# Hausa animizmi
Hausa animizmi, "Maguzanci" veya Bori, Batı Afrika'daki Hausa halkının büyü ve ruh sahibi olmayı içeren İslam öncesi geleneksel bir dinidir. Bu dine inananların çoğu 18. yüzyılda İslam reformcusu Osman ve Fodio'nun cihadından sonra İslam'ı kabul etmiştir.


## Terminoloji.
Bori (Bòòríí), Hausa dilinde fiziksel şeylerde bulunan ruhsal güç anlamına gelen bir isimdir ve yerel damıtılmış alkol (borassa) ve tıp pratiği (boka) ile ilgilidir. Bori dini hem bu güçleri kontrol etmek için bir kurumdur hem de bu ruhların kontrol edildiği ve hastalıkların iyileştirildiği bir "şeytan çıkarma" (Egzorsizm) ritüeli, dans ve müzik icrasıdır.


## İslam Öncesi Hausaland.
Geleneksel Maguzawa Hausa halkının dini geleneklerinin bir yönü olan Bori, sömürge öncesi Hausa Krallıklarının bazılarında yönetici sınıf rahibeler tarafından yönetilen bir devlet dini haline geldi. İslam 14. yüzyılda Hausa topraklarına girmeye başladığında, puta tapma gibi dinin bazı yönleri yeraltına sürüldü. O zamanki Kano Sultanlığındaki Tsumbubura kültü ve diğer birçok benzer Bori kültü bastırıldı, ancak Bori, İslam'ın bazı yönlerini entegre ederek "ruh çağırma" kültlerinde hayatta kaldı. Bori ruh sahibi rahibeleri, daha önceki Animist krallıkların yerini alan sultanlıklar üzerinde nominal etkilerini sürdürmüşlerdir. Rahibeler kendinden geçme dansı ritüeli aracılığıyla ruhlarla iletişime geçerek devletin yönetici evlerine rehberlik etmeyi ve onları korumayı umuyorlardı. Bori rahibeleri ve yardımcılarından oluşan bir birlik, Inna ya da "Hepimizin Annesi" olarak adlandırılan kraliyet rahibesi tarafından yönetiliyordu. Inna, yalnızca toplumu ele geçirme dansları aracılığıyla kötü niyetli güçlerden korumakla sorumlu olmayan, aynı zamanda krallık genelinde şifa ve kehanet sağlayan bu ağı denetliyordu.


## İslam sonrası ve çağdaş uygulama.
XIX. yüzyılın başlarında Müslüman âlimler kraliyet saraylarında uygulanan melez dini onaylamazken, aşırı hevesli Müslümanlar bu melezleşmeyi Sultanlıkları devirmek ve Sokoto Halifeliğini kurmak için bir bahane olarak kullanacaktı. Halifeliğin doğuşuyla birlikte Bori uygulamaları Fula saraylarında kısmen bastırıldı. Bori mülk edinme ritüelleri Konni ve Dogondutchi gibi Hausa mülteci devletlerinde (bugün güney Nijer'de) ve Nijerya Hausaland'ın bazı kırsal bölgelerinde varlığını sürdürmüştür. Bori rahibelerinde örneklenen kadınların güçlü danışmanlık rolleri ya ortadan kalktı ya da akademik, eğitimsel ve topluluk liderliği rollerinde Müslüman kadınlara devredildi. Ancak İngiliz ve Fransız sömürgeciliği, dolaylı yönetimin resmi hiyerarşilerinde kadınlara çok az yer verdi ve Bori gibi kadınların yönetimdeki resmi rolleri 20. yüzyılın ortalarında büyük ölçüde ortadan kalktı.
Modern Müslüman Hayaland da Bori ritüeli bazı yerlerde senkretik uygulamalara asimile olarak varlığını sürdürmektedir. Maguzacıların İslam öncesi "babbaku" ruhlarının safları zaman içinde "Müslüman" ruhlar ("farfaru") ve diğer etnik grupların, hatta Avrupalı sömürgecilerin ruhlarıyla (ya da onları temsil eden ruhlarla) zenginleşmiştir. Bori üyelerinin (neredeyse tamamı kadın) performanslarının şifa ve şans yönleri, ritüelleri ve uygulayıcıları için yeni sosyal roller sağlamaktadır. Yönetim yapılarından ayrı olan Bori ritüel toplulukları, geleneksel şifa uygulamalarının yanı sıra girka kabul ritüeli gibi Bori festivallerinin performansı yoluyla kendilerine ait olan kadınlara güçlü bir kurumsal kimlik sağlamaktadır.