BILGEM-AI/BILGE-Wiki-Tr-Plus huggingface dataset:
# Gorbeus
Gorbeus (), diğer adlarıyla Gorbius, Gorbeious, Corbeus veya Korbeous (Κορβεοῦς), antik Galatya'da, bir Kelt boyu Tektosaglar'a ait bir şehirdir.
Strabon ve Batlamyus tarafından anılan Gorbeus, MÖ 2. yüzyıl civarında önemli bir Galat kalesiydi. Gorbeus, Saocondarius'un oğlu Castor'un ("Castor Saocondarius" veya "Kastor Tarkondarius") ikametgahıydı. Saocondarius, Galat kralı Deiotarus’un kızıyla evlenir; ancak MÖ 45'te Deiotarus, damadını ve öz kızını öldürür, kaleyi yerle bir edip, Gorbeus’un büyük kısmını harap eder.
Bu olay, Strabon'un ""Coğrafya"" adlı eserinde:"...Gorbeus, Kral Kastor Tarkondarius'un eski ikametgahıydı. Deiotarus, burada hem prensi, damadı olan bu kişiyi hem de kendi kızı olan eşini katlettikten sonra, sadece kaleyi yıkmakla kalmamış, aynı zamanda neredeyse tamamen harap edip yok etmiştir."şeklinde belirtilir.
Antonine Itinerary ve "Tabula Peutingeriana"'da Corbeus adı geçmektedir, ancak ikincisindeki bilgi oldukça anlaşılmazdır. Antonine Itinerary'de Corbeus, Ancyra ile Rosologiacum adlı bir yer arasında konumlandırılmıştır; Ancyra'ya 20 Roma Mili (MP), Rosologiacum'a ise 12 Roma Mili uzaklıktadır.
Yerleşim yeri günümüzde, Ankara ilinin Gölbaşı ilçesine bağlı Oğulbey yakınlarında, Beynam köyü istikametinde bulunmaktadır.


## Kaynakça ve notlar.
 }}>
Bu madde şu anda kamu malı olan Yunan ve Roma Coğrafya Sözlüğü'nden metin içermektedir‎.
# Ryan Koolwijk
 Orta saha
 | title = Başarıları
 | madalyalar = 
 #YÖNLENDİRME 
Ryan Koolwijk (d. 8 Ağustos 1985), Surinamlı eski profesyonel futbolcudur. Orta saha mevkiinde görev almaktadır. Surinam ve ADO Den Haag U-19 takımlarının yardımcı antrenörüdür.
# Nigel Hasselbaink
 Forvet
 | title = Başarıları
 | madalyalar = 
 #YÖNLENDİRME 
Nigel Hasselbaink (d. 21 Kasım 1990), Surinamlı profesyonel futbolcudur. Forvet mevkiinde görev almaktadır. Tweede Divisie ekiplerinden Amsterdamsche FC'de forma giymektedir.


## Başarıları.
 - St Johnstone
  - Scottish Cup: 2013–14
# Emst
Emst, Hollanda'nın Gelderland ilinde bulunan Epe belediyesine bağlı bir köydür. 2021 yılı itibarıyla nüfusu 3.225’tir.


## Tarihçe.
Emst’in tarihi, bölgedeki tarım ve orman faaliyetlerine dayanır. Köy, Veluwe bölgesinde, ormanlık ve doğal alanların çevrelediği bir yerleşimdir. İlk yazılı kayıtları Orta Çağ’a kadar uzanır ve yerleşim ağırlıklı olarak kırsal karakterini günümüze kadar korumuştur.


## Coğrafya.
Köy, Veluwe bölgesinde, zengin doğal alanlarla çevrilidir. Batısında ormanlık alanlar, doğusunda ise tarım arazileri yer alır. Emst, deniz seviyesinden yaklaşık 12 metre yüksektedir.


## Ulaşım.
Emst, bölgesel yollarla Epe ve çevre köylere bağlıdır. Toplu taşıma hizmetleri sınırlıdır ancak çevredeki şehir ve kasabalara otobüs bağlantısı bulunmaktadır. En yakın büyük kara yolu A50 otoyoludur.


## Gezilecek yerler.
  - Emst Ormanları: Doğa yürüyüşü ve bisiklet turları için uygun alanlar.
  - Emst Kilisesi: Köyün merkezinde yer alan küçük ama tarihi kilise.
  - Veluwe Doğa Parkı: Bölge doğasıyla bütünleşmiş geniş yürüyüş rotaları içerir.
# Aydınlanma dönemi entelektüelleri listesi
 - YÖNLENDİRME 
Aydınlanma Çağı, 17. yüzyılın sonlarından 19. yüzyılın başlarına kadar Avrupa'da gerçekleşen entelektüel ve felsefi bir harekettir. Rasyonalizm ve emprizm yoluyla elde edilen bilgiye değer veren Aydınlanma, doğal hukuk, özgürlük ve ilerleme, hoşgörü ve kardeşlik, anayasal hükümet ve resmi olarak din ile devlet işlerinin ayrılması gibi bir dizi sosyal fikir ve politik ideallerle ilgilenmiştir.
Soyadlarına göre alfabetik olarak sıralanmış bu entelektüeller listesi, büyük ölçüde Batı Avrupa ve Britanya Kuzey Amerikası'ndan şahsiyetleri içermektedir. Bu entelektüellerin büyük çoğunluğu erkektir, ancak katkı sağlayan kadın filozofların ortaya çıkmış olması da dikkate değerdir.
# Taxi to the Dark Side
Taxi to the Dark Side, yönetmenliği ve senaristliği Alex Gibney tarafından gerçekleştirilen, 2007 çıkışlı Amerikan yapımı belgesel film. Film, 80. Akademi Ödülleri'nde En İyi Belgesel Film ödülünü kazandı.
# Aristoteles üzerine Orta Çağ Latin yorumcuları listesi
Bu madde, Geç Antik Çağ'dan Avrupa Orta Çağ'ının son yıllarına kadar Aristoteles'in eserleri üzerine Latince yazan yorumcuların bir listesidir. İsimler Latince biçimleriyle verilmiştir.
"Kaynak:" Charles H. Lohr, "Commentateurs d'Aristote au Moyen-Âge Latin" (1988) adlı eserden alınmıştır.
 - Aegidius Romanus
 - Albertus Magnus
 - Albertus de Saxonia
 - Andreas de Biliis: "Metaphysics" ve "On the Heavens" 4. kitap üzerine yorumlar.
 - Bartholomaeus de Brugis
 - Blasius Pelacanus de Parma
 - Boethius
 - Boethius de Dacia
 - Bonaventura
 - Caietanus de Thienis
 - Christophorus Landinus
 - Franciscus de Mayronis de Digna
 - Franciscus Rubeus de Marchia
 - Georgius Trapezuntius
 - Godefridus de Fontibus
 - Gualterus de Burley
 - Guillelmus de Conchis
 - Guillelmus de Heytesbury
 - Guillelmus de Ockham
 - Guillelmus de Shirwode
 - Heimericus de Campo
 - Henricus de Gandavo
 - Henricus Heinbuche de Langenstein
 - Henricus Totting de Oyta
 - Hermannus Alemannus
 - Jacobus Capocci de Viterbio
 - Jacobus Veneticus
 - Johannes Argyropulus
 - Johannes Buridanus
 - Johannes Duns Scotus
 - Johannes de Glogovia
 - Johannes de Janduno
 - Johannes Pecham
 - Johannes Saresburiensis
 - Johannes Versoris
 - Johannes Wyclif
 - Laurentius Vallensis
 - Leonardus Bruni Aretinus
 - Marsilius de Inghen
 - Marsilius Mainardinus
 - Michael Scotus
 - Nicolaus Oresme: Livre de Politiques
 - Nicolettus Vernias Theatinus
 - Paulus Nicolettus Venetus
 - Petrus Abaelardus
 - Petrus de Abano
 - Petrus de Alliaco
 - Petrus de Alvernia
 - Petrus Hispanus
 - Petrus Martinez de Osma
 - Radulphus Reginaldi Britonis
 - Remigius de Florentia
 - Richardus de Lavenham: "Physics" ve "Ethics" üzerine yorumlar
 - Robertus Grosseteste
 - Robertus de Kilwardby
 - Rogerus Bacon
 - Sigerus de Brabantia
 - Simon de Faversham
 - Stephanus Tempier
 - Theodoricus Brito
 - Thomas de Aquino
 - Thomas Bradwardinus
 - Thomas de Erfordia
 - Thomas de Sutton
# Frances Doel
Frances Margaret Doel (15 Nisan 1942 – 26 Mayıs 2025), İngiliz yazar ve senarist. 


## Hayatı.
Doel, 15 Nisan 1942'de Oxford, İngiltere'de doğdu. Aziz Hilda Koleji ve Oxford Üniversitesi'nde eğitim gördü. 1960'ta başladığı yazarlık kariyerini 2025 yılındaki ölümüne kadar sürdürdü. Yapımcı ve yönetmen Roger Corman ile uzun dönem iş birlikleri oldu. Kariyerin büyük bölümünde "New World Prodüksiyon" firmasının senaryo departmanının başına geçerek birçok filmin senaryosunu hazırladı.
Ardından Los Angeles'a yerleşerek New World Prodüksiyon firmasını kurarak kendi yazdığı senaryoları geliştirerek aldığı projeleri koordine etti. Ayrıca 1990'lardan itibaren Orion ve Disney firmaları bünyesinde; "Terminatör", "Robocop", "The Falcon and the Snowman", "Desperately Seeking Susan", "Piranha" ve "Starship Troopers" projelerde çalıştı.
1996'da ölen oyuncu Clint Kimbrough'un eski eşi olup sonradan Harrison Reiner ile beraber olan Doel, 26 Mayıs 2025'te Los Angeles, Kaliforniya'de doğal nedenlerden 83 yaşında öldü.


## Seçme çalışmaları.
 - "Big Bad Mama" (1974)
 - "Crazy Mama" (1975) - hikâye
 - "Deathsport" (1978) - hikâye
 - "Avalanche" (1978) - hikâye
 - "Raptor" (2001)
 - "Dinocroc" (2004)
 - "Supergator" (2007)
 - "Dinoshark" (2010)
# Baakwoning
Baakwoning, Hollanda’nın Güney Hollanda eyaletinde, Westland belediyesine bağlı, 's-Gravenzande ve Naaldwijk kasabaları arasında yer alan bir köydür.


## Tarihçe.
Baakwoning'in kökeni 13. yüzyıla dayanmakta olup, bölge ilk olarak Baeck ailesine ait topraklar olarak bilinmektedir. 18. yüzyılda bölgeye inşa edilen yazlık konak ve bahçıvan evi, köyün tarihsel yapısını oluşturmaktadır. Zaman içinde tarımsal işlevi değişerek daha çok bahçeciliğe yönelik faaliyetlere dönüşmüştür.


## Coğrafya.
Köy, Naaldwijk'in doğusunda, Baakwoning Caddesi boyunca uzanmaktadır. Bölge, çevresindeki sera tarımı ile bilinen tipik bir tarım bölgesidir ve yaklaşık 0,2 km²'lik küçük bir alana sahiptir.


## Kültürel miras.
Baakwoning, tarihi yazlık konak ve bahçıvan evi gibi yapılarla kültürel mirasını korumaktadır. Bu yapılar bölgenin 18. yüzyıl tarımsal geçmişinin önemli simgelerindendir.


## Günümüz.
Günümüzde Baakwoning sakin bir yerleşim alanı olarak varlığını sürdürmekte olup, çevresindeki tarımsal faaliyetlerle iç içe bir yaşam sunmaktadır.
# Baanhoek
Baanhoek, Hollanda'nın Güney Hollanda eyaletinde, Sliedrecht belediyesine bağlı bir köydür. Baanhoek-Oost ve Baanhoek-West olmak üzere iki ana kısımdan oluşur.


## Tarihçe.
Baanhoek, 19. yüzyılda tarıma dayalı bir yerleşim olarak gelişmeye başlamıştır. 20. yüzyıl ortalarından itibaren konut ve altyapı projeleriyle büyümüştür.


## Coğrafya.
Baanhoek, Sliedrecht'in batısında ve Merwede Nehri'nin yakınında konumlanmıştır. A15 otoyolu ve Papendrecht ilçesi ile sınır komşusudur.


## Nüfus.
2023 yılı itibarıyla Baanhoek'in toplam nüfusu yaklaşık 2.085 kişidir.


## Gezilecek yerler.
Baanhoek, Merwede Nehri yakınındaki doğal alanları ve yürüyüş ile bisiklet yollarıyla doğa aktiviteleri için uygun bir bölgedir. Bölgedeki parklar ve yeşil alanlar, sakin ve doğayla iç içe bir yaşam sunar.
# Barendrechtse Veer
Barendrechtse Veer, Hollanda’nın Zuid-Holland eyaletinde, Barendrecht belediyesine bağlı bir mahalledir.


## Tarihçe.
Barendrechtse Veer, bölgedeki feribot geçiş noktası olarak tarihsel öneme sahiptir. Uzun yıllar boyunca yerel ulaşımda önemli bir rol oynamış ve zamanla çevresinde küçük bir yerleşim gelişmiştir.


## Coğrafya.
Yerleşim, Oude Maas Nehri kıyısında konumlanmış olup, barajlar ve kanallarla çevrilidir. Bölge, su yolları ve nehir manzaraları ile karakterizedir.


## Nüfus.
2023 yılı verilerine göre Barendrechtse Veer'in nüfusu yaklaşık 120 kişidir. Yerleşim, düşük yoğunluklu ve sakin bir yapıya sahiptir.


## Gezilecek yerler.
Barendrechtse Veer, tarihi feribot iskelesi ve nehir kıyısı yürüyüş yolları ile dikkat çeker. Doğa severler için huzurlu bir ortam sunar ve bölgedeki su yolları manzaraları ile bilinir.
# Battenoord
Battenoord, Hollanda'nın Güney Hollanda ilinde, Goeree-Overflakkee belediyesi sınırlarında yer alan küçük ve kıyı şeridinde bulunan bir yerleşim birimidir. Grevelingenmeer gölü kıyısında yer alır.


## Tarihçe.
Battenoord, 1953 yılında meydana gelen Kuzey Denizi Taşkını (Watersnoodramp) sırasında büyük zarar görmüş ve tarihine bu felaket damgasını vurmuştur. Felaket sırasında birçok ev yıkılmış ve can kayıpları yaşanmıştır. O günden sonra bölge, kıyı koruma yapılarıyla güçlendirilmiş ve sakin bir yaşam alanı olarak yeniden yapılandırılmıştır.


## Coğrafya.
Battenoord, Grevelingenmeer kıyısında, Nieuwe-Tonge’nin güneybatısında yer alır. Düşük rakımlı ve düz arazi yapısına sahiptir. Bataklıklar, tuzlu suya yakın lagünler ve sulak alanlarla çevrili olması nedeniyle zengin bir kuş yaşamına sahiptir.


## Nüfus.
2023 yılı itibarıyla Battenoord’un nüfusu yaklaşık 60 kişidir. Nüfusun çoğunluğu bölgeye dağılmış kırsal yerleşimlerde yaşamakta ve doğal çevreyle iç içe bir hayat sürmektedir.


## Gezilecek yerler.
Battenoord, özellikle doğa meraklıları için ilgi çekici bir yerdir. Kış aylarında Grevelingenmeer kıyısında flamingoların görülmesiyle tanınır. Ayrıca bisiklet yolları ve doğa yürüyüş parkurları da ziyaretçiler için tercih edilen aktiviteler arasındadır. Sessizliği ve doğal yapısı, Battenoord’u sakinlik arayanlar için cazip kılar.
# Beerenplaat
Beerenplaat, Hollanda'nın Güney Hollanda ilinde, Nissewaard belediyesi sınırları içinde yer alan küçük bir Köydür. Spijkenisse'nin batısında, Brielse Meer gölü kıyısında yer alır.


## Tarihçe.
Beerenplaat, ağırlıklı olarak 20. yüzyılın ortalarında bölgesel su arıtma ve altyapı projeleriyle birlikte önem kazanmıştır. Bölgedeki içme suyu arıtma tesisi uzun yıllar boyunca Rotterdam bölgesine hizmet vermiştir. Bu özelliğiyle Beerenplaat, daha çok endüstriyel ve teknik bir yerleşim olarak gelişmiştir.


## Coğrafya.
Yerleşim, Brielse Meer kıyısında, Spijkenisse'nin batısında ve Maas nehrine oldukça yakın bir konumdadır. Göl kenarındaki konumu nedeniyle su sporları ve doğa aktiviteleri için çevresi zaman zaman değerlendirilmektedir. Bölge, alçak rakımlı ve düz bir topografyaya sahiptir.


## Nüfus.
Beerenplaat, küçük çaplı bir yerleşim olup nüfusu yaklaşık 100 kişi civarındadır. Bölgede sürekli ikamet edenlerin sayısı az olmakla birlikte, bazı yapılar geçici konaklama ve bakım hizmetlerine ayrılmıştır.


## Gezilecek yerler.
Beerenplaat’ın kendisi çok küçük olsa da yakın çevresi, özellikle Brielse Meer çevresindeki bisiklet ve yürüyüş yollarıyla ilgi çekmektedir. Ayrıca göl, kano, yelken ve balıkçılık gibi etkinliklere olanak tanımaktadır. Spijkenisse ve Brielle gibi daha büyük yerleşimler kültürel ve tarihî ziyaret olanakları sunar.
# Benedenberg
Benedenberg, Hollanda'nın Güney Hollanda iline bağlı Krimpenerwaard belediyesi sınırlarında yer alan küçük ve kırsal bir yerleşim birimidir.


## Tarihçe.
Benedenberg, tarih boyunca tarım ve hayvancılıkla uğraşan küçük topluluklara ev sahipliği yapmıştır. Bölge, Krimpenerwaard’ın eski köylerinden biri olarak, karakteristik kırsal mimarisi ve su yönetim sistemleriyle dikkat çeker.


## Coğrafya.
Benedenberg, Krimpenerwaard bölgesinin batı kısmında yer alır. Alçak rakımlı, polders adı verilen kurutulmuş sulak alanlarla çevrili bir yerleşimdir. Çevresindeki kanallar, meralar ve açık tarlalar, bölgeye özgü doğal manzarayı oluşturur.


## Nüfus.
2023 yılı itibarıyla Benedenberg’in nüfusu yaklaşık 160 kişidir. Nüfusun büyük bölümü yerel tarım faaliyetlerine dayalı yaşam sürdürmektedir. Köy, düşük yoğunluklu ve dağınık yerleşim yapısıyla dikkat çeker.


## Gezilecek yerler.
Köy ve çevresi, doğa yürüyüşleri, bisiklet turları ve kırsal manzara deneyimleri için uygundur. Geleneksel çiftlik evleri ve sulama kanalları, bölgenin tarihî ve coğrafi özelliklerini yansıtır. Yakındaki Stolwijk ve Bergambacht yerleşimleri kültürel ve alışveriş olanakları sunar.
# Beneden-Haastrecht
Beneden-Haastrecht, Hollanda'nın Güney Hollanda ilinde, Krimpenerwaard belediyesi sınırları içinde yer alan küçük bir köydür. Yerleşim, Haastrecht’in güneyinde konumlanmıştır ve yerel ölçekte kırsal özellikler taşır.


## Tarihçe.
Beneden-Haastrecht, tarih boyunca tarımsal üretime dayalı bir yaşam biçimine sahip olmuştur. Bölgedeki su kontrol sistemleri ve tarım alanları, köyün gelişimini şekillendirmiştir. Küçük bir yerleşim yeri olarak günümüzde de geleneksel dokusunu büyük ölçüde korumaktadır.


## Coğrafya.
Köy, Hollanda'nın alçak bölgelerinden birinde yer almakta olup, kanallarla çevrili tipik bir polders alanıdır. Çevresi büyük ölçüde tarım arazileri ile kaplıdır ve yürüyüş ile bisiklet yolları bakımından zengin bir doğal çevre sunar.


## Nüfus.
2023 yılı itibarıyla köy nüfusu yaklaşık 200 kişidir. Nüfus yoğunluğu oldukça düşüktür. Konutlar genellikle tek katlı kırsal evlerden oluşur ve yerleşim, doğayla iç içe bir görünüm sergiler.


## Gezilecek yerler.
Beneden-Haastrecht, doğal yürüyüş yolları, çevredeki su yolları ve kırsal manzara ile dikkat çeker. Ayrıca yakınlardaki Haastrecht kasabası kültürel ve tarihi ziyaretler için ek olanaklar sunmaktadır.
# Benedenheul
Benedenheul, Hollanda'nın Güney Hollanda iline bağlı Krimpenerwaard belediyesi sınırlarında yer alan küçük bir köydür. 


## Tarihçe.
Benedenheul, bölgedeki tipik tarımsal geçmişe sahip yerleşimlerden biridir. Köy, sulak alanların tarıma elverişli hale getirilmesiyle oluşmuş ve yüzyıllar boyunca çiftçilik faaliyetleriyle varlığını sürdürmüştür. Modern ulaşım ve yapılaşmadan büyük ölçüde etkilenmemiştir.


## Coğrafya.
Benedenheul, geniş çayırlar, kanallar ve su yollarıyla çevrili alçak rakımlı bir arazide yer alır. Köy, Krimpenerwaard’ın karakteristik doğal dokusunu yansıtan bir çevreye sahiptir. Bölge, özellikle bisiklet ve doğa yürüyüşü için uygundur.


## Nüfus.
2023 yılı itibarıyla nüfus yaklaşık 190 kişidir. Nüfus yoğunluğu düşüktür ve yapılaşma genellikle tarım arazileri ile iç içedir. Köydeki yaşam, kırsal ve sakin bir yaşam tarzını yansıtır.


## Gezilecek yerler.
Köyde geleneksel çiftlik evleri, kanal kenarı yürüyüş yolları ve doğal manzara öne çıkan unsurlardır. Ayrıca yakın çevrede Krimpenerwaard bölgesinin doğal park alanları yer alır.
# Benedenkerk
Benedenkerk, Hollanda'nın Güney Hollanda eyaletinde bulunan ve Krimpenerwaard belediyesine bağlı küçük bir köydür.


## Tarihçe.
Benedenkerk, tarihsel olarak tarım ve sulama sistemleri etrafında şekillenmiş bir kırsal yerleşimdir. Bölge, yüzyıllar boyunca küçük çiftliklerin ve yerel toplulukların yaşadığı bir alan olarak kalmıştır. Modernleşme süreci sınırlı düzeyde gerçekleşmiş, köy geleneksel yapısını büyük ölçüde korumuştur.


## Coğrafya.
Köy, Krimpenerwaard bölgesinin batısında, alçak rakımlı sulak alanlar arasında yer alır. Toprak yapısı tarıma elverişli olup, drenaj sistemleriyle desteklenmektedir. Nehir ve kanal sistemleri köy çevresinde önemli yer tutar.


## Nüfus.
2023 yılı itibarıyla köy nüfusu yaklaşık 250 kişidir. Yerleşim, düşük yoğunluklu konut yapısına ve geniş tarım arazilerine sahiptir. Yerel topluluk küçük, ancak sosyal olarak aktiftir.


## Gezilecek yerler.
Benedenkerk’in çevresinde doğal yürüyüş parkurları, kanallar boyunca bisiklet yolları ve geleneksel çiftlik evleri yer alır. Krimpenerwaard bölgesinin kırsal manzarası ve sessiz ortamı, doğa severler için cazip hale gelmektedir.
# Benthuizen
Benthuizen, Hollanda'nın Güney Hollanda eyaletinde yer alan ve Alphen aan den Rijn belediyesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Benthuizen’in tarihi Orta Çağ’a kadar uzanır. Köy, ilk olarak tarım ve turbalık faaliyetleriyle öne çıkmıştır. 19. yüzyılın sonlarına doğru bölgedeki altyapı gelişimiyle daha düzenli bir yerleşime dönüşmüştür. 1991 yılına kadar bağımsız bir belediye iken, bu tarihten sonra Rijnwoude’ya, ardından da Alphen aan den Rijn’e bağlanmıştır.


## Coğrafya.
Benthuizen, Güney Hollanda’nın kuzeyinde, Zoetermeer’in doğusunda yer almaktadır. Alçak rakımlı ve tarımsal kullanıma uygun düzlüklerle çevrilidir. Bölge aynı zamanda doğal sulak alanlara ve yürüyüş parkurlarına yakındır.


## Nüfus.
2023 yılı itibarıyla köy nüfusu yaklaşık 1.850 kişidir. Yerleşim yapısı büyük oranda konut odaklıdır; küçük işletmeler ve yerel hizmetler sınırlı sayıdadır.


## Gezilecek yerler.
Köyde tarihi kiliseler, doğal yürüyüş yolları ve kırsal manzaralar öne çıkar. Bentwoud Doğa Parkı, çevre sakinleri ve ziyaretçiler için popüler bir açık hava alanıdır. Ayrıca, köyde geleneksel tarım mimarisini yansıtan bazı çiftlik yapıları korunmuştur.
# Alvaro Verwey
 Forvet
 | title = Başarıları
 | madalyalar = 
 #YÖNLENDİRME 
Alvaro Verwey (d. 12 Ocak 1999), Surinamlı profesyonel futbolcu. Forvet mevkiinde görev almaktadır. Kalamazoo FC'de forma giymektedir.
# Albert Nibte
 Defans
 | title = Başarıları
 | madalyalar = 
 #YÖNLENDİRME 
Albert Nibte (d. 20 Mayıs 1993), Surinamlı profesyonel futbolcu. Defans mevkiinde görev almaktadır. SV Voorwaarts'de forma giymektedir.


## Başarıları.
 - Leo Victor
  - SVB Cup: 2013–14
 - Inter Moengotapoe
  - SVB Eerste Divisie: 2014–15, 2015–16
# Claidel Kohinor
 Kaleci
 | title = Başarıları
 | madalyalar = 
 #YÖNLENDİRME 
Claidel Kohinor (d. 7 Şubat 1992), Surinamlı profesyonel futbolcu. Kaleci mevkiinde görev almaktadır. SV Robinhood'de forma giymektedir.
# Sergino Eduard
 Orta Saha
 | title = Başarıları
 | madalyalar = 
 #YÖNLENDİRME 
Sergino Eduard (d. 4 Eylül 1994), Surinamlı profesyonel futbolcu. Orta Saha mevkiinde görev almaktadır. Inter Moengotapoe'de forma giymektedir.


## Başarıları.
 - Inter Moengotapoe
  - SVB Topklasse: 2015–16, 2018–19
  - SVB Cup: 2018–19
  - Surinam President's Cup: 2017, 2019
# Dimitrie Apai
 Forvet
 | title = Başarıları
 | madalyalar = 
 #YÖNLENDİRME 
Dimitrie Apai (d. 19 Temmuz 1994), Surinamlı profesyonel futbolcu. Forvet mevkiinde görev almaktadır. SV Transvaal'de forma giymektedir.


## Başarıları.
 - W Connection
  - TT Pro League: 2018
  - FA Trophy: 2017
  - First Citizens Cup 2015, 2017
  - Charity Shield: 2018
 - Bireysel
  - Surinam'daki Yılın Futbolcusu (2): 2017, 2018
# Kelvin Leerdam
 Defans
 | title = Başarıları
 | madalyalar = 
 #YÖNLENDİRME 
Kelvin Leerdam (d. 24 Haziran 1990), Surinamlı profesyonel futbolcudur. Defans mevkiinde görev almaktadır. Eredivisie ekiplerinden Heracles Almelo'da forma giymektedir.


## Başarıları.
 - Vitesse
  - KNVB Beker: 2016–17
 - Seattle Sounders FC
  - MLS Cup: 2019
# Anduelo Amoeferie
 Defans
 | title = Başarıları
 | madalyalar = 
 #YÖNLENDİRME 
Anduelo Amoeferie (d. 24 Eylül 1991), Surinamlı profesyonel futbolcu. Defans mevkiinde görev almaktadır. Inter Moengotapoe'de forma giymektedir.


## Başarıları.
 - Inter Moengotapoe
  - SVB Eerste Divisie: 2012–13, 2013–14, 2014–15, 2015–16, 2016–17, 2018–19
  - SVB Cup: 2011–12, 2016–17, 2018–19, 2023
  - Surinam President's Cup: 2012, 2013, 2017, 2019
  - Caribbean Club Shield "finalist": 2018
# Gleofilo Vlijter
 Forvet
 | title = Başarıları
 | madalyalar = 
 #YÖNLENDİRME 
Gleofilo Vlijter (d. 17 Eylül 1999), Surinamlı profesyonel futbolcudur. Forvet mevkiinde görev almaktadır. Superliga ekiplerinden Beograd'de forma giymektedir.


## Millî takım golleri.
 - YÖNLENDİRME 
 - YÖNLENDİRME
# Aristoteles üzerine Rönesans yorumcuları listesi
Bu bir Aristoteles'in eserleri üzerine Rönesans yorumcular listesidir, özellikle doğa felsefesi ve etik üzerine olanları içermektedir.


## Liste.
 - Donato Acciaiuoli
 - Alessandro Achillini
 - Blasius of Parma
 - Lodovico Boccadifero
 - Simon Brossier
 - Antonio Brucioli
 - António de Gouveia
 - Francesco Buonamici
 - Joachim Camerarius
 - John Case
 - Giulio Castellani
 - Juan de Celaya
 - Josse Clichtove
 - Gasparo Contarini
 - Luis Coronel
 - Sebastian Couto
 - Gilbert Crab
 - Cesare Cremonini
 - Petrus Crockaert
 - Petrus Ramus
 - Johannes Dullaert
 - Nicolas Dupuy
 - Johannes Eck
 - Felice Figliucci
  - YÖNLENDİRME 
 - Pedro da Fonseca
 - George of Brussels
 - Hubert van Giffen
 - Emmanuel de Goes
 - Johannes Herbetius
 - Crisostomo Javelli
 - Denys Lambin
 - Giulio Landi
 - Gaspar Lax
 - Jacques Lefèvre d'Étaples
 - Raffaele Maffei
 - Johannes Magirus
 - John Mair
 - John of St Thomas
  - YÖNLENDİRME 
 - Antonius a Matre Dei
 - Marc-Antoine Muret
 - Giulio Pace
 - Paul of Venice
 - Philipp Melanchthon
 - Antonio Montecatini
 - Agostino Nifo
 - Benito Pereira
 - Giovanni Pico
 - Francesco Piccolomini
 - Pietro Pomponazzi
 - Giovanni Pontano
 - Francis Robortello
 - Antonio Rubio de Rueda
 - Jakob Schegk
 - Domingo de Soto
 - Ciriaco Strozzi
 - Francisco Suarez
 - Antonius Sylvester
 - Audomarus Talaeus (Omer Talon)
 - Petrus Tartaretus
 - Nicolaus Taurellus
 - Gaetano da Thiene
 - Alvarus Thomaz
 - Frans Titelmans
 - Franciscus Toletus
 - Francisco Vallés
 - Paulus Vallius (Paolo Valla)
 - Pietro Martire Vermigli
 - Nicoletto Vernia
 - Johannes Versor
 - Jacopo Zabarella
 - Marcantonio Zimara
 - Diego de Zúñiga
 - Theodor Zwinger
# Ivenzo Comvalius
 Forvet
 | title = Başarıları
 | madalyalar = 
 #YÖNLENDİRME 
Ivenzo Comvalius (d. 24 Haziran 1997), Surinamlı profesyonel futbolcu. Forvet mevkiinde görev almaktadır. Sparta Nijkerk'de forma giymektedir.
# Dean Gorré
 Orta saha
 | title = Başarıları
 | madalyalar = 
Dean Gorré (d. 10 Eylül 1970), Surinamlı eski profesyonel futbolcu ve Teknik Direktör'dür.
# Örtülü, Şenkaya
Örtülü, Tao bölgesindeki köylerden biriydi. Şenkaya ilçesinin kurulmasıyla aynı adlı kasabaya dönüşmüştür. Günümüzde Şenkaya kasabasının Aşağı ve Yukarı mahalleleri de bu köye dayanmaktadır.


## Tarihçe.
Şenkaya kasabasının merkezinde bulunan kilise Türkçe bir kaynakta Ortauli olarak adlandırılmıştır. Örtülü adı da Gürcüce Ortauli'den (ორთაული) değişime uğramış olabilir. Ayrıca 1902 tarihli Kars haritasında bu yerleşimin adı, Ortauli'ye yakın bir yazılışla "Ortali" olarak geçer.
Bugünkü Şenkaya kasabasının çekirdeğini oluşturan Ortuli veya Ortauli köyünün bulunduğu Tao bölgesi, Orta Çağ'da Gürcistan'ın bir parçasıydı. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi, 1549 tarihli Gürcistan seferini takiben 16. yüzyılda ele geçirmiştir. Ortadan kalkmış olan Ortauli Kilisesi ile diğer kilise ve megalit yapılar bu dönemden kalmış olmalıdır.
Ortuli veya Ortauli köyü, erken dönem Osmanlı kayıtlarında yer almamıştır. 1835 tarihli Osmanlı nüfus sayımında ise, Çıldır Eyaleti’nin Penek sancağına bağlı bir köy olarak geçer. Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği bu sırada köyde 132 hanede 380 Müslüman erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Ortuli köyünün Müslüman nüfusunun yaklaşık 760 kişiden oluştuğu söylenebilir. Köyde ayrıca 12 hanede 31 Katolik erkek bulunuyordu. Ortuli'deki toplam Katolik nüfusunun da yaklaşık 62 kişiden oluştuğu tahmin edilebilir.
Ortuli köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması'yla savaş tazminatının bir parçası olarak Osmanlı Devleti tarafından Çarlık Rusya'sına bırakıldı. Rus idaresinin 1886 tarihli nüfus tespitine Ortuli (Ортули) olarak kaydettiği köy, Oltu sancağının Oltu kazasına bağlı Nusungi nahiyesinin 12 köyünden biriydi. Nüfusu, 237’si erkek ve 232’si kadın olmak üzere, 88 hanede yaşayan 469 kişiden oluşuyordu. Bir hane (4 kişi) Karapapak, kalan nüfus ise Türk olarak kaydedilmiştir. 1835 tarihli nüfusla kıyaslandığında Ortuli köyünün nüfusunun yaklaşık yarı oranında azaldığı ve Katolik nüfusun kalmadığı görülmektedir. Nitekim Gürcü tarihçi ve arkeolog Ekvtime Takaişvili’nin 1907 yılında verdiği bilgiye göre, kökeni Gürcülere dayanan Kalkosi köyünün Hristiyan nüfusu, Örtülü köyünden göç etmişti.
Gürcü tarihçi ve arkeolog Ekvtime Takaişvili’nin 1907 yılında verdiği bilgiye göre, Ortuli büyük bir köydü ve nüfusu Müslümanlaşmış Meshilerden oluşuyordu. İki adet yıkık halde kilise bulunuyordu. Daha iyi durumda olan yapı, eski bir kilisenin üzerine inşa edilmişti. 8-9. yüzyılda inşa edilmiş olan Ortauli Kilisesi ile diğer küçük kilisenin kalıntıları günümüze ulaşmamıştır.
Ortuli, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Ortuli (اورتولی) olarak geçer. Bu tarihte köy Erzurum vilayetinde Oltu kazasının Kosor nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında "Örtülü" olarak kaydedilmiş olan köy, aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 1.225 kişiden oluşuyordu. 1946 yılında Şenkaya ilçesi kurulunca, Örtülü köyünün de adı değiştirildi ve köy, Şenkaya adıyla bu ilçenin idarî merkezi haline geldi. Buna bağlı olarak Şenkaya kasabasının bugünkü Aşağı ve Yukarı mahallelerinin eski adı olarak Örtülü kabul edilir.
# Luis Díaz (Kosta Rikalı futbolcu)
 Orta saha
 | title = Başarıları
 | madalyalar = 
 #YÖNLENDİRME 
Luis Díaz (d. 6 Aralık 1998), Kosta Rikalı profesyonel futbolcudur. Orta saha mevkiinde görev almaktadır. MLS ekiplerinden New England Revolution'de forma giymektedir.


## Başarıları.
 - Columbus Crew
  - MLS Cup: 2020
  - Campeones Cup: 2021
 - Saprissa
  - 2024 Clausura
# Ariel Rodríguez (1986 doğumlu futbolcu)
 | title = Başarıları
 | madalyalar = 
 #YÖNLENDİRME 
Ariel Rodríguez (d. 22 Nisan 1986), Kosta Rikalı profesyonel futbolcu. Orta Saha mevkiinde görev almaktadır. LD Alajuelense'de forma giymektedir.
# En fazla gökdelenin bulunduğu ülkelerin listesi
Gökdelen genellikle 150 metreden (492 ft) daha yüksek ve 40 kattan fazla olan herhangi bir bina olarak tanımlanır. Aşağıda en fazla gökdelene sahip ülkelerin bir listesi bulunmaktadır. Gözlem kuleleri veya kafes kuleler gibi diğer yapılar bu listeye dahil değildir. Bir ülkenin en yüksek şehri, bu tür binaların en büyük kümülatif yüksekliğine sahip olan şehirdir.


## Tamamlanan gökdelen sayısına göre ülkelerin listesi.
Aşağıdadaki listede 150 metreden (492 ft) daha yüksek en çok tamamlanmış binaya sahip ülkeler yer almaktadır. (Haziran 2025)
# Jimmy Marín
 Orta saha
 | title = Başarıları
 | madalyalar = 
 #YÖNLENDİRME 
Jimmy Marín (d. 8 Ekim 1997), Kosta Rikalı profesyonel futbolcudur. Orta saha mevkiinde görev almaktadır. Rossiyskaya Premyer-Liga ekiplerinden PFK Krılya Sovetov'da forma giymektedir.


## Başarıları.
 - Saprissa
  - Liga FPD: Apertura 2015, Clausura 2021
 - Herediano
  - Liga FPD: Clausura 2017, Apertura 2018
  - CONCACAF League: 2018
# Alonso Martínez
 Orta saha
 | title = Başarıları
 | madalyalar = 
 #YÖNLENDİRME 
Alonso Martínez (d. 15 Ekim 1998), Kosta Rikalı profesyonel futbolcudur. Orta saha mevkiinde görev almaktadır. MLS ekiplerinden New York City'de forma giymektedir.


## Başarıları.
 - Alajuelense
Liga FPD: Apertura 2020
CONCACAF League: 2020
# José Guillermo Ortiz
 Forvet
 | title = Başarıları
 | madalyalar = 
 #YÖNLENDİRME 
José Guillermo Ortiz (d. 20 Haziran 1992), Kosta Rikalı profesyonel futbolcu. Forvet mevkiinde görev almaktadır. CS Herediano'da forma giymektedir.
# 33 FC
Budai 33” Football Clubja Budapeşte'nin Óbuda kasabasında bulunan bir Macar futbol kulübüydü. Macaristan Ligi'nin 1902 sezonunda ilk kez sahneye çıktı ve üçüncü oldu. 
1926'dan 1929'a kadar, Budai 33 olarak adlandırıldıkları dönemde, Macar futbolcu Pál Titkos kulüpte oynadı. Bu onun ilk A takımıydı.
Kulüp 1958 yılında feshedildi. 2011 yılında aynı adı taşıyan yeni bir kulüp kuruldu ve bu kulüp şimdiye kadar alt amatör liglerde mücadele etti.
 - YÖNLENDİRME
# Kevin Briceño
 Kaleci
 | title = Başarıları
 | madalyalar = 
 #YÖNLENDİRME 
Kevin Briceño (d. 21 Ekim 1991), Kosta Rikalı profesyonel futbolcudur. Kaleci mevkiinde görev almaktadır. CS Cartaginés'de forma giymektedir.
# Jason Belfon
 Kaleci
 | title = Başarıları
 | madalyalar = 
  Grenada U-17
Jason Belfon (d. 3 Temmuz 1990), Grenadalı profesyonel futbolcu. Kaleci mevkiinde görev almaktadır. Paradise'de forma giymektedir.
# Enspijk
Enspijk, Hollanda'nın Gelderland ilinde yer alan West Betuwe belediyesine bağlı bir köydür. 2021 yılı itibarıyla yaklaşık 600 kişilik nüfusa sahiptir.


## Tarihçe.
Enspijk ismi, muhtemelen “çayır ya da nehir kenarında yer alan yerleşim” anlamına gelen eski bir Germen kelimesinden türemiştir. Köyün tarihi 13. yüzyıla kadar uzanır. Bölgede halen ayakta kalan tarihi bir kilise bulunmaktadır; bu yapı 15. yüzyılda inşa edilmiştir ve köyün en önemli mimari varlıklarından biridir.


## Coğrafya.
Enspijk, Linge Nehri’nin kıyısında yer alır. Arazisi oldukça düzdür ve tarım için elverişlidir. Bölge ağırlıklı olarak meyve bahçeleriyle çevrilidir. Rakımı yaklaşık 3 metredir.


## Ulaşım.
Köy, A2 otoyoluna oldukça yakındır ve bu sayede Utrecht ve Den Bosch gibi büyük şehirlere karayolu ile kolay ulaşım sağlanmaktadır. En yakın tren istasyonu Geldermalsen’dedir.


## Gezilecek yerler.
  - Hervormde Kerk: Gotik tarzda inşa edilmiş ve hala aktif kullanılan tarihi kilise.
  - Linge Nehri kıyısı: Yürüyüş ve doğa gözlemi için uygun alanlar.
  - Meyve bahçeleri: Özellikle bahar aylarında ziyaretçilerin ilgisini çeken doğal alanlar.
# Aaron Pierre
 Defans
 | title = Başarıları
 | madalyalar = 
  Grenada
Aaron Pierre (d. 17 Şubat 1993), Grenadalı profesyonel futbolcu. Defans mevkiinde görev almaktadır. EFL League Two ekiplerinden Shrewsbury Town FC'de forma giymektedir.
# Hermenegildo Galeana, Chihuahua
Hermenegildo Galeana, Meksika'nın Chihuahua eyaletinde bulunan Galeana Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir.
# Valentín Gómez Farías, Chihuahua
Valentín Gómez Farías, Meksika'nın Chihuahua eyaletinde bulunan Gómez Farías Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir.
# San Nicolás de Carretas
San Nicolás de Carretas, Meksika'nın Chihuahua eyaletinde bulunan Gran Morelos Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir.
# Guadalupe, Chihuahua
Guadalupe, Meksika'nın Chihuahua eyaletinde bulunan Guadalupe Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir.
# Baltalı Hano
Baltalı Hano veya gerçek adıyla Hanzade, Osmanlı İmparatorluğu döneminde yaşamış seri katil, kabadayı ve mafyadır. Türkiye'nin ilk kadın mafyalarından olduğu düşünülmektedir.
Hano'nun oğlunun hamamda "hîz oğlanı" olarak kullanıldığına tanık olduğu ve bu esnada oradakı 21 kişiyi baltayla öldürdüğü düşünülüyor. Bu olaydan sonra kendisine "Baltalı Hano" lakabı takıldı. Daha sonra mafyalık yapmaya başladı, erkek mafyaları kaçırıp kafalarını keserek servetini arttırdı. 17 ay süren bu faaliyetlerin ardından yakalandı, gasp ve cinayetten suçlu bulundu ve kurşuna dizilerek idam edildi.


## Yaşamı.
Doğum yeri ve tarihi kesin olarak bilinmemektedir. 1800'lerin sonlarında yaşadığına inanılıyor. Asıl adı Hanzâde'dir. İstanbul'un bir mahellesinde yaşayan ve mafya üyesi bir sevgilisi olan Hano'nun, Türkiye'nin ilk kadın mafya figürlerinden biri olduğuna inanılıyor. Çiftçi bir ailenin çocuğu olan Hano, babasıyla birlikte tarlada yetiştirdikleri ürünleri toplayıp pazarda satıyordu. Babası ilköğrenimini tamamladıktan sonra kızını dönemin zenginlerinden biriyle evlendirdi. Hano evliliği ilk başta reddetse de daha sonra evlenip, hamile kalıp bir erkek çocuk sahibi oldu. Baltalı Hano'nun oğlu 6 yaşındayken kocası öldü ve kendisine kocasından büyük bir miras kaldı.
Bazı kaynaklara göre, "Solak Ligor" olarak bilinen bir mafya babası ona karşı hisler besliyordu ve Hanzade onunla yaşamayı kabul etmiştir. Hano bir akşam eve geldiğinde oğlunun evde olmadığını gördü ve onu aramaya başladı. 12 yaşındaki oğlunu ararken sevgilisinin kendisine engel olduğunu gören Hano, bir gün erkek kılığına girerek oğlunu takip etti. Onu hamama kadar takip eden Hano, sevgilisi tarafından zorla kaçırılan oğlunun hamamda "hîz oğlanı" olarak kullanıldığını gördü. Hano'nun sevgilisi de dahil olmak üzere 21 kişiyi hamamda baltayla öldürdüğüne ve oğluyla birlikte kaçtığına inanılıyor. Bu olaydan sonra kendisine "Baltalı Hano" lakabı takıldı. Başka bir kaynak ise Ligor'un en son hapse girdiğini belirtiyor.
Daha sonra mafyalık yapmaya başladı. O dönemde siyasi krizler ve savaşlar içinde olan Osmanlı Devleti bu konuyla baş edebilecek durumda değildi. Erkek mafya üyelerini kaçırıp, başlarını kesip sokaklarda teşhir ederek servetini arttırdı. İstanbul'da yaklaşık 17 ay aktif olarak faaliyetlerini sürdürdüğü bu süre boyunca herkes ondan korkuyordu. Hano daha sonra gasp ve cinayetten yakalanıp suçlu bulunarak kurşuna dizilerek idam edildi.
Bazı kaynaklar böyle bir kişinin tarihte yaşadığını söylese de bu hayat hikâyesinin sadece bir efsaneden ibaret olduğunu kaydediyor.


## Popüler kültürdeki yeri.
2017-2021 yılları arasında yayınlanan ve II. Abdülhamid'in saltanatının son 20 yılını anlatan Türk televizyon dizisi "Payitaht Abdülhamid"de Baltalı Hano rolünü Merve Kızıl canlandırdı. Türk rapçi Lil Zey, 2021 çıkışlı ""Kara Tiyatro" stüdyo albümünden aynı isimli single'ı Hano'ya ithaf etti. Türk yazar Mehmet Işık'ın 2023 yılında yayımlanan "Komiser Muharrem Baltalı Hano'nun Peşinde"" adlı romanı, Baltalı Hano'nun hayat hikâyesini anlatıyor.


## Ek kaynaklar.
  - (Türkçe)
  - (Türkçe)
# Témoris
Témoris, Meksika'nın Chihuahua eyaletinde bulunan Guazapares Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir.
# Cehenneme Övgü
Cehenneme Övgü (Orijinal adı: Prisoners of Ourselves: Totalitarianism in Every Day Life), Gündüz Vassaf'ın 1992'de İngilizce olarak yayımlandıktan sonra Türkiye'de 1999'da Türkçe olarak yayımlanan ve çok ilgi gören deneme kitabı.
Totalitarizmin sadece siyasi bir sistem olmadığını, insanın iç dünyasında da var olabilen bir olgu olduğunu anlatır. 20 bölümden oluşur. Giordano Bruno'ya ithaf edilmiştir.
Yazarın 1986-1987 yılları arasındaki yazılarının bir derlemesi olan kitap, İngilizce olarak "Prisoners of Ourselves:Totalitarianism in Every Day Life" (Kendimizin Tutsakları: Günlük Yaşamda Totalitarizm) başlığı ile yayımlandıktan sonra Türkçeye Zehra Gencosman ve Ömer Madra tarafından çevrildi. Türkiye'de ilk defa 1992'de Ayrıntı Yayınları tarafından "Cehenneme Övgü" başlığı ile yayımlandı ve çok satanlar listesine girdi. 1999 yılına kadar 7 baskı yapan kitap, 1999 yılından itibaren İletişim Yayınları tarafından yayımlandı; 2018'de 35. baskıya ulaştı ve yazar tarafından gözden geçirilip yeni bir bölüm eklendi.
# Vicente Guerrero, Chihuahua
Vicente Guerrero, Meksika'nın Chihuahua eyaletinde bulunan Guerrero Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir.
# Parral, Chihuahua
Parral, Meksika'nın Chihuahua eyaletinde bulunan Hidalgo del Parral Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir. 2015 sayımlarına göre şehrin merkez nüfusu 109,510 kişi olup, belediye sınırları içerisindeki metropol alanı nüfusu 129,688 kişidir.
# Lopsan Çimit Monguş
Lopsan-Çimit Monguş (Rusça: Лопсан-Чимит, Монгуш Шокар-Чулдум оглу/ Lopsan-Çimit, Monguş Şokar-Çüldüm oğlu) (1888; Barıın Hemçik kojuun — 31 Aralık 1940) - Tıva lama ve dilbilimci. Latin alfabesi esaslı ilk Tıva alfabesini oluşturmuştur. 1940 yılında kurşuna dizilmiştir. 


## Hayatı.
1888 yılında Tıva'da Batı Kemçik eyaletinde Ak-Alaş köyünde doğmuştur. Tibet ve Moğolistan'daki medreselerde Budizm eğitimi aldı. Matematik, coğrafya ve astronomi okudu. Moğolca, Rusça, Çince, Tibetçe, Fransızca, İtalyanca ve İngilizce biliyordu. 
1921 yılında Tıva Cumhuriyeti, Çin'e karşı bağımsızlığını kazanında ülkede tam çağdaşlaşma hareketleri başladı. 1927 yılında Sovyetlerdeki Türk Dünyası'nın Latin alfabesine geçme aşamasındaki Latinizasyon döneminde, Tıva Cumhuriyeti Tıva dili için Latin Alfabesine dayanan bir alfabe oluşturmaya karar vermiştir. 1928 yılında Lopsan-Çimit, Türkiye ile çoğunlukla aynı şekilde aynı yıl Latin alfabesi temelinde Tıva alfabesi geliştirdi. 1929 Şubat ayında belirlenen bu alfabe Tıva Halk İnkılapçı Partisi Merkez Komitesi politik bürosu toplantısında onaylanarak kabul edildi. 
Sovyet dilbilimcilerinden bazısı (A.A.Palmbach dahil) bu yeni alfabeyi eleştirseler de Tıva Halk İnkılapçı Partisinin Lopsan-Çimit'in önerdiği alfabeyi onaylama kararı alfabenin yaygınlaşmaya başlangıcı olmuştur. 1929 yılında Tıva'ya seyahat eden Avusturyalı yazar gezgin Otto Mönchen-Helfen, ayrılışı sırasında Latin alfabesinin benimsendiğini eserinde anlatmıştır. 
Ancak, bir süre sonra "feodalizmle mücadele etmek ve feodal beyleri bir sınıf olarak ortadan kaldırmak" için bir karar kabul edildi ve bunu Lopsan-Chimit alfabesini reddetme kararı izledi, çünkü "lamaları alfabenin gelişimine dahil etmek politik olarak uygun değildir". Sonuç olarak, 1930'da Lopsan-Çimit, davet edildiği Leningrad Üniversitesi Akademik Konseyi'ne katılamadı. Sonuç olarak, benzer şekilde yeni bir "Yana Alif" adıyla Türk Dünyasında belirlenen Ortak Türk alfabesi kabul edildi. 1930'ların sonunda, SSCB'de Kirilizasyon süreci başladı ve bu aynı zamanda resmi olarak bağımsız Tıva Cumhuriyeti'ni de etkiledi.
Lopsan-Çimit, son yıllarında, Çadaana'daki Yüce Tapınak'ta yaşadı. 31 Aralık 1940'ta Sovyet yanlıları tarafından vuruldu. 1965 yılında suçsuz olduğu hükmü verilmiş ve aklanmıştır. 


## Çalışmaları.
İki kitap yazmıştır. İlk kitab Moğolca yazılmıştır, ikisi (3 ve 4) günümüze ulaşmamış 4 bölümden oluşuyordu. İkincisi kitabı olan "Tıva Arat'ın Kök Kelimesinin Harfi (Sesi)", yazı tarihinin yanı sıra Tıva dili için yazı sisteminin nasıl oluşturulduğuna ve Rus ve Moğol alfabelerinin neden buna uygun olmadığına ayrılmıştır.
# Heinrich Ernst Göring
Heinrich Göring veya tam adıyla Heinrich Ernst Göring (31 Ekim 1839 – 7 Aralık 1913), Alman hukukçu, diplomat ve sömürge yöneticisidir. 1885-1895 yılları arasında Alman İmparatorluğu’nun Orta Afrika’daki sömürgesi olan Kamerun’un ilk genel valisi ("Reichskommissar") olarak görev yapmıştır. Aynı zamanda Nazi Almanyası döneminde önde gelen bir siyasi figür olan Hermann Göring’in babasıdır.


## Hayatı.
Heinrich Göring, 31 Ekim 1839 tarihinde Almanya'nın Kuzey Ren-Vestfalya bölgesinde yer alan Emmerich am Rhein kasabasında doğdu. Hukuk eğitimi aldıktan sonra Alman Dışişleri Bakanlığı’nda çalışmaya başladı. Diplomatik kariyeri kapsamında çeşitli ülkelerde görev yaptı.
1885 yılında, Almanya'nın kısa süre önce sömürgeleştirdiği Kamerun bölgesine ilk resmi yönetici olarak atandı. Burada "Reichskommissar" (İmparatorluk Komiseri) unvanıyla görev yaptı ve Alman idaresinin kurulmasında kilit rol oynadı. Yerli kabilelerle yapılan anlaşmaları yürüttü, ticaret yollarını kontrol altına almaya çalıştı ve sömürge yönetimi adına idari ve ekonomik düzenlemeler gerçekleştirdi. Ancak görev süresi boyunca uyguladığı sert ve baskıcı yöntemler, dönemin bazı çevreleri tarafından eleştirildi.
1895 yılında görevinden ayrıldı ve Almanya’ya döndü. Yaşamının geri kalan yıllarında diplomatik görevlerde bulundu ve aktif siyasetten uzak bir hayat sürdürdü. 7 Aralık 1913 tarihinde Münih’te hayatını kaybetti.


## Ailesi.
Heinrich Göring, Emmy Göring ile evlendi. Bu evlilikten beş çocuğu oldu. Bunlardan en tanınanı, Nazi Partisi’nin kurucularından biri olan ve II. Dünya Savaşı sırasında Luftwaffe (Alman Hava Kuvvetleri) komutanı olarak görev yapan Hermann Göring’dir.


## Mirası.
Heinrich Göring'in yaşamı, oğlunun tarihi rolü nedeniyle sonraki yıllarda daha fazla ilgi görmüştür. Ancak kendisi, Alman sömürgecilik politikasının erken dönem temsilcilerinden biri olarak da tarih literatüründe yer almaktadır.
# Give Me Convenience or Give Me Death
Give Me Convenience or Give Me Death, Amerikalı hardcore punk grubu Dead Kennedys'in derleme albümü. 1 Haziran 1987 tarihinde grubun vokalisti Jello Biafra ve grubun gitaristi East Bay Ray'in sahibi olduğu Alternative Tentacles tarafından yayımlandı. Gruba açılan müstehcenlik davasının ardından grup 1986 yılında dağılmıştır. Sağılmasının ardından grup üyeleri 1979-1987 yılları arası çıkardıkları stüdyo albümleri ve konser albümlerinde yer alan en popüler şarkılarını bir araya getirerek "Give Me Convenience or Give Me Death" derleme albümünü çıkartmışlardır.
Albümün adı Amerikalı siyasetçi Patrick Henry'nin 23 Mart 1775 tarihinde Richmond, Virginia'da düzenlenen İkinci Virginia Konvansiyonu'nda yaptığı konuşmada söylediği Bana ya özgürlük verin ya da ölüm! ("Give me Liberty, or give me Death!") sözünden esinlenmiştir.


## Şarkı Listesi.
 - YÖNLENDİRME 


## Personel.
  - Jello Biafra - vokal
  - East Bay Ray - gitar
  - Klaus Flouride - bas gitar, geri vokal
  - Ted - bateri (1-5, 8, 11-13, 16) 
  - D. H. Peligro - bateri, geri vokal (6, 7, 9, 10, 14, 15, 17)
  - 6025 - ritim gitar (12, 13)
# Abadan Yaylası
Abadan Yaylası, Türkiye'nin Karadeniz Bölgesi'nde yer alan Giresun ilinin Doğankent ilçesinin Doymuş köyü sınırlarında konumlanmaktadır. Yayla, Doğankent-Kürtün karayolu üzerinde ve Harşit Vadisi’nde yer alır. Bölge, doğal güzellikleri, coğrafi yapısı ve yerel yaşam tarzıyla dikkat çeker.


## Coğrafi Konum.
Abadan Yaylası, Giresun ilinin doğusunda, Doğankent ilçesinin Doymuş Köyü sınırları içinde yer alır. Harşit Vadisi’nin ortasında bulunan bu yayla, çevresindeki dağlık alanlarla birlikte zengin bir ekosisteme sahiptir. Yaylanın etrafı, genellikle ormanlarla kaplıdır ve yerel fauna ve flora açısından çeşitlilik gösterir.
Yaylaya ulaşım, Doğankent-Kürtün karayolu ile sağlanmaktadır. Bu yol, hem bölgeye yerel halkın hem de turistlerin erişimini kolaylaştırmaktadır. Karayolu üzerinde, Abadan Yaylası’na çeşitli araçlarla ulaşılabilir.


## Ekonomi.
Abadan Yaylası’ndaki ekonomik faaliyetler, büyük ölçüde tarım ve hayvancılıkla ilişkilidir. Yerli halk, özellikle hayvancılık ve küçük ölçekli tarım faaliyetleriyle geçimlerini sağlamaktadır. Yaylada otlaklar bulunmakta olup, bu alanlar yerel hayvancılığın gelişmesine olanak tanımaktadır.
Tarım açısından ise, yayla çevresinde özellikle elma ve kiraz gibi meyve türlerinin yetiştirildiği bilinmektedir. Bunun dışında, orman ürünleri de yayla ekonomisinde önemli bir yer tutmaktadır.


## Turizm.
Abadan Yaylası, doğal güzellikleri ve temiz havasıyla, yaz aylarında bölgeye gelen turistler için bir cazibe merkezi haline gelmektedir. Yayla, doğa yürüyüşleri, fotoğrafçılık, kamp yapma gibi açık hava etkinlikleri için uygun bir alan sunmaktadır. Ziyaretçiler, yaylada geleneksel yaşam tarzını gözlemleyebilmekte ve bölgedeki kültürel mirasa tanıklık edebilmektedir.
Yaylanın turistik çekiciliği, sadece doğa ile iç içe olma fırsatlarıyla sınırlı değildir. Aynı zamanda, yerel halkın geleneksel yaşam tarzını keşfetmek isteyenler için de çeşitli deneyimler sunmaktadır. Abadan Yaylası’nda, konaklama imkânı sağlayan pansiyonlar ve yayla evleri mevcuttur.
# Huejotitán
Huejotitán, Meksika'nın Chihuahua eyaletinde bulunan Huejotitán Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir.
# Ignacio Zaragoza, Chihuahua
Ignacio Zaragoza, Meksika'nın Chihuahua eyaletinde bulunan Ignacio Zaragoza Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir. 2005 sayımlarına göre Ignacio Zaragoza şehrinin nüfusu 3,190 iken, 2010 sayımlarına göre, nüfusu 3,518 kişiye ulaşmıştır.
# Janos, Chihuahua
Janos, Meksika'nın Chihuahua eyaletinde bulunan Janos Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir.
# Ciudad Jiménez
Ciudad Jiménez, Meksika'nın Chihuahua eyaletinde bulunan Jiménez Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir.
# Julimes
Julimes, Meksika'nın Chihuahua eyaletinde bulunan Julimes Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir.
# Villa López
Villa López, Meksika'nın Chihuahua eyaletinde bulunan López Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir.
# Ciudad Madera
Ciudad Madera, Meksika'nın Chihuahua eyaletinde bulunan Madera Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir.
# Maguarichi
Maguarichi, Meksika'nın Chihuahua eyaletinde bulunan Maguarichi Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir.
# Manuel Benavides
Manuel Benavides, Meksika'nın Chihuahua eyaletinde bulunan Manuel Benavides Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir.
# Matachí
Matachí, Meksika'nın Chihuahua eyaletinde bulunan Matachí Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir.
# Mariano Matamoros, Chihuahua
Mariano Matamoros, Meksika'nın Chihuahua eyaletinde bulunan Matamoros Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir.
# Pedro Meoqui
Pedro Meoqui, Meksika'nın Chihuahua eyaletinde bulunan Meoqui Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir. 2005 yılında nüfusu 21,306 iken, 2010 yılında 22,574 kişiye ulaşmıştır.
# Eşeye bağlı kalıtım
Eşeye bağlı kalıtım, genlerin eşey (cinsiyet) kromozomları üzerinde taşındığı ve bu kromozomlar aracılığıyla nesilden nesile aktarıldığı bir kalıtım tipidir. İnsanlarda eşey kromozomları X ve Y olarak adlandırılır. Dişilerde iki X (XX), erkeklerde ise bir X ve bir Y (XY) kromozomu bulunur. Eşey kromozomları üzerindeki genetik aktarım, otozomal kalıtımdan farklılık gösterir.


## Özellikler.
  - X kromozomu hem erkeklerde hem de dişilerde bulunur ve Y kromozomundan daha büyüktür.
  - Y kromozomu yalnızca erkeklerde bulunur ve daha az gen içerir.
  - X ve Y kromozomlarının homolog ve homolog olmayan bölgeleri vardır. Homolog bölgelerdeki genler her iki cinsiyette de çift alel ile taşınırken, homolog olmayan bölgelerdeki genler erkeklerde tek alelle kalıtılır.


## X kromozomuna bağlı kalıtım.
X kromozomunun homolog olmayan bölgelerinde yer alan genlerle ilgilidir. Bu tür kalıtımda, genetik özellik hem erkeklerde hem de dişilerde görülebilir. Ancak erkeklerde yalnızca bir X kromozomu bulunduğu için bu genlerin etkisi genellikle daha belirgindir. Dişilerde ise iki X kromozomu bulunur, dolayısıyla bir genin etkisi diğer X’teki gen tarafından baskılanabilir.


### X’e bağlı çekinik hastalıklarda.
  - Erkekler: Hasta olmak için tek bir X kromozomunda hastalık geninin bulunması yeterlidir.
  - Dişiler: Hasta olabilmeleri için her iki X kromozomunda da bozuk genin bulunması gerekir.


### Örnek hastalıklar.
  - Kırmızı-yeşil renk körlüğü
  - Hemofili
  - Kas distrofisi


## Y kromozomuna bağlı kalıtım.
Y kromozomuna bağlı karakterler yalnızca erkeklerde görülür, çünkü Y kromozomu sadece erkeklerde bulunur. Y kromozomunun X ile homolog olmayan bölgesinde taşınan özellikler babadan oğula doğrudan geçer. Bu karakterler dişilerde görülmez.


## Eşeye bağlı kalıtımın genel özellikleri.
  - X’e bağlı karakterler babadan oğula geçmez  çünkü babalar oğullarına yalnızca Y kromozomu aktarır.
  - Y’ye bağlı karakterler, babadan tüm erkek çocuklara geçer.
  - X’e bağlı çekinik hastalıklar, erkeklerde daha sık görülür.