BILGEM-AI/BILGE-Wiki-Tr-Plus huggingface dataset:
# Teleütçe
Teleütçe (Teleüt ağzı, Güney Altayca da denilir), bir dil. Üzerinde nareçiye, diyalekt veya ayrı dil tartışmaları vardır.
Bunun yanında Ekim Devrimi'ne kadar edebi dil olmuştur.


## Veriler.
Teleüt dili Altay Cumhuriyeti Şebalinsk rayonunda Sema akarsuyu, Çumışk rayonunda Altay Krayı'nda, Novosibirsk bölgesinde ve Güney Kemerosk bölgesinde (Dağlık Şor Ülkesi), Büyük ve Küçük Baçat (Baçat Teleütleri) tarafından kullanılır. 2002 yılı istatistiklerine göre 2.650 kişi tarafından lehçe-ağız olarak konuşulmaktadır.
# Turp
Turp ("Raphanus sativus"), turpgiller (Brassicaceae) familyasından sebze olarak tüketilen bir bitki türü. Meyvesi etli ve genelde beyaz renktir. Kara turp, beyaz turp, kırmızı turp gibi çeşitleri vardır.
Kırmızı turp ağız kokutmasıyla ünlüdür. Turpun isim kökeni olan "Raphanus sativus" kelimesi "Kokan Soğan" anlamına gelmektedir. 
Depo gövdeli bir bitkidir. Tüketilen kısmı, bitkinin gövdesidir ve toprak altındadır. Bitkinin meyve ve yaprakları toprak üstünde bulunur.


## Tarihçe.
Turp Helenistik ve Roma dönemlerinde iyi bilinen bir bitkiydi ama daha öncesine ait belirgin bir kanıt yoktur. Turbun yabani formları ve ayrıca akrabaları olan şalgam ve hardalotu türleri Batı Asya ve Avrupa'da sıkça bulunur. Bu da turbun evcilleşmesinin bu bölgelerde olmuş olabileceğini düşündürmektedir.


## Tanım.
Turp yuvarlak ya da silindirik olabilir. Uzun köklü tipi pişirme için idealdir. Yuvarlak formu ise salatalarda çiğ olarak yenir. Turp diploid bir türdür ve 18 kromozoma sahiptir.


## Üretim.
Turp en iyi tam güneş ve ışık altında, kumlu topraklarda ve 6.5-7'lik pH değerlerinde üretilir. Avrupa ve Japonya'da varyete zenginliğinden dolayı yıl boyunca bulunabilir. Yaz turpları hızla olgunlaşır. 3-7 günde çimlenme 3-4 haftada ise hasat gerçekleşir. 1-2 hafta aralıklarla ekim yapılırsa hasat dönemi uzatılabilir.
Tohumların ekilme derinliği kök büyüklüğünü etkiler. ufak kökler için 1 cm büyük kökler içinse 4 cm'lik ekim derinliği önerilir.


## Besin değeri.
Turp C vitamini, folik asit ve potasyum açısından zengindir. Ayrıca B2 ve B6 vitaminleriyle magnezyum, bakır ve kalsiyum için de iyi bir kaynaktır. 100 gram turpta çoğu karbonhidratlardan gelen 16 kalori vardır.
# Cistus salviifolius
Adaçayı yapraklı laden ("Cistus salviifolius"), ladengiller (Cistaceae) familyası içerisinde yer alan, 50–60 cm boyunda her dem yeşil bodur bir çalı türü.
Genç sürgünleri tüylü bir yapıdadır. Sürgünlere karşılıklı dizilmiş kısa saplı yapraklar 1.5–2 cm uzunluğunda olmakla birlikte, oval olup kenarları hafif dalgalıdır. Yaprağın üst yüzü gri-yeşil, alt yüzü soluk yeşil renkli ve her iki yüzü de tüylüdür. Çiçek 3–4 cm çapındadır ve üzeri tüylü uzun bir sapı vardır. Beyaz renkli taç yaprakların dip kısımları açık sarıdır. Çanak yapraklar yürek biçiminde ve üzeri tüylüdür. Haziran-Temmuz aylarında açan çiçekler tek tek ya da 2-3 tanesi bir arada bulunur.
Doğal yayılış alanı Akdeniz çevresidir. Avrupa'nın güneyi, Türkiye ve Kuzey Afrika'nın sahil kesimi doğal yayılış alanlarıdır.
# Hal Ozsan
 - YÖNLENDİRME 
Halil Özşan ya da bilinen adıyla Hal Ozsan (d. 26 Ekim 1976, Gazimağusa), "Kyle XY" dizisindeki Michael Cassidy ve "Dawson's Creek" dizisindeki Todd Carr rolleriyle tanınan Kıbrıs Türkü asıllı Britanyalı oyuncu ve müzisyendir.
# Cistus creticus
Tüylü laden ("Cistus creticus"), ladengiller (Cistaceae) familyası içerisinde yer alan, 1 metreye kadar boylanabilen sık dallı, her dem yeşil bodur bir çalı türü.
Genç sürgünleri kaba tüylüdür. Uzunluğu 2–5 cm'ye ulaşan oval-eliptik yapraklar uzun saplıdır ve sürgünlere karşılıklı olarak dizilmişlerdir. Üst yüzü seyrek alt yüzü sık tüylüdür. Haziran-Temmuz aylarında açan 4–5 cm çapındaki çiçekler, teker teker ya da 2-3 tanesi bir arada olmak üzere sürgün ucunda yer alırlar. Açık eflatun-gül renkli taç yaprakların dip tarafları sarıdır.
Doğal yayılış alanı Akdeniz çevresidir. Avrupa'nın güneyi, Türkiye doğal yayılış alanlarıdır.
# Tubaca
Tubalar dili, Türk Dili içinde Altay Cumhuriyetinde ve Dağlık Altayda, Altay krayda konuşulan Türkçedir. Kıpçak Türkçesi grubuna ait olduğu yönündeki tartışmalar devam etmektedir. Kazak Türkçesi ile de benzerlik göstermektedir. Ayrıca Tubalar dilinde Güney Altay ile ilgili ve Kuzey Altay'da bulunmayan özellikler vardır. Tubalar kendilerine Tuba ve Tuma demektedirler.
Tubalar 1500 kişi kadardır. Konuşan sayısı ise çok düşüktür.


### Özellikler.
İlk pozisyonda "b-" değişimi görülür. "m-", а "j-" burundan (dahil düşmüş) "ń-",
Mesela: "börü (мöрÿ)" > "mörü (мöрÿ)" 'kurt', "jağmır" > "ďaŋmır (jаҥмыр)" > "ńaŋmır (њаҥмыр)".
Ayrıca günümüz Tuva Cumhuriyeti eskiden Tuba olarak bilinmekteydi. Tubaların Tuva bölgesinden göç edip diğer Türk toplulukları ile kaynaşıp dil özelliklerinde biraz değişim gerçekleşmiştir.


## Alfabe.
2010 yılında Tubaların diline özel alfabe sistemi geliştirilmiştir..


## Edebiyat.
  - Тубаларские этюды. / Ред. Сергей Георгиевич Татевосов, М.: ИМЛИ РАН, 2009. ISBN 978-5-9208-0350-4
# Opole (voyvodalık)
Opole Voyvodalığı ("województwo opolskie", pl; wojewodstwo Ôpole), Polonya'nın 16 voyvodalığından biri olup ülkenin güneydoğusunda yer almaktadır. Merkezi ve en büyük şehri Opole'dir.


## Tarihçe.
Voyvodalık, 1999 yılında Opole ve Częstochowa voyvodalıklarının birleştirilmesiyle kurulmuştur.


## Coğrafya.
Voyvodalığın topraklarının büyük bir bölümü tarihi Yukarı Silezya bölgesinde yer almaktadır. Voyvodalığın batısında Aşağı Silezya, kuzeyinde Büyük Polonya ve Łódź, doğusunda Silezya voyvodalıkları ve güneyinde ise Çekya ile komşudur.


## Demografi.
Voyvodalığın nüfusu 2010 itibarı ile 1 013 950'dur.
Etnik yapı:
  - Polonyalılar
  - Almanlar - 9,89 % (104 339)


## İdari bölümler.
Voyvodalık, 11 il ve 1 şehir ilinden oluşup bu ilçelerde 71 ilçeye ayrılmaktadır.
# Tabka Barajı
Tabka Barajı, (Arapça: سد الفرات) Suriye'nin ortakuzey kesiminde, Fırat Nehri üzerinde baraj. Rakka kentine yaklaşık 50 km uzaklıkta yer alan barajın yakınlarında Tabka şehri bulunur. 60 metre yüksekliği ve 4.5 km uzunluğu ile Suriye'nin en büyük barajıdır.
# NGC 38
NGC 38, Balıklar takımyıldızı yönünde yaklaşık olarak 363 milyon ışık yılı uzaklıkta bulunan bir sarmal galaksi. Édouard Jean-Marie Stephan tarafından 25 Ekim 1881 tarihinde keşfedilmiştir.
# 2003 Genç Kızlar Dünya Voleybol Şampiyonası
<noinclude>
2003 Genç Kızlar Dünya Voleybol Şampiyonası, 6-14 Eylül tarihlerinde Tayland’ın Suphan Buri kentinde yapıldı. 12.şampiyonaya on altı ulusal takım katıldı. Şampiyonluğu Brezilya kazandı.


## Statü.
Şampiyonaya katılan on altı ülke, dörder takımlı A, B, C ve D gruplarına ayrıldı ve tek devreli lig usulü karşılaştı. Maçlar sonucunda gruplarında ilk üç sırayı alanlar play-off maçları yapmaya hak kazandılar. Play-off maçlarında grup ikincileri ve üçüncüleri eşleşti ve galip gelenler çeyrek final maçlarında grup birincileriyle eşleşti. Çeyrek finalde galip gelenler yarı finalde karşılaştı ve yarı finalde rakiplerine üstünlük sağlayan takımlar finale yükseldi.


## Kadrolar.
### Türkiye.
Antrenör: Adnan Kıstak
# NGC 39
NGC 39, Andromeda takımyıldızı yönünde yaklaşık olarak 200 milyon ışık yılı uzaklıkta bulunan bir sarmal galaksi. William Herschel tarafından 2 Kasım 1790 tarihinde keşfedilmiştir.
# NGC 45
NGC 45, Balıklar takımyıldızı yönünde yaklaşık olarak 22 milyon ışık yılı uzaklıkta bulunan bir çubuklu sarmal galaksi. John Herschel tarafından 11 Kasım 1835 tarihinde keşfedilmiştir. 14,8 yüzey parlaklığı ile bilinen en küçük galaksiler arasındadır.


## Astronomik Geçişler.
NGC 45'te iki astronomik geçiş gözlemlenmiştir. 22 Mayıs 2018'de parlak kırmızı bir nova tespit edildi ve daha sonra AT 2018bwo (LRN tipi, mag. 16.4) olarak etiketlendi. Parlak kırmızı novaların yıldızların birleşmesi sonucu oluştuğu düşünülmektedir. AT 2018bwo'nun atası sarı bir süperdev yıldızdı. Birkaç ay sonra, 3 Kasım 2018'de parlak mavi bir değişken keşfedildi ve AT 2018htr (LBV tipi, mag. 17,5) olarak adlandırıldı.
# Tatyana Nabiyeva
Tatyana Olegovna Nabiyeva (, d. 21 Kasım 1994), Rus jimnastikçi. 2010 Avrupa şampiyonasına katılmış ve Rusya takımı ile altın madalya almıştır. Ayrıca atlama masasında bronz madalya kazanmıştır. 2008 Gençler Avrupa Artistik Jimnastik Şampiyonasında takım, denge aleti ve yer hareketlerinde altın madalya, atlama masası ve asimetrik paralelde gümüş madalya almıştır. Genel toplamda yarışma yapılmamıştır ancak Tatyana eleme turunda en yüksek genel toplam skorunu takım arkadaşı Aliya Mustafina'yı geçerek elde etmiştir.
Tatyana 2009 ve 2010 Rusya Ulusal Artistik Jimnastik Şampiyonası'nda yarışmış ve 2009'da genel toplamda üçüncü sırada yer almıştır. 2010 yılında sakatlığı sebebiyle yalnızca atlama masası ve asimetrik paralelde yarışmıştır. Bir altın ve bir bronz madalya elde etmiştir.
# The Candidate
"The Candidate", American Broadcasting Company'de gösterilen drama televizyon dizisi "Lost"'un altıncı sezonunun on dördüncü, toplamda ise 117. bölümüdür. Bölüm, ABD'de 4 Mayıs 2010 tarihinde yayınlanmıştır.
# Across the Sea
"Across the Sea", American Broadcasting Company'de gösterilen drama televizyon dizisi "Lost"un altıncı sezonunun on beşinci, toplamda ise 118. bölümüdür. Bölüm, ABD'de 11 Mayıs 2010 tarihinde yayınlandı. Bölüm, Carlton Cuse & Damon Lindelof tarafından yazıldı; Tucker Gates tarafından yönetildi.
Çoğu "Lost" bölümlerinin aksine "Across the Sea" bölümü, iki zaman çizgisinde ilerlemedi; olaylar, bölümünün sonuna doğru kısa bir sahne dışında çoğunlukla geçmiş zamanda geçti. Bölümde, Man in Black ile kardeşi Jacob'ın kökenleri ile adaya nasıl geldikleri anlatıldı. Ayrıca bu bölümde, "House of the Rising Sun" bölümünde bulunan cesetlerin kime ait olduğu da açıklandı.


## Konu.
Bölüm denizde bir kadının gemi enkazı parçalarına tutunması ile başlar. Adaya çıkan kadının hamile olduğu görülür. Tam bu sırada adanın yerlisi olduğunu düşündüğümüz bir kadın onu alır ve mağarasına götürür. Adaya gelen kadın, kendisini kurtaran kişiye arkadaşlarını araması gerektiğini söyler. Ancak yerli kadın buna izin vermez ve kendisinin arayacağını söyler. Tam bu sırada hamile kadın doğum yapar ve iki erkek çocuk doğurur. Çocuklardan birinin isminin Jacob olmasını ister. Bunun üzerine yerli kadın, hamile kadını öldürür.
Anneleri tarafından denizin ötesinde bir şey olmadığı söylenen kardeşler bir gün domuz avlarken adadaki yerlileri görürler ancak kendilerini belli etmeden hemen oradan uzaklaşırlar. Annelerine onların kim olduğunu söylediklerinde, "onlar kötü insanlarlar, gelirler yakarlar yıkarlar" cevabını verdi ve onları "ışığa" götürdü. Buradaki ışığın koruyucusu olduğunu açıkladı ve ileride ikisinden birinin ışığın koruyucusu olacağını söyledi.
Bu olaydan sonra diğer kardeş ormanda annesinin hayaleti karşılaştı ve onları diğer yerlilerin (ki onlar da adaya o kadın ile beraber gelmişlerdi") evlerine götürdü. Bu andan sonra çocuk onların yanında, Jacob ise annesinin yanında kaldı. Diğer kardeş adaya ait olmadığını düşünüyordu ve adadan gitmek istiyordu.
Bir gün yerliler adadaki bazı noktalarda metallerin farklı davrandığını fark ettiler. O kısımları kazarak ışığa ulaştılar. Ancak adanın koruyucusu olan kadın buna izin vermedi ve tüm yerlileri öldürdü. Daha sonra Jacob'ı tekrar ışığa götürerek koruyuculuğu ona devretti ve "ışığa ne olursa olsun asla girmemesini" söyledi. Bu olaydan sonra eve gitti. ancak eve girince diğer kardeş onu öldürdü. Çünkü o asi idi ve adadan kesinlikle kurtulmak istiyordu. Olanlara şahit olan Jacob onu dövdükten sonra ışığa gitti ve kardeşini ışığa fırlattı. Işığa düşen kardeş bir duman bulutu olarak dışarı çıktı. Az ileride ise bedeni cansız olarak duruyordu. Bu olaydan sonra "Black Smoke" adını aldı ve adadan gitmeye ant içti. Jacob kardeşinin cansız bedenini alarak mağaraya annesinin yanına döndü ve onları beraber olarak bu duvarın üstüne koydu. Ellerini tutup bir torba içerisine bir siyah ve bir beyaz taş koyarak oradan ayrıldı. House of the Rising Sun bölümünde (1. Sezon 6. bölüm) bulunan "Adem ve Havva İskeletleri" işte bu olaydan kalmadır.
# Aliya Mustafina
Aliya Fargatovna Mustafina (, ), (d. 30 Eylül 1994; Yegoryevsk, Moskova Oblastı), Tatar jimnastikçi. 2010 Bireysel genel toplam dünya şampiyonu ve 2012 Asimetrik paralel Olimpiyat şampiyonudur. Mustafina, 2012 Yaz Olimpiyatları'nda takım finallerinde Rusya takımı ile gümüş, bireysel genel toplamda ise bronz madalya almıştır. Alet finallerinde Asimetrik paralel ve yer hareketlerinde yarışan sporcu asimetrik paralelde olimpiyat şampiyonu olmuş, yer hareketlerinde bronz madalya almıştır. Mustafina, 2012 Yaz Olimpiyatları'nda jimnastikte en fazla madalya kazanan sporcudur.
Mustafina'nın babası Farhat Mustafin, 1976 Yaz Olimpiyatları'nda greko-romen güreşte bronz madalya almış bir sporcudur.


## Erken dönem.
30 Eylül 1994'te Rusya'nın Moskova Oblastı federal bölgesinin Yegoryevsk şehrinde doğdu. Nizhny Novgorod Oblastı Mishar köyü Bolshoye Rybushkino'da doğan bir Volga Tatarı olan babası Farhat Mustafin, 1976 Yaz Olimpiyatları'nda Greko -Romen güreşinde bronz madalya sahibiydi ve annesi Etnik Rus olan Yelena Kuznetsova fizik öğretmenidir


## Kariyer hayatı.
2009 Rusya ulusal şampiyonasında genel toplam, asimetrik paralel, denge aleti ve yer hareketlerinde altın madalya almıştır. Aliya'nın kardeşi Nalia Mustafina da Rus takımında yer alan bir jimnastikçidir.
Aliya, Clermont-Ferrand'da yapılan 2008 Gençler Avrupa Artistik Jimnastik Şampiyonası'na katılmış ve altın madalya alan Rusya takımında yarışmıştır. Genel toplamda yarışma yapılmamış ancak eleme turu sonucunda Mustafina, takım arkadaşı Tatiana Nabieva'nın ardında ikinci sırada yer almıştır.
2010 Avrupa şampiyonasına katılan sporcu takım finallerinde yarışmış ve Rusya takımıyla altın madalya almıştır. Alet finallerinde ise asimetrik paralel ve denge aletinde gümüş madalya almıştır.
# Avrupa Kadınlar Artistik Jimnastik Şampiyonası
Avrupa Kadınlar Artistik Jimnastik Şampiyonası, Avrupa kıtasında kadın sporcular arasında düzenlenen artistik jimnastik yarışmasıdır. Avrupa Jimnastik Birliği tarafından organize edilir.
Şampiyona başlangıçta, tek yıllarda olmak üzere, iki yılda bir yapılmaktaydı. 1990'larda çift yıllara alındı. 2005'te "bireysel şampiyona" denilen yeni bir yapı getirildi. Bireysel şampiyonalar I., II. şeklinde diğerlerinden ayrı numaralandırılsa da, şampiyonlara ayrı bir ünvan verilmedi; onlar da Avrupa şampiyonu olarak sayıldı. Böylece şampiyona, her yıl yapılan ancak iki farklı formata sahip bir organizasyona dönüştü.
# Olağanüstü Kitlesel Yanılgılar ve Kalabalıkların Çılgınlığı
Olağanüstü Kitlesel Yanılgılar ve Kalabalıkların Çılgınlığı (İngilizce: "Extraordinary Popular Delusions and the Madness of Crowds") İskoç gazeteci Charles Mackay tarafından yazılan ve ilk olarak 1841'de yayımlanan kitap.
Kitap; ekonomik balonlar, simya, Haçlı Seferleri, cadı avları, kâhinlik, falcılık gibi konularındaki gerçekleri göz önüne sermektedir. Andrew Tobias ve Michael Lewis gibi günümüz ekonomi yazarları, kitabın ekonomik balonlarla ilgili bölümlerinden övgüyle söz etmektedir.
# Sai Mustafa Çelebi
Osmanlı şair, nakkaş (ressam) ve biyografi yazarı. (d.?-ö.1595, İstanbul) Çocukluk arkadaşı Mimar Sinan'ın biyografisini kaleme aldığı eserler ile tanınmıştır.


## Hayatı ve eserleri.
Sai Mustafa Çelebi, Osmanlı sarayında eğitilmiştir.Şair ve pek çok binanın kitabe yazarıdır. Tezkiret-ül Bünyan ve Tezkiret-ül Ebniye (Yapılar Kitabı) adlı kitapları Sinan'ın kendi anlatımıyla yazmıştır. Eserleri arasında Ravzat-üs Seladin adlı bir tarih kitabı ile bir şiir divanı da yer almaktadır.


## Yapılar Kitabı.
Sai Mustafa Çelebi tarafından kaleme alınan Tezkiret-ül Bünyan, Tezkiret-ül Ebniye ve Tuhfet-ül Mimarin adlı yazmalar, Aptullah Kuran tarafından 1987 yılında yayımlanmıştır.
Mimar Sinan'ın devşirme asıllı olduğu bilgisi de Sai Mustafa Çelebi'nin eserlerine dayandırılır: 
"Bu değersiz kul, Sultan Selim Han'ın saltanat bahçesinin devşirmesi olup, Kayseri sancağından oğlan devşirilmesine ilk defa o zaman başlanmıştı. Acemi oğlanlar arasından sağlam karakterlilere uygulanan kurallara bağlı olarak kendi isteğimle dülgerliğe seçildim. Ustamın eli altında, tıpkı bir pergel gibi ayağım sabit olarak merkez ve çevreyi gözledim. Sonunda yine tıpkı bir pergel gibi yay çizerek, görgümü artırmak için diyarlar gezmeye istek duydum. Bir zaman padişah hizmetinde Arap ve Acem ülkelerinde gezip tozdum. Her saray kubbesinin tepesinden ve her harabe köşesinden bir şeyler kaparak bilgi, görgümü artırdım. İstanbula dönerek zamanın ileri gelenlerinin hizmetinde çalıştım ve yeniçeri olarak kapıya çıktım." (Tezkiret-ül Bünyan ve Tezkiret-ül Ebniye)
Sai Mustafa Çelebi, Mimar Sinan'a ait 340'ı aşkın yapıyı listelemiştir, üç ayrı yazmada yer alan eser sayısı ise 477'yi bulmaktadır.
# Aynalı Tahir
Aynalı Tahir, Base Producitons imzalı, 3 Ocak 1998 tarihinde Star TV'de yayımlanmaya başlayan dram türündeki Türk televizyon dizisidir. 1999 yılında Alişan diziden ayrılmıştır. 2000 yılında Alişan'ın yerine Arif Kilisli gelmiştir. 2001 yılında Arif Kilisli diziden ayrılmıştır. 5 sezondan oluşan dizi, Ocak 2002'de yayımlanan 175. bölümü ile ekranlara veda etmiş fakat son 6 bölüm (170-175 arası) TV'de yayımlanmamıştır.


## Sezon bilgileri.
  - 1. Sezon (3 Ocak 1998 - Mayıs 1998) (1998) Star TV
  - 2. Sezon (Ekim 1998 - Haziran 1999) (1998-1999) Star TV
  - 3. Sezon (Eylül 1999 - Temmuz 2000) (1999-2000) Star TV
  - 4. Sezon (Eylül 2000 - Temmuz 2001) (2000-2001) Star TV
  - 5. Sezon (Eylül 2001 - Ocak 2002) (2001-2002) Star TV & Flash TV
# Quintus Lentulus Batiatus
Quintus Lentulus Batiatus, Roma Cumhuriyeti döneminde Capua şehri yakınlarında bulunan bir gladyatör okulunun sahibi. Asil bir soydan gelmekteydi. Birçok kölesi, muhafızı ve gladyatörü vardı. Arenalarda düzenlenen dövüşlere gönderdiği gladyatörlerin başarılı olması ile kısa zamanda tanındı.
Roma Cumhuriyeti döneminin en tanınan isyancı gladyatörlerinden Spartacus, Batiatus'un gladyatör okulunda eğitilmiştir.
Quintus Lentulus Batiatus sahibi olduğu gladyatör okulunda çıkan isyan sonucu, birçok muhafızı ve şehrin önde gelen isimleri ile birlikte öldürülmüştür.


## Popüler kültüre etkileri.
2011 yılında çekilen "" ve "" adlı televizyon dizilerinde Quintus Lentulus Batiatus karakterini John Hannah canlandırmıştır. 2004 yapımı "Spartacus" dizisinde ise Ian McNeice tarafından canlandırılmıştır.
# Epsilon
Εpsilon (Ε ε) (Yunanca: Έψιλον, "Epsilon"), Yunan alfabesinin beşinci harfidir. Türkçedeki ince E sesi gibi okunur. Örnek: benim, esir vb.
Fenike alfabesindeki He harfinden köken alır. Epsilon'dan türeyen harfler; Latin alfabesinde yer alan E ve Kiril alfabesinde yer alan Ye harfleridir.
"Epsilon" ("basit e"), "e" harfini Orta Çağ döneminde aynı şekilde telaffuz edilen αι'den ayırmak için icat edilmiştir.
Epsilon, ayrıca Yunan rakamlarında 5 sayısını temsil etmektedir.


## Sembol olarak kullanımı.
Büyük harf biçimindeki Epsilon, Latin alfabesindeki "E" ile benzerlik gösterdiği için Yunan Alfabesi dışında yaygın olarak kullanılan bir sembol değildir. Onun yerine küçük Epsilon (ε) birçok alanda sembol olarak kullanılmaktadır. "ε"nin sembol olarak kullanıldığı yerler şunlardır:
  - Matematikte (özellikle limitte) küçük pozitif bir niceliği sembolize etmek için kullanılır. 
  - Hesaplama yaparken sayısal veri tipinin kesinliğini ifade etmek için kullanılır.
  - Matematikte Levi-Civita sembolü olarak kullanılır.
  - Matematikte dual sayıları temsil etmek için (a + bε, ε2=0 ve ε≠0) kullanılır.
# 1927 Tevkifatı
1927 Tevkifatı, Türkiye'de gizli faaliyet gösteren Türkiye Komünist Partisi (TKP) üyelerine karşı 1927 sonbaharında yapılan yaygın tutuklamalardır. Dönemin TKP Merkez Komitesi Genel Sekreteri Vedat Nedim Tör'ün gizli parti belgelerini ve üye listelerini polise teslim etmesi üzerine o sırada Türkiye'de Komintern sorumlusu olarak bulunan Şefik Hüsnü'yü ve TKP Merkez Komitesi üyelerini de içine alan büyük bir tutuklama yapılarak 1928 TKP Davası açılmıştır. Bu tutuklamalarda Merkez Komitesi üyelerinden Şevket Süreyya Aydemir de Vedat Nedim Tör'le birlikte hareket ederek daha sonra "Kadro" dergisi hareketini başlatmışlardır.


## Arka plan.
Bu dönemde TKP Ocak 1921'de parti başkanı Mustafa Suphi ile birlikte çok sayıda Merkez Komitesi üyesinin Bakü'deki kuruluş kongresinden Ankara'ya gelirken Trabzon'da öldürülmelerinin yaralarını sarmaya çalışmıştır. İstanbul, Ankara ve diğer illerde örgütlenmiş, 1927 Adana Demiryolu Grevi başta olmak üzere çeşitli eylemlerde yer almıştır. Fakat gerek Sovyetler Birliği Komünist Partisinin belirleyici rol oynadığı Komintern yönetiminin Kemalizme karşı tutum konusunda değişen kararları, gerek kısmen buna da bağlı olarak parti içinde baş gösteren ayrılıklar, gerekse Takrir-i Sükun ilan edilmesinin ardından ülkede her türlü muhalif harekete karşı artan baskılardan dolayı parti zor durumda kalmıştır.


## Tutuklamalar.
Tutuklamalarda aralarında üst düzey parti yöneticilerinin de olduğu çok sayıda komünist yakalanmıştır:
  - Şefik Hüsnü, 3 ay hapse mahkûm oldu
  - Vedat Nedim Tör, beraat
  - Şevket Süreyya Aydemir, beraat
  - Nâzım Hikmet, yurt dışında olduğu için gıyabında 3 ay hapse mahkûm oldu
  - Hikmet Kıvılcımlı, 3 ay hapse mahkûm oldu
# Sampi
Sampi (Ͳ,Ϡ) Yunan alfabesi'nin eski bir harfidir. M.Ö. 5. yüzyılda, Efes ve Halikarnas gibi birkaç Anadolu'daki Yunan kentinin yöresel alfabesinde, olarak yazılan ve /ts/ veya /ss/ sezini temsil eden bir harf olarak kullanılmıştır. Bu harfin eski adı ve kökeni şimdi bilinmemektedir. Fenike alfabesi'ndeki "Tsade" harfinden gelmiş olduğunu düşünülmektedir.
M.Ö. 4. yüzyıldan itibaren, Milet'te gelişen Yunan rakam sisteminde olarak yazılan ve 900 numarası temsil eden bir simge kullanılmıştır. Bu simge, Orta Çağ sırasında ϡ şeklinde gelişmiştir. Bundan dolayı, ona "π gibi" anlamına gelen "Sampi" adı verilmiştir.
Eski "ss" harfinin, "ϡ" simgenin kökeni olduğunu düşünülmektedir.


## Örnekler.
τεͳαραϙοντα = τεσσεράκοντα (tesserakonta) = dört yüz


## Not.
 }}>
# Hollanda guldeni
Hollanda guldeni, Hollanda'nın 17. yüzyıldan 2002'de Euro'ya geçinceye kadar kullandığı para birimi. ƒ ya da fl. sembolleriyle gösterilir. Hollanda guldeni'nden farklı olarak Hollanda Antilleri guldeni, halen Hollanda Antilleri'nde kullanımdadır. Surinam ise 2004'te, Surinam guldeninden Surinam dolarına geçmiştir.
"Gulden" ismi; Orta Felemenkçe'de altın anlamına gelmektedir. Para biriminin simgesi olan "ƒ" harfi ise; daha eski bir para birimi olan florin'den gelmektedir.
# Hita
Heta(Ͱ) Yunan alfabesi harfi olan Eta (İta)'nin eski adı idir. Arkaik Yunan alfabesinde, Η veya olarak yazılan harf, klasik ve modern Yunancan'nın İta harfi gibi sesli harf olarak değil, net Latin "H" harfi gibi sessiz harf olarak kullanıldı. Daha sonra, /ē/ sesini temsil eden sesli Η geliştiği zaman, bazı Yunan lehçesinde, (Ͱ) () olarak yazılan ve /h/ sesi temsil eden yeni bir simge bulundu. Şimdi de, "heta" adı hem orijinal sessiz "H" için de, hem yeni Ͱ harfi için de kullanılıyor.


## Örnekler.
Ͱηρα = Ήρα (Hera)


## Not.
 }}>
# Kopa
Kopa(Ϙ, Ϟ) (Yunanca:Κόππα, "Kopa"), Yunan alfabesinin eski bir harfidir. Koppa olarak da bilinir. Fenike alfabesi'nin kuf harfinden gelmektedir. Türkçedeki Qq sesine denk gelir.


## Örnekler.
Ϙόρινθος = Kόρινθος (Korinthos) = Korint
# 2009-10 CEV Şampiyonlar Ligi
2009-10 CEV Şampiyonlar Ligi, toplam yirmi dört takımın mücadele ettiği, Avrupa'nın erkekler kulüpler düzeyinde bir numaralı kupasında “Dörtlü Final” maçları 1-2 Mayıs 2010 tarihlerinde Łódź’da yapıldı ve Trentino BetClic şampiyonluğu kazandı.


## 12’li Play-off Maçları.
  - 1.Maçlar 9-10 Şubat 2010
  - 2.Maçlar 17-18 Şubat 2010


## 6’lı Play-off Maçları.
  - 1.Maçlar 3 Mart 2010
  - 2.Maçlar 9-10 Mart 2010
# Nevzat Bayhan
Nevzat Bayhan (d.1961 Adıyaman, Türkiye), Türk Gazeteci, yazar ve bürokrat.


## İlk yılları.
1961 yılında Adıyaman'da dünyaya geldi. İlköğrenimini Adıyaman'da, ortaöğrenimini Kahramanmaraş'ta, Yükseköğrenimini İzmir Dokuz Eylül Üniversitesi’nde tamamladı. Rutgers Üniversitesi’nde ve Stevens Institute Of Technology'de master ve doktora çalışması yaptı. Çeşitli medya kuruluşlarında kültür-sanat ağırlıklı programlar gerçekleştirdi; makaleleri yayımlandı.
TRT’de program yapımcılığı ve sunuculuğu, İBB Kültür A.Ş.'de yöneticilik, İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nde Başkan Danışmanlığı, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Darülaceze Başkanlığı yaptı. 2014 Temmuz ayında Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Müşaviri olarak atandı.
Prof.Dr.Fuat Sezgin İslam Bilim Tarihi Araştırmaları Vakfı Mütevelli heyeti üyeliği, Adıyamanlılar Vakfı Kurucu Başkanı, Şiir Derneği Kurucu Başkanı, Gazeteciler Cemiyeti, Basın Yayın Meslek Birliği, Yayıncılar Birliği, TUGEV, Basın Konseyi, Medya Etik Konseyi, Yedirenk Sanat Vakfı, Sur İçi Grubu, Adım Grubu, İstan­bul Dostluk Derneği, ADIFED, Türkiye Yazarlar Birliği, Basın Yayın Meslek Birliği, Türkiye Dil ve Edebiyat Derneği ve Dünya Panoramalar Konseyi gibi STK'larda yönetici ve üyedir. Fahri Kültür Büyükelçi'dir.
İBB Kültür A.Ş., Darülaceze, Şiir Derneği ve Adıyamanlılar Vakfı Yayınları’nı kurdu. 1453, Bab-ı Şefkat, Haber Gıda, Adıyamanlılar, Etap5 dergilerini yayın hayatına kazandırdı.


## Akademik Kariyeri.
Rutgers Üniversitesi'nde, lisan, Stevens Institute Of Technology'inde doktora çalışması yaptı.


## Televizyon programları ve gazete yazıları.
TRT’de program yapımcılığı ve sunuculuğu, çeşitli medya kuruluşlarında köşe yazarlığı ve yöneticilik görevlerinde bulundu.


## Ödülleri.
  - 2005 yılında "En İyi Kültür Sanat Kurumu Ödülü"
  - 2006 yılında "Hacı Bektaş-ı Veli Ödülü",
  - 2009 yılında kur­muş olduğu Kültür A.Ş. Yayın­lan ile "ESKADER, Edebiyat Sanat ve Kültür Araştırmaları Derneği En İyi Kamu Yayıncılığı Ödülü"
  - 2010 yılında Türkiye Yazarlar Birliği "En İyi Kamu Yayması Ödülü"
  - 2010 yılında "Avrupa Büyük Kültür Ödülü",
  - 2010 yılında "Uluslararası Millenium Ödülü",
  - 2010 yılında İstanbul'un Yüzleri Se­risi ile "En İyi Ansiklopedik Eser Ödülü"
  - 2011 yılında "GAP Oskarları Yılın En İyi Bürokratı Ödülü"
  - 2011 yılında "Yılın Pozitif Kültür Adamı Ödülü",
  - 2012 yılında da "Kültür Sanat Tanıtım Ödülü"


## Eserleri.
  - Uyuşturucuda Harlem Modeli (1997) 
  - Tarih Boyunca İlim ve Din (kolektif) (1998) 
  - Bir Gazetecinin Hac Defteri (1999) 
  - Deprem Rehberi 2001 Mutluluk Psikolojisi, Stresi Mutluluğa Dönüştürmek (2002) 
  - Kültür Yorumları (2009)
  - Uyuşturucu-Bağımlılık Afeti ve Sorunları (kolektif) (2009)
  - Batı'ya Akan Nehirler (2010)
  - Kültürün Renkleri(2012)
  - Yürekten Kaleme Sızanlar (Şiir)(2012)
  - Bilimler Tarihi'nde Zirve İsim Fuat Sezgin (2013)
  - Küreselleşmenin Kıskacındaki Kültürlü Aile (2014)
# Alberto Aquilani
 Orta saha
 | title = Başarıları
 | madalyalar = 
 #YÖNLENDİRME 
Alberto Aquilani (d. 7 Ağustos 1984, Roma, İtalya), İtalyan futbolcudur. Orta saha mevkiinde forma giymiştir.


## Kulüp kariyeri.
Aquilani, 2002-2009 yılları arasında AS Roma'da oynadı. 2004 senesinde Triestina takımına kiralandı. 2009'da ise Liverpool'a satıldı. Buradan 2010-11 sezonunda Juventus'a, 2011-12 sezonunda da Milan'a kiralanan oyuncuyu 2012-13 sezonu öncesi Milan kulübü bonservisi ile aldı.


## Başarıları.
### Roma.
  - Coppa Italia: 2006-07, 2007-08
  - Supercoppa Italiana: 2007
# Ağıl, Kemaliye
Ağıl, Erzincan ilinin Kemaliye ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
1522 yılında Ağıl olan köyün eski adı, 1914 yılı kayıtlarında Agnig olup, Ermenicede "pınarcık" anlamına gelmektedir.


## Coğrafya.
Köy, Erzincan il merkezine 172 km, Kemaliye ilçe merkezine 38 km uzaklıktadır.
# Şo
Şo(Ϸ), eski Baktriya dilinin, Yunan alfabesine eklemiş olan eski bir harfidir. Şekil olarak Lâtin harfi olan Þ'ye benzese de Şo, Türkçedeki Ş sesine karşılık gelir.


## Örnekler.
Ϸαονανο ϸαο Κανηϸκι Κοϸανο = Krallar Kralı, Kanişka Kuşan.


## Not.
 }}>
# San (harf)
San(Ϻ) (Yunanca:Σάν, "San"), Yunan alfabesinin eski bir harfidir. Şekil olarak Lâtin harfi olan M'ye benzese de Yunan San'ı, Türkçedeki S sesine karşılık gelir.


## Örnekler.
Ϻικύων = Σικύων (Sikuon) = Sikyon


## Not.
 }}>
# Verviers
Verviers, Belçika'nın Valonya bölgesinde bulunan bir şehir. Liège ilinde bulunur. 1 Ocak 2018 itibarı le şehir nüfusu 55.198'dir. Kadın oranı %48.31, erkek oranı ise %51.69'dur. Şehir nüfusunun %25.89'u 0-19, %56.99'u ise 20-64 yaş aralığında ve %17.11'i de 65 yaşın üzerindedir. Şehirde Yün ve Moda Turist Merkezi gibi müzeler ve çeşmeler bulunmaktadır. Şehir 1950'lere kadar önemli bir yün üretim merkeziydi; fakat 1950'lerde fabrikalar birbiri ardına kapandı.


## Kardeş şehirler.
  - Arles, Fransa
  - Mönchengladbach, Almanya
  - Roubaix, Fransa
  - Bradford, Birleşik Krallık
  - La Motte-Chalancon, Fransa
# Giritli Sırrı Paşa
Giritli Sırrı Paşa (1844 - 1895), 19. yüzyılda çeşitli Osmanlı vilayetlerinde valilik yapmış olan bir devlet adamı, yazar ve şairdir.
1844 yılında eşraftan Helvacızade Salih Tosun Efendi'nin oğlu olarak Girit adasında Kandiye'de doğdu. Dini ağırlıklı bir şekilde süren öğrenim hayatı sonrasında memuriyete Girit adasında başladı. Bazı vezirlere diva kâtipliği yaparak başladığı devlet hizmeti içinde Yanya, Aydın, Prizren ve Tuna'da mektupçu muavinliği ve mektupçuluk görevlerinden sonra zamanla valiliğe yükseldi. Trabzon, Kastamonu, Ankara, Sivas, Diyarbekir ve Bağdat'ta valilikler yaptı. Yazışmalarını ("Mektubat"), Kur'an tefsirlerini ve şiirlerini yayınladı. 1895 yılında ölmüş, II. Abdülhamid'in irâde-i seniyyesi gereğince II. Mahmud Türbesi hazîresine defnedilmiştir. Leyla Saz'ın kocası ve Yusuf Razi Bel ve mimar Vedat Tek'in babasıdır. Adliye nazırlığı yapmış Mustafa Nuri Bey'in ağabeyi; Gelibolu mebusu olarak Son Osmanlı Meclis-i Mebûsan'nda yer almış, ardından TBMM'nin ilk 4 döneminde milletvekilliği yapmış Celal Nuri, İstanbul Radyosu'nun kurucusu ve karikatürist Sedat Nuri ile gazeteci ve hukuk profesörü Suphi Nuri'nin amcasıdır.


## Eserleri.
  - Mektubat
  - Nakd ül-kelam fi akaid il-İslâm (Kelam ilmi)
  - Ru'yet-i Bârî Hakkında Risâle
  - Şerhu Akâid ve Haşiyelerinin Tercümesi
  - Ara üʼl-milel (Mezhepler tarihi hakkında)
  - Rûh
  - Ahsenü'l-kasas Sûre-i Yusuf aleyhisselam (3 cilt)
  - Nurü'l-Hüda Limen İstehda (Dinler Tarihi)
  - Sırr-ı Furkan, Tefsir-i Sure-i Furkan (2 cilt)
  - Sırr-ı İnsan, Tefsir-i Sure-i İnsan
  - Sırr-ı Kur'an tercümesi
  - Sırr-ı Meryem=(Tefsir-i Sure-i Meryem)
  - Tabakat ve Adab-ı Müfessirin (Biyografi)


## Aldığı görevler.
Aldığı çeşitli idari görevler aşağıda sıralanmıştır:
  - Şubat-Temmuz 1879: Trabzon valisi
  - Ocak-Aralık 1882: Kastamonu valisi
  - Aralık 1882-Kasım 1884: Trabzon valisi
  - Kasım 1884-Temmuz 1886: Ankara valisi
  - Temmuz 1886-Nisan 1888: Sivas valisi
  - Nisan 1888-Mart 1889: Diyarbekir valisi
  - Mart-Kasım 1889: Adana valisi
  - Kasım 1889-Temmuz 1891: Bağdat valisi
  - Temmuz 1891-Ekim 1895: Diyarbekir valisi
# Topalköy, Samuil
Topalköy veya Krivitza ( "Krivitsa") Bulgaristan'ın Razgrad ilinin Işıklar ilçesine bağlı nüfusu Türklerden oluşan bir köydür.


## Tarihçe.
Adını 1934 yılında almıştır. Köy 1958'e kadar Şumnu iline bağlı idi.
Bir efsaneye göre köy topal bir çoban tarafından kurulmuştur.
Bir diğer efsaneye göre İkinci Bulgar Krallığı dönemi sonlarında Kral İvan Şişman, köye Demir Baba'dan yardım istemeye gelmiş fakat onu bulamamıştır.


## Coğrafi Durum.
Işıklar'ın 5 km doğusunda bulunur.
Köyün içinden kaynağı Yeniköy (Висока Поляна)'da olan Senkovets (Сенковец) deresi geçer.


## Nüfus.
Köye çeşitli zamanlarda Bulgar aileler yerleşmiş olsa da Topalköy birkaç yıldır sadece Türklerin yaşadığı bir köy olmuştur.


## Ekonomi.
Nüfusun çoğu tarımla geçinirken yaz aylarında insanlar özellikle köydeki kooperatifte tarım işçisi olarak çalışarak veya kooperatiften kiraladıkları toprakları işleyerek geçimlerini sağlamakta.
Bir diğer iş imkânı Işıklar'daki vagon yapım fabrikasıdır.


## Eğitim.
Köydeki Vasil Levski (Bulgarca: Васил Левски) ilkokulu 1996 yılında kapatılmıştır. Öğrenciler ilk ve orta öğrenimlerini taşımalı eğitim sistemiyle Işıklar'da Sveti Sveti Kiril i Metodiy (Bulgarca: Св. св. Кирил и Методий) okulunda sürdürmektedirler. Yükseköğrenim görenler ise genelde civardaki Razgrad, Şumnu, Rusçuk ve Varna gibi kentlere gitmektedirler.


## Dünyada Topalköylüler.
Topalköy 1878 yılından itibaren çeşitli zamanlarda Türkiye'ye göç vermiştir. Bu göçlerden köyün demografik yapısını etkileyenlerden en önemlileri 1950-1951, 1968-1978 ve 1989 göçleridir. Türkiye'de özellikle İstanbul, Tekirdağ (Çerkezköy, Çorlu), Balıkesir ve Ankara'da önemli sayıda Topalköy'den göç eden aile ve kişi yaşamaktadır.
Bununla birlikte en tanınmış Topalköylüler arasında Zekeriya Güçlü'yü saymak mümkündür.
# Fotoğraf Estetik ve Görüntü Üzerine Denemeler
Fotoğraf Estetik ve Görüntü Üzerine Denemeler, Tahir Musa Ceylan'ın 1988 yılında İFSAK yayınlarından çıkmış tek fotoğraf kitabıdır #YÖNLENDİRME ] Kitap fotoğrafı, "bir bilme şekli" olarak tanımlayarak, görme işleminde bilince atıfta bulunup görüntünün zihin felsefesiyle olan bağını kurar, bir bölümüyle fotoğraf tarihine giriş yapar, bir bölümüyle de fotoğraftaki estetiğin kuramsal altyapısını kurar. Fotoğraf estetiği konusundaki teorik çözümlemeleri açısından Türkiye'nin ilk kitabı olma özelliği taşır. Kitabın önsöz yerine geçen, "Fotoğrafın Onuru" başlıklı ilk yazısında, "Yaşamın sürmesi imgelere olan inancımızın kuvvetine bağlı artık. Bizi bu inanca taşıyan estetik fotoğraflar... Bir sanat olarak fotoğraf, gerçeğin kopyası olmak gibi bir işlevsizliği yüklenemez. O gerçekliğin kendisinden alınmış fikri, ona bağlı kalmak zorunda kalmadan, kendi özgürlüğü içinde yeniden üretmek ve iletmek onuruna katılır." diyerek fotoğrafta gerçeküstüne vurgu yapmış, estetik bakışı ön plana getirmiş, fotoğraf ve estetik ile ilgili pek çok makalede kaynak kitap olarak gösterilmiştir.
# Nijerya'daki Yahudilerin tarihi
Yahudilik binlerce yıla yayılmış bir din olup, bölgedeki Yahudi-merkezli dini grupların varlığı Nijerya'daki Yahudilikin tarihi varlığı konusunu tartışmaya açmıştır. Bu gruplar atalarının Bilad el-Sudan Yahudileri olduğunu ve yüzyıllar boyunca Yahudiliği icra ettiğini savunsa da daha yakın zamanda Avrupalı Hristiyanların buraya gelmesiyle halkın Yahudilikle tanışması ihtimaller arasındadır. Fakat Yahudi varlığının sebebi ne olursa olsun bu durum başta İsrail ve ABD olmak üzere dünya Yahudilerinin ilgisini çekmektedir.


## İgbo Yahudileri.
Nijerya'nın İgbo Yahudileri bölgedeki İgbo etnik grubunun bir unsurudur. Rivayete göre Suriye, Portekiz ve Libya'daki İsrailoğulları Batı Afrika'ya göç etmiştir. Tarihi kaynaklar bu göçün M.S. 740'larda gerçekleştiğini gösterir. Adli tıbbiyeci ve amatör Yahudi tarihçisi Aguleri'li Chinedu Nwabunwanne Los Angeles'ın UCLA kütüphanelerinde 15 yıldan fazla bu konuyu araştırdı, "Emeviler'in son lideri Halif Muhammed kuvvetlerini Suriye'deki Yemen Emevileri üzerine 744'te sürdü; Yemenli Araplar ve onların destekçisi Yahudiler Suriye'den kovuldu. Dan, Naftali, Gad ve Aşer kabilelerinden oluşan Suriye Yahudileri Nijerya'ya yerleşti ve burada Sambatyon Yahudileri olarak bilindi. 1484'te Yehudalar Portekizden ve 1667'de Zevulunlar Libya'dan Nijerya'daki Sambatyon Yahudilerine katıldı. Yani Nijerya Yahudileri şu altı kabileden oluşmaktadır: Yehuda, Dan, Naftali, Gad, Aşer ve Zevulun."
İgbo sözlü geleneğine göre Nri ailesinin Kuzey Afrika'dan göç etmiş Levi rahiplerinin soyundan gelme ihtimali vardır. Nri klanı üyesi Chinedu Nwabunwanne bu varsayıma karşı çıkmaktadır.
Yahudi ibadetleri bulunan bazı Nijerya cemaatleri "Kulanu" gibi Yahudi örgütlerinden ve İsrail, ABD ve Kuzey Afrika Yahudi cemaatlerinden yardım almaktadır. Nijerya dışındaki Yahudilerce yaptırılan iki sinagoga İgbolar katılıp bakımını yapmaktadır. Resmi bir nüfusu yapılmadığından kendilerinin İsrailoğlu veya Yahudi olduğunu söyleyen kaç İgbo olduğu tam olarak bilinmemektedir. Çeşitli boylarda toplam 26 tane sinagog vardır. Bazı araştırmacılara göre Yahudiliği veya bu dinin bir çeşidini icra eden 30,000 İgbo bulunmaktadır.


## Akwa Ibom ve Cross River Yahudileri.
Nijerya'nın Akwa Ibom ve Cross River eyaletlerinde Annang, Efik ve İbibio halklarının Yahudi Torası'nda anlatıldığı biçimiyle ibadet şekilleri vardır. Bu ibadetler arasında köylerin ileri gelenleri tarafından özellikle hastalıktan arınmak için uygulanan kurban törenleri bulunur. 14. yüzyılda buraya varan Avrupalı misyornerler bu dini ibadetlerin bir "geleneksel din" olduğunu ifade eder. Fakat halk ibadetlerini ve kendilerini Yahudiliğin bir mirası olduğunu kabul eder. İnançlarına göre ataları Kuzey İsrail Krallığı'ndan Babil Sürgünü'nden evvel Mısır, Etiyopya ve Sudan üzerinden gelip Efik/İbibio/Annang topraklarına yerleşmiştir. Bölgede aktif olan sinagoglarında Şabat servisleri yapılırken bu törenler internet üzerinden seyredilebilmektedir.
# 1969 Santa Barbara petrol sızıntısı
Santa Barbara petrol sızıntısı 1969 yılında Santa Barbara Kanalı'nda meydana gelen yayılma. 28 Ocak 1969'da Union Oil'in Dos Cuadras Petrol Kuyusu'nda meydana gelen bir patlamaya dayanan sızıntı 10 gün boyunca sürmüş ve Santa Barbara kıyısına 80.000 ila 100.000 varil petrol bırakmıştır. Felaketin 10.000'in üzerinde kuşun yaşamına mal olduğu tahmin edilmektedir.


## Bibliyografya.
  - Easton, Robert (1972). "Black Tide: The Santa Barbara Oil Spill and its Consequences." Delacorte Press
  - Daniel Haier (31 Ocak 2005). "A Lasting Legacy of Offshore Drilling" "UCSB Daily Nexus" 85(68)
# İgbo Yahudileri
Nijerya'nın bazı İgboları atalarının Akdenizden gelen İsrailoğulları olduğuna inanır fakat bunu kanıtlayabilecek arkeolojik veya adli tıbbi bir buluntu yoktur.


## Tarihçe.
Rivayete göre Suriye, Portekiz ve Libya'daki İsrailoğulları Batı Afrika'ya göç etmiştir. Tarihi kaynaklar bu göçün M.S. 740'larda gerçekleştiğini gösterir. Adli tıbbiyeci ve amatör Yahudi tarihçisi Aguleri'li Chinedu Nwabunwanne Los Angeles'ın UCLA kütüphanelerinde 15 yıldan fazla bu konuyu araştırdı, "Emeviler'in son lideri Halif Muhammed kuvvetlerini Suriye'deki Yemen Emevileri üzerine 744'te sürdü; Yemenli Araplar ve onların destekçisi Yahudiler Suriye'den kovuldu. Dan, Naftali, Gad ve Aşer kabilelerinden oluşan Suriye Yahudileri Nijerya'ya yerleşti ve burada Sambatyon Yahudileri olarak bilindi. 1484'te Yehudalar Portekizden ve 1667'de Zevulunlar Libya'dan Nijerya'daki Sambatyon Yahudilerine katıldı. Yani Nijerya Yahudileri şu altı kabileden oluşmaktadır: Yehuda, Dan, Naftali, Gad, Aşer ve Zevulun. İlginç olan konu bu altı kabilenin "Musa'nın kutsaması"nda Musa tarafından iki kere kutsanan kabileler olmasıdır. Bu altı kabile Yehuda Evi ya da Yakup Evi'ne ait altı kabile olup Efraim Evi veya İsrail Evi'ne ait diğer altı kabilenin ismi geçmemektedir."


## Yurtdışından ilgi.
Dünyadaki Yahudi cemaatlerinin Nijerya Yahudi cemaatine olan ilgisi Yitzhak Rabin'in kayıp kabilelerin bulunması için Nijerya'ya gönderdiği ekiple 1995'te resmîleşmiş oldu. Batılı hahamlar ve Rabbi Gorin gibi eğitmenler bu cemaati çeşitli kereler ziyaret etmiştir ve yurtdışındaki Yahudi cemaatleri bu cemaate kitap, bilgisayar ve dini makaleler göndererek desteğini devam ettirmektedir. Buna rağmen İsrail henüz İgboları Kayıp On Kabile'den biri olduğunu resmi olarak kabul etmemiştir.


## İbadet.
İgbo Yahudilerinin başlıca ibadetleri ve gelenekleri arasında erkek çocukların sekiz günlükken sünneti, kaşerut kurallarına uymak, kadının adet döneminde erkekle kadının ayrı durması, tallit ve kipa'nın giyilmesi, Yom Kippur ve Roşaşana gibi bayramların kutlanışı bulunur. Yakın zamanda cemaat ayrıca Hanuka ve Purim bayramlarını da kutlamaya başlamıştır.
# Küçük İskitya
Küçük İskitya veya Aşağı İskitya (Latince: Scythia Minor; Yunanca: Μικρά Σκυθία, "Mikrá Skythia"), kuzey ve batısında Tuna Nehri, doğusunda Karadeniz ile sınırlandırılan eski çağlardaki bir bölgedir. Toprakları, bugün Romanya ve Bulgaristan sınırları içinde kalan Dobruca bölgesine tekabül etmektedir.
Bölgeyi ilk olarak Herodot, Tuna Deltası'nın kuzeyinden başlayan İskitya bölgesi olarak tanımlar. MÖ 2. yüzyıldan kalma, içinde Agatokles için yazılan Histria şehrine ait bir kararın bulunduğu bir anıtta bölge yine İskitya adıyla anılır. Literatürde "Scythia Minor" (Mikrá Skythia) adını ilk kez Strabon, ilk yüzyılın başlarında ortaya koyduğu eseri "Coğrafya" (Geografika)'da kullanmıştır.
MÖ 7. yüzyılda bölgenin Karadeniz kıyılarında birçok Yunan kolonisi kurulmuştur. En eski yazılı Yunan tutanakları bölgenin, zamanla Getae ve Daci olarak anılan Traklar tarafından mesken tutulduğunu aktarır. İlerleyen dönemlerde bölge, Kelt ve İskit akınlarına maruz kalmıştır. Bir dönem Daçya Krallığı sınırları içinde kalmış, Roma İmparatorluğu'nun eline geçince Aşağı Moesia Eyaleti'nin bir parçası hâline gelmiştir. Bölge Diocletianus'un reformları ile Moesia'dan ayrılarak Trakya Psikoposluğu (Diocese)'nun bir parçası olan İskitya Eyaleti'ne bağlanmıştır. İmparatorluğun 395'te dağılmasından sonra bölge, Bizans İmparatorluğu'nun hakimiyetine geçmiştir. Bölge, 7. yüzyılda Slavlar ve Bulgarların eline geçene kadar Küçük İskitya adıyla anılmıştır. Ardından bu isim kullanımdan çıkmıştır.
# Lepa Brena
Fahreta Jahić ya da sahne adıyla Lepa Brena (20 Ekim 1960, Tuzla, Yugoslavya), Balkanlar'ın en tanınmış şarkıcılardan biridir. Yugoslavya zamanında büyük üne sahip olmuştur. Boşnak bir ailenin çocuğudur. İlk ve orta öğrenimini bitirdiği Brčko'da büyüdü.


## Albümler.
  - 1981 "Čačak" (PGP-RTS)
  - 1982 "Mile voli disko" (PGP-RTS)
  - 1983 "Sitnije Cile sitnije" (PGP-RTS)
  - 1984 "Bato, Bato" (PGP-RTS)
  - 1984 "Pile moje" (PGP-RTS)
  - 1985 "Jedan dan života", Lepa Brena & Miroslav Ilić (PGP-RTS)
  - 1986 "Okrećeš mi leđa" (PGP-RTS)
  - 1986 "Voli me, voli" (PGP-RTS)
  - 1987 "Hajde da se volimo" (Diskoton, Sarajevo)
  - 1989 "Četiri godine" (Diskoton, Sarajevo)
  - 1990 "Boli me uvo za sve" (Diskoton, Sarajevo)
  - 1991 "Zaljubiška" (PGP-RTS)
  - 1994 "Ja Nemam Drugi Dom" (ZaM)
  - 1995 "Kazna božija" (ZaM)
  - 1996 "Luda za tobom" + Brena multimedia (ZaM)
  - 2000 "Pomračenje sunca" (Grand Production)
  - 2008 "Uđi slobodno" (Grand Production)
  - 2011 "Začarani krug" (Grand Production)


## Derlemeler.
  - 1995 "Zlatni hitovi 1, 2, 3" (3 CDs/ PGP-RTS)
  - 1995 "Nezaboravni hitovi" (za slovenačko tržište / Tioli)
  - 1998 "Jedna je... Lepa Brena" (za slovenačko tržište / Tioli)
  - 1999 "Najveći hitovi 1, 2, 3, 4, 5" (5 CDs/ PGP-RTS)
  - 2000 "Lepa Brena" (Rade Krstić)
  - 2002 "Lepa Brena 1, 2" (2 CDs/ PGP-RTS)
  - 2004 "Lepa Brena - The best of" (Dupli CD/ Grand Production)
  - 2005 "Lepa Brena - Beatin' The Classics" (Remix-CD Hitova/ Grand Production)
  - 2005 "Lepa Brena - Decenije" (Best Of / Universal Austria)
  - 2005 "Lepa Brena - Reworks" (Grand-Revija-Onpack CD, Nove verzije hitova)
  - 2006 "Lepa Brena - Rest of The Best" (Best Of / Universal Austria)


## Filmler.
  - 1982 "Tesna koža 1"
  - 1983 "Kamiondžije 2"
  - 1984 "Kamiondžije opet voze"
  - 1984 "Nema problema"
  - 1987 "Hajde da se volimo 1"
  - 1989 "Hajde da se volimo 2"
  - 1990 "Hajde da se volimo 3"
# Gryllotalpa
 - YÖNLENDİRME 
Gryllotalpa, danaburnugiller (Gryllotalpidae) familyasından düz kanatlı böcek cinsi.
Familyanın örnek cinsi ve en çok tanınanıdır. Türleri Türkçede danaburnu olarak bilinir. Türkiye 'deki türü kısaca ve yaygın olarak danaburnu denilen "Gryllotalpa gryllotalpa" türüdür.


## Türleri.
  - "Gryllotalpa africana " Palisot de Beauvois, 1805 - Afrika danaburnu
  - "Gryllotalpa australis" Erichson, 1842
  - "Gryllotalpa babinda" Otte, D. & R.D. Alexander, 1983
  - "Gryllotalpa brachyptera" Tindale, 1928 - Avustralya danaburnu
  - "Gryllotalpa brevilyra" Townsend, B.C., 1983
  - "Gryllotalpa bulla" Townsend, B.C., 1983
  - "Gryllotalpa coarctata" Walker, F., 1869
  - "Gryllotalpa cophta" (Haan, 1842)
  - "Gryllotalpa cossyrensis" Baccetti & Capra, 1979
  - "Gryllotalpa cultriger" Uhler, 1864
  - "Gryllotalpa debilis" Gerstaecker, 1869
  - "Gryllotalpa dentista" Yang, J., 1995
  - "Gryllotalpa devia" Saussure, 1877
  - "Gryllotalpa elegans" Chopard, 1934
  - "Gryllotalpa formosana" Shiraki, 1930
  - "Gryllotalpa fulvipes" Saussure, 1877
  - "Gryllotalpa fusca" Chopard, 1930
  - "Gryllotalpa gracilis" Chopard, 1930
  - "Gryllotalpa gryllotalpa" (Linnaeus, 1758) - Danaburnu
  - "Gryllotalpa henana" Cai & Niu, 1998
  - "Gryllotalpa hirsuta" Burmeister, 1838
  - "Gryllotalpa howensis" Tindale, 1928
  - "Gryllotalpa inermis" Chopard, 1925
  - "Gryllotalpa insulana" Chopard, 1954
  - "Gryllotalpa krimbasi" Baccetti, 1992
  - "Gryllotalpa madecassa" (Chopard, 1920)
  - "Gryllotalpa major" Saussure, 1874 - Amerika danaburnu
  - "Gryllotalpa marismortui" Broza, Blondheim & Nevo, 1998
  - "Gryllotalpa maroccana" Baccetti, 1987 - Fas danaburnu
  - "Gryllotalpa microptera" Chopard, 1939
  - "Gryllotalpa micropthalma" Chopard, 1936
  - "Gryllotalpa minuta" Burmeister, 1838
  - "Gryllotalpa monanka" Otte, D. & R.D. Alexander, 1983
  - "Gryllotalpa nitidula" Serville, 1838
  - "Gryllotalpa obscura" Chopard, 1966
  - "Gryllotalpa octodecim" Baccetti & Capra, 1978
  - "Gryllotalpa orientalis" Burmeister, 1838 - Doğu Asya danaburnu
  - "Gryllotalpa ornata" Walker, F., 1869
  - "Gryllotalpa oya" Tindale, 1928
  - "Gryllotalpa parva" Townsend, B.C., 1983
  - "Gryllotalpa pilosipes" Tindale, 1928
  - "Gryllotalpa pluridens" Townsend, B.C., 1983
  - "Gryllotalpa pluvialis" (Mjoberg, 1913)
  - "Gryllotalpa pygmaea" Ingrisch, 1990
  - "Gryllotalpa quindecim" Baccetti & Capra, 1978
  - "Gryllotalpa robusta" Townsend, 1983
  - "Gryllotalpa rufescens" Chopard, 1948
  - "Gryllotalpa sedecim" Baccetti & Capra, 1978
  - "Gryllotalpa septemdecimchromosomica" Ortiz, 1958
  - "Gryllotalpa spissidens" Townsend, B.C., 1983
  - "Gryllotalpa stepposa" Zhantiev, 1991
  - "Gryllotalpa tali" Broza, Blondheim & Nevo, 1998
  - "Gryllotalpa unispina" Saussure, 1874
  - "Gryllotalpa viginti" Baccetti & Capra, 1978
  - "Gryllotalpa vigintiunum" Baccetti, 1991
  - "Gryllotalpa vineae" Bennet-Clark, 1970


## Dipnotlar.
 }}>
# Sart Çayı
Sart Çayı, tarihte Pactola olarak bilinir. Ege Bölgesi'nde Ege Denizi'ne dökülen bir çaydır. Bozdağ'dan doğar, şu an Manisa sınırları içinde bulunan ve Lidya Krallığının başkenti olan Sardes harabelerinden geçerek Gediz Nehri'ne dökülür.
Efsaneye göre Frig Krallarından
Midas, bu çayda yıkanarak, dokunarak her şeyi altına çevirme yeteneğini kaybetmiştir.
Tarihi Sardes kenti, Sard Deresi'nin Bozdağlar'dan parçalayıp taşıdığı altın madeni içermesinden dolayı burada kurulmuştur. Alanda kurulu bulunan Lidya krallığında ani ve yöresel zenginleşme görülmüştür. Kral Krezüs (Karun) hazineleri bu devre aittir. Tarihçi Herodotos bu zenginliğin kaynağının akarsuyun taşıdığı çökellerin içinde bulunan altın olduğunu iddia eder.
# Paul Pelliot
Paul Pelliot, (d. 28 Mayıs 1878, Paris - ö. 26 Ekim 1945, Paris), özellikle dil çalışmalarına ve çeşitli din ve Orta Asya kültürlerinin tarihçesine katkıda bulunmuş bir Fransız doğubilimcisidir. Sylvain Lévi'nin öğrecisidir. Pelliot, Orta Asya'da Kazı bilimsel araştırmalar yapmıştır.


## Kariyeri.
Pelliot Hanoi şehrinde, güney, güneydoğu ve doğu Asya tarihi ve kültürü bilimsel keşfi için kurulmuş olan "École française d’Extrême-Orient" isminde bir Fransız Enstitüsünde çalışmıştır. Enstitünün ana etkinlik alanları, kazı bilimsel araştırma, bulguları yenileme dahil ve yazılı ve sözlü geleneksel kayıtları çeviridir.
Pelliot sonra I. Dünya Savaşı sırasında Pekin'de bir Fransız askerî ataşesi olarak görev yaptı.


### Yayınları.
  - Édouard Chavannes ile: "Un traité manichéen retrouvé en Chine" : Journal Asiatique 1911, s. 499-617  1913, s. 99-199, 261-392.
  - "Les influences iraniennes en Asie Centrale et en Extrême-Orient," : Revue d'Histoire et de Littérature Religieuses N.S. 3, 1912, s. 97-119.
  - "Mo-ni et manichéens," : Journal Asiatique 1914, s. 461-70.
  - ""Le 'Cha-tcheou-tou-fou-t'ou-king' et la colonie sogdienne de la région du Lob Nor", : Journal Asiatique 1916, s. 111-23.
  - "Meou-tseu, ou les doutes levés", T'oung Pao XIX, Leiden, Brill 1920
  - Robert Gauthiot ile: "Le sûtra des causes et des effets du bien et du mal". Edité‚ et traduit d'après les textes sogdien, chinois et tibétain, 2 Cilt, Paris 1920.
  - "Les Grottes de Touen-houang." 6 Bde. Paris, Collège de France 1920-24
  - "Les Mongols et la Papauté. Documents nouveaux" édités, traduits et commentés par M. Paul Pelliot avec la collaboration de MM. Borghezio, Masse‚ and Tisserant, : Revue de l'Orient chrétien, 3e sér. 3 (23), 1922/23, s. 3-30  4(24), 1924, s. 225-335  8(28), 1931, s. 3-84.
  - "Les traditions manichéennes au Foukien," : T'oung Pao 22, 1923, s. 193-208.
  - "Neuf notes sur des questions d'Asie Centrale," : T'oung Pao 24, 1929, s. 201-265.
  - "Histoire Secrète des Mongols. Restitution du texte mongol et traduction francaise des chapitres I a VI", Paris 1949.
  - "Notes sur Marco Polo", ed. L. Hambis, 3 cilt., Paris 1959-63.
  - "Recherches sur les chrétiens d'Asie centrale et d'Extrême-Orient I", Paris 1973.
  - "L'inscription nestorienne de Si-ngan-fou", ed. avec suppléments par Antonino Forte, Kyoto / Paris, 1996.