# Leh-Litvan-Töton Savaşı
 - YÖNLENDİRME 
 - YÖNLENDİRME 
Leh-Litvan-Töton Savaşı, Büyük Savaş olarak da bilinen, 1409-1411 yılları arasında Töton Şövalyeleri ile müttefik Polonya Krallığı ve Litvanya Büyük Dükalığı arasında meydana geldi. Yerel Samogit ayaklanmasından tetiklenen savaş, Ağustos 1409'da Polonya'nın Töton işgali ile başladı. Her iki taraf da tam ölçekli bir savaşa hazır olmadığından, Bohemyalı IV. Wenceslaus dokuz aylık bir ateşkes sağladı.
Haziran 1410'da ateşkes sona erdikten sonra, Orta çağ Avrupa'sının en büyük muharebelerinden biri olan Grunwald Muharebesi'nde askeri-dini keşişler mutlak bir mağlubiyet aldılar. Töton liderliğinin çoğu öldürüldü ya da esir alındı. Yenilmelerine rağmen, Töton Şövalyeleri başkentleri Marienburg'daki (Malbork) kuşatmaya dayandılar ve Birinci Toruń Barışı ile çok az toprak kaybı yaşadılar. Bölgesel anlaşmazlıklar 1422 Melno Antlaşması'na kadar sürdü.
Ancak, Şövalyeler eski güçlerini asla geri kazanamadılar ve savaş tazminatlarının mali yükü, topraklarında iç çatışmalara ve ekonomik gerilemeye neden oldu. Savaş, Orta Avrupa'daki güç dengesini değiştirdi ve bölgedeki baskın güç olarak Polonya-Litvanya birliğinin yükselişine işaret etti.#YÖNLENDİRME 


## Tarihsel arka plan.
1230'da, Haçlı bir askerî tarikat olan Töton Şövalyeleri, Kulmerland'a (günümüzde Kuyavya-Pomeranya Voyvodalığı içinde) taşındı ve Masovian Slavlarının kralı I. Konrad'ın talebi üzerine, pagan Prusya klanlarına karşı Prusya Haçlı Seferi'ni başlattı. Papa ve Kutsal Roma İmparatoru'nun desteğiyle, Tötonlar 1280'lerde Prusyalıları fethedip ve din değiştirttiler ve dikkatlerini pagan Litvanya Büyük Dükalığı'na kaydırdılar. Yaklaşık yüz yıl boyunca Litvanya Haçlı Seferi'nde savaşan Şövalyeler, Litvanya topraklarına, özellikle de Prusya'daki Şövalyeleri Livonia'daki şubelerinden ayırdığı için Samogitya'ya baskın düzenlediler. Sınır bölgeleri ıssız vahşi doğaya dönüştü, ancak Şövalyeler çok az toprak kazandı. Litvanyalılar, Samogitya'dan ilk olarak Litvanya İç Savaşı sırasında (1381-84) Dubysa Antlaşması ile vazgeçtiler.
1385'te Litvanya Büyük Dükü Jogaila, Kreva Birliği'nde Polonya Kraliçesi Jadwiga ile evlenmeyi teklif etti. Jogaila, Hristiyanlığa geçti ve Polonya Kralı olarak taç giydi, böylece Polonya Krallığı ile Litvanya Büyük Dükalığı arasında şahsi birlik yarattı. Resmi olarak Litvanyalıların Hristiyanlığı kabul etmesi, Töton Şövalyeleri'nin bölgedeki faaliyetlerinin dini gerekçesini ortadan kaldırdı.#YÖNLENDİRME Ancak Şövalyeler, Jogaila'nın din değiştirmesinin samimiyetine alenen itiraz ederek, suçlamayı bir papalık mahkemesine taşıyarak yanıt verdi.#YÖNLENDİRME 1404 Raciąż Barışı'ndan bu yana Tötonların elinde olan Samogitya üzerinde toprak anlaşmazlıkları devam etti. Polonya'nın Dobrzyń Arazisi ve Danzig'deki (Gdańsk) Şövalyelere karşı da toprak iddiaları vardı, ancak iki devlet Kalisz Antlaşması'ndan bu yana büyük ölçüde barış içindeydi (1343).#YÖNLENDİRME Çatışmanın arkasında aynı zamanda ticari kaygılar da vardı: Şövalyeler, Polonya ve Litvanya'daki en büyük üç nehrin (Neman, Vistül ve Daugava) alt kısımlarını kontrol ediyorlardı.#YÖNLENDİRME 


## Savaşın Seyri.
### Ayaklanma, savaş ve ateşkes.
Mayıs 1409'da Töton kontrolündeki Samogitya'da bir ayaklanma başladı. Litvanya ayaklanmayı destekledi ve Şövalyeler işgal tehdidinde bulundu. Polonya, Litvanya davasını desteklediğini açıkladı ve karşılığında Prusya'yı işgal etmekle tehdit etti. Prusya birlikleri Samogitya'yı tahliye ederken, Töton Büyük Üstatı Ulrich von Jungingen, 6 Ağustos 1409'da Polonya Krallığı ve Litvanya Büyük Dükalığı'na savaş ilan etti.#YÖNLENDİRME Şövalyeler Polonya ve Litvanya'yı ayrı ayrı yenmeyi umdular ve Büyük Polonya ve Kuyavia'yı işgal ederek Polonyalıları gafil avlayarak başladılar.#YÖNLENDİRME Şövalyeler Dobrin'deki (Dobrzyń nad Wisłą) kaleyi yaktılar, on dört günlük bir kuşatmadan sonra Bobrowniki'yi ele geçirdiler, Bydgoszcz'u (Bromberg) fethettiler ve birkaç şehri yağmaladılar.#YÖNLENDİRME Polonyalılar karşı saldırılar düzenledi ve Bydgoszcz'u geri aldı.#YÖNLENDİRME Samogitliler Memel'e (Klaipėda) saldırdı.#YÖNLENDİRME Ancak, her iki taraf da tam ölçekli bir savaşa hazır değildi.
Romalıların Kralı Wenceslaus, anlaşmazlığa arabuluculuk yapmayı kabul etti. 8 Ekim 1409'da bir ateşkes imzalandı; ateşkes 24 Haziran 1410'da sona ermeyi içeriyordu.#YÖNLENDİRME Her iki taraf da bu zamanı muharebe hazırlıkları, asker toplama ve diplomatik manevralar için kullandı. Her iki taraf da Hristiyan âlemine birbirlerini çeşitli haksızlıklar tehditlerle suçlayan mektuplar ve elçiler gönderdiler. Şövalyelerden 60.000 florinlik bir hediye alan Wenceslaus, Samogitia'nın haklı olarak Şövalyelere ait olduğunu ve Polonya'ya sadece Dobrzyń Arazisi'nin iade edilmesi gerektiğini ilan etti.#YÖNLENDİRME Şövalyeler ayrıca, Boğdan için emelleri olan Macar Kralı Sigismund'a askeri yardımı için 300.000 duka ödediler.#YÖNLENDİRME Sigismund, Vytautas'a bir kral tacı sunarak Polonya-Litvanya ittifakını kırmaya çalıştı; Vytautas'ın böyle bir tacı kabul etmesi, Ostrów Anlaşması'nın şartlarını ihlal edecek ve Polonya-Litvanya anlaşmazlığı yaratacaktır.#YÖNLENDİRME Aynı zamanda Vytautas, Livonya Düzeni'nden bir ateşkes elde etmeyi başardı.#YÖNLENDİRME 


### Prusya'da strateji ve yürüyüş.
Aralık 1409'a kadar, Jogaila ve Vytautas ortak bir strateji üzerinde anlaşmışlardı: orduları tek bir büyük güçte birleşecek ve Töton Şövalyelerinin başkenti Marienburg'a (Malbork) birlikte yürüyecekti.#YÖNLENDİRME Savunma pozisyonu alan Şövalyeler ortak bir saldırı beklemiyorlardı ve Polonyalılar tarafından Vistül Nehri boyunca Danzig'e (Gdańsk) doğru ve Litvanlar tarafından Neman Nehri boyunca Ragnit'e (Neman) doğru ikili bir istilaya hazırlanıyorlardı.#YÖNLENDİRME Bu algılanan tehdide karşı koymak için Ulrich von Jungingen kuvvetlerini, birliklerin herhangi bir yönden gelen bir istilaya oldukça hızlı bir şekilde yanıt verebilecekleri merkezi bir konum olan Schwetz'de (Świecie) yoğunlaştırdı.#YÖNLENDİRME Planları gizli tutmak ve Şövalyeleri yanlış yönlendirmek için Jogaila ve Vytautas, sınır bölgelerine birkaç baskın düzenledi ve böylece Şövalyeleri birliklerini yerinde tutmaya zorladı.#YÖNLENDİRME 
Grunwald seferinin ilk aşaması, tüm Leh-Litvan birliklerini, ortak ordunun bir duba köprüsü üzerinden Vistül'ü geçtiği Prusya sınırından yaklaşık ) uzaklıkta belirlenmiş bir buluşma noktası olan Czerwinsk'te toplamaktı.#YÖNLENDİRME Çok etnik gruptan oluşan güçler arasında hassasiyet ve yoğun koordinasyon gerektiren bu manevra, 24-30 Haziran 1410 tarihleri arasında yaklaşık bir hafta içinde gerçekleştirildi.#YÖNLENDİRME Geçişten sonra, IV. Siemowit ve I. Janusz komutasındaki Masovya birlikleri Leh-Litvan ordusuna katıldı.#YÖNLENDİRME Büyük kuvvetler, 3 Temmuz'da kuzeye, Prusya'nın başkenti Marienburg'a (Malbork) doğru yürüyüşe başladı. Prusya sınırı 9 Temmuz'da geçildi.#YÖNLENDİRME Ulrich von Jungingen, Leh-Litvan kuvvetlerinin niyetlerini kavradığı anda, Heinrich von Plauen#YÖNLENDİRME komutasındaki Schwetz'de (Świecie) 3.000 adam bıraktı ve Kauernik (Kurzętnik) yakınlarındaki Drewenz Nehri (Drwęca) üzerinde bir savunma hattı düzenlemek için ana kuvvetleri yürüdü.#YÖNLENDİRME 11 Temmuz'da Jogaila, nehri böyle güçlü bir savunulabilir konumda geçmemeye karar verdi. Ordu bunun yerine nehir geçişini atlayarak doğuya, diğer büyük nehirlerin ordusunu Marienburg'dan ayırmadığı kaynaklarına doğru dönecekti.#YÖNLENDİRME Töton ordusu Drewenz Nehri'ni kuzeyde takip etti, Löbau (Lubawa) yakınlarında geçti ve ardından Leh-Litvan ordusuna paralel olarak doğuya doğru ilerledi. Töton ordusu, Gilgenburg (Dąbrówno) köyünü harap etti.#YÖNLENDİRME Von Jungingen vahşet karşısında o kadar öfkeliydi ki işgalcileri savaşta yenmeye yemin etti.#YÖNLENDİRME 


### Grunwald Muharebesi.
Grunwald Muharebesi, 15 Temmuz 1410'da Grunwald, Tannenberg (Stębark) ve Ludwigsdorf (Łodwigowo) köyleri arasında gerçekleşti.#YÖNLENDİRME Savaşa katılan birlik sayısının modern tahminleri 16.500 ila 39.000 Leh-Litvan ve 11.000 ila 27.000 Töton askeri arasında değişmektedir.#YÖNLENDİRME Leh-Litvan ordusu milliyetlerin ve dinlerin bir karışımıydı: Roma Katolik Leh-Litvan birlikleri pagan Samogityalılar, Doğu Ortodoks Rutenler ve Müslüman Tatarlar ile yan yana savaştı. Çoğu Cermen olmak üzere yirmi iki farklı halk Töton tarafına katıldı.#YÖNLENDİRME 
Şövalyeler önce Leh veya Litvan kuvvetlerini saldırmaya kışkırtmayı umdular ve "Grunwald Kılıçları" olarak bilinen iki kılıcı "Savaşta Jogaila ve Vytautas'a yardım etmesi" için gönderdiler.#YÖNLENDİRME Önce Litvanlar saldırdı, ancak bir saatten fazla süren şiddetli çatışmalardan sonra Litvan hafif süvarileri tam bir geri çekilmeye başladılar.#YÖNLENDİRME Geri çekilmenin nedeni – ister mağlup bir gücün geri çekilmesi, ister önceden tasarlanmış bir manevra olsun – akademik bir tartışma konusu olmaya devam etmektedir.#YÖNLENDİRME Leh ve Töton kuvvetleri arasında şiddetli çatışmalar başladı ve hatta Jogaila'nın kraliyet kampına ulaştı. Bir Şövalye, doğrudan kraliyet sekreteri Zbigniew Oleśnicki tarafından kurtarılan Kral Jogaila'ya saldırdı.#YÖNLENDİRME Litvanlar savaşa geri döndü. Büyük Üstat von Jungingen, Litvan hatlarını aşmaya çalışırken öldürüldü.#YÖNLENDİRME Etrafı sarılmış ve lidersiz Töton Şövalyeleri, savunma amaçlı bir araba kalesi kurma umuduyla kamplarına doğru çekilmeye başladılar. Ancak, savunma kısa sürede kırıldı ve kamp harap oldu ve bir görgü tanığına göre, orada savaş alanında olduğundan daha fazla Şövalye öldü.#YÖNLENDİRME 
Töton Şövalyelerinin yenilgisi yankılandı. Yaklaşık 8.000 Töton askeri öldürüldü#YÖNLENDİRME ve 14.000 asker de esir alındı.#YÖNLENDİRME Töton liderliğinin çoğu da dahil olmak üzere tarikatın kardeşlerinin çoğu öldürüldü. Savaştan kaçan en yüksek rütbeli Töton yetkilisi, Elbing (Elbląg) Komtur'u Werner von Tettinger'di.#YÖNLENDİRME Tutsak rütbesiz asker ve paralı askerlerin çoğu, 11 Kasım 1410'da Kraków'a rapor vermeleri koşuluyla savaştan kısa bir süre sonra serbest bırakıldı.#YÖNLENDİRME Soylular esaret altında tutuldu ve her biri için yüksek fidye talep edildi.


### Marienburg Kuşatması.
Muharebeden sonra, Leh ve Litvan kuvvetleri, üç gün boyunca muharebe alanında kalarak ve ardından günde ortalama sadece yürüyerek Marienburg'daki (Malbork) Töton başkentine saldırılarını ertelediler.#YÖNLENDİRME Ana kuvvetler, ağır bir şekilde güçlendirilmiş Marienburg'a ancak 26 Temmuz'da ulaştılar. Bu gecikme, Heinrich von Plauen'e bir savunma organize etmek için yeterli zaman verdi. Leh tarihçi Paweł Jasienica'ya göre bu muhtemelen, Vytautas ile birlikte, Polonya (tamamen mağlup edildiğinde büyük olasılıkla tarikat mülklerinin çoğunu alacaktı) ve Litvanya arasındaki güç dengesini bozmamak için alçakgönüllü ancak büyük bir kısmı yok edilmeyen tarikatı oyunda tutmayı tercih eden Jagiełło'nun kasıtlı bir hareketiydi, ancak birincil kaynakların eksikliği kesin bir açıklamayı engellemektedir.#YÖNLENDİRME 
Bu arada Jogaila, birliklerini çoğu zaman direniş göstermeden teslim olan diğer Töton kalelerine de gönderdi,#YÖNLENDİRME bunlar arasında Danzig (Gdańsk), Thorn (Toruń) ve Elbing (Elbląg) önemli şehirlervardı.#YÖNLENDİRME Tötonların elinde sadece sekiz kale kalmıştı.#YÖNLENDİRME Marienburg'u kuşatan Leh ve Litvan askerleri, cephane eksikliği, düşük moral ve dizanteri salgını nedeniyle uzun vadeli bir çatışmaya hazır değildi.#YÖNLENDİRME Şövalyeler müttefiklerinden yardım istediler ve Macaristan Kralı Sigismund, Romalıların Kralı Wenceslaus ve Livonya Tarikatı mali yardım ve takviye sözü verdi.#YÖNLENDİRME Marienburg kuşatması 19 Eylül'de kaldırıldı. Leh-Litvan kuvvetleri, ele geçirilen veya teslim olan ve eve dönen kalelerde garnizonlar bıraktı. Ancak, Şövalyeler kalelerin çoğunu hızla geri aldı. Ekim ayının sonunda, sınır boyunca sadece dört Töton kalesi Lehlerin elinde kaldı.#YÖNLENDİRME Jogaila yeni bir ordu kurdu ve 10 Ekim 1410'da Koronowo Muherebesi'nde Şövalyeleri bir kere daha mağlup etti. Diğer kısa çarpışmaların ardından her iki taraf da müzakere etmeye karar verdi.


## Neticesi.
Birinci Toruń Barışı 1 Şubat 1411'de imzalandı. Şartları uyarınca, Şövalyeler Dobrzyń Arazisi'ni Polonya'ya bıraktılar ve Jogaila ve Vytautas'ın yaşamları sırasında Samogitya'daki iddialarından vazgeçmeyi kabul ettiler.#YÖNLENDİRME Melno Antlaşması toprak anlaşmazlıklarını kalıcı olarak çözmeden önce iki savaş (1414 Açlık Savaşı ve 1422 Gollub Savaşı) daha yapılacaktı.#YÖNLENDİRME Leh ve Litvanlar askeri zaferi bölgesel veya diplomatik kazanımlara çeviremediler. Ancak, Thorn Barışı, Şövalyelere asla kurtulamayacakları ağır bir mali yük getirdi. İngiltere Kralı'nın yıllık gelirinin on katı olarak tahmin edilen gümüş tazminatı dört yıllık taksitle ödemek zorunda kaldılar.#YÖNLENDİRME Ödemeleri karşılamak için Şövalyeler ağır borç aldı, kiliselerden altın ve gümüşe el koydu ve vergileri artırdılar. İki büyük Prusya şehri, Danzig (Gdańsk) ve Thorn (Toruń), vergi artışlarına karşı ayaklandı. Grunwald'daki yenilgi, Töton Şövalyelerini kalan bölgelerini savunmak için az bir kuvvet bıraktı. Hem Polonya hem de Litvanya artık Hristiyan ülkeler olduğundan, Şövalyeler yeni gönüllü haçlıları askere almakta zorlandılar.#YÖNLENDİRME Büyük Üstatların daha sonra paralı askerlere güvenmeleri gerekti, bu da zaten tükenmiş bütçelerini pahalı bir şekilde tüketti. İç çatışmalar, ekonomik düşüş ve vergi artışları, huzursuzluğa ve 1441'de Prusya Konfederasyonu'nun ("Lordlara Karşı İttifak") kurulmasına yol açtı. Bu da, On Üç Yıl Savaşı (1454) ile sonuçlanan bir dizi çatışmaya yol açtı.#YÖNLENDİRME 


## Popüler Kültür.
Savaş, Polonyalı yazar Henryk Sienkiewicz'in bir film (1960) ve bir video oyunu (2002) gibi sayısız uyarlamaya yol açan "Haç Şövalyeleri" (1900) adlı romanının etkisiyle Polonya popüler kültüründe popüler hale gelmiştir.