BILGEM-AI/BILGE-Wiki-Tr-Plus huggingface dataset:
# Kayla Harrison
Kayla Jean Harrison (d. 2 Temmuz 1990), Amerikalı profesyonel karma dövüş sanatçısı ve eski judocudur. Şu anda Ultimate Fighting Championship (UFC) organizasyonunda kadınlar horoz siklet kategorisinde mücadele etmektedir ve UFC Kadınlar Horoz Siklet Şampiyonudur. Olimpiyat altın madalyası ile UFC şampiyonluğu kazanan ilk kadın dövüşçüdür. Ayrıca Professional Fighters League (PFL) organizasyonunda iki kez hafif sıklet şampiyonluğu yaşamıştır. 10 Haziran 2025 itibarıyla, UFC kadınlar pound-for-pound sıralamasında 3. sırada yer almaktadır.
Judo kariyerinde Harrison, 2010 Dünya Judo Şampiyonası’nda kadınlar 78 kg kategorisinde altın madalya kazanmış, ayrıca 2012 ve 2016 Yaz Olimpiyat Oyunları’nda da altın madalya elde etmiştir. 2016 yılında, Amerika Birleşik Devletleri Judo Derneği tarafından Rokudan (6. derece siyah kuşak) seviyesine terfi ettirilmiş ve bu unvanı kazanan en genç kişi olmuştur. Mart 2023’te Uluslararası Spor Şöhretler Müzesi (International Sports Hall of Fame)’ne kabul edilmiştir. Harrison, Yaz Olimpiyat Oyunları’nda judo dalında altın madalya kazanan tek Amerikalı judocu ve Dünya Judo Şampiyonası’nda altın madalya kazanan tek Amerikalıdır.


## Kariyer.
### Judoda.
Harrison, 2010 yılında kadınlar 78 kg kategorisinde düzenlenen 2010 Dünya Judo Şampiyonası’nda altın madalya kazanarak bu kategoride şampiyon olmuştur. 2012 ve 2016 Yaz Olimpiyatları’nda sırasıyla Londra ve Rio de Janeiro’da bu kategoride altın madalya kazanmıştır. 2016 yılında, United States Judo Association tarafından 6. dan siyah kuşak rütbesine yükseltilmiş, bu seviyeye ulaşan en genç ABD’li judocu olmuştur. 


### Karma dövüş sanatlarında (MMA).
2018 yılında profesyonel MMA kariyerine başlayan Harrison, önce Professional Fighters League (PFL)’nde hafif sıklette iki kez turnuva şampiyonluğu yaşamış, daha sonra 2024 yılında Ultimate Fighting Championship (UFC) ile anlaşarak bantam sıklette mücadele etmeye başlamıştır. 10 Haziran 2025 itibarıyla UFC kadınlar pound-for-pound sıralamasında 3. sırada yer almaktadır. 


## Başarılar ve ödüller.
  - Yaz Olimpiyatları – Altın Madalya: 2012 Londra, 2016 Rio de Janeiro 
  - Dünya Judo Şampiyonası – Altın Madalya: 2010 Tokyo 
  - PFL Kadınlar Hafif Sıklet Şampiyonluğu: 2019, 2021 
  - UFC Kadınlar Horoz Sıklet Şampiyonluğu:
# Semelailer
Semelai halkı, Malezya'nın Negeri Sembilan ve Pahang eyaletlerinde yaşayan Proto-Malay grubuna ait bir Orang Asli halkıdır.
# Güney Asli dilleri
Güney Asli dilleri, Avustroasya dil ailesinin Asli kolunun bir alt koludur. Semelaik diller olarak da anılırlar, ancak bu tanım artık kullanılmamaktadır. Bu kolu oluşturan dört dil şunlardır:
 Semelai, Semaq Beri, Mah Meri (Betise') ve Temoq.
Bu diller toplamda 10.000'den az konuşmacı tarafından konuşulmaktadır. Bölgedeki toplumsal bozulma ve Malaycanın hakimiyeti nedeniyle bu dillerin nesli tükenme tehlikesi altında kabul edilmektedir.
# Semelai dili
Semelai, Malay Yarımadası'nda Semelai halkı tarafından konuşulan bir Avustroasya dilidir. Asli dil alt grubunun güney koluna aittir. Semelai halkı ağırlıklı olarak Pahang, Negeri Sembilan ve Johor eyaletlerindeki Bera, Serting ve bağlantılı nehir sistemleri çevresinde yaşar.
# Temoq dili
Temoq, Malay Yarımadası'ndaki Pahang eyaletinde konuşulan, tehlike altındaki bir Avustroasya dilidir. Temoq, Semelai, Semaq Beri ve Mah Meri ile birlikte Asli dillerinin güney koluna aittir.
# Semaq Beri dili
Semak Beri (Semoq Beri), Malay Yarımadası'nda Pahang ve Terengganu eyaletlerinde konuşulan bir Avustroasya dilidir. Semelai, Temoq ve Mah Meri ile birlikte Asli dillerinin Güney koluna aittir. 2014 yılında Semak Beri dilinin Nicole Kruspe tarafından yapılan ön bir tanımı yayınlanmıştır.
# Mah Meri dili
Mah Meri, (Besisi, Cellate, Hmaʼ Btsisiʼ, Maʼ Betisek ve Orang Sabat olarak da bilinir), Malay Yarımadası'nda konuşulan bir Avustroasya dilidir. Semaq Beri, Semelai ve Temoq ile birlikte Mah Meri, Asli dillerinin Güney Asli koluna aittir. Mah Meri, kıyı bölgelerinde (Negeri Sembilan ve Selangor kıyılarında) konuşulan tek kalan Asli dilidir ve konuşanlarının sayısı 3.675'tir. Nicole Kruspe tarafından Mah Meri dilinin bir sözlüğü derlenmiştir.
# Rokan Nehri
Rokan Nehri, Endonezya'nın Sumatra eyaletinin orta-doğusunda, başkent Cakarta'nın yaklaşık 1.100 km kuzeybatısında bulunan Riau eyaletinde bulunan bir nehirdir.
# Ombilin Nehri
Ombilin Nehri, Endonezya'nın Batı Sumatra eyaletinde, başkent Cakarta'nın yaklaşık 900 km kuzeybatısında bulunan bir nehirdir.
# Sinamar Nehri
Sinamar Nehri, Endonezya'nın Sumatra adasının orta kesiminde, Batı Sumatra eyaletinde bulunan bir nehirdir ve Başkent Cakarta'nın yaklaşık 900 km kuzeybatısında yer almaktadır. Ombilin veya Indragiri nehirlerinin bir koludur.
# Indragiri Nehri
Indragiri Nehri, Endonezya'nın Sumatra eyaletinin orta-doğusunda, başkent Cakarta'nın yaklaşık 800 km kuzeybatısında bulunan Riau eyaletinde bulunan bir nehirdir. Ombilin Nehri ile Sinamar Nehri'nin birleşmesiyle oluşan Indragiri, Malakka Boğazı'na dökülür. Kuantan Singingi ve Indragiri Hulu'da akan orta kısma Batang Kuantan (Kuantan Nehri) denir.
# Sakailer
Sakailer, Endonezya'da geleneksel olarak Sumatra'nın Riau eyaletinin iç kesimlerinde yaşayan bir topluluktur. Bazıları Sumatra'nın ücra iç kesimlerinde hâlâ göçebe ve avcı-toplayıcı bir yaşam tarzı sürdürürken, çoğu sanayileşmenin artmasıyla birlikte Sumatra'daki büyük şehirlere ve kasabalara yerleşmiştir.
Kökenleri hakkında çeşitli teoriler vardır. Bazı görüşlere göre, Malay halkının Sumatra'ya gelmesiyle iç kesimlere itilen Proto-Malay ve Negrito kabilelerinin soyundan gelmişlerdir. Bazı görüşlere göre iseMinangkabau kökenlidirler ve 14. yüzyılda Riau'nun iç kesimlerinde, Rokan Nehri'nin yukarısındaki Gasib Nehri kıyısına göç etmişlerdir. Sakai halkı kendilerinin Pagaruyung Krallığı'ndan geldiklerini öne sürmektedir.
# Gedrosya seferi
Gedrosya seferi, II. Kiros komutasında Ahamenişlerin günümüz Belucistan bölgesinde Hindulara veya Hintlilere karşı gerçekleştirdiği bir askeri seferdir.


## Arka plan.
Herodot'a göre, II. Kiros'un tahta çıkışından sonra çok sayıda devleti fethetmeye devam etmiştir. Ayrıca Soğdya'da bulunan Kiroupolis adlı bir şehir kurmuştur. Plinius, II. Kiros'un Kâbil yakınlarındaki bölgelere çok sayıda sefer düzenlediğini öne sürmüştür.


## Sefer.
Ahameniş ordusu Gedrosya çöllerinde büyük mücadeleler vermiştir. Bu seferde, ordusunun büyük bir kısmını çölde kaybettiği ve Perslerin dikkate değer bir yenilgiye uğrayıp geri çekildiği söylenir.


## Sonrası.
Kiros'un Gedrosya'yı boyunduruk altına aldığına dair bir kanıt yoktur ve çeşitli tarihçiler tarafından bu bölgenin Pers kontrolüne girmesinin büyük ihtimalle I. Darius döneminde gerçekleştiği belirtilmiştir. II. Kiros'un karşılaştığı zorluklar İskender'in Gedrosya seferi sırasında da gözlemlenmiştir.
# Seyfettin Tokmak
Seyfettin Tokmak (d. 1978, Elazığ), Türk yönetmen, görüntü yönetmeni ve film kuramcısıdır.


## Hayatı ve kariyeri.
1978 yılında Elazığ'da doğan Tokmak, ilk ve orta öğrenimini burada tamamladı. Lisans eğitimine Ondokuz Mayıs Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı bölümünde başladı ancak sinema alanında eğitim almak amacıyla bu programdan ayrıldı. Ardından burslu olarak Yeditepe Üniversitesi Sinema-TV Bölümünde lisans eğitimini tamamladı. Yüksek lisansını ise Bilgi Üniversitesi Sinema-TV programında Derviş Zaim danışmanlığında hazırladığı "Sinemada Basit Anlatı" adlı teziyle tamamladı.
Tokmak, kurmaca sinema ve belgesel alanlarında üretim yaparken çeşitli sinema dergilerinde film üzerine yazılar da kaleme almıştır. Birçok yerli ve yabancı yönetmenin projelerinde yönetmen yardımcılığı, editörlük, yapım sorumluluğu ve görüntü yönetmenliği gibi görevlerde bulunmuştur. Uluslararası Göç Örgütü ile çocuk mültecilere yönelik projelerde yer almış ve ıslah evlerinde kısa film atölyeleri yürütmüştür.
İlk uzun metraj filmi "Kırık Midyeler" (2011), mülteci temalı bir yapım olup çocuk karakterlere odaklanır ve Saraybosna Film Festivali'nde Arte Ödülü kazanmıştır. Belgesel sinemasında Kenan Kavut ile birlikte çektiği "Hayal Çetesi" (Dream Gang, 2010) define avcılarını konu alan trajikomik bir yapıdadır. "Orient Express" (2011) ve "Türk Arabesk Müziği Tarihi" (2022) ise çağdaş Türkiye kültürünü konu alan belgesel projeleridir.
İkinci uzun metraj filmi "Tavşan İmparatorluğu" (2024), Tallinn Film Festivali'nde En İyi Senaryo ve En İyi Görüntü Yönetimi ödüllerine layık görüldü. Film 62. Antalya Altın Portakal Film Festivali'nde ise En İyi Film, En İyi Yönetmen ve Film-Yön En İyi Yönetmen ödülleri dahil toplanda 7 ödülün sahibi oldu.
Seyfettin Tokmak, Yeditepe Üniversitesi İletişim Fakültesi'nde öğretim görevlisi olarak görev yapmaktadır.


## Filmografisi.
 - "Tavşan İmparatorluğu" (2024) – Yönetmen, senaryo
 - "Türk Arabesk Müziği Tarihi" (2022) – Belgesel
 - "Kırık Midyeler" (2011) – Yönetmen, senaryo
 - "Orient Express" (2011) – Belgesel
 - "Hayal Çetesi" (2010) – Belgesel (Kenan Kavut ile)
# Tema World Eğlence ve Yaşam Merkezi
Tema World, Türkiye'nin İstanbul ilinin Küçükçekmece ilçesinde yer alan bir yaşam, eğlence ve alışveriş merkezidir. 
Proje, Mesa Mesken, Artaş İnşaat ve Kantur & Akdaş ortaklığında yaklaşık 264.000 m² büyüklüğündeki bir alanda geliştirilmiştir. 
Karma kullanımlı bir yapı olarak planlanan Tema World, alışveriş, gastronomi, konaklama ve açık hava etkinliklerini bir arada sunmayı amaçlamaktadır.


## Tarihçe.
Tema World projesi, 2020’li yılların başında Atakent bölgesinde yürütülen kentsel gelişim yatırımları kapsamında planlanmıştır. 
Bölge, Tema İstanbul, Tema İstanbul 2 ve Tema İstanbul Bahçe gibi konut projeleriyle birlikte ele alınmıştır. 
Projenin yatırımcıları Mesa Mesken Sanayi A.Ş., Artaş İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile Kantur & Akdaş İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş.’dir. 
Eğlence ve alışveriş alanlarının 2024 yılı itibarıyla kademeli olarak faaliyete geçmesi planlanmıştır.


## Konum.
Tema World, Küçükçekmece'nin Atakent Mahallesi sınırlarında, Atatürk Olimpiyat Stadı’na yaklaşık 3 kilometre, İstanbul Havalimanı’na ise 20 dakika uzaklıkta yer alır. 
Bölgeye TEM Otoyolu ve Kuzey Marmara Otoyolu üzerinden doğrudan erişim sağlanmaktadır. 
Bölgeye yakın zamanda Marmaray Metro hattı ve Tema Park Metro bağlantısının eklenmesi planlanmaktadır.


## Özellikler.
Tema World, alışveriş, gastronomi ve eğlence alanlarını içeren bir karma yapıya sahiptir. 
Proje kapsamında:
  - 47 restoran ve kafe 
  - 63 mağaza 
  - 11 hizmet noktası 
  - 2 ücretsiz çocuk oyun parkı 
  - 7 açık hava eğlence ünitesi 
  - 5 farklı kapalı eğlence alanına sahip Poptopus Eğlence Merkezi bulunmaktadır.
Projede ayrıca yaklaşık 15.000 m² büyüklüğünde biyolojik gölet ve yeşil alanlar yer alır. 
Bu gölet, sürdürülebilirlik ve doğal çevreyle bütünleşik tasarımı öne çıkaran unsurlardan biridir.


## Konaklama.
Tema World kompleksi içinde yer alan Marriott Executive Apartments Istanbul Tema, 208 daireden oluşan uzun ve kısa dönem konaklama imkânı sunmaktadır. 
60 m² ile 250 m² arasında değişen daireler; balkon, teras ve geniş yaşam alanlarıyla hizmet verir. 
Tesis bünyesinde spa, sauna, hamam, fitness merkezi ve iki yüzme havuzu yer alır.


## Ulaşım.
Tema World’e özel araçla ulaşım TEM Otoyolu’nun Atakent bağlantısı üzerinden mümkündür. 
Toplu taşımada ise Halkalı ve Olimpiyat bölgelerinden geçen otobüs hatları kullanılmaktadır. 
2026 yılı sonunda tamamlanması planlanan metro bağlantısıyla projenin toplu taşıma erişiminin güçlenmesi öngörülmektedir.<ref>Emlak Kulisi – "Atakent'()
# Mazaris
Mazaris (Medyan : "Mazdara", ) II. Kiros'un Med kralı Astyages'i devirip Ahameniş İmparatorluğu'nu kurması üzerine ona sığınan bir Med generaliydi. Herodot, Mazaris'i II. Kiros'un hizmetinde olan ve Küçük Asya'da bir isyanı bastırırken ölen bir Med generali olarak anar.


## Lidya isyanının bastırılması.
Kiros'un MÖ 539'da Lidya'yı fethetmesinden sonra, Kiros'un kendi hükümetinde hazine görevlisi yaparak onurlandırdığı Pactyas adlı bir Lidyalı yetkili, Lidyalılar ve İyonyalı Yunanlardan oluşan bir ordu kurmuştur. Kiros'un Lidya'daki Sardis'teki Satrapı Tabalus'a karşı isyan etmiş, kraliyet kuşatmasındaki Pers kuvvetlerini kuşatmıştır; isyanını finanse etmek için ünlü Lidya Hazinesi'nden (Kral Kroisos'un zenginlikleri) çalmıştır.
Kiros, isyanı duyunca öfkelenmiş ve Lidyalıları cezalandırmak için Sardis'i yerle bir etmeyi planlamıştır. Yenilgisinin ardından Kiros'un sarayına danışman olarak atanan Kral Kroisos, Kiros'tan eski başkentini zarar vermeden dönmesi için yalvarmıştır. Herodot'a göre, Kroisos'un tavsiyesi, halkı silahsızlandırmak ve halkın zihnini lüks ve zevk alışkanlıklarına yöneltecek ticaret yasaları çıkarmaktı:
 "Bunu yaparsanız," diye öğütledi Kroisos, "halk kısa zamanda o kadar zayıflayacak ve kadınsı davranışları olacak ki, onlardan korkmanıza gerek kalmayacak."
Fethettiği halklara gösterdiği merhametle ünlenecek olan Kiros, bu teklifi kabul etmiş ve komutanı Mazaris'i, Kroisos'un isteği doğrultusunda isyanı bastırmak üzere göndermiştir. Paktiyas'ın cezalandırılmak üzere sağ salim geri dönmesini emretmiştir. Ancak Mazaris'in kuvvetleri şehre yaklaşınca Pactyes kaçarak İyonya Yunanistanı'na sığınmıştır.
Mazaris, İyonya'daki Priene ve Magnesia şehir devletlerini fethederek peşine düşmüş, birkaç denemeden sonra Pactyes'ı ele geçirmiş ve cezalandırılmak üzere Kiros'a geri göndermiştir. Mazaris daha sonra Küçük Asya'nın fethine devam etmiş, ancak sefer sırasında bilinmeyen nedenlerle ölmüştür.
Pactyes'in Khioslular tarafından teslim edilmesinin ardından Mazaris, ordusunu Tabalus'u kuşatmaya yardım edenlere karşı yönlendirdi ve Priene halkını köleleştirdi, Maeandrus ovasını ele geçirip ordusuna yağmalama yetkisi verdi ve Magnesia'yı da aynı şekilde yağmaladı. Hemen ardından bir hastalıktan öldü.


## Veraset.
Bunun üzerine Kiros, yerine önde gelen generali Harpagos'u göndermiştir. Harpagos, kuşatılmış şehirlerin surlarını aşmak için daha önce bilinmeyen bir teknik olan toprak siperler inşa ederek Mazaris'in Küçük Asya, Likya, Kilikya ve Fenike'deki fetihlerini tamamlamıştır:
Mazaris'in nlümünden sonra, onun yerine onun gibi bir Medli olan Harpagos geldi; bu, Med kralı Astyages tarafından o doğa dışı ziyafette ağırlanan ve Kiros'un krallığını kazanmasına yardımcı olan Harpagos'tu. İyonya'ya geldiğinde, höyükler inşa ederek şehirleri ele geçirdi. Adamları surların içine sürdükten sonra surların dibine höyükler inşa ederek şehirleri ele geçirdi.
# Papua dilleri
Papua dilleri, Yeni Gine'nin batısında ve Doğu Endonezya, Solomon Adaları ve Doğu Timor'daki komşu adalarda konuşulan Avustronezya dışı dillerdir.
# Czantoria Wielka
Czantoria Wielka (), Polonya'nın Silezya voyvodalığı ile Çekya'nın Moravya-Silezya bölgesinde bulunan bir dağdır. Dağ, Silezya Beskid Dağları'nda Polonya ve Çekya sınırı arasında yer almaktadır. Dağın her iki tarafındaki kısımlar koruma alanı olarak belirlenmiştir.
# Silezya Beskid Dağları
Silezya Beskid Dağları (; ), Polonya'nın Silezya voyvodalığı ile Çekya'nın Moravya-Silezya bölgesinde bulunan bir sıradağdır. Dağlar, büyük çoğunlukla Polonya'da yer almaktadır ve Beskid Dağları bir parçasıdır.
# Tarnica Dağı
Tarnica Dağı, Polonya'nın Alt Karpatya voyvodalığında bulunan bir dağdır. Dağ, Bieszczady Dağları'nda yer almakta olup Polonya'nın Taç Zirveleri'nden biri olarak kabul edilmektedir.
# Yerli Avustralyalılar
Avustralya Yerlileri ya da Yerli Avustralyalılar, Avustralya'da yaşayan çeşitli Avustralya Aborjinleri ve Torres Boğazı Adaları'nın etnik olarak farklı halklarıdır. Aborjin ve Torres Boğazı Adalıları halkları kullanımı da yaygındır. Birçok Avustralya Yerlisi, kendi kültürel grubuyla özdeşleşmeyi tercih etmektedir.
2021 nüfus sayımına göre, Avustralyalıların %3,8'ini temsil eden 983.700 Avustralya Yerlisi vardı. Avustralya Yerlilerinin %92'si kendilerini Aborjin, %4'ü Torres Boğazı Adalısı ve %4'ü ise her iki gruba ait olarak nitelemişti. Yaklaşık %84'ü İngilizce, %9'u ise Avustralya Yerli dillerinden birini konuşuyordu. Yarısından biraz fazlası seküler veya diğer manevi inançlara sahip veya hiçbir dine bağlı değil; yaklaşık %40'ı Hristiyan; ve yaklaşık %1'i geleneksel bir Aborjin dinine bağlıdır.
# Torres Boğazı Adalıları
Torresliler ya da Torresyalılar (ˈ ), ya da Torres Boğazı'ndaki adalarda yaşadıklarından dolayı Torres Boğazı Adalıları,#YÖNLENDİRME Avustralya'nın Queensland eyaletinin bir parçası olan Torres Boğazı Adaları'nda yaşayan yerli Melanezyalı halkıdır. Avustralya'nın geri kalanındaki Aborjin halklarından etnik olarak farklıdırlar ve sıklıkla Yerli Avustralyalılar olarak onlarla birlikte gruplandırılırlar. Bugün, adalarda olduğundan çok daha fazla Torresli insan Avustralya anakarasında yaşamaktadır.
# Torres Boğazı Adaları
Torres Boğazı Adaları, Avustralya'nın kuzey ucundaki Cape York Yarımadası ile Yeni Gine adasını ayıran bir su yolu olan Torres Boğazı'nda yer alan en az 274 küçük adadan oluşan bir takımadadır. bir alanı kaplarlar, ancak toplam kara alanları 'dir. 2016 itibarıyla adalarda yaşayan insanların nüfusu 4,514'tür.
Adalarda, yerli Torres Boğazı Adalıları yaşamaktadır. Teğmen James Cook, ilk olarak 1770 yılında Possession Adası'nda Avustralya'nın doğu kısmı üzerindeki İngiliz egemenliğini iddia etti, ancak İngiliz idari kontrolü Torres Boğazı Adaları'nda ancak 1862'de başladı. Adalar günümüzde çoğunlukla Avustralya Milletler Topluluğu'nun bir kurucu devleti olan Queensland'in bir parçasıdır, ancak Avustralya federal hükümetinin yasal bir otoritesi olan Torres Boğazı Bölgesel Yönetimi tarafından yönetilmektedir. Yeni Gine anakarasının kıyılarına çok yakın birkaç ada, Papua Yeni Gine'nin Batı Eyaleti'ne aittir, bu adalardan en önemlisi eyalet başkenti Daru'ya ev sahipliği yapan Daru Adası'dır.
Adaların yalnızca 17'sinde yerleşim bulunmaktadır. Torres Boğazı Adaları'nın nüfusu 2016 Avustralya nüfus sayımında 4.514 olarak kaydedilmiştir ve bunların %91,8'i Yerli Torres Boğazı Adası halkı olarak tanımlanmıştır. Yerli Avustralyalılar olarak sayılsalar da, ağırlıklı olarak Melanezyalı olan Torres Boğazı Adalıları etnik ve kültürel olarak Avustralya Aborjinlerinden farklıdır.
# Torres Boğazı Kreolü
Torres Boğazı Kreolü ("Yumplatok"), ayrıca Torres Boğazı Pidgin'i, Cape York Kreolü, Lockhart Kreolü gibi çeşitli isimlerle de bilinir, Queensland, Avustralya'nın birkaç Torres Boğazı Adası'nda; Kuzey Cape York'ta ve Papua Yeni Gine'nin güneybatı kıyı şeridinde konuşulan İngilizce tabanlı bir kreol dilidir.
Tahmini olarak 20.000-30.000 ana dil ve ikinci ya da üçüncü dil olarak konuşanı vardır. Ticaret ve alışveriş dili olarak yaygın olarak kullanılır.
# Kalaw Lagaw Ya
Kalau Lagau Ya, Kalaw Lagaw Ya, Kala Lagaw Ya (-), ya da Batı Torres Boğazı dilleri, Avustralya'nın Queensland eyaletindeki Torres Boğazı Adaları'nın orta ve batı kesimlerine özgü bir dildir. Bazı adalarda ise yerini büyük ölçüde Torres Boğazı Kreolü almıştır. 2021 itibarıyla 888 kişi tarafından konuşulmaktadır.
# Tasmanya dilleri
Tasmanya dilleri, Tasmanya adasına özgü ve Aborjin Tasmanyalılar tarafından kullanılan dillerdi. Diller, günlük iletişimde en son 1830’larda kullanılmıştır; ancak son konuşanı Fanny Cochrane Smith 1905 yılına kadar yaşamıştır.


## Bibliyografya.
  - Schmidt, Wilhelm (1952). "Die Tasmanischen Sprachen: Quellen, Gruppierungen, Grammatik, Wörterbücher (The Tasmanian languages: Sources, Groupings, Grammar, Dictionaries)," Spectrum Publishers, Utrecht-Anvers
  - Bowern, Claire  Lau, Tyler  & Plomley, N. J. B. (2019). "Plomley (1976) Data on the Languages of Tasmania" (Version 1) [Data set]. Zenodo. DOI:10.5281/zenodo.2667301doi:
 -
# Müller Dağları
Müller Dağları (Pegunungan Muller), Orta Borneo'da yer alan bir sıradağdır. Dağlar, Borneo'nun Endonezya yönetimindeki kısımları olan Kalimantan'ın kuzey sınırı boyunca uzanır. Dağlar, Kapuas Nehri'nin kaynağıdır. Adını 1820'lerde dağları aşan bir Alman mühendis olan Georg Müller'den almıştır.
# Negara Nehri
Negara Nehri ("Sungai Negara" veya ), Endonezya'nın Borneo adasında yer alan bir nehirdir. Adanın güneydoğu bölgesinde, Güney Kalimantan ilinin Bölgesi'nde yer almaktadır. Negara Nehri'nin aktığı Barito Nehri'nden sonra eyaletin en uzun ikinci nehridir.
# Martapura Nehri
Martapura Nehri (Sungai Martapura), Endonezya'nın güneydoğusunda Borneo'da yer alan bir nehirdir. Barito Nehri'nin bir koludur. Nehrin diğer adları Banjar Kecil Nehri veya Kayutangi Nehri'dir ve geçmişte Çinli tüccarların aşağı akış bölgesindeki birçok faaliyeti nedeniyle Çin Nehri olarak da adlandırılmıştır. Güney Kalimantan'daki Banjar ilçesinde yer alan Martapura'daki kaynağından çıkarak akar ve Banjarmasin'de Barito Nehri ile birleşir.
# Barito Nehri
Barito Nehri, Kapuas Nehri'nden sonra Endonezya'nın Borneo adasındaki en uzun ikinci nehirdir ve toplam uzunluğu kilometredir. hektarlık bir drenaj havzası vardır. Endonezya'nın Güney Kalimantan eyaletindeki Müller Dağları'ndan doğar ve buradan güneye doğru Cava Denizi'ne akar. En önemli kaynağı Negara ve Martapura'dır ve Banjarmasin şehrinden geçer.
# İsa Mesih’in Son Zaman Azizler Kilisesi’nin Kitâb-ı Mukaddes baskısı
İsa Mesih’in Son Zaman Azizler Kilisesi’nin Kitâb-ı Mukaddes baskısı, kilise tarafından İngilizce, İspanyolca, Portekizce ve Almanca olarak yayımlanan bir versiyondur. Kilisenin İngilizce Kitâb-ı Mukaddes'i Kral James Versiyonu’na, İspanyolca baskısı gözden geçirilmiş Reina-Valera çevirisine, Portekizce baskısı ise Almeida çevirisine dayanmaktadır. Bu baskılar, kilisenin öğretileriyle uyumlu dipnotlar, dizinler ve özetler içerir; ayrıca Kitab-ı Mukaddes'i kilisenin diğer kutsal metinleriyle bütünleştirir. İsa Mesih’in Son Zaman Azizler Kilisesi, üyelerini bu Kitab-ı Mukaddes'i kullanmaya teşvik eder.
2015 itibarıyla Kilise, İngilizce, İspanyolca ve Portekizce dışında başka bir dilde Kitâb-ı Mukaddes yayımlamamaktadır. Ancak Genel Rehber Kitabı’nda, kilisenin kendi yayımladığı Kitâb-ı Mukaddes’in bulunmadığı dillerde, kilisenin yayımlamadığı Kitâb-ı Mukaddes’in kullanılabileceği belirtilmektedir.
# Kapuas Nehri (Barito Nehri kolu)
Kapuas Nehri, Borneo adasının Endonezya kesiminde bulunan bir nehirdir. Adanın merkezindeki Müller Sıradağları'ndan doğar ve Barito Nehri ile birleşip Cava Denizi'ne dökülene kadar güneye doğru akar. Aynı sıradağların diğer tarafında, Borneo'nun merkezinden başlayıp batıya doğru akarak Güney Çin Denizi'ne dökülen başka bir Kapuas Nehri ile karıştırılmamalıdır.
# Kapuas Nehri
Kapuas Nehri (Eski Endonezya yazımı: Kapoeas Nehri), Güneydoğu Asya'nın coğrafi merkezinde, Borneo Adası'nın Endonezya kesiminde yer alan bir nehirdir. uzunluğunda olup, Borneo adasının en uzun nehri, Endonezya'nın en uzun nehri ve dünyanın en uzun ada nehirlerinden biridir. Adanın merkezindeki Müller sıradağlarından doğar ve batıya doğru Güney Çin Denizi'ne akarak geniş bir bataklık deltası oluşturur. Delta, Batı Kalimantan eyaletinin başkenti Pontianak'ın batı-güneybatısında yer almaktadır. Kapuas Nehri, orta Borneo'daki aynı sıradağların diğer tarafında başlayan ancak güneye akan, Barito ile birleşen ve Cava Denizi'ne dökülen diğer bir Kapuas'la karıştırılmamalıdır.
# Mamberamo Nehri
Mamberamo (Endonezce": Sungai Mamberamo"), Sepik Nehri'nden (1.126 km) sonra Yeni Gine adasının en uzun ikinci nehridir. Endonezya'nın Papua ilinde yer almaktadır. Deşarj hacmi bakımından Kapuas Nehri'nden sonra Endonezya'nın ikinci büyük nehridir ve aynı zamanda Endonezya'daki en geniş nehirdir.
# Papua Körfezi
Papua Körfezi, Yeni Gine'nin güney kıyı bölgesinde yer alan bir körfezdir. Toplam yüzey alanı 'dir.
# Aleksey Milçakov
Aleksey Milçakov (Rusça:"Алексей Мильчакрв"); (d. 30 Nisan 1991) Rus askeri lider, neo-Nazi ve savaş suçlusudur.
2000'lerde Aleksey Milçakov, politikacı Dmitriy Demuşkin'in başkanlık ettiği neo-Nazi örgütü "Slav Birliği"nin Sankt Petersburg şubesinin üyesiydi. 2011'de, 20 yaşındaki neo-Nazi Milçakov, bir sosyal ağda bir yavru köpeği öldürdüğü, başını kestiği ve etini yediği fotoğraflar yayınladı. Yaygın kamu öfkesi rağmen, hayvan zulmü suçlamasıyla hakkında herhangi bir ceza davası açılmadı. Yayınlanan fotoğraflardan birinde, Nazi gamalı haçı gösteren bir bayrakla poz verirken görülüyor.
2014'te, "Sırp" adıyla Ukrayna'daki savaşa katıldı. Bir röportajda, "Rus milliyetçilerinin küçük bir grubu"nun parçası olarak ülkeye girdiklerini ve "av heyecanı hissettiği" için "öldürmeye" gittiklerini söyledi ve kendini Nazi olarak tanımladı. Donbas'taki savaş sırasında, öldürülen Ukraynalıların cesetlerinin arka planında fotoğraflar çekti. Milçakov, öldürülen Ukraynalıların kulaklarını da kesti ve cesetlerine "Kolovrat" (sekiz kollu gamalı haç) kazıdı.
Eylül 2022'de Aleksey Milçakov, Telegram kanalında "Ukrayna Silahlı Kuvvetleri savaş esirlerinin imhası için talimatlar" yayınladı; burada savaş esirlerinin toplu infazını tavsiye ediyor ve işkence kullanımına doğrudan talimatlar içeriyordu: parmak ve kulak kesmek, ayrıca öldürülen savaş esirlerinin akrabalarını şantaj yapma tavsiyesi. Suçları nedeniyle ABD, Kanada ve Avrupa ülkelerinin yaptırım listelerine dahil edildi. Milçakov'un gençliğinde hizmet ettiği Rus Silahlı Kuvvetleri'nin 76. Muhafız Hava İndirme Taarruz Tugayı, Buça katliamını gerçekleştirdi.
# Björn Andrésen
 Björn Johan Andrésen (26 Ocak 1955 – 25 Ekim 2025), İsveçli aktör ve müzisyen. 


## Hayatı.
Andrésen, 26 Ocak 1955'te Stockholm, İsveç'te doğdu. Adolf Fredrik Müzik Okulu'ndan mezun oldu. 1970'te başladığı oyunculuk ve müzik kariyerini 2025 yılındaki ölümüne kadar sürdürdü. Rol aldığı; 1970 yapımı "Bir Aşk Hikayesi" ve bundan bir yıl sonra çekilen 1971 yapımı "Venedik'te Ölüm" adlı filmlerle tanınmıştır. Yer aldığı diğer bazı önemli yapım arasında; "Bluff Stop" (1977), "The Smuggler King" (1985), "Dandelion Children" (1989) ve "Pelicanman" (2004) sayılabilir.
Susanna Roman ile evlenip ayrılan iki çocuk sahibi olan Andrésen, 25 Ekim 2025'te memleketi Stockholm, İsveç'te doğal nedenlerden 70 yaşında öldü.


## Filmografi.
### Filmler ve televizyon.
  - 1970 – "En kärlekshistoria"
  - 1971 – "La morto en Venecio"
  - 1977 – "Bluff Stop"
  - 1982 – "Den enfaldige mördaren"
  - 1982 – "Gräsänklingar"
  - 1985 – "The Smuggler King"
  - 1986 – "Whiskers and peas" 
  - 1987 – "Luminous landing (TV dizisi)" 
  - 1989 – "Maskrosbarn"
  - 1989 – "That was then..." (TV dizisi)
  - 1990 – "A la recherche de Tadzio" 
  - 1990 – "Lucifer - Late summer yellow and black"
  - 1991 – "Agnes Cecilia – en sällsam historia" 
  - 1993 – "Kojan" 
  - 1994 – "Rederiet" (TV dizisi)
  - 2004 – "Pelican Men" ("Pelikanmannen")
  - 2004 – "The Grave (TV dizisi)" 
  - 2005 – "Lasermannen" (TV dizisi)
  - 2006 – "Book of the Worlds" (TV dizisi)
  - 2010 – "Wallander – Arvet" 
  - 2016–2017 – "Spring Tide" (TV dizisi) 
  - 2016 – "Shelley"
  - 2017 – "Jordskott" (TV dizis)
  - 2019 – "Midsommar"
  - 2021 – "Agatha Christie's Hjerson 


### Belgesel.
  - 2016: "Hotellet"
  - 2021: "The Most Beautiful Boy in the World"
# Strickland Nehri
Strickland Nehri, Papua Yeni Gine'nin Batı Bölgesi'ndeki önemli bir nehirdir. Strickland Nehri'nin en uzak nehir kaynağı olan Lagaip Nehri de dahil olmak üzere toplam uzunluğu 824 kilometredir ve Fly Nehri'nin en uzun ve en büyük koludur. 1885 yılında düzenlenen Yeni Gine Keşif Seferi tarafından, Avustralya Coğrafya Derneği başkan yardımcısı Edward Strickland'ın onuruna adlandırılmıştır.
# Fly Nehri
Fly Nehri, Sepik ve Mamberamo'dan sonra Yeni Gine adasının üçüncü en uzun nehridir ve toplam uzunluğu 1,060 kilometredir. Okyanusya'nın debisine göre en büyük, havzasında tek bir barajı olmayan dünyanın en büyük nehri ve genel olarak debisine göre dünyanın 23. büyük birincil nehridir. Papua Yeni Gine'nin güneybatısında ve Endonezya'nın Güney Papua ilinde yer almaktadır. Star Dağları'nın Victor Emanuel Sıradağları kolundan doğar ve geniş bir delta halinde Papua Körfezi'ne dökülmeden önce güneybatı ovalarını geçer. Fly-Strickland Nehri sisteminin toplam uzunluğu 1,224 kilometredir ve bu uzunluğu ile dünyadaki en uzun ada nehir sistemidir. 824 kilometrelik uzunluğuyla Strickland Nehri, Fly Nehri'nin en uzun ve en büyük koludur ve bu da onu Fly Nehri'nin en uzak mesafedeki kaynağı haline getirir.
# Oriomo Platosu
Oriomo Platosu, Papua Yeni Gine'nin Batı Bölgesi'nde bulunan bir platodur. Bölgede Oriomo dilleri konuşulmaktadır.
# Doğu Trans-Fly dilleri
Doğu Trans-Fly (veya Oriomo) dilleri, Yeni Gine'deki Fly Nehri'nin batısındaki Oriomo Platosu'nda konuşulan küçük ve bağımsız bir Papua dilleri ailesidir.
# Waanyi dili
Waanyi, aynı zamanda Wanyi, Wanji veya Waanji olarak da yazılır, Avustralya'nın Kuzey Queensland bölgesindeki Waanyi halkı tarafından konuşulan, nesli tükenmekte olan bir Avustralya Aborjin dilidir. Daha önce neslinin tükendiği düşünülse de, 2016 Avustralya nüfus sayımına göre bu dili konuşan 16 kişi vardı. Bu sayı, 2011 Avustralya nüfus sayımında kaydedilen en yüksek sayı olan 40'tan daha düşüktü.
# Kuzey Queensland
Kuzey Queensland veya Kuzey Bölgesi, Uzak Kuzey Queensland'ın hemen güneyinde yer alan Avustralya'nın Queensland eyaletinin kuzey kısmıdır. Queensland, birçok ülkeden daha büyük olan devasa bir eyalettir ve tropikal kuzey bölgesi tarihsel olarak uzak ve az gelişmiş olduğundan, kendine özgü bir bölgesel karakter ve kimlik kazanmıştır. Bölge, sel ve kasırgalara eğilimlidir.
Bölgenin nüfusu 231.628 olup, alan kaplamaktadır.
# Avustralya Aborjin dilleri
Avustralya'nın yerli dilleri yüzlercedir ve kesin sayı oldukça belirsizdir; ancak en azından 250'den 363'e kadar bir tahmin aralığı bulunmaktadır. Avustralya'nın yerli dilleri, Avustralya anakarası ve birkaç yakın adadaki yerli halklar tarafından konuşulan, muhtemelen 13'e kadar dil ailesi ve izolatını kapsamaktadır. Dil aileleri arasındaki ilişkiler günümüzde net değildir; ancak bazılarını daha büyük gruplara bağlama önerileri bulunmaktadır. Bu belirsizliğe rağmen, Avustralya'nın yerli dilleri topluca "Avustralya dilleri" veya "Avustralya ailesi" teknik terimiyle kapsanmaktadır.
Terim hem Tasmanya dillerini hem de Batı Torres Boğazı dilini kapsayabilir, ancak Tasmanya dillerinin Avustralya anakarası dilleriyle genetik ilişkisi bilinmemektedir. Kalaaw Lagaw Ya bir Pama-Nyungan dilidir, ancak komşu Papua, Doğu Trans-Fly dilleri, özellikle Torres Boğazı Adaları'nda konuşulan Meriam Mir ve Papua Uç Avustronezya dilleriyle özellikler paylaşmaktadır.


## Bibliyografya.
  - Bowern, C. 2011. Oxford Bibliographies Online: Australian Languages 
-  
-  
-  
-  
-  
-  
  -  
-  
  - McConvell, Patrick & Claire Bowern. 2011. The prehistory and internal relationships of Australian languages. Language and Linguistics Compass 5(1). 19–32.
-  
-  
-
# Garawan dilleri
Garawan dilleri (Garrwan) veya Yanyi, Avustralya'nın kuzeyinde konuşulan küçük bir Avustralya Aborjin dil ailesidir.
Diller şunlardır:
 - YÖNLENDİRME 
 - Garawan
  - Garawa (Garrwa, kuzey)
  - Waanyi (Wanji, güney)
  - Gunindiri † (Kurnindirri, güneybatı)
Gunindiri ilgili neredeyse hiçbir bilgi yoktur.
 - YÖNLENDİRME
# McArthur Nehri
McArthur Nehri, Avustralya'nın Kuzey Bölgesi'nde bulunan ve Sir Edward Pellew Adaları Grubu'nun karşısındaki Port McArthur'da Carpentaria Körfezi'ne dökülen bir nehirdir. Nehir, 1845'te bölgeye keşif gezisi düzenleyen Ludwig Leichhardt tarafından adlandırılmıştır. Nehre, keşif gezisinin destekçileri olan James MacArthur ve MacArthur ailesinin adı verilmiştir. McArthur Nehri, balıkçılık ve diğer geleneksel faaliyetler için nehri kullanan yerel Aborjin toplulukları için önem taşımaktadır.
# Garrwalar
Garrwalar, ayrıca Karawa ve Garawa olarak da bilinir, Kuzey Bölgesi'nde yaşayan ve geleneksel toprakları Borroloola'daki McArthur Nehri'nin doğusundan Queensland'daki Doomadgee ve Nicholson Nehri'ne kadar uzanan bir Avustralya Aborjin halkıdır.#YÖNLENDİRME #YÖNLENDİRME 


## Bibliyografya.
-  
-  
 -  
-  
-  
-  
-
# Giuliano Besson
Giuliano Besson (1 Ocak 1950 – 24 Ekim 2025), Alp disiplini klasmanında yarışan İtalyan profesyonel kayakçı. 


## Hayatı.
Besson, 1 Ocak 1950'de Sauze d'Oulx, İtalya'da doğdu. 1972'de başladığı kısa spor kariyerini 1975 yılına kadar sürdürdü. SC Sauze d'Oulx kulübünün sporcusuydu. 1970'lerde aynı kulvarda yarışan başka bir İtalyan kayakçı olan Stefano Anzi ile beraber iki kez aynı pozisyonda önemli bir iniş yarışını tamamlamaları nedeniyle "İkizler" lakabını aldı. Aynı zamanda ülkesi İtalya adına katılımcısı olduğu 1972 Kış Olimpiyatları'nda on birinci olurken 1974'teki Dünya Kupası'nda ikinci olup kazandığı gümüş madalyayla kariyerindeki en önemli başarıyı elde etti. Aktif spor kariyeri sonrasında sporcu arkadaşı Stefano Anzi ile ortak spor mağazası açıp işletti.
Besson, 24 Ekim 2025'te Torino, İtalya'da doğal nedenlerden 75 yaşında öldü.


## Dünya Kupası dereceleri.
Sporcu Dünya Kupası'nda bir defa madalya başarısı göstermiştir.
 - Podium
# Garrwa dili
Garrwa, (Garawa, Gaarwa veya Karawa olarak da yazılır ve Leearrawa olarak da bilinir), Avustralya'nın Kuzey Bölgesi'nin kuzey bölgesindeki Garrwa halkı tarafından konuşulan bir Avustralya Aborjin dilidir.
# Waanyiler
Waanyi halkı (aynı zamanda Wanyi, Wanji veya Waanji olarak da yazılır), Queensland'deki Carpentaria Körfezi'nin güneyinde ve Kuzey Bölgesi'nde yaşayan Aborjin Avustralya halkıdır.


## Dil.
Waanyi dilinin neslinin tükendiği düşünülüyordu ancak 2016 Avustralya nüfus sayımında bu dili konuşan kişi sayısının 16 olduğu görüldü; bu sayı 2011 Avustralya nüfus sayımında kaydedilen 40'lık zirveden daha düşüktü. Waanyi Garrwan dillerinden biri olarak sınıflandırılmaktadır.
# San Martín Peras (belediye)
San Martín Peras, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan bir belediyedir. Belediye merkezi San Martín Peras şehrindedir.
# San Martín Tilcajete (belediye)
San Martín Tilcajete, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan bir belediyedir. Belediye merkezi San Martín Tilcajete şehrindedir.
# Nguburinjiler
Ngoborindiler ya da Oborindiler, geleneksel toprakları kuzeybatı Queensland'de bulunan Avustralya Aborjin halkıdır.
# Yosippon
Yosippon (veya Sefer Yosippon, Yosippon Kitabı, İbranice: ספר יוסיפון) Yahudi tarihinin en etkili Orta Çağ kroniklerinden biridir, birçok dile çevrilmiş ve birçok baskıyla yeniden yayınlanmıştır ve Yahudi ulusal tarih yazımının bir dönüm noktasıdır. Adem'in Kitab-ı Mukaddes'teki tarihinden Titus çağına kadar Roma İmparatorluğu'nun ve Yahudi sakinlerinin tarihidir. Yazar, adının atıfta bulunduğu Romalı-Yahudi tarihçi Josephus'un eserlerini kopyaladığını yazıyor. 10. yüzyılda Bizans İtalya'sında yazılmıştır. Yosippon'un Etiyopya versiyonu, Etiyopya Ortodoks Tevhîdî Kilisesi ve Eritre Ortodoks Tevhîdî Kilisesi kanonik olarak kabul edilmektedir. Ayrıca Kıpti Kitab-ı Mukaddes'in bir parçasıdır.
# Babia Góra
Babia Góra, Polonya'nın Küçük Polonya voyvodalığı ve Slovakya'nın Žilina bölgesinde bulunan bir dağ ve masiftir. Dağ, Batı Beskid Dağları'nda yer almakta olup aynı zamanda Karpatlar'ın bu bölümünün en yüksek zirvesi olan Diablak ("Şeytan Tepesi") için de kullanılır
# Yanggalar
Yanggalar (aynı zamanda Jangga olarak da yazılır), Queensland eyaletinde yaşayan Avustralya Aborjin halkıdır. Yanga halkıyla karıştırılmamalıdır.


## Dil.
Norman Tindale konuştukları dile Jangga adını vermiştir.
# San Martín Toxpalan (belediye)
San Martín Toxpalan, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan bir belediyedir. Belediye merkezi San Martín Toxpalan şehrindedir.
# Yangalar
Yanga halkı, (aynı zamanda Jangaa, Janggal, Janga ve Yangaa olarak da yazılır), Queensland eyaletinde yaşayan Avustralya Aborjin halkıdır. Yukulta / Ganggalida / Nyangga grubuyla aynı olabilirler. Yangga ile karıştırılmamalıdırlar.
# Yukultalar
Jokula, Jukula olarak da bilinen Yukulta halkı, Queensland eyaletinde yaşayan bir Avustralya Aborjin halkıdır. Yanga grubuyla aynı olabilirler.
# San Martín Zacatepec (belediye)
San Martín Zacatepec, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan bir belediyedir. Belediye merkezi San Martín Zacatepec şehrindedir.
# Minginler
Mingginler, aynı zamanda Mingginda olarak da bilinirler, Moonlight Creek'in doğusundaki Körfez Ülkesi'nde yaşayan bir Avustralya Aborjin halkıdır ve Carpentaria Körfezi'nin güneyindeki Yukulta/Ganggalidda halk ile komşudur.


## Bibliyografya.
-  
-  
-  
-
# Injilarijalar
Injilarija halkı, Queensland'daki Carpentaria Körfezi'nin güneyinde, Waanyilerin doğusunda, Nguburinjilerin güneyinde ve Minggindalarınbatısında yaşayan bir Avustralya Aborjin halkıydı. Soylarının tükendiği düşünülmektedir.
# San Mateo Cajonos (belediye)
San Mateo Cajonos, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan bir belediyedir. Belediye merkezi San Mateo Cajonos şehrindedir.
# Boodjamulla Millî Parkı
Boodjamulla Millî Parkı, eski adıyla Lawn Hill Milli Parkı, Avustralya'nın Queensland eyaletindeki Burke Shire'da bulunan bir milli parktır. Riversleigh Dünya Mirası Alanı, parkın içinde yer alan bir Dünya Mirası Alanıdır.
Waanyi halkı, en az 17.000 yıldır bu vadi bölgesinde yaşamaktadır ve burayı Boodjamulla veya Gökkuşağı Yılanı Ülkesi olarak bilmektedir. Lawn Hill Gorge, Waanyi halkı için kutsaldır. Çöp yığınları, kamp alanları, öğütme taşları ve kaya sanatı örnekleri, bölgenin önemini kanıtlamaktadır. Günümüzde Waanyi halkı, parkın yönetimine yardımcı olmaktadır. Lawn Hill çevresindeki toprakların bir kısmı, 1880 civarında soyları tükenene ve Waanyiler topraklarını ele geçirene kadar Injilarija halkı tarafından yerleşim görmekteydi.
# Kuzeybatı Queensland
Körfez Ülkesi veya Kuzey Batı Queensland, Avustralya'nın kuzey kıyısında, Queensland'in kuzeybatısındaki Carpentaria Körfezi'ni ve doğu Kuzey Bölgesi'ni çevreleyen ormanlık ve çayırlık savan bölgesidir. Bölgeye Körfez Savanı da denir. Körfez Ülkesi, Savannah Yolu otoyolu ile kesişir. Bölge 186.000 kilometrekarelik bir alanı kaplamaktadır.
# Giewont Dağı
Giewont Dağı, Polonya'nın Küçük Polonya voyvodalığında bulunan bir dağ ve masiftir. Dağ, Batı Tatra Dağları'nda yer almakta olup bu dağların en yüksek zirvelerinden biridir.
Tarih boyunca pek çok efsaneye, şiire ve sanat eserine konu olan dağ, Zakopane, Polonya Tatraları ve Podhale'nin simgesi olarak kabul edilir.
# Uzak Kuzey Queensland
Uzak Kuzey Queensland, Avustralya'nın Queensland eyaletinin en kuzey noktasıdır. En büyük şehri Cairns'dir ve coğrafi olarak kuzeyde Torres Boğazı'na, batıda ise Körfez Ülkesi'ne uzanan Cape York Yarımadası tarafından yönetilir. Torres Boğazı suları, Avustralya anakarasına bitişik bölgedeki tek uluslararası sınırı, Avustralya ile Papua Yeni Gine arasında oluşturur.
Bölge, Büyük Set Resifi, Queensland Tropik Bölgeleri ve Avustralya'nın en büyük fosil memeli alanı olan Riversleigh olmak üzere üç Dünya Mirası Alanı'na ev sahipliği yapmaktadır.
Uzak Kuzey bölgesi, hem Avustralya Aborjinlerinin hem de Torres Boğazı Adalılarının yerli ülkesi olan Avustralya'nın tek bölgesidir.
Bölgede 2010 itibarıyla 280,638 kişi yaşamaktadır.
# San Mateo del Mar (belediye)
San Mateo del Mar, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan bir belediyedir. Belediye merkezi San Mateo del Mar şehrindedir.
# Torres Boğazı Ada Bölgesi
Torres Boğazı Ada Bölgesi, Avustralya'nın Uzak Kuzey Queensland bölgesinde, Torres Boğazı Adaları'nın bir kısmını kapsayan bir yerel yönetim alanıdır.
2021 nüfus sayımına göre göre Torres Boğazı Adası Bölgesi'nin nüfusu 4.124 kişiydi.
# Edirne Askerî Rüştiyesi
 
Edirne Askerî Rüştiyesi, Osmanlı İmparatorluğu'nun Tanzimat Dönemi'nden itibaren açılan ve ortaokul seviyesinde eğitim veren askerî okullardan biridir. Bu okullar, imparatorluk ordusuna modern, Batı tarzı eğitim almış subay adayları yetiştirmeyi amaçlıyordu ve genellikle bugünün ortaokul dengi olan "rüştiye" seviyesindeydi. Edirne, stratejik önemi nedeniyle bu tür önemli eğitim kurumlarına ev sahipliği yapmıştır.
Mehmed Talat Paşa ve Okul:
Okulun en bilinen mezunlarından (ya da öğrencisi) biri, daha sonra Sadrazamlık yapacak ve İttihat ve Terakki'nin önde gelen liderlerinden olacak olan Mehmed Talat Paşa'dır. Talat Paşa, ilk eğitimini tamamladıktan sonra Edirne Askerî Rüştiyesi'ne kaydolmuştur.
Talat Paşa'nın buradaki eğitimi hakkında bazı farklı bilgiler bulunmaktadır:
Mezuniyet: Yaygın bilgiye göre okulu bitirmiştir.
Okuldan Ayrılma: Bazı kaynaklar, Talat Paşa'nın diplomasını almasına çok kısa bir süre kala, okulda bir subay hocasıyla yaşadığı anlaşmazlık nedeniyle okuldan atıldığını ve bu nedenle resmî diplomasını alamadığını belirtir.
Her durumda, ailesinin maddi sıkıntıları nedeniyle askerî lise (idadi) eğitimine devam edememiş ve Edirne Posta ve Telgraf İdaresi'nde memuriyet hayatına başlamıştır. Bu erken memuriyet, onun daha sonra siyasete atılmasında ve İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin örgütlenmesinde kilit rol oynamıştır.
Askerî rüştiyeler, genel olarak Osmanlı İmparatorluğu'nun son döneminde siyasi ve askerî alanda etkili olacak birçok aydın ve subayın yetiştiği, imparatorluğun modernleşme çabalarının önemli bir parçası olan kurumlardır.
# Kasprowy Wierch
Kasprowy Wierch (), Polonya'nın Küçük Polonya voyvodalığı ve Slovakya'nın Prešov bölgesi bulunan bir dağdır. Dağ, Batı Tatra Dağları'nda yer almakta olup Polonya ve Slovakya sınırı arasında yer almaktadır. Polonya'nın başlıca kış kayak merkezlerinden biri olup çoğu durumda yürüyerek ve her gün teleferikle ulaşılabilir.
# Mer Adası, Queensland
Mer Adası (Murray Adası veya Maer Adası olarak da bilinir), Avustralya'nın Queensland eyaletindeki Torres Boğazı Ada Bölgesi'nin Murray Adaları Grubu'nda bir yerleşim yeri ve adadır. 2021 yılında Mer Adası'nın nüfusu 406 kişiydi.
# Darnley Adası
Darnley Adası veya Papua yerli dili Meriam Mir'de Erub, volkanik hareketle oluşmuş bir adadır ve Avustralya'nın Queensland eyaletindeki Torres Boğazı'nın doğu kesiminde yer almaktadır. 2021 nüfus sayımına göre, Erub Adası'nın nüfusu 326 kişiydi ve bunların 292'si (%89,6) Yerli Avustralyalı olarak tanımlanıyordu.
# Králický Sněžník
Králický Sněžník (), Çekya'nın Pardubice bölgesi ve Polonya'nın Alt Karpatya voyvodalığında bulunan bir dağdır. Dağ, Králický Sněžník Dağları'nda yer almakta olup dağların en yüksek dağıdır.
# Kuzey Avustralya
Kuzey Avustralya coğrafi terimi, Kuzey Bölgesi'nin tamamı ve Oğlak Dönencesi ile kesişen Queensland ve Batı Avustralya'nın bu alanda kalan kısımları olarak tanımlanmaktadır; ayrıca Christmas Adası ve Cocos (Keeling) Adaları'ndan oluşan Avustralya Hint Okyanusu Toprakları da bu tanımlamaya dahildir. Batı Avustralya ve Queensland'ın kısmen kuzeyde yer alan yerel yönetim alanları da bu bölgeye dahildir.
# Ślęża Dağı
Ślęża Dağı (), Polonya'nın Aşağı Silezya voyvodalığında bulunan bir dağdır. Dağ, Südet Ormanları'nda yer almaktadır. Büyük kısmı granitten oluşmakta olup ormanlarla kaplıdır.
# Ugar Adası
Ugar Adası, Avustralya'nın Queensland eyaletindeki Torres Boğazı Adaları Bölgesi'nde bölgesinde bir ada yerleşim yeridir. Torres Boğazı'ndaki Stephens Adası adlı tek bir adadan oluşur. 2021 nüfus sayımına göre Ugar Adası'nın nüfusu 69 kişiydi.
# Stephens Adası
Yerel Meriam dilinde Ugar olarak adlandırılan Stephens Adası, Avustralya'nın Queensland eyaletindeki Torres Boğazı Adaları takımadalarının doğu grubunda yer alan bir adadır. Ada, Torres Boğazı Ada Bölgesi'nin yerel yönetim alanı içindeki Ugar Adası sınırları içerisinde yer almaktadır.
# Bieszczady Dağları
Bieszczady Dağları (; ), Polonya, Slovakya ve Ukrayna arasında bulunan bir sıradağdır. Dağlar, Doğu Beskid Dağları'nda yer almaktadır. En yüksek zirvesi Ukrayna'da bulunan Pikuy Dağı'dır.


## Edebiyat.
  - Prof. Jadwiga Warszyńska. Karpaty Polskie : przyroda, człowiek i jego działalność   Uniwersytet Jagielloński. Kraków, 1995 .
  - Prof. Jerzy Kondracki. Geografia fizyczna Polski Warszawa : Państ. Wydaw. Naukowe, 1988, .


## Bibliyografi.
  - Rosa Lehmann, "Social(ist) engineering. Taming the devils of the Polish Bieszczady," "Communist and Post-Communist Studies", 42,3 (2009), 423–444.
# Meriamlar
Melanezyalı Meriam halkı, Murray, Stephen ve Darnley Adası dahil olmak üzere bir dizi İç Doğu Torres Boğazı Adası'nda aile grupları veya kabileler halinde avcı-balıkçı-toplayıcılar olarak yaşayan bir Avustralya Yerli grubudur.
# Meriam dili
Meriam () veya Doğu Torres Boğazı dili, Avustralya'nın Queensland eyaletindeki doğu Torres Boğazı'ndaki "Mer" (Murray Adası), "Waier" ve "Dauar", "Erub" (Darnley Adası) ve "Ugar" (Stephens Adası) adalarında yaşayan insanların konuştuğu dildir. Batı Torres Boğazı dilinde, Kalaw Lagaw Ya, "Mœyam" veya "Mœyamau Ya" olarak adlandırılır. Avustralya topraklarında konuşulan tek Papua dilidir.
# San Mateo Etlatongo (belediye)
San Mateo Etlatongo, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan bir belediyedir. Belediye merkezi San Mateo Etlatongo şehrindedir.
# Abun dili
Abun (Yimbun, Anden, Manif veya Karon Pantai olarak da bilinir), Sausapor Bölgesi, Tambrauw ilçesindeki Kuş Başı Yarımadası'nın kuzey kıyısındaki Abun halkı tarafından konuşulan bir Papua dilidir. Başka hiçbir dille yakın bir akrabalığı yoktur. Ross (2005) tarafından zamirlerdeki benzerliklere dayanarak Batı Papua ailesine atanmış olsa da Palmer (2018), "Ethnologue" ve Glottolog Abun' bir dil izolatı olarak listelemektedir.
# Abunlar
Abunlar, Yeni Gine'de yaşayan bir etnik gruptur ve Güneybatı Papua ilindeki Tambrauw Naipliği'nin Sausapor bölgesinde ikamet etmektedir. Abun dilini konuşurlar. Sausapor'un Sausapor, Jokte, Emaos ve Uigwem köylerinde yaşarlar ve Yekwam, Yenjau, Yeblo, Yesnath, Yenbra, Yenggrem, Yesomkor, Yerin, Yeror, Yewen, Yemam ve Yesian kabilelerine mensupturlar.
# San Mateo Nejapam (belediye)
San Mateo Nejapam, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan bir belediyedir. Belediye merkezi San Mateo Nejapam şehrindedir.
# San Mateo Peñasco (belediye)
San Mateo Peñasco, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan bir belediyedir. Belediye merkezi San Mateo Peñasco şehrindedir.
# Gunindiriler
Gunindiriler, Avustralya'nın Kuzey Bölgesi'nde yaşayan bir yerli halktır.


## Dil.
Gunindiri, Garawan dillerinden biri olarak sınıflandırılmaktadır.
# San Mateo Piñas (belediye)
San Mateo Piñas, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan bir belediyedir. Belediye merkezi San Mateo Piñas şehrindedir.
# Gunindiri dili
Gunindiri (ayrıca "Kurnindirri" olarak da yazılır) Kuzey Avustralya'da yaşayan, nesli tükenmiş ve neredeyse hiç kanıtlanmamış bir Avustralya Aborijin dilidir. Eskiden Gunindiriler tarafından konuşulurdu ve Garrwa'nın bir lehçesi olarak kabul edilirdi.
# Bilgelik Kitabı
Bilgelik Kitabı, aynı zamanda Süleyman'ın Bilgeliği olarak da bilinir, Kitab-ı Mukaddes'te yer alan bir kitaptır. Septuaginta'daki yedi şiirsel veya bilgelik kitabından biridir, diğerleri Mezmurlar, Özdeyişler, Vaiz, Neşideler Neşidesi (Süleyman'ın Neşidesi), Eyüp ve Sirak'tır. Deuterokanonik kitaplardan biridir, yani Katolik Kilisesi ve Doğu Ortodoks Kilisesi'nin kanonlarına dahil edilmiştir, ancak çoğu Protestan bunu Apokrifanın bir parçası olarak kabul eder. Tanah'a dahil edilmemesine rağmen, Septuaginta ve Eski Latin geleneklerinde erken bir kabul görmüştür ve bazı Yeni Ahit yazarları tarafından bilinmektedir. İskenderiyeli bir Yahudi yazar tarafından Yunanca yazılmıştır. Çoğu bilim insanı, temaları ve endişeleri temelinde bunu MÖ 1. yüzyıla tarihlendirir, ancak bir azınlık Kral Süleyman'ın saltanatından İmparator Caligula'ya kadar uzanan tarihler önermiştir.
Eserin ana teması, iki temel unsur altında ortaya çıkan "bilgelik"tir. İlk unsur, insanlıkla ilişkisinde bilgeliğin, Tanrı'nın bir armağanı olarak erdemli kişilerin mükemmel bilgisinin eylemde kendini göstermesidir. İkinci unsur ise, Tanrı ile doğrudan ilişkisinde bilgeliğin, ezelden beri Tanrı'yla birlikte olmasıdır.#YÖNLENDİRME
# San Mateo Río Hondo (belediye)
San Mateo Río Hondo, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan bir belediyedir. Belediye merkezi San Mateo Río Hondo şehrindedir.
# San Mateo Sindihui (belediye)
San Mateo Sindihui, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan bir belediyedir. Belediye merkezi San Mateo Sindihui şehrindedir.
# San Mateo Tlapiltepec (belediye)
San Mateo Tlapiltepec, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan bir belediyedir. Belediye merkezi San Mateo Tlapiltepec şehrindedir.
# Alor Takımadaları
Alor Takımadaları (Kepulauan Alor), Endonezya'nın bir parçasıdır ve Küçük Sunda Adaları'nın doğu kesiminde yer almaktadır.
Naiplik, on yedi ilçeye ve 158 köye bölünmüştür ve 2.928,88 km2'lik bir alana ve 2020 Nüfus Sayımı'na göre 211.872 nüfusa sahiptir; 2022 ortası itibarıyla resmi tahmin 216.626'dır.
# San Mateo Yoloxochitlán (belediye)
San Mateo Yoloxochitlán, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan bir belediyedir. Belediye merkezi San Mateo Yoloxochitlán şehrindedir.
# Alor Malaycası
Alor Malaycası, Endonezya'nın Alor takımadalarında konuşulan Malay kökenli bir kreol dilidir. Konuşanlar, Alor Malaycasını standart Endonezcenin farklı bir versiyonu olarak algılarlar, ancak her ikisi de takımadaların prestijli çeşitleridir. Birçok kişi standart Endonezceyi anlayabilir, ancak akıcı bir şekilde konuşamaz ve günlük hayatta Alor Malaycasını kullanmayı tercih eder.
# San Melchor Betaza (belediye)
San Melchor Betaza, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan bir belediyedir. Belediye merkezi San Melchor Betaza şehrindedir.
# Galela dili
Galela, Yeni Gine'nin batısında konuşulan en kalabalık ikinci Papua dilidir ve yaklaşık 80.000 kişi tarafından konuşulmaktadır. Lehçeleri Kadai (41.000), Morotai (24.000), Kadina (10.000) ve Sopi'dir (4.000). En yakın akrabası Loloda dilidir.