüm, hurma veya şeker kamışından damıtılarak üretilen anasonlu bir içkidir. Anasonsuz olanı Arak Sagi (Farsça: عرق سگی) olarak İran'da üretilmekteydi, bunun tadı daha çok İtalyan grappasını andırmaktadır. Hindistan ve Güneydoğu Asya'da üretilen Arrak ile karıştırılmamalıdır. Arak sulandırılarak veya susuz olarak genelde meze ile tüketilir. Benzerleri Türkiye'de rakı, Yunanistan'da uzo, İtalya'da sambuca, Fransa'da pastis, Balkanlarda rakija/rakiya ve İspanya'da anis del mono adıyla üretilmektedir.
# Hematoksilin
Hematoksilin, Doğal Siyah 1 (Natural Black 1) ya da C.I. 75290 olarak bilinen madde. Bakkam ağacının odunundan (ing. logwood tree) elde edilir. Okside olduğunda mavi-mor renkli hemateini oluşturur. Hematoksilin bu özelliği sayesinde, uygun bir boya sabitleyici (yaygın olarak Fe(III) ya da Al(III) tuzları) ile birilikte kullanılarak, hücre çekirdeğini boyamak için kullanılır. Bu boyama tekniği, normalde saydam olan hücre ve dokuları mikroskop altında incelemede kolaylık sağlar. Hematoksilin ile boyanan yapılara bazofilik denir.
Günümüzde yaygın biçimde eosin adı verilen ve hücre sitoplazmasını boyayan başka bir tür boya ile birlikte kullanılmaktadır. İngilizcede bu teknipe kısaca H & E staining adı verilir.
Aşağıda, 4 günlük bir kurbağa embriyosunun, hematoksilin ve eosin boyaması sonucu renklendirilmiş histolojik bir kesiti görülüyor.
# Buchholz rölesi
Buchholz rölesi, yağ soğutmalı güç transformatörlerinin çeşitli zararlı etkilerden korunması için kullanılan bir güvenlik donanımıdır. Alman mühendis Max Buchholz tarafından tasarlanan ve adıyla anılan bu röleler 1940'lı yıllardan bu yana güç transformatörlerinde yaygın olarak kullanılmaktadır.


## Çalışma İlkeleri.
Transformatör içinde bir arıza yavaşça ortaya çıkarsa yerel ısınmalar meydana gelerek katı ve sıvı malzemeleri ayrıştırması sonucu yanıcı gazlar meydana getirir. Buchholz rölesinde belirli bir miktar gaz biriktiğinde alarm sistemi çalışır. Rölede toplanan gazın analizi arıza cinsi ve yeri hakkında bir göstergedir. Toplanan gazın cinsi hidrojen ve asetilen ise yapı parçaları ve yağda ark; hidrojen, asetilen ve metan ise pertinaks yalıtımda bozulma sonucu ark (örneğin kademe değiştiricide); hidrojen, asetilen ve etilen ise saç paket bağlantılarında sıcak nokta; hidrojen, asetilen ve propilen ise sargılarda sıcak nokta olduğu sonucuna varılır.
Buchholz rölesi ile bulunan diğer arıza da demir çekirdekte meydana gelen akımların kendilerine yol bulmaları ile demir parçalar arasında ark oluşmasıdır. Bu çeşit arklar demirin hasara uğramasına sebep olduğu gibi yağın ağırlaşıp çamurlaşmasınada yol açar.
Transformatör ilk kez devreye alındığında, yağ doldurulması sırasında yeterli vakum uygulanmamış ise sargılar arasında sıkışan hava Buchholz rölesinde toplanarak yanlış açmalara sebep olur. Eğer toplanan gaz yanıcı değilse rölenin yanlış açtığı kanaatine varılır. Yağ içinde bir sargı arızası olursa ark çok hızlı bir şekilde gaz üretir. Üretilen bu gaz yağ içerisinde bir yürüyen dalga oluşturur. Buchholz rölesi alt kontaklarının bağlı olduğu klape bu dalgadan etkilenerek açma kumandası verir.
Buchholz rölesinde alt klape ayrıca şamandıra ile donatılmıştır. Bu şamandıra yağın birden akıp gitmesi halinde açma yaptıracağı gibi, yağ pompalarının çalışmasında ortaya çıkan yağ dalgalarının amortize edilmesinede yardımcı olur.
# Altaylar
Altaylar, Türk halklarından biridir. Çoğunluğu Sibirya’daki Altay Cumhuriyeti ve Altay Kray’da yaşar. Tuva ve Moğolistan’da yaşayan Altaylar da vardır. Altaylar, Teleütler, Telengitler, Kara Tatarlar, Oyratlar gibi değişik adlarla da anılmışlardır.
Altaylar, MÖ 2. binyıldan başlayarak metal işlemede usta olarak bilinir. Altay halkı Ruslarla ilk kez 18. yüzyılda karşılaştılar. Çarlık döneminde Altay, Oyrot olarak adlandırıldı ve daha sonra bu addan hareketle Oyrot Özerk Bölgesi kuruldu. Pek çok Altaylının Rus votkasına alıştığı ve votkayı “ateş suyu” olarak adlandırdığı bilinir.
Altay halkı, yarı göçebe bir halktı. Hayvancılık ve avcılık yaşamlarının önemli bir parçasıydı. Bu halkın çoğunluğu Rusların etkisiyle yerleşik yaşama geçti. Altayların bir kısmı geleneksel inançları olan Şamanizme bağlıyken bir kısmı Ortodoks’tur. 1904 yılında, Rus yayılmacılığına tepki olarak Ak Ceng veya Burhanizm denilen bir dinsel hareket de gelişmiştir. Altay halkı için Tibet Budizmi ve Şamanizm önemli inançlardır. Altaylar, Altay Cumhuriyeti’nde tapınaklar bulunmadığı için hacca Tuva Cumhuriyeti veya Moğolistan’a gitmektedirler.
Altaylar, Altay Cumhuriyeti’nin nüfusunun sadece yüzde 31’ini oluştururlar. "Cayzaň" (Moğolca "Zaysan" sözcüğünden) kavramı da toplum içerisinde statü belirleyicisi olarak kullanılmıştır.


## Boyları.
Altaylarda söök adı verilen soy birlikleri en temel yapılanmadır.
  - Güney Altayları
   - Asıl Altaylar
    - Maymalar
   - Telengitler
    - Tölösler
    - Çuylar
   - Teleütler
  - Kuzey Altayları
   - Tubalar
   - Kumandılar
    - Turaçaklar
    - Soltonlar
    - Starobardinler
   - Çalkandular (Kuular)