# Edip Akbayram (albüm)
Edip Akbayram, Türk rock müziği sanatçısı Edip Akbayram'ın ilk albümü. 1972–74 yılları arasında kaydettiği teklilerin toplaması olan albüm, Türk progresif rock'ının öncülerinden biri olarak kabul edilmektedir. 1974'te Sayan etiketiyle yayımlanan ve Akbayram'ın Dostlar'la ilk çalışmaya başlayıp kendi ismini verdiği çalışma, Kükredi Çimenler ve Boşu Boşuna dışında Sayan Stüdyosu'nda kaydedildi. Kayıtlar için Galip Kayıhan'ın yurt dışından Türkiye'ye getirdiği pedallar ve sentezleyiciler kullanıldı. Ayrıca müziğin progresif etkilerini yansıtmak amacıyla kapakta renkli figürler kullanıldı.
Çocuk felci dolayısıyla çocukluğunu yürüyemeden yaşayan ancak büyüdüğünde Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu kanalında beyaz, diz boyu renkli bir cübbeyle yer alan Akbayram, zayıf bir adamdı. Dönemi Türkiye'sinde gerek Batı tarzında yaptığı müzikle gerekse sahne kostümleriyle dikkat çekiyor ve özellikle gençler arasında büyük bir ilgi görüyordu.
23 yaşında olan Akbayram, Dostlar'la yaptığı çalışmalarında siyasi eleştirilere yer verdi. Bu dönemin ilerleyen zamanlarında bir konserinde kendisine suikast girişiminde bulunuldu ve sahnedeki enstrümanlar ateşe verildi. Olanlardan sonra konser çalışmalarına devam edince sahnede grup arkadaşlarıyla birlikte saldırıya uğradı ve hastaneye kaldırıldı. Hastane aciline alınmadan önce kanlar içinde ve baygın şekilde yerde yattığı görüldü.
Bunların üzerine döneminin tek medya kuruluşu olan Türkiye Radyo Televizyon Kurumu'ndan belli zamanlarda yayına çıkması yasaklandı ve yeri geldiği zaman bazı albümlerine el konuldu. Ancak genç yaşından beri benzer türlü işkencelerle mücadele eden Edip Akbayram, siyasi tutumundan vazgeçmeyeceğini ve para için siyasi tutumlarını değiştirenlerin utanç verici insanlar olduğunu söyleyerek protest müzik anlayışına devam etti.


## Arka plan.
Altın Mikrofon yarışmasında birinci olduktan sonra Akbayram, "Kükredi Çimenler" plağını çıkarmıştı fakat istediği popülerliği kazanamamıştı. Yine bu dönemde Hey dergisi okurları tarafından "Yılın En Ümit Veren Erkek Şarkıcısı" seçilmişti ve ilk turnesine çıkmıştı. İstediği popülerliği kazanamamış olmasına rağmen Edip Akbayram, "İntihar ederim gene gitmem." diyerek memleketine dönmek istemiyordu. Buna rağmen Siyah Örümcekler'in verdiği destekle kariyerini devam ettirmeyi planlıyordu.
Daha kendi grubunu kurmamış ve çalışmak için grup arayan Akbayram, Moğollar'ın solist aradığı dönemde Cahit Berkay'a kendisini göz ardı etmemelerini söyledi. Berkay, düşüneceklerini söyledi ve bu olayın ardından Hey dergisinde "Moğollar için iki solist: Ersen ve Edip Akbayram" başlıklı haber yayımlandı. Ancak Moğollar, hareketli bir vokalist aradığı için tercihini Ersen'den yana kullandı. Çünkü Akbayram'ın sağ bacağında çocuk felci yüzünden felçlik bir durum vardı.
Seslendirdiği "Boşu Boşuna" parçasının kime ait olduğunu çok merak eden Edip Akbayram, stüdyo görevlileri tarafından parçanın Mahzuni Şerif'e ait olduğunu öğrendi ve ardından onunla tanışmak istedi. Ziyaret etmek için köyü Berçenek'e gitti. Sohbet sırasında kendisinin çirkin türküsünü Akbayram'ın çok güzel okuduğunu söyleyen Mahzuni, türkülerini ömür boyu ücretsiz seslendirmesi için Akbayram'a izin verdi. Bu sayde Akbayram'ın albümleri için büyük bir fırsat oluştu. Çünkü 70'li yıllardaki repertuvarının büyük bir çoğunluğu Mahzuni Şerif türkülerinden oluşacaktı.
Geçici olarak Dönüşüm grubunda çalışan Edip Akbayram, gruba uyum sağlamakta zorluk çekmişti ve grupta aynı şekilde zorluklar yaşayan Vecdi Ören ile tanışmıştı. En sonunda bu ekiple çalışmaya dayanamayan Ören, Akbayram'a, "Ya baba, sesin çok güzel. Seninle bir grup kuralım." diye teklif edince Akbayram, düşüncelerinden bahsetmeye başladı. Değişik bir çizgilerinin olmasını istediğini ve Mahzuni Şerif'i ne kadar sevip türkülerinin rock'a ne kadar elverişli olduğunu anlattı. Ardından teklifi kabul edince yetenek kriterlerine uygun şekilde Koral Sarıtaş, Cudi Koyuncu ve Galip Kayıhan'ı yanlarına aldılar ve Dostlar'ı kurdular.


## Kayıt süreci.
Edip Akbayram, müzik kariyerinin ilk döneminde henüz Dostlar'ı kurmadığı zamanlarda yaptığı kayıtları, farklı müzisyenlerle iş birliği içerisinde gerçekleştirdi. Albümde bulunan ve Altın Mikrofon birinciliği kazandıran "Kükredi Çimenler" teklisinin kayıtlarında, yarışmayla anlaşmalı olarak Norayr Demirci ve orkestrasıyla çalıştı. Bu albüm, Unkapanı'nda bulunan stüdyolarda kaydedildi. Ardından yeni müzik firmasıyla anlaşan Akbayram, Zafer Dilek ile yan yana geldi ve orkestra iş birliği sonucunda "Anam Ağlar Baş Ucumda Oturur" teklisini yaptı. Daha sonra plak şirketi tarafından, döneminin en yetenekli Anadolu rock gruplarından olarak görülen Dönüşüm'le çalışması önerildi ve bu iş birliğiyle "Deniz Üstü Köpürür" çalışması yapıldı.
Solo çalışmalarında kendisine eşlik eden sanatçılar farklılık gösteriyordu ve bu durum Edip Akbayram'ı zorluyordu. En son çalıştığı grubu Dönüşüm'de, kendisiyle benzer şekilde zorluklar çeken Vecdi Ören, Akbayram'a müzik grubu kurmak için teklifte bulundu. Kabul etmesinden sonra 1973 yılından sonra tüm müzikal çalışmalarını artık grup ile birlikte yürütmeye başladı. Abdallardan ve halk ozanlarından aldıkları yardımlarla birlikte, albümde de bulunan "Değmen Benim Gamlı Yaslı Gönlüme" ve "İnce İnce Bir Kar Yağar" teklileri kaydedildi. Ayrıca Sayan ile kaydettiği albümler Sayan Stüdyo'da kaydedildi.


## Sayan'la olan anlaşmazlık.
1974'te Hey dergisi tarafından yayımlanan haber başlığına göre, "Edip Akbayram ile Sayan arasında anlaşmazlık çıktı". Ardından anlaşmazlık olayının gündeme gelmesiyle Akbayram, Sayan'ın kendisinden habersiz bir uzunçalar albümünü piyasaya sürdüğünü iddia etti. Dostlar ile İzmir'de çalışmalarını sürdüren sanatçı, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, "Sayan'ın bu long play'i çıkarmaya hakkı yoktur, hakkımızı arayacağız." dedi. Bu iddiaların ardından Sayan'ın sahibi Fahrettin Sayan'dan yanıt gecikmedi. Sayan, böyle bir uzunçalar albümünün hâlâ çıkmadığını fakat kısa bir zaman sonra çıkarmayı düşündüğünü söyledi.
Edip Akbayram'ın sözleşme süresinin sona ermiş olmasına rağmen plak borcu olduğunu söyleyen Sayan, sözü edilen uzunçalar albümünü piyasaya sürmeye şarkıcı ile yani Akbayram'la yapılan sözleşmenin engel olmadığını söyledi. Bu sırada yapılan araştırmaların ardından, piyasaya çıkması beklenen albümde "Boşu Boşuna" ve "Kükredi Çimenler"'in de yer alacağı öğrenildi. Söz konusu şarkılar, ilk olarak 1972'de yapımcı Yaşar Kekeva tarafından İstanbul Plak etiketiyle yayımlanmış ve daha sonra telif hakları Orhan Gencebay'ın şirketi olan Kervan Plak'a devredilmişti. Bunun üzerine teklinin uzunçalar hakları, yeni çıkacak uzunçalar albümü için Kervan'dan Sayan'a geçti.


## Müzikal tarz.
Albüm repertuvarında Mahzuni Şerif ve Neşet Ertaş gibi Türk halk ozanlarının türkülerinin yanı sıra anonim halk türküleri, progresif ve psikedelik rock çizgisinde yeniden düzenlendi. Özellikle siyasi eleştirileri ve dönemin toplumsal sorunlarını konu alan şarkılar yorumlanarak protest müzik tarzı ile hareket edildi. Siyasi ve kültürel çatışmaların yaşandığı dönemde sol görüşlü dinleyiciler ve gençler arasında ilgi gören albüm, siyasi içeriği nedeniyle Edip Akbayram Dostlar'a zaman zaman müzik sansürü getirilmesine yol açtı.


## Kapak ve isim.
Edip Akbayram'ın önceden yapmış olduğu üç solo ve Dostlar'la yaptığı iki teklisinin toplaması olan albüm, piyasaya Edip Akbayram'ın ismiyle çıktı. Kapak tasarımı, müzik tarzının bilinciyle ve progresif ile psikedelik rock'ı temsil etmesi amacıyla renkli desenlerle oluşan bir yazı tipiyle tasarlandı.


## Değerlendirmeler.
Türk psikedelik rock müziğinin kült haline gelen bu albüm için Türkiye'nin yanı sıra İspanya ve Almanya'da tekrar basımları yayımlandı. Yeni yayımlarda, 1970'lerin ses teknikleriyle kaydedilen ses kayıtları ve fotoğraflar yeniden düzenlendi. Pharaway Sounds tarafından yapılan basımda Angela Sawyer (Weirdo Records) tarafından albüm kitapçığı eklendi.
Edip Akbayram'ın ilk bulanık gitar temalı, güçlü gitar riff'leri ve Anadolu geleneklerini birleştirdiği çalışma olarak tanımlanan albüm, yurt dışında Erkin Koray veya Barış Manço ile tamamen eşdeğer olarak yorumlandı.


## Şarkı listesi.
A yüzü
BaşlıkSöz yazar(ları)ıBesteci(ler)
Süre
1.
"İnce İnce Bir Kar Yağar 
" Mahzuni ŞerifMahzuni Şerif
 3:30
2.
"Değmen Benim Gamlı Yaslı Gönlüme 
" AnonimAnonim
 4:50
3.
"Dumanlı Dumanlı Oy Bizim Eller" Mahzuni ŞerifMahzuni Şerif
 2:45
4.
"Anam Ağlar Baş Ucumda Oturur 
" Neşet ErtaşNeşet Ertaş
 3:50
5.
"Boşu Boşuna" Mahzuni ŞerifMahzuni Şerif
 2:51
B yüzü
BaşlıkSöz yazar(ları)ıBesteci(ler)
Süre
1.
"Dağlar Dağladı Beni" Neşet ErtaşNeşet Ertaş
 4:59
2.
"Yakar İnceden İnceden" Cudi KoyuncuCudi Koyuncu
 4:01
3.
"Deniz Üstü Köpürür 
" AnonimAnonim
 3:14
4.
"Sev Beni Beni" Aşık GaribiEdip Akbayram
 2:13
5.
"Kükredi Çimenler 
" Aşık VeyselEdip Akbayram
 3:02


## Dostlar üyeleri.
 - Edip Akbayram – baş vokal
 - Vecdi Ören – bas gitar, düzenleme
 - Galip Kayıhan – elektro gitar, ritim gitar
 - Cudi Koyuncu – bağlama, yaylı tambur
 - Koral Sarıtaş – davul, perküsyon