BILGEM-AI/BILGE-Wiki-Tr-Plus huggingface dataset:
# Anadolu Feneri
Anadolu Feneri, İstanbul'un Asya yakasında İstanbul Boğazı'nın Karadeniz'le birleştiği kuzey ucunda Yon (Hrom) Burnu üzerinde bulunan deniz feneridir. Karşısındaki Rumeli Feneri'nden 2 deniz mili uzaktadır. Fenerin bulunduğu köy de aynı isimle (Anadolufeneri) adlandırılır.
Anadolu Feneri, sabit silindir kristalinin içindeki 1000 watlık ampul, kristalin çevresinde elektrik motoruyla dönen bir paravan sayesinde yanıp sönüyor, elektrik kesintilerinde bütangaz ile desteklenir. İlk günkü gibi korunan ve açık havalarda 16 deniz mili açıklığı görebilen fener, İstanbul'un Karadeniz'e açılan kapılarından birinde Karadeniz'den gelip Boğaz'a girecek gemilere rehberlik eder.
Bulunduğu köye de adını veren fener 1834 yılında kurulmuştur. Kırım savaşı sırasında Fransız ve İngiliz gemilerinin Boğaz'ın ve Karadeniz'in girişlerini görebilmeleri için yapılmasına karar verilen fener 15 Mayıs 1856'de Fransız asıllı Mişel Paşa tarafından karşı sahildeki fenerle beraber kule kısmı yapılarak işletilmeye başlandı. 1933'te Fransızlara verilen 100 senelik işletme imtiyazı iptal edildi ve tamamen Türklere geçti.
Beyaz taştan yapılmış fenerin boyu 20 metredir. Yalnızca Beykoz'a dönük yüzünün dar kısmı karanlıkta kalır. Anadolu feneri orijinal halini koruyan nadir fenerlerden biri. Bir tek fenerin kristalini döndüren motor ve ampul sonradan eklenmiş. Denizden 75 m yükseklikteki fener, saniyede bir beyaz ışık veriyor, 18 saniye bekliyor.
# Şile Feneri
Şile Feneri, İstanbul'un Şile ilçesinde bulunan ve İstanbul Boğazı ile Karadeniz'e hizmet veren deniz feneridir.
Karadeniz'deki kıyı emniyetini sağlayan iki fenerden biri olan Şile Feneri, diğer fenerler gibi, Osmanlı İmparatorluğu zamanında, Fransız asıllı Mişel Paşa kontrolündeki Fenerler İdaresi tarafından 1859 yılında yaptırılmış. Fener deniz seviyesinden 60 metre yükseklikteki kayalıklar üzerinde 110 cm kalınlığında kule şeklinde inşa edilmiştir. 20 deniz mili görüş mesafesine sahip olan, kurmal sistemli fener, ilk dönemlerde 3 fitilli gaz lambası ile çalışırken, 1968 yılında elektrikle çalışmaya başlamıştır.
Bugün müzeye çevrilen Şile Feneri'nin 150 yıllık bir geçmişi vardır.
# Fenerbahçe Feneri
Fenerbahçe Feneri, İstanbul'un Asya yakasında Fenerbahçe burnunda bulunan deniz feneridir.
İstanbul Kadıköy ilçesinde, semte adını veren Fenerbahçe Burnu'ndaki bu fenerin tarihi Bizans dönemine kadar inmektedir. Burada tanrıça Hera'ya adanmış bir tapınak olup, Hera ve İreas diye adlandırılan kayalıklara yakın bir yerde imiş. Bu kayalıkların üzerine ise bir ateş kulesi yapılmış. Osmanlı dönemi kaynaklarında bu "Bağçe-i fener" adı ile 1570 senelerinde kullanıldığı yazılıdır. Kanuni Sultan Süleyman Recep 969 (Mart 1562) tarihli bir fermanında bu fenerden şöyle bahsedilmektedir:
"Kalemiç burnu nâm mahalde Müslümanların ve gayrin gemileri gece ile gelüp geçerken fânûs olmamağın, ekser zamanda taşa çalup zarar ve ziyan olmağın mahâll-i mezkûrda bir fânûs yeri bina etmek murad edinmeğin, buyurdum ki."
Bu fermandan anlaşıldığına göre, bugün Fenerbahçe Burnu dediğimiz o zamanki (Kalemiç) Burnunda çalışan bir fener olmadığı ve ilk kez Kanuni Sultan Süleyman zamanında inşa edildiği anlaşılmaktadır. Kömürciyan 1661'de yazdığı "İstanbul Tarihi" isimli kitabında buradan,
" …denizin içine atılmış metin bir temel üzerinde yekpare bir heykel gibi yükselen kulenin tepesinde yanan ve gemileri kayalara çarpmaktan korumak için her gece sabaha kadar bir yıldız gibi parlayan"
diye bahsetmektedir.
17. yüzyıl Vakanüvistlerinden Râşid 1720-1721'deki tarihinde bu feneri yeni yapılacak fenerlere örnek olarak gösterir. Hüseyin Ayvansarayî de Hadîkatü'l-Cevâmi isimli eserinde:
"Fenerbahçesinde bir mahsus kule vardır ki sefinelerin gecelerde mürûr ve ubûrları içün bâlâsından kebîr kandil yanar"
diye buradan bahsetmektedir.
18. yüzyıla ait tarihlerde ise burasının sadrazam ve devlet ricalinden sürgüne gönderildiklerinde kısa bir süre burada tutulduklarını yazar. 1707'de III. Ahmed'in kubbe veziri olan Seyyid Firarî Hasan Paşa Fenerbahçe Feneri'nin fenerci odasında, fenere çıkan kapının dibinde boğdurulmuş ve başı kesilerek vücudu buradan denize atılmıştır. Kesik baş, önce saraya götürülmüş sonra da Sarayburnu'ndan denize atılmıştır.
Bugünkü Fener binası 1837'de II. Mahmut zamanında yenilenmiş ve daha sonra da zaman zaman tamir edilmiştir. Zeminden 21 m. yükseklikteki yuvarlak kulesinin üzerinde iki ayrı kat halinde etrafı parmaklıklı gezinti yeri bulunmaktadır. Kulenin dibinde ise tek katlı bir bina fenere ait depo ve lojman olarak kullanılmaktadır. Ayrıca mercek yapısı sabit kristal olan fener, ışığın 15 deniz mili uzaktan görülmesini sağlıyor. Fenerbahçe Feneri, idamlar dahil pek çok olaya sahne olmuş, İngiliz işgali sırasında İngiliz askerleri kuleye çıkmak istemişler Fenerci Mediha Hanım ve annesi, içkili askerleri elinde sopayla kovalamış. Cumhuriyet'in 10. yıl kutlamalarında ışıklandırılıp süslenmiş. II. Dünya Savaşı yıllarında fenerin kristali siyah perde ile kapatılarak karartılmıştır.
# Yeşilköy Feneri
Yeşilköy Feneri, İstanbul'un Bakırköy ilçesinin Yeşilköy semtinde bulunan deniz feneridir.
Marmara Denizi'nden seyirle İstanbul Boğazı'na giriş yapan gemiler ilk önce tarihi Yeşilköy Feneri'yle karşılaşır. Böylece gemiler Boğaz giriş rotalarını tespit etmiş olurlar.
1856 yılında Fransız asıllı Mişel Paşa tarafından taş kule olarak inşa edilen bu fener, ilk önce Ayastafonos olarak adlandırılmış. Yeşilköy Burnu'nda bulunan fenerin ismi daha sonra bulunduğu semte uygun olarak değiştirilip, Yeşilköy Feneri adını almıştır.
23 metre yüksekliğindeki taşkulenin yanı sıra, bir de lojmanı bulunan Yeşilköy Feneri, 1945-1988 yılları arasında 3 kez restore edilmiştir.
# Esentepe, Ula
Esentepe, Muğla'nın Ula ilçesine bağlı bir .
Esentepe 1998 yılında Kızılyaka'dan ayrılıp yeni bir köy olmuştur. Mahallenin toplam nüfusu 1.500 kişiyi aşmıştır. Mahallede genellikle tarım ve hayvancılık gelişmiştir. Ayrıca yaz aylarında mahallenin dörtte üçü Marmaris'e giderek kendilerine iş imkânı sağlamaktadırlar.


## Mahallenin tarihçesi.
Esentepe adı mahallede devamlı esen bir rüzgâr olduğu için seçilmiştir. Merkez Kocairiler Mahallesi'nde olup merkezde bir bakkalı ve köy kahvesi vardır.


## Eğitim.
Esentepe'de bulunan okul 2000 yılında kapanmış fakat 2002 yılında tekrar açılıp Esentepeli öğrenciler alınmıştır. Daha sonra 7 öğrenciye düşünce devletin sorumluları öğrencilerin daha iyi yetişmesi için bu öğrencilerin Kızılyaka İlköğretim Okuluna devam etmelerini sağlamışlardır.


## Yönetim.
Kızılyaka mahallesinden ayrılmasından sonra köy olmasının gereklerini yerine getirebilen bir yönetim hala gelmemiştir. Mahallenin ulaşım sorunu, çöp sorunları hala çözümsüz durumdadır. Mahalledeki orman arazilerinin ve köye ait mezarlık, köy tüzel kişiliğine ait araziler mahallenin yönetimi dahil herkes işgali altındadır.
# Kırık Kanatlar (dizi)
Kırık" "Kanatlar, Avşar Film imzalı, 2006-2007 yılları arasında Kanal D'de yayımlanan, Ege'nin bir kasabasındaki Türk Kurtuluş Savaşı yıllarını ve Cumhuriyet'in ilan edilişini konu alan dram türündeki Türk televizyon dizisidir. 2 sezondan oluşan dizi, 36. bölümü ile final yaparak sona erdi.


## Oyuncu kadrosu ve karakterler.
  - Şebnem Doğruer -
  - Özge Özberk - Nazlı 
  - Sermiyan Midyat - Yüzbaşı Şahin 
  - Cansel Elçin - Yüzbaşı Cemal
  - Begüm Birgören - Ayşe 
  - Mehmet Ali Nuroğlu - Nevzat
  - Şemsi İnkaya - Muhtar 
  - Türkü Hazer - Zeynep 
  - Saygın Soysal - Çavuş Yunus
  - Tolga Tecer - İttihatçı
  - Berk Hakman - Hristo
  - Ceren Şekercioğlu - Leyla 
  - Serpil Gül - Lena 
  - Turgay Aydın - Kazım
  - Beyazıt Gülercan - Ferit 
  - Sidar İnan Erçelik 
  - Ilgaz Giritlioğlu - Ahmet 
  - Barış Bağcı - Halim 
  - Ozan Akbaba
  - Bahri Beyat 
  - Nurinisa Yıldırım 
  - Baykal Saran - Nazım Bey
  - Enis Yıldız - Galip Fred
  - Ali Ulvi Hünkar - Mustafa Kemal
  - Ceren Benderlioğlu -
# Maiori
Maiori, güney İtalya'nın Campania bölgesinde Salerno iline bağlı (30 Eylül 2017 itibarıyla) 5.604 kişi nüfuslu bir sahil yerleşim yeri ve bir komündür. Kasaba, kaplıcası ile turistler için Antik Roma devrinden beri popüler bir yerdir. Maiori ekonomisi başlıca turizmden oluşmaktadır. Amalfi sahili boyunca en uzun plaj şeridi burada bulunmaktadır.
20. yüzyılın ortalarında, Roberto Rossellini bazı filmlerini burada çekmiştir: "Il Miracolo" ("Mucize"), "L'Amore" ("Aşkın Yolları", 1948) filminin ikinci bölümü, "La macchina ammazzacattivi" ("Kötü İnsanları Öldürmek için Makine", 1952) ve "Il viaggio in Italia" ("İtalya'ya Seyahat", 1953).


## Tarihçe.
Kasabanın kökenleri hakkında bilgiler açık değildir, fakat kasabanın asıl ismi komşusu Reghinna Minor'a karşılık Reghinna Maior'dur. Sahil boyunca tüm yerler Etrüsklü ve Romalı gibi farklı fatihler tarafından yapılmıştır.
830 ile 840 yılları arasında, sahil şeridinde bulunan yerler birleşerek Amalfi Devletleri Konfederasyonu'nu oluşturmuşlardır. Bu Amalfi Deniz Cumhuriyeti'nde; Lettere ile Tramonti arası ve Cetara ile Positani arası ve Capri adası birleşmiş durumdaydı ve halkalarının hepsi Amalfitaner olarak adlandırılıyordu. O tarihlerde, her şehir kendi adını ve yönetimsel özerkliğini korumuştu ve her birinin federasyon içinde özel bir rolü vardı.


## Şehir bölümleri.
  - Maiori Erchie
  - Maiori S. Pietro
  - Maiori S.Maria delle Grazie
  - Maiori Vecite
  - Maiori Ponteprimario


## Nüfus gelişmesi.
Maiori kasabasının komün sınırları içindeki nüfusu (1.12.2009 tahminleri itibarıyla) 5.649 kişidir ve nüfus yoğunluğu 353,06 kişi/km² olur. Maiori komününün içinde nüfusunun 19. ve 20. yüzyıllarda gelişmesi resmi nüfus sayımı sonuçlarına göre şu gösterimde özetlenmiştir:


## Komşu komünler.
Maiori beldesinin şu belediyelerle ortak sınırları bulunmaktadır:
Cava de' Tirreni, Cetara, Minori, Ravello, Tramonti, Vietri sul Mare
# Organize suç
Organize suç, maddi çıkar veya güç elde etmek üzere çeteleşmeyi ifade eder. Ulusal ve uluslararası bağlantılı, belli bir teşkilatlanmaya giderek gerçekleştirilen özellikle uyuşturucu ve psikotrop maddeler, mali suçlar ile silah kaçakçılığı başta olmak üzere, yüksek kazanç sağlayan türden suçların genel adıdır. Aslında çete ile karıştırılsa da asıl olarak farklı fonksiyonlara göre örgütlenen, yatay ve dikey hiyerarşiye sahip olan suç gruplarıdır. Ancak en önemlisi o ya da bu düzeyde kamu görevlileriyle iş birliği yaparak, adalet ve hukuktan bağışıklık elde etmeye çalışmalarıdır. Organize suç grupları en çok devletin şiddet tekelini kullanan ve denetleyen, polis, yargıç, savcı, asker gibi kamu görevlileri ile iş birliği yapar. Organize suç grupları tekil alanlarda faaliyet gösterse, örneğin sadece eroin kaçakçılığı yapsa bile, finansman, güvenlik, güç kullanımı, denetim, taşıma, para aklama gibi işlevler açısından farklılaşır.


## Organize suç eylemlerinin türleri.
  - Hırsızlık ve dolandırıcılık:
   - İşletmelere yönelik:
    - Değerli eşya taşıyan araçların kaçırılması
    - Hırsızlık
    - İflas dolandırıcılığı (Hileli iflas)
    - Sigorta dolandırıcılığı
    - Hisse dolandırıcılığı (Firma içi) 
   - Bireylere yönelik:
    - Araba hırsızlığı
    - Evlerin soyulması
    - Kredi kartı sahteciliği
    - Hisse dolandırıcılığı (Hisse fiyatlarının şişirilip satılması)
   - Devlete yönelik:
    - İhalelere hile karıştırmak
    - Sahte para basmak (Kalpazanlık)
    - Kaçakçılık, sahte bandrol aracılığıyla sigara ve alkol kaçakçılığı
    - Yasadışı işçi çalıştırmak ve bu amaçla ülkeye sokmak
  - Yasadışı hizmet ve mal sağlamak:
   - Tefecilik
   - Bahis
   - Kumar
   - Fuhuş
   - Uyuşturucu
   - Silah ticareti
   - Kiralık katil sağlamak
   - Zehirli atıkların boşaltılması
   - İnsan kaçakçılığı
   - İnsan ticareti (Zorla dilencilik ve fuhuş yaptırmak)
  - Kara para aklama


## Son dönem.
Son dönemde uluslararası ve ulusal güvenliği tehdit eden en önemli sorunlardandır. Terör örgütleri ile de bağlantıları olabilmektedir.
Avrupa Organize suçlulukla mücadele çalışma grubunun 28-31 Mart 1996 tarihinde Almanya'nın Leipzig şehrinde yaptığı toplantıda organize suçun oluşması için belirlediği kriterler şunlardır:
  - Haksız kazanç temin etmek üzere bir araya gelmiş ve aralarında işbölümü ilişkisi bulunan hiyerarşik bir yapının,
  - Suç ile elde edilen bir kazancın,
  - Suç işleme konusunda bir sürekliliğin,
  - Mevcut organize yapı içerisinde uygulanan bir yaptırım sisteminin olması,
  - Şiddet, tehdit gibi yöntemlerin kullanılması,
  - Kamuya ve özel sektöre nüfuz edilmesi,
  - Elde edilen kara paranın aklanması gereklidir.
# Krematoryum
Krematoryum, cesetlerin yüksek sıcaklıklarda yakıldığı yer. Pek çok din ve kültürde ölü yakma işlemine rastlanır. Bazı kültürlerde ölünün külleri hatıra olarak saklanır. Bunun haricinde bazen salgın hastalık riski taşıyan cesetler de krematoryumlarda yakılır.
Türkçeye İngilizceden geçen sözcüğün kökeni Latince "cremare" (yakmak) fiiline dayanır.
Türkiye'de tam olarak ne kadar sayıda olduğu tam olarak bilinmemekle birlikte Osmanlı'nın son dönemlerinde Anadolu Kavağı sınırları içinde bir adet krematoryum denebilecek yer vardı. Zincirlikuyu Mezarlığı'nda da bir krematoryum yapılmış, sonradan yıkılarak otoparka çevrilmiştir.
# Amfetamin
Amfetamin (alfa-metil-fenetilamin) narkolepsi ve dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu dahil çeşitli bozuklukların tedavisinde, kilo kontrolünde, iştah azaltıcı olarak kullanılan sentetik bir uyarıcıdır (stimülan). Özellikle DEHB tedavisinde ilaç olarak yaygın kullanımları sebebiyle rahatlıkla elde edilebilir. Bu sebeple yasa dışı olarak en sık kullanılan uyarıcı maddelerden biridir. Yan etki olarak şizofreni benzeri psikozlara neden olur. Yaklaşık 20 günlük kullanım sonunda tolerans gelişir. Zayıf olarak MAO enzimini de inhibe ettiğinden MAO inhibitörleri ve SSRI'lar ile beraber kullanılırsa serotonin sendromuna sebep olabilir. Bu durum siproheptadin ile tedavi edilebilir. DEHB tedavisinde kullanılan ticari ilaçlardan Dexedrine, Elvanse ve Adderall amfetamin içeren ilaçlar arasında sayılabilir.
Amfetamin, genellikle uzun yol araç kullananlarca uyku kaçırmak ve konsantrasyon gerektiren sporlarda (atıcılık, okçuluk, vb.) doping amacıyla da kullanılabilmektedir (amfetamin istismarı).


## Etki mekanizmaları.
  - Aminlerin re-uptake 1 ile nörona alınmasını inhibe ederler.
  - Aminlerin vezikülden sinaptik aralığa salınmasını artırırlar.


## Klinik kullanım.
  - Dikkat eksikliğinde ve hiperkinezide.
  - Latearl hipotalamustaki merkezi inhibe etmesi nedeniyle obezitede.
  - Dopaminerjik aktivite artışı nedeniyle parkinsonda.
  - REM dönemini kısalttıkları için narkolepside kullanılırlar.


## Yan etkiler.
Amfetamin/metamfetamin kullananlarda beyin kanamaları sık görülür; beyin kanamaları felçlere (hemorajik stroke) neden olabilir. Süreç yüksek ateşle başlar; bir süre sonra tabloya hipertansiyon ve kalpte ritim bozuklukları (aritmiler) eklenir. Hastaların bir bölümü hızla gelişen beyin sapı kanaması sonrasında felç bulguları gelişemeden ölebilirler (ansızın ölüm).
# Skopolamin
Skopolamin (veya scopine tropate veya hyoscine), Solanaceae familyası bitkilerinden elde edilen bir tropan alkaloid. Bitkilerdeki ikincil metabolitlerin bir bölümüdür.
Yapısal olarak nörotransmitter asetilkoline benzeyen skopolamin, muskarinik asetilkolin reseptörlerini baskılayarak çalışır. Bu nedenle de bir antikolinerjik olarak sınıflandırılır.
Molekül DSÖ'nün Temel İlaçlar Listesi'nde yer almaktadır.
# Hikmet Karagöz
Hikmet Karagöz (31 Aralık 1946, Samsun - 27 Ekim 2020, İstanbul), Türk ressam, tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu.


## Hayatı ve oyunculuğu.
31 Aralık 1946 tarihinde Vezirköprü, Samsun'da doğdu. 1962-1963 yıllarında Eminönü Halkevi'nde amatör olarak tiyatroya başlayan sanatçı, 1964'te "Küçük Sahne" Ulvi Uraz Tiyatrosu'nda profesyonel oldu. 1974 yılında Yaşar Ne Yaşar Ne Yaşamaz'la TV yapımlarında rol almaya başladı. 1975 yılında bir tabelacı atölyesi de işletti. Sinemaya geçişi "Faize Hücum" filmiyle 1982'de oldu. En Büyük Şaban filminde Kemal Sunal'a Boğaz Köprüsü'nü satmasıyla hafızalara kazındı. 1990 yılında oyuncu kadrosuna katıldığı Bizimkiler dizisindeki Çaycı Abbas rolüyle de geniş kitlelerce tanındı. 1980 yılında da İstanbul Belediyesi Şehir Tiyatroları'ndan istifa etmiştir. 1986'dan vefatına dek ağırlıklı suluboya olmak üzere resim yaptı. Profesyonel olarak resim sergileri açtı.


## Ölümü.
Karagöz, Ağustos 2018 yılında felç geçirdi. 73 yaşında İstanbul Kartal'da, geçirdiği felç nedeniyle tedavi gördüğü hastanede, 27 Ekim 2020'de öldü. Cenazesi Topkapı Yeni Kozlu Mezarlığı'na defnedildi.


## Rol aldığı oyunlardan bazıları.
  - Ayak Bacak Fabrikası
  - Gözlerimi Kaparım Vazifemi Yaparım
  - Kahraman Bakkal Süpermarkete Karşı
  - Nazırın Karısı
  - Oyun Sonu
  - Şahları da Vururlar
  - Şarkıcı Kız
  - Yılanların Öcü


## Filmografi.
  - 1983: En Büyük Şaban
  - 1983: Tokatçı
  - 1984: Ortadirek Şaban
  - 1985: Çıplak Vatandaş
  - 1985: Faize Hücum
  - 1985: Şendul Şaban
  - 1987: Alnımdaki Bıçak Yarası
  - 1987: Ateşten Günler
  - 1987: Belene
  - 1987: Biri ve Diğerleri
  - 1987: Çark
  - 1987: Su da Yanar
  - 1988: Acıların Günlüğü
  - 1989: Baharın Bittiği Yer
  - 1989: Bizimkiler
  - 1989: Geçmiş Bahar Mimozaları
  - 1989: İnsanlar Yaşadıkça
  - 1989: Korkmuyorum
  - 1990: Karartma Geceleri
  - 1991: Deniz Gurbetçileri
  - 1991: Kurt Kanunu
  - 1991: Menekşe Koyu
  - 1992: Sarı Mercedes
  - 1991: Yalnızlar
  - 1992: Dalgacılar
  - 1993: Hastane
  - 1994: Yazlıkçılar
  - 1995: Oğlum Adam Olacak
  - 1996: Kış Çiçeği
  - 1996: Kurtuluş
  - 1998: Hoşçakal Yarın
  - 1998: Yara
  - 1999: Duruşma
  - 1999: Toprak
  - 2000: İstanbul'da Bir Aşk
  - 2000: Yaşar Kemal Belgeseli
  - 2001: 
  - 2001: Yeditepe İstanbul
  - 2002: Gönderilmemiş Mektuplar
  - 2002: Gönlümdeki Köşk Olmasa
  - 2003: Sultan Makamı
  - 2004: Bir Aşk Hikayesi
  - 2004: Gönül Yarası
  - 2004: Hızlı Adımlar
  - 2006: Kınalı Kuzular
  - 2006: Büyük Buluşma
  - 2006: 2 Süper Film Birden
  - 2008: Kollama
  - 2011: İzmir Çetesi
  - 2011: Karımın Dediği Dedik Çaldığı Kontrbas
  - 2013: Tatar Ramazan
  - 2013: Bugünün Saraylısı
  - 2014: Kuzu
  - 2015: Poyraz Karayel
  - 2015: Memleket
  - 2015: Tut Sözünü
  - 2016: Sol Şerit
  - 2017: Mezarcı
  - 2017: Çukur
  - 2017: İstanbullu Gelin
  - 2018: Kızım
  - 2018: Bir Zamanlar Çukurova
  - 2019: 
  - 2021: Müfreze
 - YÖNLENDİRME
# Merkezî sinir sistemi
Merkezî sinir sistemi (MSS, zaman zaman İngilizce kısaltmasıyla: CNS yani "Central nervous system") sinir sisteminin en büyük bölümünü teşkil eder. Beyin ve omurilikten oluşur. Bazı sınıflandırmalarda retina ve kraniyal sinirler de MSS'ye dâhil edilir. Çevresel sinir sistemi ile birlikte davranış kontrolünde temel bir göreve sahip olan merkezî sinir sistemini çevresel sinir sisteminden ayıran belirgin bir sınır olmayıp ayrım keyfîdir. MSS, vücut boşluğunda, kraniyal boşluktaki beyni ve spinal boşluktaki omuriliği kapsar. Omurgalılarda beyin kafatası ile korunurken, omurilik de omurga ile korunur. Bunların her ikisi de, meninskler (beyin ve omurilik zarı) ile çevrilmiştir. Şekilde kırmızı ile gösterilenler MSS'ye ait ana sinirlerdir.


## Gelişim.
Omurgalıların embriyosunun ilk gelişimi esnasında nöral tabakadaki dikey oyuk gittikçe derinleşir ve büyüme her yöne doğru olur. İnsan embriyosunda altı hafta içinde ön beyin, serebrum ve ara beyin olarak bölünürken, art beyin, metensefalon ve myelensefalon olarak bölünür.


## Merkezî sinir sistemi hastalıkları.
Merkezî sinir sisteminin birçok hastalığı vardır. Bunlara, ensefalit gibi merkezî sinir sistemi enfeksiyonu; çocuk felci, nöron dejenerasyonu gibi Alzheimer hastalığı ve amyotrofik lateral skleroz, otoimmün hastalığı ve iltihap hastalıkları gibi multipl skleroz örnek verilebilir. Sonuçta merkezî sinir sistemi kanserleri, şiddetli rahatsızlıklara neden olur, bazı durumlarda beyin tümörü meydana gelir ve bu da büyük oranda ölümle sonuçlanır.
İlaç üretimi yapan bazı kuruluşlar, beynin nörolojik yapısının, rutin taramaya değil de yalnızca özel bir klinik soruya yanıt verebileceğini düşünüyor.


## Merkezî sinir sisteminin görevleri.
Beyin: Duyu organları, hafıza ve düşünce merkezidir. Kan basıncını ve hormonları düzenleme, açlık, susuzluk, uykusuzluk, uyku denetleme ve istemli çalışan organları kontrol etmekle görevlidir. Bu görevler üç kategoride toplanır:
  - Canlının içinden veya dışından gelen bütün uyarımları birleştirmek
  - Canlının koordinasyonu
  - Organlararası ve organ içi düzenlemeler
# 9 Işık Doktrini
9 Işık Doktrini, Alparslan Türkeş tarafından Millî Doktrin Dokuz Işık adıyla ortaya konulan ülkücülüğün ana ilkeleridir.
9 Işık doktrini, 1965'te Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi'nin (CKMP), 1969 yılından itibaren de Milliyetçi Hareket Partisi'nin (MHP) programının temelini oluşturur. Türkeş bu tezini, başta kapitalizm, liberalizm ve komünizm olmak üzere yabancı doktrinler ve yönetim sistemlerine karşı bağımsız son Türk devletini koruyabilmek için, millî bir görüş etrafında birleşmek için ortaya koymuştur.


## İlkeler.
 - Milliyetçilik
 - Ülkücülük
 - Ahlakçılık
 - İlimcilik
 - Toplumculuk
 - Köycülük
 - Hürriyetçilik ve Şahsiyetçilik
 - Gelişmecilik ve Halkçılık
 - Endüstricilik ve Teknikçilik


## Konuyla ilgili yayınlar.
  - Temel Görüşler  Alparslan Türkeş  Dergah Yayınları  İstanbul
  - 9 Işık  Hamle Yayınevi  İstanbul
  - Dokuz Işık  Berikan Elektronik Basım Yayım
  - Milli Doktrin 9 Işık  Alparslan Türkeş Kamer Yayınları  İstanbul, 1997.
# Kısa süreli tepkisel psikoz
Kısa süreli tepkisel psikoz veya daha yaygın ismiyle kısa reaktif psikoz, aşırı stresin tetiklediği, kısa dönemli psikoz için kullanılan bir psikiyatri terimidir. Durum genellikle iki hafta içinde çoğu kez aniden düzelir. Çoğunlukla tedavinin ana amacı hastanın bu kısa dönem içinde kendisine veya çevresine zarar vermesini önlemektir.
# Nöropsikoloji
 - YÖNLENDİRME 
 - YÖNLENDİRME 
Nöropsikoloji, insan beyninin yapı ve fonksiyonlarının belirli psikolojik olaylarla olan ilişkisini anlamayı ve nörolojik bozuklukların yol açtığı davranışsal ve bilişsel etkilerin teşhis ve tedavisini hedefleyen psikoloji dalıdır.
Daha eklektik psikoloji disiplinlerinden olan nöropsikoloji zaman zaman nörobilim, felsefe, nöroloji, psikiyatri ve bilgisayar bilimi ile kesişir.
Nöropsikoloji, deneysel nöropsikoloji, klinik nöropsikoloji ve bilişsel nöropsikoloji olmak üzere 3 alt dala ayrılır.
Nöropsikologlar genelde üniversite, laboratuvar gibi araştırmaya yönelik alanlarda ya da hastane ve rehabilitasyon merkezleri gibi klinik alanlarda çalışırlar.


## Önemli nöropsikologlar.
  - Arthur L. Benton
  - Antonio Damasio
  - Donald O. Hebb
  - Alexander Luria
  - Rosaleen McCarthy
  - Brenda Milner
  - Karl Pribram
  - Vilayanur S. Ramachandran
  - Tim Shallice
# Biobío Nehri
Biobío Nehri, Şili'de 380 km uzunluğundaki nehir.
Başkent Santiago'nun 500 km güneyindedir. Kaynakları Andlar'daki Icalma ve Galletue gölleridir. San Pedro de la Paz şehrinden geçerek Arauco körfezine akar.
Kaynağından, denize döküldüğü yere kadar kıyısında olan büyük şehirler şunlardır:
  - "San Pedro de la Paz"
  - "Concepción"
  - "La Laja"
  - "Nacimiento"
  - "Santa Bárbara"


## Tarihçe.
Bío Bío 1544 yılında Juan Bautista Pastene tarafından keşfedilir. Nehir uzun süre, İspanyol egemenlik alanı ile Mapuche ve Pehuencheler'e ait bölgeler arasında sınır oluşturmuştur.
1647'de İspanyollar ve Mapucheler Bio Bio'nun sınır olarak kabul edildiği bir barış antlaşması imzalarlar. Ancak bu ispanyollar tarafından sürekli olarak ihlal edilmiş, böylelikle 1655'ten itibaren yeniden Mapuche isyanları süre gelmiştir.


## Ekonomi ve çevre.
Bio Bio, burada düşünülen devasa bir baraj sistemine Pehuencheler'in gösterdiği direniş sonucu uluslararası bir üne ulaşmıştır.
Yetmişli yıllarının sonundan itibaren Şili enerji şirketi ENDESA 6 büyük baraj inşasını planlamıştır. İlk barajın inşası 1997'de Pangue'de tamamlanmıştır. Barajlar Pehuenche bölgelerini sular altında bırakmış ve balık kaynaklarına zarar vermiştir. Bio Bio alanında kalan tüm çevre barajların inşası ile radikal biçimde değişmiştir. 16 Eylül 2003'te Pehuencheler Şili hükûmeti ile toprak kayıplarını tazmin eden bir antlaşma imzalamışlardır. İkinci baraj 2004'te Ralco'da tamamlanır.


## Turizm.
Denize döküldüğü yerin 22 km'lik kesiminde "San Pedro de la Paz" şehri bulunur. Lagünler "Laguna Grande San Pedro" ve "Laguna Chica San Pedro" yürüyüşçülere görkemli bir doğa sunar. Ayrıca nehir kano ve rafting sporcuları tarafından çok sevilir.
"Valle del Bio-Bio" ve "Valle Itata" vadileri Şili'nin en güneydeki şarapçılık alanlarını oluşturur.
# Litvanya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti
Litvanya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti (; , "Litovskaya Sovetskaya Sotsialisticheskaya Respublika") kısaca Litvanya SSC, Sovyetler Birliği'ne bağlı cumhuriyetlerden biriydi. 1940-1990 yılları arasında Sovyet hakimiyeti altında kaldı.
23 Ağustos 1939 tarihinde, Molotov-Ribbentrop Paktı'na uygun olarak 16 Haziran 1940 tarihinde Kızıl Ordu tarafından işgal edildikten sonra, bağımsız cumhuriyet olarak bırakıldı. Ancak II. Dünya Savaşı sırasında, bir kukla devlet olarak 21 Temmuz 1940 tarihinde Sovyetler Birliği'ne bağlandı.
1941-1944 yılları arasında, Sovyetler Birliği'ndeki Alman işgali, ülkenin fiilen dağılmasına neden oldu. Ancak 1944-1945 yılında Almanların geri çekilmesi ile, Sovyet hakimiyeti yeniden kuruldu. Bu hakimiyet, Litvanya'nın bağımsızlığını ilan ettiği 1990 yılına kadar devam etti.
# Duygudurum
 - YÖNLENDİRME 
Psikolojide duygudurum veya mod, bireyin çevresinin gözlemleyebileceği veya bireyin belirtebileceği sabit duygusal durumudur.
Duygudurum, duygulanımlara kıyasla yoğunluğu daha az, ancak sürekliliği daha fazla bir duygusal durumdur. Birden çok duygu barındırabilen duygudurum aynı zamanda yoğunluk da ifade edebilir.
Duygudurum kişinin bulunduğu çevre, algıda seçiciliğine göre değişiklik gösterir. Bazı zamanlarda anormal davranışlarla bozukluk gösterebilir. Örneğin kalabalık bir otobüste birden bağırarak şarkı söylemeye başlayan bir insan anormal bir davranış ile duygudurum bozukluğu gösterir.
# Şizotipi
Şizotipi psikoz ve daha belirli anlamda şizofreni ile ilgili karakteristik ve deneyimler barındıran kişilik tipini tanımlayan psikolojik terimdir.
# Yukio Ota
 - YÖNLENDİRME 
Yukio Ota (Japonca: 太田幸夫; d. 10 Eylül 1939 - ), Japon grafik tasarımcısı ve eğitmendir. Piktogram tasarımları ve karmaşık görsel iletişim ortamları konularında isim yapmıştır. LoCoS'un tasarımcısıdır.
 - YÖNLENDİRME 
 - YÖNLENDİRME
# LoCoS
LoCoS, (Lovers Communication System) Yukio Ota tarafından 1960'larda tasarlanmış olan, cümlelerin piktogram ve ikonlardan oluştuğu bir görsel işaret dilidir. Biçim, okunuş ve anlamı bir araya getirmeyi mümkün kılar. Bir cümleye bakıldığında anlam ve okunuşu çıkarmak mümkündür. Bunun yanında, okunuş duyulduğu zaman buna rastgelen cümle ve anlama da varmak mümkündür. LoCos, 18 temel işaretten oluşur.
# Keklik
 - YÖNLENDİRME 
Keklik, sülüngiller (Phasianidae) familyasından bıldırcından büyük bazı kuş türlerine verilen ad. Keklik terimi belirli bir taksonomik gruba denk gelmez. Avlanan bir hayvandır. Genelde 2-3 yumurta bırakır. Çiftliklerde üretimi gittikçe yaygınlaşmaktadır. Hobi hayvanı olarak oldukça geniş bir kitleye hitap etmektedir. En yaygın bulunabilen türü "Kınalı Keklik" olarak bilinir. Çiftlik yetiştiriciliğinde yıllık 70 yumurta alınabilir. Et için beslenenlerde ise 18. hafta sonunda erkekleri 380, dişileri 320 grama ulaşabilir.
Keklik, "Phasianidae" familyasından, genellikle açık alanlarda ve orman kenarlarında yaşayan, etçil ve otçul beslenen bir kuş türüdür. Keklikler, özellikle Türkiye'de ve çevresindeki coğrafyalarda yaygın olarak bulunur. Bu kuşların birkaç farklı türü vardır, bunlardan en bilinenleri "Türk kekliği" (Alectoris chukar), "dağ kekliği" (Lagopus muta) ve "kaya kekliği" (Alectoris graeca) gibi türlerdir.
Keklikler, genellikle orta büyüklükte kuşlardır. Yetişkin keklikler, 30–40 cm arasında bir boy uzunluğuna ve 400-700 gram arasında bir ağırlığa sahip olabilir.
Tüyleri genellikle kahverengi, gri, beyaz ve siyah renklerde olup, bunlar çevreleriyle uyum sağlamak amacıyla kamuflaj görevi görür.
Kekliklerin güçlü bacakları vardır, bu bacaklar onlara hızlı koşma yeteneği sağlar. Ancak uçma süreleri kısa ve daha çok kısa mesafelerde uçarlar.
Keklikler, genellikle ötüşleriyle tanınırlar. Özellikle erkek keklikler, dişileri etkilemek ve bölgesini savunmak için yüksek sesle ötüşler yaparlar.
Keklikler, dağlık alanlar, kayalıklar ve bozkır gibi açık alanları tercih eder. Ayrıca, orman kenarlarında, tarım arazileri yakınlarında da yaşamaktadırlar. Özellikle "Türk kekliği", Anadolu Yarımadası'nın farklı bölgelerinde yaygın olarak bulunur. Keklikler, sıcak iklimlere de uyum sağlayabilirler, fakat nemli ortamlarda yaşamları zordur.
Keklikler otçul ve etçil beslenme alışkanlıklarına sahiptirler. Yiyecekleri arasında otlar, çalılar, meyveler, tohumlar ve böcekler yer alır. Özellikle yavruları için böcekler önemli bir besin kaynağıdır.
Keklikler, genellikle bahar aylarında çiftleşirler ve yuvalarını yer seviyesine yaparlar. Dişi keklik, 10-15 yumurta bırakır ve bunları yaklaşık 3-4 hafta boyunca kuluçkaya yatarak korur. Yumurtadan çıkan yavrular hızlıca hareket etmeye başlarlar, ancak birkaç hafta boyunca anne babaları tarafından korunurlar.
Kuşlar ve kanatlı hayvanlarda olduğu gibi keklikler arasında farklı ses biçimlerinin farklı anlamları olduğu düşünülmektedir. Bunlar alarm vermek, sosyal kontak kurmak, hâkimiyet kurmak ve cinsel çağrılar olmak üzere değişik isimler altında gruplandırmak mümkündür.
Kınalı keklikler genellikle alçaktan yerde koşarcasına yürüyen veya uçmayı yere yakın seviyelerde tercih eden bir kuş türüdür.
Doğadaki kekliklerin bir avcı, yırtıcı kuş veya ani bir yabani hayvan saldırısı karşısında kendilerine özgü inişli çıkışlı, korku ve telaş hissi veren bir alarm sesi çıkararak grubundaki keklikleri uyardığı bildirilmiştir
# Postnişin
Postnişin, tarikatlarda, dergâhta posta oturan, yani o dergâhın başında bulunan şeyhe verilen isim.
Postnişin olan kişi o tarikatta merkezi otorite hükmündedir. Onun destur verdiği, vekâlet verdiği halifeleri vardır. O vekiller dergahta olabileceği gibi postnişinin işaret ettiği coğrafi bölgelere de gönderilmiş olabilir.
Etimolojisine bakıldığında Farsça post “hayvan postu” ve nişīn “oturan” sözcüklerinden oluşmuştur.
# Vedran Runje
 Kaleci
 | title = Başarıları
 | madalyalar = 
 #YÖNLENDİRME 
Vedran Runje, (d. 10 Şubat 1976, Split), Hırvat eski millî kaleci.


## Futbol kariyeri.
Futboldaki ilk profesyonel lisansını Hırvatistan'ın Hajduk Split takımında forma giydiği dönemde aldı. Runje, 2 yıl kaldığı takımında başarılı grafiği ile dikkat çekmeye başladı ve 1998'de Belçika'nın R. Standard de Liège takımına transfer oldu. 2001 yılına kadar Belçika'da oynayan Runje, 3 yıllık sonra Fransız takımı Marseille ile 3 sezonluk anlaşma imzaladı. Runje, kariyerindeki en büyük başarıları da Fransa'da kazandı. 2 sezon üst üste yılın kalecisi seçilen oyuncu, Marsilya kalesini koruduğu dönemde takım halinde bir başarıya imza atamadı ve 2004 yılının sonunda tekrar Standart Liège'e transfer oldu. Belçika'da bir kez daha yılın kalecisi seçilen ve 2006 yılına kadar bu takımda forma giyen Runje, 2006-2007 sezonunun başında Beşiktaş'a transfer oldu. 2006-2007 sezonunu ligde en az gol yiyen kaleci olarak tamamladı. Bire birdeki başarısı, refleksleri, iyi açı kapatabilme özelliği ve tecrübesi sağlam bir kaleci olmasındaki etkenlerdir. 17 Haziran 2007'de 1.00 milyon € bonservis bedeli karşılığında Fransa'nın RC Lens takımına transfer oldu. Temmuz 2011 yılında futbolu bırakmıştır.
# 10,000 Days (Tool albümü)
10,000 Days, Tool grubunun Mayıs 2006'da piyasaya çıkan stüdyo albümüdür. Bu albüm vokalist Maynard James Keenan'in bir trafik kazası sonucu uzun süre bitkisel hayatta yaşam mücadelesi veren ve bu mücadeleyi kaybeden annesine ithaf edilmiştir.


## Parça Listesi.
Başlık
Süre
1.
" Vicarious
 7:07
2.
" Jambi
 7:27
3.
"Wings for Marie (Pt 1)" 
 6:11
4.
"10,000 Days (Wings Pt 2)" 
 11:13
5.
" The Pot
 6:21
6.
"Lipan Conjuring" 
 1:11
7.
"Lost Keys (Blame Hofmann)" 
 3:46
8.
"Rosetta Stoned" 
 11:11
9.
"Intension" 
 7:21
10.
"Right in Two" 
 8:55
11.
"Viginti Tres" 
 5:02
Toplam süre:
75:50


## Kadro.
### Grup Üyeleri.
  - Maynard James Keenan - Vokal
  - Adam Jones - Gitar, sitar, sanat yönetmeni
  - Justin Chancellor - Bas gitar
  - Danny Carey - Bateri, perküsyon


### Diğerleri.
  - Joe Barresi - Mühendis ve mix
  - Alex Grey - İllüstrasyon
  - Bob Ludwig - Master
  - Bill McConnell - Vokal ("Lipan Conjuring" parçasında)
  - Camella Grace - "Lost Keys (Blame Hofmann)" parçasında hemşire sesi
# Mehmet Barlas
Mehmet Barlas (15 Şubat 1942, Ankara - 1 Haziran 2023, İstanbul), Türk gazeteci ve köşe yazarı.


## Hayatı.
Mehmet Barlas 1942 yılında Ankara'da doğdu. Ankara Atatürk Lisesini bitirdi. 1971'de İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nden mezun oldu. Türkiye Milli Talebe Federasyonunda basın komisyonu başkanlığı yaptı. Gazetecilik ile öğrencilik döneminde babasının kurucusu olduğu Son Havadis gazetesinde tanıştı. Cumhuriyet gazetesinde profesyonel gazeteciliğe başladı. 12 Mart Muhtırası sonrası gazeteden çıkarıldı. Daha sonra İsmail Cem'in genel müdürlüğü döneminde TRT'de iç ve dış haberler danışmanlığı yaptı. 1968 yılında Türkiye Gazeteciler Cemiyeti'nin düzenlediği yarışmada, inceleme dalında birincilik ödülü aldı.
Türkiye'de yayımlanan gazetelerin birçoğunda çalıştı. Son Havadis, Cumhuriyet, Resmî Gazete, Günaydın, Milliyet, Güneş, Tercüman, Hürriyet, Türkiye, Sabah, Yeni Şafak, Zaman, Star, Akşam ve Posta gazetelerinde köşe yazarlığı yaptı. Son olarak Sabah gazetesinde köşe yazarlığı yaptı.
Çeşitli dönemlerde Star TV, atv, Show TV ve TGRT'de günlük haber yorumculuğu yaptı. 2003 yılında kızı Ela Barlas ile haber programı hazırladı ve sundu. 2008 yılı içinde kısa bir süre atv'de ana haber bülteninin sunuculuğunu yaptı. NTV televizyon kanalında Emre Kongar'la birlikte "Yorum Farkı" adında bir program yaptı. NTV'de ve NTV Radyo'da Oğuz Haksever ile beraber "Makam Farkı" adlı programı yaptı. İstanbul Okan Üniversitesi mütevelli heyeti üyeliğinde bulundu.


## Özel hayatı ve ölümü.
Eski Ekonomi ve Ticaret bakanlarından Cemil Sait Barlas'ın oğlu olan Mehmet Barlas, 1968'de Canan Barlas ile evlendi. Barlas çiftinin bu evlilikten Cemil Barlas ve Ela Barlas adında iki çocuğu, Cem, Aslan Faruk ve Kaplan Can adında üç torunu bulunmaktadır. Canan Barlas, Can Paker'in kız kardeşidir.
Mehmet Barlas anneanne tarafından Çerkes, dede tarafından Kırım Tatarları ve baba tarafından Gaziantepli Türkmen kökenlidir.
Mehmet Barlas, 1 Haziran 2023'te İstanbul'un Şişli ilçesinde tedavi gördüğü hastanede 81 yaşında hayatını kaybetti. 4 Haziran'da Barbaros Hayrettin Paşa Camii'nde kılınan cenaze namazının ardından Yeniköy Mezarlığı'nda defnedildi.


## Eserleri.
  - "Sosyo-politik Bir Gerçek Olarak Hocaefendi Sendromu", Birey Yayıncılık, 2000, ISBN 9758257749
  - "Rüzgâr Gibi Geçti", İnkılap Kitabevi, 2005, ISBN 9789751023148
  - "Latife Hanım'ın Sırları ve Türk Sosyetesi", Birey Yayıncılık, 2005, ISBN 9752640450
  - "İş ve Siyaset Hayatında Kariyer Yapmak", Birey Yayıncılık, 2005, ISBN 9752640641
  - "Türkiye Üzerine Pazarlıklar", Birey Yayıncılık, ISBN 9789758257911 (Baskısı yok)
  - "Türkiye'de Darbeler ve Kavgalar Dönemi", Birey Yayıncılık, ISBN 9789758257584 (Baskısı yok)
  - "Turgut Özal'ın Anıları", Birey Yayıncılık, ISBN 9789758257676 (Baskısı yok)
# Kadın prezervatifi
Kadın prezervatifi, ayrıca iç prezervatifi veya femidom olarak da bilinir, 1990'lı yıllarla birlikte kadınlar için üretilmeye başlanan prezervatif çeşididir.
Ortalama 18 cm uzunluğunda ince, yırtılmaz bir poliüretan bir maddeden yapılmaktadır. En büyük özelliği vajinaya yerleştirildikten kısa bir süre sonra vücut ısısına uyum sağlaması ve iç duvarlara yapışmasıdır. İki adet halkadan oluşur. Kısa bir uğraştan sonra kolaylıkla öğrenilebilir ve kullanılabilir.
# Kızılorda (il)
Kızılorda Eyaleti (Kazakça: Қызылорда облысы / Kızılorda oblısı), Kazakistan'da bir eyalettir. İdari merkezi Ak Meçet olarak inşa edilmiş Kızılorda şehridir.
Doğuda Güney Kazakistan Eyaleti, güneyde Özbekistan, kuzeyde Karaganda Eyaleti ve batıda Aktöbe Eyaleti ile komşudur.
Diğer şehirleri arasında Kazalı ve Rus yönetimindeki Baykonur bulunmaktadır.
# Doğu Kazakistan (il)
Doğu Kazakistan Eyaleti (Kazakça: Шығыс Қазақстан облысы / Şığıs Qazaqstan oblısı), Kazakistan'ın bir eyaletidir. Başkenti Öskemen (Kazakça: Өскемен, eski adı: Ust Kamengorsk; Rusça: Усть-Каменогорск)'dir.
Doğuda Çin'in Sincan Uygur Özerk Bölgesi, kuzeyde Rusya'nın Altay Cumhuriyeti, güneyde Almatı Eyaleti, batıda Pavlodar ve Karaganda eyaletleri ile komşudur.
# Fergana (il)
Fergana Eyaleti (Özbekçe: Farg'ona viloyati) Özbekistan'ın 12 ilinden birisidir.
Ülkenin doğusundaki yer alan vilayet, Fergana Vadisi'nin güneyinde bulunmaktadır. Özbekistan'ın Namangan Eyaleti ve Andican Eyaleti ile Kırgızistan ve Tacikistan'a komşudur. 2005 yılı resmi nüfusu 2.597.000, yüzölçümü 6.800 km²'dir. Yönetim merkezi vilayete adını veren Fergana şehridir.
%71'i kırsal bölgede oturmaktadır. Önemli şehirleri Beşarık, Khamza, Hokand, Kuva, Kuvasay, Margilan ve Riştan'dır.
İklimi tipik kara iklimi özellikleri gösterir; yaz-kış arasında aşırı sıcaklık farkları görülür. Tarım, özellikle pamuk, sebzecilik ve hayvancılık, et ve süt üretimi en önemli gelir kaynağıdır. Doğal kaynaklar arasında petrol kaynakları, seramik çamuru ve inşaat malzemeleri bulunmaktadır. Endüstri ağırlıklı olarak petrol işleme, gübre ve kimyasal üretimi, tekstil, ipek dokumacılık konularında yoğunlaşmıştır. Bölge ayrıca geleneksel Özbek elsanatları, özellikle de çömlekçilik alanında önemli bir merkezdir.
# Kozçukur, Suşehri
Kozçukur, Sivas ilinin Suşehri ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski adı 1522 yılı kayıtlarında Kozçukuru olarak geçmektedir.


## Coğrafya.
Köy, Sivas il merkezine 143 km, Suşehri ilçe merkezine 11 km uzaklıktadır.
# William Bonin
William Bonin veya bilinen adıyla The Freeway Killer (8 Ocak 1947 - 23 Şubat 1996), Amerikalı seri katil ve tecavüzcüdür. Sırf zevk için erkek kurbanlarına tecavüz etmiş ve öldürmüştür. Son beş ayında, tutuklandıktan kısa süre sonra kendini asmış olan, kolay etkilenebilen Vernon Butts'dan yardım almıştır.
William Bonin, 5 Ocak 1982'de 10 genç erkeğe tecavüz etmek ve öldürmek suçundan idam cezasına çarptırılmıştır. Hiçbir pişmanlık belirtisi göstermeyen Bonin'in en az 21 kişiyi öldürdüğü düşünülmektedir. Bonin, ceza olarak 23 Şubat 1996'da San Quentin Eyalet Hapisanesi, Kaliforniya'da zehirli iğne ile idam edildi.
# İsak Haleva
İsak Haleva (), 2002-2025 yılları arasında Türkiye Yahudileri Hahambaşısı görevini üstlenmiş din adamıydı.


## Hayatı.
1940 tarihinde İstanbul'da doğan İsak Haleva, lise eğitimini Beyoğlu Musevi Lisesi'nde tamamlamasının ardından 1961 yılında Kudüs'teki Porat Yosef İlahiyat Akademisi'nden dini hukuk ve eğitim alanlarında Rav (Haham) derecesiyle mezun oldu. Manisa ve Kayseri'de 1961 ve 1963 yılları arasında vatani görevini Yedek Subay Öğretmen olarak gerçekleştiren Haleva, Teğmen rütbesiyle terhis oldu. Türkiye Hahambaşılığı'nın dini kadrolarında çeşitli görevler almakla birlikte uzun yıllardan beri Hahambaşı Vekilliği görevini sürdürüyordu. Türkiye'de yaşayan Yahudilerin 41 yıl dini liderliğini yapan haham David Asseo'nun 14 Temmuz 2002'deki ölümünün ardından gerçekleştirilen seçimlerde, yeni hahambaşı olarak seçildi. Böylece, yedi yıl süreyle, hahambaşı Rafael Saban ve hahambaşı David Asseo'nun ardından Türkiye Cumhuriyeti'nin 3. Hahambaşısı oldu ve Neve Şalom Sinagogu'nda icra edilen İs'ad Töreni ile görevine başladı. 2003 yılındaki İstanbul saldırıları sırasında hafif yaralandı. Avrupa Hahamlar Konferansı'nın daimi üyesi ve İslam Devletlerindeki Hahamlar Birliği Başkanlık Konseyi üyesi olan Haleva, 27 yıl boyunca Musevi okullarında Din ve Ahlak Bilgisi ile İbrani dili dersleri verdi. Marmara ve Sakarya Üniversiteleri'nde Lisansüstü öğrencilerine öğretim görevlisi olarak İbranice dersleri de veren Haleva, Türkçe dışında İbranice, Fransızca, İngilizce, İspanyolca, Ladino ve Aramice dillerini bilmektedir. Tevrat, Talmud, Yahudi ilahiyatı ve genel ilahiyat konularında çeşitli araştırma ve makaleleri de bulunmaktadır. Evli ve 4 çocuk babası olan Haleva, 14 Ocak 2025 tarihinde İstanbul'da öldü.
# Saylan, Ünye
Saylan, Ordu ilinin Ünye ilçesine bağlı bir mahalledir.


## Tarihçe.
Saylan, köyün bilinen en eski adıdır. Nitekim 1642 tarihli Osmanlı avarız defteri ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde de Saylan (سیلان) olarak geçer.
Saylan köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından göç eden Gürcülerin yerleştirildiği köylerden biridir. Saylan'a Çürüksu bölgesinin Hutsubani ile Sameba köylerinden gelen göçmenler iskan edilmiştir. Ağustos 1879 tarihinden önce köyde "Elma Dağı" adlı mevkide 17 haneden oluşan 82 kişi yerleştirildi. 1882 yılındaki tespite göre ise, Saylan'da Hutsubani köyünden 139 (62'si kadın ve 77'si erkek) ve Sameba köyünden gelen 32 kişi (15'i kadın ve 17'si erkek) bulunuyordu. 1910 nüfus sayımında köyde, 401'i kadın ve 445'i erkek olmak üzere ki 139 hanede 846 kişi yaşıyordu.
Saylan köyü, 1928 yılında Ünye kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. Bu tarihte Ünye kazası Merkez ve Karakuş nahiyelerinden oluşuyordu. 1935 nüfusG sayımında aynı idari konuma sahip olan köyün nüfusu 850 kişiden oluşuyordu. 1965 genel nüfus sayımında köyün nüfusu 1.351 kişiye çıkmıştı ve bu nüfus içinde 302 kişi okuma yazma biliyordu.


## Coğrafya.
Ordu iline 70 km, Ünye ilçesine 4–8 km uzaklıktadır. Denizden yüksekliği ortalama 200–300 m. olup mahallenin en yüksek noktası Cimbis Mahallesinde yer alan 535 m. yüksekliğindeki Kıblekayası'dır. Köy sınırları içinden geçen iki dere mevcut olup; bunlardan Lahna Deresi Cimbis Mahallesinden ve Tabakhane Deresinin bir kolu da Hüsemli Mahallesinden doğar. Saylan Köyü, gerek denizden yüksekliği gerekse eğim oranı ile fındık tarımına en elverişli bölgelerdendir.


## Ekonomi.
Mahallenin ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayalı olup fındık tarımı açısından Ünye'nin en verimli topraklarına sahip ve en çok fındık üretilen köylerindendir.
# Soyut sanat
Soyut sanat, genel anlamıyla doğada var olan gerçek nesneleri betimlemek yerine, biçimler ve renklerin, temsili olmayan veya öznel kullanımı ile yapılan sanata denir. Nonfigüratif sanat terimi ile değişmeli olarak kullanılır. 20. yüzyıl başında bu terim, gerçek biçimleri sadeleştirilmiş veya değiştirilmiş halleriyle imgelere indirgeyen Kübist ve Fütürist sanatı tanımlamak için de kullanılmıştır.


## Tarihçe.
Temsili olmayan sanat aslında bir 20. yüzyıl icadı değildir. Musevi geleneklerinde insanların resmedilmesinin yasak olması nedeniyle bu kültürlerde süsleme sanatları önemli derecede gelişmiştir. Bunlara örnek olarak gösterilebilecek kaligrafi ve hat sanatı da nonfigüratif sanatlardır. Batı kültüründe de soyut tasarımların kökü eskilere dayanır. Bunlara rağmen, soyut sanat süsleme sanatlarından farklı olarak, dekoratif değil güzel sanatlar adı altında incelenir. Bunun nedeni soyut sanat eserinin kendi başına, sanatçının sadece eserin kendisine yoğunlaşmasıyla ortaya çıkmasıdır.
Wassily Kandinsky, doğadaki dinamik kuvvetlerle uğraşarak madde hakkında bilgimizi artıran bilimin yanında, sanatın görsel dünyanın ardındaki ruhsal güçleri göstermesi gerektiğine inanıyordu. Kandinsky ile Kazimir Malevich ilk defa tamamen soyut olarak nitelendirilebilecek resimler yapmışlardır.
Konstrüktivizm (1915) ve De Stijl (1917) soyutlamayı heykel ve mimarinin üçüncü boyutuna taşımış paralel akımlardır. 1940'lardan 60'lara süregelen Soyut dışavurumculuk ve 1960'larda yaygın olan Op-art, Minimalizm akımları da soyut sanat akımlarıdır. Günümüzde ise sanat eserlerinin genel olarak akımlardan bağımsız olarak incelenmesi yaygındır. Buna örnek olarak Gerhard Richter'in aynı dönemlerde yapıp bir arada sergilediği tamamen nonfigüratif resimler ile fotogerçekçi resimler gösterilebilir. Ayrıca günümüzde fotoğrafta da, gerçek görüntünün işlenmiş hali olması, zamandan ve mekandan koparılmaya yatkın bir mecra olması gibi sebepler dolayısıyla soyutluk kavramı karşımıza çıkabilmektedir.
# Boz madde
Boz madde, merkezî sinir sisteminin başlıca bileşenlerinden biridir. Büyük çoğunluğu sinir hücresi gövdelerinden, dendritlerden (kısa gövde uzantıları) ve glia hücrelerinden meydana gelmektedir.
Boz madde; merkezî sinir sistemindeki nöronların ve diğer hücrelerin, miyelin (ak maddeye adını veren yapı) bulundurmayan kısımlarını ifade eder. Uç beynin dış kısmını (serebral korteks) oluşturduğu gibi, ara beynin ve beyin sapının iç bölümlerinde bulunur. Ayrıca omuriliğin iç kısmındaki H biçimindeki hattı da boz madde oluşturur. Ara nöronlar (internöronlar) da yine bu hat içerisinde yer almaktadır.
İstemli kas hareketleri, hafıza, görme, koklama, işitme, konuşma, karar verme ve çevresel değişimleri idrak etme gibi çeşitli olayları yöneten beyin bölümleri boz maddeden oluşmuştur.
# Keten yağı
Keten yağı ("Oleum linii"), ketenden yapılmış bir bitkisel yağdır.
Bu bitkisel yağda yüksek oranda tekli ve çoklu doymamış yağ asitleri, çok düşük oranda doymuş yağ asiti, yüksek oranda lifle birlikte bol miktarda potasyum, az miktarlarda ise magnezyum, demir, bakır, çinko ve çeşitli vitaminler içerir.
Bu yağ, yanıklardan ileri gelen yaralarda ağrı dindirici olarak kullanılır. Bitki tohumları su veya süt ile kaynatılarak lapa yapılır ve haricen ilaç şeklinde kullanılır.
Bitki tohumlarından iki şekilde yağ elde edilir. Birinci yöntem ısı verilmek suretiyle yağ çıkartılmasıdır. Diğer yöntem ise soğuk pres yöntemi ile yağ elde edilir. Bu yağ içinde % 90 doymamış asitler bulunur. Anadolu yağ ketenlerinin tohumlarında, yağ miktarı ortalama % 40'tır.
Isı ile çıkartılan yağlar sanayi'de ve özellikle boyacılık ve kozmetik sektöründe kullanılır. Ahşap vernik boyaların ve ressamların kullandığı tüm yağlı boyaların ana hammaddesi keten tohumu yağıdır.
Soğuk pres yöntemi ile üretilen yağlar ise günümüzde bitkisel besin takviyesi olarak sıklıkla kullanılır. Isı ile çıkartılan keten yağının kimyasal yapısı bozulduğu için gıda takviyesi olarak tüketilmez. Soğuk pres yöntemi ile üretilen yağları tüketmek sağlık yönünden oldukça faydalıdır.
Kalp ve damar sağlığı için omega3 yağ asitleri içeren besinleri tüketmek gerekmektedir. Aynı miktardaki ıspanak, ceviz ve brokoliden 10 kat daha fazla Omega 3 (Alfa-linolenik asit cinsinden) yağ asitini bünyesinde barındırır. Bu yüzden bu ürünün yağı, balık yağının (en fazla omega3 yağ asiti soğuk deniz balıklarında bulunmaktadır) en yakın bitkisel muadili olarak gösterilebilir. Düzenli Balık tüketemeyen bireyler omega3 kaynağı olarak soğuk pres keten yağını güvenle tüketebilir.
Keten yağının içindeki yüksek miktardaki omega3 yağ asitleri (Alfa-linolenik asit cinsinden) havadaki oksijen ile çok hızlı tepkimeye girip kimyasal yapısı bozulur. Bu sebeple keten yağı taze olarak tüketilmelidir.


## Yapı ve kompozisyonu.
Keten tohumu yağı, diğer yağlar gibi bir trigliserid 'dir. Keten tohumu yağı, havadaki oksijenle belirgin bir reaksiyona sahip olan, alışılmadık derecede yüksek miktarda a-linolenik asit ile ayırt edilir. Spesifik olarak, tipik bir keten tohumu yağındaki yağ asitleri aşağıdaki türlerdendir:
  - Üç kat doymamış α-linolenik asit (% 51.9-55.2),
  - Doymuş asitler palmitik asit (yaklaşık% 7) ve stearik asit (% 3.4-4.6),
  - Tekli doymamış oleik asit (% 18.5-22.6),
  - İki kat doymamış linoleik asit (% 14.2-17).
# Juanfran (1976 doğumlu futbolcu)
 Sol bek
 | title = Başarıları
 | madalyalar = 
 #YÖNLENDİRME 
Juan Francisco García ya da bilinen adıyla Juanfran (d. 15 Temmuz 1976, Rafelbuñol, Valensiya, İspanya), İspanyol millî eski futbolcudur.
2004-2005 sezonu başında zamanın teknik direktörü Vicente Del Bosque'nin isteği üzerine Beşiktaş Jimnastik Kulübü'ne transfer edilmiş, beklenilen performansı gösteremeyince Ajax'a kiralık verilmiştir.
4 Mayıs 2016 tarihinde futbolu bıraktığını duyurdu.