# Kusar
Kusar (ayrıca Kusary; , ) Azerbaycan'ın Kusar Rayonu'nun başkentidir. Kusar, Büyük Kafkasya'nın eteklerinde, Kuşçay Nehri üzerinde, Hudat tren istasyonunun 35 kilometre güneybatısında yer alır ve Bakü'ye 180 km uzaklıktadır.


## Etimoloji.
Şehrin kökeni hakkında birçok açıklama bulunur, ancak büyük olasılıkla Tamilla Halilova'nın görüşü gerçeğe en yakın olanıdır. 7. yüzyıldan sonra Güney Kafkasya'nın Araplar tarafından fethi başladı. Tarihsel verilere göre, Araplar bugünkü Kusar Rayonu topraklarına ulaştı. Tarihçilere göre nehrin adı Arapça El-Kausar'dan gelmektedir. Kuran'dan İngilizceye çeviride “El Kausar - kelime çevirisi ile suyu sütten daha ak, baldan daha tatlı olan Cennet'ten bir nehir gibi bereketli bir nehirdir. Kokusu miskten daha güzeldir ve deve boynu gibi güzel uzun boyunlu kuşlar çevresinde uçuşur." Yerleşim yeri de adını nehirden almıştır - Kusar. Bazı modern tarihçiler, "Kusar" adının "Hisar"'dan geldiğini kabul etmektedir.


## Tarihi.
### Lermontov'un ziyareti.
Mihail Lermontov, 1836'da bilim insanı-filozof Hacı Ali Efendi ile tanıştığı Kusar'ı ziyaret etti. Orada seçkin bir âşık olan Lezgi Ahmed'den “Âşık Garip” destanını duydu; daha sonra ünlü eseri “Aşık Garip”i destanın motiflerine dayanarak yazdı. Şehirde, Lermontov'un meşhur dizelerinin yazılı olduğu bir anı levhası ile şairin ev müzesi kurulmuştur:


### 20'nci yüzyıl.
1938'de Kusar yerleşimi şehir statüsü kazandı.


## Coğrafya.
Şehir, Bazardüzü, Şahdağ Dağları yakınlarında yer alır ve Rusya sınırına yakın bir konumdadır. Şehrin adını aldığı dağ nehri Kusarçay, Kusar'da akar. Şehirde yapay bir göl de bulunur, Fialka.


### İklim.
Kusar, subtropikal iklim bölgesinde yer almaktadır ve rayonun kuzey kısmı ılıman iklim bölgesindedir. Ancak deniz seviyesinden yükseklikler ve dağların yakınlığı nedeniyle burada kış her zaman soğuktur ve yazlar sıcak değildir. Havanın sıcaklığı bir günde 15 dereceden fazla değişebilir. Yazın sıcak havalardan sonra aralıksız bir şekilde günlerce süren yağmurlar görülebilir.


## Demografik bilgiler.
1916 tarihli "Kafkas takvimi" ne göre, Kusar topraklarında başta Ruslar olmak üzere 1203 kişi yaşıyordu. 1926'da 120 Dağ Yahudisi vardı, bu sayı 1939'da 241'e yükseldi.
1959 nüfus sayımına göre, Kusar'da en az 7366 kişi yaşıyordu. 1979 yılı nüfus sayımına göre şehrin nüfusu 12225 kişiydi ve bu sayı 1989'da 14230'a ulaştı.
Nüfusun% 74'ü Lezgilerden oluşmaktadır.
[ "alıntı gerekli" ]


## Ekonomi.
Kusar'ın ekonomisi kısmen tarımsal, kısmen turist temelli ve bazı endüstriyel faaliyetlere dayalıdır. Şehirde konserve gıda, süt ve asfalt fabrikaları bulunur.


### Turizm ve alışveriş.
Kusar, Azerbaycan'ın en büyük kayak merkezi olan Şahdağ Kış Kompleksi'ne ev sahipliği yapmaktadır.


## Kültür.
Yerel tarih müzesi 1980 yılında kurulmuş ve 1982'de 1652 m² alana sahip bugünkü binasına taşınmıştır. Müzede 3700 sergi bulunmaktadır.
Kusar Rayonu'nun Hil köyünde 1986 yılında açılan Kusar Devlet Sanat Galerisi, 1998 yılında Kusar şehrine taşınmıştır. Galeride 111 resim, 34 grafik ve 7 heykelsi olmak üzere Azerbaycanlı sanatçıların 152 eseri sergilenmektedir.
1998 yılında Kusar'da Lezgiler Devlet Drama Tiyatrosu açıldı.
Haydar Aliyev Merkezi, farklı etkinlikler düzenlemek ve gençleri çeşitli kariyer ve kişisel gelişim faaliyetlerine dahil etmek amacıyla 2012 yılında Haydar Aliyev Anıt Kompleksi'nde inşa edilmiştir. Merkezde bir anıt müzesi, kütüphane, okuma salonu, farklı konferans salonları ve dans, halı dokuma eğitim merkezleri bulunmaktadır.


### Parklar ve bahçeler.
Kusar, çoğunlukla bakımlı birçok park ve bahçeye sahiptir. Neriman Nerimanov Parkı, kasabanın en güzel manzaralı parkıdır.


### Spor Dalları.
Şehrin Azerbaycan Birinci Liginde oynayan Şahdağ Kusar adında bir profesyonel futbol takımı bulunmaktadır.


## Ulaşım.
Kusar'ın kentsel ulaşım sistemi Ulaştırma Bakanlığı tarafından yönetilmektedir.
[ "alıntı gerekli" ]


## Eğitim.
2008 yılında şehirde biri Azerbaycan, 5'i Rusça eğitim veren okul olmak üzere 6 ortaokul faaliyet gösteriyordu. Ayrıca, devlet tarafından işletilen iki anaokulu ve bir özel anaokulu, Panda Okulu'nun yanı sıra gelecekteki Azerbaycan, İngilizce ve ilkokul öğretmenlerini eğiten Azerbaycan Devlet Pedagoji Koleji bulunmaktadır. 2016 itibarıyla şehirde üç dil okulu bulunmaktadır. En popüler olan Apex English Language School, 2013 yılından beri Kusar'da faaliyet göstermektedir.


## Önemli sakinler.
  - Mahmud Abilov, Sovyet Tümgenerali, Sovyet-Gürcü Savaşı ve II. Dünya Savaşı'nda savaşmıştır.
  - Rafael Emirbeyov, futbolcu, Bak FK'nin oyuncusu.
  - Rahid Emirguliyev, futbolcu, Hazar Lenkeran'ın oyuncusu.
  - Ferida Azizova, tekvando uygulayıcısı.
  - Timofey Borşev, Türkmen SSR Uluslararası İlişkiler Halk Komiseri (1938-1942).
  - Ekstremite kemiklerini uzatmak ve aynı adı taşıyan ameliyatı için Ilizarov aparatını icat etmekle tanınan Sovyet doktor Gavriil İlizarov.
  - Sedaget Kerimova, Lezgin yazar, şair ve gazeteci.