# Batı Kanada İnuitleri
 
Batı Kanada İnuitleri (kendilerince "Inuvialuk" "Inuvialuuk" "Inuvialuit" ), Kanada'da Kuzeybatı Toprakları'nda ve birazı da Yukon'da yaşayan İnuitlerin bir kolu.
Dillerinin iki şivesi Inuvialuktun ve Inuinnaqtun adlarıyla Kuzeybatı Toprakları bölgesininde resmî dildir.
Kültürel açıdan üç ayrı grupta toplanırlar:
 - Mackenzie Deltası İnuitleri : Siglitler ve Uummarmiutlar
 - Banks Adası İnuitleri 
 - Merkezi Kanada İnuitleri grubunun alt grubu Bakır İnuitleri (İngilizce "Copper Inuit") : Inuinnait


## Adlandırma.
Inuvialuk () Inuvialuuk () Inuvialuit () (harfiyen: 'gerçek insan') : ISO 639-3 kodu ikt olan dil ve o dili konuşanlar için kapsamına göre farklı kullanımları vardır.
 - Batı Kanada İnuitçesi (ikt) konuşan İnuitlerin (= "Siglitun, Inuinnaqtun, Natsilingmiutut") ortak adı 
 - Kuzeybatı Topraklarının Inuvialuit Settlement Region ("Inuvialuit Nunangit Sannaiqtuaq") bölgesindeki İnuitleri (= "Siglit, Uummarmiut, Kangiryuarmiut") belirtmek için de kullanılır. Bu kullanım ISR bölgesinin idari olarak tek toplum yaratma kaygısından ileri gelir. 
 - Kuzeybatı Topraklarında ise resmî olarak yalnızca "Inuvialuktun" dilini kullananlara (= "Siglit, Uummarmiut") verilerek "Inuinnaqtun" dilini kullananlar (= "Kangiryuarmiut") dahil edilmemektedir. 
 - En dar anlamıyla Inuvialuit, Siglitleri ("Inuvialuit proper") belirtmek için de kullanılır.
Kanada'da idari ve politik kaygılarla Inuvialuit adı altında ele alınan Uummarmiutlar gerçekte Alaska'daki Nunamiut İnyupiklerinden koparak Kanada'ya göç etmişlerdir. Dilleri İnyupikçenin bir şivesi olsa da Kanada'da bir "Inuvialuktun" diyalekti olarak değerlendirilir.
Batıdaki İnuvialuitlere (= Siglit, Uummarmiut) doğudakiler Ualinirmiut (< "Ualiniq" 'batı' + "-miut" 'halk') derken, doğudaki İnuvialuitlere (= Kangiryuarmiut) de batıdakiler Kivaninmiut (< "Kivaliniq" 'doğu' + "-miut" 'halk') derler. Yaşadıkları şehre göre Tuktuuyaqtuurmiut ("People of Tuktuuyaqtuuq"), Akłarvingmiut ("People of Akłarvik") ve Inuuvingmiut ("People of Inuuvik") adlarını alırlar.


## Nüfus.
2006 sayımına göre Kuzeybatı Topraklarında Inuvialuit Settlement Region bölgesindeki "Inuvialuit" (= "Siglit, Uummarmiut, Kangiryuarmiut") nüfusu :


## Kabileler ve Şiveler.
Eskimo kabile adları tipik olarak "-miut" («halk») ekiyle biter ve dil ile şiveleri belitrmek için de buna "-un" ya da "-ut" eki getirilir.
  - Siglit İnuitçesi (İngilizce "Siglitun, Siglit, Inuvialuktun proper"). Kuzeybatı Topraklarında Tuktuyaaqtuuq (Tuktoyaktuk), Paulatuuq (Paulatuk), Ikaasuk (Sachs harbour) ve Inuuvik (Inuvik) şehirlerinde konuşulur. 
   - Qikiqtaruqmiut 
   - Kupugmiut 
   - Kittegaryumiut 
   - Nuvuraqmiut 
   - Avvagmiut 
   - Nuunatahmiut 
  - Inuinnaqtun (kendilerince ᐃᓄᐃᓐᓇᖅᑐᓐ, Natsilingmiutlarca "Killinirmiut"  İngilizce "Inuinnaqtun, Inuinnaq, Copper Inuktitut") 
   - Kangiryuarmiut İnuitçesi (İngilizce "Kangiryuarmiutun subdialect"). Kuzeybatı Topraklarında Ulukhaqtuuq (Ulukhaktok, Kangiryuaq, Holman) şehrinde konuşulur. 
    - Kanghiryuatjagmiut 
    - Kanghirjuarmiut 
    - (?) Haneragmiut 
    - (?) Puivlirmiut 
    - (?) Nagyuktomiut 
   - İqaluktuuttiaq İnuitçesi (İngilizce "Cambridge subdialect"). Nunavut'da Iqaluktuuttiaq (ᐃᖃᓗᒃᑑᑦᑎᐊᖅ, Cambridge Bay) şehrinde konuşulur. 
    - Ekaluktomiut 
    - Kiglinirmiut 
   - Qurluqtuq İnuitçesi (İngilizce "Coppermine subdialect, Kugluktuk dialect"). Kanada Nunavut'da Qurluqtuq (ᖁᕐᓗᖅᑐᖅ, Kugluktuk, Coppermine) şehrinde konuşulur. 
    - Akkuliakattangmiut 
    - Noahognirmiut 
    - Kogluktomiut 
    - Wallirmiut 
    - Asiagmiut 
    - Pingangnaktomiut 
   - Umingmaktuuq İnuitçesi (İngilizce "Bathurst subdialect"). Nunavut'da Umingmaktuuq (Umingmaktok, Bathurst) şehrinde konuşulur. 
    - Nennitagmiut 
    - Kilusiktomiut 
  - Natsilik İnuitçesi (kendilerince "Inuktitun"  İngilizce "Natsilingmiutut, Natsilik dialect") 
   - Nattilik İnuitçesi (kendilerince "Nattilingmiutut" (dil)  İngilizce "Natsilik subdialect, Natsilik proper"). Nunavut'da ᑕᓗᕐᔪᐊᑦ (Talurjuat/Spence Bay) ile ᓇᐅᔭᑦ (Naujat/Repulse Bay) şehirlerinde konuşulur. 
    - Arvertormiut 
    - Netsilingmiut 
    - Kuungmiut 
   - Arviligjuaq İnuitçesi (İngilizce "Arviligjuaq subdialect"). Nunavut'da ᐊᕐᕕᓕᒡᔪᐊᖅ (Arviligjuaq/Pelly Bay) şehrinde konuşulur. 
    - Arviligjuarmiut 
    - Sinimiut 
   - Utkuhiksalik İnuitçesi (kendilerince "Utkuhiksalingmiutitut" (dil)  İngilizce "Utkuhiksalik subdialect, Utkuhikhalik, Gjoa Haven dialect"). Nunavut'da ᐅᖅᓱᖅᑑᖅ (Uqsuqtuuq/Gjoa Haven) ile ᖃᒪᓂ‛ᑐᐊᖅ Qamani'tuaq (Baker Lake) şehirlerinde konuşulur. 
    - (?) Ahagmiut 
    - (?) Hanningařuqmiut 
    - (?) Ilivilermiut 
    - Ugyulingmiut 
    - Qeqertarmiut 
    - Utkuhiksalingmiut [İngilizce "Utkuhiksalik proper"]


## Tarih.
Günümüzden 1000 yıl önceye ait Thule halkı (ya da Proto-İnuit) yerleşimi İnuvialuit topraklarından Herschel Adasında ("Qiqiktaruk") yapılan arkeolojik kazılarda ortaya çıkmıştır.
20. yüzyıldan önce Inuvialuit Settlement Region bölgesinin ana kabilesi Siglitler idi. 19. yüzyılın ikinci yarısında Beyazlardan ("Tan'ngit") gelen yeni hastalıklar yüzünden sayıları dramatik biçimde azalmıştı. 1910 lu ve 1920 li yıllarda Hudson's Bay Company şirketi kürk avcılığı için gereken elemanı Alaska'daki Nunamiutlardan karşılamaya karar verdi. Siglit topraklarına gelen bu yeni İnyupik göçmenleri Uummarmiut (Siglitun ve Uummarmiut şivesinde: < "uummaq" 'evergreen = herdemyeşil' + "-miut" 'people = halk') adıyla anılmaya başlandı. Uummarmiutların yoğun olarak yaşadığı Aklavik, İnuit coğrafyasından farklı olarak ağaç çizgisinin içinde kalır. Siglitler ile Uummarmiutlar arasında ilk başlarda görülen yoğun nefret ve düşmanlık zamanla azalmış ve halkların kaynaşmasına yol açmıştır. Kabileler arasında yapılan evlilikler bu kaynaşmayı hızlandırmıştır.


## Sosyal yaşam.
### Köy odası.
Eskimo köy odası (Siglitçe Qadjgiq) : Alaska'daki İnyupiklerin Qargi'leriyle aynıdır.


## Dil ve Eğitim.
Kuzeybatı Topraklarının 11 resmî dili arasında Inuvialuktun (= "Siglitun" & "Uummarmiutun") ile Inuinnaqtun (= "Kangiryuarmiutun") da bulunuyor.
Geleneksel edebiyatları sözlü olup menkıbe ("unipkaat") ile hikâyelerden ("quliat") oluşur.
Nunavut'ta anadili olarak diller (hepsi de resmî dildir):


## Avcılık ve toplayıcılık.
Bütün Eskimo halkları gibi İnuitler de avcı ve toplayıcıdır. İnuvialuit bölgesinde mevsimlere göre avcılık ve toplayıcılık çeşitlenir:
 - İlk bahar ("Upinraksaq"): ren geyiği avı, balık avı, kaz avı, boz ayı avı
 - Yaz ("Auyaq"): ren geyiği avı, balina avı, balık avı, bitki ve böğürtlensi meyve toplama
 - Son bahar ("Ukiaksaq"): ren geyiği avı, balık avı, fok avı, kaz avı, bitki ve böğürtlensi meyve toplama
 - Kış ("Ukiuq"): ren geyiği avı, balık avı, fok avı, kutup ayısı avı
Kanada'daki İnuvialuitler ile Alaska'daki İnyupikler arasında geçmişte olduğu gibi bugün de ticari ilişkiler sürmektedir. Hatta saha ve avlar için anlaşmalar dahi yapabilmektedirler.


## Din.
### Şamanizm.
Angatkut (şamanlar), erkek ya da kadın olabilir. Inuvialuit bölgesinde en çok tanınan "Kublualuk" adlı şaman bir efsane haline gelmiş olup hikâyeleri bugün bile anlatılır.
Inuvialuitlerde şamanlarla ("angatkut") karıştırılmaması gereken geleneksel olarak iki tür doktor (otacı) vardır. Elleriyle hastalığı hissedip tedavi edenler (Saptaqtit) ile kanatma gibi küçük işlemlerle tadavi edenler (Pilaqtuqtit). Bu doktorlar kesinlikle şaman ("angatkut") olarak kabul edilmez.


## Giyim Kuşam.
### Giyecek.
Makłak (sg) / Makłat (pl) : bot (mukluk)


## Mutfak.
Geleneksel besinleri ren geyiği, misk sığırı, kutup tavşanı, misk sıçanı, fok, ördek, kaz, balık ve böğürtlensi meyvelerdir.