# Hasan Nasrallah
Hasan Nasrallah (Arapça: حسن نصرالله, ar; 31 Ağustos 1960, Burç Hamud - 27 Eylül 2024, Beyrut), Lübnanlı din adamı ve Şii İslamcı bir siyasi parti ve militan grup olan Hizbullah'ın genel sekreteridir.
1960'ta Beyrut'un banliyölerinde Şii bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelen Nasrallah, eğitimini kısa bir süre Emel Hareketi'ne katıldığı Sur'da ve daha sonra Baalbek'teki bir Şii seminerinde tamamladı. Daha sonra bir Emel okulunda okudu ve öğretmenlik yaptı. Nasrallah, 1982'de İsrail'in Lübnan'ı işgaline karşı savaşmak için kurulan Hizbullah'a katıldı. İran'da kısa bir süre dini eğitim aldıktan sonra Lübnan'a dönen Nasrallah, Abbas Musavi'nin 1992 yılında bir İsrail hava saldırısında öldürülmesinin ardından Hizbullah'ın lideri oldu.
Nasrallah'ın liderliğinde Hizbullah daha uzun menzilli roketler edinerek İsrail'in kuzeyini vurmaya başladı. İsrail, Güney Lübnan'daki 18 yıllık işgali sırasında ağır kayıplar verdikten sonra 2000 yılında güçlerini geri çekmiş, bu da Hizbullah'ın bölgedeki popülaritesini büyük ölçüde artırmış ve Lübnan içindeki konumunu güçlendirmiştir. Ancak Hizbullah'ın 2006 Lübnan Savaşı'na giden süreçte bir İsrail sınır devriye birliğinin pusuya düşürülmesindeki rolü yerel ve bölgesel eleştirilere maruz kalmıştır. Suriye iç savaşı sırasında Hizbullah, Nasrallah'ın “İslamcı aşırılık yanlıları” olarak adlandırdığı gruplara karşı Suriye ordusunun yanında savaşmıştır. Nasrallah'ın liderliğindeki Hizbullah, 2005 yılında Lübnan Başbakanı Refik Hariri'ye düzenlenen suikast ve 2020 Beyrut patlamasına karıştığı iddiasıyla eleştirilere maruz kalmıştır. Hamas'ın 7 Ekim'de İsrail'e saldırmasının ardından çatışmaya girmeyi tercih ederek İsrail'e saldırılar başlattı ve bu da sınırın her iki tarafını da etkileyen yıkıcı bir çatışmayla sonuçlandı.
27 Eylül 2024 tarihinde İsrail Savunma Kuvvetleri, hava kuvvetlerinin Nasrallah'a suikast düzenlemek amacıyla Hizbullah'ın Beyrut'taki ana karargâhını vurduğunu açıkladı. Ertesi gün Nasrallah'ın hava saldırısında öldürüldüğü doğrulandı.


## Erken dönem hayatı ve eğitimi.
Hasan Nasrallah 31 Ağustos 1960'ta Matn Bölgesi'ndeki (Beyrut'un doğu banliyösü) Burç Hamud'da Şii bir ailenin on çocuğundan dokuzuncusu olarak dünyaya geldi.#YÖNLENDİRME Babası Abdül Kerim Nasrallah, Jabal Amil'de (Güney Lübnan) Tyre yakınlarında bulunan Bazouriye köyünde doğdu ve meyve ve sebze satıcılığı yaptı.#YÖNLENDİRME Ailesi pek dindar olmasa da Hasan teolojik çalışmalara ilgi duyuyordu. El Necah okuluna ve daha sonra ağırlıklı olarak Hristiyanların yaşadığı Sin el Fil mahallesindeki bir devlet okuluna devam etti.#YÖNLENDİRME 
1975 yılında Lübnan İç Savaşı, o sırada 15 yaşında olan Nasrallah da dahil olmak üzere aileyi Bazouriye'deki atalarından kalma evlerine taşınmaya zorladı ve Nasrallah orta öğrenimini Tyre'deki devlet okulunda tamamladı. Burada kısa bir süre Lübnanlı bir Şii siyasi grup olan Emel Hareketi'ne katıldı.#YÖNLENDİRME 
Nasrallah, Bekaa Vadisi'ndeki Baalbek kasabasında bulunan Şii ilahiyat okulunda eğitim gördü. Okul, 1960'ların başında Irak'ın Necef kentinde Dava hareketini kuran Irak doğumlu Muhammed Bakır Sadr'ın öğretilerini takip ediyordu.
1976 yılında, on altı yaşındayken Nasrallah Irak'a gitti ve burada Sadr'ın Necef'teki seminerine kabul edildi. Sadr'ın Nasrallah'ın niteliklerini fark ettiği ve “Sende liderlik kokusu alıyorum; sen Mehdi'nin Ensarından [takipçilerinden] birisin...” dediği iddia edilmiştir. Nasrallah 1978 yılında düzinelerce Lübnanlı öğrenciyle birlikte Irak'tan sınır dışı edildi. Sadr hapsedildi, işkence gördü ve öldürüldü.#YÖNLENDİRME Nasrallah, Saddam Hüseyin'in aralarında Ruhullah Humeyni ve Abbas Musavi'nin de bulunduğu çok sayıda Şii'yi sınır dışı ettiği 1979 yılında, eğitiminin ilk bölümünü tamamlamış olarak Lübnan'a dönmek zorunda kaldı.
Lübnan'a döndüğünde Nasrallah, Emel lideri Abbas Musavi'nin okulunda okudu ve öğretmenlik yaptı, daha sonra Emel'in Bekaa'daki siyasi delegesi olarak seçildi ve merkezi siyasi ofisin bir üyesi oldu. Aynı dönemde, 1980 yılında, Saddam Hüseyin Sadr'ı idam ettirdi.


## Erken dönem faaliyetleri.
Nasrallah, 1982'de İsrail'in Lübnan'ı işgalinden sonra Hizbullah'a katıldı. Hasan Nasrallah 1989 yılında İran'ın Kum kentine giderek dini eğitimini ilerletti.#YÖNLENDİRME 
Nasrallah, İslam'ın her toplumun sorunlarına çözüm getirebileceğine inanıyor ve şöyle diyordu: “Bize gelince, kısaca, İslam sadece dua ve övgü içeren basit bir din değildir, aksine insanlık için tasarlanmış ilahi bir mesajdır ve insanın genel ve kişisel yaşamıyla ilgili sorabileceği her soruya cevap verebilir. İslam, başkaldırabilen ve bir toplum inşa edebilen bir toplum için tasarlanmış bir dindir.”
Nasrallah 1991'de Lübnan'a döndü ve ertesi yıl Musavi'nin bir İsrail hava saldırısında öldürülmesinin ardından Hizbullah'ın liderliğine geçti.


## Hizbullah liderliği.
Nasrallah, bir önceki lider Musavi'nin 1992 yılında İsrailliler tarafından öldürülmesinin ardından Hizbullah'ın lideri olmuştur. Nasrallah'ın liderliği sırasında Hizbullah, İsrail'in güney Lübnan'ı işgal etmesine rağmen kuzey İsrail'i vurmalarına olanak tanıyan daha uzun menzilli roketler elde etti. 1993 yılında İsrail bir operasyon gerçekleştirdi. İsrail'in başarılı olduğunu iddia ettiği operasyon sırasında Lübnan'ın altyapısının büyük bir kısmı tahrip edildi. Sonunda İsrail'in Lübnan'daki saldırılarını sonlandırdığı ve Hizbullah'ın da kuzey İsrail'e yönelik saldırılarını durdurmayı kabul ettiği bir anlaşmaya varıldı.
Kısa bir aradan sonra çatışmalar yeniden başladı. İsrail 1996 yılında "Gazap Üzümleri" operasyonunu başlatarak Lübnan'ın önemli liman kentlerini abluka altına aldı ve bir Suriye askeri üssünü bombaladı. Lübnan'da 16 gün süren İsrail saldırılarının ardından İsrail-Lübnan ateşkes mutabakatı üzerinde anlaşmaya varıldı. İsrail'in saldırılarını durdurması karşılığında Hizbullah da roket saldırılarını durdurmayı kabul etti. 1993'te olduğu gibi barış uzun sürmedi.
İsrail'de, 'güvenlik bölgesinin' Hizbullah roketlerinin İsrail'e ulaşmasını engelleyemediği açık olduğundan, İsrail güçlerinin güney Lübnan'daki varlığının işe yarayıp yaramadığı giderek daha fazla tartışılır oldu. Güney Lübnan'daki ağır İsrail kayıplarının ardından bazı İsrailli politikacılar çatışmanın ancak İsrail'in Lübnan'dan çekilmesiyle sona ereceğini savundu. İsrail başbakanı Ehud Barak 2000 yılında İsrail güçlerini Lübnan'dan geri çekti. İsrail'in çekilmesinin ardından, İsrail tarafından desteklenen Güney Lübnan Ordusu kısa sürede Hizbullah'ın eline geçti. Bazı ordu üyeleri İsrail'e kaçtı, ancak birçoğu Hizbullah tarafından yakalandı. İsrail'e karşı elde edilen bu başarı Hizbullah'ın Lübnan ve Şii dünyasındaki popülaritesini büyük ölçüde artırdı.
Nasrallah, Lübnan'da İsrail'in Güney Lübnan'daki işgalini sona erdirdiği için itibar gördü ve bu da örgütün Lübnan'daki siyasi konumunu büyük ölçüde güçlendirdi.
Nasrallah, 2004 yılında İsrail ve Hizbullah arasında yapılan ve yüzlerce Filistinli ve Lübnanlı mahkûmun serbest bırakılması ve oğlununki de dâhil olmak üzere çok sayıda cesedin Lübnan'a iade edilmesiyle sonuçlanan mahkûm takası anlaşmasında önemli bir rol oynamıştır. Anlaşma Arap dünyasında Hizbullah için muhteşem bir zafer olarak nitelendirildi ve Nasrallah bu kazanımları elde ettiği için kişisel olarak övüldü.
Londra merkezli "Asharq Al-Awsat"'ta Aralık ayında yayınlanan bir makalede örgütün askeri kanadının komutasının Ağustos 2007'de Nasrallah'tan yardımcısı Naim Kasım'a devredildiği belirtilmiştir. Hizbullah bu iddiayı reddetmiş ve bunun hareketin “popülaritesini zayıflatma” girişimi olduğunu açıklamıştır.
Ekim 2008'de kuzeni Haşim Safiyuddin, Nasrallah'a suikast düzenlenmesi durumunda Hizbullah'ın genel sekreterliğine atandı.
Lübnan'da derinleşen mali ve ekonomik kriz nedeniyle Ekim 2019'da düzenlenen yaygın protestolar, Nasrallah'ın kendisi de dahil olmak üzere hükûmet liderlerine istifa etmeleri yönünde baskı yaptı.
Nasrallah döneminde Hizbullah, Amerika Birleşik Devletleri ve diğer ülkelerin yanı sıra Avrupa Birliği tarafından da kısmen ya da tamamen terör örgütü olarak tanımlanmıştır. Arap Birliği 2016'da Hizbullah'ı terör örgütü olarak tanımladı, ancak 2024 itibarıyla artık terör örgütü olarak görmemeye başladı. 2015 yılı itibarıyla Rusya, Hizbullah'ın bir terör örgütü olduğu iddialarını reddetti ve Hizbullah'ı meşru bir sosyopolitik örgüt olarak görmeye başladı. Çin tarafsızlığını koruyor ve Hizbullah ile temaslarını sürdürüyor.


## Özgür Yurtsever Hareketi ile Mutabakat Zaptı.
Nasrallah, Maruni bir Hristiyan olan eski başbakan Mişel Avn'ın liderliğindeki Özgür Yurtsever Hareketi ile bir Mutabakat Zaptı müzakere etti. Avn, Temmuz 2006'da Wall Street Journal'da yayınlanan bir köşe yazısında on maddelik Mutabakat Zaptı'nı açıklamıştır. Hizbullah, elindeki esirlerin ve işgal altındaki Şebaa Çiftliklerinin iadesi karşılığında silahsızlanmayı kabul etmiştir. Ayrıca kaçak Güney Lübnan Ordusu üyelerinin affedilmesini ve geri dönmesi de kabul edilmiştir.
Özgür Yurtsever Hareketi de Lübnan Parlamentosu'nun mezhepsel seçim sisteminin reforme edilmesi ve tek kişi, tek oy yönünde ilerlemesi için çalışmayı kabul etti. Avn, siyasi sürecin gereksiz olan savaşlar nedeniyle herhangi bir can kaybı yaşanmadan Hizbullah'ı silahsızlandırdığına dikkat çekti.


## 2006 İsrail-Lübnan çatışması.
 - YÖNLENDİRME 
Hizbullah'ın İsrail topraklarında pusu kurarak üç askeri öldürmesi ve iki askeri kaçırmasının ardından 2006 Lübnan Savaşı başladı. Savaş sırasında İsrail'in Hizbullah hedeflerine yönelik bombardımanları Beyrut'un birçok bölgesinde, özellikle de Hizbullah'ın kontrolündeki yoksul ve büyük ölçüde Şii olan Güney Beyrut'ta hasara yol açtı. Hasan Nasrallah 3 Ağustos 2006'da İsrail'in Lübnan'ın başkentini bombalamasına misilleme olarak Tel Aviv'i vurma sözü verdi. Nasrallah televizyonda yayınlanan konuşmasında “Eğer siz Beyrut'u vurursanız, İslami direniş de Tel Aviv'i vuracaktır ve Allah'ın yardımıyla bunu yapabilecek güçtedir” dedi. Nasrallah, Hizbullah güçlerinin İsrail kara birliklerine ağır kayıplar verdirdiğini de sözlerine ekledi.
Çatışma sırasında Nasrallah Ürdün, Mısır ve Suudi Arabistan gibi Arap ülkelerinin yoğun eleştirilerine maruz kaldı. Ürdün Kralı II. Abdullah ve Mısır devlet başkanı Hüsnü Mübarek 14 Temmuz'da “bölgenin Arap çıkarlarına hizmet etmeyen bir maceracılığa sürüklenmesi” riski konusunda uyarıda bulunurken, Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Prens Suud el-Faysal Hizbullah saldırılarını “beklenmedik, uygunsuz ve sorumsuz eylemler” olarak nitelendirdi. Daha da ileri giderek “Bu eylemler tüm bölgeyi yıllar öncesine geri götürecektir ve bunları kabul edemeyiz” dedi.
Nasrallah Lübnan'daki bazı kesimler tarafından da yoğun eleştirilere maruz kaldı. İlerici Sosyalist Partisi lideri ve Dürzi toplumunun en önde gelen lideri Velid Canbolat çok sert konuştu: “Harika, demek ki o bir kahraman. Ama ben onun bu kahramanlığına meydan okumak istiyorum. Meydan okumaya hakkım var, çünkü benim ülkem alevler içinde. Ayrıca, biz aynı fikirde değiliz”. Canbolat'ın şu sözleri de ekledi: “Teslim olma şartları üzerinde pazarlık yaparken Lübnan başkentinin yanmasına izin vermeye hazır”.
İran doğumlu gazeteci Amir Taheri'ye göre savaşın ardından “Yeşil Sel” (Al-sayl al-akhdhar) olarak bilinen olay meydana geldi: “Bu, Hizbullah'ın Beyrut'ta ve güneyde savaştan etkilenen tüm vatandaşlara dağıttığı büyük miktarlardaki Amerikan doları banknotlarını ifade ediyor. İran'dan gelen dolarlar Suriye üzerinden Beyrut'a taşınıyor ve militan ağları aracılığıyla dağıtılıyor. Evinin savaşta zarar gördüğünü kanıtlayabilen herkes 12.000 dolar alıyor ki bu da savaşın harap ettiği Lübnan'da çok iyi bir meblağ.”
Lübnan'ın New TV kanalında 27 Ağustos 2006 tarihinde yayınlanan bir röportajda Nasrallah, böyle bir savaşa yol açacağını bilseydi iki İsrail askerinin yakalanması emrini vermeyeceğini söyledi: “Yakalamanın bu zamanda ve bu büyüklükte bir savaşa yol açtığını yüzde bir bile düşünmüyoruz. Bu savaşın planlandığından ve bu rehinelerin yakalanmasının önceden planladıkları savaşı başlatmak için bir bahane olduğundan eminim, ancak 11 Temmuz'da ... operasyonun böyle bir savaşa yol açacağını bilseydim, bunu yapar mıydım? Hayır derim, kesinlikle hayır”.


## Suriye İç Savaşı.
25 Mayıs 2013 tarihinde Nasrallah, Hizbullah'ın Suriye'deki iç savaşta “İslamcı aşırılık yanlılarına” karşı savaştığını açıkladı ve “grubunun Suriyeli militanların Lübnan sınırındaki bölgeleri kontrol etmesine izin vermeyeceği sözünü verdi”. Hizbullah'ın Suriye'nin stratejik Kuseyr kasabasında Suriye ordusuyla aynı safta savaştığını doğruladı. Televizyonda yayınlanan konuşmasında, “Eğer Suriye Amerika, İsrail ve tekfircilerin eline düşerse, bölgemizdeki halklar karanlık bir döneme girecektir” dedi.
Temmuz 2014'te Nasrallah'ın yeğeni Suriye'de savaşırken öldürüldü.


## Kişisel hayatı.
Nasrallah, Lübnan'ın Al-Abbasiyah köyünden olan eşi Fatime Yasin ve dört çocuğuyla birlikte Güney Beyrut'ta yaşıyordu: Muhammed Cavid, Zeynep Muhammed Ali ve Muhammed Mehdi.
12 Eylül 1997 gecesi, dört Hizbullah savaşçısı Mlikh yakınlarında bir İsrail pususunda öldürüldü. Ölenlerden biri Nasrallah'ın en büyük oğlu olan on sekiz yaşındaki Muhammed Hadi'ydi. Güvenlik bölgesinin kuzeyinde eş zamanlı olarak düzenlenen hava saldırısında beş Lübnan askeri ve bir kadın öldürüldü. Saldırılar, bir hafta önce on iki İsrailli komandonun öldürüldüğü operasyona bir yanıt olarak görüldü. Nasrallah'ın oğlunun ölüm haberini aldığında söyledikleri aktarıldı: “Şehitlerden birinin babası olmaktan gurur duyuyorum”.
İsrail Savunma Kuvvetleri oğlunun cesedinin fotoğraflarını yayınladığında ve daha önceki pusuda öldürülenlerin ceset parçalarıyla takas etmeyi teklif ettiğinde Nasrallah buna karşılık verdi: “Sizde kalsın. Hadi gibi kendisini mücadeleye adamaya hazır daha pek çok adamımız var”. Beyrut'un güneyinde yedi günlük bir yas tutuldu ve bu yas törenlerine her gün tahminen iki yüz bin kişi katıldı. Oğlunun cenazesi 2004 yılında İsrail ile Hizbullah arasında yapılan ve Nasrallah'ın önemli bir rol oynadığı esir takası anlaşmasının bir parçası olarak Lübnan'a iade edildi.
Suriyeli muhalif medyaya göre Nasrallah, Ocak 2024'te bir İsrail hava saldırısında öldürülen Hizbullah komutanı Wissam el-Tawil'in kayınbiraderiydi.
25 Mayıs 2024 tarihinde Hizbullah medyası Nasrallah'ın annesi Hace Ümmü Hasan'ın öldüğünü açıkladı.
27 Eylül 2024'te kızı Zeynep İsrail'in düzenlediği hava saldırısında öldürüldü.


## Ölümü.
27 Eylül 2024 tarihinde İsrail Hava Kuvvetleri Dahiye, Beyrut'taki Hizbullah karargâhına Nasrallah'ı hedef aldığı bildirilen bir hava saldırısı düzenledi. Lübnan Sağlık Bakanlığı saldırının ardından iki kişinin öldüğünü ve 78 kişinin yaralandığını bildirdi. Hizbullah hava saldırısının hedefinin Nasrallah olduğunu yalanladı.
28 Eylül 2024 tarihinde İsrail Savunma Kuvvetleri, Nasrallah'ın saldırıda öldüğünü açıklamış, Hizbullah ve Lübnanlı yetkililer de bu iddiayı doğrulamışlardır.


## Görünüm.
Nasrallah, İsrail işgalinin sona erdirilmesinde kilit bir rol oynayarak Lübnan'da bir “ulusal kahraman” haline geldi. "New York Times"'ın haberinde bir Arap siyasetçinin onu “Orta Doğu'daki en güçlü adam” ve “yapacağını söylediği şeyi gerçekten yapan tek Arap lider” olarak tanımladığı belirtiliyor. Al Jazeera onu Yaser Arafat ve Cemal Abdülnasır gibi diğer Arap liderlerle ve Che Guevara ve Fidel Castro gibi solcu devrimcilerle karşılaştırırken, gazeteci Annia Ciezadlo onu “İslam ve Arap gururunun simgesi” olarak tanımladı. Yazar ve analist Amal Saad-Ghorayeb ise onun “tutkulu” ama aynı zamanda “açık sözlü ve pratik” olduğunu söyledi.
Nasrallah sık sık “"el-Seyyid" "Hasan"” (Arapça: السيد حسن) olarak anılırdı, “Seyyid” onursal sıfatı İslam peygamberi Muhammed'in torunu Hüseyin ibn Ali aracılığıyla soyundan gelme iddiasını ifade eder.


## Popüler kültür.
Hizbullah lideri Nasrallah hakkında 2006 İsrail-Hizbullah Savaşı sırasında birbirinden çok farklı görüşlere sahip iki popüler şarkı yazılmıştır: Batı Şeria ve Gazze Şeridi'nde "The Hawk of Lebanon" ve İsrail'de "Yalla Ya Nasrallah, Nasrallah".
2007 yılında Lübnanlı şarkıcı Alaa Zalzali “Ya Nasrallah” adlı bir övgü şarkısı bestelemiştir. Nasrallah'ın 2006 Savaşı sırasında Güney Lübnan'daki Hizbullah savaşçılarına gönderdiği bir televizyon mesajındaki sözlerinden esinlenen ve “sevdiklerim” anlamına gelen “Ahebba'i” adlı bir başka popüler şarkı da Lübnanlı Hristiyan şarkıcı Culya Butrus tarafından bestelenmiştir.


## Diğer kaynaklar.
 -  


### Konuşmalar ve röportajlar.
  - 26 Mayıs 2008 tarihinde yaptığı konuşma
  - 11 Ağustos 2007 tarihinde yapılan röportaj
  - Al-Jazeera ile 20 Temmuz 2006 tarihinde yapılan röportaj
  - 8 Ağustos 2006 tarihinde yaptığı konuşma
  - 3 Ağustos 2006 tarihinde yaptığı konuşma
  - 31 Temmuz 2006 tarihinde yaptığı konuşma
  - 14 Temmuz 2006 tarihinde yaptığı konuşma
  - 8 Mart 2005 tarihinde yaptığı konuşma
 - Al-Jazeera ile röportajı
 - Beyrut Dosyası: Mahir Tan'ın Hasan Nasrallah ile söyleşisi (Mayıs 2003)