# İslam'da siyasi mezhepler
İslam'da siyasi mezhepler, İslam tarihi boyunca, siyasi tartışmalar ve görüş farklılıkları sonucu ortaya çıkan mezheplerdir. İslam'da Sünnilik, Şiilik ve Haricilik olmak üzere üç ana mezhep vardır. Bu mezhepler de çeşitli açılarından kendi içinde alt mezheplere sahiptir. En önemlilerinden biri ve ilk olarak şekilleneni, halifelik tartışmaları sonucu ortaya çıkan Şia'dır. Haricîler ve Vahhâbîler de sayılabilir. İslâm dünyası içerisinde Sünniler %83'lük kısmı, Şiiler %15'lik kısmı ve Hariciler ise %2'lik kısmı oluşturmaktadır. İslam alimleri, yalnızca Hilafet ve Müslüman monarşisinin meşru "İslami siyasi sistemler" olduğunu iddia ederler. Ve diğer siyasi sistemlerin yasak olduğunu söyleseler bile, mevcut düzende iktidara gelip İslami bir yönetim kurmak için bir araç olarak kullanılmalarına izin veriyorlar.


## Sünniler.
Sünniler günümüzde i'tikadî açıdan Mâtûridîyye ve Eş'ârîyye, fıkhî açıdan da sırayla Hanefî, Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelî mezheplerine bağlıdırlar. Bu dört mezhepten ilki olan Hanefîlik, Mâtûridîliğe diğer üç mezhep "(Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelî)" ise Eş'ârîliğe bağlıdır. Bu mezhepler dışında, Sünnîlik'te icma-i ümmete, kıyasa ve re'ye başvurulmasını kabul etmeyen, her sorunun çözümünü Kur'an'da, Sünnette, sahabe ve tabiunun görüş ve uygulamalarında arayan bir grup daha vardır. Bunlar; Selefiyye veya Selefiyyun "(geçmişe bağlılar)" olarak anılır. Bu düşünceye bağlı olanlar ortaya çıkan yeni sorunlara çözüm bulmakta yetersiz kaldıkları için fazla taraftar bulamamışlardır.


## Hanbeliler ve Selefiler.
Hanbelîlik, Selefiyye anlayışına en yakın görüşe sahip olan Sünnî fıkıh mezhebidir. Ayrıca günümüz Sünnî âlimleri tarafından i'tikadî bakımdan Selefî düşünceye sahip olanlar, Sünnî olarak kabul edilmeyip, i'tikaden Mücessime'den oldukları farz edilmektedir.


## Şiiler, Batıniler ve Hariciler.
Tarihte "Müşebbihe" ve "Mücessime" anlayışına yakın birçok "Gulat-ı Şiâ" fırkasının varlığından söz edilmektedir. Ama bu fırkaların çoğu günümüze ulaşamamıştır. Ayrıca Gulat-ı Şiâ fırkaları günümüzde olduğu gibi geçmişte de günümüzde varlığını koruyan Şiiliğin çoğunluk mezhebi İsnaaşeriyye tarafından İslam dışı kabul edilmekteydi. Şiîler'in günümüzde bağlı olduğu en büyük fırka ise İmamiye Şiası'ndan olan "İsnaaşeriyye"'dir. Bunun dışında sayıları az olmakla birlikte "Zeydîyye" fırkası, bazen İmamiye'nin bir kolu olduğu da farz edilen "İsmâilîyye" ve Gulat-ı Şiâ'dan "Nusayr’îyye" fırkası da günümüze ulaşmıştır. Bâtınîliğin ilk teşkilâtlandırıcılarından Meymûn’ûl-Kaddâh’ın da İsmâilîlik ve Gulat-ı Şiâ i'tikatları üzerinde büyük etkisi olmuştur. Haricîler'in ise günümüze ulaşmış olan tek fırkası "İbadiyye"dir.


## İslâm'da Siyâsî ekôller ve fıkhî mezhepler.
### Şîʿa-i Muhlîsîn: Sünnîler ve Zeydîler.
  - Şîʿa-i Ulâ "(Ehl-i Sünnet vel Cemaat)"
   - Hanefîlik
   - Malikîlik
   - Şafiîlik
    - Zâhîrîler
     - "İmâm Dâvud-u Zâhîrî"
     - "Ebû Muhammed İbn Hazm" 
   - Hanbelîlik
    - Selefiyye
     - "Takiy’ûd-Dîn İbn-i Teymiyye"
      - Ghulat Selef’îyyûn
       - Vehhabilik
  - Zeydîlik
   - Betr'îyye/Sâlih'îyye
   - Cerîr'îyye/Süleyman'îyye
   - Yemen Zeydîleri
    - Kâsım'îyye
    - Hadâv'îyye
    - Muhteria
    - Mutarrif'îyye
   - Alavîler
    - Nâsır'îyye
    - Kâsım'îyye 
   - Ghulat Zeydiyye
    - Cârûd'îyye
    - Nâim'îyye
    - Ya'kûb'îyye


### Haricîler.
  - Ezarikâ
  - Sufr’îyye
  - Necedât
  - Acarîde
  - İbâz’îyye
  - Ghulat Haricîler
   - Yezîd’îyye 
   - Meymûn’îyye


### Ghulat-i Şîʿa.
 - YÖNLENDİRME 
  - Sebe’îyye "(ʿAbd Allâh İbn-i Sebe)"
  - Hattâb’îyye "(Ebû’l-Hattâb el-Esedî)"
   - Bezîg'îyye
   - Hattâb’îyyet-ûl Mutlâka 
  - Keysân’îyye 
   - Muhtâr’îyye/Keysân'îyyet'ûl-Hullas
   - Hâşim'îyye
    - Harb'îyye
    - Muâv'îyye/Cennâh'îyye
     - Hâris'îyye
    - Beyân'îyye
   - Râvend’îyye
    - Rizâm’îyye
     - Bû’ Müslim’îyye
      - Sinbâd’îyye
      - Berkûk'îyye
      - Havâl'îyye
     - Muhammira
      - Mukannaʿîyye
      - Hûrremdîn’îyye
       - Bâbek’îyye
       - Mazyâr’îyye
       - Kızılbaşlar
      - Kûl'îyye
     - İshâk et-Türk'îyye
    - Riyâh'îyye
   - Kerb’îyye


### Şîʿa-i Bâtın’îyye "(Abd’Allah İbn-i Meymûn)".
  - Hallâc’îyye
  - Hulûl’îyye
  - Alevîler "(Tasavvufî-Bâtınîler)"
  - Hulmân'îyye
  - Karmatîler
   - Ebû Saʿid'îyye
   - Cennâb'îyye 
  - Ghulat Bâtıniyye
   - Keyyâl’îyye
   - Hâkim’îyye "(Dürzîler)"
   - Sabbah’îyye "(Elemûtlar)"


### İmamiye Şiası: İsmâilîyye ve İsnaaşeriyye.
  - İmamiye-i Seb'îyye "(İsmâilîlik)"/Yedicilik
   - El-İsmâʿîliyyet’ûl-Hâlisa "(Yediciler)"
   - Mustâlîlik
    - Mecîd’îyye/Hâfız’îyye
    - Tâyyîb’îyye "(Et-Tâyyîb Ebû’l-Kâsım)"
     - Davudî İsmailîlik
      - Süleymanî İsmâilîlik
      - Alavî Buhra
      - Kutbî Buhra
   - Nizârîler "(Nizâr’îyye)"
  - İmâmiye-i İsnâ‘aşer’îyye/Onikicilik
   - Câferîlik 
    - Ahbâr’îyye
    - Usûl’îyye
    - Şeyhilik
   - Alevîlik
  - Ghulat İmamiyye
   - Mûgır'îyye
   - Mansûr'îyye
   - Azâkıra
   - Albâ'îyeyye "(Ulyâ’îyye)"
   - Zemm'îyye
   - Ayn'îyye
   - Mim'îyye
   - Sîn'îyye
   - Muhammise
   - Şûray'îyye
   - Gurâb'îyye
   - Zübâb'îyye
   - Nusayr’îyye


### Şemânîlik’den İslâmiyet’e bağlananlar.
  - Babâîlik
   - Vefâ’îyye 
   - Kızılbaşlar 
    - Çepniler 
    - Tahtacılar 
   - Baba Rasûl "(İlyâs’îyye)" 
    - Sarı Saltık Baba "(Saltuk’îyye)" 
    - Behlül Baba 
    - Aybek Baba
     - İshâk Baba "(İshâk’îyye)"
     - Burak Baba "(Burak’îyyûn)"
    - Lokman Baba "(Yesevîlik)"
     - Haydar Baba "(Haydarîlik)"
      - Hacı Bektâş "(Bektâşîlik)"
       - Balım Sultan "(Dedebabalık)"
        - Demir Baba "(Âli’îyye)"
        - Harabâti Baba "(Harabât’îyye)"


### İslâmiyet’ten çıkan Dinler.
  - Haşhaşilik
  - Ali İlâhîlik 
  - Dürzîlik
  - Hurûfîlik
   - Nûktâvîlik "(Noktacılık)"
  - Dîn-i İlâhî 
  - Şeyhîlik "(Ahisâ’îyye)"
   - Bâbîlik "(Seyyid Ali Muhammed)"
    - Ezelî Bâbîler "(Subh Ezel)"
    - Bahâîlik "(Bahâ’ûl-Lâh)"


### İslâm dışı dinler.
  - Yarsanilik
  - Yezîdîlik
  - Zerdüştlük
   - Zurvanizm 
   - Mazdekçilik
  - Manichéisme
  - Bouddisme
  - Luviler
  - Hitit mitolojisi
  - Çınarizm
  - Sâbiîlik
  - Nebatiler