BILGEM-AI/BILGE-Wiki-Tr-Plus huggingface dataset:
# Kaçkar, Çayeli
Kaçkar, Rize ilinin Çayeli ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Kaçkar, Sefalı köyünden ayrılarak köy statüsüne kavuşmuştur.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 30 km, Çayeli ilçe merkezine 10 km uzaklıktadır.
# Kaptanpaşa, Çayeli
Kaptanpaşa, Rize ilinin Çayeli ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün adı, 1876 yılına tarihlenen Trabzon Vilayeti Salnamesi'nde Rumca "Senoz Ortaköy" anlamına gelen Senoz Mesaxor, 1913 tarihli Türk kaynağında ise Kaptanpaşa olarak geçmektedir. Köy, adını aslen bu köylü olan donanma komutanı ve sadrazam Mehmed Ali Paşa'dan (II. Mahmud'un kızı Âdile Sultan'ın eşi) almıştır. Senoz Vadisi'ndeki başlıca yerleşim yeridir.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 37 km, Çayeli ilçe merkezine 20 km uzaklıktadır.
# Karaağaç, Çayeli
Karaağaç, Rize ilinin Çayeli ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün adı, 1876 yılına tarihlenen Trabzon Vilayeti Salnamesi'nde Rumca "dağlı" anlamına gelen Raşot, 1913 tarihli Türk kaynağında ise Karaağaç olarak geçmektedir. Raşi kelimesi Karadeniz Rumcasına özgüdür ve dağ anlamına gelmektedir.


## Coğrafya.
Rize iline 30 km, Çayeli ilçesine 12 km uzaklıktadır.
# Kemerköy, Çayeli
Kemerköy, Rize ilinin Çayeli ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Kemer, bu yerleşimin bilinen en eski adıdır. Nitekim 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesinde ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Kemer (كمر) şeklinde yazılmıştır. 1854 tarihli Kiepert haritasında bu yerleşimin bulunduğu burnun adı da "Kemer" olarak geçer.
Kemer köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, antik çağda Kolheti Krallığı'nın bir parçasıydı. Osmanlılar bu bölgeyi, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461 yılında ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında tamamen ele geçirmiştir.
Kemer köyü, 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesine göre Trabzon Vilayeti'nin Lazistan sancağının Atina kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. Nüfusu 28 hanede yaşayan 101 kişiden oluşuyordu. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 216 koyun, 105 keçi, 85 inek ve 10 öküz kaydedilmiştir.
Dilbilimci Nikolay Marr, 1910 yılında Lazistan’da gerçekleştirdiği araştırma gezisi notlarında köyün adını Kemer şeklinde not etmiş, bu yerleşimin Atina kazasının batı sınırını oluşturduğunu belirtmiştir. Kemer köyü, Birinci Dünya Savaşı’nda Rusların eline geçmiş, 1918 yılında yeniden Türkiye’ye katılmıştır. Rus idaresi sırasında, 1917 yılında Lazistan bölgesinde araştırma gezisi yapan Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze, köyün adını Gürcüce ve Rusça "Kemer" (ქემერ ve Кемер) şeklinde not etmiş, köyde 74 hanede 342 kişinin yaşadığını ve burada Lazcanın unutulmuş olduğunu yazmıştır.
Kemer, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Rize vilayetinin Atina kazasının merkez nahiyesine bağlı köylerinden biriydi. 935 genel nüfus sayımında, Artvin ve Rize vilayetlerinin birleştirilmesiyle kurulmuş olan Çoruh vilayeti içinde aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 405 kişiden oluşuyordu. Daha sonra Rize ilinin Çayeli ilçesine bağlanmış olan Kemer köyünde 1965 genel nüfus sayımında 630 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 228 kişi okuma yazma biliyordu.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 28 km, Çayeli ilçe merkezine 10 km uzaklıktadır.
# Kestanelik, Çayeli
Kestanelik, Rize ilinin Çayeli ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
17 Aralık 1958'de Sefalı köyünden ayrılarak köy statüsüne kavuşmuştur. Köyün adı, 1958 yılına tarihlenen Türk kaynağında Rumca "değirmen" anlamına gelen Miloz olarak geçmektedir. Köy ismini köyde bulunan kestane ağaçlarından almıştır.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 29 km, Çayeli ilçe merkezine 11 km uzaklıktadır.
# Köprübaşı, Çayeli
Köprübaşı, Rize ilinin Çayeli ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köprübaşı, Sırtköy'den ayrılarak köy statüsüne kavuşmuştur. Köyün eski adı Adabaşıdır.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 26 km, Çayeli ilçe merkezine 8 km uzaklıktadır.
# Latifli
Latifli, Rize ilinin Çayeli ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün adı, halk dilinde Rumcada "ortaalan" anlamına gelen Mesavri olarak geçmektedir. 1968'de Sarısu köyünden ayrılarak köy statüsüne kavuşmuştur.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 25 km, Çayeli ilçe merkezine 7 km uzaklıktadır.
# Maltepe, Çayeli
Maltepe, Rize ilinin Çayeli ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Maltepe, İncesırt köyünden ayrılarak köy statüsüne kavuşmuştur. Köyün halk dilindeki adı Maravlidir.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 23 km, Çayeli ilçe merkezine 10 km uzaklıktadır.
# Musadağı
Musadağı, Rize ilinin Çayeli ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün adı, 1876 yılına tarihlenen Trabzon Vilayeti Salnamesi'nde Arpik/Aprik, 1913 yılına tarihlenen Türk kaynağında ise Musadağı olarak geçmektedir.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 24 km, Çayeli ilçe merkezine 6 km uzaklıktadır.
# Ormancık, Çayeli
Ormancık, Rize ilinin Çayeli ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün adı, 1876 yılına tarihlenen Trabzon Vilayeti Salnamesi'nde Çotnes (Hemşince), 1913 yılına tarihlenen Türk kaynağında ise Ormancık olarak geçmektedir. Ayrıca halk dilinde Çutins ve Çutniz kullanımları da mevcuttur.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 47 km, Çayeli ilçe merkezine 29 km uzaklıktadır.
# Ortaköy, Çayeli
Ortaköy, Rize ilinin Çayeli ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski adı Makraş olarak geçmektedir. Musadağı köyünden ayrılarak köy statüsüne kavuşmuştur.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 25 km, Çayeli ilçe merkezine 7 km uzaklıktadır.
# Sefalı, Çayeli
Sefalı, Rize ilinin Çayeli ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün adı, 1876 yılına tarihlenen Trabzon Vilayeti Salnamesi'nde Rumca "değirmen" anlamına gelen Miloz, 1913 tarihli Türk kaynağında ise Sefalı olarak geçmektedir.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 38 km, Çayeli ilçe merkezine 16 km uzaklıktadır.
# Seslidere, Çayeli
Seslidere, Rize ilinin Çayeli ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski adları Kardamoz ve Sastendir.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 38 km, Çayeli ilçe merkezine ise 14 km uzaklıktadır. Köy, dik yamaçlar üzerine kurulmuştur. Zirveden akan derelerin kuzeyi sık ormanlıklarla kaplıdır. Sabuncular Deresi 'nin güneyinde ise köy yerleşimi kurulmuştur.
# Sırtköy, Çayeli
Sırtköy, Rize ilinin Çayeli ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Eski adı Ehteni olan köy, 1913 yılından beri Sırt ya da Sırtköy adlarıyla bilinmektedir.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 26 km, Çayeli ilçe merkezine 8 km uzaklıktadır. Güneyinde Yamaç, batısında Sarısu ve doğusunda Aşıklar köyü bulunmaktadır.
# Uzundere, Çayeli
Uzundere, Rize ilinin Çayeli ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün adı, 1876 yılına tarihlenen Trabzon Vilayeti Salnamesi'nde Perastan (Rumca) olarak geçmektedir. Köylülerin halk dilinde kullandıkları ad ise Hemşincede "dalcık" anlamına gelen Cığaktır. 1913 yılına tarihlenen Türk kaynağında ve sonraki kaynaklarda köyün adı Uzundere olarak geçmektedir.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 46 km, Çayeli ilçe merkezine 28 km uzaklıktadır.
# Yamaçköy, Çayeli
Yamaçköy, Rize ilinin Çayeli ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün adı, 1583 yılına tarihlenen Rize Tapu Defteri'nde Rumca "Çerkezler"Köyün adı, 1583 yılına tarihlenen Rize Tapu Defteri'nde Rumca "Çerkezler" anlamına gelen Çikara, 1913 tarihli Türk kaynağında Cikaron, daha sonraki kaynaklarda ise Yamaç olarak geçmektedir.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 24 km, Çayeli ilçe merkezine 6 km uzaklıktadır.
# Yanıkdağ
Yanıkdağ, Rize ilinin Çayeli ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün adı, 1913 yılından önceki kaynaklarda Rumca "hurmacık" anlamına gelen Fenaçi, 1913 tarihli Türk kaynağında ise Yanıkdağ olarak geçmektedir. Köyde 2020'de yıkılan Yanıkdağ Köprüsü bulunmaktaydı.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 23 km, Çayeli ilçe merkezine 5 km uzaklıktadır.
# Yavuzlar, Çayeli
Yavuzlar, Rize ilinin Çayeli ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Yavuzlar, 1989 yılında Erenler köyünden ayrılarak köy statüsüne kavuşmuştur. Köyün halk dilindeki adı Zoğopa veya Zuğapadır.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 32 km, Çayeli ilçe merkezine 14 km uzaklıktadır.
# Yenice, Çayeli
Yenice, Rize ilinin Çayeli ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün adı, 1876 yılına tarihlenen Trabzon Vilayeti Salnamesi'nde Rumca "eski köy" anlamına gelen Balaxor, 1913 tarihli Türk kaynağında ise Yenice olarak geçmektedir.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 40 km, Çayeli ilçe merkezine 22 km uzaklıktadır.
# Yenihisar, Çayeli
Yenihisar, Rize ilinin Çayeli ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Yenihisar, Demirhisar köyüne bağlı Pirinçlik, Yeniköy ve Voyna mahallelerinin birleşmesiyle 11 Mayıs 1956'da köy statüsüne kavuşmuştur.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 28 km, Çayeli ilçe merkezine 10 km uzaklıktadır.
# Yenitepe, Çayeli
Yenitepe, Rize ilinin Çayeli ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Çakırlı ve Eminoğlu mahalleleri daha önceleri Haremtepe köyüne bağlı iken, 15 Ekim 1971'de birleşerek Yenitepe adıyla bağımsız bir köy haline geldi.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 26 km, Çayeli ilçe merkezine 8 km uzaklıktadır.
# Yeşilırmak, Çayeli
Yeşilırmak, Rize ilinin Çayeli ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Yeşilırmak, Sırtköy'den ayrılarak köy statüsüne kavuşmuştur. Köyün halk dilindeki adı Kalancidir.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 30 km, Çayeli ilçe merkezine 12 km uzaklıktadır.
# Yeşilköy, Çayeli
Yeşilköy, Rize ilinin Çayeli ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Yeşilköy, Armutlu köyünden ayrılarak köy statüsü kazanmıştır.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 29 km, Çayeli ilçe merkezine 11 km uzaklıktadır.
# Yeşiltepe, Çayeli
Yeşiltepe, Rize ilinin Çayeli ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün adı, 1876 yılına tarihlenen Trabzon Vilayeti Salnamesi'nde Tolones (Rumca), 1913 tarihli Türk kaynağında ise Yeşiltepe olarak geçmektedir. Köyün halk dilindeki adı Toleniçtir.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 38 km, Çayeli ilçe merkezine 28 km uzaklıktadır.
# Yıldızeli, Çayeli
Yıldızeli, Rize ilinin Çayeli ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Yıldızeli, Karaağaç köyünden ayrılarak köy statüsüne kavuşmuştur.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 28 km, Çayeli ilçe merkezine 10 km uzaklıktadır.
# İncesu, Çayeli
İncesu, Rize ilinin Çayeli ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün adı, 1876 yılına tarihlenen Trabzon Vilayeti Salnamesi'nde Rumcada "Uzundere" anlamına gelen Makripotam, 1913 yılına tarihlenen Türk kaynağında ise İncesu olarak geçmektedir. Köyde Marbudam İncesu Camii bulunmaktadır.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 59 km, Çayeli ilçe merkezine 41 km uzaklıktadır.
# Zafer, Çayeli
Zafer, Rize ilinin Çayeli ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün adı, 1954 yılına tarihlenen Türk kaynağında Hemşince "yukarıdere" anlamına gelen Veysor olarak geçmektedir. Köy, Erenler köyünden ayrılarak köy statüsü kazanmıştır. Köyün halk dilindeki adı Veiçordur.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 33 km, Çayeli ilçe merkezine 15 km uzaklıktadır.
# Şirinköy, Çayeli
Şirinköy, Rize ilinin Çayeli ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski adı Kuzey Arpiktir. Musadağı köyünden ayrılarak köy statüsüne kavuşmuştur.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 24 km, Çayeli ilçe merkezine 6 km uzaklıktadır.
# İncesırt, Çayeli
İncesırt, Rize ilinin Çayeli ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün adı, 1913 yılından önceki kaynaklarda Rumca "Aziz Theodor" anlamına gelen Aytoroz, 1913 yılına tarihlenen Türk kaynağında ise İncesırt olarak geçmektedir. Köyün halk dilindeki adı Haytorozdur.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 24 km, Çayeli ilçe merkezine 6 km uzaklıktadır.
# Sarısu, Çayeli
Sarısu, Rize ilinin Çayeli ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün adı, 1913 yılına tarihlenen Türk kaynağında Rumca "ortaalan" anlamına gelen Mesavri, daha sonra yayımlanmış Türk kaynaklarında ise Sarısu olarak geçmektedir.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 24 km, Çayeli ilçe merkezine 6 km uzaklıktadır.
# Selimiye, Çayeli
Selimiye, Rize ilinin Çayeli ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köy, eskiden Yanıkdağ köyüne bağlı olan Marami, Fuluva, Mesavli, Kavala ve Ayani mahallelerinin birleşmesiyle köy statüsüne kavuşmuştur.


## Coğrafya.
Köy; Rize il merkezine 23 km, Çayeli ilçe merkezine 5 km uzaklıktadır.
# Bahattinpaşa
Bahattinpaşa, Rize ilinin Derepazarı ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
1800'lü yıllarda kurulan köyün eski adı Hama olup 1913 yılında "Bahattinpaşa" adını alarak köy statüsüne kavuşmuştur.


## Coğrafya.
Rize iline 12 km, Derepazarı ilçesine 3 km uzaklıktadır.
# Bürücek
Bürücek, Rize ilinin Derepazarı ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
1800'lü yıllarda kurulan köyün eski adı Yunanca Akatoz olup daha sonra "Bürücek" adını alarak köy statüsüne kavuşmuştur.


## Coğrafya.
Rize iline 11 km, Derepazarı ilçesine 3 km uzaklıktadır.
# Çakmakçılar
Çakmakçılar, Rize ilinin Derepazarı ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün 1913 yılındaki eski adı Yunanca Plamanoz olup daha sonra "Çakmakçılar" adını alarak köy statüsüne kavuşmuştur.


## Coğrafya.
Rize iline 13 km, Derepazarı ilçesine 5 km uzaklıktadır.
# Çeşmeköy, Derepazarı
Çeşmeköy, Rize ilinin Derepazarı ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
1800'lü yıllarda kurulan köyün eski adı Yunanca Muskas olup 1913 yılında "Çeşme" adını alarak köy statüsüne kavuşmuştur.


## Coğrafya.
Rize iline 12 km, Derepazarı ilçesine 4 km uzaklıktadır.
# Çukurlu, Derepazarı
Çukurlu, Rize ilinin Derepazarı ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün 1960 yılındaki eski adı Çarklı olup daha sonra "Çukurlu" adını alarak köy statüsüne kavuşmuştur.


## Coğrafya.
Rize iline 13 km, Derepazarı ilçesine 5 km uzaklıktadır.
# Esentepe, Derepazarı
Esentepe, Rize ilinin Derepazarı ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski adı Şimadiyoz olup daha sonra "Esentepe" adını alarak köy statüsüne kavuşmuştur.


## Coğrafya.
Rize iline 17 km, Derepazarı ilçesine 9 km uzaklıktadır.
# Kirazdağı
Kirazdağı, Rize ilinin Derepazarı ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
1800'lü yıllarda kurulan köyün eski adı Şimadiyoz (Küçükkışlak) olup daha sonra "Kirazdağı" adını alarak köy statüsüne kavuşmuştur.


## Coğrafya.
Rize iline 17 km, Derepazarı ilçesine 7 km uzaklıktadır.
# Maltepe, Derepazarı
Maltepe, Rize ilinin Derepazarı ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
1800'lü yıllarda kurulan köyün eski adı Yunanca Xos olup daha sonra "Maltepe" adını alarak köy statüsüne kavuşmuştur.


## Coğrafya.
Rize iline 12 km, Derepazarı ilçesine 6 km uzaklıktadır.
# Sandıktaş
Sandıktaş, Rize ilinin Derepazarı ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
1500'lü yıllarda kurulan köyün eski adı Xanci olup 1913 yılında "Sandıktaş" adını alarak köy statüsüne kavuşmuştur.


## Coğrafya.
Rize iline 13 km, Derepazarı ilçesine 2 km uzaklıktadır.
# Uzunkaya, Derepazarı
Uzunkaya, Rize ilinin Derepazarı ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
1800'lü yıllarda kurulan köyün eski adı Ruspa Yalı olup 1913 yılında "Uzunkaya" adını alarak köy statüsüne kavuşmuştur. Köyde 1500 yılına tarihlenen eski yapının yerine 1976 yılında inşa edilmiş bir cami bulunmaktadır.


## Coğrafya.
Rize iline 12 km, Derepazarı ilçesine 4 km uzaklıktadır.
# Yanıktaş, Derepazarı
Yanıktaş, Rize ilinin Derepazarı ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
1800'lü yıllarda kurulan köyün eski adı Yunanca Argaloz/Argalavoz olup 1913 yılında "Yanıktaş" adını alarak köy statüsüne kavuşmuştur.


## Coğrafya.
Rize iline 11 km, Derepazarı ilçesine 3 km uzaklıktadır.
# Stabilize
Stabilize, insanların ve her türden tekerlekli araçların ulaşım amacıyla kullandığı bir yol yapı biçimidir. Ana yapısı, sertleştirilmiş toprak zemin üzerine orta büyüklükte çakıllı kum serilip sıkıştırılmasıyla oluşturulur.
Toprak yola göre daha dayanıklı olmakla birlikte, fiziksel koşullara dayanımı asfalt biçimli (bitümlü kaplama, sıcak asfalt) yollara göre daha azdır. Toprak yola kıyasla, hem kuru havalarda daha az tozar hem de yağışlı havalara daha dayanıklıdır.


### Türkiye'de stabilize.
Türkiye'de birçok köy yolu ile en yakın ana yol arasındaki bağlantı, uzun yıllar boyunca bu tür yollarla sağlanmıştır. Günümüzde hâӀâ birçok yerde, ekonomik nedenlerle, köy yolları stabilizedir.
Köylere hizmet götürmekle görevlendirilen KÖYDES tarafından yürütülen çalışmalar ile köy yoları ilgili illerin bütçeleri kapsamında stabilize yol türünden en kolay yapılan ve adına bitümlü kaplama da denilen serpme asfalta geçirilmektedir.


## Resimler.
 - YÖNLENDİRME
# Arılı, Fındıklı
Arılı, Rize ilinin Fındıklı ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Arılı ve Gürsu köylerinin ortak eski adı Pitshela'dır. Arılı Deresi ise Lazca "Pitshela Tzkari" (ფიცხელა-წკარი) olarak bilinir. Kültür tarihçisi Nikolay Marr da köyün adını Pitshela (ფიცხელა) biçiminde yazmıştır. Bu yer adı, söz konusu derenin akışına bağlı olarak, hızlı anlamına gelen Gürcüce "pitsheli" (ფიცხელი) kelimesinden türemiş olabilir. Pitshela tek yerleşimken, sonradan "Yukarı Pitshela" ve "Aşağı Pitshela" olmak üzere ikiye ayrılmıştır. Bu yer adı Türkçeye Pishela şekinde girmiştir. Nitekim bugün Arılı adını taşıyan köy, 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesinde sadece Pishela (پسخلا) olarak geçer. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde ise Piskala-yı Süfla (پسقالا سفلا) şeklinde yazılmıştır.
Pitshela köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, Antik Çağda Kolheti Krallığı'nın sınırları içinde bulunuyordu. Osmanlılar, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461'de ortadan kaldırdıktan sonra bu bölgeyi, 1547 yılında tamamen ele geçirmiştir.
Pitshela köyü, 1876 Trabzon vilayeti salnamesine göre, Trabzon vilayetinin Lazistan sancağının Hopa kazasının Arhavi nahiyesine bağlıydı. Nüfusu 68 hanede yaşayan 135 kişiden oluşuyordu. Bu sayının sadece erkek nüfusunu ihtiva etme ihtimali bulunmaktadır. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 155 koyun ve keçi, 207 inek ve 8 öküz tespit edilmiştir.
Aşağı Pitshela veya Pishala köyü, Birinci Dünya Savaşı yıllarında Rus idaresi sınırları içinde kalmıştır. Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze, 1917 yılında Lazistan bölgesine yaptığı araştırma gezisinde, "Pitshala Süfla" (ფიცხალა ს.) şeklinde not ettiği köyde 81 hanenin yaşadığını yazmıştır. Vitze'ye (ვიწე) bağlı olan köyde ayrıca 38 hane Hemşinli nüfusu olduğunu belirtmiştir. Nikolay Marr da 1910 yılında Aşağı Pitshala'da Lazların dışında Hemşinlilerin de yaşadığını ifade etmiştir. Marr'ın verdiği bilgiye göre, köyün solundan akan "Pitshela Tzkari", sağından akan "Mzuğu Tzkari"ile (მზუღუ წკარი) birleşiyor ve daha aşağıda Vitze Deresi'ne katılıyordu.
Aşağı Pitshela köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Rize vilayetinin Hopa kazasının Viçe nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında "Pishalaisüfla" olarak yazılmış olan köy, Rize ve Artvin vilayetlerinin yerine kurulmuş olan Çoruh vilayetinin Hopa kazasının Viçe nahiyesinin köylerinden biriydi ve nüfusu 529 kişiden oluşuyordu. Aşağı Pitshela köyü 1945 genel nüfus sayımında da "Pisholasüfla" olarak geçmesine rağmen, 1950 genel nüfus sayımında Arılı adıyla kaydedilmiştir. Bu iki tarih arasında köyün adının Arılı olarak değiştirilmiş olduğu anlaşılmaktadır. 1965 genel nüfus sayımında Arılı köyünün nüfusu 649 kişiden oluşuyordu ve bu nüfus içinde 334 kişi okuma yazma biliyordu.


## Coğrafya.
Arılı köyü, Rize il mekezine 69 km, Fındıklı ilçe merkezine 9 km uzaklıktadır. Köydeki "Zanna", "Bulizeni", "Damcuma" ve "Pazine" mahallelerinin adları Lazcadır.
# Aslandere
Aslandere Rize ilinin Fındıklı ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Aslandere köyünün eski adı Çukuliti’dir. Nitekim 16-17. yüzyıl Osmanlı kayıtlarında bu şekilde geçer. Bununla birlikte geç dönemde köyün adı Ab-i Hemşin (اب همشن) olarak geçer.
Çukuliti veya Ab-i Hemşin köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, antik çağda Kolheti Krallığı'nın bir parçasıydı. Osmanlılar bu bölgeyi, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461 yılında ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında bu bölgeyi de tamamen ele geçirmiştir. Nitekim köyün adı 16-17. yüzyıl Osmanlı kayıtlarında “Çukulit” adıyla geçer.
Rus ordusunda general olan Giorgi Kazbegi, 1874 yılındaki seyahat notlarında “Çikuliti” (Чикулитъ) köyünde Laz yerleşim şeridinin son bulduğunu, daha yukarıda tek konaklama yerinin Çamlık yaylası olduğunu, ancak kendilerinin bu yaylaya varamadıkları için Gürcü Düzü denilen yerde konakladıklarını yazmıştır.
Çukuliti veya Ab-i Hemşin köyü, 1876 tarihli Trabzon vilayeti göre, Trabzon Vilayeti'nin Lazistan sancağı’nın Arhavi nahiyesine bağlıydı. Köyün nüfusu, 80 hanede yaşayan 270 kişiden oluşuyordu. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 460 keçi ve koyun, 305 inek ve 6 öküz kaydedilmiştir.
Nikolay Marr, 1910 yılında Lazistan’da gerçekleştirdiği araştırma gezisi notlarında Çukuliti (ჩუქულითი) şeklinde not ettiği köyün, Vitze kasabasının yukarı kesimindeki üç Hemşin köyünden biri (diğerleri Tzupe ve Pai) olduğunu belirtmiştir. Bu yerleşim, Birinci Dünya Savaşı yıllarında Rus idaresi sınırları içinde kalmıştır. Marr’dan yedi yıl sonra 1917 yılında Lazistan bölgesinde araştırma gezisi yapmış olan Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze, üç Hemşinli köyünün adını “Abu Hemşilnyuk” (აბუ ხემშილნჲუკ), “Tzupe Hemşilnyuk” (წუფე ხემშილნჲუკ) ve “Çukuliti Pay Hemşilnyuk” (ჩუკულითი ფაჲ ხემშილნჲუკ) şeklinde yazmış ve üç köyde toplam 132 hanenin yaşadığını belirtmiştir.
Çukuliti veya Ab-i Hemşin köyü, 1935 genel nüfus sayımında “Abuhemşin” şeklinde kaydedilmiştir. Bu tarihte köy, Artvin ve Rize vilayetlerinin birleştirilmesiyle kurulmuş olan Çoruh vilayetinin Hopa kazasının Viçe nahiyesine bağlıydı ve nüfusu 763 kişiden oluşuyordu. Köyün adı önce Peynirciler olarak değiştirilmiş, daha sonra Çukulit olarak kaydedilmiştir. Nitekim 1950 genel nüfus sayımında Peynirciler, 1955 genel nüfus sayımında Çukulit olarak geçer. 1965 genel nüfus sayımında, yeni adı “Aslandere” ve eski adı “Çukulit” şeklinde yazılmış olan köyün nüfusu 416 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 180 kişi okuma yazma biliyordu.
Aslandere Köprüsü bu köyde konumlanmıştır.


## Coğrafya.
Rize iline 70 km, Fındıklı ilçesine 10 km uzaklıktadır. Köyde Meurzena, Oçamreti ve Şirğori mahalleleri bulunmaktadır.
# Avcılar, Fındıklı
Avcılar, Rize ilinin Fındıklı ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Avcılar köyünün eski adı Andravati (ანდრავათი) olarak bilinir. Andra, İsa'nın Havarileri'nden Andreas'ın Lazcadaki adıdır ve Andravati, “Andrea’nın yurdu” anlamına gelir. Nitekim köyün adı 16-17. yüzyıl Osmanlı kayıtlarında “Andravati” şeklinde geçer.
Andravati köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, antik çağda Kolheti Krallığı'nın bir parçasıydı. Osmanlılar bu bölgeyi, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461 yılında ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında bu bölgeyi de tamamen ele geçirmiştir. Nitekim Andravati, 16-17. yüzyıl Osmanlı kayıtlarında Viçe köyünün bir mahallesi olarak geçer.
Nikolay Marr, 1910 yılında Lazistan'da gerçekleştirdiği araştırma gezisi notlarında Andravati'yi, Vitze Deresi’nin sağ yakasında kalan köyler arasında saymıştır. Andravati, Birinci Dünya Savaşı yıllarında Rus idaresi sınırları içinde kalmıştır.
Andravati’nin adı Avcılar olarak değiştirilmiş ve Avcılar’a geç dönemde köy statüsü verilmiştir.


## Coğrafya.
Rize iline 67 km, Fındıklı ilçesine 7 km uzaklıktadır.
# Beydere, Fındıklı
Beydere, Rize ilinin Fındıklı ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Beydere köyünün eski adı Tzupe (წუფე) olarak bilinir. Bu yer adı Türkçeye Süpe şeklinde girmiştir.
Tzupe köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, antik çağda Kolheti Krallığı'nın bir parçasıydı. Osmanlılar bu bölgeyi, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461 yılında ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında tamamen ele geçirmiştir. Nitekim bu bölge, 16-17. yüzyıl Osmanlı kayıtlarında birkaç idari birim olarak geçer.
Nikolay Marr, 1910 yılında Lazistan'da gerçekleştirdiği araştırma gezisi notlarında Tzupe'nin, Vitze kasabasının yukarısında üç Hemşinli köyünden biri (diğerleri Çukuliti ve Pai) olduğunu belirtmiştir. Tzupe köyü, Birinci Dünya Savaşı yıllarında Rus idaresi sınırları içinde kalmıştır. Marr'dan yedi yıl sonra, 1917 yılında Lazistan bölgesinde araştırma gezisi yapmış olan Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze, bu üç Hemşinli köyünü “Abu Hemşilnyuk” (აბუ ხემშილნჲუკ), “Tzupe Hemşilnyuk” (წუფე ხემშილნჲუკ) ve “Çukuliti Pay Hemşilnyuk” (ჩუკულითი ფაჲ ხემშილნჲუკ) şeklinde yazmış ve üç köyde toplam 132 hanenin yaşadığını belirtmiştir.
Tzupe veya Süpe, Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Beydere olarak değiştirilmiştir. Nitekim 1960 gelen nüfus sayımında köyün yeni adı Beydere, eski adı Süpe şeklinde yazılmıştır. 1965 genel nüfus sayımında Beydere köyünün nüfusu 602 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 239 kişi okuma yazma biliyordu.
Köyde 1854 yılında inşa edilmiş bir cami bulunmaktadır.


## Coğrafya.
Rize iline 70 km, Fındıklı ilçesine 8 km uzaklıktadır. Köyde Cinav Tepesi bulunmaktadır.
# Çağlayan, Fındıklı
Çağlayan, Rize ilinin Fındıklı ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihi.
Çağlayan köyünün eski adı Ab-ı Ulya'dır. Bir Laz köyü olan Ab-ı Ulya, "yukarı dere" anlamına gelir. Köyün adı 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesi ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Âb-ı Ulya (آب علیا) olarak geçer. Bugün Çağlayan Deresi adını taşıyan akarsuyun aşağı kısmında, yine bir Laz köyü olan Ab-ı Süfla (آب سفلا) bulunuyordu. Daha geç tarihte "Abusüfla" biçiminde de yazılan bu köyün adı Aksu olarak değiştirilmiştir. Bu yerleşme günümüzde Fındıklı kasabasının bir mahallesidir.
Ab-ı Ulya köyünün bulunduğu Lazistan bölgesi, Antik Çağ'da Kolheti Krallığı'nın sınırları içinde bulunuyordu. Osmanlılar bu bölgeyi, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461'de ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında tamamen ele geçirmiştir.
Ab-ı Ulya, Trabzon Eyaleti sınırları içindeyken, 1867'de, yeni kurulan Trabzon vilayetinin Lazistan sancağının bir köyü haline geldi. 1876 Trabzon vilayeti salnamesinde bu sancağa bağlı Hopa kazasının Arhavi nahiyesinin bir köyü olarak geçer. Köyün nüfusu 71 hanede yaşayan 171 kişiden oluşuyordu. Hane başına yaklaşık 2,4 kişi düşmesi, köyün sadece erkek nüfusunun tespit edildiğini göstermektedir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün nüfusunun 342 kişiden oluştuğu ortaya çıkar. Tarımla geçinen Ab-ı Ulya'da hayvan varlığı olarak 352 koyun ve keçi, 5 beygir ve 3 kısrak, 217 inek ve 6 öküz tespit edilmiştir. Kültür tarihçisi Nikolay Marr, 1910 yılında, Abu Deresi'nin iki kolu boyunca sıralanmış Laz köyleri arasında Ab-ı Ulya'yı da sayar.
Ab-ı Ulya, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Rize vilayetinin Hopa kazasının Viçe nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında "Abuülya" olarak yazılmış olan köy, Çoruh vilayetinin Hopa kazasının Viçe nahiyesinin köylerinden biriydi ve köyün nüfusu 668 kişiden oluşuyordu. Ab-ı Ulya, 1940 genel nüfus sayımında da "Abusüfla" olarak geçmesine rağmen, 1950 genel nüfus sayımında Çağlıyan (sonradan Çağlayan) olarak kaydedilmiştir. Bu iki tarih arasında köyün adının Çağlıyan olarak değiştirilmiş olduğu anlaşılmaktadır. Köy 1940 yılında Çoruh vilayetinin Hopa kazasının Viçe nahiyesine, 1950 yılında da Çoruh ilinin Fındıklı ilçesinin merkez nahiyesine bağlıydı. Adının değiştirilmesine rağmen, köyün eski adı yeni adıyla birlikte "Çağlayan ("Abuülya")" biçiminde bir süre daha resmî kayıtlarda kullanılmıştır.
Köyde birçok tarihi Laz konağı bulunmaktadır. <bdi>Şevket Ataç Konağı</bdi>, <bdi>Hurşit Ataç Konağı,</bdi> <bdi>Ali Hacaloğlu Konağı, İhsan Oktay Konağı, Kazım Okman Konağı, Mustafa Hacaloğlu Konağı</bdi>, <bdi>Şatıroğlu Konağı</bdi> ve <bdi>Uzunhasanoğlu Konağı</bdi> bu konaklardan en bilinenleridir.


## Coğrafya.
Çağlayan köyü, Rize il merkezine 66 km, Fındıklı ilçe merkezine 6 km uzaklıktadır.
# Cennet, Fındıklı
Cennet, Rize ilinin Fındıklı ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
1800'lü yıllarda kurulan köyün eski adı Lazca Çaneti olup "Laz yurdu" anlamına gelmektedir. Daha sonra "Cennet" adını alarak köy statüsüne kavuşmuştur.


## Coğrafya.
Rize iline 68 km, Fındıklı ilçesine 8 km uzaklıktadır.
# Çınarlı, Fındıklı
Çınarlı, Rize ilinin Fındıklı ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Çınarlı köyünün eski adı Çurçava (ჭურჭავა) olarak bilinir. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Çurçava (چورچوە) şeklinde geçer.
Çurçava köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, antik çağda Kolheti Krallığı'nın bir parçasıydı. Osmanlılar bu bölgeyi, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461 yılında ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında tamamen ele geçirmiştir. Nitekim köyün adı 16-17. yüzyıl Osmanlı kayıtlarında “Çurçeva” şeklinde geçer.
Nikolay Marr, 1910 yılında Lazistan'da gerçekleştirdiği araştırma gezisi notlarında Çurçava köyünün Vitze kasabasından yukarıya doğru yol alınca Vitze Deresi'nin sağında kaldığını yazmıştır. Çurçava köyü, Birinci Dünya Savaşı yıllarında Rus idaresi sınırları içinde kalmıştır. Marr'dan yedi yıl sonra 1917 yılında Lazistan bölgesinde araştırma gezisi yapmış olan Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze köyün adını Çurçava (ჭურჭავა) şeklinde not etmiş, köyde 91 hanenin bulunduğunu, 13 hanenin göç ettiğini yazmıştır.
Çurçava köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Rize vilayetinin Hopa kazasının Viçe nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında “Çürçüve” şeklinde yazılan köy, Artvin ve Rize vilayetlerinin birleştirilmesiyle kurulmuş olan Çoruh vilayeti içinde aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 584 kişiden oluşuyordu. Çurçava veya Çürçüve Türkçe olmadığı için köyün adı Çınarlı olarak değiştirilmiştir. Nitekim 1950 genel nüfus sayımında Çınarlı adıyla kaydedilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Çınarlı köyünün nüfusu 793 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 359 kişi okuma yazma biliyordu.


## Coğrafya.
Rize iline 66 km, Fındıklı ilçesine 5 km uzaklıktadır. Köydeki "Hakovat" mahallesinin adı Lazcadır.
# Derbent, Fındıklı
Derbent, Rize ilinin Fındıklı ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Eski adı Trevendi'dir. Kültür tarihçisi Nikolay Marr, bu yer adını 1910 yılında Trevendi (ტრევენდი) biçiminde yazmıştır. Abu Deresi'nin sağ kolunda, denizden yukarıya doğru Sumle ve Hazere köyünden sonra, üçüncü köyün Trevendi olduğunu belirtmiştir. Köyün adı Türkçe kaynaklarda Derbend / Derbent olarak geçer. Nitekim 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde de Derbend (دربند) biçiminde kaydedilmiştir.
Trevendi, Antik Çağ krallığı olan Kolheti'nin sınırları içinde yer alır. Osmanlılar bu yköyün bulunduğu bölgeyi, 1461'de Trabzon İmparatorluğu'nu ortadan kaldırdıktan sonra ele geçirdi. Köy daha sonra Trabzon Eyaleti'nin (sonra vilayet) Lazistan sancağı sınırları içinde yer alıyordu.
Trevendi, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, "Derbend" adıyla Rize vilayetinin Hopa kazasının Viçe nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "Derbent" olarak yazılmış olan köy, Rize ve Artvin vilayetlerinin yerine kurulmuş olan Çoruh vilayetinin Hopa kazasının Viçe nahiyesine bağlıydı ve nüfusu 602 kişiden oluşuyordu.
Derbent köyünde Sümer Deresi üzerinde tek kemerli taş köprü günümüze ulaşmıştır.


## Coğrafya.
Derbent köyü, Rize il merkezine 72 km, Fındıklı ilçesine 12 km uzaklıktadır.
# Doğanay, Fındıklı
Doğanay, Rize ilinin Fındıklı ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski adı Lazca Hemşeti olup "Hemşinli yurdu" anlamına gelmektedir. Daha sonra "Doğanay" adını alarak köy statüsüne kavuşmuştur.


## Coğrafya.
Rize il merkezine 70 km, Fındıklı ilçesine 10 km uzaklıktadır.
# Gürsu, Fındıklı
Gürsu, Rize ilinin Fındıklı ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Eski adı Pitshala-yı Ulya'dır. Bu yerleşme adını Pitshala Deresi'nden alır. Kültür tarihçisi Nikolay Marr, köyün adını Pitshela (ფიცხელა) biçiminde yazmıştır. Yukarı Pitshala anlamına gelen bu yer adı, 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesinde Pishala-yı Ulya (پسخلا علیا) olarak geçer. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde ise köyün adı Piskala-yı Ulya (پسقلا علیا) biçiminde yazılmıştır. Bu yazılış biçimi daha sonra "Pishalaiülya"ya dönüşmüştür.
Pishala-yı Ulya köyünün bulunduğu bölge, Antik Çağda Kolheti Krallığı'nın sınırları içinde bulunuyordu. Osmanlılar, Trabzon İmparatorluğu'nun 1461'de ortadan kaldırdıktan sonra bu bölgeyi ele geçirdi. Pishala-yı Ulya, Trabzon Eyaleti sınırları içindeyken, 1867'de, yeni kurulan Trabzon vilayetinin Lazistan sancağının bir köyü haline geldi. 1876 Trabzon vilayeti salnamesinde bu sancağa bağlı Hopa kazasının Arhavi nahiyesinin bir köyü olarak geçer. Köyün nüfusu 59 hanede yaşayan 130 kişiden oluşuyordu. Hane başına yaklaşık 2,2 kişi düşmesi, köyün sadece erkek nüfusunun tespit edildiğini göstermektedir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün nüfusunun 260 kişiden oluştuğu ortaya çıkar. Tarımla geçinen Pishala-yı Ulya'da hayvan varlığı olarak 531 koyun ve keçi, 250 inek ve 12 öküz tespit edilmiştir.
Pishala-yı Ulya, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Rize vilayetinin Hopa kazasının Viçe nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında "Pishalaiülya" olarak yazılmış olan köy, Rize ve Artvin vilayetlerinin yerine kurulmuş olan Çoruh vilayetinin Hopa kazasının Viçe nahiyesinin köylerinden biriydi ve nüfusu 374 kişiden oluşuyordu. Yukarı Pitshala, 1940 genel nüfus sayımında "Piskalaülya", 1950 nüfus sayımında ise "Gürsü" olarak kaydedilmiştir. Bu iki tarih arasında köyün adının Gürsü olarak değiştirilmiş olduğu anlaşılmaktadır. Köy 1940 yılında Çoruh vilayetinin Hopa kazasının Viçe nahiyesine, 1950 yılında da Çoruh ilinin Fındıklı ilçesinin merkez nahiyesine bağlıydı. Köyde 1940 yılında 390 kişi, 1950 yılında ise 417 kişi yaşıyordu. Adının değiştirilmesine rağmen, köyün eski adı yeni adıyla birlikte "Gürsu ("Pishalaulya")" biçiminde bir süre daha resmî kayıtlarda kullanılmıştır.


## Coğrafya.
Gürsu köyü, Rize il merkezine 71 km, Fındıklı ilçe merkezine 11 km uzaklıktadır. Köyde Gürsu Köprüsü ve Hacı Mehmet Şelalesi bulunmaktadır.
# Hara, Fındıklı
Hara, Rize ilinin Fındıklı ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Hara, köyün bilinen en eski adıdır. Nitekim 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesinde Hara (خارە) olarak geçer.
Hara köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, antik çağda Kolheti Krallığı'nın bir parçasıydı. Osmanlılar bu bölgeyi, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461 yılında ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında tamamen ele geçirmiştir. Nitekim köyün adı 16-17. yüzyıl Osmanlı kayıtlarında “Hara” şeklinde geçer.
Hara köyü, 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesine göre, Trabzon Vilayeti'nin Lazistan sancağı’nın Arhavi nahiyesine bağlıydı. Köyün nüfusu, 66 hanede yaşayan 158 kişiden oluşuyordu. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 137 inek ve 4 öküz kaydedilmiştir.
Nikolay Marr, 1910 yılında Lazistan’da gerçekleştirdiği araştırma gezisi notlarında Hara (ხარა) şeklinde not ettiği köyü, Vitze Deresi’nin sağ yakasındaki köyler arasında saymıştır. Hara köyü, Birinci Dünya Savaşı yıllarında Rus idaresi sınırları içinde kalmıştır. Marr’dan yedi yıl sonra 1917 yılında Lazistan bölgesinde araştırma gezisi yapmış olan Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze köyün adını, Zebeliti mahallesiyle birlikte Harazebeliti (ხარაზებელითი) şeklinde not etmiş, köyde 71 hanenin bulunduğunu, 43 hanenin göç ettiğini yazmıştır.
Hara köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde de Hara Zebelit (خارە زبلیت) şeklinde yazılmıştır. Bu sırada köy Rize vilayetinin Hopa kazasının Viçe nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında Zebelit mahallesi köyün adında yer almamış ve “Hara” şeklinde yazılmıştır. Bu sırada köy, Artvin ve Rize vilayetlerinin birleştirilmesiyle kurulmuş olan Çoruh vilayeti içinde aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 524 kişiden oluşuyordu. 1965 genel nüfus sayımında Hara köyünün nüfusu 298 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 135 kişi okuma yazma biliyordu.


## Coğrafya.
Rize iline 66 km, Fındıklı ilçesine 6 km uzaklıktadır. Köyde Kozmağa, Cengizler, Tüfekçiler, Düz ve Köseoğlu mahalleleri bulunmaktadır.
# Ihlamurlu
Ihlamurlu, Rize ilinin Fındıklı ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Eski adı Yukarı Mzuğu'dur. Kültür tarihçisi Nikolay Marr 1910 yılında bu yerleşmenin adını Mzuğu-yı Ulya olarak yazmıştır. Öte yandan, bir Laz köyü olan Yukarı Mzuğu'nun Lazlar tarafından Ğayna (ღაინა) olarak adlandırıldığını belirtmiştir. 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesinde Yukarı Mzuğu ile Aşağı Mzuğu, Zuğu (زوغو) adıyla tek bir köy olarak geçer. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde ise, Yukarı Mzuğu, Zuğu-yı Ulya (زوغو علیا), Aşağı Mzuğu da Zuğu-yı Süfla (زوغو سفلا) olarak yazılmıştır.
Yukarı Mzuğu, Antik Çağ krallığı olan Kolheti'nin sınırları içinde yer alır. Osmanlılar bu köyün bulunduğu bölgeyi, 1461'de Trabzon İmparatorluğu'nu ortadan kaldırdıktan sonra ele geçirdi. Trabzon Eyaleti sınırları içinde bulunan Yukarı Mzuğu, Aşağı Mzuğu'yla birlikte tek köy olarak, 1867'de kurulan Trabzon vilayetinin Lazistan sancağının sınırları içinde yer alıyordu. 1876 Trabzon vilayeti salnamesinde "Zuğu" olarak geçen köy, bu sancağın Hopa kazasının Arhavi nahiyesine bağlıydı. Köyün nüfusu 93 hanede yaşayan 241 kişiden oluşuyordu. Hane başına ortalama yaklaşık 2,6 kişi düşmesi, köyün sadece erkek nüfusunun tespit edildiğini göstermektedir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Zuğu'nun nüfusunun 482 kişiden oluştuğu ortaya çıkar. Tarımla geçinen Zuğu'da hayvan varlığı olarak 450 koyun ve keçi, 232 inek ve 6 öküz tespit edilmiştir.
Yukarı Mzuğu, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Zuğu-yı Ulya" adıyla Rize vilayetinin Hopa kazasının Viçe nahiyesine bağlı bir köydü. 1935 genel nüfus sayımında "Zuğuülya" olarak yazılmış olan köy, Rize ve Artvin vilayetlerinin yerine kurulmuş olan Çoruh vilayetinin Hopa kazasının Viçe nahiyesine bağlıydı ve nüfusu 414 kişiden oluşuyordu. Yukarı Mzuğu, 1940 genel nüfus sayımında "Zuguülya", 1950 nüfus sayımında ise "Ihlamurlu" olarak kaydedilmiştir. Bu iki tarih arasında köyün adının Ihlamurlu olarak değiştirilmiş olduğu anlaşılmaktadır. Köy 1940 yılında Çoruh vilayetinin Hopa kazasının Viçe nahiyesine, 1950 yılında da Çoruh ilinin Fındıklı ilçesinin merkez nahiyesine bağlıydı. Köyde 1940 yılında 479 kişi, 1950 yılında ise 514 kişi yaşıyordu. Adının değiştirilmesine rağmen, köyün eski adı yeni adıyla birlikte "Ihlamurlu ("Yukarızuğu")" biçiminde bir süre daha resmî kayıtlarda kullanılmıştır.


## Coğrafya.
Ihlamurlu köyü, Rize il merkezine 72 km, Fındıklı ilçe merkezine 12 km uzaklıktadır.
# Karaali, Fındıklı
Karaali, Rize ilinin Fındıklı ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski adı Lazca Karalişiavla olup "Karaali Mahallesi" anlamına gelmektedir. Önceleri Meyvalı Köyü'ne bağlı bir mahalle olup sonradan "Karaali" adını alarak köy statüsüne kavuşmuştur.


## Coğrafya.
Rize iline 70 km, Fındıklı ilçesine 10 km uzaklıktadır.
# Kıyıcık, Fındıklı
Kıyıcık, Rize ilinin Fındıklı ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Kıyıcık köyünün eski adı Motshore (მოცხორე) veya Motshora’dır. Lazca Matshora (მაცხორა), İsa'nın sıfatlarından biridir. Bu yer adı Türkçeye Moshore şeklinde girmiştir. Nitekim 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesi ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Moshore (موسخورە) olarak geçer.
Motshore veya Motshora köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, antik çağda Kolheti Krallığı'nın bir parçasıydı. Osmanlılar bu bölgeyi, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461 yılında ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında tamamen ele geçirmiştir.
Motshore veya Motshora köyü, 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesine göre, Trabzon Vilayeti'nin Lazistan sancağı’nın Arhavi nahiyesine bağlıydı. Köyün nüfusu, 32 hanede yaşayan 75 kişiden oluşuyordu. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 130 inek ve 1 öküz kaydedilmiştir.
Dilbilimci Nikolay Marr, 1910 yılında Lazistan’da gerçekleştirdiği araştırma gezisi notlarında köyün adını Motshora şeklinde yazmış ve deniz yoluyla seyahatinde köyün önlerinden geçtiklerini, bir saat sonra Arkabe ile Vitze arasında akan dereye ulaştıklarını belirtmiştir. Motshore köyünün deniz kıyısında bulunduğu, bu nottan da anlaşılmaktadır. Bu yerleşim, Birinci Dünya Savaşı yıllarında Rus idaresi sınırları içinde kalmış, 1918 yılında yeniden Türkiye’ye katılmıştır. 1917 yılında, Rus idaresi sırasında Lazistan bölgesinde araştırma gezisi yapmış olan Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze, köyün adını Gürcüce Motshore (მოცხორე) ve Rusça Motshora (Моцхора) şeklinde not etmiş, köydeki 10 hanede 40 kişinin yaşadığını yazmıştır.
Motshore veya Motshora köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Rize vilayetinin Hopa kazasının Viçe nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında sehven “Noshara” şeklinde yazılan köy, Artvin ve Rize vilayetlerinin birleştirilmesiyle kurulmuş olan Çoruh vilayeti içinde aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 254 kişiden oluşuyordu. Motshore veya Motshora Türkçe olmadığı için 1940’ların ikinci yarısında köye, konumuna uygun biçimde Kıyıcık adı verilmiştir. Nitekim 1950 genel nüfus sayımında bu yerleşim Kıyıcık olarak geçer. 1965 genel nüfus sayımında Kıyıcık köyünün nüfusu 394 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 226 kişi okuma yazma biliyordu.


## Coğrafya.
Kıyıcık köyü Rize il merkezine 70 km, Fındıklı ilçe merkezine 10 km uzaklıktadır.
# Meyvalı, Fındıklı
Meyvalı, Rize ilinin Fındıklı ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Meyvalı köyünün eski adı Çambeti (ჭამბეთი) veya Çanpeti’dir. 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesinde Canpet (جانپت) ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Canbet (جانبت) olarak geçer.
Çambeti veya Çanpet köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, antik çağda Kolheti Krallığı'nın bir parçasıydı. Osmanlılar bu bölgeyi, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461 yılında ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında tamamen ele geçirmiştir. Nitekim köyün adı 16-17. yüzyıl Osmanlı kayıtlarında “Canpet” şeklinde geçer.
Çambeti veya Çanpet köyü, 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesine göre, Trabzon Vilayeti'nin Lazistan sancağı’nın Arhavi nahiyesine bağlıydı. Köyün nüfusu, 61 hanede yaşayan 143 kişiden oluşuyordu. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 209 inek ve 6 öküz kaydedilmiştir.
Nikolay Marr, 1910 yılında Lazistan’da gerçekleştirdiği araştırma gezisi notlarında Çampeti (ჭამფეთი) şeklinde not ettiği köyü, Vitze Deresi’nin sağ yakasındaki köyler arasında saymıştır. Bu yerleşim, Birinci Dünya Savaşı yıllarında Rus idaresi sınırları içinde kalmıştır. Marr’dan yedi yıl sonra 1917 yılında Lazistan bölgesinde araştırma gezisi yapmış olan Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze köyün adını Çambeti (ჭამბეთი) şeklinde not etmiş, köyde 87 hanenin bulunduğunu, 12 hanenin göç ettiğini yazmıştır.
Çambeti veya Çanpet köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Rize vilayetinin Hopa kazasının Viçe nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında “Canpet” şeklinde yazılan köy, Artvin ve Rize vilayetlerinin birleştirilmesiyle kurulmuş olan Çoruh vilayeti içinde aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 562 kişiden oluşuyordu. Çambeti veya Çanpet Türkçe olmadığı için köyün adı 1940’ların ikinci yarısında Meyvalı olarak değiştirilmiştir. Nitekim 1950 genel nüfus sayımında bu yerleşim Meyvalı olarak geçer. 1965 genel nüfus sayımında Meyvalı köyünün nüfusu 870 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 419 kişi okuma yazma biliyordu.


## Coğrafya.
Rize iline 69 km, Fındıklı ilçesine 9 km uzaklıktadır.
# Saatköy
Saatköy, Rize ilinin Fındıklı ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski adı; Lazcada "gökyurt" anlamına gelen Tsati'dir. Adını Tsaati (ცაათი) biçiminde yazmış olan kültür tarihçisi Nikolay Marr, 1910 yılında bu yerşemenin, Abu Deresi'nin denizden yukarıya doğru ilk köyün Sumle'nin bir mahallesi olduğunu belirmiştir. Nitekim 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesinde ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde de Sumle / Sümle (سوملە) yer almasına rağmen, Tsati ayrı köy olarak geçmemektedir. Nikolay Marr, Sumle köyünün bir mahallesi olan Tsati'nin Hopa'dan Vitse'ye ve batıya uzanan geniş bir panaromaya sahip dağların yüksek kesiminde yer aldığını yazmıştır.
Tsati, Türkçe kaynaklarda bir köy olarak ilk kez "Saat" adıyla 1955 genel nüfus sayımıda geçer. Bu tarihte Saat, Rize vilayetinin Fındıklı kazasının merkez nahiyesine bağlı köylerden biriydi. Nüfusu 221 kişiden oluşuyordu. Sumle köyünün 1950 yılıda 1.409 kişiden oluşan nüfusunun 1955 yılıda 1.037 kişiye gerilemiş olması, Tsati'nin bu tarihte kısa süre önce Sumle'den ayrılıp ayrı bir köy haline getirildiğini göstermektedir. Bu yerleşmenin adı daha sonra Saatköy olarak yazılmıştır.


## Coğrafya.
Saatköy, Rize il merkezine 70 km, Fındıklı ilçe merkezine 10 km uzaklıktadır.
# Sulak, Fındıklı
Sulak, Rize İlinin Fındıklı İlçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Eski adı Aşağı Mzuğu'dur. Kültür tarihçisi Nikolay Marr, bir Laz köyü olan bu yerleşmenin adını 1910 yılında Mzuğu-yı Sufla olarak yazmıştır. 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesinde Aşağı Mzuğu ile Yukarı Mzuğu, Zuğu (زوغو) adıyla tek bir köy olarak geçer. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde ise, Aşağı Mzuğu köyü Zuğu-yı Süfla (زوغو سفلا), Yukarı Mzuğu da Zuğu-yı Ulya (زوغو علیا), olarak yazılmıştır.
Aşağı Mzuğu, Antik Çağ krallığı olan Kolheti'nin sınırları içinde yer alır. Osmanlılar bu köyün bulunduğu bölgeyi, 1461'de Trabzon İmparatorluğu'nu ortadan kaldırdıktan sonra ele geçirdi. Trabzon Eyaleti sınırları içinde bulunan Aşağı Mzuğu, Yukarı Mzuğu'yla birlikte tek köy olarak, 1867'de kurulan Trabzon vilayetinin Lazistan sancağının sınırları içinde yer alıyordu. 1876 Trabzon vilayeti salnamesinde "Zuğu" olarak geçen köy, bu sancağın Hopa kazasının Arhavi nahiyesine bağlıydı. Köyün nüfusu 93 hanede yaşayan 241 kişiden oluşuyordu. Hane başına ortalama yaklaşık 2,6 kişi düşmesi, köyün sadece erkek nüfusunun tespit edildiğini göstermektedir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Zuğu'nun nüfusunun 482 kişiden oluştuğu ortaya çıkar. Tarımla geçinen Zuğu'da hayvan varlığı olarak 450 koyun ve keçi, 232 inek ve 6 öküz tespit edilmiştir.
Aşağı Mzuğu, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Zuğu-yı Süfla" adıyla Rize vilayetinin Hopa kazasının Viçe nahiyesine bağlı bir köydü. 1935 genel nüfus sayımında "Zuğusüfla" olarak yazılmış olan köy, Rize ve Artvin vilayetlerinin yerine kurulmuş olan Çoruh vilayetinin Hopa kazasının Viçe nahiyesine bağlıydı ve nüfusu 485 kişiden oluşuyordu. Aşağı Mzuğu, 1940 genel nüfus sayımında "Zugusüflâ", 1950 nüfus sayımında ise "Sulak" olarak kaydedilmiştir. Bu iki tarih arasında köyün adının Sulak olarak değiştirilmiş olduğu anlaşılmaktadır. Köy 1940 yılında Çoruh vilayetinin Hopa kazasının Viçe nahiyesine, 1950 yılında da Çoruh ilinin Fındıklı ilçesinin merkez nahiyesine bağlıydı. Aşağı Mzuğu'da 1940 yılında 478 kişi, 1950 yılında ise 568 kişi yaşıyordu. Adının değiştirilmesine rağmen, köyün eski adı yeni adıyla birlikte "Sulak ("Aşağızuğu")" biçiminde bir süre daha resmî kayıtlarda kullanılmıştır.


## Coğrafya.
Sulak köyü, Rize il merkezine 68 km, Fındıklı ilçesine 8 km uzaklıktadır. Fındıklı kasabasında Karadeniz'e dökülen iki akarsudan biri olan Yeşil Dere'nin sağ kolu Zuğu Deresi (Tahiroğlu Irmağı) kıyısında yer alır.
# Sümer, Fındıklı
Sümer, Rize ilinin Fındıklı ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Sümer köyünün eski adı Sumle'dir. Kültür tarihçisi Nikolay Marr, Abu Deresi'nin sağ kolunda, denizden yukarıya doğru ilk köyün Sumle olduğunu yazar. Bu yerleşim 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesinde ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde de Sumle / Sümle (سوملە) olarak geçer.
Sumle köyünün bulunduğu Lazistan bölgesi, Antik Çağ krallığı olan Kolheti'nin sınırları içinde yer alıyordu. Osmanlılar bu köyün bulunduğu bölgeyi, 1461'de Trabzon İmparatorluğu'nu ortadan kaldırdıktan sonra 1547 yılında tamamen ele geçirmiştir.
Sumle, Osmanlı idaresi tarafından 1583 yılında iki timar hisseli bir köy olarak kaydedilmiştir. 17. yüzyılın son çeyreğinde (1681/1682) ise, beş mahallesi olan bir köydü.
Trabzon Eyaleti sınırları içinde bulunan Sumle, 1867'de, yeni kurulan Trabzon vilayetinin Lazistan sancağının bir köyü haline geldi. 1876 Trabzon vilayeti salnamesinde bu sancağa bağlı Hopa kazasının Arhavi nahiyesinin bir köyü olarak geçer. Köyün nüfusu 157 hanede yaşayan 358 kişiden oluşuyordu. Hane başına ortalama yaklaşık 2,3 kişi düşmesi, köyün sadece erkek nüfusunun tespit edildiğini göstermektedir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Sumle'nin nüfusunun 716 kişiden oluştuğu ortaya çıkar. Tarımla geçinen Sumle'de hayvan varlığı olarak 84 koyun ve keçi, 2 beygir ve 3 kısrak, 450 inek ve 4 öküz tespit edilmiştir.
Sumle, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Rize vilayetinin Hopa kazasının Viçe nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında "Sümle" olarak yazılmış olan köy, Rize ve Artvin vilayetlerinin yerine kurulmuş olan Çoruh vilayetinin Hopa kazasının Viçe nahiyesinin köylerinden biriydi ve nüfusu 1.394 kişiden oluşuyordu. Sumle, 1940 genel nüfus sayımında da "Sümle" olarak geçmesine rağmen, 1950 genel nüfus sayımında "Sümer" olarak kaydedilmiştir. Bu iki tarih arasında köyün adının Sümer olarak değiştirilmiş olduğu anlaşılmaktadır. Köy 1940 yılında Çoruh vilayetinin Hopa kazasının Viçe nahiyesine, 1950 yılında da Çoruh ilinin Fındıklı ilçesinin merkez nahiyesine bağlıydı. Adının değiştirilmesine rağmen, köyün eski adı yeni adıyla birlikte "Sümer ("Sümle")" biçiminde bir süre daha resmî kayıtlarda kullanılmıştır.


## Coğrafya.
Sümer köyü, Rize il merkezine 69 km, Fındıklı ilçe merkezine 9 km uzaklıktadır. Köydeki "Nomaiki" ve "Kutunit" mahallelerinin adları Lazcadır.