# Himalaya tavşanı
Himalaya Tavşanı, Assam tavşanı ve kıllı tavşan olarak da bilinen hispid tavşanı (Caprolagus hispidus), Güney Asya'ya özgü bir tavşan türüdür. Caprolagus cinsindeki tek türdür. Adını kıllı kürkünden alan hispid tavşanı, koyu kahverengi kürklü ve büyük burunlu bir tavşandır. Hispid tavşanı ile aynı bölgelerde yaşayan bir lagomorf olan Hint tavşanına kıyasla küçük kulaklara sahiptir.
Bir zamanlar soyunun tükendiği düşünülen hispid tavşanı 1971 yılında Assam'da yeniden keşfedilmiş ve Hindistan, Nepal ve Bangladeş'te izole popülasyonlar halinde bulunmuştur. Tarihi menzili Himalayalar'ın güney etekleri boyunca uzanmaktadır ve Caprolagus cinsine ait ilgili bir fosil Endonezya'ya kadar bulunmuştur. Günümüzde türün yaşam alanı çok daha küçüktür ve oldukça parçalanmıştır. Kapladığı alanın 5.000 ila 20.000 kilometrekare (1.900 ila 7.700 mil kare) bir alana yayılan 500 kilometrekare'den (190 mil kare) daha az olduğu tahmin edilmektedir. Popülasyonlar, artan tarım, sel kontrolü ve insan gelişimi, özellikle de yakma ve saz otlarının toplanması yoluyla uygun habitatın kaybı nedeniyle sürekli bir düşüş yaşamıştır. Tavşan 1986 yılından bu yana IUCN Kırmızı Listesinde Tehlike Altında olarak listelenmektedir. Tavşanın birkaç milli parkta görüldüğü bilinmektedir. Esaret altında yetiştirilmesi “çok zor” olarak tanımlanmıştır. Koruma çabaları toplum eğitimine ve daha fazla çalışmaya odaklanmaktadır.


## Taksonomi Ve Etimoloji.
Hispid tavşanı, İngiliz cerrah John Thomas Pearson tarafından 1839 yılında ilk kez tanımlandığında Lepus cinsine, yani yabani tavşanlara dahil edilmiş ve bilimsel adı Lepus hispidus olarak verilmiştir. Bu tanım ilk olarak Calcutta Sporting Magazine'de yayınlanmış, ancak ilk resmi açıklama bir yıl sonra Thomas Horsfield tarafından Proceedings of the Zoological Society'de yayınlanmıştır. Pearson, hispid tavşanın kulaklarının “başındaki kürkü geçmeyecek kadar kısa” olduğunu belirtmiş, ancak daha sonraki yazarlar bunun bir hata olduğunu varsaymıştır. Tür adı olan hispidus ve yaygın adı olan “hispid hare”, kürkün kabalığına atıfta bulunur çünkü terim bir şeyin kaba veya sert kıllarla kaplı olduğunu tanımlar. İngiliz zoolog Edward Blyth, 1845 yılında hispid tavşana alışılmadık morfolojisi nedeniyle ayrı bir cins olan Caprolagus adını vermiş, ancak seçilen isim için bir gerekçe sunmamıştır. Özellikle kaba kürküne (bir tavşan veya tavşan için alışılmadık), büyük ve sağlam kafatasına, küçülmüş gözlerine ve bıyıklarına, güçlü pençelerine ve eşit orantılı uzuvlarına dikkat çekmiştir. 21. yüzyıldaki daha sonraki çalışmalar, cinsi içindeki tek tür olarak yerini doğrulamıştır; yakından ilişkili soyu tükenmiş tür †Pliosiwalagus sivalensis bir zamanlar Caprolagus'un bir üyesi olarak kabul edilmiş, ancak 2002'de yeniden sınıflandırılmıştır. Hispid tavşanın tip örneği Hindistan, Assam'daki “Boutan [Bhutan] dağlarının tabanından” alınmış ve Blyth tarafından 1845 yılında yeni cinsin tanımında tarif edilmiştir, ancak bu örneğin bugün herhangi bir koleksiyonda bulunup bulunmadığı belirsizdir.
Caprolagus cinsine ait birkaç fosil türü tanımlanmıştır. C. netscheri 1880 yılında Alman zoolog Hermann Schlegel tarafından tanımlanmıştır, ancak bu tür daha sonra yaşayan Sumatra çizgili tavşanı olarak yeniden sınıflandırılmıştır. İsviçreli zoolog Charles Immanuel Forsyth Major, 1899 yılında Sivalik Tepelerinde bulunan örneklere dayanarak †C. sivalensis türünü tanımlamış, ancak bu tür daha sonra Pliosiwalagus cinsine yerleştirilmiştir. Çinli paleontolog Yang Zhongjian, 1927 yılında †C. brachypus adında başka bir tür tanımlamıştır. Bununla birlikte, daha sonraki birkaç yazar bu türün yeri konusunda anlaşmazlığa düşmüştür; artık Caprolagus'un bir üyesi olarak görülmemektedir ve Alilepus, Hypolagus ve şu anda Sericolagus cinslerine ait olduğu kabul edilmektedir. Soyu tükenmiş bir türün fosilleri, †C. Hollandalı paleontolog Dirk Albert Hooijer tarafından 1964 yılında tanımlanan ve Endonezya'da yaşadığı düşünülen lapis, Milattan Önce 2 Milyon yıl öncesine ait olabilir ve günümüzdeki tek Caprolagus fosilidir. Yaşayan hispid tavşanı C. hispidus'a atfedilen hiçbir fosil bilinmemektedir, ancak 2011 yılında Pothohar Platosu'nda ona veya Pliopentalagus veya Pliosiwalagus cinslerine karşılık gelebilecek bir örnek bulunmuştur.
Hispid tavşanın hiçbir alt türü bilinmemektedir. Aşağıdaki kladogram, Leandro Iraçabal ve meslektaşlarının 2024 yılında yayınladıkları filogenetik bir ağaca dayanarak Caprolagus, diğer tavşanlar ve yabani tavşanlar arasındaki ilişkileri göstermektedir:


## Açıklama.
Hispid tavşanı sert ve kıllı bir kürke sahiptir. Kürk, siyah ve kahverengi kılların karışımından dolayı sırtta koyu kahverengi; göğüste kahverengi ve karında beyazımsıdır. Kuyruk kahverengidir ve 25 ila 38 milimetre (0,98 ila 1,50 inç) uzunluğundadır. Yetişkinlerin kulakları 54 ila 61 mm (2,1 ila 2,4 inç) uzunluğundadır. Vücut ağırlığı olarak, erkekler 1.810 ila 2.610 gram (64 ila 92 ons) arasında değişir ve ortalama 2.248 g (79,3 oz) ağırlığındadır. Dişiler ortalama 2.518 g (88,8 oz) ağırlığındadır; 3.210 g (113 oz) ağırlığındaki ağır hamile bir dişi bu ortalamaya dahil edilmiştir.
İskelet özellikleri açısından, hispid tavşanının ön kemikleri çok geniştir. Postorbital çıkıntıların (göz çukurlarının üstündeki kemik yapılar) önünde belirgin bir çentik yoktur. Kafatasının en büyük uzunluğu 76 milimetre (3,0 inç) olarak ölçülmüştür.
Diğer lagomorflarla karşılaştırıldığında, hispid tavşanı çok büyük bir buruna sahiptir. Kısa kulakları ve tamamen kahverengi kuyruğu, onu Hint tavşanının bir alt türü olan ve hispid tavşanıyla aynı bölgelerde yaşayan ancak daha uzun kulaklara ve kuyruğunun alt tarafında beyaz bir kısma sahip olan kızıl kuyruklu tavşandan (Lepus nigricollis ruficaudatus) ayırt etmek için bir gösterge olarak kullanılabilir.


## Dağılım Ve Habitat.
Hispid tavşanının tarihsel menzili Uttar Pradesh'ten güney Nepal'e, Batı Bengal'in kuzey bölgesinden Assam'a ve Bangladeş'e kadar uzanıyordu. Günümüzde dağılımının kuzey Hindistan, güney Nepal ve doğu Bhutan ile sınırlı olduğu düşünülmektedir. Madhya Pradesh'teki Kanha Ulusal Parkı'ndaki varlığı sadece dışkı pelet analizinden bilinmektedir ve herhangi bir gözlemle doğrulanmamıştır. Arunachal Pradesh'teki D'Ering Memorial Wildlife Sanctuary'de de görüldüğü düşünülüyordu, ancak bölgede Hint tavşanının daha yaygın olması nedeniyle hispid tavşanına dair çok az kanıt bulundu.
Hispid tavşanı, örtü ve yiyecek sağlayan fil otunun hakim olduğu, birbirini takip eden uzun otlaklarda yaşar. Bu otlak habitatları oldukça parçalanmış durumdadır. Otluk alanların yanmaya müsait olduğu kurak mevsim boyunca bataklık alanlara ya da nehir kıyılarına bitişik otlara sığınır. Bununla birlikte, nehirlerin yakınında barınan popülasyonlar muson yağmurları sırasında sel tehdidi altındadır, ve türler, yoğun otların bulunduğu ıslak bölgelerden çok kuru otlaklara eğilimlidir.


## Davranış Ve Ekoloji.
Hispid tavşanı krepeskülerdir, en aktif olduğu zamanlar şafak vakti ve alacakaranlıktır. Ortalama yavru sayısı azdır. Her yavru iki ila üç yavru üretir. Gebelik 40 gün sürer ve yılda ortalama 3 yavru üretilir. Pigme domuz ile sempatriktir, habitatının sağlığı için biyolojik bir göstergedir. Hispid tavşanının avcıları arasında yırtıcı kuşlar, kediler, misk kedileri, çakallar, gelincikler ve tilkiler bulunur. Ortalama 0,042 kilometrekare gibi nispeten küçük bir yaşam alanına sahiptir. Erkek ve dişi tavşanların yaşam alanları örtüşebilir; dişilerin yaşam alanları erkeklerinkinden daha küçüktür.
The hispid hare is herbivorous, and eats grasses and leaves within its habitat. It prefers kans grass, cogongrass, "Saccharum narenga", and grasses in the genus "Narenga", depending on the availability of each. Hispid tavşanı otçuldur ve yaşam alanındaki otları ve yaprakları yer. Her birinin mevcudiyetine bağlı olarak kans otu, cogon çimeni, Saccharum narenga ve Narenga cinsindeki otları tercih eder. Desmostachya bipinnata ve Cynodon dactylon otları da dahil olmak üzere en az 23 farklı bitki türü hispid tavşanı tarafından yenmektedir. Sazlık olarak kullanılan bitkilerin sürgünleri ve kökleriyle beslenirken, yaban tavşanı bitkiyi tabanından kırar ve tüketmeden önce dış kılıfını sıyırır. Yaban tavşanları muhtemelen sularının çoğunu, soğuk mevsimlerde %60'ın üzerinde su içeriğine sahip olabilen otları tüketerek elde ederler.


## Korunma.
Yaban tavşanının otlak habitatları, sığırların aşırı otlatması nedeniyle tehdit altındadır. Ayrıca, yaban tavşanı yaşam alanındaki bitki örtüsünün kesilmesi ve yakılması nedeniyle tehdit altındadır. Türün kuru zemin ve daha az yoğun ot tercihi, yüksek yağış ve yoğun bitki örtüsü ardıllığı veya büyümesi dönemlerinde aktivite ve popülasyon düşüşlerine yol açar. Otlakların yakılması üreme mevsiminde tür için çok daha büyük bir tehdit oluşturmaktadır. Terai Ark Peyzajındaki otlak habitatında yanma, süksesyon, habitat parçalanması ve otların sazlık olarak toplanması nedeniyle meydana gelen değişiklikler özellikle hispid tavşanı da dahil olmak üzere bölgedeki otçullar için zararlı olmuştur. Saz hasadının, hispid tavşanlarının yaşadığı Manas Ulusal Parkı'nda da sürdürülemez ve habitata zarar veren bir uygulama olduğu kaydedilmiştir.
Hispid tavşanının çeşitli koruma alanlarında görüldüğü bilinmektedir. Bornadi Yaban Hayatı Koruma Alanı'nda 1971 yılında pigme domuzla birlikte yeniden keşfedilmesinden önce neslinin tükendiği düşünülüyordu. O zamandan bu yana tavşanın görülme sıklığı dağılımının genelinde ara sıra gerçekleşmiş olsa da, habitat kaybı nedeniyle popülasyon azalmaktadır. Yaban tavşanının Shuklaphanta Milli Parkı'nın otlaklarında[1] pelet kayıtlarına dayanarak mevcut olduğu bilinmektedir, ancak popülasyon yoğunluğu çok düşüktür (hektar başına 0,182 ila 0,221 birey) ve yalnızca Jaldapara Yaban Hayatı Koruma Alanı (hektar başına 0,087) ile karşılaştırılabilir. Ocak 2016'da, 1984'ten bu yana ilk kez Chitwan Ulusal Parkı'nda bir hispid tavşanı kaydedilmiştir. Yaban tavşanının üreme mevsimiyle çakışmayan kontrollü yakma sistemlerinin geliştirilmesi, potansiyel bir koruma önlemi olarak tavsiye edilmiştir. Ayrıca, türün dağılımı ve ekolojik önemi üzerine çalışmaya devam edilmesi ve toplumların türün tehlike altındaki durumu hakkında eğitilmesi için tavsiyelerde bulunulmuştur. Hispid tavşanını esaret altında yetiştirme çabaları “çok zor” olarak tanımlanmıştır.