BILGEM-AI/BILGE-Wiki-Tr-Plus huggingface dataset:
# San Miguel Achiutla (belediye)
San Miguel Achiutla, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan bir belediyedir. Belediye merkezi San Miguel Achiutla şehrindedir.
# Loloda dili
Loloda, Endonezya'da konuşulan bir Kuzey Halmahera dilidir.
# Kuzey Halmahera dilleri
Kuzey Halmahera dilleri, Halmahera adasının kuzey ve doğu kesimlerinde ve Endonezya'daki bazı komşu adalarda konuşulan bir dil ailesidir. Adanın güneybatı kısmında, Avustronezya dillerinin bir alt grubu olan ve bu dillerle ilgisi olmayan Güney Halmahera dilleri konuşulmaktadır. Bu diller, Batı Papua'nın Kuş Başı bölgesinin dilleriyle yakın akraba olabilirler, ancak bu konu kesin değildir.
# San Mateo Yucutindoo (belediye)
San Mateo Yucutindoo, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan bir belediyedir. Belediye merkezi San Mateo Yucutindoo şehrindedir.
# San Mateo Yucutindoo
, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan San Mateo Yucutindoo Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir.
# San Martín Peras
, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan San Martín Peras Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir.
# San Martín Tilcajete
, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan San Martín Tilcajete Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir.
# Güney Halmahera-Batı Yeni Gine dilleri
Güney Halmahera-Batı Yeni Gine dilleri, Endonezya'nın Kuzey Maluku ilindeki Halmahera Denizi kıyılarında ve adalarında ve Papua ve Batı Papua eyaletlerindeki Cenderawasih Körfezi'nde konuşulan Malaya-Polinezya dillerinin bir koludur. 38 dili kapsamaktadır.
# Taba dili
Taba, Güney Halmahera-Batı Yeni Gine grubuna ait bir Malaya-Polinezya dilidir. Çoğunlukla Endonezya'nın Kuzey Maluku eyaletindeki Makian, Kayoa ve Güney Halmahera adalarında yaklaşık 20.000 kişi tarafından konuşulmaktadır.
# San Martín Toxpalan
, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan San Martín Toxpalan Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir.
# San Martín Zacatepec
, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan San Martín Zacatepec Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir.
# Doğu Beskid Dağları
Doğu Beskid Dağları (; ; ), Polonya, Slovakya ve Ukrayna arasında bulunan bir sıradağdır. Dağlar, Dış Doğu Karpatlar'da bulunan Beskid Dağları'nda yer almaktadır. Orta Beskid Dağları'nın devamı niteliğindeki bu dağ sırası, Polonya'nın en güneydoğu köşesini, Slovakya'nın en doğu köşesini kapsar ve Ukrayna'nın batı kesimlerinden güneye doğru Romanya sınırına kadar uzanır.


## Ek okuma.
 -
# Buli dili
Buli, Endonezya'nın güney Halmahera bölgesinde konuşulan bir Avustronezya dilidir.
# San Mateo Cajonos
, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan San Mateo Cajonos Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir.
# San Mateo del Mar
, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan San Mateo del Mar Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir.
# Güney Halmahera dilleri
Güney Halmahera dilleri, Endonezya'nın Kuzey Maluku bölgesindeki Halmahera adasının güneydoğu kıyılarında konuşulan Avustronezya dillerinin bir koludur.
Dillerin çoğu yalnızca kısa kelime listelerinden bilinmektedir, ancak Taba ve Buli dilleri oldukça iyi belgelenmiştir.
Dilller, Avustronezya kökenli olmayan Kuzey Halmahera dilleriyle akraba değildir. Ancak, Ternatan etkisi önemlidir ve bu, Ternate Sultanlığı'nın tarihi hakimiyetinin bir mirasıdır.
# San Mateo Etlatongo
, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan San Mateo Etlatongo Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir.
# San Mateo Nejapam
, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan San Mateo Nejapam Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir.
# San Mateo Peñasco
, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan San Mateo Peñasco Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir.
# San Mateo Piñas
, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan San Mateo Piñas Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir.
# San Mateo Río Hondo
, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan San Mateo Río Hondo Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir.
# San Mateo Sindihui
, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan San Mateo Sindihui Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir.
# San Mateo Tlapiltepec
, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan San Mateo Tlapiltepec Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir.
# San Mateo Yoloxochitlán
, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan San Mateo Yoloxochitlán Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir.
# San Melchor Betaza
, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan San Melchor Betaza Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir.
# Pinisi
Pinisi, Endonezya yelkenli gemilerinde direkler, yelkenler ve halatların (ya da "hatların") düzenlenişi biçimlerinden biridir. Bir pinisi, iki direk üzerinde yedi ila sekiz yelken taşır ve bunlar, 'ayakta duran gaff' adı verilen bir gaff- ketch gibi düzenlenir. Yani, bu tür bir düzeni kullanan çoğu Batı gemisinin aksine, iki ana yelken, bağlı oldukları direkler kaldırılarak açılmaz, yelkenler, direklerin ortasına sabitlenmiş gafflar boyunca perdeler gibi 'dışarı çekilir'.
Endonezya'nın en bilinen yelkenli gemisi olan 'pinisi', 2017 yılında UNESCO'nun İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirasının Temsili Listesi'ne eklenmiştir.
# San Miguel Achiutla
, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan San Miguel Achiutla Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir.
# San Miguel Ahuehuetitlán
, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan San Miguel Ahuehuetitlán Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir.
# San Miguel Aloápam
, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan San Miguel Aloápam Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir.
# San Miguel Amatitlán
, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan San Miguel Amatitlán Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir.
# Geleneksel İran müziği
Fars geleneksel müziği veya İran geleneksel müziği, aynı zamanda Fars klasik müziği veya İran klasik müziği olarak da bilinir, İran (tarihsel olarak "Pers" olarak bilinir) klasik müziğini ifade etmektedir. Antik İran'ın bir parçası olarak kabul edilen bölgeleri ve alanları da etkilemiştir.
# Králický Sněžník Dağları
Králický Sněžník Dağları (; ), Çekya'nın Olomouc ve Pardubice bölgeleri ile Polonya'nın Aşağı Silezya voyvodalığı arasında bulunan bir sıradağ ve masiftir. Dağlar, Südetler'in doğusunda Çekya ve Polonya sınırı arasında yer almaktadır.
# San Miguel Amatlán
, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan San Miguel Amatlán Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir.
# San Miguel Chicahua
, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan San Miguel Chicahua Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir.
# San Miguel Chimalapa
, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan San Miguel Chimalapa Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir.
# San Miguel Ahuehuetitlán (belediye)
San Miguel Ahuehuetitlán, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan bir belediyedir. Belediye merkezi San Miguel Ahuehuetitlán şehrindedir.
# San Miguel Coatlán (belediye)
San Miguel Coatlán, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan bir belediyedir. Belediye merkezi San Miguel Coatlán şehrindedir.
# San Miguel del Puerto (belediye)
San Miguel del Puerto, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan bir belediyedir. Belediye merkezi San Miguel del Puerto şehrindedir.
# San Miguel Aloápam (belediye)
San Miguel Aloápam, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan bir belediyedir. Belediye merkezi San Miguel Aloápam şehrindedir.
# San Miguel Amatitlán (belediye)
San Miguel Amatitlán, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan bir belediyedir. Belediye merkezi San Miguel Amatitlán şehrindedir.
# San Miguel Amatlán (belediye)
San Miguel Amatlán, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan bir belediyedir. Belediye merkezi San Miguel Amatlán şehrindedir.
# San Miguel Chicahua (belediye)
San Miguel Chicahua, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan bir belediyedir. Belediye merkezi San Miguel Chicahua şehrindedir.
# San Miguel Chimalapa (belediye)
San Miguel Chimalapa, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan bir belediyedir. Belediye merkezi San Miguel Chimalapa şehrindedir.
# Orlické Dağları
Orlické Dağları (; ; ; "Kartal Dağları"), Çekya'nın Hradec Králové ve Pardubice bölgeleri ile Polonya'nın Aşağı Silezya voyvodalığı arasında bulunan bir sıradağdır. Dağlar, Südetler'in doğusunda Çekya ve Polonya sınırı arasında yer almaktadır.
Dağlar, büyük bir çoğunlukla 1969'da kurulan Orlické Dağları Peyzaj Koruma Alanı'nın bir parçasıdır.
# San Miguel del Río (belediye)
San Miguel del Río, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan bir belediyedir. Belediye merkezi San Miguel del Río şehrindedir.
# San Miguel Ejutla (belediye)
San Miguel Ejutla, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan bir belediyedir. Belediye merkezi San Miguel Ejutla şehrindedir.
# San Miguel El Grande (belediye)
San Miguel El Grande, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan bir belediyedir. Belediye merkezi San Miguel El Grande şehrindedir.
# Uilleann gaydası
Uilleann gaydası (ˈ ˈ ), İrlanda'nın karakteristik ulusal gaydasıdır. Günümüzdeki adları, İrlanda dilindeki terimlerinin kısmi bir çevirisidir. 20. yüzyıldan önce ""uilleann gaydası" teriminin adı veya kullanımına dair tarihsel bir kayıt bulunmamaktadır. Bu adlandırma, Grattan Flood tarafından uydurulmuştu ve öylece benimsendi.
# San Miguel Huautla (belediye)
San Miguel Huautla, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan bir belediyedir. Belediye merkezi San Miguel Huautla şehrindedir.
# San Miguel Huautla
, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan San Miguel Huautla Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir.
# San Miguel Coatlán
, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan San Miguel Coatlán Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir.
# San Miguel del Puerto
, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan San Miguel del Puerto Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir.
# San Miguel del Río
, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan San Miguel del Río Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir.
# San Miguel Ejutla
, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan San Miguel Ejutla Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir.
# San Miguel El Grande
, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan San Miguel El Grande Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir.
# Kelt arpı
Kelt arpı, kuzeybatı Avrupa'daki Kelt uluslarına özgü üçgen çerçeveli bir arptır. İrlandaca , İskoçça , Bretonca ve Galce olarak bilinir.
Üçgen çerçeveli arpın Avrupa'daki erken tarihi tartışmalıdır. Gal dünyasında arp geleneğiyle ilişkilendirilen ilk enstrüman, olarak biliniyordu. Bu kelime, etimolojik olarak Galce crwth ile ilişkili olduğundan, başlangıçta farklı bir telli çalgıyı tanımlamış olabilir. kelimesinin yerini alan üçgen çerçeveli arp için /"" (tahta, levha) kelimesinden türetilen "/" sözcüğünün, İskoçya kökenli bir adlandırma olduğu öne sürülmüştür.
# Baykuş Dağları
Baykuş Dağları (; ; ), Polonya'nın Aşağı Silezya voyvodalığında bulunan bir sıradağ ve masiftir. Dağlar, Südetler'in ortasında yer almakta olup Waldenburg ve Bardzkie dağları ile komşudur.
# Kehanetsel geçmiş zaman
Kehanetsel geçmiş zaman, Kutsal Kitap’ta kullanılan edebi bir tekniktir. Gelecekte gerçekleşmesi kesin olan olayları, sanki çoktan gerçekleşmiş gibi geçmiş zaman kipinde anlatır.
# Pieniny Dağları
Pieniny Dağları, Polonya'nın Küçük Polonya voyvodalığı ile Slovakya'nın Prešov bölgesi arasında bulunan bir sıradağdır. Dağlar, Batı Beskid Dağları'nın doğusunda Polonya ve Slovakya sınırında yer almaktadır. Slovakya'da bulunan Pieniny Spiskie, Polonya'da bulunan Pieniny Właściwe ve her iki ülkede yer alan Małe Pieniny olmak üzere üç kısma ayrılır.
# Świętokrzyskie Dağları
Świętokrzyskie Dağları ("Kutsal Haç Dağları"), Polonya'nın Świętokrzyskie voyvodalığında bulunan bir sıradağdır. Dağlar Kielce kenti yakınlarında yer almakta olup en yükseği Łysogóry olan birkaç küçük sıradağdan oluşur. Kraków-Częstochowa Yaylası ve diğer bazı bölgelerle birlikte dağlar, Küçük Polonya Yaylası adı verilen bir bölgeyi oluşturur.
Dağların Silüriyen dönemindeki Kaledonya orojenezi sırasında oluşmuş ve ardından Geç Karbonifer dönemindeki Hersiniyen orojenezi sırasında yeniden canlanmıştır.
# Rus filtreleme kampları
Rus filtreleme kampları (Rusça: "российские фильтрационные лагеря", Ukrayna: "Система фільтраційних таборів під час російсько-української війни", Çeçen: "Оьрсийчоьнан фильтрацин лагерш") Rusya Federasyonu Silahlı Kuvvetleri tarafından, işgal altındaki topraklar üzerindeki Rus kontrolünü tehdit eden vatandaşları (vatansever görüşlere sahip olanlar, aktivistler dahil) taramak ve aramak amacıyla siviller ve savaş esirleri için kurulan hapishaneler. Bu tür kamplar aynı zamanda vatandaşları asimile etmek amacıyla Rusya'nın işgali altındaki topraklarından Rusya'nın ekonomik olarak geri kalmış bölgelerine zorla tahliye etmek için de kullanılıyor.
Bu sistem, 1990'lar ve 2000'lerde Rusya ile Çeçenistan arasındaki savaş sırasında ortaya çıktıт. Ancak en büyük popülerliğini ve kitlesel çekiciliğini, 2014'ten beri devam eden Rusya ile Ukrayna arasındaki savaş sırasında kazandı.. Rus birlikleri ayrıca işgal altındaki çeşitli topraklarda Ukraynalı savaş esirlerine ve çocuklar da dahil olmak üzere Ukraynalı sivillere karşı vahşi işkenceler uyguladı . Bu kamplar, Rus askerlerinin sivillere yönelik son derece insanlık dışı muamelesi nedeniyle sıklıkla Nazi dönemi toplama kamplarına benzetiliyor. 2022 yılında gazeteciler, yazarlar, öğretmenler, askerler ve hatta onların çocukları sözde filtreleme prosedüründen geçemedi ve Rus işkencesi altında öldü. Yine 2023 yılında Vladimir Putin hakkında, işgal altındaki topraklardan Rusya'ya Ukraynalı çocukların sınır dışı edilmesi nedeniyle tutuklama emri çıkarıldı
# Kraków-Częstochowa Yaylası
Kraków-Częstochowa Yaylası (), Polonya'nın Küçük Polonya voyvodalığında bulunan bir yayla ve sıradağdır. Yayla, ülkenin güney orta kesiminde yer almakta olup kuzeyde ve doğuda Küçük Polonya Yaylası, güneyde Batı Karpatlar'ın etekleri ve batıda Silezya Yaylası ile komşudur.
Kraków-Częstochowa Yaylası, Jura dönemine ait kireçtaşı kayaları, uçurumlar, vadiler ve geniş kireçtaşı oluşumlarından oluşan engebeli bir araziden oluşur ve yaklaşık 220 mağaraya ev sahipliği yapar.
# Batı Tatra Dağları
Batı Tatra Dağları (; ), Slovakya'nın Žilina ve Prešov bölgeleri ile Polonya'nın Küçük Polonya voyvodalığında bulunan bir sıradağdır. Dağlar, Tatra Dağları'nın bir parçası olup Slovakya ve Polonya sınırında yer almaktadır.
Batı Tatra Dağları, hem Slovakya hem de Polonya'nın en yüksek ikinci dağ sırasıdır. En yüksek zirvesi Slovakya'da bulunan 2.248 metre ile Bystrá iken Polonya tarafındaki en yüksek zirve ise 2.176 metrelik Klin Dağı'dır.
# Orla Perć
Orla Perć ("Kartal Parkuru"), Polonya'nın güneyinde Tatra Dağları'nda bulunan bir turistik parkurdur. Yüksek Tatra Dağları'nın ortasında yer almaktadır. Tüm Tatra Dağları'ndaki en zorlu ve tehlikeli halka açık patikalardan biri olarak kabul edilir ve bu nedenle yalnızca deneyimli dağcılar için uygundur. Patika kırmızı işaretlerle işaretlenmiştir.
Parkur, 1901 yılında Polonyalı şair ve dağ rehberi Franciszek Nowicki'nin eseri olarak tasarlandı. Rota, 1903-1906 yılları arasında Walenty Gadowski tarafından kısmen finanse edildi, inşa edildi ve işaretlendi, ancak kavşaklar ve diğer yardımcı rotalar 1911 yılına kadar işaretlendi.
Erişilebilir parkurun toplam uzunluğu 4,5 km'dir. Toplam yürüyüş süresi 6 ila 8 saat arasında değişmektedir. En yüksek nokta, 2.291 m rakımlı Kozi Wierch'tir. Yol, Zawrat Geçidi'nde (2.159 m) başlayıp Krzyżne Geçidi'nde (2.112 m) sona ermekte ve birkaç zirveden geçip diğerlerini aşmaktadır. Yol, çoğunlukla dağ sırtı boyunca uzanmaktadır.
# GROM
Grupa Reagowania Operacyjno-Manewrowego ("Operasyonel ve Manevra Müdahale Grubu") veya kısaca GROM, Polonya Silahlı Kuvvetleri'nin bir özel kuvvetler birimidir. GROM, 13 Temmuz 1990 tarihinde kurulmuştur. Başlıca uzmanlık alanı terörle mücadele ve rehine kurtarmadır.
GROM, II. Dünya Savaşı sırasındaki Sessiz Görünmeyen paraşütçülerin devamıdır.


## Ek okuma.
  - Neville, Leigh, " Special Forces in the War on Terror (General Military)", Osprey Publishing, 2015
# Mercedes Operasyonu
Mercedes Operasyonu, 1996 yılında Türkiye Millî İstihbarat Teşkilatı (MİT) tarafından Suriye'de PKK lideri Abdullah Öcalan'a yönelik düzenlenmek istenen suikast girişimidir. Operasyon, hedef alınan aracın markasından dolayı bu isimle anılmıştır. Başarısızlıkla sonuçlanan bu girişim, Susurluk Skandalı ve derin devlet tartışmalarıyla doğrudan ilişkilendirilmiştir.


## Arka plan.
1990’lı yıllarda Türkiye, PKK ile yoğun bir silahlı mücadele yürütmekteydi. Abdullah Öcalan, o dönemde Suriye'de ikamet etmekteydi. Türkiye'nin istihbarat birimleri, Öcalan’a yönelik nokta operasyonlar planlamaya başladı. Bu bağlamda, MİT tarafından Mercedes Operasyonu adı verilen bir suikast planı geliştirildi.


## Operasyonun planlanması.
Operasyonun amacı, Öcalan’ın içinde bulunduğu araca yerleştirilecek patlayıcı düzeneğiyle onu etkisiz hale getirmekti. Ancak operasyonun teknik detaylarında ve koordinasyonunda ciddi sorunlar yaşandı. Devlet içindeki bazı kliklerin bilgi sızdırdığı iddia edildi.


## Başarısızlık nedenleri.
Patlayıcının yanlış yerleştirilmesi ve istihbarat sızıntıları nedeniyle operasyon başarısız oldu. Öcalan olaydan zarar görmedi. Bu durum, MİT içinde güven bunalımına ve siyasi tartışmalara yol açtı.


## Sonuçlar.
Mercedes Operasyonu’nun başarısızlığı, devlet içindeki yasa dışı yapılanmaların ve hizip çatışmalarının kamuoyuna yansımasına neden oldu. Aynı yıl yaşanan Susurluk Kazası ile birlikte 'derin devlet' kavramı Türkiye gündeminde daha fazla yer buldu.


## Diplomatik yansımalar.
1998 yılında Türkiye’nin Suriye’ye yönelik baskıları sonucunda Öcalan ülkeyi terk etti. Bu süreçte Mercedes Operasyonu’nun psikolojik etkisinin de rol oynadığı iddia edilmiştir.
# Hiroşima Tramvayı
Hiroşima Tramvayı () veya kısaca Hinoden(広電)#YÖNLENDİRME , Japonya'nın Hiroşima kentinde bulunan bir tramvay ağıdır. Sistem, 1912 yılında açılmış olup dokuz hat ve 19 km uzunluğa sahiptir.
Hiroşima Tramvayı, 1945 yılında II. Dünya Savaşı sonlarında Hiroşima ve Nagasaki'ye atom bombası saldırısı sırasında büyük ölçüde tahrip edildi. Savaştan sonra sistem üç adet ayakta kalan tramvay ile tekrar çalıştırıldı ve günümüze kadar hizmet vermektedirler.
Hiroşima Tramvayı, 18 Haziran 1910 tarihinde kurulan Hiroshima Electric Railway Co., Ltd. tarafından işletmekte olup şirket tarafından aynı zamanda otobüs işletmeciliği de yapılmaktadır.
# Ingar Knudtsen
Ingar Knudtsen (23 Aralık 1944 – 24 Ekim 2025), Norveçli yazar, şair ve romancı. 


## Hayatı.
Knudtsen, 23 Aralık 1944'te Smøla, Norveç'te doğdu. İlk kitabını 1975'te yayınladıktan sonra 2008'de kariyerini sonlandırana kadar çoğunluğu gençler ile çocuklara yönelik bilimkurgu fantezi türünde gerçek hikayelere dayanan bir çok roman yayınladı. 1980'den itibaren Norveç Yazarlar Birliği üyesiydi. Eserlerinden bazıları İngilizce'ye çevrilen yazarın kaleme aldığı başlıca eserleri arasında; "Dimensjon S" (1975), "Tyrannosaurus Rex" (1978), "Tryllekunst" (1987) ve "Amasoner" (2001) sayılabilir. Müzisyen Toini Knudtsen'in babası olan Knudtsen, 24 Ekim 2025'te yaşamını sürdürdüğü Kristiansund, Norveç'te doğal nedenlerden 80 yaşında öldü.


## Yayınlanan çalışmaları.
  - "Dimensjon S" – Roman, (1975)
  - "Under ulvemånen" – Kısa hikaye, (1975)
  - "Jernringen" – Roman, (1976)
  - "Lasersesongen" – Kısa hikaye, (1977)
  - "Tyrannosaurus Rex" – Çocuk kitabı, (1978)
  - "Tova" – Gençlik romanı, (1979)
  - "Reisen til Jorda" – Gençlik romanı, (1981)
  - "Operasjon Ares" – Kısa hikaye, (1984)
  - "Katteliv" – Gençlik romanı, (1985)
  - "Pandoras planet" – Kısa hikaye, (1986)
  - "Tryllekunst" – Kısa hikaye, (1987)
  - "Våpensøstrene" – Roman, (1987)
  - "Rød måne" – Roman, (1989)
  - "Løvinnens sjel" – Roman, (1990)
  - "Kalis sang" – Roman, (1991)
  - "Nord for Saigon" – Roman, (1992)
  - "Havheksen" – Gençlik romanı, (1993)
  - "Skumringslandet" – Roman, (1993)
  - "Genfærdet" – Roman, (1995) (Sadece Danimarka'da basıldı)
  - "For at jeg kan ete deg" – Roman, (1995)
  - "Natt uten navn" – Roman, (1996)
  - "Ansiktet mot sola" – Roman, (1997)
  - "I flaggets fold" (1998)
  - "Mannen med steinhodet" – Roman, (1999)
  - "Amasoner" – Roman, (2001)
  - "Gudinnas døtre" – Roman, (2002)
  - "Gjenferdet" – Roman, (2002)
  - "Rød storm" – Roman, (2003)
  - "Nekromantiker" – Roman, (2004)
  - "Ensomheten er en sang" – Roman, (2008)
# Almanya Kimlik Kartı
Almanya Kimlik Kartı, Alman vatandaşlarına, vatandaşlık ve kimlik bilgilerini tespit etmek amacıyla verilen bir kimlik belgesidir. Kimlik kartına sahip olan Alman vatandaşları ikamet, çalışma ve kamu hizmet ve ayrıcalıklarından yararlanma haklarını elde etmektedirler.
# Amerika Birleşik Devletleri pasaport kartı
Amerika Birleşik Devletleri pasaport kartı, Amerikan vatandaşlarına, vatandaşlık ve kimlik bilgilerini tespit etmek amacıyla verilen bir kimlik belgesidir. Kimlik kartına sahip olan Amerikan vatandaşları ikamet, çalışma ve kamu hizmet ve ayrıcalıklarından yararlanma haklarını elde etmektedirler.
# Justice est faite
Justice est faite, yönetmenliği André Cayatte tarafından gerçekleştrilen, başrollerinde Michel Auclair, Antoine Balpêtré ve Valentine Tessier'in yer aldığı 1950 çıkışlı Fransız yapımı sinema filmi. Film, 11. Venedik Uluslararası Film Festivali'nde Altın Aslan ödülünü kazandı.
# Oroetes (böcek)
Oroetes, Chrysomelidae familyasına ait bir böcek cinsidir.


## Türler.
  - "Oroetes flavicollis" 
  - "Oroetes huastecus"
  - "Oroetes juchiltepensis"
  - "Oroetes wilcoxi"
# Ključ Muharebesi (1463)
Ključ Muharebesi, 1463 yılında Osmanlıların Bosna'yı fethi sırasında gerçekleşen bir meydan muharebesidir.


## Arka plan.
1463 baharında Fatih Sultan Mehmed, Edirne'de 150.000 kişilik bir ordu topladı ve Bosna’ya yürümeye hazırlandı. Sultanın Babovac’a ulaştığını öğrenen Bosna Kralı Stjepan Tomaşeviç, ailesi ve hazinesini alarak Jajce kalesine çekildi. Bu eski kraliyet kenti, Fatih Sultan Mehmed ile son Bosna Kralı arasında şiddetli çatışmalara sahne oldu.
Mahmud Paşa Angeloviç komutasındaki Osmanlı ordusu 19 Mayıs’ta Bobovac’ı kuşattı; Sultan ertesi gün katıldı. Angeloviç’in görevi Kralı ele geçirmekti. Babovaç’ın direnebileceğine güvenen Tomaşeviç, ordusunu Jajce’de toplamak ve batıdan gelecek yardımı beklemek istedi. Babovac’ın düştüğü haberi gelince ciddi bir direniş gösteremeyeceğini anlayıp ya Hırvatistan ya da Venedik’e kaçmayı planladı, ancak artık çok geçti.


## Sonuç.
### Bibliyografya.
  - {{Kitap kaynağı|soyadı=Babinger |ad=Franz |başlık=Mehmed the Conqueror and His Time |yıl=1978 |yayıncı=Princeton University Press |isbn=9780691010786 |url=https://books.google.com/books?id=PPxC6rO7vvsC}}
  - {{Kitap kaynağı|soyadı=Ćirković |ad=Sima |başlık=Историја средњовековне босанске државе |yayıncı=Srpska književna zadruga |yıl=1964 |dil=sh}}
  - {{Kitap kaynağı|soyadı=Ljubez |ad=Bruno |başlık=Jajce Grad: prilog povijesti posljednje bosanske prijestolnice |yayıncı=HKD Napredak |yıl=2009 |dil=sh}}
  - {{Kitap kaynağı|soyadı=Miller |ad=William |başlık=The Cambridge Medieval History|cilt=IV |yayıncı=Cambridge University Press |yıl=1923}}
  - {{Kitap kaynağı|soyadı=Tansel |ad=Selahattin |başlık=Osmanlı Kaynaklarına Göre Fatih Sultan Mehmed'in Siyasi ve Askeri Faaliyetleri |yıl=1954 |yayıncı=Türk Tarih Kurumu Yayınları |isbn=9789751610812|url=https://www.ttk.gov.tr/belgelerle-tarih/bosnanin-zapti-ve-hersekin-tabiyet-altina-alinmasi/ |websitesi=ttk.gov.tr |dil=tr}}
  - {{Kitap kaynağı|soyadı=Uzunçarşılı |ad=İsmail Hakkı|başlık=Osmanlı Tarihi|cilt=2|yıl=1954 |yayıncı=Türk Tarih Kurumu Basımevi |dil=tr}}
# Hastane Höyüğü
Hastane Höyüğü, Manisa'nın Akhisar ilçesinde, Thiatira antik kentinin yayılım alanı içinde yer alan çok katmanlı bir arkeolojik yerleşimdir. Höyük, üzerine inşa edilen ve günümüzde yıkılmış olan Akhisar Devlet Hastanesi nedeniyle bu adla anılmaktadır. Höyükte bulunan arkeolojik eserler, yerleşimin Geç Neolitik Çağ'ın son evrelerinden başlayarak Son Kalkolitik, Tunç Çağları, Lydia, Hellenistik, Roma ve Bizans dönemleri boyunca sürdüğünü tespit edilmiştir.
# Linimo
Aichi Rapid Transit Tobu Kyuryo Hattı () veya kısaca Linimo(リニモ,Rinimo)#YÖNLENDİRME , Japonya'nın Aichi prefektörlüğünde bulunan bir maglev demiryolu hattıdır. Linimo, 6 Mart 2005 tarihinde Expo 2005 için açılmıştır ve Nagoya, Nagakute ve Toyota kentleri arasında faaliyet göstermektedir. Sistem 8,9 km uzunlukta olup dokuz istasyona sahiptir.
Linimo, Japonya'da Yüksek Hızlı Yüzey Taşımacılığı (HSST) tipi teknolojiyi kullanan ilk ticari maglev hattıdır. Ayrıca dünyanın ilk insansız ticari kentsel maglev hattıdır. Ayrıca Birmingham Maglev, M-Bahn, Şanghay Maglev Treni'nden sonra toplu taşımaya açılan dördüncü Maglev hattıdır.
# Ukraynalı çocukların kaçırılması ve Rusya'ya sınır dışı edilmesi
Ukraynalı çocukların kaçırılması ve Rusya'ya sınır dışı edilmesi (Rusça: "Депортация украинских детей в Россию", Ukrayna: "Викрадення дітей під час російського вторгнення в Україну ") Rusya 2022 yılında Ukrayna'yı işgal ettiğinde, binlerce Ukraynalı çocuğu kendi kontrolü altındaki topraklara zorla yerleştirmiş, onlara Rus vatandaşlığı vermiş, onları zorla Rus ailelerine evlat edindirmiş ve çocukların aileleriyle yeniden bir araya gelip anavatanlarında ikamet etmelerinin önünde engeller yaratmıştır.
Ukraynalı çocuklar, ebeveynleri Rus işgal yetkilileri tarafından tutuklandıktan veya öldürüldükten sonra ya da aktif bir çatışma bölgesinde ebeveynlerinden ayrıldıktan sonra Rus devleti tarafından kaçırılıyor. Ayrıca, işgal altındaki topraklardaki Ukrayna devlet kurumlarından ve filtreleme kampları aracılığıyla kaçırılıyorlar.
Yabancı bir ülke ve kültürde çocuk yetiştirmek, ulusal kimliklerini yok etmeyi amaçlıyorsa soykırım olarak değerlendirilebilir. 2022'den bu yana Rusya'ya sınır dışı edilen Ukraynalı çocuk sayısının 307.000'e ulaştığı tahmin ediliyor. BM bunu bir savaş suçu olarak kabul etti. Rusya bunu daha önce Donbass Savaşı sırasında da yapmıştı, ancak daha küçük çapta.
# Oroetus
Oroetus veya Oroetes (Eski Farsça: "Arvita", Antik Yunanca: "Ὀροίτης"), II. Kiros, II. Kambises ve I. Darius dönemlerinde Lidya'nın Pers Satrapıdır (MÖ 530-520 civarı), Harpagos'un ardından Bagaeus'un halefiydi. Herodot "Tarihler" adlı eserinin üçüncü kitabında, Sisam tiranı Polikrates'in ölümüyle ün kazandığını anlatır:
Şimdi anlatacağım olay, Kambises'in hastalığı sırasında yaşandı. II. Kiros tarafından atanan Sardis valisi, Persli Oroetes'ti. Bu adam büyük bir haksızlık yapmayı planlıyordu; zira Sisamlı Polikrates'ten ne bir söz ne de bir davranışla incinmemişti, hatta onu hiç görmemişti bile. Yine de onu yakalayıp öldürme arzusundaydı. Çoğunun öne sürdüğü sebep şuydu: — Oroetes ve Daskileion satrabı Mitrobatis adında bir başka Pers, kralın kapısının önünde oturmuş, sohbetten tartışmaya ve çeşitli başarılarını karşılaştırmaya başladılar: Mitrobatis, Oroetes'e sataşarak şöyle dedi: "Sen insan olarak sayılmayacaksın; Sisam adası senin eyaletinin yakınında bulunuyor, ama sen onu kralın egemenliğine katmadın — fethetmesi o kadar kolay bir ada ki, yerlilerinden biri on beş adamla hükümdarlarına karşı ayaklandı ve şimdi oranın efendisi oldu. Bazıları, bu alaycı sözlerden öfkelenen Oroetes'in, bunu söyleyeni cezalandırmaktan çok, bu suçlamanın sebebi olan Polikrates'i her ne pahasına olursa olsun yok etmek istediğini söyler.
Oroetus, Pers merkezi iktidarına karşı itaatsizlik gösteren ilk satrap olarak kayıtlara geçmiştir. Babası Kiros'un yerine geçen Kambises (MÖ 530-522) öldüğünde, Pers İmparatorluğu I. Darius'un (MÖ 522-486) nihayet kontrolü ele geçirmesine kadar kaos içindeydi. Oroetus, Darius'un kendisine yardım etme emirlerine karşı gelmiş ve bunun üzerine Darius, Ahameniş soylusu Bagaeus'u onun öldürülmesini planlamak üzere göndermiştir.
Kambises öldükten ve Magiler krallığı ele geçirdikten sonra, Oroetes Sardes'te kaldı ve Medler tarafından ellerinden alınan gücü Perslere geri kazandırmada hiçbir şekilde yardımcı olmadı, tam tersine; çünkü bu kargaşada, Polikrates konusunda kendisine sataşan Daskileion satrabı Mitrobatis ve Mitrobatis'in oğlu Cranaspes olmak üzere iki önemli Pers'i öldürdü; ve diğer birçok şiddet eyleminin yanı sıra, Darius'tan gelen bir haberci onu hoşnut etmeyen bir mesajla geldiğinde, yolda bir pusu kurdu ve haberciyi dönüş yolunda öldürdü ve adamın cesedini ve atını götürdü. Bu yüzden Darius kral olduğunda, Oroetes'i tüm suçlarından, özellikle de Mitrobatis ve oğlunun öldürülmesinden dolayı cezalandırmayı düşündü.
# Nikkō Hattı
Nikkō Hattı (), Japonya'da East Japan Railway Company tarafından işletilen bir demiryolu hattıdır. Hat, 1890 yılında açılmış olup 40,5 km uzunluğundadır ve Utsunomiya ile Nikkō kentlerini birbirine bağlamaktadır.
# Rus Dünyası
Rus Dünyası (Rusça. Русский мир) Rus liderliğinin 1990'ların sonlarından bu yana diğer ülkelere karşı saldırganlığını meşrulaştırmak için desteklediği Rus neo-emperyal jeopolitik-ideolojik doktrini. Raşizm ve Putinizm ideolojisinin bir parçası 
 


## Hikaye.
Bu kavram 16. yüzyılda Korkunç İvan döneminde ortaya çıkmaya başladı ve ilk sloganı "Moskova Üçüncü Roma'dır" oldu. Bu slogan Osmanlı-Rus savaşları sırasında aktif olarak kullanıldı. Modern felsefi ve siyasi doktrinin kurucusu sayılan Rus Pyotr Şchedrovitsky, bu doktrini 1990'lı yılların sonlarında ortaya atmış ve Rusya'nın Çeçenistan, Gürcistan ve Ukrayna'ya yönelik saldırıları sırasında Rus toplumunda itici bir güç haline getirmiştir.


## Rus devlet propagandasının dayandığı bu kavramın temel fikirleri.
Bu kavramın savunucuları, modern zamanlarda askeri saldırganlığı meşrulaştırmak için tarihin büyük ölçüde çarpıtılmasına başvuruyorlar:
  - Moskova Knezliği, Kiev Knezliği'n Mirasçısıdır 
  - Prens Vladimir "ilk Rus prensi" idi, "Rusya'nın kuruluşunun temellerini attı ve" (Putin'in Moskova Kremlin'deki ciddi konuşmasında dile getirdiği mitolojik bir hikaye) 
  - Stalin baskı uygulamayan etkili bir yöneticiydi 
  - Holodomor 1932-1933 diye bir şey yoktu, Ukraynalılar icat etti 
  - SSCB hiçbir zaman Hitler'in müttefiki olmadı (resmi olarak Rusya, Stalin'in 1939-1940 yıllarında Nazilerle yakın işbirliği yaptığını reddediyor) 
  - Rusya'nın katıldığı tüm savaşlar Batı dünyası tarafından başlatılmıştır 
  - Katyn katliamı Almanya tarafından gerçekleştirildi.
  - Putin iyi bir liderdir 
  - Ukraynalılar ve Ruslar tek bir millettir 
  - Rusların "özel bir genetik kodu var ve bu onların başlıca rekabet avantajlarından biri".
  - Çarmıha gerilen çocuk
Sahte haberler de üretiliyor, ancak Rusya'da gerçek olayları haber yapmak "sahte haber yasası" ile cezalandırılıyor. Rusya'nın kendi vatandaşlarına ve diğer ülke vatandaşlarına karşı geçmişte ve günümüzde işlediği suçlar resmi propaganda tarafından örtbas ediliyor. Rus propagandası sinema üzerindeki devlet kontrolünü bir etki aracı olarak kullanıyor. Rusya'nın 2022 baharında işlediği kitlesel suçların ardından bu soruna ilk dikkat çeken isim, Putin'in 20 yıldır Rus halkına filmler aracılığıyla Ukrayna ve dünyaya karşı nasıl nefret aşıladığını araştıran bir araştırmayı yayınlayan Ukraynalı gazeteci Vitali Gordienko oldu.


## Bu konseptin tanınmış savunucuları.
  - Vladimir Putin
  - Alexander Dugin
  - Vladislav Surkov
  - Arsen Pavlov
  - Igor Girkin
  - Alexander Boroday
  - Aleksey Milçakov


## Propagandayla Mücadele.
  - Muhalefet siyasetçisi Aleksey Navalni, Rusya'daki yolsuzluk ve savaş propagandası soruşturmalarına dayanan yüzlerce video yayınladı.
  - Film Raşizmin anatomisi
# Ledenjača Mağarası
Ledenjača, Bosna-Hersek'te bulunan bir mağara sistemidir. Toplam uzunluğu 302 metredir. Mağaradaki buz oluşumları, yapay buz üretimi icat edilmeden önce buz elde etmek için toplanıyordu. 2018-2019 yıllarında yapılan bir araştırmada bilim insanları, bazıları daha önce Bosna-Hersek'te neredeyse hiç görülmemiş 18'den fazla yarasa türüne dair kanıtlar buldu.
# Türk Hava Kuvvetleri'nin 543 sefer sayılı uçuşu
Türk Hava Kuvvetleri'nin 543 sefer sayılı uçuşu, 11 Kasım 2025 tarihinde Türk Hava Kuvvetleri'ne ait 68-1609 kuyruk numaralı C-130 Hercules askerî nakliye uçağının, Azerbaycan'ın Gence şehrinden havalandıktan 30 dakika sonra Gürcistan hava sahası üzerinde düşmesi olayıdır.


## Uçak.
Kazaya karışan uçak, 68-1609 kuyruk numaralı Lockheed C-130EM Hercules modeliydi ve üretici seri numarası 382-4311 idi. 57 yaşında olan uçak, ilk olarak 1968 yılında Suudi Arabistan Kraliyet Hava Kuvvetleri'ne teslim edilmişti. 2002 yılında Türk Hava Kuvvetleri'nin 222. Hava Nakliye Filosu envanterine girdi ve kaza öncesine kadar düzenli olarak hizmet verdi. C-130B/E Hercules uçakları, Türkiye tarafından askerî ve insani yardım taşımacılığı görevlerinde yaygın biçimde kullanılmaktadır.


## Uçuş ve görev detayları.
Uçak, Azerbaycan’ın Gence Havalimanı’ndan kalkarak Türkiye’ye doğru havalanmıştı. Uçuş çağrı kodu TUAF543 olan uçağın yerel saatle yaklaşık 14:19'da (10:19 UTC) Gence’den havalandığı ve ilk tırmanışını tamamlayıp 10:37 UTC'de Gürcistan hava sahasına girdiği belirlendi. Uçak 10:41 UTC'de yaklaşık 24.000 feet irtifaya ulaşarak batı yönünde seyretmeye başladı; ancak kalkıştan yarım saat sonra 10:49 UTC civarında uçaktan alınan sinyaller ani bir irtifa kaybıyla birlikte kesildi. Söz konusu nakliye görevi, Karabağ Zaferi kutlamaları için 8 Kasım 2025'te Bakü'de düzenlenen askerî geçit törenine katılan Türk Hava Kuvvetleri'ne bağlı F-16 jetlerinin teknik bakım ve destek ekibinin Türkiye'ye dönüşünü sağlamak amacıyla icra ediliyordu.


## Kaza.
Gürcistan hava sahasına girdikten birkaç dakika sonra uçakla irtibat kesildi. Gürcistan hava trafik kontrol otoritesi, uçağın Gürcistan hava sahasına girdikten kısa süre sonra radar bağlantısının koptuğunu ve herhangi bir acil durum çağrısı göndermediğini açıkladı. Uçak, Gürcistan’ın doğusundaki Kaheti bölgesinin Sighnaghi şehri yakınlarına düştü. Olay anına ait amatör video görüntülerinde; uçağın gövde bütünlüğünü havada kaybettiği, kokpit bölümü ile kuyruk kısmının ana gövdeden kopmuş halde kontrolsüzce spiral çizerek hızla irtifa kaybettiği görüldü. Uçakta bulunan 20 askerî personel öldü.


## Soruşturma.
"İnsan kayıplarına neden olan hava aracı işletme kuralları veya uçuş güvenliği kurallarının ihlali" maddesi kapsamında soruşturma başlatıldı. İçişleri Bakanlığı, olayla ilgili ayrıntılı bilgileri aşamalı olarak kamuoyuna açıklayacak.
# Brankoviç Hanedanı
Branković Hanedanı veya Brankoviç Hanedanı (, çoğulu: , telaffuz: [brǎːnkɔv̞itɕ]) bir Sırp ortaçağ soylu ailesi ve kraliyet hanedanıdır.


## Tarih.
15. yüzyılın ilk yarısında oluşturulan soyağacı kayıtlarına göre aile, Nemanjić Hanedanı ile yapılan evlilikler sonucu kadim soylulardan gelmektedir. Aile, Sırp İmparatorluğu'nun çöküşü sırasında ün kazanmıştır.
Orijinal aile toprakları Kosova bölgesinde yoğunlaşmıştı. Daha sonraki aile üyeleri, Sırbistan'ın Osmanlılar tarafından ele geçirilmeyen tüm bölgelerine egemenliklerini genişleterek Orta Çağ Sırbistanı'nın son egemen hükümdarları oldular. Hanedan, 1427'den 1459'a kadar Sırp Despotluğu'nu yönetti ve soyundan gelenler, bazıları Macar aristokrasisinin saflarına katılarak Sırbistan Despotluğu tahtını talep etmeye devam ederken, hanedanın diğer soyundan gelenler hâlâ bir nezaket unvanıyla anılmaya devam etti.
Ailenin üyeleri, Avusturya ve Macar soyluları da dâhil olmak üzere komşu ülkelerdeki diğer soylu hanedanlarla evlendi ve Osmanlı Sultanı'na en az bir eş sağladı. 17. yüzyıla gelindiğinde, Branković soyu Habsburg Hanedanlığı'nın bir parçası hâline geldi ve Avrupa'daki yönetici hanedanlarla daha fazla torun kazandırdı.
Bu soydan gelenlerden biri, Yugoslavya Kralı I. Aleksandar'ın eşi Yugoslavya Kraliçesi Maria'ydı. 1934'te Yugoslavya Kralı II. Petar'ın tahta çıkmasıyla, Branković, Lazarević ve Nemanjić kan bağları Sırp tahtına geri döndü.


## Önemli üyeler.
  - Vuk Branković
  - Lazar Brankoviç
  - Stefan Brankoviç
  - Jelena Brankoviç (Bosna'nın son kraliçesi)
  - Despot Đurađ'ın kızı ve II. Mehmed'in üvey annesi Mara Brankoviç
# Opera dei Pupi
Opera dei Pupi (Palermo'da opra î pupi, Katanya'da opira î pupi; "Kuklalar Operası") geleneksel olarak İtalya'nın Sicilya bölgesinde sahnelenen Frank romantik şiirlerinin kukla tiyatrosu temsilidir.
UNESCO'nun İnsanlığın Sözlü ve Somut Olmayan Mirası Listesi'ne 2001 yılında eklenen eserin kökeni 19. yüzyılın üçüncü on yılına dayanmaktadır. Özellikle orta ve alt sınıflar arasında büyük ilgi görmüş, Sicilya'nın en önemli tarih ve kültürel kimlik ifadelerinden biri haline gelmiştir.
Gösterilerin geleneksel repertuvarında ayrıca tarihi-romantik anlatılar, eşkıya hikayeleri, "Romeo ve Juliet" ve "Macbeth" gibi William Shakespeare'in eserleri ve kısa komediler de yer almaktadır.
# Tarihsel kitaplar
Tarihsel kitaplar veya Tarihî kitaplar, Tanah'ın 12 kitabını gruplandıran, Yeşu Kitabı ile başlayan, Eski Ahit'in 12 kitabını içeren Kitab-ı Mukaddes kanonunun bir bölümüdür. Nevi'im'deki İlk Peygamberleri ve Tanah'ın gruplandırılmamış iki Ketuvim kitabını, Beş Megillot'ta bulunan Rut Kitabı ve Ester Kitabı ile birlikte içerir. Bu kitaplar, İsrail'in Kenan topraklarında bir halk olarak tarihini anlatır. Bu kitaplar, Protestan, Katolik ve Ortodoks kanonları arasında çeşitli farklılıklar bulunan Eski Ahit'teki tarihsel kitapları oluşturur.


## Liste.
Tarihsel kitaplar şunlardır:
  - Yeşu Kitabı
  - Hakimler Kitabı
  - Rut Kitabı
  - 1. Samuel
  - 2. Samuel
  - 1. Krallar
  - 2. Krallar
  - 1. Tarihler
  - 2. Tarihler
  - Ezra Kitabı
  - Nehemya Kitabı
  - Ester Kitabı
# Caelestinus Affı
Caelestinus Affı (İtalyanca: "Perdonanza Celestiniana"), Ağustos ayı sonunda İtalya'nın L'Aquila kentinde düzenlenen dini ve tarihi bir yıllık etkinliktir. Papa V. Caelestinus tarafından 1294 yılında "Inter sanctorum solemnia" ("Af Fermanı" veya "Bağışlama Fermanı" olarak da bilinir) adlı fermanıyla başlatılan bir Katolik bağışlanma kutlamasıdır. Bu affa göre, Papa Caelestinus V, L'Aquila kentindeki Santa Maria di Collemaggio Bazilikası'nı 28-29 Ağustos tarihlerinde ziyaret eden ve samimi şekilde tövbe eden herkese tam günah affı (tam endüljans) verilmesini kararlaştırmıştır.
2011 yılından bu yana kutlama "İtalya'nın Gelenek Mirası" ("Patrimonio d'Italia per la tradizione") olarak kabul kabul edilen törenler 2019 yılında UNESCO İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirasının Temsili Listesi'nde listelenmiştir.
# Akiu no Taue Odori
Akiu no taue odori(秋保の田植踊)#YÖNLENDİRME , günümüzde Japonya'nın Miyagi pefektörlüğüne bağlı Sendai'nin bir parçası olan Akiu'da düenlenen geleneksel bir pirinç ekim dansıdır. On yedinci yüzyıldan beri sahnelenen bu dansta, iki veya dört erkek dansçı eşliğinde on kadın dansçı, flüt, davul ve çan sesleri eşliğinde altı ila on danstan oluşan bir repertuvar sergiler. 1970 yılında dansın belgelenmesi için çalışmalar başlatılmış ve 1976 yılında Önemli Somut Olmayan Halk Kültür Varlığı olarak belirlenmiştir. 2009 yılında Akiu no taue odori, UNESCO İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirasının Temsili Listesi'ne kaydedildi.
# Dainichido Bugaku
Dainichido Bugaku (大日堂舞楽, anlamı: Vairocana Tapınağı Dansı ve Eğlencesi), her yıl düzenlenen dokuz kutsal ritüel dans ve müzikten oluşan bir topluluktur. Adını, imparatorluk sarayında icra edilen ""bugaku" adlı dans ve müzik gösterilerinden alır. Bu gelenek, sekizinci yüzyılın başlarında, Akita prefektörlüğü, Kazuno Bölgesi, Hachimantai'deki yerel tapınak pavyonu "Dainichido"" yeniden inşa edilirken saray orkestrasının bölgeyi ziyareti ve yerel halka bu dansları öğretmesiyle ortaya çıkmıştır.
# Hayachine kagurası
Hayachine kagura(早池峰神楽)#YÖNLENDİRME , Şinto törenlerinde on iki danstan oluşan ritüel bir dans veya "kagura"dır. 1 Ağustos'ta Japonya'nın Iwate prefektörlüğündeki Hanamaki şehrindeki Hayachine Tapınağı'nda gerçekleştirilir.
# Şiirsel kitaplar
Şiirsel Kitaplar, aynı zamanda Bilgelik Kitapları olarak da adlandırılır, Tanah'taki beş veya yedi kitabı (kanona bağlı olarak) gruplandıran Eski Ahit'in bir bölümüdür. "Bilgelik Kitapları" terimi aynı seti ifade eder, ancak tüm Mezmurlar genellikle Bilgelik edebiyatı geleneğine ait olarak kabul edilmez. 
Tanah açısından, Ketuvim'in üç şiirsel kitabının yanı sıra Vaiz ve Beş Megillot'tan Ezgiler Ezgisi'ni içerir. Bilgelik ve Sirak da Şiirsel Kitaplar'ın bir parçasıdır, ancak İbranice Tanah'ın bir parçası değildir ve Protestan Hıristiyanlar tarafından apokrif olarak görülür, bu nedenle Protestan kanonundan hariç tutulurlar.


## Liste.
Şiirsel kitaplar şunlardır:
  - Eyüp Kitabı
  - Zebur
  - Özdeyişler Kitabı
  - Vaiz
  - Ezgiler Ezgisi 
  - Bilgelik Kitabı (Protestan kanonuna dahil değildir)
  - Sirak Kitabı (Protestan kanonuna dahil değildir)
# Rami (dokumacılık)
Rami (Malayca den gelir), "Boehmeria nivea" bitkisinden elde edilen, doğu Asya'ya özgü bir bitkisel liftir.
Yeşil rami veya rhea olarak bilinen ikinci türün ise Malay Yarımadası'ndan geldiğine inanılmaktadır. Alt tarafı yeşil olan küçük yaprakları vardır ve tropik koşullarda yaşamaya elverişlidir. "Rami" kelimesi Malayca kelimesinden türetilmiştir.
# Shōman-ji, Nagoya
Shōman-ji (勝鬘寺), Japonya'nın merkezindeki Nagoya, Naka-ku'da bulunan bir Budist tapınağıdır.


## Tarihi.
Tapınak, Şin Budizmi'nin Ōtani-ha mezhebine aittir. Başlangıçta Kiyosu'da bulunan yapı, Naruse Masatora tarafından günümüzdeki yerine taşındı. Masatora, Owari Hanı lordu Tokugawa Yoshinao tarafından tapınak arsası verildiğinde, 1632 yılında bu taşıma işlemini gerçekleştirdi.
# Ōtani-ha
Ōtani-ha(真宗大谷派,Shinshū Ōtani-ha)#YÖNLENDİRME , bir Japon Budizm hareketidir. Jōdo Shinshū tarikatı, Şin Budizmi veya Gerçek Saf Toprak olarak da bilinir. Hareketin yaklaşık 5,5 milyon takipçisi vardır.
Ōtani-ha'nın merkezi Kyoto'dadır. Ana tapınak Higashi Hongan-ji'dir. Tarihi Shōman-ji, Nagoya da bu harekete aittir.
Kyoto'daki Ōtani Üniversitesi de Ōtani-ha'ya aittir.


## Bibliyografya.
  - Suzuki, David A. (1985), Crisis in Japanese Buddhism : case of the Otani Sect, Los Angeles : Buddhist Books International,
# Higashi Hongan-ji
Higashi Hongan-ji(東本願寺,Orijinal Yeminin Doğu Manastırı)#YÖNLENDİRME , Jōdo Shinshū'nun Japonya'da ve yurt dışında baskın iki alt mezhebinden biridir; diğeri ise "Orijinal Yeminin Batı Tapınağı" Nishi Hongan-ji'dir. Ayrıca, Kyoto'daki Jōdo Shinshū'nun Ōtani-ha kolunun baş tapınağının da adıdır ve en son 1895'te bir yangında önceki tapınak yanıp kül olduktan sonra inşa edilmiştir. Kyoto'daki birçok alanda olduğu gibi, bu iki kompleksin daha gündelik isimleri vardır: Kyoto'da Onissan(お西さん, Saygıdeğer Bay Batı)#YÖNLENDİRME ve Ohigashisan'da Ohigashisan(お東さん, Saygıdeğer Bay Doğu)#YÖNLENDİRME olarak bilinirler.
# Japonya'daki Budist tapınakları
Budist tapınakları veya manastırları (Şinto tapınaklarıyla birlikte) Japonya'daki en çok sayıda, en ünlü ve en önemli dini yapılardır. Japonya'daki şogunluklar veya liderler, Momoyama döneminden (16. yüzyılın sonları) bu yana Budist tapınaklarını düzenlemeyi ve yeniden inşa etmeyi bir öncelik haline getirmişlerdir.
# Nanchan Tapınağı
Nanchan Tapınağı (), Çin'in Şansi bölgesindeki Wutai Dağı'ndaki Doucun kasabası yakınlarında bulunan bir Budist tapınağıdır. Nanchan Tapınağı, 782 yılında Çin'in Tang Hanedanı döneminde inşa edilmiştir ve tapınağın Büyük Buda Salonu Çin'in günümüze ulaşan en eski korunmuş ahşap binasıdır. Nanchan Tapınağı önemli bir mimari alan olmasının yanı sıra, inşa edildiği dönemden kalma, sanatsal açıdan önemli orijinal Tang heykellerine de ev sahipliği yapmaktadır. On yedi heykel, salonun iç mekanını küçük bir taş pagoda ile paylaşmaktadır.
# Songyue Pagodası
Songyue Pagodası (), MS 523 yılında inşa edilmiş olup, Çin'in Henan eyaletindeki Song Dağı'ndaki Songyue Manastırı'nda yer almaktadır. Kuzey Vey Hanedanı döneminde inşa edilen pagoda, Çin'deki sağlam kalmış az sayıdaki altıncı yüzyıl pagodasından biridir ve aynı zamanda bilinen en eski Çin tuğla pagodasıdır. O dönemden kalma yapıların çoğu ahşaptan yapılmıştı ve günümüze ulaşamamıştır, ancak sıkıştırılmış toprak duvarların kalıntıları hâlâ mevcuttur. Pagoda, 2010 yılında "Cennet ve Dünya'nın Merkezi" alanındaki Dengfeng Tarihi Anıtları'nın bir parçası olarak yakınlarındaki diğer anıtlarla birlikte UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde listelenmiştir.
# Foguang Tapınağı
Foguang Tapınağı (), Çin'in Şansi Eyaleti'ndeki, Wutai İlçesi'ndeki, Doucun'a beş kilometre uzaklıkta bulunan bir Budist tapınağıdır. Tapınağın ana salonu, Tang Hanedanı (618-907) sırasında, MS 857'de inşa edilen Dongda Salonu'dur. Mimari kayıtlara göre, Çin'deki en eski üçüncü korunmuş ahşap yapıdır. 20. yüzyıl mimarlık tarihçisi Liang Sicheng (1901-1972) tarafından 1937'de yeniden keşfedilmişti. Aynı ekip tarafından bir yıl sonra Nanchan Tapınağı'ndaki daha eski bir salon keşfedilmiştir. Tapınak ayrıca 1137'den kalma Manjusri Salonu adı verilen önemli bir salon daha içermektedir. Buna ek olarak, 6. yüzyıldan kalma Çin'deki en eski ikinci pagoda (Songyue Pagodası'ndan sonra), tapınak arazisinde yer almaktadır. Tapınak, UNESCO Dünya Mirası alanının bir parçasıdır.


## Kaynaklar.
  - Bramble, Cate. "Architect's Guide to Feng Shui: Exploding the Myth." Oxford: Elsevier, 2003. ISBN 
  - Chai Zejun. "Chai Zejun Gujianzhu Wenji." Beijing: Wenwu, 1999. 
  - Fairbank, Wilma. "Liang and Lin: Partners in Exploring China's Architectural Past." Philadelphia: University of Pennsylvania, 1994. ISBN 
  - Harper, Damian ed. "China". London: Lonely Planet, 2009.
  - Howard, Angela Falco, et al. "Chinese Sculpture". New Haven: Yale University Press, 2006. ISBN 
  - Lin Zhu. "Liang Sicheng: Linhuiyinyuwo." Lianjing, 2004 
  - Qin Xuhua, ed. "Dudong Wutaishan". Taiyuan: Shanxi People's Press, 2004. 
  - Steinhardt, Nancy Shatzman ed. "Chinese Architecture". New Haven: Yale University, 2002. ISBN 
  - Steinhardt, Nancy Shatzman. "Liao Architecture". Honolulu: University of Hawaii, 1997. ISBN 
  - Steinhardt, Nancy Shatzman. "The Tang Architectural Icon and the Politics of Chinese Architectural History", "The Art Bulletin" (Volume 86, Number 2, 2004): 228–254.
  - Wei Ran. "Buddhist Buildings: Ancient Chinese Architecture". Springer, 2000. ISBN
# Genişlemiş kardiyomiyopati
Genişlemiş kardiyomiyopati (DCM), kalbin büyüdüğü ve kanı etkili bir şekilde pompalayamadığı durumdur. Bazen hiç belirti göstermeyebilir veya yorgunluk hissi, bacaklarda şişme ve nefes darlığı yapabilir. Göğüs ağrısı veya bayılmaya da neden olabilmektedir. Komplikasyonları, kalp yetmezliği, kalp kapakçığı hastalığı veya düzensiz kalp atışıdır.
Sebepler arasında genetik, alkol, kokain, bazı toksinler, gebelik komplikasyonları ve bazı enfeksiyonlar yer almaktadır. Koroner arter hastalığı ve yüksek tansiyon durumun ortaya çıkmasında rol oynasa da birincil neden değildir. Çoğu durumda neden ortaya çıktığı bilinememektedir. Kalp kasını etkileyen bir hastalık grubu olan kardiyomiyopatinin bir türü olan durum, elektrokardiyogram, göğüs röntgeni veya ekokardiyogram ile teşhis edilebilir.
Kalp yetmezliği olanlarda tedavi, ACE inhibitörü, beta bloker ve diüretik ailelerindeki ilaçla ile yapılır. Düşük tuzlu bir diyet de faydalı olabilmektedir. Belirli tipte düzensiz kalp atışları olan kişilerde kan sulandırıcılar veya implante edilebilir kardiyoverter defibrilatör önerilebilir. Bu önlemlerin etkili olmaması durumunda bazı hastalarda kalp nakli diğer bir seçenek olabilir.
Yaklaşık her 2.500 kişiden 1'i etkileyen genişlemiş kardiyomiyopati, erkeklerde kadınlardan daha sık görülmektedir. Genellikle orta yaşlarda başlar. Beş yıllık sağ kalım oranı yaklaşık %50'dir. Çocuklarda da görülebilen sorun bu yaş grubunda en sık görülen kardiyomiyopati türüdür.
# Dougong
Dougong (Çince : 斗拱; pinyin : "dǒugǒng" ; çev 'başlık [ve] blok'), geleneksel Çin mimarisinde hem yapısal kapasiteleri hem de kültürel etkileri nedeniyle önemli olan, birbirine geçen ahşap desteklerden oluşan yapısal bir unsurdur.
"Dougong"'un kullanımı ilk olarak MÖ son yüzyıllarda yapılan binalarda ortaya çıktı ve en eski örnekleri Batı Zhou Hanedanı dönemi örneklerinde görülür. Yüzyıllar içinde sütunları ve kolonları çatının çerçevesine bağlayan yapısal bir ağa dönüştü. "Dougong," eski Çinliler tarafından İlkbahar ve Sonbahar döneminde (MÖ 770-476) yaygın olarak kullanıldı ve Tang ve Song hanedanları dönemlerinde zirveye ulaşarak birbirine geçen parçalardan oluşan karmaşık bir sistem haline geldi. Parçalar, tutkal veya bağlantı elemanı olmadan yalnızca birleştirme yoluyla birleştirilir ve hassas marangozluk becerileri gerektirir.
# Tokyō
Tokyō(斗栱・斗拱)#YÖNLENDİRME , (ayrıca "kumimono"(組物)#YÖNLENDİRME ya da "masugumi"(斗組)#YÖNLENDİRME , Japon yapılarının saçaklarını destekleyen destekleyici bloklar(斗 or 大斗,masu ya da daito, çev. blok ya da büyük blok)#YÖNLENDİRME ve destekler(肘木,hijiki, çev. dirsek ağacı)#YÖNLENDİRME sistemidir; genellikle bir Budist tapınağının veya Şinto tapınağının bir parçasıdır. "Tokyō"'nun kullanımı, Japon Budist mimarisinin işlevsel olarak temel bir unsuru olan saçakların çıkıntılı yapısı nedeniyle gerekli hale gelmiştir. Sistem aynı zamanda önemli bir dekoratif işleve de sahiptir. Sistem, Çin "dougong"'unun yerelleştirilmiş bir biçimi olup, ortaya çıkışından bu yana çeşitli orijinal formlara dönüşmüştür.