# Aleutça
Aleutça ya da Unanganca, Aleut dili (kendilerince "Unangam Tunuu"), Amerika Birleşik Devletlerinde Alaska'ya bağlı Aleut Adaları ile Pribilof Adalarında ve Rusya'da Kamçatka Krayına bağlı Komandor Adalarında Aleutlar ya da Unanganlar tarafından konuşulan ve Eskimo - Aleut dilleri ailesinin tek başına iki kolundan birini oluşturan dil. Alaska'daki 2.300 kişilik nüfustan 150 kadarı, Rusyadaki 200 kişilik nüfustan ise ancak 5 tanesi anadillerini konuşabiliyor


## Diyalekt ve kabileleri.
Diyalekt ve kabileleri:
  - Uzak Batı Unangancası
   - Sasignan Unangancası [kendilerince "Sasignan"  Doğu lehçesinde "Sasxinan"  Batı lehçesinde "Sasxinas"  İngilizce "Attuan"]. Attu, Agattu, Semichi adalarında konuşulur.
   - Rus Unangancası [kendilerince "Kasakam Unangangis" 'Rus Aleutları'  İngilizce "Copper Island Aleut"  Rusça "медновский язык"]. Rusça temelli Sasignan kreolü olup Rusya Federasyonuna bağlı Komandorskiy adalarında (Остров Беринга и Медный Остров) konuşulur.
  - Orta Batı Unangancası [kendilerince "Niiĝuĝim Tunuu, Aliguutax̂"  İngilizce "Atkan, Western Aleut"]
   - Naahmiĝus. Delarof (Amatignak, Tanaga) adalarında konuşulur.
   - Niiĝuĝis. Andreanof (Kanaga, Adak, Atka, Amlia, Seguam) adalarında konuşulur.
  - Doğu Unangancası [İngilizce "Eastern Unangan, Eastern Aleut"]
   - Akuuĝun ya da Uniiĝun. Four Mountains (Amukta, Kagamil) adalarında konuşulur.
   - Qawalangin. Fox (Umnak, Samalga, Unalaska'nın batısı) adalarında konuşulur.
   - Qigiiĝun. Krenitzin (Unalaska'nın doğusu, Akutan, Akun, Tigalda) adalarında konuşulur.
   - Qagaan Tayaĝungin. Sanak (Unimak, Sanak) adalarında konuşulur.
   - Taxtamam Tunuu. Belkofski'de konuşulur.
   - Qaĝiiĝun. Shumagin adalarında konuşulur.


## Alfabe.
Kiril
Latin
Aleut Fontu kullanan web sitelerindeki gerçek harfli görünüm font yüklenmemiş bilgisayarlarda şöyle görünür:
x̂ = { 
ĝ = } 
X̂ = | 
Ĝ = ^ 


## Eğitim.
1987-1988 döneminde Alaska okul bölgelerinde Aleut öğrencilerin sayısı :
Aleut ve Pribilof Adalarındaki okullarda Aleutça bilen öğrencilerin 10 Ekim 2000 itibarıyla yüzdesi:
  - Atka %100
  - Akutan %100
  - St. Paul %97
  - St. George %100
  - King Cove %91
  - Sand Point %86
  - False Pass %83
  - Nelson Lagoon %81
  - Adak %73
  - Nikolski %44
  - Unalaska %19
  - Cold Bay %17


## Bazı gramer özellikleri.
Aleutça, Eskimo - Aleut dillerinin tipik görünümünü sergiler:
  - Kelimelerde üç sayı vardır: tekil, ikil, çoğul
  - Kelimeler yalın halde çoğu zaman nominatif (ya da ABS) eki alırlar : daha çok -x̂ (tekil) -x (ikil) -n (Doğu şivesinde çoğul) -s (Batı şivesinde çoğul)
  - Kelimeler (ya da cümleler) 4 bölümden oluşur: kök ("stem"), yapım eki ("postbase"), çekim eki ("ending"), bağlaç ("enclitic")
  - Tamlama (isim ya da sıfat) bulunmaz
  - Türkçede iyelik tamlaması ("genitive" + "possessive") ile ifade edilen (örn: adamın evi) yapılar, Aleutçada iyelik tamlaması olmadığı için ona yakın başka bir yapıyla kurulur: "relative" + "absolutive":
Unangam Tunuu : Aleut(un) dili
tayaĝum adaa : adamın babası
tayaĝum ulaa : adamın evi
tayaĝus hlangis : adamın oğulları
Fiiller de sayı ile uyumludur:
qax̂ akux̂ : balıkdır
qax akux : iki balıkdır
qan akun : balıkdırlar ("en az üç balıkdır")


## Dipnotlar.
 }}>