# Çaylı, Turhal
Çaylı, Tokat ilinin Turhal ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köylüler Oğuzların Bozok kolundan Yıldaz Han Beğdili boyundan olup Aydın'da Yörük olarak yaşamış olup daha sonra yerleşik hayata geşmiştir.Tarihi geçmişi 650–700 yıllıktır. Tarih kitaplarında bu bölgede Şarkpare-Çarkpare isimli kazadan bahseder. Kuruluşu IV.Murat'ın Bağdat seferine 1622 ye dayandıranlar da vardır. IV.Murat'ın bağdat seferinden dönüşünde obalar, yerleşik hayata geçmiştir. Çivril, Çıkrık, Çimen, Çaylı ve Emirseyit yerleşim yerleri aynı obadan ayrılmıştır.
Kasabanın yakınlarında bulunan Katmer Kaya ve Dev İni adıyla geçen Deliklitaş'ın, Kültür Bakanlığı Anıtlar ve Müzeler Genel Müdürlüğü tarafından 1997 yılında yapılan Tokat ve Çevresi Yüzey araştırması'na göre; İlk Tunç, Orta Tunç ve Demir Çağı ile Romalılar'a ait yaşam izleri bulunmaktadır. Türklerin  Anadolu'ya yerleşmelerinden sonra; Aydın'ın Nazilli ilçesinden 6 veya 7 hane Yörük ailesi buraya yerleşmeye karar verirler, 1300 yıllarında yaşamış olan, Anadolu Evliyalarından HUBYAR SULTAN’ın (I.Murat zamanı) gelip burda bir keramet göstermesiyle; burası AŞU ÇAYI adını almıştır. 1300 yıllarda Hubyar Sultan İstanbul’a padişahın huzurundan dönerken Durakoğullaryla  birlikte Çaylı’ya uğramış, durakoğullarınıda çaylıya bırakarak bugün dahi ziyaret yeri olan Hubyar Kuyusunu kerametiyle ortaya çıkardıkdan sonra, “buraya bir aşu çatalım tutarsa” dedikten sonra Çaylı'dan ayrılmış, bundan sonra da köyün adı AŞU ÇAYI kalmıştır. Bu tarihten en 100 veya 150 geriden alınırsa Çaylı’da yerleşim tarihi 1150 yıllarına kadar varmaktadır. Bu güzel kasabanın tarihi böylece 850 yıllık bir geçmişe sahip bulunmaktadır. Aşağıda kayıtlarını belirttiğimiz resmi Osmanlı Devleti’ne ait belgelere göre ise, 550 yıllık bir geçmişi bulunmaktadır. Bu belgelerden birisi olan Tapu Defterinde (387 nolu Tapu Defter, s, 477) 1530 tarihi ile kayıtlı olup, burada şu bilgiler verilmektedir: “Cemaat’ı; Aşuçay Kışlası, Yörükhan’ı Turhal”. Yine bu kayıtta; o zaman bu kışlada, 33 hane, 31 mücerret (13 yaş üzeri erkekler) ve hasıl olarak da 4409 akçe ile vergiye bağlandığı yazılmaktadır. Aliye kayıtları 1450'li yıllara dayalıdır. Vergiye bağlandığı zamana kadar Çaylı'da yaşayan bir kısım halk, vergi yükünden kurtulmak için, bu tarihten sonra oradan ayrılarak, bugün halen mevcut bulunan Emirseyit, Derekışla, Çökelek kışla, Kadıvahdı, Dedeli ve Birep yerleşim köyleriniâ kurmuşlardır. Hâlâ adı geçen bu kasaba ve köylerde, sülale ve soy isim benzerlikleri bu durumu belgeler niteliktedir.Çaylı; Harap olan ve  boşalan bir  kazanın köyü olarak Hicri 1234-Miladi 1819 tarihlerinde ŞARKPARE-ÇARKPARE   kazasının bir köyüdür. Şarkpare Kazası Hicri 1263  Miladi 1848 kayıtlarında Çaylı, Çime, Çıkrık, Çökelekkışlası olarak gösterilmekte; 1234-1819 kayıtlarında da Çarkpare adıyla  geçmektedir. Bu da köylerin  Şarkpare kazasına  bağlı olduğunu göstermektedir. Tuna boylarındaki kalelerin onarımı için 1817 yılında kapatılmak üzere dağıtılan vergiden Şarkpare kazası hissesine düşen 1020 kuruş  toplanamamıştı. Tokat Naibi verdiği bir ilamda, Şarkpare kazasının yıllardan beri harap olduğunu ve ahalisinin boşalmış bulunduğunu anlatmış ve  1817 yılına  ait bu bakayanın afvini yalvarmıştır. (15-Cemaziyülahir-1234) Padişah da “Harap olduğu vaki ise salınan  verginin 1020 kuruşun, diğer kazalara taksim edilmesi ve derhal İstanbul’a gönderilmesini istemiştir.
Çaylı Köyü 1993 Yılında Tokat il meclisinin 07.06.1993 tarihinde 6 günlük yazısı ile belediyelik olmuştur.Köyümüz 1993 yılından sonra kasaba olmuştur.Çaylı Kasabasının üç mahallesi bulunmaktadır. Bunlar; Büyükçaylı Mahallesi, Küpçeşme, ve Kazova Mahallesi olarak isimlendirilmiştir.


## Coğrafya.
Köy, Turhal ilçe merkezine 9 km uzaklıktadır.