# Çin'de Budizm
Çin'de Budizm, MÖ 1. yüzyılda gelmiştir. Budizm, Çin kültürünü sanat, siyaset, edebiyat, felsefe, tıp ve malzeme kültürü gibi çok çeşitli alanlarda şekillendirmiştir.
Hint Budist kutsal kitapların çoğunun Çinceye çevrilmesi ve bu çevirilerin Çin'de basılan bir kanon haline getirilmesi ile birlikte, Budizmin Kore, Japonya, Ryukyu ve Vietnam'ın da aralarında bulunduğu Çin kültür sahasında yayılmasını sağlamıştır. Çin Budizmi, Hint dinleri, Çin dinleri ve Taoculuk arasındaki etkileşim yaşamıştır.


## Öğretim ve uygulama.
### Doktrin ve metinler.
Çin Budizmi, Çin Budist Kanonuna (大藏經, Dàzàngjīng, "Kutsal Yazıların Büyük Deposu") ve çok sayıda Çin geleneğine dayanan Mahāyāna Budizmi'nin çinlileşmiş biçimidir.
Çin Budizmi Mahayana vecizeleri ve Mahāyāna risalelerini incelemeye odaklanır ve ana doktrinlerini bu kaynaklardan alır. "Lotus Sutra", "Çiçek Süs Sutrası", "Vimalakirtī Sutra", "Nirvana Sutra" ve "Amitābha Sutra Çin Budizminin en önemli kutsal metinlerden bazılarıdır".
Çin Budizmi birçok varoluş alemine, birçok Buda'nın ve Bodhisattva'nın (菩薩) varlığının yanı sıra diğer birçok türde ilahi varlık, hayalet vb. inancı içeren klasik Mahāyāna Budist dünya görüşünü izler. Çin Budizmi ayrıca karma () ve yeniden doğuş (), Bodhisattva yolu ve boşluk (空, "kōng"), buda doğası (佛性, "fóxìng") ve tek araç (一乘, "yīchéng") gibi klasik Mahāyāna Budist doktrinlerini de destekler.
Budist felsefesi söz konusu olduğunda, Çin Budizmi çeşitli doktrin geleneklerini içerir. Bunlardan en önemlileri Tiantai, Huayan, Sanlun ve Weishi düşünce okullarıdır. Bu farklı doktrinsel gelenekler, kendi kutsal metin yorumlarını, incelemelerini ve ayrıca okullarının hermeneutik dünya görüşünü ilerletmek için Budist kutsal kitaplarını hiyerarşik olarak sıralayan çeşitli doktrinsel sınıflandırmalar (panjiao) geliştirdiler. Örneğin, usta Zhiyi'nin "sekiz öğreti ve beş dönem" sınıflandırmasına göre Buda'nın nihai ve yüce öğretisi Lotus Sutra ve Nirvana Sutra'dadır. Fazang gibi Huayan ustalarına göre Huayan sutrası yüce öğretiyi içerirken, Weishi okulu Yogacara metinlerinin Dharma'nın "üçüncü dönüşünün" bulunabileceği yer olduğunu ve bu nedenle Buda'nın son ve nihai öğretisini temsil ettiğini savundu.


### Uygulamalar.
Çin Budizminde çok çeşitli dini uygulamalar ve ayinler vardır. Ayin ve ibadetler bu veya sonraki hayatta olumlu sonuçlar getirebilecek erdemler olarak görülür.
Mario Poceski'ye göre, sıradan Çinli Budistlerin büyük çoğunluğu için, "Budist dindarlığın yaygın ifadeleri, çeşitli ibadet biçimleri ve ayin gözlemleriyle kanalize edildi." İbadet hizmetleri, bir sunağa adak (tütsü, çiçek, yiyecek ve mum gibi öğeler), törensel eğilme ve kapsamlı ayinler (tövbe törenleri, sağlık için ayinler ve ölüler için anma törenleri dahil) gibi Budist adanmışlık uygulamalarını içerebilir.
Chün-fang Yü'ye göre, bugün en çok uygulanan en popüler Çin Budist ayini, Guan Yin ve Büyük Merhamet Dharani ile ilişkilendirilen Büyük Merhamet Tövbesidir.
Klasik Budist beş ilkesi gibi birçok etik kurala uymak, Budist pratiğinin bir başka önemli parçasıdır. Üç mücevhere (Buda, Dharma ve Sangha) sığınmanın yanı sıra bir törende etik ilkeleri benimsemek, Budist yoluna girmenin yaygın yoludur. Bir diğer önemli etik ilkeler grubu, Brahmā'nın Net Sutra'sındaki "bodhisattva ilkeleridir" ve bunlar genellikle hem meslekten olmayanlar hem de keşişlerce uygulanır. Hayırseverlik veya sosyal hizmet eylemleri () de Çin Budist etiğinin önemli bir parçasıdır.
Çin Budizminin bir başka önemli parçası da, Arı Ülke Budizminin temel uygulaması olan Buda'nın adını zikretmek (念佛, niànfó) ve Chan geleneğinin odak noktası olan oturmuş meditasyon (坐禪, zuò chán) gibi Budist meditasyonlarıyla meşgul olmaktır. Buda'nın adını anma genellikle grup ortamında, bazen birkaç gün sürebilen yoğun bir nianfo okuma inzivasının parçası olarak yapılır. Bu inzivalar aynı zamanda vecizeleri zikretmeyi, sekiz kuralın alınmasını, sessiz meditasyon ve Dharma derslerini içerebilir.
Metin uygulamaları da yaygın olarak keşişler ve meslekten olmayan kişilerce yapılır. Bunlar, Budist kutsal metinlerini basmak, kopyalamak, yaymak ve okumak, Budist metinleri çalışmak ve derslere katılmaktır. Budist tapınakları ayrıca konferans salonları veya dharma salonları (法堂), kütüphaneler ve bir tür kutsal podyum olan kutsal yazı platformları (施法壇) gibi kutsal metinlerle ilişkili özel öğelere sahip olabilir.
Diğer önemli Budist ayinleri, Buda'nın saf topraklarında (en popüler olanı Amitabha'nın saf ülkesidir) iyi bir yeniden doğuş elde etmek isteyen Budistler için önemli bir an olarak görülen ölümle ilgili olanlardır. Bu ayinlerin odak noktası, ölmekte olan kişiyi dikkat dağıtıcı şeylerden uzak tutmak ve manevi destek sunmaktır (böylece Buda'nın adını tekrarlayarak zihinlerini Amitabha Buddha'ya odaklayabilirler). Bu ayinler sırasında, Amitabha'nın vizyonları ve parlak ışıklar gibi uğurlu işaretler görülebileceğine inanılır.
Dört Kutsal Budist Dağı (Wutai Dağı, Emei Dağı, Jiuhua Dağı ve Putuo Dağı) gibi iyi bilinen manastırlara ve yerlere yapılan hac ziyaretleri de hem keşişler hem de rahip olmayanlarca yapılır.
Diğer bir popüler uygulama, popüler Mahā Karuṇā Dhāraṇī ve Cundī Dhāraṇī gibi mantraların ve dhāraṇīlerin kullanılmasıdır. Robert Gimello ayrıca Çin Budist topluluklarında Cundī'nin ezoterik uygulamalarının hem sıradan insanlar hem de seçkinler arasında popülerlik kazandığını gözlemlemiştir.