# Yaylalı, Erbaa
Yaylalı, Tokat ilinin Erbaa ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Yaylalı Köyü'nün eski adı, 1928 kayıtlarında Aray olarak geçer. Osmanlı arşivlerinde Aroy şeklinde anılan ismin, köyün dağlar arasındaki geçit konumundan türediği düşünülmektedir. Anadolu'da benzer “ara” kökenli yer adlarına (Arapapıştı, Araç, Arapgir) sıkça rastlanır.


### Osmanlı Dönemi.
Köyün bilinen ilk kaydı, 1530 tarihli "Muhasebe-i Vilayet-i Karaman ve Rum Defteri"nde "Aroy" adıyla yer alır. Bu dönemde köy, Sonisa kadılığına bağlı Kuh-i Karakuş nahiyesinde bulunuyordu. Sonisa, Tebriz-Bursa ipek yolu üzerinde stratejik bir merkezdi. 1574 tahrir defterinde bölge, Müsellem ve Etrak cemaatlerinin yerleşim sahası olarak kaydedilmiştir.
17. yüzyılda idari düzenlemelerle Kuh-i Karakuş nahiyesi bağımsız bir kaza haline geldi; daha sonra köy, Erbaa (Erek) kazasına bağlandı. 19. yüzyılda Tanzimat reformlarıyla Erbaa kazası kurumsallaştı ve 1892'de Tokat Sancağı'na bağlandı.


### Cumhuriyet Dönemi.
Cumhuriyet'in ilk yıllarında Aray olan köyün adı Yaylalı olarak değiştirildi. 20. yüzyıl başında I. Dünya Savaşı, Ermeni Tehciri ve Nüfus mübadelesi gibi olaylar, bölgedeki gayrimüslim nüfusu ortadan kaldırdı; köy tamamen Müslüman-Türk nüfusa sahip oldu. 1950'lerden sonra kırdan kente göç nedeniyle nüfus azaldı; günümüzde birkaç yüz kişilik bir nüfusa sahiptir.


## Coğrafya.
Yaylalı Köyü, Tokat'ın Erbaa ilçesinde, Canik Dağları'nın iç kesimlerinde, Karınca Dağları eteklerinde yer alır. Köy, Erbaa ilçe merkezine 25 km, Tokat il merkezine 107 km uzaklıktadır. Yaklaşık 1000 metre rakımda bulunan köy, Yeşilırmak’ı oluşturan Kelkit Çayı ve Tozanlı Çayı’na komşudur. Çevresi kayın, gürgen, kestane, kızılçam, ladin ve sarıçam ormanlarıyla kaplıdır; kurt, ayı, domuz ve karaca gibi yaban hayvanları bulunur. Gökçebayır Deresi, tarım ve hayvancılık için önemli bir su kaynağıdır. İklim, Karadeniz iklimi ile karasal iklim arasında geçiş özelliği gösterir; yazlar serin, kışlar soğuk ve karlıdır.


## Nüfus.
1831 nüfus sayımına göre, Yaylalı Köyü’nde 32 erkek nüfus kaydedilmiştir; toplam nüfusun 64-80 kişi olduğu tahmin edilir. Nüfusun çoğunluğu genç erkeklerden oluşuyordu; fiziksel özellik olarak orta boylu, bıyıklı veya kara sakallı bireyler ağırlıktaydı. 19. yüzyıl sonlarında Erbaa kazasının nüfusu 27.456 olup, gayrimüslim oranı düşüktü. Osmanlı’nın son döneminde köy, Müslüman-Türk nüfusa sahipti. 20. yüzyılda, I. Dünya Savaşı ve Nüfus mübadelesi sonrası gayrimüslim nüfus tamamen ortadan kalktı. Günümüzde köyün nüfusu birkaç yüzü geçmemektedir.


### Meslekler.
1831 sayımına göre, köyde 10 farklı meslek grubundan 56 kişi kaydedilmiştir. En yaygın meslekler imamlık (17 kişi), hizmetkârlık (15 kişi), çobanlık (13 kişi) ve sığırcılıktı (5 kişi). Bahçıvanlık, berberlik, değirmencilik gibi meslekler ise birer kişiyle temsil edilmiştir.


## Ekonomi.
Yaylalı Köyü’nün ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayanır. Dağlık arazi nedeniyle tarım sınırlıdır; hububat, baklagiller ve bahçe tarımı yapılır. Hayvancılıkta koyun, keçi ve sığır besiciliği öne çıkar; yaylalarda süt ürünleri (peynir, tereyağı) üretilir. Osmanlı döneminde Erbaa Ovası’nda pamuk tarımıyla ticari ilişkiler olduğu tahmin edilmektedir. Ormanlar, kereste, odun, kestane, bal ve kuşburnu gibi yan ürünler sağlar. Son yıllarda organik tarım ve arıcılık (özellikle kestane balı) önem kazanmıştır. Köyün temiz suyu ve kimyasal kirlenmeden uzak doğası, ekolojik tarımı destekler.