BILGEM-AI/BILGE-Wiki-Tr-Plus huggingface dataset:
# Mahkeme
Mahkeme, taraflar arasındaki hukukî anlaşmazlıkları "(davaları)" hukukun üstünlüğüne uygun olarak sivil ya da askerî, adlî veya idarî konularda adaleti sağlamak üzere yetkilendirilmiş, toplum yapısına ve kültüre göre değişiklikler gösterebilen bir yargılama formudur. Mahkemeler genellikle bir devlet kurumu şeklinde teşkilatlanır. Hem ortak hukuk, hem de medeni hukuk sistemlerinde mahkemeler, uyuşmazlıkların çözümü için merkezi araçlardır.
Hukuku yorumlayan ve uygulayan mahkemeler sistemi topluca yargı olarak bilinir. Mahkemenin bulunduğu yere mahkeme yeri denir. Mahkeme işlemlerinin yapıldığı oda mahkeme salonu, bina ise mahkeme binası olarak bilinir.


## Etimoloji.
Mahkeme kelimesi Türkçeye Arapçadan geçmiştir. Hüküm, hakim, muhakeme, vb. kelimeler mahkeme kelimesi ile aynı kökten gelmektedir.


## Değişik modeller.
Dünya'da iki tür mahkeme modeli ağır basar. Bunlar Ortak hukuk düzeni ve Kara Avrupası hukuk düzeni sistemlerindeki mahkemelerdir. Her iki sistemde de mahkemeler uyuşmazlıkların çözümünde merkezî durumdadır. Bu sistemlerde genellikle tüm vatandaşların iddia veya karşı iddialarını mahkemeye sunabilecekleri kabul edilir. Kara Avrupası Hukuk Sistemi, Fransa'daki yargı sistemini temel alır. Ortak Hukuk Sistemi ise temel olarak İngiltere'deki yargı sistemini almıştır. Kara Avrupası Sistemi'nde savcılık karşısında savunmayı oluşturan taraf veya vekil, iddialarını hakim ya da hakimlerden oluşan bir heyet karşısında sunar. Ortak Hukuk Sistemi'nde ise iki avukattan oluşan taraflar, iddialarını bir hakimin yönettiği salonda bulunan ve vatandaşlardan oluşan bir jüri heyetine sunarlar. Jüri heyetinin bulunmadığı, ancak daha az önemde kabul edilen davalar da bu sistemde tek hakim tarafından görülebilir. Üçüncü model mahkemeler ise dînî temellidirler ve ilâhî kanunları (mesela Kilise Hukuku ya da şeriat ve fıkıhı temel alırlar. Bu sistemlerde mahkemelerin yapısı ve görevi, din ve mezheplere göre değişebilir.
Başka bir sıralama da askerî ya da sivil mahkemelerdir. Genellikle askerler, ancak askerî mahkemeler tarafından yargılanabilir.


## Mahkeme türleri.
  - Uluslararası yargı kurumu
  - Uluslararası Adalet Divanı
  - Uluslararası Ceza Mahkemesi
  - Uluslararası Tahkim Mahkemesi
  - Yargıtay mahkemesi
  - İdare mahkemesi
  - Anayasa mahkemesi
  - Ticari mahkeme
  - Fakülteler mahkemesi
  - Kayıt mahkemesi
  - Askerî mahkeme
  - Kilise mahkemesi
  - Hisse mahkemesi
  - Olağanüstü mahkeme
  - Aile mahkemesi
  - Alt mahkeme
  - Olağan mahkeme
  - Uzman mahkeme
  - Yüksek mahkeme
  - Genel Mahkeme
  - Elektronik mahkeme
  - Amirallik mahkemesi
  - Tahkim mahkemesi
  - Merkez Ceza Mahkemesi 
  - Millî Korunma Mahkemesi
 - Topluluk mahkemesi
 - Tüketici mahkemesi
 - Temyiz mahkemesi
 - Yerel mahkeme
 - Uyuşturucu mahkemesi
 - Sağlık mahkemesi
 - Yüce mahkeme
 - Yüce Divan
 - Uluslararası mahkeme
 - Çocuk mahkemesi
 - Ceza mahkemeleri
 - İş mahkemesi
 - Arazi mahkemesi
 - Alt mahkeme
 - Adliye mahkemesi
 - İstiklâl mahkemesi
 - Patent mahkemesi
 - İhtisas mahkemesi
 - Vergi mahkemesi
 - Genç mahkeme
 - Trafik mahkemesi
 - Duruşma mahkemesi
# Fensiklidin
Fensiklidin (Kimyasal uzun ismi 1-(1-fenilsikloheksil)piperidin), genellikle PCP olarak kısaltılır ve halk arasında melek tozu (Angel Dust) olarak bilinir. Önceleri genel anestezik olarak kullanılırken sonraları halüsinojenik ve nörotoksik etkileri nedeniyle kullanımından vazgeçilmiştir. İlk kez 1950 yıllarında kullanıma başlanmış, 1963'te cerrahi anestezik olarak tıbbi kullanım alanına girmiştir. Fakat hastaların anesteziden uyanırken oryantasyon bozukluğu, ajitasyon ve deliriyum göstermesi sebebiyle tıbbi kullanımdan kaldırılmıştır.
İlk defa 1967 yılında yasadışı madde olarak kullanılmaya başlanmış, 1970'li yıllarda kullanımı yaygınlaşmıştır. Çok basit ve ucuz imal edilip, çok pahalıya pazarlanmaktadır. Beyaz kristal toz şeklinde olup, tabletler, kapsüller ve renkli tozlar şeklinde görülür. Ağız yoluyla, damardan, enfiye şeklinde ya da sigara ile içe çekilerek kullanılabilir. En sık kullanım şekli sigara ile içilmesidir. Sigara ile 2–3 mg içildiğinde 5 dakika içinde etkisi başlar ve 30 dakikada etkisi en üst düzeye ulaşır. 5 mg'dan az ‘düşük’, 10 mg'dan fazla ‘yüksek’ doz olarak nitelendirilir. Etkisi 2-6 saat arasında sürebilir. Toksikasyon psikozlara, akut zihinsel sendromlara veya komaya yol açabilir. Sıkıntı, korku, zihin bulanıklığı, ajitasyona sebep olur. Hipertansiyon, ataksi, yüz ve boyun bölgesinde adale rijiditesi, hipertermi, hipersalivasyona neden olmaktadır.
# Christine Keeler
Christine Keeler (d. 22 Şubat 1942 - 4 Aralık 2017), eski İngiliz model ve mankendir. Siyaset literatürüne 'Profumo Olayı' olarak geçen, İngiltere'yi sarsan en büyük seks skandalının baş aktörüdür.
Savaş Bakanı John Profumo ve Londra'daki Sovyet askerî ataşesi Albay Eugene İvanov ile girdiği ilişkiler, büyük bir skandal olarak kamuoyunda konuşulmuştur. Skandalın ardından ajanlıkla suçlanan Keeler gerçekleri açıklamak için 'Ve Nihayet Gerçek, Benim Hikayem' adlı bir kitap yazmıştı. Keeler, kitabında bir yataktan diğerine ulusal güvenlik sırlarını taşımasının mümkün olmadığını, çünkü İvanov'la sadece bir gece yattığını anlatırken bakan ve ajanla tanışmasında aracılık yapan Stephen Ward'ın da KGB casusu olduğunu iddia etmişti.
Olayın patladığı 1963 yılında Türkiye'de "kiralık kız" olarak anılan telekız Keeler, yalan ifade vermek suçundan dokuz ay hapis cezasına çarptırılmıştı. 19 yaşındaki Keeler'le ilişkisi olduğu ortaya çıkınca Profumo'nun itibarı da sıfırlanmıştı. Profumo bir Rus ajanıyla aynı kadını paylaştığı için ulusal güvenliği tehlikeye sokmakla suçlanmış ve sonunda istifa etmişti.
 - YÖNLENDİRME
# Charmaine Sinclair
Charmaine Sinclair (d. 23 Nisan 1971) İngiliz foto manken ve porno yıldızıdır.
1998 yılında bir telekız şebekesiyle ilgisi olduğu gerekçesiyle gözaltına alındı. Soruşturma kapsamında polise ifade veren ünlü oyuncu Robert De Niro "Charmaine Sinclair'le 4-5 yıl önce tanıştım. O sıralar Kudüs'teydim. Kudüs'ten St. Tropez'e geldim. Birkaç kez birlikte olduk. Her buluşmamızda iki veya üç kez seks yaptık. Kimseye para ödemedim. Fahişe olduğunu bilmiyordum." dedi.
İsveçli eski foto manken Anika Brumarck ve Fransız moda fotoğrafçısı Jean Pierre Bourgeois'in elebaşları olduğu iddia edilen seks şebekesinin, Paris ve Cot d'Azur'da Arap şeyhlere ve Fransız zenginlere telekız sattığı öne sürüldü.
 - YÖNLENDİRME 
 - YÖNLENDİRME 
 - YÖNLENDİRME
# Barbut
Barbut, Doğu Akdeniz kökenli, iki zarla oynanan bir kumar oyunudur. Amerika ve Kanada'da çoğunlukla Yunan ve Yahudi kökenli insanlar tarafından oynanmaktadır.


## Oynanışı.
İki kişi veya iki grup arasında oynanır. Bazı zar sayıları kazanır, bazı zar sayıları kaybeder.
İki bölüme ayrılarak ortaya konan değerlerin hepsini kazanan zar sayıları düşeş (6+6), dübeş (5+5) ve düşe (3+3); kaybeden zar sayıları ise dörtcihar (4+4), dubara (2+2) ve hepyek (1+1) dir. Öne sürülen değeri kazanan zar sayısı şeşbeş (6+5), kaybeden zar sayısı ikibir (2+1) dir. Diğer zar sayıları ne kazanır ne kaybeder. Oyuna başlayanın zar üstünlüğü vardır. Oyuna başlayan, kazanan bir zar atarsa öbür oyuncu zar atamaz. Kazanma olasılığı 0,492929'dur. Zarla oynanır. İki zar atıldığında toplamı 7 veya 11 ise kazanılır, 2-3-12 ise kaybedilir, 4-5-6-8-9-10 ise oyuncu bu toplamı veya 7'yi bulana kadar zarları atmaya devam eder. Eğer zarlar toplamını atarsa kazanır, 7'yi atarsa kaybeder.
# Nick The Greek
Nikolas Andreas Dandolos (27 Nisan 1883 - 25 Aralık 1966), Yunan Nick olarak da bilinen Yunan profesyonel kumarbazdır.


## Yaşamı.
Dandolos zengin bir ailenin oğluydu. Özel bir kolejde okudu ve felsefe bölümünde derece yaptı. 18 yaşındayken dedesi ABD'ye yolladı ve haftalık olarak 150 $ gönderdi. Dandolos Chicago'a yerleşti.
Hayatının son zamanlarında Kaliforniya eyaletinin Gardena şehrinde poker oyunu oynayarak geçirdi.
1966 yılında Noel günü öldü.


## Mirası.
Hayatı boyunca 500 milyon dolar kazanıp, kaybettiği tahmin ediliyor. Eğitim ve hayır kurumlarına 20 milyon dolar bağışta bulunmuştur.
# Nam Cam
Nam Cam, Vietnam'ın en büyük mafya babası olarak bilinen Truong Van Cam'ın liderliğini yaptığı organize suç örgütü.
Aralık 2001'de tutuklanan Nam Cam Çetesi'nin en namlı eylemi rakibi mafya anası Dung Ha'nın öldürülmesiydi. Cam'a hakaret amacıyla lokantalarından birine fare dolu bir hediye paketi gönderen Dung Ha, 2 Ekim 2000'de başından vurulmuş olarak bulundu.
 - YÖNLENDİRME
# Yubitsume
Yubitsume Japon organize suç örgütlenmesi Yakuzalarda, bir hata ya da suçu affettirmek için serçe parmağın kesilmesidir.
# Narko terörizm
 - YÖNLENDİRME 
Narko terörizm, uyuşturucu tacirleri tarafından kendi yasa dışı işlerini korumak için kullanılan terör taktikleridir. Uyuşturucu baronlarıyla, silahlı örgütler arasında ittifakı tarif eder. Her ikisi de hükûmetlerin istikrarının bozulmasından ve kurulu toplumsal düzenin çökmesinden çıkar elde etmektedir.
# Ertan Yılmaz
Ertan Yılmaz (d. 1 Ocak 1986 Samsun) Türk şair ve yazar.
= Eğitim hayatı=
İlköğreniminin altı yılını Samsun'da yaptıktan sonra İzmir Karşıyaka'da öğrenimine devam etti. 2002 yıında Karşıyaka Lisesi'nden mezun oldu. Anadolu Üniversitesi A.Ö.F. Sosyal Bilimler okuyor. 


## Şiirleri.
2002 yılından bugüne Kül, Dize, Edebiyat ve Eleştiri, Agora, Ünlem, Eski, Bireylikler, Mortaka, Patika, Yom Sanat, Kitap-lık, Kaçak Yayın, Varlık dergilerinde şiirler, şiir üstüne yazılar yayımladı ve çeşitli şiir yıllıklarına alındı. 2005’te "Asya" ve "Söyle" adlı şiir kitapları Yom Yayınları’ndan çıktı.


## Aldığı ödüller ve diğer çalışmaları.
Yayımlanmamış kitap dosyasıyla; 2004 Homeros Şiir Ödülü ve 2004 Cemal Süreya Şiir Ödülü'nde birinciliği paylaştı. Şarapya adlı fanzini 12 sayı çıkarttı. Yine aynı yıl Arkadaş Z. Özger Şiir Ödülü’nde kitap dosyasıyla Jüri Özel Ödülü’ne değer bulundu. Reklam yazarlığının yanı sıra kısa metrajlı filmler yapıyor. 


## Özel hayatı.
2007'de Reklammeklam adlı reklam ajansını kuran Yılmaz, İzmir Karşıyaka'da yaşıyor.


## Kitapları.
  - Asya (Yom Yayınları, 2005)
  - Söyle (Yom Yayınları, 2005)
  - İyiyim (YKY, 2007)


## Ödülleri.
  - Arkadaş Z. Özger Şiir Ödülleri Jüri Özel Ödülü (2004)
# Nibiru
Sümerler tarafından, Nibiru, yani "geçiş gezegeni" ismi verilen, Babil astronomları tarafından ise Marduk.
Maya takviminin bittiği Aralık 2012 tarihini takiben Dünya'ya yakın geçiş yapacağı öne sürülmektedir. Zecharia Sitcin tarafından yapılan araştırmalara konu olmuştur. Dünyadan 4 kat daha büyük olduğu ve güneş çevresindeki turunun 3600 yıllık periyoda sahip, eliptik bir yörüngesinin olduğu bu araştırmalarda ortaya atılmıştır. "Sitchin", Mısır ve Mezopotamya'daki araştırmaları esnasında eski uygarlıkların da bu gezegenden haberdar olduğunu ileri sürülmüştür.
Sümerler tanrılarına gökten gelenler diye adlandırırlardı.


## NASA'nın resmi açıklaması.
NASA'nın resmi sitesinde bir video açıklamasında sözü edilen uzay cisminin bir gezegen olmadığı açıkça ifade edilmiştir.
# Aladağ
Aladağ, Adana ilinin bir ilçesidir.
Doğusunda Kozan ilçesi, güneyinde İmamoğlu ve Karaisalı ilçeleri, batısında Pozantı ilçesi ve kuzeyinde Niğde ile Kayseri illeri vardır. Yüzölçümü 1.347 km² olup nüfusu 2022 nüfus sayımına göre 15.897'dir.
İlçenin merkezi Aladağ kasabasıdır. Eskiden "Karsantı" adıyla Karaisalı ilçesine bağlı bir bucak olan ilçe, 1987 yılında ilçe olmuştur. İlçenin kuzey kesiminde Toros Dağları'nın Aladağlar adıyla anılan bölümü bulunmaktadır. İlçe de adını bu dağlardan almaktadır. İlçe coğrafî açıdan dağlık bir bölgede olduğundan tarımda verimlilik düşüktür. İlçe, 6360 sayılı kanunla Büyükşehir ilçe belediyesi statüsüne dönüştürülmüş olup, 31 mahallesi bulunmaktadır.
Turizm açısından en ünlü yerleri; Akören Kilisesi, Meydan Kalesi, Küp Şelalesi, Başkanın Çardağı, Ağacakise Anıt Ağaç, Simit Çağlayanı, Eğner, Kapuzbaşı Çağlayanı, Mazılık Ören Kalesi, Posyağbasan Kalesi, Sandıklı su ve Acı sudur.


## Köken bilimi.
Aladağ'ın eski adı "Karaköy" olup 1973 yılında "Karsantı" olarak değiştirilmiştir. Burası 1987'de ilçe merkezi olunca bugünkü adı verilmiştir. Bu isim de Toros Dağları'nın Aladağlar adıyla anılan bölümünden gelmektedir. Antik çağlarda Anadolu'da konuşulan Luvi dilinden geldiği düşünülen Karsantı adı, Osmanlı Devleti kayıtlarında "Karsandı" olarak geçmektedir. Ayrıca Karaköy adından da bahsedilmektedir.


## Tarihçe.
Eski bir yerleşim yeri olduğu bilinen Aladağ, Hitit, Roma ve Bizans egemenliklerinin ardından Selçuklu Hanedanı zamanında da yerleşim yeri olarak kullanılmıştır. 1360'lı yıllarda şehir Ramazanoğulları Beyliği'ne, Yavuz Sultan Selim zamanında da Osmanlı Devleti'ne ilhak olmuştur. 1973'te şehirde belediye örgütü kurulmuştur. 1987'de aynı adlı ilçenin merkezi olmuştur.


## Nüfus.
Not: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.


## Mahalleler.
Aladağ'ın 31 mahallesinin 4'ü merkezde bulunmaktadır. Merkez mahallelerinde 4.080 kişi (%25,7) yaşamaktadır. En uzak mahallesi ise 39,5 km uzaklıktaki Topallıdır. Merkez mahalleleri dışında nüfusu en fazla olan yer 1.664 kişi ile Büyüksofulu mahallesidir. Aladağ'ın nüfusu 2017 yılında %2,68 azalmıştır.
Aladağ ilçesinin mahallelerinin ilçeye uzaklığı, rakımı ve nüfusu
  - Km, Sinanpaşa Mahallesi'nde bulunan kaymakamlığa olan uzaklıktır.
# Gerger
Gerger, Adıyaman ilinin bir ilçesidir.


## Tarihçe.
1954 yılında Adıyaman Malatya'dan ayrılıp vilayet olunca Gerger de ilçe oldu. Tarihi Gerger ismi ile ilçe adlandırılarak Aldüş köyü ilçe merkezi olarak seçildi. Tarihi Gerger ise adını hâlen Nefsi Gerger olarak sürdürmekte olup şu an resmî kayıtlarda Oymaklı köyü olarak geçmektedir. İlçe olmadan önce Malatya'nın Pötürge (eski: Mırün) e bağlıydı. Gerger ilçe olmadan önce nahiye merkezi Güngörmüş köyü idi. Gerger'deki kamu binaları ve okul inşaatları tamamlandıktan sonra 1953 yılında Nahiye Müdürlüğü Gerger'e alındı. Bir yıl sonra Adıyaman il olunca Gerger ilçe statüsüne yükseltildi.
Turizm amaçlı da değerlendirilebilecek Gerger Kalesi de ilçe sınırlarında yer almaktadır. Ayrıca Güngörmüş köyü civarında günü birlik gezi için değerlendirilebilecek Karagöl bulunmaktadır.


## Nüfus.
İlçe 45 köy ve 4 mahalleden oluşmaktadır.
# Bayat, Afyonkarahisar
Bayat, Afyonkarahisar ilinin bir ilçesidir.
Emirdağ ilçesine bağlı bir nahiye olarak Bayat'ın belediye oluşu 1907, ilçe oluşu ise 4 Temmuz 1987 gün ve 19507 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 3392 sayılı kanunla kurulmuştur. İlk kaymakamı Orhan Öztürk'tür (1988-1991).
Kök boyalı kilim dokumacılığı ile bilinen Bayat, kilimlerini; Amerika, Japonya ve birçok Avrupa ülkesine ihraç etmektedir.


## Spor.
Bayat ilçesini, Afyonkarahisar Amatör Liglerinde Bayatspor temsil etmektedir. Maçlarına Bayat İlçe Stadında çıkmaktadır.
# Evciler
Evciler, Afyonkarahisar ilinin bir ilçesidir.
Afyonkarahisar'a 132 km mesafede düz bir alanda kurulmuştur. 1991 yılında ilçe olmuştur. Afyonkarahisar-Denizli kara yolu üzerindedir.


## Tarihçe.
Çevre höyüklerde bulunan parçalardan tarihinin Lidyalılara kadar uzandığı anlaşılmaktadır. Bugün ilçede Kocahöyük ve Küçükhöyük diye bilinen iki höyük ile Öküzviran ve Kocaviran isminde iki örenyatağı vardır. Hititler, Yeni Hitit devrinde Şuppiluliuam (MÖ 1380-1345) zamanında Ege'den Akdeniz'in doğu kıyılarına kadar uzanmış ve Ön Asya'nın en güçlü imparatorluğunu kurmuşlardır. Evciler ilçesinin, Mira Kuvalya Krallığının yıkılışından sonra Seha Irmağı Krallığı'na katıldığı ve bu krallığın elinde çok kısa bir süre (40-50 yıl) kaldığı söylenmektedir.


## Coğrafya.
Ege Bölgesi'nin İç Batı Anadolu ile Göller Bölgesi arasında yer alır. Bir başka deyişle; İç Anadolu yaylasının Ege kıyılarına açılan bölgesindedir. İlçe, Evciler ovasının orta kısmında kurulmuş olup, bu düzlük saha kuzey kısmına doğru yükselmektedir. Ovanın kuzey kenarı Bozdağ tepeleri ile çevrilmiştir. Ovanın batısında Maymun Dağı, kuzeydoğusunda ise Büyük Menderes, Işıklı Barajı ve Akdağ bulunmaktadır. Evciler, kuzeyden Denizli'nin Çivril (40 km), doğudan Dinar (26 km), güney batıdan Dazkırı (21 km) ilçeleriyle komşudur. İlçenin yüzölçümü ise 235 km²dir.
Deniz seviyesinden yüksekliği 981 m'dir. İlçede genellikle karasal iklim görülür. Fakat Işıklı Barajı ile Acıgöl'ün iklimi biraz daha yumuşattığı bilinmektedir. İlçeye ulaşım hem kara yolu, hem de demiryolu ile yapılmaktadır. İlçe jeolojik olarak çok hafif meyilli bir morfoloji göstermektedir.


## Ekonomi.
İlçe, bitki örtüsü bakımından çok zayıftır. Koruların dışında orman yoktur. Bütün boş alanlar ekilidir. Nadas sistemi uygulanır. İlçe ekonomisi tarım, hayvancılık ve dokumacılığa dayanır. Küçükhöyük ve Büyükhöyük civarında sulu tarım, diğer alanlarda ise kuru tarım yapılmaktadır. En çok yetiştirilen tarım ürünleri buğday, arpa, susam, haşhaş, ayçiçeği ve pancardır.
Evcilerde ticarî amaçlı olarak süt üreticiliği, büyükbaş ve küçükbaş hayvancılığı süt inekçiliği yapılmaktadır. İlçede süt ve süt mamulleri işleyen mandıra ve süt toplama merkezi bulunmaktadır.
İlçe ve ilçeye bağlı köy, beldelerde Belçika, Almanya, İsviçre, Fransa ve Avusturya gibi Avrupa ülkelerinde çalışan kayda değer sayıda işçi ailesi bulunmaktadır.
İlçe merkezinde; 5 ilkokul, 3 ortaokul ve 1 lise bulunmaktadır.


## Nüfus.
İlçenin nüfusu 2020 yılı adrese dayalı nüfus kayıt sistemine göre 7.311'dir. Bu nüfusun 3.451'i ilçe merkezinde yaşamaktadır.
İlçe; 7 köy ve 6 mahalleden oluşmaktadır.
# Sedat Güler
Sedat Güler (d. 1966), Türk atıcı
Atıcılık sporuna 12 yaşında başladı. Havalı tüfekte, Romanya'da yapılan uluslararası müsabakada 3. oldu. 40 kez milli olan Sedat Güler birçok kez Türkiye şampiyonluğu kazanmıştır.
 - YÖNLENDİRME
# Diyadin
Diyadin (), Ağrı ilinin bir ilçesidir.


## Tarihçe.
Diyadin eski bir şehirdir. Tarihteki adı Daudyana'dır. İlçe ve yakın yerlerinde antik kentler, tarihî kalıntılar mevcuttur. Diyadin kalesi, Meya köyü harabeleri ve şehri ile Tokluca kalesi, bunların başlıcalarıdır. Bölge Arsaklı, Selçuklu, İlhanlı, Karakoyunlu, Safevi ve Osmanlı egemenliğinde kaldı. 1514 Çaldıran, en son olarak da 1578 Osmanlı-İran Savaşı sonunda Van bölgesi ile birlikte Osmanlı topraklarına katıldı. Aynı yıl Van Beylerbeyliğine dahil edilen Beyazıt Sancağı'na bağlı bir kaza oldu. 1744'te Sancağın 4 kazası ile birlikte Erzurum Beylerbeyliğine bağlandı. I. Dünya Savaşı sırasında yaklaşık üç yıl Rus işgalinde kalmış ve 14 Nisan 1918'de tekrar Türk yönetimine girmiştir.


## Coğrafya.
İlçe merkezinin 5 kilometre güneyinde bulunan Diyadin kaplıcaları Yılanlı, Davud, Köprü, Tunca, Özdenler kaplıcaları olmak üzere beş bölüme ayrılır. Akkoyunlu Beyi Uzun Hasan'ın oğlu Ziyaeddin Bey, binlerce seneden beri kullanılan bu kaplıcaların yakınlarında ilk tesisleri kurmuştur. Davut ve Köprü çermikleri, sularının özellikleri bakımından birbirlerine benzemektedir. Köprü çermiğinin tortuları Murat Nehri üzerinde doğal bir köprü meydana getirdiği için bu isim verilmiştir. Kaplıcalar demir, kükürt, sülfat, kalsiyum ve bikarbonat bakımından zengindir. Suyun sıcaklığı 60-70 derecedir. Meya Mağaraları mevcuttur.
# Evren, Ankara
Evren, eskiden Çıkınağıl, Ankara ilinin bir ilçesidir. Güneyde Aksaray'a bağlı Sarıyahşi ilçesi, kuzeyde ve doğuda Kızılırmak Nehri, batıda Şereflikoçhisar ilçesi ile çevrilidir.


## Tarih.
Anadolu uygarlıklarının her dönemin yaşandığı Evren, Anadolu'nun en eski yerleşim merkezlerinden birisidir. Hititler, Frigler, Persler, Romalılar, Selçuklu Hanedanı, Karamanoğulları ve Osmanlılar bu bölgede tarih boyunca çeşitli yerleşim yerleri oluşturmuşlardır.
Kültür Bakanlığının ilçe ve çevresinde yaptırmış olduğu araştırmalar sonucu M.Ö. 2400 yıllarına kadar Tunç Çağı, Demir Çağı ve Roma dönemine ait eserlerin varlığı saptanmıştır. Ayrıca baraj sularının kıyısında yapılan kazılarda tufan dönemine ait olabileceği belirtilen 10 milyon yıllık fosil kalıntıları bulunmuş ve halen çalışmalar aralıklarla devam etmektedir.
Selçuklu ve Osmanlılar döneminde Türklerin yerleşim bölgesi olan Evren üzerinde aynı zamanda tarihi İpek Yolu geçmektedir.
Şu an ilçede yaşayan halkın genelinin Türkmen boylarından olduğu bir araştırmaya göre#YÖNLENDİRME de "Derbent"* oldukları sanılmaktadır.
1963 yılına kadar köy statüsünde olup Çıkınağıl adı ile anılan ilçe, 1957 yılında önceki kuruluş yeri Hirfanlı Baraj Gölü suları altında kalması nedeni ile şu anki mevkisine taşınmıştır. 1963 yılında Şereflikoçhisar ilçesine bağlı olarak belde olmuş, 1982 yılında ise adı Evren olarak değiştirilmiştir. 1990 yılında çıkarılan 3644 sayılı kanun ile adı "Evren" kalmak kaydı ile ilçe statüsüne dönüştürülerek 2.8.1991 tarihinde de ilk kaymakamı atanmıştır.
İlçe bağlısı olarak merkez hariç olmak üzere ilçe merkezine bağlı; 9 köy ve 5 mahalleden oluşmaktadır. Askeri darbe dolayısıyla, 21 Mayıs 1984'te Çıkınağıl adıyla bir belde olan yerleşimin adı "Evren" olarak değiştirildi.
 - Derbent: Sınır üzerinde bulunan küçük kale, dağ üzerindeki geçitlerde ve boğazlarda bulunan karakol. Ayrıca iki dağ arasındaki geçit ve boğaz anlamına da gelir.


## Nüfus.
Not: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.


## Mahalleler.
Evren'in 13 mahallesinin 4'ü merkezde bulunmaktadır. Merkez mahallelerinde 1.721 kişi (%62,5) yaşamaktadır. En uzak mahallesi ise 23,5 km uzaklıktaki Cebirli'dir. İlçede nüfusu en fazla olan, 496 kişi ile Yeni mahallesidir. Evren'in nüfusu 2017 yılında 31 kişi azalmıştır.
  - Altınbaşak
  - Cebirli
  - Çatalpınar
  - Demirayak
  - Esentepe
  - Eskitorunabası
  - İbrahimbeyli
  - İnebeyli
  - Modern
  - Solakuşağı
  - Şerafettin Yılmaz
  - Yenimahalle
  - Yusufuşağı
# Akyurt
Akyurt, Ankara ilinin ilçelerinden biridir.
Akyurt; İç Anadolu Bölgesi'nde Ankara sınırları içerisinde geniş ve düzgün bir arazi üzerinde kurulu bir ilçedir. Eski ismi Ravlı olup, 1961 yılında İçişleri Bakanlığı'nca Akyurt olarak değiştirilmiştir. İlçenin kuzeyinde Çubuk, doğusunda Kalecik, batısında Pursaklar, güneydoğusunda Elmadağ ilçeleri bulunmaktadır. İlçe merkezi Çankırı, Kastamonu ve Sinop'u Ankara'ya bağlayan Devlet karayolu üzerinde olup, Başkente uzaklığı 32 km'dir. Daha önce Çubuk ilçesine bağlı bir belediye iken 9 Mayıs 1990 tarihli ve 3644 sayılı "130 İlçe Kurulması Hakkında Kanun" ile Çubuk'tan 16 köy ve Kalecik'ten 4 köy bağlanıp, ilçe merkezi "Akyurt Bucak merkezi" olmak üzere ilçe statüsü kazanmıştır.
Yüzölçümü 258 km², denizden yüksekliği ise 960 metredir. İlçenin kuzeyinde Kalecik'e bağlanan yol üzerinde Tekebeli dağı (1250 m), güneyinde Hüseyin Gazi tepesi (1415 metre), doğusunda ise İdris dağı (1985 m) bulunmaktadır.


## Nüfus.
Not: 2004 yılında bazı belde ve köyler mahalle statüsüne geçtiğinden şehir nüfusu artıp kır nüfusu azalmıştır. 2013 yılında ise Büyükşehir yasası nedeniyle köylerin tamamı mahalle statüsüne geçtiğinden kır nüfusu tabloda yer almamıştır.


## Mahalleler.
Akyurt'un 26 mahallesinin 6'sı merkezde bulunmaktadır. Merkez mahallelerinde 24.600 kişi (%74,9) yaşamaktadır. En uzak mahallesi ise 25 km uzaklıktaki Elecik'tir. Merkez mahalleleri dışında nüfusu en fazla olan, 1.312 kişi ile Saracalar mahallesidir. Akyurt'un nüfusu 2017 yılında %4,19 artmıştır.
  - Ahmetadil
  - Atatürk
  - Balıkhisar
  - Beyazıt
  - Bozca
  - Büğdüz
  - Cücük
  - Çam
  - Çardakbağı
  - Çınar
  - Doğanoluk
  - Elecik
  - Galaba
  - Güzelhisar
  - Haydar
  - Karacakaya
  - Karacalar
  - Karayatak
  - Kızık
  - Kozayağı
  - Samut
  - Saracalar
  - Şeyhler
  - Teberik
  - Timurhan
  - Uzunlar
  - Yeşiltepe
  - Yıldırım
# Ayaş
Ayaş, Ankara ilinin bir ilçesidir. Ankara'nın 55 km batısındadır. Tarıma elverişlidir, bazı çiftlikler bulunur. İçmeleri ile meşhurdur.


## Tarih.
Ayaş'ın uzun bir tarihi vardır ve Evliya Çelebi'nin eserleri ile folklor şarkılarında da ismi geçer.
Ayaş'a yerleşenler Oğuz boylarıdır ve çeşitli köy adlarının Bayat, Afşar, Peçenek, Kıpçak ve Kargın olması da bundandır. 
1554'te, Ayaş Sancak merkezi ve 1864'te Ankara'nın nahiyesi oldu.
Eğitim bakımından ileri olan Ayaş, 1900 itibarıyla 8 medrese, 2 iptidai mektep ve 1 rüştiye bulundurmaktaydı.


## Nüfus.
Not: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.


## Mahalleler.
Ayaş'ın 33 mahallesinin sekizi merkezde bulunmaktadır. Merkez mahallelerinde 4.318 kişi (%35,1) yaşamaktadır. En uzak mahallesi ise 37,4 km uzaklıktaki Gençali'dir. Merkez mahalleleri dışında nüfusu en fazla olan, 1.296 kişi ile Oltan mahallesidir. Ayaş'ın nüfusu 2017 yılında 13 kişi artmıştır.**
Ayaş ilçesinin mahallelerinin ilçeye uzaklığı, rakımı ve nüfusu
  - Km, kaymakamlığa olan uzaklıktır.
   - TÜİK 1 Şubat 2018 verileri


## Turizm.
Ayaş kaplıca, ılıca ve içmeceleriyle ünlüdür. İlçede 2008 yılı itibarıyla 2000 yataklı bir kaplıca tesisinin inşası başlamıştır. Ayaş'ta her yıl haziranın son haftası dut festivali yapılmaktadır. 2010 yılında yaklaşık 40 bin kişi festivale katılmıştır. Ayaş ilçesinde geniş yeşillik alanlar ve bol miktarda dut ağacı vardır. İlçe, ekonomik ve altyapısal olarak hızla gelişmektedir. Ayrıca Ayaş ilçesi domatesi ile meşhurdur. Bunların yanı sıra Ayaş Tarihi Paşa Hamamı, Asartepe Kanyonu, Yağmur Dede Türbesi gibi yerlerde bölgeye gelen ziyaretçilerin sıklıkla ziyaret ettiği noktalardır.
# Kepsut
Kepsut, Balıkesir ilinin bir ilçesidir.


## Konum.
Kepsut, Balıkesir'in doğusunda, denizden 85 metre yükseklikte bir alana kurulmuş olup; Balıkesir-Dursunbey karayolu üzerinde üç tarafı Değirmencik, Kille ve Simav Çayı ile çevrili yarımada görünümündedir. İlçenin güneyinden Balıkesir-Kütahya demiryolu geçer. Kepsut, Balıkesir'e 27 km uzaklıktadır. 1953 yılında Balıkesir merkezin bir bucağı olan konumundan ayrılarak ilçe statüsüne kavuşmuştur.


## Coğrafi özellikler.
Kuzeyde 1.336 m ile Çataldağ, güneydoğusunda Alaçam Dağları'nın eteklerinde verimli Kepsut Ovası uzanmaktadır. Kepsut Ovası oldukça verimli topraklara sahip olmasından dolayı hemen hemen her türlü ürünü yetiştirmek mümkündür.


## Nüfus.
İlçenin nüfusu 2000 genel nüfus sayımına göre 28.022'dir. Bunun 5.545'i ilçe merkezinde, 22.477'si ise kasaba ve köylerde yaşamaktadır.
Not: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.


## Ekonomi.
İlçede büyük çapta fabrika ve üretim tesisleri yoktur. Buna bağlı olarak, ekonomik gelişim gösteremediği için sürekli göç vermektedir. Kepsut, tarım ekonomisine önem vermeli ve üretilen kaliteli meyvelerini (şeftali-elma-çilek gibi) iyi pazarlara sunabilmelidir. Halkın önemli geçim kaynakları arasında tarım, hayvan ve ormancılık ilk sıraları alır. İlçede süt üretimi ileri seviyededir. Şeftali, elma, çilek ve çeşitli meyveler çok kaliteli olarak yetiştirilmektedir. Şeftali, ilçenin sembolü hâline gelmiş olup, ülke genelinde ünlüdür. Her yıl düzenli olarak temmuz sonlarında Şeftali Festivali düzenlenerek, üreticinin ürününü tanıtmasına olanak sağlanır. Çeşitli mesleklere ve eğitim durumuna göre sağlıklı bir dağılım listesi olmamakla beraber yaklaşık olarak nüfusun %86'sı tarım, %10'u ticaret, imalat ve küçük sanatlar sektörünü, %4'ü ise hizmetler sektörün de çalışmaktadır.


## Ulaşım.
  - Kepsut, Balıkesir'e 29 km, Susurluk'a 74 km ve Bandırma'ya 119 km uzaklıktadır.


## Kültür.
Balıkesir'in genelinde olduğu gibi daha çok Manav karakterli köyler ağırlıktadır. Bunun yanında Yörük köyleri, Rumeli ve Kafkasya muhaciri köyleri ile Tahtacı Türkmen köyleri bulunmaktadır.
İlçenin doğusunda, Dursunbey sınırı boyunca uzanan Gelenduras Dağı bölgesinde yaklaşık 20 köyde Karakeçili Yörükleri yaşar. Bursa Mustafakemalpaşa ve Dursunbey'deki akraba köyleriyle kültürel alışveriş içindedir. Balıkesir L Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu ilçede bulunmaktadır.
# Marmara, Balıkesir
Marmara, Balıkesir ilinin bir ilçesidir. Marmara Adası'nı ve çevresindeki küçük adaları kapsar. Mermer kelimesinin orijini buradan gelir. Mermeri ile ünlüdür. Paşalimanı Adası ise Marmara ilçesine değil Erdek ilçesine bağlıdır.
Marmara Adaları, Marmara Denizi'nin güneybatısında ada Kapıdağ Yarımadası ile Şarköy arasında sığ bir deniz alanında yer alır. Marmara Denizi'ndeki adaların en büyüğü, ismi mermer ve Marmor'dan gelen Marmara Adası yaklaşık 110 km²'lik bir alana sahiptir. Adanın en yüksek yeri, Radar Tepe olarak da bilinen İlyas Tepe'dir.


## Tarihçe.
Adada ilk yerleşme, antik çağda Miletoslularca olmuştur. Adada deniz kolonileri ile bağlanan yerleşim, 15. yüzyıldan itibaren de Türklerle devam etmektedir. Geçmişte ada halkının çoğunluğu oluşturan Rumlar, yüzyıllarca Türklerle beraber yaşamışlardır. Lozan Anlaşmasına ek olarak yapılan Türkiye-Yunanistan nüfus mübadelesi hükümlerince Rumlar, Yunanistan'a gitmek zorunda kalınca adaya özellikle Karadeniz Bölgesi'nden gelenler ile Girit Adası'ndan mübadele ile gelenler yerleştirilmiştir.
Antik ismi Prokonnesos olan ada, Kyzikos ile birlikte Delos Deniz Birliğine bağlanmıştır. İlk çağlardan bu yana mermer yatakları nedeniyle ülkeyi imar etmek isteyen Roma ve Bizans İmparatorluğu'nun en ünlü komutanlarının ilgisini çekmiştir. Osmanlı döneminde de yapılan cami ve sarayların mermerleri buradan sağlanmıştır.


## Nüfus.
Not1: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.#YÖNLENDİRME 


## İdari yapı.
Marmara Adası, 4 Temmuz 1987 yılına kadar Erdek ilçesine bağlı kalmış, bu tarihten itibaren ilçe olmuştur. Büyükşehir yasası gelmeden önce Marmara ilçesine bağlı 5 köy ve 2 belde vardı. Çınarlı köyü, Gündoğdu köyü, Asmalı köyü, Yiğitler köyü, Topağaç, Saraylar ve Avşa Beldeleriydi.


## Turizm.
Çınarlı köyü, çınarlarıyla ünlüdür. Balıkçılık da oldukça ilerlemiştir. Asmalı köyü, adanın son İstanbul çıkış noktası olması nedeniyle yat turizmine oldukça elverişlidir. Turizmin yanında zeytincilik ve balıkçılıkla oldukça gelişmiştir. Eski ahşap Rum evleri hala kullanılmaktadır. Topağaç Mahallesi ise doğal yapısını koruyan geniş tarım alanları, uzun plajı, huzurlu atmosferi ve yaz aylarında artan yerli turizm hareketliliğiyle ön plana çıkmaktadır.
Saraylar, Roma döneminden kalan mermer ocaklarıyla ünlüdür. Buradan çıkartılan mermerler dünyaca ünlüdür. Saraylar'da bir açık hava müzesi bulunmaktadır.


## Ekonomi.
Adanın doğal yapısını oluşturan mermer İlk Çağ'dan günümüze kadar önemli bir ihraç ürünü olmuştur. Marmara ilçesi, sofralık zeytin üretiminde büyük gelişim sağlamıştır. Balıkçılık ise temel geçim kaynağıdır. Topağaç köyü, adanın tarımsal faaliyetlerine en elverişli köyü olup, adanın sebze ihtiyacının önemli bir kısmını sağlamaktadır.
# Savaştepe
Savaştepe, Balıkesir ilinin bir ilçesidir.
Savaştepe, Yörük köylerinin çok olduğu ve Yörük kültürünün yoğun yaşandığı bir ilçedir.


## Tarihçe.
İlçenin eski adı Kilesun'dur. Kurtuluş savaşı esnasında yaşanan çarpışmalar ve ilçe halkının sağladığı katkılar nedeniyle 1934 yılında TBMM'nin kararıyla Savaştepe adını almıştır. İlçenin tarihi çok eski yıllara dayanmaktadır. İlk kuruluş yeri şu anki yerleşim yerini 2 km doğusunda yer alan Halkapınar mevkiidir.


## Nüfus.
Not: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.


## Eğitim.
Cumhuriyetin ilk yıllarında kurulmuş olan Savaştepe Köy Enstitüsü ve onun devamı niteliğindeki Savaştepe Anadolu Öğretmen Lisesi ilçenin gelişimine ve tanınmasına önemli katkılar sağlamıştır. Okul Türkiye'nin önde gelen ve tanınan öğretmen okullarından biridir ve mezunları Türkiye'nin her köşesinde binlerce gencin eğitim ve öğretimini sağlamışlardır.
# Sason
Sason ( "Sasun"), Batman ilinin bir ilçesidir.
Sason, dağların arasında kurulmuş eski bir yerleşim birimidir. İlçe merkezi "Helkıs Dağı" eteklerine kurulmuştur. İlçe'nin girişinde şifalı içmeler vardır. Sason dağların bir yanı Kozluk üzerinden Bitlis'e çıkarken diğer yanı Muş ovasına çıkar. 3000 m'ye yakın yükseltisiyle "Mereto Dağı," Diyarbakır havzasından net bir şekilde görülmekte olup, yörenin en yüksek dağıdır.


## Tarihçe.
Ermenice olan "Sasun" ve "Sanasunk" adları 3. yüzyıldan itibaren Ermeni, Bizans, Süryani ve Arap kaynaklarında kaydedilmiştir. Tarihî Sasun bölgesi bugünkü alanına ek olarak Mutki ve Kozluk (Hazzo) ilçelerini de kapsamaktadır. Bölgede tarihsel olarak Kürt, Arap ve Ermeni halkları bir arada yaşayagelmişlerdir.
Ermeni halk edebiyatının eserlerinden biri olan "Sasuntsi Tavit" (Türkçesi "Sasun'lu Tavit") destanı, 10. yüzyıl civarında Mısır ve Irak'ın Arap hükümdarlarıyla olan ilişkileri konu alır. Destanın bazı ögeleri Asurlular dönemine ait çok daha eski efsaneleri barındırır.
19. yüzyıl sonunda Sasun, ayrılıkçı Ermeni örgütlerinin odaklandığı yerlerden biri olmuştur. Hınçak partisinin körüklemesiyle 1891 yılında başlayan 1.Sason İsyanı kısa bir süre sonra Ermeni Devrimci Federasyonu (Taşnak) örgütünün kontrolü altına girmiş, her defasında elebaşlarının yakalanması sonrasında sönümlenen başkaldırı ve isyan hareketleri 1904 yılına kadar devam etmiştir. İsyanlar bu tarihte Batılı devletlerin dışardan müdahalesiyle sona ermiş ve isyanın elebaşı olarak yakalanan ve yargılama sonucunda idam cezasına çarptırılan Antranik Ozanyan yine Batılı devletlerin müdahalesiyle affedilmiş, cezası sürgüne dönüştürülerek yurt dışına sürgüne gönderilmiştir.
Cumhuriyettin ilk yıllarında Muş iline bağlı olan Sason, daha sonra kendisine bağlı Siirt iline bağlı bir ilçe haline getirildi 1935'te ise tekrar Muş iline bağlandı. Sason kendisine bağlı olan ve adı Kozluk ilçesi olarak değiştirilen Hazzo nahiyesi ile birlikte 1938'de iki ayrı ilçe olarak Siirt'e bağlandı. 16 Mayıs 1990'da Resmi Gazete'de yayınlanan 3647 sayılı kanunun 2. maddesine göre Batman'ın il olmasıyla Sason'un Batman'a bağlanması kararı alındı.
# Aydıntepe
Aydıntepe, Bayburt ilinin bir ilçesidir.


## Tarihçe.
Aydıntepe ve çevresinde eski çağlardan günümüze ulaşan yerleşim izleri görülmektedir. Yerleşimin 5 km kuzeybatısındaki "Çovrang Yayla Yerleşmesi"nde yapılan yüzey araştırmalarında Orta Çağ ve Yakın Çağ dönemi keramikleri bulunmuştur. Aydıntepe merkezinde, güneybatıda yer alan ve büyük bölümü mezarlık olarak kullanılan höyükte bulunan seramik kalıntıları, burada Eski Tunç Çağı, Demir Çağı, Roma Dönemine ait yerleşimi göstermektedir. İlçenin hemen altında tüf anakayanın oyulmasıyla inşa edilen ve Orta Çağ'a tarihlenen "Aydıntepe Yeraltı Şehri" yer almaktadır. MÖ 3000-2500 yılları arasında Aydıntepe ve çevresi Hititlerin egemenliğinde bulunmuştur. Sonrasında Urartular, İskitler, Romalılar, Persler ve Bizanslılar' ın egemenliğinde kalmıştır. 1071 Malazgirt Meydan Muharebesi sonrasında Türkler' in egemenliğine geçmiş 1072-1202 yılları arasında bazen Saltukluların bazen de Danişmendlilerin hakimiyetinde kalmıştır. 1202 yılında Selçuklular Saltuklu Devletine son verince Bayburt ve çevresiyle birlikte Aydıntepe'yi de hakimiyetlerine geçirmiştir. Sonraki dönemde İlhanlıların, Akkoyunluların ve Safevilerin denetiminde kalmış, 1514 Çaldıran Muharebesinden sonra Osmanlıların hakimiyetine girmiştir. Osmanlı döneminde "Hart" ismiyle Bayburt kazasına bağlı bir nahiye oldu. 1916 yılında Rus kuvvetlerince ele geçirilen yerleşim 21 Şubat 1918 yılında yeniden geri alındı. 26 Ekim-29 Aralık 1919 tarihleri arasında meydana gelen ve "Hart Olayı" olarak da bilinen Şeyh Eşref ayaklanması burada meydana gelmiştir. 21 Aralık 1956 tarihinde belediye teşkilatı kuruldu ve "Aydıntepe" adını aldı. 1987 yılında ilçe olan Aydıntepe önce Gümüşhane iline, 1989 yılında il olan Bayburt'a bağlandı.


## Kültür.
Bayburt kültürü ve geleneklerinin yanı sıra Bayburt'tan farklı olarak Karadeniz kültürü de yaşanmaktadır. Zira ilçede hatırı sayılır derecede Trabzon kökenli insan yaşamaktadır. Folkloru Bar'dır. Aydıntepe'de Bayburt şivesinden farklı olan "Geliyem, gidiyem" ağzıyla konuşulur ki günlük dilde de Bayburt'ta kullanılmayan hatırı sayılır sayıda farklı kelime kullanılmaktadır. Tipik Bayburt ve Trabzon arasında kalmış sentez/geçiş kültürü hakimdir.


## Nüfus.
İlçe 23 köy ve 4 mahalleden oluşmaktadır.
# Demirözü
Demirözü, Bayburt ilinin bir ilçesi.


## Tarihçe.
Yerleşimin eski adı Kısanta'dır. 1530 yılı Osmanlı tahririnde Kısanta adıyla Bayburt kazasına bağlı bir köy olarak görülmektedir. 1642 yılı avarız defterine göre yerleşimde, 48'i Hristiyan ve 2'si Müslüman olmak üzere toplam 50 hane bulunmaktadır. 19. yüzyıl başlarında yerleşim Gümüşhane sancağının Koğans (Kovans) nahiyesine bağlı görülmektedir. 1837 yılında köyde 42'si Hristiyan ve 2'si Müslüman olmak üzere toplam 44 hane bulunmaktadır. 1876 yılı Trabzon Vilayet Salnamesinde Kovans nahiyesine bağlı tamamı Hristiyan (Ermeni) olan 58 hanede 22 erkek yaşamaktadır. Aynı yıl içerisinde yerleşim Kovans nahiyesinden ayrılarak Bayburd kazasına bağlanmıştır.
Türkiye Cumhuriyetinin kuruluşundan sonra 1935 ve 1940 yılı nüfus sayımlarında Kısanta adıyla Pulur nahiyesine bağlı bir köy olarak görülen yerleşim, 1945 yılı nüfus sayımından itibaren Pulur nahiyesinin merkez köyü olmuştur. Köyün Kısanta olan adı 1959 yılında, "yabancı kökten geldiği ve iltibasa yol açtığı" gerekçesiyle 7267 sayılı kanunla Demirözü olarak değiştirilmiş ve 1960 yılı nüfus sayımından itibaren yeni adıyla kayıtlarda yer almaya başlamıştır. Bayburt'a bağlı bucak merkezi statüsündeki yerleşim, 4 Temmuz 1987 tarihinde Gümüşhane ilinin ilçesi olmuştur.
21 Haziran 1989 tarihinde Bayburt ilinin kurulmasıyla da yeni kurulan bu ilin ilçesi olmuştur.
2008 yılında Çiftetaş ve Güneşli köyleri ilçeye mahalle olarak bağlanmıştır.


## Ekonomi.
İlçenin geçimi tarım ve hayvancılığa dayanır. İlçede sanayiye yönelik değirmen ve değişik küçük atölyeler bulunmaktadır.


## Coğrafya.
### Doğal güzellikler.
Demirözü Barajı'nın ve Yakup Abdal Köyü Tabi Parkı'nın kenarına kurulmuş mesire alanları bulunmaktadır. Demirözü Barajı'nda tekne turları da gerçekleştirilmektedir. Yakup Abdal köyündeki tabiat parkında mesire alanı ise doğal çam ormanları arasında yer almaktadır.


## Kültür.
### Tarihi yapıtlar.
  - Gökçedere Beldesi'nde - Ferahşad Bey Camii ve Medresesi
  - Çatalçeşme Köyü'nde - Çatalçeşme Camii
  - Akyaka Köyü'nde - Akyaka Camii (Kiliseden camiye çevrilmiştir)


### Müzeler.
  - Beşpınar köyünde - Kenan Yavuz Etnografya Müzesi
# İnhisar
İnhisar, Bilecik ilinin bir ilçesidir. Nüfusu 2.168 kişi olup bu bakımdan 922 ilçe arasında sondan altıncıdır.


## Konum ve tarihçe.
Türkiye'nin kuzeybatısında yer alan ilçe; kuzeybatısında Gölpazarı, kuzeyinde Yenipazar, kuzeydoğusunda Sarıcakaya, doğusunda Mihalgazi güneydoğuda Tepebaşı (Eski Eskişehir merkezin kuzey kısmı) ve güneybatıda Söğüt ilçeleriyle komşudur. İlçenin yüzölçümü 315 km²dir. Karadeniz Bölgesi'nde yer alır. İnhisar, 30 Kasım 1989 tarihinde belediye statüsü alarak beldeye dönüştü. 20 Mayıs 1990 tarih ve 20523 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan kanun ile ilçe statüsüne kavuştu.


## Nüfus.
İlçe bağlısı olarak merkez hariç olmak üzere ilçe merkezine bağlı; 9 köy (Akköy, Çayköy, Harmanköy, Hisarcık, Koyunlu, Muratça, Samrı, Tarpak, Tozman) ve 4 mahalleden oluşmaktadır. Sonradan ilçe olduğundan, asayişi İlçe Jandarma Komutanlığı'nca yürütülmektedir. Fakat 1 Nisan 2008'de ilçeye polis karakolu gelmiştir ve ilçe merkezinde asayişi polis tarafından devralınmıştır. İlçeye bağlı tek belde, Tarpak'tır ve 1992'den beri bu statüyü yürütmekteyken 2009'da çıkan beldeler kanununca köye dönüştürülmüştür. Akçasu, Kayabalı ve Yakacık köyleri 1990-1992 arası buraya bağlıyken, 1992'deki halk oylamasıyla Söğüt'e geri dönmüştür.
# Osmaneli
Osmaneli, Güney Marmara'da Bilecik ilinin bir ilçesidir. Kuzeyde Sakarya'nın Pamukova, kuzeydoğuda Sakarya'nın Geyve, güneydoğuda Gölpazarı, güneyde Merkez ilçeyle, batıda Bursa'nın Yenişehir, kuzeybatıda Bursa'nın İznik ilçeleriyle çevrilidir.
30 derece doğu boylam, 40 derece 3 dakika kuzey enleminde olup İstanbul'a 200 km, Bursa'ya 107 km, Adapazarı'na 70 km ve Eskişehir'e 120 km uzaklıktadır.
Geçmişi MÖ 1000 yılından kalma Trak mezarı kalıntısı kadar uzanan Osmaneli, 1308 yılında Osmanlı topraklarına katılmış bir Anadolu ilçesidir.
Osmaneli'nin yüzölçümü 526 km² olup ilçe merkezinin nüfusu 14.521'dir. Evliya Çelebi'nin seyahatnamesinde bahsettiği üzere ayvası, karpuzu ve zeytini başta olmak üzere birçok tarım ürünü meşhurdur.
Osmaneli'nin bilinen ilk adı Anadolu'nun ilk yerleşik halklarından Luwilerin dilinde yakınından geçen Göksu (Gallos) Çayı'ndan esinlenilerek ilk çağda Mela ya da Gallos olarak anılıyordu. Bu nedenle olsa gerek bilinen ilk adı Melewana'dır (Mela halkının kenti). Helenleşme çağında kentin adı Melagina'ya dönüşmüştür. Daha sonraki dönemlerde Lefke diye anılmıştır. Lefke, eski Helencede Leuikai "Ak Kavaklık" deyişinden almıştır.
1308 yılında fethedilerek Osmanlı topraklarına katılmıştır. 1913 yılında Osmaneli adını almıştır. 30 Nisan 1926 tarihinde Bilecik iline bağlı bir ilçe olmuştur.
Osmaneli, İstanbul-Hicaz demiryolunun geçtiği ilçelerden biridir. 1926 yılındaki mübadeleye kadar bölgede Rumlar yaşamıştır. Rum kültüründen bugüne ulaşan en kalıcı örnek Aya Yorgi Kilisesi kalıntısıdır. Yine 1970'li yıllara kadar Rum ailelerce işletmecilik bazında ipek imalatı 
yapılmıştır.


## Yerel yönetim.
2019 Türkiye yerel seçimlerine bağımsız aday olarak katılan Münür Şahin belediye başkanlığını kazandı. Daha sonrasında Adalet ve Kalkınma Partisi'ne katıldı. 2024 Türkiye yerel seçimleri sonucunda İYİ Parti adayı Bekir Torun seçimi kazandı ve belediye başkanı oldu.
# Söğüt, Bilecik
Söğüt, Bilecik (il)inin bir ilçesidir. Osmanlı Beyliği'nin ilk başkenti olarak bilinir. 1231 yılında Thebasion adını taşırken Anadolu Selçuklu komutanı Ertuğrul Gazi tarafından İznik İmparatorluğu'ndan alınmıştır ve kendisine Anadolu Selçuklu hükümdarı I. Alaeddin Keykubad tarafından Domaniç ile birlikte verilmiştir. Osmanlı döneminde önce Sultanönü sancağının merkeziyken, sonra merkezin Eskişehir'e taşınmasıyla bu sancağa bağlı bucağa dönüşmüştür. 1648 yılında Anadolu vilayeti Bursa Sancağı'nın Lefke (bugün Osmaneli) kazasına bağlı bucaktı. Daha sonra Anadolu eyaletine bağlı merkezi Bilecik olan Ertuğrul Sancağı'nın sınırlarına katıldı. En son Hüdavendigâr Vilayeti'ne bağlı Ertuğrul Sancağı'na bağlı kaza idi. Kurtuluş savaşında üç kez Yunan işgaline uğramış ve 6 Eylül 1922'de işgalden yanmış bir şekilde kurtulmuştur. İlçeye bağlı Kızılsaray köyünün girişinde, hem Osmanlıca, hem de Rumca yazılar taşıyan bir Yunan karakolu bulunmaktadır ve bu karakol harap hâldedir.


## Etimolojik açıdan Söğüt.
  - 1300 - Thêbásion (Österreichische Akademie der Wissenschaften, Tabula Imperii Byzantini, 12 vol., Wien 1976...2008.)
  - 1487 - Beğ Söğüdü (Hüdavendigâr Livası Tahrir Defterleri, ed. Ömer Lütfi Barkan, TTK1988.)
  - 15. ve 16. yüzyıllara ait tahrirlerde Söğüd kaza adı, Beğsöğüdü ise kaza merkezi olan kasabadır.
  - Rumca isim Türkçeye "Sivad" veya "Sivas" olarak geçer. Söğüd adının bundan mülhem olması mümkün görünüyor.


## Konum.
Yurdumuzun kuzeybatısında yer alan ilçe kuzeyinde Gölpazarı, kuzeydoğusunda İnhisar ilçesi, güneyinde Eskişehir'in Merkez ilçesi, güneybatıda Bozüyük ve batıda Merkez ilçe ile komşudur.
İlçenin yüzölçümü 484 km olup, denizden yüksekliği 665 metredir. İl merkezine 31, ekonomik olarak bağlı olduğu Eskişehir'e 52 km uzaklıktadır.


## Nüfus.
İlçe; 23 köy (Akçasu, Borcak, Çaltı, Dereboyu, Dömez, Dudaş, Geçitli, Gündüzbey, Hamitabat, Kayabalı, Kepen, Kızılsaray, Küre, Oluklu, Ortaca, Rızapaşa, Sırhoca, Tuzaklı, Yakacık, Yeşilyurt, Zemzemiye) ve 5 mahalleden oluşmaktadır.
# Orange County, Kaliforniya
Orange ili veya Orange County, Amerika Birleşik Devletleri'nin Kaliforniya eyaletinde bulunan ildir. 11 Mart 1889'da kurulmuştur. Orange County adlı diziye ve filme adını vermiştir. 2015 verilerine göre 3.169.776 nüfusu ile Kaliforniya eyaletinin en kalabalık 3. (üçüncü) bölümüdür. Toplam 2.455 km² yüzölçümünün 2.045 km²'si kara, 411 km²si su alanıdır.
Orange County aynı zamanda Kaliforniya'da Türk nüfusun en çok yaşadığı yer olarak bilinir. Türklerin kurduğu bir de kültür merkezi (Pacifica Institute) Irvine şehrinde bulunmaktadır. Yerel amatör liglerde mücadele eden Türk takımları (OC Turks, Moonstar, OC United) mevcuttur.
En önemli şehirleri Huntington Beach, Irvine, Fountain Valley, Aliso Viejo, Orange, Tustin olarak sayılabilir. En büyük şehri ise Santa Ana'dır.
Sahillerinin ve tabiatın güzelliğiyle gezi planlarının en ilgi çeken yerlerindendir. Bunun yanı sıra birçok büyük firmanın merkezi de burada bulunmaktadır.
# Hizan
Hizan (), Bitlis ilinin bir ilçesidir.


## Konumu.
Doğu Anadolu Bölgesi'nde yer alan Bitlis'i, güneyden Siirt, batıdan Muş, kuzeyden Ağrı illeri ve doğudan Van Gölü çevreler.


## Tarihi.
Bölgede ilk yerleşmeler MÖ 1000'li yıllarda Urartular ile başlamıştır. Daha sonra Pers, Roma, Bizans ve Arap devletlerinin egemenliğinde kalmış; 11. yüzyılda Selçukluların, 16. yüzyıl başlarında da Osmanlıların sınırlarına dahil olmuştur.


## Günümüzde.
1929'da bucak haline getirilen Hizan 16 Mart 1936 tarihinde ilçe yapılarak Bitlis iline bağlanmıştır. İlçe Bitlis ilinin ve Van Gölü'nün güneyinde sarp bir bölgede yer almaktadır. Topraklarının %90'ı dağlık olup, küçük dereler dışında önemli akarsuyu yoktur. Tipik karasal iklim hakim olan ilçede yaz mevsiminde ortalama en yüksek ısı 25, kış mevsiminde ortalama en düşük ısı -15 derece civarındadır. Bitlis merkez ilçe ve diğer ilçelere göre orman varlığı fazla olmakla birlikte, ülke genelindeki ormanlık alanlara göre orman varlığı azdır.


## Nüfus.
İlçe; 1 belde, 75 köy ve 11 mahalleden oluşmaktadır.
Not: Hizan ilçesi, 1929 yılında ilçe statüsünü kaybedip merkez ilçeye bağlanmıştır ve 1936 yılında tekrar ilçe statüsü kazanmıştır. Bu nedenle 1935 nüfus verisi tabloda yer almamıştır.
# Mutki
Mutki (), Bitlis ilinin bir ilçesi.


## Coğrafi konumu.
Mutki, doğusunda Bitlis ili, güneyinde Baykan, batısında Sason ve Muş ili ile, kuzeyinde Güroymak ilçesi ile çevrili 1,06 m² üzerine kurulmuş Bitlis iline bağlı 20 km uzaklıkta bir ilçedir.


## Tarihi.
Mutki ilçesi tarih çağları boyunca Asurların, Perslerin, İskender Roma ve Bizans İmparatorluklarının hâkimiyetinde bulunmuş, Halife Ömer zamanında Müslüman Araplar tarafından fethedilmiştir.
Bundan sonra birkaç defa Müslümanlar ile Bizanslar arasında el değiştiren bu topraklar 1071 Malazgirt Zaferi'nden sonra Anadolu'ya başlayan büyük Türk gücünün ilk durak yerinden biri ve Akkoyunlu gibi çeşitli Türk beyliklerinin idaresi altında kalan bölge 1514 Çaldıran zaferinden sonra Osmanlı Devletinin topraklarına katılmış, Birinci Savaşı sırasında Ermeni ve Ruslar tarafından işgal edilen bölge, 6 Nisan 1916 yılında işgalden kurtarılmıştır.


## Günümüzde.
Mutki ilçesi Bitlis ilinin 1935 yılında çıkan bir kanunla il olması ve 4 Ocak 1936 yılında teşkilatlanması ile birlikte 1938 yılında Miritağ köyünde yapımına başlanan Hükûmet Konağının tamamlanması ile 1941 yılından bugüne kadar 'Mutki' ilçe adı ile anılmaktadır.


## Nüfus.
İlçe; 1 belde, 60 köy ve 11 mahalleden oluşmaktadır.
# Ağlasun
Ağlasun, Burdur iline bağlı bir ilçedir.


## Tarihçe.
İlçede yerleşim antik dönemlere kadar uzanmaktadır. İlçe merkezinin 7 km kuzeybatısında Sagalassos antik kenti bulunmaktadır. Dündar Bey döneminde Hamitoğulları Beyliği topraklarına katıldı. 1472 yılında Osmanlı topraklarına katıldı. 1500-1501 Osmanlı kayıtlarında Ağlasun'dan 9 köy ve Yörük topluluğundan oluşan bir nahiye olarak bahsedilmiştir. 1910 yılı kayıtlarında Burdur'un üç nahiyesinden biridir. 7 Ağustos 1951'de Burdur merkez kazaya bağlı olan "Belönü" nahiyesinin adı nahiye merkezinin de adı olan "Ağlasun" olarak değiştirildi. Ağlasun, 1958'de ilçe olmuştur.


## Coğrafya.
İlçe, Akdeniz Bölgesi'nin batısında, Göller Yöresinde yer almaktadır. Batı Toroslar üzerinde bulunan Akdağ'ın Güney yamaçlarında kurulan yerleşim, deniz seviyesinden yaklaşık 1.050 metre yüksekliktedir. İlçenin yüzölçümü yaklaşık 308 km²dir.


## İklim.
Etrafı yüksek dağlar ile çevrili olduğu için ilçenin kendine özgü bir iklimi vardır. Genellikle Karasal iklim ile Akdeniz iklimi arasında geçişler yaşanır. Bucak, Çeltikçi ve Burdur'dan soğuk, Isparta'dan sıcaktır. En soğuk mahallesi ise Kum Mahallesidir.


## Ekonomi.
Halkının büyük çoğunluğu tarım ve hayvancılık ile uğraşmaktadır. İlçede kiraz, vişne, ceviz, elma, buğday ve mısır yetiştirilmektedir. Gül bahçeleri, asırlık çınarı ve alabalık yetiştirme tesisleri vardır.


## Ulaşım.
Isparta-Antalya eski karayolu üzerinde bulunur. İllere göre uzaklıkları şöyledir:
  - Burdur: 35 km
  - Isparta: 40 km
  - Antalya: 108 km
İlçeye 7 km uzaklıkta Sagalassos antik kenti bulunur.


## Şehir hakkında kitaplar.
 -
# Çavdır
Çavdır, Burdur ilinin bir ilçesidir.


## Nüfus.
İlçe; 1 belde, 10 köy ve 5 mahalleden oluşmaktadır.