BILGEM-AI/BILGE-Wiki-Tr-Plus huggingface dataset:
# Smoothie
Smoothie, taze meyve ya da meyve suyu, süt, yoğurt, dondurma ilave edilerek yapılan milkshake tarzı bir içecektir. Malzemelerin bir blenderde püre haline getirilmesiyle yapılır. Milk shake'e ve ice slush'a benzer. Sporcuların özellikle protein tozu ekleyerek kullandığı görülmüştür. Sebzeler, bitkisel süt, kesmik, lor, buz küpü, peynir altı suyu tozu veya besin takviyesi ve başka bileşenler de eklenebilir.


## Tarihi.
Smoothie'ler 1930'larda Kaliforniya'da satılmaya başlansa da 1960ların sonlarında Amerika Birleşik Devletleri'nin Batı Kıyısı'ndaki sağlıklı gıda mağazası türleri, elektrikli blenderin icadıyla smoothie satışına başladı. Gerçek "smoothie" terimi 1980'lerin ortalarında tariflerde ve ticari markalarda kullanılıyordu.


## Beslenme.
Bir smoothie'nin beslenmesi, içindeki malzemelere ve oranlarına bağlıdır. Birçok smoothie, sağlıklı bir beslenmede önerilen ve öğün yerine geçmesi amaçlanan büyük veya birden fazla porsiyon meyve ve sebzeyi içerir. Ancak yüksek miktarda şeker içeren meyve suları kalori alımını artırabilir ve kilo almanı teşvik edebilir. Protein tozları, tatlandırıcılar veya dondurma gibi malzemeler kullanılabilir. Bir çalışma, karıştırılmamış gıdalarla aynı miktarda enerji sağlamasına rağmen smoothielerin daha az doyurucu olduğunu buldu.


## Türleri.
Yeşil bir smoothie tipik olarak %40-50 yeşil sebzelerden, genellikle ıspanak, lahana, pazı, kara lahana, kereviz, maydanoz veya brokoli gibi ot ve yeşillik sebzelerden oluşur; geri kalan bileşenler çoğunlukla veya tamamen meyvedir. Yeşil yapraklı sebzelerin çoğu, çiğ olarak servis edildiğinde acı bir tada sahiptir, ancak bu, daha az acı olan bazı sebzelerin (örneğin bebek ıspanak) seçilmesi veya meyveler veya diğer tatlı malzemelerle birleştirilmesiyle iyileştirilebilir.
Protein smoothie, su veya bir çeşit süt ürünü, protein tozu, meyve ve sebzelerin birleşimidir. Günün her saatinde tüketilebilir ve protein alımını artırmak isteyenler için protein takviyesi olarak kullanılır. Protein tozu tek başına süt veya su ile karıştırıldığında kireçli bir tada sahip olabilir. Protein smoothie, meyvelerin veya diğer tatlandırıcıların eklenmesiyle protein tozunun tadını iyileştirir.
Yoğurtlu smoothie, protein kaynağı olarak yoğurt içeren ve içeceğe kremsi bir doku katan bir smoothie'dir. Süzme yoğurt özellikle koyulaştırıcı olarak dahil edilmiştir.
# Fenian Saldırıları
1866-1870 yılları arasında çıkmış askeri hareketlilik.
İrlanda-Amerikalı Fenian Kardeşler (Fenian Brotherhood (İrlandaca: "Bráithreachas na bhFíníní", İngilizce: Fenian Brotherhood), ABD'yi Birleşik Krallık'a karşı savaşa sokarak, İrlanda'yı bağımsızlığına kavuşturacaklarına inanıyorlardı. Kardeşler, bu planı o zamanlar İngiliz dominyonu olan Kanada'ya saldırarak gerçekleştireceklerdi.
1 Haziran 1866'da Buffalo'dan yola çıkan Fenian kuvvetleri sınırı geçtiler ve Fort Erie adlı Kanada kasabasını ele geçirdiler. Kanadalı gönüllüler, yaklaşık 1.500 kişiden oluşan Fenianlara direniş gösterdiyseler de başarılı olamadılar. Üç gün süren direnişe başka kuvvetler de katılınca Fenianları Niagara Nehri'nin karşısına geri püskürttüler. Bir sonraki hafta Vermont'dan Batı Kanada'ya (Quebecc) düzenlenen benzer bir saldırıyı da püskürttüler.
Birleşik Devletler yetkilileri bu saldırılara karşı faaliyete geçtikleri halde Ferian sorunu devam etti ve sonunda 25 Mayıs 1870'te geçen sürede saldırılar tekrar başladı. Fakat bu sefer hazırlıklı olan halk saldırıyı son defa püskürttü.


## Konuyla ilgili yayınlar.
  - Senior, H. (1996). "The last invasion of Canada: The Fenian raids, 1866-1870". Dundurn Press. ISBN 1-55002-085-4
# Force India
Force India, Spyker F1 takımının, 2008 yılında Hindistanlı iş insanı Vijay Mallya ile Spyker'ın direktörü Michiel Mol'un oluşturduğu konsorsiyuma satılmasıyla kurulan yeni Formula 1 takımı.2018'de takıma mali nedenlerden dolayı kayyum atanmış ve ismi Racing Point Force India olarak değiştirilmiştir.
# Londra Maratonu
Londra Maratonu, İngiltere'nin başkenti Londra'da 1981 yılından beri genellikle Nisan ayında yapılan bir yol maratonudur. Uluslararası beş (Londra, Boston, Berlin, Şikago ve New York City) maraton koşusundan biri olmasına ilaveten geleneksel mesafe olan 42.185 metre (42,2 km=26 mil 385 yarda) nin üzerindedir. Ayrıca kalabalık ve spor festivali kutlamasıdır.
Yarış organizatörlerine göre, bu yarış halihazırda dünyada en büyük yıllık fon doğurur. 2006 yılında £ 41,5 milyon fon toplandı. 1981 yılıdan beri bu fon £315 milyona ulaştı. 2007 yılında yarışçıların %78 i para sağladı.
Yıllık tutar, New York City Maratonu'nun beş katından fazladır.
ve Boston Maratonu'nundan altı defa fazladır.
2006 yılında Sir Steve Redgrave (arka arkaya beş defa Olimpik madalya kazanan)Sponsor olarak maraton için £1.8 milyon sağlayarak yeni bir Guinness Dünya Rekoru kırdı.Önceki rekor Oasis Trust'ın kurucusu Steve Chalke'nin topladığı £1.25 milyondu.Fakat Steve Chalke 2007 yılında en az £1,85 milyon toplayarak rekoru tekrar elde etti.


## Tarihi.
Londra Maratonu, eski Olimpik şampiyon ve dünyaca ünlü gazeteci Chris Braster tarafından organize edildi. Kendisi New York Maratonu'nundan etkilenerek bu ölçülerde bir yarış oluşturmayı şiddetle arzu ediyordu.1908 yılı Olimpiyatlarda
yarış mesafesi Beyaz Şehir'e (White City: Londra'da Hammersmith ve Fulham kasabalarını kapsayan yer) kadar 26 mil 385 yarda idi. Londra Maratonu 29 Mart 1981 yılında varlık haline geldi. O zaman yaklaşık 7.500 atlet bu yarışa katıldı.
Onun popüleritesi düzenli olarak gelişti. 2007 yılında 36.396 kişi start aldı. Bu yarış tarihinde en büyük alanı kaplıyordu.
2005 yılında yapılan maratonda 35.557 koşucu start almış ve bunların da 35.256 sı yarışı tamamlamıştı.


## Sonuçlar.
Rekor zamanlar aşağıdaki tarihsel tabloda koyu renkle göşterilmiştir. 
  - 2:05:38 Erkekler (Khalid Khannouchi, Birleşik Devletler) 2002'de ve
  - 2:15:25 Kadınlar (Paula Radcliffe, Birleşik Krallık) 2003'te.
# Donau-Einkaufszentrum
Tuna alışveriş merkezi (Almanca: Donau-Einkaufszentrum, DEZ) Almanya'nın Bavyera eyâletinde Regensburg kentinde yer alan önemli bir alışveriş merkezi. Tuna alışveriş merkezi doğu Bavyera'nın en büyük alış veriş merkezi sayılır. Regensburg'un şehir merkezine sadece iki kilometre uzaklıkta edilişinden beri cazip bir alış veriş merkezidir. Avrupa'da ilk modern alış veriş merkezi olarak bilinir.


## Tarihçe.
1967 yılında Johann Vielberth tarafından ilk klimalı, iki katlı alışveriş merkezi yaptırılmıştır. Uzun süre Bavreya eyaletinin en büyük alış veriş merkezi olarak kalmıştır ve sonradan inşa edilen alış veriş merkezleri için örnek olmuştur.
Çarşı, 1974, 1982, 1999 ve 2003 yıllarında genişletildi.
1998 yılında restore edilen merkez, 2000 yılında Uluslararası Alışveriş Merkezleri Konseyi tarafından restorasyon dalında Avrupa Alışveriş Merkezleri Ödülleri - mansiyon ödülüne lâyık görüldü.


## Yapısal özellikleri.
4 katta 134 dükkânı bulunan çarşının 68.925 m² dükkân alanı bulunmaktadır. Toplam yüzölçümü 82.000 m²'dir. Park yeri 1.800 araç kapasitelidir. Bina işletmesi Donau-Einkaufszentrum GmbH şirketi tarafından yapılmaktadır.


## Ziyaretçi ve çalışan bilgileri.
İçinde bulunan bazı mağazalar: Saturn, Kaufhof, Woolworth, P&C, K&L Ruppert, H&M und C&A, Douglas, Hussel, Thalia, Mexx, Esprit, vs.
Regensburg Tuna alışveriş merkezinde günde 30.000 ziyaretçi gelir ve 1800 çalışanı vardır.
# Al Di Meola
Albert Laurence Di Meola (d. 22 Temmuz 1954, New Jersey, ABD) Amerikalı enstrümental müzik, caz ve dünya müziği gitaristi.


## İlk yılları.
Küçük yaşta davul öğrenmeye başlayan Di Meola, 9 yaşında Beatles dinlemeye başladıktan sonra gitar çalmaya karar verdi. Caza olan ilgisinin artmasından sonra 1971'de Boston'daki ünlü Berklee Müzik Koleji'ne girdi ve burada klavyeci Barry Miles'ın öncülüğündeki caz-füzyon grubu ile çalışmaya başladı.


## Profesyonel müzik kariyeri.
1974'te yine dünyaca ünlü caz ve dünya müziği piyanisti Chick Corea tarafından keşfedilen Di Meola, Corea'nın grubu "Return to Forever" ile çalışmaya ve hemen ertesinde büyük kitleler karşısında kendi konserlerini vermeye başladı. Klavyede Chick Corea, bas gitarda Stanley Clarke, davulda Lenny White ve gitarda Al Di Meola'dan oluşan Return to Forever, üç caz-füzyon albümü kaydetti. 1976'da Return to Forever'ın dağılmasıyla Al Di Meola, kariyerine tek başına devam etmeye karar verdi.
1976'da ilk albümünü çıkardıktan sonra Paco De Lucia ve John McLaughlin ile bir üçlü oluşturarak flamenko etkili iki albümde çaldı. Arjantinli ünlü tango ve Bandoneon ustası Astor Piazzolla ile dost olduktan sonra Güney Amerika müziğine olan ilgisi arttı. Bunun etkisiyle tango müziğinin yoğunlukla etkin olduğu albümler çıkardı. Albümlerinde, bir virtüöz olmasının yanı sıra güçlü bir besteci olduğunu da gösteren Di Meola, Paco De Lucia ve John McLaughlin'le 1996'da tekrar bir araya geldi ve "Guitar Trio" albümünü çıkardı. Bu üçlü aynı yıl dünya turnesine çıktı. Al Di Meola son 25 yılın enstrümantal müzik alanında en önemli isimlerden biri olmayı başarmıştır.


## İç bağlantılar.
  - Berklee Müzik Koleji
  - Chick Corea
  - Return To Forever
  - Paco De Lucia
  - John McLaughlin
  - Astor Piazzolla
# Aibgalar
Aibga (аибга, айбога, аипга, айбуга, Rusça Аибга), 1864 yılına değin Bağımsız Çerkesya'da yaşamış bir köy topluluğu. Cigetlerin (Sadzların) bir kolu sayılan Aibgalar bugünkü Krasnodar Krayı'nın Adler rayonunda, Psov Irmağının yukarısında ve ulaşılması çok zor bir dağlık yörede yaşıyorlardı. Burası Mzımta Irmağının yukarı vadisindeki Kbaada Yaylasının (şimdi Krasnaya Polyana) yakın güneyindeydi. Aibga, bugün yazlık ve kışlık tesisleriyle gözde bir dinlenme, bir tatil, sayfiye yeri ve kış sporları merkezi konumundadır.


## Aibga direnişi.
Ubıhların ve kıyıdaki güney komşuları Cigetlerin Mart 1864'te Ruslara boyun eğmesinden sonra, sıra Cigetlerin kolları olan ve dağlarda yaşayan Abaza (Abazin) topluluklarına boyun eğdirmeye gelmişti. Bu topluluklardan biri de Aibgalar idi. Bu dağ topluluklarını yerlerinden ayrılmaya zorlamak için Nisan 1864'te dört Rus birliği oluşturuldu. İlk birlik güneyde Gagra'dan hareketle Pekhu Irmağı, ikinci birlik St.Duhovski (Kutsal Ruh, bugün Adler) kalesinden hareketle Mzımta Irmağı boyunca dağların yukarılarına doğru ilerledi. Üçüncü birlik sıradağlara koşut biçimde, araziyi tarayarak ve terk edilmiş haldeki Ubıh köylerini ateşe vererek, kuzeyden güneye doğru ilerlemeye başladı. Dördüncü birlik ise, sıradağların ardından, Abadzeh topraklarındaki Küçük Laba Irmağının kaynak kesiminden hareketle, sıradağları aşmak suretiyle batıya, Kbaada Yaylasına doğru yola çıktı. Bu dört birliğin Kbaada Yaylasında buluşması öncesinden kararlaştırılmıştı. Bu genel harekâta Veliaht Prens Mihail Nikolayeviç komuta ediyordu.
Aibga topluluğu, komşu topluluklardan takviye alarak direniş için yığınak yaptı. Ancak, üstün Rus kuvvetlerine karşı koymanın olanaksızlığını gören komşu topluluklar (Ahçıpsı ve Pshu), savunma mevziinden ayrılarak köylerine geri döndüler ve Aibgalar bir başlarına kaldılar.11 Mayıs 1864'te, ikinci Rus birliği General Batezatul komutasında Aibga üzerine yürüyüşe geçti. Rus birliği, arazinin sarp ve geçilmez olması nedeniyle çok zor ve çok yavaş ilerleyebiliyordu. Rusların sarp yamaçları ve geçitleri aşamayacaklarını sanan Aibgalar direniyor ve yukarılardan Rusların üzerine kocaman kayalar yuvarlıyor, ara sıra da kurşun atıyorlardı. Bir avuç Aibga bir başınaydı, ama Ruslara durmadan yeni takviyeler geliyordu. Rus birliklerinin inatla ilerlemesi ve Aibga yığınaklarını bir bir aşması üzerine, kuşatılmaktan kaygılanan Aibgalar, kayalıklardan inip dağ ovasında kurulu Aibga köyüne doğru geri çekildiler. Bu arada Rus komutanlarından Prens Şahan-Girey Marşani de, Aibga kurşunlarıyla öldürüldü.
Rusların, dağ düzlüğündeki Aibga köyüne girişleri öncesinde, Aibgalılar, ırmağın ötesine, ormana doğru çekildiler; ertesi gün, yani 12 Mayıs 1864'te de Aibgalar temsilcilerini gönderip boyun eğdiklerini Ruslara bildirdiler ve kıyıya doğru gitmeye başladılar, ardından, diğer Çerkeslerle birlikte gemilere binip Türkiye'ye göç ettiler.


## Günümüzde arta kalan toprakları.
Eskiden bir Çerkes köyünün bulunduğu şimdiki Aibga, gözde bir yazlık dinlenme merkezidir, ayrıca kış sporlarıyla tanınan ve yeni tesislerle de gittikçe gelişen bir turistik yöredir.
# Apeldoorn
Apeldoorn, Hollanda'nın orta kesimindeki Gelderland eyaletinin bir şehridir. 2019 yılı itibarıyla nüfusu 162.445 olan Apeldoorn, bölgesel bir merkez olarak kabul edilir. Apeldoorn, Arnhem’e 25 km, Zwolle’ye 35 km, Utrecht’e 70 km, Amsterdam’a 90 km, Rotterdam’a 120 km ve Lahey (Den Haag)’a 130 km uzaklıktadır.


### Görülecek yerler.
 - Het Loo Sarayı: Jacob Roman ve Johan van Swieten adlı mimarlar tarafından Hollanda barok mimari stilinde tasarlanmış bir kraliyet sarayıdır. 1684'ten sonra İngiltere Kralı olan III. William ve karısı Mary tarafından yaptırılmış ve devamlı Hollanda kral ve kraliçeleri tarafından ikametgâh olarak kullanılmıştır. Günümüzde eski kraliçe Prenses Beatriz'in kız kardeşi Margarite ve ailesinin ikametgâhıdır.
 - Mariakirk: Ulusal bir anıt olarak kabul edilmiş bir Katolik kilisesidir.
 - Apenheul: 1971'de açılmış olup, primat ve maymungiller familyasına ait hayvanları korumayı hedefleyen ve bunların 30 farklı türünü barındıran çok ünlü bir hayvanat bahçesidir.
 - "Koningin Juliana Toren Eğlence Parkı": Apelheul yakınlarında kurulan bir eğlence parkıdır.


### Kardeş şehirler.
  - Banda Aceh, Endonezya
# Sikorsky Aircraft Corporation
Sikorsky Aircraft (), Stratford, Connecticut merkezli bir ABD'li bir uçak üreticisidir. 1923 yılında ünlü havacı Igor Sikorsky tarafından kurulmuş ve sivil ve askeri kullanım için helikopter üreten ilk şirketler arasında yer almıştır.
Daha önce United Technologies Corporation'a (UTC) ait olan Sikorsky, Kasım 2015'te Lockheed Martin'e satılmış ve böylece Lockheed Martin'in bir alt şirketi haline gelmiştir.


## Ürünler.
Sikorsky, neredeyse tüm modellerini S sayılarıyla belirler; S-1'den S-27'ye kadar olan modeller Igor Sikorsky tarafından Rus İmparatorluğu'nda tasarlandı. Daha sonraki modeller, özellikle helikopterler, fiziksel becerilerinde ve ekipmanda sadece küçük farklılıkları olsa bile, genellikle amaçlarına bağlı olarak, askeri servisler tarafından birçok tanım aldı. Bazı durumlarda, uçaklar Sikorsky'ye veya başka bir üreticiye iade edildi ve buna ek olarak modifiye edildi; bu durum aynı temel model numarasında daha fazla değişkenlere neden oldu.


### Uçaklar.
  - Sikorsky S-29-A: çift motorlu, çift kanatlı kargo uçağı. ABD'de yapılan ilk Sikorsky (1924).
  - Sikorsky S-30: çift motorlu, asla yapılamadı. (1925)
  - Sikorsky S-31: tek motorlu, çift kanatlı uçak (1925)
  - Sikorsky S-32: tek motorlu iki koltuklu çift kanatlı uçak (1926)
  - Sikorsky S-33: "Messenger" tek motorlu, çift kanatlı uçak (1925)
  - Sikorsky S-34: çift motorlu deniz uçağı prototipi. (1927)
  - Sikorsky S-35: üç motorlu çift kanatlı uçak prototipi. (1926)
  - Sikorsky S-36: sekiz koltuklu iki motorlu deniz uçağı "Amphibion" (1927)
  - Sikorsky S-37: "Guardian" sekiz koltuklu iki motorlu çift kanatlı uçak (1927)
  - Sikorsky S-38: sekiz koltuklu iki motorlu deniz uçağı (USN PS) (1928-1933)
   - Sikorsky RS: deniz nakliye uçağı (USN RS)
  - Sikorsky S-39: S-38'in beş koltuklu tek motorlu varyantı (1929-1932)
  - Sikorsky S-40: "Flying Forest" dört motorlu 28 yolcu kapasiteli deniz uçağı (1931)
  - Sikorsky S-41: çift motorlu deniz uçağı (1931) (USN RS-1)
  - Sikorsky XP2S: ikiz motor deniz devriye uçağı prototipi (1932)
  - Sikorsky S-42: "Clipper" dört motorlu deniz uçağı (1934-1935)
  - Sikorsky S-43: "Baby Clipper" çift motorlu amfibi deniz uçağı (1935-1937) (Army OA-1, USN JRS-1)
  - Sikorsky VS-44: "Excalibur" dört motorlu deniz uçağı (1937)
  - Sikorsky S-45: altı motorlu deniz uçağı (Pan Am için). asla yapılamadı. (1938)
# Ümit Çırak
Ümit Çırak (d. 13 Ağustos 1969, İzmir) Türk, tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu. Özellikle Süper Baba dizisinde oynadığı Nihat'ın çırağı rolüyle tanınır.
1987 yılında İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Matematik Bölümüne girdi, 1991 yılında Müjdat Gezen Sanat Merkezi Tiyatro bölümüne girdi ve 1993 yılında Oğuz Aral'ın pandomim asistanlığına başlamıştır.
Aynı yıl MSM'de Savaş Dinçel'in yönettiği bir oyunla ilk profesyonel sahne deneyimini yaşayan Çırak, 1995 yılında mezun oldu. Daha sonra Hadi Çaman Yeditepe Oyuncuları, Nedim Saban'ın Tiyatrokare ve Ferdi Merter'in "Çığır Sahne"'sinde rol almış, ilk oyununun ardından Süper Baba dizisinde oynamış ve 18 Mayıs 2001 ile 24 Haziran 2002 tarihlerinde TRT 1'de yayınlanan Yeditepe İstanbul dizisinde de Tevfik rolünü üstlenmiş ve uzun süre tiyatro ile sinema ve televizyon dizilerini beraber yürütmüştür.
1997 yılından 2002 yılına kadar Müjdat Gezen Sanat Merkezi pandomim öğretmenliği de yapan sanatçı, 2005 yılında bir filmde yönetmenlik üstlenmiş, reklam filmlerinde de oynamış, 2006 yılında Ekol Drama Sanat Evi "Kamera Önü Oyunculuğu Eğitmenliğine" başlamıştır. 2007 yılında kurduğu "Çağdaş Sinema Oyunculuk Atölyesi"nde Ali Düşenkalkar, Ahmet Cemal, Alin Taşçıyan ve Senem Oluz ile birlikte sinema oyunculuğu üzerine eğitim vermiştir. Müjdat Gezen Sanat Merkezinde tanıştığı Evrim Akın ile 6 ay süren kısa evlilik yapmıştır.
2009 yılında yeni yapılanması ile (3 M.O.T.A) Ümit Çırak Modern Oyunculuk Teknikleri Atölyesi'ni kurmuştur. Halen sinema, tiyatro ve dizi oyunculuğuna devam etmektedir.


## Filmografisi.
  - - (2025-)
  - Aşkın Dünkü Çocukları - (2025)
  - Hain - (2024)
  - Savrulan Zaman - (2024)
  - Roza - (2024)
  - Yargı - (2024)
  - - (2021)
  - - (2021)
  - Kar Kırmızı - (2020) 
  - Kar - (Veli) - (2018)
  - Ulan İstanbul - (Konuk Oyuncu) 2014
  - Halam Geldi - (Muhtar) 2014
  - İbreti Ailem - (İrfan) 2012
  - Güneydoğudan Öyküler Önce Vatan (TV) (2010)
  - O-kul (2009)
  - Babam Büfe (2009)
  - Lodos (2008)
  - Fırtına - 2008
  - Son Ağa (TV) - 2008
  - Ulak - 2007 
  - Adem'in Trenleri - 2007 
  - Eve Giden Yol 1914 - 2006 
  - Kabuslar Evi: Uyur Gezerler - 2006 
  - Ezo Gelin (TV) - 2006 
  - Sis ve Gece - 2006 
  - Kızlar Yurdu (TV) - 2006 
  - Dayı (TV) - 2004 
  - Çemberimde Gül Oya (TV) - 2004 
  - Pilli Bebek (TV) - 2003 
  - Martılar Açken - 2002 
  - Çamur - 2002 
  - Yeditepe İstanbul - 2001 
  - Filler ve Çimen - 2000 
  - Leoparın Kuyruğu - 1998 
  - Üçüncü Sayfa - 1998 
  - Masumiyet - 1997 
  - Sıdıka (TV) - 1997 
  - Baba Evi (TV) - 1997 
  - Eşkıya - 1996 
  - Süper Baba (TV) - 1993
# Alfa-laktalbumin
Alfa-laktalbumin yenidoğan bir bebeğin fizyolojik ve besinsel gereksinimlerine uygun dengeli amino asit dağılımı ile büyüyen bebekler için ideal, bir protein kaynağıdır. Alfa-laktalbumin'in bileşiminde yer alan triptofan, yenidoğanda beyin gelişimi gerekli seratonin ve melatoninin öncüsüdür.
" Protein ile ilgili bu madde bir . İçeriğini [ geliştirerek] Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz".
# Kaşkaval (peynir)
 - YÖNLENDİRME 
 - YÖNLENDİRME 
Kaşkaval (Osmanlıca:penir-i kaşkaval) sarı renkli, özel bir koyun peyniridir. İtalyanca "caciocavallo" kelimesinden türemiştir. TDK Sözlükte tanımı "Tekerlek biçiminde, sarı renkte, kaşara benzeyen bir tür peynir" olarak verilmiştir. Osmanlı şenlik ziyafetlerinde tüketilen bir peynir çeşididir. Evliya Çelebi Seyahatnamesinde İstanbul'da peynir üretimi yapan 400 tane esnafın olduğunu ve Kaşkaval Peyniri ile birlikte kesme peyniri ve Teleme peyniri ürettiklerinden bahsetmektedir.Evliya Çelebi Seyahatnamesinde ayrıca Çatalca'da kaşkaval peyniri üretildiğinden bahsedilmektedir.


## Osmanlı Dönemi Kaşkaval Peyniri Çeşitleri.
Tekfurdağı kaşkavalı, Eflak kaşkavalı, Çorlu kaşkavalı, Limni kaşkavalı, Karadeniz kaşkavalıdır.
# Bilge Ebiri
Bilge Ebiri (d. 1973, York), Amerikalı gazeteci, sinema eleştirmeni ve film yönetmeni.


## Yaşamı.
Bilge Ebiri 1973 yılında İngiltere'nin York kentinde dünyaya geldi. Birkaç aylık iken Türkiye'ye dönen ailesi o yedi yaşındayken Amerika'ya taşındı. ABD'de Yale Üniversitesi'nde sinemacılık dalında eğitim gördü.


## Filmleri.
  - "Bad Neighborhood" (1995)
  - "Infernal Racket" (1996)
  - "New Guy" (2003)
  - "Purse Snatcher" (2006)
  - Görünmeyen (2011)
# Gaius Valerius Catullus
Gaius Valerius Catullus (#YÖNLENDİRME MÖ 84 - #YÖNLENDİRME MÖ 54), Romalı şair.


## Hayatı.
Hayatı hakkında pek az şey bilinmektedir. Suetonius, Ovidius da dahil olmak üzere önemli kaynaklara göre Verona, İtalya'da doğmuştur. Verona'nın önemli ailelerinden birinden birine mensuptur. Verona'daki nüfuzuna rağmen hayatının en önemli kısmını Roma'da geçirmiştir.
Catullus'un ailesinin (babasının Julius Sezar'ı ve Vali Gaul'ü ağırladığı) Garda Gölü mevkiinde Sirmio'da bir kırevleri vardı. Burada Sezar ve Namurra hakkında yazdıkları için, sonraları özür dileyecektir, hatta pişmanlık duyacaktır.
Catullus'un şair arkadaşları C. Licinius Macer Calvus, Marcus Furius Bibaculus ve C. Helvius Cinna hatip Hortensius ve tarihçi Nepos kitaplarının adandığı kişilerden bazılarıdır.
# The Georgia Straight
The Georgia Straight ; Kanada Vancouver'de yayımlanan haftalık haber ve eğlence dergisi. Araştırma şirketi Ipsos-id tarafından sirkülasyonu; 117.000 ve haftalık tirajı neredeyse 534.000'dir.
1966 yılında yeni kurulmaya başlayan Greenpeace aktivistleri, o sıralarda gizli olarak yayımlanan Georgia Straight'de kendilerini ifade ediyorlardı.
Bob Geldof İrlanda'ya müzik çalışmaları için dönmeden önce bir süre bu dergide müzik eleştirmeni olarak çalıştı.
# Cennet balığı
 - YÖNLENDİRME 
Cennet balığı ("Macropodus opercularis"), Osphronemidae familyasından küçük bir balık türü.Cennet gurami olarak da adlandırılmaktadırlar. 8-11 cm'ye kadar büyüyebilirler. Sağlıklı koşullar altında tutulduklarında 10 yıla kadar yaşayabilirler.
Yabani bölgede yırtıcıdırlar. böcekler, omurgasız hayvanlar ve yavru balıkları yerler.


## Türleri.
  - Macropodus opercularis
  - Macropodus chinensis
  - Macropodus cupanus
# Ömür Geçiyor &amp; Zerrin Özel
Zerrin Özer, "Ömür Geçiyor" adlı albümde yeni pop şarkılarını yorumlarken, "Zerrin Özel" adlı albümde rock müzik şarkıları seslendirmiştir.


## Şarkı listesi.
Ömür Geçiyor
  - "Ömür Geçiyor" (Söz & Müzik: Şehrazat, Bülent Yetiş - Düzenleme: Volga Tamöz)
  - "Bir Yolun Ardından" (Söz & Müzik: Murat Ak - Düzenleme: Sezgin Gezgin)
  - "Hata" (Söz & Müzik: Bülent Yetiş)
  - "Anamın Ak Sütü" (Söz & Müzik: Bülent Yetiş - Düzenleme: Sezgin Gezgin)
  - "Yolun Açık Olsun" (Söz & Müzik: Emre Uzunca)
  - "Çok Mutluyum" (Söz: Bülent Yetiş - Müzik: Salvatore Cutugno)
  - "Gözlerinde Son Gece" (Söz: Aysel Gürel - Müzik: Volkan Gücer)
  - "Katmer Katmer" (Söz: Şehrazat - Müzik: Garo Mafyan)
  - "İhanetin Rengi" (Söz: Habib Ceylan - Müzik: Murat Güneş)
  - "Yazıklar Olsun" (Söz: Zeynep Talu - Müzik: Garo Mafyan)
  - "Sorma" (Söz: Zeynep Talu - Müzik: Gövher Hasanzadeh)
Düzenlemeler: Garo Mafyan
Zerrin Özel
  - "Aşkın Izdırabı" (Söz & Müzik: Murat Ak)
  - "Hara" (Söz & Müzik: Murat Ak)
  - "Ama Bazen" (Söz & Müzik: Sevtap Ünal - Düzenleme: Sezgin Gezgin)
  - "Sergüzeşt" (Söz & Müzik: Murat Ak)
  - "Damga" (Söz & Müzik: Murat Ak)
  - "Halim Öyle" (Söz: Murat Ak - Müzik: Anonim)
  - "Yara" (Söz & Müzik: Murat Ak)
  - "Derviş" (Söz & Müzik: Murat Ak)
  - "Yok" (Söz & Müzik: Murat Ak)
  - "Leylim Ley" (Şiir: Sabahattin Ali - Müzik: Zülfü Livaneli - Düzenleme: Cihan Akyıldız)
  - "Giderim" (Söz: Yusuf Hayaloğlu - Müzik: Ahmet Kaya - Düzenleme: Osman İşmen)
Düzenlemeler: Çağatay Kadı
 - YÖNLENDİRME
# Zaman etüdü
Zaman etüdü (İngilizce Time Study), gelişme olanağı yaratabilmek amacıyla, belirli bir faaliyeti ekonomiklik ve etkenlik yönünden etkileyen tüm kaynakları ve etmenleri dizgesel olarak araştırmaya ve insan çalışmasını geniş kapsamda incelemeye yönelik bir teknik olan iş etüdünün; bir çalışanın, belirli bir işi, belirli bir çalışma hızıyla yapması için gereken zamanı saptamak amacıyla gerçekleştirilen iş ölçümü tekniklerinden bir tanesidir.
Zaman etüdü çalışmasının adımları şu şekildedir:
 - İş, çalışan, çevre koşulları konusunda tüm bilgilerin derlenip kaydedilmesi,
 - İşin öğelerine ayrılarak süreç tanımlamasının yapılması,
 - Örnek büyüklüğünün belirlenmesi,
 - Çalışanların, işin her bir öğesinin tamamlamaları için gereken zamanın ölçülerek, belirlenen tempo ile birlikte kaydedilmesi,
 - Gözlenen zamanın temel zamanlara dönüştürülmesi,
 - Çalışma için temel zaman dışında tanınacak toleransların belirlenmesi,
 - Çalışma için standart zamanın belirlenmesi
Gözlenen zamanın temel zamana dönüştürülmesindeki tolerans değerleri için literatürde, Dinlenme Payları Tablosu kullanılır.
Tempo değeri, çalışanın işi gerçekleştirirken sarf ettiği efordur. Standart olarak %100 olarak kabul edilirken, işçi yavaş bir tempoda çalışıyorsa 100 ‘ün altında, yüksek tempoda çalışıyorsa da 100 ‘ ün üzerinde bir değer seçilir. Ayrıca koşullar, beceri gibi faktörler de bu değerin belirlenmesinde önemlidir.
İşçinin çeşitli faktörlere bağlı olarak, işini gerçekleştirirken harcadığı süreye bazı toleranslar dahil edilir. Bu tolerans değerleri için Dinlenme Payları Tablosu ‘ndan yararlanılır.
Bu açıklamalara göre,
Ölçülen Zaman: tc
Tempo: e
Kişisel İhtiyaç Payı: n
Kişisel Dinlenme Payı: r
Temel Zaman: tb
Standart Zaman: tz 
olmak üzere,
tb = ( tc * e ) / 100 
tz = tb * ( 1 + n + r ) 
hesaplamalarıyla bir işlem için standart zaman bulunur.
# İş etüdü
İş etüdü, gelişme olanağı yaratabilmek amacıyla, belirli bir olayı ya da etkinliği ekonomiklik ve etkenlik yönünden etkileyen tüm kaynakları ve etmenleri dizgesel olarak araştırmaya yönelik ve insan çalışmasını geniş kapsamda inceleyen bir teknik olup özellikle İş Ölçümü ve Zaman Etüdü teknikleri için kullanılan genel bir terimdir.
İş etüdü verimlilikle doğrudan ilişkilidir. Bu nedenle mevcut kaynaklardan sağlanacak üretimi, çok az ya da hiç yatırım gerektirmeksizin, artırmak amacıyla çok yaygın olarak kullanılmaktadır. İş etüdü bilen ve uygulayan meslek gruplarının başında endüstri mühendisleri ve işletme mühendisleri gelmektedir.


## Amacı.
İş etüdünün temel amacı, insanların, makinelerin ve malzemelerin verimliliğini artırmak ve her bir işlemi gerçekleştirmenin en iyi yöntemini belirlemektir. İş etüdü, kalifiye bir işçinin normal bir yerde çalışırken işlemi gerçekleştirmek için alması gereken standart süreyi belirlemede de kullanılmaktadır. Diğer amaçları şu şekilde sıralanmaktadır:
  - Bir görevi yürütmek için mevcut mevcut yöntemlerin bilimsel ve kontrollü analizi.
  - Zihinsel ve fiziksel olarak kalifiye çalışanların performansını ölçmek, performans ölçümü için standart olarak belirlemek.
  - Minimum maliyetle işçi, tesis, makine ve diğer kaynakların optimum kullanımını sağlamak
  - Geliştirilmiş üretkenlik ve çalışan ruh halini iyileştirmek
  - Organizasyonun verimliliğini artırmak


## Avantajları.
Çalışanlar verimli bir şekilde çalışıyor ve odak sorunu yaşamıyorsa bir kuruluş için üretkenlik belirli bir süre içinde artırılabilir bir durumdur. Bu nedenle, iş etüdünün avantajları şunlardır:
  - Üretim verimliliğinde artış.
  - Daha yüksek üretim seviyeleri ve kaynakların optimum kullanımı.
  - Verimli malzeme ve ürün akışı.
  - Malzemenin verimli kullanımı ve daha iyi yerleşim.
  - İşe harcanan zamanın ve bununla birlikte üretim maliyetinin azalması.
  - Güvenlik ve verimlilik artışı ile çalışanların morali artması.
  - Daha iyi iş tatmini ve teşvik planlaması
# Metot Etüdü
Metot etüdü, daha kolay ve daha etken yöntemlerin geliştirilmesi, uygulanması ve maliyetlerin düşürülmesi amacıyla, bir işin yapılışındaki mevcut ve önerilen yolların dizgesel olarak kaydedilmesi ve eleştirilerek incelenmesidir. Zaman Etüdü ile birlikte İş Etüdü'nün bir bileşenidir. Metot geliştirmede Ergonomi biliminden de yararlanılır.
Bu tanımlama ile metot etüdüne ilişkin bazı sonuçlar şu şekilde belirlenebilir:
  - Metot etüdü, olayları bilimsel yönetim prensipleri ile değerlendirir. 
  - Metot etüdü bir yaratıcı problem çözme tekniğidir. 
  - Metot etüdü içerisinde emek faktörü bulunan her düzeydeki faaliyet için uygulanabilir. 
  - Metot etüdü bir işin optimal yapılış biçimini bulan bir teknik değildir. Dolayısıyla aynı işin her zaman daha kolay bir yapılış şekli bulunabilir. 
  - Metot etüdü doğrudan verimlilik artırma tekniğidir.
Metot etüdünün verimi, insanca çalışma koşulları altında en yüksek seviyede tutma amacına ulaşmak için gereken ara hedefler aşağıdaki şekilde sayılabilir: 
  - İşçinin boş bekleme süresini azaltmak. 
  - İşçinin gereksiz hareketlerini ortadan kaldırmak. 
  - İşçiler üzerinde adil iş yükü dağılımını sağlamak. 
  - İşçinin çalışma hızını yükseltmek. 
  - Daha iyi çalışma koşulları geliştirmek. 
  - Üretim süresi boyunca iş akışını dengelemek. 
  - Makinelerin boş bekleme sürelerini azaltmak. 
  - Malzeme firelerini azaltmak. 
  - Kalite bozukluklarını azaltmak.
Bu amaçları, üretim sistemlerinin özelliklerine göre daha da artırmak ve detaylandırmak mümkündür.
# Üretkenlik
Üretkenlik veya verimlilik, girdileri çıktıya dönüştürme ölçüsü. Verilmiş girdiler çıktıya ne ölçüde dönüştürülebilirse üretkenliğin de o ölçüde yüksek olduğu dile getirilmektedir. Üretkenlik formülü çıktının girdiye oranı biçimindedir.
# İftira ve İnkârla Mücadele Birliği
İftira ve Karalama ile Mücadele Birliği (İngilizce: Anti-Defamation League, kısa adıyla: ADL), "İftira ve Karalama ile Mücadele Birliği" anlamına gelir. 1913 yılında B'nai B'rith örgütü tarafından ABD'de kurulmuştur. Kuruluş senedinde açıklanan gayeleri, " Yahudi toplumuna karşı yapılan karalamaları durdurmak, karalama sebeplerine ve inanışlarına itiraz etmek ve gerekiyorsa karalamala eylemlerini kanun önüne getirmektir."
2007 yılı yıllık bütçesi 50 milyon ABD doları olan derneğin ABD çapında 29, dünyada 3 temsiliği vardır. Genel direktörlüğünü Abraham Foxman, ABD genel sekreterliğini Glen Lewy'nin yaptığı kuruluşun genel merkezi ABD'nin New York şehrindedir.
ADL, antisemitizm, bağnazlık ve aşırılıklara karşı ABD'de ve ülke dışında savaşım vermektedir. Kuruluş gayesinin Yahudiler'e karşı karalamala ve iftiralarla mücadele olmasına rağmen din ve ırk ayrımcılığı ile mücadele konusunda da faaliyetler yaptığı vurgulanmaktadır. Temel amaçlarının, "Yahudi" haklarını ve "Yahudi Devletini" savunmak, devletin vatandaşların dinlerine bakmaksızın hepsine eşit muamele etmesini sağlamak, diğer dini inanç mensuplarına baskı yapılmasıyle mücadele etmek, aşırı fikirleri ve şiddet yanlılarını izlemek, Musevi soykırımını, eski soykırımları ve modern soykırımları telin etmek ve araştırmak olduğu beyan edilmiştir.
Yahudilerin haklarını savunan ABD'deki en büyük lobi kuruluşlarından biri olduğu kabul edilir. Neonazi veya antisemitik sloganların kullanılmasına ve açıkça propagandaların yapılmasına karşı hukukî mücadeleler verirler. Antisemitik ve neonazi propaganda yapan yayınları, bunları yapan kuruluşların ve kişilerin faaliyetlerini yıllık raporlarında afişe ederler ve bu kişi ve kuruluşlarla mücadele ederler.


## İnançlar arası diyalog kampı.
ADL, New England Bölgesi Şubesi, "Hristiyan", "Yahudi" ve "Müslüman" gençleri bir haftalığına birbirlerini tanımaları ve kültürlerini öğrenip tanışmaları için bir araya geldiği "inançlara Arası Kamp" ismi verilen bir organizasyon düzenlemektedir. Bu organizasyon, İbrahimî inanca mensup genç üyeler arasında iyi ilişkileri geliştirmek fikriyle doğmuştur.


## Önemsemeyi cesaretlendirme ödülü.
Yahudi Soykırımı ve Yahudiler'e karşı önyargı ve karalamalarla mücadele etmiş kişilere verilen ödüldür. II. Dünya Savaşı'nda Türk diplomatları adına, 11 Haziran 2005 tarihinde Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'a verilmiştir.
# Ziusudra
 - YÖNLENDİRME 
Ziusudra, Sümer mitolojisinde Tufandan kurtulan kişidir. Üç büyük dine göre Ziusudra'nın karşılığı Nuh Peygamberdir. Babilcede karşılığı Utnapiştim'dir. Ziusudra aslen Şuruppak Kralıdır, bu nedenle ismi başka yerlerde de geçer.
Ziusudra, Tufandan kurtularak tanrılar tarafından ölümsüzlükle ödüllendirilmiştir. Karısıyla birlikte Tilmun Adası'nda yaşar. Tilmun Adası ulaşılması neredeyse imkânsız bir yerdedir. Bazı tahminlere göre Tilmun Adası, Sina Yarımadası olabilir. Gılgameş Destanı'na göre Gılgameş bu adaya varana kadar ne ölümlerden döner. O kadar yorulmuştur ki, Ziusudra'nın evine gelir gelmez çok derin bir uykuya dalar, bir hafta boyunca deliksiz uyur. Bu nedenle Ziusudra, Gılgameş'in ölümsüz olamayacağını söyler; ancak ona gençleştiren otu bulup alabileceğini anlatır.
# Floransa İsyanı
Floransa İsyanı, 1343 yılında Floransa'da çıkmış ekono-politik halk isyanı.
Floransa'da seçimle yönetime gelen Gualtieri di Brienne (VI. Walter)'ın ağır vergilendirme sistemi halkın hoşnutsuzluğuna sebep oldu. Halkın yaptığı darbe planlarından haberdar edilen lord, Toskana, Bologna gibi yerlerden gelen destekler sayesinde komploculardan 300 kişiyi yakalattı ve idam kararı verdi. Halk ise bu idamları engellemek için isyan başlattı. İsyancılar karşısında lordun destek birlikleri kendisini terk edince lord, sarayda hapis kaldı ve reform yapmayı kabul etti.
Reform kararı alınmasına rağmen öfkesi dinmeyen halk büyük bir saldırıya geçti ve binlerce lord destekçisi katledildi. Lord şehri terk etti ve Floransa'da yeni bir demokratik cumhuriyet ilan edildi.
# Fredonia İsyanı
Fredonia İsyanı, 1826-1827 yılları arasında Meksika'da çıkmış bağımsızlık ayaklanması.
1821 yılında İspanya, Teksas'ı Amerikalı yerleşimcilere açtı ve bağımsızlığına yeni kavuşan Meksika hükûmetinin politikası burada da uygulandı. Bir Amerikalı olan Hayden Edwards, Meksika'dan imtiyaz alınca yaklaşık 200 Amerikalıyı Nacogdoches yakınlarına yerleştirdi. Buraya resmi olarak sahip olmasalar da, bu topraklar üzerinde hak iddia etmeye başladılar. Son derece gergin bir zamanda başlayan bu tartışma, Meksika hükûmetinin Edwards'a baskı uygulamasına ve sınır dışı etmesine sebep oldu. Edwards destekçileri daha sonra söz konusu bölgede bir isyan başlattılar ve birkaç Cherokee kızılderilisi ile birleşen isyancılar Meksika'da "Fredonia Cumhuriyeti" ilan ettiler. Bunun üzerine Meksika üzerlerine ordu gönderdi ve Ocak 1827 yılında mağlup edildiler.
# Fries İsyanı
Fries İsyanı, 1799 yılında ABD'de çıkmış sosyo-ekonomik ayaklanmadır.
Temmuz 1798'de ABD kongresi, Fransa ile girilebilecek olası bir savaş için para toplamak amacıyla, özel bir vergi kanunu yayınladı. Bucks, Montgomery, Northampon gibi ilçelerde Pensilvanyalı çiftçiler, önemli bir seyahat mezatçısı olan John Fries önderliğinde, Şubat 1799'da vergi memurlarına karşı silahlı bir direniş başlattılar. Bucks ilçesindeki kadınlar vergi memurlarının üzerine kızgın su döktüler. Resmi görevliler, daha sonra Bethelem'de yakalanan ve iki kez hainlikle suçlu bulınan Fries komutasındaki isyancılar tarafından bölgeden uzaklaştırıldılar.
İsyan sonunda, Fries suçlu bulundu ve idam kararı verildi. Fakat daha sonra Başkan John Adams tarafından affedildi.


## Konuyla ilgili yayınlar.
  - T. Carpenter, "Two Trials of John Fries...Taken in Shorthand" (Philadelphia, 1800)
  - W. W. H. Davis, "The Fries Rebellion" (Doylestown, Pa., 1899).
  - Adams, Charles, "Those Dirty Rotten Taxes: The Tax Revolts That Built America" (Free Press, March 1998) ISBN 0-684-84394-3
  - Paul Douglas Newman, "Fries's Rebellion: The Enduring Struggle for the American Revolution" (University of Pennsylvania Press, April 2005) ISBN 0-8122-1920-1
# Gabriel Prosser
Gabriel Prosser (d. 1776- ö. 1800), Afrikalı-Amerikalı bir köleydi. ABD'de çıkmış etnik kökenli isyanı başlattı.


## İsyan.
Dindar bir siyah köle olan Gabriel Prosser 1776'da doğdu. Gabriel Prosser'in, büyük bir Siyahi Devlet kurma amacı vardı. Bu uğurda Henrico ilçesinde bir isyan başlatmayı umuyordu. Aylar süren çalışmalardan sonra 30 Ağustos 1800'de yaklaşık 1.000 köleden oluşan kılıçlı ve sopalı "ordusu", şehirden altı kilometre uzakta bir buluşma noktasına gitmek üzere, Behemont, Virginia'dan harekete geçtiler. Kalabalığın ilerleyişi bir süre sonra başlayan fırtına nedeniyle, olanaksız hale geldi. Köylüler dağılmak zorunda kaldılar.
Bir daha toplanma kararı alan köylüler, Virjinya valisi James Monroe bu durumu öğrenince, bölgeye gönderilen bir birlik tarafından durduruldular. Aralarında Gabriel'in de bulunduğu grup tutuklandı ve daha sonra haklarında idam kararı alındı.
Grup Eylül 1800'de asıldı.


## Konuyla ilgili yayınlar.
  - Aptheker, Herbert. "American Negro Slave Revolts". New York: International Publishers, 1983 (1943).
  - Egerton, Douglas R. "Gabriel's Rebellion: The Virginia Slave Conspiracies of 1800 and 1802". (Chapel Hill: University of North Carolina Press, 1993).
  - Rodriguez, Junius P., ed. "Encyclopedia of Slave Resistance and Rebellion". Westport, CT: Greenwood, 2006.
  - Sidbury, James. "Ploughshares into Swords: Race, Rebellion, and Identity in Gabriel's Virginia, 1730-1810". New York: Cambridge University Press, 1997.
# Mert Irmağı
Mert Irmağı, Samsun ilindeki akarsudur. Canik Dağları'nın yükseklerinden doğar, güneybatı-kuzeydoğu doğrultusunda akar, Samsun merkezin doğusundan Karadeniz'e dökülür. Uzunluğu 67,8 km, yükselti farkı 1300 m, ortalama akım 5,28 m3/sn'dir.


## Ulaşım.
Üzerinde 3'ü otoyol köprüsü, 1'i yaya köprüsü olmak üzere toplam dört köprü bulunmaktadır. Üçüncü otoyol köprü inşaatının temeli, kısa zamanda atıldı ve 2. Bulvar Mert Köprüsü inşası tamamlanarak hizmete açılmıştır. Böylece hastaneye, merkez ilçelere ve mahallelere geçişin daha kolay ve güvenli olması sağlanmıştır.
 - Bu ırmağın 1. köprüsü Karadeniz sahil şeridinde bulunur ve şehirler arası ulaşımda kolaylık sağlar.
 - İkinci köprü, Mert Bulvar Köprüsü, Canik ve İlkadım ilçeleri arasındaki ulaşıma alternatif bir güzergâh kazandırmıştır.


## Su Kirliliği ve Projeler.
Mert Irmağı'ndan balık avlanmaktaydı, fakat ırmağın zamanla kanalizasyon atıkları, katı ve sıvı atıklarla kirletilmesi sonucunda avlanma yasaklanmıştır. Irmağın çevresinde turistlerin ve halkın ilgisini çekecek güzel projeler uygulanmaya başlanmıştır. 2003 yılında 3 km'lik bir yürüyüş yolu yapılmıştır. Bununla beraber, akarsuyun karşı yakasına (Canik) da iki yakayı eşdeğerli kılacak projeler yapılmaktadır. Gelecekte temizlenmesi düşünülen ırmak, kano ve benzeri su araçlarıyla da görülmeye değer bir akarsuya dönüşecektir.


## Şehir Açısından Konumu ve Etkileri.
 - İlkadım ve Canik ilçelerini birbirine bağlar ve bu ilçelerin arasında yer alır.
 - 90'lı yılların başına kadar ırmak temiz, avcılığa ve kullanıma müsait bir durumda iken zamanla, nüfus artışına bağlı olarak kirlenmiş, kullanılamaz hale gelmiştir.
 - Genel olarak ırmağın debisi ve akış hızı yazın ve kışın farklılık göstermekle beraber, olağanüstü durumlar haricinde ırmağın yazın ortalama derinliği 1,5 m, kışın ise yağmur ve kar yağışlarının etkisiyle yaklaşık 2,5 m'dir.


## Taşkın.
 - 4 Temmuz 2012 yılının gece yarısında başlayan yağmurda metrekareye 48.8 kg yağış düşmüş olup, sel süresince akıntı hızıyla beraber Mert Irmağı'nın su seviyesi 15 metreye kadar yükselmiştir. Bunun devamında ırmağı besleyen diğer küçük derelerin de etkisiyle büyük bir doğal afet meydana gelmiştir. Aşırı yağış ırmağı taşırarak büyük maddi hasara ve can kayıplarına neden olmuştur. Bu tarihte yaşanan selde ırmağın doğu kıyısında bulunan ve Canik ilçesinde yer alan Kuzey Yıldızı TOKİ konutlarında yaşayan, 4'ü çocuk olmak üzere 5 kişi ölmüştür.
# B'nai B'rith
B'nai B'rith ("İttifak Evlatları") (-; ), dünyadaki en eski Yahudi hizmet organizasyonudur. ABD'nin New York şehrinde Henry Jones dahil olmak üzere 12 kişi tarafından 13 Ekim 1843 tarihinde kurulmuştur.
Dünya çapında "Yahudi" örgütlerini koordine eden, "Yahudi" sorunları ve menfaatleri ile ilgili uluslararası ilişkiler kuran organizasyondur. B'nai B'rith genel merkezi ABD'nin başkenti Washington'dadır. BM'de temsil edilmektedir. Organizasyon, aralarında Yahudi haklarının ilerletilmesinin, doğal âfetlerin kurbanlarına yardımın, başarılı Yahudi öğrencilerin ödüllendirilmesinin, anti-semitizm karşıtı insan hakları eylemlerinin de bulunduğu refah eylemleri ve geniş toplum servisleri ile ilgilenir. Ayrıca İsrail Devleti'nin güvenliğini ve devam etmesini destekler. Dünya çapında yüzlerce ülkede temsilcilikleri ile faaliyetlerini yürütmektedir.
II. Dünya Savaşı'nda zarar gören Yahudiler için Alman Hükûmetinden 13 milyar mark tazminat almayı başarmıştır. Dünyada 60 farklı ülkede üyeleri ve şubeleri bulunmaktadır.
# A dicto secundum quid ad dictum simpliciter
A dicto secundum quid ad dictum simpliciter, özel bir durumdan hareketle tüm durumlar için genel yargılara varma hatası, başka bir deyişle tümevarım yanılgısıdır. Söz gelimi "Murat elmayı sevmez" ifadesinden yola çıkarak "Murat meyve sevmez" yanılgısına varmak.
# A dicto simpliciter ad dictum secundum quid
A dicto simpliciter ad dictum secundum quid, genel durumlar için geçerli olandan hareketle özel bir duruma yönelik yargıya varma hatası, başka bir deyişle tümdengelim yanılgısıdır.
# İskoç Ortakgörü Okulu
İskoç felsefeci Thomas Reid'in kurduğu, kısaca "İskoç Okulu" kendini, David Hume'un kuşkuculuk anlayışına karşı ortakgörü temelli bir felsefe geliştirmeye adamıştır. Okulun Reid'den sonraki en önemli temsilcisi, Reid'in öğrencisi de olan Dugald Stewart'tır. Okulun felsefesi her insanın doğruyu ve gerçeği ortakgörü vasıtasıyla şüpheye, sorgulamaya ve araştırmaya gerek duymadan kavrayabileceği üzerine temellenmiştir.


## İç Bağlantılar.
  - Ortakgörü felsefesi
  - İskoç felsefesi
# Doğal yöntem
Doğal yöntem veya direkt yöntem, ikinci bir dil öğretimi öğrencinin anadiline hiç başvurulmaksızın yalnızca öğretilmesi hedeflenen dilin kullanımı ile gerçekleşebilir. 1900'lü yılların başlarında Almanya ve Fransa'da ortaya atılan bu metodun başlıca özellikleri:
  - Kelime bilgisinin jest, mimikler, resimler, gerçek objeler ve diğer görsel varlıklar kullanılarak öğretilmesi.
  - Dil bilgisi kurallarının tümevarım yöntemi ile öğretilmesi. (Kuralları listeler halinde vermek yerine öğrencilerin inceledikleri bir konudaki gramer kurallarını kendilerinin keşfetmesinin sağlanması gibi.)
  - Kusursuz telaffuz da dahil olmak üzere konuşulan dilin temel alınması.
  - Derslerde daha çok soru-cevap yönteminin kullanılması ve öğrencinin öğrenim sürecinde aktif olmaya teşvik edilmesi.
  - Öğretmen merkezlilik.


## Prensipler.
  - Sınıfta tüm etkinlikler yalnızca öğretilmesi hedeflenen dilin kullanılması ile gerçekleşir, öğrencilerin anadiline hiçbir şekilde başvurulmaz.
  - Yalnızca günlük hayatta kullanılan kelimeler ve cümleler öğretilir. (Dil hayata geçirilir.)
  - Sözlü iletişim becerileri, kalabalık olmayan sınıflarda öğretmen ve öğrenciler arasında özenle hazırlanmış soru ve cevaplar ile sağlanır.
  - Dil bilgisi tümevarım yöntemi ile öğretilir.
  - Yeni öğretilen konular sözel olarak sunulur.
  - Somut kelimeler gösteri, cisimler ve resimler ile  soyut kelimeler ise zihinsel çağrışımlar ile öğretilir.
  - Hem konuşma hem de dinleme becerileri öğretilir.
  - Öğrencilerden doğru telaffuz ve dil bilgisi beklenir.


## Tarihçe.
Bu metot, dil öğretiminin çeviri yapılarak öğretilmesinin amaçlandığı, konuşma ve dinlemeden ziyade okuma ve yazma üzerine yoğunlaşmış olan Klasik metottan kaynaklanan tatminsizlik neticesinde oluşmuştur. Doğal metodun dil bilgisi öğretiminde yetersiz kalması sonucunda audio-lingual metodu geliştirilmiştir.
# Ortakgörü felsefesi
18. Yüzyıl'da Thomas Reid'in temellerini attığı, ardından İskoç Ortakgörü Okulu tarafından geliştirilen, başta bilgi felsefesi ve etik olmak üzere felsefenin tüm alanlarında etkili olmuş gerçekçi felsefe akımı.


## Şekillenmesi.
Akımın şekillenmesinde en önemli katkıyı Reid'in tanrıbilimci George Campbell'le birlikte kurduğu Aberdeen Felsefe Topluluğu yapmıştır. David Hume'un kuşkucu görüşlerinin çürütülmesi amacı üzerine kurulan topluluk tam karşıtı öne sürülemeyen, sorgulanıp araştırılmaya gerek duyulmadan üzerinde hemfikir olunan ve teorilere öncülük eden genel düşünceleri "ortakgörü" kavramı altında toplamıştır.


## Dünyada Gelişimi.
19. yüzyılın başlarında Büyük Britanya'nın felsefe iklimine egemen olan Ortakgörü felsefesi Royer Collard'ın aracılığıyla Fransa'ya yayılmış; İskoç George Campbell ve John Witherspoon ile Fransız Victor Cousin ve Thèodore Jouffroy gibi düşünürlerin aracılığıyla ABD'ye kadar ulaşmıştır. Yakın dönemde ise Wittgenstein, Wilfrid Sellars ve John Langshaw Austin'in bu konuda çalışmaları olmuş; ortakgörü, dil felsefesinde kullanılmaya başlanmıştır.


## Savunumu.
Bilgikuramında her insanın ortakgörü yoluyla doğruluğu ve gerçekliği doğrudan kavrayabilme yetisine sahip olduğunu savunan ortakgörü öğretisinin ahlak felsefesindeki uzantısı da sıradan insanın kuramlara önsel olan ahlaki yargılarına göndermede bulunarak, bunları başarılı bir ahlak kuramının dizgeleştirmesi, açıklaması ya da temellendirmesi gereken "olgular" olarak görür. Nitekim Reid, ahlaki usyürütmenin ahlakın doğrudan kavrayabileceğimiz açık ilk ilkelerinden başlaması gerektiğini savunur. Aynı oranda doğru olan ama çelişen pek çok temel ahlak ilkesinin bulunduğunun da çok iyi farkında olan Reid, bir ilkenin yap dediği şeyi bir diğerinin yasakladığı durumlarda ahlak ilkeleri arasındaki kendiliğinden açık, sezgisel önceliğe dayanmamız gerektiğini savunur.


## İç Bağlantılar.
  - İskoç felsefesi
  - Thomas Reid
  - İskoç Ortakgörü Okulu
  - Aberdeen Felsefe Topluluğu
  - David Hume
  - Kuşkuculuk
  - Bilgi felsefesi
  - Etik


## Notlar ve Kaynaklar.
 }}>
# Elektromanyetik darbe
Elektromanyetik darbe "(İngilizce: Electromagnetic pulse, EMP)," bazen geçici bir elektromanyetik bozulma olarak da adlandırılır. Kısa bir elektromanyetik enerji patlamasıdır. Böyle bir darbenin kaynağı doğal bir olay veya insan yapımı olabilir ve kaynağa bağlı olarak yayılan elektromanyetik alan, manyetik alan veya iletilen bir elektrik akımı olarak oluşabilir.
EMP en temel halinde geniş bantlı, yüksek yoğunluklu elektromanyetik radyasyonun ani patlamasıdır. Nükleer fizyon veya füzyon bombası ile oluşan yüksek enerjili Gama ışınlarının radyal olarak yayılması sırasında atmosfer ile reaksiyona girerek atmosferdeki Compton elektronlarını hareketlendirmesi, hareketlenen elektronların dünyanın manyetik alanı tarafından hızla çekilmesi ile yeryüzünde elektromanyetik etki oluşturması şeklinde gerçekleşir.
EMP paraziti genellikle elektronik eşyalara zarar verir. Daha yüksek enerji seviyelerinde, yıldırım çarpması gibi güçlü bir EMP olayı, binalar ve uçak yapıları gibi fiziksel nesnelere zarar verebilir. EMP etkilerinin yönetimi, elektromanyetik uyumluluk mühendisliğinin önemli bir dalıdır.
Silahlar, yüksek enerjili EMP'nin zarar verici etkilerinden faydalanmak için geliştirilmiştir.


## Genel özellikleri.
Elektromanyetik darbe, kısa bir elektromanyetik enerji dalgalanmasıdır. Kısa süresi, bir dizi frekansa yayılacağı anlamına gelir. Dalgalar tipik olarak şu şekilde karakterize edilir:
  - Enerji türü (yayılan, elektrik, manyetik veya iletilen).
  - Mevcut frekansların aralığı veya spektrumu.
  - Darbe dalga formu: şekil, süre ve genlik.
Bunların son ikisi, frekans spektrumu ve darbe dalga formu, Fourier dönüşümü yoluyla birbiriyle ilişkilidir ve aynı darbeyi tanımlamanın iki yolu olarak görülebilir.
# Çocukluğum
Çocukluğum, Maksim Gorki'nin hayatını yazdığı üç kitaptan birincisidir. Daha 5 yaşındayken babasının ölümüyle başlar ve anneannesinin yanına yerleşmeleriyle devam eder. Çocukluk anıları üzerine yazdığı kitabın devamı olan kitap ise Ekmeğimi Kazanırken'dir.


## Özeti.
Maksim Gorki beş yaşında iken babasını kaybeder. Anneannesi ve annesi ile annesinin doğdukları eve göç ederler... Dayıları, kuzenleri, büyükbaba ve anneannesiyle beraber yaşamaya başlar. Büyükbabası dayılarını pek sevmez. Büyükbabası çok disiplinlidir, kumaş boyama işleri yapan bir zengindir fakat paralarını çocukları harcamıştır. Her cumartesi kuzenleriyle Leksey'i döver. En sonunda atölyeleri yanar ve adam da yavaş yavaş iflasa gelir.
Maksim'e dedesi okuma-yazma öğretmiştir. Maksim de bu sayede Zebur'u okuyup, bazı şiirler ezberlemeye başlamıştır. Çok çalışkandır. Annesi başka birisine kaçmıştır. Artık büyükailesi ile birlikle yaşamaya başlar Maksimoviç. Çeşitli arkadaşlar edinir ve hayata atılmaya çalışır. Bir süre sonra annesi geri gelir ve tekrar evlenerek gider. Evlendiği adamla gittiği şehirdeki evleri yanar ve geri döner. Bir süre sonra ise ölür. Maksim bundan sonra hepten öksüz kalmıştır ve daha 8 yaşındadır. Okuma merakı içindedir ve dedesi ona "Artık sana bakamam git çalış,"der. O da 8 yaşında iken evden ayrılır ve kendi başının çaresine bakmaya gider.#YÖNLENDİRME