# Bae Doona
Bae Doona (d. 11 Ekim 1979, Seul) Güney Koreli aktris. Kore dışında Park Chan-wook'un "Sympathy for Mr. Vengeance" (2002) filmindeki politik aktivist, Bong Joon-ho'nun "Yaratık" (2006) filmindeki okçu Park Nam-joo ve Hirokazu Koreeda'nın "Air Doll" (2009) filmindeki oyuncak bebek rolleriyle tanındı.
Wachowski filmleri "Bulut Atlası" (2012) ve "Jüpiter Yükseliyor" (2015) filmlerinin yanı sıra Netflix televizyon dizisi "Sense8"'de (2015–2018) İngilizce konuşan rollerde yer aldı. Korece konuşan rollerde, Netflix dönem zombi gerilim dizisi "Kingdom" (2019-2020), suç gerilim dizisi "Stranger"'da (2017-2020) ve bilimkurgu mini dizisi "The Silent Sea"'de önde gelen kadın karakter olarak tanınıyor.


## Erken yaşamı.
Doona, Güney Kore'nin Seul kentinde doğdu. Büyürken, bir tiyatro oyuncusu olan annesi Kim Hwa-young'a tiyatro ve prova salonlarına eşlik etti, ilerledikçe diyalog satırlarını öğrendi. Ancak bu başlangıçta onu oyunculuğa yönlendirmedi. Bu konuyla ilgili şunu söyledi:"İnsanlar annem tiyatro oyuncusu olduğu için oyuncu olduğumu söyleyebilir. Ama bana göre, bu deneyimler muhtemelen tam tersi bir etki yarattı. Aksine, annemle birlikte çalışan birçok harika oyuncu gördüğüm için, bunun sadece olağanüstü yetenekli insanların yapabileceği bir iş olduğunu düşündüm."


## Kariyeri.
### 1998-2005: Başlangıcı.
Doona, 1998'de Konkuk Üniversitesi öğrencisiyken, Seul'deki bir mankenlik ajansı tarafından keşfedildi ve diğerlerinin yanı sıra COOLDOG'un kataloğu için modellik yapmasına yol açtı. 1999'da üniversitedeki eğitimini tamamlamadan oyunculuğa geçti ve televizyon dizisi "School"'da çıkış yaptı. O yılın ilerleyen zamanında, Japon korku filmi "Ringu"'nun Kore versiyonu olan "The Ring Virus"'ta Park Eun-seo olarak göründü.
2000 yılında yönetmen Bong Joon-ho, diğer Güney Koreli aktrislerin yapmayı reddettiği rolü makyajsız yapmaya istekli olduğu için Doona'yı "Barking Dogs Never Bite" filminde rol aldı. Daha sonra Doona'yı ciddi bir oyunculuk kariyerine devam etmeye iten rol olarak gösterdi: "Bu film beni bir aktris olmaya karar vermemi sağladı - iyi bir aktris - ve bu film böylece tüm hayatımı değiştirdi." Kim So-young'un belgeseli "Women's History Trilogy"'de (2000–2004) Doona, kıdemli Güney Koreli aktris Yoon Jeong-hee'ye olan hayranlığını dile getirdi. Aynı belgeselde Bae, en unutulmaz sahnesinin "Barking Dogs Never Bite"'daki evsiz adam tarafından apartman boyunca kovalanması olduğunu söyledi. Aynı yıl, "Plum Blossom"'da (daha yoğun sahneler için bir dublörle de olsa) riskli bir performans sergiledi ve televizyonda daha fazla iş almaya başladı.
Daha sonra, Jeong Jae-eun'un yönettiği 2001 yapımı "Take Care of My Cat" ve Park Chan-wook'un yönettiği 2002 yapımı Sympathy for Mr. Vengeance'de rol aldı.
2003 yılında hem "Tube" hem de "Spring Bears Love" gişede hayal kırıklığı yarattı. "Spring Bears Love"'ın ana çekimlerini tamamladıktan sonra film çalışmalarına ara vermeye karar verdi ve "Yapacak bir şeyim olmadan bir kez bile yaşamadım. Bir film medyaya sunulduğu anda, neredeyse her zaman bir sonrakini çekiyordum [...] Kendi kendime düşündüm: Şimdi ilk döngüm gerçekten bitti. Biraz dinlenirken yeni bir başlangıç yapmak istedim" dedi.
Sinemaya ara verdiği süre boyunca, örnekleri resmi blogunda ve yayınlanmış foto-deneme kitaplarında görülebilecek olan fotoğrafçılığa başladı. Ayrıca "Country Princess" ve "Rosemary"'de rol alarak televizyonda çalışmaya devam etti. 2004 yılında Park Chan-wook tarafından ortaklaşa yazılan bir oyun olan "Sunday Seoul"'un (aynı adlı Güney Kore filmiyle karıştırılmamalıdır) yapımında sahneye çıktı.
2005 yılında, Japon filmi "Linda Linda Linda"'da bir gruba katılan bir öğrenci canlandırdı, ardından ise deneysel omnibus televizyon dizisi "Beating Heart"'ta boşanmış bir kadını canlandırdı.


### 2006-günümüz: Başarı.
Güney Kore gişe tarihinin en çok hasılat yapan filmi olan 2006 yapımı "Yaratık"'ta Bong Joon-ho ile yeniden bir araya geldi. Rolü için aylarca okçuluk eğitimi aldı. Daha sonra "Someday" ve "How to Meet a Perfect Neighbor" dizileriyle televizyona geri döndü.
Japon yönetmen Hirokazu Koreeda'nın 2009 yapımı bir filmi olan "Air Doll" ile övgüler kazandıktan sonra, Bae, 2010 yılında arka arkaya televizyon dizileri yaptı ve "Master of Study"'de bir lise öğretmenini ve "Gloria"'da bir gece kulübü şarkıcısını canlandırdı.
2012 spor filmi "As One", Kuzey Koreli oyuncu Li Bun-hui ve Güney Koreli oyuncu Hyun Jung-hwa'nın Çin takımını mağlup ettiği Japonya'nın Chiba kentinde düzenlenen 1991 dünya masa tenisi şampiyonasının gerçek hikâyesine dayanıyordu. Bae ve başrol oyuncusu Ha Ji-won, Hyun'un kendisi tarafından eğitildi ve Bae, Li gibi solak oynamayı öğrendi. Daha sonra bilimkurgu filmi "Doomsday Book"'ta konuk oyuncu olarak rol aldı.
Bae, Hollywood'daki ilk İngilizce çıkışını "Bulut Atlası"'da distopik bir Kore'de bir klon olan Sonmi-451 olarak yaptı. Ayrıca İç Savaş öncesi Amerika'da bir kölelik karşıtının karısı ve bir suikastçıyla yolları kesişen Meksikalı bir kadın olan Tilda Ewing'in küçük rollerini oynadı. Wachowski'ler ve Tom Tykwer'ın birlikte yönettiği, David Mitchell'in romanının 100 milyon dolarlık uyarlaması, 2012 Toronto Uluslararası Film Festivali'nde Bae'nin performansı eleştirmenler tarafından övülse de, bölücü eleştirilere neden oldu. 2019'da verdiği bir röportajda Wachowski'ler hakkında şunları söyledi:
"Annem kadar önemli hale geldiler; Onlara saygım ve güvenim var. Bulut Atlası'na katılmam için benimle iletişime geçtiklerinde inanamadım. İlk olarak Skype'ta tanıştık ve onlara gönderdiğim bir demo kaset yaptım. İngilizce bilmememe rağmen bana önemli bir rol verdiler. O zamanlar aramızda belirli bir anlayışın geliştiğine inanıyorum ve bu da beni onları Sense8'de takip etmeye itti. Onlar sayesinde tüm oyunculara verilmeyen fırsatlara sahip oldum. En önemlisi, işbirliğimizi bu kadar keyifli hale getiren, işlerine getirdikleri tutkudur. Kendimi aşma isteği uyandırdılar ve korkuyu ve sınırları aşmamı sağladılar."
Kore'ye döndüğünde, Bae daha sonra July Jung'un yönettiği ve Lee Chang-dong'un yapımcılığını üstlendiği 2014 yapımı "A Girl at My Door" filminde rol aldı. Aile içi şiddet kurbanı olduğundan şüphelendiği gizemli bir genç kızı kurtarmaya çalışan küçük bir kasaba polis memurunu canlandıran Bae, hikâyeden ve duygusal açıdan zorlu rolden o kadar etkilendiğini ve senaryoyu okuduktan üç saat sonra ücretsiz olarak filmde rol almaya karar verdiğini söyledi. Filmin prömiyeri 2014 Cannes Film Festivali'nin Belirli Bir Bakış bölümünde yapıldı ve Bae daha sonra performansıyla Asya Film Ödülleri'nde En İyi Kadın Oyuncu ödülünü kazandı.
2015 yılında, Wachowski'lerle uzay operası "Jüpiter Yükseliyor" için tekrar çalıştı ve burada ödül avcısı olarak küçük bir destekleyici rol oynadı. Daha sonra, Wachowski'ler tarafından yaratılan ve J. Michael Straczynski tarafından ortaklaşa yazılan bir Amerikan bilimkurgu dizisi olan Sense8'de rol aldı. Farklı kültürlerden ve dünyanın her yerinden şiddet içeren psişik bir vizyonu paylaşan ve aniden kendilerini telepatik olarak bağlı bulan sekiz yabancıyla ilgili olan "Sense8", 2015 yılında Netflix'te yayınlanmaya başladı.
Bae daha sonra ağabeyi ticari yönetmen Bae Doo-han'ın yönettiği 90 dakikalık bir web filminde rol aldı. "Red Carpet Dream" başlıklı film, Bae'nin gençken oyuncu olmayı nasıl hayal ettiğini ve 20 yıllık oyunculuk kariyerini anlatan bir biyografi filmi. Busan Uluslararası Film Festivali'nin 20. yıldönümü için sipariş edilen ve MAC Cosmetics sponsorluğunda hazırlanan film, festivalin yanı sıra Facebook ve kablolu kanal CGV'de gösterildi.
Beyaz perdeye geri dönen Bae, hayatta kalma dram filmi "Tunnel"'da Ha Jung-woo ile birlikte rol aldı. Daha sonra Japon yönetmen Shunji Iwai ve aktör Kim Joo-hyuk ile "Chang-ok's Letter" adlı kısa film için bir araya geldi.
Bae, 2017'de Cho Seung-woo'nun karakteri Savcı Hwang Si-mok'un aksine, tutkulu ama empatik polis memuru Teğmen Han Yeo-jin'i canlandırdığı suç gerilim dizisi "Stranger" ile Kore televizyon ekranlarına geri döndü. Dizi büyük bir başarı elde etti ve sıkı konusu, sürükleyici sekansları ve güçlü performanslarıyla olumlu eleştiriler aldı. Dizi, 2020'de ikinci sezon için yenilendi ve karakteri Kıdemli Müfettiş rütbesine terfi etti.
Haziran 2018'de Bae, Kore film endüstrisinden Sinema Sanatları ve Bilimleri Akademisi'ne (AMPAS) katılmaya davet edilen 14 profesyonelden biriydi. Aynı yıl suç gerilim filmi "The Drug King"'de rol aldı. Ayrıca 2019 Netflix dönemi zombi dizisi "Kingdom"'ın her iki sezonunda ve aynı adlı Japon televizyon dizisinin yeniden çevrimi olan romantik dizi "Matrimonial Chaos"'ta da rol aldı.
Bae ayrıca 2019'da Alain Chabat ile birlikte oynadığı romantik komedi "#Iamhere"'de Fransızca konuşan bir rolde rol aldı. 2021 Netflix bilimkurgu gerilim dizisi "The Silent Sea"'de Gong Yoo, Lee Moo-saeng ve Kim Sun-young ile birlikte rol aldı. 2022'de iki filmle beyaz perdeye geri döndü: Jung Ju-ri'nin "Next Sohee"'si ve Hirokazu Koreeda'nın "Broker"'ı.