BILGEM-AI/BILGE-Wiki-Tr-Plus huggingface dataset:
# Dernek, Pazar
Dernek, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Dernek köyünün eski adı Kostanivati'dir. Gürcü dilbilimce İoseb Kipşidze de 1917 yılında Kostanivati (კოსტანივათი) şeklinde yazmıştır. Lazca bir yer adı olan Kostanivati'nin kişi adı Kostani'den (კოსტანი) türediği ve "Kostani'nin yurdu" anlamına geldiği tahmin edilmektedir. Bu yer adı Türkçeye Kostanivat olarak girmiştir. Nitekim 1876 Trabzon vilayeti salnamesi ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Kostanivat (قوسطانیوات) olarak geçer.
Kostanivati köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, Antik Çağ'da Kolheti Krallığı'nın sınırları içinde bulunuyordu. Osmanlılar, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461'de ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında bu bölgeyi de tamamen ele geçirmiştir. Bu yerleşim, 1876 tarihli Trabzon Vilayeti salnamesine göre, Trabzon Vilayeti'nin Lazistan sancağının Atina kazasına bağlıydı. Nüfusu 30 hanede yaşayan 115 kişiden oluşuyordu. Ancak bu sayının sadece erkek nüfusundan ibaret olması ihtimali de vardır. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 197 koyun, 95 keçi, 60 inek, 8 öküz ve 15 at kaydedilmiştir.
Nikolay Marr, 1910 yılında Lazistan bölgesine yaptığı araştırma gezisinde köyün adını "Kostanevi" şeklinde yazmıştır. Marr, Atina kazasında 69 köy bulunduğunu, bunlardan 64'ünde Lazca konuşulduğunu yazmıştır. Zağnati de Lazcanın konuşulduğu köylerden biriydi. Kostanivati köyü, Birinci Dünya Savaşı'nda Rusların eline geçmiştir. Rus idaresi sırasında, 1917 yılında Lazistan bölgesinde araştırma gezisi yapmış olan Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze, köyün adını Rusça Kostanevat (Костаневат) şeklinde yazmıştır. Bu tarihte köydeki 47 hanede 197 kişi yaşıyordu.
Kostanivati köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Rize vilayetinin Atina kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında Artvin ve Rize vilayetlerinin birleştirilmesiyle kurulmuş olan Çoruh vilayetinde aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 341 kişiden oluşuyordu. Kostanivati veya Kostanivat Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Dernek olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Dernek köyünün nüfusu 624 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 252 kişi okuma yazma biliyordu.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 44 km, Pazar ilçe merkezine 7 km uzaklıktadır.
# Elmalık, Pazar
Elmalık, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Elmalık köyünün eski adı Kuzika'dır. Lazca bir yer adı olan Kuzika (კუზიკა), kaşık anlamındaki "kuzi" (კუზი) kelimesinden gelir ve "kaşıkçık" anlamı taşır. Bu yer adı Türkçeye aynı şekilde girmiştir. Nitekim 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Kuzika (قوزیقە) olarak geçer.
Kuzika köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, Antik Çağ'da Kolheti Krallığı'nın sınırları içinde bulunuyordu. Osmanlılar, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461'de ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında bu bölgeyi de tamamen ele geçirmiştir. Bu yerleşim uzun süre Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonra Birinci Dünya Savaşı'nda Rusların eline geçmiştir.
Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze, Rus idaresi sırasında, 1917 yılında Lazistan bölgesinde yaptığı araştırma gezisinin notlarında köyün adını Rusça Kuzika (Кузика) şeklinde yazmıştır. Bu tarihte köydeki 56 hanede 399 kişi yaşıyor ve nüfusun çoğunluğu Lazlardan oluşuyordu. Nikolay Marr ise, 1910 yılında Lazistan bölgesineki araştırma gezisi sırasında Atina kazasında 69 köy bulunduğunu ve bu köylerden 64'ünde Lazca konuşulduğunu yazmıştır. Kuzika köyünü de Lazcanın konuşulduğu yerleşim yerleri arasında saymıştır.
Kuzika köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Rize vilayetinin Atina kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında Artvin ve Rize vilayetlerinin birleştirilmesiyle kurulmuş olan Çoruh vilayetinde aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 588 kişiden oluşuyordu. Kuzika Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Elmalık olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Elmalık köyünün nüfusu 830 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 279 kişi okuma yazma biliyordu.


## Coğrafya.
Köy, Rize il merkezine 47 km, Pazar ilçe merkezine 10 km uzaklıktadır.
# Güneyköy, Pazar
Güneyköy, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Güney köyünün eski adı Avramiti'dir. Lazca bir yer adı olan Avramiti (ავრამითი), kişi adı Avrami'den gelir ve "Avrami'nin yurdu" anlamı taşır. Bu yer adı Türkçeye Avramit şeklinde girmiştir. Nitekim 1876 tarihli Trabzon vilayet salnamesi ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Avramit (عورامت) olarak geçer.
Avramiti köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, Antik Çağ'da Kolheti Krallığı'nın sınırları içinde bulunuyordu. Osmanlılar, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461'de ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında bu bölgeyi de tamamen ele geçirmiştir. Bu yerleşim, 1876 tarihli Trabzon Vilayeti salnamesine göre, Trabzon Vilayeti'nin Lazistan sancağının Atina kazasına bağlıydı. Nüfusu 22 hanede yaşayan 84 kişiden oluşuyordu. Ancak bu sayının sadece erkek nüfusundan ibaret olması ihtimali de vardır. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 86 inek ve 16 öküz kaydedilmiştir.
Avramiti köyü, Birinci Dünya Savaşı'nda Rusların eline geçmiştir. Rus idaresi sırasında, 1917 yılında Lazistan bölgesinde araştırma gezisi yapmış olan Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze köyün adını Rusça Avramit (Аврамит) şeklinde yazmıştır. Bu tarihte köydeki 50 hanede 459 kişi yaşıyordu.
Avramiti'den olup on beş yaşında köyden ayrılmış Patima Babalişi'nin (d. 1876) ağzından Gürcü tarihçi İuri Siharulidze'nin aktardığına göre, köyün eskiden Babalişiler adını taşıyan bir mahallesi vardı. Güzel bir köy olan Avramiti ılıman bir iklime sahipti. Denizden uzakta büyük bir yerleşim yeriydi. Patima'nın babası Ahmet taş ustasıydı. Köyün bir camisi vardı ve camide bir mektep bulunuyordu.
Avramiti köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Rize vilayetinin Atina kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında Artvin ve Rize vilayetlerinin birleştirilmesiyle kurulmuş olan Çoruh vilayetinde aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 510 kişiden oluşuyordu. Avramiti veya Avramit Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Güney olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Güney köyünün nüfusu 631 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 162 kişi okuma yazma biliyordu.
Köyde Pazar Lazcasının bu köye özgü farklı bir lehçesi konuşulur.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 34 km, Pazar ilçe merkezine 11 km uzaklıktadır.
# Handağı
Handağı, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Handağı köyünün eski adı Dadivati'dir. Lazca bir yer adı olan Dadivati (დადივათი), Türkçeye Dadivat şeklinde girmiştir. Nitekim 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesi ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Dadivat (دادیوات) olarak geçer.
Dadivati köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, Antik Çağ'da Kolheti Krallığı'nın sınırları içinde bulunuyordu. Osmanlılar, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461'de ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında bu bölgeyi de tamamen ele geçirmiştir. 1876 Trabzon vilayeti salnamesine göre köy, Trabzon vilayetinin Lazistan sancağının Atina kazasına bağlıydı. Nüfusu 15 hanede yaşayan 45 kişiden oluşuyordu. Ancak bu sayının sadece erkek nüfusunu ihtiva etme ihtimali bulunmaktadır. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 44 koyun, 62 keçi, 45 inek ve 4 öküz kaydedilmiştir.
Nikolay Marr, 1910 yılında Lazistan bölgesine yaptığı araştırma gezisinde Atina kazasında 69 köy bulunduğunu, bunlardan 64'ünde Lazca konuşulduğunu yazmıştır. Dadivati köyü de Lazcanın konuşulduğu köylerden biriydi. Dadivati köyü, Birinci Dünya Savaşı'nda Rusların eline geçmiştir. Rus idaresi sırasında, 1917 yılında Lazistan bölgesinde araştırma gezisi yapmış olan Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze, köyün adını Rusça Dadivat (Дадиват) şeklinde yazmıştır. Bu tarihte köydeki 32 hanede 195 kişi yaşıyordu.
Dadivati köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Rize vilayetinin Atina kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında, Artvin ve Rize vilayetleri yerine kurulmuş olan Çoruh vilayetinde aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 213 kişiden oluşuyordu. Ancak bu tarihte Atina kazasının adı Pazar olarak değişmişti. Dadivati veya Dadivat Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Handağı olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Handağı köyünün nüfusu 302 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 67 kişi okuma yazma biliyordu.


## Coğrafya.
Handağı köyü, Rize il merkezine 52 km, Pazar ilçe merkezine 15 km uzaklıktadır. Köyde Kesimal Mevki, Aygüneş-Yıldız-Altun Mevki, Babuçoğlu-Devrişoğlu Mevki ve Hukanoğlu Mevki Mahalleleri bulunmaktadır.
# Hasköy, Pazar
Hasköy, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Hasköy, geç tarihte Yavuzköy'den ayrılıp kurulmuştur. Bundan dolayı, Yavuzköy'ün eski adı Nohlapsu, Hasköy'ün de eski adı sayılmaktadır.
Hasköy'ün bulunduğu Lazeti bölgesi, Antik Çağ'da Kolheti Krallığı'nın sınırları içinde bulunuyordu. Osmanlılar, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461'de ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında bu bölgeyi de tamamen ele geçirmiştir. Ancak Hasköy, bugün Yavuzköy adını taşıyan Nohlapsu'nun bir parçası olduğu için eski Osmanlı kayıtlarında ayrı bir köy olarak yer almamıştır. İlk kez 1975 genel nüfus sayımında ayrı bir köy olarak kaydedilmiştir. Bu sırada Hasköy Rize ilinin Pazar ilçesine bağlıydı ve nüfusu 218 kişiden oluşuyordu. Yavuzköy'ün 1970 yılında 649 kişiden oluşan nüfusunun bu sırada 435 kişiye düşmüş olması da Hasköy'ün Yavuzköy'den ayrıldığını göstermektedir.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 49 km, Pazar ilçe merkezine 12 km uzaklıktadır.
# Hisarlı, Pazar
Hisarlı, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Hisarlı köyünün eski adı Koksovati veya Koskovati'dir. Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze 1917 yılında köyün adını Koksovati (კოკსოვათი) şeklinde yazmıştır. Bu yer adı Türkçeye Koskovat şeklinde girmiştir. Richard Kiepert'in 1908 tarihli haritasında "Koksovan" olarak geçer.
Koksovati veya Koskovati köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, Antik Çağ'da Kolheti Krallığı'nın sınırları içinde bulunuyordu. Osmanlılar, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461'de ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında bu bölgeyi de tamamen ele geçirmiştir. Ancak bu yerleşim yeri Osmanlı kayıtlarında bir köy olarak geçmemektedir.
Koksovati veya Koskovati köyü, Birinci Dünya Savaşı'nda Rusların eline geçmiştir. Rus idaresi sırasında, 1917 yılında Lazistan bölgesinde araştırma gezisi yapmış olan Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze köyün adını Rusça Koksovat (Коксоват) şeklinde yazmıştır. Bu tarihte Tordovati ve Koksovat köylerinin nüfusu birlikte verilmiştir. Bu iki yerleşimdeki 86 hanede 401 kişi yaşıyordu.
Koksovati veya Koskovati köyü, uzun süre Tordovati köyünün bir mahallesiydi. 1950'lerin ikinci yarısında bu köyden ayrılıp bağımsız köye dönüştürüldü ve Koksovati veya Koskovati Türkçe olmadığı için adı Hisarlı olarak değiştirildi. Nitekim bu yerleşim 1960 genel nüfus sayımında Hisarlı adıyla kaydedilmiş, eski adı da "Koskovat" şeklinde yazılmıştır. 1965 genel nüfus sayımında Hisarlı köyünün nüfusu 345 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 100 kişi okuma yazma biliyordu.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 33 km, Pazar ilçe merkezine 7 km uzaklıktadır.


## Ünlü kişiler.
  - Yavuz Bahadıroğlu (gerçek adı: Niyazi Birinci), İslamcı yazar.
  - Avni Morgül
# Irmakköy, Pazar
Irmakköy, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Irmak köyünün eski adı Mamakivati'dir. Lazca bir yer adı olan ve Mamaçivati (მამაჭივათი) olarak da bilinen Mamakivati (მამაკივათი), Türkçeye Mamakivat veya Memakivat şeklinde girmiştir. Nitekim 1876 tarihli Trabzon vilayet salnamesi ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Mamakivat / Memakivat (مماكیوات) olarak geçer.
Mamakivati köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, Antik Çağ'da Kolheti Krallığı'nın sınırları içinde bulunuyordu. Osmanlılar, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461'de ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında bu bölgeyi de tamamen ele geçirmiştir. 1876 Trabzon vilayeti salnamesine göre köy, Trabzon vilayetinin Lazistan sancağının Atina kazasına bağlıydı. Nüfusu 57 hanede yaşayan 180 kişiden oluşuyordu. Ancak bu sayının sadece erkek nüfusunu ihtiva etme ihtimali bulunmaktadır. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 31 koyun, 16 keçi, 100 inek ve 11 öküz kaydedilmiştir.
Kültür tarihçisi Nikolay Marr, 1910 yılında Lazistan bölgesineki araştırma gezisi sırasında Atina kazasında 69 köy bulunduğunu ve bu köylerden 64'ünde Lazca konuşulduğunu yazmıştır. Mamakivati köyünü de Lazcanın konuşulduğu yerleşim yerleri arasında saymış, bu yerleşimin Dadivati ve Papilati köyleri arasında yer aldığını belirtmiştir. Mamakivati köyü, Birinci Dünya Savaşı'nda Rusların eline geçmiştir. Rus idaresi sırasında, 1917 yılında Lazistan bölgesinde araştırma gezisi yapmış olan Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze köyün adını Rusça Mamakivat (Мамакиват) şeklinde yazmıştır. Bu tarihte Mamakivati köyünde 77 hanede 479 kişi yaşıyordu.
Mamakivati köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Rize vilayetinin Atina kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında "Mamakivat" şeklinde yazılmış olan köy, Rize ve Artvin vilayetlerinin birleştirilmesiyle kurulmuş olan Çoruh vilayeti içinde aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 741 kişiden oluşuyordu. Ancak bu tarihte Atina kazasının adı Pazar kazası olarak değişmişti. Mamakivati veya Mamakivat Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Irmak olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Irmak köyünün nüfusu 1.025 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 196 kişi okuma yazma biliyordu.


## Coğrafya.
Köy, Rize il merkezine 49 km, Pazar ilçe merkezine 12 km uzaklıktadır.
# Irmakyeniköy
Irmakyeniköy, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Irmakyeniköy'ün eski adı Cerecivati veya Çereçivati'dir. Lazca bir yer adı olan Cerecivati veya Çerecivati, Türkçeye benzer biçinde "Cerecivat" veya "Çerecivat" şeklinde girmiştir.
Cerecivati veya Çerecivati köyünün bulunduğu Lazona bölgesi, Antik Çağ'da Kolhis Krallığı'nın sınırları içinde bulunuyordu. Osmanlılar, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461'de ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında bu bölgeyi de tamamen ele geçirmiştir. Ancak bu yerleşim eski kayıtlarda ayrı bir köy olarak geçmez. Eskiden Mamakivati köyünün bir mahallesi olduğu anlaşılmaktadır. Nitekim eski adı Mamakivati olan Irmakköy'den ayrılarak köy statüsüne kavuşmuştur. Kuruluş tarihi olarak 1986 yılı verilmekle birlikte, 1990 genel nüfus sayımında adı geçmemektedir. 2000 yılı genel nüfus sayımında köyün nüfusu, 103'ü kadın ve 84'ü erkek olmak üzere, 187 kişiden oluşuyordu.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 45 km, Pazar ilçe merkezine 8 km uzaklıktadır.
# Kayağantaş, Pazar
Kayağantaş, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Kayağantaş köyünün eski adı Sitori'dir. Bu yer adı Türkçeye "Sitor" şeklinde girmiştir.
Sitori köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, Antik Çağ'da Kolheti Krallığı'nın sınırları içinde bulunuyordu. Osmanlılar, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461'de ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında bu bölgeyi de tamamen ele geçirmiştir. Ancak bu yerleşim eski kayıtlarda ayrı bir köy olarak geçmez. Ancak eskiden Hako köyünün bir mahallesi olduğu bilinmektedir. Nitekim "Sitor" mahallesi 1957 yılında Hako köyüne bağlıyken, Kayağantaş adıyla köy haline getirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Kayağantaş köyünün nüfusu 90 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde sadece 8 kişi okuma yazma biliyordu.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 52 km, Pazar ilçe merkezine 17 km uzaklıktadır.
# Kesikköprü, Pazar
Kesikköprü, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Kesikköprü köyünün eski adı Hudisa'dır. Lazca bir yer adı olan Hudisa (ხუდისა), Türkçeye aynı şekilde girmiştir. Nitekim 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesi ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Hudisa (خودیسە) olarak geçer.
Hudisa köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, Antik Çağ'da Kolheti Krallığı'nın sınırları içinde bulunuyordu. Osmanlılar, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461'de ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında bu bölgeyi de tamamen ele geçirmiştir. Bu yerleşim, 1876 tarihli Trabzon Vilayeti salnamesine göre, Trabzon Vilayeti'nin Lazistan sancağının Atina kazasına bağlıydı. Nüfusu 32 hanede yaşayan 162 kişiden oluşuyordu. Ancak bu sayının sadece erkek nüfusundan ibaret olması ihtimali de vardır. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 16 koyun, 30 keçi, 40 inek ve 11 öküz kaydedilmiştir.
Kültür tarihçisi Nikolay Marr, 1910 yılında Lazistan bölgesineki araştırma gezisi sırasında Atina kazasında 69 köy bulunduğunu ve bu köylerden 64'ünde Lazca konuşulduğunu yazmıştır. Hudisa köyünü de Lazcanın konuşulduğu yerleşim yerleri arasında saymıştır. Hudisa köyü, Birinci Dünya Savaşı'nda Rusların eline geçmiştir. Rus idaresi sırasında, 1917 yılında Lazistan bölgesinde araştırma gezisi yapmış olan Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze köyün adını Rusça Hudisa (Худиса) şeklinde yazmıştır. Bu tarihte Hudisa köyünde 58 hanede 352 kişi yaşıyordu.
Hudisa köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Rize vilayetinin Atina kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında Artvin ve Rize vilayetlerinin birleştirilmesiyle kurulmuş olan Çoruh vilayetinde aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 535 kişiden oluşuyordu. Ancak Atina kazasının adı bu sırada Pazar olarak değişmişti. Hudisa Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Kesikköprü olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Kesikköprü köyünün nüfusu 999 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 329 kişi okuma yazma biliyordu.


## Coğrafya.
Köy, Rize iline 43 km, Pazar ilçesine 6 km uzaklıktadır. Köyde Pozoni Deresi ve Arakani Tepesi bulunmaktadır.
# Kuzayca, Pazar
Kuzayca, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Kuzayca köyünün eski adı Surmenati (სურმენათი) veya Surminati’dir. 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesi ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Surmenat (سورمنات) olarak geçer.
Surmenati köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, antik çağda Kolheti Krallığı'nın bir parçasıydı. Osmanlılar bu bölgeyi, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461 yılında ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında tamamen ele geçirmiştir.
Surmenati köyü, 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesine göre, Trabzon Vilayeti'nin Lazistan sancağının Atina kazasına bağlıydı. Köyün nüfusu, 17 hanede yaşayan 69 kişiden oluşuyordu. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 33 koyun, 60 inek ve 10 öküz kaydedilmiştir.
Nikolay Marr, 1910 yılında Lazistan’da gerçekleştirdiği araştırma gezisi notlarında köyün adını Surmenat şeklinde yazmıştır. Surmenat köyü, Birinci Dünya Savaşı yıllarında Rus idaresi sınırları içinde kalmıştır. Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze, 1917 yılında Lazistan bölgesine yaptığı araştırma gezisinin notlarında Gürcüce Surmenati (სურმენათი) ve Rusça Surmenat (Сурменат) şeklinde not ettiği köyde 39 hanede 228 kişinin yaşadığını yazmıştır.
Surmenat köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Rize vilayetinin Atina kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında “Surmanat” şeklinde yazılan köy, Artvin ve Rize vilayetlerinin birleştirilmesiyle kurulmuş olan Çoruh vilayetinin Pazar kazasının merkez nahiyesine bağlıydı ve nüfusu 327 kişiden oluşuyordu. Surmenati veya Surmenat Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Kuzayca olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Kuzayca köyünün nüfusu 490 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 95 kişi okuma yazma biliyordu.
1834 yılında köyün mescidi camiye dönüştürülmüştür.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 25 km, Pazar ilçe merkezine 13 km uzaklıktadır. Köyde Tapsihon Yol Üstü Ve Köyiçi Mevki, Omohale ve Piyastoni Mevki Mahalleleri bulunmaktadır.
# Merdivenli, Pazar
Merdivenli, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Merdivenli köyünün eski adı Melyati’dir. Lazcada Melyati (მელჲათი) “tilki yatağı” gibi bir anlama gelir. 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesi ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Melyat (ملیات) şeklinde geçer.
Melyati köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, antik çağda Kolheti Krallığı'nın bir parçasıydı. Osmanlılar bu bölgeyi, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461 yılında ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında tamamen ele geçirmiştir.
Melyati köyü, 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesine göre, Trabzon Vilayeti'nin Lazistan sancağının Atina kazasına bağlıydı. Köyün nüfusu, 27 hanede yaşayan 98 kişiden oluşuyordu. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 50 koyun, 60 inek ve 10 öküz kaydedilmiştir.
Nikolay Marr, 1910 yılında Lazistan'da gerçekleştirdiği araştırma gezisi notlarında köyün adını Melyat şeklinde yazmış, deniz kıyısındaki bu yerleşimde kayıkçılık yapıldığını belirtmiştir. Melyat köyü, Birinci Dünya Savaşı yıllarında Rus idaresi sınırları içinde kalmıştır. Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze, 1917 yılında Lazistan bölgesine yaptığı araştırma gezisinin notlarında Gürcüce Melyati (მელჲათი) ve Rusça Meliat (Мелиат) şeklinde not ettiği köyde 75 hanede 366 kişinin yaşadığını yazmıştır.
Melyat köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Rize vilayetinin Atina kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında, Artvin ve Rize vilayetlerinin birleştirilmesiyle kurulmuş olan Çoruh vilayetinin Pazar kazasının merkez nahiyesine bağlıydı ve nüfusu 506 kişiden oluşuyordu. Melyati veya Melyat Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Merdivenli olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Merdivenli köyünün nüfusu 458 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 178 kişi okuma yazma biliyordu.
Köy, Laz ve Hemşinlilerin yaşadığı bölgeleri ayıran Melyat Deresi'ne adını vermiştir. Köydeki caminin 1800 yılında inşa edildiği tahmin edilmektedir.


## Coğrafya.
Köy, Rize iline 28 km, Pazar ilçesine 9 km uzaklıktadır.
# Ortayol, Pazar
Ortayol, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Ortayol köyün eski adı Meleskuri’dir. Lazca bir yer adı olan Meleskuri (მელესკური), “mele” (karşı) ve “skuri” (dere) kelimelerinden oluşur ve “karşı dere” anlamına gelir. 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesi ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Meleskur (ملسكور) şeklinde geçer.
Meleskuri köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, antik çağda Kolheti Krallığı'nın bir parçasıydı. Osmanlılar bu bölgeyi, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461 yılında ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında tamamen ele geçirmiştir.
Meleskuri köyü, 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesine göre, Trabzon Vilayeti'nin Lazistan sancağının Hemşin nahiyesine bağlıydı. Köyün nüfusu, 32 hanede yaşayan 148 kişiden oluşuyordu. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 50 koyun, 80 keçi, 50 inek, 4 öküz ve 1 at kaydedilmiştir.
Nikolay Marr, 1910 yılında Lazistan'da gerçekleştirdiği araştırma gezisi notlarında köyün adını Meleskur şeklinde yazmış, köye Hemşinlilerin yerleşmiş olduğunu belirtmiş ve Meleskur Deresi'nden de Meleskur Tzari (მელესკურ წარი) olarak söz etmiştir. Meleskur köyü, Birinci Dünya Savaşı yıllarında Rus idaresi sınırları içinde kalmıştır.
Meleskuri köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Rize vilayetinin Atina kazasının Hemşin nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında “Meleskür” şeklinde yazılan köy, Artvin ve Rize vilayetlerinin birleştirilmesiyle kurulmuş olan Çoruh vilayetinin Pazar kazasının merkez nahiyesine bağlanmıştı ve nüfusu 434 kişiden oluşuyordu. Meleskur Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Ortayol olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Ortayol köyünün nüfusu 515 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 213 kişi okuma yazma biliyordu.
Köyde Ortayol Köprüsü ve 1899 yılında inşa edilmiş bir cami bulunmaktadır.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 50 km, Pazar ilçe merkezine 13 km uzaklıktadır. Köyde Paşakinalar Mevki, Haşıoğlu Mevkii ve Pirimoğlu Mahalleleri bulunmaktadır.
# Örnek, Pazar
Örnek, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Örnek köyünün eski adı Venek veya Veneği'dir. 1876 Trabzon vilayeti salnamesi ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Venek (ونك) şeklinde geçer. Melyat Deresi, bu köye bağlı olarak Venek Deresi veya Venek Tzari (ვენექ-წარი ) olarak da bilinir. Venek köyü, bu derenin sağ kıyısında yer alır.
Venek veya Veneği köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, antik çağda Kolheti Krallığı'nın bir parçasıydı. Osmanlılar bu bölgeyi, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461 yılında ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında tamamen ele geçirmiştir.
Venek veya Veneği köyü, 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesine göre, Trabzon Vilayeti'nin Lazistan sancağının Atina kazasına bağlıydı. Köyün nüfusu, 19 hanede yaşayan 80 kişiden oluşuyordu. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 99 koyun, 82 keçi, 50 inek ve 8 öküz kaydedilmiştir.
Nikolay Marr, 1910 yılında Lazistan'da gerçekleştirdiği araştırma gezisi notlarında Venek'ten, Atina kazasının batısında, iç kesimlerdeki köylerden biri olarak söz etmiştir. Venek köyü, Birinci Dünya Savaşı yıllarında Rus idaresi sınırları içinde kalmıştır. Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze, 1917 yılında Lazistan bölgesine yaptığı araştırma gezisinin notlarında Gürcüce ve Rusça Venek (ვენექ ve Венек) şeklinde not ettiği köyde 73 hanede 343 kişinin yaşadığını, bu nüfusun bir kısmının Lazca konuştuğunu yazmıştır.
Venek veya Veneği köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Rize vilayetinin Atina kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında, Artvin ve Rize vilayetlerinin birleştirilmesiyle kurulmuş olan Çoruh vilayetinin Pazar kazasının merkez nahiyesinin bir köyüydü ve nüfusu 423 kişiden oluşuyordu. Venek Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Örnek olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Örnek köyünün nüfusu 471 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 150 kişi okuma yazma biliyordu.
Köyde 1870 yılında inşa edilmiş bir cami bulunmaktadır.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 34 km, Pazar ilçe merkezine 17 km uzaklıktadır.
# Papatya, Pazar
Papatya, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Papatya köyünün eski adı Papati'dir. Nikolay Marr da köyün adını 1910 yılında bu şekilde yazmış, ancak Papati ile Lamğo adını aynı yerleşim yeri için kullanmıştır. Lazca bir yer adı olan Papati (პაპათი), Papilati (პაპილათი) adı gibi "Papazın yeri" anlamına gelir. Nitekim Gürcü tarihçi İuri Siharulidze bu yer adındaki "-at"ın (-ათ) yer adı eki olduğunu, "papa" (პაპა) kelimesinin Lazcada "rahip" veya "papaz" anlamına geldiğini yazmıştır.
Papati köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, Antik Çağ'da Kolheti Krallığı'nın sınırları içinde bulunuyordu. Osmanlılar, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461'de ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında bu bölgeyi de tamamen ele geçirmiştir. Ancak Papati, 1876 Trabzon vilayeti salnamesi ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde bir köy olarak geçmemektedir. Bu yerleşimin, bugünkü Yücehisar köyünün bir parçası olduğu, Nikolay Marr'ın aynı yerleşim için hem Lamğo hem de Papat adını kullanmış olmasından anlaşılmaktadır.
Papati köyü Birinci Dünya Savaşı yıllarında Rus idaresi sınırları içinde kalmıştır. Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze, 1917 yılında Lazistan bölgesine yaptığı araştırma gezisinde Lango (ლანგო) şeklinde not ettiği Lamğo'dan söz etmiş, ancak Papati'yi ayrı bir köy olarak ele almamıştır. Nitekim Papati köyü ilk kez Papatya adıyla 1970 genel nüfus sayımında bir köy olarak yer almıştır. Bu tarihte Rize ilinin Pazar ilçesinin merkez bucağına bağlı köyün nüfusu 490 kişiden oluşuyordu. Yücehisar köyünün 1965 yılında 964 kişiden oluşan nüfusunun 1970 yılında 643 kişiye düşmüş olması, Papatya'nın Yücehisar'ın bir mahallesiyken ayrı bir köye dönüştürüldünü göstermektedir.


## Coğrafya.
Papatya köyü, Rize il merkezine 42 km, Pazar ilçe merkezine 5 km uzaklıktadır.
# Sivrikale
Sivrikale, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Sivrikale köyünün eski adı Tordovati'dir. Lazca bir yer adı olan Tordovati (თორდოვათი), kişi adı Tordo'dan türemiş olup "Tordo'nun yeri" anlamına gelir. Köyün adının Tordovati Kalesi'nden geldiği, kalenin de adını Lazika Savaşı'nda çarpışan Laz komutan Teodore'den aldığı tahmin edilmektedir. Bu yer adı Türkçeye Tordivat şeklinde girmiştir.
Nitekim 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesi ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Tordivat (توردیوات) olarak geçer.
Tordovati köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, Antik Çağ'da Kolheti Krallığı'nın sınırları içinde bulunuyordu. Osmanlılar, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461'de ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında bu bölgeyi de tamamen ele geçirmiştir. 1876 Trabzon vilayeti salnamesine göre köy, Trabzon vilayetinin Lazistan sancağının Atina kazasına bağlıydı. Nüfusu 41 hanede yaşayan 146 kişiden oluşuyordu. Ancak bu sayının sadece erkek nüfusunu ihtiva etme ihtimali bulunmaktadır. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 38 koyun, 21 keçi, 135 inek ve 15 öküz kaydedilmiştir.
Kültür tarihçisi Nikolay Marr, 1910 yılında Lazistan bölgesineki araştırma gezisi sırasında Atina kazasında 69 köy bulunduğunu ve bu köylerden 64'ünde Lazca konuşulduğunu yazmıştır. Tordovati köyünü de Lazcanın konuşulduğu yerleşim yerleri arasında saymıştır. Marr'ın verdiği bilgiye göre, Tordovati köyünde herkes kayıkçılık ve denizcilikle uğraşıyordu. Kalecik adlı yerleşim de Tordovati'nin limanıydı.
Tordovati veya Tordivat köyü, Birinci Dünya Savaşı'nda Rusların eline geçmiştir. Rus idaresi sırasında, 1917 yılında Lazistan bölgesinde araştırma gezisi yapmış olan Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze köyün adını Rusça Tordevat (Тордеват) şeklinde yazmıştır. Bu tarihte Tordovati ve Koksovati köylerinin nüfusu birlikte verilmiştir. Bu iki yerleşimdeki 86 hanede 401 kişi yaşıyordu.
Tordovati veya Tordivat köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Rize vilayetinin Atina kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında Artvin ve Rize vilayetlerinin birleştirilmesiyle kurulmuş olan Çoruh vilayetinde aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 641 kişiden oluşuyordu. Ancak Atina kazasının adı Pazar olarak değiştirilmişti. Tordovati veya Tordivat Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Sivrikale olarak değiştirilmiştir. Köye yeni adın da Tordovati Kalesi'ne istinaden verildiği anlaşılmaktadır. 1965 genel nüfus sayımında Sivrikale köyünün nüfusu 449 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 166 kişi okuma yazma biliyordu.
Köyün camisi 1856 yılında ibadete açılmıştır.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 30 km, Pazar ilçe merkezine 7 km uzaklıktadır.
# Sessizdere, Pazar
Sessizdere, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Sessizdere köyünün eski adı Papilati'dir. Lazca bir yer adı olan Papilati (პაპილათი), "Papazın yeri" anlamına gelir. Nitekim Gürcü tarihçi İuri Siharulidze bu yer adındaki "-at"ın (-ათ) yer adı eki olduğunu, "papa" (პაპა) kelimesinin Lazcada "rahip" veya "papaz" anlamına geldiğini ve "Papiloğlu" aile adının da bu kelimeden türediğini belirtmiştir. Bu yer adı Türkçeye "Bapilat" şeklinde girmiştir. Nitekim 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesi ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Bapilat (باپلات) olarak geçer. Papilati, Arhavi ilçesine bağlı Arılı köyünün de eski adıdır.
Papilati köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, antik çağda Kolhis 
Krallığı'nın bir parçasıydı. Osmanlılar bu bölgeyi, 1461 yılında Trabzon İmparatorluğu'nu ortadan kaldırdıktan sonra ele geçirmiştir. Bu yerleşim 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesine göre, Trabzon Vilayeti'nin Lazistan sancağının Atina kazasına bağlıydı. Sapo köyüyle birlikte kaydedilmişti ve bu iki köyün nüfusu, 62 hanede yaşayan 250 kişiden oluşuyordu. Söz konusu sayının sadece erkek nüfusu olması ihtimali bulunmaktadır. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 71 koyun, 48 keçi, 120 inek, 15 öküz, 5 manda ve 5 at kaydedilmiştir.
Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze, Lazistan bölgesine 1917 yılında yaptığı araştırma gezsisinin notlarında Papilati köyünde 46 hanede 269 kişinin yaşadığını yazmıştır.
Papilati veya Bapilat, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Rize vilayetinin Atina kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında Papilat şeklinde yazılmış olan köy, Rize ve Artvin vilayetlerinin birleştirilmesiyle kurulmuş olan Çoruh vilayeti içinde aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 344 kişiden oluşuyordu. Bu tarihte Atina kazasının adı Pazar kazası olarak değişmişti. Papilati veya Papilat Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Sessizdere olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Sessizdere köyünün nüfusu 679 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 216 kişi okuma yazma biliyordu.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 44 km, Pazar ilçe merkezine 7 km uzaklıktadır.
# Sivritepe, Pazar
Sivritepe, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün adı, 1958 yılına tarihlenen Türkiye'nin İdari Taksimatı adlı eserde Skefenivat olarak geçmektedir. 15 Kasım 1958 tarihine kadar Irmak köyüne bağlı bir mahalle statüsünde olan Sivritepe, o tarihte köy statüsünü elde etmiştir.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 46 km, Pazar ilçe merkezine 9 km uzaklıktadır.
# Subaşı, Pazar
Subaşı, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köyüdür.


## Tarihçe.
Subaşı köyünün eski adı Haçapiti (ხაჭაპითი) olarak bilinir. Bu yer adı Türkçeye "Hacabit" veya "Haçabit" şeklinde girmiştir. Nitekim 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesinde Hacabit (خجابت) ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Haçabit (خچابت) olarak geçer.
Haçapiti köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, antik çağda Kolheti Krallığı'nın bir parçasıydı. Osmanlılar bu bölgeyi, 1461 yılında Trabzon İmparatorluğu'nu ortadan kaldırdıktan sonra ele geçirmiştir. Bu yerleşim, 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesine göre, Trabzon vilayetinin Lazistan sancağına bağlı Atina kazasının bir köyüydü. Nüfusu 27 hanede yaşayan 98 kişiden oluşuyordu. Söz konusu sayının sadece erkek nüfusunu ihtiva etmesi ihtimali bulunmaktadır. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 150 koyun, 124 keçi, 50 inek ve 20 öküz kaydedilmiştir.
Haçapiti köyü Birinci Dünya Savaşı sırasında Rus idaresi sınırları içinde kalmıştır. Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze, 1917 yılında Lazistan bölgesine yaptığı araştırma gezsisinin notlarında Haçapiti (ხაჭაპითი) şeklinde not ettiği köyde 60 hanede 438 kişinin yaşadığını yazmıştır. Nikolay Marr ise, 1910 yılında Haçapit ve Bogina köylerinde Hemşinlilerin yaşadığını belirtmiştir.
Haçapit köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Rize vilayetinin Atina kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında, Artvin ve Rize vilayetlerinin birleştirilmesiyle kurulmuş olan Çoruh vilayetinin Pazar kazasının merkez nahiyesinin bir köyüydü ve nüfusu 541 kişiden oluşuyordu. Haçapiti veya Haçabit Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Subaşı olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Subaşı köyünün nüfusu 869 kişiden oluşuyordu ve bu nüfus içinde 216 kişi okuma yazma biliyordu.
Ünlü cerrah Mehmet Haberal Subaşı köyüne doğmuştur.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 40 km, Pazar ilçe merkezine 9 km uzaklıktadır.
# Suçatı, Pazar
Suçatı, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Suçatı köyünün eski adı Apso veya Abso’dur. 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesi ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Apso (آپصو) olarak geçer.
Apso köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, antik çağda Kolheti Krallığı'nın bir parçasıydı. Osmanlılar bu bölgeyi, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461 yılında ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında tamamen ele geçirmiştir.
Apso köyü, 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesine göre, Trabzon Vilayeti'nin Lazistan sancağının Atina kazasına bağlıydı. Köyün nüfusu, 37 hanede yaşayan 128 kişiden oluşuyordu. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 100 koyun, 121 keçi, 90 inek, 10 öküz ve 6 at kaydedilmiştir.
Nikolay Marr, 1910 yılında Lazistan’da gerçekleştirdiği araştırma gezisi notlarında köyün adını Apso şeklinde yazmış, Apso Köprüsü’nün o tarihte sarmaşıklarla çevrili olduğunu belirtmiştir. Apso köyü, Birinci Dünya Savaşı yıllarında Rus idaresi sınırları içinde kalmıştır. Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze, 1917 yılında Lazistan bölgesine yaptığı araştırma gezisinin notlarında Gürcüce ve Rusça Abso (აბსო ve Абсо) şeklinde not ettiği köyde 98 hanede 608 kişinin yaşadığını yazmıştır. Bu yer adı Farsça "âb" (su) ile Türkçe su kelimelerinden oluşmuş, aynı anlama gelen iki kelimeden oluşmuş ve zaman içinde söylenişi "Apso"ya dönüşmüş olabilir.
Apso köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Rize vilayetinin Atina kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında “Apso” şeklinde yazılan köy, Artvin ve Rize vilayetlerinin birleştirilmesiyle kurulmuş olan Çoruh vilayeti içinde aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 746 kişiden oluşuyordu. Apso Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Suçatı olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Suçatı köyünün nüfusu 926 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 304 kişi okuma yazma biliyordu.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 47 km, Pazar ilçe merkezine 10 km uzaklıktadır.
# Şehitlik, Pazar
Şehitlik, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Şehitlik köyünün eski adı Haku veya Hako’dur. 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesi ile 1928 tarihli mülki teşkilat üzerine Osmanlıca yayında Hako (خاقو) şeklinde geçer.
Haku veya Hako köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, antik çağda Kolheti Krallığı'nın bir parçasıydı. Osmanlılar bu bölgeyi, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461 yılında ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında tamamen ele geçirmiştir.
Haku veya Hako köyü, 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesine göre, Trabzon Vilayeti'nin Lazistan sancağının Atina kazasına bağlıydı. Köyün nüfusu, 27 hanede yaşayan 115 kişiden oluşuyordu. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 192 koyun, 132 keçi, 86 inek ve 9 öküz kaydedilmiştir.
Haku veya Hako köyü, 1910 yılında Lazistan’da gerçekleştirdiği araştırma gezisi notlarında Nikolay Marr tarafından Haku (Xaku) şeklinde yazılmış, Atina Deresi’nin doğusunda iç kesimdeki köyler arasında sayılmıştır. Haku köyü, Birinci Dünya Savaşı yıllarında Rus idaresi sınırları içinde kalmıştır. Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze, 1917 yılında Lazistan bölgesine yaptığı araştırma gezisinin notlarında Gürcüce Hako (ხაკო) ve Rusça Hako (Хако) şeklinde not ettiği köyde 61 hanede 306 kişinin yaşadığını yazmıştır.
Hako veya Haku köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Rize vilayetinin Atina kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında “Hako” şeklinde yazılan köy, Artvin ve Rize vilayetlerinin birleştirilmesiyle kurulmuş olan Çoruh vilayeti içinde aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 357 kişiden oluşuyordu. Hako veya Haku Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Şehitlik olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Şehitlik köyünün nüfusu 458 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 80 kişi okuma yazma biliyordu.
Köyde 1.Dünya şavaşında ölen Osmanlı askerleri için anıt bulunmaktadır


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 51 km, Pazar ilçe merkezine 14 km uzaklıktadır.
# Şentepe, Pazar
Şentepe, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün adı, 1928 yılına tarihlenen Türk kayıtlarında Lazcada "Ğuli yurdu" anlamına gelen Ğulivat olarak geçmektedir. Daha önceleri Başköy köyüne bağlı Ğulivat mahallesi iken, 6 Haziran 1956'da Şentepe adıyla köy statüsü kazandı.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 53 km, Pazar ilçe merkezine 16 km uzaklıktadır.
# Tektaş, Pazar
Tektaş, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Şendere köyünün eski adı Bogina’dır. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde ise Bogina veya Bokina (بوكنە) olarak geçer.
Bogina veya Bokina köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, antik çağda Kolheti Krallığı'nın bir parçasıydı. Osmanlılar bu bölgeyi, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461 yılında ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında tamamen ele geçirmiştir.
Bogina veya Bokina köyü, 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesinde “Bakina” (باكنە) şeklinde geçer. Bu sırada köy, Trabzon Vilayeti'nin Lazistan sancağının Atina kazasına bağlıydı. Köyün nüfusu, 27 hanede yaşayan 150 kişiden oluşuyordu. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 95 inek, 8 öküz ve 10 manda kaydedilmiştir.
Nikolay Marr, 1910 yılında Lazistan'da gerçekleştirdiği araştırma gezisi notlarında Bogina şeklinde not ettiği köyde Hemşinlilerin yaşadığını belirtmiştir. Haku köyü, Birinci Dünya Savaşı yıllarında Rus idaresi sınırları içinde kalmıştır. Marr'dan yedi yıl sonra, 1917 yılında Lazistan bölgesinde araştırma gezisi yapan Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze, köyün adını Gürcüce Bogina (ბოგინა) şeklinde not etmiş, 20 hanesi Hemşinli olmak üzere 50 hanede 357 kişinin yaşadığını yazmıştır.
Bogina veya Bokina köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Rize vilayetinin Atina kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında “Hako” şeklinde yazılan köy, Artvin ve Rize vilayetlerinin birleştirilmesiyle kurulmuş olan Çoruh vilayeti içinde aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 424 kişiden oluşuyordu. Bogina veya Bokina Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Tektaş olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Tektaş köyünün nüfusu 744 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 172 kişi okuma yazma biliyordu. Şendere köyü Tektaş'ın bir mahallesiyken ayrı bir köye dönüştürülmüştür. Nitekim 1970 genel nüfus sayımında Şendere ve Tektaş ayrı köyler olarak geçer.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 37 km, Pazar ilçe merkezine 18 km uzaklıktadır.
# Topluca, Pazar
Topluca, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Topluca köyünün eski adı Mesemiti’dir. Mesemiti, Boğazlı köyünün bir mahallesiyken, 1996 yılında köy statüsüne sahip oldu.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 45 km, Pazar ilçe merkezine 7 km uzaklıktadır.
# Tütüncüler, Pazar
Tütüncüler, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Eski adı Talvat'tır. Nitekim 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesi ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Talvat (طالوات) olarak geçer. Kültür tarihçisi Nikolay Marr, 1910 yılında Atina kazasında 69 köy bulunduğunu ve bu köylerden 64'ünde Lazca konuşulduğunu yazmıştır. Bu köylerden biri de Talvat'tı.
Talvat, Trabzon İmparatorluğu'nun 1461'de ortadan kaldırılmasından sonra Osmanlıların eline geçti. Trabzon Eyaleti sınırları içindeyken, 1867'de, yeni kurulan Trabzon vilayetinin Lazistan sancağının bir köyü haline geldi. 1876 Trabzon vilayeti salnamesinde bu sancağa bağlı Atina kazasının bir köyü olarak geçer. Köyün nüfusu 41 hanede yaşayan 154 kişiden oluşuyordu. Hane başına yaklaşık 3,7 kişi düşmesi, köydeki ailelerin kalabalık olmadığını göstermektedir. Tarımla geçinen Talvat'ta hayvan varlığı olarak 105 koyun, 24 keçi, 90 inek ve 15 öküz tespit edilmiştir.
Talvat, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Rize vilayetinin Atina kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında, Artvin vilayeti yerine kurulmuş olan Çoruh vilayetinin Pazar kazasının merkez nahiyesinin bir köyüydü. Bu tarihte köyün nüfusu 602 kişiden oluşuyordu. Bu yerleşme, 1955 genel nüfus sayımında "Talvat" adıyla, 1960 genel nüfus sayımında ise "Tütüncüler" adıyla Pazar kazasının merkez nahiyesine bağlı köy olarak kaydedilmiştir. "Yabancı kökten geldiği" için köyün adının 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Tütüncüler olarak değiştirilmiş olduğu, bu kayıtlardan da anlaşılmaktadır. Adının değiştirilmesine rağmen, köyün eski adı yeni adıyla birlikte "Tütüncüler ("Talvat")" biçiminde bir süre daha resmî kayıtlarda kullanılmıştır.
Tütüncüler köyünde varlığı bilinen tek tarihî eser, bugün Tütüncüler Köprüsü olarak adlandırılan tek kemerli taş köprüdür.


## Coğrafya.
Tütüncüler köyü, Rize il merkezine 49 km, Pazar ilçe merkezine 12 km uzaklıktadır.
# Sahilköy, Pazar
Sahilköy, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köy, Derebaşı köyüne bağlı bir mahalle iken ayrılarak köy statüsüne kavuşmuştur.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 45 km, Pazar ilçe merkezine 8 km uzaklıktadır. Köyde Memoğlu Mevki ve Seydioğlu Mevki Mahalleleri bulunmaktadır.
# Uğrak, Pazar
Uğrak, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Uğrak köyünün eski adı Çingiti’dir. 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesi ile 1928 tarihli Osmanlıca kaynakta Çingit (چینكیت) olarak geçer.
Çingiti köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, antik çağda Kolheti Krallığı'nın bir parçasıydı. Osmanlılar bu bölgeyi, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461 yılında ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında bu bölgeyi de tamamen ele geçirmiştir.
Çingiti köyü, 1876 tarihli Trabzon vilayeti göre, Trabzon Vilayeti'nin Lazistan sancağının Hemşin nahiyesine bağlıydı. Köyün nüfusu, 31 hanede yaşayan 115 kişiden oluşuyordu. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 50 inek, 4 öküz ve 1 at kaydedilmiştir.
Çingiti köyü, Birinci Dünya Savaşı yıllarında Rus idaresi sınırları içinde kalmıştır. Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze, 1917 yılında Lazistan bölgesinde yaptığı araştırma gezisi notlarında Gürcüce Çingiti (ჩინგითი) ve Rusça Çingit (Чингит) şeklinde not ettiği köyde, 53 hanede 418 kişinin yaşadığını yazmıştır.
Çingit köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Rize vilayetinin Atina kazasının Hemşin nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında “Çingit” şeklinde yazılan köy, Artvin ve Rize vilayetlerinin birleştirilmesiyle kurulmuş olan Çoruh vilayetinin Pazar kazasının merkez nahiyesine bağlıydı ve nüfusu 465 kişiden oluşuyordu. Çingiti veya Çingit Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Uğrak olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Uğrak köyünün nüfusu 420 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 179 kişi okuma yazma biliyordu.
Köyde 1799 yılına tarihlenen bir cami bulunmaktadır.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 51 km, Pazar ilçe merkezine 14 km uzaklıktadır.
# Yavuzköy, Pazar
Yavuzköy, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Yavuz köyünün eski adı Nohlapsu'dur. Bazı kaynaklarda Nohlansu (ნოხლან-სუ) şeklinde yazılmıştır. Bu yer adı Türkçe kaynaklarda Nohlabsu olarak geçer. Nitekim 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesi ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Nohlabsu (نوخلابصو) şeklinde kaydedilmiştir.
Nohlapsu köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, Antik Çağ'da Kolheti Krallığı'nın sınırları içinde bulunuyordu. Osmanlılar, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461'de ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında bu bölgeyi de tamamen ele geçirmiştir. Bu yerleşim, 1876 tarihli Trabzon Vilayeti salnamesine göre, Trabzon Vilayeti'nin Lazistan sancağının Atina kazasına bağlıydı. Nüfusu 19 hanede yaşayan 90 kişiden oluşuyordu. Ancak bu sayının sadece erkek nüfusundan ibaret olması ihtimali de vardır. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 40 inek ve 6 öküz kaydedilmiştir.
Kültür tarihçisi Nikolay Marr ise, 1910 yılında Lazistan bölgesineki araştırma gezisi sırasında Atina kazasında 69 köy bulunduğunu ve bu köylerden 64'ünde Lazca konuşulduğunu yazmıştır. Nohlapsu şeklinde yazdığı bu köyü de Lazcanın konuşulduğu yerleşim yerleri arasında saymıştır. Nohlapsu Birinci Dünya Savaşı sırasında Rusların eline geçmiştir. Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze, Rus idaresi sırasında, 1917 yılında Lazistan bölgesinde yaptığı araştırma gezisinin notlarında köyün adını Rusça Nohlapso (Нохлапсо) şeklinde yazmıştır. Bu tarihte köydeki 55 hanede 300 kişi yaşıyor ve nüfusun çoğunluğu Lazlardan oluşuyordu.
Nohlapsu köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Rize vilayetinin Atina kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında Artvin ve Rize vilayetlerinin birleştirilmesiyle kurulmuş olan Çoruh vilayetinde aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 355 kişiden oluşuyordu. Nohlapsu Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Yavuz olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Yavuz köyünün nüfusu 554 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 76 kişi okuma yazma biliyordu.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 51 km, Pazar ilçe merkezine 14 km uzaklıktadır.