# Özbekistan Profesyonel Futbol Ligi
Özbekistan Profesyonel Futbol Ligi (), ülkedeki tüm futbol ligleri sistemini yöneten ve kontrol eden bir futbol organizasyonudur. 2008 yılında Asya Futbol Konfederasyonu'nun tavsiyesi üzerine Özbekistan Futbol Federasyonu'ndan ayrı bir organizasyon olarak ayrılmıştır.
Süper Ligi, Pro Ligi, Birinci Ligi, Major Ligi ve Birinci Futsal Ligi, Özbekistan Kupası, Lig Kupası, Özbekistan Süper Kupası, Özbekistan Şampiyonası U19 ve U21 gibi profesyonel futbol müsabakalarının düzenlenmesini koordine eder. Futbol kulüpleri arasında müsabakalar düzenler, spor, organizasyon ve yönetim faaliyetleri ile ilişkiler hakkında talimatlar verir.
Özbekistan'daki bakanlıklar, ofisler, işletmeler ve kuruluşlarla işbirliği yaparak çeşitli düzeylerde futbol müsabakalarının düzenlenmesine yardımcı oluyorlar.
Lisanslama açısından Asya'nın önde gelen liglerinden biridir.
Mart 2024 itibarıyla Özbekistan'daki beş şirket ligin resmi sponsorudur.


## Tarihçe.
1992 yılında Özbekistan Futbol Federasyonu'nun organizasyon yapısının bir parçasıydı ve Özbekistan'da profesyonel futbol müsabakalarının düzenlenmesinden sorumlu bölümdü. 2008'in başlarında Asya Futbol Konfederasyonu, Özbekistan Futbol Federasyonu'na PFL'yi ayrı bir organizasyon olarak kurmasını tavsiye etti. 20 Haziran 2008 tarihinde Özbekistan Futbol Federasyonu ve Futbol Kulüpleri Genel Kurulunda kurulmuş ve 2 Temmuz'da Özbekistan Cumhuriyeti Adalet Bakanlığı tarafından tescil edilmiştir. 10 Ocak 2023'te Dünya Profesyonel Futbol Ligleri Birliği'ne üye oldu.


## Amaç ve hedefler.
Özbekistan Profesyonel Futbol Ligi'nin ana hedefi, Özbekistan Cumhuriyeti topraklarında futbol takımları arasında sırasıyla Süper Lig, Pro Lig, Birinci Lig, Birinci Lig'deki profesyonel futbol müsabakalarının düzenlenmesini koordine etmektir. ve Birinci Futsal Ligi, Özbekistan Kupası, Lig Kupası, Özbekistan Süper Kupası, Özbekistan'ın tüm yaş kategorilerinde futbol kulüpleri arasında müsabakalar düzenlemek ve yürütmek, profesyonel futbol müsabakalarını koordine etmek, futbol kulüpleri arasındaki müsabakaları düzenlemek ve yürütmek, ayrıca sporlarını yönetmek, organizasyonel ve yönetsel faaliyetler ve ilişkiler.


## Başkanlar.
### İcra Komitesi.
Diyor Imamhoçaev, Genel Müdür.
Odil Ahmedov, Özbekistan Futbol Federasyonu Yönetim Kurulu üyesi ve başkan yardımcısı.
Tulabek Akramov, İcra Komitesi üyesi, Lokomotiv-Taşkent futbol kulübünün başkan yardımcısı.
Bahodır Mirzayev, İcra Komitesi üyesi, AGMK futbol kulübü genel müdürü.
Alisher Yusupov, İcra Komitesi üyesi, Nasaf futbol kulübünün yöneticisi.
Oybekhan İbrahimhanov, İcra Kurulu üyesi, Özbekistan Profesyonel Futbol Ligi hukuk danışmanı.


## UzPFL yönetimindeki yarışmalar.
### Özbekistan futbol şampiyonası.
Özbekistan Süper Ligi, Özbekistan'ın profesyonel futbol kulüplerinin katıldığı futbol müsabakaları sistemindeki en üst ligdir. Süper Lig adı altında 1992 yılında kurulmuştur. Şampiyona Mart-Kasım aylarında düzenlenecek ve her takım 26 maç oynayacaktır. Başlık sponsoru 2019'dan itibaren önce Pepsi Süper Ligi, ardından 2020'den itibaren Coca Cola Süper Ligi olarak adlandırılacak. 2024'ten itibaren Artel Süper Lig olarak adlandırılacak. Özbekistan şampiyonaları tarihinde toplam 45 kulüp katıldı ve bunlardan sadece 8'i şampiyonluk podyumuna ulaştı: “Pahtakor” - 16 kez, “Neftchi” - 5 kez, “Bunyodkor” - 5 kez, “Lokomotiv” - 3 kez, “Dostlik” - 2 kez, MHSK - 1 kez, “Navbahor” - 1 kez, “Nasaf” - 1 kez. Farklı yıllarda, Özbekistan şampiyonasındaki takım sayısı farklıydı. İlk yıllarda şampiyonaya 16 takım katılırken, daha sonra farklı yıllarda takım sayısı 14, 18 ve 20 oldu. 2025 yılında şampiyonaya katılan takım sayısı bir kez 16 olacak.


### Özbekistan Kupası.
Özbekistan Profesyonel Futbol Ligi tarafından düzenlenen ulusal futbol kupası müsabakasıdır. Özbekistan Kupası müsabakaları 1992'den beri düzenleniyor. Yarışmanın ilk galibi Namangan'ın "Navbahor" kulübü oldu. Özbeksiton Kupası'nı kazananlar AFC Şampiyonlar Ligi'ne katılma hakkını elde ediyor.
Özbekistan Kupasını en çok kazanan futbol kulübü ise 13 kez Pahtakor'dur. Bunyodkor ve Nasaf kulüpleri 4'er kez, Navbahor ve Lokomotiv kulüpleri 3'er kez, Neftchi kulübü 2'şer kez, AGMK, Dostlik ve Andijan kulüpleri 1'er kez kazandı.


### Lig Kupası.
Özbekistan Lig Kupası her yıl düzenlenen erkekler futbol yarışmasıdır. Özbekistan Profesyonel Futbol Ligi ve Özbekistan Futbol Federasyonu tarafından 2010 yılından bu yana düzenlenen müsabaka, 2016-2018 yılında yapılmadı. Özbekistan Lig Kupası 2019 yılında ilk kez düzenlendi. Başta Özbekistan kulüpleri olmak üzere Kırgızistan, Tacikistan, Türkmenistan ve Kazakistan futbol kulüpleri UzPFL'in daveti üzerine katılacak. Yarışmanın ilk galibi Taşkent'ten "Pahtakor" takımı oldu.


### Özbekistan Süper Kupası.
Mevcut Özbekistan Kupası galibi ile Özbekistan Süper Ligi galibi arasında bir maçtan oluşan bir yarışma. Bir takımın Kupayı ve Süper Ligi kazanması durumunda, Süper Kupa maçında Süper Ligde ikinci olan takımla karşı karşıya gelecektir. Özbekistan Süper Kupa maçı geleneksel olarak Şubat sonu veya Mart başında yapılır ve ülkede yeni bir futbol sezonu açılır. Genellikle her iki takım için de tarafsız bir stadyumda düzenlenir.


### Pro ligası.
21 Kasım 2017'de PFL liderliğinin kararına göre, Özbekistan Birinci Ligi, 2018 sezonundan itibaren resmi olarak Özbekistan Pro Ligi olarak yeniden adlandırıldı. Lig 18 takımdan 16 takıma düşürüldü.


### Birinci ligası.
2010 yılından bu yana faaliyet göstermektedir. 2010 sezonundan bu yana birinci lig müsabakaları iki bölgeye ayrıldı: doğu bölgesi ve batı bölgesi. Doğu bölgesi takımları Andican, Namangan, Fergana ve Taşkent bölgesi futbol kulüplerinden oluşuyor. Batı bölgesinin takımları Syrdarya, Jizzakh, Navoi, Semerkant, Kaşkadarya, Surkhandarya, Buhara, Harezm bölgeleri ve Karakalpakstan Cumhuriyeti futbol kulüplerinden oluşuyor. Her bölgeden katılan takım sayısı: 14.
Özbekistan Birinci Ligi daha önce futbol sisteminde ikinci sınıf bir yarışma olarak hizmet veriyordu. Pro League'in 2018'de kurulmasının ardından Birinci Lig 2020'den itibaren yeniden düzenlendi ve şu anda ülkedeki üçüncü kademe müsabakası konumunda.


### U21 Şampiyonası.
Özbekistan futbol sisteminde Süper Lig takımlarının altyapı takımlarının oynadığı müsabaka. UzPFL düzenlemeleri uyarınca 21 yaş ve altındaki oyuncular katılacaktır. U21 şampiyonası maçları ana takımlar maçından bir gün sonra düzenlenecek.


### U19 Şampiyonası.
19 yaş altı genç milli takımı, Dünya Gençler Futbol Şampiyonası (U20), 19 Yaş Altı Asya Şampiyonası (U19) ve diğer turnuvalarda Özbekistan'ın onurunu savunacak. Süper Lig ve Pro Lig kulüplerinin 19 yaş altı takımları arasında oynanan müsabaka. U19 şampiyonası 2021'de kuruldu. Bu turnuvada, iki üst ligdeki tüm kulüpler, öğrencileriyle birlikte zafer için mücadele edecek. Süper Lig ve Pro Lig kulüplerinin 19 yaş altı takımları arasında oynanan müsabaka. U19 şampiyonası 2021'de kuruldu. Burada, iki üst ligdeki tüm kulüpler öğrencileriyle birlikte zafer için mücadele edecek.


### Futsal Yüksek Ligi.
Özbekistan Futsal Şampiyonasının ana klasmanı. Ülkenin en güçlü futsal takımları katılacak. Yarışma UzPFL tarafından ayrı düzenlemelere göre düzenlendi ve kazanan takım sonunda Asya Futsal Şampiyonlar Ligi'ne katılma hakkını elde edecek.


### Özbekistan Futsal Kupası.
Özbekistan Futsal Kupası, Futsal Oliy Ligi ve Futsal Birinci Lig takımlarının katıldığı yıllık bir yarışmadır.


### Futsal Birinci Lig.
Birinci Futsal Ligi'ne profesyonel ve yarı profesyonel futsal takımları katılıyor. Kulüpler Futsal Birinci Ligi'nde yer almak için yarışıyor.


### Futsal U18 Şampiyonası.
U18 futsal şampiyonası 2022'de kuruldu. Futsal Ligi kulüplerinin 18 yaş altı futsal oyuncularından oluşan takımların katılımıyla düzenlenen müsabaka, Asya Futbol Konfederasyonu Lisanslama sürecinin şartlarından biridir. Özbekistan Futsal Ligi 2007'den beri düzenleniyor. Şu anda Özbekistan'da 18 yaş altı 15 futsal takımı bulunmaktadır.


## İşbirliği içinde yarışmalar.
Özbekistan Cumhuriyeti Devlet Güvenlik Servisi, Spor Bakanlığı ve Gençlik İşleri Dairesi işbirliğiyle Devlet Güvenlik Servisi Kupası düzenlenecek.
Aynı zamanda, Yüksek Öğrenim, Bilim ve Yenilik Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı ve Futbol Federasyonu ile işbirliği içinde öğrenci kupa müsabakaları da düzenlemektedir.


## Sponsorlar.
Özbekistan Profesyonel Futbol Ligi, 2018-2019 döneminde Pepsi firmasıyla işbirliği yaptı. Coca-Cola Beverage Özbekistan, 2019 yılından bu yana Özbekistan Süper Ligi'nin isim sponsorluğunu üstleniyor. Kitle iletişim araçlarında ve resmi etkinliklerde Özbekistan futbol şampiyonasının en üst ligine Coca-Cola Süper Ligi adı veriliyor.
2020 yılında sigorta şirketi "Apex Insurance" ile işbirliği kurdu. Şirket, ligde kayıtlı 1.500'den fazla profesyonel oyuncuya sağlık sigortası sağlıyor. 2021'den 2022'ye kadar Epsilon şirketi, Madad Invest Bank, Turon Eco Cement ve Jizzakh akü fabrikaları sponsor oldu. 16 Mart 2023 tarihinde "BMB Holding" şirketi Süper Lig'in resmi sponsoru oldu.
Ayrıca 2023 yılında Olcha.uz bilgi portalı ve özel havayolu Centrum Air, Özbekistan Profesyonel Futbol Ligi'ne ortak oldu. 28 Şubat 2024 tarihinde Özbekistan beyaz eşya pazarının en büyük markası Artel, 2026 yılı sonuna kadar Süper Lig'in isim sponsoru oldu. Bu yılın 12 Mart'ında Uzcard şirketi, Özbekistan Profesyonel Futbol Ligi'nin resmi ortağı oldu.


## Başarılar.
Özbekistan Profesyonel Futbol Ligi, Asya kıtasındaki Lisanslama alanında liderlerden biridir. 2021 yılı sonuçlarına göre Özbekistan'ın 12 kulübü Asya Futbol Konfederasyonu'nun lisansını kazandı ve bu, kıtanın en iyi 3'üncü sonucu olarak kayıtlara geçti. 2021 yılında kadın takımları arasında Özbekistan'dan 2 kulüp, Asya'da lisanslamayı başarıyla geçen ilk kulüp oldu.
2021 yılı sonuçlarına göre UzPFL, Özbekistan Cumhuriyeti Adalet Bakanlığı ve Özbekistan Sivil Toplum Kuruluşları Ulusal Birliği tarafından "En şeffaf 20 sivil toplum kuruluşu" listesine dahil edildi.
Her ay Özbekistan'ın en iyi futbol kulübünün kazananlarını, en iyi kadın/erkek oyuncuyu, en iyi hakemi ve diğer adayları belirliyor ve yılsonunda bunların ödüllendirilmesini organize ediyor.