BILGEM-AI/BILGE-Wiki-Tr-Plus huggingface dataset:
# Stockholm (il)
Stokholm ili (İsveççe: "Stockholms län"), İsveç'in güneydoğu bölgesinde yer alan Uppland ve Södermanland bölgelerinin üzerinde kurulu olan bir ildir. Baltık Denizi kıyısındaki il, ülkenin başkenti Stokholm'ü de barındırır. İlin komşuları arasında Uppsala ve Södermanland yer alır. İlin ayrıca Mälaren Gölü'ne kıyısı bulunur. Ülke nüfusunun beşte birinden fazlası Stokholm ilinde yaşar. İlin yönetim merkezi Stokholm'dür.


## Tarih.
Stokholm ili 1714 yılında kuruldu. 1 Ocak 1968 tarihine kadar aynı adlı kentten bağımsız olan il, bu tarihte Stokholm ile birleştirildi. Yine aynı tarihte sınırların genişliğinde de düzenlemeler yapıldı. Upplands-Bro ve Östhammar'ın büyük kısmı Uppsala iline verildi.


## İl Yönetim Kurulu.
1968 yılından önce Stokholm kenti, Stokholm ili sınırları içine dahil değildi. Kent, o dönemde kendi başına bir yönetime sahipti. Kentin ille birleşmesinden sonra il yönetim kurulu başkent Stokholm için de etkin olmaya başladı. İl yönetim kurulunun amacı millî siyasette, meclisle ortak çalışarak çeşitli amaçları yerine getirmektir. İl ayrıca bir valiye de sahiptir.


## İl meclisi.
Stokholm il meclisi ("Stockholms läns landsting") yirmi bir İsveç il meclislerinden bir tanesidir. Bu meclis, İsveç yönetimine bağlı olup, yöresel anlamda sağlık, eğitim, güvenlik ve ulaşım gibi konularda yöre ihtiyaçlarını karşılamaktadır. Bu meclis 149 üyeye sahip olup, üyeleri il halkı tarafından dört yılda bir seçimlerle belirlenmektedir.


### Hastaneler.
İl meclisi, ildeki birçok hastaneyi işletir. Bunlar:
  - Karolinska Üniversite Hastanesi
  - Söder Hastanesi
  - Danderyd Hastanesi
  - Södertälje Hastanesi
  - Norrtälje Hastanesi
  - St. Erik Göz Kliniği


### Ulaşım.
İl meclisi, ildeki ulaşım altyapısını kontrol eder. Meclise bağlı olan Storstockholms Lokaltrafik, (SL) otobüs, tramvay ve tren servislerini düzenler. Ayrıca Waxholmsbolaget de bot trafiğini denetler. İl meclisi, bu işlemleri yapmaları için birçok şirketle iş birliği yapmaktadır.
# Västmanland (il)
Västmanland ili (İsveççe: "Västmanlands län"), İsveç'in orta kuşağında yer alan Västmanland bölgesi üzerinde kurulu olan bir ildir. İlin komşuları arasında Södermanland, Örebro, Dalarna ve Uppsala illeri yer alır. İlin ayrıca, İsveç'in üçüncü büyük gölü Mälaren Gölü'ne de kıyıları yer almaktadır. İlin yönetim merkezi Västerås'tur.


## Bölgeler.
Västmanland ili, kendisiyle aynı ada sahip olan fakat idari bir özellik barındırmayan Västmanland bölgesinin üzerinde yer alır.


## Yönetim.
İlin bir yönetim kurulu bulunmaktadır. Bu kurul, İsveç yönetimine bağlı olup, yöresel anlamda sağlık, eğitim, güvenlik ve ulaşım gibi konularda yöre ihtiyaçlarını karşılamaktadır. İl, vali tarafından yönetilmektedir. Västmanland İl Meclisi veya "Landstinget Västmanland", ülkedeki yirmi bir il meclisinden biridir.


## Alt belediyeler.
  - Arboga belediyesi
  - Fagersta belediyesi
  - Hallstahammar belediyesi
  - Kungsör belediyesi
  - Köping belediyesi
  - Norberg belediyesi
  - Sala belediyesi
  - Skinnskatteberg belediyesi
  - Surahammar belediyesi
  - Västerås belediyesi
# Frizya
Frizya veya Frizye (Frizce: "Fryslân", Felemenkçe: "Friesland"), Hollanda'nın illerinden birisidir. Hollanda'nın kuzeyinde yani deniz kıyısında yer alan bir şerit şeklindedir. Frizya Hollanda'da resmi bir yerleşim birimi olarak varlığını günümüzde de sürdürmekte ve halkı Frizce de konuşmaktadır. Frizce, İngilizcenin de kökenini teşkil eder.
Frizya 643,000'lik bir nüfusa sahiptir (2005). Leeuwarden (Ljouwert) ise 91,817 kişilik sakiniyle ilin resmî merkezidir.
Elfstedentocht adındaki yarışlar burada yapılmaktadır. Frizya'da mutfağında en sık tüketilen içecek doğu Frizya çayıdır.


## Şehirler.
  - Leeuwarden (Ljouwert)
  - Sneek ("Snits")
  - IJlst ("Drylts")
  - Sloten ("Sleat")
  - Stavoren ("Starum")
  - Hindeloopen ("Hylpen")
  - Workum ("Warkum")
  - Bolsward ("Boalsert")
  - Harlingen ("Harns")
  - Franeker ("Frjentsjer")
  - Dokkum ("Dokkum")


## Belediyeler.
Frizya'da 18 belediye bulunmaktadır:
 - YÖNLENDİRME 
  - Achtkarspelen
  - Ameland
  - Dantumadiel
  - De Fryske Marren
  - Harlingen
  - Heerenveen
  - Leeuwarden
  - Noardeast-Fryslân
  - Ooststellingwerf
  - Opsterland
  - Schiermonnikoog
  - Smallingerland
  - Súdwest-Fryslân
  - Terschelling
  - Tytsjerksteradiel
  - Vlieland
  - Waadhoeke
  - Weststellingwerf


## Dıș bağlantılar.
  - İlin resmi websitesi 
 - Turizm kılavuzu "VisitFryslân" 
 - Frizya film arşivi 
 - Frizya'da Droughts dili ve lehçeleri 
 - Frizya anavatan websitesi
# Güney Hollanda
Güney Hollanda (Felemenkçe: "Zuid-Holland"), batı Hollanda'da Kuzey Denizi'ne sahili olan illerinden birisidir ve yerel ismi Zuid-Holland'dır. İlin başşehri Lahey'dir; ama en büyük şehri Rotterdam'dır.


## Coğrafi konum.
Güneyinde Zelanda ili, güneydoğusunda Kuzey Brabant ili, doğusunda Gelderland ve Utrecht illeri ve kuzeyinde ise Kuzey Hollanda ili ile sınırı vardır.


## Demografi.
Güney Hollanda ilinin nüfusu (2011 tahminleri itibarıyla) 3.528.324 kişidir. İlde nüfus yoğunluğu (2011 nüfus tahminine göre) 1.300 kişi/km² olup burası Hollanda'nın en yoğun nüfuslu bölgelerindendir.


## Şehirler.
Güney Hollanda ilinin en önemli şehri olan Lahey hem il başkenti hem de ülkenin yönetimsel başkentidir. Fakat Rotterdam ildeki en büyük nüfuslu şehirdir. Diğer önemli şehirler Gouda, Dordrecht, Leiden, Delft ve Zoetermeer'dir.


## Belediyeler.
Güney Hollanda ili 52 belediyeye (Felemenkce:"gemeente") bölünmüştür.


## Güney Hollanda adaları.
Güney Hollanda ilinin güney yöreleri, Ren Nehri ve Meuse Nehri'nin denize döküldüğü deltada yer aldığından, bu bölgede çok sayıda ada bulunmaktadır. Bu adalar, etraflarını çevreleyen nehirler, kanallar veya diğer su yolları ile birbirlerinden ayrılmıştır. Ancak, bu ilde kurulan geniş kapsamlı ulaşım ağları sayesinde adalar arasında güçlü bağlantılar mevcuttur.
Şu listede ve buna bağlı haritada bu adaların isimleri verilmektedir:
1. Goeree-Overflakkee
2. Tiengemeten
4. ve 5. Voorne-Putten
6. Hoeksche Waard
7. Dordrecht
9. IJsselmonde
10. Rozenburg
# Rayon (yönetim)
Rayon (Rusça: райо́н, Ukraynaca: районний Beyaz Rusça раён; Azerice: rayon, Letonyaca: rajons, Litvanyaca: rajonas, Gürcüce: რაიონი, "raioni"), Sovyetler Birliği'nden kalma bir yönetim birimidir:
Bir rayon genellikle ulusal seviyenin iki seviyesi altında bir idarî birimdir. Örneğin;
  - Bir oblastın parçası (Belarus) 
  - Bir oblast, kray, özerk cumhuriyet, özerk bölge veya büyükşehirin parçası (Rusya) 
  - Küçük Sovyet Sosyalist Cumhuriyetleri (SSC), oblast, kray, cumhuriyet veya büyük SSC'lerin büyükşehirlerinin parçası (eski SSCB) 
  - Bir oblast, bir büyükşehir veya Kırım Özerk Cumhuriyeti'nin parçası (Ukrayna)
Türkiye'nin idarî yapısı ile karşılaştırıldığında rayon bir ilçeye denk olarak ifade edilebilir. Örneğin: İstanbul'un Fatih ilçesi, İstanbul'un rayonu veya İzmir'in Torbalı ilçesi İzmir'in bir rayonudur denebilir.


## Tarihçe.
Rayon terimi, 1923-1929 yıllarında Sovyetler Birliği'nde yapılan bir idari reform sonrası bir idari alt birim olarak kullanılmaya başlamıştır. Önceleri Rus İmparatorluğu'nda volost ve uyezd olarak tanımlanan bölgeler için rayon denmeye başlamıştır.


## Rayonun kullanıldığı ülkeler.
### Mevcut.
  - Azerbaycan (birinci derece idari taksimat, ilçe seviyesinde)
  - Belarus 
  - Bulgaristan (Sofya, Filibe ve Varna'nın ilçeleri)
  - Moldova
  - Rusya (cumhuriyet, kray ve oblast veya şehir altı yönetim birimi, ilçe)
  - Ukrayna
  - Kırgızistan


### Eskiden.
  - Ermenistan
  - SSCB
# Abşeron
Abşeron Rayonu (Azerice: Abşeron rayonu), Azerbaycan'na bağlı bir rayon. Merkezi Hırdalan şehridir.


## Tarih.
Abşeron Rayonu, Ocak 1963 tarihinde kurulmuştur.


### Kasabaları ve köyleri.
Hırdalan, Göredil,Saray, Kobu, Mehdiabad, Ceyranbatan, Hökmeli, Digah, Aşağı Güzdek, Güzdek, Novhanı, Perekeşkül, Memmedli, Fatmayı, Masazır.
# Ağdam (rayon)
Ağdam Rayonu veya Akdam (), Azerbaycan'da rayon. İdari merkezi Ağdam şehridir. 1993 yılında Ermenistan Silahlı Kuvvetleri'nin desteğindeki Ermeni güçler tarafından bir kısmı işgal edilmiştir. İşgal sonradı rayonun merkezi, Ağdam şehrinden geçici olarak Kuzanlı köyüne alınmıştır.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ve Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan'ın imzaladığı ve 27 Eylül 2020'de başlayan İkinci Dağlık Karabağ savaşını sona erdiren anlaşmasına göre, Ermeni kuvvetleri, Ağdam şehri dahil, Ağdam rayonunun işgal altındaki kesiminden çekilmesi sonrası rayon, 20 Kasım 2020 tarihinde Azerbaycan Silahlı Kuvvetleri tarafından geri alındı.


## Kasabaları ve köyleri.
Əliağalı, Guzanlı, İmangulubeyli, Çullu, Eyvazlı, Üçoğlan, Alıbeyli, Küçüklü, Usublu, Ballar, Baharlı, Ortakışlak, Büyükbeyli, Karadağlı, Rızalar, Evoğlu, Zengişalı, Mahrızlı, Efetli, Hacımammadli, İsalar, Küdürlü, Hasançobanlı, Hacıturalı, Kahramanbeyli, Mammadbağırlı. Çimenli, Şükürağalı, Saraclı, Hındırıstan, Sarıçoban, Dadaşlar, Kelbehüseyinli, Paşabeyli, Yüzbaşılı-I, Yüzbaşılı-II, Baharlı, Beybabalar, Baş Gervend, Orta Gervend, Ayak Gervend, Çıraklı, Ahmetağalı, Mireşelli, Kolkışlak, Nemirli, Tazekend, Merzili, Ergi, Şahbulag, Papravend, Boyahmetli, Abdal, Gülablı, Pirzatlı, Pirecamal, Hırıdlı, Seyidli, Zarıslı, Boyahmetli, Yusufcanlı, Şelli, Etyemezli, Nevruzlu, Şıhbabalı, Saybali, Bağbanlar, Kalayçılar, Gulluce, Paprevent, Suma, Ilixci, Sotlanli.


## Coğrafî konumu.
Rayonun rölyefi genel olarak düzlük, kısmen alçak dağlıktır. Bölgede geniş yer tutan Karabağ düzlüğünün rakımı güneybatıdan kuzeydoğuya doğru azalmaktadır. Arazide kireç taşı, çimento hammaddesi, çakıl, taş ve kum yatakları vardır. Rayon arazisinde Xaçın, Kötel ve Karkar nehirleri akmaktadır.
Ağdam rayonu, Dağlık Karabağ'ın doğudan giriş kapısı konumundadır. Birinci Karabağ Savaşı süresince stratejik konumuyla rayon Azerbaycan Silahlı Kuvvetleri'nin en önemli üssü rolünü üstlenmiş, uzun bir süre ermeni saldırı ve tehdidlerine direnmiştir. Fakat Temmuz 1993'te rayonun merkezi Ağdam şehrinin düşmesi Azerbaycan tarafında büyük bir hayal kırıklığı ve motivasyon kaybına neden olmuş, Dağlık Karabağ civarındaki diğer rayonların da bir birleri ardınca işgal edilmesine yol açmıştır.


## İktisadî karakteri.
Rayon ekonomisinin temelini gıda, hafif sanayi ve tarım ekonomisi: pamukçuluk, tahılcılık, üzümcülük, ipek böcekciliği, hayvancılık teşkil etmektedir. Rayonda et kombinası, yağ-peynir, konserve, tezgâh makinaları ve birkaç şarap fabrikaları, ipek böceği fabrikası, halı fabrikası, mekanik taş ocağı, ekmek fırını, tavukçuluk fabrikası, mali hizmet tesisi ve sair müesseseler vardı.
# Ağcabedi (rayon)
Ağcabedi Rayonu (Azerice: Ağcabədi rayonu), Azerbaycan'da rayon. İdari merkezi Ağcabedi şehridir.


## Hakkında.
Ağcabedi Rayonu 1930 yılında kurulmuş, 1963 yılında feshedilerek Ağdam Rayonu'na dahil edilmiştir. 1965 yılında yeniden bağımsız bir rayon olmuştur.
Kür-Aras ovasında yer almaktadır. İklimi ılımlı sıcak ve kuru astropikaldır. Akarsu şebekesi seyrektir. Acı göller var. Tarımda pamukçuluk önemli yer kaplar.
# Ağstafa (rayon)
Ağstafa Rayonu (Azerice: Ağstafa rayonu), Azerbaycan'da rayon olarak adlandırılan birinci derece idarî bölümlerden birisidir.


## Hakkında.
Ağstafa Rayonu 1939 yılında kurulup, 1959 yılında feshedilerek arazisi Kazah Rayonu ile birleştirilmiş, 1991 yılında yeniden bağımsız rayon olmuştur. Bakü-Tiflis demiryolu rayonun arazisinden geçmektedir. Nüfusun büyük çoğunluğunu Azerbaycanlılar oluşturmaktan %98,7 diğer milletler ise Tatarlar, Türkler ve Ruslardır.
# Astara (rayon)
Astara Rayonu (Azerice: Astara rayonu), Azerbaycan'ın güneyinde bir rayondur. Yönetim merkezi İran sınırında bulunan Astara şehridir.
Azerbaycan'da rayon olarak adlandırılan birinci derece idarî bölümlerden birisidir.
# Berde (rayon)
Berde Rayonu (Azerice: Bərdə rayonu), Azerbaycan'da rayondur. İdari merkezi Berde şehridir.


## Hakkında.
Rayon 1930 yılında kurulmuştur. Karabağ düzlüyünün orta kısmında yer almaktadır. İklimi ılımlı sıcak ve kuru astropikaldır. Arazisinden Kür Nehri, Terter ve Haçın çayları akmaktadır.
Yevlah, Terter, Ağdam, Ağcabedi rayonları ile komşudur.


## Tarihi.
Kaynaklarda kim tarafından ve ne zaman kurulması hakkında farklı yazılar var. Kitab-ı Dede Korkut'ta adı geçmektedir.
Sasaniler zamanı idari merkezlerden birisi olmuştur. V. yüzyılda Kafkas Albanyası'nın başkenti oldu. 552'den Kafkas Albanyasının dini merkezi haline de geldi.
628 yılında Hazarlarca ele geçirildi.
Araplar bölgeyi fethettikten sonra Kafkaslar'ın en büyük şehirlerinden birisi olmuştu, kentte 100 binden fazla kişi yaşamaktaydı.
Araplar zamanı önce kendi hükümdarlarını seçme hakkına sahipti, 752'den ise tam Arap egemenliğine girdi ve Arrân'ın başkenti oldu. 789'den III. Emirliğin başkenti oldu.
Babek isyanı zamanı önce kent yakınlarında İsa ibn Muhammed'e tabi olan Arap ordusu mağlup oldu, 824 yılında ise isyancılar ikinci ordunu yenerek şehri ele geçirdi.
VIII.-IX. yüzyıllarda önemli ticari ve kültür merkezi idi.
Kent birkaç defa tamamen yıkıldı; önce Moğollar, sonra Timurlar ve Nadir Şah tarafından.
Hanlıklar zamanında kent, Karabağ Hanlığı'nın sınırları içinde yer almaktaydı.


## İdari birimler.
  - 109 köy
# Daşkesen (rayon)
Daşkesen Rayonu (Azerice: Daşkəsən rayonu) - Azerbaycan'da rayon. İdarî merkezi Daşkesen şehridir.


## Hakkında.
Rayon 1930'da kurulmuştur. 1956'dek Destefur Rayonu (Azerice: Dəstəfur rayonu) adlanmıştır. 1963'te lağvedilerek Hanlar Rayonuna (Göygöl Rayonu) katılmış, 1965'te yeniden ayrı rayon kurulmuştur.
8 km bölümü Ermenistan ile sınırlı.
Rayon demir cevheri bakımından zengin kaynaklara sahip bulunmaktadır.
Rayonda 1 şehir, 6 kasaba və 42 köy var.
# Füzuli (rayon)
Füzuli Rayonu (Azerice: Füzuli rayonu), Azerbaycan'da rayon olarak adlandırılan birinci derece idari bölüm. Karabağ Ekonomik Bölgesi'ne dahildir.
Füzuli, güneydoğu eteklerinden Araz Nehri'ne kadar Karabağ Sıradağlarının eğimli ovalarını ve ovalarını kaplar. İran ile Cebrayıl, Hocavend, Ağcabedi, Beylagan Rayonları ve Aras Nehri boyunca sınır komşusudur. Füzuli bölgesinin toprakları 1386 km² olup, nüfusu yaklaşık 144.000 kişidir. İlçede 1 şehir, 1 kentsel yerleşim, 75 köy ve diğer yerleşim yerleri bulunmaktadır. Bölge topraklarından geçen Güruçay, Kondalançay, Gözlüçay, Çereken nehirleri, Araz havzasının nehirleridir.


## Hakkında.
Bölge, 10 Eylül 1827'de idari bir bölge birimi olarak kuruldu ve başlangıçta Garabulag olarak adlandırıldı. 8 Ağustos 1930'da bir ilçe olarak düzenlendi ve Qaryagin olarak adlandırıldı.
Nisan 1959'da, büyük Azerbaycan şairi Muhammed Fuzuli'nin doğumunun 400. yıldönümü şerefine, Karyagin ilçesinin adı Fuzuli ilçesi olarak değiştirildi.
1993 Yaz Taarruzları sonucu Ermenistan Silahlı Kuvvetleri tarafından Fuzuli kenti dahil olarak kısmen işgal edilmişti. De facto Dağlık Karabağ Cumhuriyetini ilan eden Ermeniler, bu rayonu Hadrut İlinin bir parçası olarak yönetmekteydi. İlçeye ermeniler tarafından “Varanda” ismini verildi. İşgalden önce rayonda 105.000 nüfusun %99 çoğunluğunu Azerbaycan Türkleri oluşturmuş ve Ermeni kontrolünde olan topraklardan Türkler tamamen sürgün edilmiştir. Ancak Azerbaycan ordusunun Aralık 1994'te başlattığı Horadiz Operasyonu sonucunda işgal altındaki 21 köy ve stratejik öneme sahip Horadiz yerleşim yeri işgalden kurtarıldı. 2020 yılına kadar bölgede Azerbaycan Silahlı Kuvvetleri ile Ermenistan Silahlı Kuvvetleri (yani Dağlık Karabağ Savunma Ordusu) arasında ayrım yapan Dağlık Karabağ Temas Hattı mevcut idi. 2020 Dağlık Karabağ çatışmaları zamanı Füzuli Operasyonu sonucunda 17 Ekim 2020 tarihinde Füzuli kentinin merkezi Azerbaycan tarafından geri alınmıştır.


## Füzuli rayon yerleşim birimleri.
  - Ahmedalılar
  - Aleskerli, Füzuli
  - Arayatlı, Füzuli
  - Arış, Füzuli
  - Aşağı Abdurrahmanlı
  - Aşağı Güzlek
  - Aşağı Yağlevend, Füzuli
  - Aybasanlı, Füzuli
  - Babı, Füzuli
  - Cuvarlı
  - Çimen, Füzuli
  - Dilağarda, Füzuli
  - Horadiz
  - Işıklı, Füzuli
  - Karadağlı, Füzuli
  - Kazaklar, Füzuli
  - Koçahmetli
  - Mirzenağılı
  - Musabeyli, Fuzuli
  - Pirahmetli
  - Qobu Dilağarda
  - Seyidmahmudlu
  - Yal Pirahmetli
  - Yukarı Yağlevend
  - Zargar
# Goranboy (rayon)
Goranboy Rayonu (Azerice: Goranboy rayonu), Azerbaycan'da rayon olarak adlandırılan birinci derece idarî bölümlerden birisidir. Merkez Goranboy şehridir.


## Genel bilgiler.
Yüzölçümü 1790 km² olup nüfusu 107.900 kişidir (01.01.2024). Merkez Goranboy şehridir.
Bölgede 2 şehir, 7 kasaba ve 79 köy bulunmaktadır. (Genel olarak 88 yerleşim yerinden 86'sında yerleşim vardır, Gülistan ve Baş Gişlaq köylerinde ise yerleşim yoktur.)


## Şehirler ve kasabalar.
Goranboy rayonunda 2 şehir (Naftalan hariç) ve 7 kasaba bulunmaktadır.


## Hakkında.
Bakü ile uzaklığı 317 km'dir. SSCB dönemlerinde Kasım İsmayilov (Касум-Исмаилов) diye adlandırılmıştır. Azerbaycan'ın bağımsızlığından sonra eski adına dönmüştür.
De facto Dağlık Karabağ Cumhuriyeti, Goranboy Rayonunun güney bölgesini talebinde bulunıp Şaumyan (Ermenice: Շահումյան) İli ile birleştirmeyi planlamaktadır. 


## Coğrafyası.
Azerbaycan'ın batı bölgesinde yer alan rayon, batıda Göygöl, kuzeybatıda Samuh, doğuda Yevlah, güneydoğuda Tartar, güneyde Ağdere ve Kelbecer ile komşudur. Bölgenin kuzey sınırları Mingeçevir rezervuarına bağlanmaktadır.
Arazi kuzeydoğuda düz, güneybatıda dağlık olup, bazı yerlerde tepeler ve vadilerle kesilmiştir. Yaylalarda Paleojen ve Neojen çökelleri, ovalarda ise Antropojenik çökeltiler yaygındır. Dünyanın tek şifalı petrol sahası (Naftalan) burada bulunmaktadır. 10-12 km uzunluğundaki dere yatağı ağı Gürdara, Gürzalılar ve Aşağı Ağcakend bölgelerinde bulunmaktadır. Bölgenin güneyini kapsayan Murovdağ'da Küçük Kafkasya'nın en yüksek zirveleri bulunmaktadır: Gamışdağ (3724 m), Murovdağ (3340 m) ve Kecheldağ (2225 m).
Nehirler (Kürakçay, Gorançay, Karaçay, Korçay) Kura havzasına aittir. Kestane rengi, dağ gri-kahverengi toprakları vardır. Ana bitki örtüsü pelin ve pelin-tuzlu yarı çöl tipindedir. Ormanlar var. Korçay Devlet Doğa Koruma Alanı ilçe sınırları içerisindedir.


## Turizm.
Bölgenin en ünlü turistik bölgeleri arasında, Küçük Kafkasya'nın Kuzeydoğu yamaçlarında yer alan orman manzarası açısından zengin Aşağı Ağcakend, Yuharı Ağcakend yerleşimleri, Ballıkaya, Buzluk köyleri, şifalı Gazanbulag ve Goran kasabaları ve Naftalan şehri bulunmaktadır.
Goranboy bölgesinin tanınmış turistik bölgelerinden bazıları aşağıdadır:
1. Naftalan – Goranboy'a yakın olan bu kasaba şifalı yağıyla ünlüdür. Naftalin yağı kullanılan sağlık ve dinlenme merkezleri çok sayıda turistin ilgisini çekmektedir.
2. Goran ve Gazanbulag - Goranboy'un bu yerleşim yerleri şifalı kaplıcalarıyla tanınır. Goran yerleşiminde "Şafa İsti Su" adlı bir sanatoryum faaliyet göstermektedir. Sanatoryumda sıcak su banyosu, masaj, geceleme ve diğer hizmetler sunulmaktadır.
3. Korçay Devlet Tabiatı Koruma Alanı - Goranboy'un kuzey bölgesinde yer alan bu rezerv, Azerbaycan'ın zengin doğasını korumak için oluşturulmuştur.
# Gökçay (rayon)
Gökçay rayonu (), Azerbaycan'da rayon olarak adlandırılan birinci derece idari bölümlerden birisidir. İdari merkezi Gökçay şehridir.


## Hakkında.
Gökçay bölgesi Azerbaycan'ın merkezinde, Şirvan düzlüğünün kuzey bölümünde Büyük Kafkas dağlarının eteklerinde bulunduğu «Gökçay» asıl Türk kökenli kelime olup, kıyısında bulunduğu Gökçay'ın adına almıştır. Çayın suyu aşırı şeffaf olduğuna ve gök (mavi) rengine çaldığından bu şekilde adlandırılmıştır.
Bazı tarihi kaynaklara göre, bölge nüfusu, esasen, XV yüzyılda Türkiye'den göçmüş Karaman beylerbeyliğinin nüfusu hesabına şekillenmiştir.
XIX yüzyılın 50'li yıllarında Şamahı'da yaşanan depremden zarar gören nüfusun bir bölümü Gökçay'ın topraklarına göç ve bununla da yerleşim birimi genişlemeden başlanmıştır. Çar hükûmetinin Kafkasya'da yürüttüğü idari reformlar çerçevesinde 1867 yılı Aralık ayında Bakü guberniyasının bünyesinde Gökçay kazası oluşturuldu. Kaza merkezi olan Gökçay yerleşim birimi ise 1916 yılından şehir adlandırılmıştır.


## Kültür.
Bölgenin Arapcebirli köyü arazisinde XII-XIV yüzyılda inşa edilmiş ve Arap hilafeti dönemine ait "Surhay" Kalesi, İnce ve Arapcebirli köyleri arazisinde bulunmuş ve M.Ö. II yüzyıla ait küp mezarlarının kalıntıları bu bölgede eski dönemlerde insan yerlerinin mevcut olduğunu kanıtlamaktadır.
XIX yüzyılın sonlarında inşa edilmiş yer hamamı ve 4 cami de bölgenin tarihi anıtları sırasına dahildir.


## Doğal kaynaklar.
Rayonun arazisi inşaat sektöründe kullanılan doğal kaynaklar açısından zengindir. Gökçay çayı deresinin ve Ceyirli köyünün yakınında çakıl taşı, çakıl, kum çıkarılır. Karabakkal köyünde zengin kil yatakları vardır ve bundan da yüksek kaliteli tuğla üretim olunur.


## Karabağ Savaşı.
Karabağ'ın Ermenistan silahlı birleşmelerinden kurtarılması uğruna savaşlarda Gökçaylılar 163 şehit vermiş, 44 kişi kayıp, 106 kişi yaralanmıştır.


## Ekonomi.
Göyçay'da tarım önemlidir. Hayvancılık ve bağcılık var. Meyve (örneğin: Nar), tahılla pamuk yetiştirilir.


## Not.
 }}>
# Hacıkabul (rayon)
Hacıkabul Rayonu (Azerice: Hacıqabul rayonu), Azerbaycan'da rayon olarak adlandırılan birinci derece idarî bölümlerden birisidir.
Rayonun idarî merkezi Hacıkabul (eski ad: Qazı Memmed, Кази-Магомед)'dur.


## Hakkında.
Abşeron, Kobustan, Şamahı, Ağsu, Kürdemir, Sabirabad, Salyan ve Şirvan şehri ile sınırlanmaktadır.


## İklim.
Hacıkabul rayonun iklimi kuru ve sıcaktır.
# İmişli (rayon)
İmişli Rayonu (Azerice: İmişli rayonu), Azerbaycan'da rayon. Merkezi İmişli şehridir.


## Hakkında.
İmişli Rayonu'nda bir şehir ve 51 köy vardır.


## Not.
 }}>
 - YÖNLENDİRME
# İsmayıllı (rayon)
İsmayıllı Rayonu (Azerice: İsmayıllı rayonu), Azerbaycan'da rayon. Merkezi İsmayıllı kentidir.


## Coğrafya.
İsmayıllı Rayonu Büyük Kafkas Dağları bölgesine aittir. Kısmen ormanlarla kaplıdır.


## Nüfus.
Bu rayonda, Lezgiler önemli bir azınlıktır; ana dilleri Lezgice'dir. Nüfusun yaklaşık %80'i Azeri'dir.


## Tarih.
Rayon Kasım 1931 tarihinde yaratıldı.


## Not.
 }}>
 - YÖNLENDİRME
# Celilabad (rayon)
Celilabad Rayonu (Azerice: Cəlilabad rayonu, 1964'e kadar Astraxanbazar Rayonu / Астраханбазар Рајону), Azerbaycanın rayonlarından biridir. İdarî merkezi Celilabad şehridir.


## Hakkında.
Celilabad Rayonu (1967 yılına kadar Astraxanbazar) 1930 yılında kurulmuştur. İran ile batıda ortak sınırı vardır.


## Tarihi.
Arapların Azerbaycan'a hücumundan sonra Hemeşere şehri dağılmış ve sonraki devirlerde Hasıllı şehri önem kazanmıştır. Astrahanpazar (Astraxanbazar) şehri eyaletin merkezi haline getirilmiştir.
Celilabad Rayonu, 8 Ağustos 1930 tarihinde kurulmuş olup 1967 yılına kadar Astraxanbazar olarak adlandırılmıştır. Rayon kuzeyden Bilesuvar, doğudan Neftçala, güneyden İran ve Masallı, güneybatıdan Yardımlı rayonları ile komşudur.


## Ekonomi.
Rayonun en önemli geçim kaynağı üzümcülüktür, tahılcılık ve hayvancılık da önemli bir yer tutar. Ayrıca meyve yetiştirilmektedir.


## Kültür.
Rayonda 50 kadar arkeolojik site ve eser mevcuttur. Bunlardan eneolit devrine ait Alikömtepe ve Mişarçay yerleşim yerleri ve günümüzden 6 yüzyıl öncesine ait Kurudere yerleşim yeri, Tunç Çağı'na ait Yeditepe höyükleri, Muğan ve Becirevan şehrinin kalıntıları, Kazan köşkü, Becirevan höyükleri, ayrıca Pirhasan, Pirehançet, Zerdüşt gibi tarihî eserleri sayılabilir.


## Coğrafya.
Rayonun merkezi Celilabad şehri, Bakü-Astara otoyolunun 210. kilometresindedir.
Rayonun arazisi kısmen düz, kısmen hafif dağlıktır, bazı yerler deniz seviyesinin altındadır. Yarı kurak iklim egemendir. Ortalama sıcaklık kışın 1-3 C°, yazın 25-30 C°'dir. Yıllık yağış miktarı 400–600 mm dolayındadır. Rayon arazisinden Bulgarçay, Mişarçay, İnceçay, Göytepeçay gibi ırmaklar geçer. Rayonun 14,7 bin hektarlık arazisi orman ile kaplıdır. Bölge tavşan, yaban domuzu, porsuk, kurt, tilki, çakal, kunduz vs., kuşlardan kartal, karga, ördek, kaz, leylek, gibi hayvanların yaşama alanıdır.
# Culfa (rayon)
Culfa Rayonu (Azerice: Culfa rayonu), Azerbaycan'ın rayon olarak adlandırılan birinci derece idarî bölümlerinden biridir. Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti'nde, İran sınırında yer almaktadır. Yönetim merkezi Culfa kenti'dir.


## Turizm.
Bölgede turizm gelişmiştir. Bölgenin tarihi ve dini eserleri, doğası, eşsiz coğrafi konumu hem yerli hem de yabancı turistlerin ilgisini çeken başlıca faktörlerdir. Culfa, Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti'nin en çok turist alan ilçesi sayılıyor ve her yıl yaklaşık 30.000 turist alıyor.


## Maddi ve kültürel miras.
### Tarihi anıtlar.
Ağırlıklı olarak Kür-Araz kültürünü yansıtan Culfa'da 6 dünya, 72 ülke ve 119 yerel tarihî eser bulunmaktadır. Ashabi-Kahf: Adı Kur'an'da geçen bu mağara (tapınak), yılan dağı ile Nehajir dağı arasında yer almaktadır. M.Ö. VII. binyıla aittir. Alınca Kalesi: Khanegah Köyü'nde Alınca Nehri'nin sağ kıyısında yer alır. III-VII yüzyıllara aittir. Gülistan Türbesi: Culfa şehrinin yakınındadır. 13. yüzyılın başlarına aittir.
  - Elinceçay khanegahı: Elince nehri kıyısındaki Khanegah köyünde bulunmaktadır. Orta Çağ'a aittir


### Danslar.
Göçebe dansı: Bu dansın anavatanı culfa'dır. Nüfus tarafından çoğunlukla düğün kutlamalarında gerçekleştirilir. Bu dans sadece Culfa'da değil Şahbuz'da da çok popüler.


## Toplu taşıma.
Bölgeden Nahçıvan-Ordubad karayolu, Bakü-Erivan ve ayrıca Nahçivan-Bakü demiryolu geçmektedir. Ermenistan'ın askeri saldırısı sonucunda bu ülkeyle demiryolu ve diğer ulaşım bağlantıları kesintiye uğradı.


### Araba taşımacılığı.
Bölgedeki otoyolun uzunluğu 273 kilometredir. Bunun 100 kilometresi ikinci sınıf kategorisine, 9 kilometresi ise 3. sınıf kategorisine ait. Karayollarının 164 kilometresi ilçe içi yoldur.


### Demiryolu taşımacılığı.
Culfa bölgesi topraklarından geçen demiryolu birinci kategoride olup 85 kilometre uzunluğundadır. Nahçıvan MR'ın ilk, en büyük ve merkezi demiryolu ağı olan uluslararası öneme sahip Culfa Tren İstasyonu bölgede bulunmaktadır. İstasyon, genel olarak Azerbaycan'ın ulaşım alanında önemli bir rol oynayarak hem Sovyet yönetimi yıllarında hem de bağımsızlık döneminde yolcu ve yük taşımacılığı açısından önemli bir konuma sahip olmuştur. Şu anda Ermenistan'ın işgal politikası ve askeri saldırganlığı sonucunda söz konusu istasyonun faaliyetinin kısmen durdurulduğunu, Azerbaycan'ın büyük kısmıyla bağlantısının kesildiğini de belirtmek gerekir.


## Dış ilişkiler.
Nahçıvan MR topraklarından İran İslam Cumhuriyeti'ne kadar olan ana sınır geçiş noktası Culfa ilçesindedir. Nahçıvan MR'ın abluka altına alınmasının ardından İran ile Culfa geçiş noktasının önemi daha da arttı.


## Kültür, eğitim ve sağlık kurumları.
Bölgede 30 kütüphane, 37 kulüp kurumu, 1 müze, 2 çocuk müzik okulu, Alınca sineması bulunmaktadır. Culfa'da faaliyet gösteren eğitim kurumları listesinde 27 genel eğitim okulu, meslek yüksekokulu, 6 okul dışı, 2 okul öncesi eğitim kurumu yer alıyor. Bunların yanı sıra Epidemiyoloji Merkezi ve Merkez Hastane, 1 sahra hastanesi, 15 doktor kliniği, 8 sağlık görevlisi-ebe istasyonu da bölgede faaliyet göstermektedir.
# Haçmaz (rayon)
 Haçmaz - (Azerice: Xaçmaz rayonu, Lezgice: Муьшкуьр район), Azerbaycan'da rayon. Merkezi Haçmaz şehridir.


## Coğrafya.
Haçmaz Rayonu, Azerbaycanın kuzeyinde yer almaktadır.


## Ekonomi.
Haçmaz'da ziraat önemlidir. Meyve, sebze ve tahıl yetiştirilir. Turizm potansiyeli güçlüdür. Hazar denizinin kıyısında ve Rusya ile sınırı bulunmaktadır.


## Not.
 }}>
# Dexter Holland
Dexter Holland (d. 29 Aralık 1965, Orange County) Bryan Keith Holland'ın sahne adı. Punk müziğin 1990'lı yıllarda Green Day'le beraber tekrar yükselişe geçmesini sağlayan ve yaptığı müziğe "neo punk" adını veren topluluk The Offspring isimli grubun vokalisti ve lideri. Üniversitedeki moleküler biyoloji ve genetik doktorasını yarıda bırakıp, müzik kariyerine devam etmiştir. Liseyi okul birinciliğiyle bitirmiştir.
 - YÖNLENDİRME
# Gökgöl (rayon)
Gökgöl rayonu (), Azerbaycan'ın en üst düzey idari birimi olan rayonlarından biri. Merkezi Gökgöl şehridir. Murovdağ'ın dağlık ve eteklik bölgesinde yer alır. Ömer Geçidi aracılığı ile Kelbecer'e bağlanır.


## Tarih.
Rus İmparatorluğu zamanı bölgeye Almanlar yerleşti ve 1819 yılında, Almanlar "Helenendorf" kentini kurdu. Helenendorf (Almanca: Helenendorf, Rusça: Еленендорф) 1938 yılında Hanlar olarak değiştirildi.
Rayon 1930 tarihinde kurulmuştur ve Nerimanov rayonu adlanmıştır. 1938'de Hanlar rayonu (Azerice: Xanlar rayonu), 25 Nisan 2008 tarihli Azerbaycan parlamentosu kararıyla Gökgöl rayonu olarak değiştirilmiştir.
# Hocalı (rayon)
Hocalı Rayonu (Azerice: Xocalı rayonu), Azerbaycan'da rayon (il) olarak adlandırılan birinci derece idarî bölümlerden birisidir.


## Hakkında.
Hocalı Rayonu, Birinci Karabağ Savaşı sırasında 25 Şubat 1992'de Karabağ Ermeni güçleri tarafından işgal edilen ilk rayon olmuş ve 25 - 26 Şubat'ta Hocalı Katliamı yaşanmıştır.
De facto Dağlık Karabağ Cumhuriyeti'ni kuran Ermeniler burayı Askeran ilinin bir parçası olarak yönetmekteydi. Rayonun merkezi işgal sonrası geçici olarak Goranboy rayonuna bağlı Aşağı Ağcakend'e taşınmış ayrıca Hocalı'dan zorla göç ettirilen nüfusun bir kısmı da buraya yerleşmiştir.
İkinci Karabağ Savaşı sırasında rayona bağlı bazı köyler yeniden Azerbaycan kontrolüne geçmiş ve 10 Kasım 2020'de imzalanan ateşkesle bu köyler Azerbaycan'da kalırken rayonun kalanı ise Rus barış gücü denetiminde Ermeni kontrolünde bırakılmıştır.
2023 Dağlık Karabağ çatışmaları sonrasında yapılan görüşmeler uyarınca rayonun tamamı Azerbaycan'ın kontrolüne bırakılmıştır. Azerbaycan ordusu 23 Eylül 2023'te rayonun merkezi Hocalı kentine girmiş ve Azerbaycan bayrağını dikmiştir.
# Kürdemir (rayon)
Kürdemir Rayonu (Azerice: Kürdemir rayonu), Azerbaycan'da rayon olarak adlandırılan birinci derece idarî bölümlerden birisidir.


## Hakkında.
Adını, kurulduğu yerden akan Azerbaycan'ın en büyük nehri Kür Nehri'nden almıştır. Rayon Kur-Araz ovalığında yerleşmiştir. Rayonda en önemli uğraş ve gelir kaynağı tarımdır. Arazinden Kür ve Girdiman çayları, bununla birlikte Aşağı ve Yukarı Şirvan kanalları geçmektedir. Rayon merkezinde 30,000'den fazla insan yaşamaktadır.
 - YÖNLENDİRME
# Laçın (rayon)
Laçın Rayonu, Azerbaycan'da rayon olarak adlandırılan birinci derece idarî bölümlerden birisidir. Rayonun merkezi Laçın şehridir.


## Hakkında.
Laçin ili Azerbaycan Cumhuriyeti'nin güneybatısında, Ermenistan ile Dağlık Karabağ bölgesi arasındaki Zengezur'un doğusunda yer almaktadır. Kuzeyden Kelbecer, doğudan Hocalı, Şuşa ve Hocavent, güneyden Kubadlı rayonları, batıdan ise Ermenistan Cumhuriyetiyle sınırı bulunmaktadır.
Laçin Rayonu 1924 yılında kurulmuştur. İl olarak resmi kayıtlara geçmesiyse 08 Ağustos 1930 tarihine rastlar. Yüzölçümü 1.84 bin km², nüfusu 72,4 bin (01.04.2013) kişidir. Laçin Rayonunda 1 şehir (Laçin), 1 kasaba (Kaygı), 125 köy vardır.
Laçin ilinin sınırları içinde 200'e yakın tarihi, kültürel ve mimari anıtlar, onlarca kurgan, kale tipi arkeoloji açısından yararlı olan anıtlar, mezar anıtları, stellalar, at, koç figürleri, resimli taşlar mevcuttur. Ayrıca bu bölgede maden su kaynakları oldukça fazladır. 18 Mayıs 1992 yılından 1 Aralık 2020'ye dek bölge Ermenistan Cumhuriyeti'nin işgali altındaydı. Ermeniler İkinci Karabağ Savaşı'nda alınan ağır yenilgi sonrası imzalanan ateşkes gereği 1 Aralık 2020'de Laçın Koridoru üzerinde bulunan Laçın şehri ve çevresindeki iki köy dışında rayonu boşaltıp Azerbaycan'a geri vermiştir.
İşgalden önce il sınırları içinde 217 kültür müessesesi, 142 sağlık ocağı, 133 yönetim birimi ve işletme, 100 eğitim kurumu, 5 kreş, 5 müzik okulu, 1 yatılı okul, 1 teknik meslek lisesi, 1 postane ve diğer kurumlar bulunmaktaydı.
Laçın Rayonu Ermenistan ile Dağlık Karabağ Cumhuriyeti arasında Laçın koridoru denilen geçit bölgesi oluşturulmaktadır. İkinci Karabağ Savaşı sonrası koridorun güzergahı Laçın şehrinin biraz güneyine kaydırılmıştır. Bunun sonucunda 26 Ağustos 2022'de koridorun eski güzergahı üzerinde bulunan Laçın şehri ve çevresindeki Zabuh ve Sus köyleri Azerbaycan'a teslim edilmiş ve böylece 30 yıl sonra rayonun tamamında Azerbaycan kontrolü yeniden sağlanmıştır.
# Masallı (rayon)
Masallı, Azerbaycan'da rayon. İdarî merkezi Masallı şehridir.


## Hakkında.
Neftçala, Celilabad, Yardımlı, Lerik, Lenkeran rayonları İle sınırları vardır.


## Ekonomi.
Azerbaycan'ın en büyük mobilya fabrikalarından biri burada kurulmuştur.


## Turizm.
Rayon sınırları içinde gezilip görülecek güzel yerler bulunmaktadır. Örneğin "İsti Su" (Türkçe: "Sıcak Su") denilen kaplıca gibi bir yer vardır. Etrafında birçok dinlenme tesisi vardır.


## Demografi.
1 Ocak 2013-cü yılı tarihine olan resmi verilere göre rayon nüfusu 208.948 kişidir.
# Neftçala (rayon)
Neftçala - Azerbaycan'da rayon. İdarî merkezi Neftçala şehridir.


## Hakkında.
Rayon 1940 yılında kurulmuştur. 1959'da kaldırılarak Salyan Rayonuyla birleştirilmiş, 1973 yılında yeniden bağımsız rayon olmuştur.
İdari birimler:
Neftçala şehri, Hıllı, Hasanabad və Banke kasabaları, Yukarı Karamanlı, Yenikent. 1 şehir, 3 şehir tipli kasaba, 53 köy vardır.


## Kültür.
Neftçala'da 12 kreş, 44 okulu, 53 kütüphane, 36 medeniyet evi vardır.
Piretavan türbesi insanların sık sık ziyaret ettiği kutsal mekandır. Hastalara şifa verdiğine inanılır.Ayrıca rayonda orta asırlara ait olan harabe şehir de vardır. Şehir Dirovdağın eteğinde, eski kervan yolunun üzerindedir.


## İklimi.
Yarı kurak iklimi hakimdir.
# Kazak (rayon)
Kazak rayonu (Azerice: Qazax rayonu), Azerbaycan'ın rayonlarından biridir. Merkezi Kazak şehridir.


## Hakkında.
Gürcistan ve Ermenistan ile sınırdaştır. Gence-Kazak ovasında yer almaktadır. 1867'de Kazak kazası, 1930'da Kazak rayonu kurulmuştur. 1939'da rayonun bir kısmı ayrılarak Ağstafa rayonu kurulmuştur.
Azerbaycan'ın ünlü şairleri Molla Penah Vakif, Molla Veli Vidadi, Samed Vurgun ve yazarları Mehdi Hüseyin, Osman Sarıvelli, General Aliağa Şıhlinski bu rayonda doğdular.
Rayonun; Yukarı Eskipara, Asağı Eskipara, Baganis Ayrım, Kızıl Hacılı, Heyrimli, Sofluve Berhudarlı adlı 7 eksklavı 1990 yılında Ermeni güçlerince işgal edilmişti.
# Kobustan (rayon)
 Kobustan (Azerice: Qobustan rayonu), Azerbaycan'da rayon. Merkezi Kobustan şehridir.


## Tarih.
1930'den 1943'a ve tekrar 1960'tan 1990'a kadar bölge, Şamahı Rayonunun bir üyesiydi.
Ayrıca, Kobustan'nın yakınlarında 1402'de yapılan Sufi Diri Baba Türbesi vardır.


## Not.
 }}>
 - YÖNLENDİRME
# Kuba (rayon)
Kuba Rayonu (Azerice: Quba rayonu), Azerbaycan'da rayon olarak adlandırılan birinci derece idarî bölümlerden birisidir.


## Hakkında.
Rayon 1930'da kurulmuştur. 1959'da Konakkend Rayonu (Azerice: Qonaqkənd rayonu) da feshedilerek arazisi Kuba Rayonu'na katılmıştır. 1963-1965 yıllarında Haçmaz Rayonu'nun bir kısmı da Kuba Rayonu sınırları içinde bulunmuştur.
Büyük Kafkas sıra dağlarında yer almaktadır.
18. yüzyılda Kuba Hanlığı kurulmuş, 1806'da Rus egemenliğine geçmiştir.


## Yerleşim birimleri.
Rayonda 1 şehir (Kuba), 4 kasaba (Konakkent (Azerice: Qonaqkənd), Kırmızı (Azerice: Qırmızı), Gencler (Azerice: Gənclər), Yerfi (Azerice: Yerfi) ve Zerdabi (Azerice: Zərdabi) ve 152 köy bulunmaktadır.


## Demografi.
1 Ocak 2014 tarihli resmi verilere göre rayon nüfusu 161.434 kişidir.


## Not.
 }}>
 - YÖNLENDİRME
# Kubadlı (rayon)
Kubadlı Rayonu veya Kubatlı (Azerice: "Qubadlı rayonu"), Azerbaycan'da rayon olarak adlandırılan birinci derece idarî bölüm. Idari merkezi Kubadlı şehridir. 31 Ağustos 1993'ten itibaren Ermenistan Silahlı Kuvvetleri'nin işgali altındadır ve de facto Dağlık Karabağ Cumhuriyetini kuran Ermeniler, bu rayonu Kaşatag ilinin bir parçası olarak yönetmiştir. 25 Ekim 2020'de Azerbaycan Silahlı Kuvvetleri rayonun merkezi olan Kubadlı Şehrini işgalden kurtarmıştır.
# Sederek (rayon)
Sederek Rayonu (Azerice: Sədərək rayonu), Azerbaycan'da, Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti'nde rayon. İdari merkezi Haydarabad kasabasıdır.
28 Ağustos 1990 tarihinde kuruldu. Eskiden Şerur Rayonu'nun sınırları içinde yer alırdı.
Rayona bağlı Kerki köyü (Azerice: Kərki kəndi) 1990 yılında Ermenistan tarafından işgal edildi.


## Coğrafya.
Sederek Rayonu, ülkenin en batıdaki rayonudur. İran ve Ermenistan ile sınırlıdır. Azerbaycan'ın Türkiye ile 11 km'lik sınırı tek bu rayondadır. Aras Nehri üzerinde 1992 yılında inşa edilen Ümit Köprüsü Nahçivan'ı Türkiye ile bağlamaktadır.
# Salyan (rayon)
 Salyan - (Azerice: Salyan rayonu), Azerbaycan'da rayon. Merkezi Salyan şehridir.


## Ekonomi.
Rayonda halkın çoğunluğu balıkçılık ve tarımla uğraşır. Halk içinde gelirleri yüksek olan kesim hayvancılıkla uğraşır.
Pamuk tarlalarında çalışmak ve sebze-yeşillik ekmek tarım alanında yaygındır.


## İklim.
Hava sıcaklıkları kışın çok düşük yazın da çok yüksektir. Bölgede tipik karasal iklim hakimdir.


## Kültür.
Azerî geleneklerine çok bağlı olan halk içinde her şey geleneklere bağlı olarak yapılır.
Düğünler de bütün Türk adet ve gelenekleri uygulanır.
Rayonun en meşhur yemeği balık dolmasıdır Azerbaycan'da sadece bu rayona ait bir yemektir. Balık dolması balığın yaklaşık 2-3 ay tuzlu su da veya su da bekletildikten sonra içine domates, nane ve çeşitli baharatları doldurulmasıyla yapılır.
# Şeki (rayon)
Şeki (Azerice: Şəki rayonu), Azerbaycan'da rayon. Merkezi Şeki şehridir.


## Hakkında.
Eski adı Nuha olan şehirin adı. 1968'de Şeki olarak değiştirildi.
Şeki Hanlığı ve Şeki Hakimliyinin başkentliğine ev sahipliği eden şehir Azerbaycanın Kuzey-Batısında Şeki-Zakatala bölgesinde yerleşiyor. Şekinin etnogenizinin ise eski Türkler olan Sakalardan geldiği tahmin ediliyor. Sakalar eski Türkler olup Orta Asyadan Krıma kadar göç etmiş sonra ise Kimerlerle olan savaşlarında Kimerleri kovalayarak şimdiki Şeki şehrine kadar ulaşmışlar.
Şeki ve Zengezur şehirlerini Sakaların kurduğu öngörülmektedir. Sakaların büyük hükümdarları - Alp Er-Tunga ve Tomris olarak görülür .Ayrıca Şeki Azerbaycanda mustakilliğini ilan eden ilk hanlıktır Şeki Hanı Hacı Çelebi han Şeki hanlığının kurucusudur.
Rayonda çok sayda tarihsel eserler ve turistik merkezler var. Şeki Han Sarayı, Gelesen-Göresen Kalesi bu şehirdedir.


## Demografi.
1 Ocak 2013 tarihli resmi verilere göre rayon nüfusu 177.487 kişidir.


## Not.
 }}>
# Şemkir (rayon)
 Şemkir - (Azerice: Şəmkir rayonu), Azerbaycan'da rayon. Merkezi Şemkir şehridir.


## Komşuları.
Göygöl Rayonu, Gedebey Rayonu, Daşkesen Rayonu, Tovuz Rayonu, Samuh Rayonu ile komşudur.Yukarıdan Azerbaycanın en büyük nehri olan Kür nehri nehri ile, aşağıdan ise Murovdağları ile çevrilidir.


## Not.
 }}>
 - YÖNLENDİRME
# Ağdaş (rayon)
Ağdaş Rayonu (Azerice: Ağdaş rayonu), Azerbaycan'da rayon olarak adlandırılan birinci derece idarî bölümlerden birisidir.


## Hakkında.
Ağdaş Rayonu 1930 yılında kurulmuştur. Şirvan ovasının kuzeybatısında, Acınohur ön dağlığının güneyinde yer almaktadır. Rayonun arazisinden Bakü-Tiflis demiryolu, Bakü-Kazah yolu, Mingəçevir-Bakü elektrik nakil hattı geçmektedir.


## Ekonomi.
Pamuk üretimi önem arz ediyor.


## Kültür, eğitim ve sağlık müesseseleri.
Ağdaş rayonunda 30 kreş, 68 genel-kültür okulu, Kent Ekonomisi Teknikokulu, 68 kütüphane, 49 kulüp, 9 kültür evi, 1 Medrese, 11 sinema kurgu faaliyet gösterir.
# Şuşa (rayon)
Şuşa Rayonu (Azerice: Şuşa rayonu), Azerbaycan'da rayon olarak adlandırılan birinci derece idarî bölümlerden birisidir. İdarî merkezi Şuşa şehridir.


## Hakkında.
8 Mayıs 1992 tarihinden itibaren Ermeniler tarafından işgal edilmiş ve rayonun çoğunluğunu oluşturan Azeriler işgal altında olmayan bölgelere kaçmış veya kaçmak zorunda bırakılmışlardır. Dağlık Karabağ savaşı sırasında bölgenin tamamı Ermeni güçleri tarafından işgal edildi, ancak başkenti Şuşa da dahil olmak üzere çoğu Kasım 2020'de Azerbaycan tarafından yeniden ele geçirildi.


## Demografi.
1 Ocak 2014-cü yıl tarihine olan resmi verilere göre rayon nüfusu 31.499 kişidir.
# Ucar (rayon)
Ucar, Azerbaycan'da rayon. İdarî merkezi Ucar şehridir.


## Coğrafya.
Rayonun step oranı büyüktür. Küçük bir parça ormanlıktır.
Ucar'da bir şehir (rayonun merkezi) ve 32 kasaba vardır.


## Ekonomi.
Rayonda tarım çok önemlidir. Pamukla tahıl yetiştirilir. Hayvancılık da vardır. Bakü-Ceyhan Boru Hattı Ucar'ı katetmektedir.
# Zengilan (rayon)
Zengilan Rayonu (Azerice: Zəngilan rayonu), Azerbaycan'da rayon olarak adlandırılan birinci derece idarî bölümlerden Zengilan rayonu 20 Ekim 2020'de Azerbaycan Silahlı Kuvvetleri tarafından Ermeni işgalinden kurtarılmıştır.


## Tarih.
1993'te Ermenistan Silahlı Kuvvetleri'nin desteğindeki Ermeni güçler tarafından işgal edilmiştir. Birinci Dağlık Karabağ Savaşında Ermeni güçlerce işgal edilen en son rayondur. Füzuli ve Cebrayıl rayonlarının düşmesinden sonra rayonun Azerbaycan'ın kalanıyla bağlantısı kesilmiştir. Bölgedeki Azerbaycan güçleri 67 gün boyunca rayonu savunurken 235 şehit vererek bölgeden ayrılmak zorunda kalmıştır.
İşgal sonucunda rayonda 36.000 sakinin %99 çoğunluğunu oluşturan Azerbaycan Türkleri tamamen sürgün edilmiş ve Ermeniler bölgeye 383 kişi yerleştirerek Kovsakan (Ermenice: Կովսական) adını vermişlerdir. Sürgün edilenler ise Aras'ı geçerek İran sınırına girip işgal bölgesini buradan dolanarak daha sonra tekrar Azerbaycan topraklarına girerek zorlu bir süreç yaşamışlardır.
20 Ekim 2020 tarihinde rayonun merkezi Zengilan şehri Azerbaycan Silahlı Kuvvetleri tarafından işgalden kurtarılmıştır.
# Zerdab (rayon)
Zerdab Rayonu (Azerice: Zərdab rayonu), Azerbaycan'da rayon. İdarî merkezi Zerdab şehridir.


## Hakkında.
Zerdab adına kaynaklarda XVI. yüzyıldan rastlanır, bu sözünün kökeni konusunda birçok değişik görüşler bulunmaktadır; Soğuk su veya sarı su, zehirli su anlamı daşıdığını söyleyenler var.
Rayon 1935'te kurulmuştur.
Rayon merkezi Kura Nehrinin kıyısında yer almaktadır.
# Gladio
Gladio (Türkçe: " Kısa Kılıç"), II. Dünya Savaşı sonrasında Batı Avrupa'da gelecekte olması beklenen bir Varşova Paktı işgaline cephe gerisinde bir direniş başlatmak amacıyla İtalya'da NATO tarafından gizli olarak örgütlenen kontrgerilla (stay-behind) operasyonunun kod adı. Gladyo, özel olarak NATO cephe gerisi direniş organizasyonun İtalyan kolunu belirtse de bazen "Gladyo operasyonu" NATO'nun bütün cephe gerisi (stay-behind) operasyonlarının gayriresmî adı olarak kullanılır ve bazen "Süper NATO" adıyla da anılır.
Latince'de kılıç anlamına gelen Gladio sözcüğünü ad olarak kullanan örgüt, Amerikan ve İngiliz kontrgerilla örgütlenmesi olan "Stay Behind" tarafından 1952 yılında kuruldu. CIA tarafından yönetilen ve finanse edilen örgüt, 1956 yılında ABD ile iş birliği içinde, casusluk ve gerilla savaşı yapmak üzere örgütlendi. Sardunya'da örgütün ilk eğitim kampı kuruldu ve Kuzey İtalya'da 139 yerde silah ve mühimmat depoları oluşturuldu. Resmi adı Müttefik Koordinasyon Komitesi ("Allied Coordination Committee") idi.
1956 sonrasında ikisi kadın 622 kişi ABD ve İngiliz gizli servisleri tarafından eğitildi. Organizasyon dağıtıldı (1972-1973), ancak kaldırılmadı.
Soruşturmaların ünlü yargıcı Felice Casson, gizli servis arşivinde yaptığı incelemelerde, 1972 yılındaki bir bombalamanın kesinlikle NATO destekli bazı gizli örgütlerce yapıldığı sonucuna ulaştı: 2001 yılında, bu hipotez kesin ekarte edilmiş. Yargıç, başbakan Giulio Andreotti'nin bilgisine başvurdu, 1972'de bu olay tespit edildiği için başbakan örgütün varlığını kabul etti, ancak 1972'de örgütün kapatıldığını söyledi. Adli soruşturma arşivlenen olmuştur: hiçbir suç yoktu. Gladio gizli tesis oldu, aynı zamanda yasal ve meşru.
Avrupa Parlamentosu bile sorunla ilgili karar tasarısında şu sözlere yer vermek durumunda kalmıştır: "Avrupa Topluluğu'na üye pek çok ülkede gizli, paralel istihbarat ve silahlı operasyon örgütlerinin 40 yıldır var olduğu Avrupa hükûmetleri tarafından ortaya çıkarılmıştır. Kırk yıldır bu örgütlerin demokratik kontrolden kurtulduğu ve NATO ile iş birliği halinde ABD gizli servislerince yönetildiği anlaşılmıştır."
Örgütün İtalya'daki adı Gladio idi. Türkiye'de kontrgerilla veya Özel Harp Dairesi, Yunanistan'da B-8 ya da SheepSkin, Belçika'da SDRA-8, Hollanda'da NATO Command, Batı Almanya'da Gehlen Örgütü, "Stay Behind" ya da "Sword", Avusturya'da Schwert, Fransa'da Rüzgâr Gülü, İspanya'da Anti-Terör Kurtarma Grubu (GAL), İngiltere'de ise Secret British Network olarak bilinir.


## Kitap.
  - Montanelli, Indro  Cervi, Mario. L'Italia degli anni di piombo (1965-1978). Milano: Rizzoli Editore, 1991. 
  - Montanelli, Indro  Cervi, Mario. L'Italia degli anni di fango (1978-1993). Milano: Rizzoli Editore, 1993.
# Sivrice, Of
Sivrice, Trabzon ilinin Of ilçesine bağlı bir mahalledir.


## Tarihçe.
Yerleşimin eski adı Kuruç'tur. 15. ve 16. yüzyıl kayıtlarında Of'a bağlı köyler arasında yerleşimden bahsedilmemektedir. 1583 yılı kayıtlarında Of'un Çifaruksa köyünün bir mahallesi konumundadır. 1681 yılı Avarız Defterinde "Kuriç" adıyla yer alan köyde 12 Müslüman avarız neferi kaydedilirken, Hristiyan nüfus bulunmamaktadır.
Köyde kuyumculuk da yapılmakta ve Trabzon hasırının bu köyde yapıldığı bilinmektedir
Türkiye Cumhuriyetinin kurulmasından sonra 1935 ve 1940 yılı nüfus sayımlarında Of'a bağlı köyler arasında yerleşimden bahsedilmemektedir. 1945 yılı nüfus sayımından itibaren Kuruç adıyla Of'un Hayrat bucağına bağlı bir köy olarak görülmeye başlanmıştır. Yerleşimin adı 1959 yılında, "yabancı kökten geldiği ve iltibasa yol açtığı" gerekçesiyle 7267 sayılı kanunla Sivrice olarak değiştirilmiş ve 1960 yılı nüfus sayımından itibaren yeni adıyla kayıtlarda yer almaya başlamıştır.


## Coğrafya.
Trabzon il merkezine 66 km, Of ilçesine 14 km uzaklıktadır. Mahallenin rakımı 1050 dir.
# Çatalan Köprüsü
Çatalan Köprüsü, Adana'da, Seyhan Baraj Gölü üzerinde yer alan 1575 m uzunluğundaki köprü.
Osmangazi Köprüsü yapılmadan önce Türkiye'nin en uzun köprüsü unvanını taşıyordu. Seyhan Batı Köprüsü olarak da bilinir. Adana'ya içme suyu sağlamak için gerçekleştirilen Çatalan İçme Suyu Projesi kapsamında yapılan köprünün asıl amacı su borularının geçişini sağlamaktır. Üç şeritli yoluyla karayolu ulaşımında da kullanılabilecek şekilde inşa edilmiştir. İnşasına 1998'de başlanan köprünün açılışı 17 Haziran 2002'de gerçekleşti. Projeyi Lurgi Bamag-STFA-ALKE'den oluşan konsorsiyum gerçekleştirdi.
# Ahmet Remzi Yüreğir
Ahmet Remzi Yüreğir (1892, Adana - 7 Ekim 1951), Türk gazeteci ve politikacıdır.
1918 yılı sonlarından itibaren yayımlanan ve Türkiye'nin en eski yerel gazetelerinden biri olan Yeni Adana Gazetesi'nin kurucusudur. VIII. dönem TBMM'de Seyhan (Adana) milletvekili olarak görev yapmıştır.


## Yaşamı.
1892 yılında Adana'da doğdu. Annesi Raziye Hanım, babası Abdullah Bey'dir. Adana Öğretmen Okulunu bitirdi. Öğretmenlik mesleğine Adana'da başladı. "Adana Türkgücü Cemiyeti" adlı spor teşkilatının kurucuları arasında yer aldı.
1915 yılı Temmuz ayında İstanbul'a izcilik kampında staj yapmaya giti. Dönüşünde seferberlik ilan edildiği için silah altına alındı ve Tepebağ'daki Askeri Dikimevi'nde müdürlük görevinde bulundu. Ardından Şam'a gönderildi. I. Dünya Savaşı'nın bitmesi üzerine VII. Ordu ile birlikte Adana'ya geri döndü.
Mondros Mütarekesi imzalandığında Adana'da bulunan Ahmet Remzi Bey, Yıldırım Orduları Komutanı Mustafa Kemal Paşa'nın Suriye bozgunundan sonra karargâhını kurduğunu bu şehirde millî bir mücadele başlatmak için destek toplamak üzere yaptığı toplantılara katıldı.
Mustafa Kemal'in çalışmalarından etkilenen Ahmet Remzi Bey, 1918 yılında öğretmenliğini sürdürürken arkadaşı Mehmet Avni Doğan ile birlikte Adana Gazetesi'ni çıkardı. İşgal güçleri matbaayı basarak Kuvay-ı Milliye'yi destekleyen Adana Gazetesi'ni kapatınca 5 gün sonra Yeni Adana Gazetesi'ni çıkarmaya başladı. Türk Kurtuluş Savaşı sırasında tüm güçlüklere karşın gazeteyi çıkarmayı sürdürdü. 8 sayı çıkardıktan sonra Fransızların yine matbaayı basıp işçileri tutuklaması ve kendisi için ölüm fermanı çıkarması üzerine kadın kılığına girerek şehirden kaçtı.
Sivas’ta başlayan ulusal hareketi desteklemek üzere Kayseri’de Adana Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti’ni kurdu ve bir dönem için cemiyetin tek üyesi oldu. Kuvay-ı Milliye’nin alt yapısını oluşturmak üzere Yeni Adana gazetesini büyük bir inatla önce Karaisalı’da, daha sonra Pozantı’da çıkarmayı sürdürdü.
Ahmet Remzi Bey, gazeteyi Karaisalı’da kullanılmayan bir vagonda tek başına hazırlamıştır. Pozantı’nın Fransız işgalinden kurtulması üzerine hemen Pozantı’ya geçmiş ve cepheden dönen yedek subaylarla güçlenen bir kadro ile yayını sürdürmüştür. Ayda 300-500 tane basabildiği gazeteyi hayvan sırtlarında gizlice köylere ulaştıran Ahmet Remzi Yüreğir gazetesini uzun süre yaşattı. 1921’de Pozantı’dan Adana’ya geçti ve yaşadığı sürece gazetesinin Cumartesi hariç her gün düzenli olarak çıkarmayı sürdürdü. Ahmet Remzi'den sonra oğulları tarafından sürdürülen gazetenin yayın hayatı 105 yıl sürdü.
1930 yılında Serbest Cumhuriyet Fırkası’na katılan Ahmet Remzi, partinin Adana sorumluluğunu üstlendi. 1940'lı yıllarda CHP içinde yer aldı; 1946-1950 yıllarında CHP Adana milletvekili oldu. CHP’nin 1950 seçimlerinden yenilgi ile çıkmasından sonra partinin yeniden yapılanma çabaları doğrultusunda İstanbul’da "İnkılap" isimli bir gazeteyi parti adına çıkarmak için çalışmalara başladı, ancak bir trafik kazası sonucu 7 Ekim 1951 günü hayatını kaybetti.
Kurtuluş Savaşı anıları torunu Zeynep Tiraje Yüreğir tarafından "Adana’nın Kurtuluş Mücadelesi Anıları" adıyla kitaplaştırılmıştır.