# Mark Kelly
Mark Edward Kelly (d. 21 Şubat 1964), Amerikalı siyasetçi, eski astronot ve 2020'den beri Arizona'dan en genç Birleşik Devletler senatörü olan Birleşik Devletler Donanma subayıdır. Demokrat Parti üyesi olan Kelly, Senatör John McCain'in ölümünün ardından yapılan özel seçimlerde görevdeki Cumhuriyetçi Martha McSally'yi yenerek seçildi.
Kelly, 1996 yılında NASA Uzay Mekiği pilotu olarak seçilmeden önce Körfez Savaşı sırasında deniz havacısı olarak savaş görevlerinde yer aldı. İlk uzay görevini 2001 yılında STS-108'in pilotu olarak gerçekleştirdi, 2006 yılında STS-121'e pilotluk yaptı ve 2008 yılında STS-124'e ve 2011 yılında Space Shuttle "Endeavour"'un son görevi olan STS-134'ü komuta etti. Tek yumurta ikizi Scott Kelly de emekli bir astronottur; her ikisi de yörüngeye seyahat eden tek kardeştirler.
Kelly'nin eşi, dönemin Arizona Kongre Üyesi Gabby Giffords, 8 Ocak 2011'de bir suikast girişiminde vuruldu ve neredeyse öldürülüyordu. Tucson saldırısında altı kişi öldü. Ertesi yıl yaşanan Sandy Hook İlkokulu saldırısının ardından Giffords ve Kelly, daha sonra adı Giffords olarak değiştirilen ve evrensel geçmiş kontrolleri ve kırmızı bayrak yasaları gibi silah kontrol önlemleri için kampanya yürüten kâr amacı gütmeyen Americans for Responsible Solutions'ı kurdu.
Kelly, 12 Şubat 2019 tarihinde 2020 özel seçimlerinde Arizona'nın 3. Sınıf ABD Senatosu koltuğu için adaylığını açıkladı. Kelly, 4 Ağustos 2020'deki Demokrat ön seçimini kazandı ve 3 Kasım 2020'deki genel seçimde görevdeki Cumhuriyetçi Martha McSally'yi yenerek 1962'den beri bu koltuğu kazanan ilk Demokrat oldu. Kelly 2 Aralık 2020'de yemin etti. 2022'de Cumhuriyetçi rakibi Blake Masters'ı yenerek tam dönem göreve seçildi. Kelly, Ocak 2025'te Kyrsten Sinema'nın Senato'dan ayrılmasıyla Arizona'nın en kıdemli senatörü olacak.


## İlk yılları ve eğitimi.
Mark ve ikiz kardeşi Scott Kelly, iki emekli polis memuru olan Richard ve Patricia Kelly'nin oğullarıdır. Kelly, İrlanda kökenlidir. 21 Şubat 1964'te Orange, New Jersey'de doğdu ve West Orange, New Jersey'de büyüdü. Kelly, 1982 yılında Mountain Lisesi'nden mezun oldu. 1986 yılında Birleşik Devletler Deniz Ticareti Akademisi'nden deniz mühendisliği ve deniz bilimleri lisans derecesini aldı. 1994 yılında ABD Donanma Yüksek Lisans Okulu'ndan havacılık ve uzay mühendisliği alanında yüksek lisans derecesi aldı.


## Denizcilik kariyeri.
Aralık 1987'de Kelly, deniz kuvvetlerinde havacı oldu ve A-6E Intruder saldırı uçağında ilk eğitimini aldı. Daha sonra Japonya'nın Kanagawa bölgesindeki NAF Atsugi'de bulunan 115. Saldırı Filosuna (VA-115) atandı. VA-115 ile birlikte iki kez Japonya'nın Yokosuka kentindeki Donanma İstasyonu'na ana üssü bulunan USS Midway uçak gemisiyle Basra Körfezi'ne gönderildi. Çöl Fırtınası Operasyonu sırasında Kelly, 39 muharebe görevinde uçtu. Körfez Savaşı'nın ardından Kelly, yüksek lisans derecesini aldı ve ardından 1993-1994 yılları arasında ABD Deniz Kuvvetleri Test Pilotu Okulu'na katıldı. Bir deniz havacısı ve test pilotu olarak 50'den fazla farklı uçakta 5.000 saatin üzerinde uçuş gerçekleştirdi ve 375'in üzerinde uçak gemisine iniş yaptı.
Donanma kariyeri boyunca Kelly, iki Savunma Üstün Hizmet Madalyası; bir Liyakat Nişanı; iki Üstün Uçuş Haçı; Savaş "V" ile dört Hava Madalyası (iki bireysel / iki saldırı uçuşu); iki Donanma Takdir Madalyası (biri savaş "V" ile); bir Donanma Başarı Madalyası; iki Güneybatı Asya Hizmet Madalyası; bir Donanma Seferi Madalyası; iki Deniz Hizmeti Dağıtım Şeridi; bir NASA Üstün Hizmet Madalyası; ve bir Denizaşırı Hizmet Şeridi aldı.
Kelly, 21 Haziran 2011 tarihinde 1 Ekim 2011 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere ABD Donanması ve NASA'dan emekli olduğunu açıkladı. Emekliliğini Facebook sayfasında duyuran Kelly şunları yazdı: "Büyük ulusumuza hizmet etmem için bana verilen fırsatlar için duyduğum derin minnettarlığı kelimelerle ifade etmem mümkün değil. Birleşik Devletler Deniz Ticaret Akademisi'ne girdiğim 1982 yazından üç hafta önce Uzay Mekiği Endeavour'u indirdiğim ana kadar, Amerika Birleşik Devletleri'ni tanımlayan idealleri ilerletmek benim için bir ayrıcalık oldu."


## NASA kariyeri.
NASA, 1996 yılında Mark ve Scott Kelly'yi Uzay Mekiği pilotu olarak seçti. O yılın Ağustos ayında NASA Astronot Birliğine katıldılar. Mark Kelly uzayda 54 günden fazla kaldı. Kelly, Uzay Mekiği Columbia'nın kaybından sonraki ikinci görev olan Uzay Mekiği Discovery ile 2006'daki uçuşu sırasında Uzay Mekiğini uçurmanın risklerini tartıştı:Uzay Mekiği çok karmaşık bir makinedir. Çok sayıda hareketli parçası var ve bu parçalar bizim tasarlayabildiğimiz sınırlar dahilinde hareket ediyor ve çalışıyor. Uzay uçuşları risklidir. Bence tankla ilgili olarak bu riski biraz azalttık. Tasarımı biraz değiştirdik ve köpüğün artık tanktan dökülmemesini sağlamak için oldukça büyük adımlar attık. Dolayısıyla riskte bir miktar azalma var ve sanırım genel olarak risk muhtemelen biraz daha az. Ama bu riskli bir iş, ama büyük bir ödülü var. Discovery'deki ve uzay istasyonundaki herkes buna değeceğini düşünüyor.


### Uzay uçuşu deneyimi.
#### STS-108.
Kelly'nin uzaya ilk seyahati, STS-108'in pilotu olarak gerçekleşti. Birkaç gecikmeden sonra "Endeavour", 2001 yılının son Mekik görevinde 5 Aralık 2001'de havalandı.
STS-108, "Endeavour" UUİ'yi ziyaret ederek yörüngedeki karakola üç tondan fazla ekipman, malzeme ve yeni bir mürettebat gönderdi. 7 Aralık'ta "Endeavour" ile UUİ "Destiny" Laboratuvarı arasındaki kapaklar açılarak 10 mürettebat üyesinin birbirlerini selamlaması sağlandı. Expedition 3 mürettebatı, UUİ'deki 117 günlük ikametlerini 8 Aralık'ta özel "Soyuz" koltuk gömleklerinin eve dönüş yolculuğu için "Endeavour"'a transfer edilmesiyle resmen sona erdirdi. Expedition 4 koltuk gömleklerinin istasyona bağlı "Soyuz" dönüş aracına aktarılmasıyla mürettebatların resmî değişimi gerçekleşmiş oldu.