# Mervan Mescidi
            MERVAN MESCİDİ
Mervan Mescidi, Mescidi Aksa avlusunun güneydoğu köşesinde yerin altında bulunmaktadır. Emevi halifelerinden Abdülmelik bin Mervan’a nispet edilen mescit, 3600 metrekarelik bir alana sahiptir. Kalın taş sütunlar üzerine kurulan mescitte 16 adet taş revak bulunmaktadır. [1] Taş yapıdaki Merdivenlerden uzun bir koridora inildikten sonra, koridorun sonunda sol tarafta 88 sütundan oluşan 12 koridorlu bir yapı olarak karşımıza çıkmaktadır. Mervan Mescidi ’ne, Kıble Mescidi’nin kuzeydoğu yönündeki iki büyük kapıdan geçerek ulaşmakta mümkündür. Mescit, Mescid-i Aksa içerisinde yer alan en büyük üstü kapalı mekândır.
Müslümanlar için önem arz eden mescit, Yahudiler ve Hıristiyanlar için de önemli bir mekân olarak kabul edilmektedir. Hıristiyanlar burada Hz. İsa’nın şeytan tarafından imtihan edildiğine ve önceleri Meryem Kilisesi’nin orada bulunduğuna inanmaktadırlar. Yahudiler ise İsa Mesih’in gelişinin ve dirilişin yaklaştığını söyleyerek, bu mekânda dualar edip kendilerine şahitlik yapması için burada taş yığınları oluşturmaktaydılar. Hüküm sürmüş bütün medeniyetler buradan kendilerine bir pay çıkarma derdine düşmüştür. Mescid-i Aksa’dan önce inşa edildiği rivayet edilen mescit, 1099’da Haçlılar şehri işgal ettiklerinde burayı atları için ahır olarak kullanılmıştır. Haçlılar burayı “Süleyman’ın Ahırları” olarak anmıştır. Ancak yapıdaki taşlar incelendiğinde, yapının Herod dönemine ait olduğu tespit edilmiştir. Mahzen olarak inşa edilen yer, ahır olarak kullanılmış olmasının yanı sıra müştemilat deposu olarakta kullanılmıştır.  Eski kaynaklarda doğu duvarına doğru bir at kapısının varlığına dair iddialar bulunmakla birlikte, mescit içerisinde altıncı sütun sırasının güney duvarında, bahsedilen kapının izi belli olmaktadır. [2] Ayrıca Haçlıların atlarını bağlamak için yere çaktıkları halkaların izleri de hala bellidir. Selahaddin Eyyubi kenti Haçlılardan aldıktan sonra temizletmiş; dervişler için misafirhaneye, öğrenciler için dersliğe ve mescide dönüştürmüştür. Abdülmelik bin Mervan’a nispet edilmesinin ve Mervan Mescidi olarak meşhurlaşmasının sebebi ise, Kubbetus-Sahra’yı inşa eden Emevi halifesi Abdülmelik bin Mervan’ın, bu mekânı restore ederek canlandırmış olmasıdır. Mecid-i Aksa’nın kıblesine bakan güney duvarını tamamen yenilemiştir. [3]
Mervan Mescidi, İslam’ın Kudüs’te hâkim olduğu bütün dönemlerde ilim yuvası, mescit, misafirhane gibi amaçlarla kullanılmıştır. Kudüs İngiliz manda yönetimine geçtikten sonra mescit uzun yıllar kullanılamamış, içerisi ve kapı girişleri çöplük haline gelmiştir. Ancak sonraki süreçte işgalci Yahudiler ’in buraya el koymasından endişe duyan Aksa muhafızları, 1999 yılında İslami hareket lideri Şeyh Raid Salah öncülüğünde burayı temizleyip imar etmişlerdir. Çok kısa bir süre içerisinde, işgal yönetiminin denetim ve engeline takılmadan mescidi tekrar ibadete açmışlardır. Raid Salah ve arkadaşları bu olay neticesinde tutuklanmış, 2 yıl İsrail zindanlarında kalmıştır. 2000 yılında, İsrail muhalefet partisi lideri Ariel Şaron ile bir grup propagandacının Mescid-i Aksa’da saldırdığı mescit Mervan Mescididir. Bu provokatif eylemden sonra Filistin’de ikinci intifada başlamıştır. [4]
----[1] Kudüs:Vahiyle Kutsanan Şehir, Nuh Arslantaş- Eldar Hasanoğlu, Albaraka yay. 1. Baskı 2023, s.342-343
[2] Arzın Kapısı Kudüs Mescid-i Aksa, Talha Uğurluel, Timaş 2017, 4. Baskı, s.231-232
[3] Arzın Kapısı Kudüs Mescid-i Aksa, Talha Uğurluel, Timaş 2017, 4. Baskı, s.231
[4]  Kudüs:Vahiyle Kutsanan Şehir, Nuh Arslantaş- Eldar Hasanoğlu, Albaraka yay. 1. Baskı 2023, s.343