# Batı İran dilleri
Batı İran dilleri, Doğu İran dilleri ile birlikte Hint-Avrupa dil ailesinin İran dilleri grubunu oluşturan iki koldan biridir. Batı İran dilleri temelde Kuzeybatı İran dilleri ve Güneybatı İran dilleri olmak üzere iki kola ayrılmaktadır. Eski Farsça, Medce, Partça ve Orta Farsça gibi diller İran dillerinin batı grubunda yer almış belgelenmiş en eski dilleridir. Farsça, Kürtçe, Beluçça, Lurca, Zazaca, Talışça, Tatça, Simnanca, Sengserce, Gilekçe gibi diller bu grupta yer almaktadır.


## Diller.
Geleneksel Kuzeybatı şubesi, genetik bir gruptan ziyade Güneybatı olmayan diller için bir şemsiye terimdir. Batı İran dilleri aşağıdaki gibi listelenebilir:


### Eski İran dilleri.
  - Güneybatı: Eski Farsça † 
  - Kuzeybatı: Med dili †


### Orta İran dilleri.
  - Güneybatı: Orta Farsça †
  - Kuzeybatı: Partça † Eski Azerice †


### Kuzeybatı İran Dilleri.
Azeri dilleri:
  - Zaza dilleri Kuzey Zazaca, Güney Zazaca
  - Tat dilleri: Alamutça, Merkez Tatça, Şahrudi-Güney Talışça, Hoinice, Kuzey-Merkezi Talışça, Merkezi Talışça, Kuzey Talışça, Kuzey Tatça, Herzendice, Kilitçe, Güney Tatça, Elviri-Videri, Rezecerdice, Vefsçe, Aştiyanca
  - Gorani dilleri: Goranice, Şebeki-Bacelani
Komisen dilleri:
  - Sengserce
  - Lasgerdice
  - Sorheyi-Efteri: Sorheyice,Efterice
Simnan-Biyabuneki dilleri:
  - Simnanca
  - Biyabunekçe
Hazar dilleri
  - Gileki-Rudbari: Batı Gilekçesi, Doğu Gilekçesi, Galeşçe, Rudbarca
  - Mâzenderani-Şehmirzadi: Mâzenderanca, Şehmirzadice
  - Gürganca
Beluç dilleri
  - Beluçça: Doğu Beluççası (Bugti, Kasrani, Leghari, Marri, Mazari, Upper Sindhi Balochi), Güney-Batı Beluççası (Güney Beluççası, Batı Beluççası)
  - Koroşça
Merkezi İran-Kirman dilleri
  - Kavirce
  - Merkezi İran/Kirmani: Yahudi İran dilleri (Khunsari, Mahallati, Vanişani, Judeo-Golpaygani, Gezce, Sedehi, Ardestani, Nohuji, Sajzi, Jarkuya'i, Rudashti, Kafrudi, Kafruni, Judeo-Esfahani, Arani, Bidgoli, Delijani, Nashalji, Abuzaydabadi, Kohrudi, Badrudi, Kamu'i, Jovşakani, Meyma'i, Abyana'i, Soi, Badi, Natanzi, Kaşa'i, Tari, Tarki, Judeo-Kaşani, Zerdüşt Dari, Nayini, Zefra'i, Varzeney, Tudeşki, Keyjani, Abçuya'iGazic, Judeo-Hamadani-Borujerdi, Kashanic, Hansarca, Yazdi-Kermani-Nayini)
  - Sivendice
Lek-Kürt dilleri
  - Lekçe
  - Kürt dilleri: Kurmanci, Soranice, Kelhurice


### Güneybatı İran Dilleri.
Başkart dilleri: Kuzey Başkartça (Garmsiri, North Bashkardi) Güney Başkartça (Garahven, Gwafr, Parmont, Pirou, Shahbavek)
Fars lehçeleri: Ardakani, Buringuni, Kuhmareyce, Judeo-Shirazi, Kalati, Kondazi, Masarmi, Papuni, Somghuni, Xullari
Fars-Kafkas Tat dilleri:
  - Farsça: Batı (İran) Farsçası (Esfahani, Kermani, Khorasani, Birjandi, Damghani, Ferdosi, Gonabadi, Kashmari, Mashhadi, Neyshaburi Qayini, Quchani, Sabzevari, Shahrudi, Taybadi, Torbate, Haydariei, Torbate Jami, Sistani, Araki (Iran), Gorgani, Karbalai Kermanshahi, Ketabi (resmi), Mahalati Malayeri, Perso-Tabaric, Qazvini, Qomi, Savei, Tehrani, Bandari, Bushehri, Fars, Khuzestani), Doğu Farsçası (Darice, Tacikçe)
  - Kafkas Farsçası: Tatça, Cuhuri (Yahudi Tatçası),
Kumzarca
Açom dilleri: Bastak, Bixa, Evaz, Gerash, Lari, Xonj
Luri-Dezfuli dilleri:
  - Lur dilleri: Bahtiyari-Güney Luri (Bahtiyarca, Güney Lurca), Kuzey Lurca (Andimeshki, Bala-Gariva'i, Burucerdice, Cagani, Khorramabadi, Mahali, Nahavandi)
  - Dezfuli-Shushtari dilleri: Dezfuli, Shushtari
Halaç dilinin İrani olduğu iddia edilmiştir, ancak Halaçlar bir Türk dili konuşur.
Orta İran'ın lehçeleri genetik gruplama yerine coğrafidir. Daha çok Merkezi ve İsfahan illerinde konuşulur. Genç nesiller Farsça konuşmayı bu dillere kıyasla tercih etmektedir.


### Kitap kaynakları.
  - "Compendium Linguarum Iranicarum", ed. Rüdiger Schmitt. Wiesbaden: L. Reichert Verlag, 1989  s.   99.