# Suriye İç Savaşı
 - YÖNLENDİRME 
Suriye İç Savaşı (Arapça: الحرب الأهلية السورية, "el-Harb'ül-ehliyye es-Suriyye"), Mart 2011'de Suriye devlet başkanı Beşşar Esed’in Baas rejimine karşı Arap Baharı protestolarının bir parçası olarak ülke genelinde düzenlenen büyük ölçekli gösteriler ve demokrasi yanlısı mitingler ile başlamıştır. Suriye Ordusu eylem ve ayaklanmaları bastırmak için görevlendirilmiş ve askerler ülke genelinde göstericiler üzerine ateş açmıştır. Çok sayıda protesto, Esed’in emriyle güvenlik güçleri tarafından ölümcül baskınlarla şiddetle bastırılmış; bunun sonucunda çoğu sivil on binlerce kişi gözaltına alınmış ve öldürülmüştür. Suriye’deki ayaklanma, kısa sürede ülke genelinde ilki Albay Riyad Esad tarafından kurulan Özgür Suriye Ordusu olmak üzere çeşitli direniş milislerinin kurulmasıyla genişlemiş ve 2012’de tam bir iç savaşa dönüşmüştür. Çoğunlukla firari askerler ve sivil gönüllülerden oluşan muhalif güçler, merkezi bir liderlik olmaksızın isyana başlamışlardır. 2012 sonlarındaki bir BM raporu, iç savaşın Nusayri Şebbiha milisleri ve Sünni muhalifler arasında süregelen "bariz derecede mezhepsel" bir çatışma olduğunu bildirmiş, fakat hem muhalefet, hem de hükûmet bunu reddetmiştir.
İç savaş, zamanla çok taraflı bir vekâlet savaşına evrildi. 2014 yılında Irak ve Şam İslam Devleti (IŞİD), Doğu Suriye ve Batı Irak'ın kontrolünü ele geçirdi ve bu durum, ABD'yi IŞİD'e karşı hava bombardımanı başlatmaya yöneltti . ABD, YPG liderliğindeki Suriye Demokratik Güçleri'ne (SDG) kara desteği ve malzeme sağladı. 2014’te ABD öncülüğündeki uluslararası koalisyon, SDG’yi sahadaki kara gücü olarak kullanarak askeri operasyonlara başladı. IŞİD, Rakka ve Deyrizor harekâtlarında yenilgiye uğratıldı. İran, Rusya ve Hizbullah, Baas rejimini askeri olarak destekledi; İran, 2013’te; Rusya ise Eylül 2015’te doğrudan müdahalede bulundu. Muhalif güçler Katar ve Türkiye'den silah aldı. 2013'te Rakka'yı ve 2015'te İdlib'i ele geçirerek Suriye Geçici Hükümeti'ni kurdular. Türkiye, 2016’dan itibaren Suriye Millî Ordusu ile birlikte YPG ve IŞİD'e askeri harekâtlar düzenledi; Suriye’nin Halep Vilayetinin kuzey kırsalındaki bazı bölgeleri kontrol altına aldı. İdlib Vilayetinde, Hey'et-i Tahrîrü'ş-Şâm, 2017'den 2024'e kadar bölgeyi yöneten teknokrat bir yönetim olan Suriye Kurtuluş Hükûmeti'ni kurdu.
2015'te başlayan Rus askerî müdahalesi Suriye muhalefetinin toprak hakimiyetini istikrarlı bir şekilde geriletti. Aralık 2016'da rejim yanlısı güçlerin dört yıllık Halep Muharebesi'nde elde ettiği zafer ile savaştan önce Suriye'nin en büyük şehri olan Halep'i geri alması savaşın seyrinde büyük bir kırılma noktası idi. Aralık 2019'a gelindiğinde Baas/Rus güçleri, muhaliflerin elindeki kalan tek il olan ve yurt içinde yerinden edilen kişiler ile birlikte 5 milyon nüfusa ulaşan İdlib'i ele geçirerek Suriye İç Savaşı'nı kesin zafer ile sonuçlandırmak amacıyla bir taarruz başlattı. Bu taarruz ile gelişen Baas/Rus ilerleyişi sırasında 27 Şubat 2020'de 34 Türk askerinin ölümüne yol açan rejim saldırısı yaşandı. Türkiye, karşılık olarak Bahar Kalkanı Harekâtı'nı başlatarak Baas rejimi güçlerine ağır kayıplar yaşattı ve Baas-Rus güçlerinin muhalif Suriyeli sivil halkı Türkiye'ye "sürme" projesini engelledi.
6 Mart 2020’de Türkiye cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Rusya cumhurbaşkanı Vladimir Putin arasında İdlib ateşkesine ilişkin anlaşma imzalandı. Bu süreçte, Türk Silahlı Kuvvetleri İdlib'in çevresinde çok sayıda gözlem noktası kurarak muhaliflerin kontrolündeki son şehri rejim taarruzuna karşı güvence altına aldı. Mart 2020 İdlib ateşkesinin ardından Esed rejimi ile muhalifler arasındaki cephe çatışmaları büyük ölçüde azaldı ve Suriye iç savaşı toprak kontrolünün neredeyse hiç değişmediği uzun süren bir sönümlenme dönemine girdi. 2023'e gelindiğinde iç savaş büyük ölçüde çıkmaza girmişti; rejim değişikliği umutları tükenmiş, barış görüşmeleri sonuçsuz kalmıştı. Bölgedeki bazı hükümetler Esed ile diyaloğa girme konusundaki tutumlarını değiştirmeye başladı. Ülkenin yaklaşık üçte ikisini kontrol eden Esed'in iktidarı güvence altına alınmış gibi görünüyordu.
27 Kasım 2024'te Hey'et-i Tahrîrü'ş-Şâm (HTŞ) liderliğinde ve Türkiye destekli silahlı grupların da katıldığı Suriye muhalif gruplarından oluşan bir koalisyon, Suriye hükümetine karşı beklenmedik bir taaruz başlattı. Saldırı, Esed hükûmetinin kilit müttefikleri olan Rusya, İran ve Hizbullah'ın diğer çatışmalar (Şubat 2022'de başlayan Rusya-Ukrayna Savaşı ve Ekim 2023'te patlak veren Orta Doğu krizi) nedeniyle zayıflamasının ardından gerçekleşti. Üç gün içinde Halep'in ele geçirilmesi ülke genelindeki devrimcilere ivme kazandırdı.Ardından Hama, 5 Aralık'ta ve Humus, 7 Aralık'ta devrimcilerin eline geçti. Güney Operasyonları Odası, Deraa'da hükümete bir taarruz başlattı ve Şam'ın güney banliyölerine doğru ilerlemeye başladı, Palmira'yı ele geçiren Suriye Özgür Ordusu ise doğudan Şam'a yaklaştı. Şam, 8 Aralık'ta isyancıların eline geçti ve HTŞ, Esed'in Moskova'ya kaçmasıyla birlikte 61 yıllık Baas rejiminin sonunu ilan etti. HTŞ lideri Ahmed eş-Şara, Suriye'nin fiili lideri oldu ve Muhammed el-Beşir başbakanlığında bir geçiş hükümeti kurdu.
Raporlara göre savaş boyunca on binlerce muhalif devlet hapishanelerinde hapsedilmiş, bu göstericiler sistematik işkenceye ve teröre maruz bırakılmıştır. Savaşta %88’i Esed rejimi ve müttefikleri tarafından olmak üzere 219-306 bin sivil öldürüldü. Sivil ve savaşçı toplam can kaybı 470-610 bine ulaştı ve bu, Suriye iç savaşını 21. yüzyılın en ölümcül savaşlarından biri hâline getirdi. Ayrıca, milyonlarca insanın Türkiye, Lübnan, Ürdün, Irak ve Almanya'ya sığınması büyük bir mülteci krizine yol açtı.


## Genel bakış.
Suriye iç savaşına hem yerli hem de yabancı çok sayıda grup katılıyor. Bunlar dört ana güç odağı altında ayrılabilir.
  - Birincisi, Beşşar Esad liderliğindeki ve onun Rus ve İranlı müttefiklerinin desteklediği Baasçı Suriye.
  - İkincisi, iki alternatif hükümetten oluşan Suriye muhalefeti.
   - i) Suriye Ulusal Koalisyonu tarafından desteklenen Suriye Geçici Hükümeti, Türkiye'nin himayesindeki silahlı gücü Suriye Milli Ordusu (eski adıyla Özgür Suriye Ordusu)
   - ii) Suriye Kurtuluş Hükümeti, Heyet Tahrir eş-Şam liderliğindeki Sünni İslamcı koalisyon.
  - Üçüncüsü, ABD, Fransa ve diğer koalisyon müttefiklerinin desteklediği, Kuzey ve Doğu Suriye Özerk Yönetimi ve onun askeri kanadı olan YPG öncülüğündeki Suriye Demokratik Güçleri .
  - Dördüncüsü köktenci grup Irak ve Şam İslam Devleti.
Suriye rejimi, muhalefet ve SDG, yabancı ülkelerden askeri, lojistik ve diplomatik destek aldı ve bu da çatışmanın sıklıkla bir vekalet savaşı olarak tanımlanmasına yol açtı 
Suriye rejimini destekleyen ve doğrudan askeri müdahalede bulunan üç taraf İran, Rusya, ve Lübnanlı milis Hizbullah'tı. Suriyeli muhalefeti lehine doğrudan askeri müdahalede bulunan tek ülke savaşa 2016'da müdahil olan Türkiye'dir. Suriye muhalefeti 2011'de başlayan savaşın başlangıcında 5 ülkeden askeri destek alıyordu: Türkiye, Suudi Arabistan, Katar, Amerika Birleşik Devletleri ve Fransa. İki Batı ülkesi ABD ve Fransa 2014'ten itibaren Suriye muhalefetinden uzaklaşarak YPG öncülüğündeki SDG'yi destekledi ve 2014'te IŞİD'e karşı düzenlemeye başladıkları doğrudan askeri müdahalede YPG öncülüğündeki SDG'yi kara gücü olarak kullandı ve SDG'yi ağır silahlarla donattı. İki Körfez ülkesi Katar ve Suudi Arabistan'ın da muhaliflere askeri destek sağlamayı bıraktığı 2017 yılı sonrası Suriye silahlı muhalefeti neredeyse sadece Türkiye himayesinde bir gruba dönüştü. Türkiye 2017 sonrası Suriye Millî Ordusu'nu doğrudan kontrol ederken Heyetu Tahrir uş Şam ile dirsek teması içindeydi. Muhalefete askeri desteğini 2017'de bırakan Katar siyasi desteğini savaş boyu sürdürürken Suudi Arabistan 2023'te Baas rejimi ile normalleşti.
Hafız ve Beşşar Esed'in ardışık hükümetleri, ülkenin Şii mezhebinin bir kolu olan azınlık Alevi dini grubuyla yakından ilişkiliydi; nüfusun çoğunluğu ve muhalefetin büyük kısmı ise Sünniydi. Esad hükümetine bağlılıktan ziyade Şii yanlısı duygularla hareket eden milisler ve Suriyeli olmayan Şiiler, zayıflamış Suriye Ordusu'ndan hükümet karşıtı güçlerle mücadeleyi devraldıkça, çatışmalar daha mezhepsel bir nitelik kazandı. Bir muhalefet lideri, Şii milislerin genellikle "sadece toprak zaferi değil, aynı zamanda mezhep zaferi de elde etmek için Sünni toplumundaki dini sembolleri işgal etmeye ve kontrol etmeye çalıştığını" söyledi. Bildirildiğine göre camileri işgal edip Sünni simgeleri Şii liderlerin resimleriyle değiştirdiler. Suriye İnsan Hakları Ağı'na göre, milisler tarafından "Mart 2011 ile Ocak 2014 arasında 962 sivilin ölümüne yol açan bir dizi mezhep katliamı" da dahil olmak üzere insan hakları ihlalleri işlendi.
Ülkede yaşanan çatışmalar, bölgede yayılmıştır. Lübnan'da mezhep kökenli çatışmalar yaşanmıştır. Muhalefet yanlıları Sünniler ve rejim yanlısı Nusayriler bu bahaneyle çatışmaya girmişlerdir. Güvenlik güçleri olaylara müdahale etmişlerdir. Çatışmalarda bazı tarikat ve dini önderlerin öldürülmesiyle, şiddet yükselmiştir. Yaklaşık 70 kişi ölmüş, 410 kişi yaralanmıştır. Çatışmalar özellikle mahalle aralarında gerçekleşmektedir. Bazı aşiretlerde çatışmalarda taraf olmuştur.


## Arka plan.
Suriye 1946 yılında bağımsızlığını kazanmıştır. 1949 yılında CIA destekli bir darbe ile demokratik hükûmet devrilmiş ve bunu iki ayrı darbe daha takip etmiştir. 
1954 yılında bir halk isyanı ile askeri iktidar devrilmiş ve iktidar sivillere geçmiştir; 1958 yılından 1961 yılına kadar Mısır'la süren kısa bir birleşme deneyimi sırasında Suriye'nin parlamenter sistemi son derece merkezi bir başkanlık sistemi ile ikame edilmiştir. 1963 yılında Suriye Baas partisi bir darbe ile iktidarı ele geçirmiştir. 1966 yılında başka bir darbe ile partinin gelenekçi liderleri devrilmiştir. Bir Islahi Devrim ile Savunma Bakanı General Hafız Esad, Kasım 1970 tarihinde gücü ele geçirmiş ve Suriye Başbakanı olmuştur. Mart 1971 tarihinde Esad kendisini Başkan ilan etmiş ve 2000 yılındaki ölümüne kadar devam edecek olan Hafız Esad yönetimi başlamıştır. Bu tarihten itibaren Suriye Baas Partisi, Suriye'yi bir tek parti rejimi olarak idare etmiştir.
Esad ailesi, Şii İslam'ın bir kolu olan, Suriye toplumunun tahminen %12'lik bir kısmını oluşturan Nusayri azınlığa mensuptur. Aile, Suriye'nin güvenlik güçlerini sıkı bir kontrol ile elinde tutmuş ve bu yüzden ülkenin dörtte üçünü oluşturan Sünni çoğunluk üzerinde bir "dargınlığa" sebep olmuştur. Savaştan önce hükûmet aleyhtarlığının en yüksek olduğu yerler, çoğunlukla dindar Sünnilerin ikamet ettiği ülkenin fakir kısımları olmuştur. Devletin ekonomik politikaları çoğunlukla hükûmetle yakın ilişkilere sahip küçük bir azınlığına fayda sağlamıştır.
Suriye'de insan hakları konusu uzun süre uluslararası organizasyonlar ve bağımsız kuruluşlar tarafından sert eleştirilere konu yapılmıştır. Ülke 1963 yılından itibaren olağanüstü hâl altında idare edilmiş ve bu durum, güvenlik güçlerine olağandışı tutuklama ve gözaltı yetkileri vermiştir. Beşar Esad, yaygın kabule göre, demokratik reformlar konusunda başarısız olmuştur; 2012 yılındaki bir İnsan Hakları İzleme Örgütü raporuna göre Beşar Esad iktidarı devraldığından beri rejimin antidemokratik doğasında herhangi bir iyileşme sağlanamamıştır.
İsyandan önce ülkede ifade hürriyeti, toplanma hürriyeti ve örgütlenme hürriyeti sıkı şekilde kontrol altında tutulmuştur. 2006'dan itibaren muhaliflere uygulanan seyahat yasakları artırılmıştır; bu yasaklar Arap dünyasındaki en ağır seyahat yasakları olarak tanımlanmıştır. Hükûmet güçleri, insan hakları savunucularını ve diğer hükûmet muhaliflerini baskı altında tutmuş ve hapsetmiş, sınırsız süre boyunca hapis cezasına mahkûm etmiş, kötü hapishane koşullarında tutmuş, işkenceye maruz bırakmış ve öldürmüştür. Birleşmiş Milletler, 10'lu yaşlarındaki ve daha küçük yaştaki erkek çocukların Suriye güvenlik güçleri tarafından toplu halde tecavüze uğradıklarını belgelemiştir. İnsan Hakları İzleme Örgütü bir başka raporunda, 2010 yılında dünyada en kötü insan hakları durumunun Suriye'de olduğunu bildirmiştir. Tüm medya organlarının Baas Partisinin kontrolü altında bulunduğu ülkede gazeteciler ve bloggerlar sistematik olarak tutuklanmış ve yargılanmıştır. 2009 yılında Gazetecileri Koruma Komitesi, dünya üzerinde blogger olmak için en kötü 10 ülke listesinde Suriye'ye 3. sırada yer vermiştir.
Aralık 2010'da Tunus'ta hükûmet karşıtı gösterilerle başlayan toplumsal hareketler, kısa süre içinde Suriye de dâhil olmak üzere Arap dünyasının büyük bölümüne yayılmıştır. Bu süreçte Mısır, Tunus, Yemen ve Libya'da rejim değişikliğiyle sonuçlanan devrimler yaşanmış; diğer Arap ülkelerinde ise hükûmet değişiklikleri, anayasa reformları ve toplumsal-siyasal yapıda köklü dönüşümler meydana gelmiştir.


## Sivil protesto (Mart-Temmuz 2011).
İsyan ilk olarak, Arap Baharı'ndan etkilenerek, Ocak 2011 tarihinden itibaren küçük gösteriler halinde başlayıp büyüyerek, yolsuzluğa ve insan hakları ihlallerine karşı bir sivil başkaldırı olarak başlamıştır. Geniş çaplı gösteriler ise 15 Mart 2011 tarihinde güney şehri Dera'da ortaya çıkmıştır, bu yüzden Dera ilerleyen safhalarda "Devrimin Beşiği" olarak anılmıştır; bu gösteriler kısa sürede ülke çapına yayılmıştır. Hükûmet gösterilere geniş çaplı tutuklamalar, işkenceler, polis şiddeti ve sansürle cevap vermiş, fakat gösteriler büyümeye devam etmiştir. Nisan ayının sonuna doğru Beşşar Esad, direnen şehirlere ve kasabalara karşı büyük ölçekli askeri bir harekât başlatmış, harekâta tanklar, piyadeler ve ağır silahlar katılmış, tüm bunlar kısa sürede büyük sayılarda sivil can kayıplarına neden olmuştur.
29 Nisan 2011 tarihinde bir gösteri sırasında tutuklanan 13 yaşındaki Hamza Ali el-Hatib'in ağır derecede çürüklerle bezeli, üzerinde yanıklar ve üç kurşun deliği bulunan, cinsel bölgeleri parçalanmış cesedi 25 Mayıs 2011 tarihinde ailesine teslim edildi. Hamza'nın ailesi, cesedin fotoğrafları ve videosunu gazetecilere ve aktivistlere dağıtmasının ardından görüntülerden etkilenen binlerce kişi İnternet'te ve sokak gösterilerinde aileye desteklerini bildirdi.
Askeri baskıların ardından, pek çok asker göstericilere katılmak için firar etmiş ve pek çok gösterici de silahlanmaya başlamıştır. Cisr eş-Şuğur kasabasında, ilk büyük gösterilerden 79 gün sonra, 4 Haziran 2011 tarihinde ülkedeki ilk silahlı çatışma yaşanmıştır. Suriye Ordusunun bir cenaze törenine katılan kalabalık üzerine ateş açması üzerine kızgın göstericiler, ateş açılan binayı ateşe vermiş ve 8 güvenlik görevlisini öldürmüştür; ele geçirilen polis istasyonundaki silahlara el konulmuş ve çevre kontrol altına alınmıştır. Göstericiler ve güvenlik güçleri arasındaki çatışmalar takip eden günlerde de devam etmiştir. Bazı güvenlik görevlileri, sivillere ateş etmeyi reddeden askerlerin gizli servis elemanları tarafından infaz edilmelerinin ardından firar ederek göstericilere katılmış ve muhalefeti büyütmüşlerdir.


## İsyanın başlangıcı (Temmuz 2011-Nisan 2012).
Suriye iç savaşının erken isyan aşaması, Temmuz 2011 sonundan Nisan 2012'ye kadar sürmüş ve Suriye genelinde silahlı muhalif milislerin yükselişi ve Baas rejimi yetkililerine karşı silahlı isyanın başlangıcıyla ilişkilendirilmiştir. Organize isyanın başlangıcı, genellikle 29 Temmuz 2011'de Özgür Suriye Ordusu'nun (ÖSO) kurulmasıyla, bir grup firari subayın ilk organize muhalif askeri gücün kuruluşunu ilan etmesiyle anılır. Firari Suriye Silahlı Kuvvetleri personelinden oluşan muhalif ordu, protestocuları korumayı ve nihayetinde Beşşar Esed rejimini indirmeyi amaçlıyordu.
Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Komisyonu da dahil olmak üzere birçok dış gözlemciye göre, savaşın bu döneminde silahlı unsurlar daha iyi örgütlenip Baas rejiminin göstericilere ve firarilere yönelik baskısına misilleme olarak başarılı saldırılar düzenlemeye başladıkça, başlangıçtaki iç ayaklanma bir iç savaşın birçok özelliğini aldı.
Aralık 2011'de başlatılan Arap Birliği gözlem misyonu, Suriye Baasçı birlikleri ve muhalif militanların ülke genelinde çatışmaya devam etmesi ve Suriye Baas rejiminin yabancı gözlemcilerin kuşatma altındaki muhalif kaleleri de dahil olmak üzere aktif savaş alanlarını gezmesini engellemesi nedeniyle Şubat 2012'de başarısızlıkla sonuçlandı.
2012'nin başlarında, Kofi Annan, BM- Arap Birliği'nin Suriye Ortak Özel Temsilcisi olarak görev yaptı ve ateşkes hükmünü de içeren bir barış planı için müzakerelere başladı. Ancak, müzakereler devam ederken bile Suriye rejimi savaşmaya devam etti. Nisan ayında Esed, muhalif güçlere karşı saldırı helikopterleri kullanmaya başladı.
12 Nisan'da, Baas rejimi ve ÖSO olmak üzere her iki taraf da BM arabuluculuğunda bir ateşkes sürecine girdi. Ancak bu süreç başarısızlıkla sonuçlandı. Başarısızlığını kabul eden Annan, İran'ın "çözümün bir parçası" olması çağrısında bulundu; ancak İran, Suriye Dostları girişiminden çıkarıldı. Barış planı Haziran başında fiilen çöktü ve BM misyonu Suriye'den çekildi. Annan, 2 Ağustos 2012'de hayal kırıklığı içinde resmen istifa etti.
Savaşı bu safhasında ilk büyük çatışmalar Humus, Dera ve Şam'da yaşansa da kısa sürede tüm ülke geneline yayılmıştır. Humus Kuşatması, Baniyas Kuşatması, Er-Resten ve Telbise Kuşatması, 2011 Cisr eş-Şuğur Muharebesi ve Hama Kuşatması ilk büyük şehir savaşlarının yaşandığı noktalar olmuştur.


## Savaşın tırmanması (Nisan 2012-Ocak 2014).
### Başarısız ateşkes ve iç savaşın başlangıcı (Nisan-Ekim 2012).
25 Mayıs 2012'de 108 kişinin infaz edildiği Hule katliamının ve ardından ÖSO'nun Baas rejimine karşı ülke çapında saldırılar başlatmasıyla ateşkes fiilen çöktü. 5 Haziran'da, Lazkiye İlinin Haffa ve civar köylerde çatışmalar çıktı. Baas rejimi birlikleri, isyan başladığından beri vilayetteki en ağır çatışmalarda helikopterli silahlı gemilerle desteklendi. Baas rejimi, günlerce süren çatışma ve topçu ateşinin ardından bölgeyi ele geçirdi. 6 Haziran'da El-Kubeyr katliamında 78 sivil öldürüldü. Baas rejimi, Şebbiha milisleri girmeden önce köyü bombalamaya başladığı bildiridi. BM, 12 Haziran 2012'de Suriye'deki çatışmaların iç savaş olduğunu ilan etti. 22 Haziran'da, bir Türk F-4 savaş uçağı Baas rejimi tarafından düşürüldü ve iki pilot da hayatını kaybetti. Beşşar Esed olaydan dolayı kamuoyu önünde özür diledi ve bir müdahale gerçekleşmedi. 
10 Temmuz'da , muhalifler haftalarca süren çatışmaların ardından Humus iline bağlı El-Kuseyr 'i Temmuz ortasına gelindiğinde, İdlib iline bağlı Serakib'i ele geçirmişti . Şam'daki çatışmalar yoğunlaştı ve şehri ele geçirmek için büyük bir muhalif hareketi başladı . 18 Temmuz'da Suriye Savunma Bakanı Davud Raciha, eski savunma bakanı Hasan Türkmani ve cumhurbaşkanının kayınbiraderi General Asıf Şevket, Şam'da ÖSO ve Liva el-İslam'ın üstlendiği bir intihar bombası saldırısında öldürüldü. 
Temmuz ortasında, Şam'a taarruz eden muhalifler iki hafta içinde püskürtüldüler, ancak dış kesimlerde çatışmalar devam etti. Bundan sonra odak noktası Halep'in kontrolü için verilen mücadeleye kaydı. 19 Eylül'de, muhalif güçler Rakka ilinde Suriye ile Türkiye arasındaki bir sınır kapısını ele geçirdi . Bu kapının, karargahları daha sonra Türkiye'nin güneyinden Suriye'nin kuzeyine taşınan muhaliflere Türkiye'nin verdiği destek nedeniyle muhalif güçlere stratejik ve lojistik avantajlar sağlayabileceği tahmin ediliyordu. Ekim ayında muhalif güçler, Şam'ı Halep'e bağlayan otoyol üzerindeki İdlib iline bağlı Maarat el-Numan kasabasının kontrolünü ele geçirdi ve Duma'yı ele geçirerek Rif Şam'daki nüfuzlarını artırdılar . 
Lakhdar Brahimi, Ekim ayı sonlarında Kurban Bayramı sırasında bir ateşkes ayarladı ancak bu ateşkes kısa sürede çöktü. .


### Muhalif taarruzu (Kasım 2012–Nisan 2013).
Brahimi'nin ateşkes anlaşmasının 30 Ekim'de sona ermesinin ardından Baas rejimi Şam'daki hava bombardımanını genişletti. Şam'ın Cobar ilçesinin bombalanması, bir savaş uçağının Şam'ı bombalamak için kullanılmasının ilk örneğiydi. Ertesi gün, Suriye Hava Kuvvetleri komutanı General Abdullah Mahmud el-Halidi, Şam'ın Rukneddin ilçesinde muhalifler tarafından öldürüldü. Kasım 2012'nin başlarında muhalifler, Suriye'nin kuzeyinde önemli kazanımlar elde etti. M5 otoyolu üzerinde bulunan İdlib ilindeki Serakib'in muhalifler tarafından ele geçirilmesi, Halep'i daha da izole etti. Uçaksavar silahlarının yetersiz olması nedeniyle muhalif birlikler, hava üslerine inen helikopterleri ve uçakları imha ederek Baas rejimini hava gücünü etkisiz hale getirmeye çalıştı. 
18 Kasım'da muhalifler, haftalarca süren yoğun çatışmaların ardından Baas rejimini Kuzey Suriye'deki en büyük üslerinden biri olan Halep ilindeki 46. Üssün kontrolünü ele geçirdi ve yaklaşık 300 rejim askerinin öldürüldü. 22 Kasım'da muhalifler, ülkenin doğusundaki Deyr ez-Zor İlindekindeki Mayadin askeri üssünü ele geçirererk üssün doğusunda Irak sınırına kadar uzanan geniş bir bölgenin kontrolünü sağladılar 
Aralık ayı sonlarında muhalif güçler Şam'a doğru ilerleyerek bitişikteki Yarmuk ve Filistin mülteci kamplarının kontrolünü ele geçirdi. Muhalif güçler Hama'ya başlattıkları taarruz ile ve "Hama'nın batı kırsal dörtte üçünü ve aynı günlerde İdlib ilindeki Türkiye sınırına yakın Harem kasabasını ele geçirdiler.
El-Nusra Cephesi de dahil olmak üzere Suriyeli muhalifler, 11 Ocak 2013'te Taftanaz hava üssünün tam kontrolünü 11 Şubat'ta Rakka ilindeki El -Tavrah kasabasını ve Suriye'nin en büyük barajı ve önemli bir hidroelektrik kaynağı olan yakındaki Tabka Barajı'nı. ertesi gün Halep'in 60 kilometre (37 mil) doğusunda bulunan Cerrah hava üssünün. 14 Şubat'ta, Irak sınırına yakın El-Haseke Vilayeti'ne bağlı Şedadeh kasabasının kontrolünü ele geçirdi.
2 Mart'ta, Rakka şehrinde muhaliflerle Baas rejimi arasında şiddetli çatışmalar çıktı ve her iki taraftan da çok sayıda kişinin öldüğü bildirildi 6 Mart'ta muhalifler Rakka şehrini ele geçirerek, Baas rejimi tarafından kaybedilen ilk eyalet başkenti oldu. 
18 Mart'ta Suriye Hava Kuvvetleri, Lübnan'daki muhalif mevzilerine ilk kez saldırdı. Saldırı, Arsal kasabası yakınlarındaki Vadi el-Hayl Vadisi bölgesinde gerçekleşti. 21 Mart'ta Mazraa bölgesindeki İman Camii'nde meydana gelen şüpheli intihar bombası saldırısında, Baas rejimi yanlısı Sünni din adamı Şeyh Muhammed el-Buti de dahil olmak üzere 41 kişi öldü 23 Mart'ta birkaç muhalif grup, Şam'ı Ürdün'e bağlayan bir otoyolun yakınındaki güney Daraa ilinde 38. tümen hava savunma üssünü. ertesi gün Ürdün sınırına yakın 25 km'lik bir arazi şeridini ele geçirdi.


### Rejim taarruzu (Nisan-Haziran 2013).
17 Nisan'da Baas rejimi güçleri, İdlib yakınlarındaki Vadi el-Deif'te altı aylık muhalif ablukasını aştı. Baas rejimi birliklerinin Halep'e giden ana otoyolun kontrolünü ele geçirdi. Kuşatmanın kaldırılması, Baas rejimi güçlerinin bölgedeki, ara sıra hava indirmelerine dayanan iki büyük askeri üssü yeniden ikmal etmesine de olanak sağladı. 18 Nisan'da ÖSO, el-Kusayr şehri yakınlarındaki El-Dab'a Hava Üssü'nün kontrolünü ele geçirdi. Bu günlerde Baas rejimi, Habil kasabasını ve. 21 Nisan'da Şam yakınlarındaki Jdaidet al-Fadl kasabasını ele geçirdi 
Nisan ayında Baas rejimi ve Hizbullah güçleri , el-Kusayr yakınlarındaki bölgeleri ele geçirmek için bir saldırı başlattı. 21 Nisan'da Lübnan sınırına yakın Burhaniye, Sakraja ve el-Radvaniye kasabalarını 24 Nisan'da, Ürdün'den gelen ana silah tedarik yolu olarak hizmet veren Şam'ın doğusundaki Uteybe kasabasının kontrolünü yeniden ele geçirdi. Bu arada, ülkenin kuzeyinde muhalifler, Halep eteklerindeki stratejik Mennagh Askeri Hava Üssü'nün kenarındaki bir mevziyi ele geçirdi.
2 Mayıs'ta Baas rejimi güçleri, şehrin havaalanından kuzeye doğru yaptıkları bir saldırıda Kaysa kasabasını ele geçirdi . Baas rejimi Baniyas'taki kıyı kasabası El Beyda'da 100'den fazla kişiyi katletti bölge sakinlerinin kaydettiği çok sayıda video görüntüsü – özellikle de küçük çocukların görüntüleri – şok ediciydi. 15 Haziran'da Baas rejimi, şehrin havaalanı yakınındaki Şam banliyösü Ahmediye'yi 22 Haziran'da muhaliflerin kalesi olan Talkalakh kasabasını ele geçirdi .


### Devam eden çatışmalar (Temmuz-Ekim 2013).
28 Haziran'da muhalif güçler, Dera şehrinde önemli bir askeri kontrol noktasını ele geçirdi. 12 Temmuz'da ÖSO, komutanlarından biri olan Kemal Hamami'nin bir gün önce Irak ve Şam İslam Devleti tarafından öldürüldüğünü bildirdi. 17 Temmuz'da ÖSO güçleri, şehirde konuşlu 40'a kadar rejim karakolunu ele geçirdikten sonra güneydeki Nava şehrinin büyük bir bölümünün kontrolünü ele geçirdi 
18 Temmuz'da YPG güçleri, El-Nusra Cephesi ile günlerce süren çatışmaların ardından kuzeydeki Ras al-Ayn kasabasının kontrolünü ele geçirdi. Sonraki üç ayda YPG ve çoğunlukla muhalif güçler arasında devam eden çatışmalar, Haseke ilinde YPG savaşçılarının yirmi dört kasaba ve köyü ele geçirmesine yol açtı
22 Temmuz'da, ÖSO savaşçıları Halep ilinin batı kesimindeki son Baas rejimi kalesi Han el-Asal banliyösünün kontrolünü ele geçirdi . . 27 Temmuz'da, Humus'ta haftalarca süren çatışma ve bombardımanın ardından Suriye Ordusu tarihi Halid bin Velid Camii'ni e ve iki gün sonra da Haldiye bölgesini ele geçirdi. .
4 Ağustos'ta, yaklaşık 10 muhalif tugayı, Baas rejiminin kalesi olan Lazkiye iline büyük çaplı bir saldırı başlattı ve dağlık bölgedeki 12 köyü ele geçirdi. 5 Ağustos'ta muhalif savaşçılar, Esed ailesinin memleketi olan Kardaha'dan 20 kilometre uzağa ilerledi. Ancak, Ağustos ortasında Baas rejimi karşı saldırıya geçerek saldırı sırasında kıyı bölgesinde muhaliflere daha önce kaybedilen tüm toprakları geri aldı. 
6 Ağustos'ta muhalifler 10 aylık bir kuşatmanın ardından Minek Hava Üssü'nü ele geçirdi. 21 Ağustos'ta Şam kırsalındaki Guta bölgesinde muhaliflerin elindeki kalede binlerce can kaybına ve birkaç yüz ölüye yol açan bir kimyasal saldırı gerçekleşti. Saldırıyı, muhalefetin yuvası olan bölgeye Baas rejimi güçlerinin askeri saldırısı izledi 
24 Ağustos'ta muhalifler Ariha kasabasını ele geçirse de Baas rejimi güçleri 3 Eylül'de geri aldı. . 26 Ağustos'ta muhalif güçler, Baas rejiminin Halep şehrine son tedarik yolu olan Halep ilindeki Hanasir kasabasını ele geçirdi. 8 Eylül'de, El-Nusra Cephesi liderliğindeki muhalifler , Şam'ın 43 km kuzeyinde bulunan Hristiyan kasabası Maaloula'yı ele geçirdi. Baas rejimi birkaç gün sonra bir karşı saldırı başlatarak kasabayı geri aldı.
18 Eylül'de Irak ve Şam İslam Devleti (IŞİD), kuzeyde ÖSO'nun elindeki Azez kasabasını ele geçirdi. 20 Eylül'de, USK de dahil olmak üzere Alevi milisler, Hama ilindeki Sünni Şeyh el-Hadid köyünde 15 sivili öldürdü. Eylül ortasında ordu, Şam'ın eteklerindeki Deir Salman ve Şeba kasabalarını ve doğu Humus'taki altı köyü ele geçirdi 
28 Eylül'de muhalifler , 26 askerin yanı sıra 7 yabancı muhalif savaşçının öldüğü çatışmaların ardından Suriye-Ürdün geçişindeki Deraa Vilayeti'ndeki Ramtha sınır karakolunu ele geçirdi. . 3 Ekim'de Baas rejimi, Suriye'nin merkezini Halep şehrine bağlayan bir tedarik yolu üzerinde bulunan Hanasir kasabasını yeniden ele geçirdidi. 
9 Ekim'de muhalifler , bir ay süren şiddetli çatışmaların ardından Ürdün sınırındaki Hajanar karakolunu ele geçirdi. Aynı gün, Hizbullah ve Iraklı Şii savaşçılar, Şam'ın güney eteklerindeki Şeyh Ömer kasabasını, İki gün sonra da Şam'ın güney yaklaşımlarındaki El-Tiabiye ve Hüseyniye kasabalarını da ele geçirdiler. Üç kasabanın ele geçirilmesi, Baas rejiminin ana ikmal hatları üzerindeki kontrolünü güçlendirdi ve Doğu Guta bölgesinde kuşatma altındaki muhaliflere daha fazla baskı uyguladı. 14 Ekim'de, muhalifler Deyr ez-Zor şehrinin Resfe ve Sina ilçelerini ve Deyr ez-Zor'daki askeri hastaneyi ele geçirdi.


### Rejim taarruzu (Ekim-Aralık 2013).
Baas rejimi, müttefikleri Hizbullah ve el-Abas tugayıyla birlikte Şam ve Halep'e bir saldırı başlattı. 16 Ekim'de AFP , Suriye birliklerinin Şam'ın güneyindeki Bweida kasabasını geri aldığını bildirdi. 24 Ekim'de Baas rejimi, Şam'ın güneydoğusunda, Şam Uluslararası Havaalanı yolu üzerinde bulunan Hatetat el-Türkman kasabasının kontrolünü geri aldı.
26 Ekim'de YPG, Suriye ile Irak arasındaki stratejik Yarubiye sınır kapısının kontrolünü Haseke ilindeki El Nusra'dan ele geçirdi. Başka bir yerde, Dera ilinde, muhalif savaşçılar haftalarca süren ve çok sayıda kişinin ölümüne yol açan çatışmaların ardından Tafas kasabasını Baas rejimi güçlerinden ele geçirdi. 1 Kasım'da Baas rejimi, kilit şehir El Safira'nın ve ertesi gün El Safira'nın kuzey eteklerindeki Aziziye köyünü geri aldı. Kasım başından ortasına kadar Baas rejimi güçleri, Hejeira ve Sbeineh de dahil olmak üzere Şam'ın güneyindeki birkaç kasabayı ve Halep'in güneydoğusundaki Tel Aran kasabasını ve Halep uluslararası havaalanı yakınındaki bir askeri üssü ele geçirdi.
Baas rejimi, 10 Kasım'da Halep havaalanı yakınındaki "Üs 80"in 13 Kasım'da Hejeira'nın çoğunun. 15 Kasım'da Halep yakınlarındaki Tell Hassel şehrinin 19 Kasım'da Kara'nın ve el-Duwayrina'nın kontrolünü ele geçirdi.
23 Kasım'da el-Nusra Cephesi ve diğer muhalifler , Suriye'nin en büyük petrol sahası olan Deir ez-Zor ilindeki el-Ömer petrol sahasını ele geçirerek Baas rejiminin neredeyse tamamen ithal petrole bağımlı hale gelmesine neden oldu. . 24 Kasım'da muhalifler Şam kırsalındaki Bahariye, Kasımiye, Abbadah ve Deir Salman kasabalarını ele geçirdi. 28 Kasım'da Suriye Ordusu Deir Attiyeh'i geri aldı.
2 Aralık'ta Özgür Suriye Ordusu liderliğindeki muhalifler , tarihi Hristiyan kasabası Ma'loula'yı geri aldı . Aralık ayı başlarında, İslam Cephesi, ÖSO'nun elinde olan Türkiye ile Bab el-Hava sınır kapısının kontrolünü ele geçird. Gruplar ayrıca ABD tarafından teslim edilen ekipmanların bulunduğu depoları da ele geçirdi. . 9 Aralık'ta Baas rejimi, çevresinde çatışmalar devam ederken Nabek'in tam kontrolünü ele geçirdi.
Baas rejimi, 4 Mart'ta Kalamun bölgesindeki Sahel'in 11 Mart'ta Yabrud'a doğrudan bakan Rima Çiftlikleri bölgesinin 16 Mart'ta Yabrud'un 19 Mart'ta Yabrud yakınlarındaki Ras al-Ayn'ı ve Humus ilindeki el-Hüsn'ün 20 Mart'tael-Hüsn'deki Krak des Chevaliers'in 29 Mart'ta Lübnan sınırına yakın Flitah ve Ras Maara köylerinin kontolünü ele geçirdi. 
22 Mart'ta muhalifler , Lazkiye ilindeki Kesab sınır karakolunun 23 Mart'ta muhalifler Hama'daki Han Şeyhun'un çoğunu. 4 Nisan'da İdlib'in Babulin kasabasını ele geçirdi. Lazkiye'deki muhaliflerin kontrolündeki Kesab sınır karakolu yakınlarında çıkan çatışmalar sırasında, Lazkiye'deki USK lideri ve Beşşar Esed'ın kuzenlerinden Hilal Esed muhalif savaşçılar tarafından öldürüldü. 
9 Nisan'da Baas rejimi, Kalamun bölgesindeki Rankous'un kontrolünü ele geçirdi. . 12 Nisan'da Halep'teki muhalifler , havaalanı ile büyük bir ordu üssü arasındaki rejim ikmal yolunu kesmek amacıyla Baas rejiminin elindeki Ramouseh sanayi bölgesine saldırdı. Muhalifler ayrıca Raşidin mahallesini ve Cemiyet el-Zehra bölgesinin bazı kısımlarını da ele geçirdi. . 26 Nisan'da Baas rejimi, El-Zabadani'nin kontrolünü ele geçirdi. Muhalifler , Kuneytra'daki Tell Ahmar'ın Daraa'daki 61. Tugay Üssü'nü ve 74. taburunun 26 Nisan'da IŞİD'in elindeki Rakka şehrinin batısındaki beş kasabayı ele geçirdi. 29 Nisan'da aktivistler, Baas rejiminin Kuneytra'daki Maşhara kasabası yakınlarındaki Tel Burak'ı herhangi bir çatışma olmadan ele geçirdiğini söyledi.
SOHR'un haberine göre, 7 Mayıs'ta Humus şehrinde ateşkes yürürlüğe girdi. Anlaşmanın şartları arasında, muhalif savaşçıların şehirden güvenli bir şekilde tahliye edilmesi ve ardından şehrin Baas rejiminin kontrolüne geçmesi, karşılığında ise tutukluların serbest bırakılması ve muhalifler tarafından kuşatılan iki Şii bölgesi olan Nubul ve Zahra'ya insani yardımın güvenli bir şekilde ulaştırılması yer alıyor. 18 Mayıs'ta, Suriye Hava Savunma Komutanı General Hüseyin İshak , bir önceki gün Mleiha yakınlarındaki bir hava savunma üssüne düzenlenen muhalif saldırısı sırasında aldığı yaralar nedeniyle hayatını kaybetti. Hama ilinde muhalif güçler, Tel Malah kasabasının kontrolünü ele geçirerek kasaba yakınlarındaki bir Baas rejimi üssünde 34 Esed yanlısı savaşçıyı öldürdü. 


## Yabancı askerî müdahaleler ve vekâlet savaşı (Ocak 2014-Mart 2020).
### DAİŞ'in yükselişi (Ocak-Eylül 2014).
 - YÖNLENDİRME 
Ilımlı muhalif güçler ile IŞİD arasındaki gerilim, IŞİD'in 18 Eylül 2013'te ÖSO güçlerinden sınır kasabası Azez'i ele geçirmesinden bu yana yüksekti. . Kasım ayı sonlarında IŞİD, sınır kasabası Atme'yi bir ÖSO tugayından ele geçirdi. 3 Ocak 2014'te Mücahitler Ordusu, Özgür Suriye Ordusu ve İslami Cephe, Halep ve İdlib vilayetlerinde IŞİD'e karşı bir saldırı başlattı. Muhaliflerin bir sözcüsü, muhaliflerin İdlib'deki IŞİD'in elindeki tüm köylerin %80'ine ve Halep'tekilerin %65'ine kadar IŞİD'e saldırdığını söyledi.
6 Ocak'a kadar muhalif , IŞİD güçlerini, IŞİD'in en büyük kalesi ve Rakka ilinin başkenti olan Rakka şehrinden çıkarmayı başardı. 8 Ocak'ta muhalifler , IŞİD güçlerinin çoğunu Halep şehrinden çıkardı. Ocak ortasına kadar IŞİD, Rakka şehrinin tamamını geri aldı.
29 Ocak'ta, sınıra yakın Türk uçakları Suriye'nin Halep ilindeki bir IŞİD konvoyuna ateş açarak 11 IŞİD savaşçısını ve bir IŞİD emirini öldürdü. Ocak ayı sonlarında, muhaliflerin IŞİD'in ikinci komutanıve Saddam Hüseyin'in ordusunda eski bir subay olan Hacı Bekir'i öldürdü. Şubat ortasına doğru, El Nusra Cephesi muhalif güçleri desteklemek için savaşa katıldı ve IŞİD'i Deyr ez Zor ilinden çıkardı. Mart ayına gelindiğinde, IŞİD güçleri İdlib ilinden tamamen çekildi. 
29 Haziran'da IŞİD hilafet ilan etti ve adını "İslam Devleti" olarak değiştirdi
7 Ağustos'ta IŞİD, Irak'taki saldırılarında ele geçirdiği silahları kullanarak Rakka'daki 93. Tugay üssünü ele geçirdi. . 13 Ağustos'ta IŞİD güçleri, Halep'teki Ahtarin ve Türkmenbareh Mesudiye, Dabık ve Ghouz kasabalarını ve civardaki birkaç köyü muhaliflerden aldı.


### ABD askerî müdahalesi ve SDG ilerleyişi (Eylül 2014- Ağustos 2016).
 - YÖNLENDİRME 
Amerikan jetleri, 23 Eylül 2014'te Suriye'de IŞİD'i bombalamaya başladı. ABD ile birlikte saldırılara katılan yabancı ortaklar Bahreyn, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar ve Ürdün'dü. 26 Ocak'ta YPG, Ayn el Arab'daki IŞİD güçlerini geri çekilmeye zorladı ve böylece şehri tamamen geri aldı.
12 Ağustos 2016'da Suriye Demokratik Güçleri , kuzeydeki Menbiç şehrini IŞİD'den tamamen ele geçirdi ve birkaç gün sonra , Kuzey Suriye'deki YPG bölgelerini birbirine bağlayabilecek olan El-Bab'a doğru yeni bir saldırı duyurdu.


### Muhalif taarruzu (Ekim 2014-Haziran 2015).
Özgür Suriye Ordusu'nun Güney Cephesi, Şubat 2014'te kurulmasından altı ay sonra, 2014 Kuneytra Taarruzu, Deraa Taarruzu, Şeyh Maskin Muharebesi, Busra Muharebesi (2015) ve Nasib Sınır Kapısı Muharebesi sırasında Deraa ve Kuneytra'da bir dizi zafer kazandılar.
Ekim 2014 sonlarında, bir tarafta El-Nusra Cephesi ile diğer tarafta Batı destekli Suriye Devrimciler Cephesi ve Hazm Hareketi arasında bir çatışma patlak verdi. Şubat 2015 sonuna kadar El Nusra her iki grubu da yendi, İdlib vilayetindeki Zaviye Dağı bölgesinin tamamını ve diğer vilayetlerdeki birkaç kasaba ve askeri üssü ele geçirdi ve CIA tarafından iki ılımlı gruba sağlanan silahlara el koydu. 
24 Mart 2015'e gelindiğinde El Nusra Cephesi, müttefikleriyle birlikte üç taraftan kuşattıkları Baas rejiminin elindeki il başkenti İdlib hariç, İdlib ilinin büyük bölümüne hakim olmuştu. . 28 Mart'ta Fetih Ordusu koalisyonu İdlib'i ele geçirdi.
22 Nisan'da Suriye'nin kuzeybatısında yeni bir muhalif saldırısı başlatıldı ve 25 Nisan'da muhalif koalisyonu Fetih Ordusu Cisr eş-Şughur şehrini ele geçirdi . Sonraki ayın sonunda muhalifler ayrıca El-Mastumah askeri üssünü, ve Ariha'yı da ele geçirdi. Fetih Ordusu, İdlip ilinden Fua ve Kefraya kasabaları dışında tamamen kontrol altına almış oldu. 
Muhaliflerin ilerlemesi Baas rejiminin ve Hizbullah'ın moralinin dramatik bir şekilde düşmesine yol açtı 


### Rus askerî müdahalesi ve Baas ilerleyişi (Eylül 2015-Aralık 2017).
 - YÖNLENDİRME 
30 Eylül 2015'te Baas rejiminin resmi talebi üzerine, Rus Hava-Uzay Kuvvetleri hem IŞİD'e hem de muhaliflere karşı sürekli bir hava saldırısı kampanyası başlattı.
7 Ekim 2015'te Rus yetkililer, Baas rejiminin kara kuvvetleri , ülkenin batısında Baas rejiminin kıyı kalbine yakın olan Kuzey Hama ilindeki bazı toprakları geri almayı başaran Kuzeybatı Suriye kara saldırısını başlattı 
24 Kasım 2015'te Türkiye, Türk hava sahasını ihlal ettiği iddia edilen ve Suriye'nin kuzeybatısında düşen bir Rus savaş uçağını düşürdü ve Rus pilotun ölümüne yol açtı. 14 Aralık 2015'te Baas rejimi güçlerinin, Şam'ın doğusunda bulunan ve Ceyş el-İslam'ın elinde bulunan Marj el-Sultan askeri hava üssünü geri aldı.
12 Ocak 2016'da Baas rejimi ve müttefik güçlerinin, Lazkiye ilindeki Sünni nüfuslu Salma kasabasının 24 Ocak 2016'da muhaliflerin Batı Lazkiye ilinde elinde tuttuğu son büyük kasaba olan, Sünni nüfuslu Rabia kasabasını 26 Ocak 2016'da Dera İli'ndeki Şeyh Maskin kasabası üzerinde "tam kontrol" sağladı. 
Suriye'deki ateşkese rağmen Rusya'nın hava destekli operasyonlarında Suriye Ordusu, Türkmen bölgelerine saldırmaya devam etmiştir. Temmuz 2016 başlarında ateşkesin büyük ölçüde bozulduğu, şiddetin yeniden tırmandığı ve çatışmanın tüm büyük tarafları arasındaki çatışmaların devam ettiği söylendi 
22 Eylül'de Baas rejimi Halep'te yeni bir saldırı ilan etti ve 14 Aralık'ta Halep'teki son muhalif kalesi Baas rejimi tarafından geri alındı ve ardından bir ateşkes anlaşması imzalandı .Aralık 2016'da Suriye Baas rejimi güçleri, Halep'in muhaliflerin elindeki tüm bölgelerini tamamen geri alarak şehirdeki 4 yıllık savaşı sona erdirdi. 29 Aralık'ta Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Suriye Baas rejimi ile muhalif gruplar arasında, Rusya ve Türkiye'nin garantör olduğu ve 30 Aralık'ta yürürlüğe giren yeni bir ateşkes anlaşmasına varıldığını duyurdu..
Ocak ayının sonunda Baas hükümeti güçleri Barada Vadisi'ni ele geçirmeyi başardı ve Şam'ın su temini yeniden sağlandı. 
12 Nisan'da, muhaliflerin elindeki Zabadani ve Madaya kasabalarının sakinlerinin Baas rejimi kasabaları El-Fu'ah ve Kefraya sakinleriyle takas edilmesine ilişkin anlaşma yürürlüğe girdi 15 Nisan'da, El-Fu'ah ve Kefraya'dan tahliye edilenleri taşıyan bir otobüs konvoyu Halep'te bir intihar bombacısının saldırısına uğradı ve 126'dan fazla kişi öldü.
5 Eylül'de Baas rejiminin Orta Suriye saldırısı , Rus hava kuvvetleri ve donanmasının aktif katılımıyla üç yıllık IŞİD kuşatmasının Deyr ez-Zor'dan kaldırılmasıyla sonuçlandı. . Kuşatmanın kırılmasının ardından şiddetli çatışmalar ve Suriye ordusunun ilerleyişi devam etti. Suriye ordusu 7 Eylül 2017'de Deyrizor'un batısında, Ayaş Bölgesi'nde bulunan askeri depoları İslam Devleti'nden geri aldı. Suriye ordusu 5 Eylül 2017'de Deyrizor'daki İslam Devleti kuşatmasını kırdıktan sonra 3 Kasım 2017'de Deyrizor'un merkezini tamamen ele geçirdi. 
Rusya, 6 Aralık'ta Suriye'nin IŞİD'den "tamamen kurtarıldığını" ilan etti; 11 Aralık'ta Başkan Putin, Suriye'deki Rus üssünü ziyaret ederek Suriye'ye konuşlandırılan kuvvetlerin kısmen geri çekilmesini emrettiğini duyurdu.


### Türk askerî müdahalesi ve ÖSO ilerleyişi (Temmuz 2016-Mart 2018).
 - YÖNLENDİRME 
24 Ağustos 2016'da Türkiye'nin silahlı kuvvetleri, Türkiye Cumhurbaşkanı'nın Fırat Kalkanı Harekatı olarak adlandırdığı ve kendi ifadesine göre hem IŞİD'i hem de ülkemizi kuzey Suriye'de tehdit eden bölücü terör örgütlerini hedef alan harekatı başlatarak, IŞİD'in kontrolündeki Cerablus bölgesine harekat yaptı. . 
Türk birlikleri ve Türkiye yanlısı Suriyeli muhalifler Cerablus'un kontrolünü ele geçirip güneydeki Suriye kasabası Menbiç'e doğru ilerlerken, YPG ile çatıştılar ve bu durum ABD yetkililerini endişelerini dile getirmeye ve her iki tarafa da uyarıda bulunmaya yöneltti.
20 Ocak'ta Türk ordusu , Kuzey Suriye'deki Kürt nüfuslu Afrin Kantonu ve Şehba Kantonu'nun Tel Rıfat Bölgesi'nde , Demokratik Birlik Partisi'ne (PYD), silahlı kanadı Halk Koruma Birlikleri'ne (YPG) , ve Suriye Demokratik Güçleri'ne (SDG) karşı sınır ötesi bir operasyon başlattı. 18 Mart'ta, Türk ordusunun Afrin'e yönelik Zeytin Dalı Harekatı'nın 58. gününde, Suriye Milli Ordusu (SMO veya ÖSO), Türk Silahlı Kuvvetleri ve çeşitli muhalif gruplar Afrin'i YPG ve YPJ'den ele geçirdi. Savaş, genel olarak stratejik bir zafer olarak görülüyordu çünkü yakınlardaki İdlib vilayetine bir kara koridoru açacak ve onları oradaki koalisyona katılmak isteyen diğer muhalif gruplarla bağlantılandıracaktı.


### ABD/SDG'nin taarruzu (Kasım 2016-Ekim 2017).
SDG, Fırat'ın Gazabı kod adlı bir operasyonunda Aralık 2016'ya kadar, daha önce IŞİD tarafından kontrol edilen Rakka'nın batısındaki birçok köyü ve araziyi ele geçirdi ve Ocak 2017'ye kadar Rakka'nın batısındaki toprakların büyük bir kısmı ele geçirildi. 
BM Suriye Soruşturma Komisyonu, 20 Mart'ta ABD öncülüğündeki koalisyonun hava saldırıları sonucu Rakka'daki bir okul yakınında 150'ye yakın sivilin öldürüldüğünü bildirdi.17 Ekim'de, dört aydan uzun süren şiddetli çatışmaların ve ABD öncülüğündeki koalisyonun bombardımanının ardından, SDG, Kuzey Suriye'deki Rakka şehrinin tam kontrolünü ele geçirdiğini duyurdu.


### Baas/Rus taarruzu (Şubat 2018-Ağustos 2019).
 - YÖNLENDİRME 
Baas hükümeti, 21 Şubat'ta Şam'ın doğusundaki muhaliflerin elindeki Guta'yı ele geçirmek için bir operasyon başlattı ; operasyon yoğun bir hava saldırısıyla başladı
7 Nisan 2018'de Duma şehrinde 70 kişinin öldüğü ve 500 kişinin yaralandığı bir kimyasal saldırı bildirildi . Olay yerindeki sağlık görevlileri, bu ölümlerin nedeninin klor ve sarin gazına maruz kalma olduğunu belirtti . . Olayın ardından Baas rejimi Duma şehrine girdi ve şehrin kontrolünü ele geçirerek beş yıllık Guta Kuşatması'nı sona erdirdi. 
19 Nisan'da Baas rejimi ve FHKC-GK, IŞİD tarafından kısmen işgal edilmiş olan Güney Şam'daki Filistinli mülteciler için kurulan Yarmuk kampına karşı bir saldırı başlattı . 21 Mayıs'ta Baas rejimi Yarmuk kampını tamamen geri aldı ve böylece Suriye Arap Ordusu'nun 6 yıl sonra başkenti tamamen kontrol etmesini sağladı.
Haziran ayında başlayan Güney Suriye saldırısının sonucunda 6 Temmuz'da Rus güçlerinin desteğiyle Baas rejimi Ürdün sınırına ulaştı ve Nasib Sınır Kapısı'nı ele geçirdi. Temmuz ayı sonunda Güney Suriye saldırısı sona erdi ve Baas rejiminin Deraa ve Kuneytra vilayetlerinin kontrolünü tamamen ele geçirmesiyle sonuçlandı.
30 Aralık'ta Baas rejimi, Irak'ın Suriye topraklarında IŞİD'e saldırmasına resmen izin verdi Irak, ertesi gün Deir ez-Zor'daki IŞİD hedeflerini vurdu.
6 Mayıs'ta Baas rejimi, Rus Hava-Uzay Kuvvetleri ile koordinasyon halinde , Kuzeybatı Suriye'de Hey'et-i Tahrîrü'ş-Şâm , Ceyş el-İzza ve Ulusal Kurtuluş Cephesi'nin elindeki bölgelere karşı bir kara saldırısı başlattı ; bu saldırının, söz konusu grupların silahsızlandırılmış bölge içerisinden gerçekleştirdiği ve Baas rejimikontrolündeki bölgelere yönelik tekrarlanan saldırılar olduğu belirtildi 
Üçüncü kuzeybatı Suriye saldırısının ardından, Baas rejimi 19 Ağustos'ta Han Şeyhun kasabasının kontrolünü ele geçirmeyi başardı ve böylece Kafr Zita , Lataminah ve Morek kasabalarında Morek'teki Türk gözlem noktası da dahil olmak üzere bir muhalif cephesi oluşturdu. Baas rejimi 23 Ağustos'ta tüm cepheyi ele geçirerek Morek'teki gözlem noktasını kuşattı.
30 Ağustos'ta Baas rejimi ve Rusya, İdlib'deki durumu istikrara kavuşturmak amacıyla 31 Ağustos'tan itibaren tek taraflı ateşkes ilan ettiklerini duyurdular 


### ABD destekli SDG ilerleyişi (Aralık 2018-Mart 2019).
 - YÖNLENDİRME 
14 Aralık 2018 SDG, Deyrizor'da, Hajin kalesini IŞİD’den ele geçirerek Orta Fırat Nehri Vadisi’ndeki son fiili başkenti kontrol altına aldı. 23 Ocak 2019'da IŞİD'in karşı saldırısının ardından Suriye Demokratik Güçleri, IŞİD'in elindeki El-Bağuz Favkani ve El-Şahle kasabalarına saldırdı. El-Bağuz'un içinden şiddetli çatışmalar yaşandığı bildirildi. Daha sonra El-Şahle ve El-Bağuz Favkani'nin tamamen kurtarıldığı bildirildi.
9 Şubat'ta Suriye Demokratik Güçleri, Orta Fırat Nehri Vadisi'ndeki (MERV) kalan IŞİD yerleşim bölgesine son saldırısını başlattı. 23 Mart'ta Suriye Demokratik Güçleri, IŞİD'in elindeki son toprakları ele geçirerek, örgütün Suriye'deki toprak kontrolünü sona erdirdi.23 Mart'ta, sivillerin Baghuz'dan ayrılmasıyla haftalarca süren aralıklı çatışmaların ardından SDG, beş yıllık "halifeliğin" sona erdiğini ve IŞİD'in Suriye'de yenildiğini söyledi.
26 Ekim'de ABD Ortak Özel Harekat Komutanlığı İdlib iline düzenlediği baskın sonucunda DAİŞ lideri Ebu Bekir el-Bağdadi'yi öldürdü. 


### Türkiye/SMO ilerleyişi (Ekim-Kasım 2019).
 - YÖNLENDİRME 
17 Eylül 2018'de Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, İdlib'de tampon bölge oluşturulması konusunda anlaşmaya vardılar .
12 Aralık'ta Türk hükümeti, ABD'nin bölgedeki Türk sınır güvenliğini sağlama çabalarına açıkça bir tepki olarak, YPG'ye karşı "birkaç gün içinde" operasyonlara başlayacağını duyurdu. Buna karşılık Pentagon , ABD güçlerinin faaliyet gösterdiği Kuzey Suriye'de yapılacak herhangi bir tek taraflı askeri eylemin "kabul edilemez" olacağını söyledi Ancak Başkan Trump, 19 Aralık 2018'de Suriye'deki tüm birliklerin çekileceğini aniden duyurdu ve ardından Türkiye planlanan saldırıyı erteledi.
2019'da Türkiye'nin kuzeydoğu Suriye'ye yönelik saldırısına ve ABD'nin güçlerini çekmesine yanıt olarak Rusya arabuluculuk yönünde bazı çabalar başlattı ve Şam'daki Baas rejimi ile YPG liderliğindeki SDG arasında müzakereler ve ilk mutabakat sağlandı . Rusya ayrıca Suriye, Türkiye ve SDG güçlerinin pozisyonlarında yeni değişiklikler yapan İkinci Kuzey Suriye Tampon Bölgesi'nin oluşturulması için bir anlaşma müzakere etti
5 Ekim'de Türkiye Cumhurbaşkanı Erdoğan, Kuzey Suriye'ye yönelik tam kapsamlı bir Türk harekatı konusunda uyarıda bulundu.ABD hükümeti, 7 Ekim'de ABD güçlerinin Türk operasyonunu desteklemeyeceğini ancak bölgeden çekileceğini ve operasyonun gerçekleşmesine izin vereceğini açıkladı Bu çekilme, Başkan Donald Trump tarafından emredilmişti ; bu hareket, o dönemde SDG'yi açıkça terk ettiği ve bölgede Suriye ve Rusya'nın hızla doldurması beklenen bir güç boşluğu yarattığı için içeride sert bir şekilde eleştirilmişti 
9 Ekim'de Türkiye Cumhurbaşkanı Erdoğan, kuzeydoğu Suriye'ye yönelik harekâtın başladığını duyurdu. Mazlum Abdi , Rusya ve Baas rejimi ile ortaklık kurmaya hazır olduklarını açıklayarak, "Eğer onlarla birlikte çalışma yoluna gidersek Moskova ve Beşşar Esed ile acı verici tavizler vermek zorunda kalacağımızı biliyoruz. Ancak tavizler ile halkımızın soykırımı arasında seçim yapmak zorunda kalırsak, halkımız için yaşamı seçeceğimizden eminiz." dedi
13 Ekim'de Baas rejimi ve SDG, Rus hükümetinin arabuluculuğunda, Türkiye'nin kuzeydoğu Suriye'deki saldırısını caydırmaya odaklanan bir anlaşma yaptı. Suriye birlikleri, Ayn İsa ve Tell Tamer gibi şehirlere girmek de dahil olmak üzere çeşitli YPG güçlerini tehdit eden Türk birliklerine karşı koymak için bazı bölgelerde pozisyon aldı 


### İdlib'e Baas/Rus taarruzu (Aralık 2019-Şubat 2020).
Rusya ve Suriye, Ağustos ayındaki tek taraflı ateşkes ve ABD'nin duyurduğu yaptırımlara rağmen, 2019'un sonuna doğru İdlib ili ve çevresindeki muhalif güçlere yönelik saldırılarını artırdı Baas rejimi güçleri ve müttefikleri, 19 Aralık 2019'da Suriye'nin kuzeybatı kırsalında bir kara harekâtı başlattı . Asıl amaç, Şam'ı Halep'e bağlayan M5 yolunu ele geçirmekti. 
Kısa bir ateşkesin ardından, Baas rejimi Ocak 2020'de Ma'arretü'n-Nu'man şehrine doğru ilerlemeye başladı. Hızlı ilerlemenin ardından, Baas rejimi şehre doğu, kuzey ve güney eteklerinden ulaşarak şehri neredeyse kuşattı. Baas rejimi, 28 Ocak 2020'de Ma'arrat el-Nu'man'ı ele geçirdi. Bu, Baas rejiminin 2012 savaşından bu yana şehri ilk kez kontrol altına almasıydı.
Şubat 2020'de Baas rejimi, kuzeye, Serakib şehrine doğru ilerlemeye başladı . Bu arada, saldırı kuzeybatı Suriye'de yarım milyondan fazla insanı yerinden etti. 5 Şubat 2020'de Baas rejimi, dört Türk gözlem noktası da dahil olmak üzere Serakib'i tamamen kuşattı . İki günlük bir kuşatmanın ardından Baas rejimi şehre girdi ve aynı gün şehri ele geçirdi 
Baas rejimi, M5 boyunca Halep şehrine doğru kuzeye doğru ilerledi . Yol, 14 Şubat 2020'de tamamen Baas rejimi kontrolü altına girdi. Bu arada Türkiye, gözlem noktalarını güçlendirmek için İdlib'e askeri konvoylar göndermeye başladı. Baas rejiminin bir sonraki hedefi, Halep'in batı eteklerini güvence altına almaktı. Güney ekseninde büyük bir atılımın ardından Baas rejimi, birkaç muhalif ikmal hattını kesmeyi başardı. Baas rejimiu tarafından kuşatılma korkusuyla muhalifler batıya doğru çekilmeye karar verdi ve 16 Şubat 2020'de Hâritan ve Anadan şehirleri de dahil olmak üzere batı Halep'in kontrolü Baas rejimine kaldı.
20 Şubat 2020'de muhalifler , Türk topçu desteğiyle Serakib'e doğru bir karşı saldırı başlattı. Aynı zamanda, Baas rejimi kara ilerlemesini Cebel el-Zaviye ve el-Ghab ova bölgelerine kaydırdı. SOHR'a göre, Baas rejimi 26 Şubat 2020'ye kadar 60 saat içinde 33 kasaba ve köyü ele geçirmeyi başardı. 


### Türkiye'nin Baas rejimine yönelik harekâtı (Şubat-Mart 2020).
Kuzeybatı Suriye'deki taarruz, 27 Şubat 2020'de Baas rejimi hava saldırılarının Balyun kasabasındaki bir karakol yakınlarındaki bir Türk mekanize piyade taburunu hedef alması sonucunda büyük bir tırmanışa tanık oldu . Saldırılar 34 Türk askerinin ölümüne yol açtı Türkiye, Türk askerlerine yönelik saldırıya misilleme yapmak ve Baas rejiminin İdlib'e doğru ilerlemesini durdurmak amacıyla Bahar Kalkanı Harekatı'nın başlattı ve 18 köyle birlikte stratejik Zaviye Dağı'nı geri aldı.
Türk Silahlı Kuvvetleri'nin harekâtı Baas rejimi kuvvetlerine ağır darbe vurdu. 10 yıllık iç savaşta ağır kayıplar vermiş bulunan Suriye Hava Kuvvetleri, Türk karşı saldırısı sonucunda zaten zayıf duruma düşmüş gücünü de kaybetti. Türkiye ve Rusya Devlet Başkanları Erdoğan ve Putin, 5 Mart 2020'de Moskova'da bir araya gelerek Suriye'nin kuzeybatısındaki durumu görüştüler. 6 Mart saat 00:00'dan itibaren yürürlüğe girecek bir ateşkes konusunda anlaştılar. Ağır şekilde kayıp veren Rejim güçleri Bahar Kalkanı Operasyonundan sonra İdlib ve çevresine varil bombası saldırılarına son vermek zorunda kaldı. 2024 yılında yayınladığı bir raporda Syrian Network For Human Rights, İdlib'te son varil bombası saldırısının Mart 2020 tarihinde yapıldığını belirtti. Türk ordusunun müdahalesi, Rusya-İran-Baas rejimi ittifakının muhalif Suriyeli sivil halkı Türkiye'ye "sürme" projesini çökerttiği gibi bu tarihten sonra oluşabilecek yeni mülteci göçlerinin de önüne geçti. Baas rejiminin muhaliflerin elindeki kalan tek il olan İdlib'i ele geçirerek Suriye İç Savaşı'nı kesin zafer ile sonuçlandırması Türkiye tarafından engellendi ve rejim güçleri Mart 2020 tarihinden sonra bir daha muhalif sivilleri topraklarından çıkartıp Türkiye'ye göndermeye çalışmadı.


## Dondurulmuş çatışma (Mart 2020-Kasım 2024).
2023 itibarıyla Baas rejimi ile muhalif gruplar arasındaki çatışmada aktif çatışmalar büyük ölçüde azalmıştı, ancak Kuzeybatı Suriye'de ara sıra alevlenmeler yaşandı. 2023'ün başlarında, raporlar Suriye'deki IŞİD güçlerinin büyük ölçüde yenildiğini, çeşitli uzak yerlerde yalnızca birkaç hücrenin kaldığını gösteriyordu.
2023 itibarıyla Türkiye, çoğunluğu YPG/YPJ'ye karşı dönem dönem operasyonlar düzenleyen SMO'dan oluşan Suriye içindeki çeşitli milislere desteğini sürdürüyordu. Türkiye Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın açıklamasına göre, belirtilen hedeflerden biri Türkiye'nin Suriye sınırında "güvenli bölgeler" oluşturmaktı.
2023 yılında çeşitli kaynaklar, savaşın düşük seviyeli bir çatışma statüsüne girdiğini ve çoğunlukla çıkmaza girdiğini bildirdi. Dış İlişkiler Konseyi şunları belirtti:
 Bir zamanlar vahşeti manşetlere konu olan savaş, rahatsız edici bir çıkmaza girdi. Rejim değişikliği umutları büyük ölçüde tükendi, barış görüşmeleri sonuçsuz kaldı ve bazı bölgesel hükümetler Suriye lideri BeŞşar Esed ile görüşmeye karşı çıkışlarını yeniden değerlendiriyor. Rejim ülkenin büyük bir bölümünün kontrolünü yeniden ele geçirdi ve Esed'in iktidardaki konumu sağlam görünüyor. Bu arada, Suriye halkı ekonomik bir krizle boğuşuyor ve 2023'ün başında meydana gelen büyük bir deprem, kuzeydeki nüfusun büyük bir kısmını daha da umutsuzluğa sürükledi.
ABD Barış Enstitüsü şunları söyledi 
Suriye'deki yıkıcı iç savaşın on ikinci yılında, çatışma donmuş bir hale gelmiş gibi görünüyor. Ülkenin yaklaşık %30'u muhalif güçlerin kontrolünde olmasına rağmen, şiddetli çatışmalar büyük ölçüde sona erdi ve Beşşar Esed rejimiyle ilişkilerin normalleştirilmesi yönünde artan bir bölgesel eğilim var. Son on yılda çatışma, baş döndürücü bir dizi uluslararası ve bölgesel güç, muhalif grup, vekil güç, yerel milis ve aşırılıkçı grubun rol oynadığı dünyanın en karmaşık çatışmalarından birine dönüştü. Suriye halkı vahşice saldırıya uğradı; yaklaşık yarım milyon kişi öldürüldü, 12 milyon kişi evlerini terk ederek başka yerlerde güvenlik aramak zorunda kaldı ve yaygın yoksulluk ve açlık yaşandı. Bu arada, siyasi bir çözüm bulma çabaları sonuçsuz kaldı ve Esed rejimi iktidarda kaldı.
2023'te asıl askeri çatışma Baas rejimi ile muhalifler arasında değil, Türk güçleri ile Suriye içindeki gruplar arasında yaşandı. 2023'ün sonlarında Türk güçleri, YPG'ye harekat yapmaya devam etti 5 Ekim 2023'ten itibaren Türk Silahlı Kuvvetleri , Kuzeydoğu Suriye'deki Suriye Demokratik Güçleri'ni hedef alan bir dizi hava ve kara saldırısı başlattı . Hava saldırıları , Türk hükümetinin Kuzeydoğu Suriye'den gelen saldırganlar tarafından gerçekleştirilen 2023 Ankara bombalamasına yanıt olarak başlatıldı.


## Baas rejiminin çöküşü (27 Kasım-8 Aralık 2024).
27 Kasım 2024'te Suriye muhalif gruplarından oluşan bir koalisyon, ülkenin kuzeybatısında Beşşar Esed liderliğindeki Baas rejimine karşı beklenmedik bir taaruz başlattı. Saldırı, Esed hükûmetinin kilit müttefikleri olan Rusya, İran ve Hizbullah'ın diğer çatışmalar nedeniyle zayıflamasının ardından gerçekleşti. Hey'et-i Tahrîrü'ş-Şâm (HTŞ) liderliğinde ve Türkiye destekli muhalifler tarafından desteklenen saldırı, 2011'de başlayan Suriye iç savaşındaki büyük çatışmaları büyük ölçüde durduran 2020 ateşkesinden bu yana ilk saldırıydı.
30 Kasım'a kadar, HTŞ Halep'in büyük bir bölümünün kontrolünü ele geçirmişti ardından Rusya oradaki muhalif mevzilerine hava saldırıları düzenlemek için müdahale etti. 1 Aralık'a kadar, muhalifler Hama, İdlib ve Halep vilayetlerinde önemli miktarda arazinin kontrolünü ele geçirmişti ve Hama şehrine doğru bir taarruz başlatıyorlardı. Hama, 5 Aralık'ta HTŞ'nin eline geçti ve 7 Aralık'ta Humus şehrini ele geçirmek için güneye doğru hareket ettiler, Şam'daki hükûmeti Suriye kıyılarından etkili bir şekilde ayırdılar. Bu arada, Güney Operasyonları Odası, Deraa'da Baas rejimine bir taarruz başlattı ve Şam'ın güney banliyölerine doğru ilerlemeye başladı, Palmira'yı ele geçiren Suriye Özgür Ordusu ise doğudan Şam'a yaklaştı.
Şam, taarruzun başlamasından 11 gün sonra, 8 Aralık sabahının erken saatlerinde muhaliflerin eline geçti ve HTŞ, Esed'in Moskova'ya kaçmasıyla birlikte Esed rejiminin sonunu ilan etti. HTŞ lideri Ahmed eş-Şara, Suriye'nin fiili lideri oldu ve Mart 2025'e kadar ülkenin geçici başbakanı olarak Muhammed el-Beşir liderliğinde bir geçiş hükümeti kurdu.


## Devrim sonrası (8 Aralık 2024-günümüz).
### Türkiye/SMO-SDG çatışması (Kasım 2024-Nisan 2025).
27 Kasım 2024'te Suriyeli muhaliflerin Suriye rejimine karşı hızlı ilerlemesi, SDG güçlerine karşı yeni bir Türk harekâtının yolunu açtı. 30 Kasım 2024'te SMO, SDG ikmal hatlarını kesmek ve Türk kontrolü altındaki El Bab'ı Tel Rıfat'a bağlayan bir koridor oluşturmak için Özgürlük Şafağı Harekâtı'nı başlattı. Aslında, Esed karşıtı güçlerin Halep'e yönelik bir taarruz planlaması 2023'ün sonlarında başlamıştı ancak Türkiye'nin itirazları nedeniyle ertelendi. Türkiye, Esed rejimine müzakereler teklif etse de olumsuz bir yanıt aldı. Ardından Türkiye, HTŞ öncülüğündeki muhaliflerin Halep'e taarruz başlatmasına izin verdi.
30 Kasım 2024'te başlayan Özgürlük Şafağı Harekatı'nda Türkiye'nin vekil gücü SMO, ilk olarak Halep Vilayetinin kuzeyindeki Tadif'i rejim güçlerinden ele geçirdi. SDG, rejimin çekildiği kuzey Halep kasabalarına girince SMO ile çatışmalar başladı. 1 Aralık 2024'te SMO, es-Safira, Hanasır ve Kuveyris Hava Üssünü ele geçirirken, Halep şehrinin Şeyh Neccar ilçesinde SMO ile SDG arasında çatışmalar yaşandı. Kuveyris Hava Üssünün ele geçirilmesi, SDG'nin Tel Rifat merkezli Şahba Kantonu ile Menbiç arasında kurduğu "koridor"u kesti. Operasyondai, SMO yaklaşık 850 km²'lik bir alan ele geçirdı. 1 Aralık 2024 akşamı, SMO, SDG'nin elindeki Tel Rıfat'a bir taarruz başlattıçok sayıda kasabayı ele geçirdi. Taarruz sırasında Türkiye, saldırılarını desteklemek için SDG'ye harekât başlattı. 6 Aralık 2024'te, Özgürlük Şafağı Operasyon Odası, SDG'nin elindeki Menbiç şehrine bir taarruzu duyurdu. 8 Aralık 2024'te Türkiye, SDG mevzilerine drone saldırıları düzenledi. 9 Aralık 2024'te SDG Menbiç'ten, Rusya, Menbiç ve Ayn el Arab'daki üslerinden çekildi.
8 Aralık 2024 devriminin ardından Doğu Halep'te Türkiye/SMO ile SDG arasındaki çatışmalar Aralık 2024 ve Ocak 2025 boyunca M4 Otoyolu, Kara Kozak Köprüsü ve Tişrin Barajı'nda sürdü. Taraflar insansız hava araçlarıyla saldırılar düzenledi. Türkiye destekli topçu ve hava saldırıları sürerken SDG de dronlarla SMO mevzilerini hedef aldı. Şubat ve Mart aylarında cephe hatlarında çatışmalar durdu; çatışmalar Kara Kozak, Tişrin ve Deyr Hafir'de daha çok mevzi savaşı şeklinde devam etti. 
 Karşılıklı bombardıman Mart ayına kadar devam etti ve önemli bir bölgesel değişiklik olmadı. Mart sonunda uluslararası arabuluculukla ateşkes görüşmeleri başladı. 12 Nisan'da SDG ve Suriye geçiş hükümeti, SDG'nin Fırat'ın doğusuna çekilmesi için anlaştı; hükûmet güçleri Tişrin Barajı’na konuşlandı ve böylece cephe sakinleşti.


### Baas kalıntılarının isyanı (Aralık 2024-Mayıs 2025).
6 Mart'ta, Esed'e sadık isyancılar tarafından Lazkiye şehri yakınlarındaki Ceble kasabasında "büyük ve koordineli" bir pusu kuruldu. Baasçı askeri komutanlar Süheyl el-Hasan, Giyas Dalla ve Mikdad Fatiha'ya bağlı Baasçı militan gruplar tarafından başlatılan saldırılar hükümet binalarını, kontrol noktalarını, hastaneleri ve tıbbi tesisleri hedef aldı. 6 Mart'ta Baasçı isyancılar, Esed ailesinin memleketi Kardaha'yı çevreleyen Ceble , Baniyas ve köylerin banliyölerinin kontrolünü kısa süreliğine ele geçirdi. Batı Suriye'de Baasçı isyancı grupların saldırılarında yaklaşık 400 Suriyeli güvenlik personeli ve düzinelerce sivil öldürüldü. Daha sonraki karşı isyan operasyonlarında, Suriye güvenlik güçleri Baasçı militanları Cebeli ve Baniyas banliyölerinden kovdu ve kıyı bölgesindeki ana yolların kontrolünü yeniden sağladı. .
Savaş Çalışmaları Enstitüsü, 10 Mart'ta yayınladığı bir raporda, isyanın yalnızca Batı kıyı şeridiyle sınırlı olmadığını, aynı zamanda ülkenin diğer bölgelerinin yanı sıra Suriye'nin doğusundaki Fırat Nehri Vadisi'nde de görüldüğünü bildirdi. Raporda, yoğun isyancı varlığının olduğu bölgelerin Lazkiye, Tartus, Kardaha, Masyaf, Humus'un bazı bölgeleri, Halep'in bazı bölgeleri, Şam yakınlarındaki bölgeler ve Deyrizor bölgesi olduğu tespit edildi. Ancak bunu, Suriye'nin muhtemelen çok daha fazla bölgesinde isyancı varlığının bulunduğunu vurgulayarak vurguladı. Raporda, bu isyancıların Alevi dağ köylerinin yanı sıra Hizbullah'ın kaçakçılık ağlarından da destek aldığı savunuldu. Mayıs 2025'in sonlarına doğru, Savaş Çalışmaları Enstitüsü, Mart ayındaki koordineli saldırılardan bu yana Esed yanlısı isyancı saldırılarının büyük ölçüde durduğunu ve "Bu, isyanın önemli ölçüde zayıfladığını gösteriyor" dedi. Bunun "Alevi desteğinin eksikliği, hükümet baskısı ve kötü yürütülen isyancı operasyonları da dahil olmak üzere birden fazla faktörden" kaynaklandığını öne sürdü. .


### İsrail destekli Dürzi isyani (Şubat 2025-günümüz).
Esed rejiminin düşmesinden sonra Netanyahu, 1974 İsrail-Suriye sınır anlaşmasının "çöktüğünü" söyledi ve İsrail ordusuna Golan Tepeleri boyunca Suriye'deki tampon bölgeyi işgal etme emri verdi. İsrail, Hermon Dağı'nın Suriye tarafını ele geçirdi, Golan Tepeleri'nin Suriye kontrolündeki bölgelerindeki sınır köylerini işgal etti ve Suriye Arap Silahlı Kuvvetleri'nin silah stoklarını ve hava üslerini terk etmenin yanı sıra Şam ve Güney Suriye'deki hedefleri bombaladı. 9 Aralık'ta İsrail, Lazkiye Limanı'na yapılan saldırı da dahil olmak üzere Suriye genelinde 100'den fazla hava saldırısı gerçekleştirdi İsrail, eski Suriye Arap Silahlı Kuvvetleri'nin deniz ve hava varlıklarının ve hava savunmasının çoğunu yok eden saldırılarını, "aşırılıkçıların" terk edilmiş silahları ele geçirmesini önlemek için gerekli olarak haklı gösterdi.
13 Temmuz 2025'te, Güney Suriye'deki Süveyda şehri ve çevresindeki köylerde Dürzi ve Bedevi silahlı grupları arasında çatışmalar başladı . Suriye geçiş hükümeti, 14-16 Temmuz tarihleri arasında düzeni sağlamak için Suriye Silahlı Kuvvetlerini bölgeye konuşlandırdı . 15 Temmuz'da Dürzi liderler ve hükûmet arasında ateşkes anlaşmasına varıldı, ancak Dürzi liderlerden biri olan Hikmet el-Hicri, hükûmete ve Bedevi gruplarına karşı silahlı direniş çağrısında bulundu. 16 Temmuz'da İsrail Savunma Kuvvetleri, Suriye ordusunun güney Suriye çatışmaları sırasında düzeni sağlamak için Süveyda'ya konuşlandırılmasına ilişkin güvenlik endişelerini gerekçe göstererek, uyarı amacıyla Şam'daki Suriye Silahlı Kuvvetleri'nin Genelkurmay Komuta Binası ve Savunma Bakanlığı'nın karargahı olan Heyet'ül-Erkan'ın girişini ve Şam'daki Cumhurbaşkanlığı Sarayı çevresini, Süveyda ve Deraa vilayetlerindeki, aralarında el-Tahla Askeri Hava Üssü ve diğer askeri hedeflerin de bulunduğu çok sayıda hedefi bombaladı. Geri çekilmenin ardından Dürzi gruplarının yerel Bedevi kabilelerine karşı katliamlar gerçekleştirdiği ve bunun komşu Deraa Vilayetine kitlesel bir göçe yol açtığı bildirildi 


### Suriye geçiş hükümeti-SDG çatışması (Ağustos 2025-günümüz).
10 Mart 2025'te Suriye geçiş hükümeti cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şara ve Suriye Demokratik Güçleri (SDG) lideri Mazlum Abdi SDG'nin yeni Suriye hükümetine entegrasyonu için ilkeleri ortaya koyan bir anlaşma imzaladılar. Suriye geçiş hükûmeti 10 Mart anlaşmasını ihlal etmekle ve anlaşmanın gereklerini uygulamamak ile suçladığı Suriye Demokratik Güçleri (SDG) Ağustos ayından itibaren zaman azaman silahlı çatışmalar yaşadı. Ekim 2025 itibarıyla çatışmalar çoğunlukla dağınık ve Deyr Hafir, Menbiç, el-Hafsa, Şeyh Maksud, Deyr ez-Zor ve çevrelerinde topçu ateşi ve küçük ila orta ölçekli silah atışlarıyla sınırlı kalmıştır. Çatışmalar, özellikle Şeyh Maksud ve Eşrefiye kuşatması, 7 Ekim 2025'te kapsamlı bir ateşkes anlaşmasının imzalanmasıyla sonuçlanmıştır .


## Gelişmiş silahlar ve kitle imha silahlarının kullanımı.
Merkezi New York'ta bulunan İnsan Hakları İzleme Örgütü'nün Beyrut kaynaklarına göre, Suriye Ordusu askerleri Eylül 2012 tarihinde misket bombaları kullanmaya başlamıştır. İnsan Hakları İzleme Örgütü'nün Silahlar bölümü başkanı Steve Goose, “Esad, her yerde yasak olan misket bombasını acımasızca kullanmayı artarak sürdürüyor ve bunun bedelini masum siviller canları ya da organlarını kaybederek ödüyor,” demiştir. Silahın kullanımın ilk kurbanlarının son kurbanlar olmadığı, silahın patladıktan sonra ardında bıraktığı küçük misketlerin daha sonra da patlayarak sivilleri öldürmeyi ve sakat bırakmayı sürdürdüğü bildirilmiştir.
Aralık 2012 tarihinde Baas Partisi güçleri, özellikle Halep şehrine karşı olmak üzere, muhaliflerin yönettiği şehirlere karşı Scud füzeleriyle saldırılar düzenlemeye başlamıştır. Aralık ve Ocak ayları arasında şehri vuran Scud füzelerinin sayısının 40'tan fazla olduğu bildirilmiştir. Birleşmiş Milletler Scud füzeleriyle düzenlenen bu büyük saldırıları kınamıştır. Scud füzeleriyle düzenlenen saldırılar ülkede binlerce sivilin ölümüne neden olmuştur.
İngiliz The Guardian Gazetesi'nin doğrulayamadığı bir haberde Suriyeli bir subay, ABD savaş uçaklarına karşı Suriye Ordusu'nda 13 pilotun kamikaze saldırısı düzenlemeye hazır oldukları yönünde imza attığını, 3000 intihar saldırganının da ABD hava kuvvetlerine saldırı düzenleyebileceği yönünde bilgi verdiği iddia edilmiştir.
Özellikle Halep ve Şam şehirlerinde, IŞİD ve El Nusra benzeri muhalif örgütler tarafından şehir meydanlarına, üniversitelere, devlet ve hükûmet binalarına ve Alevi köylerine karşı intihar saldırıları düzenlenmiştir.
Hava-yakan bomba olarak da bilinen termobarik silahlar, Baas Partisi güçleri tarafından muhalif şehirler üzerinde kullanılmıştır. 2012 tarihinden itibaren, Esad yönetimine sadık hava güçlerinin muhalefet gösteren sivil yerleşim yerlerine vakum bombaları bıraktığı bildirilmiştir. Silahlar yoğun olarak Halep Muharebesi ve Kafr Batna Savaşı'nda kullanılmıştır. Birleşmiş Milletler insan hakları soruşturmaları paneli, Beşar Esad'a sadık güçlerin vakum bombalarıyla muhalif Kusayr şehrinin yerleşim yerlerini Mart 2013 tarihinde defalarca kez bombaladığını doğrulamıştır.
Ağustos 2013 tarihinde, Baas Partisi güçlerinin Napalm-benzeri yangın çıkaran bir bombayla Kuzey Suriye'de bir okula saldırı düzenlediği bildirilmiştir.


### Kimyasal silahlar.
Baas Partisi hükûmeti ve muhalif güçler, en ciddisi Guta Saldırıları olmak üzere birden çok kez kimyasal saldırılarda bulunmakla suçlanmıştır.
29 Nisan 2013 tarihinde, Baas Partisi güçlerinin Saraqib'e düzenlediği bir saldırıda 2 kişi ölmüş ve 13 kişi yaralanmıştır; yaralıları tedavi eden ve ölülerin kanlarını analiz eden Türk doktorlar kurbanların kanlarında sarin bulmuşlardır. Fransız istihbaratı da bölgeden kan, irin, toprak ve sarf malzemesi numuneleri toplamış ve laboratuvarlardaki analizler sarin kullanımını teyit etmiştir.
13 Haziran 2013 tarihinde, Amerika Birleşik Devletleri, Suriye Ordusu'nun pek çok kez muhaliflere karşı sınırlı kimyasal saldırılar düzenlediğini ve bu saldırılarda 100-150 kişinin hayatını yitirdiğini kesin kanıtlarla duyurmuştur.
5 Ağustos 2013 tarihinde, Suriye Ordusu'nun Şam yakınlarındaki Adra ve Houma mahallelerinde kimyasal silah kullandığı iddia edilmiştir. Saldırılardan yaklaşık 400 kişinin etkilendiği bildirilmiş ve kimyasal maddeye maruz kalan kişilere ait olduğu öne sürülen video görüntüleri çeşitli çevrimiçi platformlarda yayımlanmıştır. Ancak olayla ilgili olarak kullanılan kimyasal maddenin türü kesin olarak tespit edilememiştir.
21 Ağustos 2013 tarihinde, Suriyeli insan hakları savunucuları Suriye Ordusu'nun Doğu Guta bölgesinin Jobar, Zamalka, 'Ain Tirma ve Hazzah bölgelerine sistematik bir kimyasal saldırı düzenlediğini ve en az 635 kişinin saldırının ilk anında hayatını kaybettiğini acil olarak duyurmuşlardır. Saldırılar Baas Partisi tarafından yalanlanmış ve video görüntülerinin sahte olduğu iddia edilmişse de, Birleşmiş Milletler'in üç haftalık soruşturmaları ve saha araştırmaları sonucunda saldırı kesinleşmiş ve saldırıda kullanılan kimyasal gazın sarin gazı olduğu netlik kazanmıştır. Birleşmiş Milletler misyonunun yaptığı araştırmalar, “saldırının bir düzenli ordunun düzenleyebileceği tarzda olduğu, saldırıda kullanılan roketlerin yeni yapım Rus roketleri olduğu, roketlerin Suriye Ordusu kontrolündeki bölgeden ateşlendiği ve büyük ihtimalle saldırıdan Baas Partisi'nin sorumlu olduğu” sonucuna ulaşmıştır. Suriye'deki muhalif unsurlar ve Irak Hükûmeti kimyasal saldırıların failinin IŞİD olduğunu iddia etmiştir.
Amerika Birleşik Devletleri'nin, Baas Partisi'ni bu kimyasal saldırı nedeniyle cezalandıracağını ilan etmesinin ardından Suriye kimyasal silahlarından vazgeçmeyi kabul etmiş ve bir BM misyonu ülkeye gelerek Suriye'nin kimyasal kapasitesini yok etmeye başlamıştır. Suriye Hükûmeti, 2013 Kasım ayında ülkede bulundurduğu tüm kimyasal silah tesislerini ve stoklarını imha ettiğini duyurdu.
Nisan 2017'de İdlib'in Han Şeyhun beldesinde kimyasal gaz kullanıldığı iddia edildi. Kısa süre sonra iddia edilen saldırı ile ilgili birçok fotoğraf ve video sanal ortama yayıldı. Bunun üstüne Fransa, Birleşmiş Milletler'in toplanması için oturum talep etti. Suriye İnsan Hakları Gözlemevi saldırıda 11'i çocuk 58 kişinin öldüğünü iddia etti. Suriye ordusu ise bu suçlamaları reddederek Özgür Suriye Ordusu'nun kimyasal gaz deposunu vurduğunu söyledi. Birleşmiş Milletler'in yoğun baskıları sonucu Rusya o tarihte herhangi bir hava harekâtı yapmadığını açıkladı. Beyaz Saray ise bu durumun göz ardı edilemeyeceğini belirtti ve bu saldırıların sorumlusunun bir önceki ABD yönetimi olduğunu söyledi. Türkiye Cumhuriyeti cumhurbaşkanıysa bu durumu "insanlık dışı saldırı" olarak yorumladı. Bu açıklamalar sonrası Birleşmiş Milletler toplandı. Açılış konuşmasını BM Silahsızlanma İşleri Yüksek Temsilcisi Kim Won-soo yaptı ve doğrulanırsa bu saldırının en büyük ikinci kimyasal saldırı olabileceğini söyledi. ABD'nin BM Büyükelçisi Nikki Hale ise bu saldırılara bir yaptırım uygulanmazsa devamı geleceğini söyleyerek Rusya'yı da bu durumdan suçlu tuttu. İngiltere'nin BM Büyükelçisi Matthew Rycroft ise Esad'ı Rusya'nın barış denemeleriyle dalga geçmekle suçladı. Rusya'nın "savunulamayacağı savunduğunu" ileri sürdü. Bu suçlamalar üstüne Rus Büyükelçi Yardımcısı Vladimir Safronkov, İngiliz hükûmetini "Esad'ı düşürmeye saplantılı" olarak değerlendirdi. Diğer Rus temsilciler İdlib'de daha detaylı bir araştırma yapılmasını talep etti ve internete düşen görüntülerin yalandan ibaret olduğunu söyledi. Türkiye Sağlık Bakanı Recep Akdağ ise İdlib'den getirilen 30 kişinin incelendiğini kimyasal saldırı olduğuna dair kanıt olduğunu söyledi. Çin ve Rusya çıkacak kararları veto edeceğini söylerken ABD temsilcisi "BM müdahale etmezse ABD edebilir." açıklamasını yaptı.


## Uluslararası diplomasi.
26 Şubat 2016'da Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi , daha önce ABD ve Rusya arasında varılan " düşmanlıkların durdurulması " anlaşmasını onaylayan 2268 sayılı kararı oybirliğiyle kabul etti Ateşkes 27 Şubat 2016'da Şam saati ile 00.00'da yürürlüğe girdi. Ateşkes, BM tarafından terör örgütü olarak tanımlanan örgütlere yönelik saldırıları kapsamıyor. Mart ayı sonuna doğru, Baas rejimi güçleri, Rusya ve İran'ın desteğiyle Palmira'yı IŞİD'den başarıyla ele geçirdi. ABD Dışişleri Bakanı John Kerry, Suriye'de ön görülen bir ateşkes anlaşması için Rusya ile anlaşmaya vardıklarını açıklamıştır. Kerry, anlaşmanın IŞİD ve El Nusra örgütünü kapsamadığını ve 27 Şubat gününden itibaren geçerli olacağını belirtmiştir. Birleşmiş Milletlerin de desteklediği bu anlaşma Suriye iç savaşının başladığı Mart 2011 tarihinden bu yana ilk kez büyük çapta bir ateşkes anlaşması olarak da tanımlandı. Suriye Devlet Başkanı Beşşar Esad ise varılan anlaşmaya uyacağını açıklamıştır. Varılan ateşkes anlaşması ile ülkeye insani yardım malzemelerinin ulaşması sağlanmıştır. Ateşkes ile ülke genelinde gözle görülür bir değişiklik olmuş fakat çok kez bu ateşkes ihlal edilmiştir. Suriye İnsan Hakları Ağı ateşkesin ilk dört gününde toplam 52 kez ateşkesin ihlal edildiğini öne sürmüştür. İhlaller karşılığında ise taraflar birbirlerini ateşkesi ihlal etmekle suçlamıştır.


### Astana süreci.
Kazakistan'ın başkenti Astana'da 23-24 Ocak 2017 tarihlerinde Türkiye ve Rusya'nın önderliğinde İran, ABD ve BM Genel Sekreteri Suriye Özel Temsilcisi Staffan de Mistura gözetiminde İç savaşın tarafları Suriye rejimi ve Suriye Muhalifleri bir araya gelerek müzakerelerde bulundu. Rusya, İran ve Türkiye, 4 Mayıs'ta Astana'da Suriye'de dört " çatışmasızlık bölgesi" oluşturmak üzere bir anlaşma imzaladı: İdlib ili, Humus ilinin muhaliflerin kontrolündeki kuzey kesimleri , muhaliflerin kontrolündeki Doğu Guta ve Ürdün-Suriye sınırı . Anlaşma bazı muhalif gruplar tarafından reddedildi, ve Demokratik Birlik Partisi (PYD) de anlaşmayı kınayarak, ateşkes bölgelerinin "Suriye'yi mezhepsel olarak böldüğünü" söyledi. Ateşkes 6 Mayıs'ta yürürlüğe girdi
7 Temmuz 2017'de ABD, Rusya ve Ürdün, güneybatı Suriye'nin bir bölümünde ateşkes konusunda anlaştı ve Rusya, Baas rejiminin anlaşmaya uyacağının güvencesini verdi. Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı, 14-15 Eylül'de gerçekleştirilen Astana Görüşmeleri'nde İdlib'in çatışmazlık bölgesi ilan edidiğini ve üç ülkenin - Türkiye, Rusya, İran- gözlemcilerinin İdlib'in belirli yerlerine yerleştirileceğini duyurdu. Amacın, Suriye ordusu ile Özgür Suriye Ordusu militanları arasında çatışmayı engellemek olduğu açıklandı. Ayrıca, Suriye'deki savaşın siyasi çözümle sona ereceği söylendi. Türkiye'nin daha önce Suriye'nin muhalif örgütlerine desteğini kestiğini iddia edilmişti.


### Soçi mutabakatı.
Rusya ve Türkiye, 22 Ekim'de 2019 Soçi Anlaşması ile İkinci Kuzey Suriye Tampon Bölgesi'nin kurulması konusunda anlaşmaya vardı .
Silahsızlandırma anlaşmasının şu şartları içerdiği bildirildi 
  - Kuzey Suriye'de bir tampon bölge oluşturulacak. Bölge, Fırat Nehri'nden Tel Abyad'a ve Ras el-Ayn'dan Irak-Suriye sınırına kadar uzanan yaklaşık 30 kilometre ( 19 mil ) derinliğinde olacak, ancak SDG'nin kontrolündeki Kamışlı kasabasını kapsamayacak .
  - Tampon bölgenin kontrolü Baas rejimi ve Rus Askeri Polisi tarafından ortaklaşa sağlanacak .
  - SDG'nin çoğunluğunu oluşturan tüm YPG güçleri, anlaşmanın duyurulmasından itibaren 150 saat içinde silahlarıyla birlikte tampon bölgeden tamamen çekilmelidir. Bu çekilme, 23 Ekim öğlen saatlerinde bölgeye girecek olan Rus Askeri Polisi ve Suriye Sınır Muhafızları tarafından denetlenecektir.
  - YPG ayrıca Menbiç ve Tel Rıfat kentlerinden de çekilecek .
  - YPG'nin çekilmesinin ardından, tampon bölge alanında ortak Rus-Türk kara devriyeleri gerçekleştirilecek, ancak sınırdan yalnızca 10 kilometre (6,2 mil) uzaklıkta ve Kamışlı hariç.
  - Türkiye, Tel Abyad ve Resulayn kasabaları arasında gerçekleştirdiği harekatta ele geçirdiği bölgelerin kontrolünü tek başına elinde tutmaya devam edecek .
  - Baas rejimi, Türkiye-Suriye sınırında 15 adet sınır karakolu inşa edecek ve yönetecek .
  - Taraflar, Suriyeli mültecilerin "güvenli ve gönüllü bir şekilde" yeniden yerleştirilmesi için ortak bir çalışma başlatacak.
  - Taraflar, "Suriye'nin siyasi birliği ve toprak bütünlüğünün korunması" ile "Türkiye'nin milli güvenliğinin" korunması konusunda mutabakata varacak.
  - Taraflar, Adana Mutabakatı'nın önemini bir kez daha teyit edecekler . Rusya, Adana Mutabakatı'nın uygulanmasını kolaylaştıracak.
Diplomatik atılımın ardından SDG, Baas rejimi ile SDG arasında siyasi bir çözüme ulaşılması halinde Baas rejimi ile birleşmeye hazır olduğunu belirtti 


## İnsani etki.
### Mülteciler.
Çatışmaların başladığı zamandan bu yana, şiddet ve yaşam sorunları nedeniyle milyonlarca sivil komşu ülkelere sığınmıştır. Türkiye, Ürdün, Lübnan, Irak, Ermenistan ve Kürdistan Bölgesel Yönetimi dahil toplamda 4,9 milyon kişi sivil komşu ülkelere sığınmıştır. Ayrıca Suriye içinde 6,3 milyon kişi yerinden edilmiştir. İnsani yardıma gereksinimi olanların sayısı ise 13,5 milyonu buluyor
Suriye İç Savaşı sırasında halk gıda, yakıt, işsizlik ve barınak sıkıntısı yaşamıştır. Çatışmaların şiddetinden kaçan Suriye halkı Türkiye, Ürdün, Lübnan ve Irak gibi komşu ülkelere sığınmıştır. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı'nın (AFAD) verilerine göre, Türkiye'de yaşayan Suriyeli mültecilerin sayısı 2.000.000'u geçmiş bulunmakta ve bunların 1.700.000'den fazlası mülteci kampları dışında yaşamaktadır.
Suriye'deki iç savaştan kaçan mülteci kadınların birçoğu fuhuşa ve zorla evliliğe itilmektedir.


### Savaş suçları.
Suriye nüfusunun yüzde 11'i öldü ya da yaralandı. Birleşmiş Milletler'in açıklamasına göre Suriye iç savaşında 250 binden fazla insan hayatını kaybetmiştir fakat Birleşmiş Milletler Suriye iç savaşına dair istatistik toplamayı bıraktığı için ölenlerin sayısının daha fazla olduğu düşünülmektedir. Suriye Politika Araştırma Merkezi (SCPR) yayınladığı raporla 2011 Mart ile 2016 Şubat ayları arasında Suriye iç savaşında 500 bin insanın hayatını kaybettiğini, 1.88 milyon insanın ise yaralandığını belirtmiştir.


### Yıkımın etkileri.
Birleşmiş Milletler yetkilileri Suriye'deki savaşın yaklaşık 400 milyar dolara ulaşan bir yıkıma neden olduğunu tahmin ediyor. SNHR, 2017'de savaşın Suriye camilerinin yaklaşık %39'unu ibadet için kullanılamaz hale getirdiğini bildirdi. 2011 ile 2017 yılları arasında Suriye'de 13.500'den fazla cami yıkıldı. 2013 yılına kadar yaklaşık 1.400 cami yıkılırken, 2013 ile 2017 yılları arasında 13.000 cami yıkıldı. Suriye savaş gözlemcisine göre, 2011'den bu yana Suriye savaşı sırasında 120'den fazla kilise hasar gördü veya yıkıldı; ve bu saldırıların %60'ı Esad yanlısı güçler tarafından gerçekleştirildi.
Savaş devam ederken, Suriye Devlet Başkanı Beşşar Esad, Suriye'nin savaştan zarar görmüş ülkeyi kendi başına yeniden inşa edebileceğini söyledi. Temmuz 2018 itibarıyla yeniden inşanın en az 400 milyar ABD dolarına mal olacağı tahmin ediliyor. Esad, bu parayı dost ülkelerden, Suriye diasporasından ve devlet hazinesinden borç alabileceğini söyledi. İran, Suriye'nin yeniden inşasına yardım etmekle ilgilendiğini belirtti. Bir yıl sonra bu gerçekleşiyor gibi görünüyordu, İran ve Suriye hükûmeti, İran'ın şebekenin %50'si hasar gören Suriye enerji şebekesinin yeniden inşasına yardım edeceği bir anlaşma imzaladı.
Uluslararası bağışçılar, yeniden inşanın finansörlerinden biri olarak önerildi. Kasım 2018 itibarıyla, yeniden inşa çabalarının çoktan başladığına dair raporlar ortaya çıktı. Yeniden inşa sürecinin karşı karşıya olduğu en büyük sorunun yapı malzemesi eksikliği ve var olan kaynakların verimli bir şekilde yönetilmesinin sağlanması gerektiği bildirildi. Yeniden inşa çabaları şimdiye kadar sınırlı bir kapasitede kaldı ve sıklıkla şehrin belirli bölgelerine odaklandı, böylece dezavantajlı insanların yaşadığı diğer bölgeler göz ardı edildi. Suriye'de altyapıyı yeniden inşa etmek için çeşitli çabalar devam ediyor. Rusya, Suriye'nin Tartus limanını modernize etmek için 500 milyon dolar harcayacağını söylüyor. Rusya ayrıca Suriye'yi Basra Körfezi'ne bağlamak için bir demiryolu inşa edeceğini de söyledi. Rusya ayrıca BM'nin kurtarma çalışmalarına da katkıda bulunacak. Suriye, iki Rus firmasına petrol arama sözleşmeleri verdi.
Suriye, dünya çapında yüzün üzerinde gelişmekte olan ülkede altyapıya yatırımı teşvik etmek için tasarlanan Çin'in "Bir Kuşak, Bir Yol" ɡirişimine katılmak için Çin ile ciddi diyalog içinde olduğunu duyurdu. 12 Ocak 2022 Çarşamba günü Çin ve Suriye, Şam'da bir mutabakat zaptı imzaladı. Muhtıra, Suriye Tarafı Planlama ve Uluslararası İşbirliği Komisyonu Başkanı Fadi al-Khalil ve Çin tarafının Şam Büyükelçisi Feng Biao tarafından imzalandı. Muhtıra, Suriye'nin Çin ve diğer ortak ülkelerle ticaret, teknoloji, sermaye, insan hareketi ve kültürel değişim gibi alanlarda iş birliğini genişletmeyi amaçlayan girişime katılmasını öngörüyor. Diğer ayrıntıların yanı sıra, ortak devletlerle bu iş birliğinin geleceğini tanımlamayı amaçlıyor.