# Tokaji
Tokaji (Macarca: "Tokaj," Macarca telaffuzu: [ˈtokɒji]) veya Tokay, Macaristan'daki Tokaj şarap bölgesinden (ayrıca "Tokaj-Hegyalja şarap bölgesi" veya "Tokaj-Hegyalja") veya Slovakya'daki bitişik Tokaj şarap bölgesinden elde edilen şarapların adıdır. Bu bölge, asil çürümeden etkilenen üzümlerden yapılan tatlı şaraplarıyla dikkat çekmektedir; bu şarap türü, bu bölgede uzun bir geçmişe sahiptir. Tokaj üzümlerinden elde edilen "nektar", Macaristan'ın milli marşında da anılır.
Slovak şarap bölgesi Tokaj, Macar kalite kontrol düzenlemesini uygularsa Tokajský/-á/-é etiketini (Slovakçada "Tokaj") kullanabilir. Bu alan"," Macaristan Krallığı içindeki büyük Tokaj - Hegyalja bölgesinin bir parçasıydı, ancak Trianon Antlaşması'ndan sonra Macaristan ve Çekoslovakya arasında bölündü.


## Bağcılık.
Tokaji şarap üretimi için resmi olarak altı üzüm çeşidi onaylanmıştır:
  - Furmint
  - Hárslevelű
  - Yellow Muscat (Macarca: "Sárgamuskotály")
  - Zéta (Önceden Oremus olarak bilinirdi – Furmint ve Bouvier üzümlerinin melezi)
  - Kövérszőlő
  - Kabar (Hárslevelű ve Bouvier üzümlerinin melezi)
Furmint, bölgenin %60'ını oluşturur ve Aszú şaraplarının üretiminde açık ara en önemli üzümdür. Hárslevelű ise %30'luk bir paya sahiptir. Yine de bölgede, sek beyazlardan dünyanın en tatlı şarabı olan Eszencia'ya kadar uzanan etkileyici çeşitlilikte farklı tür ve tarzda şaraplar üretilmektedir. 
Tokaji şarabının geleneksel olarak yetiştirildiği alan, Karpat Dağları'nın yakınında, deniz seviyesinden 457 metre (1.500 ft) yükseklikte küçük bir platodur. Toprak, yüksek demir ve kireç konsantrasyonlarına sahip volkanik kökenlidir. Bölgenin konumu, yakındaki dağların koruması nedeniyle bu özel bağcılık için faydalı olan benzersiz bir iklime sahiptir. Kışlar çok soğuk ve rüzgarlıdır; ilkbahar serin ve kuru olma eğilimindedir ve yazlar belirgin şekilde sıcaktır. Genellikle, sonbahar erken yağmur getirir, ardından çok uzun bir olgunlaşma dönemine izin veren uzun bir yaz sonu gelir.
Furmint üzümleri kalın kabuklarla olgunlaşmaya başlar, ancak olgunlaştıkça kabuklar incelir ve şeffaflaşır. Bu, güneşin üzüme nüfuz etmesini ve içindeki sıvının çoğunu buharlaştırmasını sağlayarak daha yüksek bir şeker konsantrasyonu üretir. Diğer üzüm türleri patlama noktasına kadar olgunlaşır, ancak diğer üzümlerin çoğunun aksine, Furmint onu çürümeye karşı koruyan ikinci bir kabuk geliştirir. Bu ayrıca üzümün doğal şekerlerini yoğunlaştırma etkisine de sahiptir. Üzümler, "asil çürüme" (Botrytis cinerea) küfünü geliştirecek kadar uzun süre asmada bırakılır. Üzümler daha sonra hasat edilir, bazen Aralık ayına kadar (ve gerçek Eszencia durumunda, bazen Ocak ayına kadar).
Bölgedeki tipik yıllık üretim nispeten küçük bir miktar olan 100.280 hektolitreye (2.649.000 ABD galonu) kadar çıkmaktadır.


## Tokaji şarabının çeşitleri.
  - Sek Şaraplar: İyi kalitede sek Tokaji Furmint bölgede nispeten yeni bir gelişmedir. Yüzyıllar boyunca bölgenin ana ürünü tatlı şaraptı, özellikle Botrytised seçkileri. Sek Furmint, István Szepsy tarafından Úrágya 2000 tek bağ seçkisi tanıtıldığında dünya şarap uzmanlarının dikkatini çekti. Şarap, Burgonya veya Mosel gibi tarihi bölgelerin sadece en iyi beyaz şaraplarında deneyimlenen büyük mineralite, karmaşıklık ve yapıyı ifade ediyordu. Yaşlanma potansiyeli de ümit vericiydi. 2003 yılında Mád köyündeki daha fazla üretici, büyük bir başarıyla tek bağ seçilmiş kuru Furmint şarapları üretti. Yaklaşık 1200 hektarlık alanıyla Mád köyü, bölgenin eşsiz volkanik teruarını ifade edebilen, belediye düzeyinde şarap olarak önemli miktarda yüksek kaliteli sek Furmint şarabı üretme fırsatına sahip olmuştur  bu şarap, adını aldığı Mad isminden almaktadır ve István Szepsy Jr. tarafından Szent Tamás Şaraphanesinde üretilmektedir.
Bir zamanlar sıradan, "ordinárium" olarak anılan bu şaraplar, artık ilgili üzüm türlerinin adını taşıyor: Tokaji Furmint, Tokaji Hárslevelű, Tokaji Sárgamuskotály ve Tokaji Kövérszőlő.
  - Szamorodni: Bu şarap türü başlangıçta "főbor" (birinci sınıf şarap) olarak biliniyordu, ancak 1820'lerden itibaren Polonyalı tüccarlar "samorodny" adını popüler hale getirdiler (Kelime Slovakça, Slovence'nin Prekmurje lehçesi ve Pannonian Havzası'nın Macarlaştırılmasından önce konuşulan Kajkavian Hırvatçasından gelir. Kelime bir sıfattır ve "kendi kendine yetişmiş", "yetiştirildiği şekilde" veya "kendi kendine yapılmış" anlamına gelir). Szamorodni'yi sıradan şaraplardan ayıran şey, yüksek oranda botrytize üzüm içeren üzüm salkımlarından yapılmasıdır. Szamorodni genellikle sıradan şaraptan daha yüksek alkol oranına sahiptir. Szamorodni genellikle 100-120 g'a kadar kalıntı şeker içerir ve bu nedenle "édes (tatlı)" olarak adlandırılır. Ancak, salkımlar daha az botrytize üzüm içerdiğinde, kalıntı şeker içeriği çok daha düşüktür ve bu da száraz (sek) bir şarapla sonuçlanır. Alkol oranı genellikle %14'tür.
  - Aszú: Bu, İngilizce konuşulan dünyada Tokay olarak bilinen dünyaca ünlü tatlı, topaz renkli şaraptır. Macarca "aszú" kelimesinin orijinal anlamı "kurutulmuş"tu, ancak aszú terimi botrytize (yani "asil" çürümüş ) üzümlerle yapılan şarap türüyle ilişkilendirilmeye başlandı. Aszú şarabı yapım süreci şu şekildedir:
   - Aszú meyveleri tek tek toplanıp büyük kazanlarda biriktirilerek macun kıvamına (aszú hamuru olarak bilinir) getiriliyor.
   - Aszú hamurunun üzerine şıra veya şarap dökülerek ara sıra karıştırılarak 24-48 saat bekletilir.
   - Şarap, fermantasyonun tamamlandığı ve aszú şarabının olgunlaşmaya bırakıldığı ahşap fıçılara veya teknelere aktarılır. Fıçılar serin bir ortamda saklanır ve sıkıca kapatılmaz, bu nedenle fıçıda genellikle birkaç yıl süren yavaş bir fermantasyon süreci devam eder.
 Aszú konsantrasyonu geleneksel olarak bir Gönc fıçısına (136 litrelik fıçı) eklenen hamurun "puttoni" sayısıyla tanımlanıyordu"." Günümüzde "puttoni" sayısı olgun şaraptaki şeker ve şekersiz özüt içeriğine dayanmaktadır. Aszú, 3 "puttonyos" ile 6 "puttonyos arasında değişir ve 6 puttonyos'un" üzerindeki şarapları temsil eden Aszú-Eszencia adı verilen başka bir kategori vardır. Diğer şarapların çoğunun aksine, aszú'nun alkol içeriği genellikle %14'ten yüksektir. Yıllık aszú üretimi bölgenin toplam üretiminin yüzde birinden azdır.
  - Eszencia: Nektar olarak da adlandırılan bu şarap, teknik olarak şarap olarak adlandırılamaz çünkü muazzam şeker konsantrasyonu alkol seviyesinin asla %5-6'nın üzerine çıkmaması anlamına gelir. Eszencia, hasat sırasında toplandıkları fıçılardan doğal olarak akan aszú meyvelerinin suyudur. Eszencia'nın şeker konsantrasyonu tipik olarak litre başına 500 g ile 700 g arasındadır, ancak 2000 yılı hasadında litre başına 900 g'ı aşan eszencia üretilmiştir. Eszencia geleneksel olarak aszú şaraplarına eklenir, ancak fermente edilmesine izin verilebilir (tamamlanması en az 4 yıl süren bir işlem) ve ardından saf olarak şişelenebilir. Elde edilen şarap eşsiz bir lezzet konsantrasyonuna ve yoğunluğuna sahiptir, ancak o kadar tatlıdır ki yalnızca küçük miktarlarda içilebilir. Neredeyse diğer tüm şarapların aksine, Eszencia 200 yıl veya daha uzun süre saklandığında kalitesini ve içilebilirliğini korur.
  - Fordítás: (Macarcada "çevirmek" anlamına gelir), daha önce aszú şarabı yapılmış olan aszú hamurunun üzerine şıra dökülerek elde edilen şarap.
  - Máslás: (Macarcadaki "kopya" kelimesinden türemiştir), aszú'nun tortusu üzerine şıra dökülerek yapılan şarap.
  - Diğer tatlı şaraplar: Son birkaç yıldır Tokaj'da indirgeyici tatlı şaraplar görülmeye başlandı. Bunlar hasattan bir yıl ila 18 ay sonra piyasaya sürülmeye hazır hale gelir. Genellikle 50-180 g/L artık şeker ve Aszú şaraplarına benzer oranda botrytize edilmiş meyve içerirler. Genellikle "késői szüretelésű" (geç hasat) şarapları olarak etiketlenirler. Yenilikçi üreticiler ayrıca yukarıdaki kategorilerin menşe yasalarına uymayan ancak genellikle yüksek kalite ve fiyata sahip olan ve birçok yönden aszú ile karşılaştırılabilir olan tokaji şarapları da pazarlamışlardır. Bu şaraplar genellikle tokaji cuvée olarak etiketlenirler"."


### Imperial Tokay.
1918'den önce (I. Dünya Savaşı'nın sonu ve Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'nun çöküşü), en iyi eszencia Tokaji satılmıyordu, ancak Habsburg monarşisinin İmparatorluk mahzenleri için saklanıyordu. 18. yüzyılın ortalarına gelindiğinde, Habsburglar tarafından aslen tutulan bu en iyi eszencia Tokaji'lere "İmparatorluk Tokay" adı verildi. Kasalar, fıçılar ve şişeler genellikle Avrupa monarşileri arasında hediye olarak elden ele dolaşırdı. 2008'de, Kraliyet Sakson Sarayı'nın şarap mahzeninin mührünü taşıyan bir şişe İmparatorluk Tokay, Christie's'de açık artırmada 1.955 £'a satıldı.


## Tarihçe.
Bodrog ve Hernád nehirlerinin çatalının volkanik toprağında asmaların ne zamandan beri yetiştirildiği bilinmemektedir. Bu, Macar kabilelerinin bölgeye yerleşmesinden öncesine dayanır. Efsaneye göre, ilk aszú, 1630 yılında Laczkó Máté Szepsi tarafından yapılmıştır. Ancak, aszú üzümlerinden yapılan şaraptan bahsedilmesi, 1576 yılında tamamlanan Fabricius Balázs Sziksai'nin "Nomenklatura'sında" zaten yer almıştı. Yakın zamanda keşfedilen bir aszú envanteri, bu referanstan beş yıl öncesine dayanmaktadır.
Tokaji şarabı, Port şarabından onlarca yıl önce ve Bordeaux sınıflandırmasından 120 yıl önce kurulan dünyanın ilk isimlendirme denetiminin konusu oldu. Bağ sınıflandırması, 1730'da bağların toprağa, güneş ışığına maruz kalmaya ve asil çürüme, botrytis cinerea, birinci sınıf, ikinci sınıf ve üçüncü sınıf şaraplar geliştirme potansiyeline bağlı olarak üç kategoriye sınıflandırılmasıyla başladı. 1757'deki bir kraliyet kararnamesi Tokaj'da kapalı bir üretim bölgesi kurdu. Sınıflandırma sistemi, 1765 ve 1772'deki ulusal nüfus sayımlarıyla tamamlandı.
1920'de Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'nun çöküşünün ardından Tokaj şarap bölgesinin küçük bir kısmı (yaklaşık 1,75 km²) Trianon Antlaşması nedeniyle Çekoslovakya'nın bir parçası oldu, geri kalanı ise Macaristan'ın bir parçası olarak kaldı. II. Dünya Savaşı'ndan sonra Macaristan Sovyet etkisindeki bir devlet olduğunda, Tokaj üretimi 6.000'e kadar küçük üreticiyle devam etti, ancak şişeleme ve dağıtım devlet kuruluşu tarafından tekelleştirildi. 1990'da komünist rejimlerin çöküşünden bu yana, Tokaj şarap bölgesinde bir dizi bağımsız şarap imalathanesi kuruldu. Devlete ait bir üretici varlığını sürdürüyor ve toplam üretimin yaklaşık %20'sini gerçekleştiriyor.


## Tokaji'nin ünlü tüketicileri.
Moldova Voyvodası Büyük Stephen'ın Tokay şaraplarının çok büyük bir hayranı olduğu söylenir. Moldova'ya Kövérszőlő çeşidini tanıttı ve bu da Grasă de Cotnari şarabının geliştirilmesine yol açtı.
Tokaji, 18. yüzyıldan beri "Vinum Regum, Rex Vinorum" ("Kralların Şarabı, Şarapların Kralı") olarak bilinmektedir, bazen Fransa Kralı XIV. Louis'e atfedilen bir sıfat. 1703'te, Transilvanya Prensi II. Francis Rákóczi, XIV. Louis'e Tokaj arazisinden bir miktar Tokaji şarabı hediye etti. Tokaji şarabı, Versay'daki Fransız Kraliyet sarayında servis edildi ve burada Tokay olarak tanındı.
İmparator Franz Josef (aynı zamanda Macaristan Kralıydı) Kraliçe Victoria Tokaji Aszú şarabını her yıl doğum gününde hediye olarak gönderme geleneğine sahipti, yaşadığı her ay için bir şişe, her yıl için on iki şişe. Seksen birinci ve son doğum gününde (1900), bu etkileyici bir şekilde toplam 972 şişeye ulaştı.
Tokaji şarabı Beethoven, Liszt, Schubert, Goethe, Heinrich Heine, Friedrich von Schiller, Bram Stoker, Johann Strauss II ve Voltaire dahil olmak üzere çok sayıda büyük yazar ve besteci tarafından övgüyle karşılanmıştır. Besteci Joseph Haydn'ın en sevdiği şarap Tokaji'ydi. XIV. Louis'in yanı sıra, birkaç başka Avrupa hükümdarının da şarabın tutkulu tüketicileri olduğu bilinmektedir. XV. Louis ve Büyük Frederick, Voltaire gibi misafirlere Tokaji ikram ederek birbirlerini geride bırakmaya çalıştılar. Fransa'nın son imparatoru III. Napolyon, Fransız Kraliyet Sarayı'na her yıl 30-40 fıçı Tokaji sipariş etti. Papa Pius IV (1499-1565), 1562'deki Trent Konseyi'nde şöyle haykırdı: "Summum pontificem talia vina polite!" (Bu, papalık sofrasında olması gereken şarap türüdür.) İsveç Kralı III. Gustav, Tokaji'yi severdi - başka şarap içmediği söylenir. Rusya'da, müşteriler arasında Büyük Petro ve Rusya İmparatoriçesi Elizabeth vardı. Polonya cumhurbaşkanı Ignacy Mościcki'nin 1933'teki düğününe dair bir gazete haberinde, kadehlerin 250 yıllık şaraplarla kaldırıldığı belirtiliyor ve şöyle devam ediliyor: "Şarap, iyiyse, yalnızca Tokay Özü olabilirdi ve Polonya ile Macaristan arasındaki yüzyıllardır süren dostluk bu sonucu destekliyor gibi görünüyor."
Lubavitch'li Büyük Haham Shmuel Schneersohn'un, 1878 yılında "Vekocho" başlıklı ünlü söylevler dizisinin tamamlanması gibi kutlama günlerinde Koşer Tokaji şarapları içtiği biliniyordu.


## Tokaji isminin diğer kullanımları.
Tokaji şarapları uzun zamandır meşhurdur ve bu da isimlerinin diğer şaraplar tarafından "benimsenmesine" neden olmuştur:
  - Tarihsel olarak Tokaji, Macaristan Krallığı'ndaki Tokaj bölgesinden gelen bir beyaz şaraptı. Tokaji şarabı, 1635'te tatlı tatlı aszú (botrytised) şarabına atıfla anılmıştır. 1880'lerdeki filoksera salgınından önce, Tokaj'da şarap çoğunlukla beyaz üzüm çeşitlerinden çeşitli tiplerde yetiştiriliyordu. İngilizce ve Fransızcada "Tokay" yazımı yaygın olarak kullanılıyordu.
  - Macaristan ve Slovakya'nın Avrupa Birliği'ne katılım anlaşması ve daha önceki 1993 anlaşması uyarınca, "Tokaj" adı (diğer yazım biçimleri dahil) Korunmuş Menşe Adı statüsüne sahip oldu. Mart 2007'den itibaren, Fransa ve İtalya'daki şarap üreticilerinin, birbiriyle alakasız iki çeşitten yapılan şarapları için "Tokay" veya "Tocai" adını kullanmalarına artık izin verilmedi.
  - "Tokay" ismi Fransa'nın Alsace bölgesinde Pinot grisi üzümünden yapılan şaraplar için, genellikle "Tokay d'Alsace" olarak kullanılmaya başlandı. 1993 anlaşmasının ardından, "Tokay Pinot grisi" ismi ara bir adım olarak benimsendi ve 2007'de Tokay kısmının kullanımı artık yasaklandı ve kullanılmadı. Birçok Alsace üreticisi son tarihten birkaç yıl önce Pinot grisi ismine geçti.
  - İtalya'da "Tocai" ismi, Friuli-Venezia Giulia bölgesinden gelen Sauvignon vert üzümüne "Tocai Friulano" ismiyle atıfta bulunmak için kullanılmaya başlandı. Günümüzde sadece Friulano olarak bilinmektedir.
  - Slovenya'da AB yasağına uygun olarak Goriška Brda ve Vipava bölgelerinin şaraplarının adı Sauvignonasse olarak değiştirildi.
  - Macaristan ve Slovakya arasında "Tokaj" ismini kullanma hakkı konusunda uzun süredir devam eden bir anlaşmazlık da bulunmaktadır. İki hükûmet arasındaki müzakereler Haziran 2004'te bir anlaşmanın imzalanmasıyla sonuçlanmıştır. Bu anlaşma uyarınca, Slovakya'da 5,65 km²'lik arazide üretilen şaraplara Tokajský/-á/-é etiketinin kullanılmasına izin verilmektedir. Ancak bazı pratik sorunlar devam etmektedir. Slovakya, 1990'dan beri Macar şarap yasalarında yer alan aynı standartları uygulamaya söz vermiştir, ancak bu yasaları kimin izleyeceği veya uygulayacağı henüz kararlaştırılmamıştır. Kasım 2012'de Avrupa Mahkemesi, Macaristan'ın AB'de korunan menşe adları ve coğrafi işaretlerin bir kaydını içeren elektronik bir veritabanı olan "E-Bacchus"tan Slovak girişi "Vinohradnícka oblasť Tokaj"ın silinmesi talebine karşı karar vermiştir. Macaristan, Genel Mahkemenin kararına karşı temyiz başvurusunda bulunmuştur. Şubat 2013'te AB Adalet Divanı, Macaristan'ın Tokaj bölgesinin adını içeren "Vinohradnícka oblasť Tokaj" (Tokaj Şarap Bölgesi) tesciline ilişkin Slovakya'nın daha önceki bir kararına karşı Macaristan'ın yaptığı itirazı reddetti. Mahkeme, kararında Slovakya'nın "Vinohradnícka oblasť Tokaj"ını Avrupa veritabanı E-Bacchus'a kaydettirmesinin dava edilebilir bir önlem oluşturmadığını söyledi. Sonuç olarak, mevcut AB mevzuatına göre Tokaj'ın şarap üretim bölgesi hem Macaristan'da hem de Slovakya'da bulunmaktadır.
  - Avustralya'daki Rutherglen şarap bölgesi, genellikle Tokay olarak adlandırılan, ancak Macar Tokaji üzümlerine veya işlemlerine çok az benzeyen Muscadelle üzümlerinden yapılan bir tatlı şarap üretiyor. 2007'deki düzenlemelerde yapılan bir değişikliğin ardından, bu tatlı şarap çeşidi bazı şarap üreticileri tarafından "Topaque" adı altında satıldı, ancak 2012 itibarıyla bazıları kendi ürünlerini Tokay olarak etiketlemeye devam ediyor.
  - Ukrayna ayrıca genellikle Transkarpatya'da üretilen "Tokay" etiketli şaraplar da üretiyor. Bu şarap benzer çeşitlerden yapılıyor, benzer 500 mL'lik şişelerde şişeleniyor, ancak aynı standartlara uyması gerekmiyor  bu konu müzakere ediliyor.


## Popüler kültürde.
  - Goethe'nin Faust'unda, Auerbach'ın Mahzenindeki sahnede, Mephistopheles diğer karakterlere her birine birer şarap seçeneği sunar, ardından bir "tirbuşonla" masada delikler açarak bunları üretir. Frosch Ren şarabı, Brander Şampanya ve Siebel tatlı bir şarap ister, ardından Mephistopheles onun için Tokay'ı seçer.
  - Alexander Dumas'ın "Kraliçenin Gerdanlığı" (1849, 1850) adlı eserinin birinci bölümünde Richelieu Mareşali'nin uşağı, İsveç Kralı'na özel bir tokaji şarabı şişesi ikram edebilmek için öğle yemeği için onu bir saat bekletir  bu kişi de Haga Kontu adıyla mareşalin konuklarından biridir.
  - Henrik Ibsen'in "Yaban Ördeği" (1884) adlı eserinde, 1. perdedeki partideki konuklar Tokay içerler. Sahnede, ana karakter Hjalmar Ekdal'ın kaliteli şarapların yıllara göre farklılıklarından habersiz olduğu ortaya çıkar.
  - Sir Arthur Conan Doyle'un "Dörtlerin İşareti" (1890) adlı eserinin dördüncü bölümünde Thaddeus Sholto, elindeki tek iki ikram olan Bayan Morstan Chianti veya Tokay'ı ikram eder.
  - Bram Stoker'ın "Drakula" (1897) adlı eserinde Jonathan Harker'a Drakula'nın şatosundaki ilk gecesinde bir şişe Tokay ikram edilir.
  - Başka bir Sherlock Holmes öyküsünde, ""Son Yay"" (1917), Alman casus Von Bork, bir konfederasyona "Altamont"un (kılık değiştirmiş Holmes) "Tokay fantezisi" duyduğunu söyler. Daha sonra Holmes, Watson'a bir kadeh uzatarak, "Harika bir şarap, Watson. Kanepedeki arkadaşımız bana bunun Schönbrunn Sarayı'ndaki Franz Josef'in özel mahzeninden olduğunu söyledi" der.
  - "Imperial Tokay," Virginia Woolf""'un 1925 tarihli "Mrs. Dalloway" romanında servis edilir.
  - "Gerçek imparatorluk Tokay" şişesi, Lord Peter Wimsey'in "The Bibulous Business of a Matter of Taste" (1928) adlı kısa öyküsünde önemli bir rol oynar. Bu öykü, şarapları tadına göre tanımlamaya odaklanır. "Hem tatlı hem de kaba" ve "korkunç derecede abartılmış" olarak tanımlanır.
  - Ünlü Aleister Crowley tarafından 1929'da yayımlanan okült roman "Moonchild", IV. Bölüm'de "gerçekten İmparatorluk malı olan bir Tokay" da dahil olmak üzere birkaç nadir şarapla birlikte bir ziyafetten bahseder.
  - H. Warner Allen'ın "Kuyrukluyıldız Yılının Tokay'ı" (1930) adlı kısa öyküsünde, casuslar ve kayıp bir antlaşmanın yer aldığı karmaşık bir olay örgüsünde nadir bir Tokay önemli bir yer tutar.
  - Tokaji'nin aromatik özünü koklamak ve içildiğinde sempatik bir etki yaratmak, Edward Plunkett (18. Dunsany Baronu)'in 1936 tarihli "My Talks with Dean Spanley" adlı romanında önemli ve eğlenceli bir olay örgüsü aracı olarak hizmet eder. Romanın 2008 tarihli film uyarlaması olan "Dean Spanley" de bu aracı kullanır.
  - Jack Kerouac'ın 1959 tarihli Ekim ayında yazdığı Demiryolu Dünyası şiirinde Kerouac, demiryollarında çalışmadığı hafta sonları "Saat beşte bir Tokay, çay yok" şeklinde keyif aldığı tanımlanıyor.
  - "Terry Gilliam'"ın 1988 tarihli "Baron Munchausen'in Maceraları" filminde Baron ve Sultan, Baron'un "Viyana'daki imparatorluk mahzenlerinden" Sultan'ın teklif ettiğinden daha kaliteli bir şişe Tokaji elde edip edemeyeceği konusunda bahse girerler.
  - Philip Pullman'ın Kuzey "Işıkları" (1995, ayrıca "Altın Pusula" olarak da filmi yapılmıştır) adlı romanında, Jordan Koleji Müdürü'nün (roman ve televizyon dizisi) veya Magisterium'un bir yetkilisinin (film) ana karakterlerden biri olan Lord Asriel'i, "Tokay Dekanteri" başlıklı ilk bölümde bir Tokaji ('Tokay' olarak yazılır) sürahisi aracılığıyla zehirleme girişimi vardır. Tokaji'nin Lord Asriel'in en sevdiği şarap olduğu söylenir.
  - Amerikan televizyon dizisi "Mad Men'in" sekizinci bölümü "The Hobo Code"'da (2007), Don Draper bir beatnik ile tartışır. Beatnik reklamın "Biloxi'deki o on ölü çocuğu geri getirmeyeceğini" söylediğinde, Don "Tokaj şarabı satın alıp Grand Central'da bir duvara yaslanıp serseri gibi davranmanın da geri getirmeyeceğini" söyler.
  - Gaston Leroux'nun Operadaki "Hayalet" adlı romanında, baş karakter Erik, Paris Opera Binası'nın altındaki evine ilk ziyaretinde Christine Daae'ye Tokay'dan oluşan bir yemek teklif eder.
  - Traveller bilimkurgu rol-playing oyununda Tokaj Escenzia (diğer adıyla Tokaji Essencia) o kadar iyi bir şarap olarak kabul edilir ki Dünya'nın tüm üretimi, yıldızlararası Üçüncü İmparatorluk'un İmparatoru'nun tek kullanımına ayrılmıştır. Azhanti High Lightning sınıfı bir kruvazörde gerçekleşen ünlü bir olay, İmparator'un şarap sevkiyatını çalma girişimini içeriyordu.