# Kutsal Yerler
Kutsal yerler, dinlerin özel dini önem atfettiği yerlerdir. Bunlar genellikle hacılar tarafından ziyaret edilen yerlerdir.


## Bahâîlik.
Akka, İsrail yakınlarındaki Bahci kentinde bulunan Bahaullah'ın Makamı, Bahâîler tarafından kabul görülen en kutsal alandır. Bahâîlik'in kurucusu olan Bahaullah'ın naaşını içermektedir. En kutsal ikinci yer ise Hayfa'daki Bab'ın Makamı'dır.
Bab'ın İran, Şiraz'daki Evi, Bahaullah'ın Tahran'daki babasının evi ve Kuddus'un mezarı ve Kuddus'ün Türbesi da dahil olmak üzere birçok kutsal alan bulunmaktadır. Devrimden sonra bütün bu yerler yıkılmış ve Bab'ın evinin bulunduğu alana bir cami inşa edilmiştir.


## Budizm.
Buddha'nın, Budistlerin ziyaret etmesi için dört alanı işaret ettiği kabul edilir:
  - Bodh Gaya, Hindistan, en önemli dini yerleşim ve hac yeridir. Mahabodhi Tapınağı, Buda'nın aydınlanmayı gerçekleştirdiği Bodhi ağacına ev sahipliği yaptığına inanılır.
  - Kuşinagar, Hindistan, Buda'nın ölümünden sonra Parinirvana'ya ulaştığı yer.
  - Lumbini, Nepal, Kraliçe Maya'nın Prens Siddhartha Gautama'yı doğurduğu yer.
  - Sarnath, Hindistan, Dhamma aydınlandıktan sonra Buda'nın ilk öğretisini verdiği yer.
Daha sonraki zamanlarda bu alanlara dört site daha eklendi ve Sekiz Büyük Yer olarak tanımlandı:
  - Sravasti
  - Rajgir
  - Sankassa
  - Vaishali


## Druidizm.
Stonehenge, Neo-Druidizm için önemli bir dini alandır. Druidler bölgede hac yaparlar. Burada ilk ayin yapan Druidler, Antik Druid Tarikatı'dır.


## Hinduizm.
Yedi mukaddes antik Kutsal şehir, Ayodhya, Mathura, Haridwar, Varanasi, Kanchipuram, Dvārakā ve Ujjain'dir.
Kutsal "Dhama"lar (Smarta geleneğine göre Char Dham)
  - Puri (Doğu)
  - Rameswaram (Güney)
  - Dvārakā (Batı)
  - Badrinath (Kuzey)
Dört Maha Kumb Mela alanı
  - Prayaga
  - Haridwar
  - Ujjain
  - Nashik
Vaişnavizm
  - Kodlamane Shree Vishnumurthy Tapınağı (Karnataka)
  - Mathura
  - Vrindavan
  - Dvārakā (Dwarka)
  - Puri (Jagannath Puri)
  - Tirupati
  - Ayodhya
  - Nathdwara
  - Udupi
Şaivizm
  - Varanasi
  - Pashupatinath
  - Kedarnath
  - Somnat
  - Amarnath
  - Rameswaram
  - Chidambaram
Kaumaram (Arupadaiveedu, Murugan, Tamiller)
  - Thiruthani Murugan Tapınağı
  - Swamimalai Murugan Tapınağı
  - Palani Murugan Tapınağı
  - Pazhamudircholai Murugan Tapınağı
  - Thirupparamkunram Murugan Tapınağı
  - Thiruchendur Murugan Tapınağı
Şaktiler (Şakti pits)
  - Kanyakumari
  - Madurai
  - Vaishno Devi
  - Kalküta (Kali Tapınağı)
  - Hindistan'da 51 adet Şakti sitesi bulunmaktadır.
Tirth Kshetra
  - Yalnızca doğal su kaynaklarının/nehirlerin tapınağın yanına aktığı yerler kabul edilir, örneğin Kodlamane Shree Vishnumurthy Tapınağı


## Hristiyanlık.
Hristiyanlıkta Kutsal yerler önemlidir, çünkü bu yerler Hristiyanlarca Mesih ya da Kurtarıcı olarak kabul edilen İsa'nın doğumu, vekaleti, çarmıha gerilmesi ve yeniden dirilişi ilgili yerlerdir. Hristiyanlığın bütün mezhepleri tarafından kutsal olarak kabul edilir.
  - Kudüs'ün İsa'nın öğretisinden bazılarına, Son Akşam Yemeği'ne, sonradan Kutsal Efkaristiya ayinine ve Onun defin alanına sahip olduğu düşünülmektedir  Hristiyanlar, İsa'nın yakınlardaki bir tepede, Golgota'da (bazen de Calvary) çarmıha gerildiğine inanırlar. Kudüs, Kutsal Kabir Kilisesi, Via Dolorosa, Zion Dağı ve Meryem'in Ölümü Manastırı ile Getsemani'yi de (içinde Meryem Ana Mezarı ve Tüm Uluslar Kilisesi yer alır) içinde barındırmaktadır.
  - Nasıra, İsa'nın memleketidir ve Beşaret Yunan Ortodoks Kilisesi ile Meryem Kuyusu'na ev sahipliği yapar.
  - Beytüllahim, İsa'nın doğum yeridir.
  - Qana, İsa'nın ilk mucizesini gösterdiği yerdir (Suyu şaraba çevirme).
  - Al-Maghtas, İsa'nın vaftiz edildiği yer olarak kabul edilir. Ürdün'de yer alır.
  - Machereus, Herodias Kalesi, Vaftizci Yahya'nın tutsak edildiği ve boynunun kesildiği yerdir. Ürdün'dedir.
  - Nibu Dağı, Musa'nın ölüm yeri ve "vadedilen topraklar"a baktığı yerdir. Ürdün'dedir.
Haçlı Seferleri süresince Hristiyan hacılar, özellikle Kudüs'ün ele geçirilmesinden hemen sonra, 12. yüzyılın başlarında Outremer'deki "Kutsal Yerler"'i araştırdı. Kudüs ve Beytüllahim'de bulunan Kutsal Yerlerin dışında kalan kutsal yerler:
  - Sepphoris, Meryem'in çocukluğunun geçtiğini söylediği yer.
  - Şeria Nehri, İsa'nın vaftiz edildiği yer.
  - Vaftizci Yahya'nın yaşadığı mağara.
  - Suriye
  - Celile, (Kuzey İsrail/Güney Lübnan)
  - Taberiye Gölü
  - Mount Tabor, İsa'nın başkalaşımının gerçekleştiği yer.
  - Eriha
  - Kızıldeniz, Musa'nın kurtulmak için denizi ikiye ayırdığı yer.


## İslam.
İslam'daki en kutsal üç site Mescid-i Haram veya Hürmetli Mescid (Mekke); Mescid-i Nebevi veya Peygamber Mescidi (Medine) ve Mescid-i Aksa (Kudüs). Her yıl milyonlarca Müslüman, Hac yapmak için Mescid-i Haram'ı ve Mescid-i Nebevi'yi ziyaret etmektedir. İslam inancına göre, maddi durumu elverişli olan bir Müslüman'ın en azından hayatında bir kez Hac vazifesini yerine getirmesi gerekmektedir. Yalnızca mali durumu ve/veya sağlığı ciddi derecede yetersiz olan kişiler Hac yapmaktan muaftırlar.
Şii İslam'daki en kutsal iki site İmam Ali Türbesi ve İmam Hüseyin Türbesi'dir.


## Konfüçyüsçülük.
Konfüçyüçülüğe göre Kutsal olan yerler Çin'deki Qufu, Şantung'da yer alan Konfüçyüs Tapınağı, Konfüçyüs Mezarlığı ve Kong Aile Konağı'dır.


## Sihizm.
Panj Takht, Sihizm'in güç makamı olarak saygı gören beş gurdwaradır. Hepsi Hindistan'da bulunur - Amritsar, Pencap'daki Akal Takht; Anandpur Sahib,Pencap'daki Keshgarh Sahib; Bathinda, Pencap'daki Damdama Sahib; Patna, Bihar'daki Takht Sri Patna Sahib ve Nanded, Maharaştra'daki Hazur Sahib Nanded.
Sri Darbar Sahib ya da Altın Tapınak olarak da bilinen Sri Harmandir Sahib, adını Hari'den (Tanrı) almıştır, Tanrı Tapınağı. Dünyanın dört bir yanındaki Sihler günlük olarak Sri Amritsar'ı ziyaret etmek ve Ardas'taki Sri Harmandir Sahib'de saygı görmek istiyorlar.
Guru Arjan'ın babası Guru Ram Das, "Ramdas Sarovar" adlı büyük bir yapay su havuzu etrafında "Ramdaspur" adlı kasabayı kurdu. Guru Arjan, babasının altyapı geliştirme çabasına devam etti. Kasaba, Guru Arjan döneminde bağışlarla ve gönüllü çalışmalarla genişledi. Havuz alanı, havuz kenarındaki gurdwara Harmandir Sahib ile birlikte bir tapınak kompleksi haline geldi. Guru Arjan, 1604'te Sihizm yazıtını yeni tapınağın içine yerleştirdi. Ortaya çıkan şehir şu anda Amritsar olarak biliniyor ve Sihizm'deki en kutsal hac sitesidir.


## Taoizm.
Taoizm'de dört kutsal dağ bulunmaktadır:
Shiyan, Hubei, Çin'deki Wudang Dağları Dujiangyan, Siçuan'daki Qingcheng Dağı Yingtan, Jiangxi'deki Longhu Dağı Huangshan, Anhui'deki Qiyun Dağı


## Yahudilik.
Tapınak Tepesi, Klasik Musevi inancına göre, fiziksel dünyada Tanrı'nın tecellisinin simgesel ayak taburesidir. Yahudi geleneği, Tepe'yi da Muallak Taşı'nı İncil'de bahsedilen bir dizi önemli olayın gerçekleştiği yer olarak görür. Yahudi metinleri, Tepe'nin Mesih'in gelmesiyle birlikte yeniden inşa edilecek olan Üçüncü Tapınak'ın yeri olacağını kaydeder.
Tapınak Tepesi, Yahudilikteki en kutsal alandır. Birçok Yahudi, Tepe'nin aşırı kutsallığı ve istemeden de olsa Kutsalların Kutsalı'na girmekten kaçınmak için Tepe'nin üzerinde yürümez. Tapınaktan, Ortodoks kaynaklarında kapsamlı olarak bahsedilmektedir. Muhafazakâr Yahudilik Tapınaktan bahseder, ancak korbanlardan bahsetmez. Tapınağın yıkılması nedeniyle Tişa Beav'da yas tutulur. Tapınak Tepesi'nin en kutsal bölgelerine girme konusundaki dini kısıtlamalar nedeniyle, Tapınak Tepesi'nin bir istinat duvarı ve İkinci Tapınak yapısının kalıntıları olan Ağlama Duvarı, bazı hahamlar tarafından Yahudilerin dua etmesi için en kutsal alan olan kabul edilmektedir.
Kudüs aynı zamanda Yahudiliğin en kutsal kentidir ve M.Ö. 10. yüzyıldan bu yana Yahudi halkının manevi merkezidir. Yahudi geleneğindeki Dört Kutsal Şehir: Kudüs, El Halil, Taberiye ve Safed'dir.