BILGEM-AI/BILGE-Wiki-Tr-Plus huggingface dataset:
# Müzik mitolojisi
Müzik mitolojisi, müzikle ilgili mitleri araştırır. Bunlar genellikle müziğin ortaya çıkışı, müzik aletlerinin oluşumu ve müzisyenlere gelen ilham konularında yoğunlaşır.


## Kapsamı.
Müziğin ortaya çıkışı genel olarak ilham veren ruhsal varlıklara bağlanmıştır. Çalgıların ortaya çıkışı ise kozmogonik (kainatın oluşumu) kökenli anlatılara kadar uzanan kimi efsane ve öykülerde yer almıştır. Müzisyenlere gelen ilham ise hir biri kendine özgü olarak gelişen olaylar çerçevesinde anlatılır.


## Farklı kültürlerde müzik ve mitoloji ilişkisi.
Müziğe dair efsanelerin daha çok Yunan mitolojisi içerisinde ön plana çıkmış olduğu sanılsa da farklı kültürler içerisinde de müzik aletlerinin veya müziğin icat edilmesi etrafında oluşan mitler oldukça fazladır. Bunlar eski Türk kültüründe ve Anadolu efsaneleri arasında da varlıklarını gösterirler.
İran'da 15. yüzyıla ait bir müzik mitine göre, Safiyyüddin Abdülmümin'in müziğin kıymetli ve değerli bir bilim olduğunu göstermek için susuz deveyi müziğiyle yönlendirmesi örneği anlatılır.


## Türk halk kültüründe.
Hayvanlarla iletişim kurabilme bazen çalgının kendi gücünden kaynaklanır, bazen çalan kişinin yeteneğinden dolayıdır."Aşık Çoban ve Karakoyun" hikâyesinde bu konunun işlendiği görülür.


### Telli çalgıların bulunuşu.
Anadolu'da derlenmiş olan bir efsaneye göre Akbaba kuşu yakaladığı tavşanı ağaçta yerken bağırsağı yanlışlıkla bir dala takılarak gerilir ve orada kurur. Çıkan sesleri "Ilgıs" adındaki bir ruh duyarak çalmaya başlar. Bunu duyan avcılar sese gelirler ve bağırsaktan oluşan bu teli bir çubuğa gererek çalgı haline dönüştürürler. "Ilgıs" ise avcılara çubuğun altına bir kütük ekleyerek içini oymalarını söyler (veya ilham verir). İlk telli saz böylece oluşur.


## Dipnotlar.
 }}>
# Demircilik
Demircilik, demir işleme sanatıdır. Şamanizmle bağlantılı olup aynı zamanda falcılara ve büyücülere özgü bir sanat sayılmıştır.
# Heinrich Hertz
Heinrich Rudolf Hertz (22 Şubat 1857, Hamburg - 1 Ocak 1894, Bonn), Alman fizikçidir.
Berlin Üniversitesi'nde Helmholtz ve Kirchoff'un yönetimi altında fizik çalıştı. 1885'te Karlsruhe Üniversitesi'nde Fizik Profesörü unvanını aldı. Orada, 1888'de kendisinin en önemli başarısı olan radyo dalgalarını keşfetti. 1889'da Bonn Üniversitesi'nde fizik profesörü olan Rudolf Clausius'un yerine geçti. Katot ışınlarının belli metal filmlerden geçişini içeren deneyleri, katot ışınlarının parçacık olmaktan çok dalga tabiatlı oldukları sonucu doğurdu. Radyo dalgalarının keşfi, oluşumlarının gösterilmesi ve hızlarının tayini Hertz'in çok sayıdaki başarılarından bazılarıdır. Bir radyo dalgasının hızının ışık hızı ile aynı olduğunun bulunmasından sonra, Hertz, radyo dalgalarının ışık dalgaları gibi yansıma, kırılma ve girişim yapabildiklerini gösterdi. Kısa yaşamı boyunca bilime birçok katkı yaptı. Saniye başına titreşim olarak tanımlanan hertz, onun ismi ile anılmaktadır. Yaptığı deneylerde laboratuvarlarının bir tarafındaki elektrik kıvılcımının yaymış olduğu manyetik dalganın bir tel halka tarafından hissedildiğini gözlemledi. Elektromanyetik ışımının başka bir türü olan radyo dalgalarının varlığını kanıtladı. Işığın toplanıp yansıtıldığı gibi radyo dalgalarının da aynı şekilde işlev gördüğünü gösterdi. Hertz'in yaptığı çalışmalar, Maxwell'in daha önce ortaya attığı, elektromanyetik dalgaların elektrik dalgalarıyla aynı davranışları gösterdiği biçimdeki kuramını kanıtlamış oldu.
# Verkaç
Verkaç veya duvar pası, futbol başta olmak üzere basketbol, hentbol gibi takım sporlarında uygulanan en basit hücum taktiklerinden biridir. Genel olarak kapalı savunmaları açmak için kullanılan bu taktik kısaca topa sahip oyuncunun topu yakındaki bir arkadaşına pas vererek boş bir alana kaçması olarak nitelendirilebilir.
# Eric Chahi
Eric Chahi Fransız bilgisayar oyun tasarımcısı. Adını geniş kitlelere ilk defa, artık bilgisayar oyunu severler arasında efsaneleşmiş olan "Another World" oyunuyla duyurdu. Söz konusu oyun, o zamana kadar hiçbir bilgisayar oyunun da görülmemiş tasarım, programlama, senaryo, ses ve görüntü kalitesine sahipti.
Eric Chahi programlamaya Loriciels firmasın da, Amstrad ve Oric Atmos bilgisayarları ile başladı. Daha sonra buradan ayrılıp Chip firmasına girip, Amiga için oyun programlamaya başladı. 1989'da buradan da ayrılarak Delphine firmasına girdi. Burada tasarımından, programlamasına kadar, neredeyse tamamıyla kendi eseri olan "Another World"´ü yaptı. Günümüzde ise, ileriye dönük hiçbir projesi bulunmayan Eric Chahi, bir röportajında; günümüzdeki oyun yazılım firmalarının ruhlarının olmadığını belirtmiştir. Yine aynı röportajda, günün birinde yeniden oyun tasarımcılığına dönebileceğini de belirtmiştir.


## Tasarladığı oyunlar.
  - 1985 "Infernal Runner" (Amstrad CPC ve C64 Bilgisayarları için) (Loriciels firmasında.)
  - 1990 "Future Wars", (Interplay firmasında)
  - 1991 "Another World" (Amiga ve PC için.) (Amerika' da "Out of this World" adıyla piyasaya çıktı, Interplay firmasında)
  - 1998 "Heart of Darkness" (Playstation oyun konsolu ve PC için) (Interplay firmasında.)
# Taner Sağır
Taner Sağır (d. 13 Mart 1985, Kırcaali), Türk haltercidir. 2004 Yaz Olimpiyatları'nda altın madalya kazanmıştır.


## Kariyeri.
2004 yılında Atina'ya Olimpiyatlara katılmak üzere giderken gençler dünya rekoru elinde bulunmaktaydı. Daha 19 yaşında katıldığı olimpiyatlarda 77 kiloda olimpiyat rekoru kırarak koparma, silkme ve toplamda en iyi dereceleri yaptı. Böylece oyunlar tarihinin en genç altın madalya alan haltercisi unvanını aldı.
2006'da 75. Dünya Erkekler Halter Şampiyonası'nda 77 kiloda toplamda altın madalya kazanmış ve kariyerinde ilk defa dünya şampiyonu olmuştur. Taner Sağır, Dominik Cumhuriyeti 'nin başkenti Santo Domingo'da yapılan şampiyonada toplamda 361 kilo kaldırdı.
Çin'de düzenlenen 2008 Yaz Olimpiyatları 'nda ise yarıştığı 77 kg kategorisinde 165 kiloyu 3 hakkında da kaldıramayınca sıfır çekti.


## Kişisel hayatı.
1.70 boyunda olan ve spor akademisinde öğrenimine devam eden Taner Sağır'ın abisi Nezir Sağır da haltercidir.
# Girne Amerikan Üniversitesi
Girne Amerikan Üniversitesi (kısaca GAÜ), 1985'te Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde kurulmuş olan ilk özel üniversitedir. Üniversite kampüsü Girne, Karaoğlanoğlu'ndadır.


## Akademik birimler.
Üniversite bünyesinde bulunan fakülte ve yüksekokullar şunlardır:


### Fakülteler.
 - İşletme Fakültesi
 - Mühendislik Fakültesi 
 - Mimarlık, Tasarım ve Güzel Sanatlar Fakültesi 
 - Eğitim Fakültesi 
 - İletişim Fakültesi
 - Beşeri Bilimler Fakültesi
 - Hukuk Fakültesi
 - Eczacılık Fakültesi
 - Sağlık Bilimleri Fakültesi
 - Tıp Fakültesi
 - Siyasal Bilimler Fakültesi


### Yüksekokullar.
 - Meslek Yüksekokulu 
 - Havacılık Yüksekokulu 
 - Hemşirelik Yüksekokulu 
 - Sağlık Meslek Yüksekokulu 
 - Denizcilik ve Ulaştırma Yüksekokulu
 - Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu
 - Sahne Sanatları Yüksekokulu
 - Sufi Akademi
Üniversite'de "Freedom, Millenium, Spectrum, Techopark ve Smarth Health" gibi isimler binalara verilmiştir.


## Dış ilişkileri.
Kafkasya Üniversiteler Birliği'nin üyesidir.
# Éomer
 - YÖNLENDİRME 
Éomer, Tolkien evreninde hayali kahraman.
Rohan orduları komutanı Eomund ve Kral Theoden'in kız kardeşi olan Theodwyn'in oğludur. Eomer'in Eowyn adlı kendisinden dört yaş küçük kız kardeşi vardır.
Daha 26 yaşındayken, Rohirrimlerin 3. komutanı oldu ve Rohan'lı binicileri komuta etti. Gençlik yılları, Rohan için çok zor geçen yıllardı. Rohan insanları, kuzeyden gelen Ork'lar tarafından tehdit ediliyordu.Bu süre içerisinde, kralın sözde danışmanı Galmod oğlu Grima, Saruman'ın casusu olarak, kralı tamamen etkisi altına almıştı.
3. çağda, 25 Şubat 3019'da, "Fords of Isen" adı verilen çarpışmada, Kral Theoden'in oğlu ve vârisi Theodred'in Saruman'ın güçleri tarafından öldürülmesi, Eomer'i kralın doğal varisi haline getirdi. Bundan 5 gün sonra, Éomer'in Riddermark bölgesinde 3 yabancıya rastlaması, Rohan'ın kaderini değiştirecekti. Bu 3 yabancı, Aragorn, Legolas ve Gimli'ydi. Eomer'in, ümitlerini kaybetmiş 3 kahramana yardımcı olması, Rohan'ın gelecekteki zaferinin habercisi oldu.
Birkaç gün sonra, Gandalf, Edoras'a gelerek Kral Theoden'i, kendisini saran büyüden kurtararak uyandırdı. Rohirrim savaşa hazırlandı, Fords of Isen'in 2. savaşında da yenilmelerine rağmen, Battle of Hornburg'da Fangorn'lu Entlerin lideri Ağaçsakal (Treebeard) ve entler yardımıyla yardımıyla Saruman'ın ordularını bozguna uğrattılar.
Eomer, Kral Theoden'le beraber Minas Tirith'e yardıma giderek Pelennor çayırlarında Sauron'un ordularına karşı savaştı. Bu süre içerisinde Éowyn, Edoras'ı yönetmek yerine Minas Trith'e geldi ve Buçukluk Merry yardımıyla Cadı-Kral'ı (Witch-King) öldürdü.
Theoden'in savaş sırasında ölmesiyle, Éomer Rohan kralı oldu. Kendini Minas Trith surlarından atan Gondor Vekilharç Hükümdarı Denethor'un ölmesiyle kral olan Aragorn ile birlikte yüzük taşıyıcısının Mordor'daki yollarını açmak için Kara Kapılar'a Rohirrim'le birlikte at sürdü. Burada ölümüne savaştı ve yüzük taşıyıcısının yüzüğü Hüküm Dağı'un alev çatlaklarına atmasıyla tüm kötülük yok oldu.
Eomer, kral olduğunda 28 yaşındaydı. Rohirrim'i 65 yıl yönetti. Gondor'la büyük bir dostluk ve ittifak içinde yaşadı. Hükümdarlığı sırasındaki bolluk ve barış ortamı nedeniyle ona "Eadig" (Blessed=kutsanmış) adı verildi. Dol Amroth Prensi İmrahil'in kızı Lothiriel ile evliliğinden Elfwine isimli bir oğlu oldu.
# Lefke Avrupa Üniversitesi
Lefke Avrupa Üniversitesi, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde bulunan bir vakıf üniversitesidir. Üniversite, 1989 yılında Kıbrıs Bilim Vakfı tarafından kurulmuş, 1990 yılında faaliyete geçmiştir. Üniversite bünyesinde 77 Lisans ve Yüksekokul, 38 yüksek lisans ve doktora programları bulunmaktadır. Üniversite sunulan programlar YÖK tarafından tanınmaktadır.
Lefke Avrupa Üniversitesi, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin batısındaki Lefke kentinde bulunmaktadır.
Kampüs içerisinde öğrencilerin spor aktiviteleri için Dr. Fazıl Küçük Spor Merkezi bulunmaktadır.
# Richard Smalley
Richard Errett Smalley (6 Haziran 1943 - 28 Ekim 2005), nanoteknolojinin kurucuları arasında sayılan Amerikalı kimya, fizik ve gökbilimi profesörüdür.
1996 yılında, buckminsterfullerene ("buckyballs") adı verilen yeni bir karbon türü buluşundan ötürü, Robert Curl ve Harold Kroto ile birlikte Kimya dalında Nobel Ödülünü kazandı. "Gelecek 50 Yılda İnsanlığın En Büyük On Sorunu" adıyla yaptığı çalışması çokça referans alınmaktadır. Buna göre en büyük on sorun:
  - Enerji
  - Su
  - Gıda
  - Çevre
  - Yoksulluk
  - Savaş- terörizm
  - Hastalık
  - Eğitim
  - Demokrasi
  - Nüfus
# Doğu lejyonları
Doğu lejyonları (Ostlegionen; kumandanlığı: Kommandeur der Ostlegionen), II. Dünya Savaşı sırasında, Nazi Almanyası saflarında işbirliği yaparak savaşan ve doğu halklarından oluşan lejyonlar.


## Birimler.
### Türkistan Lejyonu.
Türkistan Lejyonu, Özbekler, Kazaklar, Kırgızlar, Türkmenler, Karakalpaklar, Balkarlar, Karaçaylar, Azeriler, Dağıstanlılar, İnguşlar, Çeçenler olmak üzere Müslüman halklardan oluşturulmuştur.
Toplama merkezi: Legionowo
Türkistan Lejyonu mensupları için "Yani Turkestan" ("Yeni Türkistan") gazetesi, "Milli Turkestan" ("Milli Türkistan") ve "Milli Edabiat" ("Milli Edebiyat") dergisi yayımlanmıştır.
1942 yılının sonuna doğru 450., 452., 781., 782., 783. ve 784. tabur olmak üzere altı tabur, 1943 yılının başlarında 785., 786., 787., 788. ve 789. tabur olmak üzere beş tabur, 1943 yılının ikinci yarısında ise 790., 791. ve 792. tabur olmak üzere üç tabur kurulmuştur.


### Kafkas Müslüman Lejyonu.
Toplama merkezi: Jedlnia
Kafkas Müslüman Lajyonu'nun adı 2 Ağustos 1942'de Azerbaycanlı lejyonu olarak değiştirilmiştir.
1942 yılının sonuna doğru 804. ve 805. tabur olmak üzere iki tabur, 1943 yılının başlarında 806., 807., 817. ve 818. tabur olmak üzere dört tabur, 1943 yılının ikinci yarısında ise 819. ve 820. tabur olmak üzere iki tabur kurulmuştur.


### Kuzey Kafkasya Lejyonu.
Toplama merkezi: Wesoła
1942 yılının sonuna doğru 800., 801. ve 802. tabur olmak üzere üç tabur, 1943 yılının başlarında 803. tabur, 835., 836. ve 837. olmak üzere üç tabur kurulmuştur.


### Gürcü Lejyonu.
Toplama merkezi: Krussen (Kruszyna)
1942 yılının sonuna doğru 495. ve 496. olmak üzere iki tabur, 1943 yılının başlarında 797., 798., 799. ve 822. tabur olmak üzere dört tabur, 1943 yılının ikinci yarısında ise 823. ve 824. tabur olmak üzere iki tabur kurulmuştur.


### Ermeni Lejyonu.
Toplama merkezi: Puławy
Ermeniler, başta kafkaslarda olmak üzere, yaşadıkları bütün coğrafyalardan gönüllü olarak Nazi Almanyası Ordusuna katılmıştır. Dro Kanayan isimli bir Ermeni de, bu gruplara öncülük etmiştir. Gönüllü olarak yaklaşık 22 tabur, yani 20.000 den fazla Ermeni, gönüllü olarak Nazi Ordusuna katılmıştır. Sovyetlere karşı bir kutup olan Nazi Almanyasına katılan çeşit çeşit halklardan ziyade, bu gönüllüler saf Aryan Irkı fikrini benimsemekten ötürü böyle bir akıma dahil olmuşlardır.


### İdil-Ural Lejyonu.
Toplama merkezi: Jedlnia
İdil-Ural lejyonu,Tatarlar,Çuvaşlar,Udmurtlar ve Mariler gibi Volga çevresi halklarından oluşmuştur.
1943 yılının başlarında 825., 826. ve 827. tabur olmak üzere üç tabur, 1943 yılının ikinci yarısında 828. ve 831. tabur olmak üzere iki tabur kurulmuştur.


## Tablo.
cf. Slavlar
# ISM
ISM (industrial, scientific and medical) veya Türkiye'deki adıyla SBT (sınai, bilimsel ve tıbbi cihaz) bandı, birçok ülkede telsiz iletişimi için sertifika veya lisansa gerek olmadan belirli bir çıkış gücü sınırlamasına uyarak, üzerinden yayın yapılabilen banttır.


## Yönetmelikler.
### Türkiye.
Türkiye'de geçerli Kısa Mesafe Erişimli Telsiz Yönetmeliği'ne göre geçerli frekanslar (ISM bantları ve diğer genel amaçlı kısa menzil / düşük güçlü bantlar dahil) aşağıdaki gibidir:
  - 6765–6795 kHz
  - 13.553- 13.567 MHz
  - 26.957-27.283 MHz
  - 40.660-40.700 MHz
  - 433.050-434.790 MHz
  - 2400-2483.5 MHz
  - 5725-5875 MHz
  - 24.00-24.25 GHz
  - 61.0-61.5 GHz
  - 122–123 GHz
  - 244–246 GHz
# Diplomatik nota
Diplomatik nota, dış politikada bir devletin başka bir devlete siyasi sorunlar, iş birliği önerileri, anlaşma teklifleri, bilgilendirme ve benzeri konularla ilgili olarak yolladığı yazılara denir.


## Türleri.
  - Sözlü Nota, Şifahi Nota (Note Verbale): Üçüncü şahıstan üçüncü şahsa yazılan ve imza bulunmayan nota türüdür. Bu notalarda yalnızca paraf bulunur. Bilgi istemek üzere bir büyükelçilikten bulunduğu ülkenin Dışişleri Bakanlığına yazılan notalar, devletin belli konularda bilgi vermek için gönderdiği memorandum ve bir ülke tarafından kabul edilen büyükelçi için verilen agreman "note verbale" biçiminde kaleme alınır.
  - Yazılı Nota (Note Signee): Birinci şahıstan birinci şahsa gönderilen ve gönderen tarafından imzalanan nota türüdür. Bir büyükelçiye atandığı ülkenin devlet başkanına sunulmak üzere verilen güven mektubu, nota değişimi yoluyla yapılan anlaşmalar ve taraflardan birinin bir konu üzerindeki nihai pozisyonunu ortaya koyan ültimatom niteliğindeki notalar "note signee" biçiminde yazılır.
# Neoplastisizm
Neoplastisizm, Piet Mondrian'ın kurduğu, ilkel renkler ve basit geometrik biçimler arasındaki ilişkileri araştıran akım. Neoplastisizm, Kübizm'den çıkmıştır ve Mondrian'ın 1912'den 1917'ye kadar süren kuramsal ve plastik araştırmalarının sonucudur. Dik açı ile üç ilkel renk (mavi, sarı, kırmızı) ve renk sayılmayan siyah, beyaz, gri Neoplastisizm'in öğeleridir. Neoplastisizm daha sonra geometrik soyutlamanın kökeni olmuştur. Avrupa Rasyonalizmi'nin biçim anlayışı Neoplastitizm'e dayanır.
# Keraitler
 - YÖNLENDİRME 
Keraitler veya Kereyler (Çince: 克烈, kè liè Farsça: كرايت Kirāyt), Bugünkü Moğolistan'ın güney batı kısmında yaşamış göçebe bir topluluk. Cengiz Han'ın müttefiki boylardan biri ve en güçlüsüdür.
Moğol olduklarını düşünenlerin yanı sıra Uygur alfabesini kullandıkları için ve Kerait yöneticilerinin adları ve unvanlarından dolayı Türk oldukları düşünenler de vardır. Nasturi Hristiyanlığı benimsemişlerdir.
Bilinen liderleri Tuğrul Han aynı zamanda "Wang Han" unvanı taşıyordu.
İlhanlıların ilk hanı olan Hülagû Han'ın eşi Dokuz Hatun da Keraitlerdendi.
# Eşref Apak
Eşref Apak (d. 3 Ocak 1982, Kalecik), Türk çekiç atma sporcusu. Şu anda Enka adına yarışmaktadır.


## Hayatı.
2004 yılında Atina'da yapılan Olimpiyatları dördüncü olarak tamamlayan Apak, üçüncü olan Macar atlet Adrián Annus'un dopingli çıkması ile bronz madalya alma hakkını kazandı. Ancak 2004'ten sonra doping suçları nedeniyle spordan uzaklaştırıldığı için Uluslararası Olimpiyat Komitesi (IOC) gümüş ve bronz madalyaları vermeme kararı aldı.
2005 yılında İspanya'nın Almería kentinde yapılan Akdeniz Oyunları'na katıldı ve 77,88 metre atarak altın madalya kazandı.
Üst düzey bir turnuvada iyi bir derece elde etmek için gerekli olan 80 metre üstü atma başarısına ulaştığı takdirde çok daha başarılı sonuçlar elde edeceğini iddia eden Apak, 4 Haziran 2005'te Cezmi Or anısına yapılan müsabakalarda 81,45 m. atarak hem kendisini en iyi derecesini elde etti, hem de Türkiye rekoru kırdı.
Apak; doping kontrolleri sonucu yasak madde kullandığı gerekçesiyle Türkiye Atletizm Federasyonu tarafından Ağustos 2013'te iki yıl spordan men edildi.
2021 yılında Smederevo'daki Balkan Şampiyonasını 74.60m ile kazandı. Tokyo 2020 ile birlikte beşinci kez olimpiyatlara katılım hakkı elde etti. 2008, 2012 ve 2016 olimpiyatlarında finallere kalamayan sporcu, 2020 Tokyo Olimpiyatlarında finallere kaldı ve 76.71 metrelik atışla yarışı 9. sırada tamamladı.
Apak, 2001'de, 2008'den 2011'e kadar ve 2013, 2018 ve 2021'de çekiç atmada Türkiye şampiyonu oldu.
# Cezmi Or
Cezmi Or (d. 1921, İstanbul - ö. 13 Aralık 1945), kısa mesafede yarışmış Türk atlettir.
Cezmi Or, atletizme 1939 yılında Galatasaray Lisesi'nde başladı. 100 ve 200 metrelerde pek çok kez Türkiye rekoru kırdı. Galatasaray Spor Kulübü sporcusuydu. Henüz 24 yaşında iken, tifoya yakalanarak ölen atlet adına, 1946'dan başlayarak kesintisiz olarak Uluslararası Cezmi Or Kupası düzenlenmektedir.
# Gollum
Gollum, J. R. R. Tolkien'in kurgusal Orta Dünya evreninde karakter.


## Yaşamı.
Gollum eski bir Hobbittir. Gollum bir zamanlar, Anduin Vadileri'ndeki Gladden Düzlükleri'nde doğmuş olan Sméagol adlı bir Ülken Hobbit idi. Üçüncü Çağ'ın 2463. yılında Sméagol'ün kuzeni Déagol balık tutarken Tek Yüzük'ü buldu ve onu hemen öldüren Sméagol yüzüğü ele geçirdi. Yüzüğün gücü Sméagol'ün yaşam süresini uzattıysa da, onu tanınmaz hale getirdi. Bundan sonra konuşurken çıkardığı çirkin, mideden gelen sesler yüzünden "Gollum" adıyla tanındı. Işıktan korkan hayaletimsi bir yaratık haline geldi ve pis cinayetler işleyerek ve kirli etler yiyerek yaşadı. Yalnızca derin mağaraların karanlık yeraltı göllerinde huzur buldu. Derisi tüysüz, kara renkli ve nemli, bedeni ise zayıf ve kemikli bir hal aldı. Başı bir kafatasına benzedi, gözleri ise bir balığınkiler gibi yuvalarından fırladı. Dişleri Orklar'ınki gibi uzadı ve Hobbit ayakları düzleşerek perdeli hale geldi. Neredeyse beş yüz yıl boyunca Gollum, Dumanlı Dağlar'ın altındaki mağaralarda gizlenerek yaşadı.
Daha sonra 2941 yılında Gollum'un mağarasına bir kader ziyareti yapan Bilbo Baggins, Tek Yüzük'ü ele geçirdi. 3019 yılında Gollum sonunda yeni Yüzük Taşıyıcısı Frodo Baggins'i yakaladı fakat yenemedi. Gollum eski Sméagol olmakta, Frodo Baggins sayesinde onunla geçirdiği zamanda umutlanmıştı o eski Sméagol olmak için zihnindeki Gollum'la sürekli iyilik ve kötülük adına yarıştı fakat zihnini yenemedi ve yüzüğün hükmü altındaki aciz bir yaratık olmaya devam etti. Sméagol olmak için Frodo ve Sam'in isteği Mordor'a gitmeyi ve onlara yolu göstermeyi bu iyilikle sonuçlandıracağını düşündü ama üzerinde zihni, yüzük ve Sam'in baskıları vardı ve Sméagol yine Gollum'du. Bir süre için Frodo Gollum'u evcilleştirmiş gibi göründüyse de, Gollum ihanetlerinden vazgeçmedi.
Böylece son dakikada, iyi Frodo bile Kıyamet Dağı'nda yüzüğün gücünün etkisine girdiği sırada Gollum, Kıyamet Yarıkları'nın kenarında yüzük taşıyıcısına saldırdı. Tüm kötü gücünü bir araya toplayarak, Frodo'nun parmağını ısırıp kopardı ve yüzüğü ele geçirdi. Fakat tam da bu zafer anında dengesini kaybederek değerli ganimeti ile birlikte yeryüzünün ateşli karnına düşerek yok oldu.


## Sinemada Gollum.
Beyaz perdede Gollum karakteri Peter Jackson'ın "Yüzüklerin Efendisi" üçlemesinde ve yine Jackson'ın yapımında Andy Serkis tarafından canlandırıldı.
Mayıs 2024'te Gollum'a odaklanacak "The Hunt for Gollum" filmi tanıtıldı. Andy Serkis'in yöneteceği bu yapımda Jackson'ın ise yapımcı koltuğuna geçeceği duyuruldu. Jackson, yeni Yüzüklerin Efendisi filmini seçerken Gollum'da karar kılmalarının gerekçesini karakterin kendisini her zaman büyülediğini dile getirerek açıkladı.
# İmrahil
İmrahil, Tolkien evreninde kurgusal kahramandır. Üçüncü Çağın 2955. yılında doğmuştur. Numenor dilinde (Adunaic) olduğunu bilmemize rağmen adının anlamı meçhuldür.Finduilas ve Ivriniel isimli iki kız kardeşi vardır. İmrahil'in kız kardeşi Finduilas, Gondor Vekilharç Hükümdarı II.Denethor ile evlenecek olan kişidir. Bu evlilikten yeğenleri Boromir ve Faramir doğmuştur. Ayrıca İmrahil'in babası, II.Denethor'un babası olan II.Ecthelion'un hükümdarlığı zamanındaki Dol Amroth prensliğini yapmış olan Prens Adrahil'dir.
Imrahil ve Dol Amroth prensliğinin geçmişi açık değildir. Imrahil'in; Erchirion, Amrothos ve sonradan Dol-Amroth prensi olacak olan Elphir isimli 3 oğlu; ve daha sonradan Rohan Kralı Eomer ile evlenecek olan Lothiriel isimli bir kızı vardır. Oğlu Elphir'den sonra Dol Amroth prensi olacak Alphros isimli bir torunu vardır.
Dol-Amroth'lular insandılar ama Elf kanı taşıdıkları da söylenir. Anlatılanlara göre ilk Dol-Amroth prensi Galador yarım elftir. Babası bir Numenorean olan Imrazor, Annesi ise bir elf olan Mithrellas dır. Dol Amroth Prenslerinin elf kanı buradan gelir. İlk prens Galador'dan Imrahil e varıncaya kadar Dol-Amroth prensliği 21 kuşak geçirmiştir.
Imrahil; Yüzük savaşı sırasında Minas Tirith'e, Dol Amroth'tan şovalyeleri ile yardıma gelmiştir ve Minas Trith kuşatmasında bulunmuştur. Rohan ordusunun Minas Tirith kuşatmasına yardıma gelmesiyle o da tüm Gondor askerlerini Minas Tirith kapısından çıkararak meydana sürmüş ve Pelennor Çayırları Savaşında bulunmuştur. Pelennor zaferinden sonra Gondor Kralı olan Aragorn Elessar II ile Mordor'a yürümüştür ve Kara Kapı önlerinde cesurca savaşmıştır. Imrahil soylu ve Kralına sadık olarak 100 yıl yaşamış ve Dördüncü Çağ'ın 34 yılında ölmüştür.
# Mycobacterium tuberculosis
 - YÖNLENDİRME 
Mycobacterium tuberculosis, verem (tüberküloz) hastalığına yol açan bakteridir.
İlk defa 24 Mart 1882 yılında Robert Koch tarafından tanımlanmıştr. Koch bu keşfi için 1905 yılında tıp alanında Nobel Ödülünü almıştır. "Mycobacterium tuberculosis"in genomu 1999 yılında çözülmüştür.


## Özellikleri.
  - Yavaş büyüyen bir bakteridir. Her 18 saatte bir bölünür (pek çok diğer bakteri 1 saat veya daha az zamanda bölünür).
  - Kültürünün ¨negatif¨ olması için 6-8 hafta beklenmesi gerekir.
  - Löwenstein-Jensen besiyerinde yetiştirilebilir. Bu özel besi yeri yumurta ve patates gibi farklı içeriklere sahiptir.
  - "M. tuberculosis" zorunlu aerobdur.
  - Bakterinin hücre duvarında 3 farklı uzun zincirli lipid bulunur. Bunlar, mikolik asit, wax D ve kazeöz nekrozda rol oynayan fosfatidlerdir.
  - "M. tuberculosis"in belirlenmesi için PPD testi yapılır. 
  - "M. tuberculosis" asit ve bazlara karşı dirençlidir. Örneklerdeki "M. tuberculosis" konstantrasyonunu artırmak için sodyum hidroksit kullanılır. Bu madde diğer canlı hücre ve bakterileri yok ederken "M. tuberculosis"e zarar vermez.
  - "M. tuberculosis" susuz koşullara dayanıklıdır ve kuru balgamda hayatta kalabilir. Bu özelliği bulaşıcılığını arttırır.
  - Pek çok ¨MDR¨ "M. tuberculosis" suşu tespit edilmiştir. ¨MDR¨ "Çoklu ilaç dayanıklılığı olan" bakteri demektir. Bu suşların izoniazide dayanıklı olmaları dünya çapında problem teşkil etmektedir.
# Analog (biyoloji)
Analog, kökenlerinin benzer olmasına gerek olmaksızın aynı görevi gören organlar.
Evrimsel gelişim aşamasında canlıların yaşadıkları ortama göre seçilimlerinin gerçekleştiği göz önüne alındığında, analog organların gelişimi için benzer yaşam alanları ya da ihtiyaçlar gerekmektedir. Analog organlara verilebilecek örnekler midyedeki ve balıklardaki solungaçlardır. Bu iki organ da sudaki oksijeni vücuda almakta görevlidir ancak ikisinin de embriyonik gelişimleri ve kökleri birbirinden farklıdır.
Analog organlar, evrim tartışmalarında uzun süre karşı görüşlere yol açmıştır. Lamarck tarafından savunulan teze göre analog organların oluşumu, canlıların ihtiyaçları olduğu için gerçekleşmiştir. Ancak ihtiyaçların moleküler evrimi tetiklemesi tezi Darwin´in Doğal Seçilim teziyle çürütülmüştür. Darwin´e göre analog organların oluşumu isteğe bağlı değil ancak doğal çeşitliliğin icinden, ortama en uygun olanların secilmesi yoluyla gerçekleşir. Midye ve balık örneklerindeki gibi, suda yaşayan canlıların çevresel etkileşimleri, bu canlılarda solungaç oluşumunu evrimsel olarak seçmiştir.
# Blastosöl
Blastosöl, embriyonik gelişimin blastula devresinde, dış tabakadaki hücrelerin içeriye doğru bir girinti yapması sonucu oluşan, ilkin vücut boşluğu. Bu safhada, tüm hücreler aynı büyüklüktedir ve blastula hücreleri bölünmelerini yavaşlatırlar. Tüm hücreler içte blastosöl, dışta da hyalin zarla temas içindedir. Çeşitli hücre bağları blastula hücrelerini blastosöl etrafında sızdırmaz bir küre haline getirir. Hücreler bölünmeye devam ettikçe, blastula bir hücre kalınlığına geriler ve genişler. Bu işlem, blastula hücrelerinin üstteki hyalin tabakasına eklemlenmesi ve blastosölü genişleten su alımı ile gerçekleşir.
# Ellen DeGeneres
Ellen Lee DeGeneres (d. 26 Ocak 1958; Metairie, Louisiana) Amerikalı oyuncu, sunucu ve yapımcı.


## Hayatı.
Ellen Lee DeGeneres, 26 Ocak 1958 yılında Metairie, Louisiana'da dünyaya geldi ve orada büyüdü. 15–16 yaşlarındayken üvey babası tarafından tacize uğradı. Mayıs 1976 yılında liseden mezun oldu. 1980'lerin başında ülke çapında turnelere çıktı. 1997 yılında lezbiyen olduğunu açıkladı. 2000 yılında Alexandra Hedison ile çıkmaya başladı. 2004 yılında Alexandra Hedison ile ayrıldı ve ayrılıkları basına duyurulduktan sonra The Advocate dergisine kapak oldu. 2008 yılında Portia de Rossi ile evlendi.


## Bibliyografi.
  - 1995 – My Point... And I Do Have One
  - 2003 – The Funny Thing Is...
  - 2011 – Seriously... I'm Kidding
  - 2015 – Home
# Faramir
 - YÖNLENDİRME 
Faramir, Tolkien'in kurgusal Orta Dünya evreninde kahraman.
Üçüncü Çağ'ın 2983 yılında Minas Tirith'te doğan Faramir, Gondor'un son hükümdar vekilharcı Echtelion oğlu Denethor'un küçük oğludur. Annesi, Dol Amroth prensi Adrahil'in kızı Finduilas'tı.


## Yüzük Savaşı'ndaki konumu.
Faramir, o doğduğundan beri ilk defa ciddi bir saldırı yapan Sauron'un Osgiliath'a saldırısını başarı ile savundu. Abisi Boromir o sırada Osgiliath'ta değildi. Ama Cadı Kral'ın gelmesi ile durum değişti ve faramir yenilmeye başladı. Ama abisinin yardıma gelmesiyle Cadı Kral ve orduları yenildi ve Cadı Kral, Mordor'un karakolu durumundaki kalesi, Minas Morgul'a çekildi.
Faramir'in babası Denethor, Boromir'in gördüğü Tek Yüzük'le ilgili rüyalar nedeniyle Elrond'un divanına abisini yollamıştır. Faramir, kendisi gitmek istemiştir ama abisi ona göre bedence daha güçlüydü bu yüzden de o gitti. Ağabeyini her zaman sevmişti. Çünkü abisi ona her zaman saygı duyardı. Daha sonra abisinin Ayrıkvadi'de Yüzük'ü yok etmek için kurulan kardeşliğe katıldığını duydu.
Boromir'in öldürüldüğünde Faramir Ithilien'de bulunuyordu ve ağabeyinin öldüğünü, onun nehir boyunca giden ölüsünün koyulduğu sandalda görünce anladı. Burada, bir Haradrim ordusunu, Mordor'a giderken pusuya düşürdü ve orduları dağıttı. Bu esnada aynı yoldan geçen yüzük taşıyıcısı Frodo ve yardımcısı Samwise'i esir aldı. Onlardan Boromir'in ölümünün tüm ayrıntılarını öğrendi. Abisi yüzüğü almak istemişti, daha sonra Merry ve Peregrin adlı iki buçukluğu korurken uruklar tarafından öldürülmüştü. Faramir, yüzüğü alıkoymaktan vazgeçti Frodo'nun gitmesine izin verdi.
Yüzük Taşıyıcısı'nı yolladıktan sonra Faramir, Osgiliath'a yapılan saldırının savunulmasına yardıma gitti. Orada büyük bir zafer kazandı. Abisinin koruduğu bölge olan Osgiliath'ı, Ithilien'le eşzamanlı olarak korumaya başladı. Mordor saldırısına rağmen babasının "Oradan ayrılmayın!" emri sebebiyle orada kaldı ve ölümle yüz yüze geldi. Burada Nazgûlların efendisi olan Cadı Kral ile karşılaştı. Nazgûl Efendisi tarafından zehirlendi ve ölmek üzere olan bedeni Minas Tirith'e dayısı ve Dol Amroth efendisi İmrahil tarafından kargaşadan kurtarıldı.
Faramir çok ağır yaralanmıştı. Bunun üzerine Denethor delirerek komadaki Faramir'i kendisi ile birlikte yakmaya çalıştıysa da,Gandalf, Peregrin ve kule muhafızı Beregond, Faramir'i kurtarmayı başardı. Gondor müstakbel kralı Aragorn'un sığayıcı elleri ise Faramir'i, Cadı Kral'ın "Kara Nefesi"nin neden olduğu ölüm benzeri uykudan uyandırdı.
İyileşen Faramir, Rohan'ın Kalkan Kızı Éowyn'e âşık oldu. Çift, Yüzük Savaşı'ndan sonra evlendi ve Faramir Dördüncü Çağ 82'de Gondor Vekilharcı, Ithilien Prensi ve Emyn Arnen Efendisi unvanlarıyla hayata veda etti. Elboron adında bir oğlu oldu ve ondan sonra tüm unvanları oğlu Elboron'a kaldı.
# İbotenik asit
İbotenik asit, "Amanita muscaria" ve "Amanita pantherina" gibi mantarlarda bulunan uygun dozlarda alınmadığında zehirli ve psikoaktif bir amino asittir. Kimyasal formülü "α-amino-3-hidroksi-5-soksazol asetik asit" tir.
İbotenik asit, hayvanlarda Glutamik asit'in etkilerini taklit eder; motor depresyon, ataksi, davranış ve algılama değişiklikleri gibi. Müsimol (3-hydroxy-5-amino methylisoxazole) ibotenik asitin dekarboksile olmuş halidir ve insanlarda merkezi sinir sistemi nörotransmiterlerinin inhibe eden GABA (g-amino butirik asit) nın davranışlarını taklit eder.
# Müsimol
Müskimol (pantherin, agarin olarak da bilinir), "Amanita muscaria" ve "Amanita pantherina" gibi mantarlarda bulunan uygun dozlarda alınmadığında zehirli ve psikoaktif bir kimyasaldır. İbotenik asitin dekarboksilasyonu sonucunda ortaya çıkar. GABAA reseptörlerinin spesifik bir agonistidir.
# Agonist
Agonist hücre reseptörlerine bağlanarak hücrede bir tepki oluşturan bileşiklerdir. Agonistler genelde doğal olarak bulunan maddelerin davranışlarını taklit ederler.
Agonistler eylem oluşturur, buna karşın antagonist bileşikler ise bir eylemin oluşumunu engellerler. Vücut kimyasının ve farmakolojinin anahtar elemanlarındandır.
"Bu metabolitler, hem vazokonstriksiyon yaparak, hem de diğer agonistlerin etkisini arttırarak agregasyonu kuvvetlendirirler." - Tıp fakültesi notundan alınan bu bilgide ise konu içeriğinde olan araşidonik asit metabolitlerin hücre membranında diğer maddeler yani onunla benzer ya da zıt etki yaratan maddelerden bahsetmiştir. Bunlardan eylem oluşturan benzer maddelerden "agonist" ifadesiyle dile getirmiştir. Biyolojik aktivite oluşturan endojen veya eksojen kaynaklı olabilirler.
Agonist kelimesi Latincedeki "agnista" (yarışçı) kelimesinden gelir. Bu kelime de eski Yunancadaki "agn" (yarışma) kelimesinden gelmiştir.
# Osgiliath
Osgiliath, J. R. R. Tolkien'in kurgusal Orta Dünya evreninde bir kent.
Osgiliath, Gondor'un ilk başkentidir ve Güneşin İkinci Çağı'nın sonlarına doğru kurulmuştur. Osgiliath'a aynı zamanda "Citadel of Star" (Yıldız kalesi) de denirdi. Minas Anor ve Minas Ithil kentleri arasında Anduin ırmağı üzerinde kurulmuştu. Uzun yıllar boyunca Gondor'un başkenti oldu. Ancak sonra Mordor'dan çıkan Witch King komutasındaki orduların ısrarlı saldırıları sonucunda yıldan yıla cılızladı. 1636 yılındaki büyük salgından sonra kraliyet ailesi sonradan Minas Tirith adını alacak Minas Anor'a taşındılar burası yeni başkent oldu. Sonraki yıllar Osgiliath için çok parlak değildir. Her ne kadar artık boşaltılmaya yüz tutmuş da olsa Osgiliath stratejik önemi olan bir kentti ve Yüzük Savaşı'na kadar savunulmaya devam etti. Ancak bu en sonunda kentin düşmesini engelleyemedi. Sauron'un gönderdiği ordu Osgiliath Savaşında burayı işgal etti. Daha sonra Vekilharç Denethor oğlu Faramir geri çekilirken ağır bir şekilde yaralandı. Sauron'un yok edilmesinden sonra Osgiliath tekrar ele geçirildi. Eldarion döneminde başkent Minas Tirith'den Osgiliath'a taşındı.
# Dol Guldur
Dol Guldur, J. R. R. Tolkien'in kurgusal Orta Dünya evreninde kale-kent.
Üçüncü Çağ'da Kuyutorman'ın güneyinde inşa edilen ve Sauron tarafından kullanılıp kötü güçlerin yayıldığı kaleye verilen addır. İkinci Çağ'da Isildur'un parmağından Tek Yüzük'ü kesmesiyle bir süre ortadan yiten Sauron tekrar Dol-Guldur'da ortaya çıkmıştır. Uzun süre bu bölgede güçlenmiş ve Mordor'un gelişi için hazırlanmasını yönetmiştir. 2063 yılında Gandalf bölgeye gelmiş ve buradaki kötü gücü araştırmıştır. Gandalf Dol-Guldur'da ki gücün Sauron olduğunu tahmin etse de yeterli kanıtları bulamamıştır. Gandalf 2850 yılında tekrar Dol-Guldur'a gitmiş ve bu kez kötü gücün Sauron olduğundan emin olarak dönmüştür. Sauron, Ak Divan'ın yönettiği saldırı sonucunda kaçarak Doğu'ya saklanmış, ardından Mordor'da kendini açığa çıkarmıştır. Ama Dol-Guldur'u tamamen boşaltmamış ve Dol Guldur'un komutasını nazgûllere bırakmıştır. Yüzük Savaşları sırasında Dol Guldur orduları Lothlorien ve Ormanlık Diyar topraklarına saldırdılar ancak yenilgiye uğratıldılar. Sauron'un yok edilişinin ardından Celeborn, Dol Guldur'u ele geçirdi ve içindeki tüm kötülükleri temizledi.
# Türkiye Biyogüvenlik Protokolü
Türkiye´de biyogüvenlikle ilgili bir protokol Çevre Bakanlığı tarafından yürürlüğe konmuştur. Bu protokolün tanımlamaları ve düzenlemeleri şunlardır:
Çağdaş biyoteknoloji, rekombinant DNA, nükleik asitlerin hücre veya organellere doğrudan enjeksiyonu, farklı taksonomik gruplar arasında uygulanan hücre füzyonu gibi doğal fizyolojik üreme- çoğalma ve rekombinasyon engellerini ortadan kaldıran ve klasik ıslah ve seleksiyon yöntemlerince kullanılmayan in vitro nükleik asit tekniklerinin tamamı olarak tanımlanmaktadır.
# Biyogüvenlik
Biyogüvenlik, biyoteknolojik çalışmaların, doğayı ve insan yaşamını etkilememesi için ülkelerce yasal denetim altina alınması işlemi. Türkiye'de biyogüvenlikle ilgili bir protokol Türkiye Biyogüvenlik Protokolü adı altında Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yürürlüğe konmuştur.


## Hayvansal üretimde biyogüvenlik.
Hastalıkların çiftliğe girmesinin sınırlandırılması ve patojen etkenlerin üniteler arası geçişini engellemesi adına yapılan bir dizi yatırım ve koruma programıdır. Bir işletmeye giren herhangi bir enfeksiyöz hastalık o işletmenin nakit akışı ve etkilenen hayvan türleri üzerinde çok tahripkar bir etki yapabilir. Pseudorabies, tüberküloz, paratüberküloz ve brucella hastalığı bu tür hastalıklara birkaç örnektir. Eğer bu hastalıklar çıkarsa işletmenin nakit akım sistemi hızla kilitlenebilir.Risk içeren noktalara "kontrol noktaları" denir.
# Mara Meimaridi
Mara Meimaridi, Yunanistan'da 2001 yılında yayınlanan ilk romanı İzmir Büyücüleri ile ülkesinde ve pek çok başka ülkede üne kavuşmuş bir Yunan yazardır. Aslen antropoloji konusunda Atina Üniversitesi'nde öğretim görevlisidir.
Kastella'da doğmuş ve büyümüştür. İlk olarak Atina Üniversitesi Felsefe Bölümü'nü bitirmiştir. Öğrenciliğinde bazı arkeolojik kazılarda görev almış, aynı zamanda turizm rehberliği okulundan mezun olmuştur. Paris'te Sorbonne Üniversitesi'nde Arkeoloji üzerine yüksek lisans yaparken biyoloji ve tıp antropolojisi ile de ilgilenmiştir. Fransa Jussieu - Ecole de Medicine de Saints Peres tıp okulundan iyi derecelerle mezun olmuştur. Yunanistan'a döndükten sonra Avdira kazılarına katılarak iskelet yapılarını incelemiştir. Çocuk sağlığı, Aya Sofya Çocuk Hastanesi Pedagoji Bölümü gibi çocuk sağlığıyla ilgili yerlerde uzun süre çalışmıştır. En önemli araştırması olan 'Çocuk gelişiminde etnik kalıplar' Yunanistan'da bugün halen çocuk sağlığıyla ilgili kitaplarda kaynak olarak kullanılmaktadır. Atina Üniversitesinde Radyoloji araştırması yaparak 'Yunan çocuklarının gelişme karakterleri' adlı tezini hazırlamıştır. Birçok araştırması tıp dergilerinde yayınlanmıştır. Son yıllarda öncelikle beslenme alanında yazılar yazarken, bir taraftan da UMD Amerikan Üniversitesi'nde evrenbilimi ve astrofizik eğitimine devam etmektedir.
İlk romanı İzmir Büyücüleri 19. yüzyıl sonlarının kozmopolit İzmir'inde yaşamış Katina adlı bir Rum kızının bir Türk kadınından öğrendiği büyü yöntemlerini kullanarak art arda erkekleri ağına düşürüşünü ve zenginleşmesini anlatmaktadır. Kitap Yunanistan'da televizyona da uyarlanarak dizi olarak yayınlanmaya başlamıştır. Kitabın Türkçe çevirisi de 2004 yılı içinde Türkiye'de hayli sükse yapmıştır.
İzmir Büyücüleri'nin Türklüğü aşağılayıcı ifadeler içerdiği gerekçesiyle 2005 Aralığında Türk Ceza Kanunu 301. Maddesi çerçevesinde kitabın Türkiye'deki yayıncısı Literatür Yayınevi Yayın Yönetmeni Abdullah Yılmaz aleyhine Beyoğlu Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından bir dava açılmıştır.
# Berilyum
 - YÖNLENDİRME 
Berilyum, periyodik tablonun II-A grubunda yer alan toprak alkali grubundan element. Berilyum ender elementlerdendir. Yerkabuğunda ancak %0,0006 oranında bulunur. Zengin yatakları bulunmadığından, berilden elde edilir. Fransız kimyacı Louis Nicolas Vauquelin tarafından 1798'de oksit halinde bulunmuş, 1828'de, birbirlerinden bağımsız olarak, Friedrich Wöhler ve Antoine Bussy tarafından elde edilmiştir.
Alüminyumdan daha hafif, ama daha sert, erime noktası da yüksek bir element olan berilyum, metalurjide kullanılır. Ama alüminyumdan 200 kat pahalıya mal olması nedeniyle, kullanımı bilgisayar parçaları ve jiroskop yapımı, uzay teknolojisi gibi birkaç özel alanla sınırlıdır.


## Alaşımları.
En önemli berilyum alaşımı berilyumlu bakırdır. Berilyum oksitin bakırla eritilmesi ve indirgeyici kullanılır.


## Bileşikleri.
Bileşikleri genellikle renksizdir. Çözelti, kuru toz ya da buhar halinde çözünür, bileşikleri ise zehirlidir.


## İzotoplar.
Berilyumun doğada bulunan tek kararlı izotopu berilyum-9'dur. Yarı ömrü 3.000.000 yıl olan berilyum-10 ve 10−15 saniyeden daha kısa sürede kendiliğinden iki alfa parçacığına bölünen berilyum-8 gibi yapay izotopları da üretilmiştir.
# Embriyonik gelişim
Embriyonik gelişim veya embriyogenez, eşeyli üreyen canlılarda görülen ve canlının, döllenme ile doğumu ya da yumurta veya kozadan çıkmasına kadar geçen süredeki gelişimidir. Embriyonik gelişimin safhaları ve yeri canlıdan canlıya farklılık göstermekle birlikte, bu süreç genelde annenin veya annenin ürettiği bir yapı koruyuculuğunda geçer.
Hayvanlardaki embriyonik gelişimde 4 aşama görülür:
  - Döllenme
  - Biçim
  - Büyüme
  - Değişim


## Döllenme.
Bu aşamada alışılmışın dışında bir büyüklüğe sahip zigot, kendi genomunun aynısını taşıyan daha küçük hücreler üretmek amacıyla üst üste mitoz hücre bölünmelerini gerçekleştirir. Ancak ilk anda zigotun kendi genleri aktif durumda değildir (bkz: yazılım (biyoloji)). Bölünme, halen annenin daha önceden zigota döllenmemiş yumurta aracılığıyla verdiği proteinler ve haberci RNAlar (mRNA) aracılığıyla yine annenin genomunun kontrolündedir. Bölünme dönemi, blastosöl oluşumu ile sona erer.


## Biçim.
Bu aşamada, önceden bölünmüş hücreler mekansal değişimlerle kendilerini hücre kümeleri ve tabakaları haline getirir. Bu olaya gastrulasyon denir. Şekillenme sonrası hayvanlarda 4 düzlem meydana gelir:
  - Ön ve arka (anterior-posterior eksen)
  - Sırt ve karın (dorsal-ventral eksen)
  - Sol ve sağ (rostro - caudal eksen)
  - Yakın ve uzak (proximal-distal eksen)
Bu aşamada hücre katmanlarında değişim (differentiation) görülmezken, proteinlerin ve mRNAların hücreler arasında eşitsiz dağılımı sonucunda, ileride hangi hücrenin hangi hücre tipi olacağı belli olur. Bu olaya "kader belirlenmesi" (fate determination) denir.
Gastrulasyon, 3 eşey zarını oluşturur (germ layer). Bunlar;
  - Ektoderm
  - Mezoderm
  - Endodermdir.
Gastrula aşamasında, zigot artık kendi genlerini aktif hale getirir. Bu etkinliğe "orta-blastosöl geçişi" (mid-blastula transition) denir.


## Küçülme.
Zamanla embriyodaki hücreler, yetişkin canlıdaki hücre tiplerini oluştururlar. Bu olaya değişim (differentiation) denir. Bu hücre tiplerinden bazıları; sinir hücreleri, kan hücreleri ve kas hücreleridir. Bu hücreler tabakalar halinde dokuları, dokular organları, organlar da sistemleri oluştururlar. Ektodermden duyu organları, diş minesi, saç, tırnak ve sinir sistemi oluşur.


## Değişmeme.
Tüm sistemler oluştuktan sonra, hayvanların büyük bir kısmı gelişim safhasına girer. Gelişim, yeni hücrelerin ve hücreler arası sıvıların oluşmasıyla gerçekleşir.
# Zigot
Zigot, biri anneden (oosit), biri babadan (sperm) gelen iki eşey hücresinin birleşmesi (fertilizasyon) sonucu oluşan diploit hücre. Zigot, gelişiminin devamında bölünerek canlıyı oluşturur. Hayvan zigotları mitoz bölünmeyle; embriyoyu oluştururken diğer canlılarda bu dönemde mayoz bölünme gerçekleşebilir. Çoklu doğumlar, örneğin ikizler, tek zigottan (monozigotik) veya farklı zigotlardan kaynaklanabilir (dizigotik).
İnsan neslinde oluşan normal zigot 44XX veya 44XY kromozom yapısındadır. Zigot mitotik aktivite ile çoğalır ama hacmi değişmez. Oluşan 12-16 hücreli yapı blastomer adını alır. Bu yapı uterus kavitesine gelir. Bu yapının uterus kavitesine yerleşmesine implantasyon denilir. İmplantasyon, fertilizasyondan yaklaşık 6-7 gün sonra olur.


## Türleri.
### Homozigot.
Biri anneden biri babadan gelen gen çiftlerinin (Alel) genotipi farklılık göstermiyorsa bu durumda bu gen çiftlerini taşıyan canlı homozigot olarak adlandırılır. Örneğin otozom çift için homozigotluk (A harfi ile) "AA" veya "aa" şeklinde olabilir.


### Heterozigot.
Biri anneden biri babadan gelen gen çiftlerinin (Alel) genotipi farklılık gösteriyorsa bu durumda bu gen çiftlerini taşıyan canlı heterozigot olarak adlandırılır. Örneğin otozom çift için heterozigotluk (B harfi ile) "Bb" şeklindedir.
# Ece Erken
Ece Erken (d. 11 Mayıs 1978, Tekirdağ), Türk sunucu ve oyuncu.


## İlk yılları.
Sunuculuk kariyerine 12 yaşında, Kıbrıs'ta Bayrak Radyo Televizyon'da başladı. Sonra Ankara'da Radyo Vizyon'da ve Radyo Genç'te çalıştı. Ardından İstanbul'a geldi ve Kral TV'de işe başladı. Kral TV'den sonra Metropol FM, Alem FM, Show Radyo ve son olarak Radyo Viva'da çalıştı. Televizyonculukta işe ilk Star TV'de başladı. Daha sonra Kanal 6, Number One TV, Genç TV'de çalıştı.


## Kariyeri.
Show TV'de, 4 yıl boyunca yayınlanan Klip 95-96-97-98-99 programlarının sunuculuğunu yapmasıyla birlikte tanınmaya başladı. 2000 yılında TGRT kanalında "Nilgün" dizisinde başrolde oynadı. 2002 yılında "Aşk ve Gurur" dizisinde rol aldı. 2003'te "Lise Defteri" adlı dizide Nil karakterini canlandırdı, daha sonra atv'de yayımlanan Mavi Şeker adlı programın sunuculuğunu yaptı, fakat program 2009 yılı sonunda reyting nedeniyle ekranlara veda etti. atv'de Enbe Orkestrası ile birlikte Enbeyaz Geceler adlı programın sunuculuğunu yaptı. FOX'ta yayımlanan Aç Aç Kazan adlı programı sundu. 2011 yılında Kanaltürk'te Davut Güloğlu ile Hayata Gülerken adlı eğlence programını, ardından Beyaz TV'de yayımlanan "Tatlım Benim" adlı programı sundu. 2015-2017 yılları arasında TRT 1'de yayımlanan İyi Fikir programının sunuculuğunu yaptı. Beyaz TV'de hafta içi yayınlanan "Söylemezsen Olmaz" adlı programda 2018-2020 yılları arasında Bircan Bali ile birlikte sunuculuk yaptı. 2022 yılında TV100'de yayımlanan "Biz Bize" adlı programı sundu. 2024 yılı itibarıyla KRT TV'de Mevzu Gündem adlı programı sunmaktadır. Ayrıca 2023 yılından itibaren pazar günleri TRT Türk'te Ece Erken ile Kahve Molası programını sunmaktadır.


## Kişisel hayatı.
Baba tarafı Samsunludur. Babası subay olduğundan dolayı Ağrı, Ankara, Kıbrıs gibi çeşitli yerlerde yaşadı. Beşiktaş Atatürk Anadolu Lisesi'ni bitirdi.
1 Eylül 2008 tarihinde Tuncer Öztarhan'la evlendi, 2009 yılında boşandılar.
Serkan Uçar ile 2014-2015 yılları arasında evli kalan Erken'in, 7 Nisan 2015'te Eymen isminde bir oğlu oldu.
28 Haziran 2021 tarihinde evlendiği Beşiktaş JK eski yöneticisi Avukat Şafak Mahmutyazıcıoğlu, 27 Ocak 2022 tarihinde uğradığı silahlı saldırı sonucu öldü.
# Kalmah
Kalmah, Fin melodik death metal grubudur. Brutal ve Scream vokal kullanırlar. Şu ana kadar 6 albüm yayınlamışlardır.Şarkılarında metal müziğinin temelini oluşturan nihilist perspektiften eleştirel yaklaşımı bulmak mümkündür. Kalmah ismi Karelce'de "ölüme giderken" anlamındadır. Grup en başlarda "Ancestor" adı altında kurulmuştur.


## Albümleri.
  - Svieri Obraza (1999)
  - Swamplord (2000)
  - They Will Return (2002)
  - Swampsong (2003)
  - The Black Waltz (2006)
  - For The Revolution(2008) 
  - 12 Gauge(2010)dur. Grubun kurucuları iki kardeştir. Antti Kokko Ve Pekka Kokko dur.
  - Seventh Swamphony (2013)
  - Swamplord:
   - 1 - Alteration 
   - 2 - Black Roija 
   - 3 - Dance Of The Water 
   - 4 - Evil In You 
   - 5 - Hades 
   - 6 - Heritance Of Berija 
   - 7 - Using The Word 
   - 8 - Withering Away
  - They Will Return:
   - 1 - The Blind Leader 
   - 2 - Swamphell 
   - 3 - Principle Hero 
   - 4 - My Nation 
   - 5 - Kill The Idealist 
   - 6 - Human Fates 
   - 7 - Hollow Heart 
   - 8 - They Will Return
  - Swampsong:
   - 1 - Heroes To Us 
   - 2 - Burbot's Revenge 
   - 3 - Cloned Insanity 
   - 4 - The Third, The Magical 
   - 5 - Bird Of Ill Omen 
   - 6 - Doubtful About It All 
   - 7 - Tordah 
   - 8 - Man With Mystery 
   - 9 - Moon Of My Nights 
   - 10 - Suodeth
  - The Black Waltz:
   - 1 - Defeat 
   - 2 - Bitter Metallic Side 
   - 3 - Time Takes Us All 
   - 4 - To The Gallows 
   - 6 - The Black Waltz 
   - 7 - With Terminal Intensity 
   - 8 - Man Of The King 
   - 9 - The Groan Of Wind 
   - 10 - Mindrust 
   - 11 - One From The Stands
  - For The Revolution:
   - 1 - For The Revolution
   - 2 - Dead Man's Shadow
   - 3 - Holy Symphony Of War
   - 4 - Wings Of Blackening
   - 5 - Ready For Salvation
   - 6 - Towards The Sky
   - 7 - Outremer
   - 8 - Coward
   - 9 - Like A Slave
  - 12 Gauge
   - 01 - Rust Never Sleeps
   - 02 - One Of Fail
   - 03 - Bullets Are Blind
   - 04 - Swampwar
   - 05 - Better Not To Tell
   - 06 - Hook The Monster
   - 07 - Godeye
   - 08 - 12 Gauge
   - 09 - Sacramentum
   - 10 - Cold Sweat (Thin Lizzy's cover) [Japan Bonus]
  - Seventh Swamphony
   - 01 - Seventh Swamphony
   - 02 - Deadfall 
   - 03 - Pikemaster
   - 04 - Hollo 
   - 05 - Windlake Tale 
   - 06 - Wolves on the Throne
   - 07 - Black Marten's Trace 
   - 08 - The Trapper
  - Palo (2018)
   - 01 - Blood Ran Cold
   - 02 - The Evil Kin
   - 03 - The World of Rage
   - 04 - Into the Black Marsh
   - 05 - Take Me Away
   - 06 - Paystreak
   - 07 - Waiting in the Wings
   - 08 - Through the Shallow Waters
   - 09 - Erase and Diverge
   - 10 - The Stalker
# Riboz
Riboz, aslen -riboz olarak bulunan ve doğada yoğun olarak bulunan bir monosakkarittir. Riboz molekülü, beş karbon atomu barındıran pentozlardandır. Asiklik durumda bir aldehit grubu bulunduran riboz, 1905 yılında Phoebus Levene tarafından tanıtıldı. Özellikle yaşamsal bazlardan olan RNA'nın omurgasını oluşturan riboz şekeri, genetik transkripsiyonlarda önemli yere sahip bir biyopolimerdir. Riboz molekülünden çıkarılan bir hidroksi grubu, DNA'nın yapısındaki deoksiribozu verir. Fosforilasyon sonucunda, riboz ATP, NADH ve birçok diğer metabolik bileşiğin alt birimi olabilir.


## İzomeri.
-ribozun ve -gliseraldehitin sondan bir önceki karbon atom dizilişinin biçimi aynıdır. 


## Fosforilasyon.
Biyolojide -ribozun hücre içinde kullanılabilmesi için önce hücre tarafından fosforilasyona uğraması gerekmektedir. Ribokinaz enizimi -riboz molekülünü D-riboz-5-fosfata çevirerek katalizleme yapar. Dönüştürme işlemi tamamlandığında D-riboz-5-fosfat, triptofan ve histidin adlı aminoasitlerin üretilmesini sağlayabilmektedir.


## Yardımcı besin olarak kullanımı.
-riboz vücut çalışan insanlar için bir ek besin olarak satışa sunulmaktadır. Günlük doz olarak 5 gram alınması önerilen riboz, buna rağmen kaslara dayanıklık ve genişlik verdiği kesin olarak kanıtlanmamış bir maddedir.
-riboz ayrıca kronik bitkinlik sendromunda ve lif dokusu iltihabında beliren yorgunluk hissini önlemek için de kullanılmaktadır. 2006 yılı araştırmalarına göre günde üç kez beşer gramdan alınan -ribozun FM ve CFS sağaltımında etkili olduğunu ortaya koymuştur. Deneydeki 41 katılımcının 66%'sı bu ürünü kayda değer ve yararlı buldu.
# Galaktoz
Galaktoz, glukoza göre daha az tatlı olan ve sudaki çözünürlüğü fazla olmayan bir şeker türüdür.


## Kaynakları.
Süt ve süt ürünlerinde, şeker pancarında, bazı bitkilerden elde edilen sakız ve reçinelerde zengin olarak bulunur. İnsan vücudu tarafından da sentezlenebilen galaktoz, glikolipid ve glikoproteinlerin yapısında kullanılır. Memeli hayvanların süt yapısında bulunur.


## Karaciğer galaktoz metabolizması.
Galaktoz karaciğerde aşağıda gösterilen enzimatik reaksiyonlar yardımıyla glikoz-6-fosfat'a çevrilmektedir.