BILGEM-AI/BILGE-Wiki-Tr-Plus huggingface dataset:
# Ballıca, Oltu
Ballıca, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Ballıca'nın eski adı Kotzahura'dır. Gürcüce bir yer adı olan Kotzahura (კოწახურა), sarıçalının (Lat. "Berberis iberica") Gürcüce adı olan "kotzahuri" (კოწახური) kelimesinden gelir ve bu bitkinin yetiştiği yeri ifade eder. Kotzahura, Türkçe kayıtlarda Kozahur veya Kozahor (قوزەخور) şeklinde geçer.
Kotzahura köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü, 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Bu yerleşim, 1574 tarihli ve "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan" adlı Osmanlı tahrir defterine göre Oltu sancağının Kuzey nahiyesine bağlıydı. Köy bu tarihte 10 haneden oluşuyordu. Bir hane Müslüman olmuş, 9 hane Hristiyan kalmıştı.
Kozahura köyü, 1835 tarihli nüfus defterinde Çıldır Eyaleti'ne bağlı Oltu sancağının köylerinden biriydi. Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi salma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği bu tarihte köyde 11 hanede 41 erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Kozahora köyünün toplam nüfusunun yaklaşık 82 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
Kozahura köyü, 1828 tarihli Osmanlıca köy listesinde Erzurum vilayetinin Oltu kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. Kozahor köyü 1940 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 392 kişiden oluşuyordu. Kotzahur veya Kozahor Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Ballıca olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Ballıca köyünün nüfusu 564 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 195 kişi okuma yazma biliyordu.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Oltu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 100 km, Oltu ilçe merkezine 20 km uzaklıktadır. Mahalle, Oltu'nun güneybatısında olup, numaralı Erzurum-Ardahan (Tortum-Oltu) devlet yoluna, 1,4 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
# Başaklı, Oltu
Başaklı, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Başaklı'nın eski adı Keğik'tir. Nitekim 1835 nüfus defteri ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Keğik (كغیك) şeklinde geçer. Ermenice tipik bir yer adı olan Keğik veya Geğik (Գեղիկ), "küçük köy, köyceğiz" anlamına gelir.
Keğik köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılara bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir.
Keğik köyü, 1574 tarihli ve "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan" adlı Osmanlı mufassal defterine göre Oltu livasının Ahçirik nahiyesinin köylerinden biriydi. Nüfusu 65 Hristiyan haneden oluşuyordu. 1595 tarihinde ise köy aynı livanın Kuzey nahiyesine bağlanmıştı.
Keğik köyü, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde Keğik (كیغیك) şeklinde kaydedilmiş olan köy, bu eyaletin Oltu livasının Kuzey nahiyesine bağlıydı. Keğik, Abdullah adında birine timar cinsinden tahsis edilmişti ve geliri Hicri 1141 (1728/1729) tarihinde 12.800 akçeden oluşuyordu.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Oltu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 9 km, Oltu ilçe merkezine 23 km uzaklıktadır. Mahalle, Oltu'nun güneybatısında olup, numaralı Erzurum-Ardahan (Tortum-Oltu) devlet yoluna, 4,1 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
# Aşağıkumlu, Oltu
Aşağıkumlu, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Aşağıkumlu ve Yukarkumlu'nun eski adı Simurdon veya Simurdoni'dir. Simurdoni (სიმურდონი), 1574 ve 1595 tarihli Osmanlı tahrir defterlerinde Simurdon (سموردون) olarak geçer.
Simurdoni köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılda, 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir. Büyük ölçüde yıkılmış olan Aşağı Simurdoni Kilisesi de bu dönemden kalmış olmalıdır.
Simurdoni köyü, 1574 tarihli ve "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan" adlı Osmanlı tahrir defterine göre Oltu livasının Kuzay nahiyesine bağlı köylerden biriydi. Aşağı Simurdoni ve Yukarı Simurdoni bu defterde tek köy olarak kaydedilmiştir. Bu tarihte köyün nüfusu, tamamı Hristiyan olan 26 haneden oluşuyordu.
Simurdoni köyü, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde Simur[don] ([سمور[دون) şeklinde geçer. Bu sırada bu yerleşim Oltu livasının Kuzey nahiyesine bağlıydı. Hicri 1119 (1707/1708) tarihinde hasılası 2.600 akçe olarak belirlenmiş olan köy, Ahmed ve Osman adlarında iki kardeşe tahsis edilmişti.
Simurdoni, Osmanlı idaresinin 1835 yılında, vergi belirleme ve askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği sırada Oltu sancağına bağlıydı. Bu tarihte de bu yerleşim Aşağı Simurdon ve Yukarı Simurdon adıyla tek köy olarak kaydedilmiştir. Köydeki 6 hanede 20 erkek tespit edilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince köyün toplam nüfusunun yaklaşık 40 kişiden oluştuğu söylenebilir.
Simurdon köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması'yla Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresince Simirdon (Симирдонъ) adıyla kaydedilmiş olan Aşağı Simurdon köyü, Oltu sancağına bağlı Oltu kazasında Kaskanlı Kürt aşiretinin 14 köyünden biriydi. 1886 tarihli nüfus sayımında köyde, 26'sı erkek ve 28'i kadın olmak üzere, 8 hanede 54 kişi yaşıyor ve bu nüfusun tamamı Kürtlerden oluşuyordu.
Aşağı Simurdon, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Simirdon-i Ulya (سمردون علیا) olarak kaydedilmiştir. Bu yerleşim Erzurum vilayetinin Oltu kazasına bağlı Kosor nahiyesinin köylerinden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında Aşağı Simirdon adıyla Oltu kazasının merkez nahiyesine bağlıydı ve nüfusu 150 kişiden oluşuyordu. Simurdon veya Simirdon Türkçe olmadığı için Aşağı Smirdon köyünün adı 1959 yılında Aşağı Kumlu olarak değiştirilmiştir. 1965 nüfus sayımına göre Aşağıkumlu köyünde 232 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde sadece 20 kişi okuma yazma biliyordu.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Oltu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 117 km, Oltu ilçe merkezine 23 km uzaklıktadır. Mahalle, Oltu'nun kuzeydoğusunda olup, numaralı Ardahan-Muş (Göle-Oltu) devlet yoluna, 1,2 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır. Mahalle Oltu Çayı yakınındadır.
# Başbağlar, Oltu
Başbağlar, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Başbağlar'ın eski adı, idari teşkilata dair 1928 tarihli Osmanlıca kaynakta Midator (میدطور) olarak geçer. 1835 tarihli nüfus sayımında "Milasor" şeklinde yazılmış olan köyün de Başbağlar'ın eski adı olduğu tahmin edilmektedir. 1935 tarihli nüfus sayımında ise, köy "Milator" adıyla kaydedilmiştir.
Midator veya Milator köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi, 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir.
Midator veya Milator köyü, 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde Çıldır Eyaleti'nin Oltu sancağına bağlıydı. Vergi salma ve askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunun tespit edildiği bu tarihte köydeki 16 hanede 45 erkek bulunuyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 90 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
Midator veya Milator köyü, 1928 tarihli Osmanlıca idari teşkilata dair kaynakta Erzurum vilayetinin Oltu kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1935 tarihli genel nüfus sayımında köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 127 kişiden oluşuyordu. Midator veya Milator Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Başbağlar olarak değiştirilmiştir. Başbağlar köyünün nüfusu 1965 yılında 125 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 24 kişi okuma yazma biliyordu.
Mahallenin eski adı 1928 yılı kayıtlarında Melatur olarak geçmektedir.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Oltu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 90 km, Oltu ilçe merkezine 30 km uzaklıktadır. Mahalle, Oltu'nun güneybatısında olup, numaralı Erzurum-Ardahan (Tortum-Oltu) devlet yolu üzerindedir.
# Çamlıbel, Oltu
Çamlıbel, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Çamlıbel mahalesinin eski adı Ardos veya Aridos'tur. Nitekim Osmanlı cebe defterinde (1694-1732) Ardos (اردوس) ve 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde ise Aridos (اریدوس) olarak geçer.
Ardos köyü, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanılar bu bölgeyi, 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir. Köydeki kilise ve kule de bu dönemden kalmış olmalıdır.
Ardos veya Aridos, 1574 tarihli Osmanlı mufassal defterine göre, Oltu livasının Güney nahiyesine bağlıydı. Nüfusu 56 haneden oluşuyordu. Bu nüfusun içinde 53 hane Hristiyan olarak kalmış, 3 hane ise Müslüman olmuştu. Bu yerleşim yeri, 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde göre de Çıldır Eyaleti'nin Oltu sancağının köylerinden biriydi. Sadece erkek nüfusunun tespit edildiği bu tarihte köyde, 1 hanede 3'ü Hristiyan olmak üzere, 34 hanede 140 erkek bulunuyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 280 kişiden oluştuğu söylenebilir.
Ardos, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde sehven "Aros" (آروس) şeklinde yazılmıştır. Bu sırada bu yerleşim yeri Erzurum vilayetinin Oltu kazasının merkez nahiyesine bağlı bir köydü. 1940 genel nüfus sayımında "Ardos" şeklinde yazılmış olan köy, aynı idari konuma sahipti ve yerleşim merkezinde 670 kişi yaşıyordu. Ardos Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Çamlıbel olarak değiştirilmiştir. 1965 nüfus sayımına göre Çamlıbel köyünde 733 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 284 kişi okuma yazma biliyordu.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Oltu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
Ardos Kilisesi, yerleşim merkezinin doğu kıyısında bir yamaçta yer alır. Tek nefli kiliseden geriye yıkıntılar kalmıştır. Kilisenin kaba yontulmuş taşlarla kireç harcı kullanılarak inşa edildiği bu kalıntılardan anlaşılmaktadır. Yerleşim merkezinin 2 kilometre kuzeyinde bulunan kule ise, 2014 yılında hidroelektrik santralı inşası sırasında tamamen yıkılmıştır.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 95 km, Oltu ilçe merkezine 25 km uzaklıktadır. Mahalle, Oltu'nun güneybatısında olup, numaralı Erzurum—Ardahan (Tortum-Oltu) devlet yoluna, 1,9 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
# Çanakpınar, Oltu
Çanakpınar, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Çanakpınar'ın eski adı Kalakiskari'dir. Kalakiskari (ქალაქისკარი), Gürcücede "şehir kapısı" anlamına gelir. Bu yer adı 1595 tarihli Osmanlı mufassal defteri ile Osmanlı cebe defterinde (1694-1732) "Kalakiskar" (كلكسكر) şeklinde geçer. Köyün adı 1886 tarihli Rus nüfus sayımında ise, Kelger (Кельгеръ) olarak kaydedilmiştir. Bu yer adı sonradan Kilgir veya Kilğir'e dönüşmüştür.
Kalakiskari veya Kelger köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi, 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir.
Kalakiskari veya Kelger köyü, 1574 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Oltu livasının Anzavi nahiyesine bağlıydı. Bu sırada nüfusu 39 Hristiyan haneden oluşuyordu. Söz konusu yayında köyün adının Osmanlıca yazılışı "Kilgir" şeklinde okunmuştur. Osmanlı idaresinin 1595 tarihli mufassal defterine sonradan düşülen kayıtlarda "Kelgeri" (كلكیر) ve "Kalakiskari" (كلكسكر) şeklinde okunmuş iki köy geçer. Bu sırada kaydedilmiş olan bu yerleşim yerleri Oltu livasının Anzavi nahiyesine bağlıydı. Bu yerleşim merkezi Çıldır Eyaleti’nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde ise, "Kalakiskar" (كلكسكر) olarak geçer. Bu tarihte köy aynı idari konuma sahipti ve köyün hasılası Hicri 1139 (1726/1727) tarihinde 10.500 akçe idi.
Kalakiskari veya Kelger köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca, savaş tazminatının bir parçası olarak Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 nüfus tespitinde Kelger (Кельгеръ) şeklinde kaydettiği köy, Oltu sancağının Oltu kazasına ("uçastok") bağlı Erük-Anzav nahiyesinin yedi köyünden biriydi. Nüfusu, 73'ü erkek ve 60'ı kadın olmak üzere, 22 hanede yaşayan 133 kişiden oluşuyordu. Köy halkının tamamı Türk olarak kaydedilmiştir.
Kelger köyü, 1935 genel nüfus sayımında "Kelgir", 1940 gelen nüfus sayımında ise "Kılgir" şeklinde kaydedilmiştir. Bu tarihlerde Erzurum vilayetinin Oltu kazasının merkez nahiyesine bağlı olan köyün 1940 yılındaki nüfusu 390 kişiden oluşuyordu. Kelger veya Kilgir Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Çanakpınar olarak değiştirilmiştir. 1965 nüfus sayımına göre Çanakpınar köyünde 557 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 116 kişi okuma yazma biliyordu.
Mahallenin eski adı 1889 yılı kayıtlarında Kelger, 1914 yılı kayıtlarında ise Kilgîr ya da Kelgir olarak geçmektedir.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Oltu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 150 km, Oltu ilçe merkezine 30 km uzaklıktadır. Mahalle, Oltu'nun kuzeybatısında olup, numaralı Ardahan-Muş (Göle-Oltu) devlet yoluna, Derebaşı ve Gökçedere mahalleleri üzerinden 27,5 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
# Çatak, Oltu
Çatak, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Çatak bu yerleşimin bilinen en eski adıdır. Nitekim Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan cebe defteri ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Çatak (چتاق) olarak geçer.
Çatak köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyün sınırları içinde bulunan megalit yapı kalıntısı da buranın çok eski bir yerleşim alanı olduğunu göstermektedir.
Çatak köyü, Çıldır Eyaleti’nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde Oltu livasının Bardız nahiyesine bağlıydı. Hicri 1113 (1701/1702) tarihinde 5.999 akçe karşılığında Ali adında birine tahsis edilmişti.
Çatak köyü, Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla sadece erkekleri kaydettiği 1835 yılındaki nüfus tespiti sırasında da Oltu sancağının köylerinden biriydi. Köyde 13 hanede 33 erkek tespit edilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 66 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
Çatak köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Erzurum vilayetinin Oltu kazasının Pitkir nahiyesine bağlı köylerden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 274 kişiden oluşuyordu. 1965 genel nüfus sayımında Çatak köyünün nüfusu 465 kişiye ulaşmıştı ve bu nüfus içinde 101 kişi okuma yazma biliyordu.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Oltu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 154 km, Oltu ilçe merkezine 34 km uzaklıktadır. Mahalle, Oltu'nun güneydoğusunda olup, bir köy yoluyla, Süleymenlı, Nüğürcük, Çayüstü ve Obayayla mahalleleri üzerinden, ilçe merkezine bağlıdır.
# Çatalsöğüt, Oltu
Çatalsöğüt, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Yerleşimin eski adı Sorik'tir. Bu adın Ermenice "Derecik" anlamına gelen "Tsorig"'den ya da Anadolu'da yerel halk tarafından bölgedeki kaya tuzu nedeniyle tuzlu yüzey sularının buharlaşmasıyla oluşan tuz birikintileri için kullanılan "Şorik" kelimesinden geldiği düşünülmektedir. Cumhuriyetin ilk yıllarında Erzurum ili Oltu ilçesinin Pitkir (Ayyıldız) nahiyesine bağlıydı. 1954 yılında Narman ilçe olunca yeni kurulan bu ilçeye bağlansa da 1957 yılında yeniden Oltu ilçesine bağlandı.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Oltu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 93 km, Oltu ilçe merkezine 27 km uzaklıktadır. Mahalle, Oltu'nun güneyinde olup, numaralı Ardahan-Muş (Oltu-Narman) devlet yoluna, 5 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
# Çengelli, Oltu
Çengelli, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Çengelli'nin eski adı Ardos veya Havdos'tur. Nitekim 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Ardos (اردوس) olarak geçer. 1835 tarihli Osmanlı nüfus defteri ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde ise, Havdos (هاودوس) şeklinde yazılmıştır.
Ardos veya Havdos köyünün bulunduğu Tao, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biriydi. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köydeki eski kale, buranın eski bir yerleşim olduğunu göstermesi açısından önemlidir.
Ardos veya Havdos, 1595 tarihli ve "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan" adlı Osmanlı mufassal defterine göre, Oltu livasının Bardız nahiyesine bağlı bir köydü. Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla 1835 yılında sadece erkek nüfusunu tespit ettiği sırada Oltu sancağına bağlıydı ve bu tarihte köyü oluşturan 30 hanede 76 erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Havdos köyünün nüfusunun yaklaşık 152 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
Ardos veya Havdos, 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında Berlin Antlaşması'yla Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin Avdost (Авдостъ) adıyla kaydettiği köy Oltu sancağının Oltu kazasına bağlıydı. 1886 tarihli tespite göre köyde, 80'i erkek ve 72'si kadın olmak üzere, 36 hanede 152 kişi yaşıyordu. Nüfusun tamamı Türklerden oluşuyordu. Avdos aynı zamanda Otu kazasına bağlı nahiyelerden biriydi. Avdos nahiyesi ("Авдостскій маркязъ") 13 köyü kapsıyor ve nüfusu, 798'i Türk, 688'i Ermeni ve 304'ü Rum olmak üzere 1.790 kişiden oluşuyordu. Ancak Avdos nahiyesinin idari merkezi Avdos köyü değil, Narman Tecerek köyüydü. Avdos köyünün nüfusu 1896 yılında 239 kişiye, 1906 yılında da 274 kişiye yükselmiştir.
Avdos köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Havdos (هاودوس) adıyla Erzurum vilayetinde Oltu kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. Köy 1940 genel nüfus sayımında da aynı idari komuna sahipti ve nüfusu 398 kişiden oluşuyordu. Havdos veya Avdos Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Çengelli olarak değiştirilmiştir. Çengelli köyünün nüfusu 1965 yılında 566 kişide oluşuyordu ve bu nüfus içinde 232 kişi okuma yazma biliyordu.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Oltu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 130 km, Oltu ilçe merkezine 10 km uzaklıktadır. Mahalle, Oltu'nun kuzeydoğusunda olup, numaralı Ardahan-Muş (Göle-Oltu) devlet yoluna, 4,5 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
# Dağdibi, Oltu
Dağdibi, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Dağdibi köyünün eski adı Avçala'dır. Gürcüce bir yer adı olan Avçala (ავჭალა), "avi" (ავი) ve "çala" (ჭალა) kelimelerinden oluşur. Gürcü coğrafyasında yaygın bir yer adı olan Avçala, Türkçeye Havcala (هاوجلا) şeklinde girmiştir.
Avçala köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyün sınırları içindeki Avçala Kalesi bu dönemden kalmış olmalıdır.
Avçala köyü, uzun süre Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonra, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin Avçala (Авчала) olarak kaydettiği yerleşim, 1886 nüfus tespiti sırasında, Oltu sancağının Oltu kazasına bağlı Kaskanlı Kürt aşiretine bağlı köylerden biriydi. Köyün nüfusu, 52'si erkek ve 61'i kadın olmak üzere, 17 hanede yaşayan 113 kişiden oluşuyordu. Bu nüfusun tamamı Kürt olarak kaydedilmiştir. Rus idaresi sırasında nüfusu artmış olan köyde, 1896'da 134 kişi, 1906'da da 131 kişi tespit edilmiştir.
Gürcü tarihçi ve arkeolog Ekvtime Takaişvili 1907 yılında Oltu bölgeside araştırma gezisi yapmış, Bana Deresi'nin Oltu Çayı'na katıldığı noktada Avçala köyünün ve burada tuz üretimi yapılan bir tuzlanın bulunduğunu yazmıştır. Oltu Çayı'nın iki yakasında birer kale bulunduğunu belirtmiştir. Takaişvili'nin sözünü ettiği kaleler Parnaki Kalesi ile Avçala Kalesi'dir.
Alçala köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Havcala (هاوجلا) adıyla Erzurum vilayetinde Oltu kazasına bağlı Kosor nahiyesinin köylerinden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında "Havcalı" şeklinde yazılmış olan köy, Oltu kazasının Kömürlü nahiyesine bağlıydı ve 118 kişi yaşıyordu. Avçala veya Havcala Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Dağdibi olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Dağdibi köyünün nüfusu 242 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 23 kişi okuma yazma biliyordu.
Dağdibi köyündeki başlıca tarihsel yapı Avçala Kalesi'dir.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Oltu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 132 km, Oltu ilçe merkezine 18 km uzaklıktadır. Mahalle, Oltu'nun kuzeydoğusunda olup, numaralı Göle-Oltu ve numaralı Olur-Oltu devlet yollarının kavşağındadır.
# Damarlıtaş, Oltu
Damarlıtaş, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Damarlıtaş köyünün eski adı Türkçe kaynaklarda Konpur veya Kompur olarak geçer. Bugün Narman ilçesine bağlı Güllüdağ köyünün eski adı da Kompur'dur. Nitekim 1835 tarihli nüfus defterinde Konpur olarak yazılmıştır. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde ise Kombor (قومبور) adıyla kaydedilmiştir.
Konpur veya Kompur, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcü yönetiminden ele geçirmiştir. Köydeki megalit yapı kalıntısı ile caminin yakınında var olduğu bilinen ve günümüzde ortadan kalkmış olan kilise, buranın eski bir yerleşim olduğunu göstermektedir.
Kompur, Osmanlı idaresinin askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 yılında Çıldır Eyaleti'nin Mamirvan sancağında yer alıyordu. Bu tarihte köyde 24 hanede 64 erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 128 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
Konpur, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Kombor" adıyla Erzurum vilayetinin Oltu kazasına bağlı Pitkir nahiyesinin köylerinden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında "Kompur" olarak kaydedilmiş olan köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 297 kişiden oluşuyordu. Konpur veya KompurTürkçe olmadığı işin köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Damarlıtaş olarak değiştirilmiştir. Damarlıtaş köyünde 1965 yılında 443 kişi yaşıyordu ve bu nüfus içinde 108 kişi okuma yazma biliyordu.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Oltu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 100 km, Oltu ilçe merkezine 20 km uzaklıktadır. Mahalle, Oltu'nun güneyinde olup, numaralı Ardahan-Muş (Oltu-Narman) devlet yoluna, 6,6 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
# Demirtaş, Oltu
Demirtaş, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Demirtaş'ın eski adı Hanagi'dir. Bu yerleşim merkezinin adı, 1574 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Hanaga (ხანაგი), 1835 tarihli Osmanlı nüfus defteri ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Hanaga (خنكە) olarak geçer.
Hanagi köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi, 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir.
Hanagi köyü, 1574 tarihli Osmanlı mufassal defterindeki kayda göre, Oltu livasının Kuzey nahiyesine bağlıydı. Nüfusu, tamamı Hristiyan olan 11 haneden oluşuyordu. Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan cebe defterinde Hanak (خناق) şeklinde geçen köy, Hicri 1130 (1717/1718) tarihinde Mamirvan livasının Aha nahiyesine bağlıydı ve hasılası 2.000 akçe idi. 1835 tarihli nüfus tepitinde köyde sadece 6 hane bulunuyordu. Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi salma amacıyla yaptığı bu nüfus tespitinde köyde 30 erkek kaydedilmiştir. Köyün toplam nüfusunun ise, bunun iki katı olduğu söylenebilir.
Hanagi köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Hanaga (خنكە) adıyla Erzurum vilayetinin Oltu kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "Hanege" biçiminde yazılmış olan köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 48 kişiden oluşuyordu. Hanagi veya Hanege Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Demirtaş olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Demirtaş köyünün nüfusu 81 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 20 kişi okuma yazma biliyordu.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Oltu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 74 km, Oltu ilçe merkezine 36 km uzaklıktadır. Mahalle, Oltu'nun güneybatısında olup, numaralı Erzurum-Ardahan (Tortum-Oltu) devlet yoluna, 6,9 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır. Sivrideresi olarak adlandırılan bölgede en yüksekte kalan Mahalle iklim olarak zorludur.
# Dokuzdeğirmen, Oltu
Dokuzdeğirmen, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Dokuzdeğirmen'in eski adı Çaniki (ჭანიკი) veya Canik'tir. Bu yerleşim merkezi 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Canik (جانیك) olarak geçer.
Çaniki veya Canik köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi, 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir.
Çaniki veya Canik köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Erzurum vilayetinin Oltu kazasının Pitkir nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "Canik" biçiminde yazılmış olan köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 103 kişiden oluşuyordu. Çaniki veya Canik Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Dokuzdeğirmen şeklinde değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Dokuzdeğirmen köyünün nüfusu 148 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde sadece 9 kişi okuma yazma biliyordu.
Mahallenin eski adı 1928 yılı kayıtlarında  Canik olarak geçmektedir. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Oltu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 144 km, Oltu ilçe merkezine 24 km uzaklıktadır. Mahalle, Oltu'nun güneydoğusunda olup, bir köy yoluyla, Çayüstü ve Obayayla mahalleleri üzerinden, ilçe merkezine bağlıdır.
# Duralar, Oltu
Duralar, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Duralar mahallesinin eski adı Sudkansi'dir. Sudkansi (სუდქანსი), Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde Sudkas (سودكاس) olarak geçer.
Sudkansi veya Sudkas köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılda, 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir.
Sudkansi veya Sudkas köyü, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterine göre Mamirvan livasının Mamirvan nahiyesine bağlıydı. Hicri 1117 (1705/1706) tarihinde hasılası 8.000 akçe olarak belirlenmiş ve köy, İbrahim ile Osman adlarında iki kardeşe tahsis edilmişti.
Sudkansi veya Sudkas köyü, 1835 tarihi Osmanlı nüfus defterinde de aynı idari konuma sahipti. Askere alma ve vergi belirleme amacıyla sadece erkek nüfusunun tespit edildiği bu tarihte köydeki 4 hanede 20 erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince köyün toplam nüfusunun yaklaşık 40 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
Sudkansi veya Sudkas köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde de Sudkas (سودكاس) olarak geçer. Bu sırada bu yerleşim Erzurum vilayetinin Oltu kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "Sütkâns" şeklinde yazılmış olan köy, aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 96 kişiden oluşuyordu. Sudkansi veya Sudkas Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Duralar olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Alatarla köyünün nüfusu 263 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 91 kişi okuma yazma biliyordu.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Oltu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 100 km, Oltu ilçe merkezine 20 km uzaklıktadır. Mahalle, Oltu'nun güneybatısında olup, numaralı Ardahan-Muş (Oltu-Narman) devlet yoluna, 8,5 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
# Erdoğmuş, Gediz
Erdoğmuş, Kütahya ilinin Gediz ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köy, 1928'den beri aynı adı taşımaktadır. 31 Aralık 1991 tarihinde belediye statüsü alarak beldeye çevrilen kasabanın belediye statüsü, nüfusunun 2000 kişinin altına düşmesi üzerine 2013 yılında sona erdi.


## Coğrafya.
Köy, Gediz ilçe merkezine 5 km, Kütahya il merkezine 100 km uzaklıktadır.
# Esenyamaç, Oltu
Esenyamaç, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Esenyamaç'ın eski adı Kotik veya Kotiki'dir. 1835 tarihli nüfus defterinde "Huvak Kotik" (خواق كوتك) olarak geçer. Huvak vadisinde yer aldığı için bu isimle kaydedilmiştir. Alatarla köyünün de eski adı olan Huvak, Hevah ve Huvahi olarak da bilinir. İnci köyüne de komşu olan Esenyamaç'ın eski adı daha sonra "İnci Kotik" şeklinde kaydedilmişti. Nitekim 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, hatalı yazılmış olmakla birlikte, "İnci Kotiki" (انجی كوتكی) şeklinde geçer.
Kotik veya Kotiki köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ın sınırları içinde yer alan Tao bölgesinde bulunmaktadır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi, 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir.
Kotik veya Kotiki köyü, 1835 tarihli nüfus defterine göre, Çıldır Eyaleti'nin Oltu sancağına bağlıydı. Askere alma ve vergi salma amacıyla sadece erkek nüfusunun tespit edildiği bu sayımda köydeki 28 hanede 79 Müslüman erkek, 23 hanede 45 Gayrimüslim ("Ermeni") erkek tespit edilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 248 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
Kotik veya Kotiki köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesine göre Erzurum vilayetine bağlı Oltu kazasının merkez nahiyesinin köylerinden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında "İncikotik" şeklinde yazılmış olan köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 226 kişiden oluşuyordu. Kotik veya Kotiki Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Esenyamaç olarak değiştirilmiştir. 1965 nüfus sayımına göre Esenyamaç köyünde 399 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 98 kişi okuma yazma biliyordu.
Mahallenin eski adı 1914 yılı kayıtlarında Kotik, 1946 yılı kayıtlarında ise İncikotik olarak geçmektedir.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Oltu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 150 km, Oltu ilçe merkezine 30 km uzaklıktadır. Mahalle, Oltu'nun kuzeybatısında olup, numaralı Erzurum-Ardahan (Tortum-Oltu) devlet yoluna, İnciköy ve İğdeli köyleri üzerinden 22,4 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.|
# Gökçedere, Oltu
Gökçedere, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Gökçedere'nin eski adı Şehsor'dur. Ermenice bir yer adı olan Şehsor (Սեխձոր), "şeh" (Սեխ) ve "sor" (ձոր) kelimelerinden oluşur ve "kavun deresi" anlamına gelir. Bu yerleşim merkezi 1835 nüfus defterinde Şıhsor (شیخصور) olarak geçer. Ancak 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Sıhsor (سیخصور) şeklinde yazılmıştır.
Şehsor veya Şıhsor köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi, 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir.
Şehsor veya Şıhsor köyü, 1574 tarihli Osmanlı mufassal defterindeki kayda göre, Oltu livasının Güney nahiyesine bağlıydı. Nüfusu 40 haneden oluşuyordu. Bu nüfus içindeki bir hane Müslüman olmuştu. 1835 Osmanlı Müslim nüfus defterindeki kayda göre de Çıldır Eyaleti'nin Oltu sancağına bağlıydı. Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği bu tarihte köyde 26 hanede 73 erkek kaydedilmiştir. Köyün toplam nüfusunun ise, erkek sayısının iki katı olduğu söylenebilir.
Şehsor veya Şıhsor köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca savaş tazminatının bir parçası olarak Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 tarihli nüfus sayımında Sadzor veya Sehdzor (Садзоръ veya Сехдзоръ) şeklinde kaydedilmiş olan köy, Oltu sancağının Oltu kazasına ("uçastok") bağlı Sehçek nahiyesinin altı köyünden biriydi. Köydeki 37 hanede, 86'sı erkek ve 87'si kadın olmak üzere, 173 kişi yaşıyordu. Köy halkı Türk olarak kaydedilmişti.
Şehsor veya Şıhsor köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Sıhsor (سیخصور) olarak geçer. Bu sırada köy, Erzurum vilayetinin Oltu kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "Sihsor" biçiminde yazılmış olan köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 498 kişiden oluşuyordu. Şıhsor veya Sihsor Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Gökçedere şeklinde değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Gökçedere köyünün nüfusu 789 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 228 kişi okuma yazma biliyordu. 
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Oltu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 135 km, Oltu ilçe merkezine 15 km uzaklıktadır. Mahalle, Oltu'nun kuzeyinde olup, numaralı Ardahan-Muş (Göle-Oltu) devlet yoluna, 6 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
# Günlüce, Oltu
Günlüce, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Günlüce'nin eski adı Ezinsor veya İzinsor'dur. Nitekim 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde Ezinsor (ازنصور) ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde İzinsor (ایزنصور) olarak geçer.
Ezinsor veya İzinsor köyü (ეზინსორი), Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Osmanlılar bu bölgeyi 1549 Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir. Yıkık hâldeki Ezinsori Kilisesi bu dönemden kalmış olmalıdır.
Ezinsor veya İzinsor köyü, 1574 tarihli Osmanlı mufassal defterindeki kayda göre, Gürcistan Vilayeti içinde, Oltu livasının Güney nahiyesine bağlıydı. Nüfusu, tamamı Hristiyan olan 25 haneden oluşuyordu. 1835 Osmanlı Müslim nüfus defterindeki kayda göre ise, Çıldır Eyaleti'nin Oltu sancağına bağlı Sihçek köyünün mahallesiydi. Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği bu tarihte köyde 8 hanede 19 erkek kaydedilmiştir. Köyün toplam nüfusunun ise, erkek sayısının iki katı olduğu söylenebilir.
Ezinsor veya İzinsor köyü, 1877-1878 savaşının ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca, savaş tazminatının bir parçası olarak, Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 nüfus sayımında Eznasor (Эзнасор) adıyla kaydettiği yerleşim merkezi, Oltu sancağının Oltu kazasına ("uçastok") bağlı Sehçek nahiyesinin altı köyünden biriydi. Nüfusu, 41'i kadın ve 35'i erkek olmak üzere, 11 hanede yaşayan 76 kişiden oluşuyordu. Bu nüfus içinde 28 kişi Kürt, 48 kişi Türk olarak yazılmıştır.
Ezinsor veya İzinsor köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Erzurum vilayetinin Oltu kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında bu yerleşim merkezi aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 228 kişiden oluşuyordu. Ezinsor veya İzinsor Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Günlüce şeklinde değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Günlüce köyünün nüfusu 346 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde sadece 4 kişi okuma yazma biliyordu.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Oltu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 140 km, Oltu ilçe merkezine 20 km uzaklıktadır. Mahalle, Oltu'nun kuzeydoğusunda olup, numaralı Ardahan-Muş (Göle-Oltu) devlet yoluna, 5,3 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
# Güryaprak, Oltu
Güryaprak, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Güryaprak'ın eski adı Parakesi'dir. Gürcüce kaynaklarda Parakesi (ფარაქესი) şeklinde yazılmış olan bu yer adı, 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Parakes veya Perakes (پراكس) olarak geçer. Bu yer adı daha sonra Pirekis'e dönüşmüştür.
Parakesi, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alıyordu. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılda, 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir.
Parakesi köyü, 1574 tarihli Osmanlı mufassal defterine göre Oltu livasının Anzavi nahiyesine bağlıydı. Perakis veya Perakisi (ფერაქისი) şeklinde okunmuş olan köyün nüfusu 83 haneden oluşuyordu. Bu nüfus içinde 4 hane Müslüman olmuş, 79 hane Hristiyan olarak kalmıştı. 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterine göre ise köy Oltu livasının Arasdisi nahiyesine bağlıydı. Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde de Parakes (پراكس) şeklinde geçen köy, Hicri 1117 (1705/1706) tarihinde aynı livanın Anzavi nahiyesinin köylerinden biriydi ve hasılası 8.500 akçe olarak belirlenmişti. Hicri 1134 (1721/1722) tarihinde aynı idarî konuma sahip olmakla bilikte, hasılası 2.000 akçeye düşmüştü.
Parakesi, Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi tahsil etme amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 yılında, Oltu sancağının köylerinden biriydi. Köyde 40 hanede 101 erkek kaydedilmişti. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 202 kişiden oluştuğu söylenebilir.
Parakesi köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması'yla Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Bu yerleşim, 1886 tarihli nüfus tespitinde Rus idaresince Hosor köyüyle birlikte Parakez-Hosor (Паракезъ-Хосоръ) adıyla kaydedilmiştir. Parakez-Hosor, Oltu sancağında Tausker kazasına bağlı Tausker nahiyesinin 21 köyünden biriydi ve nüfusu, 58'i erkek ve 58'i kadın olmak üzere, 30 hanede yaşayan ve tamamı Türk olarak yazılan 116 kişiden oluşuyordu.
Parakesi, 1940 gelen nüfus sayımında "Pirekis" adıyla Erzurum vilayetinin Oltu kazasının merkez nahiyesine bağlı bir köydü ve nüfusu 201 kişiden oluşuyordu. Parakesi veya Pirekis Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Güryaprak olarak değiştirilmiştir. Güryaprak köyünün nüfusu 1965 yılında 410 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde sadece 10 kişi okuma yazma biliyordu.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Oltu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 150 km, Oltu ilçe merkezine 30 km uzaklıktadır. Mahalle, Oltu'nun kuzeybatısında olup, numaralı Ardahan-Muş (Göle-Oltu) devlet yoluna, Gökçedere Mahallesi üzerinden 23,2 km'lik, numaralı Artvin- Kars (Yusufeli-Olur) devlet yoluna 6,3 km'lik köy yollarıyla bağlıdır.
# İğdeli, Oltu
İğdeli, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Eski adı bilinmeyen İğdeli, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde İgdeli (ایكدەلی) şeklinde geçer. Gürcüce bir araştırmada ise, bu yerleşim merkezinin adı "İdeli" (იდელი) şeklinde yazılmıştır. Şenkaya ilçesinde bir başka köy de İğdeli adını taşmaktadır.
İğdeli veya İdeli, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanılar bu bölgeyi, 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyün eski Hristiyan nüfusunun ibadet yeri olan İğdeli Kilisesi ile İğdeli Kalesi de bu dönemden kalmış olmalıdır.
İğdeli köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Erzurum vilayetinin Oltu kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. Kaledibi, 1940 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 303 kişiden oluşuyordu. 1965 yılında köyün nüfusu 233 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde sadece 3 kişi okuma yazma biliyordu.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum’da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Oltu Belediyesi’nin bir mahallesi olmuştur.
İğdeli mahallesinin bugünkü sınırları içinde eski bir kale ile eski iki kilise bulunmaktadır. İğdeli Kalesi ve onun kilisesi, yerleşim merkezinin 1 kilometre kuzeyindedir. İğdeli Kilisesi ise, yerleşim merkezinin hemen yanında yer alır ve günümüzde samanlık olarak kullanışmaktadır.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 105 km, Oltu ilçe merkezine 15 km uzaklıktadır. Mahalle, Oltu'nun batısında olup, numaralı Erzurum-Ardahan (Tortum-Oltu) devlet yoluna, 3,7 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
# İnanmış, Oltu
İnanmış, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
İnanmış mahallesinin eski adı Sviri'dir. Sviri (სვირი), Gürcü coğrafyasında rastlanan bir yer adıdır. Bu yer adı 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinin listesinde Sivri (سیوری) biçiminde yazılmıştır.
Sviri köyü, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir. İçinde bir kilisenin bulunduğu kale de bu dönemden kalmıştır.
Sviri köyü, 1574 tarihli Osmanlı mufassal defterindeki kayda göre, Ardahan-i Büzürg livasının Penek nahiyesine bağlıydı. Nüfusu, tamamı Hristiyan olan 8 haneden oluşuyordu. 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde Sviri köyü "Sivri Kotik" (listede Sivri) olarak geçer. Bu yerleşim merkezi 5 haneden oluşuyordu. Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği bu tarihte köyde 10 erkek yazılmıştır. Köyün toplam nüfusunun erkek sayısının yaklaşık iki katı olduğu söylenebilir.
Sviri veya Sivri Kotik köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesindeki kayda göre, Erzurum vilayetinin Oltu kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. Oltu kazasında İnci Kotik köyünden ayırt etmek için "İslam Kotik" şeklinde kaydedilmiştir. Ancak her iki köyün de adındaki "Kotik" kelimesi "Koşk" şeklinde yazılmıştır 1940 genel nüfus sayımında "İslâmkotik" olarak geçen bu yerleşim merkezi aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 235 kişiden oluşuyordu. İslamkotik'teki "Kotik" kelimesi Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında İnanmış şeklinde değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında İnanmış köyünün nüfusu 364 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 47 kişi okuma yazma biliyordu.
Mahallenin eski adı 1928 yılı kayıtlarında İslam Kotik olarak geçmektedir.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Oltu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
Sviri Kalesi veya Kotiki Kalesi, İnanmış mahallesinin merkezinin 1,3 km doğusunda bir kaya üzerinde kaba yontulmuş taşlarla kireç harcı kullanılarak inşa edilmiştir. Orta büyüklükte bir kale olan Kotik Kalesi, üç etaba yayılmıştır. Üst kısımda kule, alt kısımda küçük bir kilise kalıntıları bulunmaktadır. Günümüze kalan duvarların yüksekliği 3 metreyi bulur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 80 km, Oltu ilçe merkezine 28 km uzaklıktadır. Mahalle, Oltu'nun güneybatısında olup, numaralı Erzurum—Ardahan (Tortum-Oltu) devlet yoluna, 2 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
# İriağaç, Oltu
İriağaç, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
İriağaç mahallesinin eski adı Parnaki'dir. Parnaki (ფარნაკი), Gürcüceden Türkçeye Pernek şeklinde girmiştir.
Parnaki köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele içirmiştir. Parnaki Kalesi ve Parnaki Kilisesi bu dönemden günümüze kalmıştır.
Parnaki, 1574 tarihli ve "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan" adlı Osmanlı tahrir defterinde "Parnak-i Süfla" (Aşağı Parnak) ve "Parnak-i Ulya" (Yukarı Parnak) adıyla iki isim altında kaydedilmiştir. Bu tarihte Oltu livasının Kuzay nahiyesine bağlıolan köyün nüfusu 19 Hristiyan haneden oluşuyordu. 1835 Osmanlı Müslim nüfus defterine göre ise, Çıldır Eyaleti'nin Penek sancağına bağlıydı. Osmanlı idaresinin sadece erkek nüfusunu tespit ettiği bu tarihte Pernek köyünde 18 hanede 59 erkek tespit edilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 118 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
Parnaki köyü, uzun süre Osmanlı idaresinde kaldıktan sonra, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca Osmanlı Devleti arafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin Pernyak (Пернякъ) şeklinde kaydettiği köy, Oltu sancağının Oltu kazasına bağlı Sehçek nahiyesinin altı köyünden biriydi. Parnaki'nin nüfusu, 34'ü erkek ve 30'u kadın olmak üzere, 36 hanede yaşayan 64 kişiden oluşuyordu. Halkın tamamı Türk olarak kaydedilmiştir. Rus idaresi sırasında nüfusu artmış olan köyde 1896'da 82 kişi, 1906'da da 100 kişi tespit edilmiştir.
Parnaki köyü, 1940 genel nüfus sayımında Erzurum vilayetinin Oltu kazasına bağlı Kömürlü nahiyesinin köylerinden biriydi ve nüfusu 98 kişiden oluşuyordu. Parnaki veya Pernek Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla İriağaç olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında İriağaç köyünün nüfusu 228 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 24 kişi okuma yazma biliyordu.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Oltu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
İriağaç köyündeki başlıca tarihsel yapılar Parnaki Kalesi ve Parnaki Kilisesi'dir.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 145 km, Oltu ilçe merkezine 25 km uzaklıktadır. Mahalle, Oltu'nun kuzeydoğusunda olup, numaralı Olur-Oltu devlet yolunun kenarındadır.
# Kaleboğazı, Oltu
Kaleboğazı, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Kaleboğazı'nın adı 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde "Kala Boğazı" (قلعە بوغازی) olarak geçer. Bu yer adının Gürcücede aynı anlamdaki "Tsihis Keli"den ( ციხის ყელი) çevrilmiş olabileceği tahmin edilmektedir. Nitekim köyde o dönemden kalma yıkık bir kale bulunmaktadır.
Kala Boğazı köyü, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir.
Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi salma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 yılında Kala Boğazı köyü, Çıldır Eyaleti'nin Oltu sancağına bağlıydı. Bu sırada köyde 10 hane bulunuyordu ve 27 erkek tespit edilmişti. Köyün toplam nüfusunun ise, erkek sayısının yaklaşık iki katı olduğu söylenebilir.
Kaleboğazı köyü, 1928 tarihli Osmanlıca mülki teşkilatında da "Kala Boğazı" (قلعە بوغازی) olarak geçer. Bu sırada köy, Erzurum vilayetinin Oltu kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "Kale bağazı" olarak kaydedilmiş olan köy, aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 460 kişiden oluşuyordu. 1965 genel nüfus sayımında Kaleboğazı köyünde 530 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 131 kişi okuma yazma biliyordu.
Mahallenin eski adı 1913 yılı kayıtlarında da bugünkü adını taşımaktadır.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Oltu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
Kaleboğazı Kalesi, bir kayalık tepe üzerinde, kaba yontulmuş taşlar ve kireç harcıyla inşa edilmiştir. Kalenin duvarları yer yer temel seviyesine kadar yıkılmıştır.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 110 km, Oltu ilçe merkezine 10 km uzaklıktadır. Mahalle, Oltu'nun güneybatısında olup, numaralı Erzurum—Ardahan (Tortum-Oltu) devlet yoluna, 1,3 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.