# 2011 Türkiye genel seçimleri
2011 Türkiye genel seçimleri, Türkiye Büyük Millet Meclisi 24. Dönem üyelerinin seçilmesi için 12 Haziran 2011'de yapılan genel seçimlerdir. 34 yıldan sonra Türkiye'nin "erken" yapılmayan ilk genel seçimidir.


## Arka plan.
21 Ekim 2007 tarihli referandum ile birlikte yürürlüğe giren anayasa değişiklikleri uyarınca genel seçim süresi 5 yıldan 4 yıla indirildi. Başbakan Recep Tayyip Erdoğan 3 Ekim 2010 günü yaptığı açıklamada genel seçimlerin normal tarihinden bir ay önce -Haziran ayı başında- yapılacağını duyurdu. TBMM 3 Mart 2011'deki oturumunda milletvekili genel seçimlerinin 12 Haziran 2011 pazar gününde yapılmasına ilişkin önerge TBMM Genel Kurulunda oybirliğiyle kabul edildi.
2010 Nisan ayında seçim kanunda birtakım değişiklikler yapıldı. Düzenlemeyle, seçimlerde Kürtçe propaganda yapılması serbest bırakıldı. Bunun dışında tahta oy sandıkları yerine eni 40, boyu 55, yüksekliği 50 cm, şeffaf, ısıya ve kırılmaya dayanıklı sert plastikten yapılan sandıklar kullanıldı. Bilboardlarda propaganda süresi uzatılarak 20 günden 30 güne çıkarıldı. Bu seçimlerde ilk kez 25 yaşındakiler milletvekili adayı olabildiler.
Adalet ve Kalkınma Partisi, 186 milyon 544 bin; Cumhuriyet Halk Partisi, 83 milyon 608 bin; Milliyetçi Hareket Partisi, 57 milyon 148 bin lira seçim yardımı aldı.
Yüksek Seçim Kurulunun 5 Mart 2011 tarihli kararına göre, 27 siyasi parti seçime katılmaya hak kazandı. Bu partilerden Barış ve Demokrasi Partisi, İşçi Partisi ve Yeni Parti oy pusulası sıralaması için yapılan kura öncesinde seçime katılmama kararı aldı ve oy pusulası sıralamasına 24 parti girdi. Bu 24 partinin 6'sı liste verme aşaması öncesinde seçime katılmama kararı alarak veya liste vermeyerek seçimden çekildi. Liste vermeyen partiler: Alternatif Parti, Bağımsız Türkiye Partisi, Eşitlik ve Demokrasi Partisi, Genç Parti, Halkın Yükselişi Partisi, Türkiye Partisi. Hak ve Özgürlükler Partisi de liste vermesine rağmen daha sonra seçimlere katılmama kararı aldı. Böylece, 12 Haziran 2011 seçimlerine kendi adıyla katılan siyasi parti sayısı sayısı 17'ye indi. YSK, 18 Nisan 2011'de Özgürlük ve Dayanışma Partisi ve Yurt Partisi'nin seçime katılamayacağına karar verdi. Böylece, 12 Haziran 2011 tarihinde yapılan seçime katılan adayların YSK tarafından açıklanan geçici listesine göre, seçime giren siyasi parti sayısı 15 olarak belirlendi.


## Adaylar ve tartışmalar.
Seçim öncesinde, parlamentoda görev yapan 267 milletvekili aday listelerine giremedi. 15 siyasi partiden 7.492 aday ve 203 bağımsız aday olmak üzere toplam 7.695 aday seçimlere katıldı. Seçimde, 50 milyon 189 bin 930 seçmen, 85 seçim çevresinde 199 bin 207 sandıkta oy kullanabildi. Yurtdışı Seçmen Kütüğüne kayıtlı 2 milyon 568 bin 977 seçmen ise 10 Mayıs Salı gününden başlayarak ülkeye giriş yaptıkları 25 gümrük kapısında kurulan sandıklarda oy verebildi.
Seçimde dikkat çeken adaylardan biri de Saadet Partisi Denizli 5. sıra milletvekili adayı Haşim Ahmet Abdülbaki Buğra Bahadır Nebioğulları oldu. İsim ve soyadındaki 43 harf ile bu seçimin en uzun isimli adayı olarak kayıtlara geçti. Ayrıca, eski futbolcu Hakan Şükür, Adalet ve Kalkınma Partisi İstanbul 3. Bölge 4. sıra adayı; eski futbolcu Saffet Sancaklı, Milliyetçi Hareket Partisi İstanbul 2. Bölge 5. sıra adayı; eski futbolcu Metin Kurt, Türkiye Komünist Partisi İstanbul 2. Bölge 2. sıra adayı ve eski hakem Selçuk Dereli, Cumhuriyet Halk Partisi Mersin 7. sıra adayı olarak seçimlere katıldı.
Seçimlere katılamayan Hak ve Hakikat Partisi, Doğru Yol Partisi ile ittifak yaparak Doğru Yol Partisi'ne katıldı. Bağımsız Türkiye Partisi ise Demokrat Parti (DP) ile yaptığı seçim ittifakı çerçevesinde seçime DP listelerinden girdi. Öte yandan, bazı partiler seçimlere katılmama kararı aldı. Yeni Parti, 3 Nisan 2011'de seçimlere katılmayacağını açıkladı. Genç Parti, Halkın Yükselişi Partisi, Alternatif Parti, Türkiye Partisi, Bağımsız Türkiye Partisi ve Eşitlik ve Demokrasi Partisi de 11 Nisan 2011'de seçimlere katılmayacaklarını Yüksek Seçim Kurulu'na bildirdiler. Hak ve Özgürlükler Partisi'nin seçimlere katılmama kararı ise 17 Nisan 2011'de YSK tarafından kabul edildi.
Tutuklu sanık milletvekili adayları da seçim sürecinde önemli bir gündem maddesi oldu. Ergenekon, Balyoz, Devrimci Karargâh örgütü ve KCK davalarından tutuklu bazı isimler adaylık başvurusu yaptı. CHP, Ergenekon davaları tutuklu sanıklarından Mustafa Balbay'ı İzmir 2. Bölge'den ve Mehmet Haberal'ı Zonguldak'tan aday gösterdi. Ancak Tuncay Özkan'ı aday yapmadı. Eski Erzincan Cumhuriyet Başsavcısı ve Ergenekon davası tutuksuz sanığı İlhan Cihaner ise CHP'den aday adayı olmuş ancak bu parti tarafından aday gösterilmemişti. Daha sonra Denizli'de kontenjan adayı olarak gösterilen Cihaner'in adaylığı, partide tartışmalara yol açtı. Cihaner'in adaylığı YSK Geçici Aday Listesi'nde ilan edildi.
Balyoz davası tutuklu sanığı Engin Alan, MHP'nin İstanbul 1. Bölge 1. sıra adayı oldu. Devrimci Karargâh örgütü davasından tutuklu olan Hanefi Avcı ise İstanbul 3. Bölge'den bağımsız adaylığını açıkladı ancak daha sonra adaylıktan çekildi. Cumhuriyet Güçbirliği bloku tutuklu sanık adaylarından Çetin Doğan ve Doğu Perinçek İstanbul 2. Bölge'den, Hasan Atilla Uğur Antalya'dan ve Deniz Yıldırım Isparta'dan aday oldular. BDP destekli, bağımsız adaylardan oluşan Emek, Demokrasi ve Özgürlük Bloku'nda yer alan ve KCK davasından tutuklu yargılanan adaylar arasında Hatip Dicle, Kemal Aktaş, Selma Irmak, Faysal Sarıyıldız, İbrahim Ayhan ve Gülseren Yıldırım bulunuyordu.
Seçim öncesinde bazı MHP milletvekili adaylarının istifaları da gündeme damgasını vurdu. Evlilik dışı cinsel ilişkilerini ifşa eden görüntülerin İnternet'te yayımlanması veya yayımlanacağı tehdidi üzerine toplam 10 MHP'li milletvekili adayı istifa etti. Bu olay, MHP'nin seçim sürecindeki en büyük krizlerinden biri olarak kayıtlara geçti.


## Kampanya süreci.
### Adalet ve Kalkınma Partisi.
Çok sayıda milletvekili adaylığı başvurusu, genel seçimler öncesinde iktidardaki Adalet ve Kalkınma Partisi'ne yaklaşık 15 milyon Türk lirası gelir sağladı. Önceki parlamentoda en fazla kadın milletvekiline sahip olan AK Parti, yeni dönemde bu sayıyı artırmayı planlıyordu. Hedef, dört ila beş milletvekili olan tüm illerde seçimlerde en az bir kadın milletvekili adayının bulunmasıydı. Partiye yapılan toplam 5.599 başvuru arasında 855 kadın aday ve 315 engelli aday da bulunmaktaydı. Her bir erkek başvuru sahibi 3.000 lira ücret öderken, kadınlar bunun yarısını ödedi ve engellilerden adaylık ücreti alınmadı. Böylece başvurular partiye toplam 14.85 milyon lira kazandırdı. Ancak bu gelirin seçimlerden sonra AK Parti'nin banka hesabında kalmayacağını söyleyen parti lideri Erdoğan, listeye giremeyen adayların paralarının iade edileceğini açıkladı.
AK Parti'den aday olmak için başvuran önemli isimler arasında Türkiye'nin gelecekteki Avrupa Birliği Başmüzakerecisi Büyükelçi Volkan Bozkır ve eski İstanbul Valisi Muammer Güler de bulunmaktaydı.
12 Nisan 2011, siyasi partilerin genel seçimler için milletvekili aday listelerini Yüksek Seçim Kuruluna teslim etmeleri için son tarihti. Başbakan Erdoğan, üçüncü kez iktidara gelmek için partisini gençleştirmek amacıyla bu seçimde partisinin milletvekillerinin yarısını adaylaştırmadı. Erdoğan, iktidardaki Adalet ve Kalkınma Partisi'nin 333 milletvekilinden sadece 146'sını bu seçimde yeniden aday gösterdi. AK Parti'nin 550 adayından 514'ü üniversite mezunuydu. Listede ayrıca 11 engelli de yer aldı. Partinin önemli isimleri yerlerini korurken, birçok bakan partinin daha önce daha az oy aldığı seçim bölgelerine kaydırıldı.
Erdoğan'ın 4 Mayıs'ta Kastamonu'da yaptığı mitingin ardından saldırganlar polis konvoyuna pusu kurarak bir kişinin ölümüne, bir kişinin de yaralanmasına neden oldu. Erdoğan'ın başka bir mitingde saldırı için terör örgütünü suçlamasının ardından PKK saldırının sorumluluğunu üstlendi.


### Cumhuriyet Halk Partisi.
2011 genel seçimleri, Kemal Kılıçdaroğlu'nun Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) lideri olarak katıldığı ilk genel seçim olmuştur. CHP'nin eski lideri Deniz Baykal Mayıs 2010'da görevinden istifa etmiş ve o dönemde kamuoyu yoklamalarına göre %26 oyla CHP'den ayrılmıştı. Kılıçdaroğlu, 2011 seçimlerinde başarılı olamaması halinde görevinden istifa edeceğini açıkladı. Kılıçdaroğlu, başarı kriterlerinin ne olduğu konusunda ayrıntı vermedi. Seçimlerde ana muhalefet partisinden aday olmak için 3.500'den fazla kişi başvuruda bulundu. Erkek adaylar başvuru için 3,000 TL, kadın adaylar 2,000 TL, engelli adaylar ise 500 TL ödedi. Adaylar arasında eski CHP lideri Deniz Baykal ile Mustafa Balbay ve Mehmet Haberal gibi tutuklu Ergenekon sanıkları da vardı.
Parti 29 ilde ön seçim yaptı. Cumhuriyet Halk Partisi'nin 435 kişilik aday listesine kendi düzenlemeleriyle damgasını vuran Kemal Kılıçdaroğlu, ana muhalefetin siyasi çizgisini yeniden tanımlamaya ve konumlandırmaya çalışırken parlamentoda görev yapan 78 milletvekilini liste dışı bıraktı. CHP'nin aday listesinde daha önce Anavatan Partisi, Doğru Yol Partisi ve Türkiye Partisi gibi merkez sağ partilerde yer almış 11 siyasetçi de yer aldı. Siyaset bilimcilere göre Merkez sağ seçmenler, 2002 seçimlerinden sonra bu partilerin fiilen çökmesi üzerine AK Parti'ye yönelmiştir. Listeye giremeyen partinin önemli isimleri CHP'ye "eksen kayması" ile eleştirmiştir.


## Anketler.
Seçimler öncesi değişik şirketler tarafından anketler yapılmaktadır. Bu anketlerden bazılarının sonuçları 2011 Türkiye genel seçimleri için yapılan anketler sayfasında toplanmıştır.
Anketlere genel olarak bakıldığında, seçim yaklaştıkça vatandaşların baraj altında kalan partilerden büyük partilere doğru yöneldiği ortaya çıkmaktadır. Buna göre AK Parti, CHP ve BDP (destekli bağımsızlar)'nin oylarında artış, MHP'nin oyunda ise anlamlı bir düşüş ya da artış görülmemektedir. Yapılan son anketlerde (Mart-Nisan 2011) AK Parti %48,2 ile %51,2, CHP %24,4 ile %28,8, MHP %10,7 ile %15,0 ve BDP %4,3 ile %6,6 arasında değişen oy almaktadır.


## Sonuçlar.
2011 Türkiye genel seçimlerinin kesin sonuçları:


## İllerin çıkardıkları milletvekili sayıları.
Yüksek Seçim Kurulu 2 Mart 2011'de Türkiye İstatistik Kurumunun 2010 Nüfus Sayımı sonuçlarını baz alarak seçim çevrelerinin çıkaracağı milletvekili sayısını yayımladı. Buna göre 14 ilin bir önceki seçime göre çıkaracağı milletvekili sayısı artarken, 28 ilinki azaldı. 39 ilin çıkardığı milletvekili sayısı ise değişmedi. Yine bu düzenlemeyle 85 ile en çok milletvekilini İstanbul, 1 ile de en az milletvekilini Bayburt çıkardı.
Aşağıdaki tabloda illerin çıkardığı milletvekili sayıları görülmektedir.
2007 genel seçimlerinde Türkiye ortalamasında her bir milletvekiline 78 bin seçmen düşerken, nüfusu az olan Şırnak, Hakkâri, Bayburt gibi illerde 20 binin üzerinde oy alan adaylar Meclis'e girmişti. 2011 seçimlerinde de 8.829.393 seçmenin bulunduğu İstanbul'da her milletvekiline 103 bin, 3.237.446 seçmenin bulunduğu Ankara'da her milletvekiline 104 bin seçmen düştü. Halbuki bu oranlar Tunceli'de 55 bin, Hakkâri'de ise 40 bin oldu. 2015 seçimlerinde de aynı durum yaşandı.


## İllere göre seçim sonuçları.
Seçimlerin; Türkiye geneli, İstanbul, Ankara ve İzmir sonuçlarına göre pasta grafikleri: