# 2024 Enga heyelanı
2024 Enga heyelanı, 24 Mayıs 2024'te yerel saatle 03.00'te Papua Yeni Gine'nin Mulitaka kentinde gerçekleşen heyelan felaketidir. Bu afetin 2.000'den fazla kişinin ölümüne neden olduğu düşünülüyordu; ancak 1 haftalık çabalar sonunda sadece 11 ceset bulundu. Yalnızca Kaokalam ve Tulipana köylerinde yaşayan yaklaşık 2.500 kişi de dahil olmak üzere pek çok kişinin kaybolduğu tahmin ediliyor. Bu heyelan, 1998 Papua Yeni Gine depreminden bu yana ülkede yaşanan en ölümcül doğal afet ve Vargas trajedisinden bu yana dünya çapındaki en ölümcül toprak kayması oldu.


## Arka plan.
Papua Yeni Gine; dağlık arazisi, hava durumu, iklimi, yoksulluğu ve hükûmetin kötü yönetimi nedeniyle düzenli olarak ölümcül toprak kaymalarına maruz kalmaktadır. 2024 yılında ülkede yoğun yağış ve su baskınları yaşandı. Nisan ayında meydana gelen heyelanda 14 kişi ölürken, bir ay önceki heyelanda en az 21 kişi hayatını kaybetmişti.


### Neden.
Heyelanın yaşandığı yerin 105 km (65 mil) batısında 18 Mayıs'ta Mw 4,5 büyüklüğünde bir deprem meydana geldi. Deprem yüzeyin 126,2 km (78,4 mil) altında oluştu. Bir yerel yetkili heyelana bu depremin neden olmuş olabileceğini söyledi. Kızıl Haç, depremin buna neden olduğuna dair bir belirti olmadığını, bunun yerine heyelanı altın madenciliği ya da şiddetli yağmura bağladığını söyledi.


## Darbe.
Mungalo Dağı'nın kireçtaşı yamaçlarından büyük miktarda molozun yerinden çıkmasından sonra heyelan meydana geldi. Maip Muritaka Rural LLG'deki altı köyü yok etti. Yalnızca Kaokalam köyünde düzinelerce ev yıkıldı ve tahminen 500 kişi gömüldü. Heyelan, Porgera Altın Madeni yakınındaki bir otoyolu yuttu ve Kaokalam'a giden ana otoyolun 150 metresini yok edip yakıt ve mal tedariki konusunda endişelere neden oldu. Karayolunda çalışan bir yol yapım ekibi de heyelanın altında kaldı.
Tulipana köyünde yaklaşık 2.000 kişi toprağa gömüldü. Bölgeyi başkent Port Moresby'ye bağlayan Highlands Otoyolu da kapandı. Köye yiyecek sağlayan bahçeler ve üç dere gömüldü ve yok oldu. Uluslararası Göç Örgütü'nden bir yetkili, heyelanın kapladığı alanın "üç ila dört futbol sahası" kadar olduğu tahmininde bulundu. Enkazın 6 ila 8 metre kadar derin olduğu tahmin edildi.
Felaketin ardından ortaya çıkan çelişkili kayıp tahminleri, 2000 yılındaki son ulusal nüfus sayımından bu yana güncellenmiş nüfus istatistiklerinin bulunmamasına bağlandı. 27 Mayıs'ta sadece Yambali köyünde meydana gelen heyelanda 2.000 kişinin öldüğü tahmin ediliyordu. 4.000'den fazla kişi doğrudan etkilendi. Beş ceset ve altıncı bir kurbanın bir bacağı bulundu. Yedi kişi yaralandı ve dört kişi kurtarıldı; 1.182 evin yıkıldığı veya gömüldüğü bildirildi ve yaklaşık 1.250 kişi yerinden edildi. 5.000'den fazla domuzun, 100 mağazanın, beş aracın yanı sıra iki sağlık merkezinin de gömüldüğüne inanılıyor. Dengesiz zemin koşulları nedeniyle 250 ev daha kapatıldı ve yaklaşık 1.250 kişi bölgeden gönderildi.


## Sonrası.
Eşim ve ben Enga'da meydana gelen yıkıcı toprak kaymasını ve çok sayıda canın, evin ve bağ bahçenin trajik kaybını öğrendiğimizde derin bir şok ve üzüntü yaşadık. [...] Toplumlarınızın bu zor koşullarda hayatta kalanları desteklemek için bir araya geleceğine inanıyorum
III. Charles, Papua Yeni Gine Kralı, 2024
Başbakan James Marape, Papua Yeni Gine Savunma Gücü'nün yardım çalışmaları yürütmek, cenazeleri çıkarmak ve yıkılan altyapıyı yeniden inşa etmek üzere olay yerine gönderildiğini duyurdu. Polis, sağlık görevlileri, mühendisler ve Birleşmiş Milletler personeli de olay yerine sevk edilirken, yerel halktan bazı kimseler de ilk müdahaleyi yaptı. Akşam karanlığında olay yerindeki kurtarıcılar, hayatta kalanların yerini tespit etmek amacıyla mekanik bir kazıcı ve araçlar kullandı.
Uluslararası insani yardım kuruluşu CARE ve Papua Yeni Gine Kızılhaç Derneği, durumu değerlendirdiklerini söyledi. CARE daha sonra, Şubat 2024'teki kabileler arası çatışmalar sırasında yerlerinden edilen kişiler de dahil olmak üzere, felaketin ardından yaklaşık 4.000 kişinin insani yardıma ihtiyaç duyduğunu söyledi. Avustralya, Fransa ve ABD insani yardım çabalarına yardım etmeye hazır olduklarını açıkladı. Kurtarma çalışmaları büyük kayalar ve düşen ağaçlar nedeniyle sekteye uğradı, Kızıl Haç insani yardımın ulaşmasının iki gün kadar süreceğini tahmin etti. Polis Komutanı Martin Kelei, enkaz kaldırmanın yol açacağı potansiyel ek heyelan tehlikesi nedeniyle kurtarma çabalarının daha da karmaşık hale geldiğini bildirirken, CARE Avustralya Koordinatörü Justine McMahon, afet bölgesindeki istikrarsızlık ve yer değiştirmenin ve gelecek yağmur tahminlerinin kurtarıcılar ve yardım personelini tehdit edebilecek başka heyelanlara yol açabileceğini belirtti. BM'nin Papua Yeni Gine Göç temsilcisi Serhan Aktoprak, toprak kaymasının etkilenen köylerin yakınında bulunan üç dereyi yutarak tıkadığını, bunun zemini daha da ıslattığını ve kurtarma bölgesinde gelecekte toprak kayması riskini artırdığını bildirdi. ABC News'e göre Kaokalam'a yalnızca helikopterler erişebiliyordu.
25 Mayıs'tan itibaren eyalet başkenti Wabag'dan afet bölgesine doğru karayoluyla gönderilen insani yardım konvoylarına yol üzerinde bulunan ve şiddet olaylarında 8 kişinin öldüğü ve 35 evle işyerinin yakıldığı Tambitanis'te kabileler arası çatışmalar nedeniyle Papua Yeni Gine Savunma Kuvvetleri tarafından eşlik edildi. Savunma Bakanı Billy Joseph ve PNG Ulusal Afet Merkezi müdürü Laso Mana, kurtarma çabalarını değerlendirmek üzere 26 Mayıs'ta Wabag'ı ziyaret etti. Porgera madeni de ayrıca kurtarma ve yol temizleme operasyonlarına yardımcı olacak mekanik kazıcılar sağlama sözü verdi Ulusal Afet Merkezi, Enga eyalet hükûmetine yardım amacıyla 500.000 Kina tutarında bağış yaptı. Ağır ekipmanların sahaya 26 Mayıs'ta ulaştığı ve daha fazlasının Papua Yeni Gine Savunma Kuvvetleri tarafından Lae'den 28 Mayıs gibi erken bir tarihte teslim edilmesi bekleniyor.