# Cardiff Havalimanı
Cardiff Havalimanı () (IATA: CWL,ICAO: EGFF) Galler'deki en işlek havalimanıdır. Mart 2013'ten beri Galler Hükûmeti'nin mülkiyetindedir ve ticari bir işletme olarak emsallere uygun bir şekilde faaliyet göstermektedir. 2019 yılında yolcu sayısı 1,66 milyondu ve her yıl artıyor. Adının aksine, Cardiff Havalimanı Cardiff'te değil, Vale of Glamorgan'daki Rhoose köyünün birkaç mil batısında da yer almaktadır.


## Şirket.
2013 yılında Galler Hükûmeti, 52 milyon sterlin karşılığında TBI Ltd'den Cardiff International Airport Ltd (CIAL) şirketini satın aldı.
Haziran 2020'de, Deloitte şirketinin Galler şubesinin eski Kıdemli Yönetici Ortağı Wayne Harvey, havalimanının Başkanlığına atandı. Harvey, görevi, Kasım 2015'ten bu yana başkanlık görevini yürütmüş olan eski Başkan Roger Lewis'ten devraldı.


## Tarihçe.
1940'ların başında, Birleşik Krallık Havacılık Bakanlığı, Kraliyet Hava Kuvvetleri (RAF) Supermarine Spitfire pilotları için savaş döneminde bir eğitim üssü kurmak amacıyla kırsal Vale of Glamorgan'daki araziye el koydu ve bu uydu havaalanının adını RAF Rhoose koydu. İnşaat 1941'de başladı ve havaalanı resmi olarak 7 Nisan 1942'de 53 Nolu Operasyonel Eğitim Birimi tarafından devralınarak hayata başladı. II. Dünya Savaşı'ndan sonra havaalanı kullanılmaz hale geldi ve terk edildi.
Lord Ogmore Pengam'da nehri yönlendirmenin bir sorun olacağını düşündü ve yakınlardaki East Moors Steelworks'ün yüksek baca yığınlarının uçaklar için güvenlik tehlikesi oluşturabileceğinden korktu. Galler Sivil Havacılık Danışma Komitesi daha sonra olası bir alternatif olarak "Rhoose'daki terk edilmiş Kraliyet Hava Kuvvetleri havaalanına" bakmasını önerdi. Ogmore, onu incelerken "kötü bir durumda, pistlere yığılmış çok sayıda bomba ve aşırı harap durumda binalar" buldu. Ancak, "gerekli para ve zaman harcanırsa" Rhoose'un sivil havacılığa uygun olabileceğini düşündü. Hükûmet onun teklifini kabul etti ve Havacılık Bakanlığı derhal terkedilmiş havaalanını sivil bir havaalanına dönüştürmeye başladı. Ekim 1952'de yeni Rhoose Havaalanı, Rees-Williams'ın halefi olan Havacılık Bakanı Alan Lennox-Boyd olarak tarafından açıldı.


### İlk sivil uçuşlar.
1 Nisan 1965'te Havacılık Bakanlığı, havaalanını Glamorgan County Council'e devretti ve ismi Glamorgan (Rhoose) Havaalanı olarak değiştirildi. Konsey, yeni bir kontrol kulesi, terminal binası ve bir pist uzantısı da dahil olmak üzere havalimanını geliştirmek için beş yıllık bir plan başlattı.
1970'lerde, süpersonik uçak Concorde, özel günlerde havaalanına birkaç uçuş yaptı. Bunlar gereğinden kısa olan pistin uzunluğu ile sınırlıydı, yani sadece hafif yüklü inebiliyor ve yalnızca yolcusuz ve minimum yakıt yükü ile kalkabiliyordu.


### Özelleştirme.
Nisan 1995'te, Galler'de planlanan yerel yönetim yeniden yapılanmasının bir sonucu olarak, havalimanı şirketi özelleştirildi; hisseler, o zamandan beri TBI Ltd (Abertis ve AENA International'ın bir yan kuruluşu) adlı özel bir şirkete dönüştürülmüş olan emlak ve geliştirme şirketi TBI plc'ye satıldı. TBI Ltd ayrıca Luton Havaalanı, Stockholm Skavsta, Belfast Uluslararası Havaalanı ve SABSTA'yı (üç Bolivya Havaalanına sahiptir) kontrol eder ve Orlando Sanford Uluslararası Havaalanı'na imtiyazlıdır.
Havaalanı dört yerel havayolunun ana üssüydü: 1935'ten 1976'ya kadar Cambrian Airways, havayolu 1988'de faaliyetlerini durdurana kadar Airways International Cymru, 1993'e kadar Inter European Airways ve havayolu Mart 2006'da tarifeli operasyonları durdurana kadar Air Wales.
1996'da Cardiff, İrlandalı düşük maliyetli taşıyıcı Ryanair'in Dublin'den kısa bir geçişle ikinci el Boeing 737-200'leri kullanarak "no frills" hizmetleri için kullandığı ilk havalimanlarından biriydi.


### 21'inci yüzyıl.
2008 yılında havalimanı işletmecisi tarafından ek iş rotalarını çekmek için yürütülen bir kampanyanın parçası olarak yapılan bir anketin ardından, Aberdeen, Frankfurt, Düsseldorf, Brüksel ve İskandinav şehirleri gibi popüler destinasyonların mevcut bir bağlantısının olmadığı tespit edildi. Havaalanı, daha fazla rota oluşturmak amacıyla davayı desteklemek için Mayıs ve Haziran 2008'de havayolları şirketleri ile 25 kadar toplantı düzenlemeyi planladı.
Havaalanı 2008 yılında 2,1 milyon yolcu tarafından kullanıldı, ancak Birleşik Krallık Sivil Havacılık Kurumu'na göre bu 2016 yılına kadar yaklaşık 1,3 milyon yolcuya kadar düştü ve bu da onu yolcu sayısı açısından Birleşik Krallık'taki en yoğun 20. havaalanı konumuna geriletti.
2 Mart 2009'da havalimanı yönetimi, tesisin imajını iyileştirmek için ilk geliştirme planlarıyla birlikte havalimanı için bir isim değişikliğini açıkladı. Bir dizi kilit paydaşla yapılan istişareleri içeren bir marka incelemesinin ardından, Cardiff Uluslararası Havalimanı'nın yerini Cardiff Airport ve Maes Awyr Caerdydd isimleri aldı. Daha sonra, havalimanının, terminalde belirsiz bir gelişme ile başa çıkmak için Galler Meclisi Hükûmeti'nden 5 milyon sterlinlik ödeme için başvurduğu ortaya çıktı. Bu durum, kamuoyunda hemen eleştiriler alınmasına yol açtı ve havalimanı sahipleri Abertis'in böyle bir yatırımı 6 milyon sterlinlik bir rota geliştirme programıyla eşleştirmesini istedi.
16 Mayıs 2012'de, havalimanının genel müdürü Patrick Duffy, Galler Hükûmeti'nin havalimanı sahipleri Abertis'e, havalimanının durumunu iyileştirmesi ve sunduğu hizmet kalitesini arttırması veya tesisi satması yönündeki artan baskısı nedeniyle görevinden ayrıldığı açıklandı. Kamu-özel ortaklığındaki bir yatırımcıya satılması önerilmişti. Duffy'nin dört yıl sonra neden görevinden ayrıldığı belirsizliğini koruyor.
18 Aralık 2012'de Galler Hükûmeti'nin havalimanını mevcut sahiplerinden satın almakla ilgilendiği açıklandı. 2012 yılında, Havaalanı Galler Birinci Bakanı Carwyn Jones'un sürekli eleştirileriyle karşı karşıya kalıyordu. 28 Şubat 2012'de Jones Galler Meclisine şunları söyledi: "Cardiff Havalimanı'ndan çıkan birçok rotayı görmek istiyoruz, ancak Havalimanı birlikte hareket etmeli... Geçen hafta Havaalanına gittim ve ana giriş kapatıldı. İnsanlar ana girişten içeri giremiyordu; yan girişten geçmeleri gerekiyordu. Havalimanının kendisini yeni havayolları için çekici bir konuma getirmesi önemli ve maalesef şu anda durum böyle değil." Eleştirisi, Cardiff Havalimanı'na "hakaret ettiği" suçlamalarına yol açarken, havacılık endüstrisi profesyonelleri, bu alanda yeterince bilgi sahibi olmadığı yorumunu yaptı. Ancak Jones, 7 Mart 2012'de bu konuyu tekrar gündemine aldı, "Şu anda Havaalanının durumuyla, Galler'in vereceği izlenim nedeniyle insanları Cardiff Havaalanı'ndan getirmek istemem... Havalimanı sahiplerinin Havalimanı'nı düzgün bir şekilde işletmeye veya satmaya karar vermesinin zamanının geldiğini söylemeliyim." Gölge Ulaştırma Bakanı Byron Davies ise şunları söyledi: "Birinci Bakan'ın Cardiff Havaalanı'na kamuoyu önünde açık bir şekilde saldırmasının, Cardiff'in mevcut olan rota aralığını büyük ölçüde artıracak fırsatları ele geçirmekteki başarısızlığında payı bulunuyor. Kuzey Amerika'ya doğrudan rotalar, ekonomimizi dünyanın en büyük ekonomilerinden biriyle ticarete ve iş ilişkileri kurmaya açıyor". Gal Liberal Demokratlar sözcüsü Eluned Parrott da benzer görüşteydi: "Birinci Bakan, başkentimizin Havalimanı'nı küçümsemeyi bırakmalı ve bunun yerine ziyaretçileri Cardiff Havalimanı'na teşvik etmek için elinden geleni yapmalıdır. Onun yorumları Galler'in turizmine ve iş dünyasına pek teşvik sağlamayacak."
Birinci Bakanın eleştirisi, Cardiff'ten düzenli uçuşlar yapan bir İspanyol havayolu olan Vueling'in CEO'su Alex Cruz tarafından da reddedildi. Cruz, "Cardiff Havalimanı'ndan fazlasıyla memnunuz. Müşterilerimiz için uygun bulmadığımız bir havalimanına uçmayız." Bununla birlikte, 20 Mart 2012'de Jones, Cardiff Havaalanı'nı "iş adamları" nın kendisine "Havaalanı hakkında haftalarca aylarca" şikayet ettiğini söyleyerek tekrar eleştirdi. Görüşlerini Havaalanı sahiplerine ilettiğini, ancak "onların omuz silkmeleriyle karşılandığını" iddia etti. Bu yeterince iyi değil. İnsanların bagaj salonunda kilitli olduğu, ön kapının açık olmadığı ve insanların bir yan kapıdan içeri girmek zorunda kaldığı durumları biliyorum. Bunları kendim gördüm - bunu Havaalanını en son kullanmak zorunda kaldığımda yaşadım."
29 Mayıs 2012'de Cardiff Havalimanı'nda "Galler için ticari değerini ve ekonomik etkisini en üst düzeye çıkarmak" amacıyla Jones'un kişisel olarak bir "Görev Gücü"ne başkanlık edeceği açıklandı. 27 Haziran 2012'de turizm şefleri, yerel yönetim sözcüleri ve sendikacılardan oluşan Görev Gücü ilk kez bir araya geldi. Fakat hiçbir havayolu şirketi davet edilmedi. Bilgi Edinme Özgürlüğü Yasası uyarınca toplantının tam tutanaklarının alınması teklifi Bilgi Komiseri tarafından reddedildi
İngiltere Sivil Havacılık Otoritesi'nin rakamları, Cardiff Havalimanı'ndan geçen yolcu sayısının 2012'de 1 Milyona düştüğünü gösterdi. Ancak yolcu sayıları istikrarlı bir şekilde artmaktadır ve 2017 yılı itibarıyla 2010 öncesi seviyelere döndüğü görülmektedir.
Mart 2013'te Galler Hükûmeti, bu kaynakların yönetimine yönelik uluslararası eleştirilerin ardından tüm havalimanı varlıklarını elden çıkarmayı düşünen TBI/Abertis'ten Cardiff Havalimanı'nı satın alma sürecini başlattı. Havaalanını 52 milyon £ karşılığında satın alma anlaşması 27 Mart 2013'te resmen açıklandı.
Cardiff Havaalanı, havaalanı çevresinde otlayan atlarla çeşitli sorunlar yaşadı ve sahada bırakılan 23 sahipsiz atın kurtarılmasına yardımcı olmak için Norfolk'taki Redwings Sanctuary'ye ihtiyaç duyuldu.


## Havayolları ve varış noktaları.
Aşağıdaki havayolları, Cardiff'e ve Cardiff'ten düzenli olarak yıl boyunca ve mevsimlik tarifeli ve charter uçuşlar yapmaktadır:


## Trafik ve istatistikler.
### En işlek rotalar.
1 Ağustos 2013 tarihinden itibaren TrawsCymru, "Cardiff Airport Express"i Cardiff Havalimanı'ndan demiryolu bağlantılarıyla Cardiff Şehir merkezine ulaşmaktadır. Deri koltuklu T9 hizmeti 20 dakikalık aralıklarla çalışır ve müşterilere ücretsiz Wi-Fi sunar. Ayrıca gece boyunca saat başı çalışmaktadır.


### Önerilen A48 ve rayların genişletilmesi.
2019 yılında A48 bağlantı yolunun devam güzergâhın M4'ün J34'ünden Pendoylan'ın batısından geçerek Sycamore Cross'un güneyindeki A48'e kadar uzanacağı açıklandı. Teklif, muhtemelen yeni bir tren istasyonu ve Hensol Kalesi yakınlarındaki Güney Galler Ana Hattı üzerindeki 34. Kavşağın yakınında park ve gezintiyi de içermektedir. Planlar, tren istasyonu, stratejik istihdam alanları ve Cardiff Havaalanı arasında entegre bir otobüs servisini de içermektedir.