# Salamulla Cavit
Salamulla Cavit (1900, Halhal – 1986, Tahran) — doktor, siyasetçi, edebiyatçı, Azerbaycan Demokrat Partisi üyesi, Azerbaycan Milli Hükümeti İçişleri Bakanı. 1946 yılında Azerbaycan valisi seçildi.
1948-1953 yılları arasında Tahran'da gizlice faaliyet gösteren Azerbaycan Demokrat Partisi Merkez Bürosu'nun başkanlığını yaptı. Siyasi faaliyetleri nedeniyle birçok kez tutuklandı. Hayatının son yıllarında edebiyatla uğraştı. Tahran'da Azerbaycan Yazarlar ve Şairler Cemiyeti'nin kurucularından biridir. Edebiyat ve tıp alanında çok sayıda kitabın yazarıdır.


## Hayatı.
Salamulla Molla Haşım oğlu Cavit, 1900 yılında Halhal bölgesinin Nirov köyünde doğdu.#YÖNLENDİRME Küçük yaşta annesini kaybettiği için amcasının ailesinde büyüdü. İlk eğitimini Molla Hüseyin Medresesi'nde aldı.#YÖNLENDİRME Amcası Muharrem Nasrulla oğlu, siyasi görüşleri ve hükûmete muhalefeti nedeniyle sürekli baskılara maruz kalıyordu. Bu zulümden kurtulmak için, amcasının ailesiyle birlikte 1910 yılında gizlice Bakü'ye taşındı.#YÖNLENDİRME Bakü'de iken eğitimine önce Hacı Enam Halhali okulunda, daha sonra da "İttihad" okulunda devam etti. 1914 yılında Memmedali Terbiyet okulun müdürlüğüne atandı. Daha sonra iyi okuyan çocuklara maddi yardım yapılmaya başlanıyor. Bu yardımdan Salamulla Cavit de yararlandı. Jimnazyumdaki eğitimi sırasında aynı zamanda "Tamaddun" okulunda da ders verdi.#YÖNLENDİRME Liseyi bitirdikten sonra Bakü'de ve daha sonra Tahran'da tıp öğrenimi görmeye başladı. 1922'de Tahran'da yayınlanan "Hakikat" gazetesinde "Hasanzade" mahlasıyla makaleler yazdı.#YÖNLENDİRME 1921'de Tebriz'de Abulqasim Lahuti önderliğindeki harekete katıldığı için zulüm gördü.#YÖNLENDİRME Bu nedenle Bakü'ye dönerek tıp eğitimini burada sürdürdü. Liseyi bitirdikten sonra, ek tıp dersleri almak için Moskova'ya gitti. Moskova'dan döndükten sonra 1929'a kadar Bakü'de yaşadı.#YÖNLENDİRME Daha sonra ailesiyle birlikte İran'a gitti. 3 ay Meşhed'de kaldıktan sonra Tahran'a taşındı.#YÖNLENDİRME Tahran'a taşındıktan sonra eşiyle birlikte doktorluk yaptı.#YÖNLENDİRME 
Seyid Cafer Pişaveri 27 Aralık 1930'da tutuklandı. Tutuklanmasının ardından Salamulla Cavit de zulüm gördü ve 13 Mart 1931'de tutuklandı.#YÖNLENDİRME 93 gün boyunca tek kişilik hücrede tutuldu.#YÖNLENDİRME Bir süre sonra Qasri Qajar Hapishanesi'ne nakledildi.#YÖNLENDİRME Bir süre hücre hapsinde tutulduktan sonra Seyid Cafer Pişavari ile aynı hücrede tutuldu.#YÖNLENDİRME Hapishaneden çıktıktan sonra Kaşan'a sürgün edildi.#YÖNLENDİRME Salamulla Cavit, Kaşan'da yaşarken karısıyla birlikte doktorluk yaptı.#YÖNLENDİRME 1934 yılında Kaşan Sağlık Dairesi başkanlığına atandı.#YÖNLENDİRME Orada çalıştıktan sonra 1941 yılında ailesiyle birlikte Tahran'a geri döndü.#YÖNLENDİRME Tahran'da yeni kurulan Azerbaycan Demokrat Partisi'nin propagandasını yaptı.#YÖNLENDİRME 


### Azerbaycan Milli Hükümeti döneminde.
1945 yılında ailesiyle birlikte Tebriz'e taşındı.#YÖNLENDİRME 20 Kasım 1945'te Tebriz Erk Tiyatrosu binasında faaliyetlerine başlayan Azerbaycan Halk Kongresi Başkanlığı'na üye seçildi.#YÖNLENDİRME #YÖNLENDİRME 1945'te Azerbaycan Milli Meclisi'ne temsilci seçildi.#YÖNLENDİRME #YÖNLENDİRME Azerbaycan Milli Hükûmeti kurulduğunda Seyid Cafer Pişevari onu İçişleri Bakanı olarak atadı.#YÖNLENDİRME #YÖNLENDİRME 15 Ocak 1946'da Azerbaycan Milli Hükûmeti Anayasası'nı hazırlamak üzere 15 üyeli bir komisyon kuruldu.#YÖNLENDİRME Salamulla Cavit de bu komisyona dahil edildi.#YÖNLENDİRME Mayıs 1946'da Seyid Cafer Pişevari müzakereler için Tahran'a gittiğinde birkaç gün boyunca Azerbaycan Milli Hükûmeti'nin Başbakanı olarak görev yaptı.#YÖNLENDİRME #YÖNLENDİRME 
1946'da Azerbaycan Valisi seçildi.#YÖNLENDİRME #YÖNLENDİRME Daha sonra Temmuz ayında müzakereler için Tahran'a gitti.#YÖNLENDİRME Orada kaldığı süre boyunca ilk önce Başbakan Ahmed Kavam'la, ardından 11 Temmuz 1946'da Muhammed Rıza Pehlevi'yle görüştü.#YÖNLENDİRME Burada 17 gün boyunca müzakerelerde bulundu ve bir miktar başarı elde etti.#YÖNLENDİRME İkinci kez 1 Ağustos 1946'da Salamulla Cavit başkanlığındaki Hacı Mirza Ali Şebüsteri, Sadık Padiqan, General Mahmud Penahiyan, Albay Murtazavi ve Binbaşı Toğrai'den oluşan bir heyet müzakereler için Tahran'a gitti.#YÖNLENDİRME #YÖNLENDİRME Azerbaycan Milli Hükûmeti'nin dağılmasına kadar Azerbaycan valisi olarak görev yaptı. 13 Aralık 1946'da ABD ve İngiltere'nin desteğiyle İran ordusu Tebriz'e girdi. Böylece Azerbaycan Milli Hükûmeti çöktü. Milli Hükûmetin çökmesinden sonra tutuklanarak Tahran'a götürüldü.#YÖNLENDİRME #YÖNLENDİRME #YÖNLENDİRME 


### Azerbaycan Milli Hükümeti'nin çöküşünden sonra.
Tahran'a getirildikten sonra bir süre ev hapsinde kaldı. 2 Ağustos 1947'de serbest bırakıldı.#YÖNLENDİRME 
1948'den 1953'e kadar Azerbaycan Demokrat Partisi Merkez Bürosu gizlice Tahran'da faaliyet gösterdi.#YÖNLENDİRME Bu merkezin başkanlığını Salamulla Cavit yapıyordu.#YÖNLENDİRME Merkez Büro'nun Güney Azerbaycan'ın birçok bölgesinde faaliyet gösteren şubeleri vardı.#YÖNLENDİRME Büronun çalışmaları arasında Azerbaycan Türkçesinde gizlice gazeteler basmak, Azerbaycan gençlik ve kadın topluluklarını örgütlemek ve Bakü'deki ADF şubesiyle bağlantı kurmak vardı.#YÖNLENDİRME Şubat 1948'de tekrar tutuklandı ve 2 yıl hapis cezasına çarptırıldı.#YÖNLENDİRME #YÖNLENDİRME Muhammed Rıza Pehlevi'nin çıkardığı af kararı Salamulla Cavit için de geçerliydi ve Temmuz 1948'de hapisten serbest bırakıldı.#YÖNLENDİRME Ağustos 1952'de Merkez Büro'nun ilk gizli konferansı Tus'ta düzenlendi.#YÖNLENDİRME 
1953 yılında İran'da gerçekleşen darbeden sonra tutuklandı. 15 gün gözaltında tutulduktan sonra suçsuz olduğu kanıtlandı ve serbest bırakıldı.#YÖNLENDİRME 5 ay sonra tekrar tutuklandı. Beş ay boyunca Qasri Zireh hapishanesinde tutulduktan sonra suçsuz olduğu kanıtlandı ve serbest bırakıldı.#YÖNLENDİRME 
1950'li yılların ortalarından itibaren Tahran'da kurulan çeşitli edebiyat toplantılarına katıldı ve edebiyatla giderek daha fazla ilgilenmeye başladı. Bu toplantıda Ali Azeri, Nasrulla Fethi, Cabbar Bağçaban, Mehemmedeli Ferzane, Bulud Karaçorlu Sehend, Hasan Mecidzade Savalan gibi isimler bir araya gelerek edebi tartışmalar yapmış ve yazılı eserlerini değerlendirmişlerdir. Ayrıca heyet üyeleri, Azerbaycan Türkçesiyle yazılmış "Köroğlu" ve "Dede Korkut" destanlarını, Mirza Alekber Sabir'in "Hophopname"sini ve Mirza Ali Möcüz'ün hiciv şiirlerini el yazması olarak meraklılarına dağıtarak Azerbaycan edebiyatının tanıtımını sağladılar. Tahran'da kaldığı süre boyunca Muhammed Hüseyin Şehriyar da bu toplantılara katıldı. Şah rejimi Azerbaycan Türkçesi ile kitap basılmasına izin vermediği için gizlice yayımladıkları kitaplarda takma adlar kullanıyorlardı. Salamulla Cavit, Azerbaycan Türkçesinde gizlice yayımladığı kitaplarda da "Cad" mahlasını kullanmıştır. 1964 yılında "Dili Tek Başına Öğrenmek" ve 1965 yılında "Azerbaycan Folklorundan Örnekler" adlı bir kitap yazdı.#YÖNLENDİRME #YÖNLENDİRME Nisan 1979'da Tahran'da Azerbaycan Yazarlar ve Şairler Cemiyeti'nin kurucularından biriydi.#YÖNLENDİRME 1979'da Tahran'da "Dostlar görüşü" adlı bir edebiyat derneği kurdu. Ayrıca "Tıp ve Tedavi Ders Kitabı", "Tütün Üretimi ve Kanser" ve "Bebek Bakımı" gibi tıbbi konularda kitaplar da yazdı. İran'daki İslam Devrimi'nden sonra 1980 yılında "Dostlarla Buluşma" adlı kitabını yayınlayabildi.#YÖNLENDİRME 
1986 yılında Tahran'da öldü.#YÖNLENDİRME Ölümünden sonra Muhammed Hüseyin Şehriyar ona "Doktor Cavit de gitti" şiirini ithaf etti. Vasiyeti üzerine kütüphanesindeki kitaplar ölümünden sonra Tebriz Milli Kütüphanesi'ne bağışlandı. Hayatı ve faaliyetleri hakkında anılarını yazdı.#YÖNLENDİRME 2003 yılında anıları, Ekrem Mişovdağlı tarafından derlenip düzenlenen "Doktor Salamulla Cavit. O günün özlemiyle (anılar)" başlığı altında yayımlandı.


## Ailesi.
Salamulla Cavit, Molla Haşım'ın ailesinde doğdu.#YÖNLENDİRME Annesi Salamulla henüz çocukken öldüğü için amcası Muharrem Nasrulla oğlu ve amcasının karısı Dürre Hanım tarafından büyütüldü.#YÖNLENDİRME Bikehanim hanımla evlendi. Bu evlilikten 1929'da Azad, 1934'te Nikzad ve daha sonra Behzad adlı oğulları doğdu.#YÖNLENDİRME 


### Özel.
 }}>


### Genel.
 -  
 -  
 -  
 -  
 -  


### Yazdığı kitaplar.
  - O günün həsrətilə — Bakü, 2005.
  - Tağuti dövründən xatirələrim — Tehran, 1980.
  - Tapmacalar — 1980.
  - Füzulinin Gəncliyi — Tehran, 1983.