BILGEM-AI/BILGE-Wiki-Tr-Plus huggingface dataset:
# Yemişli, Pazar
Yemişli, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Yemişli köyünün eski adı İlastasi (ილასტასი) olarak bilinir. 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesi ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde İlastas (ایلاستاس) olarak geçer.
İlastasi köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, antik çağda Kolheti Krallığı'nın bir parçasıydı. Osmanlılar bu bölgeyi, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461 yılında ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında bu bölgeyi de tamamen ele geçirmiştir.
İlastasi köyü, 1876 tarihli Trabzon vilayeti göre, Trabzon Vilayeti'nin Lazistan sancağının Atina kazasına bağlıydı. Köyün nüfusu, muhtemelen hatalı biçimde 74 hane ve 110 kişi olarak kaydedilmiştir. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 40 inek ve 10 öküz yazılmıştır.
Nikolay Marr, 1910 yılında Lazistan'da gerçekleştirdiği araştırma gezisi notlarında İlastas şeklinde not ettiği köyün Hotri yakınında bulunduğunu belirtmiştir. İlsatas köyü, Birinci Dünya Savaşı yıllarında Rus idaresi sınırları içinde kalmıştır. Marr'dan yedi yıl sonra, 1917 yılında Lazistan bölgesinde araştırma gezisi yapmış olan Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze, köyün adını Gürcüce İlastasi (ილასტასი) ve Rusça İlastas (Иластас) şeklinde not etmiş, burada 43 hanede 196 kişinin yaşadığını yazmıştır.
İlastas köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Rize vilayetinin Atina kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında “İlastas” şeklinde yazılan köy, Artvin ve Rize vilayetlerinin birleştirilmesiyle kurulmuş olan Çoruh vilayeti içinde aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 392 kişiden oluşuyordu. İlastasi veya İlastas Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Yemişli olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Yemişli köyünün nüfusu 764 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 156 kişi okuma yazma biliyordu.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 42 km, Pazar ilçe merkezine 5 km uzaklıktadır.
# Yeşilköy, Pazar
Yeşilköy, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün adı, 1916 yılına tarihlenen Türk kaynağında Cumbat (Lazca) olarak geçmektedir.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 35 km, Pazar ilçe merkezine 4 km uzaklıktadır. Rize-Artvin Havalimanı bu köyde konumlanmıştır. Köyde Satoğlu Mevki ve Uçanoğlu Mevki Mahallesi bulunmaktadır.
# Yücehisar
Yücehisar, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Yücehisar köyünün eski adı Lamğo'dur. Lazca bir yer adı olan Lamğo (ლამღო), Türkçeye aynı şekilde girmiştir. Nitekim 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesinde Lamğo (لامغو) olarak geçer. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde ise Lamko (لامقو) şeklinde yazılmıştır.
Lamğo köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, Antik Çağ'da Kolheti Krallığı'nın sınırları içinde bulunuyordu. Osmanlılar, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461'de ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında bu bölgeyi de tamamen ele geçirmiştir. Bir dağın tepesinde yer alan ve bugün Ciha Kalesi olarak adlandırılan kale de bu dönemden kalmış olmalıdır.
Lamğo köyü, 1876 Trabzon vilayeti salnamesine göre bu yerleşim, Trabzon vilayetinin Lazistan sancağının Atina kazasına bağlıydı. Nüfusu 48 hanede yaşayan 200 kişiden oluşuyordu. Ancak bu sayının sadece erkek nüfusunu ihtiva etme ihtimali bulunmaktadır. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 75 koyun, 48 keçi, 85 inek ve 9 öküz kaydedilmiştir.
Lamğo köyü Birinci Dünya Savaşı yıllarında Rus idaresi sınırları içinde kalmıştır. Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze, 1917 yılında Lazistan bölgesine yaptığı araştırma gezisinde Lango (ლანგო) şeklinde not ettiği köyde 49 hanenin yaşadığını yazmıştır. Nikolay Marr, 1910 yılında Lazistan bölgesine yaptığı araştırma gezisi sırasında bir geceyi Lamğo'da geçirmiş, köyün Atina'nın sağ tarafından akan Meleskuri Deresi'nin sağ yakasında kaldığını belirtmiştir. Meleskuri Deresi'nin karşı tarafındaki tepede bulunan kaleye gitmiş ve köylülerin söz konusu kalenin adını bilmediğini, Lazca kale anlamına gelen "ciha" (ჯიხა) olarak andıklarını belirtmiştir. Günümüzde Ciha Kalesi olarak bilinen yapı hakkında bilgiler vermiştir. Marr'ın Laz dilinin konuşulduğu köyler arasında saydığı Papati ile Lağmo köyünü kastetmiştir. Çünkü o tarihte Papati ayrı bir köy (muhtarlık) değildi.
Lamğo köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Rize vilayetinin Atina kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında "Lamğo" şeklinde yazılmış olan köy, Çoruh vilayetinin Pazar kazasının merkez nahiyesinin köylerinden biriydi ve nüfusu 753 kişiden oluşuyordu. Bu tarihte Artvin ve Rize vilayetlerinin yerini Çoruh vilayeti almış, Atina kazasının adı da Pazar olarak değiştirilmişti. Lamğo veya Lamko Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla, köyde yüksek bir tepede bulunan kaleye atfen Yücehisar olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Yücehisar köyünün nüfusu 964 kişiden oluşuyordu ve bu nüfus içinde 324 kişi okuma yazma biliyordu.


## Coğrafya.
Köy, Rize iline 45 km, Pazar ilçesine 8 km uzaklıktadır. Ciha Kalesi ve Yücehisar Köprüsü bu köyde konumlanmıştır. Ayrıca köyde 1798-99 yıllarına tarihlenen bir cami bulunmaktadır.
# Şendere, Pazar
Şendere, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Şendere, Tektaş köyünün bir mahallesiyken köye dönüştürülmüş ve bundan dolayı Tektaş’ın eski adı olab Bogina, Şendere’nin de eski adı sayılmıştır. Lazca bir kelime olan “bogina”, arı kovanı anlamına gelir. Şendere köyü, ilk kez 1970 genel nüfus sayımında geçer. Bu sırada köyün nüfusu, 306’sı kadın ve 378’i erkek olmak üzere, 684 kişiden oluşuyordu.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 37 km, Pazar ilçe merkezine 11 km uzaklıktadır.
# Sulak, Pazar
Sulak, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Sulak köyünün eski adı Cabati’dir. 1928 tarihli mülki teşkilat üzerine Osmanlıca yayında Cibat (جیبات) olarak geçer.
Cabati köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, antik çağda Kolheti Krallığı'nın bir parçasıydı. Osmanlılar bu bölgeyi, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461 yılında ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında tamamen ele geçirmiştir.
Cabati köyü, 1910 yılında Lazistan’da gerçekleştirdiği araştırma gezisi notlarında Nikolay Marr tarafından Cabat şeklinde yazılmış ve Atina kazasının iç kesiminde Lazcanın konuşulduğu köyler arasında sayılmıştır. Cabati köyü, Birinci Dünya Savaşı yıllarında Rus idaresi sınırları içinde kalmıştır. Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze, 1917 yılında Lazistan bölgesine yaptığı araştırma gezisinin notlarında Gürcüce Cabati (ჯაბათი) ve Rusça Cabat (Джабат) şeklinde not ettiği köyde 30 hanede 152 kişinin yaşadığını yazmıştır.
Cabati köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Rize vilayetinin Atina kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında “Cabat” şeklinde yazılan köy, Artvin ve Rize vilayetlerinin birleştirilmesiyle kurulmuş olan Çoruh vilayeti içinde aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 263 kişiden oluşuyordu. Cabati veya Cabat Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Gürgöze olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Gürgöze köyünün nüfusu 302 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 136 kişi okuma yazma biliyordu. Köyün adı daha sonra Sulak olarak değiştirilmiştir.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 33 km, Pazar ilçe merkezine 5 km uzaklıktadır.
# Dağdibi, Pazar
Dağdibi, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Dağdibi köyünün eski adı Suleti'dir. Lazca bir yer adı olan Suleti (სულეთი), kendir anlamındaki "sulhe / suley" (სულე / სულეი) kelimesinden türemiş olup "Kendirli" anlamına gelir. Bu yer adı Türkçeye Sulet şekinde girmiştir. Nitekim 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Sulet (صولت) olarak geçer.
Suleti köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, Antik Çağ'da Kolheti Krallığı'nın sınırları içinde bulunuyordu. Osmanlılar, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461'de ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında bu bölgeyi de tamamen ele geçirmiştir. 1876 tarihli Trabzon Vilayeti salnamesinde köyün adı "Culet" şeklinde okunmuştur. Trabzon Vilayeti'nin Lazistan sancağının Atina kazasına bağlı olan köyün nüfusu 9 hanede yaşayan 39 kişiden oluşuyordu. Ancak bu sayının sadece erkek nüfusundan ibaret olması ihtimali de vardır. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 43 koyun, 37 keçi, 20 inek ve 4 öküz kaydedilmiştir.
Suleti veya Sulet köyü, Birinci Dünya Savaşı'nda Rusların eline geçti. Rus idaresi sırasında, 1917 yılında Lazistan bölgesine araştırma gezisi yapmış olan Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze köyü adını Gürcüce Suleti (სულეთი), Rusça Sulet (Сулет) şeklinde yazmıştır. Bu tarihte köyde 23 hanede 124 kişi yaşıyordu. Nikolay Marr 1910 yılında Atina kazasında 69 köy bulunduğunu ve bu köylerden 64'ünde Lazca konuşulduğunu yazmış, Sulet köyünü de Lazcanın konuşulduğu yerleşim yerleri arasında saymıştır.
Suleti veya Sulet köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Rize vilayetinin Atina kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında Artvin ve Rize vilayetlerinin birleştirilmesiyle kurulmuş olan Çoruh vilayetinde aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 151 kişiden oluşuyordu. Suleti veya Sulet Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Dağdibi olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Dağdibi köyünün nüfusu 269 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 93 kişi okuma yazma biliyordu.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 47 km, Pazar ilçe merkezine 10 km uzaklıktadır.
# Ortaırmak
Ortaırmak, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köy, 1986 yılında Irmakköy'den ayrılarak köy statüsüne kavuşmuştur.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 43 km, Pazar ilçe merkezine 8 km uzaklıktadır.
# Akdere, Ardeşen
Akdere, Rize ilinin Ardeşen ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Akdere köyünün eski adı Hocibadi'dir. Hocibadi (ხოჯიბადი), Lazca "hoci" (ხოჯი) ile "badi" (ბადი) kelimelerinden oluşur ve "yaşlı öküz" anlamına gelir.
Hocibadi köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, Antik Çağ'da Kolheti Krallığı'nın sınırları içinde bulunuyordu. Osmanlılar, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461'de ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında bu bölgeyi de tamamen ele geçirmiştir. Ancak bu yerleşim yeri eski kayıtlarda bir köy olarak geçmemektedir. Nitekim Hocibadi veya Akdere köyü, 27 Mart 1989 tarihinde, Seslikaya köyüne bağlı Topluca ve Akpınar mahallelerinin birleştirilmesiyle kurulmuştur. Akdere köyünün nüfusu 1990 yılında 537 kişiden oluşuyordu.
Köy, Yaklaşık 170 yıldır Ramazan Bayramında düzenlenen tahta dönme dolap şenliğiyle tanınmaktadır.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 55 km, Ardeşen ilçe merkezine 9 km uzaklıktadır. Doğusunda Doğanay (Şangul) Köyü, batısında Zurha Köyü, güneyinde Fırtına (Avca) Deresi ve Seslikaya (Ağvan) Köyü kuzeyinde Buna Köyü ile çevrilidir. Köyde 4 mahalle bulunmaktadır. Merkez (Karaca Avla), Öte (Meleköy), Akpınar (Kanteva) ve Yüksek (Yukarki/Cini Avla).
# Akkaya, Ardeşen
Akkaya, Rize ilinin Ardeşen ilçesine bağlı bir köydür. Köy; Düz, Orta, Sırt, Yukarı, Cami ve Çevre adlı mahallelerden oluşmaktadır.


## Tarihçe.
Akkaya köyünün eski adı Pelergvati (ფელერგვათი) ve Pelergivat (ფელერგივათ) olarak bilinir. Bu yer adı Türkçeye Pilargvat şeklinde girmiştir. Nitekim 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesi ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Pilargvat (پیلاركوات) olarak geçer.
Pelergvati köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, Antik Çağ'da Kolheti Krallığı'nın sınırları içinde bulunuyordu. Osmanlılar, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461'de ortadan kaldırdıktan sonra bu bölgeyi ele geçirmiştir. 1876 Trabzon vilayeti salnamesine göre bu yerleşim, Trabzon vilayetinin Lazistan sancağının Atina kazasına bağlıydı. Nüfusu 23 hanede yaşayan 70 kişiden oluşuyordu. Bu sayının sadece erkek nüfusunu ihtiva etme ihtimali bulunmaktadır. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 54 koyun, 8 keçi, 65 inek ve 10 öküz kaydedilmiştir.
Pelergvati köyü Birinci Dünya Savaşı yıllarında Rus idaresi sınırları içinde kalmıştır. Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze, 1917 yılında Lazistan bölgesine yaptığı araştırma gezisinde, "Pelergivat" (ფელერგივათ) şeklinde not ettiği köyde 44 hanede 235 kişinin yaşadığını yazmıştır. Nikolay Marr ise, adını Pilergivat biçiminde yazdığı bu yerleşimin Eski Trabzon köyünün yukarı kesimlerinde yer aldığını belirtmiştir.
Pelergvati veya Pilergivat köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Rize vilayetinin Atina kazasının Ardeşen nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında ise Çoruh vilayeti içinde aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 280 kişiden oluşuyordu. Bu tarihte Çoruh vilayeti Artvin ve Rize vilayetlerinin yerini almış, Atina kazasının adı da Pazar olarak değiştirilmişti. Pelergvati veya Pilergivat Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Akkaya olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Akkaya köyünün nüfusu 589 kişiden oluşuyordu ve bu nüfus içinde 231 kişi okuma yazma biliyordu.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 54 km, Ardeşen ilçe merkezine 8 km uzaklıktadır. Ardeşen ile Çamlıhemşin ilçeleri arasında konumlanan köy, 200 m yükseklikte yer almaktadır. Doğusunda Şenyamaç ve Seslikaya köylerinden ayıran Fırtına Deresi, batısında Pazar ilçesine bağlı Şehitlik Köyü, kuzeyinde Çıraklar Köyü, güneyindeyse Hoşdere Köyü yer almaktadır.
# Armağan, Ardeşen
Armağan, Rize ilinin Ardeşen ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Armağan köyünün eski adı Lazca Salinçuri'dir. Salinçuri (სალინჭური), Salinçoy, Salinçe, Salonçoy ve Salonçe olarak da bilinir. Bu yer adı Türkçede Salinköy olarak geçer. Nitekim 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesi ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Salinköy (صالنكوی) şeklinde yazılmıştır.
Salinçuri veya Salinköy'ün bulunduğu Lazeti bölgesi, Antik Çağ'da Kolheti Krallığı'nın sınırları içinde bulunuyordu. Osmanlılar, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461'de ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında bu bölgeyi de tamamen ele geçirmiştir.
Salinçuri veya Salinköy, 1876 Trabzon vilayeti salnamesine göre Trabzon vilayetinin Lazistan sancağının Atina kazasına bağlıydı. Nüfusu 46 hanede yaşayan 160 kişiden oluşuyordu. Bu sayının sadece erkek nüfusunu ihtiva etme ihtimali bulunmaktadır. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 118 koyun, 134 keçi, 150 inek ve 11 öküz kaydedilmiştir.
Salinçuri veya Salinköy, Birinci Dünya Savaşı'nda Rusların eline geçti. Rus idaresi sırasında, 1917 yılında Lazistan bölgesine araştırma gezisi yapmış olan Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze, köyü adını Gürcü alfabesiyle Salinköy (სალინქოჲ), Rus alfabesiyle Salinkey (Салинкеи) şeklinde yazmıştır. Bu tarihte köyde 80 hanede 440 kişi yaşıyordu. Nikolay Marr ise, 1910 yılındaki araştırma gezisinde Atina kazasında 69 köy bulunduğunu ve bu köylerden 64'ünde Lazca konuşulduğunu yazmış, Sulet köyünü de Lazcanın konuşulduğu yerleşim yerleri arasında saymıştır. Bununla birlikte hem Kipşidze hem de Marr, köyün nüfusunun sadece Lazlardan oluşmadığını belirtmiştir. Marr'ın verdiği bilgiye göre o sırada köyde 20 hane kadar Hemşinli yaşıyordu.
Salinçuri veya Salinköy, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Rize vilayetinin Atina kazasının Ardeşen nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında, Artvin ve Rize vilayetlerinin birleştirilmesiyle kurulmuş olan Çoruh vilayetinde aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 540 kişiden oluşuyordu. Salinçuri veya Salink Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Armağan olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Aramağan köyünün nüfusu 893 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 310 kişi okuma yazma biliyordu.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 55 km, Ardeşen ilçe merkezine 8 km uzaklıktadır.
# Aşağıdurak
Aşağıdurak, Rize ilinin Ardeşen ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Aşağıdurak ile Yukarıdurak köylerinin eski ortak adı Dzğemi'dir. Aşağıdurak köyü Tzaleni Dzğemi (წალენი ძღემი), Yukarıdurak köyü de Cileni Dzğemi (ჯილენი ძღემი) olarak bilinir. Dzğemi adı Zğemi (ზღემი) şeklinde de yazılmıştır. Bu yer adı Türkçeye de Zğem (زغم) olarak girmiştir. Ancak 1876 Trabzon vilayeti salnamesinin yeni basımında "Zoga", 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Ziam" şeklinde okunmuştur.
Dzğemi veya Zğemi köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, Antik Çağ'da Kolheti Krallığı'nın sınırları içinde bulunuyordu. Osmanlılar, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461'de ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında bu bölgeyi de tamamen ele geçirmiştir. Bu yerleşim 1876 Trabzon vilayeti salnamesinde iki ayrı köy olarak kaydedilmiştir. Bu tarihte Zğem-i Süfla (Aşağı Zğem) köyü Trabzon vilayetinin Lazistan sancağının Atina kazasına bağlıydı. Nüfusu 78 hanede yaşayan 300 kişiden oluşuyordu. Bu sayının sadece erkek nüfusunu ihtiva etme ihtimali bulunmaktadır. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 69 koyun, 126 keçi, 150 inek ve 15 öküz kaydedilmiştir.
Aşağı Dzğemi köyü, Birinci Dünya Savaşı'nda Rusların eline geçti. Rus idaresi sırasında, 1917 yılında Lazistan bölgesine araştırma gezisi yapmış olan Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze, köyü adını Gürcü alfabesiyle "Tzaleni Dzğemi" (წალენი ძღემი), Rus alfabesiyle "Zgemi Sufla" (Згеми-Суфла) şeklinde yazmıştır. Bu tarihte köyde 173 hanede 963 kişi yaşıyordu. Nikolay Marr ise, 1910 yılındaki araştırma gezisinde Atina kazasında 69 köy bulunduğunu ve bu köylerden 64'ünde Lazca konuşulduğunu yazmış, Aşağı Dzğem köyünü de Lazcanın konuşulduğu yerleşim yerleri arasında saymıştır.
Zğem-i Süfla veya Aşağı Zğemi, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Rize vilayetinin Atina kazasının Ardeşen nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında "Zeğnisüfla" şeklinde kaydedilmiş olan Aşağı Zğemi köyü, Artvin ve Rize vilayetlerinin birleştirilmesiyle kurulmuş olan Çoruh vilayetinde aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 993 kişiden oluşuyordu. Zğemi veya Zğem Türkçe olmadığı için Aşağı Zğemi köyünün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Aşağıdurak olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Aşağıdurak köyünün nüfusu 880 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 227 kişi okuma yazma biliyordu.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 68 km, Ardeşen ilçe merkezine 18 km uzaklıktadır. Aşağıdurak Yaylaları ve sınırları içinde bulunana Kaçkar Dağı zirvesi ve Çiftegöl, Soğanlı Gölü gibi turistik özellikler taşıyan krater gölleri bulunmaktadır. Tabrika Yaylası da bu köye oldukça yakındır. Köyde Çirihinci Mahallesi bulunmaktadır.
# Bayırcık
Bayırcık, Rize ilinin Ardeşen ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Bayırcık köyünün eski adı Yanivati'dir. 1917 yılında Lazeti bölgesinde araştırma gezisi yapan Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze de köyün adını Yanivati (ჲანივათი) şeklinde yazmıştır. Bu yer adı Türkçeye Yanivat (یانیوات) olarak girmiştir.
Yanivati köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, Antik Çağ'da Kolheti Krallığı'nın sınırları içinde bulunuyordu. Osmanlılar, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461'de ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında bu bölgeyi de tamamen ele geçirmiştir. Bu yerleşim 1876 Trabzon vilayeti salnamesine göre, Trabzon vilayetinin Lazistan sancağının Atina kazasına bağlıydı. Nüfusu 27 hanede yaşayan 115 kişiden oluşuyordu. Bu sayının sadece erkek nüfusunu ihtiva etme ihtimali bulunmaktadır. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 23 koyun, 89 keçi, 55 inek ve 100 öküz kaydedilmiştir.
Yanivati köyü, Birinci Dünya Savaşı'nda Rusların eline geçti. Rus idaresi sırasında, 1917 yılında Lazistan bölgesine araştırma gezisi yapmış olan Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze, köyü adını Gürcü alfabesiyle Yanivati (ჲანივათი), Rus alfabesiyle Enivat (Eниват) şeklinde yazmıştır. Bu tarihte köyde 58 hanede 280 kişi yaşıyordu. Nikolay Marr ise, 1910 yılındaki araştırma gezisinde Atina kazasında 69 köy bulunduğunu ve bu köylerden 64'ünde Lazca konuşulduğunu yazmış, Yanivati köyünü de Lazcanın konuşulduğu yerleşim yerleri arasında saymıştır.
Yanivati köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Rize vilayetinin Atina kazasının Ardeşen nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında, Artvin ve Rize vilayetlerinin birleştirilmesiyle kurulmuş olan Çoruh vilayetinde aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 284 kişiden oluşuyordu. Yanivati veya Yanivat Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Bayırcık olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Aramağan köyünün nüfusu 541 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 211 kişi okuma yazma biliyordu.
Bayırcık köyünde eski bir köprü ile 1875 tarihinde yaptırılmış ve 1956'da onarılmış bir cami bulunmaktadır.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 67 km, Ardeşen ilçe merkezine 18 km uzakta olup rakımı ortalama 450 metredir. Köyün Mğesti adlı büyük bir mezraası bulunmakta olup, ayrıca Kaçkar Dağları eteklerinde üç yaylası (Büyük Yayla - Küçük Yayla - Çamlık Yaylası) bulunmaktadır. Bu yaylalara kara yolu ile ulaşım mümkündür. Köyde Trambona ve Dobira Mahallesi bulunmaktadır.
# Beyazkaya
Beyazkaya, Rize ilinin Ardeşen ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Beyazkaya köyünün Lazca eski adı Ağeni'dir. Türkçe eski adı ise Seraplı'dır.
Ağeni veya Seraplı, görece eski kaynaklarda köy olarak geçmemektedir. 1955 genel nüfus sayımında yer almayan bu yerleşimin 1960 genel nüfus sayımında, yeni adıyla Beyazyaka ve eski adıyla Seraplı şeklinde kaydedilmiş olması, Seraplı mahallesinin adının değiştirilmesiyle köy haline getirildiğini göstermektedir. Beyazkaya köyünün nüfusu, 1965 genel nüfus sayımında 186 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 111 kişi okuma yazma biliyordu.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 51 km, Ardeşen ilçe merkezine 5 km uzaklıktadır.
# Doğanay, Ardeşen
Doğanay, Rize ilinin Ardeşen ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Doğanay köyünün eski adı Şanguri veya Şanguli'dir. 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesinde Şangul (شانكول) olarak geçer
Şanguri veya Şangul köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, Antik Çağ'da Kolheti Krallığı'nın sınırları içinde bulunuyordu. Osmanlılar, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461'de ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında bu bölgeyi de tamamen ele geçirmiştir.
Şanguri köyü, 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesinde Şangul (شانكول) olarak geçer. Bu sırada bu yerleşim, Trabzon vilayetine bağlı Lazistan sancağının Atina kazasına bağlıydı. Nüfusu 27 hanede yaşayan 125 kişiden oluşuyordu. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 66 koyun, 124 keçi, 35 inek ve 4 öküz tespit edilmiştir.
Nikolay Marr, 1910 yılında Lazistan'da gerçekleştirdiği araştırma gezisi notlarında Şangul şeklinde not ettiği köyü, Fırtına Deresi'nin kıyısındaki köyler arasında saymıştır. Şanguri veya Şangul köyü, Birinci Dünya Savaşı yıllarında Rus idaresi sınırları içinde kalmıştır. Marr'dan yedi yıl sonra, 1917 yılında Lazistan bölgesinde araştırma gezisi yapan Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze, köyün adını Gürcüce Şanguli (შანგული) ve Rusça Şangul (Шангул) şeklinde not etmiş, köydeki 103 hanede 484 kişinin yaşadığını yazmıştır.
Şanguri köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Şangul (شانكول) olarak geçer. Bu sırada köy, Rize vilayetinin Atina kazasının Ardaşen nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında "Şangül" şeklinde yazılmış olan köy, Artvin ve Rize vilayetlerinin birleştirilmesiyle kurulmuş olan Çoruh vilayetinde aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 560 kişiden oluşuyordu. Ancak Atina kazasının adı Pazar olarak değiştirilmişti. Şanguri veya Şangul Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Doğanay olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Doğanay köyünün nüfusu 835 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 219 kişi okuma yazma biliyordu.
Köyde 1897 yılında inşa edilmiş bir cami bulunmaktadır.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 62 km, Ardeşen ilçe merkezine 17 km uzaklıktadır. Coğrafi yapısı engebelidir. Köyde Navdarlar Mahallesi bulunmaktadır.
# Eskiarmutluk
Eskiarmutluk, Rize ilinin Ardeşen ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Eskiarmutluk köyünün eski adı Çumaida'dır. Lazca bir yer adı olan Çumaida (ჭუმაიდა), Türkçe kayıtlarda yer almamıştır. Bu yerleşimin eski adı Türkçe kaynaklarda Armutlu olarak geçer. Rus idaresi sırasında, 1917 yılında Lazistan'da yaptığı araştırma gezisi sırasında Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze'nin Laros bölgesinin bir köyü olarak söz ettiği Armutla'nın (Армутла) bu yerleşim olduğu tahmin edilmektedir. Hatalı biçimde yazılmış olan Armutlu, bu bölgenin 12 köyünden biriydi.
Armutlu köyü 1935 gelen nüfus sayımında, Çoruh vilayetinin Rize kazasına bağlı Gündoğdu nahiyesinin bir köyüydü ve nüfusu 345 kişiden oluşuyordu. Hamidiye köyü de Gündoğdu nahiyesinin idari merkeziydi. Çumaida köyü, 1955 yılında Armutlu adıyla Rize vilayetinin Ardeşen kazasının merkez nahiyesine bağlı bir köy olarak geçer. 1960 genel nüfus sayımında köyün yeni adının Eskiarmutluk, eski adının Armutluk şeklinde yazılmış olması, bu iki tarih arasından bu yerleşim yerinin adının değiştirildiğini göstermektedir. 1965 genel nüfus sayımında Eskiarmutluk köyünde 684 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 210 kişi okuma yazma biliyordu.
Arıcılar, sonradan bu köyden ayrılarak ayrı bir köy olmuştur.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 76 km, Ardeşen ilçe merkezine 30 km uzaklıktadır. Köydeki "Celaskuri," "Nokakave" ve "Şaşkeni" mahallelerinin adları Lazcadır.
# Gündoğan, Ardeşen
Gündoğan (Lazca: Mut'afi-Muttafi), Rize ilinin Ardeşen ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Gündoğan köyünün eski adı Mutafi’dir. 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesi ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde de Mutafi (مطافی) şeklinde yazılmıştır.
Mutafi köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, Antik Çağ'da Kolheti Krallığı'nın sınırları içinde bulunuyordu. Osmanlılar, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461'de ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında bu bölgeyi de tamamen ele geçirmiştir.
Mutafi köyü, 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesine göre, Trabzon Vilayeti'nin Lazistan sancağının Atina kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. Nüfusu, 29 hanede yaşayan 70 kişiden oluşuyordu. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 47 koyun, 32 keçi, 65 inek ve 9 öküz tespit edilmiştir.
Nikolay Marr, 1910 yılında Lazistan’da gerçekleştirdiği araştırma gezisi notlarında Mutadi şeklinde not ettiği yerleşimi, Fırtına Deresi'nin yukarı kesimindeki köyler arasında saymıştır. Mutafi köyü Birinci Dünya Savaşı’nda Rusların eline geçmiştir. Marr’dan yedi yıl sonra, 1917 yılında, Rus idaresi sırasında, Lazistan bölgesine araştırma gezisi yapan Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze, köyün adını Gürcüce ve Rusça Mutafi (მუტაჶი ve Мутафи) şeklinde not etmiş, köydeki 65 hanede 325 kişinin yaşadığını belirtmiştir.
Mutafi köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Rize vilayetinin Atina kazasının Ardeşen nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında "Mutafi" şeklinde yazılmış olan yerleşim, Artvin ve Rize vilayetlerinin birleştirilmesiyle kurulmuş olan Çoruh vilayetinde aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 470 kişiden oluşuyordu. Bu tarihte Atina kazasının adı Pazar olarak değiştirilmişti. Mutafi Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Gündoğan olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Gündoğan köyünün nüfusu 710 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 216 kişi okuma yazma biliyordu.
Köyde, "Dedemin Evi" adlı bir etnograf müzesi bulunmaktadır. Kurulduğu dönemde sadece marangoz Faik Kuleci'nin eşyalarının sergilendiği müze koleksiyonuna, 15 yıllık süre içerisinde yöresel ahşap ürünler, bakır kaplar, silahalar, kenevir ipliği tezgâhı ve Çanakkale Savaşı'na ait tarihi kalıntılar da eklenmiştir. 250 yıllık olan tarihsel Laz evinde hizmet veren müze, günümüzde Faik Kuleci'nin torunu tarafından işletilmektedir.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 60 km, Ardeşen ilçe merkezine 14 km uzaklıktadır. Köyde Çuburdi Dağı ve Ç̌ubri Didi mevki bulunmaktadır. Ç̌ubri Didi, Lazcada "büyük kestane" anlamına gelmektedir. Köyde Zumadi ve Berha Mahallesi bulunmaktadır.


## Nüfus.
Köyde hane sayısı 2016 itibarıyla 284'tür. Köyün nüfusuyla ilgili var olan en eski belge 1876 yılına ait Osmanlının Trabzon Vilayet Salnamesi'nde Atina'na (Pazar ilçesi) Ardeşen köylerinin hane, nüfus, vergi ve hayvan miktarlarını gösteren defterinde geçen kayıtlarda Muttafi köyünde 29 hanede 80 (Erkek) Nüfus olduğu belirtilmektedir.
# Güney, Ardeşen
Güney, Rize ilinin Ardeşen ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Güney köyünün eski adı Omcore’dir. Lazca “omcoru / omcore” (ომჯორუ/ომჯორე) “güneşli yer” anlamına gelir.
Güney köyü, önceden Tunca köyünün bir mahallesiydi. Geç dönemde ayrı bi köye dönüştürülmüştür. Nitekim genel nüfus sayımlarında 1965 yılında adı geçmemiş, ancak 1970 yılında bit köy olarak kaydedilmiştir. Bu sırada Güney köyünde, 142'si erkek ve 190'ı kadın olmak üzere, 332 kişi ikamet ediyordu.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 71 km, Ardeşen ilçe merkezine 22 km uzaklıktadır. Köyün dört mahallesi vardır.
# Hoşdere, Ardeşen
Hoşdere, Rize ilinin Ardeşen ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Hoşdere köyünün eski adı Çerana'dır. 2009 tarihli Lazca yer adları sözlüğüne göre Çerana, Köprüköy'ün bir mahallesiydi. Köprüköy, geç dönemde ayrı köy haline getirilmiştir. Nitekim 1980 nüfus sayımında adı geçmediği halde, 1985 yılında Ardeşen ilçesinin 24 köyünden biriydi. Köyde 1.334 kişi ikamet ediyordu. Köydeki "Nolivandene" mahallesinin adı Lazcadır.


## Coğrafya.
Köprüköy, Rize il merkezine 59 km, Ardeşen ilçe merkezine 13 km uzaklıktadır.
# Kurtuluş, Ardeşen
Kurtuluş, Rize ilinin Ardeşen ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Kurtuluş köyünün eski adı, 2009 yılında yayınlanan Lazca yer adları sözlüğünde Zurha (Zurxa) olarak geçer. Bu sırada bu yerleşim Pirinçlik köyünün bir mahallesiydi. Kurtuluş'un daha sonra köy haline geldiği anlaşılmaktadır.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 53 km, Ardeşen ilçe merkezine 7 km uzaklıktadır.
# Küçükköy, Ardeşen
Küçükköy, Rize ilinin Ardeşen ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Küçükköy'ün eski adı Tshuleti'dir. Tshuleti (ცხულეთი), Lazcada armut demek olan "tshuli" (ცხული) kelimesinden türemiş olup "armutluk" anlamına gelir. Bu yer adı, Türkçenin etkisiyle Suhuleti biçimine de dönüşmüştür.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 59 km, Ardeşen ilçe merkezine 13 km uzaklıktadır.
# Kirazlık, Ardeşen
Kirazlık (Lazca: Çağği), Rize ilinin Ardeşen ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Kirazlık köyünün lazca adı (zğem) çağği'dir köy daha önce aşağı durak köyüne bağlı bir mahalleyken, geç tarihte ayrı köy haline getirilmiştir.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 66 km, Ardeşen ilçe merkezine 17 km uzaklıktadır.
# Köprüköy, Ardeşen
Köprüköy, Rize ilinin Ardeşen ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köprüköy'ün eski adı Timisvati'dir. Bazı kaynaklarda Timsivati (თიმსივათი) olarak da geçer. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Timisvat (طمسوات) şeklinde yazılmıştır.
Timisvati veya Timsivati köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, Antik Çağ'da Kolheti Krallığı'nın sınırları içinde bulunuyordu. Osmanlılar, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461'de ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında bu bölgeyi de tamamen ele geçirmiştir.
Nikolay Marr, 1910 yılında Lazistan'da gerçekleştirdiği araştırma gezisi notlarında “Timsivati” ve “Dimisivat” şeklinde not ettiği yerleşimi, Fırtına Deresi'nin yukarı kesimindeki köyler arasında saymıştır. Timisvati veya Timsivati köyü, Birinci Dünya Savaşı yıllarında Rus idaresi sınırları içinde kalmıştır. Marr'dan yedi yıl sonra, 1917 yılında Lazistan bölgesinde araştırma gezisi yapan Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze, köyün adını Gürcüce “Timisvati” (თიმისვათი) ve Rusça “Timisvat” (Тимисват) şeklinde not etmiş, köydeki 90 hanede 528 kişinin yaşadığını yazmıştır.
Timisvati köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Timisvat (طمسوات) olarak geçer. Bu sırada köy, Rize vilayetinin Atina kazasının Ardaşen nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında "Timisivat" şeklinde yazılmış olan köy, Artvin ve Rize vilayetlerinin birleştirilmesiyle kurulmuş olan Çoruh vilayetinde aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 644 kişiden oluşuyordu. Ancak Atina kazasının adı Pazar olarak değiştirilmişti. Timisvati veya Timsivati Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Köprüköy olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Köprüköy'ün nüfusu 1.080 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 233 kişi okuma yazma biliyordu.
Fırtına Deresi üzerinde inşa edilmiş olan Timisvat Köprüsü, adını Köprüköy'ün eski adından almıştır.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 29 km, Ardeşen ilçe merkezine 13 km uzaklıktadır. Köyde Kalayizeni ve Gulivat Mahallesi bulunmaktadır.
# Manganez, Ardeşen
Manganez, Rize ilinin Ardeşen ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Manganez köyünün eski adı Noğeceni veya Noğoceni'dir. Köyün adı genel nüfus sayımlarında ilk kez 1955 yılında Manganez olarak geçer. 1960 genel nüfus sayımında ise, "Nogaceni" şeklinde eski adı da yazılmıştır. Bu kayıt, köyün eski adının Manganez şeklinde değiştirildiği göstermektedir. Bu sırada Manganez köyü, Rize ilinin Ardeşen ilçesine bağlıydı ve nüfusu 287 kişiden oluşuyordu.


## Coğrafya.
Rize iline 64 km, Ardeşen ilçesine 18 km uzaklıktadır.
# Ortaalan, Ardeşen
Ortaalan, Rize ilinin Ardeşen ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Ortaalan köyünün eski adı Ortaköy'dür. Nitekim 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesinde Orta Köy (اورتە كوی) olarak geçer. Bu yer adı Lazcada Ortaçoi biçimini almıştır. Ardeşen ilçesindeki köyler arasında eski adı Türkçe olan tek köydür. Nitekim Ortaköy'ün Osmanlı döneminde kurulduğu ve köyün kurucusunun Tiryakioğlu Hacı Murtaza olduğu rivayet edilir. Bununla beraber köydeki mahalle adları Lazcadır. Köyde Suluzeni, Bağukuçhe, Korzati ve Shemrona mahalleleri bulunmaktadır.
Ortaköy’ün bulunduğu Lazeti bölgesi, Antik Çağ'da Kolheti Krallığı'nın sınırları içinde bulunuyordu. Osmanlılar, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461'de ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında bu bölgeyi de tamamen ele geçirmiştir.
Ortaköy, 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesinde Orta Köy (اورتە كوی) olarak geçer. Bu sırada bu yerleşim, Trabzon vilayetinin Lazistan sancağının Atina kazasına bağlıydı. Nüfusu 43 hanede yaşayan 160 kişiden oluşuyordu. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 102 koyun, 185 keçi, 86 inek ve 10 öküz tespit edilmiştir.
Nikolay Marr, 1910 yılında Lazistan’da gerçekleştirdiği araştırma gezisi notlarında “Ortaköy” şeklinde not ettiği yerleşimi, Fırtına Deresi'nin yukarı kesimindeki köyler arasında saymıştır. Ortaköy, Birinci Dünya Savaşı yıllarında Rus idaresi sınırları içinde kalmıştır. Marr’dan yedi yıl sonra, 1917 yılında Lazistan bölgesinde araştırma gezisi yapan Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze, köyün adını Gürcüce Ortaköy (ორთაქოჲ) ve Rusça “Ortaçey” (Ортачей) şeklinde not etmiş, köydeki 114 hanede 573 kişinin yaşadığını yazmıştır.
Ortaköy, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Orta Köy (اورتە كوی) olarak geçer. Bu sırada köy, Rize vilayetinin Atina kazasının Ardeşen nahiyesine bağlıydı. 1950 genel nüfus sayımında "Ortaköy" şeklinde yazılmış olan köy, Rize ilinin Ardeşen bucağına bağlıydı ve nüfusu 1.151 kişiden oluşuyordu. Köyün adı 1959 yılında Ortaalan şeklinde değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Ortaalan köyünün nüfusu 1.259 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 372 kişi okuma yazma biliyordu.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 58 km, Ardeşen ilçe merkezine 12 km uzaklıktadır.
# Pınarlı, Ardeşen
Pınarlı, Rize ilinin Ardeşen ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Pınarlı köyünün eski adı Mitati'dir. Bu yerleşim, Köprüköy'ün bir mahallesiyken geç dönemde ayrı köy haline getirilmiştir.


## Coğrafya.
Pınarlı köyü, Rize il merkezine 62 km, Ardeşen ilçe merkezine 16 km uzaklıktadır.
# Pirinçlik, Ardeşen
Pirinçlik, Rize ilinin Ardeşen ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Pirinçlik köyünün eski adı Sifati’dir. Nikolay Marr bu yerleşimin adını 1910 yılında Sifat şeklinde yazmıştır. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde de Sifat (صیفات) olarak geçer.
Sifati köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, Antik Çağ'da Kolheti Krallığı'nın sınırları içinde bulunuyordu. Osmanlılar, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461'de ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında bu bölgeyi de tamamen ele geçirmiştir. Köyün adı, 1681 yılına tarihlenen Osmanlı kaynağında Ğatvani (Lazca) olarak geçmektedir.
Nikolay Marr, 1910 yılında Lazistan’da gerçekleştirdiği araştırma gezisi notlarında "Sifat" şeklinde not ettiği yerleşimi, Fırtına Deresi’nin yukarı kesimlerindeki köyler arasında saymıştır. Sifati köyü, Birinci Dünya Savaşı yıllarında Rus idaresi sınırları içinde kalmıştır. Marr’dan yedi yıl sonra, 1917 yılında Lazistan bölgesinde araştırma gezisi yapan Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze, köyün adını Gürcüce Sifati (სიჶათი) ve Rusça Sifat (Сифат) şeklinde not etmiş, köydeki 71 hanede 325 kişinin yaşadığını yazmıştır.
Sifati köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Sifat (صیفات) olarak geçer. Bu sırada köy, Rize vilayetinin Atina kazasının Ardeşen nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında "Sıfat" şeklinde yazılmış olan yerleşim, Artvin ve Rize vilayetlerinin birleştirilmesiyle kurulmuş olan Çoruh vilayetinde aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 560 kişiden oluşuyordu. Bununla birlikte Atina kazasının adı Pazar olarak değiştirilmişti. Sifati veya Sifat Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Pirinçlik olarak değiştirilmiştir. Köye Pirinçlik adı, 1850'li yıllara kadar bu yörede bol miktarda pirinç yetiştirildiğinden dolayı verilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Pirinçlik köyünün nüfusu 1.073 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 437 kişi okuma yazma biliyordu.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 45 km, Ardeşen ilçe merkezine 4 km uzaklıktadır. Köy, Fırtına Vadisi'nin devamında olup Tunca ve Hemşin derelerinin birleşme noktasındadır. Köyde Kulaberler Mahallesi bulunmaktadır.
# Sinanköy, Ardeşen
Sinanköy, Rize ilinin Ardeşen ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Sinanköy'ün eski adı Palivati'dir. 1955 genel nüfus sayımında Sinan olarak geçer. 1950 genel nüfus sayımında yer almamış olması, Palivati'nin bu iki tarih arasında ayrı köye dönüştürüldüğünü göstermektedir. 1960 genel nüfus sayımında ise bu yerleşim, eski adıyla birlikte "Sinan ("Palavat")" şeklinde kaydedilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Sinan köyünün nüfusu 306 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 93 kişi okuma yazma biliyordu.


## Coğrafya.
Sinanköy, Rize il merkezine 63 km, Ardeşen ilçe merkezine 18 km uzaklıktadır.
# Yamaçdere
Yamaçdere, Rize ilinin Ardeşen ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Yamaçdere köyünün eski adı Bakozi’dir. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Bakoz (باقوز) olarak geçer.
Bakozi köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, Antik Çağ'da Kolheti Krallığı'nın sınırları içinde bulunuyordu. Osmanlılar, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461'de ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında bu bölgeyi de tamamen ele geçirmiştir.
Nikolay Marr, 1910 yılında Lazistan’da gerçekleştirdiği araştırma gezisi notlarında Bakoz şeklinde not ettiği yerleşimi, Eski Trabzon köyünün yukarı kesimindeki köyler arasında saymış ve Haku yakınında olduğunu belirtmiştir. Bakozi köyü Birinci Dünya Savaşı’nda Rusların eline geçmiştir. Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze, Rus idaresi sırasında, 1917 yılında Lazistan bölgesindeki araştırma gezisinde köyün adını Gürcüce Bakozi (ბაქოზი) ve Rusça Bakoz (Бакоз) şeklinde not etmiş, köydeki 86 hanede 440 kişinin yaşadığını, 10 hanenin Hemşinli, kalan nüfusun Laz olduğunu belirtmiştir
Bakozi köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Bakoz (باقوز) olarak geçer. Bu sırada köy, Rize vilayetinin Atina kazasının Ardeşen nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında "Bakoz" şeklinde yazılmış olan yerleşim, Artvin ve Rize vilayetlerinin birleştirilmesiyle kurulmuş olan Çoruh vilayetinde aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 521 kişiden oluşuyordu. Bu arada Atina kazasının adı Pazar olarak değiştirilmişti. Bakozi veya Bakoz Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Yamaçdere olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Yamaçdere köyünün nüfusu 716 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 251 kişi okuma yazma biliyordu.


## Coğrafya.
Yamaçdere köyü, Rize il merkezine 55 km, Ardeşen ilçe merkezine 9 km uzaklıktadır. Köyde Canca Mahallesi bulunmaktadır.
# Yavuz, Ardeşen
Yavuz, Rize ilinin Ardeşen ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Yavuz köyünün eski adı 2009 tarihli Laz yer adları sözlüğünde Morali Avla olarak geçer. Bu kaynakta Yavuzdere, Seslikaya köyünün bir mahallesidir. Bu yerleşimin geç tarihte köye dönüştürüldüğü anlaşılmaktadır.


## Coğrafya.
Yavuz köyü, Rize il merkezine 58 km, Ardeşen ilçe merkezine 12 km uzaklıktadır. Fırtına vadisi içinde yer alan köyün üç bağlantı yolu mevcuttur.
# Yeniköy, Ardeşen
Yeniköy, Rize ilinin Ardeşen ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Yeniköy'ün eski adı 2009 tarihli Laz yer adları sözlüğünde Mahatoba olarak geçer. Mahatoba (მახატობა), Lazcada "iri gözlü" anlamındaki "mahati" (მახატი) kelimesinden türemiş olabilir.
Yeniköy adı, genel nüfus sayımında 1980 yılında geçmediği halde, 1990 yılında 425 nüfuslu ve Rize ilinin Ardeşen ilçesine bağlı bir köy olarak kaydedilmiştir. Bu yerleşimin bu iki tarih arasında köy haline getirildiği anlaşılmaktadır.


## Coğrafya.
Yeniköy, Rize il merkezine 59 km, Ardeşen ilçe merkezine 14 km uzaklıktadır.
# Yukarıdurak
Yukarıdurak, Rize ilinin Ardeşen ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Yukarıdurak ile Aşağıdurak köylerinin eski ortak adı Dzğemi'dir. Yukarıdurak köyü Cileni Dzğemi (ჯილენი ძღემი), Aşağıdurak köyü Tzaleni Dzğemi (წალენი ძღემი) olarak bilinir. Dzğemi adı Zğemi (ზღემი) şeklinde de yazılmıştır. Bu yer adı Türkçeye de Zğem (زغم) olarak girmiştir. Ancak 1876 Trabzon vilayeti salnamesinin yeni basımında "Zoga", 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Ziam" şeklinde okunmuştur.
Dzğemi veya Zğemi köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, Antik Çağ'da Kolheti Krallığı'nın sınırları içinde bulunuyordu. Osmanlılar, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461'de ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında bu bölgeyi de tamamen ele geçirmiştir. Bu yerleşim 1876 Trabzon vilayeti salnamesinde iki ayrı köy olarak kaydedilmiştir. Bu tarihte Zğem-i Ulya (Yukarı Zğem) köyü Trabzon vilayetinin Lazistan sancağının Atina kazasına bağlıydı. Nüfusu 71 hanede yaşayan 230 kişiden oluşuyordu. Bu sayının sadece erkek nüfusunu ihtiva etme ihtimali bulunmaktadır. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 43 koyun, 182 keçi, 135 inek ve 10 öküz kaydedilmiştir.
Yukarı Dzğemi köyü, Birinci Dünya Savaşı'nda Rusların eline geçti. Rus idaresi sırasında, 1917 yılında Lazistan bölgesine araştırma gezisi yapmış olan Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze, köyü adını Gürcü alfabesiyle "Cileni Dzğemi" (ჯილენი ძღემი), Rus alfabesiyle "Zgemi Ulya" (Згеми-Улъя) şeklinde yazmıştır. Bu tarihte köyde 129 hanede 620 kişi yaşıyordu. Nikolay Marr ise, 1910 yılındaki araştırma gezisinde Atina kazasında 69 köy bulunduğunu ve bu köylerden 64'ünde Lazca konuşulduğunu yazmış, Yukarı Dzğem köyünü de Lazcanın konuşulduğu yerleşim yerleri arasında saymıştır.
Zğem-i Ulya veya Yukarı Zğemi, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Rize vilayetinin Atina kazasının Ardeşen nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında "Zeymiulya" şeklinde kaydedilmiş olan Yukarı Zğemi köyü, Artvin ve Rize vilayetlerinin birleştirilmesiyle kurulmuş olan Çoruh vilayetinde aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 826 kişiden oluşuyordu. Zğemi veya Zğem Türkçe olmadığı için Yukarı Zğemi köyünün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Yıkarıdurak olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Yukarıdurak köyünün nüfusu 1.193 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 316 kişi okuma yazma biliyordu. Yukarıdurak köyünün Kayabaşı mahallesi, 17 Mayıs 2011'de bağımsız bir köy olarak, Önder Köyü adı altında kurulması kararı ile köy olmuştur. Bu nedenle nüfusu, Önder Köyü nüfusu oranında azalmıştır.
Yukarıdurak köyünde, 18. yüzyıla ait Yukarıdurak Köprüsü ile 19. yüzyılda inşa edilmiş bir cami bulunmaktadır.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 69 km, Ardeşen ilçe merkezine 18 km uzaklıktadır. Köy yamaç üzerine kurulmuştur. Köydeki "Nolivade", "Kobare" ve "Kfaşube" mahallelerinin adları Lazcadır. Çaçağona Yaylası Yukarıdurak köyünün sınırları içindedir.
# Yurtsever, Ardeşen
Yurtsever, Rize ilinin Ardeşen ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Yurtsever köyünün eski adı Zenimosi'dir. Bu yer adı, Lazca düzlük anlamındaki "zeni" (ზენი) ile ot kurutulan çardak anlamındaki "mosi" (მოსი) kelimelerinden türemiş olmalıdır.
Yurtsever köyü, ilk kez 1970 genel nüfus sayımında geçer. Rize ilinin Ardeşen ilçesine bağlı köyde bu tarihte 256 kişi yaşıyordu. Yurtsever'in bu tarihten bir süre önce mahalleden köye dönüştürüldüğü anlaşılmaktadır.


## Coğrafya.
Yurtsever köyü, Rize il merkezine 55 km, Ardeşen ilçe merkezine 9 km uzaklıktadır.
# Özgür, Ardeşen
Özgür, Rize ilinin Ardeşen ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Özgür köyünün eski adı Muşkala'dır. Bu yerleşim, Aşağıdurak köyünün bir mahallesiyken 1993 yılında ayrı köy haline getirilmiştir. 1990 genel nüfus sayımında adının geçmemsi de bu tarihte Özgür'ün bir köy olmadığını göstermektedir.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 67 km, Ardeşen ilçe merkezine 17 km uzaklıktadır. Köyde İsina ve Cinizeni Mahallesi bulunmaktadır.
# Şenyamaç, Ardeşen
Şenyamaç, Rize ilinin Ardeşen ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Şenyamaç köyünün eski adı Kanteva veya Kantevastasi'dir. Seslikaya'nın mahallesiyken, geç dönemde ayrı köy haline getirilmiştir.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 55 km, Ardeşen ilçe merkezine 10 km uzaklıktadır.
# Şenyurt, Ardeşen
Şenyurt, Rize ilinin Ardeşen ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Şenyurt köyünün eski adı Meheniti’dir. Köyde eskiden "Okhomçhirada" adıyla bilinen yerde şenlikler yapılırdı, bu yüzden köyün adı Şenyurt olmuştur. Köy olarak ilk kez 1955 genel nüfus sayımında Şenyurt olarak geçer. Bu sırada Şenyurt, Ardeşen kazasının merkez nahiyesine bağlıydı ve nüfusu 550 kişiden oluşuyordu. 1950 genel nüfus sayımında yer almamış olması, Şenyurt'un bu iki tarih arasında Işıklı'dan ayrılarak köye dönüştürüldüğünü göstermektedir. 1965 genel nüfus sayımında Şenyurt köyünün nüfusu 618 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 303 kişi okuma yazma biliyordu.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 56 km, Ardeşen ilçe merkezine 10 km uzaklıktadır. Köyün batısındaki Afyonbaba Tepesi'nin kuzey yüzü köye bakmaktadır. Köyün batı sınırı Noncikeli mevkisinden doğan Şenyurt Deresi, doğu sınırı ise Yeniyol Deresi'dir.
# Yeniyol, Ardeşen
Yeniyol, Rize ilinin Ardeşen ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Yeniyol köyünün eski adı Oce’dir. Nikolay Marr da köyü 1910 yılında Oce (ოჯე) şeklinde not etmiştir. Bu yerleşim, 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesi ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde de Oce (اوجە) olarak geçer.
Oce köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, Antik Çağ'da Kolheti Krallığı'nın sınırları içinde bulunuyordu. Osmanlılar, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461'de ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında bu bölgeyi de tamamen ele geçirmiştir.
Oce köyü, 1854 tarihli Kiepert haritasında, Vitze köyünün güneybatısında, sahilde "Odja" [Oca] şeklinde yazılmıştır.
Oce köyü, 1876 Trabzon vilayeti salnamesine göre, Trabzon vilayetinin Lazistan sancağının Atina kazasına bağlıydı. Nüfusu 22 hanede yaşayan 105 kişiden oluşuyordu. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 115 koyun, 234 keçi, 60 inek ve 7 öküz tespit edilmiştir.
Nikolay Marr, 1910 yılında Lazistan’da gerçekleştirdiği araştırma gezisi notlarında Oce (ოჯე) şeklinde not ettiği yerleşimi, Fırtına Deresi’nin sağ tarafının yukarı kesimindeki köyler arasında saymıştır. Oce köyü Birinci Dünya Savaşı’nda Rusların eline geçmiştir. Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze, Marr'dan yedi yıl sonra, Rus idaresi sırasında, 1917 yılında Lazistan bölgesindeki araştırma gezisinde köyün adını Gürcüce ve Rusça Oce (ოჯე ve Одже) şeklinde not etmiş, köydeki 51 hanede 276 kişinin yaşadığını yazmıştır.
Oce köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Oce (اوجە) olarak geçer. Bu sırada köy, Rize vilayetinin Atina kazasının Ardeşen nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında "Oce" şeklinde yazılmış olan yerleşim, Artvin ve Rize vilayetlerinin birleştirilmesiyle kurulmuş olan Çoruh vilayetinde aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 357 kişiden oluşuyordu. Bu arada Atina kazasının adı Pazar olarak değiştirilmişti. Oce Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Yeniyol olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Yeniyol köyünün nüfusu 464 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 230 kişi okuma yazma biliyordu.
Oce veya Yeniyol köyü, Hemşinlilerin yaşadığı bir köydür ve THKP-C örgütüne mensup Cihan Alptekin bu köyde doğmuş, mezarı da burada bulunmaktadır.


## Coğrafya.
Yeniyol köyü, Rize il merkezine 60 km, Ardeşen ilçe merkezine 15 km uzaklıktadır. Köyde Kenoin, Vartev ve Vetkar adından mezralar bulunmaktadır.


## Nüfus.
Yeniyol köyünün nüfusunun çoğunluğunu Hemşin'in Kantarlı köyünden bölgeye göç eden Hemşinlilerin soyundan gelenler oluşturmaktadır.
# Şendere, Ardeşen
Şendere, Rize ilinin Ardeşen ilçesine bağlı bir köydür.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 70 km, Ardeşen ilçe merkezine 25 km uzaklıktadır.
# Serindere, Ardeşen
Serindere, Rize ilinin Ardeşen ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün adı, 1946 yılında yayınlanan Türk kaynağında Kaskuri, 2009 yılında yayınlanan Lazca yer adları sözlüğünde Lazcada "soğuk dere" anlamına gelen Kyaskuri/Çaskuri olarak geçmektedir. Köy, 1999 yılında Armağan köyünden ayrılarak köy statüsüne kavuşmuştur.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 57 km, Ardeşen ilçe merkezine 12 km uzaklıktadır.