BILGEM-AI/BILGE-Wiki-Tr-Plus huggingface dataset:
# Köprüköy
Köprüköy, Erzurum ilinin Aras Nehri kenarında yer alan bir ilçe ve bu ilçenin idarî merkezi kasabadır.


## Tarihçe.
Köprüköy, 1835 tarihli Osmanlı nüfus defteri ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Köpri Köy (كوپری كوی) olarak geçer. Bu yerleşime Köprüköy adı, 13. yüzyılda inşa edilmiş olan köprüden dolayı Osmanlı döneminde verilmiştir.
Köprüköy, tarihi Basiani bölgesinin Yukarı Basiani kısmında yer alır. Bu bölge, Orta Çağ'da Gürcistan sınırları içinde bulunuyordu. Nitekim 13. yüzyılın başında Gürcüler ile Türkler arasındaki Basiani Savaşı bu bölgede meydana gelmiştir. Osmanlılar bu bölgeyi 1545 yılında Gürcülerden ele geçirmiştir.
Köprü Köy, 1835 Osmanlı nüfus defterine göre Hasan Kala kazasının köylerinden biriydi. Köyde bu sırada, 99'u Hristiyan ve 9'u Müslüman olmak üzere, 108 erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusun yaklaşık 226 kişiden oluştuğu ortaya çıkar. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesine göre ise, Erzurum vilayetinin Hasan Kale kazasının merkez nahiyesine bağlı köylerden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında "Köprüköyü" şeklinde kaydedilmiş olan köy, Pasinler kazasının Çobandede nahiyesine bağlıydı ve nüfusu 765 kişiden oluşuyordu. Nahiyenin idari merkezi ise Emrekom köyü idi.
Köprüköy, 1945 genel nüfus sayımında, "Köprü" adıyla Çobandede nahiyesinin idari merkeziydi. 1965 genel nüfus sayımında köyde 1.150 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 394 kişi okuma yazma biliyordu. Köprüköy, 29 Şubat 1972'de belediye statüsü alarak beldeye dönüştü. Çobandede bucağı, 16 Mayıs 1990 tarihinde Köprüköy ilçesine dönüştürüldü. Köprüköy ilçesi 1990 genel nüfus sayımında 25 köyü kapsıyor ve nüfusu 19.670 kişiden oluşuyordu. Bu ilçenin idari merkezi olan Köprüköy kasabasında ise 5.890 kişi yaşıyordu.


## Coğrafya.
Yerleşim, Erzurum merkeze 58 km, Pasinler'e 18 km, Horasan'a 25 km uzaklıktadır. İlçenin kaymakamlık binası E-80 kara yolu kenarında olup İlçe Emniyet Amirliği kaymakamlık binasının ikinci katında faaliyet göstermektedir. İlçenin 3 km kadar kuzeyinde çamurlu kaplıca olarak bilinen Deli Çermik bulunmakta ve yaz aylarında mesire alanı olarak da hizmet vermektedir. Şehir nüfusu adrese dayalı nüfus kayıt sisteminin Şehir merkezi Şehitler, Ziyaret ve Camiikebir mahallelerinden ibarettir.
İlçe, Erzurum - Kars (E-80 kara yolu) yolu üzerinde kurulu olup Pasinler ile Horasan arasındadır. İlçeye de adını veren tarihi Çobandede Köprüsü bu yol kenarında Aras Nehri üzerinde yer almaktadır.


## Nüfus.
Not: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.
# Pasinler
Pasinler, Erzurum ilinin bir ilçesi ve bu ilçenin idari merkezidir.


## Tarihçe.
Pasinler'in eski adı Basiani'dir. Nitekim Gürcü coğrafyacı Vahuşti (1696-1757) Aras Nehri'nin yukarı kesimindeki kentin ve bölgenin eski adının Basiani olduğunu, Osmanlı döneminde buraya Hasan Kala (ასანყალა: Asankala) dendiğini yazar. Eskiden bugünkü Horasan ile Köprüköy ilçelerini de kapsayan Pasinler kazası, 1835 Osmanlı nüfus defteri ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Hasan Kala (خسن قلعە) olarak geçer.
Bugünkü Pasinler, Köprüköy ve Horasan bölgesi, Biani olarak adlandırıldığı sırada Urartuların kontrolü altında bulunuyordu. Orta Çağ'da Gürcistan sınırları içinde yer alıyordu. Nitekim 13. yüzyılın başında Gürcüler ile Türkler arasındaki Basiani Savaşı bu bölgede meydana gelmiştir. Osmanlılar bu bölgeyi 1545 yılında Gürcülerden ele geçirmiştir. Pasinler kasabasında bulunan ve Hasan Kale olarak da bilinen Pasinler Kalesi, Demirdöven köyünde megalit yapı kalıntısı eski zamanlardan kalmıştır.
Bugün Pasinler ile Köprüköy ve Horasan ilçelerini kapsayan bölge, 1835 Osmanlı nüfus sayımında Hasan Kala adıyla Erzurum Eyaleti'nin kazalarından biriydi. Hasan Kala (Pasinler) şehir merkezi 8 mahalle ve kaza 127 köyden oluşuyordu. Askere alma ve vergi toplama amacıyla yapılmış olan bu nüfus sayımında sadece erkekler kaydedilmiştir. Hasan Kala kazsındaki köylerde yaşayan toplam erkek nüfusu, %72'sini Müslüman (6.561 kişi) ve %28'ini ise Hristiyan (2.578 kişi) olmak üzere, 9.139 kişiden oluşuyordu.
Hasan Kala kazası, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Pasinler kazası olarak da anılmıştır. Bu tarihte kaza, merkez, Aras, Pasin-i Süfla (Aşağı Pasin) ve Kara Yazı nahiyelerinden oluşuyordu. 1940 genel nüfus sayımında ise, Pasinler kazası merkez, Aras, Aşağı Pasin ve Çobandede nahiyelerini kapsıyordu. Kara Yazı kazaya dönüştürülmüş ve Çobandede nahiyesi kurulmuştu. Pasinler kazası 141 köyü kapsıyordu ve bu köylerin toplam nüfusu 45.331 kişiden oluşuyordu. Pasinler kasabasında ise 6.314 kişi yaşıyordu.
Pasinler ilçesine bağlı Aşağı Pasin ve Aras bucakları birleştirerek 27 Kasım 1953 tarihinde 6191 sayılı kanunla Horasan ilçesi kuruldu. Bunun sonucunda Pasinler ilçesinin yüzölçümü küçüldü ve ilçeye bağlı köy sayısı, 1955 genel nüfus sayımına göre 78'e indi. 1965 genel nüfus sayımında Pasinler ilçesi merkez ve Çobandede bucaklarından oluşuyor ve 80 köyü kapsıyordu. İlçede 41.917 kişiden oluşan nüfus çinde 13.129 kişi okuma yazma biliyordu. Çobandede bucağı, 16 Mayıs 1990 tarihinde Köprüköy ilçesine dönüştürüldü ve Pasinler, 58 köyü kapsayan bir ilçe haline geldi.


## Coğrafya.
Erzurum il merkezine 37 km uzaklıktadır. Tarihi İpek Yolu'nun üzerindedir. Kalesi, şifalı kaplıcaları, maden suları ve patatesi ile ünlüdür. İlçe merkezine 4 km uzaklıkta bulunan Serçeboğazı mahallesinin hemen girişinde diüretik maden suyu bulunmaktadır.


## Nüfus.
Not: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.
# Şenkaya
Şenkaya, Erzurum ilinin bir ilçesi ve bu ilçenin merkezidir.


## Tarihçe.
Şenkaya adı geç dönemde ortaya çıkmıştır. Nitekim Şenkaya ilçesi, 1946 yılında Kamhis, Kosor ve Bardız nahiyelerinin birleştirilmesiyle kurulmuştur. Şenkaya kasabası ise, Örtülü köyüne dayanır.
Bugünkü ilçe ve ilçe merkezi olan Şenkaya, Orta Çağ'da Gürcistan'ın bir parçası olan Tao bölgesinde yer alıyordu. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 1549 tarihli Gürcistan seferini müteakip 16. yüzyılda Gürcülerden ele geçirmiştir.
Bugünkü Şenkaya kasabasının çekirdeğini oluşturan Ortuli köyü de erken dönem Osmanlı kayıtlarında yer almamıştır. 1835 yılında Çıldır Eyaleti’nin Penek sancağına bağlı olan köyde çoğunluğu Müslüman olmak üzere, Müslümanlar ve Katolikler yaşıyordu. Rus idaresinin 1886 tarihli nüfus tespitinde köyün Müslüman nüfusu Türk olarak kaydedilmiştir.
Ortuli, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Erzurum Vilayeti'nin Oltu kazasının Kosor nahiyesine bağlıydı. 1935 gelen nüfus sayımında köyün adı "Örtülü" olarak kaydedilmiş olan köy aynı idari konuma sahipti. Bu tarihte Örtülü köyünün nüfusu 1.225 kişiden oluşuyordu. 1946 yılında Şenkaya ilçesi kurulunca, Örtülü köyünün de adı değiştirilip Şenkaya adıyla bu ilçenin merkezi haline getirdi.
Şenkaya ilçesi, 1950 genel nüfus sayımında, merkez nahiye, Bardız nahiyesi ve Kosor nahiyesi olmak üzere üç nahiyeden oluşuyordu. Merkez nahiyeye dokuz köy, Bardız nahiyesine 26 köy ve Kosor nahiyesine 25 köy bağlıydı. Şenkaya ilçesinin toplam nüfusu 28.353 kişiden oluşuyordu. Bu nüfus içinde yer alan 1.784 kişi Şenkaya kasabasında bulunuyordu. 1965 genel nüfus sayımında Şenkaya kasabasının nüfusu 2.416 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 1.301 kişi okuma yazma biliyordu. Nüfusu 36.128 kişiden oluşan Şenkaya ilçesinde ise, 11.173 kişi okuryazardı.
Şenkaya kasabası günümüzde Aşağı ve Yukarı mahallelerinden oluşur. Aşağı mahalle kasabanın batısını, Yukarı mahalle ise doğusunu oluşturmaktadır.


## Coğrafya.
Karadeniz Bölgesi ile Doğu Anadolu Bölgesi'nin kesiştiği noktadadır. Erzurum il merkezinin 185 km kuzeydoğusunda yer almaktadır. Kuzeyinde Göle, doğusunda Sarıkamış, batısında Oltu ve kuzey batısında Olur ilçeleriyle komşudur. İlçenin belli başlı yükseklikleri; doğusunda Allahuekber Dağları, batısında Kırdağ, güneyinde Çember dağları ve kuzeyinde Ziyaret dağları bulunmaktadır. İlçe merkezi Soğanlı Dağları ve Allahuekber Dağları'nın eteklerinde yer alır. Ormanlık araziler ilçenin kuzey-kuzeydoğu bölümünde daha yoğun olarak görülmektedir. İlçe, oldukça geniş mera ve çayırlık alanlara sahiptir.


## Nüfus.
Not: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.
# Tekman
Tekman, Erzurum iline bağlı bir ilçedir.


## Tarihçe.
İlçenin kuruluş tarihi tam olarak bilinmemekle birlikte, tarihte yerleşimden Ermenice kökenli "Tatos" adıyla bahsedilmiştir. 1517 tarihinde Osmanlı yönetimine katılmıştır. Kaynaklarda 1535 ve 1641 yıllarında Erzurum Eyaleti'ne bağlı bir sancak olarak görülen Tekman, 1836'daki kayıtlar ile 1864 tarihli salnameye göre de Erzurum sancağına bağlı kaza statüsünde kaydedilmiştir. 1946 yılına kadar Hınıs ilçesine bağlı bir köy iken aynı yıl ilçe yapılmıştır. Daha önce ilçeye bağlı bulunan Bayındır, Hatunan ve ve Çimenözü köyleri coğrafi konumları nedeniyle Çat ilçesine, Erduran ve Dibekli köyleri Hınıs ilçesine bağlanmış, Karayazı ilçesine bağlı bulunan Akdağ köyü ile Hınıs ilçesine bağlı, Gümüşlük, Güneşli, Çat Kale, Çağlar, Çayır dağı ve kuruca köyleri de Tekman ilçesine bağlanmıştır.


## Coğrafya.
Tekman ilçesi Erzurum iline 151 km mesafede olup ilin güneyinde yer almaktadır. Yüzölçümü 2197 km²dir. İlçe, Bingöl iline komşudur. İlçenin rakımının ortalama 1800 metrenin üzerinde olması nedeniyle yayla ve meralar geniş yer kaplamaktadır. İlçenin kuzeybatısında Palandöken Dağı, kuzeyinde Kargapazarı Dağları, doğu ve güneydoğusunda ise Bingöl Dağları bulunmaktadır. Türkiye'nin en önemli akarsularından Aras Nehri ilçenin sınırları içerisinden doğmaktadır. Günümüzdeki ilçenin 71 mahallesi bulunmaktadır.


## İklim.
İklim olarak Doğu Anadolu Bölgesi'ne özgü, karasal iklimin hakim olduğu Tekman'da, yazlar kısa ve serin, kışları ise 7 – 8 ay gibi oldukça soğuk ve uzun geçer.


## Nüfus.
Not: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.


## Ekonomi.
İlçe ekonomisi daha çok hayvancılığa dayalıdır. 2011 yılı verilerine göre ilçede kırkılan küçükbaş hayvan olarak; 57.700 koyun ile 4.850 kıl keçisi bulunmaktadır. Tarım, ilçede ikinci sıradaki ekonomik etkinliktir. Ayrıca arıcılık da yaygın halde görülmektedir. İlçeye bağlı Geçit, Akçakoca, Keleriş, Taşkesen, Karlıca ve Gökoğlan köyleri ile Hayta komu sınırları içerisinde krom madeni, Ilıgöze köyünde de demir madeni bulunmaktadır.
# Beylikova
Beylikova, kuzeyde Alpu ve Mihalıççık, güneyde Mahmudiye ve Sivrihisar ilçeleri ile çevrili, Eskişehir iline bağlı bir ilçedir. İlçe, il merkezinin doğusunda yer alır.


## Coğrafya.
Porsuk Çayı'nın geçtiği ilçede karasal iklim hakimdir. Yağışlar ise son derece az olup yıllık 260–300 mm civarındadır.


## Tarih.
Eski adı "Beylikahır" olan ilçenin toprakları, Selçuklu Hanedanı zamanından beri at yetiştiriciliği için kullanıldığı sanılmaktadır. İlçe merkezi 1890 yılında, Bulgaristan'ın "Byala Slatina" kasabasından gelen Pomaklar tarafından kurulmuştur.


## İdari yapı ve nüfus.
1930 yılında bucak ilan edilen Beylikova'ya ancak 1955 yılında belediye teşkilatı kurulmuştur. 1987 yılında ise ilçe statüsüne kavuşmuştur. Günümüzde ilçe merkezi Köprübaşı, Ata, Yeni ve Yunusemre isimli 4 mahalle mevcuttur. İlçenin geri kalanında ise en yakın 3 km en uzağı 22 km olmak üzere 21 adet köy (2013'ten itibaren Büyükşehir belediyesi Kanunu ile mahalle) bulunmaktadır.
Beylikova ilçe merkez nüfusu, 1950'lerde yakınlardaki bir gölün kurutularak arazinin çiftçilere dağıtılması ve 1960'lardaki Bulgar göçmeninde Türklerin bölgeye iskanı sonucu hızla artmıştır. 1990'da 5500 kişi olan nüfus, büyük kente göç nedeniyle 2010 verilerine göre 3270 kişiye kadar gerilemiştir. 2015 yılı nüfus sayımına göre ilçedeki toplam nüfus ise 3700 kişidir.


## Ekonomi.
Temel ekonomik uğraşlar tarım ve hayvancılıktır. İlçede logosunda bulunan başaklar ve ilçedeki Pancar Kooperatifi, bölgede yetişen ürünler hakkında fikir vermektedir.
İlçedeki sanayi tesisleri şunlardır:
 - Anadolu SütTarım Kredi Süt Gıda Hayvancılık A.Ş
 - Alkan Römork Sanayi
Beylilova ilçe sınırlarında Manyezit ve Toryum rezervleride tespit edilmiştir. İlçede Florit Barit ve Nadir toprak elementi Tesisi bulunmaktadır.


## Eğitim.
İlçede fen lisesi bulunmaktadır. Bu okul Eskişehir'in ilçelerinde açılan ilk fen lisesi olma özelliği taşımaktadır. Bununla birlikte Beylikova'da eğitim 1 imam hatip lisesi, 1 çok programlı anadolu lisesi, 3 ilkokul, 3 ortaokul ve 1 anaokulu aracılığıyla gerçekleştirilmektedir. Halk eğitim merkezi de ilçede mevcuttur.


## Kültür.
Beylikova sütü ile ünlüdür. Cuma günü ilçe merkezinde pazar kurulmaktadır.


## Ulaşım.
İlçe tren istasyonunda: Karesi, Boğaziçi, Doğu ve Güney Trenleri durmaktadır.


## Nüfus.
Not: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.
# Han, Eskişehir
Han, Eskişehir ilinin bir ilçesidir ve coğrafi olarak Ege Bölgesi'nde yer alır. Nüfusu 2.352 kişi olup bu bakımdan 922 ilçe arasında sondan beşincidir.


## Tarihçe.
Kanuni Sultan Süleyman devrine ait Mühimme Defterinde Han, Han-ı Barçın Kazası olarak geçmekte ve 119 tane köyünün bulunduğu belirtilmektedir. Sınırları ise bugünkü Emirdağ'ın tamamı, İscehisar'ın kuzey kısımları, Bayat'ın tamamı, Sivrihisar'ın bir kısmı, Haymana'nın bir kısmını içine almaktadır. Hatta günümüzde Sultandağı'na bağlı Çaykışla'nın, maliye müdevver defterinde Han'a bağlı olduğu belirtilmiştir. Daha sonra eskiden kendisine bağlı olan Emirdağ'a bağlanmış ve 1963'e kadar Afyon'un (bugünkü Afyonkarahisar) iline bağlı bu ilçenin parçası olmuştur. Daha sonra Çifteler ilçesine bucak olarak bağlanan Han, 15 Mayıs 1967'de belde, 20 Mayıs 1990 tarihinde çıkarılan 3644 sayılı Kanun ile ilçe statüsüne kavuşmuştur. Daha önce Afyonkarahisar ili İscehisar ilçesine dahil Gökçeyayla köyü 16 Şubat 1993 tarih ve 93/41433 sayılı kararla Han ilçesine bağlanmıştır.
Barçın'ın kelime anlamı ipek böceği yetiştiricisi olup, o dönemde bölgede ipek böceği yetiştiriciliği ile uğraşıldığı anlaşılmaktadır.


## Nüfus.
Not: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.
# Mihalgazi
Mihalgazi, eski ismi Gümele, Eskişehir ilinin bir ilçesidir. Osmanlı târihinde önceleri Sultanönü (Eskişehir) sancağına bağlı köyken, sırasıyla önce Göynük kazasıyla birlikte önce Bursa, sonra Bolu sancaklarına bağlanmıştır. 1868 yılında Gümele, Kastamonu vilayetinin Bolu Sancağının Göynük kazasına bağlı köydü. 1894 yılında Bilecik'in Söğüt İlçesinin İnhisar bucağına bağlandı. Ancak, köylük durumu 32 yıl sürmüştur.
Köy halkı, Türk Kurtuluş Savaşı sırasında İnhisar'dan gelen Yunan ordusunu püskürtmüştür. Aynı yıl Mihalgazi İnhisar'dan ayrılarak Söğüt'e bağlı bir bucak olmuştur. Bu durumunu 1946'ya kadar koruyan Mihalgazi, 1946 yılında Eskişehir'in Merkez ilçesine, 1957'de Sarıcakaya ilçesine bağlanmıştır. 1967'de belde olan Mihalgazi, 1990 yılında ilçe olmuştur. 9 mahallesi mevcuttur. Mihalgazi Belediyesi, Merkez ilçesi dışındaki diğer ilçe ve belde belediyeleri gibi Eskişehir Büyükşehir Belediyesine bağlanmıştır.
Mihalgazi İlköğretim Okulu vardır. Okula taşımalı olarak şu köylerden öğrenciler gelir: Demirciler, Karaoğlan, Bozaniç, Sakarılıca (1992-2009 arası beldeydi).
Ayrıca kaplıcaları vardır.
Sündiken Dağları ve Bolu Dağının arasında kalır. Yeşillik çok vardır, Eskişehir ilinin sezonluk sebze ve ihtiyacını karşılar. Sakarya nehri ilçeye ayrı bir zenginlik katar. İlçe coğrafi olarak Karadeniz Bölgesi'ndedir. Halka açık belediye havuzları da vardır.


## Nüfus.
Not: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.
# Sarıcakaya
Sarıcakaya, Eskişehir ilinin bir ilçesidir.
Osmanlı döneminde İzmit Sancağının Göynük kazasına bağlı iken, daha sonra 1884 yılında Söğüt'e bağlanmıştır. Cumhuriyet döneminde 1944'te Eskişehir merkez ilçesine bağlanmış, 1958 yılında Eskişehir'e bağlı bir ilçe merkezi olmuştur. 1990'da Mihalgazi'nin ayrılmasıyla bugünkü sınırlarına ulaşmıştır.
Sakarya nehri kenarına kurulu ilçenin il merkezine uzaklığı 47 km'dir. Sarıcakaya ilçesinin kuzeybatısında Yenipazar, kuzeyinde Göynük, doğusunda Nallıhan, batısında Mihalgazi ve İnhisar, Güneyinde ise Alpu ve merkez ilçe vardır. Deniz seviyesinden yüksekliği 220 m olan ilçe, İç Anadolu Bölgesi'nden farklı olarak "mikroklima" iklim sistemine sahiptir ve Karadeniz Bölgesi'nde kalır. Bu açıdan Akdeniz iklim özelliklerini andırır.
Yaklaşık 5.700 nüfusa sahip ilçenin ekonomisi tarıma dayalıdır. Sebze ve meyve yetiştiriciliği oldukça gelişmiştir. İlçe arazisinin %50'si ormanlarla kaplıdır.
İlçe mermer yönünden zengindir. Ancak mevcut mermer ocakları ekonomik olmaması nedeniyle işletilmemektedir. Sarıcakaya ilçesine bağlı 8 köy ve 1 belde bulunmakta iken, 31.03.2014 tarihinde yürürlüğe giren 6360 sayılı yasa ile bu yerleşim yerlerinin tamamı mahalle statüsüne dönüştürülmüş olup, halihazırda 5'i ilçe merkezinde olmakla birlikte toplam 14 mahallesi bulunmaktadır.
Sarıcakaya ilçesine 15 Ağustos 2023'te 49,5 derece ile Türkiye'de bugüne kadar kaydedilen en yüksek sıcaklık rekoru ölçüldü.


## Nüfus.
Not: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.
# Karkamış
Karkamış, Gaziantep ilinin bir ilçesidir.
İlçede Akdeniz iklimi görülmektedir. Don olayı çok nadir görülür. Barak Ovasının sınırları içerisinde yer alır. Toprakları tarıma elverişlidir. Antep fıstığı ve zeytin üretimi yaygındır. Karkamış ilçesisi Fırat Nehri'ne yakın olup, ilçenin içinden su kanalları geçmektedir. Nane üretiminde önde olan Elifoğlu ve Keleklioğlu mahalleleri Karkamış ilçesine bağlıdır. Fırat kaplumbağası koruma alanı ilçede bulunmaktadır. Halkın çoğunluğu Türkmen'dir ve Araplar da yaşamaktadır. Bronz Çağ döneminde Uruk olarak adlandırılmıştır. Sümerlerin ünlü destanı Gılgamış'ın burada yazıldığı ve destan kralının Fırat Nehri yakınlarındaki antik kentte yaşadığı sanılmaktadır. Karkamış ilçesi Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yer almaktadır. Yüzölçümü 341.000 m2, rakımı ise 365 metredir. Gaziantep il merkezine 75 km'lik bir yol ile bağlıdır. Karkamış ilçesinin doğusunda Fırat nehri, batısında Oğuzeli ilçesi, kuzeyinde Nizip ilçesi, Güneyinde Suriye devleti yer almaktadır. 


## Nüfus.
Not: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.
# Nurdağı
 
Nurdağı, Türkiye'nin Gaziantep ilinin bir ilçesidir. Gaziantep-Adana karayolu üzerinde bulunmaktadır.
6 Şubat 2023'te meydana gelen depremlerden büyük ölçüde etkilenen Nurdağı ilçesinin tamamen yıkılıp başka bir bölgeye yeniden inşa edileceği açıklanmıştır.


## Yönetim.
İslahiye ilçesine bağlı Kurudere köyünde, "Nurdağı" adıyla 27 Şubat 1976'da İçişleri Bakanlığı kararıyla belediye kurulmasıyla belde olan Nurdağı, 1990 yılında ilçe belediyesi olmuştur. Mevcut belediye başkanı AK Parti'li Mehmet Yıldırır'dır.
6 Şubat 2023'te Kahramanmaraş'ta meydana gelen 7.7 ve 7.6 büyüklüğündeki depremler sonucu Nurdağı ilçesinde yoğun yıkım olmuştur. Deprem sonrası yeni yapılan bazı binalarda oluşan yıkım sonucu yapılan soruşturma sonucu sorumluluğu ortaya çıkan eski belediye başkanı Ökkeş Kavak 25 Şubat 2023 tarihinde tutuklanmıştır.


## Nüfus.
Not: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.


## Ekonomi.
İlçede pamuk, buğday, şeker pancarı, kırmızı biber, salatalık, patlıcan, patates ve soğan yetiştiriciliği başta gelmekte olup, krom yatakları da bulunmaktadır. Hayvancılık olarak ise genel olarak inek, koyun ve keçi besiciliği yapılmaktadır.
# Oğuzeli
Oğuzeli, Gaziantep ilinin bir ilçesidir.


## Tarihçe.
Eski adı Büyük Kızılhisar'dır.


## Coğrafya.
Doğusunda Nizip ve Karkamış, batısında Elbeyli ve Şahinbey, güneyinde Suriye, kuzeyinde ise Şehitkamil ilçesi yer almaktadır. İlçe, Tilbaşar Ovası'nın üzerinde yer almaktadır. Denizden 750 m yüksekliktedir. Gaziantep merkeze 17 km uzaklıktaki ilçenin yüzölçümü 744 km2dir. Gaziantep şehir merkezinin güneyinde yer alır. Gaziantep Havalimanı ilçenin merkezine 5 dakika mesafede bulunmaktadır.


## İklim.
Oğuzeli'nde yazların sıcak ve kurak, kışların serin ve yağışlı geçtiği Akdeniz iklimi hüküm sürer. Sıcaklık sıfırın altına pek düşmez, karlı gün sayısı ortalama bir veya iki gündür. Akdeniz bitkisi olan zeytin, bağ, limon ve turunçgiller iklim şartlarına elverişlidir. Tarım olarak zeytin yetiştiriciliği ve fıstık yetiştiriciliği yaygındır. Nizip zeytini bu bölgeye has bir zeytin türüdür.


## Nüfus.
Not: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.
# Şehitkamil
Şehitkamil, Gaziantep ilinin bir ilçesidir. Şahinbey ile birlikte şehrin 2 merkez ilçesinden biri ve kuzeyde olanıdır. Şahinbey'den sonra şehrin en büyük 2. merkez ilçesidir. Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin kesişmesinde yer alan ilçede Akdeniz iklimi hüküm sürer.


## Etimoloji.
İlçe, adını; 21 Ocak 1920'de, Antep Savunması sırasında, 14 yaşındayken annesinin yüzündeki peçeyi indirmek isteyen sarhoş Fransız askerlerine karşı çıkan ve bu yüzden süngü darbesi ile öldürülen Mehmet Kâmil'den almaktadır. Antep Savunması'nın ilk kaybı olarak nitelendirilen Mehmet Kâmil, olaydan sonra "Şehit Kâmil" ismini almıştır.


## Nüfus.
 - YÖNLENDİRME 


## İklim.
Şehitkamil'de yazların sıcak ve kurak, kışların serin ve yağışlı geçtiği Akdeniz iklimi hüküm sürer. Sıcaklık sıfırın altına pek düşmez, karlı gün sayısı ortalama bir veya iki gündür. Akdeniz bitkisi olan zeytin, bağ, limon ve turunçgiller iklim şartlarına elverişlidir. Tarım olarak zeytin yetiştiriciliği ve fıstık yetiştiriciliği yaygındır. Nizip zeytini bu bölgeye has bir zeytin türüdür.
# Yavuzeli
Yavuzeli, Gaziantep ilinin bir ilçesidir. Eski adı ise Cingife'dir. İl merkezine 42 km uzaktadır.
Yavuzeli'de yazların sıcak ve kurak, kışların serin ve yağışlı geçtiği Akdeniz iklimi hüküm sürer. Sıcaklık sıfırın altına pek düşmez, karlı gün sayısı ortalama bir veya iki gündür. Akdeniz bitkisi olan zeytin, bağ, limon ve turunçgiller iklim şartlarına elverişlidir. Tarım olarak zeytin yetiştiriciliği ve fıstık yetiştiriciliği yaygındır. Nizip zeytini bu bölgeye has bir zeytin türüdür.


## Tarihçe.
Tarihi kesin olarak bilinmemekle birlikte bir rivayete göre burada bir Ceneviz Şehri olduğu ve Cingife adının buradan kaynaklandığı söylenmektedir. Yakın tarihte ise Osmanlı Sultanlarından Yavuz Sultan Selim 1517 yılında Mercidabık seferine giderken burada konaklar. Yerli halkın kendisine gösterdiği yakın ilgiden dolayı buraya "Yavuzun ili" adının verilmesini ister. Cingife adı 1958 yılında İlçe kurulması hakkında kanunla da Yavuzeli olarak değiştirilmiştir.


## Coğrafya.
İlçe kuzeyde Araban, doğuda Şanlıurfa ili, kuzeybatıda Kahramanmaraş ili, güneydoğuda Nizip, güneyinde ise Merkez Şehitkamil ilçesi ile çevrili alanda yer alır. İlçenin doğusunda Şanlıurfa ili ile sınırlı Fırat Nehri ile belirlenmiştir. İlçenin denizden yüksekliği 850 metre, il merkezine uzaklığı 38 km, yüz ölçümü ise 483 km²dir.


## Demografi.
Nüfusun %31'i ilçe merkezinde, %69'u ise köylerde yaşamaktadır. İlçedeki nüfus yoğunluğu 51'dir. İlçenin temel geçim kaynağının tarım ve hayvancılık olması, sanayinin olmaması nedeniyle, işsizlik sorunu yaşayan aileler Gaziantep il merkezine göç etmişlerdir. Başka şehirlerden ilçe merkezine yerleşmiş aileler de az da olsa vardır. Rum Kalesi, Dolmen Mezarları ile tarihi yerler barındırır. Karapınar Göl Gazinosu gibi bir doğa harikası yine bu ilçededir.


### Nüfus.
Not: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.
# Çanakçı
Çanakçı, Giresun ilinin nüfus bakımından en küçük ilçesi. Giresun'un iç kesimlerinde yer alıp denize kıyısı bulunmamaktadır. Görele ilçesine bağlı bir bucakken daha sonra ilçe olmuştur. Genel yapısı ormanlıktır. Tüm Karadeniz Bölgesi gibi dağınık yerleşim görülür.


## Kültür.
İlçede yerel halk tarafından kullanılan ve "Kuş dili" olarak bilinen ıslık dili UNESCO tarafından Türkçe kuş dili olarak 2017 yılında UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi'ne alınmıştır.
# Doğankent
Doğankent, Giresun ilinin bir ilçesidir.
İlçenin bilinen en eski ismi Manastırbükü ve Harşıt idi. İlçeye yörede yaşayan Türkmenlerin eskiden yoğun olarak doğan besleme alışkanlığından dolayı verilmiştir.


## Eğitim öğretim.
İlçe tarihinde eğitim ve öğretim açısından okuma/yazma oranı yüksek olan ilçede, Hristiyanlar döneminde çok sayıda manastır faaliyet göstermiştir. Türk hakimiyeti döneminde bir medrese açılmış, bu da Rüştiye mektebine dönüştürülmüş ve önemli bilim adamları bu medreseden yetişmiştir. Ömer Nasuhi Bilmen, Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır, İsmail Hakkı Erzurumlu ilk akla gelenler.
İlçede 1 adet lise (Bu lise 2010 Eylül ayından itibaren Çok Programlı Lise'ye çevrilmiştir), 1 adet İmam-Hatip Lisesi, 1 adet anaokulu, 3 adete müstakil 8 sınıflı ilköğretim okulu ile 6 tane birleştirilmiş sınıflı İlköğretim Okulu olmak üzere toplam 11 adet okul bulunmaktadır. 1990 yılından itibaren öğrenci azlığı ve okul binasının kullanılamaz halde bulunmasından dolayı 7 tane BSİO. kapatılmıştır. Aktif olarak çalışan, 1 adet müstakil 3 adet ilköğretim okulu içi anaokulu mevcuttur. 3 adet ilköğretim okulu, 1 adet birleştirilmiş sınıflı ilköğretim okulu, 1 adet çok programlı lise, 1 adet imam hatip lisesi bulunmaktadır.
# Güce
Güce, Giresun ilinin bir ilçesidir.


## Coğrafya ve tarih.
Güce Giresun merkeze 55, sahile 14 km mesafede 4 mahalleden oluşan Giresun iline bağlı bir ilçedir. İlçeye 15 köy bağlı bulunmaktadır. Ağaçbaşı Yaylası bulunmaktadır. İlçeye bağlı Boynuyoğun Köyü, Türk boylarının Anadolu'ya dağıldığı oba yerleşimi oluşu nedeni ile Türk tarihi açısından önemli bir yer teşkil eder. Ayrıca Osmanlı - Rus savaşlarının yaşandığı son cephe oluşu, savaş sırasında kullanılan istihkamların bugün dahi bozulmadan durması, H. Hamdi Paşa komutasındaki Karadeniz gönüllü müfrezesinin kahramanlıklarının açık kanıtı gibidir. İlçede taş döşeli ipek yolları, çeşmeler, 7 değirmenler, kilise kalıntıları, hanlar, Şaban kalesi tarihi Karadeniz evleri ve serenderler bulunmaktadır.


## Coğrafî yapılar.
Coğrafî yapılar arasında ise Kılıç Kaya, Kumluca İn, Kurt resmi, Puslu Çağlayan, İnoyrak Çağlayanı, Danacı Kaya, Akılbaba Tepesi, Ağaçbaşı Yaylası ve Şantiye (Böğürtlenbükü) yer almaktadır. Öte yandan mesire alanları arasında Boz, Şaban Kalesi, gelevera deresi ve Pehlivan Tepesi gösterilebilir. El sanatlarına örnek olarak el yapımı demircilik, sepet yapımı, Tevekli Beşiği gösterilebilir.


## Tarımsal faaliyetleri.
İlçede yetiştirilen tarım ürünleri ise fındık, çay, mısır, kivi, kiraz. Yöreyle özdeş taflan (karayemiş), elma, armut, ahududu, dut, kestane, mayıs çileği, çalı çileği ve başta fasulyenin yer aldığı her türlü sebze yetiştirilebilmektedir. Arıcılık, büyükbaş ve küçükbaş hayvancılık da başlıca geçim kaynaklarındandır. Kestane balı çok ünlüdür. İlçede çay işleme fabrikası, tavuk yumurtası üretim çiftliği bulunmaktadır.


## İdari yapısı.
İlçede Adliye dışında bütün kamu kuruluşları yerleşiktir. Siyasi ilçe teşkilatları, Başta ADD olmak üzere çiftçi ve esnaf kooperatifleri, çeşitli dernekler, İlçe Jandarma ve bir de kamu banka şubesi yer almaktadır.
# Çukurca
Çukurca (), Hakkâri ilinin bir ilçesidir.


## Tarihçe.
Çukurca, Urartu Uygarlığının ilk yerleşim yerlerinden biri olarak bilinmektedir. Abbasiler bu küçük yerleşim yerini "mir" adı verilen dini, siyasi askeri şeflikle yönetmişlerdir. Selçuklu Hanedanı döneminde ilçe İmadiye Beyliği'ne bağlanmıştır. Selçuklular'dan sonra Osmanlı Devleti döneminde Hakkâri Beyliği'ne tabi olmuştur. I. Dünya Savaşında Ruslar ve Nasturiler Çukurca'yı tahrip etmişlerdir. Musul sorunu ile önem kazanan Çukurca, 1926 yılında Ankara Antlaşması ile Türkiye toprakları içine alınmıştır. 6068 sayılı kanunla 1953 yılında ilçe yapılmıştır.
Çukurca, Türkiye-Irak sınırına yakın mesafede olması sebebiyle sık sık saldırı ve çatışmalara sahne olmaktadır.


## Coğrafya.
Çukurca rakımı az olduğu için kışları görece ılıman geçer kar örtüsü çok incedir ve genellikle mart ayı ile beraber tamamen erimektedir. Baharın erken geldiği ilçede sıcak hava meyveleri incir ve nar yetiştirilir. Yazları yağışsız geçer kuru ve sıcak bir havası vardır.


## Eğitim.
Çukurca ilçe merkezinde 3 ilköğretim okulu (1 tanesi yatılı), 1 anaokulu, 1 lise ve 1 halk eğitim merkezi vardır. Çevre köylerinde de birisi yatılı olmak üzere toplam 10 ilköğretim okulu vardır.
# Şemdinli
Şemdinli Hakkâri ilinin 5 ilçesinden birisi ve bu ilçenin merkezi olan şehir.
Yüksekova'dan 2.110 metre yükseklikteki Haruna Geçiti ile ayrılan ilçe, Zap Suyu'nun bir kolu olan Pesan Çayı, Şemdinli Çayı ve kolları tarafından sulanan bir alandan oluşur. İran ve Kuzey Irak ile sınırdaştır.


## Geçmiş.
Asurice (Doğu Aramicesi) 'Şamizdin' adına tarihi kaynaklarda 9. yüzyıldan itibaren rastlanmaktadır.
Musul'da Nakşibendi tarikatını ihya eden Mevlana Halid-i Bağdadi'in müridi olan Seyyit Taha 19. yüzyıl başında Şemdinan bölgesindeki Nehri köyüne gelerek önemli bir medrese kurmuş, aşiretleri barıştırmış ve Osmanlı tabiiyeti altında Urmiye'den Van'a kadar uzanan alanda etkisi hissedilen bir egemenlik tesis etmiştir. 1854-58 Rus Harbinde Hakkâri aşiretlerini Osmanlı Devleti lehine seferber etmekte önemli bir rol oynayan Seyyit Taha halen Hakkâri ve Irak arasında büyük saygı ile anılır.
I. Dünya Savaşı'nda Şemdinli dört kez Rus işgaline uğramıştır. İlk işgal 5 Kasım 1914'ten Aralık 1914'e, ikinci işgal 13 Mayıs 1915'ten itibaren kısa bir süre, üçüncü işgal 1915 sonbaharından 31 Temmuz 1916'e, dördüncü işgal 10 Ağustos 1916'dan 24 Kasım 1917'ye kadar sürmüştür. Savaşı izleyen dönemde Şikak aşireti reisi İsmail Ağa (Simko), 20. Kolordu Komutanı Kâzım Karabekir Paşa ile işbirliği yaparak Hakkâri'den İran'ın Urmiye bölgesine çekilen Nasturilerin bölgeye dönmelerine engel olmuştur.


## Nüfus.
Not: Şemdinli ilçesi, 1929 yılında ilçe statüsünü kaybedip Yüksekova ilçesine bağlanmıştır ve 1936 yılında tekrar ilçe statüsü kazanmıştır. Bu nedenle 1935 nüfus verisi tabloda yer almamıştır.


## Turistik yerler.
  - Bağlar Köprüsü, Bağlar köyüne 4 kilometre mesafede bulunan köprünün yüksekliği 11 metre, uzunluğu ise 21 metredir.
  - Kelat Sarayı, Şemdinli ilçe merkezine 17 kilometre uzaklıkta ve Bağlar köyünün güney batısında dere kenarında bulunmaktadır.
  - Kayme Sarayı, Bağlar köyünün kuzeyinde bulunmaktadır.
  - Kara Kilise, Şemdinli ilçe merkezine yaklaşık olarak üç km uzaklığında Beşevler Mahallesinin kuzeyinde bulunmaktadır. Çok eski bir yapıt olduğundan çoğunluğu harabeye dönüşmüştür.
# Hassa
Hassa, Hatay ilinin bir ilçesidir. Nüfusu 57.361 kişidir. Amanos Dağlarının doğuya bakan eteklerinde, Hatay-Gaziantep il sınırında yer almaktadır.


## Tarihçe.
Hassa ilçesi, 1864-1865 yıllarında Amanos Dağlarında yaşamakta olan “Ulaşlı” boyunun isyanı üzerine bölgeye gönderilen Osmanlı Fırka-i Islahiye birlikleri komutanı olan İbrahim Derviş Paşa'nın isyanı bastırarak bölgede konaklaması ile kurulmuştur. Birinci Dünya Savaşı sırasında Fransızlarca işgal edilen ilçe, 20 Ekim 1921 Ankara Antlaşması ile 5 Ocak 1922 tarihinde Fransız birliklerince boşaltıldı. Hassa, Hatay'ın Türkiye'ye katılışına kadar Gaziantep ili Islahiye ilçesine bağlı bir bucak iken, Hatay'ın 1939 yılında Türkiye Cumhuriyeti topraklarına katılımı ile ona bağlı ilçe konumuna erişmiştir.


## Coğrafya.
Hassa ilçesinin yüzölçümü 520 km²dir. Hatay ilinin kuzeyinde Hatay'a 80 km uzaklıkta, Amanos Dağlarının eteğinde kurulmuştur. Suriye ile 24 km sınırı bulunmaktadır. Hassa ilçesi, coğrafi konum ve yüzölçümü bakımından Hatay'ın 3. büyük ilçesidir. İlçe merkezi Yeni Mahalle, Çay Mahallesi, 15 Kasım Mahallesi, Tepebaşı Mahallesi, Dervişpaşa Mahallesi ve Girne Mahallesi olmak üzere 6 mahalleden oluşmaktadır. İlçe, 39 belde ve köyleri içeren mahalleden oluşmaktadır.
İlçe merkezinin içme suyu ihtiyacı Ödek, Pınarbaşı, Uyuzpınarı ve İncesu kaynak sularından sağlanmaktadır. Ayrıca Çardak Yaylasından getirilen ve sadece içme suyu olarak kullanılan su, ilçenin belirli yerlerinde halkın ihtiyacını karşılamaktadır.


## Ekonomi.
Hassa ilçesinin ekonomisinde tarım ve hayvancılık önemli geçim kaynağını oluşturmaktadır. Tarımsal üretimde yaş sebze ve meyve (üzüm, nar vb.) önemli yer tutmaktadır. Hayvancılık faaliyetleri olarak koyun ve keçi yetiştiriciliği ön planladır. İlçede kamu iktisadi kuruluşlarına ait Çukobirlik, Tarım Kredi Kooperatifi, Toprak Mahsulleri Ofisi bulunmaktadır. Ayrıca ilçede 2 adet çırçır ve prese fabrikası, 1 adet mısır kurutma tesisi, 1 adet zeytinyağı fabrikası, 5 adet plastik doğrama atölyesi, 2 adet briket, parke ve beton direk atölyesi bulunmaktadır


## Eğitim.
İlçede 2018 – 2019 eğitim öğretim yılında, 4 Anaokulu, 45 İlkokul, 22 Ortaokul, 3 Meslek ve Teknik Anadolu Lisesi, 3 Anadolu Lisesi ve 2 Anadolu İmam Hatip Lisesi olmak üzere toplam 79 okul bulunmaktadır. Ayrıca ilçede Mustafa Kemal Üniversitesine bağlı Hassa Meslek Yüksekokulu bulunmaktadır.


## Nüfus.
Not: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.
# Kırıkhan
Kırıkhan, Hatay ilinin ilçelerinden biridir. Nüfusu 119.028 kişidir. Hatay'ın en kalabalık 6. ilçesidir.


## Coğrafya.
Kırıkhan ilçesinin yüzölçümü 715 km²dir. Kırıkhan, coğrafi konum ve yüzölçümü bakımından Hatay'ın en büyük ilçesidir. İlçe topraklarının batısında Amanos Dağları, doğusunda Suriye, güneyinde ise Amik Ovası bulunur.


## Fauna.
Türkiye'de yaşayan iki ceylan türünden biri olan Hatay dağ ceylanı (gazella gazella), ilçenin Suriye sınırı yakınlarında yaşar. Türü tehlikede bir tür olan dağ ceylanının Türkiye'de neslinin devam ettiği 2008 yılında tespit edilmiş; 150 adet olduğu tespit edilen ceylanların sayısı 2020 itibarıyla yaklaşık 900'e çıkmıştır. 2013 yılında 13 hektarlık bir alanda Dağ Ceylanı Üretim İstasyonu kurulmuştur ve Kırkhan'da 13.288 hektarlık alan, 25 Aralık 2019'da tür için “Hatay Dağ Ceylanı Yaban Hayatı Geliştirme Sahası” ilan edilmiştir. 


## Ekonomi.
İlçe geçimini %50'si tarım, %28'i sanayi, geri kalanları ise diğer meslek alanlarıyla sağlamaktadır. Son 15-20 yıl içerisinde Kırıkhan'da tarıma dayalı ekonomide önemli gelişme gözlenmektedir. 29 çırçır ve prese fabrikası, 2 tekstil fabrikası, 6 yağ fabrikası, 2 mısır kurutmayla birlikte sayı 40 civarındadır.


## Eğitim.
Okullardan 12 tanesinde Bilişim Teknolojileri (BT) sınıfı; 90 tanesinin internet bağlantısı ve 26 okulda da 554 tane etkileşimli tahta bulunmaktadır, ayrıca ilçede bir meslek yüksekokulu da bulunmaktadır.


### Nuriye Ulviye Civelek İlçe Halk Kütüphanesi.
Kırıkhan'ın ilk kütüphanesi 1965 yılında, halkın katkısıyla belediye parkı içerisinde Fransız yapımı bir bina restore edilerek açıldı ancak beklenen hizmet verilmeyince 1970 yılında ilçe belediyesine devredildi. 1972 yılına dek hizmet veren kütüphane, 1972 yılından itibaren o dönem Milli Eğitim Bakanlığına bağlı olan Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğüne devredildi. İlçede uzun yıllar hekimlik yapan Dr. Ali Muharrem Civelek, Ermeni Ortodoks Kilisesi gayrimenkulü olan (1931 Fransız yapımı); bugün kullanılan bina eşi Nuriye Ulviye Civelek'in adı olması ve değiştirilmemesi kaydı ile Kütüphane olarak kullanılması için bağışlanmıştır.
10 ayrı sınıflama altında yaklaşık 22 bin Kitabı olan N. Ulviye Civelek Halk Kütüphanesi'nin 3 bin 860 aktif üyesi bulunmakta.


## Kültür.
Meşhur İslam alimi ve mutasavvıf Bayezid-i Bistami'nin kabri bu ilçede bulunmakta olup, kabri birçok kişi tarafından ziyaret edilmektedir. Kırıkhan ilçesi bütün Türkiye'de yaklaşık iki yüz yıldır diş teknisyenleri ile tanınmaktadır.


## Tarihçe.
Bazı kaynaklarda, "Kırıkhan'ın isminin son yüzyılda duyulmaya başlandığı" ifade edilmekteyse de, bu ismin eskiden beri var olduğu 17. yüzyılda yaşamış olan Karacaoğlan'ın bir şiirinde açıkça görülmektedir. Hatta Kırıkhanlı şair Sefil Molla'nın da kurtuluş yıllarında Kırıkhan'la ilgili şiirleri bulunmaktadır.


## Spor.
İlçenin takımı Kırıkhanspor 3. Lig'de mücadele etmektedir. Kırıkhanspor tarihinde ilk defa 2010-2011 sezonunda Ziraat Türkiye Kupası'nda gruplara kalarak önemli bir başarıya imza atmıştır.
# Kumlu
Kumlu, Hatay ilinin ilçesidir. Amik Ovası'nda yer almaktadır.


## Tarihçe.
Kumlu ilçesi, Antakya (Merkez ilçe), Reyhanlı ve Kırıkhan ilçeleriyle komşudur. Amik ovasının merkezinde bulunan ilçe Amik Gölünün istilası altında çeşitli sazlıklarla kaplı bataklık bir yer iken, 1945 yılında iskân yeri olarak tahsis edilmiştir. 1956 yılında Hamam Köyü'nde bulunan nahiye ve jandarma teşkilatı Killik köyüne nakledilmiştir. 1965 yılında nüfusu 2000'in üzerine çıkmasıyla kasaba olan Killik Köyünde 1968 yılında belediye teşkilatı kurulmuştur. 1945 yılından bu yana halk arasında Kumul olarak anılan yerleşim yerinin adı ise belediye teşkilatının kurulmasıyla Kumlu olarak değiştirilmiştir. Kumlu, 9 Mayıs 1990'da 3644 sayılı kanun ile Reyhanlı'ya bağlı bucak iken ilçe oldu.


## Nüfus.
Kumlu, 2021 yılı nüfus sayımına göre nüfus bakımından Hatay ilinin en küçük ilçesidir.
Not: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.


## Coğrafya.
Kumlu ilçesinin yüzölçümü 193 km²dir. Kumlu, Hatay il merkezine 51 kilometre uzaklıktadır. İlçe topraklarının kuzeyinde Kırıkhan, kuzeybatısında Belen, doğusunda Suriye, güneyinde Reyhanlı ve batısında Antakya bulunur. Ayrıca Kumlu 193 km²lik yüzölçümüyle Hatay yüzölçümünün %3,3'ünü oluşturur. İlçe toprakları genelde düz alanlarla kaplıdır. Amik Ovası'nda platolar mevcuttur. İlçenin rakımı 97 metredir. Kumlu ilçe merkezi Amik ovasında düz bir alanda kurulmuştur. 


### Yeryüzü şekilleri.
Kumlu ilçe topraklarının %94,6'sını ovalar %6,4'ünü ise platolar oluşturur. Amik Ovası'da yer alan Kumlu ilçesinin rakımı 97 metredir.


### Jeolojik yapı.
Kumlu ilçe topraklarının ana çatısını Amik Ovası oluşturur. Bu ovanın jeolojik yapısını serpantin, plantum ve gabro gibi sarı kütleler oluşturmaktadır. 


## İklim.
Kumlu ilçesinde Akdeniz iklimi görülmektedir. Yazları sıcak ve kurak, kışları ılık ve yağışlı geçmektedir. Temmuz 2 mm yağışla yılın en kurak ayıdır. Ocak 125 mm yağışla yılın en fazla yağış alan ayıdır. Ağustos 28,2 °C ile yılın en sıcak ayıdır. Ocak 8,5 °C ile yılın en soğuk ayıdır. Yılın en kurak ve en yağışlı ayı arasındaki yağış miktarı 123 mm'dir. Yıl boyunca ortalama sıcaklık 19,7 °C civarında seyretmektedir.


## Asayiş ve güvenlik.
Kumlu ilçesinin asayiş ve güvenliği, Kumlu İlçe Emniyet Amirliği ve Kumlu İlçe Jandarma Komutanlığı birimleri tarafından sağlanmaktadır.
# Aralık, Iğdır
Aralık, Iğdır ilinin bir ilçesidir.
İl merkezine uzaklığı 45 km'dir. Iğdır'ın ve aynı zamanda Türkiye'nin en uç noktasını teşkil eder. Aralık, 14 Kasım 1920'de Rus işgalinden kurtarılmış olup, 1 Nisan 1960 tarihine kadar Iğdır ilçesinin "Başköy" adı ile bucak merkezlerinden birini oluşturmakta iken, bu tarihte "ilçe" yönetim birimi durumuna getirilerek Kars iline bağlanmıştır. 22 köyü bulunmaktadır.
Aralık ilçesi, Iğdır'ın ve Türkiye'nin en doğu uç noktasını teşkil eder. Türkiye'nin üç ülkeyle komşu ve müşterek sınırlarının bulunduğu tek kavşak noktası durumundadır. İlçenin doğusunda 49 km'lik sınırı ile İran yer almaktadır. Kuzeyinde 10 km'lik sınırı ile Azerbaycan'a bağlı Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti ile 56 km'lik sınırı ile Ermenistan bulunmaktadır. Batısında Iğdır ili, güneyinde de Büyük ve Küçük Ağrı Dağları ile Doğubayazıt ilçesi yer almaktadır.
Birkaç mezrasının dışında, elektriksiz ve telefonsuz köyün bulunmadığı ilçede, merkezde yeterli içme suyu mevcuttur. İlçede, her yıl düzenlenen nevruz kutlamaları dışında tiyatro, sinema, fuar, panayır gibi kültürel etkinlikler bulunmamaktadır.


## Nüfus ve idari yapı.
Yüzölçümü 611 km² ve rakımı 825 metredir. Merkez ilçe; Aras, Karşıyaka, Karasu, Köprüler ve Ortaköy Mahallesi olmak üzere 5 mahalleden oluşmaktadır. Merkez ilçe belediyesi haricinde belediye teşkilatı bulunmayan ilçenin 21 köyü bulunmakta olup, ilçe merkezi ve köylerde yerleşim genel olarak topludur. Konutlar, genellikle kerpiç ve toprak damlı yapılardan oluşmaktadır. Köylerin bir kısmı nisan ve mayıs aylarında yaylalara çıkmakta ve eylül ayının sonlarına doğru dönmektedirler.


## Dilucu Sınır Kapısı.
Dilucu Sınır Kapısı'nın tamamen açık olduğu 1992-2004 yılları arasında Nahçıvan'la yapılan düzenli depo kapsamındaki mazot ticareti dolayısıyla ilçenin sosyo-ekonomik gelişmesinde önemli bir canlanma sağlanmıştır.
# Aksu, Isparta
Aksu, Isparta ilinin bir ilçesidir.
İlçeye bağlı 13 köy bulunmaktadır.
# Atabey, Isparta
Atabey, Isparta iline bağlı bir ilçedir.
Türkiye'nin güneyinde Akdeniz kıyıları boyunca uzanan batı ve orta Torosları içerisine alan Akdeniz bölgesinin batı yarısını kaplayan Antalya bölümünün iç kesimi olan göller yöresinin iki büyük yerleşme merkezinden biri olan Isparta ilinin ilçe merkezlerinden birisidir.
İl merkezine 23 km uzaklıkta bulunan Atabey'in kuzeyinde Senirkent, doğusunda Eğirdir, batısında Gönen, ilçeleri ile güneyinde Isparta merkez ilçeye bağlı olan İslamköy, Kuleönü ve Büyükgökçeli kasabaları ile çevrilmiştir. Atabey 202 km² yüzölçümüne sahiptir.
TRT 1'de yayımlanmış olan Sakarya Fırat dizisi bu ilçede çekilmiştir. 9. Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel'in memleketidir.


## Nüfus.
İlçe 5 köyden oluşmaktadır.
# Gelendost
Gelendost, Isparta ilinin bir ilçesidir.


## Coğrafya.
Isparta'ya 80 km uzaklıkta, Eğirdir Gölü'nün doğusunda, Akdeniz Toroslarının kuzeyinde yer alır. Eğirdir ilçesine 40, Yalvaç ilçesine 25 km uzaklıktadır. Isparta ilinin Konya istikametinde 80. km'dedir.


## Tarihçe.
17 Eylül 1176 yılında Miryokefalon Muharebesi bu ilçede meydana gelmiştir. Bu savaşın Türk tarihi açısından önemi büyüktür. 1930 yılında nahiye olan Gelendost'ta 16 Haziran 1950'de belde belediyesi kurulmuştur. Daha sonraysa, 6 Mart 1954 tarih ve 6324 sayılı kanun ile ilçe olmuştur.


## Nüfus.
İlçe 13 köyden oluşmaktadır.


## Geçim kaynakları.
İlçenin başlıca geçim kaynağı tarımdır. Elmacılık başta olmak üzere meyvecilik yaygındır. İlçede meyve bahçeleri Eğirdir Gölü'nden veyahut yer altı su kaynaklarından sulanmaktadır. Daha öncesinde Eğirdir Gölü'nden balık ve kerevit ile sağlanan geçim kaynakları vardı. Şimdilerde balıkçılık geçim kaynağı olarak değil, hobi olarak devam etmektedir. Bazı köyleri ve ilçe merkezinde de çok büyük ölçekli olmamakla birlikte, hayvancılık da Gelendost'un geçim kaynakları arasında yer almaktadır.


## Belediye başkanları.
  - Süleyman İshakoğlu (1951-1954)
  - Mustafa Kayış (1954-1957)
  - Abdullah Kıyak (1957-1960)
  - Celal Üyetürk (1960-1962)
  - Orhan Tütüncü (1962-1964)
  - Ali Duman (1964-1968)
  - Yaşar Satılmış (1968-1973)
  - Süleyman Coşar (1973-1977)
  - Mahmut Yıldırım (1977-1980)
  - Mehmet Özcan (1980-1982)
  - Mehmet Sezgin (1982-1984)
  - Altunay Tunay (1984-1989)
  - Halim Kıyak (1989-1999)
  - Mustan Sarıhafızoğlu (1999-2004)
  - Mehmet Sezgin (2004-2009)
  - Halim Kıyak (2009-2014)
  - Mehmet Sezgin (2014-2024)
  - Mustafa Özmen (2024- )


## Milletvekilleri.
  - Milletvekili Mustafa Zorlu, XXI. Dönem
  - Milletvekili Mevlüt Coşkuner, XXII. Dönem
# Gönen, Isparta
Gönen, Isparta ilinin bir ilçesidir.


## Coğrafya.
İlçenin batısında Keçiborlu ilçesi, kuzeyinde Uluborlu ilçesi, doğusunda Atabey ilçesi, güneyinde Isparta merkez ilçesi ile komşudur.
Isparta il merkezine 25 km uzaklıktadır.


## Belediye.
1948 yılında belediye teşkilatı kurulmuştur. 20 Mayıs 1990 yılında 3844 sayılı kanunla ilçe belediyesi olmuştur.


## Nüfus.
İlçe; 1 belde ve 5 köyden oluşmaktadır.
# Çağlayancerit
Çağlayancerit, Kahramanmaraş ilinin Akdeniz Bölgesi'nde kalan bir ilçesidir.
Çağlayancerit cevizi, Türk Patent Enstitüsü'ne coğrafi işaret başvurusu yapılarak koruma altına alınmıştır. Avrupa Birliği tarafından da coğrafi işaretli ürün olarak tescil edilmiştir.
Çağlayancerit'in rakımı 1150 metre, yüzölçümü 642 km²dir.


## Tarihçe.
Daha önceleri köy olan Çağlayancerit, 24 Nisan 1985'te belediye statüsü alarak beldeye dönüştü.


## Coğrafi yapı.
Çağlayancerit ilçesi coğrafi olarak Akdeniz bölgesi sınırları içindedir. Kuzeyinde Nurhak, doğusunda Adıyaman ili Gölbaşı ilçesi, güneyinde Pazarcık, batısında ise Dulkadiroğlu ilçesi bulunmaktadır. İlçenin merkez rakımı 1150 metredir. İlçede Akdeniz iklimiyle karasal iklim arasında geçiş özelliği taşıyan iklim tipi hakimdir. Yaz mevsimi sıcak ve kurak kış ve mevsimi soğuk ve kar yağışlı, baharlar ise ılık ve yağışlıdır.
İlçe merkezi kuzeyde Engizek Dağları, güneyinde ise Öksüz Dağı ile çevrili bir vadide kurulmuştur. Köyler genelde dağlık arazide kurulmuş olup, Düzbağ ve Bozlar beldeleri çevresi genelde düzlüktür. İlçede ekilebilir arazi sınırlı olup, dağlık alanların yüksek kesimlerinde orman alanları mevcuttur.
Çağlayancerit'in cevizi meşhurdur. "Çağlayancerit Cevizi" Türk Patent Enstitüsü'ne Coğrafi İşaret Başvurusu yapılarak koruma altına alındı. Çağlayancerit Cevizi Coğrafi İşaret başvuruları ilanı 13 Kasım 2012 Salı tarihli 28466 sayılı Resmi Gazete'de yayınlandı.
Çağlayancerit Cevizi, Kahramanmaraş ilinin Çağlayancerit ilçesinin yerli çeşidi olup; dolgun gövdeli, ekstra irilikte, açık sarı iç renginde, yumuşak yapılı ve kolay kırılarak içi tüm olarak çıkarılabilen, antraknoza ve iç kurduna dayanıklı cevizdir. Erkek ve dişi çiçek oluşum zamanları birbirine yakın olduğundan meyve verimi yüksektir.
İlçenin yüzölçümü 642 km²dir. Bu yüzölçümünün 10.396 hektarı (%16) tarım alanı, 23.566 hektarı (%37) orman ve fundalık, 27.677 hektarı (%38) çayır ve mera, 5.561 hektarı (%9) ise tarım dışı arazidir.
İlçe sınırları içerisinde toplam orman alanı 18.961,5 hektardır. Bu orman alanlarından 1.902,5 hektarı normal koru sahası, 3.676 hektarı normal baltalık sahası, 13.383 hektarı ise çok bozuk koru sahasıdır. Ormanlarda bulunan ağaç türleri ise meşe, sedir, çınar, karaçam ve kızılçamdır. İlçenin Engizek Dağları kesiminde yüksek alanlarda yaylak ve otlaklar bulunmaktadır. İlçe sınırları içinden Göksu ve Aksu çayları geçmekte olup, sulanabilir araziler bakımından bu su kaynakları önem taşımaktadır.
İlçe, Muhsin Yazıcıoğlu'nun vefatından önce son olarak uğradığı yer olarak hatırlanmaktadır.


## Nüfus.
Not: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.
# Ekinözü
Ekinözü, Kahramanmaraş ilinin bir ilçesidir.


## Tarihçe.
1800'lerde Osmanlı resmî kurumları arasındaki yazışmalarda köyün ismine "Celaki" olarak rastlanmakta. Daha sonraları ise "Cela" adını almıştır.
Cumhuriyetin kurulması ile muhtarlık olan Cela Köyü 1958 yılında Belediye Teşkilatı kurularak Belde haline dönüşmüştür. 01 Ocak 1983 tarihinde Cela kasabasının adı "Ekinözü" olarak değiştirilmiş ve 20 Mayıs 1990 ve 20523 sayılı Resmî Gazete'de yayınlanan 3644 sayılı kanun ile ilçe haline dönüştürülmüştür. 19 Eylül 1991 tarihinde fiilen ilçe statüsünü kazanmıştır.


## Coğrafya.
İklim ve tabiat şartları olarak İç Anadolu Bölgesi ve Doğu Anadolu bölgelerinin tipik özelliklerini taşımaktadır. Ekinözü ilçesinin doğusunda Nurhak ilçesi, batısında Göksun ilçesi, kuzeyinde Elbistan ilçesi, güneyinde Dulkadiroğlu ve Çağlayancerit ilçeleri, güneybatısında Onikişubat ilçesi yer almaktadır.
İlçenin rakımı 1200 metredir. 17 köyü, 77 mezrası ile 692 kilometrekare alana yayılmıştır.
6 Şubat 2023'te merkez üssü Ekinözü'ne çok yakın bir yerde 7,7 büyüklüğünde bir deprem meydana geldi ve ilçe ağır hasar gördü.


## Nüfus.
Not: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.