# Tanrı'nın yaratıcısı sorunu
Felsefede, Tanrı'nın yaratıcısı sorunu, Tanrı'nın var olduğu varsayımına dayanarak, Tanrı'nın varlığından sorumlu olan varsayımsal nedene ilişkin tartışmadır. Evrenin yaratıcısının da aynı kısıtlamalara sahip olması gerektiğini ileri sürerek, evrenin bir yaratıcı olmadan var olamayacağı önermesine karşı çıkar. Bu da, bir yaratıcının varsayılan her yeni yaratıcısının kendi yaratıcısına sahip olduğunun varsayıldığı sonsuz bir gerileme sorununa yol açabilir. Evren için gerekli bir ilk-neden açıklaması olarak bir yaratıcı tanrının teistik önermelerine yönelik ortak bir meydan okuma şu sorudur: "Tanrı'yı kim yarattı?" 
Bazı inanç gelenekleri, doktrinlerinin bir parçası olarak böyle bir unsura sahiptir. Jainizm, evrenin ebedi olduğunu ve her zaman var olduğunu varsayar. İsmaililik, Tanrı'nın karşılaştırılamazlığı ve soyut nesneler de dahil olmak üzere herhangi bir varlığın kaynağı olduğu doktrini nedeniyle, Tanrı fikrini "ilk neden" olarak reddeder.


## Farklı Bakış Açıları.
Osho'nun bakış açısı:
Hayır, bunu sorma! Bu, bütün dinlerin söylediğidir. "Tanrıyı kimin yarattığını sorma". Ama bu ilginçtir, "neden sormayayım ki?" Şayet sorunun kendisi, varoluş ile ilgili olarak geçerli bir soruysa, Tanrı'nın kendisi ile ilgili olunca neden geçersiz bir soru olsun ki? Ve, bir kere Tanrıyı kimin yarattığını sorunca ilkelleme saçmalığına düşmüş oluyorsun.
John Humphreys bakış açısı:
...eğer birisi açıklamayı sağlayabilirse, filozofların sonsuz bir geriye gidiş olarak adlandırdığı şeye girmek zorunda kalırız. Tanrı'yı kimin yarattığını belirledikten sonra, Tanrı'nın yaratıcısını kimin yarattığı sorusunu cevaplamak zorunda kalacağız.
Deist Michael Arnheim, "The God Book'ta" şöyle yazar:
Alan Lurie şöyle yazıyor:
Evren'in yaratılışındaki Tanrı'nın amacı hakkındaki bloglardan birine verilen yanıtlardan birinde, bir kişi şöyle yazdı: 'Tek yaptığınız sorudan kaçınmak. Tanrı evreni yarattıysa, Tanrı'yı kim yarattı? Bu, dini insanların umutsuzca kaçınmaya çalıştığı bir ikilemdir.' 'Tanrı'yı kim yarattı?' sorusu, teologlar tarafından binlerce yıldır düşünülmüştür ve cevap hem şaşırtıcı derecede açık hem de felsefi olarak inceliklidir... Evren'in başlangıcı hakkında ne düşünürsek düşünelim, yaratılmamış bir "şey" var olanın çok öncesinde vardı. Bu kaçınılmaz bir gerçek, kozmik bir gerçekliktir."Tanrı kendisi bir zamanlar bizim olduğumuz gibi bir varlıktı ve yüceltilmiş bir insandır ve şu gökyüzünde tahtında oturmaktadır! İşte büyük sır budur. Eğer perde bugün yırtılsaydı ve bu dünyayı yörüngesinde tutan, tüm dünyaları ve her şeyi gücüyle destekleyen büyük Tanrı kendisini görünür kılsaydı - diyorum ki, bugün onu görseydiniz, kendisini bir insana benzer bir şekilde - sizler gibi bir kişi olarak, tüm kişilik, imge ve şekliyle bir insan gibi göreceksiniz; ...
Tanrı'nın karakter ve varlığını ve nasıl Tanrı olduğunu anlamamız gereklidir; çünkü size Tanrı'nın nasıl Tanrı olduğunu söyleyeceğim. Tanrı'nın her zaman var olduğunu hayal etmiş ve varsaymışızdır. Bu fikri çürüteceğim ve örtüyü kaldıracağım, böylece görebileceksiniz.
Bu fikirler bazılarına anlaşılmaz gelse de, basittirler. İncil'in ilk ilkesi, Tanrı'nın karakterini kesin bir şekilde bilmek ve onunla bir insanın birbiriyle konuştuğu gibi konuşabileceğimizi ve o da bizim gibi bir insan gibi olduğunu bilmektir; evet, Tanrı kendisi, hepimizin Babası, kendisi de İsa Mesih gibi bir dünyada yaşadı...
İnsan zihninin kendisi Tanrı kadar ölümsüzdür. Tanıklığımın doğru olduğunu biliyorum; bu yaslılarla konuştuğumda, ne kaybetmişlerdir? Arkadaşları ve akrabaları sadece kısa bir süre için bedenlerinden ayrıldılar; ruhları, Tanrı'yla eşit olarak var olan, şimdi bizim gibi bir yerde birbirleriyle konuşuyorlar, yeryüzünde yaptığımız gibi. Bir ruhun ölümsüz olduğunu ve henüz bir başlangıcı olduğunu söylemek mantıklı mı? Çünkü bir ruhun başlangıcı olduğunda sonu olacaktır. Bu iyi mantık. İnsanın ruhu üzerine daha da düşünmek istiyorum, çünkü insanoğlunun ruhu ve bedeni üzerine - ölülerin konusu üzerine düşünüyorum. Yüzüğümü parmağımdan çıkarıp insanın ölümsüz ruhunu temsil eder hale getiriyorum, çünkü başlangıcı yoktur. Onu ikiye kessem; canlı Tanrıya yemin ederim ki, başlangıcı olduğu için sonu olacaktı. Başlangıcı olan her şeyin sonunun olması gerektiğini söyleyen tüm aptallar, öğrenmiş kişiler ve bilgeler, insanın bir başlangıcı olduğunu


## Bakış Açılarına Cevaplar.
Dinin savunucuları, tanım gereği Tanrı'nın ilk neden olduğunu ve bu nedenle sorunun uygunsuz olduğunu söyleyerek karşı çıkarlar:
"Eğer her şeyin bir yaratıcısı varsa, o zaman Tanrı'yı kim yarattı?" Aslında, sadece yaratılmış şeyler bir yaratıcısı olanlardır, bu yüzden Tanrı'yı yaratılışıyla aynı kefeye koymak yanlıştır. Tanrı kendisini bize Kutsal Kitap'ta her zaman var olmuş olarak göstermiştir."
Ateistler, evrenin yaratılmış olduğunu varsaymak için hiçbir neden olmadığını söyleyerek karşı çıkarlar. Evrenin lineer zaman yerine dairesel zamana sahip olduğu, kendi başına sonsuz bir dizi büyük patlama ve büyük kırılma geçirdiği varsayılırsa, soru anlamsız hale gelir. Bununla birlikte, bu görüşün kendisi, evrenin neden böyle bir yapıya sahip olduğu ve bu özelliklerin içindeki nesnelere uygulanacak şekilde genişletilip genişletilemeyeceği gibi soruları gündeme getirir. Şu da gözlemlenebilir ki, eğer Tanrı zamanda yolculuk yapabiliyorsa veya kendi zaman döngüsünde var ise, ayrı bir yaratıcıya ihtiyacı yoktur, varlığının kaynağına gidip kendi kendini yaratabilir, böylece her zaman var olacaktır. döngü içinde var olmuştur.
Oxford'da Matematik profesörü John Lennox şöyle yazıyor:
Şimdi Dawkins bize açıkça söylüyor ki, kendisi Tanrı'ya inanmadığı gibi, başkalarının da kendisi gibi inanmadığını söylemelerini sevmez. Ancak biz, argümanlarımızı onun hoşlanmadığı şeyler üzerine dayandıramayız. Çünkü, kendisi Tanrı'nın bir hayal olduğunu savunuyor. Onun argümanını tartmak için öncelikle neyi kastettiğini bilmemiz gerekiyor. Ve ana argümanı, yaratılmış bir Tanrı üzerinde odaklanıyor. Milyarlarca insan, böyle bir tanrıya inanmadığını açıkça ifade edebilir. O'nun bu konuda endişelenmeye ihtiyacı yok. Çoğumuz, O'nun bize söylemeye çalıştığı şeyi uzun zamandır kabul etmiş durumdayız. Elbette ki, hiçbir Hristiyan Tanrı'nın yaratıldığını iddia etmez. Yahudiler veya Müslümanlar da iddia etmezler. Kendi ifadesiyle, argümanı sonsuz bir Tanrı hakkında hiçbir şey söylemez. Bu tamamen konunun dışındadır. Dawkins, bu argümanı "Gök Çaydanlıkları" olarak adlandırılan rafa koymalıdır, çünkü evreni yaratan ve ayakta tutan Tanrı yaratılmadı - O sonsuzdur. Oluşturulmadı ve dolayısıyla bilimin keşfettiği yasalara tabi değil; aksine, O, evreni, yasalarıyla birlikte yaratan kişidir. Aslında, bu gerçek, Tanrı ile evren arasındaki temel farkı oluşturur. Evren var olmaya başladı, Tanrı ise öyle değil.
Kendi paylarına, Neoplatonik ve Aristotelesçi-Thomist metafizik geleneğin desteklediği inananlar, bu varsayımsal senaryonun olasılığından etkilenmezler, çünkü onlar için Var Olan Varlık olarak Tanrı, varlığın sürekli (dakik değil) nedeni olacaktır. zamansal sonluluğundan bağımsız olarak ontolojik olarak olumsal evren.