# Kutsal Haç Manastırı
Haç Manastırı (, , "jvris monast'eri"), Kudüs'ün Nayot mahallesi yakınlarındaki bir Doğu Ortodoks manastırıdır. İsrail Müzesi ve Knesset'in altında, Haç Vadisi'nde yer almaktadır.


## Tarihi.
Efsaneye göre, manastır, Mesih'in çarmıha gerildiği ve çarmıhın yapıldığı ahşabın kesildiği ağacın büyüdüğü ve Adem'in başının defnedildiği mezar yerine inşa edildi - Kudüs'teki diğer iki site de bu tanımla tanımlanmaktadır.
Sitenin aslen dördüncü yüzyılda Roma imparatoru Büyük Konstantin'in talimatıyla kutsandığına inanılmaktadır ve daha sonra Krallığı M.S. 327'de Hristiyanlığa dönüştürüldükten sonra siteyi Kartli Kralı III. Mirian'a verdi.
Manastır, 11. yüzyılda, Kral 4. Bagrat döneminde, Şavşeti'li Gürcü Giorgi-Prokhore tarafından yaptırılmıştır.
Sultan Baybars (1260-77) döneminde rahipler, son zamanlarda Bağdat'ı kuşatan İlhanlı Moğolları için casus olmakla suçlandıktan sonra idam edildi. 1305 yılında, Gürcistan Kralı'nın II . Andronikos tarafından desteklenen bir büyükelçisi, Sultan En-Nasir Muhammed bin Kalavun manastırın ele geçirilmesini sağladı.
1480'lerin başlarında Felix Fabri bunu şöyle tanımladı: "... küçük bir manastır olan ve eşleriyle Gürcü rahiplerin yaşadığı güzel kiliseye geldik. Kiliseye girdiğimizde, kutsal haç ağacının büyüdüğü yerde durduğu söylenen yüksek sunağa götürüldük."


### Osmanlı dönemi.
1600'lü yılların başında Franciscus Quaresmius, "güzel ve ferah, mozaik işçiliği ile döşenmiş ve çeşitli Yunan resimleri ile süslenmiş" olarak tanımladı. Dahası, manastır şimdi gerçekten büyük, güçlendirilmiş ve ferah; ancak kalıntılarının da gösterdiği gibi, eskiden çok daha büyükmüş."
Ağır borç nedeniyle manastır 1685 yılında Gürcüler tarafından Rum Ortodoks Patriği Dositheos II'ye satıldı. Şu anda Kudüs Rum Ortodoks Patrikhanesi rahipleri tarafından kullanılmaktadır.
1697'de Henry Maundrell şunları kaydetti: "Adını Kutsal Haç'tan alan bir Yunan Manastırı. Bu manastır yapısı itibarıyla çok temiz ve durumu da hoş. Ama içinde en çok belirtilmeyi hak eden, isminin ve kuruluşunun sebebidir. Çünkü Kök'ü besleyen, Ağacı taşıyan, Haçı oluşturan Keresteyi veren Dünya buradadır. Yüksek Sunağın altında, Ağacın kütüğünün durduğu yerde bir delik gösteriliyor. [.] Döndükten sonra, manastıra ayaklarımızın yıkanması için davet edildik. Her Hacıya, Baba Muhafız tarafından gerçekleştirilen bir tören. Bütün toplum bazı Latin İlahileri söyleyerek ayakta durur ve bunu bitirdiğinde, her Frer sırayla gelir ve Hacı'nın ayaklarını öper: tüm bunlar büyük bir düzen ve ciddiyetle yapıldı”.
Haçlı dönemi manastırının kalıntıları, çoğu restorasyon ve yeniden inşa edilen mevcut kompleksin küçük bir bölümünü oluşturmaktadır. Haçlı bölümü, bir kiliseye ev sahipliği yapmaktadır ve aşağıda zemine açılan bir pencerenin, haçın (ünlü olarak) biçimlendirildiği ağacın büyüdüğü noktayı görmeye izin verdiği bir mağara yer almaktadır. 4. yüzyıldan kalma kalıntılar seyrek olup, bunların en önemlisi bir mozaik parçasıdır. Ana kompleks, yaşam alanlarının yanı sıra bir müze ve hediyelik eşya dükkanına ev sahipliği yapmaktadır. Manastır kütüphanesi birçok Gürcü el yazmasına ev sahipliği yapmaktadır.


### Modern Çağ.
Haziran 2004'te, Gürcistan Cumhurbaşkanı Miheil Saakaşvili'nin İsrail'e yaptığı ziyaretten kısa bir süre önce, kilisenin içindeki bir sütundaki efsanevi Gürcü şair Şota Rustaveli'nin freskleri bilinmeyen kişilerce tahrif edildi. Bu, Rustaveli'nin günümüze ulaşan tek Orta Çağ portresi idi. Beraberindeki yazıtın da yüzü ve bir kısmı kazınmıştı. Gürcistan olaydan sonra resmi olarak İsrail'e şikayette bulundu. Fresk, mevcut belgelere dayanarak İsrailli uzmanlar tarafından restore edildi. Manastırda da benzer olaylar 1970'lerde ve 1980'lerde meydana geldi. Gürcüce yazıtların üzeri boyanmış ve yerine Yunanca yazıtlar yapılmıştır. Başmelekler Konseyi freskinin 1901 tarihli bir fotoğrafında Gürcüce yazıtlar görülmektedir, ancak 1960 fotoğrafları yazıtların Yunanca olarak değiştirildiğini göstermektedir; freskler temizledikten sonra Gürcüce yazıtlar yeniden ortaya çıktı. Aynı şey Christ Anapeson'un "Uzanmış İsa" freskinde de gerçekleşti. Pek çok yerde (örneğin St. Luke ve St. Prochore figürlerinin yakınında), yakın zamanda eklenen Yunanca yazıtların altında Gürcü harflerinin ana hatları açıkça görülebilmektedir.


## Bibliyografya.
  - (p. 330)
  - (pp. 77-82)
 - Khurtsilava, Besik 2019, On the history of creating the first basilica in the place of the Cross Monastery in Jerusalem "Pro_Georgia",  1,
 -  
  - (p. 47)
  - (pp. 33 - 40 )
  - (pp. 90, 323)
  - (p. 123)
 - (p. 340 )
  - (p. 379)