BILGEM-AI/BILGE-Wiki-Tr-Plus huggingface dataset:
# Ayrancı Barajı
Ayrancı Barajı, Karaman (il)'i sınırları içinde, Buğdaylı Çayı üzerinde sulama ve taşkın kontrolü amacıyla 1956-1958 yılları arasında inşa edilmiş bir barajdır. Toprak gövde dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 2.308.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 34,00 m'dir. Normal su kotunda göl hacmi 28,50 hm3, normal su kotunda göl alanı 2,00 km²'dir. 7.817 hektarlık bir alana sulama hizmeti vermektedir.
# Kemer Barajı ve Hidroelektrik Santrali
Kemer Barajı ("Bozdoğan Barajı da denmektedir."), Aydın ili Bozdoğan ilçesi sınırları içinde, Akçay üzerinde sulama, taşkın kontrolü ve enerji üretimi amacıyla 1954-1958 yılları arasında inşa edilmiş bir barajdır. 25 Eylül 1958'de hizmete girmiştir.
İnşaatının müteahitliğini E.M.C. (Les Entreprises Métropolitaines et Coloniales) ve RAR (RAR Türk
Limited Sosyetesi) adlı Fransız-Türk ortaklığı yapmıştır. Projelendirme ve
kontrolörlükleri de New York merkezli TAMS (Knappen Tippets-Abbett-
McCarthy) isimli müşavirlik-mühendislik firması tarafından yapılmıştır.
Beton ağırlık tipi olan barajın gövde hacmi 740.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 108,50 m'dir. Normal su kotunda göl hacmi 544,00 hm³, normal su kotunda göl alanı 14,75 km²'dir. 57.847 hektarlık bir alana sulama hizmeti vermekte, HES (hidroelektrik santrali) toplam 48 MW güç kapasitesi ile yılda 143 GWh elektrik enerjisi üretimi sağlamaktadır. HES'nde 3 adet 16 MW gücünde ünite mevcuttur.
# Demirköprü Barajı ve Hidroelektrik Santrali
Demirköprü Barajı, Manisa'da, Gediz Nehri üzerinde, sulama, taşkın kontrolü ve enerji üretimi amacıyla 1954 - 1960 yılları arasında inşa edilmiş bir barajdır. Toprak gövde dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 4.300.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 74,00 m'dir. Normal su kotunda göl hacmi 1.320,00 hm³, normal su kotunda göl alanı 47,66 km²'dir. 69 MW güç kapasitesindeki HES (hidroelektrik santral) yılda 193 GWh elektrik enerjisi üretimi sağlamakta, baraj 99.220 hektarlık bir alana sulama hizmeti vermektedir.
2022 yılında 28.202.000 Kwh elektrik üretimi yapılmıştır.
2023 yılında 47.220.000 Kwh elektrik üretimi yapılmıştır.
# Sille Barajı
Sille Barajı, Konya ilinde, Sille Çayı üzerinde, sulama ve taşkın kontrolü amacı ile 1953-1960 yılları arasında inşa edilmiş bir barajdır. Kaya gövde dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 320.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 39,00 m'dir. Normal su kotunda göl hacmi 3,10 hm³, normal su kotunda göl alanı 0,20 km²'dir. 260 hektarlık bir alana sulama hizmeti vermektedir.
# May Barajı
May Barajı, Konya ilinin, Çumra ilçesinde, May Çayı üzerinde, sulama ve taşkın önleme amacı ile 1957-1960 yılları arasında inşa edilmiş bir barajdır. Toprak dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 273.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 19,10 m'dir. Normal su kotunda göl hacmi 40,10 hm³, normal su kotunda göl alanı 7,75 km²'. 1800 hektarlık bir alana sulama hizmeti vermektedir.


## Obruk oluşumu.
May barajında 2002 yılı Ağustos ayında birden 3 obruk oluşmuş ve sularını kısa bir zamanda kaybetmiştir. Köylüler yetkililere gök taşı düştüğünü haber vermişlerdir. konumunda, düz bir hat üzerinde, büyükten küçüğe sıralı, 30–40 m aralıklı çukurlar oluşmuştur. Obrukların çaplarının büyüklükleri şöyledir; küçüğü 5 m, ortancası 10–15 m, büyüğü 50 m. Büyük ve ortanca obruğun 8 m derinde göl bulunur. Yetkililer, çukurların barajı tehdit etmediğini, suların fazla olduğu aylarda baraj sularının düdenlerin olduğu alana ulaştığını, belirtmiştir.
May Barajı, 1960 yılında su tutmaya başlayıp, su yüksekliği 6,7 m'ye ulaşınca suları birden boşalmıştır. Yapılan incelemede baraj tabanında 33 adet düden tespit edilmiştir. Düdenleri kapatma çalışmaları sonuç vermeyince baraj kendi haline terk edilmiştir.
# Mamasın Barajı
Mamasın Barajı, Aksaray'ın 12 km doğusundaki Uluırmak Çayı üzerine kaya dolgu tipinde yapılmış olan baraj sulama] amacıyla kullanılmaktadır. Baraj 5 yılda bitirilmiş ve 14.477.000 liraya mal olmuştur. Barajın gövde hacmi 400.000 m³, yüksekliği 44,90 m, normal su kotunda göl hacmi 165.80 hm³, normal su kotunda göl alanı ise 16,20 km²'dir. Mamasın Barajı ile yaklaşık 24.854 ha'lık alan sulanmaktadır.
# Apa Barajı
Apa Barajı, Konya'da, Çarşamba Çayı üzerinde, sulama amacı ile 1958-1962 yılları arasında inşa edilmiş bir barajdır.
Toprak dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 1.327.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 29.8 metredir. Normal su kotunda göl hacmi 169 hm3, normal su kotunda göl alanı 12,60 km²'dir. 97.015 hektarlık bir alana sulama hizmeti vermektedir.
# Seyitler Barajı
Seyitler Barajı, Afyonkarahisar ilinde, Seyitler Çayı üzerinde, sulama amacı ile 1960-1964 yılları arasında inşa edilmiş bir barajdır. Toprak dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 650.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 27,00 m'dir. Normal su kotunda göl hacmi 40,00 hm³, normal su kotunda göl alanı 4,90 km²'dir. 2.950 hektarlık bir alana sulama hizmeti vermektedir.
# Yayla, Karaburun
Yayla, İzmir ilinin Karaburun ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Mahallenin eski adı 1890 yılı kayıtlarında Yaylaköy olarak geçmektedir. 2010 yılında bugünkü adını almıştır.1400’lü yılların başında Şeyh Bedrettin İsyanı’nın ardından Türkmen aşiretlerinin bölgeye gelip göçerlik yaptığı, sonra da Yaylaköy'e yerleştikleri bilinmektedir.
1984 yılında Büyükşehir olan İzmir’de, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köy ve beldelerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Karaburun Belediyesi’nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, İzmir il merkezine 113 km, Karaburun ilçe merkezine 13 km uzaklıktadır.
Mahalle Karaburun'un güneybatısında olup, bir köy yoluyla doğrudan ilçe merkezine bağlıdır. Karaburun Yarımadası'nın ortasında yer alır..
Mahallede 87 adet rüzgâr türbini bulunan 268 MW kapasiteli bir rüzgâr çiftliği yer almaktadır.
# Çubuk-2 Barajı
Çubuk-2 Barajı, Ankara'da, Çubuk Çayı üzerinde, içme suyu temini amacı ile 1961-1964 yılları arasında inşa edilmiş bir barajdır. Toprak dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 1.100.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 61,00 m'dir. Normal su kotunda göl hacmi 24,60 hm³, normal su kotunda göl alanı 1,20 km²'dir. Yılda 38 hm³ içme ve kullanma suyu sağlamaktadır.
# Selevir Barajı
Selevir Barajı, Afyon İli Şuhut İlçesine 12 km uzaklıkta Kali Çayı ("Kali suyu") üzerinde, sulama ve taşkın önleme amacı ile 1960 - 1964 yılları arasında inşa edilmiş bir barajdır. Toprak gövde dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 650,000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 31.40 m'dir. Normal su kotunda göl hacmi 70.00 hm³, normal su kotunda göl alanı 5.04 km²'dir. 8.310 hektarlık bir alana sulamahizmeti vermektedir.
# Bayındır Barajı
Bayındır Barajı, Ankara'da, Bayındır Çayı üzerinde, içme suyu temini amacı ile 1962-1965 yılları arasında inşa edilmiş bir barajdır. Toprak gövde dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 553.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 30,00 m'dir. Normal su kotunda göl hacmi 6,97 hm3, normal su kotunda göl alanı 0,71 km²'dir. Yılda 7 hm3 içme ve kullanma suyu sağlamaktadır.
# Cip Barajı
Cip Barajı, Elazığ'da, Cip Çayı üzerinde, 1965 yılında sulama amacı ile inşa edilmiş bir barajdır. Toprak gövde dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 446.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 23,00 metredir. Normal su kotunda göl hacmi 7,00 hm³, normal su kotunda göl alanı 1,10 km²'dir. 1.100 hektarlık bir alana sulama hizmeti vermektedir. Daha önce daha büyük olmasına rağmen şimdilerde bir hayli ufalmıştır.
# Kızılsu Barajı
Kızılsu Barajı, Burdur da, Kızılsu Çayı üzerinde, taşkın kontrolü amacı ile 1963-1965 yıllarında inşa edilmiş bir barajdır. Toprak gövde dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 124.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 8,20 m'dir. Normal su kotunda göl hacmi 2,00 hm³, normal su kotunda göl alanı 0,17 km²'dir.
# Almus Barajı ve Hidroelektrik Santrali
Almus Barajı Tokat'ta, Yeşilırmak üzerinde, sulama, taşkın kontrolü ve enerji üretimi amaçlı olarak 1964 - 1966 yılları arasında inşa edilmiştir. Toprak gövde dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 3.405.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 78,00 m'dir.
Normal su kotunda göl hacmi 950,00 hm³, normal su kotunda göl alanı 31,30 km²'dir. 21.350 hektarlık bir alana sulama hizmeti vermekte, HES (hidroelektrik santralı) 27 MW'lik güç kapasitesi ile yılda 99 GWh elektrik enerjisi üretimi sağlamaktadır.
Barajda yaşayan balık çeşitleri:
alabalık, sazan, yayın, çaybalığı (Tuna), Kaya balığıdır.
# Kesikköprü Barajı ve Hidroelektrik Santrali
Kesikköprü Barajı, Ankara'nın Balâ ilçesinde, Kızılırmak üzerinde, sulama ve enerji üretimi amacı ile 1959 - 1966 yılları arasında inşa edilmiş bir barajdır. Toprak ve kaya gövde dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 900.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 49,10 m'dir. Normal su kotunda göl hacmi 95,00 hm³, normal su kotunda göl alanı 6,50 km²'dir. 11.860 hektarlık bir alana sulama hizmeti vermekte, HES (hidroelektrik santralı) 76 MW'lik güç kapasitesi ile yılda 250 GWh elektrik enerjisi üretimi sağlamaktadır.
# Nübye
Nübye ya da Nûbe (Nübyece: "Nobīn"; Arapça: النُوبَة, an-Nūba), Mısır'ın güneyinde, Nil Nehri boyunca kuzey Sudan'a uzanan bir bölgedir. Bölge Asvan'ın güneyinde yer alan Nil'in ilk akanağından, Hartum yakınlarında yer alan Mavi ve Beyaz Nil'in birleşme noktasına kadar olan alanı kapsar.
Bölge Afrika'daki en eski uygarlıklardan biri olan Kerma kültürüne ev sahipliği yapmıştır. Kerma kültürü varlığını MÖ 2500'den beri sürdürmüş olup, bölge MÖ 1500 dolaylarında Mısır Yeni Krallık firavunu I. Thutmose tarafından ele geçirilmiştir. Nübye 400 sene boyunca Mısır egemenliği altında kalmıştır. MÖ 8. yüzyılda Piye egemenliği altında Nübye merkezli Kuş Krallığı, Geç Bronz Çağı Çöküşü dolayısıyla zayıflamış Mısır'ı ele geçirerek Mısır'ın yirmi beşinci hanedanını kurmuş, bu hanedan ise yaklaşık 100 yıl sonra Asurlularca yıkılmıştır. MÖ 3. yüzyıl ve MS 3. yüzyıl arasında Nübye Yunan ve Romalılar tarafından kontrol edilmiş Mısır'a bağlı bir şekilde var olmuştur. 4. yüzyılda yeniden bağımsız olan Kuş, aynı yüzyılda, Aksum Krallığı'nın Meroe'yı ele geçirmesi ve yıkmasıyla gerilemiştir. Yenilginin ardından bölgede daha sonra hristiyanlaşacak Nobatya, Mukurra ve Alodya krallıklarını kurdular. Makurra ve Alodya varlıklarını yaklaşık bin sene boyunca sürdürdüler. Daha sonra Nübye'nin kuzeyi Osmanlı, güneyi ise Func hâkimiyetine girdi. Nübyelilerin İslamlaşması ve kısmî olarak Araplaşmaları bu devletlerin yıkılmasında rol oynadı. 19. yüzyılda Mısır Hidivliği'nin Sudan'ın fethi ile Nübye tek bir politik varlık altında yönetilmeye başlandı. Günümüzde Nübye, Mısır ve Sudan devletleri arasında bölünmüştür.
# Gülüç Barajı
Gülüç Barajı, Zonguldak'ta, Aydınlar Çayı üzerinde, içme suyu temini amacı ile 1964 - 1966 yılları arasında inşa edilmiş bir barajdır. Beton ağırlık tipi olan barajın gövde hacmi 52.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 14,50 m, normal su kotunda göl hacmi 6,00 hm³, normal su kotunda göl alanı 1,34 km²'dir. Yılda 6 hm³ içme suyu elde edilmesini sağlamaktadır.
# Tatlarin Barajı
Tatlarin Barajı, Nevşehir (il)'inde, Derinöz Çayı üzerinde, sulama amacı ile 1964 - 1966 yılları arasında inşa edilmiş bir barajdır.
Toprak ve kaya gövde dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 350.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 46,00 m, normal su kotunda göl hacmi 2,20 hm³, normal su kotunda göl alanı 0,15 km²'dir. 174 hektarlık bir alana sulama hizmeti vermektedir.
# Buldan Barajı
Buldan Barajı, Denizli'de, Derbent Çayı üzerinde, sulama amacı ile 1962-1967 yılları arasında inşa edilmiş bir barajdır. Toprak ve kaya gövde dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 600.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 59 metre, normal su kotunda göl hacmi 46 hm3, normal su kotunda göl alanı 3.10 km²'dir. 2.440 hektarlık bir alana sulama hizmeti vermektedir.
# Altınapa Barajı
Altınapa Barajı, Konya'da, Meram Çayı üzerinde, sulama ve içme suyu temini amacı ile 1963-1967 yılları arasında inşa edilmiş bir barajdır. Kaya gövde dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 325.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 32,00 m, normal su kotunda göl hacmi 15,00 hm3, normal su kotunda göl alanı 2,20 km²dir. 1.400 hektarlık bir alana sulama hizmeti vermekte, yılda 38 hm3 içme-kullanma suyu temini sağlamaktadır.
# Kurtboğazı Barajı
Kurtboğazı Barajı, Ankara'da, Kurtboğazı Çayı üzerinde, sulama ve içme suyu temini amacı ile 1963 - 1967 yılları arasında inşa edilmiş bir barajdır. Toprak gövde dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 834.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 54,00 m, normal su kotunda göl hacmi 101,50 hm³, normal su kotunda göl alanı 5,50 km²'dir. 3.780 hektarlık bir alana sulama hizmeti vermekte, yılda 67 hm³ içme-kullanma suyu temini sağlamaktadır.


## Kurtboğazı Barajı Mesire Alanı.
Ayrıca barajın yakınında Kurtboğazı Barajı Mesire Alanı bulunmaktadır. Alanda gezi, mangal etkinlikleri düzenlenebilir.
# Akkaya Barajı
Akkaya Barajı, Niğde'de, Tabakhane Çayı üzerinde, sulama amacı ile 1964 - 1967 yılları arasında inşa edilmiş bir barajdır. Toprak gövde dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 426.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 18,00 m, normal su kotunda göl hacmi 5,80 hm3, normal su kotunda göl alanı 1,38 km²'dir. 2.277 hektarlık bir alana sulama hizmeti vermektedir.
# Erich Maria Remarque
Erich Maria Remarque (Asıl adı: Erich Paul Remark) (22 Haziran 1898 – 25 Eylül 1970), Alman yazardır.


## Hayatı.
Erich Paul Remark Osnabrück'te Katolik bir ailenin içinde doğdu.Babası Peter Remark bir basımevi ustasıydı.Osnabrück arşivlerinde bulunan nüfus kayıtlarına göre 17. yüzyılda ihtilalde katoliklere yapılan baskılar yüzünden Fransa'dan göç etmişlerdi.Önceleri Remarque olan soyisimleri Alman imlasına göre Remark olmuştu.Bir süre Münster Üniversitesi'nde öğrenim gördü ama 18 yaşında birçok kez yara aldığı I. Dünya Savaşı'na katılmak zorunda kaldı. Savaştan sonra öğretmenlik, taşçılık ve Berlin'de bir tekerlek firması için test sürücülüğü yaptı.
1929'da, Remarque'nin savaşın mutlak kötülüğünü 19 yaşındaki bir askerin gözünden anlattığı, en ünlü eseri, "Batı Cephesinde Yeni Bir Şey Yok" ("Im Westen nichts Neues") yayımlandı. Bu kitabın ardından savaş zamanı ve sonrasını yalın ve duygusal bir dille gerçekçi bir şekilde anlattığı, edebi ve teknik açıdan daha olgun başka eserleri de yayımlansa da bunların hiçbirisi ilk kitabının yakaladığı başarıyı yakalayamadı. Remarque, ne kadar bu durumdan rahatsız olsa da hayatı boyunca "Batı Cephesinde Yeni Bir Şey Yok" kitabının yazarı olarak kaldı.
1931'de İsviçre'ye yerleşti. 1933'te, Naziler eserlerini yaktılar ve yasakladılar. 1938'de Alman vatandaşlığından çıkarıldı ve 1939'da Amerika Birleşik Devletleri'ne göç etti. Almanya'da kalan kız kardeşi Elfriede Scholz, Nazi karşıtı propaganda yapmak suçu gerekçesiyle tutuklandı ve kısa bir yargı sürecinin ardından idam edildi. Hollywood'da tanıştığı Paulette Goddard ile 1958 yılında evlendi.
72 yaşında Locarno, İsviçre'deki Sant Agnese kliniğinde uzun bir süredir muzdarip olduğu anevrizmadan kaynaklı rahatsızlığı nedeniyle öldü.


## Eserleri.
  - "Batı Cephesinde Yeni Bir Şey Yok", (1929)
  - "Dönüş Yolu", (1931)
  - "Hayat Kıvılcımı", (1952)
  - "Yaşamak Zamanı, Ölmek Zamanı", (1954)
  - "Ölesiye Yaşamak", (1956)
  - "İnsanları Seveceksin"
  - " Ana Baba Günleri
  - " Üç Arkadaş
  - " Lizbon'da Gece
  - " Kara Dikilitaş
  - " Zafer Takı
  - " Cennetteki Gölgeler
  - " Ufuktaki İstasyon
  - " Vaat Edilmiş Ülke
  - " Tanrı'nın Gözdesi Yoktur
  - " Üç Yoldaş
  - " Siyah Anıt


## Erich Maria Remarque Enstitüsü.
New York Üniversitesi'nde yazarın ismini taşıyan ve 1995'te Tony Judt başkanlığında kurulmuş bir enstitü vardır. Yazarın eşi Paulette Goddard'ın yaptığı bağışla kurulmuş bu enstitü, çağdaş Avrupa üzerine çalışmalar yapmaktadır.
# Gümüşler Barajı
Gümüşler Barajı, Niğde ilinde, Gümüşler Çayı üzerinde, 1960-1967 yılları arasında sulama amacı ile inşa edilmiş bir barajdır. Toprak gövde dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 560.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 25 m., normal su kotunda göl hacmi 3,74 hm³, normal su kotunda göl alanı 0,47 km²'dir. 400 hektarlık bir alana sulama hizmeti vermektedir.
# Ozan Tügen
Ozan Tügen (20 Mayıs 1976, Antalya) Türk müzisyen.
Müzik öğretmenleri Faize Tügen ve Mustafa Tügen'in oğlu, Ceren Akyıldız'ın ağabeyi, Çağrı Sertel'in kuzeni olan Ozan, İstanbul Bilgi Üniversitesi müzik kompozisyon bölümü mezunudur. Müzisyen, aranjör ve klavyeci'dir. Enstrümanlar arasında ud, bağlama, cümbüş ve cura çalabilmektedir. Şebnem Ferah, Pentagram ve Mor ve Ötesi ile çalışmıştır. Reklam müziği yapım şirketi Jingle Mingle'ın aranjörlerindendir.
# Onaç-1 Barajı
Onaç-1 Barajı, Burdur'da, Onaç Çayı üzerinde, taşkın kontrolü amacı ile 1962 - 1967 yılları arasında inşa edilmiş bir barajdır. Toprak ve kaya gövde dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 77.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 25,00 m, normal su kotunda göl hacmi 8,00 hm³, normal su kotunda göl alanı 1,34 km²'dir.
# Altınyazı Barajı
Altınyazı Barajı, Edirne'de, Basamaklar Çayı üzerinde, sulama ve taşkın kontrolü amacı ile 1965 - 1970 yılları arasında inşa edilmiş bir barajdır. Kadıgebren barajından da aktarılan sularla kapasiteli su toplama havzasına sahiptir. Toprak gövde dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 524.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 21,50 m, normal su kotunda göl hacmi 30,80 hm3, normal su kotunda göl alanı 4,25 km²'dir. 7.730 hektarlık bir alana sulama hizmeti vermektedir. Barajda sazan ve türleri, levrek balığı amatörce ve Altınyazı Su Ürünleri Kooperatifi tarafından avlanmakta ve köy ekonomisine katkıda bulunmaktadır.
# Akköy Barajı
Akköy Barajı, Kayseri'de, Asarcık Deresi üzerinde, sulama amacı ile 1964 - 1967 yılları arasında inşa edilmiş bir barajdır.
Kaya gövde dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 463.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 41,50 m., normal su kotunda göl hacmi 7,50 hm³, normal su kotunda göl alanı 0,79 km²'dir. 926 hektarlık bir alana sulama hizmeti vermektedir.
# Sarımsaklı Barajı
Sarımsaklı Barajı, Kayseri ilinde, Sarımsaklı Çayı üzerinde, sulama amacı ile 1966 - 1968 yılları arasında inşa edilmiş bir barajdır. Toprak gövde dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 1.582.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 40,00 m, normal su kotunda göl hacmi 31,90 hm³, normal su kotunda göl alanı 2,44 km²'dir. 6.400 hektarlık bir alana sulama hizmeti vermektedir.
# Monizm
 - YÖNLENDİRME 
Monizm ya da bircilik, her şeyin bir tek zorunluluğun, ilkenin, madde ve enerjiden olduğunu iddia eden veya tek bir tözden kaynaklandığını savunan felsefi görüş.
Monizm, mutlak olarak iki tür madde (veya zorunluluk, ilke) olduğunu ileri süren dualizmden ve mutlak olarak birçok türde madde (veya zorunluluk, ilke) olduğunu ileri süren pluralizmden ayrılmaktadır. Felsefe alanında temel sorulardan biri olan teklik-çokluk sorununa çokluğun da aslında tek olabileceği görüşünü getirmektedir. Ruhsal olanın maddeden kaynaklandığını savlayan maddecilik ve tinsel olan ilk kaynak olarak gören düşüncecilik birci felsefi akımlardır.
Genellikle monizmin panteizm, panenteizm ve içkin bir Tanrı inanışı ile ilişkili olduğu düşünülür. Ayrıca, saltçılık (absolutizm) ve monad da monizmle yakından ilgilidir. İlk temsilcisinin Parmenides olduğu bilinmektedir. Pisagor da monist olarak bilinmektedir. "Bir" sayısı Pisagor'a göre mutlak ve kutsaldır. Aynı zamanda Çok'u da içinde barındırmaktadır.


## Etimoloji.
"Monizm" terimi ilk olarak Alman düşünürü Christian von Wolff tarafından kullanılmıştır. "Monismus", Yunanca yalnız demek olan "monos" sözcüğünden türetilmiş olan bir terimdir. Orhan Hançerlioğlu tarafından yazılan "Felsefe Ansiklopedisi - Kavramlar ve Akımlar" adlı yapıtın Cilt I, s.179'da tekçilik ve bircilik sözcükleri monismus teriminin Türkçe karşılığı olarak kullanılmıştır.
# Sürgü Barajı
Sürgü Barajı, Malatya ilinde, Sürgü Çayı üzerinde, sulama amacı ile 1965 - 1969 yılları arasında inşa edilmiş bir barajdır. Toprak gövde dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 1.220.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 55,00 m, normal su kotunda göl hacmi 70,93 hm³, normal su kotunda göl alanı 5,10 km²'dir. 10.098 hektarlık bir alana sulama hizmeti vermektedir.
# Difüzyon sabitinin ölçülmesi
Difüzyon sabitinin ölçülmesi için yaygın olarak kullanılan iki yöntem vardır.


## 1. Serbest sınır yöntemiyle difüzyon katsayılarının ölçülmesi (Free Boundary Methods).
Bu metot uzaklığa bağlı konsantrasyon değişiminin ölçülerek dc/dx hız eğiminin hesaplanması ilkesine dayanır.
Konsantrasyon değişimleri, incelenen sıvıya göre UV spektrometresi, kolon kromatografisi ya da elektroforez gibi uygun bir yöntemle izlenir.
Homojen dağılım yapan bir sıvı için x uzaklığına göre konsantrasyon değişimi normal dağılış gösterir. Bununla ilgili olarak gerekli bağıntı:
Burada C0, başlangıç konsantrasyonunu göstermektedir.
Varyansın hesaplanmasında kullanılan matematiksel ifadelerden yararlanılarak 2Dt = σ2 kabulü yapılabilir. Varyansın hesaplanması için σ2 = 1/n ∑(x-x')2 bağıntısı kullanılır ve bir önceki kabulden yararlanarak yukarıdaki eşitlikte yerine koyulur. Böylece difüzyon sabiti hesaplanabilir.
  - Düzenek termostat olmalıdır.
  - Mekanik titreşim olmamalıdır.


## 2. Gözenekli tıkaç yöntemi (Porous plug method).
Bu yöntem 1. Fick Kanununun(Fick's laws of diffusion) uygulaması şeklindedir.
Burada,
A gözeneklerin kesit alanı,
l gözeneklerin uzunluğudur.
Buna göre difüzyon sabiti D sadece c1 ve c2 konsantrasyonlarına bağlı olarak ölçülebilir. Ölçülmesi gereken değer sadece dm/dt zamana göre kütle değişimidir.
  - Gözenekler absorpsiyon yapmamalıdır. Aksi halde çok yanlış sonuçlar çıkabilir.
# Musaözü Barajı
Musaözü Barajı, Eskişehir'de, Mollaoğlu Çayı üzerinde, sulama amacı ile 1963 - 1969 yılları arasında inşa edilmiş bir barajdır. Toprak gövde dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 244.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 19,00 m, normal su kotunda göl hacmi 1,67 hm³, normal su kotunda göl alanı 0,43 km²'dir. 400 hektarlık bir alana sulama hizmeti vermektedir.
# Gölköy Barajı
Gölköy Barajı, Bolu'da, Büyüksu Çayı üzerinde, sulama ve taşkın kontrolü amacı ile 1965 - 1970 yılları arasında inşa edilmiş bir barajdır. Toprak gövde dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 1.534.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 21,50 m, normal su kotunda göl hacmi 24,00 hm³, normal su kotunda göl alanı 1,31 km²'dir. 11.228 hektarlık bir alana sulama hizmeti vermektedir.
# Yaşamdan Dakikalar
Yaşamdan Dakikalar, Türk söyleşi programı. Program Sunay Akın, Nebil Özgentürk ve Hıncal Uluç'un kültür-sanat üzerine yaptıkları sunumlar ve konuşmaları içermektedir. İlk olarak, 2004'te atv'de yayınlanmaya başlayan program, kısa bir süre sonra TV8'e geçmiştir. 2011-2012 yılları arasında Skyturk360'da yayınlanmış ve sona ermiştir.
Ankara Atatürk Lisesi "Yılın en iyi kültür-sanat programı Taş Mektep Ödülü"nü kazanmıştır.
 - YÖNLENDİRME
# Çaygören Barajı
Çaygören Barajı, Balıkesir'de, Simav Çayı üzerinde, sulama ve taşkın kontrolü amacı ile 1965 - 1968 yılları arasında inşa edilmiş bir barajdır. Toprak gövde dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 3.412.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 52,50 m, normal su kotunda göl hacmi 130.00 hm3, normal su kotunda göl alanı 7,25 km²'dir. 17.208 hektarlık bir alana sulama hizmeti vermektedir.
# Damsa Barajı
Damsa Barajı, Nevşehir'de, Damsa Çayı üzerinde, sulama amacı ile 1965-1971 yılları arasında inşa edilmiş bir barajdır.
Toprak gövde dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 862.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 31,50 m, normal su kotunda göl hacmi 7,12 hm3, normal su kotunda göl alanı 0,82 km²'dir. 1.390 hektarlık bir alana sulama hizmeti vermektedir.
# Dürr-i Meknûn
Osmanlı yüksek zümresinin genel kültür kaynaklarından olan Dürr-i Meknun, Yazıcıoğlu Ahmed Bîcan Efendi tarafından 15. yüzyılın ortalarına doğru yazılmış bir eserdir. Yaşadığı dönem ve bölge, yazarın, Milattan önceki yüzyılların filozoflarından ve bilginlerinden kendi çağdaşı Müslüman yorumculara kadar hem Batı'nın hem de Doğu'nun kültür birikiminden yararlanarak ilk Osmanlı ansiklopedisi diyebileceğimiz bu eseri ortaya çıkarmasına yardımcı olmuştur.
# Mehmetli Barajı
Eski adıyla Kesiksuyu Barajı yeni adıyla Mehmetli Barajı, Osmaniye'de, Kesiksuyu Çayı üzerinde, sulama amacı ile 1965 - 1971 yılları arasında inşa edilmiş bir barajdır. Toprak gövde dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 4.367.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 56.40 m, normal su kotunda göl hacmi 53 hm³, normal su kotunda göl alanı 2,75 km²'dir. 11.876 hektarlık bir alana sulama hizmeti vermektedir.
# Alakır Barajı
Alakır Barajı, Antalya'da, Alakır Çayı üzerinde, sulama ve taşkın kontrolü amacı ile 1967 - 1971 yılları arasında inşa edilmiş bir barajdır.
Kaya gövde dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 1.600.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 44,50 m, normal su kotunda göl hacmi 91,75 hm3, normal su kotunda göl alanı 4,28 km²'dir. 3.262 hektarlık bir alana sulama hizmeti vermektedir.
# Kadıköy Barajı
Kadıköy Barajı, Edirne'de, Derbent Deresi üzerinde, sulama, taşkın kontrolü, içme-kullanma ve sanayi suyu temini amacı ile 1967 - 1973 yılları arasında inşa edilmiş bir barajdır.
Toprak gövde dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 648.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 34,10 m, normal su kotunda göl hacmi 65,68 hm³, normal su kotunda göl alanı 6,20 km²'dir. 4.428 hektarlık bir alana sulama hizmeti vermekte, yılda 2 hm³ içme-kullanma suyu sağlamaktadır.
# Kozan Barajı
Kozan Barajı, Adana'da, Kilgen Çayı üzerinde, sulama amacı ile 1967 - 1972 yılları arasında inşa edilmiş bir baraj.
Kaya gövde dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 1.680.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 78,50 m, normal su kotunda göl hacmi 170,34 hm³, normal su kotunda göl alanı 6,42 km²'dir. 10.220 hektarlık bir alana sulama hizmeti vermektedir. 2010/2011'de Elektrik üretimine başlamıştır.
# Kartalkaya Barajı
Kartalkaya Barajı, Kahramanmaraş'ta, Aksu Nehri üzerinde, sulama, içme-kullanma ve sanayi suyu temini amacı ile 1965 - 1972 yılları arasında inşa edilmiş bir barajdır.
Kaya gövde dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 2.323.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 56,00 m, normal su kotunda göl hacmi 195,00 hm³, normal su kotunda göl alanı 11,25 km²'dir. 22.810 hektarlık bir alana sulama hizmeti vermekte, yılda 45 hm³ içme-kullanma suyu sağlamaktadır.
# Porsuk Barajı
Porsuk Barajı, Eskişehir'de, Porsuk Çayı üzerinde yer alan bir barajdır. 1947'de inşa edilmiş olup 1966-1972 yılları arasında genişletilmiştir.
Murat Dağı'nın kuzeydoğusundan çıkan kaynakların, Altıntaş'ın kuzeyinde birleşmesi ile oluşur. Kütahya Ovası'nın kuzeydoğusundan geçerken Felent Çayı ile birleşir. Porsuk Çayı'nın il sınırı dışına çıktığı kesimde Porsuk Barajı kurulmuştur. Bu barajın kendi Eskişehir İli, gölü ise Kütahya ili toprakları içinde yer almaktadır
Beton ağırlık tipi olan barajın gövde hacmi 224.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 49,70 m, normal su kotunda göl hacmi 431,00 hm³, normal su kotunda göl alanı 23,40 km²'dir. 41.020 hektarlık bir alana sulama hizmeti vermekte, yılda 206 hm³ içme-kullanma suyu sağlamaktadır.
# Enne Barajı
Enne Barajı, Kütahya'da, Dereboğazı Çayı üzerinde, içme suyutemini amacı ile 1969 - 1972 yılları arasında inşa edilmiş bir barajdır.
Toprak gövde dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 570.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 24,00 m, normal su kotunda göl hacmi 6,85 hm3, normal su kotunda göl alanı 0,94 km²'dir. Yılda 6 hm3 içme-kullanma suyu sağlamaktadır.
# Ömerli Barajı
Ömerli Barajı, İstanbul'da, Riva Çayı üzerinde, içme suyu temini amacı ile 1968 - 1972 yılları arasında inşa edilmiş bir barajdır. Baraj, 220 milyon metreküplük su kapasitesi ile İstanbul'un en büyük barajıdır. İstanbul'un Anadolu Yakası'nın neredeyse tamamına bu barajdan su sağlanmaktadır. Ayrıca günlük 500 bin metreküp suyu buradan Avrupa Yakası'na taşıyacak bir sistem mevcuttur.
Toprak gövde dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 2.198.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 52,00 m, normal su kotunda göl hacmi 386,50 hm³, normal su kotunda göl alanı 23,10 km²'dir. Yılda 180 hm³ içme-kullanma suyu sağlamaktadır. 
Barajın yakınlarında Esenceli Köyü yer almaktadır. Barajın bulunduğu havzaya yönelik kirlilik ve yapılaşma tehditleri dönem dönem kamuoyunun gündemine gelmektedir.
# Devegeçidi Barajı
Devegeçidi Barajı, Diyarbakır'da, Devegeçidi Çayı üzerinde, sulama amacıyla 1965'te inşaa'sına başlanmış 1972'de açılmış bir barajdır.
Kaya gövde dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 3.240.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 32,80 m, normal su kotunda göl hacmi 202,32 hm3, normal su kotunda göl alanı 32,14 km²'dir. 10.600 hektarlık bir alana sulama hizmeti vermektedir.
Devegeçidi Barajı'nın yanında Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü'e ait ücretli piknik alanı bulunmaktadır.
# Kenan Akyüz
Kenan Akyüz, (d. 1911, Yanya - ö. 1996, İstanbul), Türk, akademisyen, edebiyat tarihçisi ve yazarı.


## Hayatı.
Kenan Akyüz 1911 o zaman Osmanlı Devleti'ne bağlı olan (modern Yunanistan'da bulunan) Yanya'da doğmuştur. Kabataş Erkek Lisesi'nden mezun olmuştur. Yüksek öğretimini İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı bölümünde 1934'te tamamlayıp üniversite diploması almıştır. Sonra 1934-1944 yıllarında Kenan Akyüz, Kars, Sivas, Yozgat liselerinde edebiyat öğretmenliği yapmıştır. 1944'te Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi'nde yeni kurulan Türk Edebiyatı bölümünde doçentlik görevini almıştır. 1954′te profesörlüğe yükselmiştir. 1982 yılında emek­li olmuştur. 1996'da İstanbul'da ölmüştür.
Türk edebiyat tarihiyle ilgili araştırma ve incelemeleri bulunan Akyüz, özellikle 19. yy'dan sonraki dönemi konu alan çalışmalarıyla tanınır. Tanzimat yazarlarının kimi yapıtlarının yeni basımlarını hazırlamış, 1964'te yayınlanan "Fundamenta"'nın Modern Türk Edebiyatı bölümünü yazmıştır.


## Başlıca yapıtları.
### Kitapları.
  - "Tevfik Fikret" (1953)
  - "Batı Tesirinde Türk Şiiri Antolojisi" (1953), Son baskı:2002 İstanbul:İnkılap Kitabevi ISBN 9751007941
  - "Ziya Paşa'nın Amasya Mutasarrıflığı Sırasındaki Olaylar" (1964)
  - "Modern Türk Edebiyatının Ana Çizgileri" (Fundamenta'daki incelemenin Türkçesi, Türkoloji Dergisi, 1965) Son baskı:2015 İstanbul:İnkılap Kitabevi ISBN 9751002591
  - "Ahmet Hâşim" (İnceleme, şiirler) 1973 Ankara, Kültür Müsteşarlığı Yayınları.


### Makaleleri.
  - "Penbe Evin Kaderi","Hisar, Sayı:8-9" 13 Mayıs 1951, say.18.
  - "İsmail Habip Sevük", " Hisar Sayı 6-7" Nisan 1954, 
  - "Şinasi'nin Fransa'daki Öğrenimiyle İlgili Bazı Belgeler", "Türk Dili", 1 Nisan 1954, say.397-404.
  - "Çalı Kuşu", "Hisar, Sayı:3-4" Ocak 1957,
  - "Paris Milli Kütüphanesi'nde İlk Türkçe-Fransızca ve Fransızca-Türkçe Yazma Eserler", "Türk Dili Araştırmaları Yıllığı, Belleten", 1959 say:249-292.
  - "Finten", "Türkoloji Dergisi, Cilt:I, Sayı:I" 1969, say.: 15-49.
  - "Abdullah Efendi'nin Rüyaları", "Ülkü, Cilt:VI, Sayı:68", say.:18-20.
  - "Yeni Türk Edebiyatı", "İslam Ansiklopedisi, Cilt.XXXII, Fas.257-258". Ansiklopedi Maddesi


### Yeni harflerle kritik edisyonlar.
  - Namık Kemal, "Gulnihal" Kritik önsöz ile 1964, 1984 Milli Eğitim Basımevi
  - Abdülhak Hamid, "Finten" Kritik önsöz ile 1964, Milli Eğitim Basımevi
  - Ahmet Mithat, "Denizci Hasan" Kritik önsöz ile Kültür Bakanlığı Yayınları, C.I, 1975  C.II, 1976  C.III, 1981
  - Namık Kemal, "Vatan yahut Silistre" Kritik önsöz ile 1990, Kültür Bakanlığı Yayınları.
# Hasanlar Barajı ve Hidroelektrik Santrali
Hasanlar Barajı, Düzce'de, Küçük Melen Çayı üzerinde, sulama ve taşkın kontrolü amacı ile 1965 - 1972 yılları arasında inşa edilmiş bir barajdır. Kaya gövde dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 1.651.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 70,80 m, normal su kotunda göl hacmi 55 hm³, normal su kotunda göl alanı 2,85 km²'dir. 26.450 hektarlık bir alana sulama hizmeti vermektedir.
# Gökçekaya Barajı ve Hidroelektrik Santrali
Gökçekaya Barajı, Eskişehir'de, Sakarya Nehri üzerinde, Sarıyar Barajı mansabında (çıkışı) hidroelektrik enerji üretimi amaçlı, 1967 - 1972 yılları arasında inşa edilmiş bir barajdır.
Beton kemer tipi olan barajın gövde hacmi 650.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 115,00 m, normal su kotunda göl hacmi 910,00 hm³, normal su kotunda göl alanı 20,00 km²'dir. 278 MW güç kapasitesindeki HES (hidroelektrik santralı)yılda 562 GWh elektrik enerjisi üretmektedir.
# 19 Mart tezkeresi
19 Mart tezkeresi, başbakan Recep Tayyip Erdoğan imzasıyla 19 Mart 2003 Çarşamba günü saat 23.00 sıralarında TBMM'ye sevkedilen Hükûmet tezkeresi, 20 Mart Perşembe günü Genel Kurul'da görüşüldü ve kabul edildi. 763 sayılı TBMM Kararı, 21 Mart'ta Resmi Gazete'de yayımlandı.
Tezkerede, TBMM'den, "gereği, kapsamı, sınırı ve zamanı Anayasanın 117'nci maddesine göre milli güvenliğin sağlanmasından ve Silahlı Kuvvetlerin yurt savunmasına hazırlanmasından Yüce Meclise karşı sorumlu bulunan hükûmet tarafından belirlenecek şekilde Türk Silahlı Kuvvetlerinin Kuzey Irak'a gönderilmesine; etkili bir caydırıcılığın sürdürülmesi amacıyla Kuzey Irak'ta bulunacak bu kuvvetlerin gerektiğinde belirlenecek esaslar dairesinde kullanılmasına ve muhtemel bir askeri harekat çerçevesinde yabancı silahlı kuvvetlere mensup hava unsurlarının Türk hava sahasını Türk makamları tarafından belirlenecek esaslara ve kurallara göre kullanmaları için gerekli düzenlemelerin Hükûmet tarafından yapılmasına", Anayasanın 92'nci maddesi uyarınca 6 ay süreyle izin verilmesi istendi.
# Atikhisar Barajı
Atikhisar Barajı, Çanakkale'de, Sarıçay üzerinde, sulama ve taşkın kontrolü amacı ile 1971-1975 yılları arasında inşa edilmiş bir barajdır.
Toprak gövde dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 1.990.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 43,00 metre, normal su kotunda göl hacmi 40 hm³, normal su kotunda göl alanı 3,30 km²'dir. 5200 hektarlık bir alana sulama hizmeti vermektedir.
# Sücüllü Barajı
Eski adı Yalvaç Barajı olan Sücüllü Barajı, Isparta'da, Sücüllü Çayı üzerinde, sulama amacı ile 1968 - 1973 yılları arasında inşa edilmiş bir barajdır.
Toprak gövde dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 950.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 46,00 m, normal su kotunda göl hacmi 8,90 hm³, normal su kotunda göl alanı 0,82 km²'dir. 2.050 hektarlık bir alana sulama hizmeti vermektedir.
# Karamanlı Barajı
Karamanlı Barajı, Burdur'da, Değirmen Deresi üzerinde, sulama amacı ile 1969 - 1973 yılları arasında inşa edilmiş bir barajdır.
Toprak gövde dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 1.125.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 54,00 m, normal su kotunda göl hacmi 24,00 hm³, normal su kotunda göl alanı 1,70 km²'dir. 3.000 hektarlık bir alana sulama hizmeti vermektedir.
Karamanlı Barajı Kamp Alanı, Burdur'un Karamanlı ilçesinde, şehir merkezine 62 km uzaklıkta yer alır. Bu baraj, bölgedeki tarım arazilerini sulama amacıyla inşa edilmiştir ve aynı zamanda balık yetiştiriciliği için önemli bir rol oynamaktadır. Çadır ve karavan kampçıları için uygun bir yerdir.
# Gleti
Gleti Afrika'daki Dahomey krallığında tapılan bir ay tanrıçasıydı. Bölgesel anlamda bugünkü Benin'de yer almaktaydı.
Dahomey mitolojisinde, tüm yıldızların annesidir. Kocasının gölgesi yüzüne düştüğünde ise, tutulma olduğuna inanılırdı.
# Karaçomak Barajı
Karaçomak Barajı, Kastamonu'da, Karaçomak Deresi üzerinde, sulama, taşkın kontrolü, içme suyu temini amacı ile 1968 - 1973 yılları arasında inşa edilmiş bir barajdır.
Toprak gövde dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 1.100.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 49,00 m, normal su kotunda göl hacmi 23,10 hm³, normal su kotunda göl alanı 1,43 km²'dir. 2.596 hektarlık bir alana sulama hizmeti vermekte, yılda 3 hm³ içme suyu sağlamaktadır.


## Doğal yaşam.
Bitki ve kuş çeşitliliği açısından zengin olan Karaçomak baraj gölünde 2015-2016 tarihlerinde yapılan su kuşları tespit çalışmasında barajda yoğunluklu olarak 17 kuş türüne rastlanmıştır. Bunlardan 6 kuş türü takım, 9 kuş türü familya olmak üzere baraj gölünde yoğunlaştığı görülmektedir. Baraj gölünde yaşayan kuş familyası incelendiğinde kuşların göç statüleri 10 kuş türünün yerli tür, 7 kuş türünün yaz aylarında göç ettiği, 3 türün ise yaz aylarında transit göçlerde bulunduğu, 1 tür kuşun ise kış aylarında göç ettiği gözlemlenmiştir.


### Kuş türleri.
  - Angıt
  - Bahri kuşu
  - Dere düdükçünü
  - Erguvani balıkçıl
  - Gri balıkçıl
  - Halkalı küçük cılıbıt
  - Karabatak
  - Küçük ak balıkçıl
  - Küçük batağan
  - Leylek
  - Orman düdükçünü
  - Pasbaş patka
  - Yeşilbaş
  - Yüyük ak balıkçıl
# Tahtaköprü Barajı
Tahtaköprü Barajı, Gaziantep'in İslahiye ilçesinde, Karasu Çayı üzerinde, sulama amacı ile 1967-1975 yılları arasında inşa edilmiş bir barajdır. 2017-2019 yılları arasında barajda yükseltme çalışması yapılmıştır.
Toprak gövde dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 2.142.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 50,00 m, normal su kotunda göl hacmi 200,00 hm³, normal su kotunda göl alanı 23,40 km²'dir. 11.575 hektarlık bir alana sulama hizmeti vermektedir.
# Medik Barajı
Medik Barajı, Malatya'daki Tohma Çayı üzerinde, sulama amacı ile 1966-1975 yılları arasında inşa edilmiş bir barajdır.
Toprak ve kaya gövde dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 811.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 43,00 m, normal su kotunda göl hacmi 22,00 hm³, normal su kotunda göl alanı 1,62 km²'dir. 15.842 hektarlık bir alana sulama hizmeti vermektedir.
# Çoğun Barajı
Çoğun Barajı, Kırşehir (il)'inde, Kızılözü Deresi üzerinde, sulama amacı ile 1963 - 1975 yılları arasında inşa edilmiş bir barajdır.
Kaya gövde dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 559.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 46,00 m, normal su kotunda göl hacmi 21,77 hm³, normal su kotunda göl alanı 2,38 km²'dir. 3.762 hektarlık bir alana sulama hizmeti vermektedir.
# Colin Maclaurin
Colin Maclaurin, (d. 1 Şubat 1698, Kilmodan - ö. 14 Haziran 1746, Edinburgh), İskoçyalı matematikçidir. 


## Hayatı.
Colin, 11 yaşında Glasgow Üniversitesine girdi. 19 yaşında iken Marischal College'de matematik profesörü oldu. 1719'da Lana'daki Rage Society'nin üyeliğine seçildi. Bu sırada Newton ile tanıştı. Newton'un tavsiyesiyle 1725'te Edinburgh Üniversitesi'nde matematik profesörlüğüne getirildi. Fransız Bilimler Akademisi'nin 1740'ta gelgit hadisesi konusunda açtığı deneme yarışmasını Leonard Euler ve Daniel Bernoulli ile birlikte kazandı. Jakosbusçuların 1745'te Edinburgh'u kuşatmaları ve şehri ele geçirmeleri üzerine İngiltere'ye kaçtı. Ertesi sene tekrar Edinburgh'a döndü ve birkaç ay sonra hastalanarak öldü.
Maclaurin, 1720'de yazmış olduğu Geometria Organica (Organik Geometri) ve Genel Eğitimlerin Tanımlanması adlı eserinde; Newton'un Tabiat felsefesinin Matematik İlkeleri kitabındaki teoremlere benzer teoremler ortaya koydu. Kendi ismiyle anılan, üreten konikler yönetimini geliştirdi. Üçüncü ve dördüncü dereceden bazı eğri türlerinin iki hareketli açının kesişimiyle çizilebileceğini gösterdi. Diğer taraftan bazı eleştirileri cevaplandırmak için yazdığı Fluksiyonların İncelenmesi (Treatise on Fluxions) adlı eserinde, dönmekte olan homojen bir sıvı kütlesinin alabileceği kararlı biçimlerin dönen elipsoitler olduğunu ispatladı. Bu elipsoitler günümüzde Maclaurin elipsoitleri olarak isimlendirilir. Yine bu eserinde maksimumlar ve minimumların ayırt edilmesi ile ilgili teoriyi ilk olarak ortaya koydu.
# Cephe (mimarlık)
Mimarlıkta cephe, temelde bir yapının dışa bakan ön yüzünü ifade eden terimdir. Yapının yan yüzleri ya da arka yüzü için de kullanılabilir.
Fransızca olan ve "cephe, yüz" anlamına gelen "façade" sözcüğünden Türkçeye fasad olarak geçmiş bir terim de aynı anlamda kullanılabilmektedir ancak bu kelimeye TDK'nın Güncel Türkçe Sözlük'ünde rastlanmaz.
Mimarlıkta ön cephe, bir binanın tasarımı açısından sıklıkla en önemli bölümdür çünkü binanın geri kalanının tarzını da belirler. Bu önem doğrultusunda, tarihsel anlam kazanmış pek çok ön cephe, yerel ya da genel şehir ve bölge planlama kanunları ile koruma altına alınmıştır ve değiştirilmeleri ya çok kısıtlanmış ya da yasaklanmıştır.
Film (daha kısıtlı olarak da sahne sanatları) setlerinde, kurgusal binalar sıklıkla yalnızca cephelerden oluşur. Yalnızca cephe inşası hem daha ucuzdur, hem de bina inşası ile ilgili kanuni düzenlemeler gerektirmez. Arkalarından desteklenerek dik tutulan bu cepheler, gerekli sahnelerde oyuncuların giriş-çıkış yapabilmesi için kapılar ve o kapıların açıldığı, iç düzenlemesi yapılmış odalar da içerebilir.
# Krupp
Krupp, Essen bölgesinde yerleşik 400 yıllık geçmişe sahip Alman aile. Aile, sanayici geçmişi, çelik, silah ve mühimmat üretimiyle ünlüdür. Aile şirketi olan "Friedrich Krupp AG Hoesch-Krupp" 20.yüzyılın önde gelen şirketlerinden olmuştur. 1999 yılında Thyssen AG ile birleşerek "ThyssenKrupp AG" adını almıştır.


## Kuruluş.
Krupp firması, 1811'de Friedrich Krupp (1787-1826) tarafından kuruldu. O zaman Krupp, küçük bir çelik döküm fabrikasıydı. Friedrich'in oğlu Alfred Krupp, (1812-1887) bunu genişletti ve dünyanın en büyük çelik döküm fabrikası haline getirdi. Ayrıca, silah imalatına başladı. Kömür ve demir madeninden başlayarak çelik üretimine kadar bütün işlemler tek elde yapılmaya başlandı. Demir cevherine Bessemer metodunun geniş ölçüde uygulanmasının öncülüğü de Alfred Krupp devrinde gerçekleşti.


## I. Dünya Savaşı.
Alfred'in oğlu Friedrich Alfred Krupp (1854-1902) zamanında ise harp gemileri inşası ve zırhlı levha imalatına başlandı. Krupplar'ın devlet kuruluşları içinde politik ağırlığı arttı. Friedrich Alfred öldüğünde oğlu olmadığı için, damadı Gustav von Bohlen und Halbach (1870-1950), Krupp ismi altında işin idaresini eline aldı. I. Dünya Savaşı'nda Krupp firmasında 100.000 işçi çalışıyordu. Versay Antlaşması, Almanya'yı silahsızlanmaya zorlayınca fabrika silah imali bakımından bir müddet durdu.


## II. Dünya Savaşı ve sonrası.
Krupp, Hitler devrinde yeniden silah imalatına başladı. II. Dünya Savaşında dev Krupp fabrikalarında yabancı işçi çalıştırıldı.Gustav Krupp 1945'te savaş suçlusu olarak mahkemeye verildi. Fakat çok hasta olduğundan duruşmaya çıkamadı. Oğlu Alfred Krupp (1907-1967), 1948'de hapse mahkûm edildi. 1951'de serbest bırakıldı ve fabrikalarının bir kısmını sattı.Firma'nın bugüne kadar çıkmış birçok savaşta payı olduğu iddia edilmiş, ancak Krupp firması arşivlerini açmayı reddettiğinden bugüne kadar bu iddialar kanıtlanamamıştır. Krupplar II. Dünya Savaşı'ndan sonra kan kaybetmelerine rağmen Alman sanayiinin önemli bir firması olarak kaldılar. Firma bu önemini günümüzde de korumaktadır.


## Önemli tarihi olaylarda oynadığı rol.
 - Fransa-Prusya Savaşında Alman Ordusuna yaptığı kuyruktan dolma tüfek ile Fransızların ağızdan dolma tüfeğine karşı belirgin bir üstünlük sağlamıştır.
 - 93 Harbi'nde Plevne Müdaafası sırasında Osmanlı ordusunun ellerinde bulunan Krupp topları Gazi Osman Paşa'ya çok büyük bir üstünlük kazandırmış ve savunmanın 145 gün gibi uzun bir süre olmasına önemli bir katkı yapmıştır.
 - Çanakkale Savaşları sırasında boğazı korumak için Krupp topları kullanılmıştır.
 - I. Dünya Savaşı sırasında Alman Ordusu için büyük toplar üretmiştir. Bunlardan en bilinenleri 420mm çapındaki Büyük Bertha, 380mm çapındaki Uzun Max adlı toplardır.
 - II. Dünya Savaşı sırasında Alman Ordusuna çok sayıda silah üretilmiştir. Bunlar arasında Panzerkampfwagen I, Panzerkampfwagen IV, U-Bot ve Schwerer Gustav sayılabilir.


## Dipnotlar.
 }}>
# Alfonso Thiele
 - YÖNLENDİRME 
Alfonso Thiele (5 Nisan 1920 - 15 Temmuz 1986), Amerikalı Formula 1 pilotu. 4 Eylül 1960'ta katıldığı ilk ve tek Grand Prix yarışında herhangi bir başarı elde edememiştir. İtalya ve ABD olmak üzere çifte vatandaşlığı vardı. Hayatının büyük bir bölümünü İtalya'da geçirmiştir.
 - YÖNLENDİRME 
 - YÖNLENDİRME
# Aero Tropical
 - YÖNLENDİRME 
Aero Tropical, Angola kaynaklı bir havayolu şirketidir.


## Kod Bilgisi.
  - ICAO Kodu: TPB
  - Arama Sinyali: Aero Tropical
# Korkuteli Barajı
Korkuteli Barajı Antalya ilinin Korkuteli ilçesinde, Korkuteli Çayı üzerinde, sulama, taşkın kontrolü ve içme suyu amacı ile 1968-1976 yılları arasında inşa edilmiş bir barajdır.
Toprak gövde dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 2.020.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 70,00 m, normal su kotunda göl hacmi 47,50 hm³, normal su kotunda göl alanı 2,20 km²'dir. 5.986 hektarlık bir sulama alanına hizmet vermektedir.
# Elmer Berger (haham)
Elmer Berger (27 Mayıs 1908 - 5 Ekim 1996) reformist ve antisiyonist bir hahamdır. American Council for Judaism'de 1942-1955 yılları arasında başkanlık yapmıştır. Hebrew Union College mezunudur.
# Dodurga Barajı (Bilecik)
Dodurga Barajı; Bilecik'te Sarısu Çayı üzerinde, sulama ve taşkın kontrolü amacıyla 1972-1977 yılları arasında inşâ edilmiş bir barajdır.
Toprak gövde dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 678.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 33,00 m, normal su kotunda göl hacmi 21,72 hm3, normal su kotunda göl alanı 2,45 km²'dir. 1.970 hektarlık bir sulama alanına hizmet vermektedir. Amatör balıkçıların aynı zamanda rağbet ettiği balıkçılık alanıdır.
# Çorum Barajı
Çorum Barajı Çorum'da, Çomar Deresi üzerinde, sulama ve içme suyu temini amacı ile 1974-1977 yılları arasında inşa edilmiş bir barajdır.
Toprak gövde dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 590.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 49,00 m, normal su kotunda göl hacmi 7,18 hm³, normal su kotunda göl alanı 0,56 km²'dir. 1.589 hektarlık bir sulama alanına hizmet vermekte, yılda 2 hm³ içme-kullanma suyu sağlamaktadır.
# Yapıaltın Barajı
Yapıaltın Barajı (yöresel söyleyişle "Yapaltın Barajı") Sivas ili Şarkışla ilçesi yakınlarında, Çaylak Deresi üzerinde, sulama amacı ile 1975-1977 yılları arasında inşa edilmiş bir barajdır. Eski adı "Yapıaltın" olan Gümüştepe köyü yakınlarındadır. Adını da buradan almaktadır.
Toprak gövde dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 1.000.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 37,00 m, normal su kotunda göl hacmi 17,00 hm³, normal su kotunda göl alanı 1,42 km²'dir. 2.894 hektarlık bir sulama alanına hizmet vermektedir.


## Yapaltın Mesire ve Piknik Alanı.
Şarkışla'ya yakın mesafelerde bulunan Yapaltın Barajı etrafında Şarkışla Belediyesi tarafından düzenlenmiş mesire ve piknik alanları bulunmaktadır. Özellikle yaz aylarında Şarkışla halkı tarafından ilgi gören bir dinlenme bölgesidir.
# Suruga Körfezi
Suruga Körfezi ("Suruga-wan") Büyük Okyanus'ta, Japonya'nın Honshu adasında Shizuka yönetim bölgesi'nde bulunur. Izu Yarımadası'nın batısında, Fuji Dağı'nın güneyinde uzanır.
# Maksutlu Barajı
Maksutlu Barajı Sivas (il)'inde, Şarkışla ilçesine bağlı Maksutlu köyünün üst tarafında, Maksutlu Deresi üzerinde, sulama amacı ile 1975-1977 yılları arasında inşa edilmiş bir barajdır.
Toprak gövde dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 300.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 26,00 m, normal su kotunda göl hacmi 2,95 hm³, normal su kotunda göl alanı 0,42 km²'dir. 637 hektarlık bir sulama alanına hizmet vermektedir.
Şarkışla ilçe merkezine de yakın bir konumda olan barajın çevresinde mesire ve piknik alanları bulunmaktadır.
# Kaymaz Barajı
Kaymaz Barajı, Eskişehir'de, Çayırlık Çayı üzerinde, sulama amacı ile 1975-1977 yılları arasında inşa edilmiş bir barajdır.
Toprak gövde dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 216.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 29,00 m, normal su kotunda göl hacmi 1,43 hm³, normal su kotunda göl alanı 0,20 km²'dir. 420 hektarlık bir sulama alanına hizmet vermektedir.
# Afşar Barajı
Afşar Barajı, Manisa ilinde, Alaşehir Çayı üzerinde, sulama ve taşkın kontrolü amacı ile 1973-1977 yılları arasında inşa edilmiş bir barajdır.
Toprak gövde dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 3.166.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 46,00 m, normal su kotunda göl hacmi 69,00 hm³, normal su kotunda göl alanı 5,25 km²dir. 13.500 hektarlık bir sulama alanına hizmet vermektedir.
Baraj 9 Temmuz 2021'de tahliye edilmiştir.
# Ataköy Barajı ve Hidroelektrik Santrali
Ataköy Barajı, Tokat'ta, Yeşilırmak üzerinde, hidroelektrik enerji üretimi amacı ile 1975-1977 yılları arasında inşa edilmiş bir barajdır.
Toprak gövde dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 600.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 26,00 m, normal su kotunda göl hacmi 2,80 hm3, normal su kotunda göl alanı 0,50 km²'dir.
Türkiye'de bir ilk olarak Ataköy Barajı nın sağladığı su ile 2 adet Hidroelektrik santral çalıştırılmaktadır. Bunlardan biri kendi adıyla anilan 5 MW güç kapasiteli Ataköy HES (hidroelektrik santralı) yılda 8 GWh elektrik enerjisi üretmekte, diğeri ise 5.000 m lik bir tünel ile suyun vadi atlatıldığı, Niksar da kurulu 90 MW güçteki Köklüce Barajı ve Hidroelektrik Santrali'dir. Bu santral, 400 m net düşü ile Türkiye'nin en verimli santrallarından olup yılda 400 GWh civarında elektrik enerjisi üretmektedır.