BILGEM-AI/BILGE-Wiki-Tr-Plus huggingface dataset:
# Avcı uçakları için NATO rapor isimleri listesi
Sovyet ve Çin avcı uçakları için NATO rapor isimleri
  - "Faceplate" MiG Ye-2A 
  - "Fagot" Mikoyan-Gurevich MiG-15 
  - "Faithless" Mikoyan-Gurevich Ye-231 
  - "Fang" Lavochkin La-11 
  - "Fantail" Lavochkin La-15 
  - "Fantan" Nanchang Q-5/A-5 
  - "Fargo" Mikoyan-Gurevich MiG-9 
  - "Farmer" Mikoyan-Gurevich MiG-19 ve Shenyang J-6 
  - "Feather" Yakovlev Yak-15/Yak-17 
  - "Fencer" Suhoy Su-24 
  - "Fiddler" Tupolev Tu-28P/Tu-128 
  - "Fin" Lavochkin La-7 
  - "Finback" Shenyang J-8 
  - "Firebar" Yakovlev Yak-28P 
  - "Firkin" Suhoy Su-47 
  - "Fishbed" Mikoyan-Gurevich MiG-21 and Chengdu J-7 
  - "Fishpot" Suhoy Su-9 and Su-11 
  - "Fitter" Suhoy Su-7 and Su-17/Su-20/Su-22 
  - "Flagon" Suhoy Su-15 
  - "Flipper" Mikoyan-Gurevich Ye-150
  - "Flanker" Suhoy Su-27/Su-30/Su-33/Su-35 
  - "Super Flanker" Suhoy Su-37 
  - "Flashlight" Yakovlev Yak-25
  - "Flatpack" MiG-35 MFI objekt 1.44/1.42 
  - "Flogger" Mikoyan-Gurevich MiG-23 and MiG-27 
  - "Flora" Yakovlev Yak-23 
  - "Forger" Yakovlev Yak-38 
  - "Foxbat" Mikoyan-Gurevich MiG-25 
  - "Foxhound" Mikoyan-Gurevich MiG-31 
  - "Frank" Yakovlev Yak-9 
  - "Freehand" Yakovlev Yak-36 
  - "Freestyle" Yakovlev Yak-41/Yak-141 
  - "Fresco" Mikoyan-Gurevich MiG-17 and Shenyang J-5
  - "Fritz" Lavochkin La-9 
  - "Frogfoot" Suhoy Su-25 
  - "Fulcrum" Mikoyan-Gurevich MiG-29/MiG-33/MiG-35 
  - "Fullback" Suhoy Su-32/Su-34
Sovyet ve Çin kargo uçakları için orijinal isimlerine göre sıralı NATO rapor isimleri listesi:
  - Lavochkin La-7 "Fin"
  - Lavochkin La-9 "Fritz"
  - Lavochkin La-11 "Fang"
  - Lavochkin La-15 "Fantail"
  - Mikoyan-Gurevich MiG-9 "Fargo"
  - Mikoyan-Gurevich MiG-15 "Fagot"
  - Mikoyan-Gurevich MiG-17 and Shenyang J-5 "Fresco"
  - Mikoyan-Gurevich MiG-19 and Shenyang J-6 "Farmer"
  - Mikoyan-Gurevich MiG-21 and Chengdu J-7 "Fishbed"
  - Mikoyan-Gurevich MiG-23 and MiG-27 "Flogger","Flogger B"
  - Mikoyan-Gurevich MiG-25 "Foxbat"
  - Mikoyan-Gurevich MiG-29/MiG-33/MiG-35 "Fulcrum"
  - Mikoyan-Gurevich MiG-31 "Foxhound"
  - MiG-35 MFI objekt 1.44/1.42 "Flatpack"
  - Nanchang Q-5/A-5 "Fantan"
  - Shenyang J-8 "Finback"
  - Suhoy Su-7 and Su-17/Su-20/Su-22 "Fitter"
  - Suhoy Su-9 and Su-11 "Fishpot"
  - Suhoy Su-15 "Flagon"
  - Suhoy Su-24 "Fencer"
  - Suhoy Su-25 "Frogfoot"
  - Suhoy Su-27/Su-30/Su-33/Su-35 "Flanker"
  - Suhoy Su-32/Su-34 "Fullback"
  - Suhoy Su-37 "Super Flanker"
  - Suhoy Su-47 "Firkin"
  - Tupolev Tu-28P/Tu-128 "Fiddler"
  - Yakovlev Yak-9 "Frank"
  - Yakovlev Yak-15/Yak-17 "Feather"
  - Yakovlev Yak-23 "Flora"
  - Yakovlev Yak-25 "Flashlight"
  - Yakovlev Yak-28P "Firebar"
  - Yakovlev Yak-36 "Freehand"
  - Yakovlev Yak-38 "Forger"
  - Yakovlev Yak-41/Yak-141 "Freestyle"
# Mikoyan Proje 1.44
 - YÖNLENDİRME 
Mikoyan Gurevich Project 1.44/1.42 MiG tarafından Rus hava kuvvetleri için üretilen 5.jenerasyon hava üstünlük uçağı prototipidir. MiG-MFI olarak da bilinen uçağın NATO kodadı Flatpack'tir.
MiG 1.44 direkt olarak F-22'ye karşı üretilmiş bir uçaktır.Uçakta edinilen bilgiler Suhoy Su-47'de elde edilenlerle beraber PAK FA projesinde kullanılmaktadır. PAK FA'da bu uçak için üretilen Lyulka AL-41F motoru kullanılacaktır.
Avrupanın müşterek uçağı Eurofighter Typhoon'un tasarımında bu uçağın tasarımı kullanıldığı öne sürülmektedir. Çin'in yeni nesil uçağı olacak olan Shenyang J-XX'in ortaya çıkan fotoğraflarında da Mig 1.44 ile olan benzerlikleri projenin Çin'e satılmış olabileceği şüphelerini doğurmaktadır.
MFI”(*) projesi olarak da bilinen MiG-1.42'nin ilk ve tek prototipi 1999'da ilk uçuşunu yapmıştır. MiG-1.42 radarda çok küçük görüntü veren “stealth” çok maksatlı hava muharebe uçağı olarak, Su-27/Su-35'lerin yerini almak dizayn edilmiştir. 2004-2006 yıllarında hizmete girmesi beklenmekteydi. Rusların F-22, Rafale, E-2000 ve Gripen karşıtıydı. Hareketli motor egzozları ile “vektöryel İtiş Kontrol” (Thrust Vector Control) içeren 5'inci jenerasyon Rus avcı uçaklarının iki temsilcisinden biri.(MFI=Mnogo Funksionalni İztrebitel=Multi Functional Fighter/Çok Görevli Avcı)


## Teknik özellikler (Proje 1.44).
  - Genel özellikleri
Mürettebat: 1
Uzunluk: 21,7 m (71 ft 2 in)
Kanat açıklığı: 17 m (55 ft 9 in)
Yükseklik: 4,5 m (14 ft 9 in)
Boş ağırlık: 18.000 kg (39.683 lb)
Brüt ağırlık: 28.600 kg (63.052 lb)
Maksimum kalkış ağırlığı: 37.000 kg (81.571 lb)
Yakıt kapasitesi: 13.000 kg (29.000 lb)
Güç ünitesi: 2 × Lyulka AL-41F art yakmalı turbofan motorlar, art yakıcılı 177 kN (40.000 lbf)
Verim
Azami hız: 2.480 km/s (1.540 mph, 1.340 kn)
Maksimum hız: Mach 2.35
Süper Seyir: Mach 1.5 (1.580 km/sa, 990 mil/sa) irtifada süper seyir
Menzil: 4.000 km (2.500 mil, 2.200 deniz mili)
  - Servis tavanı: 17.000 m (56.000 ft)
İtme/ağırlık : 1.09
Silahlanma
Silahlar: 250 mermi kapasiteli 1 × 30 mm Gryazev-Shipunov GSh-30-1 otomatik top
Füzeler:
R-77 hava-hava füzeleri
R-73 AAM'ler
R-37 AAM'ler
Aviyonik
N014 PESA radarı 420 km menzile sahip 5 m 2 RCS'ye karşı; 40 hedef takibi; 20 hedef kilitleme
# Helikopterler için NATO rapor isimleri listesi
Sovyet ve Çin helikopterleri için NATO rapor adı
# Kargo uçakları için NATO rapor isimleri listesi
Sovyet ve Çin kargo uçakları için NATO rapor isimleri
  - "Cab" Lisunov Li-2
  - "Camber" İlyuşin İl-86
  - "Camel" Tupolev Tu-104
  - "Camp" Antonov An-8
  - "Candid" İlyuşin İl-76
  - "Careless" Tupolev Tu-154
  - "Cart" Tupolev Tu-70
  - "Cash" Antonov An-28
  - "Cat" Antonov An-10
  - "Charger" Tupolev Tu-144
  - "Clam" İlyuşin İl-18
  - "Clank" Antonov An-30
  - "Classic" İlyuşin İl-62
  - "Cleat" Tupolev Tu-114
  - "Cline" Antonov An-32
  - "Clobber" Yakovlev Yak-42
  - "Clod" Antonov An-14
  - "Coach" İlyuşin İl-12
  - "Coaler" Antonov An-72/An-74
  - "Cock" Antonov An-22
  - "Codling" Yakovlev Yak-40
  - "Coke" Antonov An-24
  - "Colt" Antonov An-2
  - "Condor" Antonov An-124
  - "Cooker" Tupolev Tu-110
  - "Cookpot" Tupolev Tu-124
  - "Coot" İlyuşin İl-20/Il-22
  - "Cork" Yakovlev Yak-16
  - "Cossack" Antonov An-225
  - "Crate" İlyuşin İl-14
  - "Creek" Yakovlev Yak-12
  - "Crib" Yakovlev Yak-8
  - "Crow" Yakovlev Yak-12
  - "Crusty" Tupolev Tu-134
  - "Cub" Antonov An-12
  - "Cuff" Beriev Be-30/Be-32
  - "Curl" Antonov An-26
Sovyet ve Çin kargo uçakları için orijinal isimlere göre sıralı NATO rapor isimleri listesi:
  - Antonov An-2 "Colt"
  - Antonov An-8 "Camp"
  - Antonov An-10 "Cat"
  - Antonov An-12 "Cub"
  - Antonov An-14 "Clod"
  - Antonov An-22 "Cock"
  - Antonov An-24 "Coke"
  - Antonov An-26 "Curl"
  - Antonov An-28 "Cash"
  - Antonov An-30 "Clank"
  - Antonov An-32 "Cline"
  - Antonov An-72/An-74 "Coaler"
  - Antonov An-124 "Condor"
  - Antonov An-225 "Cossack"
  - Beriev Be-30/Be-32 "Cuff"
  - İlyuşin İl-12 "Coach"
  - İlyuşin İl-14 "Crate"
  - İlyuşin İl-18 "Clam"
  - İlyuşin İl-20/Il-22 "Coot"
  - İlyuşin İl-62 "Classic"
  - İlyuşin İl-76 "Candid"
  - İlyuşin İl-86 "Camber"
  - Lisunov Li-2 "Cab"
  - Tupolev Tu-70 "Cart"
  - Tupolev Tu-104 "Camel"
  - Tupolev Tu-110 "Cooker"
  - Tupolev Tu-114 "Cleat"
  - Tupolev Tu-124 "Cookpot"
  - Tupolev Tu-134 "Crusty"
  - Tupolev Tu-144 "Charger"
  - Tupolev Tu-154 "Careless"
  - Yakovlev Yak-8 "Crib"
  - Yakovlev Yak-12 "Creek"/"Crow"
  - Yakovlev Yak-16 "Cork"
  - Yakovlev Yak-40 "Codling"
  - Yakovlev Yak-42 "Clobber"
  - "Hydr Company"
# Diğer hava araçları için NATO rapor isimleri listesi
Diğer Sovyet hava araçları için NATO rapor isimleri
  - "Madcap" Antonov An-74
  - "Madge" Beriev Be-6
  - "Maestro" Yakovlev Yak-25
  - "Magnet" Yakovlev Yak-17UTI
  - "Magnum" Yakovlev Yak-30
  - "Maiden" Suhoy Su-9U
  - "Mail" Beriev Be-12
  - "Mainstay" Beriev A-50 (Airborne Early Warning (AEW) version of the İlyuşin İl-76)
  - "Mallow" Beriev Be-10
  - "Mandrake" Yakovlev Yak-25RV
  - "Mangrove" Yakovlev Yak-28U
  - "Mantis" Yakovlev Yak-32
  - "Mare" Yakovlev Yak-14
  - "Mark" Yakovlev Yak-7V
  - "Mascot" İlyuşin İl-28U
  - "Max" Yakovlev Yak-18
  - "Maxdome" İlyuşin İl-80
  - "May" İlyuşin İl-38
  - "Maya" Aero L-29
  - "Mermaid" Beriev Be-40
  - "Midas" İlyuşin İl-78
  - "Midget" Mikoyan-Gurevich MiG-15UTI
  - "Mink" Yakovlev UT-2
  - "Mist" Tsibyn Ts-25
  - "Mole" Beriev Be-8
  - "Mongol" Mikoyan-Gurevich MiG-21 two-seat trainer version
  - "Moose" Yakovlev Yak-11
  - "Mop" PBY Catalina
  - "Moss" Tupolev Tu-126
  - "Mote" Beriev MBR-2
  - "Moujik" Suhoy Su-7U
  - "Mug" Beriev Be-4
  - "Mule" Po-2 (U-2)
  - "Mystic" Myasishchev M-17/M-55
Diğer Sovyet hava araçları için orijinal isimlerine göre sıralı NATO rapor isimleri
  - Aero L-29 "Maya"
  - Antonov An-74 "Madcap"
  - Beriev A-50 "Mainstay"
  - Beriev Be-4 "Mug"
  - Beriev Be-6 "Madge"
  - Beriev Be-8 "Mole"
  - Beriev Be-10 "Mallow"
  - Beriev Be-12 "Mail"
  - Beriev Be-40 "Mermaid"
  - Beriev MBR-2 "Mote"
  - İlyuşin İl-28U "Mascot"
  - İlyuşin İl-38 "May"
  - İlyuşin İl-78 "Midas"
  - İlyuşin İl-86VKP "Maxdome"
  - Myasishchev M-17/M-55 "Mystic"
  - Mikoyan-Gurevich MiG-15UTI "Midget"
  - Mikoyan-Gurevich MiG-21 "Mongol" two-seat trainer version
  - PBY Catalina "Mop"
  - Po-2 (U-2) "Mule"
  - Suhoy Su-7U "Moujik"
  - Suhoy Su-9U "Maiden"
  - Tsibyn Ts-25 "Mist"
  - Tupolev Tu-126 "Moss"
  - Yakovlev UT-2 "Mink"
  - Yakovlev Yak-7V "Mark"
  - Yakovlev Yak-11 "Moose"
  - Yakovlev Yak-14 "Mare"
  - Yakovlev Yak-17UTI "Magnet"
  - Yakovlev Yak-18 "Max"
  - Yakovlev Yak-25 "Maestro"
  - Yakovlev Yak-25RV "Mandrake"
  - Yakovlev Yak-28U "Mangrove"
  - Yakovlev Yak-30 "Magnum"
  - Yakovlev Yak-32 "Mantis"
# Erik Axel Karlfeldt
Erik Axel Karlfeldt (20 Temmuz 1864 Folkärna, - 8 Nisan 1931 Stockholm) İsveçli şair. Neo-romantizm akımına dahil kabul edilir; eserlerinde halk efsanelerinin yanı sıra Hristiyanlık unsurlarına da yer verir. Bir çiftçinin oğlu olarak doğdu. Yüksek öğreniminden sonra Uppsala'da öğretmenlik yaptı.
1900 yılında Stockholm'deki kraliyet kütüphanesi müdürü oldu. Daha sonra İsveç Akademisi'nin daimi sekreterliğine getirildi. 1918'de edebiyat dalında Nobel Ödülü'ne layık görüldü. Nobel Ödülü, şair tarafından reddedildiğinden ancak 1931'de, ölümünden sonra "gıyabında" kendisine sunuldu.


## Eserlerinden seçmeler.
  - Fridolins lustgârd och Dalmâlningar pâ rim 1901 (Fridolin'in Şarkıları)
  - "Flora och Pomona" (1906)
  - "Fridolins visor" (1898)
  - "Tankar och tal" (1932)
# Balistik füze denizaltıları için NATO rapor isimleri listesi
Sovyet balistik füze denizaltıları için NATO rapor isimleri
  - Balistik Füze Denizaltıları - Nükleer İtkili (Podvodnaya Lodka Atomnaya Raketnaya Ballisticheskaya - "PLARB")
   - "Hotel I" (Project 658) 8 gemi
   - "Hotel II" (Project 658M) 7 gemi (refitted from Project 658 ships)
   - "Yankee I" (Project 667A) 34 gemi
   - "Yankee II" (Project 667AM, Navaga-M) 1 gemi (refitted from Project 667A)
   - "Delta I" (Project 667B, Murena) 18 gemi
   - "Delta II" (Project 667BD, Murena-M) 4 gemi
   - "Delta III" (Project 667BDR, Kalmar) 14 gemi
   - "Delta IV" (Project 667BDRM, Delfin) 7 gemi
   - "Typhoon" (Project 941, Akula) 6 gemi
   - "Borei" (Project 955, Borei) İnşa halinde 3 gemi
  - Balistik Füze Denizaltıları - Dizel/Elektrik İtkili (Podvodnaya Lodka Raketnaya Ballistecheskaya - "PLRB") 
   - "Zulu V" (Project AV-611) 5 gemi
   - "Golf I" (Project 629) 22 gemi
   - "Golf II" (Project 629A) 14 gemi (Project 629 gemileri için yeniden düzenlenmiş)
# Lüksemburg, Belçika
Lüksemburg ili (Fransızca: Province de Luxembourg, Felemenkçe: Provincie Luxemburg), Belçika'nın Valon Bölgesi'nde bulunan bir ildir.
Merkez şehri Arlon'dur.
# CEMS
CEMS (tam ismi: Community of European Management Schools and International Companies), Avrupa İşletme Okulları ve Uluslararası Şirketler Birliği'ne ait kısaltmadır.
1988 yılında kurulmuştur. Birlik, Avrupa'daki en iyi 17 işletme okulu ile 50 çok uluslu şirketi bünyesinde barındırmakta ve bu okullardaki öğrencilere CEMS MIM (Masters in International Management) programı sunmaktadır. Bir yıllık program "Financial Times Masters in Management" sıralamasında 2018 yılında dokuzunculuk elde etmiştir.
# İvan Bunin
İvan Alekseyeviç Bunin (; d. 10 Ekim / 22 Ekim 1870, Voronej - ö. 8 Kasım 1953, Paris), Rus yazar ve şair. Yoksul düşmüş soylu bir aileden geliyordu. Moskova Üniversitesi'nde oku­duktan sonra Orta Rusya'daki köy yönetimlerinde bir süre çalıştı. Avrupa ve Asya'ya yolculuklar yapıp Çehov ve Gorki ile tanıştı. Daha sonrasında Gorki ile birlikte çalışan demokratik yazarlar topluluğuna katıldı fakat kendilerinin demokrat fikirlerini benimsemedi.1891'de ilk şiir kitabı yayımlandı. 19.yy'ın son yıllarında İngiliz şairlerin yapıtlarını Rusçaya çevirerek ve kırsal kesimde, taşrada yaşayan sıradan Rus insanının gündelik yaşamını yansıttığı şiirleriyle ün kazandı. 1933'te nesir yazımında klasik Rus geleneklerini taşıyan düzgün sanat becerisi nedeniyle Nobel Edebiyat Ödülü'nü alan ilk Rus yazar oldu.


## Eserleri.
### Öykü.
  - Gospodin iz San-Frantsisko, 1915, (San Fransisco Efendisi).
  - Tyomnye Alley, 1943, (Karanlık Sokaklar).


### Roman.
  - Derevnya, 1910, (Köy).
  - Mitina Iyubov, 1925, (Mitya'nın Sevdası).
  - Zhızn Arsenyeva, 1930, (Arsenyev'in Yaşamı).
  - Lika, 1939.


### İnceleme.
  - Osvobozhdeniye Tolstoğo, 1937, (Tols­toy'un Kurtuluşu).
  - O Çehove, (ö.s.), 1955.
# II. Bayezid Köprüsü (Geyve)
Alifuatpaşa köprüsü veya İkinci Beyazıt Köprüsü Sakarya'nın Geyve ilçesinde Alifuatpaşa kasabasında II. Bayezid tarafından inşa ettirilen köprü.
Sakarya Nehri üzerinde inşa edilen İkinci Bayezid Köprüsünün uzunluğu 196,5 metre genişliği ise 5.5 metredir. Köprünün yedi satırlık Arapça bir kitabesi vardır. 15 gözü olan köprünün bugün sadece 5 gözünden su geçmektedir. Çeşitli zamanlarda hasar gören köprü en son 1949'da tamir edilmiştir.
# Petek
Petek, arıların çiçek polenlerinden elde ettikleri balı depolama ve yumurtalarını barındırma yeri. Şekli en az malzemeyle en çok yer kullanmak için en iyi şekil olan altıgendir. Bu altıgen yapıya Ebegümeci benzerliği nedeniyle gümeç adı verilir. Bütün bir petekteki altıgenler farklı arılar tarafından eşit boyutlarda yapılır. Böylece petekte hiç boş yer kalmaz.


## Petek Geometrisi.
Matematikçiler tarafından altıgen petek şeklinin, en az balmumu harcamak ve peteği boşluksuz doldurmak için en ideal yapı olduğu ispatlanmıştır.
Geometriye göre bir düzlemi eşkenar çokgenlerle boşluksuz bölmek ancak eşkenar üçgen, kare veya düzgün altıgen ile mümkündür. Örneğin düzgün beşgenler birbirleriyle boşluksuz birleşemez. Birim alan için çevresi en kısa olan şekil ise altıgendir. Altıgenden başka hiçbir eşkenar çokgen, arada boşluk bırakmayacak şekilde bir alanı dolduramaz.
Bal arılarının petek yapıları incelendiğinde altıgen yapının yanı sıra bazı yerlerde beşgen ve yedigen yapıların da olduğu görülmektedir. Önceleri bunların hatalı yapılar oldukları varsayılmıştır. Ancak yapılan araştırmalar bir başka gerçeği ortaya çıkarmıştır. Kolonileri genişledikçe arıların altıgen petek yapılarını daha büyük yapma ihtiyaçları doğar. Ancak önceki küçük altıgen yapılarla daha sonra inşa edilen, nispeten daha büyük altıgen yapıları verimli şekilde birleştirmek ciddi bir matematik problemidir. Birleştirme işleminde en iyiye yakın bir çözüm, önce beşgen sonra da yedigen kullanmaktır.
İşçi arılarına ait küçük petek yapısından üreme arılarına ait büyük petek yapısına geçerken, boşluğu doldurmak için arıların beşgen ve yedigen yapılar kullandıklarını tespit edilmiştir. Bitişik iki altıgenin, komşu hücrelere bitişmesi gereken 10 kenarı vardır. Beşgen-yedigen ikilisinde de benzer şekilde boşta kalan ve bitişecek 10 kenar vardır. Önce beşgen yapı, sonrasında da yedigen yapı kullanılarak küçük petekten büyüğe geçiş mümkün hâle gelir. Bilim insanları bu geçişin en iyiye yakın bir geometrik çözüm olduğunu ifade etmiştir. Yapılan araştırmalar sonucunda arılarda altıgen olmayan yapıların %85'inin beşgen-yedigen yapısında olduğu bulunmuştur.
# Güdümlü füze denizaltıları için NATO rapor isimleri listesi
Sovyet güdümlü füze denizaltılarının NATO rapor isimleri.
  - Güdümlü Füze Denizaltıları - Nükleer İtkili (Podvodnaya Lodka Atomnaya Raketnaya Krylataya - "PLARK")
   - "Oscar II" (Krasnodar Sınıfı)
   - "Oscar I" (Arkhangelsk Sınıfı)
   - "Yankee-Sidecar" (Leninets Sınıfı)
   - "Yankee-Notch"
   - "Charlie II"
   - "Charlie I"
   - "Echo I" (K.45 Sınıfı)
   - "Papa"
  - Güdümlü Füze Denizaltıları - Dizel/Elektrik İtkili (Podvodnaya Lodka Raketnaya Krylataya - "PLRK")
   - "Whiskey Long Bin"
   - "Juliet"
   - "Whiskey Twin Cylinder"
# Avcı ve deneysel denizaltılar için NATO rapor isimleri listesi
Sovyet avcı ve deneysel denizaltılarının NATO rapor isimleri.
  - Avcı Denizaltılar - Nükleer İtkili (Podvodnaya Lodka Atomnaya - "PLA")
   - "November sınıfı denizaltı" (Project 627 - Kit (Кит) Class)
   - "Echo II"
   - "Victor sınıfı denizaltı"
    - "Victor I" (Project 671 - Yorsh (Ёрш) Class)
    - "Victor II" (Project 671RT - Syomga Class)
    - "Victor III" (Project 671RTM - Shchuka Class)
   - "Alfa" (Project 705 - Lira (Лира) Class)
   - "Mike" (Project 685 - Plavnik Class)
   - "Sierra I" (Project 945 - Barrakuda Class)
   - "Sierra II" (Project 945A - Kondor (Кондор) Class)
   - "Akula sınıfı denizaltı"
    - "Akula I" (Project 971 - Shchuka-B Class)
    - "Akula II" (Nerpa Class)
   - "Severodvinsk" (Project 885)
  - Avcı Denizaltılar - Dizel/Elektrik İtkili (Podvodnaya Lodka - "PL")
   - "Zulu" (Project 611)
   - "Whiskey" (Project 613)
   - "Quebec" (Project A615)
   - "Golf" (Project 629)
   - "Golf SSQ"
   - "Romeo" (Project 633)
   - "Foxtrot" (Project 641)
   - "Tango" (Project 641B - Som class)
   - "Foxtrot II"
   - "Kilo" (Project 877)
   - "Export Kilo"
   - "Improved Kilo" (Project 636)
  - Deneysel Denizaltılar
   - "Bravo" (Project 690 - Kefal class)
   - "India" (Project 940 - Lenok class)
   - "Lima" (Project 1840)
   - "Belouga" (Project 1710)
   - "Yankee-Stretch"
   - "Yankee-Pod"
# Gen knockdown
Bir gen knockdown, kromozomunda aktivitesi ya da ekspresyonu azaltılmış bir yahut birden fazla gen taşıyan bir genetiği değiştirilmiş organizmadır veya aktif bir gene ya da onun mRNA transkriptine komplementer dizisi olan kısa bir DNA ya da RNA (oligonükleotid) gibi bir reaktifin kullanılmasıdır. Bu oligonükleotit, özel bir genin ekspresyonunu azaltmak için buna benzer genetik değişikliklerin etkilerini kopyalayarak bu aktif gene (ya da onun transkriptlerine) bağlanır. Şimdiye kadar bu tür organizmalar, araştırma amaçları için çok fazla düzenlenenmiştir. Ayrıca knockdown organizma ya da basitçe knockdownlar olarak da bilinen bu organizmalar, bilinmeyen veya fonksiyonu tam olarak bilinmeyen, dizisi çıkarılmış bir gen hakkında daha fazla bilgi edinmek için ters genetik olarak bilinen deneysel bir yaklaşımla direkt olarak kullanılır. Araştırmacılar, ilgilenen genin etkisiz hale getirilmediği bireyler ile knockdown'ın nasıl farklı olduğu sonucunu araştırdılar. Knockdown, yukarıda açıklanan bir organizmayı düzenleme veya "bir geni knock down"da olduğu gibi bir reaktif kullanarak gen ekspresyonunu baskılama süreçlerini içerir.
Bir genin ekspresyonunu knock down etmek için kullanılan popüler reaktif-tabanlı metotlar, small interfering RNA (siRNA) ya da Morpholino oligoları kullanarak translasyonun baskılanmasını içerir.
# Aksüt, Torul
Aksüt, Gümüşhane ilinin Torul ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski ismi Haşliye'dir. Köyün ismi 1950'lerin sonuna doğru değiştirilmiş olup, 1960 yılı nüfus sayımından itibaren günümüzdeki adıyla kayıtlarda yer almaya başlamıştır.


## Coğrafya.
Gümüşhane iline 41 km, Torul ilçesine 17 km uzaklıktadır.
# Alınyayla, Torul
Alınyayla, Gümüşhane ilinin Torul ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski ismi Macara'dır. 17. yüzyılda Müslüman ve Gayrimüslimlerin bir arada yaşadığı köyde, köylülerin bazıları geçimlerini sağlamak için Cezire maden merkezinde çalışmaktaydı. Köyün ismi 1950'lerin sonuna doğru değiştirilmiş olup, 1960 yılı nüfus sayımından itibaren günümüzdeki adıyla kayıtlarda yer almaya başlamıştır.


## Coğrafya.
Gümüşhane il merkezine 49 km, Torul ilçesine 30 km uzaklıktadır.
# Arılı, Torul
Arılı, Gümüşhane ilinin Torul ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski ismi Balaiya'dır. 1643 yılı kaydına göre "Balayiya" adındaki yerleşimde 1 yeniçeri bulunurken, bazı Gayrimüslim köylülerin Simera kömür madeninde çalıştığı görülmektedir. Köyün ismi 1950'lerin sonuna doğru değiştirilmiş olup, 1960 yılı nüfus sayımından itibaren günümüzdeki adıyla kayıtlarda yer almaya başlamıştır.
Köyün Yukarı Arılı Mahallesinde, yapım tarihi bilinmeyen ve günümüze büyük oranda sağlam şekilde ulaşabilen kilise bulunmaktadır.


## Coğrafya.
Gümüşhane il merkezine 33 km, Torul ilçesine 25 km uzaklıktadır.
# Arpalı, Torul
Arpalı, Gümüşhane ilinin Torul ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski ismi Görense'dir. Köyün ismi 1950'lerin sonuna doğru değiştirilmiş olup, 1960 yılı nüfus sayımından itibaren günümüzdeki adıyla kayıtlarda yer almaya başlamıştır.


## Coğrafya.
Gümüşhane il merkezine 54 km, Torul ilçesine 30 km uzaklıktadır.
# Atalar, Torul
Atalar, Gümüşhane ilinin Torul ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski ismi Zimera'dır. Yerleşim, 15 Nisan 1942'de Utku adını alarak köye dönüştürüldü. Köyün ismi 1950'lerin sonuna doğru "Atalay" olarak değiştirilmiş olup, 1960 yılı nüfus sayımından itibaren günümüzdeki adıyla kayıtlarda yer almaya başlamıştır.
Köyün Aydınlar Mahallesindeki kilise günümüze ulaşabilmiştir.


## Coğrafya.
Gümüşhane il merkezine 32 km, Torul ilçesine 30 km uzaklıktadır.
# Bahçelik, Torul
Bahçelik, Gümüşhane ilinin Torul ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski ismi Colaşana'dır. 1530 yılı Osmanlı tahririnde yerleşim Colaşna adıyla Torul kazasının bir köyü olarak kaydedilmiştir. 1643 yılı kaydına göre Müslüman ve Gayrimüslimlerin birlikte yaşadığı köyde, 1 yeniçeri, 2 sipahi ve 1 kale muhafızı bulunurken köy halkından bazılarının Canca kömür madeninde çalıştığı görülmektedir. 1861 tarihli defterde, köyden 47 Gayrimüslimin Gümüşhane sancağı dışarısına göç ettiği görülmektedir.
Köyün ismi 1950'lerin sonuna doğru değiştirilmiş olup, 1960 yılı nüfus sayımından itibaren günümüzdeki adıyla kayıtlarda yer almaktadır.


## Coğrafya.
Gümüşhane il merkezine 41 km, Torul ilçesine 33 km uzaklıktadır. Etrafı dağlarla çevrili koni ovasıdır. Köy, akarsu tarafından iki kısma ayrılmıştır.
# Budak, Torul
Budak, Gümüşhane ilinin Torul ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski ismi Şive'dir. 1950'lerin sonuna kadar Şive adıyla kayıtlarda yer alan yerleşim, 1960 yılı nüfus sayımından itibaren günümüzdeki adıyla kayıtlarda yer almaktadır.


## Coğrafya.
Gümüşhane il merkezine 38 km, Torul ilçesine 18 km uzaklıktadır.
# Büyükçit, Torul
Büyükçit, Gümüşhane ilinin Torul ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski ismi Çitikebir'dir. Osmanlı kayıtlarına göre büyük ve küçük olarak ayrılmadan önce "Çit" adıyla tek bir köy görülmektedir. 19. yüzyılda Çitkebir (Büyükçit) adıyla görülen yerleşimden, 1839'dan 1861'e kadar geçen zaman içerisinde köy merkezinden 52, Bayadıra mahallesinden 18 ve Manastır mahallesinden 4 olmak üzere toplam 74 Gayrimüslim, Gümüşhane sancağı dışına göç etmiştir. 1876 yılı nüfus sayımına göre köyde 117 hanede 224 kişi yaşamaktadır. 1903 yılına ait bir yazışmada köyde 48 hane Rum ile 21 hane Müslüman'ın yaşadığı belirtilmektedir. 19. yüzyıl sonuna doğru köyde 185 öğrencisi olan Ali Efendi Medresesi bulunurken, 1903 yılında Müslümanlar için 4 dersliği ve 4 hocası bulunan iptidai (ilkokul) mektebi açılmıştır. Ayrıca Patrikhane'nin 1903 yılındaki talebi üzerine Rumlar içinde iptidai mektebi açılmasına izin verilmiştir.
Köyün ismi 1950'lerin sonuna doğru değiştirilmiş olup, 1960 yılı nüfus sayımından itibaren günümüzdeki adıyla kayıtlarda yer almaktadır.
Köyde tarihi cami bulunmakta olup bazı köy sakinlerince 300 yıllık olduğu söylenmektedir. Köyün 1,5 km güney-güneybatısında Meryem Ana Manastırı bulunmaktadır. Bu bölgede araştırma yapan David Winfield manastırın 1775 yılından sonra yapıldığını belirtirken, T.A. Sinclair ise manastırın 1775'ten önce yapılmış olabileceğini ve yapının 19. yüzyılda kütüphane ve yüzyılın sonlarına doğru da okul olarak kullanıldığını belirtmiştir. Köyün Emirler mahallesinde de yapım tarihi bilinmeyen harap durumda kilise bulunmaktadır.


## Coğrafya.
Gümüşhane il merkezine 36 km, Torul ilçesine 12 km uzaklıktadır.
# Cebeli, Torul
Cebeli, Gümüşhane ilinin Torul ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski ismi Baladan'dır. Köyün ismi 1950'lerin sonuna doğru değiştirilmiş olup, 1960 yılı nüfus sayımından itibaren günümüzdeki adıyla kayıtlarda yer almaktadır.
Köyün tarihi yapı olarak; Çiçekli mahallesinde 1 adet, Hıdrellez mahallesinde 1 adet, Ağrıt Mahallesinde 2 adet ve Çengelli mahallesinde de 1 adet kilise ile Karaca Mahallesinde 19. yüzyılda yapıldığı düşünülen 2 adet şapel bulunmaktadır.
19 Mayıs 1893 tarihinde köyün Masura (günümüzde Karaca) ve Ayana (günümüzde Koçaklar) mahallerini etkileyen heyelan sonucunda can kaybı olmamakla birlikte 60 bina, ibadethane (1 cami ve 1 kilise) ve 2 okul hasar görmüştür. Köyde 23 Ocak 1894 yılında meydana gelen depremde de can kaybı olmazken 64 bina hasarlanmıştır.


## Coğrafya.
Gümüşhane il merkezine 20 km, Torul ilçesine 14 km uzaklıktadır.
# Dağdibi, Torul
Dağdibi, Gümüşhane ilinin Torul ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski ismi Fidikâr olup ismi 1950'lerin sonuna doğru değiştirilmiş ve 1960 yılı nüfus sayımından itibaren günümüzdeki adıyla kayıtlarda yer almaya başlamıştır.
1530 yılı Osmanlı tahririnde yerleşim Digar adıyla da Torul kazasının bir köyü olarak kaydedilmiştir. 1643 tarihinde "Fadigar" adıyla kaydedilen yerleşimde Müslüman ve Gayrimüslimler birlikte yaşamakta olup köylülerin bir kısmı Cezire kömür madeninde çalışmaktaydı. Yine aynı tarihte Gümüşhane sancağındaki tek zaviye köyde olup bu yapının iki de zaviyedarı bulunmaktaydı.


## Coğrafya.
Gümüşhane il merkezine 64 km, Torul ilçesine 40 km uzaklıktadır.
# Dedeli, Torul
Dedeli, Gümüşhane ilinin Torul ilçesine bağlı bir köydür.


## Coğrafya.
Gümüşhane il merkezine 42 km, Torul ilçesine 35 km uzaklıktadır.
# Demirkapı, Torul
Demirkapı, Gümüşhane ilinin Torul ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski isimi Manastır olup ismi 1950'lerin sonuna doğru değiştirilmiş ve 1960 yılı nüfus sayımından itibaren günümüzdeki adıyla kayıtlarda yer almaya başlamıştır.
Köyün Ünalan mahallesinin eski adı Ermük (Emrük) olup 19. yüzyılda bu mahalle köy konumundadır. Bu tarihteki kayda göre Emrük köyünden ve mahallelerinden göç eden Gayrimüslimlerden bahsedilmiştir. Ünalan mahallesinde harap halde günümüze ulaşan kilise bulunmaktadır. Ünalan mahallesinde ayrıca Cizire Dere üzerinde yapım tarihi bilinmeyen tarihi tek göz gözlü kemer köprü bulunmaktadır. Köy sınırları içerisinde bulunan başka bir tarihi yapı da Kayadibi mahallesinde bulunmakta olup, kilise ve şapel büyük oranda tahrip olarak günümüze ulaşabilmiştir.


## Coğrafya.
Gümüşhane il merkezine 50 km, Torul ilçesine 26 km uzaklıktadır.
# Gülaçar, Torul
Gülaçar, Gümüşhane ilinin Torul ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski isimi Nivene'dir. 1530 yılı Osmanlı tahririnde yerleşim "Niveyne" adıyla Torul kazasının bir köyü olarak kaydedilmiştir. 1643 tarihli avarız defterine göre yerleşimde, Gayrimüslim ve Müslümanlar birlikte yaşamaktaydılar. 19. yüzyıl Osmanlı kayıtlarında zaman zaman "Niveni" ya da "Nivena" adlarıyla da yerleşimden bahsedilmiştir. 1839-1861 yılları arasındaki dönemde köyden, köye bağlı Avana, Artabel, Şimere, Banika, Manatı, Ramazanlık, Espendam mahallelerinden olmak üzere 175 Gayrimüslimin göç ettiği görülmektedir. 1876 yılı sayımına göre köyde 89 hanede 273 kişi yaşarken, köyde simli kurşun madeninin bulunduğu ve küçükbaş hayvancılık başta olmak üzere hayvancılığın o dönemdeki Torul kazasında en fazla yapıldığı köy olarak görülmektedir.
Köyün ismi 1950'lerin sonuna doğru değiştirilmiş ve 1960 yılı nüfus sayımından itibaren günümüzdeki adıyla kayıtlarda yer almaya başlamıştır.
Köyün Ayana Avcılat Mahallesindeki kilise ile Manat Kilise olarak adlandırılan kilise günümüze harap durumda ulaşabilmiştir.


## Coğrafya.
Gümüşhane il merkezine 43 km, Torul ilçesine 35 km uzaklıktadır.
# Gümüştuğ, Torul
Gümüştuğ, Gümüşhane ilinin Torul ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski isimi Avliyana'dır. 1530 yılı Osmanlı tahririnde yerleşim mezra olarak kaydedilmiştir. 1643 yılı avarız defterinde, muhtemelen Celali isyanları ve Abaza Mehmed Paşa isyanı gibi nedenlerle yerleşim terk edilmiş olarak görülmektedir. Osmanlı kayıtlarına göre, 1839-1861 yılları arasındaki dönemde köyden 66 Gayrimüslimin göç ettiği bilinmektedir. 1876 yılı sayımına göre köyde 90 hanede 288 kişi yaşarken, küçükbaş hayvancılık başta olmak üzere hayvancılığın o dönemdeki Torul kazasında en fazla yapıldığı köylerden biri olarak görülmektedir.
Köyün ismi 1950'lerin sonuna doğru değiştirilmiş ve 1960 yılı nüfus sayımından itibaren günümüzdeki adıyla kayıtlarda yer almaya başlamıştır.
Köye bağlı Aşağı Mahallesinde bulunan kilise, Baş Mahallesinde bulunan 2 adet kilise günümüze ulaşabilmiştir.


## Coğrafya.
Gümüşhane iline 36 km, Torul ilçesine 28 km uzaklıktadır.
# Günay, Torul
Günay, Gümüşhane ilinin Torul ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski isimi Daisa'dır. 1530 yılı Osmanlı tahririnde yerleşim "Dayısa" adıyla Torul kazasının bir köyü olarak kaydedilmiştir. 1876 yılı sayımına göre köyde 17 hanede 134 kişi yaşamaktadır. Köyün ismi 1950'lerin sonuna doğru değiştirilmiş ve 1960 yılı nüfus sayımından itibaren Günay adıyla kayıtlarda yer almaya başlamıştır. Bazı nüfus sayımlarında yerleşim "Güney" adıyla da kaydedilmiştir.


## Coğrafya.
Gümüşhane iline 33 km, Torul ilçesine 25 km uzaklıktadır.
# Güvemli, Torul


## Tarihçe.
Köyün eski ismi Haviyana'dır. 1643 tarihli avarız defterine göre köyde Müslüman ve Gayrimüslimler birlikte yaşarken, köyde yaşayanlardan bazılarının Canca kömür madeninde çalışmaktaydılar. Osmanlı kayıtlarında "Havliyana" adıyla da görülen yerleşimde, 1876 yılında 85 hanede 264 kişi yaşamaktaydı. Köyün ismi 1950'lerin sonuna doğru değiştirilmiş ve 1960 yılı nüfus sayımından itibaren günümüzdeki adıyla kayıtlarda yer almaya başlamıştır.
Köydeki Baş Mahalle Cami, 1838 yılında inşa edilmiş kiliseden çevrilerek inşa edilmiştir. Köydeki diğer tarihi yapılar; Kirazlı Mahallesindeki şapel, Düzler mevkiindeki kilise, Vartlı Mahallesindeki kilise, Veredon Kilisesi ve Güvemli Köprüsü'dür.


## Coğrafya.
Gümüşhane iline 34 km, Torul ilçesine 12 km uzaklıktadır.
# Güzeloluk, Torul
Güzeloluk, Gümüşhane ilinin Torul ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski ismi Beşkilise'dir. 1530 yılı Osmanlı tahririnde yerleşim mezra olarak kaydedilmiştir. 17. yüzyılda Müslüman ve Gayrimüslimlerin bir arada yaşadığı köyde, köylülerin bazıları geçimlerini sağlamak için Cezire maden merkezinde çalışmaktaydı. Yerleşim 19. yüzyıl kayıtlarında Beşkilise-i Kebir adıyla köy olarak görülmekte olup 1861 tarihli defterde, köyden 53 Gayrimüslim'in göç ettiği görülmektedir.
Köyün ismi 1950'lerin sonuna doğru değiştirilmiş olup, 1960 yılı nüfus sayımından itibaren günümüzdeki adıyla kayıtlarda yer almaya başlamıştır.
1881-1882 tarihinde yaptırılan ve günümüzde de kullanılan cami, köyün güneybatısındaki yamaç arazide bulunan ve 19. yüzyılda inşa edildiği düşünülen kilise ile yapım tarihi bilinmeyen köy içerisinde ve Göğüs mahallesinde yer alan çeşmeler köydeki tarihi yapılardandır.


## Coğrafya.
Gümüşhane iline 55 km, Torul ilçesine 32 km uzaklıktadır.
# Harmancık, Torul
Harmancık, Gümüşhane ilinin Torul ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski ismi Karel olup, ismi 1950'lerin sonuna doğru değiştirilmiş ve 1960 yılı nüfus sayımından itibaren günümüzdeki adıyla kayıtlarda yer almaya başlamıştır.
Karel, Mesehor ve Kotanis mevkilerinde bulunan kiliseler, köy sınırları içerisindeki tarihî yapılardır.


## Coğrafya.
Gümüşhane iline 20 km, Torul ilçesine 5 km uzaklıktadır.
# Herek, Torul
Herek, Gümüşhane ilinin Torul ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
1643 yılına ait avarız defterinde günümüzde adıyla yer alan köyde, Müslümanlar çoğunluk olmak üzere Gayrimüslimler de yaşamaktaydılar. 1876 yılı kayıtlarında yerleşimden, 76 hanede 262 kişinin yaşadığı bir köy olarak bahsedilmektedir.


## Coğrafya.
Gümüşhane iline 43 km, Torul ilçesine 18 km uzaklıktadır.
# Işık, Torul
Işık, Gümüşhane'nin Torul ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski ismi Bayana'dır. 1530 yılı Osmanlı tahririnde Torul kazasının bir köyü olarak kaydedilmiştir. 1643 tarihli avarız defterine göre köyde 2 yeniçeri ile 1 sipahi yaşamaktadır. Osmanlı kayıtlarına göre, 1839-1861 yılları arasındaki dönemde köyden 23 Gayrimüslimin göç ettiği görülmektedir. 1876 yılı sayımına göre köyde 66 hanede 155 kişi yaşamaktadır.
Köyün Bayana olan ismi 1950'lerin sonuna doğru değiştirilmiş ve 1960 yılı nüfus sayımından itibaren günümüzdeki adıyla kayıtlarda yer almaya başlamıştır.


## Coğrafya.
Gümüşhane iline 55 km, Torul ilçesine 40 km uzaklıktadır.
# Kalecik, Torul
Kalecik, Gümüşhane ilinin Torul ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
1876 yılı sayımında günümüzdeki adıyla yer alan köyde 14 hanede 31 kişi yaşamaktadır.


## Coğrafya.
Gümüşhane iline 23 km, Torul ilçesine 15 km uzaklıktadır.
# Kocadal, Torul
Kocadal, Gümüşhane ilinin Torul ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski isimi Dörene'dir. 1643 tarihli avarız defterinde "Torana" adıyla yer alan yerleşimde, bu tarihte Müslüman ve Gayrimüslimler bir arada yaşamaktaydılar. Osmanlı kayıtlarına göre, 1839-1861 yılları arasındaki dönemde köyün merkezi ile Elma, Lonciyanos, Efrimi, Cemaize, Ketek, Kelli ve Kalas mahallelerinden olmak üzere 681 Gayrimüslimin göç ettiği görülmektedir. 19. yüzyıl kayıtlarında "Dorana" ismiyle yer alan yerleşimde, 1876 yılı sayımına göre 217 hanede 554 kişinin yaşadığı görülmektedir.
Türkiye Cumhuriyeti kayıtlarında Dörene adıyla yer alan köyün ismi 1950'lerin sonuna doğru değiştirilmiş ve 1960 yılı nüfus sayımından itibaren günümüzdeki adıyla kayıtlarda yer almaya başlamıştır.
Köyün Dörene Mahallesinde 19. yüzyılda yapıldığı düşünülen 2 adet şapel bulunmaktadır.


## Coğrafya.
Gümüşhane il merkezine 53 km, Torul ilçesine 45 km uzaklıktadır.
# Kopuz, Torul
Kopuz, Gümüşhane ilinin Torul ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
1530 yılı Osmanlı tahririnde yerleşim günümüzdeki adıyla bir olarak kaydedilmiştir. 1643 tarihli avarız defterine göre yerleşimde, Gayrimüslim ve Müslümanlar bir arada yaşamaktaydılar. Osmanlı kayıtlarına göre, 1839-1861 yılları arasındaki dönemde köyün Gevenli (Govanlı) mahallesinden 15 Gayrimüslimin göç ettiği görülmektedir. 1876 yılı sayımına göre köyde 51 hanede 178 kişinin yaşadığı görülmektedir.
Kopuz köyünde çeşitli tarihi yapılar bulunmaktadır. Köyün Çukurlar Mevkilindeki köprünün kuzeyinde, 5.-6. yapıldığı düşünülen kalenin kalıntıları günümüze ulaşabilmiştir. Köyün kuzeyinde 19. yüzyılda inşa edildiği düşünülen Kopuz Kilisesi bulunmaktadır. Köyün Çukurlar, Çorak ve Değirmen Yanı mevkilerinde de, köy içerisinden geçen Cizere Deresi üzerinde tek gözlü kemer köprüler bulunmaktadır.


## Coğrafya.
Gümüşhane iline 46 km, Torul ilçesine 38 km uzaklıktadır.
# Küçükçit, Torul
Küçükçit, Gümüşhane ilinin Torul ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski ismi Küçük Çit anlamına gelen Çitisagir'dir. Osmanlı kayıtlarına göre büyük ve küçük olarak ayrılmadan önce "Çit" adıyla tek bir köy görülmektedir. 19. yüzyıl kayıtlarında "Çitisagir" ismiyle yer alan yerleşimde, 1876 yılı sayımına göre 45 hanede 97 kişinin yaşadığı görülmektedir.
Köyün ismi 1950'lerin sonuna doğru değiştirilmiş olup, 1960 yılı nüfus sayımından itibaren günümüzdeki adıyla kayıtlarda yer almaktadır.


## Coğrafya.
Gümüşhane iline 37 km, Torul ilçesine 13 km uzaklıktadır.
# Kirazlık, Torul
Kirazlık, Gümüşhane ilinin Torul ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski ismi Koryana'dır. 1530 yılı Osmanlı tahririnde "Korya" adıyla Torul kazasının bir mezrasından bahsedilmektedir. 1876 yılı sayımında köyde 55 hanede 216 kişinin yaşadığı görülmektedir.
Köyün Koryana olan ismi 1950'lerin sonuna doğru değiştirilmiş ve 1960 yılı nüfus sayımından itibaren günümüzdeki adıyla kayıtlarda yer almaya başlamıştır.


## Coğrafya.
Gümüşhane il merkezine 41 km, Torul ilçesine 17 km uzaklıktadır.
# Köstere, Torul
Köstere, Gümüşhane ilinin Torul ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
1530 yılı Osmanlı kaynaklarında "Kostere" adıyla görülen yerleşim, "Köstüre" adıyla kayıtlarda yer almıştır. 1876 yılı sayımına göre 73 hanede 255 kişinin yaşadığı görülmektedir.


## Coğrafya.
Gümüşhane iline 39 km, Torul ilçesine 15 km uzaklıktadır.
# Tokçam, Torul
Tokçam, Gümüşhane ilinin Torul ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski ismi Fırfıra'dır. 1530 yılı Osmanlı tahririnde yerleşim "Forfora" adıyla Torul kazasının mezrası olarak kaydedilmiştir. 1876 yılı sayımında köyde 32 hanede 85 kişinin yaşadığı görülmektedir. Köyün Fırfıra olan ismi 1950'lerin sonuna doğru değiştirilmiş ve 1960 yılı nüfus sayımından itibaren günümüzdeki adıyla kayıtlarda yer almaya başlamıştır.


## Coğrafya.
Gümüşhane iline 52 km, Torul ilçesine 28 km uzaklıktadır.
# Uğurtaşı, Torul
Uğurtaşı, Gümüşhane ilinin Torul ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski isimi İstavri'dir. 1643 tarihli avarız defterine göre bu tarihte Gayrimüslimler ve Müslümanlar bir arada yaşamaktaydılar. Aynı deftere göre köyde 2 yeniçeri yaşarken, köylülerin bazılarının madenlerde ihtiyaç duyulan tomrukların elde edilmesiyle görevliydiler. 1839-1861 yılları arasındaki dönemde köyden 41 Gayrimüslim göç etmiştir. Torul bölgesindeki en eski köylerden olan yerleşimde, Osmanlı kayıtlarına göre 19. yüzyılda bazı Müslümanların gizli Hristiyan olarak yaşadıkları görülmekte olup, İstavri köyünden de gizli Hristiyan olarak belirtilen bazı kişilerin madenlerde çalışmak üzere Akdağmadeni'ne gittiği görülmektedir. 1876 yılı nüfus sayımına göre köyde 148 hanede 373 kişi yaşamaktadır.
Köyün İstavri olan ismi 1950'lerin sonuna doğru değiştirilmiş ve 1960 yılı nüfus sayımından itibaren günümüzdeki adıyla kayıtlarda yer almaya başlamıştır.
Uğurtaş köyünde çeşitli tarihi yapılar bulunmaktadır. Bu tarihi yapılar; Alpullu mahallesinde 1862 yılında yapılan kilise ile yapım tarihi bilinmeyen kilise, Emir mahallesindeki kilise (İstavri Kilisesi), Manatlı mahallesindeki kilise, Uğurtaş Cami, Manatlı mahallesine giden yol üzerindeki köprü, Alpullu mahallesi güzergahındaki köprü, Alpullu mahallesindeki iki çeşme, Ambarlı mahallesindeki çeşme ve Manatlı mahallesindeki çeşmedir.


## Coğrafya.
Gümüşhane il merkezine 40 km, Torul ilçesine 38 km uzaklıktadır.
# Yalınkavak, Torul
Yalınkavak, Gümüşhane ilinin Torul ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski ismi Soryana'dır. 1643 tarihli avarız defterinde köyden 33 Müslüman'ın derbent ve köprü koyucusu olduğu bilgisi verilmektedir. 1876 yılı sayımına göre köyde 71 hanede 203 kişinin yaşadığı görülmektedir.
Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk yıllarındaki kayıtlarda da "Soryana" adıyla yer alan köyün ismi 1950'lerin sonuna doğru değiştirilmiş ve 1960 yılı nüfus sayımından itibaren günümüzdeki adıyla kayıtlarda yer almaya başlamıştır.


## Coğrafya.
Gümüşhane il merkezine 51 km, Torul ilçesine 43 km uzaklıktadır.
# Yeşilköy, Torul
Yeşilköy, Gümüşhane ilinin Torul ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski ismi Oduncular'dır. 1955 öncesi kayıtlarda yerleşimden bahsedilmezken bu tarihteki nüfus sayımında Oduncular adıyla Torul'a bağlı bir köy olarak görülmeye başlamıştır. Köyün ismi 1968 yılında günümüzdeki adıyla değiştirilmiştir.


## Coğrafya.
Gümüşhane il merkezine 36 km, Torul ilçesine 12 km uzaklıktadır. Coğrafya oldukça dik olup ormanlık bir araziye sahip olan yerleşim, Harşit Çayı'na tepeden ve Zigana Dağı'na karşıdan bakan bir mevkide bulunmaktadır.
# Yıldız, Torul
Yıldız, Gümüşhane ilinin Torul ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Yyıldız köyünün eski adı Adisa'dır. Nitekim 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde de Adisa (آدیسا) olarak geçer.
1643 tarihli avarız defterinde yerleşim "Edise" adıyla yer almakta olup, bu deftere göre köyden 18 Gayrimüslimin Canca kömür madeninde çalıştığı belirtilmiştir. Osmanlı kayıtlarına göre, 1839-1861 yılları arasındaki dönemde köyden 92 Gayrimüslimin göç ettiği görülmektedir. 1876 yılı sayımında Adise adıyla yer alan köyde 63 hanede 184 kişi yaşamaktadır.
Köyün Adisa olan ismi 1950'lerin sonuna doğru değiştirilmiş ve 1960 yılı nüfus sayımından itibaren günümüzdeki adıyla kayıtlarda yer almaya başlamıştır.


## Coğrafya.
Gümüşhane iline 37 km, Torul ilçesine 14 km uzaklıktadır.
# İlecik, Torul
İlecik, Gümüşhane ilinin Torul ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
1876 yılı sayımında günümüzdeki adıyla yer alan köyde 40 hanede 94 kişi yaşamaktadır.


## Coğrafya.
Gümüşhane il merkezine 57 km, Torul ilçesine 33 km uzaklıktadır.
# İnkılap, Torul
İnkılap, Gümüşhane ilinin Torul ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyden 1955 ve öncesi nüfus sayımlarında bahsedilmemekte olup, 1960 yılı nüfus sayımından itibaren günümüzdeki adıyla kayıtlarda yer almaya başlamıştır.


## Coğrafya.
Gümüşhane iline 42 km, Torul ilçesine 35 km uzaklıktadır.
# Yurtköy, Torul
Yurtköy, Gümüşhane ilinin Torul ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyden Osmanlı döneminde "Zega" ya da "Zaga" adlarıyla bahsedilirken, Türkiye Cumhuriyetinin ilk yıllarında ise köyden "Caka" adıyla bahsedilmiştir. 1643 tarihli avarız defterinde yerleşim "Zega" adıyla yer almakta olup, bu deftere göre köyden 4 Müslümanın Canca kömür madeninde çalıştığı belirtilmiştir. Köyün Caka olan ismi 1950'lerin sonuna doğru değiştirilmiş ve 1960 yılı nüfus sayımından itibaren günümüzdeki adıyla kayıtlarda yer almaya başlamıştır.


## Coğrafya.
Gümüşhane il merkezine 54 km, Torul ilçesine 30 km uzaklıktadır.
# Yücebelen, Torul
Yücebelen, Gümüşhane ilinin Torul ilçesine bağlı bir köy.


## Tarihçe.
Köyün eski ismi Silve'dir. 1643 tarihli avarız defterinde, köyden 18 Müslümanın Canca kömür madeninde çalıştığı belirtilmiştir. 1876 yılı sayımında köyde 36 hanede 123 kişinin yaşadığı kaydedilmiştir.
Köyün Silve olan ismi 1950'lerin sonuna doğru değiştirilmiş ve 1960 yılı nüfus sayımından itibaren günümüzdeki adıyla kayıtlarda yer almaya başlamıştır.


## Coğrafya.
Gümüşhane iline 40 km, Torul ilçesine 16 km uzaklıktadır.
# Zigana, Torul
Zigana, Gümüşhane ilinin Torul ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
1530 yılı Osmanlı tahririnde yerleşim günümüzdeki adıyla Torul kazasının bir köyü olarak kaydedilmiştir. 1643 tarihli avarız defterine göre bu tarihte köyde Müslüman ve Gayrimüslimler bir arada yaşarken, 9 yeniçeri ile 6 sipahinin de burada ikamet ettiği belirtilmiştir. 1876 yılı sayımına göre köyde 59 hanede 230 kişi yaşamaktadır. Köyün Zigana olan ismi 1950'lerin sonuna doğru değiştirilmiş ve 1960 yılı nüfus sayımından itibaren "Kalkanlı" adıyla kayıtlarda yer almaya başlamıştır. Köy, 1990'lardan sonra yeniden Zigana adını almıştır.


## Coğrafya.
Gümüşhane il merkezine 35 km, Torul ilçesine 10 km uzaklıktadır. Civarındaki Zigana Dağı ve Zigana Geçidi'ne Doğu Karadeniz Sıradağları’nın, Trabzon, Giresun ve Gümüşhane il sınırlarının birleştiği mevkiden doğuda Değirmendere'ye olan bölümüne adını vermiştir. 2007 yılından itibaren her yıl Zigana Dağı'nda 25-26 Ocak tarihleri arasında "Zigana Kış Şenlikleri" adlı organizasyon düzenlenmektedir.
# Akbulak, Şiran
Akbulak, Gümüşhane ilinin Şiran ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski adı Norşun'dur. 1530 yılı Osmanlı tahririnde yerleşim Norşin adıyla Şiryan (Şiran) nahiyesinin köyü olarak kaydedilmiştir. 1642 yılında da Norşin adıyla kaydedilen köyde, avarıza konu 21 Müslüman, 1 Hristiyan ile eskiden yeniçeri olan 1 hane bulunmaktaydı. 1847 yılı Müslüman nüfus sayımında köydeki 32 hanede 85 erkek yaşamaktadır. 1876 yılı nüfus sayımına göre ise köyde tamamı Müslüman 60 hane bulunmaktadır.
Türkiye Cumhuriyetinin kuruluşuyla da Norsun adıyla anılan köyün ismi 1950'lerin sonuna doğru değiştirilmiş olup, 1960 yılı nüfus sayımından itibaren günümüzdeki adıyla kayıtlarda yer almaya başlamıştır. Akbulak kelimesinin anlamı "beyaz çeşme"dir.


## Coğrafya ve ulaşım.
Gümüşhane il merkezine 112 km, Şiran ilçe merkezine 12 km uzaklıktadır.
# Akçalı, Şiran
Akçalı, Gümüşhane ilinin Şiran ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski adı Haydürük olup, Ermenicede "Türk Köyü" anlamına gelen Hay (köyü) Dürük (Türk) sözcüğünden gelmektedir. Köy iki mahalle olup, Aşağı Akçalı (Haydürük) ve Yukarı Akçalı (Haydürük), iki mahalle arasındaki kale mevkii tarihi Haydürük köyüdür. Anthony Bryer, Bizans dönemi menzil şehirlerinden olan "Arauraka" yerleşiminin modern Aşağı Haydürük yerleşimi olabileceğini belirtmiştir. Arauraka yerleşiminin konumu olarak da, köy merkezinin güneybatısına tekabül eden bölge öngörülmektedir. Köylülerce "eski kale" olarak adlandırılan bu mevkide yapılan yüzey araştırmalarında çeşitli keramik parçalarına rastlanılmıştır.
1530 yılı Osmanlı tahririnde yerleşim Haydürük adıyla Şiryan (Şiran) nahiyesinin bir köyü olarak kaydedilmiştir. 1642 yılı kaydında Haydarik (Haydirik) adıyla kaydedilen köyde, avarıza konu 10 Müslüman hane ile 2 dini ile 4 askeri görevli bulunmaktaydı. 1847 yılı sayımına göre köydeki 13 Müslüman hanede 40 erkek (2 aktif ve 1 yedek asker, 17 çocuk, 7 yaşlı ve 13 erişkin erkek) yaşamaktadır.
Türkiye Cumhuriyetinin kuruluşuyla da Haydürük adıyla anılan köyün ismi 1950'lerin sonuna doğru değiştirilmiş olup, 1960 yılı nüfus sayımından itibaren günümüzdeki adıyla kayıtlarda yer almaya başlamıştır.


## Coğrafya.
Gümüşhane il merkezine 111 km, Şiran yerleşimine 11 km uzaklıktadır.
# Aksaray, Şiran
Aksaray, Gümüşhane ilinin Şiran ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski adı "Çirmiş" olup 1960 sayımından itibaren "Alancık" adıyla kayıtlarda yer almaya başlamıştır. 1990 yılı nüfus sayımından itibaren de günümüzdeki Aksaray adıyla yerleşimden bahsedilmektedir.
1530 yılı Osmanlı tahririnde yerleşim Çirmiş adıyla Şiryan (Şiran) nahiyesinin köyü olarak kaydedilmiştir. 1847 yılında köyde tamamı Müslüman 24 hanede 77 kişi yaşamaktadır. Türkiye Cumhuriyetinin kuruluşuyla da Şiran'a bağlı bir köy olma statüsünü sürdürmektedir.


## Coğrafya.
Gümüşhane il merkezine 113 km, Şiran yerleşimine 13 km uzaklıktadır.
# Alacahan, Şiran
Alacahan, Gümüşhane ilinin Şiran ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski adı "Cengeriş"'dir. 1530 yılı Osmanlı tahririnde yerleşim Cengeriş adıyla Şiryan (Şiran) nahiyesinin köyü olarak kaydedilmiştir. 1847 yılı sayımına göre köydeki 13 Müslüman hanede 43 erkek (1 aktif ve 1 yedek asker, 22 çocuk, 8 yaşlı ve 11 erişkin erkek) yaşamaktadır.
Türkiye Cumhuriyetinin kuruluşuyla da Cengeriş adıyla anılan köyün ismi 1950'lerin sonuna doğru değiştirilmiş olup, 1960 yılı nüfus sayımından itibaren günümüzdeki adıyla kayıtlarda yer almaya başlamıştır.


## Coğrafya.
Gümüşhane il merkezine 103 km, Şiran yerleşimine 3 km uzaklıktadır.
# Alıç, Şiran
Alıç, Gümüşhane ilinin Şiran ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski adı "Giriftin"'dir. 19. yüzyıl ilk yarısı ve öncesi Osmanlı kayıtlarında Şiran'a bağlı köyler arasında görülmeyen yerleşim, Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşuyla Giriftin adıyla Şiran kazasına bağlı köyler arasında görülmeye başlamıştır. Köyün ismi 1950'lerin sonuna doğru değiştirilmiş olup, 1960 yılı nüfus sayımından itibaren günümüzdeki adıyla kayıtlarda yer almaya başlamıştır.


## Coğrafya.
Gümüşhane il merkezine 115 km, Şiran yerleşimine 15 km uzaklıktadır.
# Araköy, Şiran
Araköy, Gümüşhane ilinin Şiran ilçesine bağlı bir köydür.


## Coğrafya.
Gümüşhane iline 119 km, Şiran ilçesine 19 km uzaklıktadır.
# Ardıçlı, Şiran
Ardıçlı, Gümüşhane ilinin Şiran ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski adı "Aksipert"'dir. 1530 yılı Osmanlı tahririnde yerleşim Aksipert adıyla Şiryan (Şiran) nahiyesinin köyü olarak kaydedilmiştir. 1642 yılında Ahspert adıyla kaydedilen köyde, avarıza konu 11 Müslüman, 1 Hristiyan ile 5 askeri hane bulunmaktadır. 1847 yılı sayımına göre köydeki 8 Müslüman hanede 18 erkek (10 çocuk, 4 yaşlı ve 4 erişkin erkek) yaşamaktadır.
Türkiye Cumhuriyetinin kuruluşuyla da Aksipert adıyla anılan köyün ismi 1950'lerin sonuna doğru değiştirilmiş olup, 1960 yılı nüfus sayımından itibaren günümüzdeki adıyla kayıtlarda yer almaya başlamıştır.


## Coğrafya.
Gümüşhane il merkezine 110 km, Şiran yerleşimine 10 km uzaklıktadır.
# Arıtaş, Şiran
Arıtaş, Gümüşhane ilinin Şiran ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski adı "Miyadun"'dur. 1530 yılı Osmanlı tahririnde yerleşim Miyadin adıyla Şiryan (Şiran) nahiyesinin köyü olarak kaydedilmiştir. 1569 yılı kayıtlarında da Miyadin adıyla görülen yerleşim, menzil olması nedeniyle avarızdan muaf tutulmuştur. 1642 yılında Miyadun adıyla görülen yerleşimde, avarıza konu 18 Müslüman ve 2 Hristiyan hane ile 2 askeri görevli bulunmaktadır.
Türkiye Cumhuriyetinin kuruluşuyla Miyadin ve Miyadon adlarıyla da görülen köyün ismi 1950'lerin sonuna doğru değiştirilmiş olup, 1960 yılı nüfus sayımından itibaren günümüzdeki adıyla kayıtlarda yer almaya başlamıştır.


## Coğrafya.
Gümüşhane iline 112 km, Şiran ilçesine 12 km uzaklıktadır.