# Sapfo
Sappho (Σαπφώ "Sapphṓ"; yaklaşık MÖ 630 – MÖ 570), Lesbos adasındaki Eresos ya da Midilli (Mytilene) kentinde yaşamış Antik Yunan şairidir.
Sappho, müzik eşliğinde söylenmek üzere yazılan lirik şiirleriyle tanınır. Antik Çağ'da en büyük lirik şairlerden biri olarak kabul edilmiştir; kendisine "Onuncu Müz" ve "Kadın Şair" gibi ünvanlar verilmiştir. Şiirlerinin büyük kısmı günümüze ulaşmamıştır; elde kalanlar ise çoğunlukla parçalar hâlindedir. Sadece "Afrodit’e Yakarış" ("Ode to Aphrodite") başlıklı şiirinin tam metni korunmuştur. Lirik şiirlerinin yanı sıra, antik dönem yorumcuları onun "elegi" ve "yambik" şiirler de yazdığını belirtmiştir. Sappho'ya atfedilmiş üç epigram günümüze ulaşsa da, bunların aslında Helenistik dönemde onun tarzında yazılmış taklitler olduğu düşünülmektedir.
Sappho'nun yaşamı hakkında çok az bilgi vardır. Lesboslu varlıklı bir aileye mensuptur; ancak anne ve babasının adları kesin değildir. Antik kaynaklara göre üç erkek kardeşi vardır: Charaxos, Larichos ve Eurygios. 2014'te keşfedilen "Kardeşler Şiiri" ("Brothers Poem") adlı parçada Charaxos ve Larichos'un adları geçmektedir. Ayrıca Cleïs adında bir kız çocuğu olduğu düşünülmektedir; bu isim Sappho'nun 98 ve 132 numaralı şiir parçalarında geçer. MÖ 600 dolaylarında Sicilya'ya sürgün edilmiştir ve MÖ 570 civarına kadar şiir yazmaya devam etmiş olabileceği düşünülmektedir. Bir efsaneye göre, karşılıksız aşk yaşadığı Phaon adlı bir sandalcı yüzünden Lefkada kayalıklarından atlayarak intihar etmiştir.
Sappho oldukça üretken bir şairdi; yaklaşık 10.000 dize yazdığı düşünülmektedir. Antik dönemde en çok aşk temalı şiirleriyle tanınsa da, günümüze ulaşan fragmanlarda aile ve din gibi temalar da yer almaktadır. Şiirlerini hem bireysel hem de koro performansları için yazmış olabileceği düşünülmektedir. En çok bilinen ve en iyi korunmuş parçalar kişisel duyguları konu alır ve muhtemelen bireysel olarak seslendirilmek üzere yazılmıştır. Şiirleri; yalın dili, canlı imgeleri ve doğrudanlığıyla öne çıkar. Şiirlerini hangi bağlamda yazdığı uzun süredir akademik tartışma konusudur; en çok kabul gören yorumlar, onun eğitimsel ya da dinsel bir işlev üstlendiği ya da sempozyumlar (eğlence ve şiir toplantıları) için yazdığı yönündedir.
Sappho'nun şiirleri, Klasik Antik Çağ boyunca geniş çapta tanınıyor ve büyük beğeni topluyordu; Helenistik dönemde İskenderiyeli bilim insanları tarafından en yüksek değeri gören Dokuz Lirik Şair arasında yer alıyordu. Günümüzde de Sappho'nun şiirleri olağanüstü kabul edilmekte ve eserleri başka yazarları etkilemeyi sürdürmektedir. Şiirlerinin ötesinde, kadınlar arasındaki aşk ve arzunun bir simgesi olarak da tanınmaktadır; İngilizcedeki "sapphic" ve "" sözcükleri sırasıyla onun adından ve yaşadığı ada olan Lesbos'tan türetilmiştir.


## Antik kaynaklar.
Sappho hakkındaki modern bilgiler, hem kendi şiirlerinden çıkarılabilecek ipuçlarına hem de antik metinlerdeki atıflara dayanmaktadır.#YÖNLENDİRME Şiirlerinin – yalnızca bir tanesi bütün hâliyle günümüze ulaşmıştır#YÖNLENDİRME – geri kalanı yalnızca parça hâlinde korunmuştur ve yaşamına dair çağdaş tek birincil kaynak bunlardır.#YÖNLENDİRME Sappho'nun günümüze ulaşan en eski biyografisi, onun yaşadığı dönemin yaklaşık sekiz yüzyıl sonrasına, MS 2. yüzyıl sonları ile 3. yüzyıl başlarına tarihlenmektedir; bir sonraki kaynak ise 10. yüzyılda derlenmiş Bizans ansiklopedisi olan "Suda"'dır.#YÖNLENDİRME Onun yaşamıyla ilgili ayrıntılardan söz eden diğer kaynaklar ise kendi dönemine çok daha yakındır ve MÖ 5. yüzyıldan itibaren yazılmıştır.#YÖNLENDİRME Bu kaynaklardan biri, Herodot'un, Mısırlı hetaira Rhodopis ile Sappho'nun kardeşi Charaxos arasındaki ilişkiyi anlattığı bölümdür.#YÖNLENDİRME Antik kaynaklarda yer alan bilgiler genellikle Sappho'nun şiirlerinde geçen ifadelerin otobiyografik olduğu varsayımına ve yerel geleneklere dayanmaktadır.#YÖNLENDİRME Onun cinselliği ve görünüşüne dair bazı antik anlatılar ise muhtemelen Antik Yunan komedyası kökenlidir.#YÖNLENDİRME 
19. yüzyıla dek, arkaik şairlerin biyografilerine dair antik anlatılar büyük ölçüde tarihsel gerçeklik olarak kabul edilmekteydi. Ancak 19. yüzyılda klasik filologlar bu anlatılara daha kuşkucu yaklaşmaya başlamış ve şairlerin yaşamlarına dair bilgileri doğrudan onların eserlerinden çıkarmaya yönelmişlerdir.#YÖNLENDİRME 20. yüzyılın ikinci yarısından itibaren ise, Yunan lirik şiirinin otobiyografik bilgi kaynağı olarak güvenilirliği daha da sorgulanır hâle gelmiştir; şiirlerdeki birinci tekil anlatımın gerçekten şairin deneyim ve duygularını mı yansıttığı tartışma konusu olmuştur.#YÖNLENDİRME Mary Lefkowitz gibi bazı araştırmacılar, Sappho gibi erken dönem Yunan şairlerinin yaşamlarına dair neredeyse hiçbir şeyin kesin olarak bilinemeyeceğini savunmaktadır. Öte yandan, çoğu akademisyen, antik tanıklıkların bazı gerçeklik payı taşıyabileceğini ancak büyük dikkatle ele alınmaları gerektiğini düşünmektedir.#YÖNLENDİRME 


## Hayatı.
 Sappho'nun yaşamı hakkında kesin olarak bilinen pek az şey vardır.#YÖNLENDİRME Lesbos adasından olduğu bilinmektedir;#YÖNLENDİRME #YÖNLENDİRME MÖ 7. yüzyılın sonları ile 6. yüzyılın başlarında yaşamıştır.#YÖNLENDİRME Bu tarih, antik kaynakların çoğunda geçer ve onu, kendisi de Lesboslu olan şair Alkaios ile tiran Pittakos'un çağdaşı olarak kabul ederler.#YÖNLENDİRME #YÖNLENDİRME Bu bilgiler doğrultusunda, Sappho'nun muhtemelen MÖ 7. yüzyılın üçüncü çeyreğinde doğduğu düşünülmektedir. Franco Ferrari yaklaşık MÖ 650 ya da 640;#YÖNLENDİRME David Campbell ise yaklaşık ya da daha erken bir tarih olan MÖ 630'u önermiştir.#YÖNLENDİRME Gregory Hutchinson ise onun MÖ 570 civarına kadar yaşadığını ileri sürmüştür.#YÖNLENDİRME 
Geleneksel anlatılarda Sappho'nun annesinin adı Kleïs olarak geçer.#YÖNLENDİRME Bu bilgi, günümüze ulaşmamış bir şiir ya da kayıttan kaynaklanıyor olabilir;#YÖNLENDİRME ancak bazı antik yorumcular, Sappho'nun kızının adının Kleïs olmasından hareketle annesinin de bu adı taşıdığını varsaymış olabilir.#YÖNLENDİRME #YÖNLENDİRME Antik kaynaklarda, Sappho'nun babası için on farklı isim geçmektedir;#YÖNLENDİRME bu çeşitlilik, babasının adının şiirlerinde açıkça geçmediğine işaret eder.#YÖNLENDİRME Kaynaklarda en erken ve en yaygın biçimde geçen isim, Skamandronymos'tur.#YÖNLENDİRME Ovidius’un "Heroides" adlı eserine göre Sappho’nun babası o altı yaşındayken ölmüştür.#YÖNLENDİRME Babası, günümüze ulaşan şiirlerinde hiç anılmaz; fakat David Campbell, bu bilginin de kayıp olan bir şiire dayanmış olabileceğini öne sürmüştür.#YÖNLENDİRME 
Sappho’nun adı, antik kaynaklarda pek çok farklı biçimde yazılmıştır.#YÖNLENDİRME Kendisinin elimizdeki şiirlerinde geçen şekil ise #YÖNLENDİRME ()’dur.#YÖNLENDİRME 
Sappho'nun üç erkek kardeşi olduğu söylenir: Eurygios, Larichos ve Charaxos. Athenaeus'a göre, Sappho Larichos'u, Midilli şehir meclisinde kadeh tutan (kadeh taşıyıcısı) olarak övmüştür;#YÖNLENDİRME bu görev, soylu ailelerin oğullarına verilen bir makamdı.#YÖNLENDİRME Bu durum, Sappho'nun aristokrat bir aileden geldiğini gösterir ve şiirlerinde geçen seçkin çevrelerle tutarlıdır. Bir antik anlatı, Charaxos ile Mısırlı bir hetaera olan Rhodopis arasındaki ilişkiyi konu alır. MÖ 5. yüzyıla ait en eski kaynak olan Herodotus'a göre,#YÖNLENDİRME Charaxos, Rhodopis'i yüksek bir fidye karşılığında kurtarmış ve Sappho da bunu kınayan bir şiir yazmıştır.#YÖNLENDİRME #YÖNLENDİRME Kardeşlerden Charaxos ve Larichos'un isimleri 2014'te bulunan "Kardeşler Şiiri"nde geçerken; Eurygios'un ise üç antik kaynakta geçtiği bilinir ancak Sappho'nun günümüze ulaşan eserlerinde adı geçmez.#YÖNLENDİRME 
Sappho'nun Cleïs adında bir kızı olduğu düşünülür; bu isim iki parçada geçer.#YÖNLENDİRME Ancak hiçbir araştırmacı Cleïs'in Sappho'nun kızı olduğuna inanmaz. 132 numaralı parça Cleïs'i "#YÖNLENDİRME " olarak tanımlar ki bu kelime "çocuk" anlamının yanında erkek eşcinsel ilişkilerinde "genç sevgili" anlamına da gelir.#YÖNLENDİRME Bazıları Cleïs'in Sappho'nun kızı değil, genç bir sevgilisi olduğunu öne sürmüştür;#YÖNLENDİRME fakat Judith Hallett Cleïs'in 132 numaralı parçada "#YÖNLENDİRME " ("sevgili") olarak tanımlanmasının, Sappho'nun onu kızı olarak nitelediğine işaret ettiğini savunur. Çünkü Yunan edebiyatında bu sözcük cinsel ilişkiyi değil aile bağlarını ifade etmek için kullanılmıştır.#YÖNLENDİRME 
"Suda" adlı kaynağa göre, Sappho Androslu Kerkylas ile evliydi.#YÖNLENDİRME Ancak bu isim muhtemelen bir komedi şairi tarafından uydurulmuştur: #YÖNLENDİRME adı, #YÖNLENDİRME kelimesinin küçültülmüş hali olup, bu kelime "penis" anlamına gelebilir ve başka bir isim olarak kullanılmamıştır.#YÖNLENDİRME "Andros" ise hem bir Yunan adasının adı, hem de "erkek" anlamına gelen #YÖNLENDİRME kelimesinin bir biçimidir.#YÖNLENDİRME Bu ismin büyük ihtimalle bir komedyaya dayandığı düşünülmektedir.#YÖNLENDİRME 
Bir efsaneye göre Sappho MÖ yaklaşık 600 civarında Lesbos'tan sürgün edilmiştir.#YÖNLENDİRME Bu hikâyenin tek eski kaynağı, onun MÖ 604 ile 595 yılları arasında Sicilya’ya sürgün edildiğini kaydeden Parian Kroniği’dir.#YÖNLENDİRME #YÖNLENDİRME Bu sürgün, ailesinin o dönemde Lesbos’ta siyasi elitler arasındaki çatışmalara karışmasından kaynaklanmış olabilir.#YÖNLENDİRME Sappho’nun ailesinin bu çatışmalarda hangi tarafta olduğu bilinmemekle birlikte, çoğu araştırmacı onların sürgüne gönderilen çağdaşı Alcaeus ile aynı siyasi grubun üyesi olduğunu düşünür.#YÖNLENDİRME 
Menandros’a (Fr. 258 K) kadar tarihlenen bir efsaneye göre Sappho, kayıkçı Phaon'a olan karşılıksız aşkı yüzünden Leukad Kayalıkları’ndan atlayarak intihar etmiştir. Bu hikâye, tanrıça Afrodit ile ilgili iki mitle bağlantılıdır. Birinde, Afrodit, kendisini ücretsiz olarak kayığına alan yaşlı kayıkçı Phaon’u gençlik ve güzellikle ödüllendirir; diğerinde ise Afrodit, sevgilisi Adonis’in ölümüyle yaşadığı acıdan, Apollon’un tavsiyesiyle Leukad Kayalıkları’ndan atlayarak kurtulur.#YÖNLENDİRME Sappho’nun intihar hikâyesi modern bilim insanları tarafından tarihsel gerçekliği olmayan bir efsane olarak görülür; muhtemelen komedi şairleri tarafından uydurulmuş ya da biyografik olmayan bir şiirdeki birinci tekil şahıs ifadesinin yanlış yorumlanmasından kaynaklanmıştır.#YÖNLENDİRME Bu hikâye, Sappho’nun heteroseksüel olduğunu garanti etmek için kullanılmış, ayrıca 19. yüzyılda eşcinselliği ahlaksız gören ve Sappho’yu heteroseksüel olarak kurgulamak isteyen yazarlar arasında özellikle önem kazanmıştır.


### Özel.
 }}>


### Genel.
  - Anthologia Lyrica Graeca.-ed. e. Diehl, Vol.I.II et supplementum. Lpsiae, B.G. Teubner, 1936-1942
  - Alcée, Sappho. Texte établi et traduit par T. Reinach, avec la collaboration de A. Puech. Paris, Edition "Les Belles Lettres", 1937.
  - Sappho. Dichtung Griechisch und Deutsch. Eingeleitet von C.M. Bowra. Georg Bondi. Berlin.
  - Sappho. Şiirler. Türkçesi:Cevat Çapan. Cem Yayınevi, İstanbul, 1972.
  - Safo. Şiirler. "Çeviri ve üzerine Konuşmalar" Azra Erhat, Cengiz Bektaş. Cem Yayınevi. İstanbul, 1978