BILGEM-AI/BILGE-Wiki-Tr-Plus huggingface dataset:
# Standart yerçekimi ivmesi
Standart yerçekimi ivmesi veya standart serbest düşme ivmesi (genellikle basitçe standart yerçekimi olarak adlandırılır ve #YÖNLENDİRME veya #YÖNLENDİRME ile gösterilir), Dünya yüzeyine yakın vakum ortamındaki bir nesnenin nominal (tanımlanmış/yaklaşık) yerçekimi ivmesidir. Standart olarak #YÖNLENDİRME şeklinde tanımlanmış bir sabittir. Bu değer, üçüncü Ağırlıklar ve Ölçüler Genel Konferansı (1901, CR 70) tarafından belirlenmiş ve bir nesnenin standart ağırlığını, kütlesi ile bu nominal ivmenin çarpımı olarak tanımlamak için kullanılmıştır. Bir cismin Dünya yüzeyi yakınındaki ivmesi, kütleçekimi ve Dünya'nın dönüşünden kaynaklanan merkezkaç ivmesinin birleşik etkilerinden kaynaklanır (ancak ikincisi çoğu amaç için ihmal edilebilecek kadar küçüktür). Bu toplam ivme (görünür yerçekimi), kutuplarda Ekvator'dakinden yaklaşık %0,5 daha büyüktür.
 - YÖNLENDİRME sembolü bazen standart yerçekimi için kullanılsa da,  YÖNLENDİRME (son eksiz) aynı zamanda yerel kütleçekimi ve merkezkaç ivmesinden kaynaklanan ve kişinin Dünya üzerindeki konumuna göre değişen yerel ivme anlamına da gelebilir (bkz. yerçekimi).  YÖNLENDİRME sembolü, kütleçekim sabiti olan  YÖNLENDİRME veya gram sembolü olan g ile karıştırılmamalıdır.  YÖNLENDİRME , yukarıda tanımlanan değerle birlikte herhangi bir ivme türü için bir birim olarak da kullanılır.
Yukarıda tanımlanan #YÖNLENDİRME değeri, Dünya üzerinde nominal bir orta aralık değeridir ve başlangıçta 45° jeodezik enlemde deniz seviyesinde serbest düşen bir cismin ivmesine dayanmaktadır. Dünya üzerindeki gerçek serbest düşme ivmesi konuma göre değişse de, yukarıdaki standart rakam metrolojik amaçlar için her zaman kullanılır. Standart yerçekimi ivmesi (#YÖNLENDİRME ) tanım olarak kilogram-kuvvet ile kilogramın oranına karşılık gelir. Bu nedenle tutarlı SI birimlerinde ifade edildiğinde sayısal değeri, iki kuvvet birimi olan kilogram-kuvvet ile newton arasındaki orana eşit olur.
# Cesur Savaşçı Madalyası
 - YÖNLENDİRME 
Cesur Savaşçı Madalyası (), Azerbaycan tarafından 26 Kasım 2020 yılında tesis edilen askerî bir madalya. Azerbaycan Silahlı Kuvvetleri'nin İkinci Dağlık Karabağ Savaşı'nı kazanması şerefine verilmeye başlanmıştır.
# Xmake (yazılım)
Xmake yazılımları derlemek için kullanılan çapraz platform bir inşa (build) aracıdır. Build betiklerinde Lua programlama dilini kullanır.
# Glasgow Prestwick Havalimanı
Glasgow Prestwick Havalimanı () (IATA: PIK,ICAO: EGPK), İskoçya'nın Glasgow kentine hizmet veren bir havalimanıdır. Havalimanı, 1934 yılında açılmış olup kent merkezinin 51 km kuzeybatısında Prestwick'te yer almaktadır.
2023 yılında havalimanı 540.000 yolcuya hizmet vermiştir.
# Bademcik taşı
Bademcik taşları, tonsillolitler olarak da bilinen, bademciklerin çatlakları içindeki döküntülerin mineralleşmesidir. Mineralize olmadığında, döküntülerin varlığı kronik kazeöz tonsillit (CCT) olarak bilinir. Belirtiler arasında ağız kokusu da yer alabilir. Genellikle ağrı olmasa da boğazda takılan bir şey varmış hissi olabilir.
Risk faktörleri arasında tekrarlayan boğaz enfeksiyonları yer almaktadır. Bademcik taşları, çeşitli bakterilerden oluşan bir biyofilm içerir. Bunlar en sık palatin bademciklerde görülmekle birlikte, lingual bademciklerde de görülebilir. Bademcik taşlarının 0,3g-42g arasında ağırlığa sahip olduğu bilinemktedir. Diğer nedenler dolayısıyla tıbbi görüntüleme yapıldığında belirlenebilmektedir.
Bademcik taşları kişiyi rahatsız etmiyorsa tedaviye gerek yoktur. Aksi takdirde tuzlu su ile gargara yapma ve elle çıkarma denenebilir. Klorheksidin de sorunu gidermede kullanılabilmektedir. Cerrahi tedavi, bademciklerin kısmen veya tamamen çıkarılması şeklinde uygulanmaktadır. İnsanların %10'u kadarında bademcik taşı vardır. Erkekler ve kadınlar eşit şekilde etkilenmektedir. Yaşlı insanlar gençlere oranla daha sık etkilenmektedir.
# 2025 Copa del Rey finali
2025 Copa del Rey finali, İspanya futbolunun ana kupası olan Copa del Rey'in 123. finalidir. Finalde, 2024-25 Copa del Rey'in şampiyonu belirlenmiştir. Maç, 26 Nisan 2025'te Sevilla'daki Olimpiyat Stadyumu'nda, ezeli rakipler Barcelona ile Real Madrid arasında oynanmıştır. Bu sezon oynanan final, taraflar arasındaki resmi olarak 260. El Clásico olup 2014'ten bu yana iki takım arasındaki ilk Copa del Rey finalidir.


## Final yolu.
 }}>


## Maç detayları.
<onlyinclude>
 Barcelona
 v Real Madrid
</onlyinclude>
# Inverness Havalimanı
Inverness Havalimanı (; ) (IATA: INV,ICAO: EGPE), İskoçya'nın Inverness kentine hizmet veren bir havalimanıdır. Havalimanı, 1947 yılında açılmış olup kent merkezinin 13 km kuzeydoğusunda Dalcross'ta yer almaktadır.
2023 yılında havalimanı 700.012 yolcuya hizmet vermiştir.
# Boykotyap.com
Boykotyap.com, Cumhuriyet Halk Partisi'nin 2025 Türkiye'de hükûmet karşıtı protestolar sırasında Ekrem İmamoğlu'nun tutuklanmasına tepki olarak iktidar yanlısı şirketleri boykot etmek için açtığı internet sitesidir. 25 Mart 2025 tarihinde "boykotyap.com" olarak açılmış, ardından gelen erişim engelleriyle yerini farklı alan adlarına bırakmıştır.


## İçeriği.
Site, Cumhuriyet Halk Partisi'nin protestolara destek olmak adına boykot etmeyi önerdiği marka ve şirketleri içermektedir. İktidara kurdukları yakınlıktan dolayı gazetecilik sektöründe 24 TV, A Haber, Akit TV, Akşam, ATV, Beyaz TV, Kanal 7, Sabah, Takvim, TRT, TVNET, Ülke TV, Yeni Akit, Yeni Şafak gibi yandaş medya şirketleri listede yer almaktadır. Online alışveriş sitesi idefix, kitap ağırlıklı satış yapan mağaza D&R ve kahve zinciri Espressolab listede yer almaktadır. Ayrıca sitede AK Parti'nin ülkedeki faaliyetlerini eleştiren içerikler de bulunmaktadır.


## Kullandığı alan adları.
Site, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu'ndan gelen erişim engelleri sebebiyle Türk kullanıcılara ulaşmak için iki defa yeni alan adına taşınmıştır. İlk olarak 25 Mart 2025'te "boykotyap.com" adıyla açılmış, Ankara 4. Sulh Ceza Hakimliği kararıyla gelen erişim engelinden dolayı 28 Mart'ta "boykotyap.net" alan adı ile yeni bir site açılmıştır. İkinci siteye de erişim engeli gelmesi üzerine 2 Nisan'da "boykotyap.org" alan adına taşınmıştır.
# Benbecula Havalimanı
Benbecula Havalimanı (; ) (IATA: BEB,ICAO: EGPL), İskoçya'nın Benbecula adasına hizmet veren bir havalimanıdır. Havalimanı, 1942 yılında açılmış olup Balivanich'te yer almaktadır.
# Sünnilik karşıtlığı
 - YÖNLENDİRME 
Sünnilik karşıtlığı, dini inançları, gelenekleri ve kültürel mirasları nedeniyle Sünni Müslümanlar'a yönelik nefret, önyargı, ayrımcılık, zulüm ve şiddetti barındırır. “Sünni karşıtlığı”, ‘Sünnifobi’, “Sünnilikten ve Sünnilerden korku ya da nefret” olarak da tanımlanmıştır.
# Antipatros (anlam ayrımı)
 - YÖNLENDİRME 
Antik dünyanın birçok önemli kişisi Antipater, Antipatros (Αντιπάτερ, Αντίπατρος, kelime anlamı “baba gibi”) olarak adlandırılmıştır:


## Helenistik liderler.
  - Antipatros (MÖ 397-319 civarı), Makedonyalı general
  - I. Antipatros, MÖ 297-294 yılları arasında Makedonya kralı
  - Antipater Etesias (MÖ 279'da öldü), Makedonya kralı
  - Derbeli Antipater


### Herodianlar.
  - Idumaealı Antipater (MÖ 43'te öldü), Büyük Herod'un babası
  - Antipater (I. Hirodes'in oğlu) (MÖ 46-4), Büyük Hirodes'in oğlu
  - Antipater, Salome'nin oğlu, Büyük Herod'un kız kardeşi
  - Antipater, Büyük Hirodes'in kızı Salampsio'nun oğlu ve Phasael ben Phasael


## Filozoflar.
  - Cyreneli Antipater (MÖ 4. yüzyıl civarı), Cyrenaik okulun filozofu
  - Tarsuslu Antipater (MÖ 130'da öldü), Stoacı filozof
  - Surlu Antipater (MÖ 45'te öldü), Stoacı filozof


## Yazarlar.
  - Antipater (yazar), rüyalar konusunda yazdı
  - Acanthuslu Antipater, tarihi belirsiz Yunan gramerci
  - Bostralı Antipater, Arabistan'daki Bostra piskoposu, y. 460. Başlıca eseri, Pamphilus'un “Origen için Apoloji” adlı eserine bir cevap olan “Antirrhesis” idi.
  - Sidonlu Antipater (MÖ 2. yüzyıl), en çok Dünyanın Yedi Harikası listesiyle tanınır
  - Selanikli Antipater (MÖ 1. yüzyıl), şair
  - Antipater (MÖ 1. yüzyıl hekimi)
  - Antipater (2. yüzyıl hekimi)
  - Antipater (astrolog), "genethialogia" üzerine bir eser yazmıştır.
  - Aelius Antipater, yazar ve vali (Severan dönemi)
  - Lucius Coelius Antipater, yıllıkçı, MÖ 2. yüzyıl


## Diğerleri.
  - Phlyalı Antipater, Augustus yönetimindeki önde gelen Atinalı devlet adamı
 - Epigonus oğlu Antipater, Telmessoslu Epigonos'un oğlu olan Küçük Asyalı Yunan Prensi
  - Antipater, ünlü gümüş avcısı ("Naturalis Historia", xxxiii. 55)
# Louis Bachelier
Louis Bachelier (11 Mart 1870 – 28 Nisan 1946), modern nicel finansın kurucusu olarak kabul edilen Fransız bir matematikçidir. Stokastik süreçlerin ilk matematiksel modelini ve bu modelin finansal opsiyonların değerlemesinde kullanımını doktora tezi "Spekülasyon Teorisi" ("Théorie de la Spéculation") ile tanıtmıştır. Bu tezde, daha sonra "Brown hareketi" olarak adlandırılacak olan stokastik süreci modellemiştir.


## Hayatı ve eğitimi.
Louis Bachelier, 11 Mart 1870'te Le Havre, Fransa'da doğdu. Babası bir şarap tüccarı ve amatör bilim insanıydı, aynı zamanda Venezuela'nın Le Havre'deki fahri konsolosuydu. Annesi ise önemli bir bankacının kızıydı. Ailesinin ölümü üzerine, ailesine bakmak zorunda kalan Bachelier, üniversite eğitimine ara vermek zorunda kaldı. Bu süreçte finansal piyasalarda pratik deneyim kazandı. Askerlik hizmeti sonrası, 1892'de Paris Üniversitesi'ne (Sorbonne) kaydoldu.


## Doktora tezi ve bilimsel katkıları.
Bachelier, 1900 yılında Henri Poincaré gözetiminde doktora tezini savundu. Tezi, opsiyon fiyatlandırmasında stokastik süreçlerin kullanımını öngören ilk çalışmalardan biridir. Bu tez, finans alanında gelişmiş matematiksel araçların kullanıldığı ilk çalışmalardan biri olarak kabul edilir. "Théorie de la Spéculation" adlı bu tezde, daha sonra Wiener süreci olarak adlandırılacak stokastik süreci kullanmıştır.
Tezi başlangıçta matematikçiler tarafından fazla ilgi görmese de, istatistikçi Leonard Jimmie Savage, Bachelier'in çalışmasının ekonomik araştırmalarda kullanışlı olabileceğini düşünerek birkaç ekonomiste bu çalışmayı okumalarını tavsiye etti. Bu süreçte Paul Samuelson, Bachelier'in çalışmasını keşfederek matematiksel araçları ekonomi alanında yaygınlaştırdı.


## Akademik kariyeri.
Bachelier, 1909'da Paris Üniversitesi'nde serbest profesör olarak ders vermeye başladı. 1914'te "Le Jeu, la Chance et le Hasard" adlı kitabını yayımladı. Ancak I. Dünya Savaşı nedeniyle kariyerinde kesinti yaşadı. 1927'de Besançon Üniversitesi'nde kalıcı profesörlük elde etti ve burada 10 yıl boyunca görev yaptı.


## Bilimsel çalışmaları.
Louis Bachelier'in çalışmaları, nicel finansın temellerini oluşturdu. Teorileri, daha sonra geliştirilen Black-Scholes modeli gibi önemli finansal modellerin öncüsü olarak kabul edilmektedir. Bachelier'in teorisi, stokastik süreçlerin finansal piyasa modellerinde kullanılmasının yolunu açtı. Bachelier'in fikirleri, 1970'lerde Black, Scholes ve Merton'un modern opsiyon fiyatlandırma teorilerini etkiledi.
# Dundee Havalimanı
Dundee Havalimanı (; ) (IATA: DND,ICAO: EGPN), İskoçya'nın Dundee kentinde bulunan bir havalimanıdır. Havalimanı, 1963 yılında açılmıştır.
# Itô önsavı
Itô önsavı, matematikte, zamana bağlı olarak değişen bir stokastik sürecin diferansiyelini bulmak için kullanılan bir özdeşliktir. Stokastik hesapta, zincir kuralının stokastik karşılığı olarak kabul edilir. Bu önsav, fonksiyonun ikinci türevine kadar olan Taylor serisi açılımı alınarak oluşturulur. Daha detaylı bir şekilde belirtmek gerekirse, zaman artımında birinci dereceye, Wiener süreci artımında ise ikinci dereceye kadar olan terimler alınarak türetilir. Finansal matematikte geniş kullanım alanı bulmuştur ve en iyi bilinen uygulaması Black-Scholes denkleminin türetilmesindedir.
Bu sonuç, Japon matematikçi Kiyoshi Itô tarafından 1951'de keşfedilmiştir.


## Motivasyon.
Aşağıdaki gibi bir stokastik diferansiyel denklem verildiğini varsayalım:
dX_t = μ_t dt + σ_t dB_t,
Burada #YÖNLENDİRME bir Wiener süreci olup, μ_t, σ_t ise zamana bağlı deterministik fonksiyonlardır. Genel olarak, bu diferansiyel denklemin X_t için çözümünü doğrudan B_t cinsinden yazmak mümkün değildir. Ancak, aşağıdaki integral çözümünü yazabiliriz:
X_t = ∫_0^t μ_s ds + ∫_0^t σ_s dB_s.
Bu ifade, X_t'nin ortalamasını ve varyansını kolayca bulmamızı sağlar. İlk olarak, her bir dB_t'nin ortalaması 0 olduğundan, X_t'nin beklenen değeri sadece sürüklenme fonksiyonunun integralidir:
E[X_t]=∫_0^t μ_s ds.
Aynı şekilde, dB terimlerinin varyansı 1 olduğundan, X_t'nin varyansı Itô izometrisi sayesinde şu şekilde bulunur:
Var[X_t] = ∫_0^tσ_s^2 ds.


## Itô önsavının matematiksel ifadesi.
Bir Itô sürüklenme-difüzyon süreci:
 dX_t= μ_t dt + σ_t dB_t,
ve sürekli türevlenebilir bir fonksiyon #YÖNLENDİRME için Itô önsavı şu şekildedir:
df(t,X_t) =(∂f/∂t + μ_t ∂f/∂x + σ_t^2/2∂^2 f/∂x^2)dt+ σ_t ∂f/∂x dB_t.
Bu formül, f(t,X_t)'nin de bir Itô sürüklenme-difüzyon süreci olduğunu gösterir.


## Çıkarımı.
Itô önsavını elde etmek için Taylor serisi açılımı ve stokastik hesap kuralları kullanılır. Bir Itô süreci olan #YÖNLENDİRME 'nin aşağıdaki stokastik diferansiyel denklemi sağladığını varsayalım:
 dX_t= μ_t dt + σ_t dB_t.
Burada B_t bir Wiener sürecidir.
Sürekli türevlenebilir bir fonksiyon olan f(t, x)'in Taylor serisi açılımı şu şekildedir:
 df amp;= ∂ f/∂ t dt + ∂ f/∂ x dX_t + 1/2∂^2 f/∂ x^2 (dX_t)^2 + ⋯
Bu özellikleri kullanılarak, dX_t ifadesini yerleştirdiğimizde
 df = ∂f/∂t dt + ∂f/∂x dX_t + 1/2 ∂^2 f/∂x^2 (dX_t)^2
elde edilir. Son olarak, şu ifade elde edilir:
df = (∂f/∂t + μ_t ∂f/∂x + σ_t^2/2 ∂^2 f/∂x^2) dt + σ_t ∂f/∂x dB_t
Bu sonuç, stokastik diferansiyel denklemlerin çözümünde ve finansal modellemelerde geniş çapta kullanılır. Özellikle, Black-Scholes modeli bu önsav yardımıyla türetilmiştir.
# Sumburgh Havalimanı
Sumburgh Havalimanı () (IATA: LSI,ICAO: EGPB), İskoçya'nın Shetland adasına hizmet veren bir havalimanıdır. Havalimanı, 1936 yılında açılmış olup Sumburgh'da yer almaktadır.
# Wick Havalimanı
Wick John O' Groats Havalimanı (; ) (IATA: WIC,ICAO: EGPC), İskoçya'nın Wick kentinde bulunan bir havalimanıdır. Havalimanı, 1933 yılında açılmıştır.
# Seçmen kitlelerine göre bir sonraki Türkiye cumhurbaşkanlığı seçimi için yapılan anketler
Bir sonraki Türkiye cumhurbaşkanlığı seçimi için çeşitli şirketler, seçmenlerin belirli bir bölümünün oy verme eğilimlerini göstermek için kamuoyu yoklamaları yapmıştır ve bu anketlerin sonuçları, bu maddede listelenmektedir. Anketlerin tarih aralığı, 14 Mayıs 2023'te yapılan bir önceki seçimden, seçim gününe kadardır.
Anket sonuçları aşağıdaki tablolarda ters kronolojik sırayla, en yakın tarihli olanı en üstte gösterecek şekilde ve anketin saha çalışmasının yapıldığı tarih kullanılarak listelenmiştir. Her anketteki en yüksek yüzde, kalın yazıyla gösterilir ve hücrenin arka planı lider partinin renginde gösterilir. Eşitlik olması durumunda ilk iki parti de renklendirilir. En sağdaki sütun, en yüksek yüzdeye sahip iki taraf arasındaki puan farkını gösterir.
Bu başlıkta, belirli seçmen kitlelerine odaklanan anketler sunulmuştur. Genç seçmenin tercihi, emekli seçmenin tercihi gibi belirli kitleler üstünde yapılan anketler burada görülebilir.
# Kiyoshi Itō
Kiyoshi Itō (伊藤 清, 7 Eylül 1915 - 10 Kasım 2008), Japon bir matematikçidir. Stokastik süreçler ve stokastik analiz alanındaki çalışmaları ile tanınır. Özellikle, stokastik diferansiyel denklemler ve İto önsavı üzerine yaptığı çalışmalar, modern finansal matematiğin temel taşlarını oluşturmuştur.


## Hayatı.
Itô, 1915 yılında Japonya'nın Mie Prefektörlüğü'nde doğdu. Kyoto Üniversitesi'nde matematik okudu ve burada 1938 yılında mezun olduktan sonra akademik kariyerine başladı. II. Dünya Savaşı sırasında Japonya İstatistik Bürosu'nda çalıştı. Bu dönemde olasılık teorisi ve stokastik süreçler üzerine araştırmalar yaptı.


### Akademik kariyer.
Savaştan sonra Kyoto Üniversitesi'ne geri dönen Itô, burada profesör olarak görev aldı. 1940'larda ve 1950'lerde geliştirdiği stokastik analiz teorisi, olasılık kuramında devrim yarattı. İto önsavı, stokastik diferansiyel denklemler ile ilgili temel sonuçlardan biri olarak kabul edilir ve finansal matematikte geniş bir uygulama alanı bulmuştur.


## Katkıları.
Kiyoshi Itô'nun en önemli katkısı, stokastik süreçlerin matematiksel olarak ele alınışında yaptığı yeniliklerdir. İto önsavı ve İto integralini geliştiren Itô, stokastik diferansiyel denklemler üzerindeki çalışmalarıyla öne çıkmıştır. Bu katkılar, özellikle finansal matematikte, Black-Scholes modeli gibi türev araçlarının fiyatlandırılmasında kullanılmıştır.


## Ödüller ve Onurlar.
Kiyoshi Itô, olasılık teorisine yaptığı katkılardan dolayı birçok prestijli ödül kazanmıştır:
  - 1987 - Wolf Matematik Ödülü
  - 1998 - Kyoto Ödülü
  - 2006 - Gauss Ödülü
# Derry Şehri Havalimanı
Derry Şehri Havalimanı () (IATA: LDY,ICAO: EGAE), Kuzey İrlanda'nın Derry kentinde bulunan bir havalimanıdır. Havalimanı, 1967 yılında açılmıştır.
Havalimanı, 2023 yılında 179.095 yolcuya hizmet vermiştir.
# Eilenberg eşitsizliği
Matematiğin bir alt dalı olan analizde Eilenberg eşitsizliğiveya eşalan eşitsizliği, Lipschitz-sürekli fonksiyonlar arasındaki bir matematiksel eşitsizliktir. Gayri resmi olarak, bir Lipschitz fonksiyonunun liflerinin ortalama büyüklüğüne, fonksiyonun Lipschitz sabiti ve tanım kümesinin ölçüsü cinsinden üst sınır verir.
Eilenberg eşitsizliği, geometrik ölçü teorisi ve manifold teorisinde uygulamalara sahiptir. Ayrıca eşalan formülünün kanıtında önemli bir bileşendir. Eşitsizlik, matematikçi Samuel Eilenberg'in adını taşımaktadır.


## Eşitsizliğin ifadesi.
"ƒ" : "X" → "Y" arasındaki Lipschitz-sürekli bir fonksiyon ve Lipschitz sabiti Lip "ƒ" olan iki metrik uzay verilsin. s ve t negatif olmayan gerçel sayılar olsun. BU bilgiler ışığında, Eilenberg eşitsizliği herhangi bir "A" ⊂ "X" için şu şekilde ifade edilir:
∫_Y^* H^s(f^-1(y) ∩A) dH^t(y) ≤v_sv_t/v_s+t(Lip f)^t H^s+t(A), 
Burada, 
  - Yıldız, üst integrali göstermektedir.
  - "v""t" evrensel sabitlerdir. Eğer "t=n" ise, "v""t", R"n"'deki birim yuvarın hacmine eşittir.
  - "H""t", "t"-boyutlu Hausdorff ölçüsüdür.
Üst integral kullanımı gereklidir çünkü genel olarak y ↦H^s(A∩f^-1(y)) fonksiyonu "H""t" ölçülebilir olmayabilir.


## Tarihçe.
Bu eşitsizlik ilk olarak 1938'de Eilenberg tarafından, fonksiyonun metrik uzaydaki sabit bir noktaya olan mesafesi olduğu durumda kanıtlanmıştır. Daha sonra 1943'te Eilenberg ve Harold tarafından, metrik uzay üzerinde herhangi bir gerçel değerli Lipschitz fonksiyonu durumuna genellenmiştir.
Yukarıdaki biçimde eşitsizlik, 1954'te Federer tarafından kanıtlanmıştır, ancak bu kanıt bazı ek varsayımlar altında yapılmıştır. Federer, bu varsayımların gereksiz olduğunu öne sürmüş, daha sonra Davies, Hausdorff içerikleri hakkında derin sonuçlar ortaya koymuş ve bu sanı bir sonuç olarak kanıtlanmıştır. Son yıllarda ise Davies'in sonucuna bağlı olmayan yeni bir kanıt da bulunmuştur.


## Kanıt hakkında.
Birçok metinde eşitsizlik, hedef uzayın bir Öklid uzayı veya manifold olduğu durum için kanıtlanmıştır. Bunun nedeni, izodiyametrik eşitsizliğin (manifoldlar durumunda yerel olarak) mevcut olmasıdır ve bu, doğrudan bir kanıt sağlar. İzodiyametrik eşitsizlik genel metrik uzaylarda mevcut olmadığından, genel durumda Eilenberg'in eşitsizliğinin kanıtı oldukça karmaşıktır ve ağırlıklı integraller kavramını gerektirir.
# Lizhnyk
Lizhnyk (Ліжник) veya Hutsul battaniyesi, batı Ukrayna’daki Karpat Dağları’na özgü bir yerli grup olan Hutsullar tarafından oluşturulan desenli bir yün battaniye ve halıdır.
Tarihsel olarak, lizhnyk’lar genellikle gri tonlarında yapılırdı. 1920’lerde lizhnyk’ların seri üretiminin başlamasıyla birlikte, özellikle Sovyet döneminde, lizhnyk’lara çeşitli renkler ve desenler dokundu; bu dönemde seri üretilen lizhnyk’lar için tasarım yarışmaları düzenlenirdi. Günümüzde ise daha geleneksel lizhnyk’ların yeniden canlanması yaşanmaktadır. Karpatlar’a artan turizmle birlikte, lizhnyk’ların hediyelik eşya olarak satışı da artmıştır.
Hutsul kültüründe, lizhnyk’lar kadınlar tarafından da giyilir ve bir evin sıcaklığını koruduğu iddia edilir. Bunlar, Hutsulların temel sembollerinden biridir ve 2020’den beri Ukrayna’nın Somut Olmayan Kültürel Mirası listesine dahildir.
 - YÖNLENDİRME sırasında birkaç ekipman parçasının yok olması ve düşük ücretler nedeniyle, ürünün devam eden popülaritesine rağmen lizhnyk yapan bireylerin sayısı azalmıştır. Lizhnyk geleneklerini sürdürme çabası içinde, bazı üreticiler el sanatlarını çevrimiçi satmaya başlamıştır.
# Hannah New
Hannah New (d. 13 Mayıs 1984), İngiliz oyuncu ve mankendir. En çok "Bridgerton" dizisindeki Lady Tilly Arnold rolüyle, "Black Sails" adlı televizyon dizisindeki Eleanor Guthrie rolüyle ve "El tiempo entre costuras" dizisindeki Rosalinda Fox rolüyle tanınmaktadır.


## İlk yılları.
Hannah New, Londra'nın Balham semtinde doğdu ve üç kız kardeşin en küçüğüdür. Dört yaşında bale okuluna başladı. Daha sonra National Youth Theatre'a katıldı. Diğer kültürlere olan ilgisi, 2003 yılında Bolivya'daki bir çocuk evinde 3 ay geçirmek de dahil olmak üzere 20'den fazla ülkeyi ziyaret etmesine yol açtı.
New, Leeds Üniversitesi'nde İspanyolca öğrendiği bir eğitim aldı, ayrıca İspanya'da yurt dışında okudu ve Barselona'da bir yetenek avcısı tarafından keşfedildi, ardından Royal Central School of Speech and Drama'da lisansüstü eğitimini tamamladı.


## Kariyeri.
New'un kariyeri, 2009 yılında Barselona, İspanya'da İngiliz oyuncu seçimi yönetmeni Susie Figgis için "The Borgias" dizisindeki "Lucrezia Borgia" rolünü bulmak üzere araştırma yaparken onu keşfeden Amerikalı yetenek menajeri Stacey Castro tarafından başlatıldı. 2010 yılında, María Dueñas'ın aynı adlı romanının uyarlaması olan "El tiempo entre costuras" adlı televizyon dizisinde rol teklifi aldı. Juan Luis Beigbeder'in sevgilisi ve Sira Quiroga'nın arkadaşı olan genç İngiliz kadın Rosalinda Fox'u canlandırdı. 2011 yılında, yayınlanmayan bir televizyon pilot bölümü olan "Shelter"da başrol oynadı. New, 2011'de "Fuga de cerebros 2" filminde David Hasselhoff ile birlikte rol alarak bir İspanyol filminde yer aldı.
New, 2012 yılına kadar Castro tarafından menajerlik edildi; aynı yıl Starz televizyon dizisi "Black Sails"in kadrosuna katıldı. Nassau'da babasının yasa dışı işlerini yürüten bir salon sahibinin kızı olan Eleanor Guthrie'yi canlandırmaktadır. 8 bölümlük ilk sezon 25 Ocak 2014'te prömiyer yaptı ve 2014'te Güney Afrika'da ikinci sezonu çekiyordu. New, 2017'ye kadar yayınlanan dizinin dört sezonunda da yer aldı. Oyunculuğun yanı sıra New, 2015 yılında Intyatyambo Topluluk Projesi hayır kurumu için Kilimanjaro Dağı'na tırmanmaya zaman buldu ve ayrıca "Black Sails" dizisinin çekimlerinden kalan boş zamanlarında Khayelitsha'daki okul çocuklarına İngilizce öğretti.
New, 30 Mayıs 2014'te gösterime giren Disney filmi "Malefiz"de Prenses Aurora'nın annesi Kraliçe Leila'yı canlandırdı.
2014 yılında New, gerçek bir hikâyeye dayanan gerilim filmi "Under the Bed"de başrol aldı; filmde genç bir kadın yakın zamanda yaşadığı romantik ayrılığı atlatmaya çalışırken, bir sapığın sosyal medyada onunla arkadaş olup yatağının altına yerleşmesini konu alıyor. Film 2017'de gösterime girdi.
2019 boyunca New, 2021'de gösterime giren "Edge of the World" filminde Elizabeth Crookshank rolünü oynadı.
# Dışbükey eşlenik
Matematikte ve matematiksel eniyilemede dışbükey eşlenik, Legendre dönüşümünün bir genellemesidir ve dışbükey olmayan fonksiyonlara da uygulanabilir. Bu dönüşüm, matematiksel eniyilemede yaygın olarak kullanılır ve özellikle Lagrange eşizliğini genelleştirerek eşiz problemini oluşturmak için kullanılır.


## Tanım.
X bir gerçel topolojik vektör uzayı olsun ve X^* bu uzayın eşiz uzayı olsun.
⟨·, ·⟩: X^* ×X →ℝ
ifadesi, eşiz çiftini gösterir ve
⟨x^*, x ⟩↦x^* (x)
tanımı ile verilir. Bu hâlde, bir fonksiyonun dışbükey eşleniği, aşağıdaki şekilde tanımlanır:
f^ : X^ →ℝ ∪ - ∞, + ∞
Bu fonksiyonun değeri, x^* ∈X^* için şu supremum ile tanımlanır:
f^* ( x^* ) := sup{ ⟨x^*, x ⟩- f (x)    x ∈X },
Bu tanım, fonksiyonun dıibükey dürümünün aynı fonksiyonun epigrafının destek hiperyüzeyleri cinsinden kodlanması olarak yorumlanabilir.


## Örnekler.
Daha fazla örnek için, aşağıdaki seçilmiş dışbükey eşleniklerin yer aldığı tabloya bakınız.
  - Bir afin fonksiyon olan f(x) = ⟨a, x ⟩- b fonksiyonunun dışbükey eşleniği:
 f^*(x^* )
= b, amp; x^* = a
 +∞, amp; x^* a.
  - Bir kuvvet fonksiyonu olan f(x) = 1/p|x|^p, 1 lt  p lt  ∞ fonksiyonunun dışbükey eşleniği:
f^*(x^* ) = 1/q|x^*|^q, 1 lt;q lt;∞, where 1p + 1q = 1.
  - Mutlak değer fonksiyonu f(x) = | x | in dışbükey eşleniği:
f^*(x^* )
= 0, amp; |x^* | ≤1
 ∞, amp; |x^* | gt; 1.
  - Üstel fonksiyon f(x)= e^xin dışbükey eşleniği:
f^*(x^* )
= x^* lnx^* - x^* , amp; x^* gt; 0
 0 , amp; x^* = 0
 ∞, amp; x^* lt; 0.
Bu durumda, dışbükey eşlenik ve Legendre dönüşümü, üstel fonksiyon için aynı sonucu verir, ancak dışbükey eşlenik daha geniş bir tanım kümesine sahiptir.
# Savaşta Mükemmellik İçin Madalyası
 - YÖNLENDİRME 
Savaşta Mükemmellik İçin Madalyası (), Azerbaycan tarafından 26 Kasım 2020 yılında tesis edilen askerî bir madalya. Azerbaycan Silahlı Kuvvetleri'nin İkinci Dağlık Karabağ Savaşı'nı kazanması şerefine verilmeye başlanmıştır.
# Gazi Şahidullah
Gazi Şahidullah (Bengalce:কাজী শহীদুল্লাহ; 1953, Dakka – 19 Mart 2025, Canberra), Bangladeşli akademisyen.


## Hayatı.
Şahidullah, 1953'te Dakka, Bangladeş'te doğdu. Dakka Koleji, Dakka Üniversitesi, Britanya Kolumbiyası Üniversitesi ve Batı Avustralya Üniversitesi'nde eğitim gördü. Ardından Bangladeş Ulusal Üniversitesi Rektör Yardımcısı (2009-2013) ve Üniversite Hibe Komisyonu Başkanı (2019-2024) olarak görev aldı.
İş adamı ve siyasetçi Gazi Zaferullah'ın kardeşi olan Şahidullah, 19 Mart 2025'te Canberra, Avustralya'da kanser nedeniyle 72 yaşında öldü.
# Franz Kafka's It's a Wonderful Life
Franz Kafka's It's a Wonderful Life, yönetmenliği ve senaristliği Peter Capaldi tarafından gerçekleştirilen, başrolde Richard E. Grant'ın yer aldığı 1993 çıkışlı Birleşik Krallık yapımı kısa film. Film, 67. Akademi Ödülleri'nde Trevor filmiyle birlikte En İyi Kısa Film ödülünü kazandı.
# Trevor (film)
Trevor, yönetmenliği Peggy Rajski tarafından gerçekleştirilen senaryosunu Celeste Lecesne'nin kaleme aldığı, başrolde Brett Barsky'nin yer aldığı 1994 çıkışlı Amerikan yapımı kısa film. Film, 67. Akademi Ödülleri'nde Franz Kafka's It's a Wonderful Life filmiyle birlikte En İyi Kısa Film ödülünü kazandı.
# MPG
MPG A.Ş. (Makine Prodüksiyon Grubu Makine İmalat Sanayi ve Ticaret A.Ş.), 1988 yılında Konya'da kurulmuş bir Türk makine imalat şirketidir. Şirket, Bera Holding bünyesinde faaliyet göstermekte olup, hidrolik vinçler, insan kaldırma platformları ve savunma sanayisine yönelik özel araçlar üretmektedir.


## Tarihçe.
MPG A.Ş., Türkiye'de hidrolik vinç ve platform sistemleri alanındaki ihtiyaçları karşılamak amacıyla kurulmuştur. Kuruluşundan itibaren ürün gamını genişleten firma, zamanla savunma sanayii projelerine de katılmıştır.


## Ürünler.
Şirketin başlıca ürünleri arasında şunlar yer almaktadır:
  - Araç üstü katlanır bomlu hidrolik vinçler
  - Teleskopik bomlu hidrolik vinçler
  - İnsan kaldırma platformları
  - Ağaç sökme-dikme makineleri
  - M4K – Mayına Karşı Kısmi Korumalı Kurtarıcı Araç 
  - Füze taşıma ve yükleme vinçleri
  - El yapımı patlayıcı (EYP) tespit ve imha sistemleri 


## Savunma sanayii faaliyetleri.
Türk Silahlı Kuvvetleri'nin ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla yürütülen M4K (Mayına Karşı Kısmi Korumalı Kurtarıcı Araçlar) projesi kapsamında, MPG A.Ş. ile yapılan alt yüklenici sözleşmesi kapsamında, KDV hariç 4.580.000 ABD doları tutarında bir sözleşme imzalanmıştır. 10 Mayıs 2019 tarihinde kesinleşen ilave siparişle birlikte toplam sözleşme bedeli KDV hariç 13.312.000 ABD dolarına ulaşmıştır. 
MPG A.Ş., ASELSAN başta olmak üzere çeşitli savunma sanayii kuruluşlarına ürün ve alt sistem tedariki sağlamaktadır. 2025 yılında ASELSAN ile yapılan sözleşme kapsamında, hava savunma ve radar sistemlerine yönelik alt sistemlerin üretimi için 2.063.000 Avro tutarında sipariş almıştır.
Şirket, özellikle savunma sanayii alanında geliştirdiği millî sistemlerle dikkat çekmektedir. ASELSAN gibi kurumlarla yapılan projeler ve TSK envanterindeki kullanımlar, MPG A.Ş.’nin sektördeki yerini güçlendirmiştir.
# Gagavuz Milli Tiyatrosu
Gagavuz Milli Tiyatrosu, Mihail Çakır adına açılmış Gagavuza'da bir tiyatrodur.
Moldova'da üç milli tiyatro bulunmaktadır. Kişinev'deki Mihay Eminesku Milli Tiyatrosu, Balçık'taki Vasile Aleksandri Milli Tiyatrosu ve Çadır'da Mihail Çakır Gagavuz Milli Tiyatrosu
Gagavuz Tiyatrosu'nu açma düşüncesi ilk kez yazar Dionis Tanasoglu tarafından 1990'lı yıllarında milli akım döneminde ortaya atıldı.Tanasoglu, Moldova Kültür ve Din bakanlıklarına Gagavuzlar arasında ana dil kullanımı ve kültüre olan ilginin artması için Gagavuzca bir milli tiyatro açılması teklifini götürdü.
Bu fikir yayıldı ve 1993 yılında ilk öğrenciler, Kişinev Güzel Sanatlar Enstitüsü'nün Oyunculuk Fakültesi'ni başarıyla tamamladılar. Eğitim yıllarında, Milli Televizyon'da yayımlanan "Bucaktan Sesler" programı çerçevesinde Todur Zanet tarafından Gagavuzca'ya çevriken, Jean Racine'in "Bayazid" adlı oyunu hazırlandı ve sahnelendi. Oyunun yönetmenliğini, uzun yıllar genç yetenekler için emeğini harcayan tanınmış aktör ve eğitmen Pyotr Barakçı üstlendi.
Gagavuz tiyatrosu bir dönem açılmadığı için oyuncu grupları, Moldova tiyatrolarında kaybolma sorunuyla karşı karşıya kaldı. Onlardan bir kısmı Komrat’a döndü, ancak destek bulamayınca tiyatro çalışmalarını bırakmak zorunda kaldılar.
1996 yılında Cahul’daki "B.P. Haşdeu" Tiyatrosu bünyesinde Gagavuz Filiali kuruldu ve bu grup, "Vasile Aleksandri" Tiyatro Festivali’nin ilk edisyonunda "Arvinte ve Pepelya" adlı oyunla sahne aldı. Jüri başkanı, ünlü aktris Tamara Buçuçanu, oyun hakkında şu sözleri söyledi: "Ben Gagavuz dilini bilmiyorum, ama Vasile Aleksandri’nin dramaturjisini çok iyi biliyorum ve şunu söylemeliyim ki oyuncular harikaydı!"
Bu filialin ömrü oldukça kısa oldu. Komrat, Gagavuzca ilk profesyonel tiyatroyu açmaya henüz hazır değildi. Kişinev ve özellikle Kültür Bakanlığı, Komrat’ta bir tiyatro geleneğinin oluşması için hiçbir adım atmadı ve başkentte eğitim görmüş oyuncuların geleceğiyle ilgilenmedi. Uzun süren bekleyişler ve tartışmalardan sonra, Gagavuzya Bakanlar Komitesi 17 Mayıs 1997’de Çadır kasabasında “Mihail Çakir” Milli Tiyatrosu'nun açılması yönünde karar aldı.
Tiyatronun artistik direktörlüğüne, Güzel Sanatlar Enstitüsü’nün eski öğrencisi olan aktris Valentina Uzun getirildi. 2001 yılında ise bu göreve, yine aynı enstitünün mezunu İlya Hacı seçildi. Bu dönemde Komrat Devlet Üniversitesi, Milli Kültür Fakültesi bünyesinde oyuncu kadrolarını yetiştirmeye başladı. Yeni tiyatro topluluğuna Kişinev, Komrat ve Tiraspol’daki farklı okul ve kurumların oyuncuları katıldı.
Gagavuz Tiyatrosu’nun Çadır kasabasında kurulmasının nedeni, yerel yönetimin tiyatroya Kültür Evi’ni tahsis etmesi ve Gagavuz aydın Mihail Çakır’ın bu kasabada yaşamış olmasıydı.
# Can Muhammet Vural
 Forvet
 | title = Başarıları
 | madalyalar = 
Can Muhammet Vural (d. 16 Mart 1999), Türk profesyonel futbolcudur. Forvet mevkiinde görev almaktadır. 3. Lig ekiplerinden Kırıkkale FK'nde forma giymektedir.


## Başarıları.
 - Bireysel
  - 3. Lig gol kralı (3.Grup): 19 gol
# İshak Kurt
 Forvet
 | title = Başarıları
 | madalyalar = 
İshak Kurt (d. 1 Ocak 1993), Türk profesyonel futbolcudur. Forvet mevkiinde görev almaktadır. 3. Lig ekiplerinden Karşıyaka'da forma giymektedir.


## Başarıları.
 - Adana 01 FK
  - 3. Lig: 2023-24
 - Bireysel
  - 3. Lig - 3.Grup gol krallığı (2022-23) 24 gol
  - 3. Lig - 4.Grup gol krallığı (2023-24) 22 gol
# Japon cheesecake
Japon cheesecake, (japonca: スフレチーズケーキ, sufle tarzı cheesecake, pamuk cheesecake veya hafif cheesecake olarak da bilinir), genellikle Kuzey Amerika tarzı cheesecakelerden daha hafif dokulu ve daha az tatlı olan bir cheesecake çeşididir. Fırından yeni çıktığında sufleye benzeyen, karakteristik olarak titrek ve havadar bir dokuya ve soğutulduğunda şifon kek benzeri bir dokuya sahiptir.
# Muzlu kek
Muzlu kek (), temel malzemesi muz olan ve klasik kek malzemeleriyle hazırlanan bir tatlıdır. Buharda pişirilmiş muzlu kek, Çin, Malezya, Endonezya ve Vietnam mutfağında bulunur. Filipinler'de "muzlu kek" terimi, Filipinler'in Amerikan sömürge döneminde tanıtılan muzlu ekmeği ifade eder.
# Goryunlar
Goryunlar, aynı zamanda Horiunlar veya Horyuny (горюни) olarak da bilinir, Doğu Slavlarından oluşan az belgelenmiş bir etnik gruptur ve Putyvl çevresinde yaşarlar; bu bölge günümüzde kuzeydoğu Ukrayna’nın Sumy Oblast’ında yer alır, geçmişte ise Rus İmparatorluğu’nun Kursk Governorate’indeydi. Goryunlar tarafından konuşulan Rus dili lehçesi, Belarusça ve Ukraynaca özelliklerinden bazılarını taşır.
Goryunlar, Rusların küçük bir alt-etnosu olarak kabul edilir. Buna rağmen, kendilerini diğer Ruslardan ve aynı bölgede yaşayan Ukraynalılardan ayrı olarak görürler.
Kronikler, Goryun köylerinden ilk olarak on altıncı yüzyılda, bölgenin Moskova’ya ilhakından kısa bir süre sonra bahseder. Belaruslu bilim insanı Fiodar Klimchuk, bundan yola çıkarak Goryunların 1500 yılından önce bölgede yaşamış olabileceği sonucuna varır.
Goryunların kökenine dair farklı hipotezler bulunmaktadır. James Stuart Olson, onları Polekhlerin Ukraynalılaşmış bir alt grubu olarak tanımlar. Fiodar Klimchuk’a göre, Goryunlar yerel Severianların torunları olabilir, ya da Severian-Radimiç karışımı bir kökene sahip olabilirler; alternatively, Severian ataları kuzeybatıya göç etmiş ve sonra geri dönmüş olabilir. Bazı araştırmacılar, onların bölgeye özgü yerli bir halk olduklarını ve erken Slav nüfusuyla ilişkili olduklarını düşünür; diğerlerine göre ise, günümüzde Belarus olan bölgeden gelen göçmenlerden türemişlerdir ve yerel nüfusla karışmışlardır.
Goryunlar, benzersiz polifonik şarkı söyleme tarzlarıyla tanınırlar. 2017 yılında, Nova Sloboda köyünde, Goryun kültürünün bir müzesi açıldı; bu müzenin sergisi, on dokuzuncu yüzyıl sonu - yirminci yüzyıl başı Goryunlarının malikanesini yeniden canlandırır.
# Uliçler
Uliçler veya Ugliçler (Ulici veya ; Уличи veya , #YÖNLENDİRME veya #YÖNLENDİRME ; Уличі , #YÖNLENDİRME veya #YÖNLENDİRME ) sekizinci ve onuncu yüzyıllar arasında (Tivertsiler ile birlikte) Besarabya, Aşağı Dinyeper, Bug Nehri ve Karadeniz kıyısı boyunca uzanan topraklarda yaşayan Erken Doğu Slavlarına ait bir kabileydi.


## Etnonim.
Kabile adı, Bizans kronik yazarları Theophanes the Confessor ve Konstantinopolisli Nikephoros tarafından Oglos veya Onglos olarak adlandırılan bir yerden gelir; bu yer muhtemelen Peuce Adası ile özdeşleştirilebilir. Kelime, Slavca "âgul" ‘köşe’ kelimesinden türemiş olabilir ya da Steven Runciman’a göre "agul" ‘çit, çevreleme’ anlamına gelebilir.


## Tarih.
Bavyera Coğrafyacısı tarafından "Unlizi" olarak anılmışlardır ve "populus multus" (çok nüfuslu) olarak tanımlanmış, 418 gord-yerleşim birimine sahip oldukları belirtilmiştir. Uliçler, Kiev prensleri Oleg, Igor ve Sviatoslav Igorevich’e karşı bağımsızlıkları için uzun süre mücadele etmişlerdir; ta ki bir Kiev komutanı Sveneld, yaklaşık 940 yılında их başkenti Peresechen’i (günümüzde Moldova’da Orhei yakınlarında) ele geçirene kadar. 10. yüzyıl ortalarında Uliç toprakları Sveneld’e haraç ödüyordu. Uliçler son olarak 970’lerde anılmıştır.
# Kuzey Berberi dilleri
Kuzey Berberi dilleri, Mağrip boyunca konuşulan Berberi dillerinin bir alt bölümüdür. Süreklilikleri Arapçanın yayılması ve daha az ölçüde Zenati grubu tarafından bozulmuştur.
Kuzey Berberi Dilleri üç gruba ayrılırlar:
  - Berberice
  - Fas-Atlas dilleri
  - Zenati dilleri
# Poleşuklar
Poleşuklar, ya da Polışçuklar, aynı zamanda Polesyalılar olarak da bilinir (поліщуки, палешукі, полещуки, Lehçe: Poleszucy), Polesya’nın (aynı zamanda "Polesie" ve "Polissia" olarak da bilinir) yerli nüfusudur. Yerli konuşmaları, Belarusça ve Ukraynaca dilleri arasında bir lehçe sürekliliği oluşturur ve yakın zamanda kodlanmış Batı Polesya dili ile birlikte birçok yerel varyasyon ve alt lehçeyi içerir.


## Tarih.
Savaş arası dönem’den itibaren Poleşuklar, İkinci Polonya Cumhuriyeti’nin Polesie Voyvodalığı içindeki etnik politikalarından etkilenerek bir kimlik duygusu geliştirmeye başladılar. Voyvodalık, olumsuz iklim ve tarımsal (toprak) koşulları nedeniyle en seyrek nüfusa ve en düşük refah seviyelerinden birine sahipti. 1923 tarihli bir Polonya istatistik belgesi, Polesie Voyvodalığı’nda 880.900 kişilik nüfusun 38.600’ünün (yaklaşık %4) Poleşuk olarak tanımlandığını ve bu kişilerin nüfus sayımında etnik kimliklerini "tutejszy" ("yerel") olarak bildirdiğini belirtti. Belge, bu kişilerin Ukraynaca ve Belarusça arasında geçiş özelliği gösteren Doğu Slav lehçeleri kullandığını, bazen bunun ayrı bir Polesya dili olarak tanımlandığını not etti. 1931 Polonya Nüfus Sayımı’nda etnik köken sorusu, ana dil sorusuyla değiştirildi. Sonuç olarak, nüfusun %62,5’i dillerini "tutejszy" ("yerel") olarak belirtti. (%14,5’i Lehçe, %10’u ise Yidiş veya İbranice’yi ana dil olarak bildirdi.) Bazı yanıt verenlerin dillerini Belarusça veya Ukraynaca olarak bildirmesi, bölgede ilgili etnik bilincin oluşumu olarak yorumlandı. Günümüzde Poleşuk etnik grubu, bölgedeki farklı kültürel ve etnik kimliklerden biri olarak kabul edilirken, Polesie bölgesinin Belarus, Polonya ve Ukrayna kısımlarındaki nüfusun çoğu, sırasıyla bu uluslarla ve Rus etnosuyla asimile olmuştur.
1980’lerin sonunda, Sovyet Beyaz Rusyası’nda, Polesya lehçelerine dayalı standart bir yazılı dil oluşturulması için küçük çaplı bir kampanya başlatıldı. Bu kampanya, Belaruslu yazar Nikolai Shelyagovich ve arkadaşları tarafından, Poleşukların ayrı bir etnik grup olarak tanınması ve özerklikleri için yürüttüğü faaliyetlerin bir parçasıydı. Ancak, neredeyse hiç destek almadılar ve kampanya sonunda sönüp gitti.
# Atlas dilleri
Atlas dilleri, Kuzey Berberi dillerinin Atlas Dağları'nda konuşulan bir alt bölümüdür. Karşılıklı anlaşılabilirlik açısından, yaklaşık 14 milyon insan tarafından konuşulan tek bir dildirler; ancak sosyolinguistik olarak farklıdırlar ve Kraliyet Berberi Kültür Enstitüsü tarafından ayrı diller olarak kabul edilirler.
Atlas dilleri beş dile ayrılmaktadır:
  - Orta Atlas Berbericesi
  - Şilhaca
  - Sanhaca
  - Gumarece
  - Lisanü'l-Garbi (günümüzde ölü dildir)
# Zenati dilleri
Zenati dilleri, Kuzey Berberi dillerinin bir alt bölümüdür. Adını ortaçağdaki Zenati Berber kabile konfederasyonundan almıştır. Zenati lehçeleri, kuzeydoğu Fas'tan Cezayir'in hemen batısına kadar merkezi Berberi dünyasına (Mağrip) ve güneybatı Cezayir'den Beşar civarından Libya'daki Zuvare'ye kadar kuzey Sahra'ya yayılmıştır. En yaygın konuşulan Zenati dilleri, kuzey Fas'taki Rifçe ve kuzeydoğu Cezayir'deki Şaviyecedir ve her birinin 3 milyondan fazla konuşmacısı vardır.
# Tagliatelle
Tagliatelle (İtalyanca tagliare kelimesinden gelir, 'kesmek' anlamına gelir) İtalyan Emilia-Romagna ve Marche bölgelerinden gelen geleneksel bir makarna türüdür. Tek tek tagliatelle parçaları, fettuccine'ye benzeyen ve geleneksel olarak yaklaşık 6 mm (1⁄4 inç) genişliğinde olan uzun, düz şeritlerdir. Tagliatelle çeşitli soslarla servis edilebilir, ancak klasik olanı et sosu veya Bolonez sosudur.
# Batı Berberi dilleri
Batı Berberi dilleri, Kuzeybatı Afrika'da konuşulan Berberi dillerinin bir alt bölümüdür. Zenagaca ve Tetserretçe olmak üzere iki dile ayrılmakta olup Zenagaca, Moritanya'nın güneybatısında, Tetserretçe ise Nijer'in merkezinde konuşulmaktadır.
Bu alt gruba özgü ses değişimleri arasında proto-Berberi *ww'nin *bb (diğer yerlerde gg/ggʷ) ve *w'nin (diğer yerlerde korunan) ünsüzlerden sonra *b olarak yansıması; *x'in (diğer yerlerde korunan) *k olarak yansıması; *ṭṭ'nin ḍḍ (diğer yerlerde ṭṭ) olarak yansıması; ve *ẓ'nin sessiz sürtünmeli ṣ (Tetserrét) veya θ̣ (Zenaga) olarak yansıması yer alır.
# Tuareg dilleri
Tuareg dilleri, Sahra ve Sahel'de konuşulan Berberi dillerinin bir alt bölümüdür. Mali'nin büyük bölümünde, Nijer, Cezayir, Libya ve Burkina Faso'da Tuareg Berberileri tarafından, Çad'da ise Kinnin adlı az sayıda kişi tarafından konuşulmaktadır.
Tuareg dilleri kuzey ve güney olmak üzere iki kola ayrılır:
  - Kuzey
   - Tamahakça
  - Güney
   - Tamaşekçe
   - Ayr Tamaşekçe
   - Tavellemetçe


## Bibliyografi.
 -
# Komança Cumhuriyeti
Komança Cumhuriyeti, aynı zamanda Doğu Lemko Cumhuriyeti, Vyslik Cumhuriyeti, ve Lemko Cumhuriyeti olarak da bilinir, Lemko Bölgesi'nin doğusunda, Komańcza merkezli otuz üç Lemko köyünün birliği olan kısa ömürlü bir mikrodevlettir ve 4 Kasım 1918 ile 24 Ocak 1919 tarihleri arasında varlığını sürdürmüştür. Cumhuriyet, Konsey Başkanı (голова Повітової Української Національної Ради, Ukrayna Ulusal İlçe Konseyi Başkanı) Rahip Panteleymon Shpylka tarafından yönetilmiştir.
Batısındaki çağdaş Lemko Cumhuriyeti'nden farklı olarak (ki bu cumhuriyet Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti ile birleşmeyi amaçlıyordu), Komańcza Cumhuriyeti, bağımsız bir Ukrayna devleti içinde Batı Ukrayna Halk Cumhuriyeti ile birleşmeyi planlıyordu. Ancak bu plan, Polonya-Ukrayna Savaşı kapsamında Polonya hükümeti tarafından bastırılmıştır.
Saint-Germain Antlaşması, San nehrinin batısındaki Galiçya'yı Polonya topraklarına katmıştır.
# Doğu Berberi dilleri
Doğu Berberi dilleri, Libya ve Mısır'da konuşulan Berberi dillerinin bir alt bölümüdür. Bunlar arasında Evcilece, Sokna, Sivice ve Gadamesçe yer alır, ancak geçerli bir soyağacı grubu oluşturdukları açık değildir.
Doğu Berberisi genellikle Kuzey Berberi'nin Zenatik Berberi üst grubunun bir parçası olarak kabul edilir.
# Orta Atlas Berbericesi
Orta Atlas Berbericesi (ⵜⴰⵎⴰⵣⵉⵖⵜ; "Tamaziɣt"), Fas'ın orta kesimlerinde konuşulan bir Berberi dilidir.
Orta Atlas Berbericesi, Şilhaca, Berberice, Rifçe, Şaviyaca ve Tuaregçe ile birlikte en çok konuşulan Berberi dillerinden biridir. 2,7 milyon kişi tarafından konuşulmakta olup Fas'ta Silhacadan sonra en çok konuşulan ikinci dildir. Afro-Asya dillerinin genel özelliği olduğu üzere, Orta Atlas Berbericesinde bir dizi "vurgulu ünsüz" (yutaklaşmış olarak fark edilir), küçük diller, yutaklar bulunur ve /p/ fonemi yoktur. Orta Atlas berbericesinde fonemik üç ünlü sistemi vardır ancak aynı zamanda ünlü olmayan çok sayıda kelime vardır.
Orta Atlas Berbericesinin 20. yüzyıla kadar bilinen önemli bir yazı geleneği yoktu. Artık Fas okullarında eğitim için resmi olarak Tifinag yazısıyla yazılırken, betimleyici dilbilimsel edebiyatta genellikle Latin alfabesi kullanılır ve Arap alfabesi de kullanılmıştır.
Standart kelime sırası fiil-özne-nesnedir ancak bazen özne-fiil-nesnedir. Kelimeler, önekler, son ekler ve çevre ekleri kullanılarak cinsiyet, sayı ve duruma göre çekimlenir. Fiiller, zaman, görünüm, kip, ses, öznenin kişisi ve kutupluluk için işaretlenerek yoğun çekimlenir ve bazen ablaut'a maruz kalır. Arapçadan yaygın ödünç alma, fiiller de dahil olmak üzere tüm ana kelime sınıflarına uzanır; ancak ödünç alınan fiiller, ablaut dahil olmak üzere yerel kalıplara göre çekimlenir.
# Şilhaca
Şilhaca (ⵜⴰⵛⵍⵃⵉⵢⵜ; "Taclḥiyt"), Fas'ın güneybatı kesimlerinde konuşulan bir Berberi dilidir. Yaklaşık 5,8 milyon kişi tarafından konuşulmaktadır.
Shilha, protektora döneminden birkaç yüzyıl öncesine kadar uzanan belirgin ve önemli bir edebi geleneğe sahiptir. Arap alfabesiyle yazılmış ve 16. yüzyılın sonlarından günümüze kadar uzanan birçok metin el yazmalarında korunmaktadır. Shilha'da modern bir basılı edebiyat 1970'lerden beri gelişmiştir.
# Sanhaca dili
Sanhaca dii ("Tasenhajit"), Fas'ın Rif Dağları'nda konuşulan bir Berberi dilidir. Sanhaca Berberileri tarafından konuşulur. Doğu Rif'teki Rifçe konuşma alanının batısındaki Ketame bölgesinde konuşulur.
Konuşma alanına rağmen Sanhaca dili Kuzey Berberi dillerinin Atlas koluna aittir. Ayrıca komşu Rifçeden de etkilenmiştir.
# Hutsul Cumhuriyeti
Hutsul Cumhuriyeti () I. Dünya Savaşı'nın ardından kurulan kısa ömürlü bir devletti. Hutsullar tarafından meskun olan bu cumhuriyet, 8 Ocak 1919'da ilan edildi; bu tarih, bölgenin Batı Ukrayna Halk Cumhuriyeti ile birleşme planlarının başarısız olduğu ve bölgenin Macar polisi tarafından işgal edildiği bir döneme denk gelir.
Hutsul Cumhuriyeti'nin yasama organı, 42 üyeden oluşan "Ukrayna Halk Konseyi" idi ve yürütme gücü (hükümet), 12 üyeden oluşan "Konsey" tarafından temsil ediliyordu.


## Yaratılış.
20–22 Aralık 1918'de Macar birlikleri Hutsul Cumhuriyeti topraklarına geri döndü. Olağanüstü hal ilan edildi, Hutsul milis birimleri silahsızlandırıldı, Ukrayna Halk Konseyi tasfiye edildi, Macarca okullarda ve resmi yazışmalarda yeniden kullanılmaya başlandı ve yerel yönetimin tüm görevlerine eski Macar yetkililer atandı.
7-8 Ocak 1919 gecesi, Rahó (Rakhiv) yerel halkı Macar jandarma taburuna karşı ayaklandı ve yaklaşık 500 Macar polisini gözaltına aldı. General Stepan Klochurak cumhuriyetin başbakanı seçildi. Ayrıca, yaklaşık 1.000 askerden oluşan cumhuriyetin silahlı kuvvetlerini organize etme konusunda da aktif rol oynadı. 17 Ocak 1919'da ordu, Máramaros İlçesi'nin bitişiğindeki topraklarda, Máramarossziget (Sighetu Marmației)'te işgalci Rumen birliklerine karşı kısa bir çatışmaya girdi. Bu eşitsiz savaş, Hutsul Cumhuriyeti'nin çeşitli verilere göre 18 ila 41 kişi öldürmesi, 39 ila 150 kişi yaralanması ve 20 subay dahil 400 kişinin esir alınmasıyla sonuçlandı.
Ukrayna Halk Cumhuriyeti ve Batı Ukrayna Halk Cumhuriyeti tarafından 23 Ocak 1919'da "Birleşme Yasası" imzalandıktan bir gün sonra, Stepan Klochurak ve Julian Braschaiko, Hutsul Cumhuriyeti temsilcileri olarak bu yeni oluşumun "Emek Kongresi"ne katıldı.
Nisan 1919'un sonuna kadar Transkarpatya'nın doğu kısmı Rumen birlikleri tarafından işgal edildi, merkezi kısım Macarların kontrolündeydi, batı kısmı ise Çekoslovak birlikleri tarafından işgal edilmişti.
Nisan 1919'da Karpat Rutenya'nın çoğu, özerk bir bölge olarak Çekoslovakya'ya katıldı, ancak en doğudaki bölgesi (Hutsul Cumhuriyeti) "de facto" ayrılıkçı bir devlet olarak kaldı.
Devlet, iddia ettiği topraklar 11 Haziran 1919'da Rumen birlikleri tarafından işgal edildiğinde nihayet düştü. Bu devletin iddia ettiği topraklar, Eylül 1919'da Birinci Çekoslovak Cumhuriyeti'ne katılmayı kabul etti ve savaşlar arası dönem boyunca burada kaldı. 15 Mart 1939'da, sadece bir günlüğüne, ilanından sonra Karpat-Ukrayna adlı Ukrayna devleti bağımsızlığını iddia etti, ancak kısa süre sonra Macar birlikleri tarafından işgal edildi ve Macaristan tarafından II. Dünya Savaşı sonuna kadar ilhak edildi. Savaşın ardından bölge, Sovyetler Birliği'nin bir parçası olarak Ukrayna Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nin Karpat Oblastı haline geldi.
# Gumarece
Gumarece, Fas'ın Rif Dağları'nda konuşulan bir Berberi dilidir. Toplamda yaklaşık 10.000 kişiden oluşan Gumare Berberilerinin ana dilidir. Gumarece, Gumare konfederasyonunun Beni Bu Zra ve Beni Mansur kabileleri arasında, Rif'in batı ucunda konuşulur. Tehlike altında olarak listelenmesine rağmen, bu bölgelerdeki çocuklara hala aktarılmaktadır.
Gumarece, Ketame civarında konuşulan Sanhaca diline nispeten benzerdir. Ancak, Rifçe konuşan biri için anlaşılması zordur. Gumareceyi Rifçeden ayıran bazı genel özellikler, Rifçe ghar yerine dar edatının kullanılması, -in yerine -an dişil çoğul ekinin kullanılması ve kelime başında spirantizasyonun olmamasıdır.
# Rifçe
Rifçe ("Tmaziɣt"), Fas'ın kuzeyinde Rif Dağları'nda konuşulan bir Berberi dilidir. Yaklaşık 1,2 milyon Rif tarafından konuşulur ve her klana özgü çeşitli alt lehçelerden oluşur.
# Şaviyece
Şaviyece ("Tacawit"), Cezayir'ın kuzeydoğusunda konuşulan bir Berberi dilidir. Yaklaşık 2,6 milyon kişi tarafından konuşulur ve Orta Cezayir'de konuşulan Şenvaca ile yakından ilişkilidir.
# Şenvaca
Şenvaca ("Haqbaylit̠"), Cezayir'ın kuzeyinde konuşulan bir Berberi dilidir. Şenva Dağı'nın konuşması, yakınlardaki Beni Münasır ve Beni Hava'nın konuşmasıyla karşılıklı olarak anlaşılabilirdir ve bu nedenle tek bir dil olarak ele alınırlar.
# Aytcan Halmahanov
Aytjan Khalmakhanov (d. 2006), grekoromen güreşte 63 kiloda mücadele eden Özbek güreşçidir. 2025 Asya Güreş Şampiyonası'nda altın madalya kazanmıştır.


## Kariyeri.
Ürdün'ün Amman kentinde düzenlenen 2025 Asya Güreş Şampiyonası'nda ilk turu bye geçtikten sonra çeyrek finalde Kuzey Koreli Kim Chan'ı 9-0, yarı finalde Kazak Sultan Assetuly'ı 16-7 teknik üstünlüklerle yenerek finale çıktı. Final maçında İranlı Mohammad Mehdi Keshtkar'ı da 13-4 teknik üstünlükle yenerek altın madalya kazanmıştır.
Khalmakhanov, Hırvatistan'ın Zagreb kentinde düzenlenen 2025 Dünya Güreş Şampiyonası'nda erkekler grekoromen 63 kiloda altın madalya elde etti. İlk turu bay geçtikten sonra son 16 turunda Ukraynalı Oleksandr Hruşın'u 5–1, çeyrek finalde Kazak Yerjet Jarlıkasın'ı 8–0, yarı finalde ise Moldovalı Vitalie Eriomenco'yu 8–0 teknik üstünlüklerle yenerek finale yükseldi. Finalde Güney Koreli Chung Han-jae'yi 6–0 mağlup ederek altın madalya kazandı.