BILGEM-AI/BILGE-Wiki-Tr-Plus huggingface dataset:
# Gana-Togo Dağ dilleri
Gana-Togo Dağ Dilleri (eskiden Togorestsprachen ("Togo Kalıntı Dilleri") ve Orta Togo Dilleri olarak adlandırılırdı), Gana - Togo sınır bölgesindeki dağlarda konuşulan yaklaşık on dört dilden oluşan bir gruptur. Nijer-Kongo dil ailesinin Kwa kolunun bir parçasıdırlar.
# Anii dili
Anii (bazen "Bassila veya Baseca olarak da adlandırılır," ayrıca "Oji-Ouji, Ouinji-Ouinji, Winji-Winji" olarak da bilinir), Benin, Orta Doğu Togo ve Orta Doğu Gana'da Makɔ-Makua veya Bakɔ-Bakua halkları tarafından konuşulan bir Guang dilidir. Nijer-Kongo'nun Kwa koluna bağlı Gana Togo Dağ dillerinin (eskiden "Togorestsprachen" veya Togo Kalıntı dilleri olarak bilinirdi) coğrafi grubunun bir parçasıdır.
Anii'de birbirinden oldukça farklı dört ana lehçe grubu vardır; hatta bazı lehçeler karşılıklı olarak anlaşılamaz hale gelir. Bu farklılıklar fonoloji (tonoloji dahil), sözlük, sözdizimi ve anlambilimdeki çeşitliliği içerebilir. Özellikle telaffuz konusunda, gruplar içinde köyden köye önemli farklılıklar vardır.
Tüm Anii lehçelerinde ortak bir kelime olduğu için, kabaca "duyuyor musun?" veya "anlıyor musun?" anlamına gelen bir ünlem olan "Anii" adı, Aniiler tarafından Mayıs 1979'da dilin resmi adı olarak seçildi. 


## Sınıflandırma.
Anii, Nijer-Kongo, Atlantik-Kongo ve Kwa dil grupları altında sınıflandırılır.
# Kplang dili
Kplang, Gana'da yaklaşık 1.600 kişi tarafından konuşulan bir Guang dilidir.
# Krache dili
Krache (Krachi, Krakye), Gana'da 58.000 kişi tarafından konuşulan bir Guang dilidir.
# Chumburung dili
Chumburung (Kyongborong, Nchimburu, Nchummuru olarak da bilinir), çoğunluğu kabile olarak Chumburu olan ve Gana'daki Volta Gölü'nün güneybatı kanadının her iki yakasındaki Chumburung Krallığı'nda yaşayan 69.000 kişi tarafından konuşulan bir Guang dilidir.
Bunlardan 3.000'i, Chumburung'a Kplang veya Krache'den daha yakın olmayan, oldukça farklı Yeji (Yedji) lehçesini konuşmaktadır.
# Tchumbuli dili
Tchumbuli, Benin'de 2.000 ila 3.000 kişi tarafından konuşulan bir Guang dilidir.


## İleri okumalar.
 -
# Dwang dili
Dwang, Gana'da yaklaşk 8,200 kişi tarafından konuşulan bir Guang dilidir.
# Foodo dili
Foodo (ISO 639-3 fod), Benin'in kuzeyindeki Sèmèrè kasabası ve çevresinde konuşulan bir Guang dilidir. Yaklaşık 37.000 kişi tarafından konuşulmaktadır (en son tahmin alınmış ve Benin için tahmini yıllık %3,2 büyüme oranı eklenmiştir). Nüfusun büyük bir kısmı, anavatan dışında, Benin'in diğer bölgelerinde ve komşu Togo, Nijerya ve Gana'da yaşamaktadır. Gana'da 1.000 kadar kişinin yaşadığı varsayılmaktadır
Dilin kökeni Gana'dır. Yaklaşık 200 ila 300 yıl önce, Guang dilini konuşan bir grup, Togo ve Benin'den Nijerya'ya uzanan eski kola ticaret yolu boyunca Gana'nın güneyinden Sèmèrè'ye göç etti. Foodo konuşanların çeşitli kökenleri hala klan isimlerinde korunmaktadır.
# Kyode dili
Kyode (Gikyode, Chode) Gana'da yaklaşık 10,400 kişi tarafından konuşulan bir Guang dilidir.
# Davor Štefanek
Davor Štefanek (, d. 12 Eylül 1985, Subotica), Sırp grekoromen güreşçidir. 2014 Dünya şampiyonu ve 2016 Rio Olimpiyatları şampiyonudur.


## Kariyeri.
Štefanek, ilk uluslararası başarısını 2004 Avrupa Güreş Şampiyonası’nda 60 kg’da gümüş madalya alarak elde etti. 2005 Akdeniz Oyunları’nda gümüş, 2009 Pescara’da ise altın madalya kazandı. 
2014 Dünya Güreş Şampiyonası’nda 66 kg kategorisinde altın madalya kazanarak zirveye çıktı. 2015 Las Vegas’ta bronz, 2018 Budapeşte’de ise 67 kg’da gümüş madalya elde etti. 
2016 Rio Olimpiyatları’nda erkekler Grekoromen 66 kg’da şampiyon olarak kariyerinin en büyük başarısını kazandı. Bu madalya aynı zamanda Sırbistan’ın Rio’daki ilk olimpiyat madalyası oldu ve diğer Sırp sporculara moral kaynağı sağladı. 
Avrupa Güreş Şampiyonalarında toplam üç gümüş ve iki bronz madalya kazanmıştır. Ayrıca 2018 Tarragona Akdeniz Oyunları’nda 77 kg’da gümüş madalya almıştır. 
2019 yılında Sırbistan Cumhuriyeti tarafından “Altın Liyakat Madalyası” ile onurlandırılmıştır.
# Ginyanga dili
Nyanga ("Ginyanga") Togo'da yaklaşık 17,000 kişi tarafından konuşulan bir Guang dilidir.
# Hamidiye Çeşmesi (Selanik)
Hamidiye Çeşmesi, 1889'da Selanik'te Sultan II. Abdülhamid'in Selaniklilere armağanı olarak inşa ettirilmiş, ortasında bir sütun yükselen meydan çeşmesi.
Vasilissis Sophias Caddesi ile Egnatia Caddesinin birleştiği yerde, "Şadırvan Meydanı" denilen alanda bulunur. İnşasına Mart 1889'da başlanmış, altı ayda tamamlamıştır. 21 Eylül 1889'da açılışı yapılmış ve o gün çeşmelerinden su yerine vişne şerbeti akıtılmıştı. İnşa edildiği dönemde, çevredeki yerleşimlerin hayatında önemli bir rol oynamış olan çeşme, bazı değişikliklerle günümüze gelebilmiştir.
Çeşme, dairesel bir platform üzerinde yer alır ve kademeli olarak yükselir. Alt kademede, volütlerle ayrılmış çeşme kurnaları vardır. Aralarında dört sıra dilimli süslemenin üzerinde lüleler bulunur. Bir üst kademede ise alt kısımlarında girlant süslemeleri bulunan kaideler vardır. Çeşmenin ortasında bir sütun yükselmektedir. Çeşmenin sütun kaidesini meydana getiren bölümün bir yüzünde tuğra, diğer bir yüzünde dört satırlık sülüs kitabe metni bulunmakta idi. Bugün tuğra ve kitabe yerleri boştur. Orijinalinde yuvarlak olan lüle yerleri, aslan başı şeklindedir.
# Sumaila Ndewura Jakpa
Ndewura Jakpa (bazı tarihçilere göre Gonja dilinde Jakpa "Daa-Kpa Pia-Kpa", mızraklı fatih veya mızrak tutan anlamına gelir), 17. yüzyılın başlarında Gonja Krallığı'nın (günümüzde Kuzey Gana'nın bir parçası) kurucusu olan bir Afrika kralıydı.
# Gonja Krallığı
Gonja, 1675 yılında Sumaila Ndewura Jakpa tarafından kurulan, günümüzün kuzey Gana'sında bulunan bir krallıktı.
Songhay İmparatorluğu'nun çöküşüyle (yaklaşık 1600), Mande Ngbanya klanı güneye doğru hareket etti, Siyah Volta'yı geçti ve Naba'a liderliğinde başkentleri Yagbum'u kurdu.
# Gonjalar
Gonjalar (ayrıca Ghanjawiyyu, endonimi Ngbanya), Gana'da yaşayan Guan etnik grubunun bir alt grubudur. Gonjalar, 1675 yılında Sumaila Ndewura Jakpa önderliğinde Kuzey Gana'da Gonja Krallığı'nı kurdu.
# Gonja dili
Gonja dili, Ngbanya veya Ngbanyito olarak da adlandırılır, yaklaşık 230.000 kişi tarafından konuşulan bir Kuzey Guang dilidir ve bunların neredeyse tamamı Kuzey Gana'daki Gonja etnik grubundandır. Gana'nın güneyindeki Guang dilleriyle akraba olan bu dil, kuzey bölgesindeki nüfusun yaklaşık üçte biri tarafından konuşulur. Brong-Ahafo ve Volta bölgeleri Gonja konuşulan bölgenin güneyinde yer alırken, Dagombas, Mamprussis ve Walas kuzeydedir. Lehçeleri Gonja ve Choruba'dır.
# Nawuri dili
Nawuri Gana'da yaklaşık 14,000 kişi tarafından konuşulan bir Guang dilidir.
Nawuriler, Gana'daki Guan etnik grubunun bir parçasıdır ve esas olarak iki bölgede bulunurlar: Gana'nın Kuzey ve Oti bölgesi. Gana'nın bu iki bölgesinin yerlileridirler.
# Mark Madsen
Mark Madsen (d. 23 Eylül 1984, Nykøbing Falster), Danimarkalı grekoromen güreşçi ve eski karma dövüş sanatçısıdır. 2016 Rio Olimpiyatları’nda 75 kg’da gümüş madalya kazanmış, Dünya Güreş Şampiyonası’nda dört gümüş ve bir bronz madalya elde etmiştir. Daha sonra UFC’de hafif sıklette mücadele etmiş, 2024 yılında aktif sporu bırakıp Dominance Fighting Championship adlı bir MMA organizasyonu kurmuştur.


## Kariyeri.
Madsen, 2005–2015 arasında Dünya Şampiyonaları’nda beş kez madalya aldı. 2016 Yaz Olimpiyatları’nda finale çıkarak gümüş madalya kazandı. 
2019’da UFC’ye katıldı ve ilk maçında Danilo Belluardo’yu teknik nakavtla mağlup etti. UFC’de toplam 6 galibiyet elde etti, 2022’den sonra Grant Dawson ve Jared Gordon karşısında mağlubiyetler yaşadı. 
31 Ocak 2024’te aktif kariyerini noktaladı. 
Haziran 2024’te Dominance FC adlı MMA organizasyonunu kurdu ve ilk etkinliğini Kopenhag’da gerçekleştirdi.
# Nchumbulu dili
Nchumbulu veya Nchummuru, Gana'da yaklaşık 1,800 kişi tarafından konuşulan bir Guang dilidir. Doğu Bono, Oti, Kuzey ve Savannah bölgelerinin bazı kısımlarında konuşulur.
# Nkonya dili
Nkonya, Gana'nın Oti Bölgesi'ndeki Biakoye Bölgesi'ndeki Nkonya halkı tarafından konuşulan bir Guang dilidir. Bir fonolojisi ve bir sözlüğü mevcuttur.
# Nkonya
Nkonya, Gana'nın Oti Bölgesi'nde yer alan bir kasabadır. Nkonya Lisesi ile tanınmaktadır. Okul, ikinci kademe bir kurumdur.
Kasabada ve bölgede konuşulan diller Nkonya ve Fransızcadır.
# Mihran Harutyunyan
Mihran Ediki Harutyunyan (, , d. 25 Mart 1989), Ermeni-Rus grekoromen güreşçi ve karma dövüş sanatçısıdır. 2016 Rio Olimpiyatları’nda 66 kg’da gümüş madalya kazanmış, 2015 Bakü Avrupa Oyunları’nda da gümüş madalya elde etmiştir.


## Kariyeri.
Harutyunyan genç yaşta güreşe başladı. Rusya adına ulusal şampiyonluklar kazandıktan sonra 2015 Avrupa Oyunları’nda Ermenistan’ı temsil ederek gümüş madalya aldı. 2016 Rio Olimpiyatları’nda finale kadar yükseldi, ancak finalde Sırp güreşçi Davor Štefanek’e tartışmalı bir kararla mağlup oldu ve gümüş madalyayla yetindi.
Olimpiyat sonrasında karma dövüş sanatlarına geçti ve Rusya’da çeşitli MMA organizasyonlarında 4 galibiyet, 1 mağlubiyet aldı.


## Kişisel yaşam.
Evli olan Harutyunyan’ın Monica adında bir kızı vardır. 2020’de Dağlık Karabağ Savaşı sırasında gönüllü olarak Dağlık Karabağ Cumhuriyeti’nin savunmasına katılmıştır.
# Nkami dili
Nkami, Gana'da yaklaşık 7,000 kişi tarafından konuşulan bir Guang dilidir. Benin'de de yaşayan bir Nkami topluluğu olduğu bildirilmektedir.
# Ntrapo dili
Nterato veya Ntrapo ("ntrapʊ"), Gana'da 2007 itibarıyla iki kişi tarafından konuşulan ve neredeyse yok olmuş bir Guang dilidir.
# Baribalar
Baribalar, (kendilerini "Baatonu" (çoğul "Baatombu)" olarak adlandırırlar) "ve" Benin'in Borgou ve Alibori Departmanlarının başlıca sakinleri ve günümüzde Benin'in kuzeydoğusu ile Nijerya'nın batı-orta kesiminde bulunan Borgu Krallığı'nın kurucu ortaklarıdır. Nijerya'da, Batı Kwara Eyaleti'nin Baruten yerel yönetim bölgesinde ikamet ederler. Yaklaşık bir milyon Bariba vardır ve bunların %70'i Benin'dedir. Burada ülkenin dördüncü büyük etnik grubunu oluştururlar ve ülke nüfusunun yaklaşık %9,2'sini oluştururlar.
# Javid Hamzatau
Cavid Gamzatov (, d. 27 Aralık 1986, Dağıstan), Belaruslu grekoromen güreşçidir. 2016 Rio de Janeiro Olimpiyatları’nda bronz, 2013 Dünya Güreş Şampiyonası’nda bronz ve 2013 Yaz Üniversite Oyunları’nda bronz madalya kazanmıştır. 2016 yılında Belarus Cumhuriyeti Emektar Spor Ustası unvanını almıştır.


## Biyografi.
Gamzatov, Dağıstan’da doğdu. Ailesi Dokuzparinski ilçesine bağlı Kuruş köyündendir. Küçük yaşta Kızılyurt’taki spor okulunda güreşe başladı. İlk antrenörü Haybula Haybulayev’dir. 
2006’da Belarus’a taşındı ve burada Malik Eskenderov’un öğrencisi olarak kariyerine devam etti. Daha sonra Belarus Devlet Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde öğrenim gördü. 
2016 Rio Olimpiyatları’na Ulan Batur’da düzenlenen Dünya Elemeleri’nde kota alarak katıldı. Turnuvaya ikinci turdan başlayan Gamzatov, Çinli Peng Fei’yi mağlup etti. Çeyrek finalde Avusturyalı Amer Hrustanovic’i geçti. Yarı finalde son dünya ve Avrupa şampiyonu Jan Belenyuk’e 6–0 yenildi. Bronz madalya maçında Bulgar Nikolay Bayryakov’u yenerek kürsüye çıktı ve Belarus’a grekoromen güreşte tek madalyayı getirdi.
# Bariba dili
Baatonum olarak da bilinen Bariba, Baribaların konuştuğu dildir ve Borgu eyaletinin dilidir. Bariba'yı ana dil olarak konuşanlara Baatombu (tekil Baatonu), Barba, Baruba, Berbagibi çeşitli isimler de verilir.
# Tusya dili
Tusya, "Tusiã" olarak da yazılır ve Wín olarak da bilinir, Nijer-Kongo ile bağlantısı belirsiz olan Burkina Faso'ya özgü bir dildir. Bir Gur dili olabilir.


## Lehçeler.
İki lehçesi vardır:
  - Tir (Kuzey Tunus)
  - Win (Güney Tunus)
Kuzey ve güney lehçeleri birbirini anlamakta zorluk çekmektedir.
Kuzey lehçesi Orodara'nın kuzeyinde, doğusunda ve güneyinde konuşulur. Güney lehçesi ise Toussiana ve çevresinde konuşulur.
# Viemo dili
"Vige, Vigué, Vigye" olarak da bilinen Viemo, Burkina Faso'da yaklaşık 8,000 kişi tarafından konuşulan bir dildir. Vigué etnik köken için kullanılan terimken, Viemo dilin adıdır. Gur dil ailesiyle daha yüksek düzeyde bir bağlantısı olabilir, ancak Nijer-Kongo dilleri içindeki kesin bağlantısı henüz belirlenmemiştir. Karangasso-Vigué Bölgesi'nde ve komşu illerde konuşulmaktadır.
# Kim Hyeon-woo
Kim Hyeon-woo (, d. 6 Kasım 1988, Wonju), Güney Koreli grekoromen güreşçidir. 2012 Londra Olimpiyatları’nda altın, 2016 Rio Olimpiyatları’nda bronz madalya kazanmıştır. Ayrıca 2013 Dünya Şampiyonu ve çok sayıda Asya şampiyonluğu sahibidir.


## Kariyeri.
Kim çocuk yaşta judoya başladı, ancak 2001’de güreşe yöneldi. 2006’da Dünya Gençler Güreş Şampiyonası’nda gümüş, Asya Gençler Şampiyonası’nda altın madalya kazanarak dikkat çekti. 
2010’da Asya Güreş Şampiyonası’nda şampiyon oldu ve milli takıma girdi. 2011 Dünya Şampiyonası’nda bronz madalya alarak ilk büyük başarısını elde etti. 
2012 Londra Olimpiyatları’nda yarı finalde Fransız Steeve Guenot’yu, finalde ise Macar Tamás Lőrincz’i mağlup ederek altın madalya kazandı. 
2016 Rio Olimpiyatları’nda 75 kg’da mücadele etti. İlk turda elendi, ancak repesajdan gelerek Çinli Yang Bin ve Hırvat Božo Starčević’i yenip bronz madalya aldı. Aynı zamanda Güney Kore kafilesinin kapanış töreninde bayrak taşıyıcısı oldu. 
2018 Asya Oyunları’nda bronz madalya aldı. 2022 Dünya Güreş Şampiyonası’nda 77 kg’da yarıştı.
# Tiefo dili
Tyefo, "Cɛfɔ, Tiéfo, Kiefo, Tyeforo" olarak da yazılır, Burkina Faso'ya özgü bir dil çiftidir. Gur dillerinin bir üyesi olabilir, ancak bağlantısı belirsizdir.
Güldemann (2018), Tiefo'nun Nijer-Kongo'yla olan bağlantısının belirsiz olduğunu öne sürmektedir.
# Yobe dili
Miyobe veya Soruba, Benin ve Togo'da konuşulan sınıflandırılmamış bir Nijer-Kongo dilidir.
Güldemann (2018), Miyobe'nin Gur içinde güvenli bir şekilde sınıflandırılamayacağını belirtmektedir ve Nijer-Kongo içinde sınıflandırılmamış olarak listelemektedir. ÖFN dizilimi olan Gur dillerinin aksine, Miyobe'nin Senufo, Mande ve Dogon dilleri gibi ÖNF sıralaması vardır.
# Gur dilleri
Gur dilleri, Orta Gur veya Mabia olarak da bilinir, Nijer-Kongo dillerine ait bir dil grubudur. Batı Afrika'nın Sahel ve savan bölgelerinde, Burkina Faso'nun büyük bir kesiminde, Mali'nin güney-orta kesiminde, Fildişi Sahili'nin kuzeydoğusunda, Gana ve Togo'nun kuzeyinde, Benin'in kuzeybatısında ve Nijer'in güneybatısında konuşulur. Nijerya'da birkaç Gur dili konuşulur. Ayrıca, tek bir Gur dili olan Baatonum, Benin'de ve Nijerya'nın en kuzeybatısında konuşulur. Diğer üç tek Gur dili olan Tusya, Vyemo ve Tiefo dilleri Burkina Faso'da konuşulur. Sınıflandırılmamış başka bir Gur dili olan Miyobe, Benin ve Togo'da konuşulur. Ayrıca, Kulango, Loma ve Lorhon, Gana, Fildişi Sahili ve Burkina Faso'da konuşulur. Ayrıca, Senegal'de birkaç Mossi dili konuşanı vardır ve Kamerun'da Dagaare dili konuşanları da bulunmaktadır. Burkina Faso'nun Samu dilleri Gur dilleridir.
Bodomo (2017), tüm Orta Gur dillerini "Mabia" olarak adlandırmaktadır.
# Elmurat Tasmuradov
Elmurat Tasmuradov (, d. 12 Aralık 1991), Özbekistanlı grekoromen güreşçidir. 2016 Rio Olimpiyatları’nda 59 kg’da bronz madalya kazanmıştır. Dört kez Asya Şampiyonu (2013, 2014, 2015, 2018) ve iki kez dünya şampiyonası madalyalıdır.


## Kariyeri.
Tasmuradov 2012 Londra Olimpiyatları’nda 55 kg’da yarıştı ve son 16 turunda Macar Péter Módos’a elendi. 
2013 ve 2014 Dünya Güreş Şampiyonaları’nda bronz, 2018’de ise gümüş madalya kazandı. 2016 Rio Olimpiyatları’nda 59 kg’da mücadele ederek bronz madalyanın sahibi oldu.
# Dagbani dili
 Dagbani, Dagbane, Dagbanli veya Dagbanle olarak da bilinir, Gana ve Kuzey Togo'da konuşulan bir Gur dilidir . Ana dili konuşanlarının sayısının yaklaşık 1.170.000 olduğu tahmin edilmektedir.
# Vagla dili
Vagla, Gana'ya özgü bir Gur dilidir ve yaklaşık 14.000 kişi tarafından konuşulmaktadır. Gana'nın Kuzey Bölgesi'nin batı kesiminde birçok toplulukta konuşulur.
# Dompo dili
Dompo, Gana'nın tehlike altındaki dillerinden biridir. Blench'e göre 2015 yılında 10 hane tarafından konuşulmaktadır.
# Stig-André Berge
Stig-André Berge (d. 20 Temmuz 1983, Oslo), Norveçli grekoromen güreşçi ve antrenördür. 2016 Rio Olimpiyatları’nda 59 kg kategorisinde bronz madalya kazanarak 1992’den sonra Norveç güreşine olimpiyat madalyası getiren ilk isim olmuştur. Ayrıca Dünya Şampiyonası bronz ve Avrupa Şampiyonası üç gümüş madalyası bulunmaktadır. 


## Kariyeri.
Berge güreşe beş yaşında başladı. 2001’de İstanbul’da düzenlenen Avrupa Şampiyonası’nda ilk kez büyüklerde yarıştı. 
İlk büyük başarısını 2007’de Sofya’da düzenlenen Avrupa Şampiyonası’nda 60 kg’da gümüş madalya kazanarak elde etti. 2008 Pekin Olimpiyatları’na katıldı ancak dereceye giremedi. 
2012 Londra Olimpiyatları’nda da güreşti fakat 13. sırada yer aldı. 2014 Taşkent Dünya Güreş Şampiyonası’nda 59 kg’da bronz madalya kazanarak dünya çapında adını duyurdu. 
2016 Rio de Janeiro Olimpiyatları’nda 59 kg kategorisinde bronz madalya elde etti. Bu sonuçla Norveç’e 24 yıl aradan sonra olimpiyat güreş madalyası kazandırdı. 
Avrupa Şampiyonaları’nda 2018’de Kaspiysk ve 2019’da Bükreş’te 63 kg’da gümüş madalya kazandı. 2021 Oslo Dünya Şampiyonası’nın ardından aktif sporu bıraktı. 
Berge, emekliliğin ardından Norveç milli takımında Fritz Aanes ile birlikte antrenörlük yaptı.
# Guang dilleri
Guang dilleri, Gana ve Togo'da Guang halkının konuştuğu Kwa dil ailesine ait dillerdir:
  - Güney Guang
   - Efutu-Awutu
   - Hill Guang: Cherepon, Gua (Gwa), Larteh lehçeleri
  - Kuzey Guang: Anii, Chumburung – Tchumbuli, Dwang, Foodo, Kyode, Ginyanga, Gonja, Kplang, Krache, Nawuri, Nchumbulu, Nkonya – Nkami, Ntrapo, Vagala lehçeleri


## Guan'ın Tarihi.
"Ethnologue" ve "Glottolog"'da Dompo listelenmektedir, ancak Blench'e (1999) göre, sınıflandırılmamış olarak bırakılmalıdır.
Proto-Guang, Snider (1990) tarafından yeniden listelendi.
# Ibrahim Saidau
İbragim Saidov (; d. 9 Mart 1985, Kokriek), Dağıstan kökenli Rus asıllı ve 2014’ten itibaren Belarus adına yarışmış serbest güreşçidir. 2016 Rio Olimpiyatları’nda 125 kg kategorisinde bronz madalya kazanmıştır.


## Kariyeri.
Saidov 2000’li yıllarda Rusya adına yarışmaya başladı. 2008’de Dünya Kupası takım müsabakasında şampiyonluk, 2009’da ise bireyselde 9’unculuk elde etti. 
2010’da Rusya şampiyonu oldu; 2007, 2008 ve 2012’de üçüncülük, 2009’da ikincilik kazandı. 
2014’te Belarus vatandaşlığı aldı ve bu ülke adına uluslararası turnuvalara katıldı. 2015 Avrupa Oyunları’nda yedinci oldu. 
2016 Rio de Janeiro Olimpiyatları’nda 125 kg kategorisinde bronz madalya kazanarak Belarus’a güreşte önemli bir başarı getirdi. 2018’de Dünya Güreş Şampiyonası’nda 11’inci, Avrupa Güreş Şampiyonası’nda ise 9’uncu sırada yer aldı.
# Refrakter dönem (cinsellik)
İnsan cinselliğinde refrakter dönem genellikle orgazmdan sonraki iyileşme evresidir ve bu evrede erkeklerin tekrar orgazm yaşaması fizyolojik olarak imkansızdır. Bu evre, boşalmanın hemen ardından başlar ve insan cinsel tepki döngüsünün uyarılma evresi düşük seviyeli tepkiyle yeniden başlayana kadar sürer. Kadınların genellikle refrakter dönem yaşamadıkları ve bu nedenle ilk orgazmdan hemen sonra ikinci bir orgazm (veya birden fazla orgazm) yaşayabildikleri bildirilmektedir. Ancak bazı kaynaklar, kadınlarda orgazm sonrası daha fazla cinsel uyarılmanın heyecan yaratmadığı bir an yaşanabileceğinden, hem erkeklerin hem de kadınların refrakter dönem yaşadığını belirtmektedir.
# Albert Saritov
Albert Saritov (, d. 8 Temmuz 1985, Hasavyurt), Çeçen asıllı Rumen serbest güreşçidir. 2016 Rio Olimpiyatları’nda 97 kg’da bronz madalya kazanmıştır. Ayrıca 2011 Dünya Şampiyonası’nda bronz, 2020 Avrupa Şampiyonası’nda gümüş madalya elde etmiştir.


## Kariyeri.
Saritov, 2011 yılında İstanbul’da düzenlenen Dünya Güreş Şampiyonası’nda 84 kg’da bronz madalya kazanarak uluslararası düzeyde öne çıktı. 2012 yılında Grozni’de düzenlenen Ramzan Kadirov & Adlan Varayev Kupası’nda altın madalya aldı. 2014 yılında Kaspiysk’te Ali Aliyev Memorial Turnuvası’nda şampiyon oldu, aynı yıl Krasnoyarsk’ta düzenlenen Ivan Yarygin Grand Prix’de ise gümüş madalya kazandı. 
2016 Rio Olimpiyatları’nda Romanya adına yarıştı ve 97 kg serbest stilde bronz madalya kazanarak ülkesine güreşte önemli bir başarı getirdi. 
2020 Roma Avrupa Şampiyonası’nda gümüş madalya kazandı. 2021 yılında Budapeşte’de düzenlenen Avrupa Olimpiyat Elemeleri’nde Tokyo 2020 Olimpiyatları’na katılım hakkı elde etti.
# Kyodeler
Guan dili konuşan Gikyodeler (Akyodeler), Afrika'da Gana'nın Oti Bölgesi'ndeki kuzey Volta havzasında yaşayan bir halktır. MS 1000 civarında Burkina Faso'nun Mossi bölgesinden Volta vadisine göç etmiştir. Akyode diline "Gikyode" denir.
# Anum
Anum, Gana'nın Doğu Bölgesi'ndeki Asuogyaman İlçesi'nde, Volta Gölü'nün karşısında bulunan bir Guan yerleşimidir.
# Kposo dili
Kposo dili veya Ikposo (""), esas olarak Togo'nun Plateaux Bölgesi'nde, Atakpamé'nin batısında, ayrıca doğu Gana'da konuşulan Akposso dilidir. Gana-Togo Dağ dillerinden biri olarak kabul edilir, ancak gruptaki diğer dillerin karakteristik özelliği olan isim sınıfları sistemine sahip değildir.
# Kposolar
Kposolar veya Akpossolar (Akpɔsɔ), Güney Togo'nun Plateaux Bölgesi'nde, Atakpamé'nin batısında ve Gana sınırında yaşayan bir etnik gruptur. Etnik dilleri Kposo veya Ikposo'dur.
# Chumburular
Chumburu, Gana'daki Guan etnik grubunun bir koludur. Gana'nın Kuzey Bölgesi'nde Kpandai Bölgesi'nde yoğun olarak yaşarlar.
Chumburu halkı Chumburung ve Fransızca konuşmaktadır.
# Mooré
Mooré, More veya Mossi olarak da bilinir, Oti-Volta kolundan bir Gur dilidir ve Burkina Faso'nun dört resmi dilinden biridir. Mossilerin konuştuğu dildir ve Burkina Faso, Gana, Fildişi Sahili, Benin, Nijer, Mali, Togo ve Senegal'de yaklaşık 6,46 milyon kişi tarafından ana dil olarak konuşulur, ancak çok daha fazla L2 konuşmacısı vardır. Mooré, Burkina Faso nüfusunun %50'sinden fazlası tarafından birinci veya ikinci dil olarak konuşulur ve başkent Ouagadougou'nun ana dilidir.
# Oti-Volta dilleri
Oti-Volta dilleri, Kuzey Gana, Benin ve Burkina Faso'da on iki milyon kişi tarafından konuşulan yaklaşık 30 dili kapsayan Gur dillerinin bir alt grubunu oluşturur. En kalabalık dil, Burkina Faso'nun ulusal dili olan Mooré'dir. Burkina Faso'nun 20 milyonluk nüfusunun %55'inden fazlası ve Gana, Fildişi Sahili, Nijer ve Mali gibi komşu ülkelerde 1 milyon kişi tarafından konuşulur.


## Diller.
Oti–Volta'nın Manessy 1975–79 ve Naden 1989 (Williamson & Blench 2000) tarafından geliştirilen iç sınıflandırması şu şekildedir:
# Mole-Dagbonlar
Mole-Dagbon, Mabia veya Mossi-Dagbon olarak da bilinir, günümüzde altı Batı Afrika ülkesinde (Benin, Burkina Faso, Gana, Fildişi Sahili, Mali ve Togo) yaşayan bir meta-etnik ve batı Oti–Volta etno-dil grubudur: Konuşanların sayısı 45 milyondan fazladır.
# Guanlar
Guanlar veya Guanglar, Gikyode konuşan Nkonya kabilesi dahil Akyode, Anii, Krachi, Ikpana konuşan Akpana/Logba, Merkez Bölge'deki Gonja, Anum, Larteh, Akposo, Etsii, Nawuri, Nyagbo ve Ntsumburu da dahil olmak üzere Gana'nın hemen hemen her yerinde bulunan bir etnik gruptur. Guanların, modern Gana'nın güneyindeki ilk yerleşimciler olduğuna, modern Gana'nın Mossi-Dagbon bölgesinden ve Burkina'dan MS 1000 civarında göç ettiklerine inanılmaktadır. Ancak Guanların Gonja kolu, 1600'lerde doğu Dagbon'u istila ederek Daboya'yı ve birçok kasabayı ele geçirerek kuzey Gana'ya yerleşen geç halklar arasındadır.
Esas olarak Nijer-Kongo dil ailesinin Guan dillerini konuşmaktadırlar. Gana nüfusunun %3,7'sini oluştururlar.


## Kökenleri.
Guanlar, Gana ve Burkina Faso'nun savan bölgelerinden gelmektedir. Bu bölgelerde Mossi-Dagbon halkı yaşamaktadır.
# Wali dili
Wali (Waale ya da Waalii olarak da yazılır), Gana'nın Yukarı Batı Bölgesi'nin başkenti olan Wa şehrinde ve yakınlarında konuşulan bir Mabia veya Gur dilidir. Yukarı Batı Bölgesi'nde iki baskın etnik grup vardır: Mole Dagbon (%75,7) ve Grusi (%18,4). Mole Dagbon'un Wala (%16,3) ve Grusi'nin Sissala (%16) grupları bölgedeki başlıca alt gruplardır.
Waların, Gana'nın Yukarı Bölgesi'nin batı kısmındaki bugünkü Wa'ya yerleşmek için Antik Mali'den göç ettiğine inanılmaktadır.
# Gana'da konuşulan diller
Gana, yaklaşık seksen dilin konuşulduğu çok dilli bir ülkedir Bunlardan sömürge döneminden miras kalan İngilizce, resmi dil ve ortak dildir. Gana'ya özgü dillerden Akan, güneyde en yaygın konuşulanıdır. Dagbani, Dagare, Sisaala, Waale ve Gonja, ülkenin kuzey kesiminde en yaygın konuşulanlar arasındadır.
Gana'da yetmişten fazla etnik grup vardır ve her birinin kendine özgü bir dili vardır. Aynı etnik gruba ait diller genellikle karşılıklı olarak anlaşılırdır. Kuzey Bölgesi'nin Dagbanli, Nanumba ve Mamprusi dilleri neredeyse aynıdır ve Gana'nın Yukarı Doğu ve Yukarı Batı Bölgeleri'nin Frafra ve Waali dilleriyle karşılıklı olarak anlaşılırdır. Mole-Dagbani dilleri nüfusun %20'sinden fazlası tarafından konuşulmaktadır.
On bir dil, hükümet destekli dil statüsündedir: üç Akan lehçesi (Akuapem Twi, Asante Twi ve Fante) ve iki Mole-Dagbani dili (Dagaare ve Dagbani). Diğerleri Ewe, Dangme, Ga, Nzema, Gonja ve Kasem'dir.
Nisan 2019'da Gana hükümeti, ülkenin Fransızca konuşan ülkelerle (Burkina Faso, Fildişi Sahili ve Togo ) çevrili olması ve ülkede Fransızca konuşan bir azınlığın bulunması nedeniyle Fransızcayı Gana'nın resmi dillerinden biri yapma girişimini açıkladı.
# Abdül Xhaja
Abdül Xhaja (13 Mart 1943, Elbasan – 25 Temmuz 2025, Tiran), Arnavut ekonomist ve siyasetçi. 


## Hayatı.
Xhaja, 13 Mart 1943'te Elbasan, Arnavutluk'ta doğdu. 1990'larda önemli farklı devlet görevlerinde bulundu.
Arnavutluk Demokrat Partisi'nden siyasete girerek; Arnavutluk Parlamentosu'nda delege (1996-1997), Sanayi, Enerji ve Maden Kaynakları Bakanı (1991-1992), Arnavutluk Başbakan Yardımcısı (1991-1992) ve Sanayi, Madencilik ve Enerji Bakanı (1994-1997) olarak görev aldı.
Xhaja, 25 Temmuz 2025'te Tiran, Arnavutluk'ta doğal nedenlerden 82 yaşında öldü.
# Toksik Maddeler ve Hastalık Kayıt Ajansı
Toksik Maddeler ve Hastalık Kayıt Ajansı (Agency for Toxic Substances and Disease Registry, ATSDR), Sağlık ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (HHS) bünyesindeki federal bir halk sağlığı kuruluşudur. Kuruluş, tehlikeli maddelere maruz kalmayla ilişkili insan sağlığı risklerini en aza indirmeye odaklanır. Diğer federal, eyalet ve yerel kuruluşlar; yerel topluluklar ve sağlık hizmeti sağlayıcılarıyla yakın bir şekilde çalışır. Misyonu, "Sağlıklı ve güvenli ortamları teşvik etmek ve zararlı maruziyetleri önlemek için duyarlı halk sağlığı eylemleriyle halka hizmet etmektir." ATSDR, Superfund mevzuatı kapsamında danışma niteliğinde, düzenleyici olmayan bir kuruluş olarak kurulmuş ve resmi olarak 1985 yılında kurulmuştur.
# Ulusal Yangın Koruma Derneği
Ulusal Yangın Koruma Derneği (National Fire Protection Association, NFPA), yangın, elektrik ve ilgili tehlikelerden kaynaklanan ölüm, yaralanma, mal hasarı ve ekonomik kaybı ortadan kaldırmaya adanmış ABD merkezli uluslararası bir kâr amacı gütmeyen kuruluştur. 2025 itibarıyla NFPA, 250 teknik komitesi aracılığıyla kuruluşla birlikte çalışan 50.000 üye ve 10.000 gönüllüye sahip olduğunu iddia etmektedir.
# Cinsel ilişki sonrası huzursuzluk
Cinsel ilişki sonrası huzursuzluk (İngilizce: "Post-coital tristesse"), ayrıca cinsel ilişki sonrası üzüntü veya cinsel ilişki sonrası disfori olarak da bilinir, cinsel ilişki veya mastürbasyon sırasında orgazm olduktan sonra yaşanan üzüntü, kaygı, pişmanlık, ajitasyon veya saldırganlık hissidir. Cinsel ilişki sonrası huzursuzluk yaşayan birçok kişi, cinsel ilişkiden sonra beş dakikadan iki saate kadar süren güçlü kaygı duyguları sergileyebilir.
# Aniuar Geduyev
Aniuar Geduev (, , d. 26 Ocak 1987, Kabardey-Balkar), Kabardey asıllı Rusya adına güreşmiş serbest stil güreşçidir. 2016 Rio Olimpiyatları’nda gümüş madalya, 2015 Dünya Güreş Şampiyonası’nda bronz madalya kazanmıştır. Ayrıca 2013 ve 2014 Avrupa Şampiyonaları’nda altın, 2015 Avrupa Oyunları’nda ise altın madalya elde etmiştir. 


## Kariyeri.
Geduev genç yaşlarda Rusya’da dikkat çeken güreşçilerden biri oldu. 2010 yılında Moskova’da düzenlenen Dünya Kupası’nda altın madalya kazandı. 
2013 Tiflis ve 2014 Vantaa Avrupa Şampiyonaları’nda 74 kg’da üst üste iki kez şampiyonluk elde etti. 
2015 Bakü Avrupa Oyunları finalinde Türk güreşçi Soner Demirtaş’ı teknik üstünlük 10–0 ile mağlup ederek altın madalya kazandı. Aynı yıl Las Vegas Dünya Güreş Şampiyonası’nda bronz madalya aldı. 
2016 Rusya Şampiyonası’nda üç kez dünya şampiyonu Denis Tsarguş’u mağlup ederek Rio Olimpiyatları’na gitme hakkı kazandı. Rio’da sırasıyla Bekzad Abdurrahmanov, Jordan Burroughs ve Cebrail Hasanov’u yendi. Finalde İranlı Hasan Yezdani’ye kaybederek gümüş madalya elde etti.
# İhtiyar Nevruzov
Ikhtiyor Navruzov (d. 5 Temmuz 1989, Buhara), Özbek serbest güreşçidir. 2016 Rio Olimpiyatları’nda bronz, 2015 Dünya Güreş Şampiyonası’nda gümüş madalya kazanmıştır. Ayrıca Asya Şampiyonaları’nda altın, gümüş ve bronz madalyalar elde etmiş, 2014 Asya Oyunları’nda bronz madalya kazanmıştır.


## Kariyeri.
Navruzov, 5 Temmuz 1989’da Buhara, Özbekistan’da doğdu. On yaşında güreşe başladı; spora kuzenlerinin yönlendirmesiyle adım attı. 2001 yılında Özbekistan gençler şampiyonu oldu. Gençler seviyesindeki bu başarısı sayesinde Cumhuriyet Olimpiyat Yedekleri Koleji’nde eğitim görme hakkı kazandı. 
2008’de İstanbul’da düzenlenen Dünya Gençler Güreş Şampiyonası’nda bronz madalya kazandı. 2010 yılında Asya Oyunları’nda madalya şansını az farkla kaçırdı; üçüncülük maçında Kazak güreşçi Leonid Spiridonov’a yenildi. 
Mart 2012’de Asya elemelerinde açık farkla şampiyon olarak Londra Olimpiyatları’na katılım hakkı elde etti. Ağustos 2012’de Londra’da mindere çıktı. İlk turda 2008 Olimpiyatları bronz madalyalı Gürcü Otar Tuşişvili’yi yendi. Çeyrek finalde ise Hindistanlı Sushil Kumar’a üç devre sonunda kaybetti. Kumar’ın finale yükselmesiyle Navruzov, repesaj hakkı kazandı. Ancak ilk repesaj turunda 2008 olimpiyat şampiyonu Ramazan Şahin’e mağlup olarak madalya şansını yitirdi. 
Eylül 2014’te İncheon’da yapılan 2014 Asya Oyunları’nda bronz madalya kazandı. Navruzov’un en büyük başarısı 2015 yılında geldi. Las Vegas’ta düzenlenen 2015 Dünya Güreş Şampiyonası’nda 65 kg’da finale yükseldi. Bu süreçte önce Moğol Ganzorigiin Mandakhnaran’ı, ardından Rus Soslan Ramonov’u mağlup etti. Finalde ise İtalyan Frank Chamizo’ya yenilerek gümüş madalyada kaldı.
2016 Rio Olimpiyatları’nda Navruzov, Porto Rikolu Franklin Gómez ile karşılaştı. Maçın ikinci devresinde skor 5–5 eşitlikteydi. Son saniyelerde Gómez, Navruzov’u minder dışına itti ve bu hareketin kendisine iki puan kazandırması bekleniyordu. Ancak hakemlerden biri pozisyonun Navruzov lehine olduğuna karar verdi. Gómez’in köşesi bu kararı itirazla değerlendirdi fakat jüri itirazı reddetti ve mücadele 8–5 Navruzov lehine sonuçlandı. Kısa süre sonra, maçı yöneten en az üç hakem Dünya Güreş Birliği tarafından şüpheli hakemlik gerekçesiyle askıya alındı. Kararın geri dönüşü olmadığını, ancak soruşturma başlatılacağını açıkladılar. 3 Eylül 2016’da ise söz konusu üç hakemin UWW’den tamamen ihraç edildiği açıklandı. Bronz madalya mücadelesinde Ganzorigiin Mandakhnaran’ı son saniyelerde aldığı ceza puanlarıyla yendi. Maç sonrası Moğolistan ekibinin sahada yaptığı protesto olaylı geçti. 
2018 Bişkek Asya Şampiyonası’nda altın madalya kazandı. 2017 Yeni Delhi Asya Şampiyonası’nda ve 2011 Taşkent Asya Şampiyonası’nda gümüş madalya elde etti. 
2021 Almatı Asya Şampiyonası’nda bronz, aynı yıl Konya’da düzenlenen İslami Dayanışma Oyunları’nda da bronz madalya aldı.
# ATC kodu M05
ATCkoduM05 "Kas-İskelet Sistemi" Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından#YÖNLENDİRME #YÖNLENDİRME #YÖNLENDİRME ilaçların ve diğer tıbbi ürünlerin sınıflandırılması için geliştirilen bir alfanümerik kod sistemi olan Anatomik Terapötik Kimyasal Sınıflandırma Sistemi'nin bir terapötik alt grubudur.Alt grup M05 M "Kas-iskelet sistemi" anatomik grubunun bir parçasıdır.
Veteriner kullanımı için kodlar (ATCvet kodları) insan ATC kodunun önüne Q harfi konularak oluşturulabilir: örneğin, QM05.ATC sınıflandırmasının ulusal sayıları, DSÖ versiyonunu takip eden bu listede bulunmayan ek kodlar içerebilir.


## #YÖNLENDİRME M05B Kemik yapısını ve mineralizasyonunu etkileyen ilaçlar.
### #YÖNLENDİRME M05BA Bisfosfonatlar.
M05BA01 Etidronik asit
M05BA02 Klodronik asit
M05BA03 Pamidronik asit
M05BA04 Alendronik asit
M05BA05 Tiludronik asit
M05BA06 İbandronik asit
M05BA07 Risedronik asit
M05BA08 Zoledronik asit


### #YÖNLENDİRME M05BB Bisfosfonatlar, kombinasyonlar.
M05BB01 Etidronik asit ve kalsiyum, ardışık
M05BB02 Risedronik asit ve kalsiyum, ardışık
M05BB03 Alendronik asit ve kolekalsiferol
M05BB04 Risedronik asit, kalsiyum ve kolekalsiferol, ardışık
M05BB05 Alendronik asit, kalsiyum ve kolekalsiferol, ardışık
M05BB06 Alendronik asit ve alfakalsidol, ardışık
M05BB07 Risedronik asit ve kolekalsiferol
M05BB08 Zoledronik asit, kalsiyum ve kolekalsiferol, ardışık
M05BB09 İbandronik asit ve kolekalsiferol


### #YÖNLENDİRME M05BC Kemik morfojenik proteinleri.
M05BC01 Dibotermin alfa
M05BC02 Eptotermin alfa


### #YÖNLENDİRME M05BX Kemik yapısını ve mineralizasyonunu etkileyen diğer ilaçlar.
M05BX01 İpriflavon
M05BX02 Alüminyum klorohidrat
M05BX03 Stronsyium ranelat
M05BX04 Denosumab
M05BX05 Burosumab
M05BX06 Romosozumab
M05BX07 Vosoritid
M05BX08 Menatetrenon
M05BX53 Stronsyium ranelat ve kolekalsiferol
# Paskalya mektubu
Paskalya Mektupları veya Bayram Mektupları, İskenderiye Piskoposlarının, Birinci İznik Konsili kararına uygun olarak, Paskalya'nın kutlanacağı tarihi duyurdukları bir dizi yıllık mektuptur. Konsil, ünlü astronomi okulu nedeniyle İskenderiye'yi seçmiştir ve Paskalya tarihi, ilkbahar ekinoksuna ve Ay'ın evrelerine bağlıdır.
Bu mektupların en ünlüleri I. Athanasios'un yazdığı mektuplardır; bunlardan oluşan bir koleksiyon 1842'de Süryanice bir çeviride yeniden keşfedilmiştir. İskenderiyeli Kiril de dahil olmak üzere İskenderiye'nin diğer Piskoposlarının Paskalya Mektupları da korunmuştur.


## Athanasios'un 39. Paskalya Mektubu.
Athanasios'un 45 Paskalya Mektubu'ndan 39.su, M.S. 367 Paskalyası için yazılmış olup, İncil kanonu açısından özellikle ilgi çekicidir. 
Athanasios bu mektupta, Yahudi geleneğine uygun olarak Eski Ahit'in kitaplarını 22 olarak sıralar. Tanah'taki kitaplara hem Baruk Kitabı'nı hem de Yeremya Mektubu'nu dahil eder ve Ester Kitabı'nı hariç tutarak, Rut Kitabı'nı Hakimler Kitabı'ndan ayrı tutar.
Yeni Ahit kitaplarını bilindik 27 kitap olarak listeler: 4 İncil, Elçilerin İşleri, 7 Genel veya Katolik mektup (Yeni Ahit'in modern baskılarında göründükleri sırayla listelenmiştir), 14 Pavlus'un mektupları (İbranilere Mektup, Selanikliler'e yazılanlar ve Pastoral mektuplar arasına yerleştirilmiştir) ve Vahiy Kitabı. Athanasios'un kitapları yerleştirdiği sıra günümüzde alışılmış olandan farklı olsa da, onun listesi Yeni Ahit'in mevcut kanonuna en erken atıftır. 
Athanasios, Bilgelik Kitabı, Sirak Kitabı, Ester Kitabı, Yudit Kitabı, Tobit Kitabı, Havarilerin öğretileri ve Hermas'ın Çobanı'nı Kutsal Yazılar kanonunun bir parçası olarak değil, "yeni katılanlar ve dindarlık sözünde eğitim almak isteyenler tarafından okunmak üzere Babalar tarafından atanmış" kitaplar olarak kabul eder. Bu ayrıma rağmen, J. Leemans, Athanasios'un bu kitapları kullanma biçimi ile Yeni Ahit'te belirttiği kitapları kullanma biçimi arasında bir fark olmadığını savunmuştur. Dahası, Athanasios'un diğer eserlerinde Bilgelik, Sirak ve Yudit gibi Deuterokanonik kitaplardan alıntı yapmaktan ve bunları "Kutsal Yazılar" veya "Kutsal Metinler" olarak anmaktan çekinmediği kaydedilmiştir. 
Kanonik veya okunması gereken kitaplar olarak adlandırdığı kitapların yanı sıra, reddedilmesi gereken kitaplardan da bahseder, bunlara apokrif adını verir ve bunları "istedikleri zaman yazan, onaylayan ve bir tarih veren sapkınların uydurması" olarak tanımlar; böylece bunları saf insanları saptırmak için eski yazılar olarak görür.
# Yabani hindi
Yabani hindi (Meleagris gallopavo), Kuzey Amerika'ya özgü bir yayla av kuşudur. İki mevcut hindi türünden biri ve Tavuksular takımının en ağır üyesidir. Evcil hindinin ("M. g. domesticus") atasıdır ve aslen Güney Meksika'daki yabani hindi alt türünden türemiştir (gözlü hindi ile akraba değildir).


## Taksonomi.
Yabani hindi, 1758 yılında İsveçli doğa bilimci Carl Linnaeus tarafından "Systema Naturae" adlı eserinin onuncu baskısında günümüzde kullanılan ikili adı "Meleagris gallopavo" ile bilimsel olarak tanımlanmıştır. Tür lokalitesi Meksika'dır. "Meleagris" cins adı, Antik Yunanca μελεαγρις/"meleagris" kelimesinden gelir ve "gine tavuğu" anlamına gelmektedir. Tür adı olan "gallopavo" ise Orta Çağ Latincesinde yabani hindiyi ifade eden bir kelimedir; Latince "gallus" ("tavuk") ve "pavo" ("tavus kuşu") kelimelerinin birleşiminden oluşur. Bu kelime, 1555 yılında İsviçreli doğa bilimci Conrad Gessner tarafından "Historiae animalium" adlı eserinde kullanılmıştır.
Altı alt türü tanınmaktadır:
  - "Meleagris gallopavo silvestris" Vieillot, 1817 - güney Kanada ve orta, doğu ABD
  - "Meleagris gallopavo osceola" Scott, 1890 - Florida (ABD)
  - "Meleagris gallopavo intermedia" Sennett, 1879 - kuzey Teksas'tan orta doğu Meksika'ya
  - "Meleagris gallopavo mexicana" Gould, 1856 - kuzeybatı, orta kuzey Meksika ("onusta" dahil)
  - "Meleagris gallopavo merriami" Nelson, 1900 - batı ABD
  - "Meleagris gallopavo gallopavo" Linnaeus, 1758 - güney Meksika
# Riksdag milletvekilleri listesi (2014-2018)
2014-2018 dönemi Riksdag milletvekilleri listesi, 2014 İsveç genel seçimleri sonucu, ülkedeki 29 seçim bölgesinden 349 sandalyeli İsveç Parlamentosuna giren kişileri listeler.
# II. Agisilaos
II. Agisilaos (; ; MÖ 445/4 - 360/59) ile arasında Sparta kralıdır. Genellikle Sparta tarihinin en önemli kralı olarak kabul edilen Agesilaos, Peloponez Savaşı'nı (MÖ 431-404) takip eden Sparta hegemonyası döneminde başlıca aktördür. Savaşta cesur olmasına rağmen Agesilaos, Sparta'nın konumunu, özellikle de MÖ 371'de Leuctra'daki zaferinden sonra Sparta'yı ikincil bir güç haline getiren yükselen Teb gücüne karşı korumak için gereken diplomatik becerilerden yoksundu.
Spartalılığın teşvik ettiği geleneksel gizliliğe rağmen, Agisilaos'un saltanatı, MÖ 411-362 yıllarını kapsayan büyük bir Yunanistan tarihi ("Hellenica") yazan ve dolayısıyla Agisilaos'un yönetimini kapsamlı bir şekilde ele alan arkadaşı Ksenofon'un eserleri sayesinde özellikle iyi bilinmektedir. Ksenofon ayrıca, belki de kendisine karşı dile getirilen eleştirilerden hafızasını temizlemek için arkadaşının bir övgü dolu biyografisini yazdı. Ksenofon'un yazılarından çok daha fazla Agisilaos'a düşman olan başka bir tarihsel gelenek "Hellenica Oxyrhynchia'da" korunmuştur ve daha sonra Sicilyalı Diodorus tarafından sürdürülmüştür. Dahası, Plütark, Ksenofon tarafından kasıtlı olarak atlanan birçok öğeyi içeren "Paralel Yaşamlar" adlı eserinde Agisilaos'un biyografisini yazmıştır.
# Harput Muharebesi (1436)
 - YÖNLENDİRME 
Harput Kuşatması (1436), Osmanlı İmparatorluğu ile Akkoyunlular arasında gerçekleşen bir askerî harekâttır. II. Murad devrinde Osmanlı kuvvetleri, stratejik konumdaki Harput (günümüzde Elazığ) üzerine yürüdü. Ancak şehri savunan Akkoyunluların direnişi ve bölgenin coğrafi koşulları nedeniyle kuşatma başarısız oldu. Harput, bu olaydan sonra da Akkoyunlu hâkimiyetinde kalmaya devam etti.


## Arka plan.
14. ve 15. yüzyıllarda Harput, Doğu Anadolu’daki stratejik konumu sebebiyle bölgesel güçler arasında sıkça el değiştirdi. Timur’un 1402’deki Ankara Savaşı sonrasında Anadolu’da Osmanlı nüfuzu zayıflayınca, şehir kısa süre içinde Akkoyunluların kontrolüne geçti.


## Kuşatma.
1436’da II. Murad devrinde Osmanlı kuvvetleri, Akkoyunlular üzerine bir sefer düzenleyerek Harput’u kuşattı. Kaynaklarda Osmanlı kuvvetlerinin komutanları ve ordunun mevcudu açıkça belirtilmemektedir. Akkoyunlu Ali Bey’in savunduğu şehir direnince Osmanlı ordusu kuşatmayı kaldırmak zorunda kaldı.


## Sonuç.
Harput Osmanlılar tarafından ele geçirilemedi ve Akkoyunlu hâkimiyetinde kaldı. Şehir, Akkoyunluların en önemli merkezlerinden biri oldu ve ancak 1516’da Yavuz Sultan Selim’in Çaldıran Muharebesi sonrası Osmanlı topraklarına katıldı.
# L'eredità Ferramonti
L'eredità Ferramonti, yönetmenlği Mauro Bolognini tarafından gerçekleştirilen, başrollerinde Anthony Quinn, Dominique Sanda ve Fabio Testi'nin yer aldığı 1976 çıkışlı İtalyan yapımı sinema filmi. Dominique Sanda filmde gösterdiği performansla 1976 Cannes Film Festivali'nde En İyi Kadın Oyuncu ödülünü aldı.
# Defne Kurt
Defne Kurt (d. 4 Mayıs 2001, İstanbul), Türk para yüzme sporcusudur. S10 kategorisinde yarışan Kurt, 2025 Dünya Paralimpik Yüzme Şampiyonası'nda beş altın madalya kazanarak şampiyonanın en başarılı sporcularından biri olmuştur.


## Kariyer.
Defne Kurt, Aralık 2014’te Katar’ın Doha kentinde düzenlenen 2014 FINA Dünya Kısa Kulvar Yüzme Şampiyonası'nda Türkiye’yi temsil etti. Henüz 13 yaşında katıldığı şampiyonada dört farklı branşta yarıştı ancak final etaplarına kalamadı. 
2015 yılında Tiflis'te düzenlenen 2015 Avrupa Gençlik Olimpik Yaz Festivali'nde 4×100 m serbest bayrak yarışında bronz madalya kazandı. Bu madalya, sporcunun uluslararası alandaki ilk başarısı oldu.
Uzun bir hazırlık sürecinin ardından Kurt, kariyerinin en büyük çıkışını 2025 Dünya Para Yüzme Şampiyonası’nda gerçekleştirdi. Singapur’da düzenlenen şampiyonada S10 sınıfında yarışan milli sporcu, ilk altın madalyasını 50 m serbest yarışında elde etti. Şampiyonada toplam beş altın madalya kazanan Kurt, 200 m karışık, 100 m kelebek, 100 m serbest stil ve 100 m sırtüstü yarışlarında da birinciliği elde etti. Bu başarılarıyla Defne Kurt, Dünya Para Yüzme Şampiyonası’nda aynı turnuvada beş altın madalya kazanan ilk Türk sporcu oldu.
# Muhammet Khalvandi
Mohammad Khalvandi (, d. 11 Ocak 1990, Kirmanşah), İran doğumlu Türk paralimpik atlettir. F57 sınıfında cirit atma dalında yarışmaktadır. Paralimpik, dünya ve Avrupa şampiyonu olup dünya rekoru sahibidir.


## Kariyeri.
Khalvandi, 2012 Yaz Paralimpik Oyunları’nda F58 kategorisinde 50,98 m’lik atışıyla dünya rekoru kırarak altın madalya kazandı. 
2013 Lyon ve 2015 Doha Dünya Şampiyonaları’nda cirit atma F57 dalında altın, 2017 Londra Dünya Şampiyonası’nda gümüş madalya elde etti. 
2016 Rio Paralimpiyatları’nda bir kez daha altın madalya kazandı. 2018 Asya Para Oyunları’nda bronz madalya aldı.
2017’de Türkiye’ye göç ederek Mersin’e yerleşti ve Türkiye adına yarışmaya başladı. 2021 Avrupa Para Atletizm Şampiyonası’nda 45,72 m atışıyla Avrupa rekorunu kırarak altın madalya kazandı. 
2023 Paris Dünya Şampiyonası’nda 49,98 m atışıyla dünya şampiyonu oldu ve Paris 2024 Paralimpiyatları için kota elde etti. 
20 Şubat 2024’te Mersin’de düzenlenen Olimpiyat deneme yarışlarında 51,60 m atışıyla yeni dünya rekoru kırdı. 
2024 Kobe Dünya Şampiyonası’nda gümüş, Paris 2024 Paralimpiyatları’nda ise cirit atma F57’de gümüş madalya kazandı. 
2025 Yeni Delhi Dünya Şampiyonası’nda yeniden altın madalya elde etti.


## Kişisel yaşamı.
Khalvandi 1990’da Kirmanşah, İran’da doğdu. 2019’dan itibaren Türkiye adına yarışmaktadır ve Mersin’de yaşamaktadır.
# Ebrar Keskin
Ebrar Keskin (d. 24 Ocak 2007), Türk paralimpik atlettir. Gülle atma branşında F20 sınıfında yarışmaktadır. Türkiye’yi 2024 Yaz Paralimpik Oyunları’nda temsil etmiştir.


## Kariyeri.
Keskin, 2024 Yaz Paralimpik Oyunları’nda gülle atma F20 dalında mücadele ederek beşinci olmuştur. 
2025 Dünya Para Atletizm Şampiyonası’nda 13,80 m ile kişisel en iyi derecesini atarak gülle atma F20’de gümüş madalya kazanmıştır. Bu başarısıyla Dünya Para Atletizm Şampiyonası’nda gülle atmada gümüş madalya kazanan ilk Türk kadın atlet olmuştur.
# Sadık Savaş
Sadık Savaş (d. 16 Ağustos 1987), erkekler klasik yay dalında yarışan Türk paralimpik okçusudur.


## Yaşamı.
Sadık Savaş, 16 Ağustos 1987’de Yozgat’ta doğdu. Ankara’da yaşamaktadır.


## Spor kariyeri.
Savaş, okçuluk kariyerine 2010 yılında başladı ve 2013’te uluslararası alanda ilk kez sahne aldı. 2012’den beri antrenörlüğünü Oğuzhan Polat yapmaktadır. 
2016 Yaz Paralimpik Oyunları’na katılım hakkı elde etti. 
Savaş sağ elini kullanmakta olup, uzunluğunda oklarla ve çekiş ağırlığında yay ile atış yapmaktadır. 
2021’de Birleşik Arap Emirlikleri’nin Dubai kentinde düzenlenen 7. Fazza Para Okçuluk Dünya Sıralama Turnuvası’nda takım arkadaşı Merve Nur Eroğlu ile birlikte karışık takımda gümüş madalya kazandı.
# Cansel Özkan
Cansel Özkan (d. 26 Şubat 2002), Türk haltercidir. 59 kg kategorisinde yarışmaktadır.


## Kişisel yaşamı.
Cansel Özkan 2002 yılında doğdu. Aysel Özkan’ın ikiz kardeşidir. Kardeşiyle birlikte Niğde’deki Çocuk Evi Koordinasyon Merkezi’nde (ÇEKOM) büyüdü. 2009 yılında babalarının ölümü sonrası anneleriyle Gaziantep’e taşındılar. Bir yıl sonra ailevi sorunlar nedeniyle tekrar Niğde’ye dönerek ÇEKOM’a yerleştirildiler.


## Kariyeri.
Özkan haltere ikiz kardeşiyle birlikte başladı.
2019 yılında Las Vegas’ta düzenlenen Dünya Yıldızlar Halter Şampiyonası’nda 55 kg koparma dalında altın madalya kazandı. 
Aynı yıl Eilat’ta yapılan Avrupa Yıldızlar Halter Şampiyonası’nda 59 kg koparmada bronz, silkmede gümüş ve toplamda bronz madalya kazandı. 
2021’de Taşkent’teki Dünya Gençler Halter Şampiyonası’nda 59 kg koparmada ve toplamda gümüş madalya elde etti. Aynı yıl Rovaniemi’deki Avrupa Gençler ve 23 Yaş Altı Halter Şampiyonası’nda 59 kg koparmada gümüş, toplamda ise bronz madalya aldı. 
2022’de Oran’daki Akdeniz Oyunları’nda 59 kg koparmada bronz madalya kazandı. 
2021’de Konya’da yapılan İslami Dayanışma Oyunları’nda 59 kg koparmada bronz madalya aldı.
# Fatmagül Çevik
Fatmagül Çevik (d. 5 Ekim 2005, Isparta), +87 kg kategorisinde yarışan Türk haltercidir. 2024 Avrupa Halter Şampiyonası'nda bronz madalya kazanmıştır.


## Kariyeri.
Fatmagül Çevik haltere 2013 yılında hobi olarak başladı. 
Isparta Belediye Spor Kulübü bünyesinde spor yaşamını sürdürmektedir.
2021 Gençler Dünya Halter Şampiyonası’nda Taşkent’te 7. oldu. Aynı yıl Cidde’de +81 kg kategorisinde silkmede bronz, koparmada gümüş ve toplamda bronz madalya kazandı. 
2022 León’da +81 kg sıkletinde üç gümüş madalya kazandı. Aynı yıl Raszyn Avrupa Gençler ve U15 Şampiyonası’nda toplamda altın madalya kazandı.
2024 Avrupa Halter Şampiyonası’nda Sofya’da silkmede ve toplamda bronz madalya kazandı. 
11 Temmuz 2024’te Isparta’da düzenlenen Türkiye Gençler Takım Şampiyonası’nda koparmada 108 kg ile Türkiye rekoru kırdı.
2025 yılında Ankara’da düzenlenen Gençler ve Büyükler Ferdi Türkiye Halter Şampiyonası’nda Isparta Belediyesi Spor Kulübü sporcusu olarak yarışan Fatmagül Çevik, toplamda 215 kg kaldırarak Türkiye şampiyonu olmuştur. Şampiyonaya Türkiye genelinden 31 ilden toplam 410 sporcu katılmıştır.


## Kişisel yaşamı.
Çevik, 5 Ekim 2005’te Isparta’da doğdu. 
Tümay Yavuz Ali Ergun Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi’nde öğrenim görmektedir.
# Burcu Alıcı
Burcu Alıcı (d. 14 Ocak 2001, Gaziantep), 55 kg kategorisinde yarışan Türk haltercidir. 2024 Avrupa Halter Şampiyonası'nda iki bronz madalya kazanmıştır.


## Kariyeri.
Burcu Alıcı haltere 12 yaşında, ortaokulda resim öğretmeninin teşvikiyle başlamıştır. 
Ülke içinde birçok yarışmada birincilik elde etmiş, U15 ve U17 kategorilerinde Türkiye şampiyonu olmuştur. 55 kg silkmede gençler Türkiye rekorunu kırmıştır. Ayrıca Bosna-Hersek’te düzenlenen bir uluslararası turnuvada şampiyonluk yaşamıştır.
2022’de Türkiye Büyükler Halter Şampiyonası’nda 55 kg kategorisinde yarışarak koparmada 80 kilo, silkmede 105 kilo kaldırmıştır. 
2024 yılında Sofya’da düzenlenen Avrupa Halter Şampiyonası’nda 55 kg koparmada 85 kilo ile bronz, silkmede 105 kilo ile bronz madalya kazanmıştır. Koparmada 85 kilo ile kendi rekorunu yenilemiştir.


## Kişisel yaşamı.
Burcu Alıcı, 14 Ocak 2001’de Gaziantep’te doğdu. Kendisi gibi halterci olan ikiz kardeşi Duygu Alıcı ve iki yaş küçük kız kardeşi Züleyha Alıcı ile birlikte halter yapmaktadır. 
İstanbul Gelişim Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu Spor Yöneticiliği bölümünde öğrenim görmektedir.
# Duygu Alıcı
Duygu Alıcı (d. 14 Ocak 2001, Gaziantep), 49 kg kategorisinde yarışan Türk haltercidir. 2024 Avrupa Halter Şampiyonası'nda gümüş madalya kazanmıştır.


## Kariyeri.
Duygu Alıcı, 12 yaşında ortaokuldayken resim öğretmeninin teşvikiyle haltere başlamıştır. 
Türkiye içinde birçok yarışmada birincilik elde etmiş, U15 ve U17 kategorilerinde şampiyon olmuştur. 55 kg silkmede gençler Türkiye rekorunu kırmış ve Bosna-Hersek’te düzenlenen uluslararası bir turnuvada birincilik yaşamıştır.
2022’de Türkiye Büyükler Halter Şampiyonası’nda 55 kg kategorisinde yarışarak koparmada 80 kilo, silkmede 105 kilo kaldırmıştır. 
2024 yılında Sofya’da düzenlenen Avrupa Halter Şampiyonası’nda 49 kg koparmada 78 kilo kaldırarak gümüş madalya kazanmıştır.


## Kişisel yaşamı.
Duygu Alıcı, 14 Ocak 2001’de Gaziantep’te doğdu. 
Kendisinin ikiz kardeşi Burcu Alıcı ve iki yaş küçük kız kardeşi Züleyha da haltercidir. 
Alıcı, İstanbul Gelişim Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu Spor Yöneticiliği bölümünde öğrenim görmektedir.