# Haitili Amerikalılar
Haitili Amerikalılar (haitianoamericanos; Haïtiens-Américains; ayisyen ameriken) tam veya kısmi Haiti kökenli veya soyundan gelen Amerikalılardan oluşan bir gruptur. Amerika Birleşik Devletleri'ndeki en büyük Haiti vatandaşı nüfusu Güney Florida bölgesindeki Küçük Haiti'de yaşamaktadır. Ayrıca, New York City, Boston, Philadelphia, Baltimore ve Washington, D.C. gibi büyük Kuzeydoğu şehirlerinde ve Ortabatı'daki Chicago, Springfield ve Detroit'te önemli nüfuslara sahiptirler. Çoğu, 20. yüzyılın ortalarından sonlarına ve devam eden 21. yüzyılda Amerika Birleşik Devletleri'ne göç eden göçmenler veya onların soyundan gelenlerdir. Haitili Amerikalılar, Haiti diasporası içindeki en büyük grubu temsil etmektedir.
2021'de ABD Nüfus Sayımı, Amerika Birleşik Devletleri'nde tam veya kısmi Haiti kökenli 1.138.855 kişinin yaşadığını tahmin etmiştir. 1960'lar ve 1970'lerde birçok Haitili, François "Papa Doc" ve oğlu Jean-Claude "Baby Doc" Duvalier'in diktatörlükleri sırasındaki baskıcı koşullardan kaçmak için ABD'ye göç etti. Siyasi huzursuzluk, ekonomik sıkıntılar, gevşek göç politikaları ve doğal afetler insanların göç etmesi için ek nedenler sağladı.


## Tarih.
18. yüzyılda, Fransız Saint-Domingue kolonisi, büyük şeker kamışı üretimi nedeniyle Karayipler'in en zengin kolonisiydi. Bu zenginlik, ürünlerini yetiştirmek, hasat etmek ve işlemek için Sahra Altı Afrika'dan köle emeği kullanan, çoğunluğu Fransız ve Avrupalı çiftçilerden oluşan küçük bir azınlığın elinde yoğunlaşmıştı. 1791'den başlayarak, köleler (nüfusun yaklaşık %90'ını oluşturuyorlardı) efendilerine karşı ayaklandılar, işgalci güçlere karşı savaştılar ve Fransa'yı köleliği kaldırmaya zorladılar.
Fransa daha sonra köleliği yeniden uygulamaya çalıştığında, eski köleler tekrar ayaklandılar ve 1804'te bağımsızlıklarını kazanarak Haiti Cumhuriyeti'ni Batı Yarımküre'deki ikinci cumhuriyet ilan ettiler. Ancak, isyan ülkenin ekonomisini altüst etti. Hem beyaz hem de özgür renkli birçok zengin sömürgeci ayrıldı. Özgürleştirilmiş kişiler, plantasyonlarda çalışmak yerine kendi arazilerini yetiştirmek istediler. Saint-Domingue'den gelen birçok mülteci, kölelerini de yanlarında götürerek Amerika Birleşik Devletleri'ne göç etti, özellikle de mevcut Fransızca konuşan ve Afrika nüfusunu güçlendirdikleri New Orleans bölgesine. Fransa ve İspanyolca konuşan Karayipler (Küba, Santo Domingo ve Porto Riko) birçok göçmen için diğer önemli varış noktaları olsa da, Amerika Birleşik Devletleri çok daha popüler bir varış noktasıydı.
19. yüzyılın başlarında, sömürge dönemi Haiti'sinden (St. Domingue) gelen birçok göçmen, daha sonra modern Amerika Birleşik Devletleri'ndeki Chicago ve Detroit'in yerleri olacak olan Fransız İmparatorluğu'nda yerleşim yerleri kurmaya yardımcı oldu. Haiti Devrimi sırasında, birçok beyaz Fransız, o zamana kadar Amerika Birleşik Devletleri'nin bir parçası olmasına rağmen, güçlü Fransız bağlantıları nedeniyle New Orleans bölgesine göç etti. Yanlarında köle getirdiler, bu eylem New Orleans bölgesindeki siyah nüfusu iki katına çıkardı. Haiti etkisi, Louisiana Creole dilinde Haiti Kreolü ve Louisiana Voodoo dininde Haiti Vodou'sunu içerir. Bu şeyler bölgede zaten mevcut olsa da, Haiti varlığı onu daha da güçlendirdi. Haiti kökenli nüfus o zamandan beri genel Louisiana siyah nüfusuna yoğun bir şekilde karıştı.
20. yüzyılın başlarında Haiti'den göç edenlerin çoğu üst sınıflardan olsa da, devam eden yoksulluk koşulları ve siyasi huzursuzluk, sonunda birçok alt sınıf Saint Dominican'ı da göç etmeye teşvik etti. Haiti tarihinde toplamda Amerika Birleşik Devletleri'ne dört büyük göç dönemi yaşandı: 20. yüzyılın başındaki ilk dalga, 1915'ten 1934'e kadar ABD işgalinin ardından, 1960'lar ve 1970'lerde Duvalier rejiminden kaçmak için ve 2004'te Jean-Bertrand Aristide'nin devrilmesinden sonra.


### 20. yüzyıl.
Duvalier'lerin Haiti'yi yönettiği 1957 ile 1986 yılları arasında, muhalefete ve şüpheli aktivistlere yönelik siyasi zulümleri, birçok Haitili profesyonelin, orta sınıfın ve öğrencinin aralarında Amerika Birleşik Devletleri, Fransa, Dominik Cumhuriyeti ve Kanada'nın (öncelikle Montreal) bulunduğu diğer ülkelere göç etmesine neden oldu. 1972 ile 1977 yılları arasında 200.000 Haitili Güney Florida'ya yerleşti ve birçoğu Küçük Haiti mahallesine yerleşti.
20. yüzyılın sonlarında, binlerce doktor, öğretmen, sosyal hizmet görevlisi ve girişimcinin Doğu'daki çeşitli şehirlere, özellikle New York City ve Miami'ye göç etmesiyle Haiti'den önemli bir beyin göçü yaşandı. Diğer Haitililer restoranlarda ve müzik mağazalarında çalıştı. 1980'lerin başında, siyasi sığınma talebinde bulunmak için Amerika Birleşik Devletleri'ne gelen 40.000 Haitili daimi ikamet statüsü elde etti. 1991'de, Haiti'den tekneyle göç dalgası daha yaşandı. Ancak Başkan Bill Clinton yönetimi Haiti göçünü engellemeye çalıştı. İnsanlar ya gözaltına alındı ya da Haiti'ye geri gönderildi. Yine de, 1995 ile 1998 arasında, 50.000 Haitili geçici yasal statü elde etti.