# Trümmerfrau
Trümmerfrau (Türkçe: "Moloz Kadın"), İkinci Dünya Savaşı sonrasında bombalanan Almanya ve Avusturya şehirlerinin temizlenmesine ve yeniden inşasına yardım eden kadınların Almanca dilindeki adıdır. Yüzlerce şehir, hava saldırıları ve kara savaşları nedeniyle önemli bombalama ve ateş fırtınası hasarına uğradı, bu nedenle birçok erkek öldü veya savaş esiri olunca, bu görev büyük ölçüde kadınlara düştü. 1945 nüfus istatistiklerine göre, Almanya'da erkeklerden yaklaşık 7 milyon daha fazla kadın vardı. Trümmerfrau terimi 1940'ların sonundan beri kullanılmaktadır.
Savaş sırasında, Almanya'da yaklaşık dört milyon ev Müttefik hava saldırıları tarafından yıkıldı ve çok sayıda fabrika harabeye döndü. Savaşın bitiminden sonra Almanya'da 400 milyon metreküpten fazla moloz olduğu tahmin ediliyor.
1946'da Berlin'deki molozların kaldırılmasının altı ila sekiz yıl alacağı tahmin ediliyordu. 1947'de "[en modern mekanize proseslerin devreye girmesiyle bile" 20-25 yıllık bir tahmin bile vardı. 1947'nin sonunda, savaşın sonunda Kuzey Ren-Vestfalya'da kalan 90 milyon m³ molozun sadece %10'u kaldırılmıştı. Buna karşılık, Münih'te % 43'ü zaten temizlenmişti.


## Hasar derecesi.
Almanya'daki 62 şehirdeki on altı milyon evden 3,6 milyonu İkinci Dünya Savaşı'ndaki Müttefik bombalamaları sırasında yıkıldı ve dört milyonu da hasar gördü. Tüm okul binalarının yarısı, altyapının yüzde kırkı ve birçok fabrika ya hasar gördü ya da yıkıldı. Tahminlere göre, yaklaşık 500 milyon metreküp moloz vardı ve 7,5 milyon insan evsiz kaldı.


## Kalıntıların kaldırılması.
1940'taki ilk Müttefik bombalama baskınlarından bu yana, Almanlar ortaya çıkan yıkımı temizlemeye alışmıştı, ancak bu temizleme çalışmalarının çoğu zorunlu işçiler ve savaş esirleri tarafından üstlenilmişti. Ancak savaşın bitiminden sonra artık işçi ve savaş esiri olmadığı için Almanlar bu işi kendileri yapmak zorunda kaldılar.
İşgalin ilk günlerinde iş, her günün sonunda çorba teklifleri karşılığında gönüllüler tarafından yapıldı, ancak haftalar içinde Nazi Partisi'nin eski üyeleri ve ortakları Müttefikler tarafından bu işi yapmak üzere işe alındı. 1945 ve 1946 arasında, Müttefik güçler, işgal altındaki Almanya'da, 15 ila 50 yaş arasındaki tüm kadınların savaş sonrası temizliğe katılmalarını emretti. Bu amaçla, Temmuz 1946'da kadınları işgücünden muaf tutan eski kısıtlayıcı önlemler kaldırıldı. Kadınların işe alınması özellikle yararlıydı, çünkü o zamanlar savaşta erkeklerin kaybı nedeniyle Almanya'da erkeklerden yedi milyon daha fazla kadın vardı.
Başlangıçta iş koordineli değildi ve çok etkili bir şekilde yapılamadı, molozların en yakın yeraltı tren havalandırma bacasına atıldığı ve daha sonra çıkarılması gerektiği biliniyordu.
Genellikle, özel şirketlere, kadınları bu amaçla çalıştırma izniyle birlikte, harabeleri kaldırmak için görevler verildi. Ana iş, binaların bombalamalardan kurtulan, ancak güvensiz ve yeniden inşa için uygun olmayan kısımlarını yıkmaktı. Genellikle hiçbir ağır makine kullanılmadı.
Ana araçlar balyoz, kazma, kova ve el vinçleriydi. Kalıntıları yıktıktan sonra, kalıntıların daha sonra yeniden inşasında kullanılabilecek tek tuğlalara kadar yıkılması gerekiyordu. Bir kadın zinciri, tuğlaları temizlenip yığılacağı sokağa taşırdı. Ahşap ve çelik kirişler, şömineler, lavabolar, tuvaletler, borular ve diğer ev eşyaları yeniden kullanılmak üzere toplandı. Kalan enkaz daha sonra el arabaları, vagonlar ve kamyonlarla kaldırıldı. Bazıları daha sonra bomba kraterlerini ve sokaklarda kalan siperleri doldurmak veya yeni tuğlalar yapmak için yeniden kullanıldı. Hafif demiryolları genellikle molozları çöp yığınlarına taşımak için inşa edildi.
Hem gönüllü hem de düzenli işçi olan "Trümmerfrauen", her türlü hava koşulunda çalıştı. Kolonnen'de (sütunlar) on ila yirmi kişilik örgütlendiler.


### Ödeme.
Bir Trümmerfrau'nun ortalama iş günü, 20-30 dakikalık bir öğle yemeği molası ile dokuz saatti. Kadınlara, bir yemek karnesi ile birlikte saatte 72 Reichspfennige (Pfennig) oranında ödeme yapıldı. Bu kart günde sadece bir kişiyi besleyebilirdi. Mesele, yemek yedikten sonra ne yapabileceğinde değil, karnenin çok az yemek vermesiyle ilgiliydi.
Bir Trümmerfrau gününü kabaca 9 yiyecek karnesi ve 6 Reichsmark (Marks) ve 48 Pfennige ile bitirdi.
Karşılaştırma için (1945):
Bir somun ekmek = 80 Mark
Bir pound tereyağı = 600 Mark
Bir sigara = 10 Mark


## Daha sonra ki eserleri ve tanınması.
Sovyet İşgal Bölgesi'nde, Trümmerfrauen'in çabalarını koordine etmek için Nationales Aufbauwerk (Ulusal Yeniden Yapılanma İşleri) kuruldu.
Batı Müttefik İşgal Bölgelerinde, şehirler temizlenene ve yeniden yapılanma başlayana kadar kaldırma çalışmaları Notstandsarbeiten (Acil Durum Çalışmaları) olarak devam etti.
Almanya'nın her iki bölgesinde ve Avusturya'da Trümmerfrauen'in çabaları çok sayıda tören, anma, ödül ve düzenlenen sergiyle takdir edildi.