# Aişe
Aişe bint Ebu Bekir (; 614 veya 617, Mekke - 678, Medine), İslam peygamberi Muhammed'in üçüncü ve en genç karısı, birinci İslam halifesi Ebû Bekir'in kızıdır.
Klasik kaynakların büyük çoğunluğu Aişe'nin evlendiğinde 6 ya da 7, gerdeğe girdiğinde ise 9 yaşında olduğu konusunda birleşmektedir. Aişe'nin yaşı, ideolojik bir tartışma konusudur. Aişe, hem Muhammed'in hayatı boyunca hem de ölümünden sonra, erken İslam tarihinde önemli bir role sahip oldu. Sünni gelenekte Aişe, âlim, zeki ve araştırmacı olarak tasvir edilir. Muhammed'in mesajının yayılmasına katkıda bulundu ve onun ölümünden sonra 44 yıl boyunca Müslüman toplumuna hizmet etti. Sadece Muhammed'in özel hayatıyla ilgili konularda değil, miras, hac ve eskatoloji gibi konularda da 2.210 hadis rivayet ettiği bilinmektedir. Şiir ve tıp da dâhil olmak üzere çeşitli konulardaki zekâsı ve bilgisi, İbn Şihab Zuhrî ve öğrencisi Urve ibnü'z-Zübeyr gibi erken dönem âlimleri ve aydınları tarafından övgüyle karşılandı.
Babası Ebû Bekir (.632- 634), Muhammed'in yerine geçen ilk halife oldu ve iki yıl sonra yerine Ömer (.634- 644) geçti. Aişe, üçüncü halife Osman'a (.644- 656) karşı muhalefette öncü bir rol oynadı, ancak onun suikastından sorumlu olanlara da karşı çıktı. Osman'ın halefi Ali'nin (.656- 661) halifeliğini tanımadı ve Zübeyr bin Avvâm ile Talha bin Ubeydullah'a katıldı. Cemel Muharebesi'nde yenildi, ardından Medine'de inzivaya çekildi. Daha sonrasında Ali ile uzlaştı ve halife Muaviye'ye (.661- 680) karşı çıkmadı. Ali'ye karşı gelmesi ve savaşa katılması nedeniyle Şii Müslümanlar, Aişe hakkında genellikle olumsuz bir görüşe sahiptir. Sünni İslam'da Aişe, önde gelen bir İslam âlimi ve birçok sahabenin ve tabiinin hocası olarak görülür.


## İlk yılları.
Babası Ebû Bekir, "es-Sıddîk" lakabıyla tanındığı için kendisine Aişe es-Sıddîka (es-Sâdıka) binti's-Sıddîk denilmiştir. Annesi, Kinâne kabilesinden Ümmü Ruman bint Amir'dir.
Muhammed ile soyları baba tarafından yedinci-sekizinci kuşakta, anne tarafından soyları ise on bir-on ikinci kuşakta birleşmektedir. Aişe'ye Muhammed tarafından "Ümmü Abdullah" künyesi verilmiştir.
Doğumunun 613 yılı sonlarında veya 614 yılı başlarında olduğu söylenmektedir; ancak doğum yılı konusunda da çeşitli tartışmalar ve muhtelifler vardır. Aişe, Muhammed'in 3. ve en genç eşidir. Aişe'nin bu evlilikten çocuğu olmamıştır.


### Muhammed ile evliliği.
Hadislerde Aişe'nin 6 yaşındayken Muhammed ile nişanlandığı, 9 yaşında da evlendiği aktarılmaktadır. İbn Kesir Aişe'nin bu yaşta evlendiği konusunda hiçbir ihtilafın olmadığını belirtir. Muhammed el-Buhari'nin Sahih-i Buhari'de aktardığı üzere, Aişe şunları demektedir:


### Evlilik yaşı ile ilgili yorum ve tartışmalar.
Aişe'nin evlilik yaşı ile ilgili olarak farklı kişi ve kaynaklarda birbirinden farklı ifadeler yer almaktadır. Muhammed'in kızı Fatıma ve Aişe'nin kız kardeşi Esma'ya ait rivayetler üzerinden Aişe'nin doğumu ve evlilik yaşı ile ilgili farklı rakamlar elde edilen çıkarımlar şeklinde yapılmaktadır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nde Aişe'nin 614 yılında doğduğu, 624 senesinde evlendiği ve on dört ila on sekiz yaşlarında evlendiğini söyleyen çağdaş araştırmacıların kaynaklarının sağlam olmadığı yazmaktadır. Mustafa Öztürk tartışmalar için Aişe dışında sahabeden yaklaşık 60 kişinin erken yaş evliliği yaptığı, bunun gelenekte olduğu ve Talâk Sûresi'nin 4'üncü âyetindeki "henüz âdet görmemiş olanların bekleme süresi üç aydır" ifadesinin modern çağa kadar "bir hastalıktan dolayı âdet göremeyenler" değil, "henüz ergenliğe girmeden dul kalanlar" olarak anlaşıldığını söyler. İlahiyatçı Mehmet Azimli on sekiz yaşında evlendiğini savunan görüşlerin isabetli olmadığını ve getirilen delillerin bilimsel değil, tepkisel olduğunu dile getirir. İlahiyatçı Suzan Yıldırım, Aişe'nin dokuz yaşında evlenmesinin dönemin örfüne aykırı olmadığını ve toplumun kabullendiği bir uygulama olduğunu; şimdiki zamanın değer yargılarıyla değerlendirilmemesi gerektiğini ifade etmektedir. İlahiyatçı Bünyamin Erul, Aişe'nin daha geç yaşlarda evlendiğini açıkça ifade eden herhangi sarih ve sahih bir rivayetin olmadığını ve başkalarının doğum ve vefat tarihlerinden hareketle yapılan geç yaşta evlenme hesaplamalarının çeşitli faraziyelere, ihtimallere ve tahminlere dayandığını söylemektedir.
Türk İslam profesörü Yaşar Nuri Öztürk, Aişe'nin evlilik yaşının 17 ile 20 yaş aralığında olduğunu ifade etmektedir.
Türk ilahiyatçı ve eski Diyanet İşleri Başkanı Süleyman Ateş, Aişe'nin evlilik yaşı ile ilgili olarak şunları söylemektedir:
İlahiyatçı Ahmet Tekin ve Mustafa İslamoğlu, Arapçada 10'dan sonraki rakamların sayım biçimine istinaden, bu rakamların 16 ve 19 olarak anlaşılması gerektiğini söylemektedir.
Oxford Üniversitesinden hadis uzmanı Joshua Little, yazdığı doktora tezinde, Muhammed'in Aişe ile 9 yaşında evlendiğini belirten hadisin onun ölümünden 150 yıl sonra Irak'ta Hişam bin Urwah adındaki bir hadis aktarıcısı tarafından mezhep propagandası için aktarıldığını iddia etmiştir.
Bir başka hadise göre, Aişe Muhammed'den önce Cubeyr b. Mutim adında bir putperestle nişanlanmış, İslam yayılmaya başlayınca nişandan vazgeçilmiştir. İslam tarihine göre Muhammed'e ilk vahiy 610 yılında gelmiştir ve İslam ilk kez bu tarihten sonra yayılmaya başlamıştır. Bazı tarihçiler bu bilgiyi kaynak gösterip Aişe'nin 610 yılından sonra doğmuş olamayacağını iddia ederler.


## Kişisel hayatı.
Aişe, en çok hadis rivayet eden kadın olması, halife seçimindeki rolü, Muhammed'le tartışmaları, zina iftirası atılması, Muhammed'in ölümü sonrasında da Ali ile olan Cemel Vak'ası sebebiyle, ilk dönem İslam tarihinde önemli bir figürdür.


## Politik kariyeri.
### İlk Fitne ve Cemel Vakası.
Halife Osman'ın öldürülmesi ile halifeliğe Ali geçmiştir. Muhammed'in eşi Aişe, Talha ve Muhammed'in kuzeni Zübeyr ile iş birliği yaparak Halife Ali ile savaşmıştır. Ali savaşı kazanarak Aişe'yi Medine'ye göndermiştir. Talha ve Zübeyr'in öldürüldüğü bu savaşa ilk fitne adı verilmiştir.