# Fallout Shelter
"Fallout Shelter", Bethesda Game Studios tarafından geliştirilen ve Bethesda Softworks tarafından yayımlanan, oynaması ücretsiz bir inşa ve yönetim simülasyonu video oyunudur. Fallout serisinin bir parçası olan oyun, Behaviour Interactive'in teknik desteğiyle geliştirilmiştir.
Oyunda oyuncular, "Vault" adı verilen yer altı sığınaklarını inşa edip yönetmekle sorumludur. Fallout evrenine ait bu sığınaklarda yaşayan insanların ihtiyaçlarının karşılanması, kaynak üretimi, nüfus artışı ve güvenlik gibi birçok unsuru dengelemek gerekmektedir.


## Oynanış.
"Fallout Shelter"'da oyuncular, bir yer altı sığınağı olan Vault'un yöneticisi (Overseer) rolünü üstlenir. Oyunun amacı, sığınakta yaşayan insanları (oyunda "dwellers" olarak adlandırılır) yöneterek onların mutluluğunu ve güvenliğini sağlamaktır. Oyuncular, sığınak sakinlerinin ihtiyaçlarını karşılamakla (gıda, su ve enerji gibi) yükümlüdür. Ayrıca dış dünyadan yeni sakinler kurtarabilir veya sığınak içinde yeni doğumlarla nüfusu artırabilirler.
Oyun, Fallout serisinin diğer oyunlarında da yer alan SPECIAL istatistik sistemini kullanır. Her sakin, bu sisteme göre belirlenmiş farklı niteliklere sahiptir ve bu nitelikler, hangi görevlerde ne kadar verimli olduklarını belirler. Sakinler, özel eğitim odalarında bu istatistiklerini zamanla geliştirebilir, görevlerde deneyim kazanarak seviye atlayabilir ve çeşitli silah ve eşyalarla donatılabilir.
Sığınakta pek çok farklı oda inşa edilebilir. Bu odalar enerji üretir, gıda ve su sağlar ya da sakinlerin eğitilmesini mümkün kılar. Oyuncular, odaların işleyişini hızlandırmak için "rush" (acele) seçeneğini kullanabilir, ancak bu durum yangın veya radroach (mutasyona uğramış hamam böcekleri) istilası gibi istenmeyen olaylara yol açabilir.
Zaman zaman oyuncular, “lunchbox” adı verilen ve içinden rastgele ödüller çıkan kutularla ödüllendirilir. Bu kutular, kaynaklar, özel sakinler ya da silahlar gibi çeşitli kartlar içerebilir. Lunchbox'lar oyun içinde kazanılabileceği gibi, gerçek para karşılığında da satın alınabilir. Ancak oyunu tamamlamak veya ilerlemek için para harcamak zorunlu değildir.


## Geliştirme ve Yayınlanma.
"Fallout Shelter" fikri ilk kez 2009 yılında Bethesda yöneticisi Todd Howard’ın, Fallout evreninin mobil platformlara da uyarlanabileceğini belirtmesiyle gündeme geldi. Aynı yıl, o dönem id Software'de çalışan John Carmack de Fallout temalı bir iPhone oyunu için prototip geliştirdiğini açıkladı. Ancak bu erken fikirler resmî projelere dönüşmedi.
"Fallout Shelter", Bethesda tarafından 14 Haziran 2015 tarihinde Electronic Entertainment Expo (E3) basın konferansında duyuruldu ve aynı gün iOS platformu için ücretsiz olarak yayımlandı. Oyun, Montreal merkezli Behaviour Interactive ile işbirliği içinde geliştirildi ve Unity oyun motoru kullanılarak tasarlandı. Android sürümü ise 13 Ağustos 2015'te çıkış yaptı.
Bethesda’nın pazarlama başkan yardımcısı Pete Hines’a göre "Fallout Shelter", Little Computer People, XCOM, , Progress Quest ve FTL: Faster Than Light gibi oyunlardan ilham aldı.


### Güncellemeler ve Platformlara Taşınması.
"Fallout Shelter", yayımlandıktan sonra çeşitli güncellemelerle içerik açısından genişletildi. Oyuna Fallout 4 evreninden karakterler, yeni düşman türleri, evcil hayvanlar, görev sistemi ve özelleştirme seçenekleri gibi birçok yeni özellik eklendi. Örneğin, Fallout 4’ün karakterlerinden Preston Garvey oyuna özel bir ödül olarak eklendi ve silahı olan "Laser Musket" ile birlikte kullanılabilir hâle geldi.
Zamanla oyuna mevsimsel güncellemeler de entegre edildi; Cadılar Bayramı ve Noel gibi özel dönemlerde sığınağa temalı dekorasyonlar ve kıyafetler eklenmiştir. Ayrıca kullanıcıların oyun içi ilerlemelerini bulut üzerinden kaydetmelerine olanak tanıyan bir sistem getirilmiş ve çeşitli iyileştirmeler yapılmıştır.
"Fallout Shelter", başlangıçta yalnızca mobil cihazlarda oynanabilirken, daha sonra diğer platformlara da uyarlanmıştır. Temmuz 2016'da Windows sürümü yayımlandı. Şubat 2017'de Xbox One için sunulan sürüm, Xbox Play Anywhere desteği ile kullanıcıların oyun verilerini Windows 10 cihazlarıyla senkronize etmesine olanak tanıdı. Mart 2017'de oyun Steam'e geldi. Haziran 2018'de ise PlayStation 4 ve Nintendo Switch için sürümleri piyasaya sürüldü. Bu sürümle Fallout serisi ilk kez bir Nintendo platformunda yer aldı.
Mayıs 2020'de oyun, Tesla marka araçların bilgi-eğlence sistemlerine de entegre edilerek otomobil içinde oynanabilir hâle getirildi.


## Tepkiler ve Başarı.
"Fallout Shelter", yayımlandığı dönemde genel olarak olumlu eleştiriler aldı. Eleştirmenler oyunun görsel tarzını, Fallout evrenine kattığı yeni bakış açısını ve mobil cihazlara uyarlanış biçimini beğendi. Özellikle Vault Boy estetiğine dayanan grafikler, pek çok inceleme tarafından övgüyle karşılandı.
Ancak oyunun sınırlı derinliği, belirgin bir sonunun olmaması ve mikro ödeme sistemine (Microtransaction veya MTX) dayalı ilerleme yapısı bazı eleştirmenlerce olumsuz bulundu. Bazı yorumcular, oyunun uzun vadede oyuncuyu yeterince motive etmediğini belirtti. Buna karşın, ödeme yapmadan da keyif alınabilecek bir yapı sunduğu görüşü yaygındı.
Oyun, yayımlandıktan sonraki ilk gün ABD ve Birleşik Krallık'ta iOS mağazasında en çok indirilen ücretsiz uygulama oldu. İlk iki haftada 5,1 milyon ABD doları mikro ödeme geliri elde etti. 2019 itibarıyla 100 milyon doların üzerinde kazanç sağladı. Oyun, Haziran 2020 itibarıyla 170 milyon kez indirildi. Bu başarı, Bethesda'nın ikinci bir mobil oyun projesi geliştirmeye başlamasında etkili oldu.


## Ödüller.
"Fallout Shelter", mobil oyun kategorisinde birçok adaylık ve ödül elde etti. Oyun, 2015 yılında düzenlenen Altın Joystick Ödülleri'nde En İyi Mobil Oyun ödülünü kazandı. Aynı yıl The Game Awards etkinliğinde "En İyi Mobil/El Konsolu Oyunu" dalında aday gösterildi. Ayrıca 19. Yıllık D.I.C.E. Ödülleri’nde Yılın Mobil Oyunu ödülüne layık görüldü.


### Devam Oyunları ve Uyarlamalar.
Oyunun başarısı, Fallout evreninin mobil platformlarda da genişleyebileceğini gösterdi. Bu doğrultuda, 2020 yılında "Fallout Shelter"'ın çok oyunculu sürümü olan "Fallout Shelter Online", Güneydoğu Asya, Japonya ve Kore'de piyasaya sürüldü. Aynı yıl ayrıca "Fallout Shelter" evrenine dayanan bir masa oyunu da yayımlandı.
Bethesda, "Fallout Shelter"'ın ardından aynı türde bir başka mobil oyun olan "The Elder Scrolls: Castles"'ı 2024 yılında piyasaya sürdü. Bu oyun, "Fallout Shelter"'ın oynanış yapısını Elder Scrolls evrenine taşıyan manevi bir devam oyunu niteliğindedir.