# Stereotipik hareket bozukluğu
Stereotipik hareket bozukluğu (SMD), çocukluk çağında başlayan, kısıtlayıcı ve/veya tekrarlayıcı, işlevsel olmayan motor davranışları (örneğin, el sallama veya baş vurma) ile karakterize edilen bir motor bozukluğudur ve normal aktiviteleri önemli ölçüde etkiler veya vücut yaralanmasına neden olur. SMD olarak sınıflandırılabilmesi için söz konusu davranışın bir maddenin, otizmin veya başka bir tıbbi durumun doğrudan etkilerinden kaynaklanmaması gerekir. Bu bozukluğun nedeni bilinmemektedir.


## Belirti ve bulgular.
SMD'nin yaygın tekrarlayıcı hareketleri arasında baş vurma, el sallama, el titremesi, sallanma ve ritmik hareketler, kendi kendini ısırma, kendi kendini vurma ve deri yolma bulunur; diğer stereotipler ise başparmak emme, deri yeme, tırnak yeme, trikotilomani, bruksizm ve anormal koşma veya sekmeyi içerir.


## Sebep.
Stereotipik hareket bozukluklarının sebebi bilinmemektedir.


## Teşhis.
Bebeklerde ve küçük çocuklarda stereotipik hareketler yaygındır. Eğer çocuk bu hareketlerden rahatsız değilse ve günlük aktiviteleri etkilenmiyorsa, teşhis koymak gerekli değildir. Stereotipik davranışlar işlevsellikte önemli bir bozulmaya yol açtığında, stereotipi hareket bozukluğu değerlendirmesi yapılmalıdır. Bu bozukluğu teşhis etmek için özel testler olmasa da, diğer durumları ekarte etmek için bazı testler istenebilir. SMD, Lesch-Nyhan sendromu, zihinsel yetersizlik, Otizm Spektrum Bozukluğu, fetal alkol maruziyeti veya amfetamin zehirlenmesi sonucu ortaya çıkabilir.
Stereotipi hareket bozukluğu teşhisi konulurken, DSM-5 aşağıdakilerin belirtilmesini gerektirir:
  - kendine zarar verici davranışın olup olmaması  
  - başka bilinen bir tıbbi durum veya çevresel faktör ile ilişkisi  
  - ve şiddeti (hafif, orta veya şiddetli).


### Sınıflandırma.
Stereotipi hareket bozukluğu, "Mental Bozuklukların Tanısal ve İstatistiksel El Kitabı'nın" (DSM-5) beşinci baskısında nörogelişimsel bozukluklar kategorisi altında bir motor bozukluk olarak sınıflandırılır.


### Ayırt edici tanı.
Stereotipi hareket bozukluğu tanısında ayırt edici tanı gereken diğer tekrarlayıcı davranış gösteren durumlar şunlardır: otizm spektrum bozuklukları, obsesif kompülsif bozukluk, tik bozuklukları (örneğin, Tourette sendromu) ve diskineziler gibi diğer durumlar.
Stereotipik hareket bozukluğu sıklıkla tik veya Tourette sendromu (TS) olarak yanlış teşhis edilir. TS'deki tikler genellikle altı veya yedi yaş civarında ortaya çıkarken, stereotipi hareket bozukluğunda tekrarlayıcı hareketler tipik olarak üç yaşından önce başlar, tiklerden daha çift taraflıdır ve tiklerden daha uzun süre boyunca yoğun hareket kalıplarından oluşur. Tiklerin heyecanla tetiklenme olasılığı daha düşüktür. Stereotipi hareket bozukluğu olan çocuklar, tikleri olan bir çocuğun aksine, hareketlerden her zaman rahatsız olduklarını bildirmezler.


## Tedavi.
SMD için sürekli etkili bir ilaç bulunmamakta ve herhangi bir etkili tedaviye dair de az kanıt vardır. Otizmli olmayan vakalarda alışkanlık değiştirme eğitimi faydalı olabilir ve ayırma tekniği de uygulanabilir. Hareketler günlük yaşamı etkilemiyorsa tedaviye gerek yoktur.


## Seyir.
Hastalığın seyri bozukluğun şiddetine bağlıdır. Erken tanı semptomların azaltılmasına yardımcı olabilir. Baş travmasına bağlı stereotipi hareket bozukluğu kalıcı olabilir.


## Epidemiyoloji.
Tanı için gerekli olmasa da, zihinsel yetersizliği olan kişilerde SMD görülme riski daha yüksektir. Erkeklerde daha sık görülür ve herhangi bir yaşta ortaya çıkabilir.