BILGEM-AI/BILGE-Wiki-Tr-Plus huggingface dataset:
# Bademli, İspir
Bademli, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Mahallenin eski adı, 1642 yılı kayıtlarında Nişanud olup, Ermenicede "nışenud" sözcüğü "bademli" anlamına gelmektedir. Köyün eski adı 1928 yılı kayıtlarında Nişanut olarak geçmektedir. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
1835 yılında erkek nüfusun belirlenmesi için yapılan nüfus sayımında 96 Müslüman erkek nüfus bulunurken, 1896 yılında Ahmed Şakir Paşa' nın gerçekleştirdiği ıslahat çalışmaları çerçevesinde yaptırılan nüfus sayımında ise merkez nahiyesine bağlı köyde 176 Müslüman erkek nüfusu tespit edilmiştir. 1897/1898 yılı kayıtlarında yerleşimden bir nahiye olarak bahsedilmiştir.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 136 km, İspir ilçe merkezine 11 km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in batısında olup, numaralı Bayburt-Artvin (Pazaryolu-İspir) devlet yoluna 6,7 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
# Bahçeli, İspir
Bahçeli, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Bahçeli'nin eski adı Türkçe kaynaklarda Çirkini'dir. Nitekim 1835 tarihli Osmanlı nüfus defteri ile 1642 tarihli Osmanlı avarız defterinde ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Çirkini (چركنی) olarak geçer. Bu yer adı, karatavuk sesi gibi sesleri ifade eden Gürcüce Çrihini (ჭრიხინი) kelimesinden değişime uğramış olabilir. Nitekim bugün Bahçeli köyünün bir mahallesi olan eski Gaban veya Kaban köyünün adı da Gürcüce "Kapani"den (კაპანი) değişime uğramıştır.
Çirkini köyü, orta çağda Gürcistan'ın bir parçası olan tarihsel Speri bölgesinde yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Günümüzde Bahçeli köyü sınırları içinde yer alan eski Gabani köyüne ait ve 9-10. yüzyılda inşa edildiği tahmin edilen yıkık haldeki Gabani Kilisesi, buranın eski bir yerleşim olduğunu göstermektedir.
Çirkini, 1642 tarihli Osmanlı avarız defterine göre, Erzurum eyaletinin İspir sancağının merkez nahiyesine bağlı köylerden biriydi. Söz konusu defterin yayımlanmış versiyonuna göre, bu tarihte köyde sadece 11 Müslüman hane bulunuyordu.
Çirkini köyü, 1835 Osmanlı nüfus defterine göre Erzurum eyaletinin İspir kazasının köylerinden biriydi. Sadece erkek nüfusunun tespit edildiği bu tarihte köyde 122 erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 244 kişiden oluştuğu ortaya çıkar. Bugün Bahçeli köyünün bir mahallesi olan ve Kaban şeklinde kaydedilmiş olan Gabani köyünde ise 13 erkek yazılmıştır. Bu yerleşimin toplam nüfusunun da yaklaşık 26 kişiden oluştuğu söylenebilir. Söz konusu nüfus defterinin yayımlanmış haline göre her iki yerleşimde sadece Müslüman nüfus bulunuyordu. 1896 yılında aynı idari konuma sahip olan köyde 184 Müslüman erkek tespit edilmiştir.
Çirkini köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Çirkini (چركنی) adıyla Erzurum vilayetinde İspir kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. Gabani de bu tarihte "Kaban" (قابان) adıyla ayrı bir köy olarak kaydedilmiştir. 1940 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahip olan Çirkini köyünün nüfusu 490 kişiden oluşuyordu. Çirkini, Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Bahçeli olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Bahçeli köyünün nüfusu 618 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 131 kişi okuma yazma biliyordu.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
Bahçeli köyündeki en önemli tarihsel yapı, üç nefli bir kilise olan Gabani Kilisesi'dir. Bu kilisenin dışında köyde, Osmanlı Yeniçeri Ağası Numan Paşa'nın türbesi bulunmaktadır. Ayrıca Çoruh Nehri'nin iki kıyısında eski bir köprünün ayakları kalmıştır.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 161 km, İspir ilçe merkezine 15 km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in kuzeydoğusunda olup, numaralı Bayburt-Artvin (İspir-Yusufeli) devlet yoluna, 2,4 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
# Başçeşme, İspir
Başçeşme, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Mahallenin eski adı 1642 yılı kayıtlarında Ermenice kökenli Tışans, 1910 yılı kayıtlarında ise Dişans olarak geçmektedir. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
1642 tarihli avarız defterinde İspir kazasının Kabohor Nahiyesi'ne bağlı, 3 Hristiyan 2 Müslüman hanenin bulunduğu bir köy olarak kaydedilmiştir. 1835 yılında erkek nüfusun belirlenmesi için yapılan nüfus sayımında 20 Müslüman erkek bulunurken, 1896 yılında Ahmed Şakir Paşa'nın gerçekleştirdiği ıslahat çalışmaları çerçevesinde yaptırılan nüfus sayımında ise Norgah Nahiyesi'ne bağlı köyde 56 erkek nüfus belirlenmiştir. 1965 Türkiye nüfus sayımına göre köyde 245 kişi yaşıyordu ve bu nüfus içinde okur yazar olan sadece 18 kişiydi.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 146 km, İspir ilçe merkezine 35 km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in kuzeybatısında olup, numaralı Bayburt-Artvin (Pazaryolu-İspir) devlet yoluna, Madenköprübaşı Mahallesinde 12,9 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.


## Nüfus.
Mahallenin nüfusu kış aylarında 5 kişiye kadar düşmektedir. Ancak yaz aylarında bu sayı 200 ve daha üzeri seviyelere çıkmaktadır. Özellikle 1950'li kuşakların emekliliklerinden sonra sayfiye olarak kullanmak üzere mahallede yeni betonarme ev yapmaları nedeniyle mahallenin çehresi değişmiş ve gelişime açık bir hal almıştır.
# Başköy, İspir
Başköy, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Mahallenin eski adı 1912 yılı kayıtlarında Ermenicede "yassıdere" anlamına gelen Daptsor, 1928 yılı kayıtlarında ise Tapsor olarak geçmektedir. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
1835 yılında erkek nüfusun belirlenmesi için yapılan nüfus sayımında köyde 314 Müslüman erkek nüfus bulunurken, 1896 yılında Ahmed Şakir Paşa' nın gerçekleştirdiği ıslahat çalışmaları çerçevesinde yaptırılan nüfus sayımında ise Kırık nahiyesine bağlı köyde 511 erkek nüfusu tespit edilmiştir.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 158 km, İspir ilçe merkezine 12 km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in kuzeydoğusunda olup, numaralı Bayburt-Artvin (İspir-Yusufeli) devlet yoluna, Bahçeli Mahallesi üzerinden, 11,2 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
# Başpınar, İspir
Başpınar, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Beşpınar'ın eski adı Sitanktır. Nitekim 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde "Sithank" ve 1896 tarihli nüfus tespitinde "Sitank" şeklinde geçer.
Kalgons köyü, Orta Çağ'da Gürcistan sınırları içinde bulunan Speri bölgesinde yer alıyordu. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 1549 tarihli Gürcistan seferiyle Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyde varlığı bilinen kilise bu dönemden kalmış olabilir.
1835 yılında erkek nüfusun belirlenmesi için yapılan nüfus sayımında 33, 1896 yılında Ahmed Şakir Paşa'nın gerçekleştirdiği ıslahat çalışmaları çerçevesinde yaptırılan nüfus sayımında ise köyde 71 Müslüman erkek nüfus bulunmaktaydı.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 158 km, İspir ilçe merkezine 12 km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in güneyinde olup, Taşbaşı Mahallesi üzerinden, bir köy yoluyla ilçe merkezine bağlıdır.
# Bostancı, İspir
Bostancı, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Mahallenin eski adı 1928 yılı kayıtlarında Ermenice kökenli Zirens olarak geçmektedir. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
1835 yılında erkek nüfusun belirlenmesi için yapılan nüfus sayımında köyde 19 Müslüman erkek nüfus bulunurken, 1896 yılında Ahmed Şakir Paşa' nın gerçekleştirdiği ıslahat çalışmaları çerçevesinde yaptırılan nüfus sayımında ise Kırık Nahiyesi'ne bağlı köyde 40 Müslüman erkek nüfusu tespit edilmiştir.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 156 km, İspir ilçe merkezine 10 km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in güneydoğusunda olup, Aktaş, Pınarlı, Halilpaşa ve Çiçekli mahalleleri üzerinden, bir köy yoluyla ilçe merkezine bağlıdır.
# Bozan, İspir
Bozan, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Mahallenin eski adı 1910 yılı kayıtlarında Bağzan olarak geçmektedir. Mahalle 1928 yılından beri bugünkü adını taşımaktadır. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
1835 yılında erkek nüfusun belirlenmesi için yapılan nüfus sayımında köyde 21 Müslüman erkek bulunurken, 1896 yılında Ahmed Şakir Paşa'nın gerçekleştirdiği ıslahat çalışmaları çerçevesinde yaptırılan nüfus sayımında ise erkek nüfusu 67 olarak tespit edilmiştir.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 105 km, İspir ilçe merkezine 49 km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in güneybatısında olup, numaralı Rize-Erzurum (Pazaryolu-Aziziye) devlet yoluna, Çayırbaşı Mahallesi üzerinden, 6,9 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
# Cankurtaran, İspir
Cankurtaran, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Cankurtaran'ın eski adı Kayser'dir. Nitekim 1835 tarihli Osmanlı nüfus defteri ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Kayser (قیصر) şeklinde kaydedilmiştir. Bu yer adı Gürcüce kaynaklarda Kayseri (კაისერი) olarak geçer.
Hortik köyü, Orta Çağ'da Gürcistan sınırları içinde bulunan Speri bölgesinde yer alıyordu. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 1549 tarihli Gürcistan seferiyle Gürcülerden ele geçirmiştir. Bugünkü köy yerleşiminin 500 metre kuzeybatısındaki megalit yapı kalıntısı da buranın eski bir yerleşim olduğunu göstermektedir.
Kayser köyünde, 1835 yılı nüfus sayımında sadece Müslümanlar yaşıyor ve 22 erkek nüfus bulunuyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 44 kişiden oluştuğu söylenebilir. 1896 sayımında ise köyde 23 erkek kaydedilmiştir.
Kayser köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesine göre, Erzurum vilayetinin İspir kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında Kayser şeklinde yazılmış olan bu yerleşim aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 104 kişiden oluşuyordu. Kayser Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Köprüköy şeklinde değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Cankurtaran köyünde 143 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 16 kişi okuma yazma biliyordu.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
Cankurtaran'daki megalit yapı kalıntısı, bir tepenin zirvesinde yer alır. Söz konusu yapıdan geriye kalan 2 metre uzunluğundaki duvarın yüksekliği 1 metredir.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 152 km, İspir ilçe merkezine 20 km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in güneyinde olup, numaralı İspir-Köprüköy Mahallesi il yolunun başlangıcına, 7 km'lik bir köy yoluyla ulaşmaktadır.
# Cibali, İspir
Cibali, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Mahalle, 1642 yılından beri aynı adı taşımaktadır. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
1835 yılında erkek nüfusun belirlenmesi için yapılan nüfus sayımında sadece Müslüman nüfusun yaşadığı köyde; 60 Müslüman erkek bulunurken. 1896 yılında Ahmed Şakir Paşa'nın gerçekleştirdiği ıslahat çalışmaları çerçevesinde yaptırılan nüfus sayımında ise köyde 137 erkek yaşamaktaydı.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 114 km, İspir ilçe merkezine 46 km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in güneybatısında olup, numaralı Rize-Erzurum (Pazaryolu-Aziziye) devlet yoluna, Değirmendere, Leylekköy mahalleleri üzerinden, 10 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
# Çakmaklı, İspir
Çakmaklı, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Mahallenin eski adı 1912 yılı kayıtlarında Ermenice kökenli Koğonts, 1928 yılı kayıtlarında ise Koğuns ya da Koğons olarak geçmektedir. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
1642 tarihli avarız defterinde İspir kazasının Kabahor Nahiyesi'ne bağlı, bağ ve bahçelikçe zengin bir köy olarak belirtilen yerleşimde 1 Müslüman ve 3 Hristiyan hanenin bulunduğu belirtilmiştir. 1896 yılında Ahmed Şakir Paşa'nın gerçekleştirdiği ıslahat çalışmaları çerçevesinde yaptırılan nüfus sayımında ise merkez nahiyesine bağlı köyde 102 erkek nüfusu tespit edilmiştir.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 166 km, İspir ilçe merkezine 20 km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in kuzeydoğusunda olup, numaralı Bayburt-Artvin (İspir-Yusufeli) devlet yoluna, 4,6 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
# Çatakkaya, İspir
Çatakkaya, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Mahallenin eski adı 1912 yılı kayıtlarında Ermenicede "balıklıdere" anlamına gelen Tsıgnaçur, 1902 ve 1928 yılı kayıtlarında ise Çinaçur ya da Çinaçor olarak geçmektedir. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
1835 yılında erkek nüfusun belirlenmesi için yapılan nüfus sayımında köyde; 44 Müslüman, 58 Hristiyan olmak üzere toplam 102 erkek bulunmaktaydı. 1896 yılında Ahmed Şakir Paşa' nın gerçekleştirdiği ıslahat çalışmaları çerçevesinde yaptırılan nüfus sayımında ise köyde 48 Müslüman, 81 Hristiyan olmak üzere toplam 129 erkek nüfusu tespit edilmiştir.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 177 km, İspir ilçe merkezine 35 km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in kuzeydoğusunda olup, numaralı Bayburt-Artvin (İspir-Yusufeli) devlet yoluna, Aksu Mahallesi üzerinden, 15,2 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
# Çayırbaşı, İspir
Çayırbaşı, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Mahallenin eski adı, 1642 ve 1928 yılı kayıtlarında Girbeg ya da Girbek olarak geçmektedir. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
1642 tarihli avarız defterinde İspir Kazası'nın Çermeli/Çörmeli Nahiyesi'ne bağlı bir köy olarak belirtilen yerleşimde 4 Müslüman hane ile 2 askeri görevlinin bulunduğu belirtilmiştir. 1835 yılında erkek nüfusun belirlenmesi için yapılan nüfus sayımında köyde 20 Müslüman erkek nüfus bulunmaktaydı.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 104 km, İspir ilçe merkezine 48 km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in güneybatısında olup, numaralı Rize-Erzurum (Pazaryolu-Aziziye) devlet yoluna, 2,3 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
# Çayırözü, İspir
Çayırözü, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Mahallenin eski adı 1846 yılı kayıtlarında Ermenice kökenli Çabants, 1928 ve 1946 yılı kayıtlarında ise Çapans olarak geçmektedir. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
1642 tarihli avarız defterinde 1 Müslüman, 5 Hristiyan olmak üzere 6 hane bulunmaktaydı. 19. yüzyıl sonlarına doğru sadece Müslüman nüfusun yaşadığı belirtilen ve İspir'in nahiyesi olarak görülen yerleşimde, 1835 yılı nüfus sayımına göre 88 erkek nüfus bulunurken, 1896 sayımında 175 erkek nüfus bulunmaktaydı.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 158 km, İspir ilçe merkezine 18 km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in kuzeybatısında olup, numaralı Rize-Erzurum (İkizdere-İspir) devlet yolu kenarındadır.
# Değirmendere, İspir
Değirmendere, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Mahalle, 1642 yılından beri aynı adı taşımaktadır. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
1642 tarihli avarız defterinde İspir kazasının Çermeli/Çörmeli Nahiyesi'ne bağlı bir köy olarak belirtilen yerleşimde, 3 Müslüman hane ile 1 askeri görevlinin bulunduğu belirtilmiştir. 1835 yılında erkek nüfusun belirlenmesi için yapılan nüfus sayımında köyde 38 Müslüman erkek nüfus bulunurken, 1896 yılında Ahmed Şakir Paşa'nın gerçekleştirdiği ıslahat çalışmaları çerçevesinde yaptırılan nüfus sayımında ise Norgah nahiyesine bağlı köyde 94 erkek nüfusu tespit edilmiştir.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 123 km, İspir ilçe merkezine 57 km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in güneybatısında olup, numaralı Rize-Erzurum (Pazaryolu-Aziziye) devlet yoluna, Kırık ve Leylekköy mahalleleri üzerinden 7,5 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
# Değirmenli, İspir
Değirmenli, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Değirmenli'nin eski adı Kalgons'tur. Nitekim 1642 tarihli avarız defterinde bu şekilde kaydedilmiştir. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde ise Kalğons (قالغونس) şeklinde yazılmıştır. Gürcüce kaynaklarda ise Kalgonsi (კალგონსი) olarak geçer.
Kalgons köyü, Orta Çağ'da Gürcistan sınırları içinde bulunan Speri bölgesinde yer alıyordu. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 1549 tarihli Gürcistan seferiyle Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyde varlığı bilinen iki kilise bu dönemden kalmış olabilir.
Kalgons köyünde 1642 tarihli avarız defterine göre, 1'i Müslüman ve 1'i Hristiyan olmak üzere, 2 hane yaşıyordu. 19. yüzyıl başlarından itibaren sadece Müslüman nüfusun yaşadığı belirtilen köyde, 1835 yılı nüfus sayımında 44 erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusun yaklaşık 88 kişiden oluştuğu söylenebiri. 1896 tarihinde ise, köyde 77 erkek tespit edilmiştir.
Kalgons köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesine göre, Erzurum vilayetinin İspir kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "Kalkons" şeklinde yazılmış olan bu yerleşim aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 240 kişiden oluşuyordu. Kalgons Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Değirmenli şeklinde değiştirilmiştir. Adının "Değirmenli" olarak değiştirilmesi, Çoruh'u besleyen derelerden biri üzerinde bulunan değirmenlerin varlığıydı. 1980'lere kadar faal olan değirmenler, hem Değirmenli köyünün hem de komşu köylerin nüfusunun büyük göç vermesi sonrasında düşmesi nedeniyle kapanmıştır. Değirmenlerden günümüze yalnızca yıkık duvarları kalmıştır. 1965 genel nüfus sayımında Değirmenli köyünde 290 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde sadece 1 kişi okuma yazma biliyordu.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
Değirmenli köyünde iki eski kilisenin varlığı bilinmektedir. Bunlardan birinden sadece geriye bir taş kalmış, diğeri ise tamamen ortadan kalkmıştır.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 156 km, İspir ilçe merkezine 10 km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in kuzeydoğusunda olup, Güllübağ Mahallesi üzerinden, bir köy yoluyla ilçe merkezine bağlıdır.
# Demirbilek, İspir
Demirbilek, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Mahallenin eski adı, 1928 ve 1946 yılı kayıtlarında Momkans ya da Mumans olarak geçmektedir. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
1835 yılında erkek nüfusun belirlenmesi için yapılan nüfus sayımında köyde 26 erkek nüfus bulunmaktaydı.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 172 km, İspir ilçe merkezine 26 km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in kuzeydoğusunda olup, Güllübağ Mahallesi üzerinden, bir köy yoluyla ilçe merkezine bağlıdır.
# Demirkaya, İspir
Demirkaya, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Mahallenin eski adı 1928 yılı kayıtlarında Ermenice kökenli Kaçikons olarak geçmektedir. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
1896 yılında Ahmed Şakir Paşa'nın gerçekleştirdiği ıslahat çalışmaları çerçevesinde yaptırılan nüfus sayımında, İspir merkez nahiyesine bağlı ve sadece müslümanların yaşadığı köyde 31 erkek nüfus bulunmaktaydı.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 158 km, İspir ilçe merkezine 12 km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in güneyinde olup, bir köy yoluyla doğrudan ilçe merkezine bağlıdır.
# Devedağı, İspir
Devedağı, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Mahallenin eski adı, 1928 yılı kayıtlarında Mezrei Fısırık olarak geçmektedir. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
1896 sayımında yerleşimde 200 erkek nüfus tespit edilmiştir.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 207 km, İspir ilçe merkezine 61 km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in kuzeydoğusunda olup, Araköy, Demirbilek ve Güllübağ mahalleleri üzerinden, bir köy yoluyla ilçe merkezine bağlıdır.
# Duruköy, İspir
Duruköy, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Mahallenin eski adı 1910 ve 1946 yılı kayıtlarında Ermenicede "ağıl çukuru" anlamına gelen Kompor ya da Kompur olarak geçmektedir. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
1642 tarihli avarız defterinde 6 Müslüman, 8 Gayrimüslim olmak üzere 12 hane bulunmaktaydı. 1835 yılı nüfus sayımına göre 94 erkek nüfus bulunurken, 1896 sayımında 170 erkek nüfus bulunmaktaydı.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 162 km, İspir ilçe merkezine 18 km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in doğusunda olup, Değirmenli ve Güllübağ mahaleleri üzerinden, bir köy yoluyla doğrudan ilçe merkezine bağlıdır.
# Düzköy, İspir
Düzköy, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Mahallenin eski adı, 1642 ve 1928 yılı kayıtlarında Cenker ya da Çenker olarak geçmektedir. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
1642 tarihli avarız defterine göre İspir kazasına bağlı köyde 11 Müslüman ve 1 Hristiyan hane bulunmaktaydı. 1835 yılında erkek nüfusun belirlenmesi için yapılan nüfus sayımında 47 erkek nüfus bulunmaktaydı. 1896 yılında Ahmed Şakir Paşa'nın gerçekleştirdiği ıslahat çalışmaları çerçevesinde yaptırılan nüfus sayımında ise merkez nahiyesine bağlı köyde 100 Müslüman erkek nüfusu tespit edilmiştir.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 171 km, İspir ilçe merkezine 25 km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in kuzeyinde olup, numaralı Bayburt-Artvin (İspir-Yusufeli) devlet yoluna, Yeşilyurt Mahallesi üzerinden, 9,9 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
# Geçitağzı, İspir
Geçitağzı, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Mahallenin eski adı, 1854 yılı kayıtlarında Godraşen ya da Kodraşen olup, Gürcücede "godraşeni" sözcüğü "sepetçiköy" anlamına gelmektedir. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
Osmanlı kaynaklarında yerleşimden Pertekrek sancağına bağlı "Kudreşen" adıyla bir köy bahsedilmiştir. 1555 tahrir'inde yerleşimde 30 hane kayıt edilirken, 1574 yılı tahririn de ise köyde 103 hanenin bulunduğu belirtilmiştir.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 207 km, İspir ilçe merkezine 61 km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in kuzeydoğusunda olup, numaralı Bayburt-Artvin (İspir-Yusufeli) devlet yoluna, 6,5 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
# Göçköy, İspir
Göçköy, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Mahallenin eski adı 1919 yılı kayıtlarında Keç olarak geçmektedir. Mahalle 1928 yılından beri bugünkü adını taşımaktadır.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 173 km, İspir ilçe merkezine 27 km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in kuzeydoğusunda olup, numaralı Bayburt-Artvin (İspir-Yusufeli) devlet yoluna, 6 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
# Gölyurt, İspir
Gölyurt, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Mahallenin eski adı, 1928 yılı kayıtlarında Varzens olarak geçmektedir.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 106 km, İspir ilçe merkezine 39 km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in güneybatısında olup, numaralı Rize-Erzurum (Pazaryolu-Aziziye) devlet yolu yakınındadır.
# Gündoğdu, İspir
Gündoğdu, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Mahallenin eski adı 1912 yılı kayıtlarında Ermenice kökenli  Dangés, 1928ve 1946 yılı kayıtlarında ise Dangisi ya da Dangiz olarak geçmektedir. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
1642 tarihli avarız defterinde, 5 Müslüman hane ile 4 kale müstahfızı (koruyucu) bulunmaktaydı. 1835 yılı nüfus sayımına göre 20 erkek nüfus bulunurken, 1896 sayımında 42 erkek nüfus bulunmaktaydı. 


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 160 km, İspir ilçe merkezine 14 km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in güneydoğusunda olup, Aktaş, Pınarlı, Halilpaşa ve Çiçekli mahalleleri üzerinden, bir köy yoluyla ilçe merkezine bağlıdır.
# Güney, İspir
Güney, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Mahallenin eski adı 1642 ve 1910 yılı kayıtlarında Hoka olarak geçmektedir. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur. Mahallenin adı TÜİK kayıtlarında 1965-2009 yılları arasında Güneyköy olarak geçmektedir. Daha sonra bugünkü adını almıştır. Eski bir bucak merkezidir.
Yerleşim 1642 tarihli avarız defterinde, 8 Hristiyan hanenin bulunduğu bir köy olarak kaydedilmiştir. 1835 yılında erkek nüfusun belirlenmesi için yapılan nüfus sayımında köyde; 21 Müslüman, 14 Hristiyan olmak üzere toplam 35 erkek bulunmaktaydı. 1896 yılında Ahmed Şakir Paşa' nın gerçekleştirdiği ıslahat çalışmaları çerçevesinde yaptırılan nüfus sayımında ise köyde; 64 Müslüman, 18 Hristiyan erkek nüfusu tespit edilmiştir.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 100 km, İspir ilçe merkezine 50 km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in güneybatısında olup, numaralı Rize-Erzurum (Pazaryolu-Aziziye) devlet yolu kenarındadır.
# Halilpaşa, İspir
Halilpaşa, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Mahallenin eski adı 1928 yılı kayıtlarında Ermenice kökenli Abcirens olarak geçmektedir.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 152 km, İspir ilçe merkezine 8 km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in güneydoğusunda olup, Çiçekli Mahallesi üzerinden, bir köy yoluyla ilçe merkezine bağlıdır.
# Irmakköy, İspir
Irmakköy, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Mahallenin eski adı 1902 yılı kayıtlarında Ermenicede "tomrukdere" anlamına gelen Gocgıtsor, 1928 yılı kayıtlarında ise Koşkisor olarak geçmektedir. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
Yerleşimden 1642 tarihli avarız defterinde, İspir Kazası'nın Kabahor Nahiyesi'ne bağlı, 3 Müslüman hanenin ve 2 askeri görevlinin bulunduğu bir köy olarak kaydedilmiştir. 1835 yılı nüfus sayımında sadece Müslümanlar'ın yaşadığı köyde 43 erkek nüfus bulunurken, 1896 sayımında 114 Müslüman erkek bulunmaktaydı.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 176 km, İspir ilçe merkezine 30 km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in kuzeydoğusunda olup, Değirmenli ve Güllübağ mahalleleri üzerinden, bir köy yoluyla ilçe merkezine bağlıdır.
# İncesu, İspir
İncesu, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Mahallenin eski adı 1902 yılı kayıtlarında Ermenicede "çukurca" anlamına gelen Porig olarak geçmektedir. Mahalle 1928 yılından beri bugünkü adını taşımaktadır.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 87 km, İspir ilçe merkezine 60 km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in güneyinde olup, numaralı Rize-Erzurum (Pazarolu-Aziziye) devlet yoluna, 3,1 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
# İyidere, İspir
İyidere, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Mahallenin eski adı 1642 ve 1910 yılı kayıtlarında Karagâvur, 1928 yılı kayıtlarında ise Karakafur olarak geçmektedir. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
1642 tarihli avarız defterinde yerleşimden "Karakafir" adıyla İspir kazasına bağlı bir köy olarak bahsedilmiştir. 1642'de köyde yerleşik hane yoktur ancak Kân köyünden olan Kirkor ve Tordik adında iki Ermeni köyde ziraat ile uğraşmaktadır. 19. yüzyılda sadece Müslümanların yaşadığı yerleşimde, 1835 yılı nüfus sayımına göre 14 erkek nüfus bulunurken, 1896 sayımında 57 erkek nüfus bulunmaktaydı.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 146 km, İspir ilçe merkezine 35 km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in batısında olup, numaralı Bayburt-Artvin (Pazaryolu-İspir) devlet yoluna, Akgüney Mahallesi üzerinden, Madenköprübaşı Mahallesinde 10,6 km'lik bir köy yoluyla ulaşmaktadır.
# Karahan, İspir
Karahan, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Mahalle, 1928 yılından beri aynı adı taşımaktadır. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
1642 tarihli avarız defterinde İspir Kazası'nın Çermeli Nahiyesi'ne bağlı, 4 Hristiyan hanenin bulunduğu bir köy olarak kaydedilmiştir. 1835 yılında erkek nüfusun belirlenmesi için yapılan nüfus sayımında köyde 33 Müslüman erkek bulunurken, 1896 yılında Ahmed Şakir Paşa'nın gerçekleştirdiği ıslahat çalışmaları çerçevesinde yaptırılan nüfus sayımında ise Kırık Nahiyesi'ne bağlı köyde 73 Müslüman erkek nüfusu tespit edilmiştir.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 85 km, İspir ilçe merkezine 60 km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in güneyinde olup, numaralı Rize-Erzurum (Pazaryolu-Aziziye) devlet yoluna, Alacabük Mahallesi üzerinden 3,3 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
# Karakale, İspir
Karakale, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Karakale köyünün eski adı Mohurkod olarak bilinir. Nitekim 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde “Mohurkod” (موحورقود) adıyla kaydedilmiştir. Bu yer adı Gürcüce kaynaklarda ise, Mohurkodi (მოხურკოდი) olarak geçer.
Mohurkod veya Mohurkodi, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Bugünkü köyün sınırları içinde bulunan küçük kale ve kilise bu dönemden kalmış olmalıdır.
Muhurkod köyü, Osmanlı idaresinin 1835 yılında, vergi belirleme ve askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği sırada Çıldır Eyaleti'ne bağlı Kiskim sancağının köylerinden biriydi. Köyde 41 hanede 179 Gregoryen Ermeni erkek tespit edilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince Muhurkod köyünde yaklaşık 358 Ermeninin yaşadığı ortaya çıkar. Köyde ayrıca 32 hanede 98 Müslüman erkek yaşıyordu. Toplam Müslüman nüfusunun da yaklaşık 196 kişiden oluştuğu söylenebilir.
Muhurkod köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde de “Muhurkod” (موحورقود) adıyla Erzurum vilayetinin İspir kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "Mohurkot" olarak kaydedilmiş olan köy, İspir kazasının Hunut nahiyesine bağlıydı ve nüfusu 146 kişiden oluşuyordu. Muhurkod veya Mohurkot Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Karakale olarak değiştirilmiştir. Köye bu ad, Yukarı mahallenin 700 metre güneydoğusunda, ulaşılması zor bir kaya üzerinde yer alan ve halkın "Karakale" olarak adlandırdığı kaleye istinaden verilmiştir. 1965 nüfus sayımında Karakale köyünde 264 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde sadece 4 kişi okuma yazma biliyordu.
Erzurum Büyükşehir Belediyesi'nin sınırları 2012 tarihli ve 6360 sayılı yasayla il mülki sınırlarına genişletilmiş, tüm köylerin tüzel kişiliği mahalleye çevrilmiştir. Karakale köyü de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi haline getirilmiştir.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 187 km, İspir ilçe merkezine 41 km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in kuzeydoğusunda olup, numaralı Bayburt-Artvin (İspir-Yusufeli) devlet yoluna, Karakamış Mahallesi üzerinden 6,8 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
# Karakamış, İspir
Karakamış, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Mahallenin eski adı, 1910 yılı kayıtlarında Keragermic olarak geçmektedir.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 187 km, İspir ilçe merkezine 41 km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in kuzeydoğusunda olup, numaralı Bayburt-Artvin (İspir-Yusufeli) devlet yoluna, 2,9 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
# Karakaya, İspir
Karakaya, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Mahalle, 1928 yılından beri aynı adı taşımaktadır. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
1835 yılında erkek nüfusun belirlenmesi için yapılan nüfus sayımında köyde 12 Müslüman erkek nüfus bulunurken, 1896 yılında Ahmed Şakir Paşa' nın gerçekleştirdiği ıslahat çalışmaları çerçevesinde yaptırılan nüfus sayımında ise Kırık Nahiyesi'ne bağlı köyde 41 erkek nüfusu tespit edilmiştir.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 85 km, İspir ilçe merkezine 60 km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in güneyinde olup, numaralı Rize-Erzurum (Pazarolu-Aziziye) devlet yoluna, İncesu Mahallesi üzerinden 4,8 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
# Karaseydi, İspir
Karaseydi, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Mahalle, 1642 yılından beri aynı adı taşımaktadır. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
1642 tarihli avarız defterinde İspir Kazası'na bağlı bir köy olarak belirtilmiştir. 1835 yılında erkek nüfusun belirlenmesi için yapılan nüfus sayımında köyde 25 Müslüman erkek nüfus bulunurken, 1896 yılında Ahmed Şakir Paşa'nın gerçekleştirdiği ıslahat çalışmaları çerçevesinde yaptırılan nüfus sayımında ise Kırık Nahiyesi'ne bağlı köyde 49 erkek nüfusu tespit edilmiştir.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 122 km, İspir ilçe merkezine 53 km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in güneybatısında olup, numaralı Rize-Erzurum (Pazaryolu-Aziziye) devlet yoluna, Değirmendere, Kırık ve Leylekköy mahalleleri üzerinden 17,7 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
# Kavaklı, İspir
Kavaklı, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Mahallenin eski adı 1912 yılı kayıtlarında Ermenicede "define" anlamına gelen Kants, 1928 yılı kayıtlarında ise Kanis ya da Ganis olarak geçmektedir. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
1896 yılında Ahmed Şakir Paşa' nın gerçekleştirdiği ıslahat çalışmaları çerçevesinde yaptırılan nüfus sayımında ise Kırık Nahiyesi'ne bağlı köyde 24 erkek nüfusu tespit edilmiştir. Günümüzde halk arasında Ganis olarak da söylenmektedir.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 151 km, İspir ilçe merkezine 5 km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in güneydoğusunda olup, bir köy yoluyla doğrudan ilçe merkezine bağlıdır.
# Kaynakbaşı, İspir
Kaynakbaşı, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Osmanlı kaynaklarında Hentek ya da Hantek adlarıyla bahsedilen yerleşim, 1642 tarihli avarız defterinde İspir Kazası'na bağlı 4 Müslüman, 1 Hristiyan hanenin yaşadığı ve 1 askerin bulunduğu köy olarak belirtilmiştir. 19. yüzyıl kaynaklarında sadece Müslüman nüfusun yaşadığı görülen yerleşimde; 1835 yılında erkek nüfusun belirlenmesi için yapılan sayımda 29 Müslüman erkek, 1896 yılında Ahmed Şakir Paşa'nın gerçekleştirdiği ıslahat çalışmaları çerçevesinde yaptırılan nüfus sayımında ise Kırık nahiyesine bağlı köyde 47 erkek nüfusu tespit edilmiştir.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 173 km, İspir ilçe merkezine 27 km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in kuzeyinde olup, numaralı Bayburt-Artvin (İspir-Yusufeli) devlet yoluna, Düzköy ve Yeşilyurt mahalleleri üzerinden, 11,9 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
# Kırık, İspir
Kırık, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Mahallenin eski adı 1912 yılı kayıtlarında Ermenicede "yangınyeri anlamına gelen Grag olarak geçmektedir. Mahalle 1928 yılından beri bugünkü adını taşımaktadır. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum’da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi’nin bir mahallesi olmuştur.
Osmanlı kaynaklarında yerleşimden İspir Kazası'nın bir nahiyesi olarak bahsedilmektedir. 1642 tarihli avarız defterinde yerleşim Çermeli/Çörmeli nahiyesi olarak da adlandırılmıştır. Bu ad bir köy olmayıp, bölgedeki büyük bir arazi ve otlak yerinden gelmekteydi. Kırık nahiye merkezi kaynaklarda Müslüman yerleşimi olarak görülmektedir. 1835 yılında erkek nüfusun belirlenmesi için yapılan nüfus sayımında nahiye merkezinde 65 Müslüman erkek nüfus bulunmaktaydı. 1896 yılında Ahmed Şakir Paşa' nın gerçekleştirdiği ıslahat çalışmaları esnasında 21 köylü Kırık nahiye olarak görülürken, nahiye merkezinde 164 erkek nüfusu tespit edilmiştir. Cumhuriyet döneminde de yerleşim uzun süre nahiye merkezi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 110 km, İspir ilçe merkezine 46 km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in güneybatısında olup, numaralı Rize-Erzurum (Pazaryolu-Aziziye) devlet yoluna, Leylekköy Mahallesi üzerinden 4,9 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
# Kızılhasan, İspir
Kızılhasan, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Mahalle, 1910 yılından beri aynı adı taşımaktadır. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
1642 tarihli avarız defteri kayıtlarında İspir Kazası'nın Çermeli Nahiyesi'ne bağlı olarak gösterilen köyde yaşayan halk hakkında bilgi verilmezken, 2 tımarlı askeri görevli bulunmaktaydı. 1835 yılında erkek nüfusun belirlenmesi için yapılan sayımda 34 Müslüman nüfus bulunmaktaydı. 1896 yılında Ahmed Şakir Paşa'nın gerçekleştirdiği ıslahat çalışmaları çerçevesinde yaptırılan nüfus sayımında ise Norgah nahiyesine bağlı köyde 65 Müslüman erkek nüfusu tespit edilmiştir.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 129 km, İspir ilçe merkezine 62 km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in güneybatısında olup, numaralı Rize-Erzurum (Pazaryolu-Aziziye) devlet yoluna, Yunusköy, Değirmendere, Kırık ve Leylekköy mahalleleri üzerinden 17,7 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
# Kirazlı, İspir
Kirazlı, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Mahallenin eski adı 1642 ve 1928 yılı kayıtlarında Mitens olarak geçmektedir. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
1642 tarihli avarız defterinde yerleşimde 5 Müslüman hanenin bulunduğu, İspir Kazası'nın bir köyü olduğu belirtilmiştir. 1896 sayımında da sadece Müslümanların yaşadığı belirtilen köyde 84 erkek nüfus bulunmaktaydı.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 137 km, İspir ilçe merkezine 10 km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in batısında olup, numaralı Bayburt-Artvin (Pazaryolu-İspir) devlet yoluna 1,1 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
# Köprüköy, İspir
Köprüköy, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Köprüköy'ün eski adı Hortik'tir. Gürcüce kaynaklarda Hortiki (ხორტიკი) şeklinde geçer. Bu yer adı 1642 tarihli Osmanlı avarız defterinde "Hortih" şeklinde yazılmış veya Osmanlıca yazılışı bu şekilde okunmuştur. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde ise bu yer adı Hortik (خورتیك) olarak kaydedilmiştir.
Hortik köyü, Orta Çağ'da Gürcistan sınırları içinde bulunan Speri bölgesinde yer alıyordu. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 1549 tarihli Gürcistan seferiyle Gürcülerden ele geçirmiştir. Bugünkü köy yerleşiminin 1,7 kilometre güneyinde varlığı bilinen kilise bu dönemden kalmış olabilir.
Hotik, 1642 tarihli avarız defterinde İspir Kazası'nın merkez nahiyesine bağlı bir köydü ve nüfusu, 1'i Müslüman ve 2'si Hristiyan olmak üzere 3 haneden (yaklaşık 15 kişi) oluşuyordu. Köyde ayrıca 2 kale koruyucusu bulunuyordu. 1896 yılında Ahmed Şakir Paşa' nın gerçekleştirdiği ıslahat çalışmaları çerçevesinde yaptırılan nüfus sayımında köyde 128 erkek nüfusu tespit edilmiştir.
Hortik köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesine göre, Erzurum vilayetinin İspir kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında Hortik şeklinde yazılmış olan bu yerleşim aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 536 kişiden oluşuyordu. Hortik Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Köprüköy şeklinde değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Köprüköy'de 870 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 240 kişi okuma yazma biliyordu.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
Köprüköy'ün 1,7 kilometre güneyindeki kilisenin kalıntıları 2016 yılına değin varlığını koruyordu. Ancak söz konusu sene yol yapım çalışması sırasında bu kalıntılar ortadan kaldırılmıştır.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 142 km, İspir ilçe merkezine 8 km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in güneybatısında olup, numaralı il yolu üzerindedir. 2023 yılında bu güzergahtaki yeni Rize-Erzurum yolu yapımı sürmektedir.
# Kümetaş, İspir
Kümetaş, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Mahallenin eski adı 1928 yılı kayıtlarında Karuns ya da Karons olarak geçmektedir. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
1835 yılı nüfus sayımında köyde 19 erkek nüfus bulunurken, 1896 sayımında Norgah Nahiyesi'ne bağlı görülen köyde 29 Müslüman erkek bulunmaktaydı.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 159 km, İspir ilçe merkezine 13 km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in güneydoğusunda olup, Halilpaşa ve Çiçekli mahalleleri üzerinden, bir köy yoluyla ilçe merkezine bağlıdır.
# Leylekköy, İspir
Leylekköy, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Mahallenin eski adı 1910 yılı kayıtlarında Le'lek olarak geçmektedir.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 108 km, İspir ilçe merkezine 42 km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in güneybatısında olup, numaralı Rize-Erzurum (Pazaryolu-Aziziye) devlet yoluna, 1,7 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
# Mescitli, İspir
Mescitli, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Mahalle, 1928 yılı kayıtlarında, köy iken Vartinik ve Hacılar isimli iki mahalleden oluşmaktaydı. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
1642 tarihli avarız defterine göre İspir Kazası'na bağlı köyde 3 Müslüman ve 2 Hristiyan hane yaşamakta, ayrıca köyde 4 askeri görevli ile 1 imam bulunmaktaydı. 1835 yılında erkek nüfusun belirlenmesi için yapılan nüfus sayımında 47 Müslüman nüfus bulunmaktaydı. 1896 yılında Ahmed Şakir Paşa'nın gerçekleştirdiği ıslahat çalışmaları çerçevesinde yaptırılan nüfus sayımında ise 204 Müslüman erkek nüfusu tespit edilmiştir. 1897/98 kayıtlarında yerleşimden İspir Kazası'na bağlı bir "nahiye" olarak da söz edilmiştir.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 130 km, İspir ilçe merkezine 63 km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in güneybatısında olup, numaralı Rize-Erzurum (Pazaryolu-Aziziye) devlet yoluna, Kızılhasan, Yunusköy, Değirmendere, Kırık ve Leylekköy mahalleleri üzerinden 17,7 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
# Moryayla, İspir
Moryayla, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Mahallenin eski adı 1642 ve 1928 yılı kayıtlarında Ermenicede "küçük kilise" anlamına gelen Madur olarak geçmektedir. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
1642 tarihli avarız defterine göre İspir Kazası'na bağlı çiftlik ve tarıma elverişli toprakların bulunduğu köyde, 11 Müslüman ve 2 Hristiyan hane yaşamaktaydı. 1835 yılında erkek nüfusun belirlenmesi için yapılan nüfus sayımında 72 Müslüman nüfus bulunmaktaydı. 1896 yılında Ahmed Şakir Paşa' nın gerçekleştirdiği ıslahat çalışmaları çerçevesinde yaptırılan nüfus sayımında ise 139 Müslüman erkek nüfusu tespit edilmiştir.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 156 km, İspir ilçe merkezine 10 km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in kuzeyinde olup, numaralı Rize-Erzurum (İkizdere-İspir) devlet yoluna, Ulutaş Mahallesi üzerinden 12,5 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
# Mülkköy, İspir
Mülkköy, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Mahalle, 1910 yılından beri aynı adı taşımaktadır. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
Yerleşimde, 1835 yılı sayımına göre 48 Müslüman erkek bulunmaktaydı. 1896 yılında Ahmed Şakir Paşa' nın gerçekleştirdiği ıslahat çalışmaları çerçevesinde yaptırılan nüfus sayımında ise köyde 103 Müslüman erkek nüfusu tespit edilmiştir.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 90 km, İspir ilçe merkezine 58 km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in güneybatısında olup, numaralı Rize-Erzurum (Pazaryolu-Aziziye) devlet yoluna, 1,2 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.