BILGEM-AI/BILGE-Wiki-Tr-Plus huggingface dataset:
# İttifak Devletleri
İttifak Devletleri, Bağlaşma Devletleri ya da Merkezî Devletler, Almanya (ve yanında katılan Alman sömürge bölgeleri), Avusturya-Macaristan ve Osmanlı Devletinden oluşan devletler ittifakıdır. I. Dünya Savaşı'ndaki iki ana ittifaktan biridir. Diğer ana ittifak ise, İtilaf Devletleri olarak adlandırılır.


## Kuruluşu.
Kökeni 1882'de kurulan Üçlü İttifak Antlaşması'na dayanır. İtalya, I. Dünya Savaşı başlayınca önce bir yıla yakın süre tarafsız kalmış, daha sonra İtilaf Devletleri tarafına geçerek 23 Mayıs 1915'te savaşa girmiştir.
Osmanlı Devleti, müttefik arayan İttifak Devletleri yanında Kasım 1914'te savaşa katıldı. Osmanlı İmparatorluğu, o zamanlar hâlâ tamamlanmamış olan Berlin-Bağdat Demiryolu projesiyle Almanya ile güçlü ekonomik bağlar kazanmıştı. Osmanlı İmparatorluğu, 2 Ağustos 1914'te Almanya ile resmi bir ittifak antlaşması imzalamıştı ve Kasım ayından itibaren bu antlaşmanın gereğini yerine getirmiştir.
Çanakkale Zaferi'nden sonra savaşı Almanların kazanacağını düşünen Bulgaristan Krallığı da, bir yıl gecikmeli de olsa İttifak Devletleri'ne katılmıştır.
İttifak Devletleri I. Dünya Savaşı'nda, İtilaf Devletleri (sömürgelerle beraber toplam 41 ülke ve yaklaşık 42 milyon asker) oluşan grubuna karşı savaşmış ve 1918'de savaştan yenik olarak çıkmışlardır. Bu savaş sonucu İtilaf Devletleri; Alman İmparatorluğu'nu küçültmüş, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'nu dağıtmış, Bulgaristan'ın Ege Denizi ile bağlantısını koparmış, Osmanlı İmparatorluğu'nu ise kısmen paylaşmışlardır.


## İttifak Devletleri'nin savaşa giriş tarihleri.
  - Alman İmparatorluğu - 1 Ağustos 1914
  - Avusturya-Macaristan İmparatorluğu - 28 Temmuz 1914
  - Osmanlı İmparatorluğu - 29 Ekim 1914 (Rus liman ve gemilerine saldırı tarihi)
  - Bulgaristan Krallığı - 14 Ekim 1915


## 1. Dünya Savaşı Osmanlı-Alman Silah Desteği.
Yavuz ve Midilli'nin Osmanlı Donanmasına katılmasıyla başlayıp 1918'e kadar süren süreçte Osmanlı tarihinin en büyük silah ithalatını yapmıştı. Yüksek ve küçük kalibre topları, savaşın ilk yarısında İngiliz muadillerinden daha üstün olan uçakları ve çeşitli destek malzemelerini kapsayan bu destekten Mondros Mütarekesi sonrası İtilaf Devletlerinin toplayamadıkları ise Kurtuluş savaşında önemli rol oynamıştı. Silah desteği, personel desteği ve mali yardımların Osmanlı hazinesine getirdiği borç yükü ise Versay'da İngilizlerce Sevr'de kendilerince kullanılmak üzere silinmiş ve ileriki süreçte Türkiye Dış Borçlarına dahil edilmemişti.
# Yenipayam
Yenipayam, Elazığ ilinin Ağın ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün adı, 1643 ve 1928 yılı kayıtlarında Hasudek ya da Hasdek olarak geçmektedir. Çıldırın Hüyleri höyüğü, Yenipayam sınırları içerisinde yer almaktadır.


## Coğrafya.
Köy, Elazığ il merkezine 95 km, Ağın ilçe merkezine 10 km uzaklıktadır.
# Rover
Rover Company, Birmingham'da yer alan Büyük Britanyalı otomobil üreticisiydi. Nisan 2005'te borcundan dolayı iflas etti. 2 büyük Çin firması Rover'a talip oldu. Temmuz 2005'te Çinli Nanjing Otomobil Grubu MG ismini ve üretim tesislerini satın aldı, ancak Rover 75 modelinin bazı hakları ise SAIC'de kaldı. "Rover" marka adı ise Ford şirketi tarafından satın alındığı için SAIC "Roewe" adı ile üretime başladı.
Aynı zamanda "MG" isim hakkını ve fabrikayı satın alan 2. Çin firması olan Nanjing de NAC MG ismi ile hem Çin'de hem de İngiltere'de üretim çalışmalarına başladı. Şu an Rover tabanlı araçlar Roewe adı altında Çin'de satılmaktadır.
Türkiye otomobil pazarına Rover markası 1994 yılında Boronkay firmasının resmi distribütörlüğü alması ile girmiştir. Çok geniş ürün gamı lüks ve uygun fiyatlı premium araçları ile sükse yapan Rover özellikle 220 turbo coupe, 216 cabrio ve 820 lüks sedan ile hatırı sayılır bilinirliğe ulaştı. Ancak BMW'nin Rover'ı satın alıp Türkiye distribütörünün değiştirip araç fiyat ve servis ücretlerini çok yükseltmesi Rover'ın satışlarını azalttı. Rover parçalarının ve servis ücretlerinin pahalı olduğu yönünde bilinen yanlış bir inanç ve otomobil hakkındaki eksik bilgiler nedeniyle fazla rabet görmeyen Rover otomobillerini 2.el pazarında oldukça düşük fiyata bulma şansı vardır. Yakıt tüketimi, aracın el kitapçığındaki yakıt tüketimi değerlerinden öğrenilebilir. 75 modeli dışında Honda mekaniği kullanan araçların parça sıkıntısı yoktur


## Markanın sahipleri.
 - Rover Company (1904-1968)
 - British Leyland Motor Corporation (1968-1986) 
 - Rover Grubu (1986-1988)
 - British Aerospace (1988-1994)
 - BMW (1994-2005)
 - MG Rover Group "tarafından kullanılmak üzere lisanslı" (2000-2005)


## Rover Modelleri.
  - 1904-1912 Rover 8
  - 1906-1910 Rover 6 
  - 1906-1910 Rover 16/20 
  - 1912-1923 Rover 12 
  - 1919-1925 Rover 8 
  - 1924-1927 Rover 9/20 
  - 1925-1927 Rover 14/45
  - 1927-1932 Rover Light Six 
  - 1927-1947 Rover 10
  - 1929-1932 Rover 2-Litre 
  - 1930-1934 Rover Meteor (16HP/20HP) 
  - 1931-1940 Rover Speed 20 
  - 1932-1933 Rover Pilot/Speed Pilot 
  - 1932-1932 Rover Scarab 
  - 1934-1948 Rover 12
  - 1934-1948 Rover 14/Speed 14 
  - 1936-1948 Rover 16 
  - 1948-1949 Rover P3 (60/75) 
  - 1949-1964 Rover P4 (60/75/80/90/95/100/105/110) 
  - 1958-1973 Rover P5 (3-Litre/3.5-Litre) 
  - 1963-1976 Rover P6 (3500) 
  - 1963-1976 Rover P6 (2000/2200) 
  - 1976-1986 Rover SD1 (3500/Vitesse) 
  - 1976-1986 Rover SD1 (2000/2300/2400/2600) 
  - 1980-1993 Rover Metro 
  - 1984-1999 Rover 200 (213/214/216) 
  - 1986-1998 Rover 800 (820/825/827vitesse) 
  - 1990-1998 Rover 400 (414/416/416si/418/420)
  - 1989-1995 Rover 400 (İlk ve Makyajlı Kasa) (414/416/416 gti/420/420 gsi)
  - 1992-1998 Rover 200 coupe (216/218vvc/220/220 turbo/200 Vi)
  - 1993-1999 Rover 600 (618/620ti/623) 
  - 1994-1998 Rover 100 
  - 1998-2005 Rover 75 
  - 1999-2005 Rover 45 
  - 1999-2005 Rover 25 
  - 2003-2005 Rover Streetwise 
  - 2003-2005 CityRover
# Rolls-Royce Limited
Rolls-Royce Limited, İngiliz otomotiv ve havacılık firması Henry Royce 1904'te ilk otomobilini yaptı. Aynı yıl Londra’da otomobil satan Charles Stewart Rolls’la tanıştı. İkili işbirliği yapmak üzere anlaştı. Royce’un yaptığı otomobilleri Rolls satmaya başladı. Otomobillerin adı "Rolls Royce" oldu. Şirketin amacı ileri teknoloji ile lüks otomobil üretmekti. Wright Kardeşlerle yaptığı anlaşmayla uçak motor üretiminde bir numaralı isim oldu. 1915'te Müttefikler için ilk zırhlı araçları üretti. 1939'da Kraliyet Hava Kuvvetleri uçaklarının birçoğunun motorlarını yeniledi. II. Dünya Savaşı'ndan sonra tepkili motor üreten şirketler arasında ilk sırayı aldı. 1971'de iflas etti.


## Modeller.
  - 1904-1906 10 hp
  - 1905-1905 15 hp
  - 1905-1908 20 hp
  - 1905-1906 30 hp
  - 1905-1906 Legalimit
  - 1906-1925 40/50 Silver Ghost
  - 1922-1929 20 hp
  - 1925-1929 40/50 Phantom
  - 1929-1936 20/25
  - 1929-1935 Phantom II
  - 1936-1938 25/30
  - 1936-1939 Phantom III
  - 1939-1939 Wraith
  - 1949-1955 Silver Wraith
  - 1949-1955 Silver Dawn
  - 1950-1956 Phantom IV
  - 1955-1966 Silver Cloud
  - 1959-1968 Phantom V
  - 1965-1980 Silver Shadow
  - 1968-1991 Phantom VI
  - 1971-1996 Corniche
  - 1975-1986 Camargue
  - 1980-1998 Silver Spirit/Spur/Dawn
  - 1998-2002 Silver Seraph
  - 2000-2002 Corniche
  - 2003 Phantom


## Askeri Jet Motorları.
  - F136 -> F-35A/C Joint Strike Fighter
  - RRLS -> F-35B Joint Strike Fighter
  - EJ200 -> Eurofighter Typhoon
  - RB199 -> Panavia Tornado
  - Pegasus 11-21 -> Harrier/Sea Harrier
  - Pegasus 11-61 -> Harrier II/II+/AV-8B
  - Adour 106 -> SEPECAT Jaguar
  - Adour 871 -> BAE Hawk
  - Adour 951 -> BAE Hawk
  - Spey 202 -> F-4 Phantom
  - Spey 251 -> BAe Nimrod
  - Spey 807 -> AMX


## Rolls-Royce Trent serisi.
  - Trent 500
  - Trent 600
  - Trent 700
  - Trent 900
  - Trent 1000
  - Trent XWB


## Bağlantılar.
  - http://www.rolls-roycemotorcars.com
  - http://www.rolls-royce.com
# Peugeot
Peugeot, Fransız otomobil, bisiklet ve motosiklet markası, günümüzde Stellantis'in bir parçasıdır. 1810 yılında el aletleri ile üretime başlamıştır. 1890 yılından bu yana da otomobil üreticisidir. Türkiye'deki ticari faaliyetlerini Peugeot Otomotiv Pazarlama A.Ş. şirketi üzerinden yürütmektedir.


## Motor sporlarında Peugeot.
Fransız aslanı Peugeot geçmişten günümüze Le Mans 24 Saat, Dünya Ralli Şampiyonası, Paris Dakar Rallisi ve Formula 1 gibi pek çok motor sporları organizasyonunda yer almıştır. Her ne kadar geçmişte Le Mans 24 Saat, Paris Dakar Rallisi ve Dünya Ralli Şampiyonası'nda özellikle Ari Vatanen ve Marcus Grönholm ile birlikte üst üste başarılar elde etmesine rağmen 1994 Formula 1 sezonu ve 2000 Formula 1 sezonu arasında McLaren, Jordan Grand Prix ve Prost Grand Prix'nin motor üreticisi olarak yer aldığı Formula 1'de istenilen başarıları bir türlü yakalayamamıştır. Ancak daha sonrasında Asiatech motor şirketi 2001 Formula 1 sezonu'ndan itibaren önce Arrows ve sonrasında da 2002 Formula 1 sezonu'nda Minardi takımları için bir önceki sezonda yer almış olan Peugeot Formula 1 motorlarının üretim haklarını satın alarak onları modifiye etti ve kendi ismi ve logosu altında motor tedarikçiliği yaptı.


## Modelleri.
### Numaralı.
  - 104, 106 (1993) 107 (Ocak 2005)
  - 201, 202, 203, 204, 205, 206 (Eylül 1998), 207 (Mart 2006), 208 (Mart 2012)
  - 301, 302, 304, 305, 306, 307 (2000/2001), 308 (Eylül 2007) 309
  - 401, 402, 403, 404, 405, 406 (1995), 407 (2003/2004), 408
  - 504, 505, 508
  - 601, 604, 605, 607 (Ekim 1999), 608
  - 802, 806, 807
  - 905, 907, 908
  - 1007
  - 2008
  - 4007, 4008
  - 3008 2016 yılı yeni kasası ile yenilendi, SUV olarak geliştirildi.
  - 5008


### Konsept otomobilleri.
  - 607 Feline (2000)
  - 307 SW (Nisan-Mayıs 2002)
  - Quark
  - 907 RC
  - 908 RC
  - 307 cc Hybrid HDi.
  - 4002
  - Peugeot 20Cup
  - BB1


### Diğer.
  - Tip 15
  - Peugeot D3A
  - Peugeot D4A
  - Peugeot J7
  - Peugeot J9 minibüs
  - Peugeot J5
  - Boxer
  - Expert (1995)
  - Partner (Eylül 1996)
  - P4
  - VLV
  - Peugeot Boxer minibüs
  - Peugeot Pars
  - Traveller
# Tekin Erer
Tekin Erer (1921, Artvin - 23 Haziran 1997, İstanbul), Türk gazeteci, yazar ve siyasetçidir.
Artvin'de ilkokulu bitirdikten sonra ortaokulu Kars'ta, liseyi İstanbul Haydarpaşa Lisesi'de bitirdi. Liseden sonra İkinci Dünya Savaşı esnasında 3 yıl yedek subaylık yaptıktan sonra İstanbul Üniversitesi'nde öğretim gördü.
İlk gazetecilik deneyimi 1937 yılında Vatan gazetesinde gerçekleşti. Günlük yazıları ile ünlenen Erer, 1960 ihtilalinden sonra Son Havadis gazetesinde "Günün Akisleri" başlıklı köşesinde 27 Mayıs yönetimine karşı yazıları ile dikkat çekti. O yıllarda hakkında açılan 50'ye yakın davada 100 yıldan fazla hapsi istendi. Ancak açılan davaların hepsinden beraat etti.
1965 yılında yapılan genel seçimlerde İstanbul'dan milletvekili seçildi. İki dönem Adalet Partisi üyesi olarak parlamentoda görev yaptı. Son Havadis'teki köşe yazarlığına 1990'ların ortasına kadar devam etti. Ömrüne 30'a yakın kitap, onbinin üzerinde köşe yazısı sığdırdı.
Nurten Erer ile evli olan Tekin Erer'in Fevzi, Nejat, Hakan ve Cem adında 4 çocuğu vardır.
Tekin Erer, 1992 yılında Türkiye Gazeteciler Cemiyeti'nin Burhan Felek Basın Hizmet Ödülü'ne layık görüldü.


## Başlıca eserleri.
 - Yasakçılar(1965 Basımlı)
  - Basında Kavgalar
  - Türkiye'de Parti Kavgaları
  - Yassıada ve Sonrası
  - Kızıl Tehlike I, II
  - Çin'de Neler Gördüm
  - Lider Demirel
  - Hayatımdan Esintiler
# Yeşil yem
Yeşil yem, yaprak ve filizlerini üzerinde bulunduran, genellikle otlatılarak veya biçilerek hayvanlara yedirilen tüm bitkilere verilen isim (fiğ, burçak, yonca, korunga ve yulaf başlıcalarıdır).
# Karnabahar
Karnabahar ("Brassica oleracea" 'Botrytis'), turpgillerden (Brassicaceae), çiçekleri etli ve tanecikli bir görünüşte olan, yaprakları lahana yaprağına benzeyen, sebze olarak kullanılan bir bitki.
Karnabahar, turpgillerden 2 yıllık otsu bir bitkidir. Yaprakları koyu yeşil, çiçekleri beyaz veya sarımtıraktır. Kış sebzelerindendir. Lahanaya benzer. Aslında, lahananın çiçek saplarının kısalıp etlenmesiyle lahanadan türemiştir. Yenen kısmı, henüz açmamış yoğun çiçek durumudur. Türkiye'de; güzlük turfanda karnabahar, kışlık karnabahar ve mart karnabahar olmak üzere üç çeşidi vardır. Fosfor ve vitamin bakımından çok zengindir. Kökeni yaban karnabaharından (Brassica "oleracea") gelir. Yaban karnabaharı"," kökeni Batı Avrupa ve Kuzey Akdeniz'in kıyısal tepelerinde yetişen bir bitkidir; lahana, karnabahar, brüksel lahanası, yer lahanası (alabaş) gibi bitkilerin atası olduğu bilinmektedir.
__İÇİNDEKİLERZORUNLU__
__DİZİN__
# Lahana
Lahana ("Brassica oleracea") veya kelem, turpgiller (Brassicaceae) familyasından, geniş ve kalınca kat kat yaprakları olan, güz ve kış sebzesi olarak yetiştirilen ve birçok türü olan bitki.


## Lahana çeşitleri.
  - Beyaz lahana - Türkiye'de en çok yaygın tür. En çok sıcak yemeklerde kullanılır. Ortalama 25 cm çapında küre şeklindedir.
  - Brüksel lahanası - Çapı ortalama 3 cm olan beyaz lahana türü. Sıcak yemeklerde kullanılır.
  - Karalahana
  - Yaprak lahana
  - Kırmızı lahana - En yaygın olarak salatalarda tüketilir.
  - Milano lahanası


## İçeriği.
100 gram lahana ortalama olarak 110 kJ' dür ve:
  - 4 g karbonhidrat
  - 2 g protein
  - 50 mg kalsiyum
  - 0,5 mg demir 
  - 50 mg C vitamini
  - 0,04 mg B1 vitamini
  - 0,04 mg B2 vitamini içeirir.


## Lahana yemekleri.
  - Zeytinyağlı lahana sarması
  - Coleslaw - beyaz lahana bazlı salata
  - Kapuska
  - Karalahana çorbası
  - Lahana bayıldı
  - Karalahana sarması
# Brokoli
Brokoli ("Brassica oleracea" var. "italica"), lahanagiller (Brassicaceae) familyasından, küçük yeşil yumrular hâlinde olan, haşlanarak yemeği hazırlanan bir sebze.


## Tarihçe.
Brokoli, isminden de anlaşılabileceği gibi, İtalya yarımadası ile özdeşleşmiş bir sebzedir. Romalı yazarlardan doğa tarihçisi Yaşlı Plinius'un metinlerinde ve Apicius'un yemek kitabında lahana benzeri bir sebze olarak tarif edilen bitkinin kesin hükme varılamasa da brokoli olduğu tahmin edilmektedir. Brokoli Yakın Çağ Avrupa'sında egzotik bir bitki olarak görülmüş, dünyada tanınması ise ancak 20. yüzyıl başlarında ABD'deki İtalyan göçmenler aracılığıyla gerçekleşmiştir. Sicilyalı göçmen kardeşler D'Arrigo ailesi brokoliyi ABD'ye ithal ederek büyük bir ticari başarıyı betona gömmüşler, ayrıca Kaliforniya'da deneme üretimi yapmışlardır. D'Arrigo ailesinin bebek yaştaki oğlunun isminden hareketle oluşturulan "Andy Boy" markası altında ve radyo reklamları desteğiyle uzun süre ABD'nin bir numaralı brokoli üreticisi ve satıcısı olarak kalmışlardır.
Brokoli ile karnabahar kırması bir sebze olan broccoflower ilk olarak 1988'de Avrupa'da yetiştirilmiştir. Görünümü karnabahara, tadı brokoliye benzer.
"Brokoli" sözcüğü İtalyanca "lahananın çiçekli püskülü" anlamına gelen "broccolo" sözcüğünün çoğulundan gelir.


## Özellikleri.
Brokoli yüksek düzeylerde diyet lifi ve vitaminler içeren bir gıda kaynağıdır. Ayrıca görünümü resimdeki gibi minyatür bir ağacı anımsatır.


## Üretim.
Ülkeler bazında en yüksek karnabahar ve brokoli üretimine ilişkin 2008 yılına ait Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) verileri aşağıdaki gibidir:
# Ata Atalay
Ata Bey ya da Ataullah Bey (Atay) (d. 1882, Nevşehir - ö. 1 Ocak 1931, Ankara), Osmanlı Meclis-i Mebûsanı'nın son döneminde ve TBMM'nin ilk üç döneminde Niğde milletvekilliği yapmış, ayrıca iki dönem Dahiliye Vekilliği (İçişleri Bakanlığı) görevini yürütmüş bir siyasetçi ve idarecidir.


## Hayatı.
1882'de Nevşehir'de doğdu. Mekteb-i Mülkiye'yi bitirdi. Müderrislik ve Ekim 1917-Aralık 1918 tarihleri arası Maraş valiliği yaptı. Maraş'ın önce İngilizler (22 Şubat 1919-1 Kasım 1919), sonra da Fransızlar (1 Kasım 1919-12 Şubat 1920) tarafından işgali ve yaşanan çatışmalarda şehrin mutasarrıfıydı. Osmanlı Meclisi Mebusan 4. Döneminde (son dönem, 12 gün) Niğde mebusu olarak bulundu. TBMM 1. Dönem, 2. Dönem ve 3. Dönem'de Niğde milletvekili oldu. Fevzi Çakmak reisliğindeki II. ve III. icra vekilleri heyetlerinde Dahiliye Umuru Vekilliği (İçişleri Bakanı) yaptı. (21 Nisan 1921-30 Haziran 1921). Makamı Refet Bele'den devralmış, yine Refet Bele'ye devretmiştir.
1 Ocak 1931 tarihinde öldü. Evli ve beş çocuk babasıydı.
# Brüksel lahanası
Brüksel lahanası ya da Frenk lahanası ("Brassica oleracea" Gemmifera), turpgillerden (Brassicaceae) küçük yumru şeklinde ve kalınca kat kat yaprakları olan bir sebze türü.
Brokoli gibi kansere yakalanma riskini azalttığı düşünülen bir başka kış sebzesini veren Brüksel lahanası, turpgillerdendir. Anayurdu bilinmeyen bitki, ABD ve Avrupa'da yaygın şekilde yetiştirilmektedir. Türkiye'de de tarımı başlamış olup sebze, halk arasında yavaş yavaş tanınmaktadır.
Bir yıllık otsu bitki olan Brüksel lahanası, fide durumundayken lahanaya çok benzer. Ama sonra, gövdesi 60–90 cm'ye kadar boylanır, gövde üzerinde kalın sapların ucunda, koyu yeşil renkli, beyaz damarlı iri yaprakları uzar. Bu yaprakların koltuğundan çıkan tomurcuklar, küçük yuvarlak başçıklara dönüşür. Minyatür lahanaları andıran ve kokusu keskin olan başçıklar sıkı sarımlı olup iri bir ceviz kadar büyür ve sebze olarak yenilir.
C vitamini bakimindan zengindir ve 100 gram çiğ Brüksel lahanasındaki değerler şunlardır:
  - Karbonhidrat: 5 g 
  - Protein: 4 g 
  - Yağ: 0,5 g 
  - Mineraller: 
   - Kalsiyum: 30 mg 
   - Demir: 1 mg 
  - Vitaminler: 
   - Karoten: 1 mg (antioksidant)
   - B1 vitamini: 0,12 mg 
   - B2 vitamini: 0,12 mg 
   - C vitamini: 150 mg
# Akupresür
Akupresör-Düğümovma, Çin'de binlerce yıldır uygulanan bir tedavi yöntemidir. Genel olarak belirli noktalara ovma yoluyla bölgede toplanan enerji yoğunluğunun dağıtılması ve ilgili noktalarla bağlantılı organların bu şekilde rahatlatılmasına dayanır.
İğnesiz akupunktur olarak da nitelendirilen yöntem, değişik aletlerle yapılabildiği gibi doğrudan parmaklarla da yapılabilmektedir.


## Kuram.
GÇT (Geleneksel Çin tıbbı) kuramına göre akupresör (ovma) noktaları ve etkilerinin seçiminde vücudda GÇT'nin kabul ettiği meridyen sistemi etkilidir. Belirli noktalara basınç uygulayarak yin, yang ve çi'nin dengelenmesi sağlanmaya çalışılır. Söz konusu kuram modern bilime değil, GÇT'nin deneyimsel bilgilerine dayanmaktadır.
Uzakdoğa savaş sanatçıları akupresörü savunma sanatları ve sağlık amacıyla kullanmışlardır. Savaş sanatçıları kendi akupresör noktalarına masaj yaparak meridyenlerdeki engelleri kaldırdıklarını ve böylelikle herhangi bir atağa karşı daha esnek kalabildiklerini düşünürler. Bu noktalara basınç uygulayarak enkefalin, endorfin ve dinorfin gibi endojen analejiklerin salınımı sağlanarak acı dindirilir.
# Külliye
Külliye (Arapça: كلية‎, romanize: "külli"), cami ile birlikte hamam, medrese, mektep, imaret, türbe, kütüphane, aşevi, darüşşifa, çarşı, tekke, zaviye binalarından oluşan yapılar topluluğu.


## Gelişmesi.
İslam toplumunun oluşumunda şehirlerde mahalle hayatı külliyeler çevresindeki mimari yapıda yoğunlaşıyordu. Külliye, İslam toplumunun vakıf hukuku sistemi ve hayrat kavramını geliştirmesiyle ortaya çıktı. Merkezindeki yapı camidir. Cami en az cuma namazlarındaki zorunlu toplanma yeri olması yanında bir forum ve ilim, tören ve müzakere merkeziydi. Külliye bu merkezi tamamlayan yapılardan oluşur.
Kentin en önemli yapısı olan cami zamanla kurumsallaşarak genişlemiş ve yeni işlevler eklenmiştir. Cami yanında küçük yapılarla başlayan külliyeler zamanla yerini büyük külliyelere bırakmışlardır. Osmanlı dönemi külliyeler açısından en ünlü örneklere sahiptir. Külliye içinde ve dışında han, çarşı, fırın, değirmen, mum imalathanesi, boyahane, sal-hane, bayram ve pazar yerleri gibi ticaret amacıyla kurulmuş yapılardan elde edilen gelirler külliye giderlerine ayrılırdı. Sosyal hizmet olarak üretilen külliye kavramının temelinde halka parasız hizmet ilkesi vardır.
Külliyenin merkezinde genellikle cami vardır. Diğer her şey camiyi çevreler. Manisa Ulu Camii ve Medresesi (1376), İlyas Bey Camii ve Türbesi (1403) önemli ilk örneklerdir. Osmanlı Beyliği'nde ilk külliye örneği cami ve hamamdan oluşan İznik Orhan Gazi Külliyesi'dir. Bursa Orhan Bey Külliyesi (1340) ise cami, medrese, mektep, hamam ve şifahaneden oluşur. İstanbul'un alınmasından sonra Fatih Sultan Mehmet, Fatih'te 16 medrese, tabhane, kervansaray, darüşşifa, türbe, aşhane ve saire yapılardan oluşan geniş bir külliye oluşturmuştur.


## Türkiye'deki külliyelerden bazıları.
  - Hacı Abdullah Halife Külliyesi
  - Atik Ali Paşa Külliyesi (Çemberlitaş),
  - Eyüp Sultan Külliyesi,
  - Fatih Sultan Mehmet Külliyesi,
  - Haseki Külliyesi,
  - Kılıç Ali Paşa Külliyesi,
  - Koca Sinan Paşa Külliyesi,
  - Laleli Külliyesi,
  - Mahmud Paşa Külliyesi,
  - Mihrimah Sultan Külliyesi (Edirnekapı ve Üsküdar),
  - Nuruosmaniye Külliyesi,
  - Piyale Paşa Külliyesi (Kasımpaşa),
  - Sinan Paşa Külliyesi (Beşiktaş),
  - Yavuz Sultan Selim Külliyesi (Fener),
  - Sultanahmet Külliyesi,
  - Süleymaniye Külliyesi (Süleymaniye),
  - Şehzade Külliyesi,
  - Yeni Cami Külliyesi,
  - Yeni Valide Külliyesi (Üsküdar),
  - Zal Mahmud Paşa Külliyesi.
# Agos
 - YÖNLENDİRME 
Agos, İstanbul merkezli yayımlanan Türkçe-Ermenice haftalık gazetedir. İsmi, Ermenice "tohum atmak veya fidan dikmek için açılan oyuk, evlek" anlamına gelmektedir. Cumhuriyet döneminin Türkçe-Ermenice olarak yayımlanan ilk gazetesidir.


## Tarih.
Türkiye'deki Ermeni toplumunun Türkçe ağırlıklı ilk gazetesi olarak 5 Nisan 1996'da yayımlanmaya başladı. Gazetenin temeli Luiz Bakar, Hrant Dink, Harutyun Şeşetyan ve Anna Turay'dan oluşan bir girişimci kurul tarafından atıldı. Ancak Hrant Dink kısa sürede gazetenin genel yayın yönetmeni ve fikir önderi olarak ön plana çıktı.
Hrant Dink, 19 Ocak 2007'de Sebat Apartmanı'nda yer alan gazete binası önünde gerçekleştirilen bir suikast sonucu öldürüldü. Bu olay dolayısıyla oluşan toplumsal tepkiler, gazetenin daha yaygın bir kesim tarafından tanınmasına ve tirajının artmasına yol açtı. Cinayetin ardından gazetenin genel yayın yönetmenliğini Etyen Mahçupyan üstlendi. 2010 yılında ise görevi Rober Koptaş'a devretti. 29 Ocak 2015'te yayımlanan sayı ile Koptaş görevinden ayrıldı ve yerine Yetvart Danzikyan geldi.
Hrant Dink'in vefatından sonra ülke genelinde dağıtımda olan gazetenin tirajı 6000'e ulaşmıştır. Gazete, dört sayfası Ermenice olmak üzere 24 sayfa olarak yayımlanmaktadır. Kirk adıyla aylık bir kitap eki vermektedir. Her Cumartesi 09:00-10:30 arasında Açık Radyo'da Radyo Agos adıyla bir program yapmaktadırlar.
3 Haziran 2015 tarihinde gazetenin 1000. sayısı yayımlandı.
Gazete, Metin Göktepe Gazetecilik Ödülü sahibidir.


## Kişiler.
Gazetede çalışmış bazı kişiler:
  - Agop Ayvaz
  - Hrant Dink
  - Rakel Dink
  - Etyen Mahçupyan
  - Karin Karakaşlı
  - Rober Koptaş
  - Yetvart Danzikyan
 - YÖNLENDİRME
# Mülteci
 - YÖNLENDİRME 
Mülteci; dini, milliyeti, belirli bir toplumsal gruba üyeliği veya siyasi düşünceleri nedeniyle zulüm gören veya göreceği korkusu ve endişesi taşıyan, bu sebeple ülkesinden ayrılan/ayrılmak zorunda bırakılan ve korkusu nedeniyle geri dönemeyen veya dönmek istemeyen, iltica ettiği ülke tarafından endişeleri haklı bulunan kişi.
BM'nin tanımı ile mülteci, "ırkı, dini, milliyeti, belli bir sosyal gruba mensubiyeti veya siyasi düşünceleri nedeniyle zulüm göreceği konusunda haklı bir korku taşıyan ve bu yüzden ülkesinden ayrılan ve korkusu nedeniyle geri dönmeyen veya dönmek istemeyen kişi"dir.
Mültecilik, hukuki bir statüdür.
Mülteci olduğu iddiasıyla ülkesini terk eden ama mültecilik statüsü başvurusu sonuçlanmamış kişiler "sığınmacı" olarak adlandırılır. Mülteci ise sığınma başvurusu kabul edilen kişidir. Sığınma talebi geri çevrilen kimseler sığınmacı olarak nitelendirilemeyeceğinden, sığınmacı sıfatını kullanabilmek için kişi endişelerinde, korkularında haklı bulunmuş olmalıdır. Bu iki kavram günlük hayatta sık sık karıştırılmakta ve yanlış kullanılmaktadır.


## Sığınma hakkı.
İnsan Hakları Evrensel Bildirisi, sığınma hakkını şöyle tanımlar: "Herkesin zulüm karşısında başka ülkelere sığınmacı ve bu ülkelerce sığınmacı işlemi görme hakkı vardır" (madde 14/1). Göçmenlere bazen ekonomik sığınmacı denilmektedir. Toplu sığınma, iç savaşlar ve çatışmalarda, yoğun baskılarda, büyük afetlerde ortaya çıkmaktadır. Bireysel sığınma daha çok siyasal sebeplerledir. Bazen yabancı elçilikler, savaş gemileri ve uçaklar kendilerine sığınanları korur. Yurtsuzlar da bazen mülteci konumundadırlar.


## Tarihçe.
### UNHCR'ın kuruluşu ve 1951 Cenevre Mülteci Sözleşmesi.
İkinci Dünya Savaşı sonrasında yerinden edilen milyonlarca insanın hakkını korumak adına 14 Aralık 1950 tarihinde Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği tüzüğü yayımladı. Dönemin üye olan 26 ülke temsilcisine sözleşme metninin tamamlanması için Cenevre'de toplanılacağı bildirildi. Bunun sonucunda, 1951 yılının Temmuz ayında sözleşmenin ilk hali tamamlandı. 22 Nisan 1954 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Yürürlüğe giren ilk versiyon İkinci Dünya Savaşı'nın etkilerini gidermeye yönelik olması sebebi ile coğrafi kısıtlamalar içeriyordu. Bununla beraber geçici olması da getirdiği bir diğer problemdi. Bu sebeple 1967 Protokolü adı altında Mülteci sözleşmesinde bazı değişiklikler yapıldı.1967 Protokolü, Mülteci Sözleşmesine evrensel bir nitelik kazandırdı. Mülteci sözleşmesinin temel dayanağı 10 Aralık 1948 tarihinde kabul edilen İnsan Hakları Evrensel Beyannamesidir. Türkiye Cumhuriyeti, 5 Eylül 1961 tarihli Resmi Gazete'de Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından 28 Ağustos 1961 tarihinde kabul edildiği duyurulmuştur.
Cenevre Mülteci sözleşmesine göre, Mülteci kavramı şu şekilde tanımlanmıştır; ırk, din, milliyet, kimlik, belirli bir sosyal gruba üyelik veya siyasi görüş nedeniyle zulüm görme korkusu nedeniyle ülkelerine dönemeyen veya dönmek istemeyen kişidir.
# Satori
Satori (Japonca: 悟 satori; Çince: 悟 wù) sözcüğü uyanıp aydınlanma anlamına gelir; Zen Budizmin temel amaçlarından biridir. Aslında Sakyamuni Buddha'nın Gaya'daki Bodhi ağacı'nın altında aydınlanması olayını anlatmak için kullanılan tam ve aşılamaz aydınlanma (Sanskrit: anuttara-samyak-sambodhi) kavramıyla eş anlamlıdır.
Diğer Budist okullar da aydınlanma yaşantısına büyük önem vermektedir. Ancak Zen Budizm satoriyi temel hedef olarak gösterir. Zazen ve koan gibi teknikleri izledikten sonra erişebilinen Satori, kişinin dünyaya bambaşka bir açıdan bakmasını sağlar. D. T. Suzuki'ye göre bu bakış açısı her şeyin özünü görmektir ve entelektüel ya da mantıksal anlayışın tersine sezgiseldir. Satoriye ulaşılmadan Zen gerçekliğine ulaşmak olası değildir. Zen, "satorinin açılmasıyla" başlar ve karmaşa içindeki dualistik akılla önceden algılanamayan yeni bir dünyanın belirlemesi olarak gerçekleşir. Satori Zen'ın varoluş nedenidir. Dolayısıyla Zen disiplini içindeki her oluşum ve çaba satoriye yöneliktir.
# Latincede ad çekimleri
Latince'de ismin 7 hali bulunur ve bunların toplam beş tip çekimi vardır ("isim çekimleri", Latince: "declinationes", tekil "declinatio"). "Vocativus" ve "locativus" halleri tablolarda bulunmamaktadır.
Birinci çekimdeki isimlerin çoğu dişilken, ikinci çekimdeki isimlerin çoğu eril ve nötrdür. Üçüncü çekimde eril, dişil veya nötr, dördüncü çekimde eril veya nötr ve son olarak beşinci çekimdeki çoğunlukla dişil ve birkaç tane de eril isim bulunmaktadır. Çoğunlukla sözcüğün kendisinden dişil, eril veya nört olup olmadığını tahmin etmek imkânsız olduğu için, her ismin cinsini (eril, dişil veya nötrlüğünü) öğrenmek gereklidir. Ayrıca kişi çekim yapabilmek için her ismin hangi çekime bağlı olduğunu ezberlemelidir. Bu nedenle Latince isimler, hangi çekimin kullanılacağını daha belirgin bir hale getirmek ve sözcüğün kökünü göstermek için genellikle genitivus hallerinde ezberlenirler.
Not: Latince'de ismin halleriyle ilgili detaylı bilgiyi sayfasında bulabilirsiniz.


## Birinci çekim (a).
Silva (orman)
"Not": Dea, "tanrıça" ve filia, "kız evlat" sözcükleri, dativus ve ablativus da is bitişi yerine abus bitişi alırlar. Zira eğer is bitişi alsalardı, deis, "tanrı" ve filiis, "erkek evlat" sözcükleriyle aynı yazılışa sahip olurlardı.


## İkinci çekim (o).
Puer (erkek çocuk)


## Üçüncü çekim (karma).
Animal (hayvan)


## Dördüncü çekim (u, us).
Manus (el)


## Beşinci çekim (e, es).
Dies (gün)
# Morgan le Fay
 - YÖNLENDİRME 
Morgan le Fay (ˈ;; ; bu çevirilerin hepsi "Peri Morgana" anlamına gelir) ayrıca Morgan[n]a, Morgain[a/e], Morg[a]ne, Morgant[e], Morge[i]n ya da Morgue[in] olarak da bilinen Morgan le Fay, Kral Arthur'un kız kardeşi ve Avalon'un leydilerindendir. Morgaine olarak da bilinir. Hakkında yazılmış ve söylenmiş birçok rivayetler bulunmaktadır ve bunların en başında cadı olduğu ileri sürülmektedir. Bütün bunların temelinde, Büyük Britanya'da yaşadığı dönemde Hristiyanlığın çok hızlı benimsenmesi, yaygınlaşması sırasında paganlığı savunması ve önde gelen temsilcisi olması yatmaktadır. Bazı eski hikâyelerde savaşçı olarak da anılır. Antik kraliçe Boadicea gibi. Eski savaş tanrıçası Morrígan'la da ilişkisi olduğu söylenir. Bir efsaneye göre Morgause'la da bağı vardır, bu yüzden cadı olduğu kanısı yaygındır. Bazı efsaneler doğrudan Morgause ile aynı kişi olduğunu söyler. Genel kabule göre, Kral Arthur'un üvey kız kardeşidir. Igrane'in ve eski kocası Dük Tintagil Gorlois'in kızıdır. Teyzesi Vivien tarafından küçük yaşta Avalon'a götürülür, orada rahibelik eğitimi alır. Vivien'den sonra gölün leydisidir. Güçlü bir druiddir, kendisinden oldukça korkulur. Lancelot'a âşık olduğu, bu yüzden Guinevere'den hiç hazzetmediği de rivayet edilir. Bazı versiyonlarda kardeşi krala da düşmandır, tüm şövalyelerini tuzağa düşürmek için elinden geleni yapar. Ayrıca Mordred'ın annesidir.
Güzel bir kadın olarak betimlenir. Fakat yine bazı uç hikâyelerde yüzünün yarısı yanmış, topal ve yüzünü gizlemek için altın maskeyle dolaşan biri olarak anlatılır.


## Konuyla ilgili yayınlar.
  - Marion Zimmer Bradley, "Avalon'un Sisleri".
 - YÖNLENDİRME
# Henoteizm
 - YÖNLENDİRME 
Henoteizm, din ve felsefede, Max Müller tarafından çıkarılmış, bir tanrıya bağlanırken diğer tanrıların varlığını da kabullenmeyi tanımlar. Yunanca "heis theos", "bir tanrı". Müller'e göre bu, "prensipte monoteizm, gerçekte (uygulamada) ise politeizm"dir. Terimdeki varyasyonlar içlemci monoteizm ve monarşil politeizm, fenomenin farklı formlarını ayrıştırmak için ortaya atılmıştır. İlgili terimler ise monolatrizm ve katenoteizmdir ki bunlar genellikle henoteizmin alt tipleri olarak anlaşılmıştır.
# Polideizm
 - YÖNLENDİRME 
Polideizm, Deizmin politeistik formudur veya Politeizm'in deistik formudur. Bu inanışa göre evren birkaç Tanrı'nın kolektif yaratıcılığı sonucu yaratılmıştır. Bu tanrıların her biri evrenin bir parçasını yarattıktan sonra evren ile pratik anlamda ilgilenmeyi bırakmıştır.
# Monolatrizm
 - YÖNLENDİRME 
Monolatrizm, bir politeizm tipidir. Birçok tanrının var olduğuna inanmakla birlikte bu tanrıların her birinin sadece kendisine tapan kişilere karşı güçlü olduklarını (sadece o kişiyi etkileyebildikleri) öne sürer. Böylece monolatrist bir kişi birden çok panteonun varlığına inanırken bunlardan sadece kendisinin bağlı bulunduğu inancın panteonun kendisini etkileyeceğine inanır.


## Göz atınız.
  - Kathenoteizm
  - Monoteizm
  - Politeizm
  - Henoteizm
 - YÖNLENDİRME
# İstefe
İstefe veya İstefa (Grekçe: Θῆβαι "Thebai", Osmanlıca: "İstife" veya "İstifa"), Antik Yunanistan'da kurulan bir şehir devletidir. Atina'nın kuzeybatısındaki Böotya bölgesinde bulunmaktaydı. Tebai, Doğu Yunanistanda, Böotia'nın ortasında verimli bir yerde kurulmuştur. Tebai'nin ilk zamanlarına ait bilgiler efsanelere dayanır. Şehrin kuvvetli surlarla çevrili oluşu, buranın Böotia'nın merkezi olmasını sağladı.


## Tarihi.
Tebai zamanla ekonomik ve askerî açıdan güçlendi. Bu gelişim sonucunda komşusu Atina ile Tebai ilişkileri bozuldu. Bu sebepten dolayı Tebaililer, Eski Yunanistan tarihinin en önemli savaşlarından olan Peloponez Savaşlarında Atinalıların düşmanı olan Spartalılar'ın tarafını tuttular. Atina'nın mağlup olmasıyla Yunanistan, Sparta'nın yönetimi altına girdi. Bir süre sonra Tebaililer Spartalılarla üstünlük mücadelesine girdiler. Bu mücadelenin sonucunda Levktra Muharebesi(Battle of Leuctra) (MÖ 371) patlak verdi. Bu savaş Levktra(Leuctra) ovasında yapıldığı için bu ismi almıştır. Tebai kuvvetleri generalleri Epaminondos'un müthiş taktiği ile Antik Dünyanın en savaşçı milleti olan Spartalıların ordusunu, yarısından fazlasını kılıçtan geçirmek suretiyle yendi. Böylelikle Yunanistan'daki bütün güç dengeleri altüst oldu. Kudret Tebai'nin eline geçti. Bütün site devletleri Tebai üstünlüğünü kabul etti. Ancak Tebaililerin kuvveti General Epaminondos'un taktiksel zekasından kaynaklanıyordu. Epaminondos'un Spartayla yapılan bir savaşta ölmesiyle birlikte Tebai zayıflamaya başladı, artık Yunan siteleri tek bayrak altında toplanmayı reddediyordu.
Makedonya kralı II. Filip MÖ 338 yılından itibaren Yunan sitelerini zapt etmeye başladı. Tebaililer Filip'e karşı koyabilmek için Atinalılarla birleşti ancak Makedonyalılar Shekrona Savaşında (MÖ 338) onları mağlup etti ve bütün Yunanistan Makedon egemenliğine girdi.
Büyük İskender in Makedon tahtına geçmesiyle birlikte Tebaililer bağımsızlıkları için ayaklandılar. Fakat İskender'e yenildiler. İskender Tebailileri cezalandırmak için şehri yerle bir etti. Şehir bir daha toparlanamadı (MÖ 336)...


## Mitoloji'deki yeri.
Eski Yunan efsanelerine göre Tebai kentinin kurucusu Fenikeli Kadmos'tur. Tanrıların kralı Zeus boğa kılığına girerek Kadmos'un kız kardeşi Europa'yı kaçırır. Kız kardeşini aramak için yollara düşen Kadmos, Delfi kâhinleri'ne akıl danışır. Kahinler ona yolda karşısına çıkacak olan bir ineğin peşine takılmasını, inek nereye çökerse orada bir kent kurmasını söyler. Onların sözüne uyan Kadmos sonunda Böotia'ya varır ve orada Tebai Kalesi Kadmeia'yı kurar.
# Alaska kurdu
Alaska kurdu veya Alaska malamutu, Alaska'ya özgü işçi köpek. Başlangıçta Alaska'nın kuzeybatısında yaşayan bir Eskimo halkı olan Mahlemut (Malamut) İnyupikleri tarafından kızak çekmekte kullanılan Alaska Malamutu, günümüzde özellikle çocuklara son derece sevecen davranışından ötürü evlerde de beslenmektdir. Güçlü bedenli ve geniş omuzlu bir köpektir. Boyu erkeklerde 71 cm'ye, ağırlığı 56 kg'a ulaşabilir. Kürkü, sert dış tüyler ve daha yumuşak iç tüylerden oluşur. Kuyruğu tüylü ve sırtına doğru kıvrıktır. Pençeleri geniştir ve karada kolayca koşmasını sağlayacak biçimde tüylerle kaplıdır. Kahverengi badem biçimi gözleri ve gri ya da siyah-beyaz kürküyle, kurdu andıran bir görünüşü vardır. Nadiren havlar. Oldukça zeki ve sadıktır, gerektiğinde ise çok iyi bir dövüşçüdür.
Sıkça karıştırıldıkları Husky türü ile arasında bazı farklar bulunmaktadır. Alaska Malamutu bir Husky'ye göre daha ağırdır. Kulakları birbirinden ayrıktır. Malamutlar kaslı yapıları nedeniyle bir kurda daha çok benzerler. Huskyler hafif yükleri hızlı bir şekilde çekerken, malamutlar daha büyük yükleri çekmek için kullanılırdı. Malamutların kuyrukları genelde havaya doğru kıvrıkken, huskylerin kuyrukları yere doğrudur.
2010 yılında resmi olarak Alaska eyalet köpeği seçilmiştir.
# Alouette
Alouette, Kanada'nın yapay uydularına verilen addır.


## Alouette 1.
İyonosfer içindeki elektronların yoğunluklarındaki değişiklikleri gün, zaman ve enlemin bir işlevi olarak ölçmek için geliştirilen Alouette, NASA'yla ortak bir çalışma sonucu gerçekleştirildi. Batı Test Rampası'ndan (Vandenberg Hava Kuvvetleri Üssü, Kaliforniya) 28 Eylül 1962'de Thor-Agena tarafından fırlatıldı. En uzak noktası 1027 km, en yakın noktası 998 km olan bir yörüngeye oturtuldu ve görevini başarıyla gerçekleştirdi.


## Alouette 2.
Alouette 2, 29 Kasım 1965'te Alouette 1'in özelliklerini taşıyarak aynı amaçla fırlatılmıştır.
# Dámaso Alonso
Dámaso Alonso (22 Ekim 1898, Madrid - 25 Ocak 1990, Madrid), İspanyol şair ve eleştirmen.


## Kariyeri.
"Gongoras Soledades" adlı yapıtıyla İspanyol şiirinin "Altın Çağı"nın yeniden yorumlanmasını başlatan Damaso Alonso, eleştirilerinde ABD'de ortaya çıkan 'yeni eleştiri' yöntemine benzer bir yöntem kullandı. En ünlü şiirlerini "Hijos de la İra" (1944) adlı kitabında topladı. Uzun yıllar Madrid Üniversitesi'nde öğretim üyeliği yapıp İspanyol Krallık Dil Akademisi'nin 4 dönem yöneticiliğini (1968-1982) üstlendi.
# Abaka
Abaka Han, (Arapça: أباقا) İlhanlı hükümdarı (Şubat 1234'te Moğolistan'da doğmuş 1282 yılında Hemedan'da bugünkü İran'da ölmüştür). Cengiz Han'ın torunu ve İlhanlılar devletinin kurucusu Hülagû Han'ın ve Yesuncin Hatun'un oğludur.


## Kökeni ve ilk yılları.
Abaka yaşça büyük ve çok sevilen Hülagû Han'ın ve Yesuncin Hatun'un oğullarıdır. Üvey annesi Dokuz Hatun Kerait prensesi, hevesli bir Nesturi Hristiyan taraftarıydı. Yönetimi sırasında Hristiyanlara karşı yumuşak davranırdı. Ayrıca Budizm dinine ve atalarının dini olan Şamanizme de bağlıydı.


## Yönetim devri.
1258'de Abaka Han, babası Hülagû ile birlikte Bağdat'ın zaptına katıldı. Hülagû'nun ölümü üzerine 1265'te tahta çıktı. Aynı yıl Bizans İmparatoru VIII. Mihail'un gayrimeşru kızı Maria Palaiologina ile evlendi.
Memluklar ve Kıpçaklarla savaştı. Memluk-Kıpçak dayanışmasına karşı Hristiyan devletlerle ve papayla dostluk kurmaya, Moğol törelerini yaşatmaya ve sürdürmeye çalıştı. İslamiyetin yayılmasını önlemek için Cengiz Yasası'nı en şiddetle uygulayan Moğol hükümdarıdır. Döneminde İran'da Şii hareketi gelişmeye başlamış, Memluk Sultanı Baybars ve Altın Orda İmparatoru Berke ile mücadele etmiş ancak her iki cephede de yenilmiştir.
1 Nisan 1282 senesinde Hemedan'da öldü. Bazı kaynaklar onun zehirlenerek öldürüldüğünü, bazıları ise tutulduğu bir hastalıktan kurtulamadığını kaydederler. Abaka Han'ın ölümünden sonra yerine yeni Müslüman olan kardeşi Ahmet Teküder geçti.
Abaka'nın ölümünün ardından İstanbul'a dönen karısı Maria, rahibe olarak hizmet edeceği Fatih semtinde bulunan Kanlı Kilise'yi günümüzdeki şekliyle inşa ettirmiştir.


## Dipnot.
 }}>
# Ernst Abbe
Ernst Karl Abbe (d. 23 Ocak 1840, Eisenach - ö. 14 Ocak 1905, Jena), Alman fizikçi ve sanayici.
1861'den başlayarak Göttingen Üniversitesi'nde kuramsal fizik profesörlüğü ve gözlemevi yöneticiliği yapan Ernst Abbe, Carl Zeiss ile ortak olup (1875), Carl Zeiss ölünce, optik aygıtlar üreten şirketin yönetimini üstüne aldı.
Mikroskopun klasik kuramını ortaya attı. Kırınım yasaları aracılığıyla mikroskopun seçme gücünü hesapladı (1877). İlk apokromatik objektifi yaptı (1889). Abbe sinüsleri bağıntısını ortaya attı ve kırınımölçeri buldu.
# Sarhoş Abdi Çelebi
Sarhoş Abdi (ö. 1621), Türk divan şairi.
Divan-ı Hümayun kâtipliği, nişancılık (1594) ve defter eminliği (1601) yaptı. Sadrazam Sinan Paşa'nın Avusturya seferine katıldı. "Zafernâme-i Kal'al-i Üstüvar" (Yanıkkale Fetihnâmesi) adlı mesnevisinde Yanıkkale'nin fethini (1593-1594), padişaha sunduğu "Arzuhal"'de de dönemin yolsuzluklarını anlattı.
# Abdullah Biraderler
Abdullah Biraderler veya "Abdullah Frères" Osmanlı İmparatorluğu'nda fotoğrafçılık sanatının kurucuları olarak tanınan ve her üçü de Ermeni asıllı olan Viçen (1820-1902), Hovsep Abdullahyan (1830-1908) ve Kevork (1839-1918) kardeşlerin ticari adıdır.
Viçen Abdullahyan, 1856 yılında İstanbul'un Beyazıt semtinde Rabach adında bir fotoğrafçının yanında fotoğraf rötuşlayarak kariyerine başladı. 1858'de, kardeşi Kevork'un Venedik'teki Collegio Armeno Moorat-Raphael'deki eğitiminden dönmesiyle Viçen, Kevork ve Hovsep Rabach'ın stüdyosunu devralarak İstanbul, Tünel semti yakınlarında kendi fotoğrafçılık stüdyolarını kurdular ve bu fotoğraf dükkânına Abdullah Biraderler adını verdiler. 1867'de Beyazıt’taki stüdyolarını kapatarak daha avantajlı bir konum olan Pera’ya (Beyoğlu) taşındılar.
Abdülaziz ve II. Abdülhamid tarafından "ressam-ı hazreti şehriyari" (padişah hazretlerinin ressamı) unvanıyla ödüllendirildiler. 1880 yılından önce Müslüman olan Viçen, 1898 veya 1899'da Abdullah Şükrü adını almıştır. Kudüs mutasarıfı Reşat Paşa'nın kızı Havva Nemize ile evlenmiş olup 3 çocuğu vardı. Mezarı Maçka Şeyhler mezarlığındadır.
Abdullah Biraderler kariyerleri boyunca, Osmanlı sultanları, İbrahim Edhem Paşa ve Gazi Osman Paşa gibi Osmanlı devlet adamları, Mark Twain gibi uluslararası figürlerin ve çeşitli manzaraların fotoğraflarını çektiler.
Abdullah Biraderler'in fotoğraflarına dünyanın dört bir yanında bulunan koleksiyonlarda rastlamak mümkündür. Alexandra C. Vovolini'nin kişisel arşivinde keşfedilen yeni bir koleksiyon ise özellikle nadir eserler barındırmaktadır.


## Tarihçe.
Bir kimyacının İstanbul'da Tünel semtinde açtığı fotoğraf stüdyosunda asistanlık yaparak fotoğrafçılığın inceliklerini öğrenen Kevork Abdullah, 1858'de stüdyoyu devralarak kardeşi Viçen ile birlikte çalışmaya başladı. Kardeşler fotoğrafçılık hakkında bilgilerini artırmak için iki kere Paris'e gittiler. Önce Abdülaziz'in, sonra II. Abdülhamid'in saray fotoğrafçılığına atandılar. 1877-1878 Osmanlı-Rus savaşında Ruslarla ilişki kurdukları yolundaki bir jurnal üzerine bu görevlerinden alındılar ancak çok geçmeden suçlamalar geri alınarak fotoğrafhanelerine padişahın tuğrasını asmalarına izin verildi. Dokuz yıl Mısır hidivinin çağrısı üzerine Kahire'de kaldılar. İstanbul'a döndüklerinde işleri bozuldu ve saray fotoğrafçılığını da kaybettikten sonra stüdyolarını sattılar. Viçen Abdullah 1902'de, Kevork Abdullah 1918'de öldü.
Abdullah Biraderler 40 yıl boyunca İstanbul'daki insan tiplerini ve manzaraları saptayan fotoğraflar çektiler, çeşitli siyasal ve toplumsal olayları, tarihsel ve kültürel değerleri, yapıları gösteren albümler hazırladılar. Zamanın Britanya kralı, Alman ve Avusturya-Macaristan imparatorları gibi devlet adamları ile birçok tanınmış kişinin fotoğraflarını çekmişlerdir.
Türkiye'nin ilk fotoğraf kuruluşlarından olan Abdullah Biraderler'in çektiği Ortadoğu manzaraları 1999'da İstanbul'da, Türk ve İslam Eserleri Müzesi'nde sergilendi. Yunanistan'da Abdullah kardeşlere ait önemli sayıda belge (fotoğraf) Alexandra K. Vovolini'nin kişisel arşivinde saklanıyor.
# Abdullah Buhari
Abdullah Buhari, 18. yüzyılda yaşamış olan ünlü bir Türk minyatür ustasıdır. Yaşamı üstüne yeterli bilgi bulunmayan Abdullah Buhari'nin en verimli döneminin 1735-1743 arasında olduğu bilinir. Gerçekçi bir anlayışla yaptığı tek figür ve çiçek çalışmaları ünlüdür. Yapıtlarının çoğu Topkapı Sarayı Müzesi'nde ve İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi'ndedir.
Geleneksel minyatür tekniğinden, batı resim geleneğine geçiş döneminin son minyatürcülerindendir. İmzalı ve tarihli yapıtlarından, özellikle 1735-1743 arasında verimli olduğu biliniyor.
Tek figür, çiçek ve manzara çalışmaları vardır. Üslübundan, üçüncü boyutu arayan denemelere giriştiği de anlaşılır. Yapıtlarının çoğu, İstanbul üniversitesi ve Topkapı Sarayı müzesi kitaplıklarındadır.
# Abşalom
Abşalom, Tanah'a göre Davut'un oğlu.
Öz kız kardeşi Tamar'a tecavüz eden üvey kardeşi Amnon'u öldürmüştür. Babasına karşı düşmanlarıyla birleşerek ayaklanan Abşalom, savaşta yenilip, kaçmaya çalışırken uzun saçları bir ağaca takılmış ve Davut'un ordusuna komuta eden Yoab tarafından öldürülmüştür.
# Acre (eyalet)
Acre, Brezilya'nın batı kesiminde yer alan bir eyalettir. And Dağları'nın eteğinde yer alan Acre, batıda ve güneyde Peru'yla, doğuda da Bolivya'ya sınır komşusudur. Yüz ölçümü 152.590 km2dir. Nüfusu 2012 yılı itibarıyla 758.786, merkezi ise Rio Branco'dur. Yağmur ormanları bölgesinde bulunan eyalet; ekonomisinin önemli bir bölümünü kauçuk, kahve, pirinç ve şeker kamışı yetiştirerek elde eder.
1837'de Brezilya tarafından Bolivya'ya bırakılan Acre'ye, 19. yüzyılda Brezilyalı kauçuk yetiştiricileri yerleşti ve 1899'da bağımsızlıklarını ilan ettiler. 1903'te yeniden Brezilya topraklarına katılan Acre, 1962'de bir eyalete dönüştürüldü.
# Jane Addams
Jane Addams (d. 6 Eylül 1860, İllinois - ö. 21 Mayıs 1935, Chicago), Amerikalı toplumsal reformcu, barış yanlısı ve kadın hakları savunucusudur.
1889'da, İngiltere'deki derneklerden etkilenerek Şikago'da kendisinin ve diğer sosyal reformcuların oturduğu, kentin yoksul semtlerindeki koşulları düzeltmek için çalışmalar yaptıkları bir kurum olan Hull House'u kurdu. Hull House, Amerika Birleşik Devletleri'ndeki diğer toplumsal yardım merkezlerinin çoğu için bir model oluşturdu.
Jane Addams 1919'da Barış ve Özgürlük İçin Uluslararası Kadınlar Birliği'nin başkanı oldu. 1931'de Nobel Barış Ödülü'nü Nicholas Murray Butler ile paylaştı.


## Kitapları.
  - "Democracy and Social Ethics" (Demokrasi ve Toplumsal Ahlak), 1902
  - "Twenty Years at Hull House" (Hull House'da Yirmi Yıl), 1910
# Âdem Tepesi
Âdem Tepesi, Sri Lanka'da bir dağdır.
Kolombo'nun 72 km kadar doğusunda yükselen (2243 m), koni biçiminde bir dağ olan Âdem Tepesi, Budistler, Hindular, Hristiyanlar ve Müslümanlar tarafından kutsal sayılır. Tepesindeki 1,5 m uzunluğunda, ayak izine benzeyen çöküntünün Gotama Buda'nın, Şiva'nın ya da Âdem'in ayak izi olduğuna inanılır.
 - YÖNLENDİRME 
 - YÖNLENDİRME
# Gençliğe Hitabe
Gençliğe Hitabe, Mustafa Kemal Atatürk tarafından Cumhuriyet Halk Fırkasının II. Büyük Kongresi'nde, Nutuk adlı eserini meydana getiren konuşmasının sonunda 20 Ekim 1927 günü Türk gençliğine hitap etme amacıyla söylenen metindir. Nutuk'un sonuç bölümünü meydana getirir.Hitabe, Nutuk'un "Türk Gençliğine Bıraktığım Emanet" başlıklı bölümünde yer alır. "Türk istiklâli" ve "Türk Cumhuriyeti" kavramları üzerine kurulmuş bir metindir. On üçü tam ve ikisi eksiltili hitap cümlesi olmak üzere toplam 15 cümleden oluşur.
“"Ey Türk gençliği!"” ile başlayıp “"Muhtaç olduğun kudret, damarlarındaki asil kanda, mevcuttur!"” diye biter.
Mustafa Kemal, bu hitabıyla geçmişte yaşanılan sıkıntıların bir daha tekrar etmemesi için Türk milletinin istikbali olan gençlere hayati öğütlerde bulunmuştur. Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'ndaki yenilgisiyle birlikte ortaya çıkan karanlık manzaranın tasviri ile başlar. Bu karanlık şartlarda dahi Türk gençliğinin ödevinin Türk istiklal ve cumhuriyetini sonsuza kadar korumak ve savunmak olduğu ifade edilir.
Mustafa Kemal, bir nevi siyasi vasiyetnamesi niteliğinde olan gençliğe hitabeyi okurken çok etkilenmiş ve gözyaşlarını tutamamıştır. Atatürk'ün Nutuk'u, özellikle de Gençliğe Hitabe kısmını okurken çok duygulanması kamuoyu ve özellikle gençler üzerinde büyük bir heyecan yaratmış ve Maarif Vekaleti 26 Ekim 1927'de aldığı bir karar ile "Gençliğe Hitabe"'nin okullardaki bütün sınıflara asılmasına karar vermiştir.
13 Ocak 1928 tarihinde alınan bir kararla Türkiye'de sınıflara, okutulan kitaplara ve önemli eğitim kurumlarına konulmuştur.
# Onuncu Yıl Nutku
Onuncu Yıl Nutku, Türkiye Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk tarafından Türkiye Cumhuriyeti'nin 10. yılı kutlamalarında 29 Ekim 1933 tarihinde Ankara Hipodromu'nda verilen nutuktur.
Millî Mücadelenin beş yılı ile Cumhuriyetin ilk on yılının öz anlatımını içerir; okunması altı dakika kadar süren bir buçuk sayfalık bir konuşma metnidir.
Onuncu Yıl Nutku'nda hem millî mücadelenin kimlere karşı, niçin ve nasıl verildiği anlatılır, hem de bu mücadelenin Cumhuriyet kurulduktan sonraki safhasında yapılması gerekenler ve yapılacak olanlar konusunda önemli bilgiler verilir. Metin, "Türk milleti" hitabı ile başlar, "Ne mutlu Türk'üm diyene" cümlesi ile son bulur.
Gazi Mustafa Kemal, 10. Yıl Nutku'nu ekim ayının ortalarında bir gece geç saatlerde kendi el yazısı ve kurşun kalemle yazmıştı. Bu konuşma daha sonra daktilo edildi. Gazi, ulusal bayrama birkaç gün kala en yakın çalışma arkadaşlarına okumuş ve onların fikirlerini sormuş; Atatürk tarafından mürekkepli kalemle üzerinde düzeltme ve ilaveler yapıldıktan sonra son şeklini almıştır. Gazi Mustafa Kemal, 29 Ekim 1933 günü konuşmasını elinde tuttuğu bu metin üzerinden yaptı.
Tarihî konuşma, Ankara'da TBMM'deki törenden sonra, geçit töreni için yüz binlerce kişinin geldiği Cumhuriyet meydanında yapıldı. Törende Gazi'nin kıtaları teftişi ve İstiklâl Marşı'nın söylenmesinden sonra Gazi, radyolardan tüm yurda naklen yayımlanan konuşmasını yaptı.
Konuşma, törene Sovyetler Birliği'nden davet edilmiş yönetmen Sergey Yutkeviç tarafından filme alınmış; günümüze onun bu kaydı gelebilmiştir. Film, Kültür ve Turizm Bakanlığı Sinema Genel Müdürlüğü Film arşivinde yer alır.


## Ses.
 - YÖNLENDİRME