BILGEM-AI/BILGE-Wiki-Tr-Plus huggingface dataset:
# Mauretania Sitifensis
Mauretania Sitifensis, Africa Proconsularis içinde bir Roma eyaletidir. Başkenti, Setifis'dir.


## Tarihi.
Roma İmparatorluğu'nun İmparator Diocletianus'un daha sonraki bölünmesinde, Saldae'den Ampsaga nehrine kadar olan Mauretania Caesariensis'in doğu kısmından yeni bir eyalete oluşturuldu ve yeni eyalet, denizden uzak Setifis (modern Cezayir'de Setif) kasabasına atfen "Mauretania Sitifensis" (modern Cezayir'de Setif) olarak adlandırıldı.
I. Konstantin zamanında, Mauretania Sitifensis, İtalya praetoria idaresi içinde yer alan Dioecesis Africae idaresine bağlandı. Yeni eyalet, Vandallar tarafından fethedilene kadar, 4. yüzyılda büyük bir ekonomik gelişme gösterdi. Eyalette, Konstantin sonrası ana yerel din olan Hristiyan tarikatı Donatizm, Kutsal Makam'ı zorlarken Setifis, Mitraizmin merkeziydi.
Mauretania Sitifensis'in belirli alanlarda Vandal ve Bizans yönetimindeyken, çoğunluğu (578 AD yılına kadar) Altava Krallığı gibi Berberi krallıkları tarafından yönetiliyordu. Sadece Saldae ve Setifis çevresindeki kıyı bölgesi tamamen Roma kültürünü taşıyordu. 585 AD yılında Bizans İmparatoru Mauricius, ""Mauretania Prima" eyaletini kurdu ve eski Mauretania Sitifensis'i sildi. Doğrusu imparator Mauricius aynı yıl "Eksarh"" makamı kurmuştu, bu makam "Praefectus praetorio" yüksek sivil yöneticisi ile "magister militum" askeri yöneticisinin bir araya gelmesiydi ve Konstantinopolis'ten hatırı sayılır özerkti.
Biri İtalya'da Ravenna'da (dolayısıyla Ravenna Eksarhlığı olarak bilinir) ve diğeri Afrika'da Kartaca merkezli ve Batı Akdeniz'deki tüm imparatorluk mülklerini de içeren iki eksarhlık kuruldu. İlk Afrika eksarhı Patrici Gennadius idi: 578'de Magister militum Africae olarak atandı ve Mauretania Sitifensis'in topraklarını genişleterek Mauretanya'daki Romano-Moro Garmul Krallığı'nı hızla yendi. İmparator Mauricius tarafından yapılan eyalet değişiklikleri arasında Mauretania Caesariensis ile Mauretania Sitifensis eyaletlerinin birleştirilip yeni "Mauretania Prima" eyaletinin oluşturması vardı.
Mauretania Sitifensis başlangıçta 17.800 mil karelik bir alana sahipti ve Saldae limanından ihraç edilen iyi bir tarımı (tahıllar vb.) vardı. Ancak Bizans kontrolü altında eyalet, orijinal alanın üçte biri ile sadece kıyı kesimine indirildi.
# Asterosya Dağları
Asterosya Dağları (Yunanca: Αστερούσια Όρη veya Kofinas Yunanca: Κόφινας), Yunan Girit adasında düşük bir dağ silsilesidir. Dağ sırası, adanın güneyinde, Mesara ovasının güneyinde yer almaktadır ve Libya Denizi kıyısında sona ermektedir. Menzil, Kandiye'nin idari biriminde, Matala köyünün doğusunda yer almaktadır. Asterosya Dağları'nın en yüksek zirvesi Kofinas'tır. Kofinasın deniz seviyesinden 1.231 metre yukarıdadır. Dağlar birçok vadiye ayrılmıştır. Bunların en büyüğü Asterosya olarak adlandırılır. Agios "Nikitas" plajı, menzilin doğusunda, deniz kıyısında yer almaktadır. Asterosya'nın batı kısmına Batı Asterosya denir. Uzunluğu 27 km'dir. Agifarago'dan Cocino-Pirgosa'ya kadar uzanır.
Asterosya dağları kurak ve sıcak iklimi ile dikkat çekmektedir. Yaz ayları neredeyse kurudur. Yıllık yağış 600–800 mm'dir. Çoğunlukla kışın yağmur yağar. Yağmur mevsimi boyunca, aralığın dik yamaçlarında geçici akarsu ve şelaleler oluşur. Yağmurlu mevsimden kısa bir süre sonra çim örtüsü oluşur. Kar nadiren görülür ve kar yağışı birkaç gün sürer.
Dağlar, Natura 2000 korunan alanlar ağının bir parçasıdır. Asterosya GR4310004 kodu ile korunmaktadır. Alanın hem ekolojik hem de arkeolojik önemi vardır. Asterosya'da bulunan fauna ve flora örnekleri: Sakallı akbaba "(Gypaetus barbatus)," Kızıl akbaba "(Gyps fulvus)," Kaya kartalı "(Aquila chrysaetos)," Tavşancıl "(Aquila fasciata)," Bayağı doğan yazında "(Falco Peregrinus)" - Ada doğanı'dır "(Falco eleonorae)". Yerliler buna "kokkalas" demektedirler. Yaşadığı alanlarda birçok kemik bulunabilir. Kokkalas, çeşitli hayvanların kemik iliğinden beslenir. Bölgede antik Girit kültürünün birçok arkeolojik eseri vardır. Bulgular esas olarak Minos uygarlığı ile ilgilidir.
# Larry Kramer
Laurence David Kramer (d. 25 Haziran 1935 - ö. 27 Mayıs 2020), Amerikalı oyun yazarı; senarist, romancı, halk sağlığı ve LGBT hakları aktivisti.


## Hayatı.
Kramer 25 Haziran 1935'te Bridgeport, Connecticut'ta doğdu. Yale Üniversitesi'ni bitirdi. Kariyerine Columbia Pictures'de çalışırken senaryo yazarı olarak başladı. Bu firmanın çektiği 1969 yapımı "Women in Love" adlı filmin senaryosunu kaleme aldı. Çalışmalarıyla Akademi Ödülü'ne aday gösterildi.
Kramer açıklamalarında eşcinsel olduğunu belirtti. 1988'de hepatit B ve HIV virüsleri tespit edilince kendisine sarılık ile AIDS teşhisi kondu. Organ yetmezliği oluşunca 2001 yılında karaciğer nakli oldu.


## Özel yaşamı ve ölümü.
Kardeşi avukat Arthur Kramer (1927-2008) idi.
Kramer 27 Mayıs 2020'de Manhattan, New York'ta zatürre hastalığı nedeniyle 84 yaşında öldü.


## Kaynaklar.
 }}>
# Tchami
Martin Joseph Léonard Bresso, daha iyi bilinen sahne adıyla Tchami, Fransız kayıt yapımcısı ve Parisli DJ. Pardon My French kolektifinin kurucu üyesi, Hollandalı DJ'ler Oliver Heldens ve Don Diablo'nun yanında future house türünün öncüsü olarak kabul edilir.
Tchami genellikle bir rahip ve kilise temasıyla performans yapar.


## Müzik tarzı.
Tchami en çok future müzik tarzı üretiyor ve Janet Jackson'ın "Go Deep" remiksini çıkardıktan sonra yaygın bir şekilde tanınmaya başladı. Tchami, Skrillex, Diplo ve DJ Snake gibi elektronik müzik sanatçılarıyla çeşitli destek turları yaptı.
Tchami, sahne adını Afrika'da kullanmaya başladı ve ayrıca DJ Snake, AlunaGeorge, Kaleem Taylor, Oliver $ ve Jimi Jules, Mercer, Martin Garrix, Candyland, Jack Ü ve AC Slater ile bir dizi prodüktörlerle remiks ve işbirliğine başladı. Kendi single'ı "Promesses", İngiltere listelerinde 7 numaraya ulaştı.


## Canlı performansları.
### Something Wicked.
  - 29 Ekim 2017 - Sam Houston Race Park Houston, TX 
  - 28 Aralık 2017 - Shaw Conference Centre Edmonton, Alberta 


### Decadance 2017.
  - 30 Aralık 2017 - Colorado Convention Center, Denver, CO


### No Redemption Tour (Tchami ve Malaa).
  - 10 Kasım 2017 - World Market Center Las Vegas, NV 
  - 11 Kasım 2017 - Shrine Expo Hall Los Angeles, Ca 
  - 17 Kasım 2017 - Electric Factory Philadelphia, PA 
  - 18 Kasım 2017 - The Tabernacle Atlanta, GA 
  - 22 Kasım 2017 - City National Civic San Jose, Kaliforniya 
  - Kasım. 24th, 2017 - Rebel Toronto, Kanada 
  - 25 Kasım 2017 - New City Gas Montreal, Kanada 
  - 1 Aralık 2017 - Brooklyn Hangar Brooklyn, NY 
  - 2 Aralık 2017 - Echostage Washington, DC 
  - 8 Aralık 2017 - The Fillmore Miami, FL 
  - 9 Aralık 2017 - Aragon Ballroom Chicago, IL 


### CRSSD Festivali.
  - 4 Mart 2018 - Waterfront Parkı, San Diego, CA 


### EDC Meksika 2018.
  - 24 Şubat 2018 - Autódromo Hermanos Rodríguez, Meksiko, Meksika 


### Tchami x Malaa.
  - 11 Mayıs 2018 - Red Rocks Amfitiyatrosu, Morrison, CO 
  - 03 Temmuz 2019 - Balaton Sound, Zamárdi, Macaristan 
  - 21 Temmuz 2019 - Sunrise Festival, Kołobrzeg, Poland 
  - 25 Ağustos 2019 - Mysteryland, Haarlemmermeer, Hollanda 
  - 30 Aralık 2019 - SnowGlobe Festivali, Lake Tahoe, CA


### Coachella Valley Müzik ve Sanat Festivali.
  - 16 ve 23 Nisan 2016 - Indio, Kaliforniya 
  - 11 ve 18 Nisan 2020 - Indio, Kaliforniya(Ertelendi / İptal Edildi)


### Ultra Müzik Festivali.
  - 24 Mart 2017 Mainstage Miami, FL 
  - 24 Mart 2018 Live Stage Miami, FL 
  - 30 Mart 2019 Mainstage Miami, FL
# Levirat
Levirat, kocası ölen kadının, kocasının erkek kardeşlerinden birisiyle evlendirilmesi geleneği. Genellikle kabile yapısı kuvvetli topluluklarda görülmektedir. Günümüzde bile yer yer görülen bu gelenek, kocası ölen kadını himaye altına alma, miras hukuku gibi çeşitli gerekçelerle devam etmektedir. Bazı durumlarda kadının söz hakkı olmadığı gibi, evlendirilecek erkek kardeşin de tercih hakkı yoktur.
Terim, Latince "kocanın erkek kardeşi" anlamına gelen "levir" kelimesinden türemiştir.
# Tekkeköy, Güce
Tekkeköy, Giresun ilinin Güce ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
1876 yılından beri aynı adı taşıyan köy, daha önceleri Tirebolu ilçesine bağlı iken, 16 Kasım 2005 tarihli İçişleri Bakanlığı kararıyla Güce ilçesine bağlanmıştır.


## Coğrafya.
Köy, Giresun il merkezine 91 km, Güce ilçe merkezine 46 km uzaklıktadır. Köy, Güce'nin güneyinde olup, Karaovacık Deresi Vadisi'nde, doğrudan İlçe merkezine bir köy yoluyla bağlıdır.
# Madeon
Hugo Pierre Leclercq (d. 30 Mayıs 1994) sahne adıyla Madeon, Nantes, Fransa doğumlu Fransız DJ, prodüktör, şarkıcı, söz yazarı ve müzisyen. Başlangıçta, bir Novation Launchpad kullanarak gerçek zamanlı olarak 39 farklı popüler şarkıyı bir araya getirdiği bir YouTube videosu "Pop Culture" aracılığıyla halkın dikkatini çekti. İlk birkaç gününde milyonlarca dinlenme topladı.
Leclercq'in ilk EP'si "The City", 2012'de piyasaya sürüldü. İlk stüdyo albümü "Adventure", Kuzey Amerika turuyla desteklenen turuyla 27 Mart 2015'te piyasaya sürüldü.
"DJ Mag" 2017 listesinde 105 numarada yer aldı.
2017 yılında Porter Robinson ile Yılın Single'ı ve Yılın Canlı Hareketi için iki Elektronik Müzik Ödülü'ne aday gösterildi.


## Kariyeri.
Leclercq, 11 yaşında beste çalışmalarına başladı, 2010 yılına kadar "Deamon" ve "Wayne Mont" adı altında çalışmalar yayınladı. Aynı yıl, Pendulum tarafından düzenlenen yarışmada "The Island" adlı remiksi yarışmayı kazandı.
Ertesi yıl diğer elektronik sanatçıların parçalarını yeniden düzenlemeye devam etti. 11 Temmuz 2011'de YouTube'a yüklenen "Pop Culture" adlı mash-up'ına yaptığı bir klip onu uluslararası üne itti. Novation Launchpad kullanılarak anında karıştırılan otuz dokuz şarkıdan örnekler içeriyordu. Klip viral hale geldi ve sadece birkaç gün içinde altı milyondan fazla görüntülemeye ulaştı. Kasım 2019'da ev sahipliği yaptığı Reddit AMA'ya göre, Launchpad'i satın aldı ve şarkıyı aynı gün kaydetti.
Canlı performanslar sırasında, Launchpad'lerin yanı sıra Allen & Heath's Xone: K2, Novation's Launch Control XL ve Ableton Live'ı da kullanıyor. İlk canlı performansı Nisan 2011'de Paris'teydi.
İlk EP'si 2011 sonunda yayınlanması planlandı ancak daha sonra birden fazla single yüzünden iptal edildi. İlk single'ı "Icarus", 24 Şubat 2012'de bağımsız şirketi popcultur'da yayınlandı.
Şarkılarının birçoğu medya franchise'larında kullanıldı: Mayıs 2012 ve 21 Mayıs 2013'te ve "Forza Horizon"'un oyun içi müziklerinde, ABD'deki "Dancing with the Stars" gösterisinde; "Finale" ve "Imperium" sırasıyla EA Sports'un "FIFA 13" ve "FIFA 15"'inde yer aldı. "You're On" da "Pro Evolution Soccer 2016"'da yer aldı. "Finale" de "PlayStation All-Stars Battle Royale'ın" açılış videosuna dahil edildi; "The City" EA Sports'un "NHL 15", "" ve "Technicolo (Club Extended)" ""'da yer aldı. Martin Solveig parçası "Night Out" Leclercq remiksi ise ESPN 'in Winter X Games XVII Tignes resmi film müziğinde yer aldı. "Finale", X Games yayınları için arka plan müziği olarak kullanılmaya devam ediyor.
Lady Gaga ile Born This Way Ball sırasında açılış etkinliğinde yer aldı. Leclercq, The Beatles ve Daft Punk'ı en büyük müzikal ilhamı olarak gösterdi. Madeon, Lady Gaga ile üçüncü stüdyo albümü "Artpop"'da "Gypsy", "Mary Jane Holland" ve "Venus" adlı üç parça üzerinde çalıştı. Daha sonra altıncı stüdyo albümü "Chromatica"'dan "911" parçasında çalışmaya başladı.


## Diskografi.
  - "Adventure" (2015) 
  - "Good Faith" (2019)
# Mesolongi Lagünü
Mesalongi gölü (Yunanca: Λιμνοθάλασσα Μεσολογγίου) Yunanistan'da küçük bir göldür.
Bu Mesalongi gölü'nün alanı 100 km²'dir. Göl, esas olarak Evinos ve Axeloos nehirlerinin biriken sularının birleşmesi ile oluşan suyun bir sonucu olarak oluştu.Göl, İyon Denizi Patraikos Körfezi'ne bağlıdır. Eski zamanlarda gölün adı Kiniya idi. Strabon'a göre, Kiniya Gölü Melita Gölü'nün (Μελίτη ) iki katı ve daha uzundu. Gölün boyutları Strabo tarafından şu şekilde tanımlanmıştır: genişlik 30, uzunluk 20 km idi. Tarihsel olarak, Mesalongi Axeloos Nehri'nin ağzında bulunuyordu ve alüvyonel çökeltiler (kum ve çamur) yavaş yavaş birikti. Bu nedenle, gölün derinliği çok küçüktür: 0.45-1.65 metredir.Axeloos nehri yavaş yavaş batıya doğru akmaya başladı ve Mesalongi'den uzaklaştı. Bununla birlikte, deniz akıntıları nehir ağzının doğusunda bulunan alüvyon çökeltilerinin çoğunu taşır ve Mesalongi de toplanır. Bu şekilde gölün çıkışında geniş bir ada oluşmaktadır. Bu ada gölün çıkışını kapatmış ve gölün oluşumuna yol açmıştır. Gemilerin Mesalongi ve Etolikon'a girmesine izin vermek için bir kanal inşa edilmiştir. Alüvyon çökeltileri nedeniyle gölün kıyısında birçok ayrım oluştu. Yükseklikler 1 metreyi geçmemektedir. Gölün kuzey kısmı yavaş yavaş kurur ve içinde dar bir ada oluşur. Mesalongi Gölü'nün güney doğusunda, Klisova Gölü bir kare şeklinde oluşur. Gölün batısında Turilis Adası bulunur. Masolongi Gölü, zengin faunasıyla ayırt edilir: kefal, denizkestanesi, çipura, angvilkim ve khulkim bunlara örnektir. Balıkçılar gölün girişinde yer almaktadır. Yıllık balıkçılık 2000-4000 ton arasında değişmektedir. Mesalongi bir sulak alan olarak uluslararası öneme sahiptir ve 1974 yılında Ramsar Sözleşmesi'nin onaylanmasıyla göl korunmaya alınmıştır.
# Gérard Mannoni
Gérard Mannoni (1928, Bastia - 1 Nisan 2020), Fransız heykeltıraş.
Bastia'da doğan Mannoni, çocukluğunu Paris'te geçirdi. École des Métiers d'Art, École nationale supérieure des beaux-arts, Académie Julian ve Académie de la Grande Chaumière'de okudu. Marcel Gimond, Hubert Yencesse ve Ossip Zadkine atölyelerinde çalıştı.
Mannoni ilk grup sergisini André Bloc, Robert Jacobsen, Marino Di Teana, Claude Parent gibi isimlerle birlikte Galerie Breteau'da yaptı.
Gérard Mannoni, 1 Nisan 2020'de Viry-Châtillon'da 92 yaşında COVID-19 nedeniyle öldü.
# Karagöl (Borçka)
Karagöl, Artvin'in Borçka ilçesine 25-27 kilometre uzaklıkta bulunan heyelan set gölüdür. Göl alanı, 14 Ağustos 2002'de kurulan Borçka Gölü Tabiat Parkı sınırları içerisinde yer almaktadır. Yıllık ortalama 10.000 kişi gölü ziyaret etmektedir.


## Tarihçe.
Bir heyelan gölü olan ve Klaskuri Deresi'nin başlangıcını oluşturan Heba Deresi ile Savgule Deresi tarafından beslenen Karagöl, güneydeki Karaşalvar Tepe (2.333 m) ile Verketil Tepe (2.429 m) arasındaki zirveleri birbirine yakın tepelik kesimde yer alır. Yamaçtan kopan heyelan materyali Savgule Vadisinin önünü kesmesiyle bir göl ortaya çıkmıştır. Heyelan setinin Savgule Deresi tarafındaki bölümü üzerinde biriken sularla biri büyük diğeri küçük iki göl oluşmuştur. Küçük gölün alanı yaklaşık 7 dönüm kadar olup dairesel bir forma sahiptir. Büyük göl ise 50 dönüm alana sahip olup bir üçgeni anımsatmaktadır. Her iki göl bir gidegenle bağlantılıdır. Büyük gölün seviyesi küçük gölden 1-1,5 metre daha yukarıdadır. Gölün 1800'lü yıllarda oluştuğu ileri sürülse de bu bilgiler kesin değildir. Aynı derenin taşıdığı alüvyonlarla dolan gölün derinliği zaman içinde 30 metreden 8 metreye, 56 dönümlük arazisi ise 50 dönüme düşmüştür. Doğa Koruma ve Milli Parklar Rize 12'nci Bölge Müdürlüğü Devlet Su İşleri ile ortak yürüttüğü çalışmada göle dolan alüvyonlar boşaltılmış, gölün çevresi ahşapla desteklenmiş yürüyüş yollarıyla donatılmıştır.
İki bölümden oluşan Karagöl’ün bir heyelan gölü olmakla birlikte bir heyelan set gölü değildir. Göl sularının büyük bir kısmının heyelan enkazı üzerinde toplandığı anlaşılmıştır. Karagöl gibi küçük alanlı bir gölün bu kadar büyük bir heyelanın oluşturduğu set gerisinde meydana gelmesi pek mümkün olmadığı belirtilmiştir. Ayrıca gölün, kayan malzemelerin engebeleri arasındaki iki bölümlü alanda biriken sularla oluştuğu belirtilmiştir. İki göl arasındaki kısım da heyelan kütlesinden oluşmuştur. Gölün sığ olması ve seddin önündeki yamacın dikliği de Karagöl'ün enkaz üzerinde yer aldığı ihtimali güçlendirmektedir.


## Fauna.
Avcılığın yasak olduğu göl, kırmızı benekli alabalık popülasyonu bakımından zengindir.
# Kim H. Veltman
Kim (Keimpe) Henry Veltman (5 Eylül 1948 - 1 Nisan 2020), Hollandalı-Kanadalı bilim ve sanat tarihçisi, danışman ve yazar.
Veltman 1 Nisan 2020'de COVID-19 nedeniyle öldü.
# Tekke, Gümüşhane
Tekke, Gümüşhane ilinin Merkez ilçesine bağlı; Türkmenler, Katmerkaya, Kaleönü ve Cumhuriyet mahallelerinden oluşan beldesidir. 


## Tarihçe.
Köyden 16. yüzyıl Osmanlı kaynaklarından itibaren "Selseki" adıyla bahsedilmektedir. Köyde; 1518 yılı Osmanlı tahririnde 15 Hristiyan ve 2 Müslüman olmak üzere toplan 17 nefer, 1530 yılı tahririnde ise 9 Hristiyan ve 8 Müslüman olmak üzere toplam 17 nefer, 1591 yılı tahririnde ise köyde 18 Müslüman ve 6 Hristiyan olmak üzere toplam 24 neferin yaşadığı görülmektedir. 1642 yılı avarız defterinde yerleşim (Güvercinlik) köyü ile birlikte kaydedilmiş olup buna göre her iki yerleşimde tamamı Müslüman 23 nefer yaşamaktadır. Söz konusu 23 neferlerin 1'i imam ve 15'i seyyid olup, neferlerin tamamı Selseki köyündeki Çağırgan Baba zaviyesi ve mezarının bakımı ile uğrak bir yol üzerinde olması nedeniyle konaklayanlara bakmaları şartıyla avarız vergisinden muaf tutulmuşlardır. Bu kayıtta bahsi geçen 15 seyyid ve 1 imam Selseki köyünde yaşamaktadır. 1876 yılı sayımında köyün adı Tekke olarak geçmektedir. Bu sayımda sadece erkek nüfusa yer verilmiş olup buna göre yerleşimde 105 hanede 331 erkek yaşamaktadır. Rusların bölgeye hakim olması ve akabinde de 1917 yılından itibaren de geri çekilmesiyle yaşanan otorite boşluğunda Ermeni çeteler bölgede etkinlik göstermeye başlamıştır. 1918 yılı Şubat ayından sonra Ermeni çete üyelerinin köye düzenlediği iki baskında 8 Müslüman ve 1 Rum öldürülmüştür. Rus işgali ve Ermeni baskınları sonucunda yerleşim bütünüyle tahrip olmuştur.
Türkiye Cumhuriyetinin kuruluşuyla uzun yıllar köy statüsündeki yerleşim, 2 Kasım 1991 tarihinde belediye statüsü alarak beldeye dönüşmüştür. Kasabanın belediye statüsü, nüfusunun 2.000 kişinin altına düşmesi üzerine 2013 yılında sona ermiştir. Köyün yeniden belde olması için Kocaeli Gümüşhane Tekkeliler Derneği ve köy muhtarlığı tarafından Tekkelilerin ikametgâhlarını Tekke'ye almaları konusunda yapılan çağrılar neticesinde 2022 yılı içerisinde köyün nüfusunun 2.400'e tamamlanmasının ardından yapılan başvuru neticesinde köyün yeniden belde olmasının önündeki hukuki engel kalkmıştır. Mart 2024 itibarıyla ara seçimlere kadar Kemalettin Demirkıran belediye başkanı olarak atanmıştır.


## Coğrafya.
Belde; il merkezine 10, havalimanına 36 km uzaklıktadır.
# Philippe Lécrivain
Philippe Lécrivain (1 Ağustos 1941 - 13 Nisan 2020), Fransız Cizvit rahip ve tarihçidir.
Philippe Lécrivain, 13 Nisan 2020'de COVID-19 nedeniyle 78 yaşında Paris'te öldü.
 - YÖNLENDİRME
# Benjamin Levin (partizan)
Benjamin Levin (11 Nisan 1927 - 13 Nisan 2020), II. Dünya Savaşı sırasında Yahudi bir partizan. Abba Kovner liderliğindeki Avengers grubunun hayatta kalan son üyesiydi. Savaştan sonra Irgun'a katıldı, "Altalena" gemisinin hayatta kalan mürettebat üyelerinden biriydi. 1967'de Amerika Birleşik Devletleri'ne göç etti.
Levin, 13 Nisan 2020'de COVID-19 nedeniyle Westchester County, New York'ta bir huzurevinde öldü.
# Ukrayna devlet sınırları
Ukrayna devlet sınırları hem doğrusal hem de dikey olarak tanımlanmıştır. Ukrayna'nın Devlet sınırları Ukrayna Devlet Sınır Servisi tarafından korunmaktadır.


## Ukrayna devlet sınırının belirlenmesi.
Ukrayna'nın devlet sınırları açıkça sınırlandırılmış sınır işaretleri, uluslararası anlaşmalar ve Ukrayna yasaları tarafından düzenlenmektedir.  Bugün, Ukrayna yedi ülke ile sınır komşusudur. Kara sınırlarının toplam uzunluğu 5638 km'dir. Ülkenin Karadeniz sınırı 1.057 km, Azak Denizi 250 km'dir. Toplam kara ve deniz sınırları 6993 km'dir. 
Ukrayna'nın deniz sınırı kıyıdan 12 deniz mili içerir. Bu bölgeye düşen adalar da kanunen ülkenin toprakları olarak kabul edilir. Tüm bu alanların coğrafi koordinatları Ukrayna Bakanlar Kurulu tarafından düzenlenmektedir. İstisnai durumlarda, Ukrayna deniz alanının genişliği uluslararası yasalara tabidir. Bir anlaşmanın olmaması durumunda, genel kabul görmüş ilkelere dayanır. Genel olarak, Ukrayna'nın Rusya ile olan deniz sınırı doğudan 33 km, güneybatıdan Romanya ile 33 km'dir.


## Modern sınırlar.
Ukrayna'nın modern sınırları 1920-1954 arasında belirlenmiştir. Rus ve Avusturya-Macaristan İmparatorluklarının çöküşü, İkinci Dünya Savaşı patlak vermesi ve benzeri durumlar sınırların belirginleşmesi açısından büyük rol oynamıştır. Ukrayna'nın Belarus ve Rusya Federasyonu ile sınırları esas olarak Sovyet döneminde belirlenmiştir. Belarus ile kuzey sınırı Polesiye ovasından geçer. Sınır uzunluğu 1.084 km'dir ve karışık bir orman bölgesinden oluşmaktadır. Sınırın ilk belirlenişi 1924'te gerçekleşti. Bağımsızlık yıllarında, ortak sınırların sınırlanması vardı ve 1997'de bu işlem tamamlandı. Sınırlar 2014 yılında yeniden doğrulandı.
# Salyazı, Köse
Salyazı, Gümüşhane ilinin Köse ilçesine bağlı bir köydür. Aynı zamanda Gümüşhanenin en büyük köyüdür.


## Tarihçe.
16. yüzyıl kayıtlarında Posus adıyla yer alan yerleşimde, Hristiyanlar ve Müslümanlar birlikte yaşamaktaydılar. 1642 yılı avarız defterine göre köyde; 13 Müslüman hane, 11 askeri hane, 2 din görevlisi hanesi ile 19 Hristiyan hanesi bulunmaktadır. 1835 yılı nüfus sayımında sadece erkek nüfus kaydedilmiş olup, bu sayıma göre 52 hane bulunan köyde 153 erkeğe ilave olarak konar göçerlerden 8 erkek nüfusu da kaydedilmiştir. 1876 yılı sayımına göre ise köydeki hane sayısı 79 olup, kadın ve erkek olmak üzere köyde 463 kişi yaşamaktadır.
Türkiye Cumhuriyetinin kuruluşuyla "Pasus" adıyla da görülen yerleşimin ismi 1950'lerin sonuna doğru değiştirilmiş olup, 1960 yılı nüfus sayımından itibaren günümüzdeki adıyla kayıtlarda yer almaktadır.
1965 yılından sonra belediye statüsü alarak belde olan yerleşimde 1968 yılında başkanlık seçimi yapılmıştır. İlerleyen yıllarda kasabanın belediye statüsü, nüfusunun 2000 kişinin altına düşmesi üzerine 2013 yılında sona erdi.
Köy sınırları içerisinde yapım tarihi bilinmeyen Bayrampaşa (Heğni) kalesinin kalıntıları bulunmaktadır.


## Coğrafya.
Köy, Köse ilçe merkezine 17 km, Gümüşhane il merkezine 60 km uzaklıktadır. Köyün kuzeyinde Altıntaş ve Oylumdere, güneyinde Örenşar ve Bayrampaşa, doğusunda Çayıryolu, batısında ise Yaylım köyleri bulunur.
# Believe It (PartyNextDoor ve Rihanna şarkısı)
"Believe It" Kanadalı şarkıcı PartyNextDoor ve Barbadoslu şarkıcı Rihanna tarafından seslendirilen bir şarkı. 27 Mart 2020'de PartyNextDoor'un üçüncü stüdyo albümü "Partymobile"'dan dördüncü single olarak piyasaya sürüldü ve Bizness Boi, Cardiak ve Ninetyfour tarafından prodüksiyonu yapıldı. Rihanna "Lemon" (2017) adlı single'ının ardından üç yıl sonra ilk kez bir single'da yer alıyor. Şarkı UK Singles Chart'da 12 numaradan ve "Billboard" Hot 100'da 23 numaradan giriş yaptı.


## Arka plan.
PartyNextDoor daha önce Rihanna ile "Work", "Sex with Me" ve "Wild Thoughts" da dahil olmak üzere birkaç şarkı yazdı.


## Yazma ve kaydetme.
Amerikalı kayıt yapımcısı Cardiak, şarkının enstrümantalini oluşturdu. Daha sonra Paris'teki bir şarkı yazma kampında bulunan Bizness Boi'ye gönderdi; isimsiz bir sanatçı ile parça üzerinde çalışmasına rağmen, şarkıyı çıkaran ve bir arkadaşının tavsiyesi üzerine PartyNextDoor'a gönderen Ninetyfour'a geçti. Rihanna'nın vokalleri kaydetmesinden önce kız arkadaşının vokallerini koydu. Rihanna, vokallerini albümün çıkış haftasında bitirdi. Bizness Boi ve Ninetyfour, albümün 27 Mart'ta piyasaya sürülmesine kadar Rihanna'nın bitmiş vokallerini dinlemedi.


## Şarkı sözleri ve kompozisyon.
"Believe It", PartyNextDoor ve Rihanna'nın birbirlerine "bağlantılarının gücüne inandıklarını söyleyerek" şarkı söyledikleri "şehvetli" R&B bir parçadır.


## Eleştiriler.
"Complex" yazarı Jessica McKinney, haftanın En İyi Yeni Müzikleri listesinde şarkıya yer verdi ve "havadar bir R&B kaydı" yazdı. Rihanna'nın Party'nin arka koltuğunda yer aldığını, "sadece nakaratta rastgele vokaller sunuyor" olarak adlandırdı.
# İhtimaller
İhtimaller, Koray Candemir'in 29 Mayıs 2020'de state51 Conspiracy ve GRGDN Müzik işbirliği ile yayınlanacağı duyurulan tekli albümüdür.


## Şarkı listesi.
  - "İhtimaller" (3:43)
# Lemon (N.E.R.D ve Rihanna şarkısı)
"Lemon", Amerikalı grup NERD'ün beşinci stüdyo albümü "No One Ever Really Dies"'tan (2017) bir şarkı. Şarkı Barbadoslu şarkıcı Rihanna vokalleri içeriyor ve 1 Kasım 2017'de albümün ilk single'ı olarak yayınlandı.
Eski Pennsylvania ABD Senatörü Arlen Spectre'nin "wait a minute" sözü, şarkıda ses örneği olarak kullanıldı.
Rihanna vokalleri olmayan bir sürüm (Pharrell'ın benzer bir rap yaptığı kısım), bir radyo düzenlemesi ve Pharrell'in ilk kısmını söylemediği bir versiyonu streaming hizmetlerine gönderilen düzenlenmiş bir sürüm de dahil olmak üzere şarkının çeşitli alternatif versiyonları üretildi. Drake'i içeren remiks 17 Mart 2018'de yayınlandı.


## Video klibi.
"Lemon" için video klip 1 Kasım 2017'de NERD'ün YouTube'daki Vevo sayfasına yüklendi. Video, Todd Tourso ve Scott Cudmore tarafından yönetildi ve Stacey Thiel ve yıldız dansçı Mette Towley yer aldı.


## Parça listesi.
Dijital indirme
Başlık
Süre
1.
"Lemon" 
 3:39
Dijital indirme
Başlık
Süre
1.
"Lemon" (edit)
 2:26
  - Plak 
A. "Lemon" (N.E.R.D. ve Rihanna) B. "Lemon" (N.E.R.D.)


## Listeler.
 - YÖNLENDİRME 
 - YÖNLENDİRME 


### Haftalık listeler.
 - YÖNLENDİRME 


### Yıl sonu listeleri.
 - YÖNLENDİRME 


## Drake remiksi.
Kanadalı rapçi Drake'in yer aldığı "Drake Remix" adlı resmi remiks, prömiyeri OVO Sound Radio'nun 58. bölümünde yapıldı ve 17 Mart 2018'de satın alınmaya açıldı.


### Liste performansı.
Remiks, RMNZ'nin Yeni Zelanda listesinde 37 numaraya ulaştı.


### Parça listesi.
Dijital indirme – Drake remix
Başlık
Süre
1.
"Lemon" (Drake remix) (Drake ile)
 3:46
# Ala kaçuu
Ala kaçuu (Kırgızca: ала качуу) Kırgızistan'da hâlâ uygulanmakta olan bir kız kaçırma şekli. Terim, hem rıza dışı, hem de rıza dahilindeki kaçırmaları tarif etmek kullanılabilir. Bazı kaynaklar şu anda Kırgızistan'daki gelinlerinin en az üçte birinin rızaları dışında kaçırılarak evlendirildiklerini ileri sürmektedir.
"Kız ala kaçuu" (кыз ала качуу), Kırgızcada "genç bir kadını alıp kaçmak" anlamına gelir. Tipik olarak bu tarz rıza dışı kaçırmalar genç erkeklerin arkadaş veya erkek akrabalarının eşliğinde zorla veya kandırma yoluyla kadınları kaçırmasını kapsar. Kaçırılan kadın, kaçıran erkeğin kadın akrabaları tarafından evliliği kabul edeceğinin işareti olarak evli kadınların giydiği başörtüsünü giymeye ikna edilene kadar aile evindeki bir odada tutulur.
Uygulama Sovyet döneminde bastırıldı, ancak Sovyetler Birliği'nin çöküşünden sonra "ala kaçuu" yeniden ortaya çıkmaya başladı. Orijinal şekilde devam edip etmediğine dair çelişkili raporlar bulunmaktadır. Bazı kaynaklar, uygulamanın aslen bir kız kaçırma değil, bir çeşit anlaşmalı "aşığı ile kaçma" evliliği olduğunu belirtir. Bazı durumlarda "ala kaçuu", kadının isteyerek geldiği bir düğün formalitesi de olabilir. Bazı kadınlar, bir eş olmaya layık görüldükleri için kaçırılmanın bir onur olduğunu düşünmektedir.
Her ne kadar kız kaçırma Kırgızistan'da yasa dışı olsa da, hükûmet kadınları bu uygulamadan korumak için gerekli adımları atmamakla suçlanmaktadır.
# Son (şarkı)
Son, Koray Candemir'in 2016 yılında GRGDN Müzik etiketiyle piyasaya çıkardığı single. Parçanın söz yazarı Koray Candemir yapımcılığını albümde davulları da çalan Okay Aynur ile birlikte yapmıştır. Gitarları ise Cem Şahin ile birlikte Koray Candemir çalmıştır.
# Dünya Biyosfer Rezervleri Ağı
UNESCO Dünya Biyosfer Rezervleri Ağı (WNBR), her biri biyosfer rezervi olarak kabul edilen ve insanlar ve doğa arasında dengeli bir ilişki göstermek amacıyla (örneğin sürdürülebilir kalkınmayı teşvik etmek) uluslararası olarak belirlenmiş korunan alanları kapsamaktadır.


## Misyon.
MAB Programının Dünya Biyosfer Rezervleri Ağı (WNBR), dinamik ve etkileşimli bir site ağından oluşur. Katılımcı diyalog, bilgi paylaşımı, yoksulluğun azaltılması, insan refahı iyileştirmeleri, kültürel değerlere saygı gösterilmesi ve toplumun iklim değişikliği ile başa çıkma yeteneğini geliştirerek insanların ve doğanın sürdürülebilir kalkınma için uyumlu entegrasyonunu teşvik etmek için çalışır. Kuzey-Güney ve Güney-Güney işbirliğini teşvik eder ve tecrübe ve teknik bilgi alışverişi, kapasite geliştirme ve en iyi uygulamaların teşvik edilmesi yoluyla uluslararası işbirliği için eşsiz bir aracı temsil eder.


## Ağ.
(2019 (2019) itibarıyla) toplam üye sayısı, dünyanın her bölgesinde katılan 122 ülkede (20 sınıraşan alan dahil) 686 biyosfer rezervine ulaşmıştır. Myanmar, 2015 yılında ilk biyosfer rezervini listeye ekledi. Ağ, programın odağı doğanın basit bir şekilde korunmasından ziyade insan ve çevre arasındaki yakın etkileşim sergileyen alanlara kaydığı için yıllar boyunca geri çekilen veya revize edilen bazı biyosfer rezervlerini dikkat çekmektedir.
"1 " "* "
# Akçay, Kağızman
Akçay, Kars ilinin Kağızman ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski adı, 1920 yılı kayıtlarında Nikolayevsk olup, Rusçada "Nikola (çar) yeri" anlamına gelmektedir. Köy, 1928'den beri "Akçay" adını taşımaktadır.


## Coğrafya.
Köy, Kars il merkezine 96 km, Kağızman ilçe merkezine 23 km uzaklıktadır.
# Stara Gradiška toplama kampı
Stara Gradiška, II. Dünya Savaşı sırasında Hırvatistan'daki en kötü şöhretli toplama ve imha kamplarından biriydi. Kamp özel kadınlar ve çocuklar Sırp, Yahudi ve Roman etnik kökenliler için inşaat edilmiştir. 1941'de Hırvatistan'ın Bağımsız Devleti'nin (NDH) Ustaše (Ustasha) rejimi tarafından Stara Gradiška köyü yakınlarındaki Stara Gradiška hapishanesinde #YÖNLENDİRME Jasenovac toplama kampının beşinci alt kampı olarak kuruldu.


## Mahkumların sistematik olarak öldürülmesi.
Gaz deneyleri başlangıçta "Ekonomi" ünitesinin yakınındaki veteriner ahırlarında gerçekleştirildi, burada atlar ve daha sonra insanlar sülfür dioksit ve daha sonra Zyklon B kullanılarak zehirlendi. Gaz, bahçedeki çocuklar üzerinde de test edildi. Daha sonra, 400-600 çocuktan oluşan daha küçük gruplarla birkaç erkek ve kadın gaza maruz bırakıldı.


## Önemli mahkumların listesi.
  - Vlado Singer, Hırvat politikacı ve Ustaşa hareketinin üyesi. 
  - Magda Bošković, Hırvat komünist, Partizan ve kadın hakları hareketinin üyesi. 
  - Nada Dimić, Hırvat Komünist ve etnik Sırp kökenli Partizan aktivist.


## Bibliyografi.
  - Rivelli, Marco Aurelio (1998). ["Hidden Genocide: The Independent State of Croatia 1941–1945"] (in French). Lausanne: L'age d'Homme.
  - Rivelli, Marco Aurelio (1999). ["The Archbishop of Genocide: Monsignor Stepinac, the Vatican and the Ustaše dictatorship in Croatia, 1941-1945"] (in Italian). Milano: Kaos.
  - Dizdar, Zdravko (1997)."Tko je tko u NDH Hrvatska 1941.–1945". Zagreb: Minerva.ISBN 953-6377-03-9.
  - Goldstein, Slavko (2007)."1941. - godina koja se vraća". Zagreb: Novi Liber.ISBN 978-953-6045-48-8.
  - Mirković, Jovan (2014).Злочини над Србима у Независној Држави Хрватској – фотомонографија / Crimes against Serbs in the Independent State of Croatia – photomonograph. Svet knjige Belgrade.ISBN 978-86-7396-465-2.
# Bozçay
Bozçay (Eren Çayı), Burdur ili sınırlarında, Burdur Gölü'nün en önemli su kaynağı olan akarsu. Bozçay'ın havzası 1610 km², yıllık toplam debisi 169 hm³, uzunluğu 80 km'dir. Göle ulaştığı alanda geniş alüvyal ova oluşturmuştur.
Rahat Dağı'ndan (2294 m) Baynaz Dere olarak doğar, Kömür Tepe-Susuz Yayladan doğan Yayla Dere ile Tefenni batısında birleşir. Karamanlı Barajından gelen değirmen Dere ile Kocaova'da birleşir. Kılavuzlar yakınlarında güneyden gelen Kent Deresi'ni alır. Bir kolu Karataş Gölü'ne akar, gölden çıkan sular yeniden Bozçay'a katılırlar. Kalcık Yaylası'ndan gelen Körpınar ile Kemer batısında birleşir, Eren Çayı adını alır. Doğudan Katrancık Dağları bünyesindeki Kestel Dağı'ndan gelen Elmacık Çayı, Kuzgun Dere, Geçtin Dere ile birleşir. Karaçal Barajı'na dökülür, Bozçay olarak çıktığı barajdan yaklaşık 11 km sonra GB kıyısından Burdur Gölü'ne dökülür.
Bozçay havzası, Burdur Gölü'nü besleyen 12 havzadan biridir, büyüklüğü diğer havzaların toplamından daha fazladır. Bozçay'ın göle yılda 169 hm³ su taşıması beklenirken bu rakam 17 hm³'tür. Üzerine yapılan barajlar ve tarımsal sulama suyun çoğunu tüketmektedir. 1973 yılından sonra Karamanlı Barajı yapılmış, Karaçal Gölü seddelenerek su tutulmaya başlanmıştır. Bu yapılar 90 hm³ su tutmaktadır, 80'li yıllarda yapılan gölet ve barajlar ile bu rakam 1120 hm³'e ulaşmaktadır. Karaçal Barajı eklenmesi ile 202 hm³'e çıkmaktadır.
1980-1994 arasında Bozçay'ın üzerindeki iki akım ölçüm istasyonunda %77 ve %84 oranında azalmalar görülmüştür. Azalmaların sebebi olarak kuyuların yoğun kullanımı yeraltı suları boşaltmış, sular yeraltına sızması olduğu belirlenmiştir.
# Akören, Kağızman
Akören, Kars ilinin Kağızman ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Akören köyün eski adı Ağviran veya Ağveran'dır. Akviran anlamındaki bu isim 1886 tarihli Rus nüfus sayımında "Agveran" (Агверанъ) ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Ağviran" (آغویران) şeklinde geçer.
Ağviran köyü, 1886 tarihli nüfus sayımında Kağızman sancağının Kağızman kazasına ("uçastok") bağlı Camuşli nahiyesinin (Джамушлинский маркяз) 14 köyünden biriydi. Köydeki 30 hanede, 107'si erkek ve 115'i kadın olmak üzere, 222 kişi yaşıyor ve nüfusun tamamı Kürtlerden oluşuyordu. Rus idaresi sırasında köyün nüfusu 1896'da 294 kişi, 1906'da da 411 kişi olarak belirlenmiştir..
Ağviran veya Ağveran, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Ağviran" (آغویران) olarak geçer; ancak bu yer adının Osmanlıca yazılışı söz konusu kaynakta "Agoyran" şeklinde okunmuştur. Bu sırada bu yerleşim merkezi, Kars vilayetinin Kağızman kazasına bağlı Kötek nahiyesinin bir köyüydü. Kötek nahiyesi ise, 25 köyü kapsıyordu. 1940 genel nüfus sayımında da "Ağveran" biçiminde yazılmış olan köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 622 kişiden oluşuyordu. Ağviran veya Ağveran adı, 1959 yılında Akören şeklinde değiştirilmiştir. Akören köyünde 1965 yılında 841 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 200 kişi okuma yazma biliyordu.
Köyün eski adı 1928 yılı kayıtlarında Ağviran olarak geçmektedir.


## Coğrafya.
Köy, Kars il merkezine 96 km, Kağızman ilçe merkezine 23 km uzaklıktadır.


## Nüfus.
Köyde 1886 yılında 222 Kürt yaşamaktaydı.
# Eastmed Boru Hattı
Doğu Akdeniz Boru Hattı veya bilinen ismiyle Eastmed Boru Hattı, karada ve denizde devam eden, Doğu Akdeniz kaynaklarını Kıbrıs ve Girit üstünden Yunanistan topraklarına ulaştırması beklenen doğalgaz boru hattıdır. Doğal gazın Yunanistan üzerinden İtalya'ya oradan da bütün Avrupa'ya aktarılması planlanmaktadır. Boru hattının uzunluğu 1900 kilometre, derinliği 3 kilometre olarak planlanmıştır. Yılda 10 milyar metreküp doğal gaz taşıma kapasitesi bulunmaktadır. Boru hattının 7 milyar dolara mal olacağı ve yapımının 7 yıl süreceği tahmin edilmektedir.
2 Ocak 2020'de Yunanistan'ın başkenti Atina'da İsrail, Yunanistan ve Kıbrıs liderleri arasında Eastmed Boru Hattı projesi sözleşmesi imzalanmıştır. İsrail, Mısır, Kıbrıs, Yunanistan arasında sık sık doğal gaz forum toplantıları yapılmaktadır. Filistin ve Ürdün de bu toplantılara gözlemci göndererek katılmaktadır. Türkiye bu boru hattınının güzergâhını kabul etmemiş, Libya ile yaptığı MEB anlaşması ile birlikte Doğu Akdeniz'de Türkiye-Libya kıyılarını karşılıklı olarak kontrol etmeye başlamış ve Eastmed Boru Hattı'nın geçirilmesi planan deniz sınırlarına hâkim olmuştur. Eastmed Boru Hattı'nın sahibi olan ülkeler Türkiye'yi bölgedeki barışa karşı tehdit olarak görmektedirler.
Amerika Birleşik Devletleri bu süreç sonrası krize müdahil oldu. Amerika Birleşik Devletleri Dışişleri Bakanı Mike Pompeo, Türkiye'nin faaliyetlerinin kabul edilemez olduğunu açıkladı ve hiçbir ülkenin Avrupa Birliği'ni rehin alamayacağını söyledi. Bu açıklamanın yapıldığı gün Türkiye Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Fatih Dönmez, Yavuz Sondaj Gemisi'nin sondaja başlayacağını duyurdu.
19 Temmuz 2020'de İsrail hükûmeti Eastmed Boru Hattı projesini onayladı.


## Güzergâh.
Eastmed Boru Hattı'nın İsrail'den Kıbrıs Cumhuriyeti'ne, Kıbrıs Cumhuriyeti'nden de Yunanistan'a bağlanması planlanmaktadır. Buradan da başta İtalya olmak üzere tüm Avrupa'ya doğal gaz taşınacaktır. Buna karşın Türkiye Cumhuriyeti, Libya'yla yapmış olduğu MEB anlaşması sonrası Eastmed Boru Hattı'nın geçirilmesi planlanan deniz sınırlarını tamamen kontrol etti ve Eastmed Boru Hattı'na izin vermeyeceğini belirtti. İsrail hükûmeti tarafından onaylanan Eastmed Boru Hattı projesinin geçeceği deniz sınırları 22 Temmuz 2020 itibarıyla Türkiye'nin kontrolündedir ve bu proje Doğu Akdeniz'de paylaşım eşit şekilde yapılmadığı takdirde Türkiye'ye göre "ölü doğmuş" bir projedir.
# Ağdam, Kağızman
Ağdam, Kars ilinin Kağızman ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Ağdam köyü, 1886 tarihli Rus nüfus sayımında "Agdam" (Агдамъ) olarak geçer. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde ise, "Ak Dam" (آق دام) şeklinde yazılmıştır.
Ağdam, 1886 tarihli nüfus sayımında Kağızman sancağının Kağızman kazasına ("uçastok") bağlı "Kars" (Kers) nahiyesinin (Карсский маркяз) 10 köyünden biriydi. Köydeki 44 hanede, 168'i erkek ve 154'ü kadın olmak üzere, 322 kişi yaşıyor ve nüfusun tamamı Kürtlerden oluşuyordu. Rus idaresi sırasında köyün nüfusu 1896'da 462 kişi olarak belirlenmiştir.
Ağdam köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Kars vilayetinin Kağızman kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "Aktam" biçiminde yazılmış olan köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 270 kişiden oluşuyordu. 1965 tarihli nüfus sayımında "Akdam" şeklinde geçen köyde 642 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde sadece 30 kişi okuma yazma biliyordu.
Köyün eski ismi 1928 yılı kayıtlarında  Akdam'ken 2008'de Ağdam, 2009'da tekrar Akdam, 2010'da ise son kez Ağdam olarak değiştirilmiştir. 2010 itibarıyla ismi resmen Ağdam'dır. 
Ağdam köyünün yerleşim yeri, 1940'lı yıllardan itibaren daha sık meydana gelen heyelana bağlı olarak 1986 yılında kısmen değiştirilmiştir.


## Coğrafya.
Köy, Kars il merkezine 89 km, Kağızman ilçe merkezine 16 km uzaklıktadır.


## Nüfus.
Köyde 1886 yılında 322 Kürt yaşamaktaydı.
# Casaletto Spartano
Casaletto Spartano İtalya'nın Campania bölgesine bağlı Salerno ilinde bulunan bir komündür. Komünün nüfusu 28 Şubat 2017 tarihi itibarıyla 1,395'tir.
# Litvanya Dil Enstitüsü
Litvanya Dil Enstitüsü (Litvanca: Lietuvių kalbos institutas), Litvanya'nın başkenti Vilnius merkezli, devlet destekli bir Litvanca dil araştırma kuruluşudur.


## Tarih.
Enstitünün kökeni, 1930 yılında Litvanca sözlük (Litvanca: Lietuvių kalbos žodynas) yazımı ile ilişkilendirilmiştir. Bu sözlük, hala Litvanya Dil Enstitüsü'nün ana eserlerinden biri olan ve sözlük üzerindeki çalışmanın başlangıcı olarak kabul edilir. 1939'da Antanas Smetona, Kaunas'ta Litvanya Araştırma Enstitüsü'nü kurdu. Enstitünün hedefleri arasında Litvanca dilini incelemek, Litvanca materyal toplamak ve kontrol etmek, Litvanya ve yurtdışında Litvanyalı araştırmaları temsil etmek vardı.
Litvanya SSC Bilimler Akademisi 16 Ocak 1941'de kuruldu. Aynı zamanda Litvanya Dil Enstitüsü kuruldu. Litvanya parlamentosu tarafından kurulan Litvanya Araştırma Enstitüsü'nden araştırmacılar burada toplandı. Üçüncü Reich işgali altında enstitü faaliyetlerine devam etti. II. Dünya Savaşı'ndan sonra enstitü 12 çalışanla çalışmasını sürdürmeye devam etti. 1952'de Litvanya Edebiyat Enstitüsü ile birleştirildi. Birleşik enstitünün daha önce 47 çalışanı ve 1980 senesinde ise 113 çalışanı vardı. 1952'den 2020 senesine dek enstitü doktora dersleri vermektedir. 1990 yılında enstitü bağımsız bir kurum olarak yeniden kuruldu. Aynı yılın sonunda, enstitüde 63 araştırmacı olmak üzere 95 çalışan mevcuttu. 1991 yılında bir devlet araştırma enstitüsü statüsü aldı. 2020 senesinde enstitünün 70 araştırmacı olmak üzere 100 çalışanı bulunmaktadır.


## Yapı.
Litvanya Dil Enstitüsü'nün yedi bölümü vardır: Gramer Bölümü, Sözlükbilim Merkezi, Dil Tarihi ve Diyalektoloji Bölümü, Toplumdilbilim Bölümü, Standart Dil Bölümü, Terminoloji Bölümü ve Onomastik Bölümü.


## Aktivite.
2006 yılında enstitü, Avrupa "Terminoloji" Derneği'nin sponsorluğunda "Ulusal Diller ve Küreselleşme" Terminolojisi adlı uluslararası bir konferans düzenledi.
# Dzūkija
Dzūkija veya Daynava (Litvanca: Dzūkija / Dainava) Güneydoğu Litvanya'da etnografik bir bölgedir.


## İsim.
Dzūkija ismi bu bölge için 19. yüzyıldan itibaren kullanılmaktadır. Yerel lehçede, insanların "t" ve "d" harflerini "ts" ve "dz" olarak telaffuz etmesinden kaynaklanmaktadır. Bölgenin bir başka adı da Nemunas Nehri'nin sağ kıyısında ve Demir Çağı'nda Markis Nehri havzasında yaşayan Yatvyaglar'dan gelmektedir. "Terra Deynowe" (Daynava Ülkesi) teriminin ilk örneği, 1253'te Kral Mindaugas'ın Livonia Düzeni'ne bağışlanması eyleminde belirtilmiştir. Daynava "şarkıları kara" anlamına gelir.


## Coğrafya.
Dzūkija, Litvanya şehri ve Alitus ilçesi, Varėna bölgesi, Lazdiyay bölgesi, Druskininkai belediyesi, Elektrenay belediyesi, Kaisyadoris bölgesinin çoğu, Prienai bölgesinin doğu kısmı, Tarkay bölgesi, Shalchinikay bölgesinin batı kısmı, modern Polonya ve Belarus'un Podlask Voyvodalığı'nın bir parçasıdır. Bölgenin kuzeyinde Aukštaitija, batısında ise Suwalki yer almaktadır. Bölgenin batısında birçok mantar ve meyve ormanı da yer almaktadır. Dzūkija'daki toprak, Litvanya'nın diğer bölgelerine göre daha fazla kum içermektedir.


## Nüfus.
Yerel toprağın kumlu doğası tarım üzerinde olumsuz bir etkiye sahiptir. Sonuç olarak, Dzūkija'nın kırsal nüfusu tarihsel anlamda nispeten yoksuldur ve bölgenin kırsal mimarisi daha mütevazı bir hal almıştır. Nispeten zengin, süslü kır evleri, araziden daha sorumlu olan Markis Nehri'nin kuzeyindeki topraklarda ve Nemunas Nehri çevresindeki topraklarda daha sık görülebilmektedir. Doğu Dzūkija'da çok sayıda Polonyalı yaşıyor. Shalchinkai bölgesinde nüfusun %80'i Polonyalılar ve Vilnius bölgesinde (Vilnius şehri hariç) %60'ı Polonyalılardan oluşmaktadır. Vilnius yakınlarında, Litvanya Tatar köyleri ve Nemejiler mevcuttur. Bölgede ayrıca birkaç Rus Ortodoks ve Rus Eski Müslüman köyleri de bulunmaktadır.
# Akyayla, Kağızman
Akyayla, Kars ilinin Kağızman ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Akyayla köyünün eski adı Kızılöküz'dür. Nitekim 1886 tarihli Rus nüfus sayımında "Kızıl-öküz" (Кизил-окюзъ) şeklinde geçer. Bu tarihte bu yerleşim merkezi, Kağızman sancağının Kağızman kazasına ("uçastok") bağlı Kars (Kers) nahiyesinin 10 köyünden biriydi. Köydeki 15 hanede, 58'i erkek ve 67'si kadın olmak üzere, 125 kişi yaşıyordu. Bu nüfusun tamamı Kürtlerden oluşuyordu. Rus idaresi sırasında köyün nüfusu 1896'da 162 kişiye, 1906'da da 203 kişiye yükselmişti.
Kızılöküz köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Kızıl Öküz" (قیزیل اوكوز) şeklinde geçer. Bu tarihte bu yerleşim merkezi, Kars vilayetinin Kağızman kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "Kızılöküz" biçiminde yazılmış olan köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 240 kişiden oluşuyordu. "İltibasa yol açtığı" gerekçesiyle Kızılöküz adı 1959 yılında Akyayla olarak değiştirilmiştir. 1965 yılında Akyayla köyünde 516 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde sadece 23 kişi okuma yazma biliyordu.
Köyün eski adı 1928 yılı kayıtlarında Kızılöküz olarak geçmektedir.


## Coğrafya.
Köy, Kars il merkezine 103 km, Kağızman ilçe merkezine 30 km uzaklıktadır.


## Nüfus.
Köyde 1886 yılında 125 Kürt yaşamaktaydı.
# Suvalkija
Suvalkija, Sudova veya Ujnemune (Litvanca: Suvalkija / Sūduva / Užnemunė), Güneybatı Litvanya'nın en küçük etnografik bölgesidir.


## İsim.
Rus, Polonya ve Alman kaynakları yerel halka farklı isimler vermektedir. Bu nedenle, bu bölgenin adı çoğu kez tartışmalara neden olmaktadır. Sudovia adı, bu bölgede yaşayan Sud kabilesinden geliyor. Suwalki adı, şimdi Polonya'da bulunan Suwalki şehrinden gelmektedir. Bölge için coğrafi olarak, bu bölgeye Ujnemune tanımı da kullanılmaktadır. Bu isim anlaşmazlığına göre, etnik kültürün devlet korumasının temelleri yasası, bölgenin iki isminden bahsediyor: Suvalkiya (Sudova) (Litvanca: Suvalkija (Sūduva)).


## Coğrafya.
Bölge, eski Vilkavishkish piskoposluğunun bulunduğu bölgede, Neman Nehri'nin güneyinde yer almaktadır. Şirvintos ve diğer nehirler bölgenin güneybatı köşesindeki Vishtitis-Grajishkiay tepesinden akmaktadır. Vishtitis Gölü tepelerle çevrilidir. Suvalkiya, kuzey ve batıda Neman Nehri ile çevrilidir. Güney Sudova ve Suwalki şehri modern Polonya'nın bir parçasıdır.


## Nüfus.
Suvalki'de Batı Auxaitia lehçesi konuşulmaktadır. Bölge, 19. yüzyılda Rus İmparatorluğu ve yarı-özerk Polonya İmparatorluğu'nun bir parçası olduğundan, bölgenin kimliği o sırada meydana gelmiştir ve bu nedenle Suwalki, Litvanya'nın en yeni etnografik bölgesi halini almıştır. Mevcut siyasi durumda, Mariampolė'deki okullar, Litvanya ulusal canlanmasının tanınmış aktivistlerini yetiştirebilmişlerdir. Sonuç olarak, burada konuşulan Batı Auxaitia lehçesi standartlaştırılmış Litvanca dilinin temeli halini almıştır.
# Küçük Litvanya
Küçük Litvanya (Litvanca: Mažoji Lietuva; Almanca: Kleinlitauen; Lehçe: Litwa Mniejsza; Rusça: Máлая Литвá) veya Prusya Litvanya (Litvanca: Prūsų Lietuva; Almanca: Preußisch-Litauen, Lehçe: Litwa Pruska), Prusya'da tarihi bir etnografik bölgedir, daha sonra Prusya Litvanyalılarının (veya Lietuvininkai) yaşadığı Almanya'daki Doğu Prusya bölgesini tanımlamak için kullanılan isimdir. Küçük Litvanya, bu vilayetin kuzey kısmını kapsamış ve adını bölgenin Litvanca konuşan nüfusundan almıştır. 13. yüzyılda Cermen Şövalyeleri'nin işgalinden önce, daha sonra Küçük Litvanya olarak bilinen bölgenin ana kısmında Skalvians ve Nadruvians kabileleri yaşamıştır. Arazi, Litvanya ve Cermen Düzeni arasındaki savaş sırasında bir ölçüde yok oldu. Savaş Melno Antlaşması ile sona ermiş ve toprak yeni gelen Litvanyalılar, geri dönen mülteciler ve geri kalan yerli Baltık halkları tarafından yeniden oluşturulmuştur. Küçük Litvanya terimi ilk kez 1517 ve 1526 arasında ortaya çıkmıştır. 1920 yılında Versay Antlaşması ile Milletler Cemiyeti'nin zorunlu bölgesi haline gelen ve 1923'ten 1939'a kadar Litvanya'ya ilhak edilen Klaipėda Bölgesi bu bölgeden hariçtir. 1945'ten beri Litvanya'nın küçük bir kısmı modern Litvanya ve Polonya sınırları içerisindeyken, bölgenin çoğu Rusya'nın Kaliningrad Oblastı'nın bir parçasıdır.


## İsim.
"Kleinlittaw" teriminin ilk kullanımı 16. yüzyılda Prusya'dan Simon "Grunau'nun tarihlerinde" idi. Litvanya eyaleti ("Provinz Litthauen"), Litvanya bölgeleri ("Littauischen Ämtern"), Litvanya bölgesi ("Littauische Kreis") veya sadece Prusya Litvanyası ("Preuszisch Litauen") veya Litvanya ("Litauen") ifadeleri birimleri için geliştirilmiştir. "1738'den" beri Prusya çizelgeleri "Litau Klein," "Klein Litauen," "Preussisch Litthauen" "Küçük Litvanya," "Litvanya" ifadeler kullanılmıştır. 1815-1818 idari reformundan sonra Prusya Litvanya ve diğer İfadelerin kullanımı önemli ölçüde azalmıştır.
Litvanya, Küçük Litvanya'nın bir bölümünü fethettikten sonra, bir süre bölge Klaipeda bölgesi olarak adlandırıldı. Ancak, yirminci yüzyılda ve özellikle yirminci yüzyılın ikinci yarısından bu yana, Küçük Litvanya terimi gittikçe daha fazla kullanılmaktadır.


## Nüfus.
Küçük Litvanya, nüfusun büyük çoğunluğunun Lutheran olduğu Litvanya'nın tek bölgesiydi. Prusyalı Litvanyalılar kendilerini "Lietuvninkai olarak" adlandırdılar. XVI-XVIII yüzyıllarda, Küçük Litvanya edebi Litvanca dilinin gelişim yerlerinden biriydi. Gelişmiş varyant, Lehçe dilinin ve Prusya dilinin etkileri ile bir karışımıydı. Litvanca yayınlanan ilk kitap, Lutheran papazı Martinas Majvidas tarafından Yamaika lehçesinde yazılan ve 1547'de Königsberg'de yayınlanan "Catechismus prasty szadei…" ("Kateşizmin" Basit Kelimeleri) idi. Ayrıca son Danielius Kleynasın 1653 yılında Litvanya dilinde yazılmış ve yayınlanmış "Litvanica Grammatica" dilbilgisi kitabıdır "."