# Recep Tayyip Erdoğan'ın üniversite diploması tartışması
Recep Tayyip Erdoğan'ın üniversite diploması tartışması, Recep Tayyip Erdoğan'ın ilk kez cumhurbaşkanlığına adaylığını koyduğu 2014 cumhurbaşkanlığı seçimi sürecinde belirginleşen bir tartışmadır. Tartışmanın ana nedeni Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 101. maddesi uyarınca cumhurbaşkanı olacak kişinin yükseköğretim mezunu olma şartı olmasına rağmen Recep Tayyip Erdoğan'ın bir üniversite diplomasına sahip olmadığı iddiasıdır.


## İddialar.
Aslında tartışmanın geçmişi 2000'li yılların ortasına dayanmaktadır. 2007 ve 2008 yıllarında Yalçın Küçük ve Banu Avar kitaplarında ve konuşmalarında Erdoğan'ın diploması olmadığını öne sürmüştür. Sonraki yıllarda ise farklı kesimlerden insanlar Erdoğan'ın diploması olmadığını, bu yüzden cumhurbaşkanlığı görevini yasal olarak ifa edemeyeceğini belirtmiştir. Bu iddiaların temelinde Erdoğan'ın elinde iki farklı diploma olması, noterde orijinal bir diploma gözükmemesi, mezun olduğu sene mezun olduğu okulun resmi olarak daha açılmamış olması, üniversite yıllarına dair anılarının azlığı ve lise yıllarındaki arkadaşlarının günümüzde siyasi ve ticari kurumlarda önemli yerleri gelmesine rağmen hiçbir üniversite arkadaşının önemli bir mevkide olmamasından kaynaklanmaktadır. Ergün Poyraz, Erdoğan'ın lise diplomasının da şaibeli olduğunu dile getirmiştir. Üniversite mezunu olmadığı, onun yerine yüksek okul mezunu olduğu da iddialar arasındadır. Üniversite diplomasının incelenmesi için yapılan başvuruları Yüksek Seçim Kurulu reddetmekte ve Erdoğan'ın diplomasının gerçek olduğunu belirtmektedir.
Haziran 2016'da Yargıçlar ve Savcılar Birliği'nin eski genel başkanı Ömen Faruk Eminağaoğlu, YSK'den "sahte resmi belge kullanıldığı" iddiasıyla soruşturma açılması talebinde bulunmuştu. Böyle bir soruşturma yapılmaması halinde Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı'na da soruşturma başlatılması çağrısında bulundu. YSK, inceleme sonucunda davayı oy birliğiyle reddetti. YSK, Erdoğan'ın cumhurbaşkanlığı seçim sürecinde noter tasdikli bir üniversite diploması sunması nedeniyle, bunun dışındaki incelemenin YSK'nın görev alanına girmediğine karar verdi. Erdoğan, suçlamalara "Kayıt yaptırdığım, eğitim aldığım, mezun olduğum okul belli, sınıf arkadaşlarım nettir. Ayrıca üniversite yönetimi resmi bir açıklama yaptı. Bütün bunlara rağmen bazı insanlar hala ısrarla bu konuyu gündeme getirmeye devam ediyor" diyerek Marmara Üniversitesi Rektörü Mehmet Emin Arat'tan diploma bilgilerini açıklamasını istedi. Marmara Üniversitesi, Erdoğan'ın sahte diplomaya sahip olduğu iddialarının hiçbir delili bulunmadığını belirten bir açıklama yaptı. ÜNİVDER (Üniversite Öğretim Üyeleri Derneği), kendilerinden Erdoğan'ın diplomasının bir kopyasını yayınlamaları beklenirken, sahte diploma iddialarını belge paylaşmadan inkâr eden Marmara Üniversitesi rektörlüğünü eleştirdi ve Erdoğan'ın herhangi bir üniversiteden mezuniyetine dair herhangi bir delil bulunmadığını belirtti. Erdoğan'ın diploması olduğu iddia edilen belgeye Marmara Üniversitesi'nin diploma bölümünden erişilebilmekte. ().
2018 cumhurbaşkanlığı seçiminde ise Cumhuriyet Halk Partisi'nin adayı Muharrem İnce, kampanyasının bir kısmını Erdoğan'ın üniversite diploması üzerine kurmuştur. 2019 yılında Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne, Erdoğan'ın diplomasının olmadığı iddiası ile suç duyurusunda bulunulmuştur. 2018'deki seçimler sonrasında basında bu iddialar yer almaya devam etti.
Diploma konusunda aktif çalışma yapan Halkın Kurtuluş Partisi ise Erdoğan'ın diploma beyan etmek durumunda olduğu MSB, Marmara Üniversitesi ve İstanbul Büyükşehir Belediyesi kurumlarından bilgi talep etmiştir. Bu kurumlar ise KVKK doğrultusunda bilgi vermeyi reddetti. Bilgileri doğru olarak aktarmadığı iddiasıyla kurumlar hakkında suç duyurusunda bulunan parti avukatları, diplomanın varlığı konusunda en güçlü kanıt olarak İstanbul 15. Noter katibinin diplomayı aslını görmeden "Aslı Gibidir" olarak onaylaması olarak nitelemekte.


## Tanıklar.
2014'de dönemin CHP Milletvekili Aydın Ayaydın, Erdoğan'ın Aksaray İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi'nin dört yıllık lisans eğitimine Erdoğan'ın öğretmeni olması nedeniyle kendisinin de katıldığını söyledi. 2023'te AK Parti milletvekili olan Ayaydın, Erdoğan'ı ve sınıf arkadaşlarını çok iyi hatırladığını ifade ederek, "Sınıf arkadaşlarından biri şu anda Marmara Üniversitesi'nde profesör olan Mehmet Emin Arat" dedi. Erdoğan'ın bir dereceye sahip olmadığına dair iddiaları "haksız" ve "asılsız" olarak nitelendirerek, iddiaların herhangi bir hukuki, resmi veya tarihi dayanağı olmadığını belirtti. Erdoğan'ın bir diğer sınıf arkadaşı olduğunu iddia eden İsrailli gazeteci Rafael Sadi, sırf muhalefet uğruna adama iftira atmak için asılsız yalanlar söyleyenlerden rahatsız olduğunu belirterek, Erdoğan'la birlikte ders aldığı profesörlerin isimlerini paylaştı.
Erdoğan'ın diploması ile ilgili bir başka iddia ise Erdoğan ile birlikte çalışan YÖK eski başkanı Yusuf Ziya Özcan'dan geldi. Özcan, yaptığı açıklamada Erdoğan'ın diplomasını aradığını ancak bulamadığını ifade etti.