BILGEM-AI/BILGE-Wiki-Tr-Plus huggingface dataset:
# Makassarese dili
Makassarese (m ; , Lontara yazısı: ᨅᨔ ᨆᨀᨔᨑ, Makasar yazısı: 𑻤𑻰𑻥𑻠𑻰𑻭, Serang yazısı: بَاسَ مَڠْكَاسَرَءْ), bazen Makasar, Makassar veya Macassar olarak da adlandırılır, Endonezya'nın Güney Sulawesi eyaletinde yaşayan Makassar halkının dilidir. Avustronezya dil ailesinin Güney Sulawesi grubunun bir üyesidir ve Bugilerin konuştuğu Buginese ile yakından ilişkilidir. 2000 yılında Makassarese'nin yaklaşık 2,1 milyon ana dili konuşanı vardı.
# Mandarlar
Mandarlar, Batı Sulawesi eyaletine özgü bir Avustronezya etnik grubudur. Konuştukları Mandarca, Avustronezya dil ailesinin Malaya-Polinezya koluna bağlı Güney Sulawesi dil grubunun Kuzey alt grubuna aittir. Mandarcaya en yakın dil Toraja-Sa'dan dilidir.
# Toracalar
Toracalar, Endonezya'nın Güney Sulawesi bölgesinin dağlık bir bölgesine özgü Avustronezya etnik grubudur. Nüfusları yaklaşık 1.100.000'dir ve bunların 450.000'i Tana Toraja ("Toraja Ülkesi") naipliğinde yaşamaktadır. Nüfusun çoğu Hristiyandır, geri kalanı ise Müslümandır veya "aluk" ("yol") olarak bilinen yerel animist inançlara sahiptir. Endonezya hükümeti bu animist inancı "Aluk To Dolo" ("Ataların Yolu") ve Endonezya'daki bir Hinduizm biçimi olan "Hindu Alukta" olarak tanımıştır.
# Mandar dili
Mandar dili, Endonezya'nın Batı Sulawesi bölgesinde, özellikle Majene ve Polewali Mandar kıyı bölgelerinde yaşayan Mandar halkı tarafından konuşulan bir Avustronezya dilidir. Lontara alfabesiyle yazılır.
# Lontara yazısı
Lontara yazısı (#YÖNLENDİRME ), Bugis yazısı, Bugis-Makassar yazısı veya Urupu Sulapa' Eppa' "dört köşeli harfler" olarak da bilinir, Güney Sulawesi ve Batı Sulawesi bölgesinde geliştirilen Endonezya'nın geleneksel yazılarından biridir. Yazı öncelikle Buginese dilini yazmak için kullanılır, ardından Makassarese ve Mandar gelir. Lontara'nın yakından ilişkili varyantları, Bima, Ende ve Sumbawa gibi Sulawesi dışındaki çeşitli dilleri yazmak için de kullanılır. En azından 15. yüzyılın ortalarından 20. yüzyılın ortalarına kadar Güney Sulawesi Eyaletindekii çeşitli toplumlar tarafından günlük ve edebî metinlerde aktif olarak kullanılmış, ardından işlevi kademeli olarak Latin alfabesi tarafından devralınmıştır. Günümüzde Güney Sulawesi Eyaletinde yerel müfredatın bir parçası olarak öğretilmektedir, ancak günlük yaşamda çok sınırlı bir şekilde kullanılmaktadır.
# Makasar yazısı
Makasar yazısı, Ukiri' Jangang-jangang (kuş yazısı) veya Eski Makasar yazısı olarak da bilinir, 17. ve 19. yüzyıllar arasında Güney Sulawesi'de Makassarese dilini yazmak için kullanılan ve yerini Lontara Bugis yazısına bırakana kadar kullanılan tarihi bir Endonezya yazı sistemidir.
# M-Bahn
M-Bahn, Almanya'nın başkenti Berlin'de bulunan bir maglev tren hattıydı. Hat, 1984'te deneysel olarak ve 28 Ağustos 1989 tarihinde taşımacılık amaçlı açılmıştır. Sistem 1,6 km uzunluğunda olup üç istasyona sahipti.
Berlin'deki demiryolu taşımacılığının geleceği olduğu düşünülen hat, Berlin Duvarı'nın inşasıyla Batı Berlin toplu taşıma ağında oluşan bir boşluğu doldurmak için inşa edilmişti. Berlin'in yeniden birleşmesiyle işlevsiz hale gelen hat, U2 hattının yeniden inşası için 31 Temmuz 1991 tarihinde kapatıldı.
M-Bahn, Birmingham Maglev'den sonra, Şanghay Maglev Treni'nden önce toplu taşımaya açılan ikinci Maglev hattıydı. İnşaat ve işletmesi Magnetbahn GmbH tarafından üstlenilmiştir.
# Gazi Caddesi
Gazi Caddesi, (ya da halk arasında ki adı ile Uzun Çarşı) Elazığ il merkezinde bulunan, şehir merkezinin en önemli ve işlek caddelerinden biridir.
Kentin en eski ve uzun caddelerinden biridir. Cadde, şehrin merkezi konumunda yer alan ve zamanla alışverişin ve sosyal yaşamın yoğunlaştığı bir aks hâline gelmiştir.


## Tarihçe.
Elazığ’ın şehir merkezinde yer alan Gazi Caddesi, kentin tarihî gelişimi içinde idari, ticari ve sosyal hayatın merkezi olma özelliği kazanmıştır. Caddenin geçmişi, Harput’un 19. yüzyıl sonlarında yeni yerleşim alanı olarak bugünkü Elazığ ovasına taşınmasıyla başlamıştır. Bu dönemde oluşturulan yeni kent merkezinin ana akslarından biri Gazi Caddesi olmuştur. Caddenin gelişimi, 1866'da inşa edilen İzzet Paşa Camii,1896 yılında inşa edilen Eski Hükümet Konağı ve 1930’larda yapılan Belediye Binası gibi kamusal yapılarla hız kazanmıştır. Cumhuriyet’in ilanından sonra kent planlamasında Gazi Caddesi, modernleşme ve kamu yaşamının sembolik ekseni olarak tasarlanmıştır. 1933–1934 yıllarında inşa edilen Elazığ Halkevi (günümüzde Öğretmenevi) binası, caddeye Cumhuriyet dönemi mimarisinin karakteristik örneklerinden birini kazandırmıştır. Cadde ilk zamanlarında "Bağdat Caddesi" olarak anılmış, Cumhuriyet’in ilk yıllarında ülke genelinde yapılan adlandırma politikaları çerçevesinde, caddeye “Gazi” adı verilmiştir. Bu isim, “Gazi Mustafa Kemal Atatürk” unvanına ithafen verilmiş olup, dönemin ulusal kimlik oluşturma sürecini yansıtmaktadır. 20. yüzyılın ikinci yarısında Gazi Caddesi, Elazığ’ın en yoğun ticaret ve yaya aksı hâline gelmiş; bankalar, mağazalar ve kamu kurumlarıyla çevrili bir kent koridoru oluşturmuştur. Günümüzde Gazi Caddesi, Elazığ’ın en işlek alışveriş ve yaya bölgesi olmasının yanı sıra, Osmanlı’dan Cumhuriyet’e uzanan kentleşme tarihinin önemli bir göstergesi olarak değerlendirilmektedir.
# Testiküler arter
Testiküler arter (veya testis atardamarı), aorta abdominalis'in bir dalı olarak testise kan sağlayan atardamardır. Her bir testis için birer tane olmak üzere iki adettir. Kadınlardaki karşılığı yumurtalık atardamarıdır.
# Morskie Oko
Morskie Oko ("Denizin Gözü"), Polonya'nın Küçük Polonya voyvodalığında bulunan bir göldür. Göl, Tatra Dağları'nda Mięguszowiecki Zirveleri'nin eteğinde, Rybi Potok Vadisi'ndeki Tatra Millî Parkı'nın derinliklerinde yer almaktadır.
Göl, 2014 yılında "The Wall Street Journal" dergisi tarafından dünyanın en güzel beş gölünden biri olarak tanıdı.
# Celal Soydan
 | title = Başarıları
 | madalyalar = 
 #YÖNLENDİRME 
Celal Soydan, (d. 15 Eylül 1937, Ankara), Türk futbolcu ve spor yöneticisi.


## Başarıları.
 - Beşiktaş
  - Federasyon Kupası: 1956-57, 1957-58
# Rysy Dağı
Rysy Dağı (), Polonya'nın Küçük Polonya voyvodalığı ile Slovakya'nın Prešov bölgesinde bulunan bir dağdır. Dağ, Yüksek Tatra Dağları'nda Polonya ve Slovakya sınırı arasında yer almaktadır. Rysy'nin 2.501 m'de orta zirve, 2.500 m'de kuzeybatı zirvesi ve 2.473 m'de güneydoğu zirvesi olmak üzere üç zirvesi bulunmaktadır. Kuzeybatı zirvesi, Polonya'nın en yüksek noktasıdır.
# Yüksek Tatra Dağları
Yüksek Tatra Dağları (; ), Polonya'nın Küçük Polonya voyvodalığı ile Slovakya'nın Prešov bölgesinde bulunan bir sıradağdır. Dağlar, Tatra Dağları'nın bir parçası olup doğuda Belianske Tatra Dağları, güneyde Podtatranská Kotlina Dağları ve batıda Batı Tatra Dağları ile komşusudur. Sıradağların büyük kısmı ve en yüksek zirvelerin tamamı Slovakya sınırları içindedir.


## Ek okuma.
  - "The Tatras: High, Western, Bela's" (1:50,000 hiking map)  BBKart/Marco Polo  2005.
# Çarındağ
Çarındağ (), Azerbaycan'ın Kebele rayonu ile Rusya'nın Dağıstan Cumhuriyeti'nde bulunan bir dağdır. Dağ, Büyük Kafkas Dağları'nda Bazardüzü Dağı ile Ragdan Dağı yakınlarında yer almaktadır. 4.079,5 metre yüksekliği ile Azerbaycan'ın altıncı yüksek zirvesidir.
Çarın Platosu, dağın yamaçlarında yer almaktadır. Dağın kolu 6 km uzunluğunda bir kanyon oluşturmuştur. Kolun batısında 5 km uzunluğundaki Mullar Kanyonu bulunur. Kanyonda, düşme yüksekliği 7-8 m olan iki şelale bulunmaktadır.
# Resultekin
Resultekin, Selçuklu hanedanına mensup olup Selçuk Bey’den sonra ailenin başına geçen Arslan Yabgu’nun oğludur.
Büyük Selçuklu Devleti'nin ilk hükümdarı olan Tuğrul Bey döneminde isyan eden hanedan mensuplarından biridir. Tuğrul Bey, Arslan el-Besasirî üzerine sefer yapmak amacıyla Musul’a doğru hareket ettiğinde Resultekin saltanat iddiasıyla isyan etti (1057-58). Basra, Ahvaz, Huzistan ve Şiraz'a saldırarak buralarda hâkimiyeti ele geçirdi. Selçuklu Sultanı tarafından zikredilen yerlerin iktâ edildiği Hezâresb ise bu sıralarda Musul seferinden ötürü Tuğrul Bey'in yanındaydı. Bu isyan üzerine Tuğrul Bey emrine kuvvet vererek Hezâresb'i Resultekin'in üzerine gönderdi. Hezaresb ile Resultekin arasında meydana gelen savaşı Hezâresb kazandı ve Resultekin esir edildi.
Resultekin, Halife Kaim Biemrillah'ın aracılığıyla cezalandırılmaktan kurtulacağı umuduyla Hilâfet Sarayı’na gönderilmeyi talep etti. Hezaresb de bu isteği kabul ederek onu Bağdat’a gönderdi. Tuğrul Bey, Resultekin’in hiçbir hürmete layık olmadığını, isyan ettiğini ve onun kendisine teslim edilmesi gerektiğini dile getirdi. Ancak daha sonra Halife'nin aracılık etmesiyle Resultekin'in zincire vurularak cezalandırılmasına karar verildi.
# Aukštojas Tepesi
Aukštojas Tepesi, Litvanya'nın Vilnius ilinde bulunan bir tepedir. Tepe, Medininkai Platosu'nda başkent Vilnius'un 24 km güneydoğusunda Migūnai Ormanı'nda yer almaktadır. 293,84 metre yüksekliği ile Litvanya'nın en yüksek noktasıdır.
# Gaiziņkalns Tepesi
Gaiziņkalns Tepesi (), Letonya'nın Madona belediyesinde bulunan bir tepedir. Tepe, Vidzeme Platosu'nda yer almaktadır. 312 metre yüksekliği ile Letonya'nın en yüksek noktasıdır.
# Hüsrev Fîrûz
Ebû Nasr el-Melikü’r-Rahîm Hüsrev Fîrûz b. Ebî Kâlîcâr (ö. 450/1058), Büveyhîler’in Irak kolunun son hükümdarıdır (1048-1055).
# João Rego
Ofansif orta saha
 | title = Başarıları
 | madalyalar = 
 - YÖNLENDİRME 
João Pedro Seno Luís Rego (d. 20 Haziran 2005), Portekizli profesyonel futbolcudur. Benfica'da ofansif orta saha pozisyonunda oynamaktadır.


## Kulüp kariyeri.
Ourique altyapısında yetişen Rêgo, 2018'de Benfica'nın altyapısına geçti. 18 Şubat 2021'de, 16 yaşındayken Benfica ile ilk profesyonel sözleşmesini imzaladı. 8 Mayıs 2023'te kulüple olan sözleşmesini uzattı ve rezerv takımda yer aldı. Benfica B ile ilk resmî maçına 3 Eylül 2023'te, LigaPro 1-1 berabere kaldıkları Leixões karşısında çıkarken, maçın son dakikalarında oyuna dâhil oldu. 27 Eylül 2023'te, Benfica ile olan sözleşmesini 2028'e kadar uzattı.


## Kariyer istatistikleri.
### Kulüp.
"1 Kasım 2025 itibarıyla"
 }}>


## Başarıları.
Benfica
  - Taça da Liga: 2024-25
# Lubāns Gölü
Lubāns Gölü (), Letonya'nın Madona ve Rēzekne belediyelerinde bulunan bir göldür. Göl, ülkenin doğusunda yer almakta olup Letonya'nın en büyük gölüdür.
# Dąbie Gölü
Dąbie Gölü (; ), Polonya'nın Batı Pomeranya voyvodalığında bulunan bir göldür. Göl, Oder Nehri'nde deltada yer almaktadır.
# Drawsko Gölü
Drawsko Gölü (), Polonya'nın Batı Pomeranya voyvodalığında bulunan bir göldür. Göl, Czaplinek kentinin yakınlarında yer almaktadır.
# Hayırseverlik Hizmeti Dikasteryumu
 - YÖNLENDİRME 
Hayırseverlik Hizmetleri Dikasteryumu, ayrıca Apostolik Sadaka Ofisi olarak da bilinir, Roman Curia'nın idari birimidir. 19 Mart 2022'de yürürlüğe giren Apostolik anayasa "Praedicate evangelium" tarafından belirlendiği üzere 5 Haziran 2022'de faaliyete başlamıştır. "Praedicate evangelium"'un reformundan önce, Papalık Hayır Kurumları Ofisi olarak adlandırılıyordu.
# Sola gratia
Sola Gratia, Yalnızca Lütuf anlamına gelen Protestan Hristiyan öğretisidir. Beş sola öğretisinin beş ilkesinden biridir. Bu doktrine göre insanın kurtuluşu yalnızca Tanrı’nın ilahi lütufu sayesinde mümkündür. Hiçbir insan, şahsi çabası veya iyi işleri ile kurtulamaz. Kurtuluş, hak edilmemesine rağmen Tanrı’nın lütufuyla insana armağan edilir.
# Ordet
Ordet, yönetmenliği ve senaristliği Carl Theodor Dreyer tarafından gerçekleştirilen, başrollerinde Henrik Malberg, Preben Lerdorff Rye, Birgitte Federspiel, Ejner Federspiel ve Emil Hass Christensen'ın yer aldığı 1955 çıkışlı Danimarka yapımı sinema filmi. Film, 16. Venedik Uluslararası Film Festivali'nde Altın Aslan ödülünü kazandı.
# Uluslararası Hristiyan Esperantistler Birliği
Uluslararası Hristiyan Esperantistler Birliği (Esperanto: "Kristana Esperantista Ligo Internacia, KELI") 1911’de Anvers’de yapılan Esperanto Dünya Kongresi sırasında kurulmuştur. Üyeleri çoğunlukla Protestandır. Fakat diğer Hristiyan mezheplerine mensup üyeleri de bulunmaktadır.
# Tuğçe Atıcı
Tuğçe Atıcı (d. 27 Mayıs 1989 Altındağ), Pasör olarak oynamış Türk eski voleybolcudur. Çalıştığı 15 voleybol kulübü bulunmaktadır.


## Kariyeri.
  - İlbank (2005-2013)
  - Konya Ereğli Belediyespor (2013-2014)
  - İdmanocağı SK (2014-2014)
  - Lokomotiv Baku (2014-2015)
  - Çanakkale Belediyespor (2015-2016)
  - Ata Spor Kulübü (2016-2017)
  - Sarıyer Belediyespor (2017-2018)
  - Samsun Büyükşehir Belediyesi Anakent SK (2018-2019)
  - Beylikdüzü Voleybol İhtisas Kulübü (2019-2020)
  - Astor Voleybol PVİ (2019-2020)
  - Adam Voleybol SK (2020-2021)
  - Mihalıççıkspor (2021-2022)
  - ALS Halk Voleybol (2022-2023)
  - Tarsus Belediyespor (2022-2023)
  - Bolu Belediyespor (2023-2024)
# Moatra
Moatra, Roma döneminde yerleşim yeri olmuş bir antik Pisidya kentidir. Kentin bulunduğu yer, günümüz Türkiyesi'nde, Burdur ilinin merkez ilçesine bağlı Bereket köyü yakınlarında bulunmaktadır.


## Tarihi.
Yerleşimin adının aslının Modra olduğunu, “"Ma’nın Adra/Odra’sı yani erkeği"” anlamına geldiği, başta bulunan "Mo/Ma" kelimesinin ise Ana Tanrıça’nın halk ağzında aldığı şekil olduğunu söylenir. Orta Asya’dan Anadolu’ya yapılan göçlerden sonra bölgeye "Bereketlü Cemaati" gelip yerleşmiştir. Köyün şimdiki adı, bu cemaatten gelmektedir. Bereketlü Cemaati, Konar-Göçer Ekrâd Tâifesindendir.
2008 ve 2016 yıllarında yapılan detaylı yüzey ve jeofizik araştırmaları, Bereket Havzası'nda Geç Tarih Öncesi Dönem'den başlayan sürekli bir yerleşim olduğunu ve Roma İmparatorluk Dönemi'nde zirveye ulaştığını gösteren yoğun çanak çömlek parçaları ve gömülü yapılar ortaya çıkarmıştır. Bunlar arasında anıtsal bir tapınak-mezar olduğu düşünülen yapılar, üzerinde Artemis ve Hermes'in tasvir edildiği bir ortostat, ve bir "hierodoulos" (kutsal köle) tarafından adanmış, 'kulak veren' Artemis heykeli kaidesi bulunmaktadır.
# Max Brooks
Maximilian Michael Brooks (d. 22 Mayıs 1972, Manhattan), Amerikalı yazar, oyuncu ve senarist.


## Eserleri.
  - "The Zombie Survival Guide" (2003)
  - "World War Z" (2006)
  - "Closure, Limited and Other Zombie Tales" (2011)
  - "" (2017)
  - "Devolution" (2020)
  - "Minecraft: The Mountain" (2021)
  - "Minecraft: The Village" (2023)
  - "Tiger Chair: A Short Story" (2024)
# Danimarka Anayasası
Danimarka Krallığı Anayasa Yasası kısaca Danimarka Anayasası, Danimarka Krallığı'nın anayasasıdır ve Danimarka Krallığı'nı oluşturan, Danimarka'da, Grönland'da ve Faroe Adaları'nda eşit olarak uygulanır. 1665'de kabul edilen mutlakıyetçi anayasanın yerine 1849 yılında ilk demokratik anayasa olarak kabul edildi. Mevcut anayasa 1953 tarihlidir. Anayasa Kanunu birkaç kez değiştirilmiştir. İfadeler bugün bile geçerli olacak kadar geneldir.
Danimarka Anayasası, ülkeyi parlamenter sistemle yönetilen anayasal bir monarşi olarak tanımlıyor. Kanunları çıkaran Folketing, bunları uygulayan hükümet ve bunlar hakkında hüküm veren mahkemeler arasında güçler ayrılığı vardır. Ayrıca Danimarka'daki insanlara ifade özgürlüğü, din özgürlüğü, örgütlenme özgürlüğü ve toplanma özgürlüğü gibi bir dizi temel hak tanımaktadır. Anayasa, yalnızca Danimarka vatandaşlarına değil, Danimarka'daki tüm kişilere uygulanır.
Anayasada yapılacak değişikliklerin, Folketing tarafından iki ardışık parlamento döneminde geçirilmesi ve ardından ulusal referandum yoluyla seçmenler tarafından onaylanması gerekiyor.
# Angklung
 (Sunda: ᮃᮀᮊᮣᮥᮀ), Endonezya'daki Sunda halkına ait, bambu bir çerçeveye tutturulmuş çeşitli sayıda bambu tüpten yapılmış bir müzik aletidir. Tüpler, vurulduklarında yankılı bir perde oluşturacak şekilde oyulmuştur ve batı el çanlarına benzer biçimde oktavlara göre akort edilmiştir. Çerçevenin tabanı bir elde tutulurken, diğer el aleti sallar ve böylece tekrarlayan bir nota duyulur.
18 Kasım 2010'da UNESCO tarafından İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirasının Temsili Listesi'nde listelenmiştir.
# Kutsal Kitap'ın Esperanto'ya çevrilmesi
Esperanto'nun öncüsü LL Zamenhof, Eski Ahit’in tamamını Esperanto diline çevirdi. Çevirisi Esperantistler tarafından büyük beğeniyle karşılandı ve diğer Esperanto çevirmenleri için önemli bir örnek haline geldi. Farklı çevirmenler tarafından Yeni Ahit’de Esperanto’ya tercüme edildi ve yayımlandı.


## Tarihsel gelişim.
### Yeni Ahit.
İngiliz din adamları ve akademisyenleri, Yeni Ahit'i Esperanto’ya tercüme etmek ve L. L. Zamenhof'un Eski Ahit tercümesini inceleyip yayımlamak için çalışmaya başladı. Yeni Ahit’in çevirisi 1910'da tamamlandı ve 1912'de yayımlandı.
# Baduylar
Baduylar ("Urang Baduy"/"Urang Kanékés"; "Orang Baduy"/"Orang Sunda Baduy"), Baduiler veya Kanékéler olarak da bilinir, Banten'in güneydoğu kısmına, özellikle de Lebak Regency'ye özgü yerli bir Sundan etnik grubudur. 2015 itibarıyla nüfusları 11,620'dir.
# Batak dilleri
Batak dilleri ( ), Endonezya'nın Kuzey Sumatra ilinde ve çevre bölgelerde yaşayan Batak halkı tarafından konuşulan Avustronezya dillerinin bir alt grubudur.
Batak dilleri iki ana kola ayrılabilir: Kuzey Batak ve Güney Batak. Simalungun uzun süre ara dil olarak kabul edildi, ancak mevcut sınıflandırmalarda Güney kolunun bir parçası olarak kabul edilmektedir. Kuzey Batak'ta yapılan bir çalışma, Karo ve Alas arasında %80, Pakpak arasında %81, Simalungun ve Toba arasında %76 ve Malay (Endonezya) arasında %30 oranında aynı kökenli kelime olduğunu ortaya çıkarmıştır. Karo ve Toba Batak dilleri karşılıklı olarak anlaşılmazdır.
# Doğu Kiliseleri Dikasteryumu
 - YÖNLENDİRME 
Doğu Kiliseleri Dikasteryumu (aynı zamanda Oryantal Kiliseler Dikasteryumu olarak da bilinir), daha önce Oryantal Kiliseler Cemaati veya Doğu Kiliseleri Cemaati (Latince: Congregatio pro Ecclesiis Orientalibus) olarak adlandırılan, Doğu Katolik kiliseleriyle, onların gelişimlerine yardımcı olmak ve haklarını korumak amacıyla temas kurmaktan sorumlu bir Roman Curia dikasteryumudur. Çeşitli Doğu Katolik geleneklerinin mirasını ve kilise hukukunu tamamen ve bütünüyle tek bir Katolik Kilisesi'nde korur. Mısır ve Sina Yarımadası, Eritre ve kuzey Etiyopya, güney Arnavutluk ve Bulgaristan, Kıbrıs, Yunanistan, İran, Irak, Lübnan, İsrail (ve Filistin toprakları), Suriye, Ürdün ve Türkiye üzerinde münhasır yetkiye sahiptir ve ayrıca Romanya, Güney İtalya, Macaristan, Hindistan ve Ukrayna'da bulunan yargı bölgelerini denetler.
1 Mayıs 1917'de Papa XV. Benedictus'un "Motu Proprio" "Dei Providentis" emriyle "Doğu Kilisesi Kutsal Cemaati" adıyla kuruldu.


## Yapı.
Doğu kiliselerinin patrikleri ve büyük başpiskoposları ve Hristiyan Birliğini Geliştirme Dikasteryumu başkanı, yasa gereği bu dikasteryumun üyeleridir. Danışmanlar ve görevliler, ayinlerin çeşitliliğini yansıtacak şekilde seçilir.
# Batak yazısı
Batak yazısı ya da Batak alfabesi (yerel olarak Surat Batak, Surat na Sampulu Sia (#YÖNLENDİRME 'on dokuz harf veya Sisiasia), Endonezya'nın Sumatra adasında birkaç milyon kişi tarafından konuşulan Avustronezya Batak dillerini yazmak için kullanılan bir yazı sistemidir. Yazı, Hindistan'ın Brahmi yazısından türetilen Kavi ve Pallava yazısından veya Pallava'dan etkilenen varsayımsal Proto-Sumatra yazısından türetilmiş olabilir.
# Toba Batak dili
Toba Batak (ˈ), Endonezya'nın Kuzey Sumatra ilinde konuşulan bir Avustronezya dilidir. Batak adı verilen bir dil grubunun bir koludur. Toba Gölü'nün doğusunda, batısında ve güneyinde yaşayan yaklaşık 1.610.000 Toba Batak konuşanı bulunmaktadır. Eskiden Batak alfabesi kullanılarak yazılıyordu, ancak günümüzde genellikle Latin alfabesi kullanılarak yazılmaktadır.
# Toba Bataklar
Toba Batak halkı (ᯅᯖᯂ᯲ ᯖᯬᯅ), Endonezya'nın Kuzey Sumatra ilinde yaşayan Batakların en büyük etnik grubudur. "Batak" genel terimi bazen Batak Toba halkını ifade etmek için kullanılır. Bunun birinci nedeni, Toba halkının Batak etnik kökeninin en büyük alt grubu olmasıdır. İkinci nedeni ise, kendilerini "Toba" veya "Batak Toba" yerine yalnızca Batak olarak tanımlama eğiliminde olmalarıdır. Dini olarak ağırlıklı olarak Protestanlık veya Hristiyanlık inancına bağlıdırlar.
Toba halkı Toba Regency, Humbang Hasundutan Regency, Samosir Regency, Kuzey Tapanuli Regency, Orta Tapanuli Regency (Sibolga ve çevre bölgelerle birlikte) ve Dairi Regency'nin bir bölümünde yaşamaktadır. Batak Toba halkı Toba Batak dilini konuşmaktadır veToba Gölü çevresinde ve göl içindeki Samosir Adası'nda yoğunlaşmıştır.
# C. B. Macpherson
Crawford Brough Macpherson (d. 18 Kasım 1911 – ö. 22 Temmuz 1987), çoğunlukla bilinen kısaltmasıyla C. B. Macpherson, Kanadalı siyaset bilimcidir. Toronto Üniversitesi'nde siyaset teorisi üzerine çalışmıştır. Liberal demokrasiyi yeniden inşa etme hedefiyle bu düşünce üzerine bir dizi eleştirel düşünce geliştirmiştir. Özellikle "sahiplenici bireycilik" kavramı ile tanınır. 


## Hayatı.
Macpherson, 18 Kasım 1911'de Ontario, Toronto'da doğdu. Toronto Üniversitesi Okulları'ndan mezun olduktan sonra, 1933 yılında Toronto Üniversitesi'nden lisans eğitimin tamamladı. Ardından, Harold Laski'nin danışmanlığında Londra Ekonomi Okulu'nda ekonomi alanında yüksek lisans yaptı.1935 yılında Toronto Üniversitesi'nin öğretim kadrosuna katıldı. O dönemde sosyal bilimlerde doktora derecesi almak yaygın değildi, ancak yaklaşık yirmi yıl sonra bilim doktorası derecesi aldı. Bu süreçte yazdığı makaleleri daha sonra 1953 yılında "Democracy in Alberta: The Theory and Practice of a Quasi-Party System" (Alberta'da Demokrasi: Yarı Parti Sisteminin Teorisi ve Uygulaması) adlı kitapta yayınlandı. 1956 yılında Toronto Üniversitesi'nde politik ekonomi profesörü oldu. 1970'li yıllarda farklı üniversiteler ziyaretçi akademisyen olarak görev yaptı. Kanada Siyaset Bilimi Derneği başta olmak üzere çeşitli topluluk ve dernekte aktif görevlerde yer aldı.
Kathleen Margaret Walker ile 1943 yılında evlenmiş ve Susan Margaret, Stephen Denis, ve Sheila Jane adını verdikleri üç çocuğu olmuştur.


## Görüşleri.
Macpherson'ın siyaset felsefesine en bilinen katkısı, bireyin becerilerinin tek sahibi olduğu ve bunlar için topluma hiçbir borcu olmadığı şeklindeki “sahiplenici bireycilik” teorisidir. Bu beceriler (ve başkalarının becerileri), serbest piyasada alınıp satılan birer meta olup, böyle bir toplumda insan doğasının temel özü olarak kabul edilen bencil ve sonsuz bir tüketim arzusu ortaya çıkar. Macpherson kariyerinin çoğunu bu öncüllerle mücadele ederek geçirdi. Görüşlerinin en kapsamlı hali, "The Political Theory of Possessive Individualism" (Sahiplenici Bireyciliğin Siyasi Teorisi) adlı eserinde bulunabilir. Macpherson bu kitabında Thomas Hobbes, John Locke gibi klasik düşünürlerin tezleri üzerinden bu özel bireycilik türünün işlevini ve bunun liberal literatürde yaygınlaşmasını ilnceler. Sosyalizmden esinlenen Macpherson, bu sahiplenici bireycilik kültürünün bireylerin rasyonellik, ahlaki yargı, tefekkür ve hatta dostluk ve sevgi gibi güçlerini geliştirmelerini engellediğine inanıyordu. Macpherson, bunların “gerçek insan güçleri” olduğunu iddia ediyordu.
# Sipisopiso
Sipiso-piso, Endonezya'nın Sumatra ilindeki Batak tepelerinde bulunan bir şelaledir. Karo platosundaki küçük bir yeraltı nehrinin, Toba Gölü'nün kalderasının kenarındaki bir mağaradan düşmesiyle oluşur ve yaklaşık yüksekliğindedir. Sipiso-piso, iyi bilinen bir turistik cazibe merkezidir ve yakındaki bir gözetleme noktasından şelale ve göl manzarası sunulmaktadır. Şelalenin tabanı ile ana giriş arasında 651 basamak bulunmaktadır.
# Karolar
Karo (Karo Batak olarak da bilinir) halkı, Endonezya'nın Kuzey Sumatra ilindeki "Tanah Karo"'da (Karo toprakları) yaşayan bir Batak alt etnik grubudur. Karo toprakları, Karo ilçesinin yanı sıra Güneydoğu Açe ilçesi, Langkat ilçesi, Dairi ilçesi, Simalungun ilçesi ve Deli Serdang ilçesindeki komşu bölgelerden oluşur. Ayrıca, Deli Serdang ilçesi ile sınır komşusu olan Binjai ve Medan şehirleri, özellikle Medan'ın Padang Bulan bölgesinde önemli Karo nüfusu barındırır. Medan'dan Berastagi'ye giden yolun eteklerindeki Sibolangit, Deli Serdang ilçesi de önemli bir Karo yerleşimidir.
Karo toprakları, 27 Ağustos 2010'da 400 yıllık uykuda kaldıktan sonra patlayan Sinabung Dağı ve Sibayak Dağı olmak üzere iki büyük yanardağa ev sahipliği yapmaktadır.
# Dikasteryum
 - YÖNLENDİRME 
Dikasteryum (Yunanca: δικαστήριον "dikastērion")  'hukuk mahkemesi'; δικαστής'dan "dikastes", 'yargıç, jüri üyesi') Katolik Kilisesi'nin Roman Curia'sındaki bazı bölümlerin adıdır.


## "Pastor bonus".
"Pastor bonus" (1988) şu tanımı içerir:
 - YÖNLENDİR 


## "Praedicate evangelium".
"Praedicate evangelium" tarafından oluşturulan yeni Roman Curia yapısı altında (5 Haziran 2022'den itibaren yürürlüğe girer), eski cemaatler ve papalık konseyleri dikasteryumlarla değiştirilir.
# Batak Simalungun dili
Simalungun veya Batak Simalungun, Sumatra'da konuşulan bir Avustronezya dilidir. Esas olarak Simalungun ilçesi ve Pematang Siantar, Kuzey Sumatra, Endonezya'da konuşulmaktadır. 2000 itibarıyla 1,200,000 kişi tarafından konuşulmaktadır.
# Miedwie Gölü
Miedwie Gölü (; ), Polonya'nın Batı Pomeranya voyvodalığında bulunan bir göldür. Göl, Pomeranya Göller Bölgesi'nde yer almaktadır.
# Simalungunlar
Simalungun (Simalungun Batak olarak da bilinir) halkı, Kuzey Sumatra'da yaşayan bir Batak alt etnik grubudur. Simalungun halkı çoğunlukla Simalungun ilçesi ve çevresinde yaşamaktadır.
Simalungun, güneyde ve batıda Batak Toba, kuzeyde ise Karo Batak topraklarıyla sınır komşusu olan 'Doğu Batak' topraklarında yaşamaktadır. Simalungun, dilsel olarak Toba Batak'a yakındır, ancak kültürel olarak Karo Batak'a daha yakındır. Her iki Batak grubu da Toba ve Pakpak'tan göç etmiştir.
Simalungun dili, Toba Batak ve Endonezcenin yanı sıra, hala birçok Simalungun tarafından konuşulmaktadır.
# Pakpaklar
Pakpak Batak veya Dairi Batak olarak da bilinen Pakpak halkı, çoğunlukla Endonezya'nın Kuzey Sumatra ilinde yaşayan Batak alt etnik gruplarından biridir. Kuzey Sumatra ve Açe'de Dairi ilçesi, Pakpak Bharat ilçesi, Humbang Hasundutan ilçesi ve Kuzey Sumatra'nın Orta Tapanuli ilçesinin yanı sıra Açe Singkil ilçesi ve Açe'nin Subulussalam City gibi birkaç yerleşiminde yaşamaktadır. Pakpakların Endonezya'nın diğer şehirlerinde de toplulukları bulunmaktadır. "Pakpak" terimi aynı zamanda Pakpak halkının kültürünü ve dilini de ifade eder.
İdari yönetimde, Pakpak halkının çoğu Kuzey Sumatra'daki Dairi ilçesine yerleşti ve bu bölge daha sonra 28 Temmuz 2003'te iki ayrı naipliğe dönüştü:
  - Dairi ilçesi (başkent: Sidikalang)
  - Pakpak Bharat Naipliği (başkent: Salak)
# Angkola dili
Angkola veya Batak Angkola, Sumatra'da konuşulan bir Avustronezya dilidir. Güney Tapanuli Naipliği ve Padang Sidempuan'da konuşulmaktadır.
# Mandailing Batak dili
Mandailing Batak veya Mandailing, Endonezya'nın kuzey adası Sumatra'da konuşulan bir Avustronezya dilidir. Esas olarak Mandailing Natal ilçesi, Kuzey Padang Lawas ilçesi, Padang Lawas ilçesi ve Labuhan Batu ilçesi, Kuzey Labuhan Batu ilçesi, Güney Labuhan Batu ilçesi ve Riau Eyaletinin kuzeybatı kısımlarında konuşulmaktadır. Latin alfabesi kullanılarak yazılır ancak tgeçmişte Batak alfabesi kullanılarak da yazılmıştır.
# Angkolalar
Angkolalar (Angkola Batak olarak da bilinir), Güney Tapanuli bölgesinde yaşayan Kuzey Sumatra kökenli bir Batak etnik grubudur. Angkola dili, Mandailing diline ve Toba diline benzemektedir, ancak sosyolinguistik olarak farklıdır.
Angkola halkının büyük çoğunluğu Müslüman iken küçük bir azınlık Hristiyandır.
# Mandailingler
Mandailing (Mandailing Batak olarak da bilinir), Endonezya'nın Sumatra adasında yaşayan ve genellikle Batak halkıyla ilişkilendirilen bir etnik gruptur. Çoğunlukla Endonezya'nın Sumatra adasının kuzey kesiminde yaşarlar. Tanah Datar'daki Minangkabau'yu yöneten Kaum Padri'nin etkisi altına girdiler. İslam kültüründen etkilenerek İslam'a geçtiler. Malezya'da, özellikle Selangor ve Perak eyaletlerinde bir Mandailing grubu da yaşamaktadır. Angkola ve Toba ile yakından ilişkilidirler.
Gordang Sambilan adı verilen geleneksel bir davul topluluğuna sahiplerdir.
# Bataklar
Bataklar, çoğunlukla Kuzey Sumatra'da ve Endonezya'nın komşu illerinin bazı kısımlarında yaşayan ve Batak dillerini konuşan, birbiriyle yakından ilişkili bir dizi Avustronezya etnik grubunu tanımlamak için kullanılan toplu bir terimdir. Terim genellikle Toba Batakları ifade etmektedir, ancak Karo, Simalungun, Pakpak, Angkola ve Mandailing'i ve farklı dilleri ve geleneksel gelenekleri ("âdet") olan diğer ilgili etnik grupları da kapsamaktadır.
# Solina Gölü
Solina Gölü (), Polonya'nın Alt Karpatya voyvodalığında bulunan bir baraj gölüdür. Göl, Bieszczady Dağları'nda yer almakta olup 1968 yılında Polonya'nın en yüksek barajı olan Solina Barajı için oluşturulmuştur. Polonya'nın en büyük yapay gölü olmasının yanı sıra bölgenin önemli bir turistik cazibe merkezidir.
# Tortor
Tortor (Batak : ᯖᯬᯒ᯲ᯖᯬᯒ᯲), Endonezya'nın Kuzey Sumatra bölgesi kökenli geleneksel bir Batak dansıdır. Başlangıçta cenaze törenlerinde, şifa törenlerinde ve diğer geleneksel Batak törenlerinde gerçekleştirilen bir ritüel ve kutsal danstı. Batak halkı için Tortor dansının hem kültürel hem de manevi değerleri bulunmaktadır. Bu dans aracılığıyla insanlar umutlarını ve dualarını ifade ederler. Bu dansta sergilenen tavır ve duygular, yaşanmakta olan durum ve koşulları betimler.
# Alaslar
Alas halkı, Endonezya'nın Sumatra ilindeki Güneydoğu Açe eyaletinde yaşayan Batak kökenli bir alt etnik gruptur. Alas halkı Gunung Leuser, Ketambe ve Alas Nehri bölgelerinde yaşamaktadır. Nüfusları 93,000'dir.


## İleri okumalar.
  - Akifumi Iwabuchi, 1994, "Alas Vadisi Halkı: Kuzey Sumatra'daki Bir Etnik Grubun İncelenmesi", Oxford: Clarendon Press, .
# Pakpak dili
Pakpak veya Batak Dairi, Sumatra'da konuşulan bir Avustronezya dilidir. Dairi Naipliği, Pakpak Bharat Naipliği, Humbang Hasundutan Naipliği'ndeki Pakkat, Parlilitan ve Tarabintang ilçelerinde, Merkezi Tapanuli Naipliği'ndeki Manduamas bölgesinde, Subulussalam Şehri ve Aceh Singkil Naipliği'nde konuşulmaktadır.
# Malta Gölü
Malta Gölü (), Polonya'nın Poznań kentinde bulunan bir baraj gölüdür. Göl, kent merkezinde yer almakta olup 1952 yılında Cybina Nehri'nde kurulacak baraj için oluşturulmuştur.
Malta Gölü, birçok kürek müsabakasına ev sahipliği yapmaktadır. Düzenli olarak Kürek Dünya Kupası'na ev sahipliği yapan Malta, 2009 yılında Dünya Kürek Şampiyonası'na da ev sahipliği yapmıştır.
# Batak Karo dili
Endonezya'da Bahasa Karo (Karo dili) olarak adlandırılan Karo dili, Endonezya'daki Karo halkı tarafından konuşulan bir Avustronezya dilidir. Kuzey Sumatra'da yaklaşık 600.000 kişi tarafından konuşulmaktadır. Esas olarak Karo ilçesinde, Deli Serdang ilçesinin güney kesimlerinde ve Endonezya'nın Kuzey Sumatra ilindeki Dairi ilçesinin kuzey kesimlerinde konuşulmaktadır. Geçmişte Brahmi yazısından Pallava ve Eski Kavi yazıları yoluyla türetilen Batak yazısı kullanılarak yazılmıştır, ancak günümüzde Latin yazısı kullanılarak yazılır.
# Komün (Orta Çağ)
Avrupa Orta Çağı’ndaki komünler, bir kasaba ya da şehirdeki yurttaşların karşılıklı savunma —hem fiziksel güvenlik hem de geleneksel özgürlüklerin korunması— amacıyla ettikleri yeminli birlikteliklerdi. Bu birlikler farklı biçimlerde ortaya çıkmış, örgütlenme ve yapıları bakımından oldukça çeşitlilik göstermiştir.
Komünler ilk kez 11. yüzyılın sonları ile 12. yüzyılın başlarında kayıtlarda görülür; bu tarihten sonra ise yaygın bir toplumsal olgu hâline gelirler. En gelişmiş biçimlerine orta ve kuzey ’da ulaşmışlardır; burada komünler, kısmi bir demokrasiye dayanan şehir devletleri hâline dönüşmüştür. Aynı dönemde Almanya’da ise komünler, yerel soylulardan bağımsız özgür şehirler hâlini almıştır.
# Alas dili
Alas-Kluet, Alas veya Batak Alas, Sumatra'da konuşulan bir Avustronezya dilidir. Üç lehçesi olan Alas, Kluet ve Singkil (Kade-Kade), tek bir dil oluşturmayabilir; Alas, Karo'ya, diğerleri ise Dairi'ye daha yakın olabilir. Dilsel bağlılığa göre Alas-Kluet, Batak alt grubuna aittir. Ancak etnik olarak, konuşmacıları çoğunlukla dinlerinden ve ayrıca siyasi nedenlerden dolayı kendilerini Batak olarak tanımlamazlar.
# Leuser Ekosistemi
Leuser Ekosistemi, Endonezya'nın Sumatra adasındaki Açe ve Kuzey Sumatra illerinde bulunan bir ormanlık alandır. 2,6 milyon hektardan fazla alanıyla Güneydoğu Asya'daki en zengin tropikal yağmur ormanı alanlarından biridir ve Sumatra fili, gergedanı, kaplanı ve orangutanının aynı alanda yaşadığı dünyadaki son yerdir. Dünyanın en zengin ancak en az bilinen orman sistemlerinden birine sahiptir ve bitki örtüsü Dünya'nın önemli bir oksijen kaynağıdır. Leuser ayrıca Sumatra'nın geri kalanının toplamından daha fazla ova yağmur ormanına sahiptir ve kaplan, gergedan, orangutan ve filin son yaşayabilir popülasyonlarından bazılarına ev sahipliği yapmaktadır. Birçok tür, yaşam alanı tahribatı ve kaçak avlanma nedeniyle ciddi şekilde tehdit altındadır.
# Leuser Dağları
Leuser Dağları veya Leuser Dağı (Gunong Leuser, Gunung Leuser), Endonezya'nın Sumatra adasındaki Açe eyaletinde bulunan bir stratovolkandır. Dünyanın en fazla biyolojik çeşitliliğe sahip bölgelerinden biri olan ve nesli tükenmekte olan türler için önemli bir koruma alanı olan Leuser Ekosisteminin bir parçasıdır.
# Kluetler
Kluet veya Keluwat halkı, Endonezya'nın Açe bölgesindeki Güney Açe ilçesinde yaşayan Batak alt etnik grubudur. Kuzey Kluet, Güney Kluet, Orta Kluet ve Doğu Kluet olarak dört alt gruba ayrılırlar. Kluet halkı, Batak alt etnik grubunun bir parçası olarak kabul edilir. Kluet bölgeleri, Leuser Dağı'ndan dökülen ve Hint Okyanusu'na dökülen Lawé Kluet Nehri ile ayrılır. Kluet halkının yerleşim bölgesi Tapaktuan şehrine 30 km veya Benderaçe'ye 500 km uzaklıktadır. Nüfusun çoğunluğu Müslümandır.
# Singkiller
Singkil halkı, Endonezya'nın Açe eyaletinin bir parçası olan Açe Singkil ilçesi ve Subulussalam'da ve komşu Güney Açe ilçesinde yaşayan bir Batak alt grubudur. Bazen, özellikle Müslüman olmaları ve yan yana yaşamaları nedeniyle Pakpak halkının bir alt grubu olan Boang halkı ile karıştırılmaktadır.
# Gopło Gölü
Gopło Gölü (), Polonya'nın Kuyavya-Pomeranya voyvodalığında bulunan bir göldür. Göl, Gniezno yakınlarında yer almaktadır ve Gopło Manzara Parkı'nın bir parçasıdır.
# Łebsko Gölü
Łebsko Gölü (), Polonya'nın Pomeranya voyvodalığında bulunan bir kıyı göldür. Göl, Słowiński Millî Parkı'nda yer almaktadır ve deniz rüzgarlarının Baltık Denizi'nden ayıran bir kum şeridini yukarı itmesiyle oluşmuştur. Łeba Nehri ile Baltık Denizi'ne bağlanır ve buda tuzlu su girintisine neden olur.
# Tuzlu su girintisi
Tuzlu su girintisi veya tuzlu su sokulumu, tuzlu suyun tatlı su akiferlerine girmesi durumudur. Tuzlu su girintisi, yeraltı suyu ve deniz suyu arasındaki hidrolik bağlantı nedeniyle kıyı akiferlerinde doğal olarak meydana gelebilir. Tuzlu su, tatlı sudan daha yüksek mineral içeriğine sahip olduğundan daha yoğundur ve daha yüksek su basıncına sahiptir. Sonuç olarak, tuzlu su tatlı suyun altından iç kesimlere doğru itilebilir. Diğer topolojilerde, denizaltı yeraltı suyu deşarjı tatlı suyu tuzlu suya itebilir. Tuzlu su girintisi, içme suyu kaynakları da dahil olmak üzere yeraltı suyu kalitesinin bozulmasına ve diğer sonuçlara yol açabilir.
Bazı insan faaliyetleri, özellikle kıyı tatlı su kuyularından yeraltı suyu pompalanması, birçok kıyı bölgesinde tuzlu su girintisini artırmıştır. Su çekimi, tatlı yeraltı suyu seviyesini düşürerek su basıncını azaltır ve tuzlu suyun daha iç kesimlere akmasına olanak tanır. Tuzlu su girintisine katkıda bulunan diğer faktörler arasında, tuzlu suyun iç kesimlere doğru hareket etmesini sağlayan seyrüsefer kanalları veya tarımsal ve drenaj kanalları bulunur. İklim değişikliğinin neden olduğu deniz seviyesinin yükselmesi de tuzlu su girişimine katkıda bulunmaktadır. Tuzlu su girintisi, kasırga fırtına dalgaları gibi olağanüstü olaylarla da daha da kötüleşebilir.
# İlahi İbadet ve Sakramentlerin Disiplini Dikasteryumu
 - YÖNLENDİRME 
İlahi İbadet ve Sakramentlerin Disiplini Dikasteryumu (Latince: Dicasterium "de Cultu Divino et Disciplina Sacramentorum"), Roman Curia'nın dikasteryum'udur (Yunanca: δικαστήριον, "dikastērion", #YÖNLENDİRME 'mahkeme, δικαστής, 'yargıç, jüri üyesi' kelimelerinden) ve Doğu Katolik Kiliseleri'nden farklı olarak Latin Kilisesi'nin ayin uygulamalarıyla ilgili çoğu meseleyi ve ayrıca sakramentlerle ilgili bazı teknik konuları ele alır.
Haziran 2022'den önce, kilisenin resmi adı İlahi İbadet ve Sakrament Disiplini Cemaati'ydi (sadece ilk kelime farklıydı). Bu eski isim genellikle İlahi İbadet Cemaati olarak kısaltılmış, daha sonra İlahi İbadet veya CDW olarak kısaltılmıştır.
# Anak Rawalar
Anak Rawa halkı, Endonezya'nın Riau Eyaleti, Siak ilçesinde yaşayan bir etnik gruptur. Anak Rawalar aslında karanın daha içlerine uzanan Sungai Rawa köyünde yaşıyordu. Ancak köy göçmenler tarafından ziyaret edilmeye başlanınca, kabile yaşlıları halkı sahile taşıdı ve o zamandan beri yaşadıkları Penyengat köyüne yerleştirdi.
# Hańcza Gölü
Hańcza Gölü (; ), Polonya'nın Podlakya voyvodalığında bulunan bir göldür. Göl, Suwałki bölgesinde yer almaktadır. 108,5 metre ile Polonya'nın en derin gölüdür.
Benzersiz jeolojik ve limnolojik özellikleri nedeniyle bu gölün jeolojik analizi, gölün mevcut yapısını ve alt katmanlarının yapısını şekillendiren süreçlerin anlaşılmasını sağlar.
# Malay dilleri
Malay dilleri, Avustronezya dil ailesinin Malaya-Polinezya alt grubunun bir koludur. Bu kolun en önemli iki üyesi Endonezce ve Malaycadır. Endonezce, Endonezya'nın resmi dilidir ve yerel dillerden ve tarihsel faktörlerden belirgin etkilerle Malaycanın standartlaştırılmış bir biçimi olarak gelişmiştir. Malayca, çeşitli biçimleriyle Brunei, Malezya ve Singapur'da ulusal dil olarak tanınmaktadır. Malay kolu ayrıca etnik Malaylar tarafından konuşulan yerel dilleri (örn. Cambi Malaycası, Kedah Malaycası) ve Sumatra, Endonezya (örn. Minangkabau) ve Borneo'daki (örn. Banjar, Iban) çeşitli diğer etnik gruplar tarafından konuşulan birkaç dili, hatta Tayland'ın güneybatı kıyısındaki Urak Lawoi'yi içermektedir.
Malay dillerinin urheimat'ı için en olası aday, Sumatra'ya yayılmadan önce Batı Borneo'dur.
# Wigry Gölü
Wigry Gölü (), Polonya'nın Podlakya voyvodalığında bulunan bir göldür. Göl, Augustów İlkel Ormanı'nda yer almakta olup Wigry Millî Parkı'nın bir parçasıdır.
# Cambi Malaycası
Cambi Malaycası ya da Jambi Malaycası ("bahaso Jambi" ya da "baso Jambi", Cavi dili: بهاس جمبي), Endonezya'nın Cambi eyaletinde yaşayan Cambi Malay halkı tarafından konuşulan bir Malay dilidir; ancak Cambi'ye yerleşen göçmenler tarafından da konuşulur. Cambi Malaycası, çoğunlukla Cambi'de konuşulan bir Malay dili lehçesi olarak kabul edilir; ancak Riau'nun güney kesiminde ve Güney Sumatra'nın kuzey kesiminde de konuşulur. Cambi'de, Cambi Malaycasının Tanjung Jabung lehçesi, Cambi lehçesi, Muaro Cambi lehçesi, Batanghari lehçesi, Tebo lehçesi, Bungo lehçesi, Sarolangun lehçesi ve Merangin lehçesi dahil olmak üzere sekiz lehçesi bulunmaktadır. Cambi Malaycası, Cambi'deki çeşitli etnik gruplar arasında "ortak dil" olarak ve etkileşim için kullanılmaktadır. Cambi Malaycasındaki her lehçe arasındaki farklar yaklaşık %51 ila %80 arasında değişmektedir.
# Batinler
Batin veya Batin Sembilan, Jambi eyaletinin iç kesimlerinde yaşayan bir Malay alt grubudur.
Güney-orta Sumatra'nın iç kesimlerinde yaklaşık 72.000 Batin yaşamaktadır. Malaycanın Cambi varyantının bir lehçesini konuşmaktadır, ancak aksanları Minangkabau diline benzemektedir.
Batinler Müslümandır, ancak Cambi Malaylarından ziyade Minangkabau'ya benzeyen anaerkil bir akrabalık sistemine sahiptirler.
# Kedah Malaycası
Kedah Malaycası veya Kedahan ("bahasa Melayu Kedah"; "Pelat Utara" veya "Loghat Utara" 'Kuzey Lehçesi' olarak da bilinir) veya Tayland'da bilindiği şekliyle Syburi Malaycası (ภาษามลายูไทรบุรี "Phasa Malāyū Saiburī"), çoğunlukla Malezya'nın kuzeybatısındaki Perlis, Kedah, Penang ve kuzey Perak eyaletlerinde ve Tayland'ın güneyindeki Trang ve Satun eyaletlerinde konuşulan bir Malay dilidir. Kedah Malaycası, yerini Taycaya bırakmadan önce tarihi olarak güneybatı Tayland'da yaygın olarak konuşulmaktaydı. Kedah Malaycası Myanmar'daki Kawthaung Bölgesi'nde; Güney Tayland'ın yukarı kesimlerinde Ranong ve Krabi'de; Endonezya'nın Sumatra eyaletindeki Jaring Halus, Langkat ve Açe'de ve kuzeyde Tayland'ın merkezindeki Bangkok'ta konuşulmaktadır; bu bölgelerde Kedah Malaycası konuşanların çoğu, Kedah'tan gelen tarihi yerleşimcilerin torunlarıdır.
# Larry Evans (satranç oyuncusu)
Larry Melvyn Evans (22 Mart 1932 - 15 Kasım 2010), Amerikalı satranç büyükustası. ABD Satranç Şampiyonası'nda beş birinciliği bulunmaktadır.
# 2004-05 Kubak Belarusi
2004-05 Kubak Belarusi, Belarus futbolunda kupa organizasyonunun 14. sezonudur. 14 Temmuz 2004'te ilk tur mücadeleleriyle başlayan turnuva, 22 Mayıs 2005'teki final maçıyla sona erdi. Dinamo Stadyumu'nda oynanan finalde; MTZ-RIPO Minsk, BATE Borisov'u 2-1 mağlup etti. MTZ-RIPO Minsk böylece Belarus Kupası'nı ilk kez müzesine götürdü.


## 1. Tur.
 - YÖNLENDİRME 
 - YÖNLENDİRME 
 - YÖNLENDİRME 
 - YÖNLENDİRME 
 - YÖNLENDİRME 
 - YÖNLENDİRME 
 - YÖNLENDİRME 
 - YÖNLENDİRME 
 - YÖNLENDİRME 
 - YÖNLENDİRME 
 - YÖNLENDİRME 
 - YÖNLENDİRME 
 - YÖNLENDİRME 
 - YÖNLENDİRME 
 - YÖNLENDİRME 


## Son 32.
 - YÖNLENDİRME 
 - YÖNLENDİRME 
 - YÖNLENDİRME 
 - YÖNLENDİRME 
 - YÖNLENDİRME 
 - YÖNLENDİRME 
 - YÖNLENDİRME 
 - YÖNLENDİRME 
 - YÖNLENDİRME 
 - YÖNLENDİRME 
 - YÖNLENDİRME 
 - YÖNLENDİRME 
 - YÖNLENDİRME 
 - YÖNLENDİRME 
 - YÖNLENDİRME 


## Son 16.
 - YÖNLENDİRME 
 - YÖNLENDİRME 
 - YÖNLENDİRME 
 - YÖNLENDİRME 
 - YÖNLENDİRME 
 - YÖNLENDİRME 
 - YÖNLENDİRME 
 - YÖNLENDİRME 


## Çeyrek final.
 - İlk maçlar
 - YÖNLENDİRME 
 - YÖNLENDİRME 
 - YÖNLENDİRME 
 - YÖNLENDİRME 
 - İkinci maçlar
 - YÖNLENDİRME 
 - YÖNLENDİRME 
 - YÖNLENDİRME 
 - YÖNLENDİRME 


## Yarı final.
 - İlk maçlar
 - YÖNLENDİRME 
 - YÖNLENDİRME 
 - İkinci maçlar
 - YÖNLENDİRME 
 - YÖNLENDİRME 


## Final.
 MTZ-RIPO Minsk
 v BATE Borisov
# Ibanlar
Ibanlar, Borneo'ya özgü bir Dayak alt etnik grubudur ve genel olarak Malezya'nın Brunei eyaletindeki Saracak ve Endonezya'nın Batı Kalimantan eyaletlerinin bazı bölgelerinde yaşamaktadırlar. Dayaklar arasında en büyük gruplardan biridirler ve bu terim tarihsel olarak Borneo'nun yerli topluluklarını tanımlamak için kullanılmaktadır.
# Agathosthenis
Agathosthenis () belirsiz bir tarihte yaşamış Yunan tarihçi veya filozoftur, İoannes Ceces tarafından coğrafya ile ilgili konularda otorite olarak anılmıştır. Agathosthenis'in "Asiatica Carmina" adlı bir eserinden bahsedilir, bazı yazarlar burada "Aglaosthenis" adını okurlar; çünkü bazıları tarafından Agathosthenis ile aynı kişi olduğu düşünülen Aglaosthenis veya Aglosthenis, Nakşa'nın tarihi hakkında hiçbir şey kalmamış ancak antik yazarlar tarafından sıkça kullanılan bir eser yazmıştır.
# Iban dili
Iban dili (), Brunei'de, Endonezya'nın Batı Kalimantan eyaletinde ve Malezya'nın Saravak eyaletinde yaşayan Dayak etnik gruplarından biri olan Ibanlar tarafından konuşulan bir dildir. Avustronezya dil ailesinin Malaya-Polinezya kolu olan Malay alt grubuna aittir.
# Jeziorak Gölü
Jeziorak Gölü (; ), Polonya'nın Varmiya-Mazurya voyvodalığında bulunan bir göldür. Göl, Iława Göller Bölgesi'nde yer almakta olup Polonya'nın en uzun gölüdür.
# Urak Lawoiʼ dili
Urak Lawoi' veya Urak Lawoc (Urak Lawoi': , -) Güney Tayland'da konuşulan bir Malay dilidir.
Sumatra ve Malay Yarımadası arasında yaşayan Orang (Suku) Laut halkı, çeşitli Sumatra Malay lehçeleriyle ilginç bağlantılar taşıyan farklı Malayik ağızlar konuşmaktadır.
# Din Adamları Dikasteryumu
 - YÖNLENDİRME 
Din Adamları Dikasteryumu, eski adıyla Din Adamları Cemaati (Latince: "Congregatio pro Clericis"; eskiden Din Adamları için Kutsal Cemaat ve Konsey Kutsal Cemaati), dini tarikatlara ait olmayan rahipler ve diyakozlarla ilgili konuları denetlemekten sorumlu Roman Curia'nın dikasteryum'udur. Din Adamları Cemaati, aktif rahiplik görevinden muafiyet taleplerinin yanı sıra, dünya çapındaki presbiteryen konseyleri ve diğer rahip örgütlerini yöneten mevzuatı ele alır. Cemaat, din adamlarının cinsel istismarı davalarıyla ilgilenmez, çünkü bunlar yalnızca İnanç Doktrini için Dikasteryum tarafından ele alınır.
# Iban dilleri
Iban dilleri ya da Ibanik diller, Batı Borneo'ya özgü Malay dillerinin bir koludur. Doğu Malezya ve Endonezya'nın Batı Kalimantan ilindeki Ibanlar ve akraba gruplar tarafından konuşulmaktadır.
"Ibanik" terimi, Batı Borneo'da "Dayak" adı altında toplanan çeşitli dillerin genetik bağlantısını araştıran ilk kişiler arasında yer alan Alfred B. Hudson tarafından ortaya atılmıştır.
# Kendayan dili
Kendayan, Kanayatn veya Salako (Selako), Borneo'ya özgü bir Malay Dayak dilidir. Konuşanların kesin sayısı bilinmemekle birlikte, 350.000 civarında olduğu tahmin edilmektedir.
# Malay Dayak dilleri
Malay Dayak ya da Malayik Dayak ("Dayak Kemelayuan"), Malaycanın bir lehçe sürekliliğidir ve Batı Kalimantan'da (Kuzey Kayong, Ketapang, Kapuas Hulu, Melawi) ve Orta Kalimantan'ın batı kesiminde (Lamandau, Sukamara, Batı Kotawaringin, Seruyan, Doğu Kotawaringin) konuşulmaktadır.
# Niegocin Gölü
Niegocin Gölü (; ), Polonya'nın Varmiya-Mazurya voyvodalığında bulunan bir göldür. Göl, Mazurya Göller Bölgesi'nde yer almaktadır.
# Kubu dili
Kubu, Endonezya'nın Sumatra adasının güney bataklıklarında, çoğunluğu göçebe olan Kubu halkı (Orang Rimba) tarafından konuşulan bir Malay dilidir. 1989 itibarıyla 10,000 kişi tarafından konuşulmaktadır.
# Kubular
Orang Batin Sembilan, Orang Rimba veya Anak Dalam, güneydoğu Sumatra'nın ova ormanlarında yaşayan hareketli, animist bir topluluktur. Kubu, onlara atfedilen bir Malay egzonimidir.
Malay sınıflandırmalarını izleyen ilk Avrupalılar, Kubu'ları iki kategoriye ayırdı: Çoğunlukla çiftçilik yapan "evcil" veya "medeni" Kubu'lar ve ormanların derinliklerinde yaşayan ve dış dünyayla yakın ilişkilerden kaçınmak için çok daha fazla çaba sarf eden "vahşi" Kubu'lar. Malayca konuşan halklarla yakın akraba olmalarına rağmen, bu halklar farklı ekonomik ve sosyo-dini sistemlere sahip iki ayrı kültürel grubu temsil eder.
Çeşitli Kubu dilleri, Avustronezya dil ailesinin Malaya-Polinezya koluna aittir. Güney Sumatra ve Cambi'nin yukarı kesimlerinde konuşulan Malaycanın türevleridir. Hepsi, Malaycanın bir varyantına dayanan Endonezceyle akrabadır.
# Lubular
Lubu halkı, Endonezya'nın Sumatra eyaletinin merkezinde yaşayan bir etnik gruptur. Kubu halkına benzerler ve aynı zamanda Siladang halkının da atalarıdırlar. Padang Lawas, Güney Tapanuli ve Mandailing Natal naipliklerinin dağlık bölgelerinde yaşarlar. 20. yüzyılın başlarında ağaç evlerde yaşayan göçmen bir halktı. Nehirlerin yakınında yaşamalarına rağmen sudan korkarlar. Lubu dilini konuşurlar.
# Roś Gölü
Roś Gölü (; ), Polonya'nın Varmiya-Mazurya voyvodalığında bulunan bir göldür. Göl, Mazurya Göller Bölgesi'nde yer almaktadır.#YÖNLENDİRME #YÖNLENDİRME
# Lubu dili
Lubu, Endonezya'nın Sumatra adasında yaşayan Lubu halkı tarafından konuşulan bir Malay dilidir. Batak Mandailing konuşanlarla çevrilidir.
# Śniardwy Gölü
Śniardwy Gölü (; ), Polonya'nın Varmiya-Mazurya voyvodalığında bulunan bir göldür. Göl, Mazurya Göller Bölgesi'nde yer almaktadır. 113,8 km² yüzölçümü ile eskiden Prusya'nın, günümüzde de Polonya'nın en büyük gölüdür.
# Urak Lawoi
Urak Lawoi (Orang Laut; อูรักลาโว้ย; RTGS: #YÖNLENDİRME ), Tayland'ın batı kıyılarındaki Adang Takımadaları'nda Phuket, Phi Phi, Jum, Lanta, Bulon adaları ile Lipe ve Adang'da yaşayan yerli bir Avustronezya halkıdır. Orak Lawoiʼ, Lawta, Chao Tha Le (), Chao Nam () ve Lawoi gibi çeşitli isimlerle bilinirler.
# Semanglar
Semanglar, Malay Yarımadası'nda yaşayan bir etnik azınlık grubudur. Malezya'nın Perak, Pahang, Kelantan ve Kedah eyaletlerindeki dağlık ve izole ormanlık alanlarda ve Tayland'ın güney illerinde yaşarlar.
3. yüzyıldan öncesine kadar kayıt altına alınmışlardır. Etnolojik olarak göçebe avcı-toplayıcılar olarak tanımlanmaktadırlar.
# Mazurya Göller Bölgesi
Mazurya Göller Bölgesi (), Polonya'nın kuzeydoğusunda, Mazurya bölgesinde yer alan bir göl bölgesidir. Bölge, Aşağı Vistül'den Polonya-Rusya sınırına kadar yaklaşık 290 km doğuya uzanır ve yaklaşık 52.000 km²'lik bir alanı kaplar. İdari olarak Varmiya-Mazurya voyvodalığı sınırları içinde yer almaktadır.
Bölge yaklaşık 2.000'den gazla göle ev sahipliği yapmaktadır. Göller, nehirler ve kanallarla birbirine iyi bir şekilde bağlanmış olup, geniş bir su yolları sistemi oluşturmaktadır. 18. yüzyıldan kalma Mazurya Kanalı, bu sistemi Baltık Denizi'ne bağlamaktadır. Bölgenin tamamı, tekne tutkunları, kano tutkunları, balıkçılar, yürüyüşçüler, bisikletçiler ve doğa severlerin uğrak yeri olan önemli bir turistik yerdir. Orta Avrupa'nın en ünlü göl bölgelerinden biri ve her yıl çok sayıda ziyaretçi çeken popüler bir tatil beldesidir.
# Semai dili
Semai (), Batı Malezya'da yaşayan yaklaşık 60.438 Semai tarafından konuşulan bir Avustroasya dilidir. Nesli tükenme tehlikesi altında olmayan az sayıdaki Asli dillerinden biridir ve hatta 2.000 tek dilli konuşanı vardır. Günümüzde üç ana grup tarafından konuşulur: Kuzey Semai, Orta Semai ve Güney Semai.