# Çepniler
Çepniler (, ) veya Çepni boyu, yoğunlukla Doğu Karadeniz ve Türkmenistan'ın batı bölgelerinde yaşayan, Oğuz boylarından Üçoklara mensup olan yerleşik Türk halkıdır.
Oğuz Kağan Destanı'ndaki yirmi dört, Dîvânu Lugâti't-Türk'teki yirmi iki Oğuz boyundan birisi olan Çepniler, Selçuklu'nun Anadolu'yu fethi ile birlikte bölgeye gelip Doğu Karadeniz bölgesi başta olmak üzere Güneydoğu Anadolu ve Batı Anadolu bölgelerine yerleşmişlerdir. Başta Hacıemiroğulları Beyliği olmak üzere devletler ve yapılar kuran Çepniler; Karadeniz'in Türkler tarafından fethi, iskanında ve Karadeniz kültürel yapısında önemli rol oynamışlardır. Osmanlı hakimiyetine girene kadar çoğu Alevi-Bektaşi mezheplere mensup olan Karadeniz Çepnileri çoğunlukla Sünniliğe geçmiş olsalar da Anadolu'da yaşayan diğer Çepni grupları hâlâ Alevi mezhebine mensuptur.


## Etimoloji.
Oğuz Kağan Destanı'nda kelimenin anlamından ”"mert, yiğit, asi, cesur"” olarak bahsedilmektedir"." Türkmen tarihçi Soltanşa Ataniyazov'a göre etnonim "küçük parça", "grup", "sürü" anlamına gelmektedir. Macar Türkolog Gyula Németh ise "Çepni" isminin Kırgızca "çep" (kalkan) ve Türkçe "çeper" kelimelerinden geldiğini belirtmektedir.#YÖNLENDİRME Çepni boyundan gelenler yaşadıkları bölgelere göre; ""Çepni", "Çetme", "Çitme"" olarak anılagelmiş, Anadolu'nun birçok yerinde yerleştikleri belde ve köylere de bu adları vermişlerdir. Bu etnonim ayrıca Batı Anadolu'da Çetmi, Özbekistan'da Çepbe ve Yunanlarca "Τζιαπνίδαι" (#YÖNLENDİRME Tziapnidai) biçiminde kullanılmaktadır.


## Tarihçe.
### Erken dönem.
Oğuz Kağan Destanı'na göre Oğuzların 24 boyundan biri ve Kâşgarlı Mahmud'a göre yirmi iki Oğuz bölüğünden olan Çepniler Dîvânu Lugâti't-Türk'te şöyle tanımlanır: "Yirmibirincisi: جآپنِ Çepnilerdir. Belgeleri şudur : ". Oğuz Kağan Destanında boy hakkında ""nerde yağu (düşmanı) görse orda savaşır" ve "Boyun genel özelliği asi, atılgan, cesur, mert ve savaşçı olmalarıdır"" denmiştir. 1312 yılında Endülüslü Ebu Hayyan tarafından Kahire'de Memlük Kıpçakçasında yazılan Kitâbü'l-İdrâk li-Lisâni'l-Etrâk'ta Kınıklarla beraber Çepnilerden de bahsedilmiştir.#YÖNLENDİRME 
Anadolu'ya gelmeden önce bugünkü Türkmenistan'ın batısında öbür Türkmen boylarıyla birlikte yaşayan Çepnilerin büyük kısmı, Selçuklu akınlarına katılıp Anadolu'ya girmiştir. Çepniler'in Anadolu'ya girdikten sonra bir kolu Karadeniz'e göçerken bir diğer kol da Güneydoğu Anadolu'ya göçmüştür. Burada Rumkale yöresine yerleşenlere "O"turak Çepni" ve "Rumkale Çepnileri"" denmiştir.


### Beylikler dönemi.
Yoğunlukla Doğu Karadeniz'e yerleşen Çepniler bu bölgenin Türkleşmesinde rol oynamışlardır. Çepniler; 1071'de Anadolu'nun, 1277 yılından itibaren de Sinop'tan Trabzon'a kadar olan Karadeniz Bölgesi'nin iskan edilmesinde başta Güvenç Abdal olmak üzere görevler üstlenmiştirler.#YÖNLENDİRME 1277 yılında Çepniler, Sinop'a saldıran Trabzon İmparatorluğu askerlerini bozguna uğratmıştır. Bu fetihlerin ardından Çepni aşiretleri ve önde gelenlerinin birleşmesiyle Hacıemiroğulları Beyliği ortaya çıkmıştır. Hanedanın tarih sahnesinde beliren ilk üyesi 1301 yılında Giresun'a saldırmasıyla Kuştoğan Bey'dir. Beyliğin kurucusu olarak bazı kaynaklar Bayram Bey'i, bazı kaynaklar ise onun oğlu Hacı Emir İbrahim Bey'i göstermektedir.#YÖNLENDİRME 
Hacı Emir İbrahim Bey aynı zamanda tahta çıktığı yıl olan, 1357'de Trabzon Tekfuru III. Aleksius'a karşı sefer düzenlemiştir. Bu dönemde Çepniler, Maçka'ya kadar ilerlemiş ve bölgeyi yağmalamışlardır. Hacı Emir İbrahim Bey 1387 yılında hastalandıktan sonra yerini tahta geri dönmemek şartıyla oğlu Süleyman Bey'e bıraksa da bu sözü tutmamış ve iyileştikten sonra taht mücadelesine girmiştir. Bu dönemde kendisi de Çepni olan Taceddinoğulları beyi Taceddin, emirlikteki karışıklıktan yararlanarak iki kez saldırmışsa da bu saldırılar etkili olmamış Süleyman Bey tahtı 1387'de tamamen ele geçirmiştir. Aynı yıl on iki bin kişilik ordusuyla yendiği Taaceddinoğulları Beyliğini topraklarına katmıştır.#YÖNLENDİRME Süleyman Bey'in saltanatı dönemi beyliğin en parlak dönemidir. İlerleyen yıllarda beyliğin başkenti Eskipazar'a taşınmış ve şehre başkent anlamına gelen "Ordu" adı verilmiştir.#YÖNLENDİRME 1397'de Süleyman Bey daha önce Hacıemiroğulları tarafından birkaç kez alınmasına rağmen Rumlar tarafından geri alınan Giresun'u son kez olmak üzere fethetmiştir.#YÖNLENDİRME 1398 yılında Yıldırım Bayezid'in Samsun'u Kadı Burhanettin'den almasının ardından Hacıemiroğulları Beyliği Osmanlı hakimiyetini kabul etmiştir. Ancak 1402'de Ankara Savaşı'ndan sonra Osmanlıların zayıflamasıyla birlikte Hacıemiroğulları tekrar bağımsız olmuştur.
1403 yılında Timur'a giden İspanyol Papalık elçisi Clavijo seyahatnamesinde Çepnilerin Torul bölgesinde yeni kaleler inşa edip yoğun nüfuslu şekilde Trabzon Rum İmparatorluğu'nun sınırına konuşlandıklarını ve Rumlaşmış Doğu Karadeniz yerlisi Kabazitesler ile savaş halinde olduklarını yazar. Clavjio, Arzamir/Erzamir lakaplı bir beyin Orta Karadeniz bölgesine hükmettiğini ve on bin atlı askerinin bulunduğunu da belirtmiştir.#YÖNLENDİRME Fetret devrinden sonra ise bu bölge 1427 yılında Osmanlı Devleti’ne kesin olarak katılmış, 1455-1613 yılları arasında ise Hacıemiroğulları'na ait topraklar Osmanlı idaresi tarafından bölünüp kazalar hâline getirilmiştir.#YÖNLENDİRME 


### Osmanlı dönemi.
1515 yılındaki tahrir defterlerine göre şimdiki Giresun ve civarındaki iller Çepni yerleşimi olmalarından dolayı "Vilayet-i Çepni" olarak adlandırılmıştır. Çepniler Akkoyunluların esas kuvvetini teşkil eden boylarındandır.#YÖNLENDİRME Çepniler aynı zamanda, Akkoyunlu sonrası, bin üç yüz asker sayısı ile Şah İsmail'in ordusunu oluşturan on yedi oymaktan ve Safevi Kızılbaş gruplarını oluşturan on iki küçük gruptan biridir.
18. yüzyılda Doğu Karadeniz'de ortaya çıkan âyanların önemli kısmı Çepnidir. Tarihçi Mahmut Goloğlu'nun Çepni-Laz mücadelesi olarak nitelendirdiği Tirebolu, Göreleli ayanlar ile Rizeli ayanlar arasında 18. yüzyıl ortalarına doğru bölgede yaşanan güç mücadeleleri yer yer silahlı mücadeleye dönüşmüştür. 1733 yılında Osmanlı tarafından, Trabzon Eyaletinde yaşayan Çepni taifesinden eşkıyalık yapanların cezalarının düzenlenmesi ve uygulanması konusunda Vali Şahin Paşa'ya hitaben bir hüküm gönderilmiştir. Bundan sonra bölgedeki derebeyler arasındaki mücadeleler kısa süreliğine durulmuşsa da 1750 yılından itibaren tekrar başlamış, 1751 yılında Hekimoğlu Ali Paşa'nın bölgeye vali atanmasıyla kısa sürede sükûnet sağlanmıştır.#YÖNLENDİRME 
Yine 18. yüzyılda "Kantemir Çepnilerinin", Osmanlı tarafından Rakka'ya iskân edilmemek için, Halep Vilayeti'nden Balıkesir, Bergama ve Manisa'ya göç etmesiyle Batı Anadolu'daki Çepni varlığı oluşmuştur.#YÖNLENDİRME Göçebe yaşam tarzını Anadolu'ya geldikten sonra da koruyan boylardan biri olan Batı Anadolu Çepnilerinin çoğu 1860'larda Osmanlı İmparatorluğu'nun baskısıyla yerleşik yaşama geçmeye zorlanmıştır. İngiliz Deniz İstihbarat Bölümünün 1919'da yayımladığı Batı Asya el kitabına göre Batı Anadolu'da deve yetiştiriciliği, başlangıçta göçebe olan ancak o dönem büyük ölçüde yerleşik hayata geçmiş olan Çetmi veya Çepni boyunun elindedir. Bu boy, kervan rehberliğinin çoğunu sağlar ve özellikle Balıkesir'in batısındaki köylerde bulunurdu.
Çepnilere ait kabileler, değişik tarihlerde farklı cephelerde savaşmışlar ve ordu ile gittikleri bölgelere yerleşmişler. Savaşlarda nüfusları azalmıştır. Rusların Doğu Karadeniz'i işgali sırasında Harşit Vadisindeki Çatak köyünden kuzeydeki sahile kadar olan savunma hattında yaşayan Çepniler askerlik çağrıları haricinde bulundukları köyleri terk etmemişlerdir.#YÖNLENDİRME 


### Kurtuluş Savaşı dönemi.
Çepniler I. Dünya Savaşı akabinde Rum ve Ermeni isyancı milislerine karşı savaşıp Doğu Karadeniz'de sivil isyanları bastırmışlardır. Atatürk 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıktığında Giresun Çepnilerinden olan Topal Osman Ağa ve arkadaşlarını milli mücadeleye davet etmiş ve Kâzım Karabekir'in de tavsiyesiyle de kendisine Giresun civarı Çepnilerinden oluşan bir muhafız kıtası seçmiştir. Topal Osman ve muhafız alayı bu görevi yerine getirmiş ve Cumhuriyetin ilanına kadar Atatürk'ün yakın silahlı unsurları olmuşlardır.#YÖNLENDİRME Tirebolulu Hüseyin Avni (Alparslan), kurduğu Alparslan Grubu ise bölgesel direnişi örgütlemiş, Erzincan Mütarekesi sonrasında Türk ordusunun geri çekilmesini takiben Batum’a kadar olan alanı izlemiştir.#YÖNLENDİRME 
Sivas kongresinden sonra Atatürk'e karşı Padişah yanlısı muhalefet artınca Kâzım Karabekir, Topal Osman ve arkadaşlarından oluşan Muhafız kıtasının sayısının artırılmasını ve Atatürk'e karşı olan muhalefetin kuvvetle bastırılmasını emretmiştir. Çepni muhafızların baskılarından sonra muhalefetin alanı daralmıştır. Çepnilerden oluşan Mustafa Kemal Atatürk'ün muhafız kıtası, 1953 yılında Cumhurbaşkanlığı Muhafız Alayına dönüştürülüp 2016'da son verilmesine kadar olan süreçteki Muhafız Kıtasının temelini oluşturur.


## Din.
Anadolu'nun değişik yerlerinde yoğun olarak yaşayan Çepniler zamanında Alevi olup sonradan Sünnileşmişlerdir. Türkolog Irene Melikoff, Hacı Bektaş-ı Veli ve onun ilk müritlerinden olan Kadıncık Ana ve Abdal Musa'nın da Çepni olduğunu yazar. Vilayet-nameye göre Kırşehirin Suluca Kara-Hüyük köyüne gelen Hacı Bektaş-ı Veli'nin ilk müridleri Çepnidendiler. Bu husus aynı zamanda bu boyun mensuplarından mühim bir kısmının niçin Alevi olduğunu izah edebilir. Çepnilerin mühim bir kısmı 1240'taki Baba İshak isyanına katılmıştır. Tarihçi Enver Şerifgil, Oğuz boyları içinde Aleviliği en sıkı benimseyen boyun Çepniler olduğunu iddia etmiştir. 16. yüzyılda Âşık Mehmed tarafından yazılan ""Menâzıru'l-Avâlim"" adlı esere göre o dönemde Trabzon Sancağında yaşayan Müslümanların ekseriyeti Çepnilerden oluşmaktadır. Yine aynı eserde Alevi olan Çepnilerden "Dinsiz" olarak bahsedilmiştir.#YÖNLENDİRME 
Günümüzde ise Karadeniz'e yerleşen Çepniler çoğunlukla Sünni mezhebine mensupken Batı Anadolu ve Rumkale Çepnileri Alevi mezhebine mensuptur.


## Dil.
 - YÖNLENDİRME 
Çepnilerin çoğu yöresel bir ağza dayalı Anadolu Türkçesi konuşsa bile bir de Anadolu Türkçesinden farklı şekillenmiş, yabancıların ya da yabancı saydıkları kişilerin yanında anlaşılmamak için konuştukları özel bir Türk dili olan Çepnice dilcesi bulunur. Aynı dilbirliği içinde, kendine özgü sözcükleriyle Çepni dili bilenler kendi aralarında anlaşmalarını sağlayan bir özel dildir.
Âşık Mehmed'in Menâzıru'l-Avâlim eserinde Çepni dilinin, "Türkî" ismiyle bahsettiği Eski Anadolu Türkçesine akraba bir dil olduğundan bahsedilmiştir.#YÖNLENDİRME Günümüzde ise Türkçede, Çepni ağzı (Giresun ağzı) bulunmaktadır. Bu Çepni ağzı, Çepni dilinin Türkçeleşmiş halidir. Çepni ağzı ve Çepni dili birbirinden farklıdır aynı zamanda birbirine yakın söz öbekleri bulunur. Çepniler kendilerini Çepni dilinde aynı zamanda Alevi anlamına gelen "Erniş" kelimesiyle adlandırmaktadır.


## Kültür.
### Müzik.
Özellikle Karadeniz'in doğu kesimlerinde yaygın olan Çepni stili müzik, Karadeniz kemençesi etrafında şekillenmiştir ve Karadeniz halkının ve diasporasının kimlik öğesi olarak belirleyici bir rol oynamaktadır. Kemençe, başlangıçta davul ve zurna eşliğinde sadece kadınlar tarafından oynanan horonlarda yer alırken, zamanla hem erkek hem de kadın horonlarında baskın enstrüman haline gelmiştir. Rize bölgesinde Çepni stilinin bir etkisi olarak yerel akordeon geleneği yerini kemençeye bırakmış ve akordeon sadece Artvin'deki Gürcü nüfusa özgü hale gelmiştir. Çepni stili müzik, Trabzon'un iç kesimlerinde yerli geleneklerle etkileşime girerek senkretik bir karakter kazanmıştır. Maçka ilçesi, bu stilistik akışların ve sinerjilerin yoğun olduğu bir bölge olarak dikkat çekmektedir. Maçka müziği, stilistik çeşitliliği ve senkretik yapısıyla öne çıkmaktadır.
Günümüzde, Doğu Karadeniz Bölgesinde çalınan birçok horon havasının Göreleli usta kemençeciler tarafından üretildiği düşünülmektedir. 20. yüzyılın başlarında Görele'den Picoğlu Osman, Çepni stilinin popüler hale gelmesinde en etkili kemençeci olmuştur. Onun öğretmeni "Karaman" olarak bilinen Kodolak Halil Ağa'nın ve Kemal İpşir, Yanıklı Ahmet, Mehmet Sırrı Öztürk, Katip Şadi, Şenel Dandin ve Ali Çinkaya gibi kemençecilerin kayıtları da üniversite arşivlerinde bulunmaktadır. Saffet Genç gibi müzisyenler, diğer Doğu Karadeniz müzik geleneklerinden etkilenerek Çepni geleneğini sürdürmektedir. Saffet Genç, Picoğlu Osman'ın öğrencisi olarak başlamış ve Osman'ın Çepni stilini temel alarak, genç yaşta diğer geleneklerden etkilenmiştir.
"Oy Asiye" türküsü, genellikle Laz türküsü olarak bilinse de, aslında bir Çepni Türkmen türküsüdür. Giresun'un Görele ilçesinden gelen bu türkü, 1973 yılında Ömer Akpınar tarafından TRT repertuarına eklenmiştir. Türkü, Kurtlar Vadisi dizisi ile yeniden gündeme gelmiştir. Hikâyesi, Giresun Görele'nin Çavuşlu beldesinde geçmektedir.


### Şenlikler.
Çepni şenlikleri, özellikle yaz aylarında Giresun, Gümüşhane ve Trabzon illerinde yapılan geleneksel kutlamalardır. Bu şenliklerde Çepni stili kemençe havası eşliğinde halk, horon teperek eğlenir. Beşikdüzü'nden Karadeniz'e dökülen Ağasar Deresi civarındaki halk, her yıl Temmuz ayında belirlenen bir gün erken saatlerde Kadırga'ya doğru yürüyerek bu şenliğe katılır. Şenliklere katılan kadınlar renkli fistanlar, işlemeli yelekler, kuşaklar ve peştemallarden oluşan Ağasar elbiselerini; erkekler ise Abazıpka giyer. Kürtün'ün Kadırga Yaylasında buluşan Çepniler, horon teperek ve havaya ateş ederek eğlenirler.
Kadırga Şenliği'nden günler sonra ise Çepniler, Sis Dağı Şenlikleri'ne katılırlar. Burada da davul, zurna ya da kemençe eşliğinde büyük halkalar oluşturarak horon tepip, et yiyip yayla suyu içerler. Yağmurla birlikte şenliklere son vererek dağdan köylerine inerler. Şenliklere Türkiye'nin ve dünyanın dört bir yanından gelen gurbetçi Çepniler de katılır.


### Giyim.
Çepnilerde erkek yöresel kıyafeti Abazıpka'dır. Abazıpka (diğer adı Karazıpka), yöresel kıyafet olmasının yanı sıra, aynı zamanda Topal Osman ve Giresunlu alayların Kurtuluş Savaşı'nda gönüllü olarak yer almasında ve Rum çetelerle olan savaşlarında üniforma olarak kullanılmış ve ün kazanmıştır.
Kadınlar ise Ağasar elbiselerini giymektedir. Bu elbiselerin en belirgin özelliklerinden biri de renkleridir. Sıkça kullanılan kırmızı, yeşil ve mavi renkleri özellikle Türk giyim kuşam gelenekleriyle ilgilidir. Genellikle canlı ve parlak renkler kullanılarak yapılan bu elbiseler, dikkat çekici desenlerle süslenmiştir. Elbiselerde kullanılan kumaşlar ise genellikle pamuklu ve yünlü dokumalardır. Ağasar Çepni elbiseleri, başörtüsü, yelek, etek ve iç gömlek gibi parçalardan oluşur. Başörtüleri, genellikle beyaz olup, üzerinde renkli işlemeler bulunur. Yelekler ise parlak renkli kumaşlardan yapılmış ve ön kısmı çeşitli boncuk ve pullarla süslenmiştir. Etekler de yine canlı renklerde olup, bol kesimli ve rahat hareket etmeyi sağlayacak şekilde tasarlanmıştır. İç gömlekler ise genellikle beyaz renkte olup, sade bir tasarıma sahiptir.


### Dokumacılık.
Hacıemiroğulları Beyliği dönemine ait herhangi bir dokuma ürünü günümüze kalmamıştır. Tarihçi Necati Demir, yakın zamana kadar "Ordu Çepni kilimi" adıyla anılan bir seccade kiliminin dokunduğunu anlatmaktadır. Ordu kilimlerinde yaşam ağacı, kurtağzı/kurtizi gibi geleneksel Türk motifleri sıkça kullanılır. Bu kilimlerin üzerindeki yaşam ağacı ve çift başlı kartal gibi desenlerin, beylik döneminin kültürel mirası olduğu düşünülmektedir. Ordu kilimleri, özellikle Gülyalı, Kabadüz, Ulubey, Ordu merkez ilçe ve köyleri ile Perşembe ilçesinin doğu kısımlarında dokunmaktadır. Bu bölgelerde kilim dokuma geleneği 2000'lerin başına kadar oldukça yaygındı ve her köyde seccade kilim dokuyabilen birçok kadın bulunuyordu. Ancak, son yıllarda bu gelenek azalmış, hatta bazı yerlerde sona ermiştir.#YÖNLENDİRME 


### Mimari.
Çepnilerin mimarisinden günümüze kalan yapılar arasında, Hacıemiroğulları Beyliği döneminde inşa edilmiş olan Tirebolu Bedrama Kalesi, İkizce Gençağa Kalesi, Mesudiye ilçesine bağlı Kale köyündeki saray, kale ve kümbet harabeleri; Ordu il merkezine yaklaşık dört kilometre uzaklıktaki Eskipazar Camii ve harabeleri; Hatipli köyündeki mezar taşları ve Ordu Selimiye Camii'nin mihrabı bulunmaktadır.#YÖNLENDİRME Osmanlı döneminde yapılıp Orta ve Doğu Karadeniz'de kurulan en büyük ahi tekkelerinden biri olan Hacı Abdullah Halife Külliyesi de Çepniler tarafından kurulup inşa edilmiştir. Bu dönemde, muhtemelen, yapıların çoğunlukla ahşaptan inşa edilmesi ve bölgenin nemli iklimi nedeniyle birçok eser günümüze ulaşmamıştır.#YÖNLENDİRME 


#### Gençağa Kalesi.
Gençağa Kalesi, İkizce'ye bağlı Karlıtepe köyünde, doğal bir tepe üzerinde inşa edilmiştir. Kale, iki bölümden oluşur: kumandanın yerleşimi için yapılan birinci bölüm ve su kuyusu içeren ikinci bölüm. Taştan oyma dört su kuyusu, moloz taşlardan yapılmış surlar ve oyma odacıklar dikkat çekmektedir.#YÖNLENDİRME 


#### Mesudiye Kalesi.
Mesudiye ilçesine 6 kilometre uzaklıkta, Kale köyünde bulunan bu kale, Hacıemiroğulları Beyliği'nin ilk merkezi olup, harabe halindedir. Çepni-Türkmenler tarafından inşa edilmiş bir kaledir. Çevresinde tarihî mezarlar ve kümbetler bulunmaktadır. Mesudiye Kalesi'nin yaklaşık bir kilometre doğusunda bulunan kümbet harabeleri de, Hacıemiroğulları Beyliği döneminde inşa edilmiştir. İnceleme yapılmadığı için kime ait oldukları bilinmemektedir.#YÖNLENDİRME 


#### Eskipazar Camii.
Eskipazar Camii, 14. yüzyılda inşa edilmiştir. Ordu-Ulubey karayolunun dördüncü kilometresinde, bir mezarlık içindedir. İlk binadan giriş kısmında bir duvar ve minarenin kaidesi kalmıştır. Hicri 1197 (Miladi 1782/1783) yılında Battal Hüseyin Paşa tarafından onarılmıştır. Caminin mihrabı Ordu Selimiye Camisi'ne, minberi ve kapı kanatları Ankara Etnografya Müzesi'ne nakledilmiştir. Bu eserler, Anadolu taş işçiliğinin örneklerindendir.#YÖNLENDİRME Eskipazar Camii'nin yaklaşık bir kilometre kuzeydoğusunda yer alan Hatipli köyündeki mezarların da çoğu tahrip edilmiş ve fındık bahçesine dönüştürülmüştür. Kalan mezar taşlarından bazılarının da Hacıemiroğulları dönemine ait olduğu anlaşılmaktadır.


#### Hacı Abdullah Halife Külliyesi.
Giresun'un Yağlıdere ilçesinde yer alan Çepni Tekke ve Zaviyesi, Osmanlı döneminde Orta ve Doğu Karadeniz'de kurulan en büyük ahi tekkelerinden biriydi. Bu külliye, Hacı Abdullah adlı bir derviş tarafından 15. yüzyıl sonları veya 16. yüzyıl başlarında kurulmuştur. Külliye; tekke, cami, misafirhane ve Hacı Abdullah'ın türbesinden oluşur. Yavuz Sultan Selim döneminde, bölgedeki iki köyden alınan öşürle desteklenen zaviye, 1925'e kadar aktif olarak kullanılmıştır. Kanuni Sultan Süleyman'ın bir fermanı da uzun yıllar korunmuştur. Tekke, 1930'larda köylüler tarafından restore edilmiştir.


### Mutfak.
Çepni mutfağı büyük ölçüde Karadeniz mutfağının genel özelliklerini taşımaktadır. Bitki ve tahıl ağırlıklıdır. Otlar, sebzeler ve mısır unu gibi yerel ürünler bu mutfağın temelini oluşturmaktadır. Lahana, ısırgan otu, galdirik gibi bitkiler ve mısırdan yapılan ekmekler yemeklerde sıkça kullanılmaktadır.
Coğrafi koşulların büyük çaplı hayvancılığa elverişli olmaması sebebiyle hayvancılığın temel ihtiyaçları karşılayacak kadar yapılmasından dolayı Çepni mutfağında etin rolü sınırlıdır. Bu yüzden, Çepni mutfağında et, düğün veya özel günlerde zengin sofralarında bulunurken, günlük öğünlerde daha çok bitki ağırlıklı yemekler ön plana çıkmaktadır. Yemeklerde temel malzemeler olarak kara lahana, fasulye, mısır unu ve düdek (kuru fasulye) gibi ürünler yer almaktadır.


## Coğrafi dağılım.
### Karadeniz.
Giresun ili ve yöresi tarihte "Vilayet-i Çepni" olarak anılmaktadır. Günümüzde Çepniler başta Giresun, Gümüşhane, Ordu, Trabzon, Samsun ve Bayburt olmak üzere çoğunlukla Karadeniz Bölgesi'nde yaşamaktadırlar. Karadeniz bölgesinde yaşayan Çepniler çoğunlukla Sünni mezhebine mensuptur. Giresun'un ve Ordu'nun tüm; Trabzon'un Beşikdüzü, Şalpazarı, Tonya, Çaykara; Gümüşhane'nin Kürtün (Kürtün-i Bala); Rize'nin Merkez, İkizdere, Kalkandere; Samsun'un Canik ilçelerinde yoğun olarak Çepniler yaşamaktadır. Bolu Merkez ve Mudurnu ilçesinde de birer tane Çepni köyü bulunmaktadır.
Günümüzde Doğu Karadeniz bölgesinde nüfuslarının 2.000.000 olduğu tahmin edilmektedir.#YÖNLENDİRME 


### Batı Anadolu.
Batı Anadolu'da yoğunlukla Balıkesir, Çanakkale, Manisa, İzmir ve Denizli'ye yerleşmişlerdir. Bu bölgedeki Çepniler tamamen Alevi mezhebine mensuptur. Batı Anadolu Çepnileri bölgeye Halep Vilayetindeki Rumkale Çepnileri'nden ayrılarak gelmiştir. Bursa'nın Mustafakemalpaşa ilçesindeki Taşpınar köy nüfusunu Alevi Çepniler oluşturmaktadır. 16. ve 17. yüzyılda Balıkesir yöresinde, özellikle Giresun adını taşıyan ve 11 vergi nüfuslu küçük bir Çepni köyü ve yüksek sayıda Alevi Çepni bulunmaktaydı. Çanakkale Küçükkuyu'da bulunan Yeşilyurt ve Küçükçetmi köylerinin ve civar köylerin halkının önemli bir bölümü Alevi Çepni kökenlidir.


### Güneydoğu Anadolu.
Gaziantep'in Nizip, Yavuzeli, Araban ilçelerinin yerlisi olan Rumkale Çepnileri adında bir Çepni alt grubu bulunmaktadır. Bölgeye ne zaman göç ettikleri kesin olarak bilinmemektedir. Ayrıca Şanlıurfa'da Yaslıca adında Çepnilerden oluşan bir belde vardır.


### Doğu Anadolu.
Van'da ve Batı Azerbaycan'da Çepni boyundan olduğu öne sürülen Küresünni adında bir grup yaşamaktadır. Küresünnilerin kökeni tartışmalıdır. Osmanlı İmparatorluğu tarafından Kızılbaşlara karşı hizmet etmeleri için bölgeye yerleştirildikleri ve Çepni boyundan geldikleri düşünülmektedir.


### Orta Asya.
Çepnilerin büyük bir kısmı Anadolu'ya göç etmiştir. Günümüzde Türkmenistan'da Göklenler arasında "Çepni", Ata boyu arasında ise "Çepi" adında alt boylar bulunur. Alili, Hatap ve Hıdırlı boylarının "Çepbe;" Çovdur (Çavuldur) ve Ersarı boylarının "Çepek," Burkazların ise "Çepbeje" adındaki alt boylarının da göç öncesi Çepnilerle aynı kökenden olma ihtimali vardır. Ayrıca "Çepbe" biçimindeki bu etnonim, Özbekistan'ın Semerkant bölgesinde de korunmuştur.