BILGEM-AI/BILGE-Wiki-Tr-Plus huggingface dataset:
# İskit dilleri
İskitçe, doğuda Saka, batıda İskit adlarıyla tanınan ve antik dönemde Avrasya'da geniş bir alana yayılmış kurgan kültürünü temsil eden atlı toplulukların ortak bir iletişim diline sahip oldukları varsayımı ile varlığı ileri sürülen bir dil grubudur. Günümüzde sadece Osetçe konuşulmaktadır. Avrupa merkezli akademisyenler; bazı dolaylı kanıtlar üzerinden bu varsayımsal dil öbeğini, kendi Hint-Avrupa dil teorilerinin bir parçası olarak Doğu İran dili grubu içinde sınıflandırırlar.
Bu sınıflandırma hipotezi için kullanılan en yaygın argümanlar, antik dönemdeki yazarlar tarafından alıntılanmış İskit özel isimleridir. Bu isimlerin analizleri üzerinden İskitçenin Hint Avrupa dil ailesi'nin İrani diller koluna üye olduğu öne sürülür. İskitçeyi temsil ettiği öne sürülen bu özel isimler ile Yunan, İran ve Çin antik kaynaklarından günümüze taşınan sınırlı sayıdaki diğer bazı sözcüklerin, günümüze ulaşabilen İskit söz dağarcığını oluşturduğu kabul edilir.


## Sınıflandırılması.
Avrupalı akademisyenlerin çoğunluğu, İskit dillerinin Doğu İran dil grubunun bir alt kolu, dolayısıyla da Hind-Avrupa dil ailesinin bir parçası olduğunu iddia ederler ve ısrarla bunu ispatlamaya çalışırlar. Bugün hakkında neredeyse hiçbir şey bilinmeyen bu dillerin, İran dillerinden olma hipotezini, temel olarak İskitlerle eşleştirdikleri Sarmatlar üzerinden kurgulamaya çalışırlar.
Tezlerini Kuzey Karadeniz Kıyısındaki Yunan yazıtlarında geçen Sarmat isimlerin Osetçe ile yakın bir ilişki içerisinde olmasına dayandırırlar. Oysa ne Sarmatlarla İskitlerin ilişkisi ne de İran dillerinin sınıflandırılması henüz tam olarak çözülememiştir ve Doğu İran dillerinin gerçek bir genetik alt grup oluşturduğu kanıtlanmamıştır.
Bazı akademisyenler, İskitçe olduğunu varsaydıkları Sarmat dilinin iki ayrı lehçesinin olduğunu tespit etmiştir: daha muhafazakâr bir lehçeye sahip olan batı lehçesi ve daha yenilikçi olan doğu lehçesi. Sarmat dilleri kalıcı lehçeler oluşturmuş olabilir:
  - Batıda konuşulan Alan dilleri veya Sarmat dilleri: M.Ö. 8. ve 7. yüzyıldan itibaren Ukrayna, Güney Rusya ve Kazakistan bölgelerinde aslen İranlı insanlar tarafından konuşulurdu. Modern Osetçe, Sarmatyalı yazıtlarıyla "muhtemelen" dil ailesinin devam etmesini sağlamıştır. Ancak Sarmatyalı dil ailesi aynı Osetçe dilini temsil etmemektedir.
  - Doğuda konuşulan Saka dilleri: Hotan Krallığında (günümüzde Sincan, Çin) birinci yüzyılda Hotan'da konuşulan Hotanca ve Tomşuk'da konuşulan Tomşukçanın dahil olduğu grup.
İskit dilleriyle ilişkilendirilmeye çalışılan diğer Doğu İran dilleri Harezmşah dili ve Soğdcadır.
# Soğdya
Soğdya (Özbekçe: Sugʻd; Tacikçe: Суғд - Eski Farsça: "Suguda"; Farsça: سغد; Antik Yunanca: Σογδιανῆ; Eski Türkçe:𐰽𐰆𐰍𐰑𐰴; Karahanlıca: سغداق), Orta Asya'da geniş tarihi ve coğrafi bir alan.
MÖ 6. yüzyılda yazılı olarak belirlenen "Soğdiana" adı İran halklarından Soğdlar'ın yerleşik oldukları bölgeyi niteler. Behistun yazıtlarında, I. Darius MÖ 552 - 485 yılları arasında İran'ı yönetmiş olan imparator zamanında Soğdlar eski bir İran dini olan Zerdüştlüğe inanırlardı.
Divân-ı Lügati't-Türk'te Soğd: "Balasagun ile Buhara ve Semerkand arasında Türkleşmiş bulunan bir ulus." diye geçer.
4. yüzyıldan sonra Soğdlar İpek yolu boyunca doğuya doğru Lop Nur bölgesine, Tarım Havzası'na, Sha Chau, Liangzhou, Ling (Xiazhou'nun güneyinde) şehirlerine hatta Orta(İç) Moğolistan'a kadar kendi ticari koloni, yerleşim birimlerini ve birçok küçük prenslikleri kurdular; böylece İpek Yolu ticaretini kontrol ettiler. Sasaniler zamanında İslam dininin İran ve Orta Asya'da genişlemesi sonucu Soğdlar İslam'a çevrildiler. 10. yüzyıldan itibaren Türk Hanedanlıklarının etkisi ve baskısı altında Türk kültürünü benimsediler.


## Kültür.
### Giyim.
Erken Orta Çağ Soğd kostümleri iki döneme ayrılabilir: Ak Hun (5. ve 6. yüzyıllar) ve Türk (7. ve 8. yüzyıl başları). İkincisi Göktürklerin siyasi hâkimiyetinin hemen ardından yaygınlaşmadı, ancak MS 620 yılında, özellikle Batı Türk Kağanı Tong Yabgu'nun reformlarından sonra Soğd Türkleştirildi ve yerel soylular resmi olarak Kağanlığın yönetimine dâhil edildi.
Her iki cinsiyet için de kıyafetler dardı ve dar bel ve bilekler takdir ediliyordu. Yetişkin erkeklere ve genç kızlara yönelik silüetler geniş omuzları vurguluyor ve bele kadar daralıyordu; kadın aristokratların silüetleri daha karmaşıktı. Soğd kıyafetleri sonraki yüzyıllarda kapsamlı bir İslamlaşma sürecinden geçti ve orijinal unsurların çok azı kaldı. Bunların yerine türbanlar, kaftanlar ve kollu kabanlar yaygınlaştı.
# Mintimer Şeymiyev
Mintimer Şerif oğlu Şeymiyev (; ), İdil Tatar siyasetçi, Tataristan'ın ilk cumhurbaşkanı. 20 Ocak 1937'de Aktanişski ilinin Anyakovo adlı köyünde doğdu. 12 Haziran 1991 tarihinde Tataristan cumhurbaşkanı oldu.
# Siklopropan
Siklopropan, C3H6 molekül formüllü bir sikloalkan molekülüdür. Ayrı ayrı ikişer hidrojen atomuna bağlı üç karbon atomunun birbiri ile oluşturduğu bir halkadan ibarettir. Anestezik olarak ilk defa 1930 yılında Henderson ve Lucas tarafından kullanılmıştır. Renksiz, suda çözünmeyen bir gazdır ve kısa sürede etkili olan bir anesteziktir. Cerrahî anestezi için kanda %26 oranında bulunması yeterlidir. Düşük konsantrasyonda verildiği zaman hasta bilincini kaybetmeden anestezi edilebilir. Başlıca sakıncası oksijenle karıştığı zaman çok kolay yanması ve patlayıcı olmasıdır. Doğalgazdan elde edilen propanın klorlandırılmasıyla sentezlenen 1,3-dikloropropanın metalik sodyum veya alkollü ortamda çinko (Zn) ile reaksiyonu sonucu elde edilir.
# Süheyla Altmışdört
Süheyla Altmışdört (d. 1926, Trabzon, ö. 2 Kasım 2025, İstanbul), Türk müziği eğitimcisi ve koro şefi.


## Hayatı.
1948'de İstanbul'a geldi. İstanbul Belediye Konservatuvarı Türk Müziği bölümünü 1954 yılında bitirdi. Hocaları arasında Fulya Akaydın, Şefik Gürmeriç, Münir Nurettin Selçuk ve Mesud Cemil anılabilir. Konservatuvarı bitirdikten sonra aynı yerde eğitimci olarak görev aldı. Hem Türk Halk Müziği hem de Klasik Türk müziği alanlarında hocalık ve koro yöneticiliği yaptı. 1963 yılından itibaren İstanbul Üniversitesi Klasik Türk müziği Korosu yani kısa adıyla Üniversite Korosu'nu çalıştırdı ve yönetti. Bu koro ile çok sayıda konser verdi. İstanbul Radyosu'nda uzun yıllar boyunca aylık radyo konserleri verdi. Çok sayıda televizyon konserini de idare etti. Yükseköğrenim gören binlerce Türk gencinin sağlam bir Klasik Türk Mûsikîsi bilgi, kültür ve zevkine sahip olmasını sağladı. Yetiştirdiği öğrenciler, Türkiye'nin her yanında konservatuvar kuruluşlarına önayak oldu ve devlet korolarında solist, şef ve idareci olarak önemli görevler üstlendi. Piyasayı tercih eden öğrencileri arasında, Bülent Ersoy, Onur Akay ve Coşkun Sabah gibi ünlü isimler yer almaktadır. Süheyla Altmışdört, 2005 yılında Üniversite Korosu'nda 42 yıldır sürdürdüğü görevinden ayrılarak görevi Elif Ahıs'a devretmiştir.
Süheyla Altmışdört, ayrıca Kuruluşundan beri Müjdat Gezen Sanat Merkezi'nde Türk Müziği Bölüm Başkanı olarak görev yapmakta, öğrenciler yetiştirmektedir. Çeşitli dönemlerde Kadıköy Halk Eğitim Merkezi, Eyüp Mûsıkî Vakfı, Beşiktaş Mûsıkî Derneği korolarını çalıştırmıştır. Bir süre Florence Nightingale Yüksek Hemşirelik Okulu'nda Türk Müziği dersleri vermiştir.
2 Kasım 2025'te İstanbul'da doğal nedenlerden 99 yaşında ölen Altmöşdört'ün cenazesi Feriköy Mezarlığı'nda defnedildi.
# Satranç Olimpiyatı
Satranç Olimpiyatı, 1927 yılından beri resmî olarak FIDE tarafından organize edilen oyundur. Numaralanmış yıllara göre yerini alır. II. Dünya Savaşı öncesi oyunlar fırsat buldukça, ara sıra yapılıyordu. Ayrıca FIDE'nin resmî olarak tanımadığı politik sebeplerle yapılan 1936 ve 1976 gayriresmî oyunlar vardır.
Satranç dünyada pek çok gazetenin spor sayfalarında yer almasına rağmen, tanınmış olimpiyat sporlarından birisi gibi ihtiva edilmez. Mamafih FIDE şimdi Uluslararası Olimpiyat Komitesi'nin bir üyesidir ve onun kurallarına bağlı kalır.
<br/ style="clear:both;">


## Satranç Olimpiyatları.
  - 1976 yılında SSCB ve diğer komünist uluslar politik nedenlerden dolayı yarışmaya katılmadı.
# Bayağı kuyrukkakan
Bayağı kuyrukkakan ("Oenanthe oenanthe"), önceden karatavukgiller (Turdidae) familyasının bir üyesi olarak sınıflandırılan küçük ötücü kuşlara ait bir kuş olup şimdi sinekkapangiller (Muscicapidae) familyasına yerleştirilmiştir.
Avrupa ve Asya'da kuyrukkakan cinsinin en yaygın üyesidir.
Avrupa'da açık taşlı ülkelerde yayılış gösteren, göçmen, böcekçil bir türdür. Asya ile Doğu Kanada ve Grönland garantili yerleridir.
Kaya çatlakları ve tavşan çukurlarında yuva yapar. Kızılgerdandan biraz daha büyük olup yaklaşık 14.5–16 cm kadardırlar.
Her iki eşeyin, beyaz bir kıçı ve kuyruğu var. Kuyruğun sonunda siyah ters T-deseni görülür.
# Mehdi Ordusu
Mehdi Ordusu (), Mukteda es-Sadr tarafından Haziran 2003'te kurulan ve 2008'de dağıtılan Iraklı bir Şii milis gücüydü.
Mehdi Ordusu, 4 Nisan 2004'te Irak'taki Şii toplumunun ABD güçlerine karşı ilk büyük silahlı çatışmasına öncülük etmesiyle uluslararası alanda öne çıkmıştır. Es Sadr'ın gazetesinin yasaklanmasını ve ardından tutuklanmaya çalışılmasını izleyen bu ayaklanma 6 Haziran'daki ateşkese kadar sürdü. Ateşkesin ardından grubun dağıtılması ve Es Sadr'ın hareketinin 2005 seçimlerine katılacak bir siyasi partiye dönüştürülmesi için harekete geçildi; Mukteda Es Sadr Mehdi Ordusu savaşçılarına ilk saldırıya uğramadıkları sürece ateşi kesmelerini emretti. Mehdi Ordusu'nun provokatif eylemlerinin ardından Ağustos 2004'te ateşkes bozuldu ve yeni çatışmalar patlak verdi. Grup 2008 yılında Irak güvenlik güçlerinin baskısının ardından dağıtıldı.
En güçlü olduğu dönemde Mehdi Ordusu'nun popülaritesi yerel yönetimleri, polisi ve Sünni Iraklılar ve destekçileriyle işbirliğini etkileyecek kadar güçlüydü. Grup Irak polis güçleri arasında da popülerdi. Irak'ta 2005 seçimlerinde aday olan Ulusal Bağımsız Kadrolar ve Elitler partisi ordu ile yakından bağlantılıydı. Mehdi Ordusu ölüm mangaları işletmekle suçlanıyordu.
Grup, el yapımı patlayıcılarda dahil olmak üzere çeşitli hafif silahlarla donatılmıştı. Irak güvenlik güçlerine ve Koalisyon güçlerine yönelik saldırılarda kullanılan EYP'lerin birçoğunda tetikleyici olarak kızılötesi sensörler kullanılmıştır; bu teknik 1990'ların başından ortalarına kadar Kuzey İrlanda'da IRA tarafından yaygın olarak kullanılmıştır.
Grup 2014 yılında Irak Şam İslam Devleti'ne karşı savaşmak üzere Seraya es-Selam adıyla yeniden canlanmıştır ve 2016 yılı itibarıyla hâlâ aktiftir. Curf el-Nasr'ın geri alınmasına ve İkinci Tikrit Muharebesi'ne katılmıştır.
# Kara sırtlı kuyrukkakan
Kara sırtlı kuyrukkakan ("Oenanthe lugens"), önceden karatavukgiller (Turdidae) familyasının bir üyesi olarak sınıflandırılan küçük ötücü kuşlara ait bir kuş olup şimdi sinekkapangiller (Muscicapidae) familyasına yerleştirilmiştir.
Palearktik biyocoğrafik bölgesinde bulunan 14 türden biridir. İlk olarak Lichenstein tarafından 1823 yılında tanımlanmıştır.
Eşeysel dimorfizm görülür. Dişilerin tüyleri daha incedir. Bu zarif, göze çarpan güzellikteki kuş kuzey Afrika ve Orta Doğu'da yarı-çöl alanlarda bulunur.
Şu ülkelerde kaydedilmiştir: Cezayir, Bahreyn, Kıbrıs, Mısır, Eritre, Etiyopya, İran, Irak, İsrail, Ürdün, Kenya, Kuveyt, Lübnan, Libya, Moritanya, Fas, Nijer, Umman, Pakistan, Katar, Suudi Arabistan, Somali, Sudan, Suriye, Tunus, Türkiye, Birleşik Arap Emirlikleri ve Yemen.
# Erol Sabancı
Erol Sabancı (d. 12 Haziran 1938, Kayseri) Sabancı Holding'in Yönetim Kurulu Başkan Vekili ve Akbank Yönetim Kurulu Şeref Başkanı, Yönetim Kurulu Danışmanı ve Yönetim Kurulu Üyesi'dir.


## Yaşamı.
### İlk Yılları.
Türk bankacılık sektörünün duayenlerinden biri olarak kabul edilen Erol Sabancı, Hacı Ömer ve Sadıka Sabancı çiftinin beşinci çocuğu olarak 12 Haziran 1938 tarihinde Kayseri'de doğmuştur.
Lise öğrenimini, Tarsus Amerikan Koleji'nde tamamlayan Erol Sabancı, yükseköğrenimini İngiltere'de Manchester College of Commerce'de tamamlamıştır.


### Kariyeri.
1960 yılında askerlik görevini tamamladıktan sonra iş hayatına aile şirketi olan Bossa Un Fabrikası'nda başlayan Erol Sabancı, aynı zamanda Bossa Tekstil Fabrikası'nın Finans Müdürlüğü görevini de üstlenmiştir.
1967 yılından beri Akbank Yönetim Kurulu Üyesi olan ve 17 Mart 1998 tarihinden itibaren Yönetim Kurulu Başkanı olarak görev yapan Erol Sabancı, 28 Mart 2008 tarihinde Yönetim Kurulu Şeref Başkanı ve Yönetim Kurulu Danışmanı olmuştur. Erol Sabancı ayrıca, Sabancı Holding Yönetim Kurulu Başkan Yardımcılığı görevini de yürütmektedir.
1964 yılında Belkıs Onay ile evlenen Erol Sabancı, Suzan Sabancı Dinçer ve Çiğdem Sabancı Bilen'in babasıdır. Akbank Yönetim Kurulu Başkanı ve Murahhas Üyesi olan Suzan Sabancı Dinçer Citigroup Uluslararası Danışma Kurulu Üyesi'dir.


### Kişisel hayatı.
Sabancı, Belkıs Sabancı ile evli ve iki kız çocuğu babasıdır; bunlardan biri Suzan Sabancı Dinçer, Akbank'ın yönetim kurulu başkanı ve icra kurulu üyesidir. Sabancı dört çocuklu bir dededir.
# Peter Grünberg
Peter Grünberg (18 Mayıs 1939 - 9 Nisan 2018), Nobel Fizik Ödülü sahibi Alman fizikçi. Albert Fert ile rastlantısal olarak buldukları dev manyetik direnç ile Nobel Ödülüne layık görülmüştür. Bu buluşları sabit disklerdeki gigabyte teknolojisinde çığır açmıştır.
 - YÖNLENDİRME
# Soy içi üreme
Soy içi üreme ya da akrabalı yetiştirme, yakın akraba eşleştirmesi demektir.
Bir popülasyonda soy içi üremeli suş oluşturulabilmesi için en az 20 jenerasyon boyunca kız kardeş X erkek kardeş veya en yakın ebeveyn çiftleştirilmesi yapılması gerekmektedir. Soy içi üreme, bir popülasyonda zararlı alelleri yaygın hale getirerek akrabalı yetiştirme depresyonuna yol açabilir.
# Nihal Koldaş
 - YÖNLENDİRME 
Nihal Geyran Koldaş (d.1956, Ankara), Türk oyuncu ve tiyatro yönetmenidir.


## Hayatı.
En bilinen rolleri, Masumiyet filmindeki Yusuf'un (Güven Kıraç) dilsiz ablası ve Bıçak Sırtı dizisindeki konağın hizmetçisi Gönül'dür. Ayrıca, Masumiyet'in Zeki Demirkubuz'la birlikte iki yapımcısından biridir.
Yoğunlukla tiyatro çalışmaları yaptı. 1997 yılında, Bilsak Tiyatro Atölyesi bünyesinde Heiner Muller'in "Hamlet Makinesi" ve Shakespeare'in Hamlet oyunlarından yola çıkılarak yazılan "Park Yapılmaz" oyununu Ceysu Koçak'la birlikte tasarladı ve kurguladı. 1999'da Bilsak Tiyatro Atölyesi'nin 11. Uluslararası İstanbul Tiyatro Festivalinde de sahnelenen oyunu "Kurbağa Öyküleri"'nde rol aldı.
2003 yılında Tiyatro Diyez'de, başrolünü Hale Soygazi'nin oynadığı "Özel Bir Gün" adlı oyunu yönetti. 2004'te Aylin Deveci ve Gözde Saner'le birlikte Sevim Burak'ın "Mut" adlı öyküsünü tiyatroya uyarladı ve oyunu yönetti. 2005 yılında, Angels in America oyunuyla ünlü yazar Tony Kushner'ın, batılı bir kadının tarih boyunca sömürülen doğudan af dilemesini anlatan tek kişilik "Evcimen /Kabil" oyununda rol aldı.
2007 yılı Kasım ayında, yine Bilsak Tiyatro Atölyesi & Maya Sahnesi ürünü olan, çevirisini, proje tasarımını ve kurgusunu yaptığı ve rol aldığı "Beckett Grimavi" oyunuyla tiyatro seyircisiyle buluşmaya hazırlanmaktadır. Ayrıca, Kanal D'de yayınlanan Bıçak Sırtı dizisinde rol aldı. Bilsak Tiyatro Atölyesi & Maya Sahnesinde çalışmayı sürdürmektedir. 2012 yılında yönetmenliğini Umut Dağ'ın üstlendiği Kuma isimli filmde başrol oynamıştır.


## Filmografisi.
  - 1989: "Cahide"
  - 1997: "Masumiyet"
  - 2007: "Bıçak Sırtı"
  - 2009: "Adalet Oyunu"
  - 2009: "Güldünya"
  - 2009: "Kıskanmak"
  - 2010: "Kavşak"
  - 2010: "Çoğunluk"
  - 2012: "Kuma"
  - 2013: "A.Ş.K."
  - 2014: "Toz Ruhu"
  - 2015: "Ana Yurdu"
  - 2015: "Bir Deniz Hikayesi"
  - 2015: "Mustang"
  - 2015: "Perdesiz Sahneler"
  - 2016-2017: "İçerde"
  - 2018: "Ağlama Anne"
  - 2018: "Kardeşler"
  - 2018: "Tuzdan Kaide"
  - 2019: "Küçük Şeyler"
  - 2021: "Mahkum"
  - 2024: "Aşk, Evlilik, Boşanma"
  - 2025: "Bir Zamanlar İstanbul"
  - Yakında: "ABİ" (Saadet Hancıoğlu)


## Ödüller.
  - 1994: Yunus Nadi Ödülleri - Uzun Metrajlı Film Senaryosu ("Ebruli İstanbul")
  - 2010: 43. Sinema Yazarları Derneği Ödülleri - En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu Performansı - Çoğunluk
  - 2022: 24. Afife Tiyatro Ödülleri - Yılın En Başarılı Yardımcı Kadın Oyuncusu - Nora 2
# Kiosk
Kiosk, Almanya'da ve bazı Avrupa ülkelerinde gazete, sigara ve benzeri ürünler satan büfeye verilen ad.
Tarihsel olarak, bir kiosk (Farsça kūshk'tan) 13. yüzyıldan itibaren İran, Hint altkıtası ve Osmanlı İmparatorluğu'nda bazı taraflarının veya tüm taraflarının ortak olarak kullanıldığı küçük bir bahçe köşküydü. Bugün, bu tür kioskların birkaç örneği İstanbul'daki Topkapı Sarayı ve çevresinde ve Balkan ülkelerinde görülebilir.
Kiosk, Avrupa dillerine Türkçe "köşk" kelimesinden geçen bir sözcüktür. İngilizce büfe anlamına gelen kiosk; havaalanları, mağazalar, süpermarketler, bankalar ve benzeri kalabalık yerlerde sipariş alma ya da bilgi verme amacıyla kullanılan mekan ve noktalardır.
# Mikrotron
Mikrotron, aynı RF kaviteden geçilerek her defasında daha büyük yarıçaplar çizerek hızlandırma yapan bir parçacık hızlandırıcısı çeşitidir.
  - Parçacıklar bir kaynaktan çıkarak kaviteden geçerler. Daha sonra bir düzgün magnetik alan içinde onları tekrar kaviteye yönlendiren dairesel hareket yaparlar. Her hızlandırma işlemi boyunca her seferinde hareketin yarıçapı, magnetin sınırlarına ulşana kadar artar.
 - YÖNLENDİRME
# Sinkrotron
Sinkrotron (veya senkrotron) özel bir dairesel parçacık hızlandırıcı çeşididir. Siklotron kavramından üremiş olan sinkrotronda, parçacıklara yön veren manyetik alan, artan kinetik enerjili bir parçacık ışınına senkronize (eşzamanlı) olduğundan zaman bağımlıdır.
Sinkrotron, çok büyük tesislerin inşa edilmesine olanak veren ilk parçacık hızlandırıcı kavramlarından biriydi. Bunu ışın eğme, odaklama ve hızlandırmayı değişik kısımlara ayırarak başarmıştır.
İlk elektron sinkrotronu Edwin McMilan tarafından 1945'te inşa edilmiştir. McMillan farkında olmasa da, sinkrotronun ilkeleri Vladimir Veksler tarafından ilk defa Rusça bir bilimsel dergide basılmıştı. İlk proton sinkrotronu Marcus Oliphant tarafından tasarlanmış ve 1952'de inşa edilmiştir.


## Çalışma Prensipleri.
Relativistik parçacıklar için yörünge yarıçapı enerji ile artmaktadır. Pratikte, manyetik alanın üretilmesinde teorik bir limit vardır. Klasik mıknatıslarla 1.5 T, süper iletken mıknatıslarla B=5 T'ya kadar çıkılabilmektedir. Bu, enerjinin 1 GeV’den büyük olduğu durumlarda yarıçapın birkaç metre büyümesi demektir ve böylesine hızlı bir artışı dengeleyecek bir mıknatısın üretilebilmesi neredeyse imkânsızdır. Bu nedenle parçacığın her defasında küçük saptırıcı mıknatıslardan geçtiği fakat sabit yörüngede dolandığı hızlandırıcı fikri ortaya atıldı. Yarıçap sabit olduğundan denklemine göre sabit olmalıdır. Başka bir deyişle B manyetik alanı enerji ile senkronize (eşzamanlı) olarak artmalıdır. Bu tip hızlandırıcılara “sinkrotron” denir.
Sinkrotron, parçacığı hızlandırmak için bir ya da birden fazla RF kaynağı bulundurabilir. Sinkrotronun L çevresi, dalgaboyunun tam katı olmalıdır (senkronizim koşulu). Parçacıklar ancak bu sayede her defasında aynı fazda hızlandırıcı bölgeye gelmektedir. Sinkrotronlarda, eğer hızlandırılan parçacık elektron ise kendiliğinden elektromanyetik bir ışınım yayınlanmaktadır. Parçacığın enerjisi arttıkça yayınlanan radyasyonda artmaktadır. Sinkrotronlar, parçacıkları E=0 dan başlayan bir enerjiyle hızlandıramamaktadır. Bunun nedeni, tam olarak B=0'dan çalışmaya başlayan ve lineer olarak artan bir mıknatısın üretilememesidir. Bu sorun, parçacığın ideal yörüngesinden sapmasına ve demetin kaybolmasına neden olur. Bu nedenle, parçacıkların sinkrotrona gelmeden önce lineer hızlandırıcılarda belli bir enerjiye ulaşması sağlanır.
# Betatron
Betatronda parçacık hızlandıkça manyetik alanda artırılmaktadır. Böylece, dairesel yol her zaman aynı büyüklükte kalır. Burada hızlandırıcı elektrik alan manyetik alan tarafından oluşturulmaktadır. Çünkü indüksiyon yasasına göre zamanla değişen manyetik alan elektrik alan üretmektedir. Bu nedenle özel bir hızlandırıcı bölge tasarlamaya gerek yoktur.
# Wild Orchid
Wild Orchid (1991-2004) üç kişilik bir Amerikan vokal grubu. Grup üyeleri: Stacy Ferguson; bilinen adıyla Fergie, Stefanie Ridel ve Renee Ilene Sandstrom (Eskiden Kids Incorporated'da bulunan iki üye). Grubun adının Türkçe karşılığı Vahşi Orkide'dir.


## Diskografi.
### Albümler.
  - 1996: "Wild Orchid"
  - 1998: "Oxygen"
  - Çıkmadı: "Fire"
  - 2003: "Hypnotic"
  - 2006: "Talk to Me: Hits, Rarities & Gems" 


### Singlelar.
  - 1996: "At Night I Pray" 
  - 1997: "Talk to Me"
  - 1997: "Supernatural"
  - 1998: "Be Mine" 
  - 2001: "Stuttering (Don't Say)"
# 34. Satranç Olimpiyatı
34. Satranç Olimpiyatı, FIDE tarafından organize edilmiş, açık ve kadınlar turnuvası olarak 28 Ekim-12 Kasım 2000 tarihleri arasında İstanbul'da gerçekleşmiş bir satranç olimpiyatıdır.


## Satranç Müsabakaları.
Her iki turnuva bölümü de uluslararası hakem Geurt Gijssen (Hollanda) tarafından yönetildi. Takımlar 14 turluk yarışmada İsviçre Sistemi'ne göre eşleştirildi. Açık bölüm, her turda 4 masada oynandı, kadınlar turnuvası ise her turda 3 masada oynandı.
Her oyun için zaman kontrolü, her oyuncuya ilk 40 hamlesini yapması için 100 dakika, sonraki 20 hamleyi yapması için ek 50 dakika ve oyunu bitirmesi için 10 dakika süre tanıdı ve ilk hamleden başlayarak her hamleden sonra her oyuncuya ek 30 saniye verildi.


### Açık Turnuva.
Açık bölümde 124 ulusu temsilen 126 takım yarıştı, Türkiye ev sahibi ülke olarak iki takımla katıldı.Uluslararası Brezilya Satranç Birliği bir takım şart koştuğu halde.


#### Takım sonuçları.
Birinci-Üçüncü sırada bitiren tüm takımlar madalya alır, fakat madalya alanların hepsi grup ödülü almaya uygun değildir.


### Kadınlar Turnuvası.
Kadınlar bölümünde 84 ulusu temsilen 86 takım yarıştı.Türkiye ev sahibi ülke olarak iki takımla katıldı; Uluslararası Brezilya Satranç Birliği bir takım şart koştuğu halde.


#### Takım Sonuçları.
Birinci-Üçüncü sırada bitiren tüm takımlar madalya alır, fakat madalya alanların hepsi grup ödülü almaya uygun değildir.


### Genel Unvan.
Nona Gaprindashvill Kupası en iyi ortalama averaja sahip olan takıma verilir, ortalama 2 ile Rusya 2000 kupasını kazandı.
Üst onda bitirenler
# Cafer Penahi
Cafer Penahi (Farsça: جعفر پناهی, İngilizce: Jafar Panahi; d. 11 Temmuz 1960, Miyana, İran), uluslararası çapta tanınan, İran Yeni Dalgası'nın en etkili isimlerinden olan İranlı yönetmen, senarist ve yapımcı. Cannes Film Festivali Altın Palmiye, Venedik Film Festivali Altın Aslan ve Berlin Film Festivali Gümüş Ayı, kazandığı ödüller arasındadır. 2025 Cannes Film Festivali'nde Altın Palmiye'yi "Görünmez Kaza" filmiyle kazanmıştır.
2009'da Ahmedinejad'ın cumhur başkanı ilan edilmesinin ardından çıkan olaylarda sokaklarda Besic milislerince öldürülen insanların anısına düzenlenen törene gittiğinde ilk kez tutuklanıp serbest bırakıldı. Ancak birkaç ay sonra evinde tutuklanan Cafer Penahi, bir daha serbest bırakılmadı. Yetkililer hiçbir zaman suçunun ne olduğunu açıklamadı ve 2010 Cannes Film Festivali'ne günler kala avukatı ve ailesini görmek için açlık grevine başladığını duyurdu. Cannes Film Festivali'nde Fransa kültür bakanı Frédéric Mitterrand ve Fransa dış işleri bakanı Bernard Kouchner'in, hapishaneden gönderdiği mektubu festivalin açılışında okumasıyla beraber sonunda on ayın ardından avukatıyla görüşme hakkı buldu. İddialara göre İslam devrimi ile iş başına gelen İran'ın hakim rejimi İran'nin aleyhine bir film yapma çabalarındaymış. Ancak Cannes Film Festivali'ne gönderdiği mektupta "şimdiye kadar rejimin aleyhine film yapmadım" cümleleri bulunmaktadır. Ayrıca söz konusu mektupta şu cümleler de yer almaktadır: "Burada birçok suçsuz tutuklanıp sesleri hiçbir yere ulaşmayan insanlar var". Uluslararası Af Örgütü, Cannes Film Festivali'ndeki Cafer Penahi'nin boş koltuğunu rejimin susturma deliliği olarak nitelendirmiştir.
2011 yılında Cannes film Festivaline bir kez daha davet aldı lâkin Cafer Panahi'nin film yapması, "ulusal güvenliğe karşı işlenen suçlara" ilişkin hüküm gereği tam 20 sene boyunca yasaklanmıştı. Keza ev hapsi cezasına çarptırıldı. Fakat Penahi Avrupa'dan birçok ödüller almaya devam etti. Bunun nedeni Pehaninin alışagelmişin dışında davranmasıydı; örneğin "Bu bir film değil" filmi bir kekin içine saklanan USB bellek ile İran'dan Fransa'ya kaçırıldı. Film festivalde yayımlandı. Son olarak 2015 yapımlı Taksi Tahran bir taksinin içine yerleştirilmiş kamera, şoför Pehaninin Tahran'ı turlamasını kaydediyor. Taksiye binen farklı müşteriler, şoför ile açık ve samimi bir şekilde sorunlarını, endişelerini ve görüşlerini paylaşıyor. Film Altın Ayı Ödülünü kazandı.


## Filmleri.
  - Yaralı Başlar (1988, kısa belgesel)
  - Kış (1991, belgesel)
  - Dost (1992, kısa film)
  - Zire Darakhatan Zeyton (Zeytin bahçesinden geçerken, 1994, reji asistanlığı)
  - Badkonake Sefid (Beyaz Balon, 1995)
  - Ardekul (1997, kısa belgesel)
  - Ayna (1997)
  - Çember (2000)
  - Talaye Sorkh (Kanlı Altın, 2003)
  - Offside (2006)
  - This a not film (2011)
  - Taksi Tahran, (2015)
  - No Bears (2022)
  - Un simple accident (2025)
# Catalina Sandino Moreno
 - YÖNLENDİRME 
Catalina Sandino Moreno, (d. 19 Nisan 1981, Bogota), Akademi Ödülü adaylığı bulunan Kolombiyalı sinema oyuncusu. İlk oyunculuk deneyimi olan Maria Full of Grace filmi ile 2004 yılında Berlin Film Festivali'nde Charlize Theron'la birlikte en iyi kadın oyuncu dalında ödül kazanmıştır. Bu filmdeki performansı ile Oscar'a aday olmuştur.
15 Nisan 2006'da David Elwell ile evlenmiştir.


## Filmografi.
  - "Maria Full of Grace" (2004) - María Álvarez
  - "Journey to the End of the Night" (2006) - Angie
  - "Fast Food Nation" (2006) - Sylvia
  - "Paris, Seni Seviyorum" (2007) - Ana
  - "The Hottest State" (2007) - Sarah
  - "Heart of the Earth" (2007) - Blanca Bosco
  - "Kolera Günlerinde Aşk" (2007) - Hildebranda Sanchez
  - "Che Part One: The Argentine" (2008) - Aleida March de Guevara
  - "Che Part Two: Guerrilla" (2008) - Aleida March de Guevara
  - "Tutulma" (2010) - Maria
# Sodyum hipoklorit
Sodyum hipoklorit, (NaClO) bir tür tuzdur. Günlük hayatta beyazlatıcı çamaşır sularında kullanılmaktadır. Oda koşullarındaki klor ile sabunlardaki sodyum hidroksit tepkimeye sokularak üretilmektedir.
Sodyum hipokloritin elde edilme formülü aşağıdaki gibidir:
2NaOH + Cl2 → NaCl + NaClO + H2O
Sodyum hipoklorit, kimyasal formülü NaOCl (veya NaClO) olan, sodyum katyonu (Na+) ve hipoklorit anyonundan (OCl- veya ClO-) oluşan kimyasal bileşiktir. Ayrıca hipokloröz asitin sodyum tuzu olarak da bilinmektedir. susuz bileşiği oldukça kararsızdır ve patlayarak yapısı bozulmaktadır. Patlayıcı olmayan ve bünyesinde daha yüksek miktarda NaOCl barındırabilen, pentahidrat formunda kristalleri şeklinde NaOCl.5H2O şeklinde elde edilebilirler. Elde edilen bu bileşik mat sarı-yeşil rengindedir ve soğuk ortamda kararlı olarak saklanabilmektedir.
Sodyum hipoklorit en sık kullanılan ağartıcılardan biridir. 18. Yy'dan itibaren, yüzey temizlik kimyasalı olarak evlerde çamaşır sularının en temel katkı malzemesi olarak aktif rol almaktadır. Ayrıca dezenfektan ve ağartma ajanı olarak da geniş kullanım bulmaktadır. Çözelti fazında, bileşik oldukça kararsızdır ve kolaylıkla bozunabilmektedir. Bozunma ürünü, bu tür bileşikler için hemen hemen aynı olan klor gazı çıkışı şeklindedir. Sodyum hipoklorit en eski ve hâlâ en önemli klor-bazlı ağartıcıdır.
Korozif özellikleri, ortak kullanım alanları ve tepkime ürünleri, bu kimyasal için risk faktörlerini belirlemektedir Özellikle, sodyum hipokloritin, asitler veya amonyak gibi diğer temizlik ürünleri ile karıştırılması sonucu zehirli gazların oluştuğu bilinmektedir.


## Nötrleştirme.
Sodyum tiyosülfat, etkili bir klor nötrleştiricisidir. 5 mg/L bir tiyosülfat çözeltisiyle duruladıktan sonra sabun ve suyla yıkamak ellerdeki klor kokusunu kısa sürede uzaklaştırır.


## Analiz.
Hipoklorit anyonu, iyon kromatografik yöntemlerle, yüksek ayırma gücünde analiz edilebilmektedir. Çözelti içindeki ClO- ve moleküler Cl2 konsantrasyonu (hipokloritin suda çözündüğünde kısmen oluşan yan ürün) iyodometrik titrasyon ile belirlenebilir:
1- Ölçümü yapılmak istenen miktarda sodyum hipoklorit çözeltisi, az miktarda potasyum iyodürün fazlasının olduğu asitlendirilmiş çözelti içine ilave edilir.
NaOCl(aq) + HCl(aq) -> HOCl(aq) + NaCl(aq)
HOCl(aq) + HCl(aq) + 3I^- -> I3^{-}(aq) + 2Cl^{-}(aq) + H2O
2- Açığa çıkan iyot, önceden hazırlanmış standart sodyum tiyosülfat (Na2S2O3) veya fenil arsenik oksit (C6H5AsO) çözeltilerinin nişasta indikatörü olarak kullanılmasıyla sonlandırılır.
I3^{-} + Nisasta -> [I3^{-} Nisasta] (Nişasta-İyot Kompleksi - Mavi Renkli)
[I3^{-} Nisasta] + 2S2O3^2- -> 3I^- + S4O6^2- + Nisasta (Tepkime sonunda mavi renk kaybolur.)
3- Nişastanın bu çözeltideki mavi renginin kaybolduğu nokta dönüm noktası olarak kaydedilir.
# Kızılca kuyrukkakan
Kızılca kuyrukkakan (Oenanthe xanthoprymna), kestane kuyruklu kuyrukkakan veya kırmızı kuyruklu kuyrukkakan olarak da bilinir, sinekkapangiller (Muscicapidae) familyasından bir kuş türüdür.
Görüldüğü ülkeler: Afganistan, Ermenistan, Azerbaycan, Bahreyn, Kıbrıs, Mısır, Eritre, Etiyopya, Gürcistan, Hindistan, İran, Irak, İsrail, Ürdün, Kuveyt, Libya, Nepal, Umman, Pakistan, Katar, Rusya, Suudi Arabistan, Sudan, Suriye, Tacikistan, Türkiye, Türkmenistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Özbekistan ve Yemen.


## Tanım.
Kızılca kuyrukkakanlar yaklaşık 14 santimetre (5,5 inç) uzunluğundadır. Erkek olanların başının üst kısmı ve ensesi soluk gridir, siyah yüzleri boğazlarından beyaz bir göz şeridi ile ayrılır. Sırtları kahverengimsi gri ve alt kısımları beyaz veya devetüyü rengindedir. Kanatları beyaz çizgisiz kömürdür, uçuş tüylerinin kenarları kahverengidir. Yanları ve kuyruk altı örtüleri turuncu, kuyrukları beyazdır. Tabanlarında koyu bir terminal bandı vardır. Dişiler benzer işaretlere sahiptir, ancak renkleri daha yumuşaktır ve koyu renkli yüz ile boğazın yerini gri bir göz bandı alır. Turuncu sağrı ve kuyruk örtüleri özellikle kışın erkek uçarken fark edilir.


## Dağılım ve Habitat.
Kızılca kuyrukkakanların üreme aralığı Orta Doğu, güneydoğu Türkiye, kuzey Irak, batı İran, eski SSCB'nin bazı bölgeleri ve güneydoğu Asya'yı kapsamaktadır. Kışın güneye, İran'ın güneyine, Arap Yarımadası'na, Mısır'a, Sudan'a, Eritre'ye ve kuzeydoğu Somali'ye ve bazen de kuzeybatı Hindistan'a hareket eder. Tüm popülasyonların göç edip etmediği veya bazı kuşların kış için daha alçak rakımlara inip inmediği açık değildir. Tercih ettiği yaşam alanı fundalıklar, açık yamaçlar ve çalılık, yarı çöl bölgelerdir. Çok geniş yelpazesi nedeniyle IUCN Kırmızı Tehdit Altındaki Türler Listesi'nde "en az endişe verici" olarak listelenmiştir.


## Beslenme Biçimi.
Kızılca kuyrukkakanları genel olarak karıncaları ve diğer küçük böcekleri yerler.


## Üreme.
Yuvalarını kayaların arasına, bir yarığa, dağ eteğine veya bir kayanın altına yaparlar. Havza şeklindedir ve yün, saç ve ölü otlarla kaplıdır. Dört veya beş yumurta koyulur. Birkaçı kestane kahverengi benekli, bazıları ise mavimsi beyazdırlar.
# Hipnotik
Hipnotik, merkezî sinir sisteminin çalışmasının yavaşlatıcı madde. Farmakolojik olarak uygun dozda kullanıldığı zaman uyku sağlayan ilaçlardır. Hipnotik etki sedatif etkiden daha güçlüdür. Birçok hipnotik ilaç yüksek dozda anestezik etki gösterir. Aynı şekilde bazı anestezikler de düşük konsantrasyonlarda hipnotik etki gösterir.
Hipnotik maddenin verdiği uyku ile narkoz hali birbirinden farklıdır. Uyku esnasında ağrı algılama duygusu kaybolmaz. Hipnotik madde ağrıyı durdurmaz ve ağrısı olan bir hastaya uyku sağlayamaz. Hipnotik ilaçların şu özelliklere sahip olması istenir:
  - Uyku sağlayan dozu ile toksik dozu arasında çok fark olmalı,
  - Alışkanlık yapmamalı,
  - 24 saat içinde vücuttan atılabilmelidir.
Hipnotik maddeler fonksiyonel gruplarına göre şu şekilde sınıflandırılabilir:
  - Aldehidler ve ketonlar
  - Alkoller ve esterleri
  - Amidler ve üre türevleri
  - Üretanlar
  - Sülfonlar
  - Barbitürik asit türevleri
  - Benzodiazepin türevleri


## Barbitürik asit türevleri.
Bunlar hipnotikler arasında önemli bir yer tutar. 1864 yılında Adolf Baeyer's tarafından keşfedilen barbitürik asidin fizyolojik etkisi yoktur. Ancak 5 mevkiinde sübstitüe barbitürik asit türevleri hipnotiktir. Hipnotik etkisi yanında sedatif ve anestetik etkileri de vardır.


## Benzodiazepin türevleri.
1955-1960 yıllarında 1,4-benzodiazepin türevleri ilaç olarak kullanılmaya başlanmıştır. Diazepin yedi üyeli iki azot atomu içeren heterosiklik halka sistemidir. Bu sınıfın hipnotik etki gösteren en etkin üyesi 2,3-dihidro-5-fenil-1H-1,4-benzodiazepin-2-ondur.
# Caroline Williams
 - YÖNLENDİRME 
Caroline Williams (doğum: 27 Mart 1957), bir Amerikalı oyuncu'tir. Onun en iyi rolü Teksas Testere Katliamı Bölüm 2'de canlandırdığı "Vanita" rolüdür. Leprikon 3 ve Üveybaba 2 gibi korku filmlerinde ve birçok televizyon dizisinde rol almıştır. Evlidir. İki çocuk annesidir.


## Filmografi.
  - "How The Grinch Stole Christmas" (2000)
  - "Leprikon 3" (1995)
  - "" (1990)
  - "Üveybaba 2" (1989)
  - "Teksas Testere Katliamı Bölüm 2" (1986)


## Kazandığı ödüller.
1986 yılında Katalonya Uluslar Arsı Film Festivalinde Caroline Williams, Vanita "Stretch" Brock rolüyle en iyi kadın oyuncu ödülü almıştır.
 - YÖNLENDİRME
# Naomi Foner Gyllenhaal
 - YÖNLENDİRME 
Naomi Foner Gyllenhaal (d. 15 Mart 1946), Oscar adayı olmuş Amerikalı senarist. 1989 yılında "Boşu Boşuna" filmi ile En İyi Özgün Senaryo Akademi Ödülü'ne aday gösterilmiş, En İyi Senaryo dalında Altın Küre ödülünü kazanmıştır.
Yönetmen Stephen Gyllenhaal ile evlenmiştir. İki çocukları vardır. Aktör Jake Gyllenhaal ve aktris Maggie Gyllenhaal'un annesidir.
# Karl Kilbom
 
Karl Kilbom (1885-1961), İsveçli komünist siyasetçi.
 - YÖNLENDİRME
# WrestleMania 22
WrestleMania 22, World Wrestling Entertainment (WWE) tarafından düzenlenen yirmi ikinci WrestleMania profesyonel güreş izle ve öde etkinliği. 2 Nisan 2006 tarihinde Rosemont, Illinois'daki Allstate Arena'da yapılmıştır.
Wrestlemania 22'de RAW ve Smackdown güreşçileri bulunmuştur. Resmi şarkısı Peter Gabreil'ın yaptığı "Big Time"dır.


## Sonuçlar.
 - YÖNLENDİRME 


### Battle royal maçı.
  - ██ ve "Raw" - Raw güreşçisi
  - ██ ve "SD" - SmackDown güreşçisi.


## Hall of Fame'e alınanlar.
"Mean" Gene Okerlund, "Sensational" Sherri Martel, Tony Atlas, Verne Gagne, William "The Refrigerator" Perry, The Blackjacks (Blackjack Mulligan ve Blackjack Lanza) ve Eddie Guerrero.
# Dennis Rodman
Dennis Keith Rodman (d. 13 Mayıs 1961), Detroit Pistons, San Antonio Spurs, Chicago Bulls, Los Angeles Lakers ve Dallas Mavericks takımlarında forma giymiş Amerikalı eski basketbolcudur.
NBA liginde gelmiş geçmiş en çılgın basketçi unvanına sahiptir. Hem Carmen Electra ile yaşadığı ilişki hem de her maçta farklı saç renkleriyle sahaya çıkması ve çılgınca davranışları nedeniyle ilgi odağı haline gelmiştir. Chicago Bulls'ta oynadığı dönemde Michael Jordan ve Scottie Pippen ile beraber muhteşem bir kombinasyon kurmuşlardır ve şampiyonluğa ulaşmışlardır. Lakabı "The Worm" yani solucandır.
Jean-Claude Van Damme ile "İkili Takım" (Double Team) filminde rol almıştır.
# Athabasca Gölü
Kanada'da, kuzeybatı topraklarının hemen güneyinde bulunur. Kanada'nın en büyük dördüncü gölüdür. En derin yeri 124 metredir. Çevresindeki arazi altın ve uranyum bakımından zengindir. Göl, sularını Arktik Okyanusu'ne kadar ulaştırır. 1771'de Samuel Hearne tarafından keşfedilmiştir.


## Adlandırma.
Gölün adı Kızılderili Algonkin halklarından Krilerin Orman Kricesi denen lehçesindeki "aðapaskāw" kelimesinden gelir. Daha sonra bu gölün adı dilci ve etnologlarca farklı bir dil grubundan (Na-Dene dilleri dil kullanan Atabask halkları ile Atabask dilleri için kullanılmıştır.
# Glenn Close
 - YÖNLENDİRME 
Glenn Close (d. Glenn Bettine Close; 19 Mart 1947), Amerikalı sinema ve tiyatro sanatçısıdır.
Glenn Close, 1982 (The World According to Garp), 1983 (The Big Chill) ve 1984 (The Natural) yıllarında en iyi yardımcı kadın oyuncu, 1987 (Fatal Attraction) ve 1988 (Dangerous Liaisons) yıllarında ise en iyi kadın oyuncu dalında Akademi Ödüllerine aday gösterilmiştir.
Glenn Close, 3 yıl üst üste (1982-1984) en iyi yardımcı kadın oyuncu dalında bu ödüle aday gösterilen tek kadın oyuncudur.
# Bangweulu Gölü
Bangweulu Gölü, Doğu Afrika'da Zambiya'nın kuzeydoğusunda yer alır. Gölün adı, bölgede yaşayan Bantuların dilinde "büyük su" anlamına gelir. Su düzeyi, yağış mevsimine göre değişiklik gösterir. Üçgen biçimindeki gölün üzerindeki adalarda yerleşimler bulunur.
# Karşılıklı Yardımlaşma (kitap)
Karşılıklı Yardımlaşma ya da tam adıyla Evrimin Bir Faktörü, Karşılıklı Yardımlaşma, Pyotr Kropotkin’in, Etik ile birlikte önemli iki kitabından biridir. 
‘Karşılıklı Yardımlaşma’, ‘Etik’i önceleyen ‘Etik’in tezlerine maddi zemin sağlayan, zengin örnekler içeren kapsamlı bir çalışmadır. İki ayrı kitap olmasına rağmen "Karşılıklı Yardımlaşma" ve "Etik" birbirini tamamlayan aynı kitabın farklı ciltleri gibidir.
Darwin’in, “Var Olma Mücadelesi Yasası”, demogojik çarpıtmalarla kaderci bir teslimiyeti “Büyük Balık Küçük Balığı Yutar” analojisine dönüştürülmüştür. Oysa ‘Karşılıklı Yardımlaşma’da verilen yüzlerce örnek göstermektedir ki güçsüz tekil doğada karşılıklı yardımlaşmayla güçlü çoğula dönüşerek düşmanına karşı direnebilmektedir. Bu doğanın diyalektiğidir. Doğada var olan korunma içgüdüsü karşılıklı yardımlaşma yasasıyla toplumsal iradeye dönüşebilir.
Yaşamının ilk yirmi yılını sürekli okuyarak geçiren yazar, 1871 yılında Paris Komünü sayesinde felsefi bilincini şekillendirmeye başladı. 1800’lü yılların son on yılında anarşist kuramını netleştirdi. 1902 yılında kaleme aldığı ‘Karşılıklı Yardımlaşma’ onun felsefi görüntüsünün ilk hallerinin belgesidir.
# Büyük Esir Gölü
Büyük Esir Gölü (Fransızca: "Grand lac des Esclaves", İngilizce: "Great Slave Lake") Kanada'nın, Kuzeybatı Toprakları'nda Mackenzie bölgesinde yer alır. Adını Slave (esir anlamına gelir) yerlilerinden almıştır. Suları çok berrak ve derindir. En derin yeri 600 metreyi geçer. Üzerinde birçok ada bulunur.


## Yerli halklar.
Kanada Atabasklarından olan ve Slavey dillerini konuşan Sahtular ile Danetalar bölgenin yerli halklarıdır.
# Karşılıklı yardımlaşma (kavram)
 - YÖNLENDİRME 
Karşılıklı yardımlaşma, ekonomik ve politik düzlemde, Kropotkin'in geliştirdiği anarşist teorinin öncelikli kavramlarından. İnsan doğasının rekabete dayalı darwinci yorumuna karşı, onu iş birliği ve dayanışma temelinde ele almak üzere geliştirilmiştir. Bu kavram ile gönüllülük temelinde, kaynakların, yeteneklerin ve hizmetlerin tarafların ortak yararını gözeterek kullanılması savunulur.
Kavramı geliştiren anarşist yazar Pyotr Kropotkin, Karşılıklı Yardımlaşma Evrimin Bir Faktörü adlı kitabında, hayvanlar arasında iş birliğinin, hayatta kalabilmek için bir mekanizma olarak gelişitirilmesini araştırır. Amacı, darwincilerin iddia ettiği, hayatta kalmak için acımasız rekabete dayalı gelişme düşüncesini eleştirmektir. Araştırmaları aynı türler arasında mücadeleden çok dayanışmanın egemen olduğunu göstermiştir. Ayrıca Sibirya yerlileri üzerine yaptığı gözlemler, onu insan topluluklarının tümünün, Avrupalılar kadar rekabetçi olmadığı sonucuna götürmüştür.
Ekmeğin Fethi adlı eserinde Kropotkin, karşılıklı yardımlaşma düşüncesini somutlaştırmak üzere, gönüllülüğe dayanan kooperatiflerde zenginliğin karşılıklı değişimini öngören bir ekonomik sistem önerir. Kropotkin'in tezi kıtlığın, yoksulluğun anlamsız olduğu ve tüm insanların yetişkin yaşlarında günde sadece beş saat çalışarak ihtiyaç duyduğu tüm zenginliği yaratılabileceği tezine dayanır, böylece kalan diğer zaman çalışma dışındaki çeşitli insani etkinliklere ayrılabilecektir.
# Elisabeth Shue
 - YÖNLENDİRME 
Elisabeth Shue (d. 6 Ekim 1963), Amerikalı oyuncudur.
Elisabeth Shue, 1995 yılında Elveda Las Vegas (Leaving Las Vegas) filmindeki rolüyle en iyi kadın oyuncu dalında Akademi Ödülleri'ne aday gösterilmiştir.
Shue, 1984 yılında Harvard Üniversitesi'nden hukuk mezunu olmasına bir dönem kala Karate Çocuk (The Karate Kid) filmiyle Hollywood'a adım atmıştır. 2000 yılında okuluna geri dönen Shue, 8 Haziran 2000'de mezun olmuştur.
# Emil Fischer
Hermann Emil Fischer (9 Ekim 1852, Euskirchen - 15 Temmuz 1919, Berlin), Alman kimyagerdir.
Önce Münih'te Baeyer'in asistanı oldu (1875), sonra sırasıyla, Erlangen (1882), Würzburg (1885) ve Berlin üniversitelerinde kimya profesörlüğüne tayin edildi (1892). Fischer, karbonhidratlar ve fermentler üzerinde araştırmalar yaptı. Fermentler ile şekerleri birlikte inceleyerek birincilerin spesifik etkilerini ortaya koymak suretiyle kimya ile biyoloji arasında bir ilişki kurdu ve bu incelemeleri stereokimya araştırmalarına bağladı. 1887'de elementlerinden başlayarak sentez yoluyla fruktoz, glukoz ve bazı yeni şekerler elde etti. Amino asitlerle peptonlara benzer bileşikler meydana getirdi. Ayrıca kafeini ve teobromini inceledi. Birçok anilin boyasının kimyasal yapısını açıkladı. 1902 yılında Nobel Kimya Ödülü'nü kazandı.
# John Hume
John Hume (18 Ocak 1937, Derry - 3 Ağustos 2020, Derry), Kuzey İrlandalı politikacı, Sosyal Demokrat ve İşçi Partisi'nin kurucusu ve David Trimble ile birlikte 1998 Nobel Barış ödülünün sahibidir.
Kuzey İrlanda'da gerçekleşen Yurttaşlık Hakları Hareketi'nin öncülerindendir.
1979'dan 2001'e kadar Sosyal Demokrat ve İşçi Partisi'nin ikinci lideriydi. Avrupa Parlamentosu üyeliği, Foyle meclis üyeliği ve Kuzey İrlanda Meclisinde milletvekilliği yapmıştır.
Modern Kuzey İrlanda siyasi tarihinin en önemli şahsiyetlerinden ve Kuzey İrlanda barış sürecinin mimarlarından biri olarak kabul edilir. Aynı zamanda Gandhi Barış Ödülü ve Martin Luther King ödüllerinin de sahibi olarak üç büyük barış ödülünün sahibi olmuş tek kişidir.
2017 yılında Amerika ve Kuzey İrlanda arasında yarattığı ağlarla ilgili bir belgesel yayınlanmış, 3 Ağustos 2020'de doğum yeri Derry'de 83 yaşında öldü.
# Hans Fischer
Hans Fischer (d. 27 Temmuz 1881, Höchstam - ö. 31 Mart 1945, Münih), Alman kimyager.
Öğrenimini Lozan, Marburg ve Münih'te yaptı. Önce Innsbruck (1916), sonra da Viyana (1918) üniversiteleri profesörlüğünde bulundu. 1921 yılında Münih Yüksek Teknik Okulu müdürlüğüne getirildi. 1926 yılından itibaren, bazı hayatî maddelerin bileşimine giren porfirinlerin incelenmesi ve sentezi üzerinde çalışmalar yaptı. Bunların sonucunda kandaki hematini bularak tecrit etmeyi başardı. Safra ve yaprakların boyayıcı maddelerini inceleyerek bazılarını elde etme imkânını buldu. 1929 yılında hemoglobinin sentezini gerçekleştirdi ve 1939 yılında klorofilin yapısını açıkladı. 1930 yılında Nobel Kimya Ödülü'nü kazandı.
# Djimon Hounsou
 - YÖNLENDİRME 
Djimon Gaston Hounsou (d. 24 Nisan 1964, Cotonou Dahomey), 2 defa Oscar adaylığı olan Benin asıllı ABD'li oyuncu.


## Filmografi.
  - "Without You I’m Nothing" (1990)
  - "Unlawful Entry" (1992)
  - "Stargate" (1994)
  - "The Small Hours" (1997)
  - "Amistad" (1997)
  - "Ill Gotten Gains" (1997)
  - "Deep Rising" (1998)
  - "Gladiator" (2000)
  - "The Middle Passage" (2000) 
  - "The Tag" (2001)
  - "Dead Weight" (2002)
  - "The Four Feathers" (2002)
  - "In America" (2002)
  - "Heroes" (2002) 
  - "Biker Boyz" (2003)
  - "" (2003)
  - "Alias" (2004) 
  - "Blueberry" (2004)
  - "Constantine" (2005)
  - "Beauty Shop" (2005)
  - "The Island" (2005)
  - "Blood Diamond" (2006)
  - "Eragon" (2006)
  - "Get Some" (2008)
  - "Never Back Down" (2008)
  - "Galaksinin Koruyucuları" (2014)
  - "Tarzan Efsanesi" (2016)
# Adolf von Baeyer
Johann Friedrich Wilhelm Adolf von Baeyer, (d. 31 Ekim 1835, Berlin - ö. 20 Ağustos 1917, Bavyera), Alman kimyager.
Bunsen ile Kekule'nin öğrencisidir. Strazburg ve Münih üniversitelerinde profesör oldu. Organik kimya uzmanı olarak önce üre ile kakodilin karışımları üzerinde araştırmalar yaptı, sonra 1871 yılında fenolftaleini keşfetti. 1880 yılında indigo sentezini gerçekleştirdi. 1905 yılında Nobel Kimya Ödülü'nü kazandı ve 1910 yılında Fransız Bilimler Akademisi'ne üye seçildi.
# Perm Krayı
Perm Krayı, (Rusça: Пермский край / "Permskaya kray"), 1 Aralık 2005 tarihinde Komi-Permyak Özerk Okrugu ve Perm Oblastı'nın birleşimi sonucu kurulmuştur.
Federal Bölge - Privoljski (Volga). Ekonomik Bölge - Urallar.
Rusya'da kullanılan tüm banknotlar buradaki Banknot Matbaasında basılmaktadır.
Krai, Perm Oblastı ve Komi-Permyak Özerk Okrugu'nun birleşmesine ilişkin 2004 referandumu sonucunda 1 Aralık 2005 tarihinde kurulmuştur. Komi-Permyak Okrugu, 2006-2008 geçiş döneminde Perm Krai içindeki özerk statüsünü korumuştur. Ayrıca, tüm federal transferleri koruyarak Krai'den ayrı bir bütçeye sahip oldu. 2009 yılından itibaren Komi-Permyak Okrugu'nun bütçesi Perm Krayı'nın bütçe kanununa tabi oldu. Geçiş dönemi kısmen uygulandı çünkü Komi-Permyak Okrugu büyük ölçüde federal sübvansiyonlara dayanıyordu ve ani bir kesinti ekonomisine zarar verebilirdi. Paleozoik çağın son dönemi olan Permiyen, Krai'nin adını taşımaktadır.


## Coğrafya.
Perm Krayı, Doğu Avrupa Ovası'nın doğusunda ve Orta Ural Dağları'nın batı yamacında yer almaktadır. Alanının %99,8'i Avrupa'da, %0,2'si Asya'dadır. Kuzeyden güneye maksimum uzunluk 645 km, batıdan doğuya ise neredeyse 420 km'dir. Bölgenin sınırları dolambaçlıdır ve 2,2 bin km'den fazla bir uzunluğa sahiptir.
  - kuzeyden güneye uzunluk - 645 kilometre (401 mil)
  - batıdan doğuya uzunluk - 417,5 kilometre (259,4 mil)
Kuzeyde Komi Cumhuriyeti, kuzeybatıda Kirov Oblastı, güneybatıda Udmurt Cumhuriyeti, güneyde Başkurdistan Cumhuriyeti ve doğuda Sverdlovsk Oblastı ile komşudur.
Krai sınırları 2,200 kilometreden (1,400 mil) fazla uzanmaktadır. En yüksek nokta 1.496 metre (4.908 ft) ile Tulymsky Kamen Dağı'dır.
# Kan Uykusu
Kan Uykusu 1993-1995 yılları arasında Hakkâri özelinde teröre karşı verilen mücadelenin anlatıldığı; Emekli Tümgeneral Osman Pamukoğlu, Emekli Jandarma Albay Erdal Sarızeybek, Emekli Albay Vahap Özkan, Emekli Piyade Binbaşı Serhat Karadeniz, Piyade Asteğmen Nizamettin Tayfur, Piyade Asteğmen Sinan Karaoğlu, Komando Asteğmen Fırat Cem Utku, Komando Er Ercan Yorulmaz, Gazeteci Macit Gürbüz, Şehit Zekeriya Gözyuman'ın Babası Mustafa Gözyuman ve annesi Asiye Gözyuman'ın konuk oldukları; 778 günde PKK teşkillerine manevra gücü olarak 1000-2000 askerden oluşan 779 harekât, manevra gücü 3000-5000 askerden meydana gelen 78 harekâtı konu edinen Serdar Akinan yapımı belgeseldir.
# Karşı konum
Karşı konum, üst gezegenlerin Dünya'ya en yakın oldukları andır. Bu konumda Dünya, gezegenle Güneş'i birbirine bağlayan doğru üzerindedir.
Bir gezegen (veya küçük gezegen veya kuyruklu yıldız) Dünya'dan bakıldığında Güneş'in karşısında bulunduğunda, "karşı konumda" denir. Gezegen bu durumdayken,
  - tüm gece görülebilir, güneşin batmasından sonra yükselmeye başlar, gece yarısında en yüksek noktadadır ve gün doğumuyla batar 
  - yörüngesinin bu noktasında kabaca Dünya'ya en yakın konumdadır, büyük ve parlak gözükür.
  - gezegenin tamamen aydınlanan ("dolun evresi") yarısı Dünya'dan görülebilir.
  - karşı konum etkisi artar.
Sadece Güneş'e göre Dünya'nın arkasında kalan gezegenler karşı konumda bulunabilir. Daha içerideki yörüngelerde bulunan gezegenlere göre (Merkür ve Venüs) Dünya karşı konumda bulunur.
# Yörünge ögeleri
 - YÖNLENDİRME 
Yörünge ögeleri, birbirine kütleçekimi ile bağlı iki cismin her birinin izlediği yörüngeyi tanımlamak için gereken altı ölçüte verilen addır.
  - Yörünge eğikliği
  - Çıkış düğümünün konumu
  - Yörüngenin yarı büyük eksen uzunluğu
  - Yörüngenin dışmerkezliği
  - Enberi noktasının konumu
  - Başlangıç zamanı.
Gök cisminin herhangi bir anda tanımlanan yörünge üzerindeki konumunu belirlemek için bazen "başlangıç zamanı" yerine ortalama ayrıklık da kullanılabilir.
# Sen de Gitme
Sen de Gitme, yönetmenliğini Tunç Başaran'ın yaptığı bir sinema filmidir. Senaryosu, Ayla Kutlu'nun "Sen de Gitme Triyandafilis" adlı kitabından uyarlanmıştır.


## Filmin konusu.
Film 1930'ların Fransız işgalindeki Antakya'sında geçmektedir. Rum kızı Triyandifilis'in, bakıcısı ve en yakın dostu Sultan'la olan sevgi ilişkisi üzerinde gelişir. Akıl yaşı 7 olan Triyandifilis güzel bir genç kızdır. Zaten trajik olan hayatı Antakya'daki Fransız birliğinde görevli er Pierre'e âşık olmasıyla altüst olur. Ancak bir süre sonra Pierre ülkesine döner. Triyandifilis aşkının peşinden bir bilinmeze sürüklenir.