BILGEM-AI/BILGE-Wiki-Tr-Plus huggingface dataset:
# Karamanlı
Karamanlı, Burdur ilinin bir ilçesi.
Karamanlı ilçesi çok eski bir yerleşim yeri olduğu bölgedeki tarihi izlerden anlaşılmaktadır. Karamanlı, yerleşim olarak Ardıçlıtepe eteklerinde ve Karamanlı ovasına hakim bir yerdedir. Yakın Taş Çağından (Neolitik Çağ) yerleşim izleri taşıyan bölgenin M.Ö. 800-500 yılları arasında Perslerin, Etilerin ve Yunanların idaresinde kaldığı bilinmektedir. Türk beyi Alparslan'ın 1071 Malazgirt Meydan Muharebesi ile Anadolu'ya girmesini takip eden yıllarda bölgeye Türkler tamamen hakim olumuş ve bugünlere gelinmiştir. Anadolu'ya Türkler'in girişi ile bölgede ilk düzenli idare Anadolu Selçuklu Devleti tarafından kurulmuş ve 1282'li yıllarda Hatay'dan Muğla'ya uzanan Karamanoğulları beyliğinin idaresine geçmiştir. Karamanoğlu Mehmet Bey'in Gölhisar'da zehirlenerek öldürülmesi üzerine bilinenler dolayısı ile Karamanlı'nın o yıllarda beylik idaresinde olduğunu kesinleştirmektedir.
Osmanlı İmparatorluğunun yükselme devrinde, 1469-1470 yıllarında Fatih Sultan Mehmet Karamanoğulları Beyliğini ortadan kaldırmış, Osmanlı Devleti'nin başına değişik zamlanlarda birçok defa dert açan Karamanoğullarının tekrar birleşip dert olmamaları için, o zaman topluca oturmakta oldukları Larende'den (yani şimdiki Karaman'dan) dağıtılması sırasında bazı obalar, Karamanlı civarında Eskiköy, Türkmen, Gebice, Gedikyap ve Ferizli denilen yerlere yerleşmişler, sonradan Karamanlı'nın şimdiki yerinde toplanmışlardır. Buraya ilk gelen Karamanoğlu, Ardıçlı Tepenin eteğindeki Kocapınarın başına mekân tutmuş, ikinci gelen Caferoğlu, Yediurgan denilen yerdeki Karaağaçlı Pınarın başına yerleşmiştir. İlk olarak buralara yerleşen kişilerin adları bugün bu yörenin mahalle adı olarak yaşamaktaTarihçi Prof. Dr. Tuncer Baykara'nın 27 Mart 1973 tarihli mektubunda 1871 (Hicri-1288) yılında Konya Vilayeti Salnamesi'nden elde ettiği bilgilere göre o yıllarda Karamanlı'nın 410 hanelik bir yerleşim yeri olduğu belirtmiştir. Ayrıca bölgedeki diğer bazı yerleşim bölgelerinden Tefenni 158, Gebrem 70, Sazak 23 ve Ece 20 hane olarak kayıtlarda yer almıştır.
Osmanlı İmparatorluğu döneminden 1911 yılına kadar köy statüsünde bulunan Karamanlı'da 1911 yılında Belediye teşkilatı kurulmuştur. 1925 yılında Jandarma teşkilatı, 1928 yılında da Bucak müdürlüğü kurulmuştur. 4 Temmuz 1987 tarih ve 19507 sayılı Resmi Gazetede Karamanlı'nın ilçe olması, 3392 sayılı kanunla TBMM tarafından kararlaştırılmış ve ilk kaymakamın 11.08.1988 tarihinde atanmasıyla ilçe olmuştur.


## Nüfus.
İlçe; 8 köy ve 12 mahalleden oluşmaktadır.
# Kemer, Burdur
Kemer, Burdur ilinin bir ilçesidir.


## Nüfus.
İlçe; 7 köy ve 3 mahalleden oluşmaktadır.
# Yeşilova
Yeşilova, Burdur ilinin bir ilçesidir. Sınırları içerisindeki Salda Gölü ile ünlüdür. Salda Gölü'nün özelliği, dünyanın en derin ve temiz göllerinden birisi olmasıdır. Göl sayesinde ilçe turistik bir belde görünümü vermektedir. Ayrıca çadır turizmine de müsait bir ortam vardır.
İlçe olmaya 1936 yılında hak kazanan Yeşilova, Göller Yöresi olarak da bilinen Orta Akdeniz'in ortalarında yer almaktadır.


## Tarihçe.
Yeşilova ilçesi ve etrafındaki bölge Malazgirt Savaşından sonra 1093 tarihinde Türkler'in eline geçmiştir. O tarihlerde Bizanslılar ile bu bölgede yaşayan Türkmenler arasında bazı çatışmalar oldu ise de 1190 tarihinde Alman İmparatoru Frederik Barbaros Haçlı ordusunun başında buraya kadar gelmiştir. Frederik Barbaros'un gelişinden istifade eden ve kendisine Bizans Veliahtı süsü veren Alaksi topladığı askerlerle Türk hududuna tecavüz etmiş, bir taraftan Dinar'a diğer taraftan Güzelhisar'a cepheden bugünkü Harmanlı (Navlu) boğazına kadar sokulmuştur. Konya Sultanı tarafından gönderilen Osman Bey ve Hüsamettin Bey adlarındaki iki serdar Alaksi'yi her iki yönden kıstırmışlardır. Osman Bey (Navlu) boğazında düşman askerlerini sıkıştırmış Gencali, Karaatlı, Gökçe ismindeki Çeribaşları şiddetli hücumlarla düşmana karşı bu bölgede kuvvetli bir (SATIR) atmıştır. Muharebenin en şiddetli geçtiği yer Köpekbeli civarı olmuştur. Köpekbeli savaşında ağır yaralanan Osman Bey'in manevi evladı Abdi Bey Salda Gölü'nün Eşeler Dağına yaslanan sırtlarında bugünkü "SULTANPINARI" namı ile anılan yerde bulunan revirde tedaviye alınmıştır. Bu sırada Abdi Bey'in büyük cesaret ve secaretini taltif etmek üzere kendileri ile esasen sıhri Karabet'i bulunan bu genç kumandana Sultanlık payesi gelmiştir. Bu pınarın başında revirde bu payenin verildiği yer olarak "SULTAN PINARI" ismi verilmiştir. Düşmana büyük ölçüde satır atıldığı için bu bölgeye "SATIRLAR" denmiştir.
1936 yılında Yeşilova eski Erle Nahiyesi olarak görülmektedir. 1936 yılında ilçe olan YEŞİLOVA genellikle ASİKARAAĞAÇ'a bağlanmış ve nahiye olarak YAVUCE ismiyle anılmıştır. ERLE bu mıntıkanın ismidir. Nahiye Merkezi sürelerle bir zaman Kayadibi ve bir zamanda Beylerli kaza ve nahiye merkezi olmuştur. 1967'den sonra SATIRLAR Köyü merkez seçilmiştir. 1288 tarihli salnameye göre Satırlar Köyü 33 haneli ve 120 nüfuslu idi. 1305 tarihli salnamede de Erle nahiyesinde 148 misafirhane, 18 un değirmeni, 6 dükkân, 1 han, 1 lokanta, 26 cami, 19 Sübyan Mektebi, 8 tekke, 3 türbe, 38 çeşme ve 26 çamaşırhane olduğu kaydedilir.


## Nüfus.
İlçe; 36 köy ve 7 mahalleden oluşmaktadır. Son dönemde bünyesine kattığı Karaatlı ve Kayadibi köyleriyle beraber nüfusu 5.700'ü geçmiştir. Ayrıca eskiden Salda ve Güney kasabaları bununan Yeşilova'nın, yetersiz nüfusu gerekçesiyle Salda ve Güney kasabaları köy sıfatı kazanmıştır.
# Bayramiç
Bayramiç, Çanakkale ilinin bir ilçesidir. İlk olarak Antik çağlarda yerleşen yöre 1308'de Karesi Beyliği, 1356 yılında Osmanlı egemenliğine girmiştir. Bu zamanda yöreye verilen, bayram yeri anlamına gelen “Bayram İçi” ismi, “Bayramiç” olarak dönüşmüştür. 1902 yılında ilçe olmuştur. Yazları sıcak ve kurak, kışları Akdeniz iklimine kıyasla soğuk - yağışlı geçer.


## Turizm.
### Kebrene ve Skepsis.
İlçedeki en eski yerleşim alanları Kebrene (Kebren) ile Skepsis'tir . Ama bu kalıntıların çok azı günümüze kadar ulaşabilmiştir. Günümüzde Kebrene'nin bulunduğu bölge Çalıdağı köyü, Skepsis'in bulunduğu bölge Kurşunlutepe'dir.


### Hadımoğlu Konağı.
1796 yılında inşa edilen Hadımoğlu Konağı, Bayramiç'in en ilgi çeken turistik mekânlarından biridir.


### Taş Köprü.
Tabaklar Deresi üzerine yapılan Taş Köprü, Karşıyaka Cami'nin hemen önünde bulunmaktadır.


## Yönetim.
### Mahalleler.
  - Camicedit Mahallesi
  - Camikebir Mahallesi 
  - Menderes Mahallesi
  - Tepecik Mahallesi


### Köyler.
Bayramiç ilçesi, Çanakkale iline bağlı olup, toplamda 75 köye sahiptir. Aşağıda Bayramiç ilçesinin köylerinin alfabetik listesi bulunmaktadır:
  - Ağaçköy
  - Ahmetçeli
  - Akpınar
  - Alakeçi
  - Alikabaklar
  - Aşağışapcı
  - Aşağışevik
  - Bekirler
  - Beşik
  - Bezirganlar
  - Bıyıklı
  - Cazgirler
  - Çalıdağı
  - Çalıobaakçakıl
  - Çatalçam
  - Çavuşköy
  - Çavuşlu
  - Çırpılar
  - Çiftlikköy
  - Dağahmetçe
  - Dağoba
  - Daloba
  - Doğancı
  - Evciler
  - Gedik
  - Gökçeiçi
  - Güzeltepe
  - Hacıbekirler
  - Hacıdervişler
  - Hacıköy
  - Işıkeli
  - Karaibrahimler
  - Karaköy
  - Karıncalı
  - Kaykılar
  - Korucak
  - Koşuburnutürkmenleri
  - Köseler
  - Köylü
  - Kurşunlu
  - Kuşçayır
  - Kutluoba
  - Külcüler
  - Mollahasanlar
  - Muratlar
  - Nebiler
  - Osmaniye
  - Örenli
  - Palamutoba
  - Pınarbaşı
  - Pıtıreli
  - Saçaklı
  - Saraycık
  - Sarıdüz
  - Sarıot
  - Serhat
  - Söğütgediği
  - Toluklar
  - Tongurlu
  - Tülüler
  - Türkmenli
  - Üçyol
  - Üzümlü
  - Yahşieli
  - Yanıklar
  - Yassıbağ
  - Yaylacık
  - Yenice
  - Yeniköy
  - Yeşilköy
  - Yiğitaliler
  - Yukarışapçı
  - Yukarışevik
  - Zerdalilik
  - Zeytinli
 - YÖNLENDİRME 


## Kardeş şehirler.
Bayramiç'in şu anda 8 tane kardeş kenti vardır.
Avrupa
  - Câmpia Turzii, Romanya
  - Mestanlı, Bulgaristan
Türkiye
  - Karabağlar, İzmir, Türkiye
 -  
 -
# Atkaracalar
Atkaracalar, Çankırı ilinin bir ilçesidir.
Adrese dayalı nüfus kayıt sistemine göre yapılan nüfus sayımında ikamete bağlı olarak ilçe merkezinin nüfusu 2655 kişi olarak tespit edilmiştir.


## Tarihçe.
1880 yılından beri bu isimle anılmaktadır. Tarihinde belde düzeyinden ilçeliğe çıkarılmış ve ile bağlanmıştır. İlçe belediyesi 1927 yılında belde belediyesi olarak kurulmuştur.
Atkaracalar'ın tarihinde ise ilçe merkezine yakın Dumanlı Dağı eteklerinde Hoşislamlar mevkiinde türbesi bulunan Hamza Sultan'ın ve merkez camiindeki türbelerinde yatan müritlerinin önemli rolleri vardır.


## Coğrafi bilgiler.
Çankırı'ya uzaklığı 105 km'dir. İlçenin batısında Çerkeş; kuzeyinde Melan Çayı, Kocadağ ve Çerkeş ilçesi; güneyinde Dumanlı dağı ve Orta; doğusunda da Kurşunlu ilçeleri yer almaktadır.


## Ekonomi.
İlçe merkezinde ve köylerinde genel geçim kaynağı tarım ve hayvancılıktır. Büyükbaş hayvancılığının yanı sıra küçükbaş ve kendi ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla kümes hayvancılığı icra edilir. Arpa, buğday ve ziraat müdürlüğünün teşvikleri sonucu fiğ yetiştirmecilikleri ve az sayıda seracılık yapılmaktadır.


## Atkaracalar belediyesi.
 - Belediye başkanları
2019 Harun Oflaz
2014 Rıfat Altıntop
2009 Rıfat Altıntop
2004 Ahmet Ulusoy
1994 Mesut Akyüz
1984 Ahmet Ulusoy
1981 Yüksel Eski
1980 Sıtkı Doğu
1963 Osman Sevimli
1960 Cihat Battaloğlu
1951 Ali Akçaoğlu
# Bayramören
Bayramören, Çankırı'nın bir ilçesidir. Bayramören, Kurşunlu ilçesine bağlı bucak iken; 1972 yılında Belediye, 1991 yılında ise Kurşunlu ilçesinden ayrılarak; ilçe statüsü kazanmıştır. İlçeye bağlı 27 köy, merkezde ise 3 mahalle mevcuttur. 2021 ADNKS verilerine göre ilçe merkezi, 476 nüfus ile Türkiye'nin en az nüfusa sahip ilçe merkezidir. Toplam nüfusu ise 2.740 kişi olup bu bakımdan 922 ilçe arasında sondan onuncudur.
İlçe il merkezine 105 km uzakta olup, Çankırı'nın kuzeybatısında yer almaktadır. İlçe kuzeyinde Kastamonu ili Araç ilçesi, batısında Çerkeş ilçesi ve Karabük ili Ovacık ilçesi, güneyinde Atkaracalar ve Kurşunlu, doğusunda da Kurşunlu ilçesi bulunmaktadır. Toplam 265 km²lik yüzölçümüne sahiptir.
Coğrafi yapısının ve iş alanlarının azlığı sebebiyle başta İstanbul ve Ankara'ya olmak üzere fazlaca göç vermiştir. Ayrıca tarihi yapısı ve doğal çevresiyle küçük bir ilçedir.
Ayrıca her sene Pre-Paragliding World Cup Çankırı (Bayramören) & Türkiye Şampiyonası 1. Ayağı yapılmaktadır. Bu nedenle çevre illerden büyük ilgi görmektedir. İlçede yaşayanların birçoğu emekli, geri kalan kısmı ise tarım ve hayvancılık ile uğraşmaktadır.
2015 yılının eylül ayında Dünya Yamaç Paraşütü Şampiyonası düzenlenmiştir.
# Ilgaz, Çankırı
Ilgaz, Çankırı ilinin bir ilçesidir.


## Tarihçe.
Emir Karatekin komutasında Türk toprakları olmuştur. Anadolu Selçuklu Devleti'nin yıkılmasının ardından Uzun bir süre Candaroğulları Beyliği tarafından kontrol edilmiştir. 


## Coğrafya.
İlin kuzeyinde; güneyden Yapraklı ve Korgun, batıdan Kurşunlu ve Bayramören, doğudan Kastamonu'nun Tosya ve İhsangazi ilçeleriyle çevrilidir. İlçenin kuzey doğusunda uzanan, Hacet Tepesi'nde 2.546 m'ye ulaşan Ilgaz Dağları, güneyde Devrez Çayı'na yer yer dik yamaçlarla iner. Devrez Çayı vadisinde yükselti 900 m dolayına düşer. Vadi boyunca uzanan 1.500 m dolayında Köroğlu Dağları uzanır. Doğu-batı yönünde ilçeyi geçen Devrez Çayı, kuzey ve güneyden inen irili ufaklı çaylarla beslenir. Bunların en önemlileri Gökçay ve Bozan dereleridir.


## İklim.
Yıllık ortalama sıcaklık, 8-10 °C, yağış tutarı 400–500 mm'dir. İlçenin doğal bitki örtüsünü ise sarıçam, köknar ve karaçam ormanları oluşturur.


## Ekonomi.
İlçenin ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayalıdır.
# Korgun
Korgun, Çankırı ilinin bir ilçesidir.


## Tarihçe.
MÖ 13. yüzyıldan itibaren Korgun'un da içinde bulunduğu bölge Hititlerin yerleşim alanı içinde kalmıştır. MÖ 64'te Romalılar bölgeye egemen olmuşlar ve bu durum on birinci yüzyıla kadar sürmüştür. Bugün, ilçe toprakları üzerinde Alpsarı ve Ildızım Köyleri yakınlarında Romalılar döneminden kalma mezarlık alanlarına rastlanmaktadır.
1071 yılında Büyük Selçuklu Hükümdarı Alparslan'ın Malazgirt zaferinin ardından ilçe topraklarının da içinde bulunduğu bölge Türklerin egemenliği altına girmiştir. Yıldırım Beyazıt döneminde Osmanlı Devleti'nin egemenliği altına giren bölgenin, daha önce 1309 yılından itibaren de Çandaroğulları ve İsfendiyaroğulları Beyliği'nin toprağı olduğu bilinmektedir.
Birinci Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı sırasında bölge insanı birçok kahramanlık örnekleri göstermiştir. 1925 yılında Şapka İnkılâbı sırasında Mustafa Kemal Atatürk, Korgun'dan Kastamonu'ya geçmiştir. Korgun, adını bölgeye yerleşen Oğuzların Kargın boyundan alır.


## Coğrafya.
Çankırı Kastamonu yolu üzerinde bulunmaktadır.
# Orta, Çankırı
Orta, Çankırı ilinin bir ilçesidir. İl merkezine 63 km uzaklıktadır.


## Nüfus.
Orta'ya bağlı 2 belde, 24 köy bulunmaktadır. İlçe merkezine bağlı 4 mahalle vardır.


## Coğrafya.
Kızılırmak'ın önemli kollarından Devrez çayı Orta ilçesi sınırları içerisinde yer alan dağlardan önemli kaynaklarını alır.
# Yapraklı
Yapraklı, Çankırı ilinin bir ilçesidir. 38 köy ve 6 mahalleden oluşmaktadır.


## Tarihi.
Uzun yıllar Çankırı Merkez ilçesine bağlı olan Yapraklı, 1955 yılında belediyeye, 1958 yılında ise 7033 Sayılı Yasa ile ilçeye dönüştürüldü.
2013 yılında Akyazı, İğdir ve Kavak köyleri ilçeye mahalle olarak bağlandı.
# Bayat, Çorum
Bayat, Çorum ilinin bir ilçesidir.


## Tarihçe.
Bayat, tarihi MÖ 1. yüzyıla dayanan bir yerleşim birimidir. Şehrin kuzeydoğusundaki kaya mezarlarının yakın roma döneminden kaldığı sanılmakla birlikte ilçe sınırları içerisinde birçok yerde yakın roma medeniyetine ait para heykel ve mezarlara rastlanılmaktadır.


## Coğrafya.
İlçenin yüzölçümü 770 km², rakımı ise 625 metredir. Orta Karadeniz Bölgesi ile İç Anadolu Bölgesi kesim noktasında Köroğlu Dağlarının doğuya uzantısı ile İç Anadolu' nun Orta Kızılırmak bölümünde yer alır. Çorum'a uzaklığı 83 kilometredir. Yılık ortalama yağış miktarı 445,2 mm'dir.
İlçedeki en önemli akarsu Karatepe ve Öbek Tepesinden çıkan kar suları ile beslenen kuzeyden güneye doğru 45 kilometrelik bir vadi oluşturan ve Kızılırmak'a dökülen Bayat çayıdır. İlçenin kuzeyinde 2013 metre yüksekliğinde Öbek Tepesinin yer aldığı Karatepe mevcuttur. Kuzeyden güneye doğru gidildikçe rakım küçülerek 500 metreye kadar düşmektedir. Bu nedenle ilçe kuzeyi dağlık, güneyi küme halinde tepelerin ve kısmen ovaların yer aldığı kırık, dalgalı ve engebeli bir arazi yapısına sahiptir. İlçenin kuzeyinde yer alan dağlık ve ormanlık kesimde Türkiye'de Karadeniz iklimi, güneyde ise, karasal iklim hüküm sürmektedir. İlçe iki iklim arasında geçiş bölgesinde yer almaktadır. Bu sebeple yazlar sıcak ve kurak, kışlar soğuk ve kar yağışlı geçer. Yağışlar düzenli olmayıp, en çok ilkbahar mevsiminde yağış almaktadır. İlçenin dağlık kesimi genelde çam ve meşe ormanı ile kaplıdır. Ovalık kesimde ise bozkırlar yer almaktadır. İlçenin oksijen deposu Karatepe ormanlık alanıdır.


## Şive.
Türkçenin Bayat ilçesinde kullanılan şivesinin Batı Anadolu ağızları içindeki konumu
Prof. Dr. Leyla Karahan'ın "Anadolu Ağızlarının Sınıflandırılması" (Türk Dil Kurumu yayınları: 630, Ankara 1996) adlı çalışmasına göre şöyledir:


## Ekonomik ve sosyal durum.
İlçenin ekonomik yapısı coğrafi yapıya göre şekillenmiştir. İlçe kuzeyinde dağlık kesimde yer alan 18 köy halkı şehirlerde inşaat işçiliği, kısmen orman ürünleri, az da olsa tarım ve hayvancılık ile Linyit Kömür işletmesinde işçilik yaparak geçimlerini sağlamaktadır. Ovalık kesimde yer alan köylerde ise halk, tarla tarımı ve hayvancılık yaparak geçimini sağlamaktadır. İlçede toplam 47.874 hektar tarım arazisi mevcuttur. 2002 yılı verilerine göre 13.090 büyükbaş ve 6.400 adet küçükbaş hayvan mevcuttur. İlçede un ve yem fabrikaları ile linyit kömür işletmesi mevcuttur. İlçenin özellikle dağ köylerinin geçim kaynakları mevsimlik inşaat işçiliğine dayanmaktadır
İlçede bir lise, bir Anadolu lisesi bir de çok programlı lise ve 6'sı ilçe merkezinde olmak üzere toplam 57 ilköğretim okulu mevcuttur. Beden Terbiyesi Genel Müdürlüğünce yaptırılan 500 kişilik kapalı spor salonu 2003 yılı itibarıyla tamamlanmış ve faaliyete geçirilmiştir. İlçede 50 yatak kapasiteli devlet hastanesi, merkez sağlık ocağı, Barak ve Yoncalı Köylerinde birer adet sağlık ocağı mevcuttur.
# Boğazkale
Boğazkale, Çorum ilinin bir ilçesidir.


## Tarihçe.
Tarihi geçmişinde Kalkolitik dönem izlerini taşıyan Boğazkale en erken yerleşkenin MÖ 5000 yıllarına kadar uzanmaktadır. İlçenin 4 km doğusunda MÖ 17 ve 13. yüzyıllarda Hattuşaş antik kent imarını içinde barındıran Boğazkale Hitit İmparatorluğunun başkenti olarak da tarih sahnesinde yerini almıştır.
Hatti, Asur, Hitit, Frig, Galat, Roma ve Bizans dönemlerinden kalma kalıntıların olduğu Boğazkale ilçesi Hattuşanın görkemli açık hava tapınağı Yazılıkaya ilçenin önemli tarihi mekanlarından biridir.
Cumhuriyet dönemi ilk yılları arasında ismi Boğazköy olan ve daha sonra 1936 yılında Boğazkale olarak değişen yerleşimde 6 Eylül 1966 tarihinde belediye teşkilatı kurulmuş, 1987 yılında Sungurlu'dan ayrılarak ilçe yapılmıştır.
# Dodurga
Dodurga, Çorum iline bağlı bir ilçedir. Çorum'a 45 km, Osmancık'a 35 km, İskilip'e 57 km, Kargı'ya 65 km, Oğuzlar'a 25 km, Laçin'e 16 km, Hamamözü'ne 25 km uzaklıktadır.
1964'te Osmancık ilçesine bağlıyken belde belediyesi kurulan Dodurga, 9 Mayıs 1990'da ilçe olmuştur.
İlçede kapari, ayva, üzüm, ceviz, pirinç yetişmektedir. Linyit madeni bulunmaktadır. Ayrıca Obruk barajı ve Kızılırmak ilçenin yakınlarında bulunmaktadır.
# Kargı, Çorum
Kargı, Çorum ilinin bir ilçesidir.


## Tarihçe.
Kargı'nın Türklerin yerleşiminden önceki adının " Blaene " olduğu belirtilmektedir. Bu isim Blaene (Belen) yerli halk tarafından Günyazı köyü yakınlarındaki mevki için hala kullanılmaktadır. İlçenin Kargı ismini alması, rivayetlere göre, 16. yüzyılın ilk çeyreğinde olmuştur. 11. yüzyılın sonlarına doğru Kargı'nın da yer aldığı bölge Türk egemenliğine girmiş ancak Kargı, uzun yıllar önemli konuma gelememişti. 1521 tahririnde Çankırı sancağına bağlı tamamı Müslüman halktan olan yerleşim, 44 köyün bağlı olduğu küçük bir kaza olarak görülmektedir. 1579 tahririnde yerleşimin nüfusunda önemli oranda bir artış göstermiş olup, 177 hanenin bulunduğu kaza merkezi Hacı İlyas, Nefs-i Kargı, Câmi-i Kebîr ve İmam Beğ mahallelerinden oluşmaktadır.
19. yüzyıl sonlarında Tosya kazasının bir nahiyesi olarak görülmekte olan yerleşim 1914 yılında Çorum sancağının Osmancık kazasına bağlanmış olup, 1927 yılı kayıtlarında ise yeniden Tosya kazasına bağlı olduğu görülmektedir. 1936'da ilçe yapılarak Kastamonu iline, 1956 yılında ise Çorum iline bağlanmıştır.


## Kültür.
Kargı, geleneksel yöntemlerle üretilen ve gerçek deri tulum içerisinde saklanan tulum peyniri ile ünlüdür.
Kargı'nın zengin yemek kültüründe öne çıkan yemekler; Keşkek, soğan kallesi, sac eti (kirli sac) ve sırık kebabıdır. Ayrıca, ilçenin en önemli geçim kaynağı olan çiçek bamya ve çeltik (pirinç) yemekleri de Kargı'nın lezzetlerindendir.
İlçeye has Kargı Bezi dokumacılığı, geçmişte yerel halkın giyim ihtiyacını karşılayan ve zamanla unutulmaya yüz tutan, son zamanlarda tekrar canlandırılmaya çalışılan bir el sanatıdır.


## Ekonomi.
Pirinç ve Bamya gibi ekonomik değeri yüksek tarımsal ürünlerin yanı sıra, orman ürünleri de ilçe ekonomisine katkı sağlamaktadır. İlçenin güney ve kuzeyindeki 1500 – 1800 m arasında değişen yükseklikteki dağlarda yoğun çam ormanları bulunmaktadır.
Kızılırmak'ın beslediği zengin toprak ve iklim koşulları birçok tarımsal ürünü yetiştirmeye elverişlidir.
# Uğurludağ
Uğurludağ, Çorum iline bağlı bir ilçedir.


## Tarihçe.
Uğurludağ'ın ilk ismi Kızılören’dir. Kızılören 1929 yılına kadar İskilip'e bağlı bir köyken bu tarihte nüfusu nedeniyle nahiye yapılıp tekrar İskilip'e bağlanmıştır. 1954 yılında arkasındaki Urlu Dağına izafeten Uğurludağ adını almış, 1969 yılında belediye, 1987 yılında ilçe kuruluşu gerçekleştirilerek müstakil ilçe olmuştur.


## Coğrafi durumu.
Çorum iline uzaklığı 66 km'dir. İlçede İç Anadolu ve Orta Karadeniz'in iç kesimleri bölgesi iklimleri hakimdir. Çam ormanları bulunmakta ve bu ormanlarda yabani fındık ağaçları görülmektedir. Yazları sıcak ve kurak, kışları soğuk ve yağışlıdır. Yıllık ortalama yağış miktarı 4500 mm'dir. Kışları kar yağışı azdır. 4000 yıllık Hatti Uygarlığının yerleşim yerleri ilçe sınırları içerisinde bulunmaktadır.


## Ekonomik durumu.
İlçe ekonomisi tarım ve ticarete dayanmaktadır. 37.458 hektar olan ilçe alanının 19.163 hektarını tarımsal alan oluşturmaktadır. Belli başlı tarımsal ürünler, buğday, arpa, mercimek, nohut, ayçiçeği, Şekerpancarı, soğan ve pirinçtir. İlçede 8.050 adet büyükbaş, 8.970 adet küçükbaş hayvan bulunmaktadır. İlçe merkezinde içme suları kaynak ve yer altı kuyularından temin edilmekte olup, yılların çok kurak gittiği aylarda az bile olsa içme suyu sıkıntısı çekilmekte, Belediye uzun yıllar içme suyuna cevap verecek kaynaklar arama çabası içerisindedir. Merkez ilçe arazilerinin %70'e yakın kısmı 5 adet yer altı sondajı ve 2 adet yer altı sulama Suyu galerisi ile tarım arazilerini sulamaktadır. İlçenin 7 köyünün 33 km'si bozuk asfalt, 12 köyün 104 km'si stabilize, 1 ünite 17 km tesviye olmak üzere toplam yol uzunluğu 154 km'dir.
# Babadağ, Denizli
Babadağ, Denizli ilinin bir ilçesidir. İlçe Türkiye'nin tekstille geçimini sağlayan ilçelerinden biridir. Ziraat alanları az olduğundan halk tekstil üretimine yönelmiştir. Kestanesi, et kapaması, et çevirmesi ve keşkek yöre yemeklerindendir.
Attuda antik kenti yakınlarında kurulmuştur. Attuda (Hisarköy) Lidya kenti olduğu sanılmaktadır. Şu anda şehir sit alanı olarak kabul edilmiştir. Bekirler köyü kuzeydoğusundaki Boludüzü mevkiinde Trapezopolis antik kenti kurulmuştur. Trapezopolis antik kenti Geç dönemde Roma'nın Phrygia (Frigya) Pacatiana Prima eyaletine bağlıdır.


## İdari yapı.
Babadağ 1877 yılında belediye, 1988 yılında 9 köyüyle beraber ilçe ol­muştur. Babadağ'a bağlı toplam 12 mahalle vardır.


## Tarih.
İlçenin 700 yıllık bir geçmişi bulunmaktadır. İlk adı "Beşikkaya"; olan Babadağ, daha sonra Kadıkeriyesi (Kadıköy) ismini almıştır. Bu ismin, geçmiş zamanlarda yaşanan halktan bir; kişinin eğitim görerek kadı olmasıyla alındığı söylenmektedir. İlçenin Kanuni Sultan Süleyman devrine ait 1528 tapu defterinde köy olarak kaydı bulunmaktadır. Aynı kayıtlar­da, Hisar, Ahıllı ve Oğuzlar köyleri de yer almaktadır. Civara demiryolu gelmesiyle Sarayköy ilçe, Kadı­köy nahiye olur. Kadıköy adı, İstanbul Posta İşlerinde İstanbul'un Kadıköy'ü ile karışıklıklar meydana getirmeye başlar. Bu nedenle yöre 1935 yılında sırtını yasladığı dağdan esinlenerek "Babadağ" adını almıştır.


## Ekonomi.
İlçe merkezinin yerleşik nüfusu 4000 civarındadır. 10 yılda 2000 dolayında göç vermiştir. Bunun sebebi de ilçedeki, tekstil imalatının sağlam zemin üzerine oturmayarak fason üretimine dayalı ol­ması, tekstilde yaşanan krizlerdir. Fakat bugün göç vermekten öte çevre ilçe ve illerden sanayi bölgelerinde çalışmak için göç almaktadırlar. Yerleşik, nüfusunun dokumacılıkla uğraşan kesiminin bir bö­lümü, geleneksel Babadağ dokumaların­dan dokuyarak kendi pazarlamaktadır. Bir diğer kısım ise yerli 
ve yabancı turist­lerin benimsedikleri naturel el dokumalarını, nostaljik eski el tezgahlarında ürete­rek katkıda bulunmaktadır.


## Nüfus.
Not: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.
# Baklan
Baklan, Denizli'nin bir ilçesidir.


## Tarihçe.
Baklan'ın kurucusu Abdi Bey'dir. Abdi Bey'in kökleri Horasandaki Kayı Boyu beylerinden Apobay veya Apabay ismindeki Kayı beyine dayanır. Bu boy Horasan'dan yola çıkmış ve Bağdat üzerinden daha sonra Konya havalisine gelmiştir. Konya'dan sonra da bir kısmı, Bursa yöresine yerleşen Osmanlı'nın kurucusu Kayı aşiretidir. Abdi bey ise Afyonkarahisar üzerinden Denizli-Baklan'a yerleşen aşireti temsil eder.
Baklan'ın tarihi Türkler açısından Türklerin Denizli'ye yerleşmesiyle başlar denilebilir. Baklanlı Hüsamettin Dede Çal, Baklan bölgesi Alaşehir'e kadar olan bölge ile Denizli havalisinin Fethedilmesi Hüsamettin Dede komutasında olmuştur. Hüsamettin Gazi Bey, Selçuklu akıncı komutanıdır ve Haçlılara karşı mücadele vermiştir. Asikaraağaç (Acıpayam) isyanını bastırmıştır. Hüsamettin Dede, Anadolunun Türklerin hakimiyetine girmesini sağlayan Miryokefalon Muharebesi'ne (1176) katılmış ve bu savaşta yaralanmıştır.


## Kültür.
İlçe içinde Hüsamettin Dede türbesi vardır. Hüsamettin dede Türbesi eski mezarlığın girişindedir. Türbesinin Selçuklu mimari özellikleri taşıdığı görülmektedir.


## Ekonomi.
Baklan Ovası sulama projesi Harran Ovası sulama projesinden sonra 2. büyük projedir.
Sulak ve tahıl tarımı yapılmaktadır. Büyükbaş ve küçükbaş hayvancılık görülür.


## Ulaşım.
Baklan'a ulaşım olarak Denizli-Ankara yolu istikametinden gidilir. Kaklık kavşağından Çivril Uşak istikametine dönüldükten sonra Baklan yol ayrımından 11 km sonra Baklan'a ulaşılır.


## Nüfus.
Not: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.


## İdari yapı.
Baklan'a bağlı 14 mahalle vardır:
  - Balca
  - Beyelli
  - Boğaziçi
  - Çataloba
  - Dağal
  - Gökpınar
  - Gürlük
  - Hadim
  - Hüsamettindede
  - İcikli
  - Kavaklar
  - Kirazlı
  - Konak
  - Şenyayla
# Bekilli
Bekilli, Denizli'nin bir ilçesi. Üzümü, şarabı ve pekmezi ile meşhurdur. Her yıl şarap festivali düzenlenir. Dionysos antik kenti buradadır.


## Tarihçe.
Bekilli'de ilk yerleşmenin ne zaman olduğu tam bilinmemekle birlikte 1211 ile 1243 yılları arasında yerleşmelerin olduğuna dair kuvvetli işaretler bulunmaktadır.
Anadolu tarihine bakıldığında, Bekilli ve çevresinde sırasıyla Hititler, Frigyalılar, Lidyalılar, Romalılar, Bizanslılar, Selçuklular ve Osmanlıların hâkimiyet kurdukları görülür.
Kurtuluş Savaşı sırasında ilçenin bir bölümü Yunanlarca işgal edilmişse de Büyük Taarruz ile birlikte 31 Ağustos gecesi bölgeden çekilerek Uşak'a doğru gerilemiştir.
İlçe Osmanlılar zamanında ilk zamanlar Afyonkarahisar Sancağı'na bağlı bir köy iken, 1884 yılında İzmir iline; daha sonra da Denizli'ye bağlanmıştır. 1910 yılında bucak olarak uzun süre Çal ilçesine bağlı kalmış, 1987 tarihinde çıkartılan 3392 sayılı kanun ile de ilçe statüsüne kavuşmuştur.


## İdari yapı.
Bekilli'ye bağlı 15 mahalle vardır.


## Nüfus.
Not: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.
# Beyağaç
Beyağaç, Denizli ilinin bir ilçesidir.
Beyağaç merkezî nüfusu, 3.200'dür. Oldukça yeşil ve serin bir mevkide yer alır. Ayrıca Kartal gölü ve serin yaylaları da oldukça ilgi çekici yerlerdendir. Büyük Menderese dökülen ayrıca Kemer Barajı yaşam kaynağı olan Akçay buradadır.
Ayrıca Sandras Dağı'nın tüm ihtişamıyla olan güzelliği temiz, oksijen dolu havasıyla Beyağaç tam bir cennettir. Anıt ağaçları kamp yerleri ile ünlü şirin bir ilçedir.
Uzay gözlem alanları içinde yer alır.
İlçede ekonomik kamp yerleri ve servislerle fazla para harcamadan yapılan Türkiye'nin gidilmemiş kamp yerlerinden biridir. Sandras Dağı, Akçay, Anıt Ağaçlar, Kamp alanları, Kartal Gölü gibi gezip görülebilecek turistik açıdan önemli doğal zenginlikleri vardır. Beyağaç'ta gelir kaynakları tütün, madencilik, meyve sebze tarımı ve hayvancılıktır. İklimi yumuşaktır, yılda 2-3 defa kar yağar ve yaklaşık yılda 4 gün kar toprakta kalır.


## Tarihçe.
İlçe 1966 yılında "Eskere" ve "Sarıyer" köylerinin birleşmesiyle "Beyağaç Köyü" adını almış daha sonra koşulları yeterli bulunarak 29 Şubat 1972 tarihinde "Belediye" olarak teşkilatlanmıştır. 1991 yılında ise bağlı bulunduğu Kale ilçesinden ayrılarak fiilen ilçe olmuştur.


## Ekonomi.
Zengin krom madeni yatakları bulunmaktadır.


## İdari yapı.
Beyağaç'a bağlı toplam 15 mahalle vardır.
 - Cumhuriyet
 - Çamlık
 - Fatih
 - Hürriyet
 - Subaşı
 - Yeni
 - Zafer
 - Yeniçeşme
 - Geriçam
 - Uzunoluk
 - Sazak
 - Kapuz
 - Pınarönü
 - Kızılcaağaç
 - Eşenler


## Nüfus.
Not: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.
# Bozkurt, Denizli
Bozkurt, Denizli ilinin doğusunda yer alan bir ilçedir. Denizli'ye uzaklığı 52 kilometredir.
Doğusunda Denizli iline bağlı Çardak ilçesi, batısında Honaz ilçesi, güneyinde Acıpayam ilçesi, kuzeyinde Baklan ve Çal ilçeleri ile kuzeydoğusunda Afyon iline bağlı Dazkırı ilçesi ile komşudur. Denizden yüksekliği 866,8 metredir.
Topraklarının büyük bir bölümü Hambat Ovası içindedir. Yüzölçümü 360 km²dir. İlçede Akdeniz ile İç Ege iklimi arasına bir geçiş iklimi görülür. Genelde yazları sıcak ve kurak, kışları soğuk ve yağışlı geçer.
Bozkurt halkının çoğu tarım ile uğraşmaktadır. Sulama ile ilgili çalışmalarda da atılan somut adımlarla birlikte sulu tarıma da geçilerek ürün açısından çeşitlilik ve bolluk kazandırılmıştır. Bozkurt ve ona bağlı Cumalı ve Tutluca köylerinde merkeze göre daha fazla sulu tarım yapılmaktadır. Arpa, buğday, kimyon, anason, fasulye, nohut, ayçekirdeği, mısır ve tütün başlıca tarım ürünleridir. Ayrıca bağcılık, hayvancılık ve alabalık işçiliği de yapılmaktadır.


## Tarihçe.
Halk arasında 93 Harbi diye bilinen 1877 - 1878 Osmanlı - Rus Savaşı sonrasında, Tuna vilayetinden (Bulgaristan) göç eden muhacirler tarafından 1890'a doğru HAN-ABAT Ovası'nda Hamidiye ismiyle kurulmuştur. Hambat adı Selçuklularca kurulan Han-Abat Kervansarayı'ndan gelmektedir.
Kurulduğu yıldan 1955 yılına kadar köy statüsünde bulunan Bozkurt, 1955 yılında bucak, 20 Şubat 1956'da ise belediye olmuştur. Bozkurt 9 Mayıs 1990 tarihinde kabul edilen ve 20 Mayıs 1990 tarihinde yürürlüğe giren 3644 sayılı kanun ile Çardak ilçesinden ayrılarak ilçe olmuştur. 93 Harbi göçünden sonra 1950'li yıllarda yine aynı göç devam etmiş ve yerleşim bölgeleri yine Bozkurt olmuştur. Bozkurt'un önce bucak ve sonra ilçe olması nedeniyle çevre köy ve beldelerden de göç meydana gelmiştir. Bu sebepten ilçe merkezinin %70'i Bulgaristan göçmenidir.
Köyleri: Alikurt, Başçeşme, Hayrettin, Armutalan, Mecidiye, Cumalı, Sazköy köyü, Kuyucak, Avdan, Tutluca, Yenibağlar ve Çambaşı Köyü'dür. Ayrıca İlçeye bağlı İnceler kasabası ilçenin güneyinde yer almaktadır.


## İdari yapı.
Bozkurt'a bağlı toplam 20 mahalle vardır.


## Nüfus.
Not: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.
# Güney, Denizli
Güney, Denizli ilinin bir ilçesidir.
Adıgüzel Barajı, Cindere Barajı ve Güney Şelalesi ile ünlüdür. Güney'deki şaraplık bağların üzümleri şarap üreticileri arasında yoğun ilgi görmektedir. Ancak bağcıların yetiştirdiği üzümler ekonomik açıdan yeterince değerlendirilememektedir. İlçe aşırı derecede göç vermiştir ve vermeye de devam etmektedir. Ayrıca Pamukkale Şarapları'nın tek fabrikası Güney'dedir. Kavaklıdere, Doluca, Sevilen, Diren, Mey, Vinkâra gibi şarap üreticileri bu bölgede bağcılık faaliyetleri yürütmektedirler.
Güney ilçesi Denizli'ye 75 km ve Uşak'a 75 km mesafede bulunmaktadır. Güney ilçesinin sınırları Uşak il sınırına kadar devam etmektedir.


## İdari yapı.
Güney'e bağlı toplam 24 mahalle vardır:
 - Adıgüzeller
 - Aşağıçeşme
 - Aydoğdu
 - Cindere
 - Çamrak
 - Çorbacılar
 - Doğanlı
 - Ertuğrulköy
 - Eziler
 - Fatih
 - Hamidiye
 - Haylamaz
 - Karaağaçlı
 - Karagözler
 - Kerimler
 - Koparan
 - Ortaçeşme
 - Orta
 - Parmaksızlar
 - Tilkilik
 - Üç Eylül
 - Yağcılar
 - Yenikonak
 - Yeni


## Nüfus.
Not: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.
# Bismil
Bismil, Diyarbakır ilinin bir ilçesidir. Bismil 2023 yılı itibari ile nüfus bakımından Diyarbakır ilinin en kalabalık beşinci ilçesidir.
Bismil'de çıkan eski mezar taşları 250-400 yıllıktır. Bunların bir kısmının Konya ve bir kısmının da Musul tarafından geldikleri söylenir. Önceleri köy statüsünde olan Bismil, bir ara nahiye olmuş; Mermer ve Akpınar köyleri de buraya bağlanmıştı. Daha sonra bu teşkilat dağıtılarak adı "Şark" olarak belirlenen bu nahiye merkezden idare olunmuştu.
1926 yılında yapılan idari bölünmede Şark Nahiyesi'nin merkezi bu kez Seyithasan Mahallesi olmuş, Bismil de buraya bağlanmıştır. Daha sonra, tekrar Bismil Nahiyesi oluşturulmuş ve Seyithasan Köyü buraya bağlanmıştır. 1936 yılında da Bismil, Diyarbakır'ın altıncı ilçesi olmuştur. Bismil, ayrıca nüfus bakımından da Ergani'den sonraki en büyük ilçedir.


## Coğrafya.
Hem karayolu ve hem demiryolu bağlantısı olan ilçede Dicle Nehri, ilçe tarımının hayat kaynağıdır.
Kurtuluş, Fatih, Fırat, Akpınar, Altıok, Dicle, Dumlupınar, Şentepe, Esentepe, Seyrantepe, Tekel ve Ulutürk Mahallesi olmak üzere 12 mahalleden ibarettir.
Merkez ilçeye olan uzaklığı 54 km'dir. İlçenin Diyarbakır iline 48, Batman iline 41, Şanlıurfa iline 199, Mardin iline 94, Ankara iline 1050, İstanbul iline 1500, İzmir iline 1460 ve Bursa iline 1400 kilometre uzaklığı bulunmaktadır. İlçeye bağlı 112 köy, 90 mezraa bulunmaktadır. Tepe, Yukarı Salat ve Ambar beldesi olarak üç beldesi vardır.
Bismil'de yazları sıcak ve kurak, kışları ise soğuk ve yağışlı geçen karasal iklim egemendir. Bismil Ovası yaz mevsiminde Diyarbakır ilinin en yüksek sıcaklıklarının ölçüldüğü yerdir. Bismil'de tarihte ölçülen en yüksek sıcaklık 10 Temmuz 1962 gününde 50,2 derece olarak ölçülmüştür.


## Turistik yerler.
İlçe, yeni kurulduğu için burada herhangi bir tarihi anıt bulunmamaktadır. Ancak Türkmen Hacı Mahallesi'nde Kabasakal, Sarısakal ve Yedikızlar Türbeleri; Koği, Tepe, Saladum (Seledûn), Matar (Meterê), Köprü ve diğer onlarca mahallede höyükler (yapay tepeler) bulunmaktadır. Aşağı Salat Höyüğü, Abdullahın Düzü ve Salat Cami Yanı bunlardan birkaçıdır.


## Nüfus.
Not: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.
Bu nüfus, 56.739 erkek ve 56.986 kadından oluşmaktadır.
Yüzde olarak ise: %49,89 erkek, %50,11 kadındır.
# Çermik
Çermik, Diyarbakır ilinin kuzeybatısında bulunan bir ilçedir. İlçe, Doğu Anadolu Bölgesinin Yukarı Fırat Bölümünde bulunmaktadır. Ayrıca Diyarbakır'ın Fırat Havza'sında bulunan Çüngüş ile beraber iki ilçeden birisidir.
Eski ismi Aberna'dır. İlçe bugünkü ismini ise dünyaca meşhur kaplıcalarından almıştır. Çermik'in 2006 tarihi itibarıyla merkez nüfusu 21.000 civarıdır. İlçe 20 Nisan 1924 yılında Elazığ ilinden ayrılıp Diyarbakır iline bağlanmıştır.
# Dicle, Diyarbakır
Dicle, Diyarbakır ilinin bir ilçesidir.


## Tarihçe.
İlçenin eski adı "Piran"dır. İlk kez tarihte Eğil Beyliğinin merkezi olarak ön plana çıkar. Daha ilçe jeopolitik konumu sayesinde olduk rağbet görülür. Daha Osmanlı Devleti döneminde ülkedeki alimler ve şeyhlerin merkezi haline gelmiş ve şehre Piran adı verilir. Dicle İlçesi Cumhuriyet döneminde lağvedilen Terkân kazasının bir kısmını içine kapsayarak büyütülmüştür.Eyyüb El-Ensari neslinden gelen Ensarioğlu Ensari el Ensari ailesi de bu ilçedendir. Mehmet Salim Ensarioğlu ve Galip Ensarioğlu bu ilçeden mendupturlar.Daha sonraki dönemlerde Şeyh Said İsyanının merkezi olduğu bilinmektedir.//www.turkiyedevletarsivleri.com///


## Coğrafya.
Diyarbakır merkeze 92 km uzaklıktadır. Fakat bu yol Ergani üzerinden sağlanan yoldur. 2013 yılında yapılan Eğil-Dicle Karayolu sayesinde bu mesafe 68 km'ye düşmüştür. 975 km²lik bir alana yayılmış olan ilçenin topraklarının büyük bir bölümü dağlık ve ormanlıktır. Ovalar ise dağlar arasına yerleşmiş küçük parçalar halindedir. İlçenin deniz seviyesinden yüksekliği 972 metredir. Arazinin %30'u meşe ağaçları ile kaplıdır. Ormanlık alana sahip olması sebebiyle Diyarbakır'ın diğer ilçelerine göre daha fazla yağmur almaktadır. İlçenin kuzeyinde Elazığ'ın Alacakaya ve Arıcak ilçeleri; güneyinde Eğil ilçesi; batısında Ergani ve Elazığ'ın Maden ilçesi; doğusunda Hani ve Kocaköy ilçeleri vardır. İlçe, Elazığ ili ile sınırı olan bir ilçedir.


## Eğitim ve okullar.
İlçede; Meslek, Anadolu ve İmam Hatip olmak üzere 3 lise, 2 tanesi yatılı olmak üzere 6 Orta öğretim okulu, 1 tane rehabilitasyon merkezi ve 1 tane de özel dershane bulunmaktadır. Köylerin çoğunda İlköğretim Okulu mevcuttur. İlçede toplam 74 okul bulunur. Ayrıca ilçede yapılan 8 derslikli anaokulu Dicle Anaokulu adıyla 2014/2015 eğitim öğretim yılında faaliyete geçmiştir.


## Ekonomi.
İlçe halkı geçimini tarım ve hayvancılıkla sağlamakla birlikte, daha çok hayvancılık yapılmaktadır. Hayvancılıkta da küçükbaş hayvancılığı ön plandadır.


## Sanayi ve madenler.
Küçük çaplı tamirciler, un değirmenleri ve mermer atölyeleri başlıca sanayi dallarıdır. Maden olarak ilçenin Kurşunlu mahallesinde kurşun ve çinko madeni; Altıntaş ve Kurudere köylerinde mermer madeni çıkarılıyor. Ayrıca Yokuşlu mahallesinde çinko madeni keşfedilmiş olup çıkarılması planlanmaktadır.


## Nüfus.
Not: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.
# Eğil
Eğil (Hititçe: 𒅔𒃲𒀀𒉿 "İngalava"), Diyarbakır ilinin bir ilçesidir. Diyarbakır il merkezine 52 kilometre (yaklaşık 40 dakika) uzaklıktadır. Dicle Nehrine paralel bir tepe üzerinde inşa edilmiş olan ilçe 4 mahalleden meydana gelmektedir. Bunlar Gündoğuran Mahallesi, Yenişehir Mahallesi, Dere Mahallesi ve Kale Mahallesi'dir. İlçenin diğer birkaç mahallesi yapılan Dicle Barajı ile sular altında kalmıştır. İlçede 20 mezra, 26 köy vardır. İlçeye bağlı toprakların oluşturduğu yüzölçümü 450 kilometrekaredir. İlçenin kuzey komşusu Dicle ilçesi, batı komşusu Ergani ilçesi, doğu komşusu Hani ilçesi, güney komşusu Diyarbakır il merkezidir. 2020 yılı adrese dayalı nüfus sayımı ve kayıt veri tabanına göre ilçede 22.381 kişi yaşamaktadır.
Eğil, Diyarbakır'a 50 km uzaklıkta, Sophene Ermeni Krallığı döneminden kalma birçok antik kale ve mağaraya sahip antik bir şehirdir. Sophene Krallığı'nın başkenti Karkathiokerta ve antik Ermeni dini merkezi Angeghtun (Angełtun) ile özdeşleşmiştir.


## Tarihçe.
 - YÖNLENDİRME 
Dicle'nin batı kıyısına bakan stratejik konumuyla şehir, Asur ve Helenistik dönemlere kadar uzanan kalıntılarla bölgedeki en eski şehirdir. Çoğu bilim insanı Eğil'i antik Karkathiokerta şehriyle özdeşleştirir.
Eğil, Tunç Çağı'nda Hititler tarafından İngalava olarak biliniyordu. Ermenicede Angł olarak bilinen kent, Greko-Romen kaynaklarında İngilene adıyla anılan Angeghtun'un merkezi olmuştur. Eğil daha sonra büyük bir eyalet olan Sophene'nin bir parçası oldu. Ermeni kaynakları, Angł'ın "Ermenistan'ın eski krallarının mezarlarına" ev sahipliği yaptığını belirtir ve ayrıca Sophene krallarını Ermeni krallar hanedanının bir kolu olarak kabul eder. Bu krallara ait kaya mezarları günümüzde hala ilçede bulunmaktadır.
İlçe ayrıca, Asurlulardan kalma kale ve birçok antik mağara, kral kızı resimlerine ev sahipliği yapar. Oldukça köklü kültürel zenginliklere sahip Eğil, 1860-1866 yılları arasında Palu'ya bağlıydı. 1866 yılında Mamuret-ül Aziz Vilayeti'ne bağlandı. 1936 yılında Diyarbakır'a bağlı bir ilçe statüsüne sahip olmuştur.
"Peygamberler şehri" olarak bilinmektedir. Asurlular, Roma İmparatorluğu, Bizanslılar, Selçuklu Hanedanı, Abbasiler, Osmanlı İmparatorluğu ve son olarak Türkiye Cumhuriyeti'nin ilçe idare bölgesidir.
Eğil ilçesinin tarihsel süreç içinde almış olduğu isimler şöyledir,
  - Aşipalis (Asurca),
  - Արկաթիակերտ, Arkatiakert (Ermenice),
  - Encil, Enigelene, Angl (Süryanice),
  - Καρκαθιόκερτα, Karkathiokerta (Rumca)
  - Gêl (Zazaca)
  - Eğil (Türkçe)


## Nüfus.
Nüfusun büyük çoğunluğunu Zazalar oluşturmaktadır.
Not 1: Eğil ilçesine bağlı Dicle bucağı 1953 yılında ilçe statüsü kazamıştır. Eğil ise ilçe statüsünü kaybedip Dicle ilçesine, 1957 yılında ise merkez ilçeye bağlanmıştır ve 1987 yılında tekrar ilçe statüsü kazanmıştır. Bu nedenle 1955-1985 arası nüfus verileri tabloda yer almamıştır. 
Not 2: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.
# Kocaköy
Kocaköy, Diyarbakır ilinin bir ilçesidir.


## Tarihçe.
İlçenin adı, 1869 ve 1915 yılı kayıtlarında Karas ya da Karaz olarak geçmektedir. 22 Temmuz 1975'te belediye statüsü alarak beldeye dönüştü. Kocaköy, 20.05.1990 tarih ve 20523 sayılı resmi gazetede yayımlanan kanun ile ilçe statüsüne kavuştu.
İlçe sınırlarında tarihi kalıntılar mevcuttur. Kocaköy batısında Diyarê Mâlan mevkiinde 7000 yıllık harabelere ve kalıntılara rastlamak mümkündür. Yine doğusunda ve batısında Karaz mağaraları mevcuttur. Ambar vadisinde kaya mezarlarına rastlanabilir. Ambar köyünde Asur, Hitit ve Urartu döneminden kalma höyükler ve yine Gırê Haci mevkiinde, Harem mahallesi ile Çaytepe ve Suçıktı köylerinde höyükler mevcuttur. Tepecik Bozbağlar köyleri arasında kalan Zıbedi mevkiinde 33 adet sahabe mezarı bulunmaktadır. Çevre köylerden çok sayıda mağara bulunmaktadır.


## Coğrafya.
Diyarbakır şehrinin 70 km kuzeyinde yer alır. Ambar Çayı'nın suladığı topraklarında tarım, elverişsiz bölgelerde ise hayvancılık yapılır. İlçe halkının başlıca geçim kaynakları ilçenin nar bahçelerinde yetişen narları temel geçim kaynaklarındandır. Bahçe ziraatı, tütün ve pamuk tarımı ile küçük baş hayvancılıktır.


## Nüfus.
Not: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.
# Lice
Lice, Diyarbakır iline bağlı bir ilçedir. Diyarbakır'ın kuzeydoğusunda yer almaktadır.


## Gelir kaynağı.
İlçe ve köy sakinlerinin gelir kaynağı fazla değildir, genelde başka ilere çalışma amaçlı mevsimlik göç yapılır. Bunun yanı sıra hayvan alım-satımı, tarım (nar, badem, fıstık, soğan, incir, domates, biber, patlıcan, salatalık) ve hayvansal ürünlerden (peynir, süt, yoğurt, çökelek, tereyağı) de gelir sağlanmaktadır.


## Ulaşım.
İlçenin yolları asfalt olduğundan ulaşımı kolaydır. Sadece karadan ulaşım sağlanabilir.
Çevresindeki Diyarbakır, Muş ve Bingöl illerine ulaşım vardır.


## Nüfus.
Not: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.


## İklim.
Sert karasal iklime sahiptir, kışları en erken kar yağan ve nisana kadar da kar örtüsünün kaldığı Diyarbakır ilçelerindendir, yazları ise ağustos ayına dek pek bir yükselme olmaz, ağustosta ise kavurucu sıcaklıklar ölçülür, havası değişkendir, dalgalıdır, şu ana dek ölçülen en yüksek sıcaklık 48,8 derece ile 8 Ağustos 1946 tarihinde, en düşük sıcaklıkta -37,0 dereceyle 11 Ocak 1933 tarihinde ölçülmüştür.
# Cumayeri
Cumayeri, Düzce'nin bir ilçesidir.


## Tarihçe.
Çevrik ve Yeniyaka köylerinin 29 Mart 1968'de birleştirilmesi sonucu "Cumayeri" adıyla belde belediyesi kuruldu. Cumayeri, 4 Temmuz 1987'de Gümüşova beldesiyle birleşerek Cumaova adı altında ilçe statüsüne kavuştu. Aralık 1993'te Cumaova olan ilçenin adı Cumayeri olarak değiştirildi ve Gümüşova'dan ayrılarak Bolu ilinde müstakil bir ilçe oldu. Cumayeri, Aralık 1999'da Düzce'nin il olmasıyla birlikte Düzce'ye bağlandı.


## Coğrafi yapı.
Düzce'nin kuzeybatısında yer alan ilçe, batıda Sakarya ili, Kuzeyde Akçakoca ilçesi, doğuda Çilimli ilçesi ve güneyde Gümüşova ilçesiyle komşudur.
Cumayeri'nin yüzölçümü 10.011 hektardır. İlçe Batı Karadeniz dağlarının sahile paralel olarak uzanan şeridin hududunu teşkil etmektedir. İlçe topraklarının 5.619 hektarı fındık bahçeleri, 214 hektarı tarla arazisi, 163 hektarı mera arazisi, 3.520'si ormanlık saha ve 200'üde başka arazileri teşkil eder. Buna göre %55'i meyvelik saha, %3'ü tarla arazisi, %3'ü mera, %34'ü ormanlık, %2'si diğer ve %3'ü elverişsiz arazidir.


## Nüfus.
Not: Cumaova ilçesi, 1993 yılında Cumayeri ve Gümüşova olarak ikiye ayrılmıştır.


## Ekonomi.
Ekonomi tarım ve hayvancılığa dayalıdır. Tarımda fındık, mısır üretimi; hayvancılık olarak koyun, inek yetiştirilmektedir.
# Gölyaka
Gölyaka, Düzce'nin ilçesidir. Efteni Gölü etrafına kurulduğu için, adına Gölyaka denmiştir ve etrafı dağlarla çevrilidir. İstanbul'a 200 km, Ankara'ya ise 250 km mesafededir.
Nüfusun büyük çoğunluğu tarımdan geçinir. Büyükbaş ve küçükbaş hayvancılık ile fındık en önemli geçim kaynaklarıdır. Bunun dışında küçük çapta olsa da tekstil fabrikaları da ilçe ekonomisine katkı sağlamaktadır.
# Gümüşova
Gümüşova Batı Karadeniz bölgesinde Düzce iline bağlı ilçedir.
İlçe, D-100 Karayolu üzerinde bulunmaktadır. İlçe Düzce iline 18 km mesafede olup Düzce ovasının bitişiğindedir. Düzce'nin güneybatısında yer alır. Batısında Sakarya, güneybatıda Bolu, doğuda Çilimli ilçesi ve kuzeyde de Cumayeri komşularıdır. İlçenin doğusundan büyük melen çayı geçmektedir. İlçeye bağlı köyler arasında Yakabaşı, Selamlar, Çaybükü, Elmacık, Adaköy, Sarıdere, Sultaniye bulunmaktadır. İlçenin başlıca geçim kaynakları tarıma dayanmakla birlikte il kalkınmada öncelikli yöreler kapsamına dahil edildikten sonra birçok alanda yeni fabrikalar açılarak istihdama katkıda bulunulmuştur. Düzce merkezine ulaşım minibüsler ile yapılmaktadır.


## Tarihçe.
Gümüşova ilçesi 1321 yılında Osman Bey'in silah arkadaşı Konuralp Gazi tarafından Düzce ve Üskübü ile birlikte fethedilmiştir. Bu bölge yerleşim yeri olarak Fatih Sultan Mehmet döneminden itibaren kullanılmaya başlanmıştır. Daha sonra bu bölge büyük askeri yararlıklar gösteren Davut Paşa'ya Fatih Sultan Mehmet tarafından “tımar” olarak verilmiştir. Osmanlı İmparatorluğu ordusunda bulunan hayvanların kışlaklayacağı ahırların Gümüşova'da yapılması sebebiyle Kışla adını almıştır. Birinci Dünya Savaşı esnasında Kışla işgale uğramıştır. Milli Mücadele döneminde cereyan eden Düzce İsyanları, yoğunlukla bu bölgede etkisini göstermiştir. Daha sonra bu isyanlar Ali Fuat Cebesoy ile Mareşal Fevzi Çakmak tarafından önlenmiştir. Kışla 1927 yılında nahiyelik sıfatını kazanmıştır. 1963 yılında Belediye teşkilatı kurulmuştur. Kışla, 1987 yılında Cumayeri ile birleşerek Cumaova ilçesi adını almıştır. 1991 tarihinde Cumayeri' nden ayrılarak Gümüşova adı altında yeni ve müstakil bir ilçe haline gelmiştir. Gümüşova, Aralık 1999 tarihinde Düzce'nin il olması dolayısıyla Düzce'ye bağlandı.


## Coğrafi yapı.
Gümüşova ilçesinin yüzölçümü 9.000 hektar, rakımı ise 128'dir. İlçede tipik bir Karadeniz iklimi hüküm sürer. Yazları sıcak ve yağışlı, kışları serin ve yağışlıdır. Sonbahar ve ilkbaharda sis oranı yüksektir. Bölge bitki örtüsü bakımından zengindir. Avlanmanın serbest olduğu dönemlerde ilçeden geçen Melen Çayı'nda balık avcılığı yapılmaktadır. İlçe fındık, kayın ve ceviz gibi Karadeniz iklimine has bitki dokusuna sahiptir. Fındık bakımından zengin olan Düzce köylerin çoğunda fındık yetiştirilmektedir.


## Nüfus.
İlçenin dış göç olayı azdır. İlçeye bağlı köylerden merkeze iç göç olmaktadır.
# Çat
Çat, Erzurum ilinin bir ilçesidir. Erzurum-Bingöl kara yolu üzerinde yer almaktadır. Erzurum'a 52 km mesafede bulunmaktadır. İlçe Doğu Anadolu Fay Sistemi ve Kuzey Anadolu Fay Sistemi üzerinde yer aldığı için 1. derecede Erzurum'un deprem tehlikesine sahip ilçelerinden biridir. Karasal İklime sahip olduğu için sanayisi gelişemeyen ilçenin temel geçim kaynağı tarım ve hayvancılıktır.


## Tarihçe.
Çat ilçesi 18. yüzyıl başlarında Osmanlı sipahileri tarafından ilçeye 17 km uzaklıkta bulunan Yavi mahallesi civarında kurulmuş, I. Dünya Savaşı'ndan sonra Kığı ilçesine bağlanmış, daha sonra coğrafi konumu sebebiyle Tercan ilçesine bağlanmıştır. Yavi bucak merkezi iken 1937 yılında Aşağıçat köyü ilçe merkezi olmuş, 1939 yılında idari bağlılığı değiştirilerek Aşkale ilçesine bağlanmıştır. 1946 yılında Oyuklu mahallesi adı altında Erzurum iline bağlanmıştır. 1954 yılında ise Oyuklu Köyü Çat adı altında ilçe merkezi haline dönüştürülmüştür.


## Coğrafya.
İlçe, volkanik ve kayalık, etrafı tepelerle çevrili bir arazi görünümü arz eden yüksek platoların geniş alanlara yayıldığı, fazlaca düzgün arazinin olmadığı kısmen çorak ve tuzlu topraklara sahip bir yapıdadır. Doğusunda Tekman ilçesi, Batısında Tercan ilçesi, kuzeyinde Erzurum ili ve Güneyde Bingöl ili, Karlıova ve Yedisu ilçeleri ile çevrilidir. Erzurum'a 52 km mesafede bulunmaktadır.
1986 yılında hizmete giren Erzurum-Bingöl Karayolu ilçeden geçmektedir. Bingöl ilinin Karlıova ilçesine 61 km mesafededir. Erzurum-Bingöl kara yolu üzerinde yer almaktadır. İlçe Doğu Anadolu Fay Sistemi ve Kuzey Anadolu Fay Sistemi üzerinde yer aldığı için 1. derecede Erzurum'un deprem tehlikesine sahip ilçelerinden biridir. Sanayisi gelişmeyen ilçenin temel geçim kaynağı tarım ve hayvancılıktır.


## İklim.
Tipik karasal iklim özelliği taşıyan ilçede kış ayları şiddetli olup, yaz ayları sıcak ve kurak geçer. Yağmur genelde bahar aylarında yağar. Kış aylarında sıcaklık -10°, -18° olup, zaman zaman -35 °C, -40 °C'yi bulur. Yoğun kar yağışı ve tipi kış aylarında ilçenin bazı mahalleleriyle bağlantısını geçici olarak keser.


## Nüfus.
Not 1: Çat ilçesi 1937 yılında Aşkale ilçesine, 1943 yılında ise merkez ilçeye bağlanmıştır ve 1954 yılında tekrar ilçe statüsü kazanmıştır. Bu nedenle 1940-1950 arası nüfus verileri tabloda yer almamıştır. 
Not 2: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.