# Filistin toprakları
"Filistin toprakları" terimi, 1967'den beri İsrail'in işgal ettiği bölgeler olan, Batı Şeria (Doğu Kudüs dahil) ve Gazze Şeridi'ni tanımlamak için uzun yıllardır kullanılmaktadır. Uluslararası Adalet Divanı (UAD), Doğu Kudüs dahil Batı Şeria'dan "İşgal Altındaki Filistin Toprakları" olarak bahsetti ve bu terim UAD tarafından verilen Temmuz 2004'teki kararda yasal tanım olarak kullanıldı. 1999'dan bu yana, Birleşmiş Milletler (BM) resmî terminolojisinde, işgal edilmiş Filistin toprakları (OPT veya oPt) giderek diğer terimlerin yerini almıştır. Avrupa Birliği (AB) de bu kullanımı benimsemiştir. "İşgal Altındaki Filistin Bölgesi" terimi, BM ve diğer uluslararası kuruluşlar tarafından Ekim 1999 ile Aralık 2012 arasında Filistin Ulusal Yönetimi tarafından kontrol edilen alanlara atıfta bulunmak için kullanıldı. AB, aynı dönemde ara sıra "Filistin Yönetimi toprakları" gibi paralel bir terim de kullanmıştır.
Gazze Şeridi ve Batı Şeria, 1948 savaşından 1967'ye kadar sırasıyla Mısır ve Ürdün tarafından işgal edilmişti. İsrail, 1967 Altı Gün Savaşı'nda Batı Şeria ve Gazze Şeridi'ni işgal etti ve o zamandan beri kontrolü elinde tuttu. 1980'de İsrail, Doğu Kudüs'ü zapt etti ve Kudüs'ün tamamını başkenti ilan etti. Bu karar resmî olarak hiçbir zaman yasal ilhak anlamına gelmedi ve uluslararası olarak kınanarak Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi tarafından "hükümsüz" ilan edildi. Filistin Ulusal Yönetimi, Birleşmiş Milletler, uluslararası yasal ve insani kuruluşlar ve uluslararası topluluk Doğu Kudüs'ü Batı Şeria'nın bir parçası ve dolayısıyla Filistin Topraklarının bir parçası olarak kabul etmektedirler. Filistin Ulusal Yönetimi, Orient House'da ve diğer birkaç binada egemenlik çıkarlarının bir iddiası olarak büro açtı. Bununla birlikte, savaş sırasında işgal edilen toprakların tek taraflı ilhakı Dördüncü Cenevre Sözleşmesine aykırı olduğu için İsrail'in egemenliği hiçbir ülke tarafından tanınmamıştır. 40 yıllık işgalin maliyetinin İsrail için 50 milyar dolar olduğu tahmin ediliyor. Dünya Bankası, İsrail işgalinin Filistin ekonomisine 2013 yılında yıllık maliyetinin ise 3,4 milyar dolar olduğunu tahmin ediyor.


## İsimlendirme.
Birleşmiş Milletler, Avrupa Birliği, Uluslararası Kızılhaç Komitesi ve Birleşik Krallık hükûmeti bu bölgeleri "İşgal Altındaki Filistin Toprakları" olarak nitelemektedir.
İsrail Dışişleri Bakanlığı ve Dore Gold "İşgal Altındaki Filistin Toprakları" teriminin kullanılmasına itiraz etti. "İşgal altındaki Filistin Toprakları" Filistinliler tarafından İsrail işgalini kastetmek için kullanılıyor olsa da Profesör Julie Peteet'e göre barış sürecinin gelişi ve FKÖ'nün İsrail'i tanıması ile bu kullanımın azaldığını söylemektedir. Bu konuyla paralel şekilde, David Ben-Gurion ve Menachem Begin'in Yahudi halkına güvenerek Büyük İsrail'in tamamı üzerinde Yahudi egemenliğini tesis etme arzuları da bulunmaktaydı.


## Sınırlar.
Filistin Toprakları iki ayrı bölgeden oluşur: Batı Şeria (Doğu Kudüs dahil) ve Gazze Şeridi. Sınırlar genellikle "1967 sınırları" olarak anılsa da, bunlar tarihsel olarak 1948 Arap-İsrail Savaşı'na son veren ve genellikle Yeşil Hat olarak anılan 1949 Ateşkes Anlaşmaları kapsamındaki ateşkes hatlarıdır. 1949 ateşkes hatları, uluslararası sınırlar değil, ateşkes hatları olarak ilan edildi. Filistinli müzakerecilerden Hamas, İsrail Devleti'ni hiç tanımazken, Filistin devletinin gelecekteki sınırları olarak bu hatlara geri dönüldüğünü iddia etti. Arap Birliği, 2002 Arap Barış Girişimi'nde Filistin Devleti'nin gelecekteki sınırları olarak bu sınırları destekledi.
Batı Şeria'nın doğu sınırı Ürdün'le olan sınırıdır. İsrail-Ürdün Barış Antlaşması bu sınırı uluslararası sınır olarak tanımladı ve Ürdün, batısındaki toprak taleplerinden vazgeçti. Ürdün ile Batı Şeria arasındaki sınır kesimi, bölgenin statüsü konusunda kesin bir anlaşma sağlanana kadar belirsiz kaldı.
Gazze Şeridi'nin güney sınırı Mısır sınırıdır. İsrail-Mısır Barış Antlaşması'nda Mısır, Gazze Şeridi de dahil olmak üzere uluslararası sınırın kuzeyine inme iddialarından vazgeçti. Filistinliler iki anlaşmanın da tarafı değildi.
Gazze Şeridi, Akdeniz ile çevrilidir. Batı Şeria'nın doğal coğrafi sınırı Ürdün Nehri'dir. Gazze Şeridi'nin karasuları ve Ölü Deniz'in Batı Şeria ile Ürdün sınır çizgisi arasındaki bölgeleri tamamen İsrail tarafından kontrol edilmektedir.


### Filistin devleti.
Filistin toprakları, Birleşmiş Milletler tarafından gelecekteki Filistin Devleti'nin toprakları olması amaçlanan bölgenin bir parçasıdır.<ref name="Res 58/292"></ref> Başlangıçta, 29 Kasım 1947 tarihli 181 sayılı Karar ile planlanan Filistin devletine daha geniş bir alan tahsis edildi, ancak Araplar bunu reddettiler ve 1948 Filistin savaşında İsrail ordusu alanın büyük bir bölümünü ele geçirdi. "Paylaşım Planında", tarihi Filistin'in yaklaşık %45'i Arap devletine ayrılmışken, bu oran Filistin topraklarının yalnızca %23'ü oluşturmaktadır. Son rakam İsrail yerleşimleri, duvarları ve yolları tarafından işgal edilen tüm alanları içerir.
BM'de neredeyse tüm ülkeler "gelecekteki bir Filistin devletinin sınırları, Yeşil Hat'a karşılık gelen 1967 öncesi sınırlara dayanmalıdır" anlamına gelen, 17 Mayıs 2004 tarihli 58/292 sayılı Karar lehinde oy kullandılar; Karar ile, Filistinlilerin kendi kaderini tayin ve egemenlik hakkı ile bağlantılı olarak, bağımsız Filistin Devletinin 1967 öncesi sınırlara dayanması gerektiğini onaylandı.<ref name="Res 58/292">"Resolution 58/292. "</ref> 15 Aralık 1988 tarihli 43/177 sayılı Kararda, Filistin Devleti'nin bağımsızlık ilanı BM Genel Kurulu tarafından kabul edildi ancak, üye devlet olarak kabul edilmedi. Aynı kararda, Filistin Devleti'nin işgal Altındaki Filistin Toprakları üzerindeki egemenlikleri de tanındı.
29 Kasım 2012'de BM Genel Kurulu, 138 kabul, 9 ret ve 41 çekimser oy ile Filistin'in BM'deki statüsünü "üye olmayan gözlemci devlet" statüsüne değiştiren 67/19 sayılı Birleşmiş Milletler Genel Kurulu kararını onayladı.


### Doğu Kudüs.
Haziran 1967'deki Altı Gün Savaşı'nın hemen ardından İsrail, Öncesinde Doğu Kudüs etkili bir şekilde ilhak etmiştir. Bütünüyle İsrail'in Kudüs belediyesinin bir parçası haline getirilen bu alana İsrail hukuku, yargı yetkisi ve idaresi uygulandı. Doğu Kudüs sakinleri, mavi İsrail kimlik kartlarıyla İsrail vatandaşı yapıldılar. 1980'de Knesset, Kudüs'ün birliği meselesini İsrail'in Başkenti Kudüs Temel Yasası ile anayasal statüye yükseltti. Başta Latin Amerika olmak üzere, dünya toplumlarının çoğu tarafından kınanan bir eylemden sonra, Batı Kudüs'te bulunan birkaç büyükelçilik derhal Tel Aviv'e taşındı. İsrail'in Doğu Kudüs'ü ilhakı, hiçbir ülke tarafından uluslararası tanınırlığa sahip değil. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin 478 sayılı Kararı da dahil olmak üzere yedi BMGK kararı, bunu "hükümsüz ve geçersiz" ilan etti ve bunun uluslararası hukukun (Dördüncü Cenevre Sözleşmesi) ihlali olduğunu belirterek iptal edilmesini şart koştu. Birleşmiş Milletler, 181 (1947) sayılı Kararını hiçbir zaman yürürlükten kaldırılmadığı için, Kudüs'ü hiçbir zaman İsrail veya Filistin'in bir parçası olarak açıkça tanımadı. Karar 181'de, Kudüs'ün uluslararası rejim altında bir "tarafsız bölge" olması amaçlanıyordu"." Çoğu ülke ne Batı Kudüs'ü ne de tamamıyla Kudüs'ü İsrail'in başkenti olarak tanımıyor.
Filistinliler, Doğu Kudüs'ü gelecekteki Filistin devletinin başkenti olarak görüyor. Doğu Kudüs, genellikle Filistin topraklarının bir parçası olarak kabul edilmektedir. İsrail ile ilgili BM kararlarında, Doğu Kudüs rutin olarak Batı Şeria'nın veya Filistin topraklarının bir parçası olarak anılıyor.<ref name="Res 58/292">"Resolution 58/292. "</ref>
İsrail Yüksek Mahkemesine göre, işgal altındaki toprakların tek taraflı ilhakını yasaklayan Dördüncü Cenevre Sözleşmesi, Doğu Kudüs için uygulanamaz çünkü, İsrail'in bu bölge üzerinde "meşru egemen" olduğunu ve daha önce toprak üzerinde kontrol sahibi olan müttefikleri tarafından bu durumun tanındığını öne sürmektedir. İsrail'de, Kudüs'ün tamamının İsrail egemenliği altında tutulması için her zaman büyük bir, ancak Kudüs'e "çekirdek" Doğu Kudüs'ün ötesinde (Eski Şehir, Şeyh Jarrah ve büyük Ramot, Ramat Eşkol, French Hill ve Gilo gibi 1967 sonrası Yahudi mahalleleri). Birkaç kez İsrail ve ABD'nin Doğu Kudüs'ü İsrail ile Filistinliler arasında bölme önerileri vardı. 1995 Beilin-Abu Mazen anlaşmasında İsrailli müzakereciler, ilhak edilmiş İsrail mahallelerini ve büyük yerleşim bloklarını içerecek genişletilmiş bir Kudüs içindeki bazı Arap mahalleleri üzerinde Filistin egemenliğini önerdiler. 2000 yılında ABD başkanı Bill Clinton, Clinton Parameters adlı kitabında benzer bir teklif sundu. Son yıllarda, İsrail'in pozisyonu, tüm Kudüs'ü İsrail egemenliği altında tutmaya meyillidir.


### Gazze Şeridi.
2005 yılında İsrail, kalan tüm güçlerini Gazze Şeridi'nden çekti ve yerleşim yerlerini yıkıma uğrattı. Yine de uluslararası topluma göre Gazze Şeridi'nin hala İsrail tarafından işgal edildiği düşünülüyor. İsrail, Gazze Şeridi'ni işgal ettiğini reddetti, ancak Gazze Şeridi'nin üç sınır bölgesinden ikisi, kıyı ve hava sahası ile birlikte İsrail tarafından kontrol ediliyor (Refah yakınlarındaki üçüncü sınır bölgesi Mısır tarafından kontrol ediliyor). 1967'den beri işgal edilen Filistin topraklarındaki insan haklarının durumuna ilişkin BM Özel Raportörü 2007'de şunları söyledi:İsrail, Gazze açısından işgalci bir güç olmaya devam ediyor. İsrail'in 2005 yılında yerleşim yerlerinin boşaltılması ve askerlerinin geri çekilmesinin ardından Gazze'deki işgalini durdurduğu iddiaları, İsrail'in Gazze'nin dış sınırları, hava sahası, karasuları üzerindeki kontrolü, nüfus kaydı, vergi gelirleri ve hükümet fonksiyonları sayesinde Gazze üzerinde etkin bir kontrolü elinde tuttuğunu hesaba katmıyor. Bu kontrolün etkinliği, düzenli askeri akınlar ve roket saldırıları ile desteklenmektedir. 


## Yönetim.
Bölgelerin siyasi statüsü, İsrail ile FKÖ arasındaki müzakerelerin ve Birleşmiş Milletler tarafından yapılan çok sayıda açıklama ve kararın konusu olmuştur. (Bkz. İsrail ile ilgili Birleşmiş Milletler kararları listesi.) 1994 yılından bu yana, özerk Filistin Ulusal Yönetimi, Oslo Anlaşmalarında yer alan İlkeler Bildirgesi'nin bir sonucu olarak, bölgelerin büyük bölümlerinde çeşitli derecelerde kontrol uygulamaktadır. Amerika Birleşik Devletleri hükûmeti Batı Şeria ve Gazze'yi siyasi, ekonomik, yasal ve diğer amaçlar için tek bir varlık olarak görmektedir. ABD Dışişleri Bakanlığı ve diğer ABD hükûmet kurumları, USAID'i Batı Şeria ve Gazze'de, demokrasi, yönetişim, kaynaklar ve altyapı alanlarında projelerle görevlendirildi. USAID misyonunun görevlerinden biri, Dörtlü Yol Haritası'nın uygulanması için esnek ve farklı bir destek sağlamaktır. Bu Yol Haritası, Batı Şeria ve Gazze'de yaşanayabilir bir Filistin Devletinin aşamalı olarak gelişmesi çağrısında bulunan, uluslararası olarak desteklenen bir plandır. Katılımcı devletler, doğrudan katkılar yoluyla veya Dünya Bankası tarafından oluşturulan Filistin Devleti hesabı aracılığıyla yardım sağlar.