# İsrail'in Suriye'yi işgali (2024-günümüz)
8 Aralık 2024'te, Şam'daki belirleyici savaşın ve ardından Esad rejiminin devrilmesi sonrası İsrail zırhlı birlikleri, Suriye ile İsrail işgali altındaki Golan Tepeleri arasında bulunan Birleşmiş Milletler Gözlem Gücü tampon bölgesine ilerleyerek, Kuneytra ilinin merkez kırsalını topçu ateşiyle hedef aldı. İsrail, Yom Kippur Savaşı'nın ardından 31 Mayıs 1974'te imzalanan ateşkes anlaşmaları sonrası ilk kez Suriye topraklarına girdi.
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Golan Tepeleri'nde tampon bölge ve silahtan arındırılmış bölgenin sınırlarını belirleyen, 1974 yılında imzalanan Kuvvetlerin Çekilmesi Anlaşması'nın Suriye'de Baas rejiminin devrilmesiyle çöktüğünü ve olası bir tehdidi önlemek için, İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF)'nin 1974'te çekildiği Mor Hattı geçici olarak devralmasını emrettiğini söyledi.
Savunma Bakanı Yisrael Katz tarafından 9 Aralık'ta İsrail Savunma Kuvvetleri'ne belirli askeri hedefler verildi. Bunlar arasında tampon bölgenin ve yakındaki mevzilerin tamamen ele geçirilmesi, tampon bölgenin ötesine uzanan ve ağır silahlardan ve askeri altyapıdan arındırılmış bir güvenli bölgenin oluşturulması ve Suriye üzerinden Lübnan'a İran'ın silah kaçakçılığı yollarının engellenmesi yer aldı.


## Arka plan.
1967'deki Altı Gün Savaşı'ndan sonra İsrail, Suriye'nin Golan Tepeleri bölgesinin çoğunu işgal etti. 1973'teki Yom Kippur Savaşı'ndan sonra ise İsrail ile Suriye, aralarında anlaşarak Birleşmiş Milletler Ayrılma Gözlem Gücünün (UNDOF) bölgeye yerleşmesinde mutabık kaldı ve alan tarafsız bölge olarak bırakıldı. 1981 yılında İsrail, Tepeleri tek taraflı olarak ilhak etti. Bu işgal Birleşmiş Milletler tarafından uluslararası hukukun ihlali olarak kabul edildi ve yasadışı olarak kınandı. Günümüzde ABD hariç geri kalan tüm devletler Golan Tepelerini Suriye'nin toprak bütünlüğünün bir parçası olarak kabul etmektedir.
İsrailli yetkililer, Amerika Birleşik Devletleri'nin bölge üzerindeki İsrail egemenliğini tanıması için lobi faaliyetlerinde bulundu. 2019'da Donald Trump yönetimindeki Amerika Birleşik Devletleri, Golan Tepelerini İsrail'in bir parçası olarak tanıma kararı alırken, İsrail yönetimi Tepelerdeki yasadışı İsrail yerleşimlerini aktif olarak desteklemeyi sürdürdü.
Kasım 2024'te Birleşmiş Milletler, İsrail'i, silahsızlandırılmış bölge içerisinde mühendislik çalışmaları ve muharebe tankları konuşlandırarak 1974 Silahsızlanma Anlaşması'nı ihlal etmekle suçladı. İsrail ise “muhtemel bir terörist istilasını engellemek ve İsrail sınırlarının güvenliğini korumak amacıyla yalnızca İsrail topraklarında bir bariyer kurmaya çalıştığını” belirterek, “İsrail ve IDF yetkililerinin bölgedeki tehditleri bilen BM yetkilileriyle yakın temas halinde olduğunu” kaydetti.
Aralık 2024'te Suriye muhalefeti Beşşar Esad liderliğindeki Suriye rejimine karşı büyük bir saldırı başlattı. Esad rejiminin devrilmesinin ardından, İsrail Diaspora İşleri ve Antisemitizmle Mücadele Bakanı Amichai Chikli, muhalif güçlerin Suriye hükûmetine yönelik siyasi ayaklanmalarından duyduğu endişeyi dile getirerek, "Suriye'nin büyük kısmı artık El-Kaide ve DEAŞ'ın kontrolü altında ifadelerini kullandı. İsrail'in, yeni rejimin olası saldırılarını önlemek amacıyla, işgal altındaki Golan Tepelerindeki Hermon Dağı'ndaki savunma hattını 1974 sınırlarına göre yeniden güçlendirmesini istedi.


## Kara harekatı.
Suriye'de muhaliflerin güneyden ilerlemesi üzerine İsrail, 210. Tümen'i harekete geçirerk olası bir tehdidi önlemek amacıyla Golan Tepelerine takviye birlikler konuşlandırdı. Suriye muhalif güçleri ilk olarak güneydeki Hader kasabasını ele geçirince, İsrail Savunma Kuvvetleri bölgedeki Birleşmiş Milletler karakoluna yönelik bir saldırıyı püskürtmek amacıyla Golan Tepelerinin içlerine doğru ilerlediği bildirdi. Ayrıca IDF, oluşturulan tampon bölgedeki varlığını önemli ölçüde güçlendirdi.
8 Aralık 2024'te İsrail Ordusu Radyosu, ana muharebe tankları da dahil olmak üzere İsrail zırhlı birliklerinin sabahın erken saatlerindeki operasyonlar sırasında Golan Tepelerindeki belirlenmiş sınır çitini geçtiğini bildirdi. İsrail Ordusu Radyosu, IDF ve Kuzey Komutanlığı'nın Suriye ile "sınırını" güçlendirmek amacıyla operasyonu başlattığını belirtti. İsrail askerleri tampon bölgeye girmekle kalmadı, 1973'ten beri askerlerden arındırılmış olan tampon bölgeyi aşarak Suriye'ye bağlı Kuneytire iline kadar ilerledi. Önemli sayıda birlik Han Arnabah kasabasına girerken, Suriye medyası, İsrail güçlerinin el-Baas şehir merkezine doğru ilerlediğini bildirdi. İsrail Özel Kuvvetleri'ne bağlı Şaldağ Birimi'nin (Birlik 5101) Kuneytire iline ve Suriye kontrolündeki Hermon Dağı tarafına doğru ilerlemesinin ardından başbakan Binyamin Netanyahu, Suriye askerlerinin Golan Tepelerindeki mevzilerini terk etmesiyle 1974 ateşkes anlaşmasının çöktüğünü ve bölgenin "hiçbir düşman gücünün İsrail sınırına yerleşmemesini sağlamak" için geçici olarak işgal edileceğini belirten bir açıklama yaptı. İşgal sırasında IDF sözcüsü Avichay Adraee, Kuneytire da dahil olmak üzere beş Suriye köyünde sokağa çıkma yasağı ilan ederek, sınır kasabalarındaki yerel halkın ikinci bir duyuruya kadar evlerinde kalmasını emretti. El - Arabiye, 8 Aralık 2024'te İsrail'in Tel el-Hara tepesinin kontrolünü ele geçirdiğini bildirdi. 10 Aralık'ta Al Jazeera ve Enab Baladi muhabirleri, İsrail tanklarının Birul-Acem gibi Suriye'nin birçok köyüne girdiğini bildirdi. İsrail tanklarının Şam'a 26 kilometre (16 mil) uzaklıktaki Katana'ya kadar ulaştığı bildirilse de bir askeri yetkili İsrail Savunma Kuvvetleri Şam'a doğru ilerlediği iddiasını reddetti. Ayrıca tampon bölgenin ötesinde "birkaç ek noktanın" ele geçirildiğini ise kabul etti. İsrail Savunma Bakanı Yisrael Katz İsrail'in Suriye'nin güneyinde "terörizmin Suriye'de kurulmasını ve örgütlenmesini önlemek" için "steril savunma bölgesi" kurmayı hedeflediğini belirtti.


## Hava saldırıları.
İsrail Hava Kuvvetleri, 8 Aralık 2024'te, İsrail'in stratejik tehdit olarak gördüğü silah depolama tesislerine, muhalif güçlerin eline geçmesini önlemek amacıyla hedefli operasyonlar düzenledi. İsrailli yetkililer, hedefler arasında, çoğunluğu hardal gazı ve VX gazı olmak üzere az miktarda kimyasal silah stokunun, radar donanımlı bataryaların, Rus yapımı hava savunma füzelerinin fırlatma rampaları ve Scud füzesi stoklarının bulunduğunu iddia etti. Beyaz Miğferler, saldırlar sonrası çıkan yangınların söndürülmesi sırasında olağandışı zehirli dumanlara rastlanmadığını ve siviller arasında boğulma vakası görülmediğini" bildirdi. İsrail'in ayrıca Suriye istihbarat ve gümrük merkezlerine hava saldırıları düzenledi ve Şam'daki lokasyonlarında patlamalar olduğu bildirildi. Daha sonra İsrail, Mezzeh Hava Üssünü de ağır şekilde bombaladı.
9 Aralık 2024'te İsrail, güney Suriye'deki Dera ve Süveyda İlindeki birkaç hava saldırısı düzenledi. Altı hava saldırısının Süveyda'nın kuzeyindeki bir hava üssünde gerçekleştiği bildirilirken diğer birkaç saldırı da Neva ve Dera kırsalındaki cephane depolarını hedef aldı.


### Suriye Cumhurbaşkanlığı Külliyesi ve Genelkurmay Binasının Vurulması.
İsrail ordusu Suriye'nin güneyindeki Süveyda bölgesinde yaşanan çatışmaları gerekçe göstererek Şam'da bulunan Cumhurbaşkanlığı Külliyesi ve Genelkurmay Binasını bombaladı. Saldırı sonrasında TBMM Genel Kurulunda, İsrail'in Suriye'deki saldırılarına karşı Meclis Başkanlığı tezkeresi kabul edildi.


## Tepkiler.
### Uluslararası.
  -  Almanya: Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Sebastian Fische, "Golan Tepeleri 1967 yılında İsrail tarafından işgal edildi ve 1981 yılında ilhak edildi. Almanya bu ilhakı tanımıyor" dedi.
  -  Birleşmiş Milletler: Genel Sekreter Antonio Guterres'in sözcüsü Stephane Dujarric, İsrail'in işgalini genişletmesinin 1974 anlaşmasının ihlali olduğunu söyledi. Dujarric, 10 Aralık'ta yaptığı açıklamada "Bu tür saldırılara karşıyız. Esad sonrasının Suriye için bir dönüm noktası olduğunu düşünüyorum. Komşuları tarafından Suriye topraklarına tecavüz etmek için kullanılmamalı" ifadelerini kullandı.
  -  Irak: Dışişleri Bakanlığı, İsrail'in Suriye'ye yönelik saldırılarını "uluslararası hukukun ve ilgili uluslararası kararların açık bir ihlali" olarak kınayan bir açıklama yaptı ve BM Güvenlik Konseyi'ni "bu açık saldırganlığı kınayarak ve bu ihlalleri sona erdirmek için gerekli önlemleri alarak sorumluluğunu yerine getirmeye" çağırdı.
  -  İran: Dışişleri Bakanlığı sözcüsü, "Bu saldırı Birleşmiş Milletler Sözleşmesi'nin açık bir ihlalidir" ve "BM Güvenlik Konseyi'nden saldırganlığı durdurmak ve işgal rejimini sorumlu tutmak için derhal bir yanıt talep ediyoruz" dedi.
  -  Mısır: Dışişleri Bakanlığı yaptığı yazılı açıklamada, "Bu adımın Suriye'nin egemenliği ile Tel Aviv ve Şam arasında da 5 Haziran 1974'te imzalanan Kuvvetlerin Çekilme Anlaşması'nı açık şekilde ihlal ettiğini" belirtti. Ayrıca İsrail'in uluslararası hukuku, Suriye topraklarının birlik ve bütünlüğünü ihlal ettiği  sahada yeni bir oldu bitti ile daha fazla Suriye toprağını işgal etmek için bölgedeki boşluktan faydalandığını ekledi.
  -  Türkiye: Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan 10 Aralık günü yaptığı açıklamada, "İsrail hükümetinin ısrarla ve inatla gittiği yol, açık söylüyorum, yol değildir. Güvenlik, daha fazla kan dökülerek, masum sivillere daha fazla bomba atılarak sağlanamaz. Bu sadece Gazze ve Filistin için değil, aynı zamanda Suriye için de geçerlidir" ifadelerini kullandı. Dışişleri Bakanlığı, İsrail'in Suriye ile arasındaki tampon bölgeye girmesini ve Suriye topraklarına ilerlemesini sert bir şekilde kınadı. Bakanlık ayrıca İsrail'in eylemlerinin, özellikle Suriye'de barış ve istikrarın yolda olduğu kritik bir zamanda, bir "işgal zihniyeti" gösterdiğini ekledi.
  - Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, 16 Temmuz günü yaptığı açıklamada "Bu bölge bizim bölgemiz. Burada tek taraflı bir istikrarsızlaştırma asla kabul edilemez. Suriye'de Cumhurbaşkanımızınbüyük emekleriyle diğer devletlerin de katkılarıyla başta ABD, AB, Suudi Arabistan ve bölgedeki diğer ülkelerin hep beraber kurdukları, tarihe örnek olacak bir işbirliğiyle ortaya koydukları yeni yol haritası var. 8 Aralık'tan sonra Şam'da yönetime gelen yeni iktidar uluslararası kabul görmüştür, yaptırımlar kaldırılmıştır ve bölgede gerçekten uzun bir zaman sonra umut verici bir başlangıç ortaya çıkmıştır." ifadelerini kullandı.