# Azerbaycan Komünist Partisi (1993)
Azerbaycan Komünist Partisi (), Azerbaycan'da faaliyet gösteren siyasi partidir. 1993 yılında Ramiz Ahmedov tarafından kurulmuş ve Adliye Bakanlığı'nca 1994'te resmî olarak kayda alınmıştır. Parti kuruluşundan itibaren bölünmeler yaşamış ve her fraksiyon gerçek Azerbaycan Komünist Partisi'nin kendileri olduğunu ileri sürmüştür.


## Tarihçe.
Azerbaycan Komünist Partisi 1920'de kurulan Azerbaycan Komünist Partisi'nin ardılı olarak Ramiz Ahmedov'un liderliğinde 27 Kasım 1993'te kuruldu. Parti yönetimi, Merkez Yürütme Komitesi belirlendi
2 Mart 1994 tarihinde parti resmen devlet kaydına alındı ve resmî belgeler Ramiz Ahmedov'a takdim edildi.
26 Ekim 1996'da parti içinde bir grup şahıs Firudin Hasanov liderliğinde Olağanüstü Kurultay düzenledi. Merkez Yürütme Komitesi fesh edildi ve yerine Merkezi Komite kuruldu. Firudin Hasanov genel başkan seçildi.
Lakin 28 Ekim 1996'da parti yönetiminin Ramiz Ahmedov başkanlığında toplantısı düzenlenmiştir. Olağanüstü Kurultay geçersiz sayılarak kurultay düzenleyenler partiden ihraç edilmiştir.
Buna rağmen 20 Ekim 1999'da Firudin Hasanov kolu Adalet Bakanlığı tarafından resmen tanınmıştır. Ayrıca Firudin Hasanov 1998'de AzKP Cumhurbaşkanı adayı oldu.
Bunun üzerine hukuki işlemler başlandı. 17 Ağustos 2000 tarihinde Adliye Bakanlığı yeni karar ilan etti ve Firudin Hasanov'un düzenlediği Olağanüstü Kurultay geçersiz sayılarak ona verilen belgeler geri alındı. Adliye Bakanlığı yeniden resmî olarak Ramiz Ahmedov kolunu tanıdı.
AzKP, 2000 Azerbaycan genel seçimlerinde nispi temsili iki sandalye kazandı. 


### Marksist-Leninist'ler.
Partî karmaşalarından sonra Firudin Hasanov ve taraftarları 2001'de yeni bir parti kurdular. 14 Ocak 2001 tarihinde 1. Kuruluş Kurultayı gerçekleşen parti Azerbaycan Komünist Partidi (Marksist-Leninist platformda) olarak adlandı. Lakin bu yeni partiden daha çok AKP ismini geri alma çabasıydı. Kurultayda Telman Nurullayev parti genel başkanı seçildi.
Bu kurultaya onay vermeyen Firudin Hasanov Telman Nurullayev'in partiden ihraç edildiğini, Telman Nurullayev ise Firudin Hasanov'un görevden alındığını iddia etti.
Bu parti 30 Ekim 2011'de Alasker Halilov'un genel başkanı olduğu AzKP kolu ile birleşti lakin 29 Eylül 2013'te ayrı bir kol olarak yeniden ayrıldı


### Kurucu Başkanın ölümü.
Ramiz Ahmedov'un 2007'de ölümünden sonra AKP'de iç çatışmalar arttı ve parti birkaç gruba bölündü:
Eski Genel Başkan yardımcısı Rüstem Şahsuvarov, eski AzKP milletvekili Rauf Kurbanov başkanlığında.
14 Ekim 2007'de düzenlenen Kurultayda Rüstem Şahsuvarov kendinin genel başkan seçildiğini ilan etti.
Bunun üzerine 23 Aralık 2007'de 4. (37.) Kurultay düzenlenmiş ve Rauf Kurbanov genel başkan seçilmiştir. Gülnise Mahsimova ise genel başkan yardımcısı seçilmiştir.
2008 yılında Rüstem Şahsuvarov başkanlığındaki partide çatışmalar arttı. Olağanüstü Kurultay düzenlenerek Alasker Halilov genel başkan seçildi. Rüstem Şahsuvarov önce genel başkan olduğunu iddia ederek kurultayı tanımasa da 2008 sonlarında partiden istifa etti.
Şahsuvarov bundan sonra Azerbaycan Sosyalist Partisi'ni yarattı. Lakin Elşen Hüseynov genel başkan olduğu partinin ismiyle aynı olması sebebiyle partinin adı "Azerbaycan İlerici Sosyalist Partisi" olarak değiştirildi. Mayıs 2009'da Azerbaycan İlerici Sosyalist Partisi, Azerbaycan Halk Sosyalist Partisi'ne birleşti. Rüstem Şahsuvarov genel başkan yardımcısı oldu.


### Zyuganovcular.
2015'te Rauf Kurbanov'un 2008'de yardımcısı seçilen Gülnise Mahsimova başkanlığında AzKP bölündü.
1 Mart 2015'te AKP'nin 4. (38.) Kurultayında Gülnise Mahsimova Rauf Kurbanovu ihraç ederek genel başkan seçildi.
Gülnise Mahsimova Rauf Kurbanov'u partiden ihraç ettiğini, Rauf Kurbanov ise Gülnise Mahsimova'ni ihraç ettiğini iddia etti.
Gülnise Mahsimova başkanlık ettiği parti Rusya Federasyonu Komünist Partisi lideri Gennadi Zyuganov'a yakın olduğu için medyada Zyuganovcular olarak anılmaya başladı.


### Birleşme.
30 Ekim 2011 tarihine resmî kayıtlı Alasker Halilov başkanlığındaki AKP ve Telman Nurullayev başkanlığındaki AzKP (Marksist-Leninist) partisi birleşti. Birleşik partinin adı "Azerbaycan Komünist Partisi" olarak değiştirildi ve Telman Nurullayev genel başkan seçildi. Birleşmiş parti otomatik olarak resmî kayıtlı parti oldu.
2013 Cumhurbaşkanlığı Seçimleri döneminde, birleşmiş partide iç çatışmalar zirve yaptı. Sonuç olarak, parti tekrar Alasker Halilov ve Telman Nurullayev kollarına parçalandı.
Bu durumda karışıklık oluştuğu için resmî kayıtlı parti Rauf Kurbanov'un genel başkanı olduğu parti oldu.


### Son dönem.
Telman Nurullayev cephesi Alasker Halilov ve ekibinin ihraç edildiğini iddia ederken, Alasker Halilov cephesi Telman Nurullayev'in güven oylamasıyla düşürüldüğünü iddia etti.
Alasker Halilov ve ekibi tekrar bir kongre düzenledi. Kongrede Hacı Hacıyev parti genel başkanı seçildi.
2016'dan itibaren Adalet Bakanlığı tarafından tanınan Azerbaycan Komünist Partisi'ne Hacı Hacıyev genel başkanlık ediyor. 2020 tarihinde Azerbaycan Cumhurbaşkanlığı İdaresi tarafından yürütülen görüşmelerde Hacı Hacıyev ve Rauf Kurbanov genel başkan olarak tanınmıştır.
"Yukarıda belirtilen taraflardan şu anda etkin olanlar aşağıdaki şahısların başkanlığındaki kolardır:"
  - Hacı Hacıyev (Resmen tanınan)
  - Telman Nurullayev 
  - Rauf Kurbanov (Resmen tanınan)
  - Gülnise Mahsimova (Zyuganovcular)


## İdeoloji.
Parti, Rusya Federasyonu Komünist Partisi ile yakın ilişkisini sürdürmüştür. Bununla birlikte Azerbaycan'ın bağımsızlığına karşı değildir. Ahmedov kendilerini Nerimanovcu olarak nitelendirmiş ve 1920'ler Azerbaycanının ılımlı milliyetçi ve solcu lideri olan ve "ulusal komünizmin" öncüsü olarak kabul edilen Neriman Nerimanov'un ulusal, kültürel ve ekonomik düşüncelerine bağlı olduklarını söylemiştir.


## İlişkiler.
Parti sıklıkla bölgedeki ABD politikalarını eleştirir. 2004 yılında ABD'nin Dağlık Karabağ ayrılıkçıları için yaptırım uygulamayı planlamadığını açıklaması üzerine Ahmadov Amerikalıların gizlice Ermeni çıkarlarına koruduğunu ve Washington'un çatışmayı durdurmakla ilgilenmediğini söyledi. Ayrıca büyük güçlerin Karabağ sorununu kendi çıkarları için kullandıklarını belirtti.
Parti, Azerbaycan'ın Irak Savaşı'na katılmasına şiddetle karşı çıktı ve sıklıkla Filistin halkıyla, Küba'yla ve ayrıca "sosyalist Moldova'yla" dayanışma çağrısı yaptı.


## Yapılanma.
### Genel Başkanlar.
Parti Genel Başkanları ayrı ayrı kollardan olduğu bazıları Merkezi Yürütme Komitesinin, bazıları Merkezi Komitenin başkanları veya genel sekreterleridir.Bu gelenek Sovyetlerin mirasıdır.


## Kurultaylar.
AKP'nin kurultay geçmişi parti içi parçalanmalar sebebiyle çok karışıktır. Aşağıdaki sıralama devlet tarafından tanınan tarafların kurultaylarına göre sıralamadır, bu kurultaylar kalın yazıyla belirtilmiştir. Diğer, alternatif kurultaylar "italik" yazıyla belirtilmiştir.
Aynı zamanda bazen kurultaylar Azerbaycan Komünist Partisinin son, yani 33. Kurultayından itibaren hesaplanmıştır.