# Mises Enstitüsü
Ludwig von Mises Avusturya Ekonomisi Enstitüsü, veya Mises Enstitüsü, merkezi Auburn, Alabama, Amerika Birleşik Devletleri'nde bulunan bir liberteryen kâr amacı gütmeyen düşünce kuruluşudur. Adını Avusturya Okulu ekonomisti Ludwig von Mises'ten almıştır.
1982 yılında Lew Rockwell tarafından kurulmuştur. Kuruluşu Ron Paul tarafından finanse edilmiştir.


## Tarihi.
Ludwig von Mises Enstitüsü 1982 yılında Lew Rockwell tarafından kurulmuştur. Daha önce Arlington House Yayınevinde editör olarak görev yapan Rockwell, New York'taki Rus Çay Odasında yapılan bir toplantıda Margit von Mises'in onayını aldı ve ilk yönetim kurulu başkanı seçildi. Enstitünün ilk destekçileri arasında Friedrich August von Hayek, Henry Hazlitt, Murray Rothbard, Ron Paul ve Burton Blumert yer almıştır. Rockwell'e göre enstitünün kuruluş amacı, Charles Koch ve David Koch tarafından finanse edilen liberteryen kurumlar tarafından görmezden gelindiğini düşündüğü Ludwig von Mises'in özel katkılarını tanıtmaktı. Justin Raimondo'nun aktardığına göre Rockwell, Koch Vakfı'ndan George Pearson'dan bir telefon aldığını ve Pearson'ın Mises'in bir kuruluşa adını vermek ya da desteklemek için fazla radikal olduğunu söylediğini belirtti. Rothbard enstitünün ilk akademik başkan yardımcısı olarak görev yaptı. Paul seçkin danışman olmayı kabul etti ve ilk bağış toplama çalışmalarına yardımcı oldu. Yargıç John V. Denson, Mises Enstitüsü'nün Auburn Üniversitesi kampüsünde kurulmasına yardımcı olmuştur. Auburn, Roger Garrison da dahil olmak üzere bazı Avusturyalı ekonomistlere zaten ev sahipliği yapıyordu. Mises Enstitüsü, 1998 yılına kadar Auburn Üniversitesi İşletme Fakültesi'ne bağlıydı, bu tarihten sonra enstitü kampüsün karşısında kendi binasını kurdu. Kyle Wingfield 2006 yılında The Wall Street Journal'da yazdığı bir yorumda Güney Amerika'nın enstitü için "doğal bir yuva" olduğunu, çünkü "Güneylilerin her zaman hükümete karşı güvensiz olduklarını" ve enstitünün "Dixie'nin Kalbi'ni mantıklı ekonomik düşüncenin kaynağı" haline getirdiğini belirtmiştir. Enstitü misyonunu "Ludwig von Mises ve Murray N. Rothbard geleneğinde Avusturya iktisat okulunda öğretim ve araştırmayı, bireysel özgürlüğü, dürüst tarihi ve uluslararası barışı teşvik etmek" olarak tanımlamaktadır. Akademik programları arasında Mises Üniversitesi (akredite olmayan), Rothbard Lisansüstü Semineri, Avusturya Ekonomisi Araştırma Konferansı ve bir yaz araştırma bursu programı bulunmaktadır. Mises Enstitüsü 2020 yılında bir yüksek lisans programı sunmaya başlamıştır. Brezilya, Almanya, Güney Kore, ve Türkiye'de dahil olmak üzere dünyanın dört bir yanında yan kuruluşların kurulmasına yol açmıştır. Alman Mises Enstitüsü, İsviçreli Alman milyarder August von Finck ile ilişkili olan liberteryen altın tüccarları ve yatırım danışmanlarının 2012 yılında kurduğu bir çıkar grubu ve düşünce kuruluşudur. Von Finck şirketi Degussa Goldhandel'den birçok altın tüccarı enstitünün yönetim kurulunda aktif olarak yer almaktadır; hükûmetler arası mali politikayı reddetmekte ve altını "güvenli para birimi" olarak teşvik etmektedirler. Von Finck ekonomi politikasında aktifti ve AB'yi eleştirdi. Avukat ve siyasetçi Peter Gauweiler'in Yunanistan ve Avro'ya yönelik kurtarma paketlerine karşı Alman Federal Anayasa Mahkemesi'nde dava açmasına yardımcı olan Hans-Werner Sinn gibi önde gelen profesörlerin uzman görüşlerinin masraflarını üstlendi. Enstitü, çoğu Friedrich August von Hayek cemiyeti ve Mont Pelerin cemiyeti içinde örgütlenmiş olan ekonomistler ve filozoflar tarafından bilimsel olarak desteklenmektedir. Alman Mises Enstitüsü'nün sözde Neue Rechte ve AfD ile güçlü bağları vardır. Alman Mises Enstitüsü, ABD-Mises Enstitüsü ve dünyadaki diğer birçok Mises Enstitüsü ile yakın işbirliği içinde çalışmaktadır. AB Şeffaflık Sicilinde fark edilmemiştir.


## Görüşler.
### Ekonomik.
Enstitünün tanımlayıcı felsefesi, ekonomi biliminin ampirik olmaktan ziyade tümdengelimsel olduğunu savunan Misesyen praksiyolojidir ('insan eyleminin mantığı'). Ludwig von Mises tarafından Carl Menger'in Metodolojik anlaşmazlıkını takip ederek geliştirilen bu yaklaşım, neoklasik iktisatta bilgiyi gerekçelendirmek için kullanılan matematiksel modelleme ve hipotez testlerine karşı çıkmaktadır. Misesyen iktisat, heterodoks iktisadın bir biçimidir. Hayek ve George Mason Üniversitesi ile ilişkili olanlar da dahil olmak üzere diğer Avusturyalı ekonomistlerden farklıdır.


### Siyasi.
Mises Enstitüsü, önde gelen bazı isimlerinin Irk, göç ve Donald Trump'ın başkanlık kampanyaları gibi konulardaki paleoliberteryen ve sağcı kültürel görüşleri nedeniyle bazı liberteryenler tarafından eleştirilmiştir.
1980'lerin sonu ve 1990'ların başında Rockwell ve Rothbard, popülist paleo-muhafazakârlarla bir koalisyon kurmak için ırkçı ve sınıfsal kızgınlıklara sarıldılar. Bu retorik, daha sonra Rockwell'in Ron Paul için yazdığı tespit edilen ve daha sonra Paul'ün kongre ve başkanlık kampanyalarında tartışmalara neden olan siyahlara ve eşcinsellere yönelik ifadeleri de içeren bültenlerde yer aldı. Ayrı olarak, Rothbard'ın yazıları "çokkültürcülere" ve "feminizmin, eşitlikçiliğin bütününe" karşı çıkıyordu. Güney Yoksulluk Hukuk Merkezi (SPLC) tarafından 2000 yılında hazırlanan bir rapor, Mises Enstitüsü'nü "radikal bir liberteryen hükümet ve ekonomi görüşüne adanmış" Neo-Konfederatif olarak sınıflandırmıştır. 2003 yılında SPLC'den Chip Berlet enstitüyü "liberteryen siyaset teorisini ve Avusturya serbest piyasa ekonomisi okulunu destekleyen önemli bir merkez" olarak tanımlamış, Rothbard'ın çocuk işçi yasalarından tiksindiğini belirtmiş ve enstitüdeki diğer akademisyenlerin göçmen karşıtı görüşlere sahip olduğunu yazmıştır. Mises Enstitüsü tarafından gönderilen bağış toplama e-postalarında takipçilere "seçimlerin artık işe yaramadığı" söyleniyor, sistemin düzeltilemez olduğu, "Derin Devlet, siyasi sınıf ve Federal Rezerv gibi parazitler" tarafından ele geçirildiği savunuluyor ve "Kurucu Babaların devrim talep edeceği" iddia ediliyordu. Avusturyalı ekonomist Steve Horwitz Mises Enstitüsü'nü "liberteryen eldiven içinde faşist bir yumruk" olarak nitelendirdi. New York Times muhabiri 2014 yılında enstitüyü gezmek istediğinde Rockwell "rejimin bir parçası" olduğunu söyleyerek muhabirden gitmesini istemiştir. Trump Yönetimi sırasında ABD Eğitim Bakanlığı Sivil Haklar Ofisi'nin başkan vekili olarak görev yapan Candice Jackson, daha önce Mises Enstitüsü'nde yaz bursiyeriydi.


## Önemli öğretim üyeleri.
Mises Enstitüsü ile bağlantılı önemli isimler arasında şunlar yer almaktadır:
  - Walter Block - Avusturya Okulu ekonomisti ve anarko-kapitalist  Loyola Üniversitesi New Orleans'da ekonomi profesörü
  - Godfrey Bloom - İngiliz siyasetçi, eski Avrupa Parlamentosu üyesi
  - Thomas DiLorenzo - ekonomi profesörü
  - Paul Gottfried - paleo-muhafazakar yazar
  - Hans-Hermann Hoppe - filozof, paleoliberteryen, Nevada Üniversitesi, Las Vegas'ta işletme profesörü ve Mülkiyet ve Özgürlük Cemiyeti'nin kurucusu
  - Jesús Huerta de Soto - King Juan Carlos Üniversitesi'nde Uygulamalı Ekonomi Profesörü
  - Peter Klein - Girişimcilik Profesörü ve Baylor Üniversitesi Girişimcilik ve Serbest Girişim Merkezi Kıdemli Araştırma Görevlisi 
  - Robert P. Murphy - ekonomist
  - Andrew Napolitano - Fox News uzmanı ve eski yargıç
  - Gary North - Hristiyan Ekonomisi Enstitüsü'nün kurucusu
  - Ron Paul - doktor, yazar ve eski kongre üyesi
  - Ralph Raico (1936-2016) - Avrupa klasik liberalizmi ve Avusturya ekonomisi konusunda uzmanlaşmış tarihçi ve liberteryen
  - Murray Rothbard (1926-1995) - heterodoks ekonomist, paleoliberteryen teorisyen, polemikçi, revizyonist tarihçi ve anarko-kapitalizm'in kurucusu
  - Joseph Sobran (1946-2010) - gazeteci ve öğretim görevlisi
  - Mark Thornton - Avusturya Okulu ekonomisti
  - Jeffrey A. Tucker - ekonomi yazarı
  - Joseph T. Salerno - Mises Enstitüsü akademik başkan yardımcısı, Pace Üniversitesi Ekonomi Profesörü ve "Üç Aylık Avusturya Ekonomisi Dergisi" editörü
  - Thomas Woods - tarihçi, siyasi yorumcu ve yazar