BILGEM-AI/BILGE-Wiki-Tr-Plus huggingface dataset:
# Konakyeri, Pazaryolu
Konakyeri, Erzurum ilinin Pazaryolu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Mahallenin eski adı 1642 yılı kayıtlarında Ermenice kökenli Koksor, 1928 ve 1946 yılı kayıtlarında ise Kösgor ya da Koskor olarak geçmektedir.
Daha önceleri Erzurum ili İspir ilçesine bağlı olan köy, 1989 yılında, yeni kurulan Erzurum ili Pazaryolu ilçesine bağlanmıştır. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Pazaryolu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 160 km, Pazaryolu ilçe merkezine 38 km uzaklıktadır. Mahalle, Pazaryolu'nun güneybatısında olup, bir köy yoluyla Bayındır, Köşeyolu ve Karakoç mahalleleri üzerinden ilçe merkezine bağlıdır.
# Korkutköy, Pazaryolu
Korkutköy, Erzurum ilinin Pazaryolu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Mahallenin eski adı 1919 yılı kayıtlarında Ermenice kökenli Gorgot olarak geçmektedir.
Daha önceleri Erzurum ili İspir ilçesine bağlı olan köy, 1989 yılında, yeni kurulan Erzurum ili Pazaryolu ilçesine bağlanmıştır. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Pazaryolu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 162 km, Pazaryolu ilçe merkezine 40 km uzaklıktadır. Mahalle, Pazaryolu'nun kuzeybatısında olup, numaralı Bayburt-Artvin (Bayburt-Pazaryolu) devlet yoluna 9,1 km.lik bir köy yoluyla bağlıdır.
# Kozlu, Pazaryolu
Kozlu, Erzurum ilinin Pazaryolu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Mahallenin eski adı, 1877 ve 1910 yılı kayıtlarında Tıraxt olup, Ermenicede "traxd" sözcüğü "cennet" anlamına gelmektedir.
Daha önceleri Erzurum ili İspir ilçesine bağlı olan köy, 1989 yılında, yeni kurulan Erzurum ili Pazaryolu ilçesine bağlanmıştır. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Pazaryolu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 146 km, Pazaryolu ilçe merkezine 24 km uzaklıktadır. Mahalle, Pazaryolu'nun batısında olup, numaralı Bayburt-Artvin (Bayburt-Pazaryolu) devlet yoluna 5 km.lik bir köy yoluyla bağlıdır.
# Köşeyolu, Pazaryolu
Köşeyolu, Erzurum ilinin Pazaryolu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Mahallenin eski adı 1919 ve 1946 yılı kayıtlarında Ermenicede "ekinlikler" anlamına gelen Hantıs olarak geçmektedir.
Daha önceleri Erzurum ili İspir ilçesine bağlı olan köy, 1989 yılında, yeni kurulan Erzurum ili Pazaryolu ilçesine bağlanmıştır. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Pazaryolu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 154 km, Pazaryolu ilçe merkezine 32 km uzaklıktadır. Mahalle, Pazaryolu'nun güneybatısında olup, bir köy yoluyla Karakoç Mahallesi üzerinden ilçe merkezine bağlıdır.
# Kumaşkaya, Pazaryolu
Kumaşkaya, Erzurum ilinin Pazaryolu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Mahallenin eski adı, halk dilinde "Alıngas", 1910 kayıtlarında ise Ermenice kökenli Alikoğans, 1919 yılı kayıtlarında ise Alingos olarak geçmektedir.
Daha önceleri Erzurum ili İspir ilçesine bağlı olan köy, 1989 yılında, yeni kurulan Erzurum ili Pazaryolu ilçesine bağlanmıştır. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Pazaryolu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 148 km, Pazaryolu ilçe merkezine 26 km uzaklıktadır. Mahalle, Pazaryolu'nun kuzeyinde olup, numaralı Rize-Erzurum (Pazayolu-Aziziye) devlet yoluna Büyükdere Vadisi'ni izleyerek Yiğitbaşı Mahallesi üzerinden 12,6 km.lik bir yoluyla bağlıdır.
# Kuymaklı, Pazaryolu
Kuymaklı, Erzurum ilinin Pazaryolu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Mahallenin eski adı, 1910 yılı kayıtlarında  Abrans olup, Ermenicede "abrank" ya da "abranits" sözcüğü "konak, malikane" anlamına gelmektedir.
Daha önceleri Erzurum ili İspir ilçesine bağlı olan köy, 1989 yılında, yeni kurulan Erzurum ili Pazaryolu ilçesine bağlanmıştır. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Pazaryolu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 136 km, Pazaryolu ilçe merkezine 14 km uzaklıktadır. Mahalle, Pazaryolu'nun kuzeyinde olup, numaralı Rize-Erzurum (Pazayolu-Aziziye) devlet yoluna 7,3 km.lik bir yoluyla bağlıdır.
# Laleli, Pazaryolu
Laleli, Erzurum ilinin Pazaryolu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Köyün eski adı Türkçe kaynaklarda Kındıs (قندس) ve Kındız olarak geçer. Gürcüce kaynakta ise, Gindasi (გინდასი) biçiminde verilmiştir. Osmanlı idaresinin vergi belirleme ve askere alma amacıyla 1835 yılında gerçekleştirdiği erkek nüfus tespitinde köyde 98 erkek tespit edilmiştir. Köyün toplam nüfusunun bunun iki katı olduğunu söylenebilir. Bu tespite göre Kındıs'ın nüfusu sadece Müslümanlardan oluşuyordu. Köyün 1896 yılında nüfusu iki katına çıkmış ve yaklaşık 440 kişi (219 erkek) olarak belirlenmiştir. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesine göre Kındıs, Erzurum vilayeti içinde İspir kazasının Norgah nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında köyün nüfusu 615 kişiden oluşuyordu. Gindasi veya Kındıs Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Laleli olarak değiştirilmiştir.
Daha önceleri Erzurum ili İspir ilçesine bağlı olan köy, 1989 yılında, yeni kurulan Erzurum ili Pazaryolu ilçesine bağlanmıştır. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Pazaryolu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 151 km, Pazaryolu ilçe merkezine 29 km uzaklıktadır. Mahalle, Pazaryolu'nun batısında olup, Bayburt il sınırı yakınında, numaralı Bayburt-Artvin (Bayburt-Pazaryolu) devlet yolu ve Çoruh Nehri kenarındadır.
# Meşebaşı, Pazaryolu
Meşebaşı, Erzurum ilinin Pazaryolu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Mahallenin eski adı, 1910 yılı kayıtlarında Arnas ya da Ernas olup, Ermenicede "arants" sözcüğü "yalnız" anlamına gelmektedir.
Daha önceleri Erzurum ili İspir ilçesine bağlı olan köy, 1989 yılında, yeni kurulan Erzurum ili Pazaryolu ilçesine bağlanmıştır. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Pazaryolu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 138 km, Pazaryolu ilçe merkezine 26 km uzaklıktadır. Mahalle, Pazaryolu'nun güneybatısında olup, numaralı Bayburt-Artvin (Bayburt-Pazaryolu) devlet yoluna 3,5 km.lik bir köy yoluyla bağlıdır.
# Pamukludağ, Pazaryolu
Pamukludağ, Erzurum ilinin Pazaryolu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Mahallenin eski adı 1919 yılı kayıtlarında Ermenice kökenli Gunderek, 1928 ve 1946 yılı kayıtlarında ise Gındehrek olarak geçmektedir.
Daha önceleri Erzurum ili İspir ilçesine bağlı olan köy, 1989 yılında, yeni kurulan Erzurum ili Pazaryolu ilçesine bağlanmıştır. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Pazaryolu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 141 km, Pazaryolu ilçe merkezine 19 km uzaklıktadır. Mahalle, Pazaryolu'nun güneybatısında olup, bir köy yoluyla, Gölyalı ve Göztepe mahalleleri üzerinden, ilçe merkezine bağlıdır.
# Sadaka, Pazaryolu
Sadaka, Erzurum ilinin Pazaryolu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Mahallenin eski adı 1910 yılı kayıtlarında Sadka, 1919 yılı kayıtlarında ise Ermenice kökenli Sadağ olarak geçmektedir.
Daha önceleri Erzurum ili İspir ilçesine bağlı olan köy, 1989 yılında, yeni kurulan Erzurum ili Pazaryolu ilçesine bağlanmıştır. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Pazaryolu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 137 km, Pazaryolu ilçe merkezine 15 km uzaklıktadır. Mahalle, Pazaryolu'nun kuzeybatısında olup, numaralı Bayburt-Artvin devlet yoluna Karataş Deresi Vadisi'ni izleyerek, 5,5 km.lik bir köy yoluyla bağlıdır.
# Sergenkaya, Pazaryolu
Sergenkaya, Erzurum ilinin Pazaryolu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Mahallenin eski adı 1919 yılı kayıtlarında Ermenice kökenli  Mirgons, 1910 ve 1946 yılı kayıtlarında ise Mirğâns ya da Mirkans olarak geçmektedir.
Daha önceleri Erzurum ili İspir ilçesine bağlı olan köy, 1989 yılında, yeni kurulan Erzurum ili Pazaryolu ilçesine bağlanmıştır. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Pazaryolu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 157 km, Pazaryolu ilçe merkezine 35 km uzaklıktadır. Mahalle, Pazaryolu'nun kuzeybatısında olup, numaralı Bayburt-Artvin (Bayburt-Pazaryolu) devlet yoluna 5,7 km.lik bir köy yoluyla bağlıdır.
# Şehitlik, Pazaryolu
Şehitlik, Erzurum ilinin Pazaryolu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Mahallenin eski adı 1928 ve 1946 yılı kayıtlarında Ermenice kökenli Ekiger ya da Ekirge olarak geçmektedir.
Daha önceleri Erzurum ili İspir ilçesine bağlı olan köy, 1989 yılında, yeni kurulan Erzurum ili Pazaryolu ilçesine bağlanmıştır. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Pazaryolu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 139 km, Pazaryolu ilçe merkezine 17 km uzaklıktadır. Mahalle, Pazaryolu'nun kuzeybatısında olup, numaralı Bayburt-Artvin devlet yoluna, 8,3 km.lik bir köy yoluyla bağlıdır.
# Yaylalı, Pazaryolu
Yaylalı, Erzurum ilinin Pazaryolu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Mahallenin eski adı, 1642 ve 1928 yılı kayıtlarında Cırasor olup, Ermenicede "çıratsor" sözcüğü "suludere" anlamına gelmektedir.
Daha önceleri Erzurum ili İspir ilçesine bağlı olan köy, 1989 yılında, yeni kurulan Erzurum ili Pazaryolu ilçesine bağlanmıştır. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Pazaryolu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 161 km, Pazaryolu ilçe merkezine 39 km uzaklıktadır. Mahalle, Pazaryolu'nun güneybatısında olup, bir köy yoluyla Köşeyolu ve Karakoç mahalleleri üzerinden ilçe merkezine bağlıdır.
# Yaylaözü, Pazaryolu
Yaylaözü, Erzurum ilinin Pazaryolu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Yaylaözü köyünün eski adı Türkçe kaynaklarda Hozahbur ve Hozahpur (خوزاخپور) olarak geçer. Köyün Ermenice adı (Խոզաղբյուր: Hozağpur) “domuz pınarı” anlamına gelir. Gürcüce adı (ხოზოპური: Hozopuri) ise, bir cins kabuksuz buğdaydır. Osmanlılar köyü 16. yzüyılın ilk yarısından Gürüclerden ele geçirdi. 1642 tarihli Osmanlı avarız defterinde köyde 9 Hristiyan hane (yaklaşık 45 kişi) kaydedilmiştir. Sonraki dönemde köyün nüfusunun bir kısmının Müslüman olduğu görülmektedir. Nitekim 1835 tarihli nüfus defterine göre Hozapuri'de 31'i Müslüman ve 71 Hristiyan olmak üzere 102 erkek yaşıyordu. Köyün toplam nüfusunun yaklaşık bunun iki katı olduğu ve 204 kişiden oluştuğu söylenebilir. Hristiyan nüfusun Ermenilerden oluştuğu ve 1915 yılında zorunlu göçe tabii tutulduğu anlaşılmaktadır. 1928 yılında Hozahpur Erzurum vilayetinde İspir kazasına bağlı Norgah nahiyesinin köylerinden biriydi. Köyün nüfusu 1940 genel nüfus sayımı sırasında 209 kişiden oluşuyordu. Hozahpur Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Yaylaözü olarak değiştirilmiştir. Köyün Hristiyan nüfusundan kalma kilisesi 1953 yılında camiye çevrilmiştir. 1987 tılında bu kilise-cami yıkılıp yerine bugünkü cami inşa edilmiş, bu yeni camide eski kilisenin taşları da kullanılmıştır.
Daha önceleri Erzurum ili İspir ilçesine bağlı olan köy, 1989 yılında, yeni kurulan Erzurum ili Pazaryolu ilçesine bağlanmıştır. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Pazaryolu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 172 km, Pazaryolu ilçe merkezine 50 km uzaklıktadır. Mahalle, Pazaryolu'nun güneybatısında olup, numaralı Bayburt-Artvin (Bayburt-Pazaryolu) devlet yoluna Çamlıkoz Mahallesi üzerinden 7,8 km.lik bir köy yoluyla bağlıdır.
# Yiğitbaşı, Pazaryolu
Yiğitbaşı, Erzurum ilinin Pazaryolu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Yiğitbaşı köyünün eski adı Türkçe kaynaklarda Sidons veya Sodens (صودنس) olarak geçer. Osmanlı idaresinin vergi salma ve askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 yılında Sidons köyünde 28 Müslüman erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun 56 kişiden oluştuğu söylenebilir.
Daha önceleri Erzurum ili İspir ilçesine bağlı olan köy, 1989 yılında, yeni kurulan Erzurum ili Pazaryolu ilçesine bağlanmıştır. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Pazaryolu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 141 km, Pazaryolu ilçe merkezine 19 km uzaklıktadır. Mahalle, Pazaryolu'nun kuzeyinde olup, numaralı Rize-Erzurum (Pazayolu-Aziziye) devlet yoluna Büyükdere Vadisi'ni izleyerek, 9,2 km.lik bir yoluyla bağlıdır.
# Tütenocak, Şenkaya
Tütenocak, Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Mahallenin eski adı Ahrisi (ახრისი) veya Ahriz'dir. Bu yer adı zaman içinde Türkçe kaynaklarda Ehriz (اهریز) biçimini almıştır. Oysa 1914 (R. 1330) tarihli Erkan-i Harbiye-i Umumiye haritasında "Âhris" (آهریس) olarak geçer.
Ahrisi veya Ahriz köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyün bugünkü sınırları içinde tespit edilmiş olan megalit yapı ve kilise kalıntıları, buranın eski bir yerleşim olduğunu göstermektedir.
Ahriz köyü, Osanlıların eline geçmesinden yaklaşık 25 yıl sonra, 1574 tarihli ve "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan" adlı Osmanlı tahrir defterine göre Oltu sancağına bağlı Kop (Kvabi) nahiyesinin köylerinden biriydi. Bu tarihte köyün nüfusu 8 haneden oluşuyordu. Bu hanelerden üçü Hristiyandı ve beşi Müslüman olmuştu.
Ahrisi köyü, Çıldır Eyaleti’nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde Ahris (اخریس) şeklinde geçer. Bu tarihte bu yerleşim, Ardahan-i Küçük livasının Güney nahiyesine bağlıydı. Hicri 1115 (1703/1704) tarihinde hasılası 6.999 akçe olan köy Kasım adında birine verilmişti.
Ahriz köyü, Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla 1835 yılında yaptığı nüfus tespitinde Çıldır Eyaleti'nin Oltu sancağına bağlıydı ve bu tarihte köyde mevcut 13 hanede 48 erkek kaydedilmişti. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Ahriz köyünün nüfusunun yaklaşık 96 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
Ahriz köyü, 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması’yla Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin de Ahriz (Ахрисъ) adıyla kaydettiği köy, Oltu sancağının Oltu kazasına bağlıydı. 1886 yılındaki nüfus tespitinde köydeki 15 hanede, 38'i erkek ve 44'ü kadın olmak üzere 82 kişi yaşıyordu. 4 hanede 7'si kadın ve 7'si erkek olmak üzere 14 Kürt, 11 hanede 31'i erkek ve 37'si kadın olmak üzere 68 Türk yaşıyordu. Ahriz köyünün nüfusu 1896 yılında 96 kişiye, 1906 yılında ise 155 kişiye yükselmiştir.
Ahris köyünün 1928 tarihli Osmanlıca köy listesindeki kaydı "Ehriz" (اهریز) biçiminde okunmuştur. Bu tarihte Ehriz Erzurum vilayetinin Oltu kazasına bağlı Kosor nahiyesinin köylerinden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında "Ehris" olarak kaydedilmiş olan köy, Kars vilayetinin Sarıkamış ilçesinin Bardız nahiyesine bağlanmıştı. Bu tarihte nüfusu 249 kişiden oluşuyordu. 1946 yılında Şenkaya kazası kurulunca, Bardız nahiyesi ve Ehris köyü bu kazaya bağlandı. Ahris veya Ehriz Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Tütenocak olarak değiştirilmiştir. Tütenocak köyünün nüfusu 1965 yılında 297 kişide oluşuyordu ve bu nüfus içinde 162 kişi okuma yazma biliyordu.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Şenkaya Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 174 km, Şenkaya ilçe merkezine 10 km uzaklıktadır. Mahalle, Şenkaya'nın güneybatısında olup, Yeşilkaya Mahallesi üzerinden bir köy yoluyla, ilçe merkezine bağlıdır.
# Göreşken, Şenkaya
Göreşken, Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Göreşken mahalesinin eski adı Geraşkiani'dir. Nitekim 1918 tarihli Gürcüce "Ertoba" gazetesinde köyün adı Geraşkiani (გერაშკიანი) olarak geçer. Bu yerleşim merkezi Rus idaresi tarafından 1886 yılında Geraşkyan (Герашкянъ) adıyla kaydetmiştir. Bu yer adının Türkçede değişime uğrayıp Göreşken'e dönüştüğü anlaşılmaktadır.
Geraşkiani, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanılar bu bölgeyi, 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir. Mahallenin bugünkü sınırları içindeki iki megalit yapı da bu dönemden kalmış olmalıdır.
Geraşkiani, eski Osmanlı tahrir defterlerinde yer almamıştır. Örneğin 1835 tarihli nüfus defterinde komşu köy Bardız yer aldığı halde, bu defterde Geraşkiani veya Göreşken adı geçmemektedir.
Geraşkiani köyü, 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması’yla Osmanlı Devleti tarafından savaş tazminatının bir parçası olarak Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinde köy, Oltu sancağının Oltu kazasına bağlı Nüsüng nahiyesinin 12 köyünden biriydi. 1886 yılındaki nüfus tespitinde köydeki 32 hanede, 123'ü erkek ve 104'ü kadın olmak üzere, 227 kişi yaşıyordu. Bu nüfusun tamamı Türk olarak kaydedilmiştir.
Geraşkyan köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Göreşken (كورەشكن) adıyla Kars vilayetinin Sarıkamış ilçesinin Bardız nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahip olan köyde 516 kişi yaşıyordu. 1946 yılında Şenkaya ilçesi kurulunca, Bardız nahiyesi ile birlikte bu ilçeye bağlandı. 1965 yılında köyde 704 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 295 kişi okuma yazma biliyordu.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum’da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Şenkaya Belediyesi’nin bir mahallesi olmuştur.
Göreşken mahallesindeki iki megalit yapı kalıntısından biri, yerleşim merkezinin 3 kilometre güneyinde, bir orman içinde ulaşılması zor bir kayalığın üzerinde yer alır. Kale büyük ölçüde yıkılmış, geriye duvarları kalmıştır. Diğeri ise, yerleşim merkezini kuzeyinde bulunmaktadır. Yapı büyük ölçüde yıkılmış olmakla birlikte, duvarlarından bazı bölümler kalmıştır.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 146 km, Şenkaya ilçe merkezine 41 km uzaklıktadır. Mahalle, Şenkaya'nın güneyinde olup, numaralı Şenkaya-Horasan il yoluna, Gaziler Mahallesi'nde, 4,3 km.lik bir köy yoluyla ulaşmaktadır.
# İkizpınar, Şenkaya
İkizpınar, Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
İkizpınar'ın eski adı Kalkosi'dir. Nitekim 1907 tarihli bir yayında Kalkosi (კალკოსი) şeklinde geçer. Bu yer adı Türkçeye Kalkos (قالقوص) olarak girmiştir.
Kalkosi, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu yerleşimi 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Bu dönemden kalmış olan Kalkosi Kilisesi'nin Gürcüce yazıtı da buranın eski bir Gürcü yerleşimi olduğunu göstermektedir. Köyün bugünkü sınırları içinde, kuru duvar tekniğiyle inşa edilmiş olan kale ile megalit yapı da buranın çok eski yerleşim alanı olduğuna işaret etmektedir.
Kalkosi köyü, uzun süre Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonra, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakılmıştır. Rus idaresi devam ederken, 1907 yılında bölgeyi gezen Gürcü tarihçi ve arkeolog Ekvtime Takaişvili'nin verdiği bilgiye göre, Kalkosi köyünün nüfusu, Örtülü köyünden (bugün Şenkaya) gelmiş ve Ermenileşmiş, ama sadece Türkçe konuşan Gürcülerden oluşuyordu. Bir Gürcü kilisesi olan Kalkosi Kilisesi de Ermeni kilisesine çevrilmişti.
Kalkosi köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Erzurum vilayetinin Oltu kazasının Kosor nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "Kalkas" şeklinde yazılmış olan köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 146 kişiden oluşuyordu. 1946 yılında Şenkaya ilçesi kurulunca, Kosor nahiyesi ve Kalkosi köyü bu ilçeye bağlandı. Kalkosi veya Kalkos Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla İkizpınar olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında İkizpınar köyünde 227 kişi yaşıyordu ve bu nüfus içinde 85 kişi okuma yazma biliyordu.
Kalkosi köyünde eski Gürcü kilisesi olan Kalkosi Kilisesi, köyün kuzeyinde evler arasında yer alır ve büyük ölçüde ayaktadır. Gürcüce elyazması "Kalkosi İncili", son olarak bu kilisede korunmuş olup adını da buradan alır. Köyün güneydoğusunda kayalık bir tepe üzerinde bulunan ve kuru duvar tekniğinde inşa edilmiş olan Kalkosi Kalesi'nin günümüze ulaşan duvarların genişliği 2 metre, yüksekliği 1,5 metredir. Köyün 2 kilometre doğusunda kayalık bir tepede bulunan megalit yapı kaba yontulmuş iri taşlarla harçsız inşa edilmiştir. Bugüne kalan duvarların yüksekliği 3 metreyi, genişliği 2 metreyi bulur.
Gürcü manastırı Leksori Manastırı ve ana kilisesi Leksori Kilisesi, günümüzde İkizpınar, Teketaş ve Sındıran köylerinin sınır bölgesinde, Oltu Çayı'nın bir kolu olan Lihsori Deresi'nin sol kıyısında yer alır.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Şenkaya Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 160 km, Şenkaya ilçe merkezine 7 km uzaklıktadır. Mahalle, Şenkaya'nın kuzeyinde olup, numaralı Akşar-Şenkaya il yolu kenarındadır.
# Alıcık, Şenkaya
Alıcık, Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Alıcık mahallesinin adı 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Âlicik (آلیجق) biçiminde geçer. Rus idaresi ise bu yerleşimi 1886 yılında Alacuh-Kışlag (Аладжух-кишлагъ) adıyla kaydetmiştir.
Yerleşim, Orta Çağ Gürcistan'ını oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Ancak erken dönemde bu köy hakkında bilgi bulunmamaktadır. 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması'yla Osmanlı Devleti tarafından Çarlık Rusya'sına bırakıldı. Rus idaresinde bu yerleşim Oltu sancağının Oltu kazasına bağlıydı. 1886 nüfus sayımında köydeki 11 hanede, 42'si erkek ve 30'u kadın olmak üzere 72 kişi yaşıyordu. Nüfusun tamamı Beritanlı aşiretine bağlı Kürtlerden oluşuyordu. Alacuh köyünün nüfusu 1896 yılında 102 kişiye, 1906 yılında ise 166 kişiye yükselmiştir.
1928 tarihli Osmanlıca köy Erzurum vilayetinin Oltu kazasına bağlıydı ve Kosor nahiyesi sınırları içinde yer alıyordu. 1946 yılında Şenkaya ilçesi kurulunca, Alıcık olarak da bilinen köy bu ilçeye bağlandı. Nitekim Alıcık köyü 1950 genel nüfus sayımında Şenkaya ilçesinin Kömürlü nahiyesinde yer alıyordu ve nüfusu 359 kişiden oluşuyordu. 1965 genel nüfus sayımında Alıcık köyünde 484 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde sadece 96 kişi okuma yazma biliyordu.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Şenkaya Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 160 km, Şenkaya ilçe merkezine 27 km uzaklıktadır. Mahalle, Şenkaya'nın kuzeybatısında olup, numaralı Erzurum-Ardahan (Oltu-Göle) devlet yoluna, 3,4 km.lik bir köy yoluyla bağlıdır.
# Balkaya, Şenkaya
Balkaya, Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Balkaya bu yerleşim yerinin bilinen en eski adıdır. 1886 tarihli Rus nüfus sayımında da Bal-Kaya (Бал-Кая) olarak geçer.
Bal Kaya, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi, 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir. Mahallenin bugünkü sınırları içinde bulunan kilise de bu dönemden kalmış olmalıdır.
Bal Kaya köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca, savaş tazminatının bir parçası olarak Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 nüfus tespitinde Bal-Kaya (Бал-Кая) şeklinde kaydettiği köy, Oltu sancağının Oltu kazasına ("uçastok") bağlı Beretanlı nahiyesinin 16 köyünden biri ve bu nahiyenin idari merkeziydi. Köydeki 14 hanede, 59'u erkek ve 53'ü kadın olmak üzere, 112 kişi yaşıyordu. Hem nahiyenin hem de köyün nüfusunun tamamı Beritanlı Kürtlerden oluşuyordu. Beritanlı nahiyesinde ise, toplam 156 hane bulunuyor, 499'ü erkek ve 482'si kadın olmak üzere, 981 kişi yaşıyordu.
Bal Kaya, 1828 tarihli Osmanlıca köy listesinde de "Bal Kaya" (بال قیا) olarak geçer. Bu sırada bu yerleşim merkezi Erzurum vilayetinin Oltu kazasına bağlı Kosor nahiyesinde yer alıyordu. 1940 genel nüfus sayımında "Balkaya" olarak kaydedilmiş olan köy, Oltu kazasının Kömürlü nahiyesine bağlıydı ve nüfusu 288 kişiden oluşuyordu. 1946 yılında Şenkaya ilçesi kurulunca, Balkaya köyü Oltu ilçesinden alınarak bu yeni ilçeye bağlandı. 1965 genel nüfus sayımında Balkaya köyünün nüfusu 589 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 205 kişi okuma yazma biliyordu.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Şenkaya Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
Balkaya köyünün 3 kilometre kuzeybatısında, tek nefli bir kilise kalıntısı bulunmaktadır. Kilisenin etrafındaki yerleşim kalıntıları ve mezarlık, burada eskiden bir köyün bulunduğunu göstermektedir. Ne var ki ortadan kalkmış olan bu köyün adı bugün bilinmemektedir.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 152 km, Şenkaya ilçe merkezine 35 km uzaklıktadır. Mahalle, Şenkaya'nın kuzeybatısında olup, numaralı Erzurum-Ardahan (Oltu-Göle) devlet yoluna, Susuz ve Deliktaş mahalleleri üzerinden, 9,3 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
# Bereketli, Şenkaya
Bereketli, Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Bereketli mahallesinin eski adı Dolgah'tır. Nitekim 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Dolgah (دولكاە) adıyla geçer. Oltu ilçesinin Yolboyu mahallesi de eskiden aynı adı taşıyordu.
Dolgah, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir.
Dolgak köyü, 1928 tarihli mülki teşkilata göre Kars vilayetinin Sarıkamış kazasının Bardız nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "Dölkah" şeklinde yazılmış olan yerleşim merkezi, aynı idari konuma sahip olan nüfusu 148 kişiden oluşuyordu. 1946 yılında Şenkaya kazası kurulunca, Dolgah Sarıkamış kazasından alınarak bu yeni ilçeye bağlandı. Dolgah veya Dölkah, Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Bereketli olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Bereketli köyünün nüfusu 196 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde sadece 2 kişi okuma yazma biliyordu.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum’da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Şenkaya Belediyesi’nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 161 km, Şenkaya ilçe merkezine 26 km uzaklıktadır. Mahalle, Şenkaya'nın güneybatısında olup, numaralı Şenkaya-Horasan il yoluna, 1,2 km.lik bir köy yoluyla bağlıdır.
# Çamlıalan, Şenkaya
Çamlıalan, Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Çamlıalan köyünün eski adı Armaşen'dir. Erken dönem Osmanlı mufassal defterinde Armaşen / Armaşin (ارمشین) olarak geçer. Gürcüce kaynaklarda Armaşeni (არმაშენი) olarak geçer ve eski Gürcücede "şeni" (შენი) "ev, mesken" gibi anlamlara gelir.
Yerleşim, Orta Çağ Gürcistan'ının bir parçası olan Tao bölgesinde yer alıyordu. Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortasında Gürcülerden ele geçirdi. 1595 tarihli ve "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan" adlı Osmanlı mufassal defterine göre köy, Gürcistan Vilayeti içinde Penek livasının Penek nahiyesine bağlıydı. Büyük bir yerleşme olan köyün nüfusu 30 Hristiyan haneden oluşuyordu. Köyde buğday, çavdar ve yonca tarımı ile arıcılık yapılıyor, domuz ve koyun besleniyordu.
Yerleşim, Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla 1835 yılında yaptığı nüfus tespitinde Çıldır Eyaleti'nin Penek sancağına bağlıydı ve bu tarihte köyü oluşturan 18 hanede 34 erkek kaydedilmişti. Erkek sayısı kadar kadın eklenince köy nüfusunun yaklaşık 68 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması'yla Osmanlı Devleti tarafından Çarlık Rusya'sına bırakıldı. Rus idaresinin de Armaşen (Армашен) adıyla kaydettiği köy Oltu sancağının ("okrug") Oltu kazasına ("uçastok") bağlıydı. 1886 nüfus sayımında köyde, "Türkmen" olarak kaydedilmiş 105 kişi yaşıyordu.
1928 tarihli Osmanlıca köy listesine göre "Ermeşin" (أرمەشین) adıyla Erzurum vilayetinin Oltu kazasına bağlı Kosor nahiyesinde yer alıyordu. 1940 genel nüfus sayımında "Armuşen" biçiminde kaydedilmiş olan Armaşen köyü aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 356 kişiden oluşuyordu.
Yerleşimin Armaşen/Ermeşin adı "yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Çamlıalan olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Çamlıalan köyünün nüfusu 529 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 108 kişi okuma yazma biliyordu.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Şenkaya Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 173 km, Şenkaya ilçe merkezine 41 km uzaklıktadır. Mahalle, Şenkaya'nın kuzeydoğusunda olup, numaralı Erzurum-Ardahan (Oltu-Göle) devlet yoluna 8,4 km.lik bir köy yoluyla bağlıdır.
# Değirmenlidere, Şenkaya
Değirmenlidere, Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Değirmenlidere'nin eski adı Ağnuderi ve Ağundiri olarak kayıtlarda yer almıştır. 1595 tarihli Osmanlı mufassal defteri ile Osmanlı cebe defterinde (1694-1732) "Ağnuder" (اغنودیر) şeklinde geçer. Bu yer adının Gürcüce Agundziri'den (აგუნძირი) değişime uğradığı tahmin edilmektedir. Köyün adı 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde ise Ağunder (آغوندیر) ve 1950 genel nüfus sayımında Avinder biçiminde yazılmıştır.
Yerleşim, Orta Çağ Gürcistan'ını oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılda, 1549 tarihli Gürcistan seferini takip eden yıllarda Gürcülerden ele geçirmiştir. Köydeki megalit yapı kalıntısı da bu dönemden kalmış olmalıdır.
1574 tarihli Osmanlı mufassal defterinde, Gürcistan Vilayeti içinde, Ardahan-i Büzür livasının Kamhisi nahiyesine bağlıydı. Nüfusu 13 haneden oluşuyordu. Bu nüfus içinde 5 hane Hristiyan, 8 hane Müslüman'dır. 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Ağundir veya Ağunder (اغوندیر) şeklinde yazılmış olan köy, Penek livasının Kamhisi nahiyesine bağlıydı ve bu tarihte boş olarak kaydedilmişti.
Yerleşim, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde Penek livasının Kamhisi nahiyesine bağlıydı. Hicri 1134 (1721/1722) tarihin de hasılası 8.500 akçe idi ve köy Ali adında birine verilmişti.
93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca savaş tazminatının bir parçası olarak Osmanlı Devleti tarafından Çarlık Rusya'sına bırakıldı. Rus idaresinin Agundir (Агундиръ) adıyla kaydettiği köy, 1886 nüfus sayımında Oltu sancağının Oltu kazasına bağlı Zagderek nahiyesinin sekiz köyünden biriydi. Köyde kaydedilmiş olan 17 hanede, 45'i erkek ve 62'si kadın olmak üzere 107 kişi yaşıyor ve nüfusun tamamı Kürtlerden oluşuyordu.
1928 yılında Erzurum vilayeti içinde Oltu kazasının Kosor nahiyesine bağlıydı. 1935 yılında, "Ağonder" adıyla kaydedilmiş ve aynı idari konuma sahip köyde 302 kişi yaşıyordu. 1946 yılında Şenkaya ilçesi kurulunca, yerleşimde bu ilçeye bağlandı. Farklı biçimlerde yazılan bu yer adı Türkçe olmadığı için 1959 yılında Değirmenlidere olarak değiştirildi. Değirmenlidere köyünün nüfusu 1965 yılında 780 kişiden oluşuyordu ve bu nüfus içinde 260 kişi okuma yazma biliyordu.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Şenkaya Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 175 km, Şenkaya ilçe merkezine 44 km uzaklıktadır. Mahalle, Şenkaya'nın kuzeydoğusunda olup, numaralı Erzurum-Ardahan (Oltu-Göle) devlet yolu kenarındadır.
# Deliktaş, Şenkaya
Deliktaş, Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Deliktaş köyünün eski adı Sosan'dır. 1886 yılı Rus nüfus sayımında Sosan-Kışlag (Сосан-кишлагъ) olarak geçer. Bugünkü yerleşim eski yerleşimin 5 kilometre uzağında yer alır ve Deliktaş adı, hemen yakınındaki kayaya oyulmuş kilis ve depolardan gelir.
SYerleşim, Orta Çağ Gürcistan'ını oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Deliktaş köyünün sınırları içindeki mağara kilise de bu dönemden kalmış olmalıdır.
93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması'yla Osmanlı Devleti tarafından Çarlık Rusya'sına bırakıldı. Rus idaresinde köy, Oltu Okrugu'nun Oltu kazasına bağlıydı. 1886 nüfus sayımında "Kürt Beritanlı Aşireti'nin köylerinden biri olan yerleşimde 4 hanede, 14'ü erkek ve 23'ü kadın olmak üzere 37 kişi yaşıyordu.
Yerleşimin adı, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Delikli Taş" (دەلیكلی طاش) olarak geçer. Bu tarihte, Erzurum vilayetinin Oltu kazasına bağlı Kosor nahiyesinin köylerinden biriydi. 1935 genel nüfus sayımında "Deliktaş" olarak yazılmış olan köy, Oltu kazasının Kömürlü nahiyesine bağlanmıştı ve nüfusu 135 kişiden oluşuyordu. 1946 yılında Şenkaya kazası kurulunca, Kömürlü nahiyesi ve Deliktaş köyü bu kazaya bağlanmıştır. 1965 genel nüfus sayımında Deliktaş köyünün nüfusu 266 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde sadece 31 kişi okuma yazma biliyordu.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Şenkaya Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 153 km, Şenkaya ilçe merkezine 34 km uzaklıktadır. Mahalle, Şenkaya'nın kuzeybatısında olup, numaralı Erzurum-Ardahan (Oltu-Göle) devlet yoluna, Paşalı Mahallesi'nde 6,6 km.lik bir köy yoluyla ulaşmaktadır.
# Doğanköy, Şenkaya
Doğanköy, Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Doğanköy'ün eski adı Agirdgom'dur. Nitekim 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Agirdgom (اكرد كوم) olarak geçer. Bu yer adı zaman içinde Agidgom veya Egidkom'a (اكید كوم) dönüşmüştür.
Yerleşim, Orta Çağ Gürcistan'ını oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Bu bölgeyi Osmanlılar 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Doğanköy'ün sınırları içindeki megalit yapı ve kilise kalıntıları da buranın eski bir yerleşim olduğunu göstermektedir.
1595 tarihli ve "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan" adlı Osmanlı tahrir defterine göre Gürcistan Vilayeti içinde Penek livasının Penek nahiyesine bağlıydı. Bu sırada köyün nüfusu 7 Hristiyan haneden oluşuyordu. Hane reisi erkeklerin adları, köyün nüfusunun çoğunluğunun Gürcülerden oluştuğunu göstermektedir.
93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması'yla Osmanlı Devleti tarafından Çarlık Rusya'sına bırakıldı. Rus idaresinin Agit-Kom (Агит-Ком) adıyla kaydettiği köy Oltu sancağının Oltu kazasına bağlıydı. 1886 nüfus sayımında köyde 29 hanede, 89'u erkek ve 81'i kadın olmak üzere 170 kişi yaşıyordu. Bu nüfus içinde 166 kişi (28 hane) Türk, 4 kişi (1 hane) Kürt olarak kaydedilmiştir.
1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Erzurum vilayetinin Oltu kazasının Kosor nahiyesine bağlı köylerden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında "Eğit kom" biçiminde kaydedilmiş olan köyün nüfusu 477 kişiden oluşuyordu. 1946 yılında Şenkaya kazası kurulunca, yerleşimde bu ilçeye bağlandı. Agirdgom veya Agitkom Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Doğanköy olarak değiştirilmiştir. Doğanköy'de 1965 yılında 682 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 216 kişi okuma yazma biliyordu.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Şenkaya Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 160 km, Şenkaya ilçe merkezine 14 km uzaklıktadır. Mahalle, Şenkaya'nın kuzeydoğusunda olup, numaralı Akşar-Şenkaya il yoluna, 4,2 km.lik bir köy yoluyla bağlıdır.
# Dokuzelma, Şenkaya
Dokuzelma, Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Dokuzelma'nın eski adı Kamhisi'dir. Gürcüce Kamhisi (ქამხისი) Türkçeye Kamhis şeklinde girmiştir. Nitekim 1595 tarihli Osmanlı mufassal defteri ile Katip Çelebi'nin "Cihannüma" adlı eserinde Kamhis (كامخیص / كمخیص) şeklinde geçer. Bu yer adı geç dönemde Çamhusi (ჩამხუსი), Şamhos (Шамхосъ) ve Şamkas (شامقاص) gibi farklı biçimlerde yazılmıştır.
Kamhisi'nin yer aldığı Tao, Orta Çağ Gürcistan'ını oluşturan bölgelerden biriydi. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü, 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Ortadan kalkmış olan ve yaygın biçimde Çamhusi Kilisesi olarak da bilinen Kamhisi Kilisesi bu dönemde inşa edilmiştir. Bu yerleşimin 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde bu yerleşimin Rabat olarak kaydedilmiş olması, burada eskiden bir kalenin bulunduğunu göstermektedir.
Kamhisi, 1595 tarihli ve "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan" adlı Osmanlı tahrir defterinde, Gürcistan Vilayeti içinde, Penek livasının Kamhis nahiyesinin köylerinden biri ve bu nahiyenin idari merkeziydi. Büyükçe bir yerleşim olan köyün nüfusu 55 Hristiyan haneden oluşuyordu. Köyde buğday, arpa, darı ve yonca tarımı ile şarapçılık ve arıcılık yapılıyor ve koyun besleniyordu. Altı adet su değirmen, bir çiftlik, bir üzüm bağı bulunuyordu. Köyün nüfusu Gürcüler ve Ermenilerden oluşuyordu.
Kamhisi köyü, uzun süre Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonra, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 nüfus tespitinde Şamhos (Шамхосъ) şeklinde kaydettiği, Oltu sancağının Oltu kazasına bağlı Beritanlı aşiretine bağlı 16 köyünden biriydi. Nüfusu, 7'si erkek ve 10'u kadın olmak üzere, 4 hanede yaşayan ve tamamı Kürt olan 17 kişiden oluşuyordu. Kamhisi'nin nüfusu 1896'da 24 kişi, 1906'da 35 kişi olarak tespit edilmiştir.
Kamhisi, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Şamkas (شامقاص) adıyla Erzurum vilayetinde Oltu kazasının Kosor nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahip olan köyün nüfusu 41 kişiden oluşuyordu. 1946 yılında Şenkaya ilçesi kurulunca yerleşimde bu ilçeye bağlandı. Yerleşimin Kamhisi veya Şamkas olan adı, Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Dokuzelma olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Dokuzelma köyünün nüfusu 128 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde sadece 2 kişi okuma yazma biliyordu.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Şenkaya Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 174 km, Şenkaya ilçe merkezine 40 km uzaklıktadır. Mahalle, Şenkaya'nın kuzeydoğusunda olup, numaralı Erzurum-Ardahan (Oltu-Göle) devlet yoluna, Nişantaşı Mahallesi üzerinden, 17,1 km.lik bir köy yoluyla bağlıdır.
# Dolunay, Şenkaya
Dolunay, Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Dolunay'ın eski adı Kursune veya Kursuna'dır. Nitekim Erkan-i Harbiye-i Umumiye'nin 1914 tarihli haritasında "Kursune/Kursuna" (قورصونە) olarak geçer. Ancak bu haritada köyün kendisi değil, aynı adı taşıyan derenin adı yazılmıştır. Köyün adı daha sonra Türkçe kaynaklarda Kürsüne biçiminde yazılmıştır.
Yerleşim, Orta Çağ Gürcistan'ını oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyün adı Gürcüce kaynaklarda Kursuna (კურსინა) olarak geçer. Ancak eski kayıtlarda köyün adı geçmemektedir. Bu yerleşimin eskiden Özyurt köyünün bir mahallesi olduğu bilinmektedir. Özyurt'tan ayrılıp ayrı köy haline gelen Dolunay, 1990 gelen nüfus sayımında Şenkaya ilçesinin Kömürlü nahiyesine bağlıydı ve nüfusu 772 kişiden oluşuyordu.
Bugünkü Dolunay köyünün 500 metre güneybatısında eski bir yerleşimin izleri tespit edilmiştir. Bu yerleşimin olduğu yerde ayrıca bir kilisenin kalıntıları bulunmaktadır. Köyün eskiden var olan Hristiyan nüfusunun burada yerleşik olduğu bu tespitlerden anlaşılmaktadır.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Şenkaya Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 191 km, Şenkaya ilçe merkezine 56 km uzaklıktadır. Mahalle, Şenkaya'nın kuzeydoğusunda olup, numaralı Erzurum-Ardahan (Oltu-Göle) devlet yoluna, Ardahan il sınırını geçerek, 12,6 km.lik bir köy yoluyla bağlıdır.
# Dörtyol, Şenkaya
Dörtyol, Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Dörtyol'un eski adı Zadkom'dur. Nitekim 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde Zadkom (زادكوم) olarak geçer. Bu yer adının Gürcüce "Sadgomi"den (სადგომი) değişime uğramış olabileceği belirtilmiştir. Bu isim ev, barınak, ahır gibi anlamlara gelir. Nitekim Ardahan ilinin merkez ilçesinde ortadan kalkmış bir köy Sadgomi adını taşıyordu. Bu yer adı Türkçe kaynaklarda Zedekom veya Zadakom (زەدەكوم) ve Zedre Kom (زەدرە كوم) gibi farklı biçimlerde de geçer.
Zadkom veya Sadgomi köyü, Orta Çağ Gürcistan'ını oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılda, 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir.
Zadkom veya Sadgomi köyü, 1574 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Zadrakom veya Zadragom (ზარდაგომი) şeklinde geçer. Bu sırada bu yerleşim merkezinde, tamamı Hristiyan olan 20 hane yaşıyordu. Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan cebe defterinde "Zerde Kom" (ذدرە كوم) adıyla geçer. Hicri 1134 (1721/1722) tarihinde Mamirvan livasının Aha nahiyesine bağlı olan köyün hasılası 3.000 akçe idi. Köy, Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla 1835 yılında yaptığı nüfus tespitinde Çıldır Eyaleti'nin Oltu sancağına bağlıydı ve bu tarihte köyde 5 hanede 15 erkek kaydedilmişti. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Zedekom köyünün nüfusunun yaklaşık 30 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
Zadkom veya Sadgomi köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesine göre Kars vilayetinin Sarıkamış kazasına bağlı Bardiz nahiyesinin köylerinden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında "Zadrakum" olarak kaydedilmiş olan köy, aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 240 kişiden oluşuyordu. 1946 yılında Şenkaya kazası kurulunca, Bardiz nahiyesi ve Zadrakom köyü bu kazaya bağlandı. 1955 genel nüfus sayımında "Zadrakom ("Dörtyol")" biçiminde kaydedilmiş olması, 1950'den sonra köyün adının değiştirildiğini göstermektedir. 1965 yılında Dörtyol köyünde 363 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde sadece 86 kişi okuma yazma biliyordu.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Şenkaya Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 174 km, Şenkaya ilçe merkezine 36 km uzaklıktadır. Mahalle, Şenkaya'nın güneybatısında olup, numaralı Şenkaya-Horasan il yoluna, Kireçli Mahallesi üzerinden, 9,6 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
# Esence, Şenkaya
Esence, Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Esence köyünün eski adı Pagir'dir. 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde Bagir ve Pagir olarak kaydedilmiştir. Bu yer adı, "halat" anlamına gelen Gürcüce Bagiri'den (ბაგირი) geliyor olabilir.
Pagir, tarihsel Gürcistan'ının bir parçası olan Tao bölgesinde yer alıyordu. Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarına doğru Gürcülerden ele geçirmiştir.
Pagir, Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla 1835 yılında yaptığı nüfus tespitinde köy Çıldır Eyaleti'nin Penek Sancağı'na bağlıydı ve bu tarihte köyü oluşturan 7 hanede 26 erkek kaydedilmişti. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün nüfusunun yaklaşık 52 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
Pagir, 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması'yla Osmanlı Devleti tarafından savaş tazminatının bir parçası olarak Çarlık Rusya'sına bırakıldı. Rus idaresinin 1886 nüfus sayımında Pagir veya Pagker (Пагир veya Пагкер) adıyla kaydettiği köy, Oltu sancağının ("okrug") Oltu kazasına ("uçastok") bağlı Beretanlı nahiyesinin 16 köyünden biriydi. Nüfusu, 3'ü erkek ve 5'i kadın olmak üzere, 1 hanede yaşayan 8 kişiden oluşuyordu. Hem köyün hem de nahiyenin nüfusunun tamamı Beritan aşiretine bağlı Kürtlerdi. Köyün nüfusu 1896 yılında 15 kişiye, 1906 yılında da 26 kişiye ulaşmıştır.
Türkiye Cumhuriyetinin kurulmasından sonra da Pagir adıyla kayıtlarda yer alan yerleşim, 1950 yılında gelindiğinde 104 kişilik nüfusa sahip bir köydü. Pagir Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Esence olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Esence köyünün nüfusu 129 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde sadece 13 kişi okuma yazma biliyordu. Bu tarihte köy Şenkaya kazasının Akşar bucağına bağlıydı.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Şenkaya Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 155 km, Şenkaya ilçe merkezine 54 km uzaklıktadır. Mahalle, Şenkaya'nın doğusunda olup, Melikoğlu Deresi Vadisi'ni izleyerek numaralı Erzurum-Ardahan (Oltu-Göle) devlet yoluna, Köroğlu, Yazılı ve Yeşildemet mahalleleri üzerinden, 20,7 km.lik bir köy yoluyla bağlıdır.
# Esenyurt, Şenkaya
Esenyurt, Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Esenyurt mahallesinin eski adı Noreşen'dir. Nitekim 1574 tarihli Osmanlı mufassal defterinde ve Erkân-ı Harbiye-i Umumiye'nin 1914 tarihli haritasında Noreşen ve Norşin (نورشین) olarak geçer.
Noreşen, Orta Çağ Gürcistan'ını oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyde "Kilise Uban" (Gürcüce "ubani / უბანი“: mahalle) olarak adlandırılan yerde varlığı bilinen kilise, burada eskiden Hristiyan nüfusun yaşadığına işaret etmektedir. Noreşen, Ermenice bir yer adı olup "yeni köy" anlamına gelir.
Noreşen, 1574 tarihli ve "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan" adlı Osmanlı mufassal defterine göre, Oltu sancağının Bardiz nahiyesinin köylerinden biriydi. Köyün nüfusu, tamamı Hristiyan olan 28 haneden oluşuyordu.
Noreşen köyü, Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla 1835 yılında yaptığı nüfus tespitinde Çıldır Eyaleti'nin Oltu sancağına bağlıydı ve Müslüman nüfus defterine göre köydeki 46 hanede 162 erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün nüfusunun yaklaşık 322 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
Noreşen, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Noreşen/Norşin" (نورشین) Kars vilayetinin Sarıkamış kazasının Bardiz nahiyesine bağlı köylerden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında "Norşin" olarak kaydedilmiş olup idari konuma sahipti ve nüfusu 481 kişiden oluşuyordu. 1946 yılında Şenkaya ilçesi kurulunca, Bardiz nahiyesi ve Norşin köyü bu kazaya bağlandı. 1950 genel nüfus sayımında "Noreşen", 1955 genel nüfus sayımında "Norşen ("Esenyurt")" kaydedilmiş olması, bu iki tarih arasında köyün adının değiştirildiğini göstermektedir. Esenyurt köyünde 1965 genel nüfus sayımında 622 kişi tespit edilmişti ve bu nüfus içinde 211 kişi okuma yazma biliyordu.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Şenkaya Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 151 km, Şenkaya ilçe merkezine 36 km uzaklıktadır. Mahalle, Şenkaya'nın güneybatısında olup, numaralı Şenkaya-Horasan il yoluna, 6 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.