BILGEM-AI/BILGE-Wiki-Tr-Plus huggingface dataset:
# Mutapa Krallığı
Mutapa Krallığı - bazen Mutapa İmparatorluğu, Mwenemutapa olarak da anılır (Shona dili: Mwene we Mutapa; Portekizce: Monomotapa) Zimbabwe'de kurulan ve günümüzün modern Mozambik'ine kadar genişleyen bir Afrika krallığıydı.
Portekizce "Monomotapa" terimi, Prens veya Lord anlamına gelen "Mwene" ve toprak anlamına "gelen" Mutapa kelimelerinin birleşiminden türetilen Shona kraliyet unvanı "Mwenemutapa'nın" harf çevirisidir. Zamanla hükümdarın kraliyet unvanı bir bütün olarak krallığa uygulandı ve dönemin haritalarında krallığın topraklarını belirtmek için kullanıldı.


## Kaynaklar.
 -  
 -
# Wari kültürü
Wari (İspanyolca: Huarii), yaklaşık MS 500 ila 1000 yılları arasında güney-orta And Dağları'nda ve günümüz Peru'nun kıyı bölgesinde gelişen bir Orta Ufuk uygarlığıydı.
Eski başkent olarak adlandırılan Wari, Peru'daki modern Ayacucho şehrinin kuzey-doğusunda bulunur. Bu şehir, modern Peru'nun dağlık bölgelerinin ve kıyılarının çoğunu kaplayan bir uygarlığın merkeziydi. Wari Harabeleri'nin yanı sıra en iyi korunmuş kalıntılar yakın zamanda keşfedilen Chiclayo şehri yakınlarındaki Kuzey Wari harabeleri ve Moquegua'daki Cerro Baúl'dur. Cuzco'nun güneydoğusunda Titicaca Gölü'ne "giden" kısa bir mesafede, Pikillaqta'nın ("Pire Kasabası") Wari harabeleri de iyi bilinler arasındadır.
# Trần hanedanı
Trần hanedanı, (Vietnamca : Nhà Trần, chữ Nôm : 茹陳 )1225'ten 1400'e kadar Đại Việt'ta hüküm süren bir Vietnam hanedanıydı. Hanedan, amcası Trần Thủ Độ'nin Lý hanedanının devrilmesini sağlamasından sonra imparator Trần Thái Tông tahta çıktığında kuruldu. Trần hanedanı, özellikle 1288'de belirleyici olan Bạch Đằng Nehri Savaşı sırasında iki Moğol istilasını savuşturdu. Hanedanlığın son imparatoru, 1400 yılında beş yaşındayken anne tarafından dedesi Hồ Quý Ly lehine tahttan çekilmek zorunda kalan Thiếu Đế idi.
Tranlar Çin barutunu geliştirdi, Champa'yı yenmek ve onlara boyun eğdirmek için güneye doğru genişleme sağladılar. Ayrıca kağıt parayı ilk kez Vietnam'da kullanmaya başladılar. Dönem, Vietnam dili, sanatı ve kültüründe altın çağ olarak kabul edilir. Chữ Nôm edebiyatının ilk parçaları bu dönemde yazıldı. Çince'nin yanı sıra yerel Vietnamcanın devlette kullanımı sağlandı. Bu, Vietnam dilinin ve kimliğinin daha da geliştirilmesi ve sağlamlaştırılması için temel oluşturdu.
# Recep Ergül
Recep Ergül (d. 15 Mayıs 1972, Sarıkamış), Türk müzisyen, besteci, söz yazarı, yorumcu ve MESAM Yönetim Kurulu Başkanı.


## Diskografi.
  - 2000: Bir Türküdür Yaşamak
  - 2005: Bir Beyaz Ölüm
  - 2007: İçimde Sakladığım
  - 2008: Sarıkamışa Varamadan
  - 2010: Mavera
  - 2013: Almanya Türküleri
  - 2014: Sarıkamış Destanı
  - 2015: Çanakkale Destanı
  - 2018: Musıkimizde Gelibolu


## Kitapları.
  - 2007: Bir Avuç Gül
  - 2014: Sarıkamış Destanı
  - 2015: Çanakkale Destanı
  - 2020: Süryaniler
  - 2021: Yüreğimin Sesi
# Adalet Kaya
Adalet Kaya (d. 1977; Kulp, Diyarbakır), Rosa Kadın Derneği başkanı ve Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi Diyarbakır milletvekilidir.
# Jokkmokk
Jokkmokk (; ), İsveç'in Norrbotten ilinde bulunan bir yerleşim yeri ve belediyedir. Belediye, ilin ortasında yer almaktadır. Yüzölçümü 19.334,44 km² olan belediyenin nüfusu 31 Aralık 2021 tarihi itibarıyla 4.780'dir.
Jokkmokk, Laponlar için önemli bir yerleşim yeridir ve bir eğitim merkezi, Ájtte Müzesi ve İsveç Sámi Parlamentosu ofisi dahil olmak üzere onlarla ilgili çeşitli kurumların bulunduğu yerdir.
# Ceylan Akça Cupolo
Ceylan Akça Cupolo (d. 1986; Hazro, Diyarbakır), 2023 Türkiye genel seçimleri'nde DEM Parti'den Diyarbakır milletvekili seçilmiştir. Dokuz Eylül Üniversitesi Amerikan Kültürü ve Edebiyatı bölümünden mezun olmuştur. Ceylan Akça Cupolo, evli ve bir çocuk sahibidir.
# Mawlamyine
Mawlamyine (Birmanca: မော်လမြိုင်မြို့, Tayca: เมาะลำเลิง) Myanmar'ın Mon eyaletinin başkenti olan şehirdir. Şehir, Yangon'un 300 km güneydoğusunda, Thaton'un 70 km güneyinde bulunmaktadır. Şehir Britanya Birmanyası'nın ilk başkenti olmuştur.
# Kalix
Kalix (), İsveç'in Norrbotten ilinde bulunan bir yerleşim yeri ve belediyedir. Belediye, ilin güneydoğusunda Kalix Nehri'nin kıyısında yer almaktadır. Yüzölçümü 3.712,06 km² olan belediyenin nüfusu 31 Aralık 2021 tarihi itibarıyla 15.768'dir.
Kalix'in, IFK Kalix adında bir buz hokeyi takımı bulunmaktadır.
# Viliam Schrojf
1 2007 (76 yaşında) Bratislava, Slovakya
 Kaleci 
 | title = Başarıları
 | madalyalar = 
  Çekoslovakya
Viliam Schrojf (2 Ağustos 1931 - 1 Eylül 2007), Slovak kaleci ve futbolcudur. Çekoslovakya millî futbol takımında 39 kere görev almıştır.


## Kariyer.
Schrojf, arka arkaya üç FIFA Dünya Kupası'na (1954, 1958 ve 1962) katılmıştır. Çekoslavakya'nın 1962'deki başarısı (ikincilik) büyük ölçüde Schrojf'un performansına bağlanmıştır.


## Ölümü.
2 Eylül 2007 tarihinde Slovakya medyası, Schrojf'un önceki gün (1 Eylül 2007) 76 yaşındayken vefat ettiğini bildirdi. Ölüm nedeni açıklanmamıştır.


## Başarılar.
  - Çekoslovakya Birinci Lig : 1955
  - Çekoslovak Kupası : 1961-62, 1962-63
Çekoslovakya
  - FIFA Dünya Kupası ikincisi: 1962
Bireysel
  - FIFA Dünya Kupası All-Star Takımı : 1962
  - FIFA Dünya Kupası En İyi Kaleci : 1962
# André Boulloche
André Boulloche (d. 7 Eylül 1915, 7. arrondissement (Paris) - ö. 16 Mart 1978, Malsburg-Marzell (Baden-Württemberg)) Fransız siyasetçi.


## Hayatı.
École Polytechnique'i bitirerek mühendis olmuştur. Versay ve Metz'te askeri mühendis olarak askerlik hizmetini tamamlamıştır. Ardından hukuk eğitimi almıştır. İkinci Dünya Savaşı zamanında direnişe ailesiyle beraber aktif şekilde katılmış annesini Ravensbrück Toplama Kampı'nda babası ve erkek kardeşini ise Buchenwald Toplama Kampı'nda kaybetmiştir. Fransa'nın işgalden kurtuluşundan sonra devlet görevlisi olarak kariyer yapmış ve bu süreçle İşçi Enternasyonali'nin Fransız Bölümü (SFIO) adlı partiye üye olmuştur, 1947'de Başbakan Paul Ramadier'nin kabine direktörü, 1948 yılında ise Savunma Bakanı Paul Ramadier'nin kabine direktörü olmuştur. 1953 yılında Fontainebleau belediye meclis üyesi seçilerek sosyalist muhalefeti belediye meclisinde temsil etmiştir. 1955'te Fas yerleşik komiseri görevinde bulunmuş ve bu süreçte Fas'ı bağımsızlığa hazırlamakla görevlendirilmiş ve 1956'da Fas Kralı V. Muhammed'in iktidara gelmesi ile Fas Bayındırlık Bakanlığı genel sekreterliği görevini üstlenmiştir. Fransa'nın Fas bölgesindeki son Köprüler ve Yollar Müdürü ve Bağımsız Fas'ın ilk Bayındırlık Bakanlığı genel sekreteri olmuştur, bu görevi sırasında Royal Air Maroc'un kuruluşu, demiryolları, elektrik, suyun tedariki ve dağıtımı, Muhammediye ve Tanca limanları gibi çalışmalarda bulunmuştur. 1957'de Fransa'ya dönmüş ve başbakan Maurice Bourgès-Maunoury'nin kabine direktörü olmuştur. Charles de Gaulle'ün son başbakanlığı döneminde hükûmette yer almıştır. Michel Debré Hükûmeti'nde Milli Eğitim Bakanı olmuş ancak birkaç ay sonra özel okullara devlet yardımı konusunda Michel Debré ile fikir ayrılığına düşünce bakanlıktan istifa etmiş ancak Charles de Gaulle'ün peşini Cezayir sorunu çözülüp Cezayir'in bağımsızlığı kaçınılmaz hale gelinceye kadar bırakmamıştır. 1960 yılında Danıştay üyeliğine atanmış, 1966-1978 yıllarında ise Uluslararası Ticaret Enstitüsü başkanı olmuştur. 1965'ten ölünceye dek Montbéliard belediye başkanı ve 1967'den ölünceye dek Sosyalist Parti'den Doubs milletvekili olmuştur. 1978'de yapılan milletvekili seçimlerinden birkaç gün sonra Saint-Dié-des-Vosges'daki seçim toplantısında bulunmuş ve Montbéliard'a uçakla dönerken havanın kötüleşmesi sonrası bulutlar içinde rotayı pilot Renaud Mary kaybetmiş ve Blauen sıradağlarına çarpmış, ağır yaralı şekilde pilotla beraber kurtulsalar da araç geçen bir yola çıkmaya çalışmış ancak daha sonra yığılıp art arda ölmüşler, bir gün sonra cesetlerine ulaşılmıştır.


## Görevleri.
Yerel Yönetimler
  - 1953 - 1955: Fontainebleau belediye meclisi üyesi
  - Mart 1965 - 16 Mart 1978: Montbéliard belediye başkanı
Meclis
  - 3 Nisan 1967 - 16 Mart 1978: Doubs 2. seçim çevresi milletvekili
Hükûmet
  - 7 Temmuz 1958 - 8 Ocak 1959: Başbakan nezdinde Bakan
  - 8 Ocak 1959 - 23 Aralık 1959: Milli Eğitim Bakanı
# Överkalix
Överkalix (), İsveç'in Norrbotten ilinde bulunan bir yerleşim yeri ve belediyedir. Belediye, ilin güneydoğusunda Kalix Nehri'nin kıyısında yer almaktadır. Yüzölçümü 2.919,47 km² olan belediyenin nüfusu 31 Aralık 2021 tarihi itibarıyla 3.252'dir.
Överkalix'in ekonomisi geleneksel olarak ormancılığa dayansada günümüzde ağırlıklı olarak hizmet sektörü hakimdir.
# Övertorneå
Övertorneå (), İsveç'in Norrbotten ilinde bulunan bir yerleşim yeri ve belediyedir. Belediye, Torne Nehri'nin kıyısında Finlandiya sınırında yer almaktadır. Yüzölçümü 2.492,29 km² olan belediyenin nüfusu 31 Aralık 2021 tarihi itibarıyla 4.211'dir.
Övertorneå'nun, Övertorneå SK adında bir futbol takımı bulunmaktadır.
# Pajala
Pajala, İsveç'in Norrbotten ilinde bulunan bir yerleşim yeri ve belediyedir. Belediye, ilin doğusunda Torne Vadisi'nde yer almaktadır. Yüzölçümü 8.050,73 km² olan belediyenin nüfusu 31 Aralık 2021 tarihi itibarıyla 5.973'tür.
Pajala'ya Pajala Havalimanı hizmet vermektedir.


## Kardeş şehirler.
  - Kolari, Finlandiya
  - Målselv, Norveç
  - Olenegorsk, Rusya
# Javier Yacuzzi
29 2023 (43 yaşında) Querétaro, Meksika
1.70 m Defans
 | title = Başarıları
 | madalyalar = 
Javier Orlando Yacuzzi (15 Ağustos 1979 – 29 Mayıs 2023), Arjantinli profesyonel futbolcu ve teknik direktör.
Yakuzzi, 29 Mayıs 2023'te kaptığı bir virüs nedeniyle Querétaro, Meksika'da 43 yaşında öldü.
# Constantin Grameni
 Orta saha
 | title = Başarıları
 | madalyalar = 
  Romanya U-16
Constantin "Dina" Grameni (d. 23 Ekim 2002), Rumen profesyonel futbolcu. Orta saha mevkiinde görev almaktadır. Liga I ekibi Farul Constanța forması giymektedir.
 - YÖNLENDİRME
# Bibb County, Alabama
Bibb ili veya Bibb County, Amerika Birleşik Devletleri'nin Alabama eyaletinde bulunan bir ildir. İlin nüfusu 2020 sayımına göre 22.293'tür. İlin merkezi Centreville şehridir.
# Kalix Nehri
Kalix Nehri (), İsveç'in Norrbotten ilinde bulunan bir nehirdir. Nehir, Kiruna'da Kebnekaise Dağları'ndan başlayarak Kalix'te Botniya Körfezi'ne dökülmektedir. 450 km uzunluğu ile Norrbotten'in üçüncü en uzun nehirdir.
# Kamçatka Saati
Anadır Saati (ANAT) olarak da bilinen Kamçatka Saati veya Petropavlovsk Saati (PETT; ), Rusya'da Kamçatka Yarımadası'nın adını taşıyan bir zaman dilimidir. UTC'den 12 saat (UTC+12.00) ve Moskova Saati'nden 9 saat (MSK+9) ileridedir. Bu zaman dilimi, Ekim 2014 tarihinden itibaren Rusya'nın en doğu iki bölgesinde kullanılıyor ve 2010 zaman dilimi reformundan önce de kullanılıyordu.
"Kamçatka Yaz Saati" ("PETST") UTC+13.00'e karşılık gelir ama hâlâ Moskova Saati'nin 9 saat ilerisindedir (MSD+9). Bu artık aşağıda açıklandığı gibi mevcut değildir.
28 Mart 2010 tarihinde, Rusya'nın çoğu bölgesi saatleri 1 saat ileriye taşıyarak yaz saatine geçerken, Kamçatka Saati'ni kullanan iki Rus bölgesi, Kamçatka Krayı ve Çukotka Özerk Okrugu, UTC+12.00'yi koruyarak Magadan Yaz Saati'ne etkin bir şekilde katıldı. 2011 ve 2014 tarihleri arasında Rusya "kalıcı" DST'Yİ gözlemledi. Ekim 2014 tarihinde Rusya'nın çoğunda saat 1 saat geriye taşındığında, ayrı bir MSK+9 zaman dilimi eski haline getirildi, ancak yaz saati uygulaması yeniden kullanılmadı.
Ana şehirler:
  - Petropavlovsk-Kamçatski
  - Anadır
  - Vilyuçinsk
  - Yelizovo
# Kebnekaise Dağları
Kebnekaise Dağları (), İsveç'in kuzeyinde bulunan bir sıradağdır. Dağlar, Kuzey Kutup Dairesi'nin yaklaşık 150 kilometre kuzeyinde yer almaktadır ve İskandinav Dağları'nın bir parçasıdır. 2.096 metre yüksekliği ile ülkenin en yüksek dağıdır.
# Direktörlük sistemi
 - YÖNLENDİRME  YÖNLENDİRME 
Direktörlük sistemi, bir devlet başkanının ve/veya hükûmet başkanının yetkilerini ortaklaşa kullanan birkaç kişiden oluşan bir kurul tarafından yönetilen bir ülkedir.
Siyasi tarih içinde, direktorluk terimi, direktör adı verilen üyelerden oluşan yüksek kolektif devlet kurumlarına uygulanır. Bunlardan en önemlisi, 1795-1799 yılları arasında Fransa'da kurulan Direktoryum'dur. Bu sistem, başkanlıkla eşit statüdeki 12 üyeden oluşan bir yüksek yürütme konseyine sahip olan 1776 Pennsylvania Anayasası'ndan esinlenmiştir. Fransız modeline dayanan bu yönetim şekli, Fransız Devrim Savaşları sırasında Fransa tarafından fethedilen Avrupa bölgelerinde de kurulmuş farklı versiyonlarıyla görülmüştür.
Geçmişte, Uruguay, Yugoslavya (1974'ten sonra), Ukrayna (1918), Bohemya Ayaklanması (1618-1620) ve diğer ülkeler direktoryolar tarafından yönetilmiştir.
Bu yönetim biçimini kullanan ülkelerden biri şu anda İsviçre'dir (ve daha az ölçüde San Marino), burada direktoryolar federal, kanton ve belediye düzeyinde tüm idari birimleri yönetir. İsviçre Federal Konseyi, Federal Meclis tarafından dört yıllığına seçilen yedi üyeden oluşur ve bu üyeler arasında biri dönüşümlü olarak başkan, biri ise başkan yardımcısıdır, ancak normal koşullarda bu pozisyonlar semboliktir. Direktoryolar doğrudan seçmenler tarafından seçilebilir.


## Örnekleri.
### Günümüzde.
  -  İsviçre: Federal Konsey
  -  San Marino: San Marino reis-naibi
  -  Bosna-Hersek: Bosna-Herkes Cumhurbaşkanlığı Konseyi
  -  Avrupa Birliği: Avrupa Konseyi ve Avrupa Komisyonu


### Eski direktörlük sistemleri.
  - New England Konfederasyonu
  -  Pensilvanya: Pennsylvania Topluluğu Yüksek Yürütme Konseyi
  -  Fransa: French Direktuvarı
  -  Kosta Rika: Uyum Paktı
  -  Ukrayna: Ukrayna Müdürlüğü
  -  Sovyetler Birliği: Sovyetler Birliği Merkez Yürütme Komitesi ve Yüksek Sovyet Prezidyumu
  -  Uruguay: Ulusal Yönetim Konseyi ve Ulusal Hükümet Konseyi
  -  Yugoslavya: Yugoslavya Cumhurbaşkanlığı
  -  Nikaragua: Ulusal Yeniden Yapılanma Cuntası
# Balistik kalkan
Taktik kalkan (İngilizce: tactical shield) veya kurşun geçirmez kalkan (İngilizce: bulletproof shield) olarak da adlandırılan balistik kalkan (İngilizce: ballistic shield) polis, paramiliter güçler ve silahlı kuvvetler tarafından kullanılan ve taşıyıcılarına ateşlenen mermileri ve diğer kurşunları durdurmak veya saptırmak için tasarlanmış bir koruma cihazıdır. Balistik kalkanlar ayrıca fırlatılan nesneler gibi daha az ciddi tehditlere karşı da koruma sağlar. Balistik kalkanlar polis kalkanlarına benzer, ancak daha fazla koruma sağlar ve genellikle özel birimler tarafından veya polis kalkanlarının yeterli koruma sağlayamayacağı durumlarda kullanılır.
# Caput Mundi
Caput Mundi, motamot "dünyanın önderi" anlamına gelen Latince bir deyiştir, buna göre Roma Caput Mundi Roma dünyanın başkenti anlamına gelir ve Roma kentine tarihi boyunca verilen birçok lakaptan biridir.
Deyiş, önce Cumhuriyet ve İmparatorluğun başkenti, daha sonra da Katolik Kilisesi'nin merkezi olarak şehrin kalıcı gücüyle ilgilidir.
İlk ne zaman kullanıldığı kesin olarak bilinmemekle birlikte Roma, MÖ 1. yüzyılda şair Ovidius tarafından bu şekilde adlandırılmıştır.
"Sonsuz Şehir" ve "Yedi Tepeli Şehir" ile birlikte Caput Mundi, Roma şehrini ifade etmek için en yaygın kullanılan adlardan biri olarak kaldı.


## Anlam.
"Roma Caput Mundi," "Roma'nın dünyanın başkenti" anlamına gelen Latince bir deyimdir, İtalyancası "Roma Capitale del mondo" (kelimenin tam anlamıyla: "dünyanın başı"). Bilinen dünyanın (Avrupa, Kuzey Afrika ve Güneybatı Asya) Klasik Avrupa anlayışından kaynaklanır. Roma'nın antik dünyadaki etkisi, Cumhuriyet Güney Avrupa ve Kuzey Afrika'ya yayıldıkça MÖ 2. yüzyılda artmaya başladı. Sonraki beş yüzyıl boyunca Roma, bilinen dünyanın (geleneksel Greko-Romen coğrafyasının) çoğunu yönetti ve bu dönemde dünyanın en büyük şehri olarak hizmet etti. Roma'nın yerel dilinin (Latince) kültürel etkisi, Roma sanatı, mimarisi, hukuku, dini ve felsefesi gibi önemliydi. Roma İmparatorluk şehri, takma adını "Caput Mundi" olarak benimsedi ve bunu Antik Roma'nın ve Roma Katolik Kilisesi'nin kalıcı bir gücünün algısına bağladı.
# Kedar Krallığı
 - YÖNLENDİRME 
Kedar Krallığı; Suriye Çölü'ndeki Sirhan Vadisi merkezli, büyük ölçüde göçebe eski bir Arap kabile konfederasyonuydu.
Günümüzde Suudi Arabistan'ın El-Cevf eyaletinde bulunan başkentleri Dumet-ül Cendel'de merkezlenen eski bir Arap kabile konfederasyonuydu. MÖ 9. yüzyıldan itibaren varlığı kanıtlanan Kedariler, MÖ 9. ila 7. yüzyıllar boyunca topraklarını genişleterek batıda Ürdün'den doğuda Babil'in batı sınırlarına kadar uzanan kuzey Arabistan'daki geniş bir alanı kaplayan güçlü bir siyasi yapı oluşturdular ve daha sonra batıda Nil Deltası'nın doğu sınırlarından doğuda Ürdün'e kadar uzanan ve güney Judea'nın (o zamanlar İdumea olarak bilinirdi), Negev'in ve Sina Yarımadası'nın çoğunu kapsayan bir krallığa dönüştüler.#YÖNLENDİRME 
Kedariler, yakınlardaki Kenan ve Arami devletleriyle yakın ilişkiler içinde oldukları ve Güney Arabistan'dan Bereketli Hilal'e ve Akdeniz dünyasına ithal edilen baharat ve aromatik maddelerin ticaretinde yer alıp Levant ve Kuzey Arabistan tarihinde önemli bir rol oynadılar. Neo-Asur ve Neo-Babil imparatorlukları gibi Mezopotamya güçleriyle hem dostça bağlar hem de düşmanlıklar kurmuş olan Kedariler, sonunda Ahameniş İmparatorluğu'nun yapısı içinde bütünleştiler. Helenistik dönemin sonunda Kedarileri asimile etmiş olabilecek Nebatiler'le yakından ilişkiliydiler.
# EDEK Sosyalist Parti
EDEK Sosyalist Parti, () bir dönemki adıyla Sosyal Demokrasi Hareketi, () Kıbrıs Cumhuriyeti içerisinde faaliyet gösteren sosyal demokrat bir siyasi partidir. Genel başkanı 2015 yılından itibaren Marinos Sizopulos'tur.


## Tarihçe.
### Kuruluş ve 20. yüzyıl.
Parti Vasos Lissaridis tarafından 1969 yılında Birleşik Demokrat Merkez Birliği () adıyla kuruldu. O dönemde Yunanistan'da faal olan Merkez Parti ve Yorgo Papandreu'dan etkilenerek kurulan parti Albaylar Cuntası'na karşı tavır aldı ve Cumhurbaşkanı Makarios yaşadığı sürece onun yakın bir müttefiki oldu. Lissaridis aynı zamanda Makarios'un özel doktoruydu ve "Kızıl Bereliler" olarak tabir edilen bir milis gücünü yönetiyordu. 15 Temmuz 1974'te gerçekleştirilen darbe sürecinde EDEK, parti ve milis gücü olarak darbecilere karşı mücadele etti.
1974'ten itibaren PASOK ile ilişkiler kuran EDEK, 1980'li yılların başında Avrupa tarzı bir sosyal demokrat partiye dönüştü ancak milliyetçi yönelimlerinden vazgeçmedi.
1990'ların sonlarından itibaren bir üçüncü büyük blok kurmak için diğer ufak partilerle müzakere eden EDEK, Şubat 2000'de Yenilenme Hareketi ve Bağımsız Şahsiyetler Grubu ile birleşerek "Sosyal Demokrasi Hareketi" () veya kısaca KİSOS olarak bir birliktelik oluşturdu. Ancak bu gruplar kısa bir süre sonra güvensizlik sebebiyle KİSOS'tan ayrıldı; bu durum sonucunda EDEK ve KİSOS birebir aynı yapı oldu. Birlikteliğin bozulmasına rağmen EDEK, Sosyal Demokrasi Hareketi adını kullanmaya devam ederken KİSOS kısaltmasını bıraktı, bu da partinin yaygın adı ile kısaltmasının uyuşmamasına yol açtı.


### 21. yüzyıl.
2001 yılında Lissarides parti liderliğinden ayrıldı ve yerini Yannikis Omiru aldı. Annan Planı sürecinde hayır oyu yanlısı olan parti 2003 yılı cumhurbaşkanlığı seçimlerinde Tasos Papadopulos'a destek verdi. Diğer büyük partilerle beraber yürütülen kampanya sonucunda Annan Planı'na %75 hayır oyu çıktı.
2008 yılı cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ikinci turunda EDEK, AKEL adayı Dimitris Hristofyas'a destek verdi. Bu yönde EDEK Siyasi Büro'da gerçekleştirilen oylamada üyelerin 109'u destek ve 5'i karşı çıkarken 2 üye çekimser kaldı. Ancak EDEK, Şubat 2010'da Kıbrıs müzakereleri konusunda Hristofyas ile anlaşmazlığa düşerek hükûmetten çekildi.
Şubat 2013'teki başkanlık seçimlerinde EDEK, Tasos Papadopulos'un dışişleri bakanı olan bağımsız aday Yorgos Lillikas'a destek verdi. Seçimlerin ikinci turunda EDEK tarafsız kalmış, DİSİ adayı Nikos Anastasiades'e veya AKEL adayı Stavros Malas'a destek vermemiştir.
Ocak 2015'te, parti başkanı Yannakis Omiru EDEK liderliğinden istifa etti. Mart ayında yardımcısı Marinos Sizopulos parti başkanı oldu.
2018 yılı cumhurbaşkanlığı seçimlerinde merkez kanattaki partilerle birlikte bir ortak aday çıkarma girişiminde bulundu. Partilerin gerek Kıbrıs Sorunu, gerek ekonomik ve sosyal konulardaki uyuşan görüşleri neticesinde EDEK 24 Nisan 2017'de DİKO lideri ve adayı Nikolas Papadopulos'a destek verme kararı aldı. Ancak Papadopulos'un ilk turda 3. olduğu için parti ikinci turda herhangi bir adaya destek vermedi.
Kasım 2022'de partinin ismi "EDEK Sosyalist Parti" olarak değiştirildi ve Sosyal Demokrasi Hareketi adı tamamen terk edildi.
# Insight Turkey
 - YÖNLENDİRME 
 - YÖNLENDİRME  YÖNLENDİRME  YÖNLENDİRME 
Insight Turkey, 1999 yılından bu yana Türkiye siyaseti üzerine hakemli makaleler yayınlayan akademik bir dergidir. Derginin bir önceki editörü İstanbul Marmara Üniversitesinde sosyoloji profesörü olan ve AK Parti Adana eski milletvekili Talip Küçükcan'dı.
"Insight Turkey", diğer bilimsel veri tabanlarının yanı sıra EBSCO, European Sources Online (ESO), Index Islamicus, Middle East & Central Asian Studies, Scopus, Sociological Abstracts ve Worldwide Political Science Abstracts'ta indekslenmekte ve özetlenmektedir. Geçmiş sayılar herkesin erişimine ve ücretsiz olarak indirilmesine açıktır.


## Harici bağlantılar.
 - YÖNLENDİRME
# Polis kalkanı
Polis kalkanı (İngilizce: Riot shield), genellikle polis ve bazı askeri organizasyonlar tarafından kullanılan hafif bir koruma aracıdır. Polis kalkanları tipik olarak ortalama büyüklükteki bir kişiyi başının üstünden dizlerine kadar kapsayacak uzunluktadır, ancak daha küçük tek elle kullanılan modelleri de mevcuttur. Genellikle isyan kontrolünde çevik kuvvet polisi tarafından kullanılmak üzere tasarlanmışlardır. Çoğu polis kalkanı balistik koruma sağlamaz, balistik kalkanlar bunun yerine ağır silahlı direnişin beklendiği durumlarda kullanılır.
Polis kalkanları, standart bir polis gücüne sahip hemen hemen her ülkede kullanılır ve birçok şirket tarafından üretilir. Kolluk kuvvetleri için üretilen polis kalkanları, taşıyıcısının fırlatılan nesneleri görmesini sağlamak için tipik olarak şeffaf polikarbonattan yapılır. Polis kalkanlarının taşıyıcılarını korumada ve protestocuların polis hatlarını aşmasını engellemede etkili olduğu görülse de kullanımları bir bakıma insanları cisim atmaya da teşvik edebilir.
# Calgary bayrağı
Calgary resmi bayrağında bir kovboy şapkası ve kırmızı bir alanda "C" harfi, alanın üstünde ve altında beyaz şeritler bulunur. Bayrak 1983'te bir yarışma sonucu kabul edildi. Gwynneth Llewellyn ve eski Alberta Yasama Meclisi üyesi Yvonne Fritz bu tasarımı yarattı.
Bayrağın önceki tasarımı, sol üçte birinde kırmızı ve dikey bir bant bulunan beyaz bir alan idi. Kırmızı şeridin içinde şehrin arması vardı. Bayrağın beyaz kısmında, metnin üstünde ve altında Kanada bayrağının akçaağaç yaprakları bulunan "Calgary" yazısı yer alıyordu.


## Tasarım ve sembolizm.
### İlk bayrak.
Calgary'nin ilk bayrağı, bayrağın en sol üçte birini kaplayan kırmızı dikey bir bantla beyaz bir alana sahip idi. Kırmızı şeritte, şehrin armasının dikey olarak değiştirilmiş bir versiyonunun çevresini kapsayan siyah bir "C" harfi vardı, sol yarısı kırmızı üzerine siyah üzerine beyaz ve sağ yarısı doğrudan beyaz üzerine siyahtı. "C" harfinin yüksekliği bayrağın yüksekliğinin yarısı idi. Bandın sağında büyük harflerle yazılı, siyah ve sans-serif yazı tipine sahip bir "Calgary" yazısı vardı. Kanada ulusal bayrağında bulunana benzer akçaağaç yaprakları metnin üstünde ve altında bulunabilirdi.


### İkinci bayrak.
Kırmızı alan, Kuzey-Batı Atlı Polisi'nin üniformalarını simgeler. Bayrağın kırmızı ve beyaz renk düzeni misafirperverliği ve ruhu simgeler. Beyaz şeritlerin her ikisi de bayrağın yükseliğinin 3⁄32'sidir. Büyük "C" bayrağın yüksekliğinin 11⁄16'sıdır ve şehrin yüzüncü yılını, karakterini, kültürünü, cazibesini ve şehirle vatandaşları arasındaki uyumu sembolize eder. "C", C'nin çevresi etrafında küçük bir dış halkaya sahiptir. "C" içinde bulunan Calgary Beyaz Şapkası, Calgary içindeki rodeo tarihini sembolize eder. Şehir içinde yaşayan insanları sembolize etmek için kasıtlı olarak "C" harfinin içine yerleştirildi.
Renk şeması ve kovboy şapkası kullanımı nedeniyle bayrak şakalı bir şekilde Arby's restoran zincirinin logosuna benzetildi.


## Tarih.
Kuruluş Yüzüncü Yıl Komitesi tarafından belediye meclisiyle birlikte bir yarışma düzenlendi. Kazananlar Gwin Clarke ve Yvonne Fritz'di. Fritz daha sonra Alberta'nın Calgary-Cross bölgesi Yasama Meclisinde görev yapacaktı. İlk tasarımın, yerini yarışmayı kazanan tasarımın aldığı 3 Ekim 1983'e kadar hizmet verdiği varsayılmaktadır.


## Kullanım.
Bayrak, Calgary Belediye Binası'nın dışında uçar ve bayrak şehrin her yerinde mevcut olmasına rağmen Calgary Belediye Meclisi odasında uçar.
# İsveç'in toprakları
İsveç'in toprakları (), İsveç'in tarihsel ve geleneksel büyük bölgeleridir. Topraklar, Gotlar ülkesi Götaland'ın İsveç ülkesi Svealand ile ülkeyi oluşturmak için birleştiği, Norrland ve Österland'ın (günümüz Finlandiya) eklendiği modern İsveç'in kuruluşuna kadar uzanmaktadır. Toprakların herhangi idari bir işlevi bulunmamakla birlikte birçok İsveçli tarafından hala kimliklerinin önemli bir parçası olarak görülmektedir.


## Liste.
Notlar: ¹ km²; ² 2016 yılı itibarıyla; ³ /km²
Österland bölgesi 1808-1809 Finlandiya Savaşı'nın ardından Norrland'ın doğusu ile birlikte Rus İmparatorluğu tarafından ilhak edilmiş olup günümüzde Finlandiya sınırları içerisinde yer almaktadır.
# Valandova harekatı
 - YÖNLENDİRME 
Valandova harekâtı (Sırpça: Valandov katliamı olarak tercüme edilen Valandovski pokolљ), 20 Mart 1915'te İç Makedon Devrimci Örgütü tarafından işgalci Sırp birliklerine karşı Makedonya'nın güneydoğu kısmında üç noktada gerçekleştirilen silahlı bir saldırıydı.


## Amaç.
Eylem başlangıçta Udovo istasyonunun yakınında Vardar Nehri üzerindeki büyük demiryolu köprüsünü havaya uçurmak üzerine tasarlandı. İMDÖ'nün birkaç hedefi vardı; Selanik-Üsküp hattı boyunca kuzeyde Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'na karşı savaşan Sırp birliklerine giden erzakı kesmek ve Boimia'daki Sırp varlığına darbe vurmak. Bulgarların amacı Sırbistan'ı Makedon sorununun çözümünde daha esnek olmaya zorlamaya çalışıyordu. Bu eylemlerin yanı sıra İttifak Devletlerinin (özellikle Avusturya-Macaristan) Sırbistan'a olan saldırıları Sırbistan'ı esnekleştirecekti. Aynı dönemde Sırbistan'nın da dahil olduğu İtilaf Devletleri, Bulgaristan'a Makedonya'yı teklif ediyordu.
1915'te Pavel Shatev, Valandova harekâtı da dahil olmak üzere Yunanistan ve Sırbistan'a karşı ortak Bulgar-Türk eylemleri için Petar Chaulev; Fuat Bey ve Çolak İbrahim Bey ile işbirliği yaptı.
Vane Stoyanov, Petar Chaulev, Lyubomir Vesov, Stefan Alabakov, Panayot Karamfilovich, Todor Petrov, Nikola Lefterov, Tushe Skachkov ve Hristo Delchev'in dahil olacağı saldırıya Hüseyin Haki Bey komutasındaki bir Türk müfrezesi de katıldı.


## Saldırı.
20 Mart'ta şafak vakti, örgütün yaklaşık 600 Bulgar milis ve Türk müfrezesi Sırp birlikleri tarafından güçlendirilmiş üç noktaya (Valandova, Pirava ve Udovo) saldırdı. Saat 10'da İMDÖ savaşçıları Valandovo'ya girerken, Pirava ve Udovo'daki çatışmalar akşam geç saatlere kadar devam etti. Çatışmada 40 Bulgar ve Türk milis ile 470 Sırp askeri ve 7 subay ölürken, 353 asker ve 8 subay da esir alındı.
Valandovo'da müfrezeler evlerde dalgalanan Bulgar bayraklarıyla coşkuyla karşılandı. Ljubomir Vesov, toplanan mitingde şehirde Bulgar otoritesinin kurulduğunu ve Makedonya'nın yakında Sırp yönetiminden kurtulacağını duyurdu. 21 Mart gecesi milisler geri çekildi.


## Sonuçlar.
Silahlı eylem, geniş bir uluslararası yankı oluşturdu. Sırp hükûmeti ve İtilaf Devletleri Sofya'ya protesto notaları göndererek Bulgaristan'ı eylemi organize etmekle suçladı ve müfrezelerin Bulgar, Avusturyalı ve Türk subaylar tarafından komuta edildiğini iddia etti. Sırbistan'ın Bulgaristan'a karşı geniş baskısı, Makedonya'da tavizler müzakere etmedeki uzlaşmazlığını haklı göstermeyi amaçlıyordu.
Bulgaristan ise suçlamaları reddetti ve hatanın zayıf Sırp yönetiminde olduğunu belirtti, ancak Ustrumca'daki İMDÖ başkanı Kotse Tsipushev, Başbakan Vasil Radoslavov'a şahsen açıklama yapmaya davet etti onu uyardı: "İşinizi dikkatli yapın ki Bulgaristan'ın prestiji açığa çıkmasın".
Valandova'da Sırp yetkililer yerel Bulgar ve Türk nüfusa karşı sistematik terör başlattı, yüzlerce kişi tutuklandı ve işkence gördü. İMDÖ'nün eylemi sonucunda 6.000'den fazla mülteci Bulgaristan'a kaçtı.
1936'da Udovo yakınlarında, şehit düşen Sırp askerlerinin kemiklerinin konulduğu bir mezarlık inşa edildi.
# 2023 Dünya Tekvando Şampiyonası - Kadınlar +73 kg
Kadınlar +73 kg 2023 Dünya Tekvando Şampiyonası'nda yer alan kategorilerden biridir ve 1 Haziran 2023 tarihinde Azerbaycan'ın Bakü kentinde düzenlenen bir tekvando turnuvasıdır. Ağır sıklette en az 73 kilo olmalıydı.
Her kilo kategorisinde her ülkeden 1 sporcu katılmış, müsabakalar nakavt/tek eleme sistemine göre yapılmıştır. (iki bronz madalya). Repesaj sistemi yoktur. Bir sporcu yenildiğinde aynı müsabakada tekrar yarışamaz.


## Sonuçlar.
 - Açıklama
 - DQ — Diskalifiye ile kazandı
 - P — Ceza puanlarıyla kazandı
 - W — Rakibin çekilmesiyle kazandı
 - R - Hakem tarafından müsabaka durdurulması ile kazandı
# İsveç'in bölgeleri
İsveç'in bölgeleri (), İsveç'in tarihsel, geleneksel ve kültürel bölgeleridir.
Bölgelerin birçoğu, illerin kurulduğu 1634 yılına kadar İsveç'in alt bölümleriydi. Bazıları daha sonra Danimarka-Norveç'ten alınırken bazıları da Finlandiya'nın bölgeleri gibi verildi.
Bazı durumlarda, Blekinge ile bir bölge, il ve belediye olan Götaland'dda olduğu gibi, idari iller neredeyse tam olarak bölgelere karşılık gelmektedir. İller tam olarak örtüşmese de Härjedalen belediyesi, Götaland'ın yanında bir ilin adını taşıyan tek belediyedir. Diğer durumlarda, il sınırları illerin kültürel önemini artıran eski taşra sınırlarıyla uyuşmamaktadır. Ek olarak, idari birimler sürekli değişirken bölge sınırları yüzyıllardır sabit kalmıştır.
Günümüzde İsveç'te toplam 25 bölge bulunmaktadır. bölgelerin herhangi idari bir işlevi bulunmamakla birlikte örneğin lehçeler ve folklor ile ilgili olarak, tarihsel miras ve kültürel tanımlama aracı olarak hizmet vermektedir.


## Liste.
Notlar: ¹ km²; ² 2011 yılı itibarıyla; ³ /km²
# Nafissa Sid Cara
Nafissa Sid Cara (19 Nisan 1910, Saint-Arnaud, Fransız Cezayiri - 3 Ocak 2002, 16. arrondissement (Paris)), Fransız siyasetçidir.


## Hayatı.
Türk kökenli Cezayirli bir ailenin çocuğu olarak Cezayir'de dünyaya gelmiştir. Öğretmenlik eğitimi görüp edebiyat öğretmenliği yapmıştır. Kadın Dayanışması adlı harekette yer almıştır. 1958 yılında Cezayir Banliyösü 2. seçim çevresinden milletvekili seçilmiş, 1959 yılında Cumhuriyetin Birimi adını alacak olan Sahra ve Cezayir Seçilmişlerinin İdari Yapısı adlı meclis grubuna dahil olmuştur. 1959-1962 yıllarında Müslüman Hukukunun Şahsi Statünün Evrimi Problemleri ve Cezayir'deki Yaşam Şartlarının Yarattığı Sosyal Sorunlardan sorumlu Devlet Sekreteri olarak Michel Debré Hükûmeti'nde görev yapmıştır. Hükûmet sonrasında da yıllarca Fransa'daki Cezayirlilerin haklarını savunmuş, sözcüleri olmuştur. Ayrıca 1975 yılına kadar Sosyal İşler Başmüfettişi olarak görev ifa etmiştir.


## Görevleri.
Meclis
  - 9 Aralık 1958 - 8 Şubat 1959: Cezayir-Banliyösü 2. seçim çevresi milletvekili
Hükûmet
  - 8 Ocak 1959 - 23 Ocak 1959: Başbakan nezdinde Devlet Sekreteri
  - 23 Ocak 1959 - 14 Nisan 1962: Başbakan nezdinde, Müslüman Hukukunun Şahsi Statünün Evrimi Problemleri ve Cezayir'deki Yaşam Şartlarının Yarattığı Sosyal Sorunlardan sorumlu Devlet Sekreteri
# Femoral sinir
Femoral sinir, insan vücudunda bulunan önemli bir sinirsel yapıdır. İngilizce ismiyle "femoral nerve" olarak da bilinir. Bu sinir, omurga bölgesindeki L2-L4 omurilik segmentlerinden köken alır ve pelvis (leğen kemiği) bölgesinden başlayarak uyluğun ön kısmına doğru uzanır.
Femoral sinir, vücudun alt kısmında motor ve duyusal fonksiyonları sağlayan bir sinirsel yapıdır. Uyluğun ön yüzündeki kaslara (örneğin, quadriceps femoris) ve cilde innerve olur. Motor fonksiyonlarıyla uyluk ön yüzündeki kasları çalıştırarak bacak hareketlerini sağlar. Duyusal fonksiyonları ise cilt üzerindeki bazı bölgelerden gelen dokunma, basınç, sıcaklık gibi duyusal bilgilerin iletimini gerçekleştirir.
Femoral sinir, kasık bölgesindeki femoral sinir boşluğundan çıkar ve uyluğun ön tarafındaki kaslar arasından geçerek aşağı doğru uzanır. Uyluğun ön yüzünde dallara ayrılarak çeşitli kasları innerve eder. Ayrıca, diz kapağının altındaki cilt bölgesinden gelen duyusal bilgileri de taşır.
Femoral sinirle ilgili sorunlar, sinirin sıkışması, yaralanması veya hastalıklar nedeniyle ortaya çıkabilir. Bu durumlar genellikle ağrı, uyuşma, güçsüzlük, hissizlik veya bacak hareketlerinde kısıtlama gibi belirtilerle kendini gösterebilir.
# Erken dönem insan göçleri
Erken dönem insan göçleri, arkaik ve modern insanların kıtalar arasındaki en eski göçleri ve yayılmalarıdır. Yaklaşık 2 milyon yıl önce başladığına inanılmaktadır. "Homo Erectus'un" Afrika dışına yaptığı erken açılımlarla başlamıştır. Bu ilk göçü, yaklaşık 500.000 yıl önce yaşayan ve modern insanın yanı sıra Denisovalılar ve Neandertallerin muhtemel atası olan "H. heidelbergensis" de dahil olmak üzere diğer arkaik insanlar izledi. Erken hominidler muhtemelen şimdi batmış olan kara köprülerini kullanmışlardı.
Afrika'da "Homo sapiens", yaklaşık 300.000 yıl önce, türleşme döneminde dağıldı. Yakın tarihli Afrika kökenli paradigma, Afrika dışındaki anatomik olarak modern insanların, yaklaşık 70.000 yıl önce Doğu Afrika'dan göç eden ve yaklaşık 50.000 yıl önce Asya'nın güney kıyıları boyunca ve Okyanusya'ya yayılan bir "Homo sapiens" popülasyonundan geldiğini ileri sürmektedir. Modern insanlar yaklaşık 40.000 yıl önce Avrupa'ya dağıldı.
Erken Avrasya "Homo sapiens" fosilleri İsrail ve Yunanistan'da sırasıyla 194.000 ve 210.000 yıllarına tarihlendi. Bu fosiller, muhtemelen yerini yerel Neandertal popülasyonlarına bırakan erken dönem "Homo sapiens'in" başarısız dağılma girişimlerini gösterir.
Göç eden modern insan popülasyonlarının daha önceki yerel popülasyonlarla iç içe geçtiği bilinmektedir, bu nedenle çağdaş insan popülasyonlarının küçük bir kısmı (%10'un altında) bölgesel arkaik insan türlerinden gelmektedir. 
Son Buzul Maksimumundan sonra, Kuzey Avrasya popülasyonları yaklaşık 20.000 yıl önce Amerika'ya göç etti. Arktik Kanada ve Grönland'a yaklaşık 4.000 yıl önce Paleo-Eskimo genişlemesiyle ulaşıldı. Son olarak, Polinezyaya, Austronezya genişlemesinin son dalgasında son 2.000 yıl içinde yerleşildi.
# Otus icterorhynchus
Otus icterorhynchus Strigidae familyasında sınıflandırılan ve Afrika'da yaşayan bir baykuş türüdür.


## Taksonomi.
"O. icterorhynchus" türünün "O. ireneae" türü ile birlikte "Otus" cinsinin soyağacında bazal konumda olduğu düşünülmektedir ancak bunu kontrol etmek için bu türe ait bir genetik örnek bulunmamaktadır. Ayrıca bazı zoolojik otoriteler bu türün iki alttürünün ayrı türler olarak değerlendirilmesi gerektiğini savunmaktadır.


## Alt türler.
İki alt türü tanınmaktadır:
 - "Otus icterorhynchus icterorhynchus": Batı Afrika
 - "Otus icterorhynchus holerythrus": Orta Afrika'nın kuzeybatısı
# İlk insanlar tarafından ateşin kontrolü
İlk insanlar tarafından ateşin kontrolü, insan evrimini sağlayan kritik bir teknolojiydi. Ateş, bir sıcaklık ve aydınlatma kaynağı, avcılardan korunma (özellikle geceleri), daha gelişmiş av araçları yaratmanın bir yolu ve yemek pişirmek için bir yöntem sağladı. Bu kültürel ilerlemeler, insanların coğrafi dağılımına, kültürel yeniliklere ve diyet ve davranış değişikliklerine ön ayak oldu. Ateş oluşturmak, insan faaliyetinin akşamın karanlık ve soğuk saatlerine kadar devam etmesine izin verdi.
Ateşin bir "Homo" üyesi tarafından kontrol edildiğine dair en eski kesin kanıt iddiaları 1,7 ile 2,0 milyon yıl önce arasında değişmektedir. Yaklaşık 1 milyon yıl önce başlayan "Homo Erectus" tarafından kontrollü ateş kullanımı olarak "odun külünün mikroskobik izlerinin" kanıtı büyük oranda bilimsel desteğe sahiptir. Bilinen en eski kontrollü yangın izlerinden bazıları, İsrail'deki Jacob Bridge'de bulundu ve yaklaşık 790.000 yıl öncesine tarihlendi. Sitede, arkeologlar ayrıca ~ 780.000 yıl önce yemek pişirmek için ateşin kontrollü kullanımına dair en eski izleri de buldular. Ancak, bazı araştırmalar pişirmenin ~1.8  milyon yıl önce başladığını öne sürmektedir.
# Davranışsal modernite
Davranışsal modernite, mevcut "Homo sapiens"'i diğer anatomik olarak modern insanlardan, homininlerden ve primatlardan ayıran bir dizi davranışsal ve bilişsel özelliktir. Bilim insanlarının çoğu, modern insan davranışının diğerlerinin yanı sıra soyut düşünme, planlama derinliği, sembolik davranış (örneğin; sanat, süsleme), müzik ve dans, büyük oyunlardan yararlanma ve bıçak teknolojisi ile karakterize edilebileceği konusunda hemfikirdir. Bu davranışların ve teknolojik yeniliklerin altında, evrimsel ve kültürel antropologlar tarafından deneysel ve etnografik olarak belgelenmiş bilişsel ve kültürel temeller yatar. Bu insan evrensel kalıpları, kümülatif kültürel adaptasyonu, sosyal normları, dili ve yakın akrabaların ötesinde kapsamlı yardım ve işbirliğini içermektedir.
Evrimsel antropoloji geleneği ve ilgili disiplinler içinde modern davranışsal özelliklerin gelişiminin, Son Buzul Dönemi ve Son Buzul Maksimumunun nüfus darboğazlarına neden olan iklim koşullarıyla birlikte dünya çapında Neandertaller, Denisovalılar ve diğer arkaik insanlarla akraba olan "Homo sapiens"'in evrimsel başarısına katkıda bulunduğu ileri sürülmüştür.
Arkeolojik kayıtlardaki farklılıklardan dolayı anatomik olarak modern insanların davranışsal olarak da modern olup olmadığı konusundaki tartışmalar devam etmektedir. Davranışsal modernitenin evrimi üzerine birçok teori vardır. Bunlar genellikle iki bölüme ayrılır: tedrici ve bilişsel yaklaşımlar. Geç Üst Paleolitik Model, modern insan davranışının yaklaşık 40.000-50.000 yıl önce, Afrika Dışına göç sırasında Afrika'da aniden bilişsel, genetik değişiklikler yoluyla ortaya çıktığını ve modern insanların Afrika'dan ve dünyanın her yerinden hareketini hızlandırdığını öne sürer. Diğer modeller, modern insan davranışının kademeli adımlarla ortaya çıkmış olabileceğine odaklanır ve bu tür davranışların arkeolojik imzaları yalnızca demografik veya geçime dayalı değişiklikler yoluyla görülmektedir. Birçok kanıt daha önce (en az yaklaşık 150.000-75.000 yıl önce ve muhtemelen daha da önce) davranışsal modernitenin kanıtlarını Afrika Orta Taş Devri'nde gösteriyor. Sally McBrearty ve Alison S. Brooks, tedriciliğin kayda değer savunucularıdır ve daha fazla değişikliği Afrika ön tarihini Orta Taş Devri'ne yerleştirerek Avrupa merkezli modellere meydan okurlar.
# Chavín kültürü
Chavín kültürü, M.Ö. 1000 civarında Peru'nun kuzey And dağlık bölgelerinde gelişmiş, günümüzde soyu tükenmiş, Kolomb öncesi bir uygarlıktır. Etkisini Peru kıyılarındaki diğer uygarlıklara da yaymıştır. Chavín halkı (kendilerine ne dedikleri bilinmiyor), Mosna ve Huachecsa nehirlerinin birleştiği Mosna Vadisi'nde bulunuyordu. Bu alan deniz seviyesinden yüksektir ve "quechua", "suni" ve "puna" yaşam bölgelerini kapsamaktadır. Kolomb öncesi Peru'nun dönemselleştirilmesinde, Chavín, dini kültün yoğunlaşması, tören merkezleriyle yakından ilişkili seramiklerin ortaya çıkışı, tarım tekniklerinin gelişmesi ve metalürji ve tekstilin gelişimi ile ilgilidir.
Chavín kültürü için en iyi bilinen arkeolojik alan, günümüz Ancash Bölgesi'nin And dağlarında bulunan Chavín de Huántar'dır. Burası Chavín kültürünün merkezi veya doğum yeri olsa da olmasa da, büyük önem taşıyordu. Bölge UNESCO Dünya Mirası Sit Alanı ilan edilmiştir.
# Satavahana Hanedanı
 - YÖNLENDİRME 
Satavahanalar, (mitolojik Puranalarda Andhralar olarak da anılır) Dekken bölgesinde bulunan eski bir Hint hanedanıydı. Modern bilim insanlarının çoğu Satavahana yönetiminin MÖ 2. yüzyılın sonlarında başladığına ve MS 3. yüzyılın başlarına kadar sürdüğüne inanırlar ancak bazıları yönetiminin başlangıcını Puranalara dayanarak MÖ 3. yüzyıla kadar geriye çekmektedir ancak bu teori arkeolojik kanıtlarla desteklenmez. Satavahana krallığı esas olarak bugünkü Andhra Pradesh, Telangana ve Maharaştra'dan oluşuyordu. Farklı zamanlarda yönetimi modern Gujarat, Madhya Pradeş ve Karnataka'nın bazı bölgelerine yayıldı. Hanedanlığın farklı zamanlarda Pratishthana (Paithan) ve Amaravati (Dharanikota) gibi olmak üzere farklı başkentleri vardı.
Hanedanlığın kökeni belirsizdir ancak Puranalara göre ilk kralları Kanva hanedanını devirmiştir. Maurya sonrası dönemde, Deccan bölgesinde barış sağladı ve yabancı işgalcilerin saldırısına direndiler. Özellikle Saka Batı Satrapları ile mücadeleleri uzun süre devam etti. Hanedan, Gautamiputra Satakarni ve halefi Vasisthiputra Pulamavi'nin yönetimi altında doruk noktasına ulaştı. Krallık, MS 3. yüzyılın başlarında daha küçük devletlere bölündü.
Satavahana'lar, hükümdarlarının resimleriyle süslenmiş Hindistan devlet madeni paralarının ilk basanlardır. Kültürel bir köprü oluşturdular ve ticarette ve fikir ve kültürün Hint-Ganj Ovası'na ve Hindistan'ın güney ucuna aktarılmasında önemli bir rol oynadılar. Hinduizmin yanı sıra Budizmi de desteklediler ve Maharaştri Prakrit edebiyatına öncülük ettiler.
# Henry Maitland Wilson
Jumbo Wilson olarak da bilinen Mareşal Henry Maitland Wilson, 1. Baron Wilson, (5 Eylül 1881 - 31 Aralık 1964), 20. yüzyılın kıdemli bir İngiliz Ordusu subayıydı. İkinci Boer Savaşı'nda ve ardından Birinci Dünya Savaşı sırasında Somme ve Passchendaele'de aktif hizmet gördü. İkinci Dünya Savaşı sırasında Mısır'da İngiliz Birliklerinde Başkomutan (GOC-in-C) olarak görev yaptı ve Aralık 1940'ta İtalyan kuvvetlerine karşı önemli bir başarı elde eden Pusula Harekâtı'nı başlattı. Şubat 1941'de Sirenayka Askeri Valisi oldu. Nisan 1941'de [Yunanistan]]'a giden bir Milletler Topluluğu sefer kuvvetine ve Mayıs 1941'de Filistin ve Trans-Ürdün'deki İngiliz Kuvvetlerine komuta etti.
Wilson, Ekim 1941'de Suriye ve Filistin'de dokuzuncu Ordu Komutanlığı, Ağustos 1942'de İran ve Irak Komutanlığı ve Şubat 1943'te Orta Doğu Komutanlığı görevlerinde bulundu. Ocak 1944'ten itibaren Akdeniz'deki Müttefik Kuvvetler Yüksek Komutanı ve Ocak 1945'ten 1947'ye kadar Washington'daki İngiliz Ortak Kurmay Başkanlığı Misyonu Başkanı olarak görev yaptı.
# Hồng Bàng hanedanı
Hồng Bàng dönemi (Vietnamca: "thời kỳ Hồng Bàng"), Hồng Bàng hanedanı olarak da adlandırılır, Vietnam tarihinde Kinh Dương Vương yönetiminin başlangıcından bu yana uzanan efsanevi, yarı efsanevi bir dönemdi. M.Ö. 2879'da Văn Lang krallığı (başlangıçta Xích Quỷ olarak adlandırılır), M.Ö. 258'de An Dương Vương tarafından devletin fethine kadar sürdüğüne inanılır.


## Kaynaklar.
  - Bayard, DT 1977. Phu Wiang çömlekçiliği ve Kuzeydoğu Tayland'ın tarihöncesi. "MQRSEA" 3:57–102.
  - Dror, Olga (2007). "Kült, Kültür ve Otorite: Vietnamca Prenses Liẽu Hạnh" .
  - Heekeren, İK minibüsü. 1972. "Endonezya Taş Devri" . Lahey: Nijhoff.
  - Hoang Xuan Chinh ve Bui Van Tien 1980. "Vietnam'daki Metal Çağında Dongson Kültür ve Kültür Merkezleri"
  - <bdi></bdi>
  - Kuzu, David. "Vietnam, Şimdi: Bir Muhabir Geri Dönüyor" . Halkla İlişkiler, 2008.
  - Lévy, S. 1943. Mlu Prei bölgesinde tarih öncesi keşifler. "PEFE" 30.
  - Mourer, R.1977. Laang Spean ve Kamboçya'nın tarih öncesi. "MQRSEA" 3:29–56.
  - Ngô Văn Thạo (2005). "2005'te bir yıl oldu" . Tarih: Ban tư tưởng – văn hóa trung ương, Trung tâm thông tin công tác tư tưởng, 2005. 495 s. : sütun hasta.  21 santimetre.
  - Tavuskuşu, BAV 1959. Malaya tarih öncesi çömlekçiliğinin kısa bir açıklaması. "AP" 3 (2): 121–156.
  - Pelley, Patricia M. "Sömürge Sonrası Vietnam: Ulusal Geçmişin Yeni Tarihleri" 2002.
  - Phan Huy Lê, Trần Quốc Vượng, Hà Văn Tấn, Lương Ninh (1991), "Lịch sử Việt Nam, cilt 1" .
  - Sieveking, G. de G. 1954. Gua Cha, Kelantan'daki kazılar, 1954 (Bölüm 1). "FMJ" I ve II:75–138.
  - Solheim 2, WG
   - 1959. Filipinler'deki Kalanay çanak çömlek kompleksi hakkında ek notlar. "AP" 3 (2): 157–166.
   - 1964. "Orta Filipinler Arkeolojisi: Başlıca Demir Çağı ve İlişkileri Üzerine Bir Araştırma" . Manila: Ulusal Bilim ve Teknoloji Enstitüsü Monografisi No. 10.
   - 1968. Batungan Cave siteleri, Masbate, Filipinler, "Sekiz Pasifik Bilim Kongresi'nde Antropoloji" : 21–62, ed. WG Solheim II. Honolulu: Asya ve Pasifik Arkeolojisi Serisi No. 2, Sosyal Bilimler Araştırma Enstitüsü, Hawaii Üniversitesi.
   - 1970a. Doğu Anakara Güneydoğu Asya ve Filipinler'de tarih öncesi arkeoloji. "AP" 13:47–58.
   - 1970b. Kuzey Tayland, Güneydoğu Asya ve dünya tarihöncesi. "AP" 13:145–162.
  - Tăng Dực Đào (1994). "Vietnam'da demokrasi mücadelesi üzerine" .
  - Tucker, Spencer C. "Oxford Vietnam Savaşı Ansiklopedisi" (ciltli baskı).
  - Vuong Quan Hoang ve Tran Tri Dung. "Vietnam Özel Girişimciliğinin Kültürel Boyutları, IUP J. Girişimcilik Geliştirme, Cilt." "VI, Sayı 3&4, 2009" .
  - Zinoman, Peter (2001). "Colonial Bastille: Vietnam'da Hapis Tarihi, 1862–1940" . Kaliforniya Üniversitesi Yayınları .ISBN  .
# Nok kültürü
Nok kültürü (veya Nok uygarlığı), adını Nijerya'nın Kaduna Eyaletindeki Ham köyü Nok'tan alan ve pişmiş toprak heykellerinin ilk kez 1928'de keşfedildiği bir topluluktur Nok halkı ve Gajiganna halkı, Nijerya'nın kuzey bölgesine gelmeden önce Orta Sahra'dan göç etmiş, inci darı ve çömlekçilikle ilgilenmiş olabilir. Nok halkı, Batı Afrika Sahel'den de bu bölgeye göç etmiş olabilir. Nok kültürü MÖ 1500'de ortaya çıkmış ve MÖ 1'e kadar varlığını sürdürmüş olabilir.
# Punt Ülkesi
Punt Ülkesi (Mısırca : ; alternatif Mısırbilimsel okumalar "Pwene" ("t") /pu:nt/), Eski Mısır ticaret kayıtlarından bilinen eski bir krallıktı. Altın, aromatik reçineler, karaağaç, abanoz, fildişi ve yaban hayvanları ihraç etmiştir. Daha sonra antik Yunanlılar tarafından bilindiği şekliyle Somali'deki Opone'ye karşılık gelmesi mümkündür. Bazı İncil alimleri onu İncil'deki Put veya Havilah diyarı olarak tanımlamıştır.
Zaman zaman Punt, "Tanrı'nın Ülkesi" anlamında "Ta netjer" ("" ) olarak anılır. Punt'un tam yeri tarihçiler tarafından tartışılmaktadır. Mısır'ın güneydoğusunda Kızıldeniz kıyı bölgesi olan çeşitli yerler olabileceği öne sürülmüştür: Somaliland, Somali, Cibuti, kuzeydoğu Etiyopya, Eritre ve kuzeydoğu Sudan gibi. Hem Afrika Boynuzu'nu hem de Güney Arabistan'ı kaplamış olması da mümkündür. Afrika Boynuzu'nun sonundaki Somali idari bölgesi Puntland, adını buradan almaktadır.
# Hatemoğlu
Hatemoğlu 1924 yılında kurulmuş Türkiye merkezli hazır giyim firması.


## Tarihçe.
Türkiye Cumhuriyet tarihinin özel sektördeki ilk hazır giyim markası olan Hatemoğlu, 1924 yılında açılan ilk mağaza açmıştır.
Hatemoğlu, günümüzde Türkiye içinde 76 mağazası, Amerika'da Saykı Markası altında 9 Mağazası, Azerbaycan, Kosova, Makedonya ülkelerindeki satış noktaları ile klasik ve spor erkek giyiminde hizmet vermektedir.
# Sudan tarihi
Sudan tarihi, 2011'de bağımsız Güney Sudan devleti haline gelen devlet de dahil olmak üzere Sudan Cumhuriyeti topraklarını ifade eder. Sudan toprakları coğrafi olarak daha geniş bir Afrika bölgesinin parçasıdır ve "Sudan bölgesi" terimiyle bilinir. Terim Arapçadan türetilmiştir ""bilād as-sūdān" veya "siyahların ülkesi" anlamına gelir. Bazen Batı ve Orta Afrika'nın Sahel kuşağına atıfta bulunularak kullanılmıştır.
Modern Sudan Cumhuriyeti 1956'da kuruldu ve sınırlarını 1899'da kurulan İngiliz-Mısır Sudan'ından devraldı. 1899'dan önceki zamanlarda "Sudan" teriminin kullanımı esas olarak Türk Sudan'ı ve Mehdist Devleti ve Kuzey'de Mısır ile güneyde modern Uganda, Kenya ve Etiyopya'ya bitişik bölgeler arasında yer alan geniş ve değişen bir bölge için geçerliydi.
Kuzey Sudan'daki Nil bölgesi boyunca yer alan Kuş Krallığı'nın erken tarihi birkaç krallık döneminde siyasi olarak müttefik olduğu eski Mısır'ın tarihi ile iç içe geçmiş durumdadır. Mısır'a yakınlığı sayesinde, Mısır'ın önemli 25. hanedanı ve altıncı yüzyılda üç Nübya krallığı Nobatia, Makuria ve Alodia Hıristiyanlaştırılmasıyla Yakın Doğu'nun daha geniş tarihine katılmıştır. Hristiyanlaşmanın bir sonucu olarak, Eski Nübye dili, kaydedilen en eski Nil-Sahra dilidir (en eski kayıtlar Kıpti alfabesinin bir uyarlamasında sekizinci yüzyıla dayanır).
İslam, Sudan Kızıldeniz kıyılarında ve bitişik bölgelerde 7. yüzyıldan itibaren zaten mevcuttu. Nil Vadisi, Hristiyan krallıklarının düşüşünün ardından 14.-15. yüzyıla kadar İslamlaşmaya uğramadı. Bu krallıkların yerini 16. yüzyılın başlarında Nil Vadisi'nin ve Doğu Çölü'nün büyük bölümlerini kontrol eden Sennar Sultanlığı alırken, Darfur krallıkları Sudan'ın batı kısmını kontrol ediyordu. Güney bölgelerde iki küçük krallık ortaya çıktı; 1490 yılında Shilluk Krallığı ve 1750 yılında Taqali. Ancak hem kuzey hem de güney bölgeler 1820'lerde Mısırlı Muhammed Ali tarafından ele geçirildi. Muhammed Ali ve haleflerinin baskıcı yönetimi, Türk-Mısır ve İngiliz yöneticilere karşı kin uyandırdı ve 1881'de Muhammed Ahmed tarafından kurulan Mehdist Devlet'in kurulmasına yol açtı.
1956'daki bağımsızlığından bu yana Sudan'da, Birinci Sudan İç Savaşı (1955–1972), İkinci Sudan İç Savaşı (1983–2005), Darfur Savaşı (2003–2010), 9 Temmuz 2011'de Güney Sudan'ın ayrılması yaşandı ve ardından başka bir iç savaş yaşandı (2013-2020).