# Martha Wilson
Martha Wilson (d. 1947, Philadelphia, Pensilvanya), Amerikalı feminist performans sanatçısıdır.
New York'ta bulunan "Franklin Furnace Arşivi" adlı sanat kurumunun kurucusudur.
Rol yapma, kıyafet değişimi ve başkalarının kişiliğinin 'istilası" yoluyla kendi dişi öznelliğini araştıran yenilikçi fotoğrafik ve video çalışmaları üretip geliştirmiştir. İki Ulusal Sanat Teşvik ödülü bir New York Sanat Vakfı (NFYA) bursu kazanmıştır. Obie Ödülü'ne ve sanatçıların ifade özgürlüğüne bağlılığından ötürü Bessie Ödülü'ne layık görülmüştür. Sanatçı, New York'taki P.P.O.W galerisi tarafından temsil edilir.
1970'lerin başında Yeni İskoçya eyalet başkenti Halifax'ta eğitim görürken, video ve fotoğraf / metin tabanlı performanslar gerçekleştirmeye başladı. 1974'te New York'a taşındığında, fotoğraf/metin ve video gösterilerini araştırıp geliştirmeyi sürdürdü. Kariyeri boyunca ABD'de bu ve diğer eserlerindeki kışkırtıcı karakter, kostüm, eser ve performanslarıyla ilgi uyandırmayı başardı. 1976'da sanatçı kitapları, montaj sanatı, video ve performans sanatının araştırılması ve tanıtımı üzerine odaklanan bir sanat galerisi olan "Franklin Furnace Arşivi"'ni kurdu ve yöneticiliğini üstlendi. Eserler, böyle eserlerin içerikleri nedeniyle, performans, sanat eserleri ve kitapların belirlenmiş normalliğini sorgulamaktadır. Arşivin kamuya sunulması sayesinde ele alınan diğer hususlar, sanatçıların görsel sanatlar organizasyonları içinde oynadığı roller ve sanatta kabul edilebilir olanın etrafındaki beklentilerdir.


### Eğitimi ve erken meslek hayatı.
Memleketi Newtown, Pensilvanya'da bir Quaker hazırlık okulu olan George School devam ettikten sonra, 1969'da Ohio'daki bir Quaker koleji olan Wilmington kolejinden Güzel Sanatlar lisans derecesini aldı. Halifax'taki -daha sonra bir kavramsal sanat yuvası- haline gelen Nova Scotia Sanat ve Tasarım Koleji'nde (NSCAD) 1971'de ders vermeye başlamadan önce Halifax, Nova Scotia, Kanada'daki Dalhousie Üniversitesi'nde yüksek lisans eğitimi aldı. Bir kadın ve genç bir sanatçı olarak onu ciddiye almaya gönülsüz olan NSCAD'ın kavramsal sanat topluluğundan dışlandığını hissetti. Wilson, çoğu sanat okulunda edindiği, öğretildiği ve cesaretlendirildiği gibi dil tabanlı sanatta çalıştı.


### Kariyer.
Daha sonra kendi vücudunu kendi aracı olarak kullanarak performans sanatına odaklandı. Bu seçim, onu prensip olarak performans sanatlarını aşağılayan "akıl için vücudun kartezyen bağımsızlığını" destekleyen kavramsal sanatçı akranlarından uzaklaştırdı. "Tanrıça", "Ev hanımı", "Lezbiyen" ve "Profesyonel" olmak üzere birçok farklı cinsiyet çeşitlerini canlandırdığı "Portfolyo Modelleri" adlı fotoğraf portresini oluşturdu. Rol oynama ve maskaralıkla çalışarak, "kendini nesneleştirme süreci olumlu olarak çelişkili bir şekilde yaşandı, çünkü kendine özgü görüş ve acente öznelliği ile doldurulabilecek bir alanı temizledi." Wilson, toplumsal cinsiyet normlarını aşmak için bir alan oluşturduğu ve insanların sınıflandırdıklarını ve farklı kadın cinsiyet türlerinden neler beklediğini gösterdiği performansı için yüzünü üretirken dönüşümünü oluşturmak için makyaj kullandı. Wilson'un kendi sözleriyle "Benliğin yokluğu, anlatımın oyunlarındaki serbest alandır. Dolayısıyla ‘engel’ boyalı yüzey ironi olarak ifadenin anlamıdır.’’ İlk kariyerinde, eserleri çoğunlukla otobiyografikti. 1976'da feminist şarkılar geliştiren, kadın performans grubu ve diğer sanatçıların olduğu Disband'a üye oldu. Disband ile yaptığı bu çalışma sayesinde Alexander M. Plague, Jr karakterini yarattı ve geliştirdi. Hem kurgusal hem de gerçek olmak üzere birçok karakterle birlikte bu karakter Barbara Bush’dan birini içeren kariyerinde kullanıldı.


#### Franklin Furnace.
1974'te kendi evinin çatı katını sanatçı performans alanına ve sergi alanına dönüştürdüğü New York'a taşındı, 1976'da "Franklin Furnace Archive, Inc."'ı kurdu. 1976 ve 1996 yılları arasında Franklin Furnace, Lower Manhattan'da bulunan Tribeca'daki Franklin Caddesi'ndeki mağazasında, birçok farklı sergi düzenledi. Arşiv, bazı montaj parçaları ve halka sanat ile birlikte sanatçı kitaplarının tarihsel ve çağdaş sergilenmesini sundu. Franklin Fırını, asıl amacı sanat eğitimine ve genellikle kamuoyunun gözünde olmayan eserlerin çevrimiçi yayımlarına odaklanan sanatçıları finanse etmek olan kendini "sanal bir kurum" olarak yeniden keşfediyor.


#### Disband.
1978'den 1982'ye kadar New York'ta bulunan, tüm kadınların vokal performans sanatçı grubu olan Disband, Wilson, IIona Granet, Donna Hennes, Ingrid Sischy ve Dianne Torr tarafından kuruldu. Grup kendisi müzisyen olarak görmedi, ama onun yerine "Her Kız", "Hey Bebek" ve "Moda" gibi şarkılar yaratan, konuşulan kelimeleri ve sesi kullanarak performans sergileyen bir grup sanatçı olarak gördü. Grubun sesi çoğunlukla Franklin Furnace'daki mağaza alanında performans gösteren "Acapella"nındı. 2008'de grup Los Angeles Çağdaş Sanat Müzesi tarafından bir araya getirilen sergide "WACK! Sanat ve Feminist Devrim" in bir parçası olarak performans gösterdikleri PS.1 Çağdaş Sanat Merkezi'nde yeniden toplandı ve performanslarını sürdürdü. Grup, özellikle de sanat dünyasında aynı düşünceye sahip olan ve şarkı sözlerini anlayan feministlerle popüler hale geldi.


#### En kötü korkum benim.
P.P.O.W, Wendy Olsoff ve Penny Pilkington tarafından 1983'te New York'taki East Village sanat sahnesinin ilk dalgasında kuruldu. 1988'de galeri Soho'ya, 2002'de Chelsea'ye taşındı. P.P.O.W, ulusal ve uluslararası sanatçılardan oluşan çeşitli bir liste halindedir. Galeri, kurulduğu günden bu yana, tüm medyadaki çağdaş çalışmayı gösteren, erken vizyonuna sadık kaldı. Aynı zamanda temsili resim ve heykel ile sosyal ve siyasi içerikli eserler yaratan sanatçılar için bir taahhüdü vardır. Wilson, Mayıs 2011'de katıldıktan sonra burada bulunan yapıtlarını/etkinliklerini ve sergilerini gösteren bu galeri ile yakından çalıştı. Galeri ile yapılan çalışmalar, Martha'nın kırk yıl boyunca endişe ettiği düşüncelerle doludur. "En kötü korkum benim" yeni çalışması 1974'te Wilson'un yapmış olduğu bir videokasetle gösterilecek olan çoğunlukla fotoğraf/metin görüntüsünden oluşuyor. Dokuz yeni fotoğraf /metin çalışmalarından oluşan eserler 2008'de kariyerindeki ilk iki eseriyle birlikte 1973'ten Simya ve 1974'ten Otantik Kendim'den oluşturuldu.


### Performans ve önceki Sergiler.
1970'lerin başından beri Wilson, çalışmalarını New York'ta ve başka yerlerde çeşitli galeri ve müzelerde gösterdi ve sergiledi. 1973'te, Breast Forms Permutated, Kaliforniya Valencia'daki Kaliforniya Sanat Enstitüsünde kadınlar tarafından kavram sanatının "c.7.500" sergisine dahil edildi. Aynı yılın Nisan ayında Cambridge, "Massachusetts'teki Project Inc"'de Öz Portre'sini sergiledi. Daha yakın bir zamanda, 2002'de New York'taki Beyaz Sütunlar'da sergilenen 1970'te “Gloria: Feminist Sanat'a Bir Bakış’’ serisinin bir parçasıydı ve DISBAND 2007'de Los Angeles Çağdaş Sanat Müzesi'nde Wack! Sanat ve Feminist Devrimine ve aynı zamanda 2009'da Güney Kore, Incheon'da düzenlenen Incheon Kadın Sanatçılar Bienalinin içine dahil edildi.] 
İmzalı performans çalışmaları, First Leydiler Nancy Reagan, Barbara Bush ve Second Lady Damper Gore rolünü taklit eden politik bir hicivdir. 2008'de New York, Chelsea'deki Mitchell Algus Galerisinde "Fotoğraf / Metin Eserleri, 1971-1974" New York'ta açtığı ilk kişisel sergiydi. New York Times'taki gösterinin incelemesinde, Holland Cotter, Martha Wilson'ın "1970'lerde Manhattan'ın merkezinde sanat için en önemli yarım düzine insandan biri" olduğunun altını çizdi.


#### Kendini evrelendirme.
Marttan Mayıs 2009'a kadar, Halifax'taki Dalhousie Sanat Galerisi için Wilson ve Peter Dykhuis tarafından yapılan bir sergi, birinin belirli bir kişiye yapmak zorunda olabileceği görüşmeleri çevreleyen bir dizi hareketsiz görüntü ve oluşturulmuş karakterlerle yarattığı eserlerin daha derin bir anlamını ve anlayışını sağladı. Wilson, rol oynama, kostüm dönüşümleri ve erkeklerin ve diğer kadın kişiliklerinin istilalarının yaygın kullanımı yoluyla kadın öznelliğini araştıran fotoğrafik ve video eserleri yarattı. Bu sergi, Franklin Furnace'ın onayını alarak benzer düşünen bireylerin çalışmalarının yaygınlaştırılmasının yanı sıra erken feminist ve sosyal açıdan meşgul stüdyo uygulaması bağlamında, Wilson'ın yaratıcı katkılarının (Franklin Furnace'ın kullanımıyla orada arşivlendiği gibi) aşamalarını vurgular. Serginin merkezinde dönüştürücü değişimin ajanı olarak Wilson'ın varlığı vardır, başlangıçta sanat eserlerinde ve daha sonra Franklin Furnace'da yönetmenlik varlığıyla kültürel değişimin kolaylaştırılmasında. Franklin Furnace'da 30 yıllık programlamadan 30 projenin seçimi kendine has bir portre haline dönüşüyor çünkü geniş bir alandaki toplumun yanı sıra tarihsel olarak sergiyi ve sergileme kültürüyle sınırları zorlamada önemli olan eserleri vurguluyor. Sergi, Uluslararası Bağımsız Küratörler Kurulu himayesi altında 2013'e kadar [nerede?] taşındı.


#### Seçkin gösteriler ve sergileri.
 - 1972
   - Bir adamı büyülemek
  - 1973
   - Duruş: Sürükleme
   - Duruş: Yaş Dönüşümleri
   - Duruşma: Erkek Taklitçi, Erkek Fatma
   - Permütasyona Mütekaben Göğüs Biçimleri
   - Dönüşüm: Claudia
  - 1974
   - Mükemmelliğimin imajımı oluştururum / biçimsizliğimin imajımı oluştururum
   - Modellerden oluşan bir port folyo: Tanrıça, Ev Hanımı, Çalışan Kız, Profesyonel, Yeryüzü Ana, Lezbiyen
  - 1975
   - Deformasyon
  - 1976
   - Franklin Furnace'ın ortak kurucusu
   - Kraliçe
 - 1980
   - Disband
 - 1985
   - Sadece Silah Kontrolüne Hayır Deyin
  - 1992
   - Barbara Bush Kötüye Kullanımda
  - 1994
   - Damper Gore: 90'lı yıllar için tavsiyeler
  - 2002
   - Gloria: 1970'lerde Feminist Sanata Bir Bakış
   - Kişisel ve siyasi
  - 2005
   - Amerikan Kadın Sanatçılar Post-Modernizm'i Nasıl Oluşturdu?
  - 2006
   - Downtown Show
  - 2007
   - WACK! Sanat ve Feminist Devrim
  - 2008
   - Martha Wilson: Fotoğraf / metin çalışmaları, 1971-74
   - Geri Dönüş: Beyaz Sütunlar Yıllık 
   - Feminizme tepki
  - 2009
   - 40 Yıl 40 Projeler
   - Martha Wilson: Kendini Evrelendirmek
  - 2010
   - Benim İstediğim Adam
   - Donna: Avangurdia Feminista Negli Anni '70
  - 2011
   - En kötü korkum ben oldum, P.P.O.W Galeri
  - 2013
   - Cilt Ticareti, Larry Listesiyle P.P.O.W Galerisi için yardımcı küratörlük yaptı.
  - 2014
   - ADAA: Sanat Sergisi 2014, P.P.O.W Galeri
   - Yeniden Yapılandırma Öz Portre (1973)


#### Son olaylar.
  - Kendini Evrelendirme, (Dönüşümler, İstilalar ve Sınırları Zorlayış) 17 Eylül 2011, Kitap Lansmanı ve Sanatçı Konuşmasında, Brooklyn Müzesi. 
  - New York Stüdyo Etkinliği, 30 Mart 2011.
  - Martha Wilson Giydirme ve Alay Etme, 'Mona / Marcel / Marge /' da, tek kişilik gösteri, Aralık 2015, P.P.O.W'da. 
  - Peter Dyhhuis'in küratörlüğünde hazırlanan Martha Wilson, 30 Ağustos 2013'te Salt Lake City'deki Utah Güzel Sanatlar Müzesi'nde açıldı. Sergi, 40 yıl önce kariyerine başladığından beri, Martha Wilson'ın sanat eserlerinden ve projeleriyle feminizm, kimlikler, aktivizm ve işbirlikçi uygulamalara yönelik mevcut yaklaşımları araştırıyor. Wilson, yerel bağlamda sergiyi derinleştirmek için Utah Güzel Sanatlar Müzesi ile yakından çalıştı ve yerel topluluğa ilgi duyan yeni bir konuşma hazırladı. Sergi, her yeni mekan boyunca sürekli olarak geliştikçe, Utah Güzel Sanatlar Müzesi, Wilson'un kendi sesini duvar metinlerine ekleyerek serginin anlatı biçimini değiştirdi.
  - 7 Kasım 2016'da Martha Wilson, Cumhurbaşkanlığı Adayı Donald Trump olarak üçüncü kez performans gösterdi  karakteri daha önce başka figürlerle yaptığı gibi kabul etmek yerine Wilson, belirgin giysiler giyerek ve Trump'u taklit eden bir peruk takarak “korkunç ve komik olanın kesişim noktasını vurgular[dı].’’


### Video gösterileri.
Wilson'un eserleri ağırlıklı olarak, bir konuyu veya özneyi çevreleyen imgeler yerine oluşturduğu parçadaki görüntü ile değil de imge ile ilgilidir. Bir örnek, 1974'ten yaptığı eserinden "bir model portfölyö" adlı çalışmasıdır ki bu kişinin sorulardaki konuyla kendini bulan anlayışla bir model serisi oluşturdu. Ev hanımı, Tanrıça, Çalışan Kız, Profesyonel, Yeryüzü Anası ve Lezbiyen Wilson'ın örnekleridir. Bu görüntü dizisi, konunun basmakalıp görünümüne dayanıyor. Wilson'ın diğer gerçekliklerle bağlantı kurması için oluşturduğu, eserlerinin listesi altında bulunan görüntü, gövde ve video şov karakterlerinden oluşan birçok eseri vardır.
  - Gala ve rutin performans: Halifax, Nova Scotia, Kanada, 1972
  - Sanat Girdabı, Halifax, Nova Scotia, 1972
  - Değer olarak Görünüş, Halifax, Nova Scotia, 1972
  - Koterizasyon, Halifax, Nova Scotia, 1974
  - Deformasyon, Halifax, Nova Scotia, 1974


#### Nancy Reagan olarak.
  - Exit Art'taki Mucize performans serisi için, New York, 1985
  - Nancy Reagan Kanseri Yener, Deniz Kenarındaki Yan Gösterisi, Coney Adası, 13 Temmuz 1986
  - Nancy Reagan Yönetmen, Atomik İncil Saatinde, [açıklama gerekli] New York, 12 Nisan 1987


#### Barbara Bush olarak.
  - Upstream Sanatları, Staten Island C.T.V., 11 Mart 1991
  - Doğumdan Ayrı New York, [nerede?] 2003


#### Damper Gore Olarak.
  - Beden Siyaseti: Akıl Sağlığı, Cooper Birliği, NYC, 15 Şubat 1994
  - Güzel ve Çirkin: Ağırlık Konusu, Tacoma, WA, 16 Nisan 1994


### Akademik çalışmaları.
Wilson, New York Üniversitesi, Görsel Sanatlar Okulu, Nova Scotia Sanat ve Tasarım Yüksekokulu ve başka yerlerde bir sanat formu, performans sanatı ve "değişken medya sanatı" olarak kitaplarda çokça ders verdi. 1997'de, Üniversite Sanat Derneğinde performans sanatının kökeni üzerine bir makale yazdığı Sanat Dergisinde misafir sanat editörü olarak hizmet vermiştir. 2003 ve 2006 yılları arasında, İnternette canlı sanat üzerine bir yazı yazdığı Leonardo dergisinin konuk editörü olarak çalışmış. Wilson, iki Sanat bursu için Ulusal Bağış ve New York Sanatlar Burs Kuruluşu gibi performans sanatları için çok sayıda ödül aldı. Ayrıca, sanatçıların ifade özgürlüğüne olan bağlılığı nedeniyle Obie Ödülü'nü içeren ifade özgürlüğüne verdiği destekten dolayı övgü aldı.
Franklin Furnace Arşivi'nin kurucu yönetmeni olarak Martha Wilson, çağdaş değişken medyanın önemli bir savunucusudur. Franklin Furnace bir zamanlar Amerika Birleşik Devletleri'ndeki sanatçı kitaplarının en büyük koleksiyonuydu ve hala önemsenmeyen sanatçı kitap ortamı için önemli bir tarihsel kuruluş olarak kalmaktadır. Franklin Furnace Arşivi çağdaş çalışma yaratan az temsil edilen sanatçılara verilen fonlarla çağdaş yenilikleri desteklemeye devam ediyor. New York Times'ın Cotter ve Karen Rosenberg, kâr amacı gütmeyen organizasyon ve arşivi Wilson'un New York'taki sanatlara en önemli katkısı olmasına rağmen, erken sanat eseri feminist, performans ve kavramsal sanat tarihinde önemli bir yere sahip olduğunu yazmaktadırlar.


#### Montreal, Concordia Üniversitesi'nde 2011 etkinlikleri.
  - Kendisi ve küratör Peter Dykhuis ile sergi gezisi, 19 Ocak 2011, Leonard & Bina Ellen Sanat Galerisi'nde. 
  - Performans ve Kimlik, 20 Ocak 2011, Leonard & Bina Ellen Sanat Galerisi'nde. 
  - Wilson, feminist araştırmalar üzerine perspektifini sunar, 19 Şubat 2011, Sanat Galerisi'nde


#### Seçilmiş hibeler ve ödüller.
  - Güzel Sanatlar fahri doktorası, NSCAD Üniversitesi, Halifax, 2013 
  - Özel Nesnesi (NYC kitap dükkânı), Martha Wilson Kaynak Kitap için yılın yayını, 2011 
  - New York Sanatlar Dostluğu Vakfı, Performans Sanatı, 2001 
  - Sanatçıların ifade özgürlüğüne olan bağlılığı için Robert S. Clark, Nathan Cummings, Joyce Mertz-Gilmore, Rockefeller and Andy Warhol Kuruluşuna atıf, 1993
  - Sanatçıların ifade özgürlüğüne olan bağlılığı için Bessie Ödülü, 1992
  - Sanatçıların ifade özgürlüğüne olan bağlılığı için Obie Ödülü, 1992
  - Skowhegan Okulu Valisinin Sanata Hizmet Ödülü, 1991
  - Sanatlar Bursu için Ulusal Bağış, Performans Sanatı, 1983
  - Sanatlar Bursu için Ulusal Bağış, Performans Sanatı, 1978


#### Kitaplar ve monografiler.
  - Martha Wilson Kaynak Kitap: 40 Yılın Feminizm, Performans ve Alternatif Alanları Yeniden Düşünmesi, Kate Fowle, Martha Wilson ve Moira Roth tarafından. Bağımsız Küratörler Uluslararası, 2011. Literatürde 18. yüzyıldan günümüze yazıların antolojisi, Kaynak kitabı, Nadir bulunan arşiv belgelerinden ve Simone de Beauvoir'ın İkinci Seks, Erving Goffman'ın Gündelik Hayattaki Özün Tanımı, Susan Sontag'ın Fotoğraf Üzerine gibi Wilson'un etkilendiği simgesel yayınların alıntılarından oluşan oluşan birincil araştırma materyali topluluğudur, 
  - Franklin Furnace ve Yenilikçi Ruhu: Geleceğin Tarihi. Toni Sant tarafından Bristol, İngiltere: Intellect, 2011. ISBN 9781841503714.
  - Martha Wilson: Kendini Evrelendirmek. Peter Dykhuis ve Jayne Wark tarafından. ISBN 978-0-770300-28-9.


#### Yazı.
  - "Sanallaşmak" Sanat Dergisi 59, no. 2 (yaz 2000). 
  - "Kişisel Zaman İçinde Siyasallaşıyor" N.Paradoxa no. 5 (2000): 83-90.


#### Konuyla ilgili yayınlar.
  - Edgar, Anne. "Franklin Furnace ile Konuşma." Mesaj 13, no. 1-2 (Yaz, 1985): 28-30.
  - Wilson, Martha. "Franklin Furnace, 1996'dan Günümüze İnternet'te Canlı Sanat Sunmak ve Ürettiklerinden Ne Öğrendi." Leonardo 38, no. 3 (2005): 193-200
  - Reckitt, Helena ve Peggy Phelan. Sanat ve Feminizm: Temalar ve Hareketler. Londra: Phaidon Yayımcılık.
  - "Franklin Furnace Arşivinin Yardımcı Kurucusu Martha Wilson ile Görüşme", Claudine Ise tarafından, Chicago: Sporda Kötüler (8 Kasım 2010).