# Gezegen Arşivleri
Gezegen Arşivleri (Les archives de la planète), 1908 ile 1931 yılları arasında dünya çapındaki insan kültürlerini fotoğraflamak amacıyla yürütülen bir projeydi. Fransız bankacı Albert Kahn tarafından finanse edilen proje, 50 ülkeden 183.000 metre film ve 72.000 renkli fotoğrafın elde edilmesiyle sonuçlandı. Kahn’ın şoförüyle birlikte gerçekleştirdiği dünya turu sırasında başlayan proje, zamanla Brezilya, kırsal İskandinavya, Balkanlar, Kuzey Amerika, Orta Doğu, Asya ve Batı Afrika gibi birçok bölgeyi kapsayan keşif gezilerini içine alacak şekilde genişledi. Ayrıca, İkinci Balkan Savaşı’nın ardından yaşananlar, I. Dünya Savaşı'nda Fransa ve Türk Kurtuluş Savaşı gibi önemli tarihî olayları da belgeledi. Proje, Kahn’ın enternasyonalizm ve pasifizm ideallerinden ilham alarak hayata geçirilmişti. 1929’daki borsa çöküşü sonucu Kahn’ın servetinin büyük bir kısmını kaybetmesinin ardından proje 1931 yılında durduruldu. 1990’dan itibaren koleksiyon Musée Albert-Kahn tarafından yönetilmeye başlanmış olup, görsellerin büyük bir bölümü çevrimiçi olarak erişime açıktır.


## Tarih.
Kasım 1908’de, gelişmekte olan pazarlara yaptığı yatırımlarla büyük bir servet edinmiş Yahudi kökenli Fransız bankacı Albert Kahn,#YÖNLENDİRME şoförü Alfred Dutertre ile birlikte bir dünya turuna çıktı.#YÖNLENDİRME Dutertre, ziyaret ettikleri yerleri stereoskopi adı verilen bir teknik kullanarak fotoğrafladı. Seyahat edenler arasında popüler olan bu teknik, küçük fotoğraf plakaları gerektirdiği ve kısa pozlama süreleri sunduğu için tercih ediliyordu.#YÖNLENDİRME Dutertre ayrıca yanına bir Pathé film kamerası ve birkaç yüz adet renkli fotoğraf plakası aldı.#YÖNLENDİRME İlk olarak New York’ta durakladılar, ardından Niagara Şelaleleri ve Chicago’ya gittiler. Omaha, Nebraska’da kısa bir süre kaldıktan sonra Kaliforniya’ya geçtiler. Burada Dutertre, 1906 San Francisco depreminin kalıntılarını fotoğrafladı.#YÖNLENDİRME 1 Aralık’ta, ikili Yokohama'ya gitmek üzere bir buharlı gemiye bindi. Yolculuk sırasında Honolulu'da 19 saatlik bir aktarma süresi geçirdiler.#YÖNLENDİRME 12 Aralık’ta Uluslararası Tarih Değiştirme Çizgisi’ni geçtiler ve altı gün sonra Yokohama’ya vardılar.#YÖNLENDİRME Japonya’nın ardından Asya’daki yolculukları Çin, Singapur ve Sri Lanka üzerinden devam etti.#YÖNLENDİRME 
Fransa'ya döndüğünde Kahn, Stéphane Passet ve Auguste Léon adlı iki profesyonel fotoğrafçıyı işe aldı. Léon'un büyük olasılıkla#YÖNLENDİRME Kahn ile birlikte 1909 yılında Rio de Janeiro ve Petrópolis'in renkli fotoğraflarının da çekildiği Güney Amerika seyahatine katıldığı bilinmektedir.#YÖNLENDİRME #YÖNLENDİRME Erken dönem keşif gezileri arasında 1910 yılında Léon'un kırsal Norveç ve İsveç'e yaptığı ziyaret de yer almaktadır.#YÖNLENDİRME 
"Gezegen Arşivleri" resmi olarak 1912 yılında başladı. Albert Kahn, projeyi yönetmesi için coğrafyacı Jean Brunhes’i atadı ve karşılığında Kahn tarafından finanse edilen Collège de France’ta kendisine bir kürsü sağlandı. Bu dönemde stereografi tekniğinin yerini, renkli fotoğraflar üreten ancak uzun pozlama süreleri gerektiren otokrom süreci aldı ve projeye hareketli görüntüler (filmler) de eklendi.#YÖNLENDİRME Kahn, projeyi “20. yüzyılın başında insan tarafından iskan edilmiş ve geliştirilmiş yeryüzünün bir envanteri” olarak tasarlamıştı#YÖNLENDİRME ve bu girişimin hem enternasyonalizm ve pasifizm ideallerini ileriye taşımasını hem de yok olmakta olan kültürleri belgelemeyi sağlamasını umuyordu.#YÖNLENDİRME Kahn’ın yakın bir dostu olan felsefeci Henri Bergson projeye önemli ölçüde etki eden isimlerden biriydi.#YÖNLENDİRME 
1912 yılında, Stéphane Passet proje kapsamında gerçekleştirilen ilk resmî görevle Çin’e#YÖNLENDİRME ve ardından Fas’a gönderildi. Aynı dönemde, Jean Brunhes, Auguste Léon ile birlikte Bosna-Hersek’e ve ardından 1913 yılında Makedonya’ya gitti. Ancak bu keşif gezisi İkinci Balkan Savaşı nedeniyle kesintiye uğradı. Savaşın sona ermesinin ardından, Passet bölgeye giderek savaşın yarattığı tahribatı belgeledi.#YÖNLENDİRME 
Projede en uzun süre görev yapan fotoğrafçı olan Auguste Léon, 1913 yılında Büyük Britanya’ya iki kez seyahat etti ve Buckingham Sarayı, Aziz Paul Katedrali gibi Londra’nın simgesel yapılarının yanı sıra Cornwall kırsalındaki manzaraları fotoğrafladı. Aynı yıl, "Gezegen Arşivleri" için fotoğraf çeken tek kadın olan Marguerite Mespoulet, İrlanda’nın batısına gitti.#YÖNLENDİRME Britanya gezisinin ardından, Léon, Brunhes ile birlikte İtalya’ya geçti.#YÖNLENDİRME Aynı dönemde, Stéphane Passet yeniden Asya’ya döndü. Önce Moğolistan’a, ardından Hindistan’a gitti. Ocak 1914’te, Britanya yetkilileri kendisine Hayber Geçidi üzerinden Afganistan’a geçiş izni vermedi ve böylece Afridi halkını fotoğraflama projesi başarısız oldu.#YÖNLENDİRME Aynı yıl içinde, ordu subayı ve gönüllü fotoğrafçı Léon Busy, Fransız Hindiçini’ne ulaştı ve 1917 yılına kadar burada kaldı.#YÖNLENDİRME 
I. Dünya Savaşı’nın patlak vermesi, projenin odak noktasında bir değişime yol açtı. Enternasyonalist görüşlerine rağmen bir Fransız vatanseveri olan Albert Kahn, fotoğrafçılarını savaşın Fransa üzerindeki etkilerini belgelemekle görevlendirdi ve çekilen fotoğrafların propaganda amacıyla kullanılmasına izin verdi.#YÖNLENDİRME Ancak, fotoğrafçıların çoğu cephe hattından uzak tutuldu.#YÖNLENDİRME Kahn, 1917 yılında ordu ile bir anlaşma yaparak, iki ordu fotoğrafçısının arşivi için görüntü toplamasını sağladı. Sonuç olarak, savaş sırasında çekilen fotoğraflar koleksiyonun %20’sini oluşturdu.#YÖNLENDİRME 
1920’lerde, fotoğrafçılar Lübnan, Filistin ve Türkiye'ye gönderildi ve burada Fransızların Lübnan’daki işgalini ve Türk Kurtuluş Savaşı’nı belgelediler.#YÖNLENDİRME 1923 yılında, Frédéric Gadmer, Weimar Almanyası’na gönderildi; burada çektiği sahneler arasında Krefeld’de başarısızlıkla sonuçlanan bir ayrılıkçı ayaklanmanın ardından yaşananlar da bulunmaktaydı.#YÖNLENDİRME Hindistan’a yapılan son seyahat 1927 yılında gerçekleşti. Bu gezide, fotoğrafçı Roger Dumas, Kapurthala Devleti hükümdarı Jagatjit Singh’in altın jübilesini görüntüledi. Bir önceki yılın Aralık ayında, Dumas Japonya’daydı ve burada İmparator Yoshihito’nun cenaze törenini fotoğraflamıştı.#YÖNLENDİRME 
1920’lerde, Kahn’ın fotoğrafçıları Amerika kıtasına birkaç kez geri döndü. 1923 yılında, Lucien Le Saint, Kuzey Atlantik’te Fransız balıkçıları üzerine filmler çekti. 1926’da, Jean Brunhes ve Frédéric Gadmer üç ay süren bir Kanada seyahati gerçekleştirdi ve bu süre zarfında Montreal, Winnipeg, Calgary, Edmonton ve Vancouver gibi şehirleri ziyaret etti.#YÖNLENDİRME 1930 yılında, Gadmer, projenin Sahra Altı Afrika’ya yapılan ilk ve tek büyük keşif gezisini düzenledi ve Fransız kolonisi Dahomey’e (günümüzdeki Benin) gitti.#YÖNLENDİRME 
1929’daki borsa çöküşünün ardından Albert Kahn’ın iflas etmesiyle birlikte proje 1931 yılında durdurulduğunda, Kahn’ın kameramanları 50 ülkeye seyahat etmiş ve toplamda 183.000 metre film, 72.000 oto-krom renkli fotoğraf, 4.000 stereograf ve 4.000 siyah-beyaz fotoğraf toplamıştı.#YÖNLENDİRME #YÖNLENDİRME 


## İçerik.
David Okuefuna, "Gezegen Arşivleri"’ni, "yeryüzündeki insan yaşamını fotoğraf yoluyla kayıt altına almaya yönelik son derece iddialı bir girişim" olarak tanımlamaktadır.#YÖNLENDİRME Arşivin içeriği konu bakımından oldukça çeşitlidir.#YÖNLENDİRME Avrupa’daki erken keşif gezileri sırasında, Jean Brunhes, fotoğrafçılara ziyaret ettikleri yerlerin coğrafyasını, mimarisini ve yerel kültürünü belgelemeleri talimatını vermiş, ancak aynı zamanda gözlerine çarpan diğer unsurları da özgürce fotoğraflamalarına izin vermiştir.#YÖNLENDİRME Arşivde yer alan görüntüler arasında, Eyfel Kulesi,#YÖNLENDİRME Giza Piramidi,#YÖNLENDİRME Angkor Wat,#YÖNLENDİRME ve Tac Mahal#YÖNLENDİRME gibi simge yapılar bulunmaktadır. Bunun yanı sıra, Avrupa’daki işçi sınıfına mensup bireylerin#YÖNLENDİRME ve Asya ile Afrika’daki geleneksel toplum üyelerinin#YÖNLENDİRME çok sayıda portresi de yer almaktadır. Pek çok durumda, Kahn’ın fotoğrafçıları gittikleri yerlerin en erken renkli fotoğraflarını çekmeyi başarmıştır.#YÖNLENDİRME Ancak, oto-krom tekniğinin uzun pozlama süresi gerektirmesi nedeniyle, fotoğrafçılar çoğunlukla durağan veya poz verilmiş sahnelerle sınırlı kalmıştır.#YÖNLENDİRME 
Arşivdeki fotoğrafların yaklaşık beşte biri I. Dünya Savaşı ile ilgilidir.#YÖNLENDİRME Bu fotoğraflar arasında, savaşın cephe gerisindeki etkileri, topçu silahları ve gemiler gibi askerî teknolojiler, bireysel asker portreleri (Fransa’nın sömürge imparatorluğundan gelen askerler de dahil) ve bombardıman sonucu zarar görmüş binalar yer almaktadır.#YÖNLENDİRME Savaşta ölen askerleri açıkça gösteren görüntülerin sayısı ise oldukça azdır.#YÖNLENDİRME 
Arşivde yer alan bazı içerikler tartışmalı bulunmuştur. Özellikle, Léon Busy tarafından çekilen bir film, genç bir Vietnamlı kızın soyunmasını konu alması nedeniyle eleştirilmiştir.#YÖNLENDİRME Busy, kızdan günlük giyim ritüelini sergilemesini istemiş, ancak görüntülerdeki çıplaklığı bulanıklaştırmak amacıyla filmi odak dışı olarak çekmiştir.#YÖNLENDİRME Bunun yanı sıra, 1926 yılında Kazablanka’da çekilen bazı görüntülerde, göğüslerini açan hayat kadınları yer almaktaydı.#YÖNLENDİRME 
Arşivlerde, büyük ölçüde Kahn’ın Boulogne-Billancourt’taki malikanesinde çekilmiş binlerce portre fotoğrafı da bulunmaktadır. Fotoğraflanan isimler arasında, Birleşik Krallık başbakanı Ramsay MacDonald, Fransa başbakanı Léon Bourgeois, İngiliz fizikçi J. J. Thomson, Fransız yazarlar Colette ve Anatole France, Bengalli şair Rabindranath Tagore ve Amerikalı havacı Wilbur Wright gibi birçok önemli figür yer almaktadır.#YÖNLENDİRME 
Koleksiyon, 1990 yılından beri Musée Albert-Kahn tarafından yönetilmektedir ve müze, görsellerin büyük bir kısmını çevrimiçi olarak kamuya açmıştır.#YÖNLENDİRME 


## Fotoğrafçılar.
  - Léon Busy (1874–1950) Société française de photographie'nin fotoğrafçılık yarışmasında birincilik ödülü kazanmasının ardından Arşivler için gönüllü olarak çalışan bir Fransız ordu subayıydı. YÖNLENDİRME 
  - Paul Castelnau (1880–1944) ve Fernand Cuville (1887–1927) I. Dünya Savaşı sırasında fotoğrafçı olarak görev yapan Fransız askerleriydi. YÖNLENDİRME Castelnau, daha sonra Fransız Coğrafya Cemiyeti üyesi oldu. YÖNLENDİRME 
  - Roger Dumas (1891–1972) 1926 ve 1927 yıllarında Japonya ve Hindistan’da fotoğraf ve film çekimleri yaptı. YÖNLENDİRME 
  - Alfred Dutertre, Kahn’ın 1908’deki ilk dünya turuna eşlik eden şoförüydü ve Arşivler'deki en eski fotoğrafları çeken kişiydi. YÖNLENDİRME 
  - Frédéric Gadmer (1878–1954) 1923’te Almanya’ya, YÖNLENDİRME 1926’da ise Kanada’ya gönderildi YÖNLENDİRME ve sonunda Arşivler'in en deneyimli fotoğrafçılarından biri hâline geldi. YÖNLENDİRME 
  - Lucien Le Saint (1881–1931) proje kapsamında filmler çeken bir sinematograftı. YÖNLENDİRME 
  - Auguste Léon (1857–1942) projede en uzun süre görev yapan fotoğrafçıydı. YÖNLENDİRME Bordeaux doğumlu olan Léon, daha önce kartpostal fotoğrafçısı olarak çalışmıştı. YÖNLENDİRME Ayrıca, proje kapsamında fotosinematografi laboratuvarındaki çalışmaları denetledi. YÖNLENDİRME 
  - Marguerite Mespoulet (1880–1965) akademisyen ve amatör bir fotoğrafçıydı ve Arşivler için fotoğraf çeken tek kadındı. YÖNLENDİRME 
  - Stéphane Passet (1875 –  YÖNLENDİRME  YÖNLENDİRME ) Kahn tarafından işe alınan ilk fotoğrafçılardan biriydi YÖNLENDİRME ve Balkanlar’a bir keşif gezisi düzenledi. YÖNLENDİRME 
  - Camille Sauvageot 1919 ile 1932 yılları arasında hareketli görüntü operatörü olarak görev yaptı. Daha sonra 1949 yapımı "Jour de fête" filminde çalıştı. YÖNLENDİRME 


## Konuyla ilgili yayınlar.
 -  
 -