BILGEM-AI/BILGE-Wiki-Tr-Plus huggingface dataset:
# Amanda the Adventurer
Amanda the Adventurer (Türkçe: Maceracı Amanda) jpgamedesign tarafından itch.io'da 8 Nisan 2022'de yayınlanan korku oyunudur.


## Konu.
Halası ölen oyuncunun halasından miras kalan evinin tavan arasını kurcalar. Amanda adında cesur bir kızın ve Wooly adında korkak bir koyunun başrolde olduğu eski bir çocuk dizisi olan Maceracı Amanda'nın bir kutu setini bulur. Şovdaki belirli bölümleri karakterleri ya da dizide tam olarak ne olduğunu hatırlamaz. Bunun hakkında çok şey düşünmeye başlar garip bir şekilde tanıdık gelir. Merak hakim olur ve kasetleri izlemeye karar verir. Korku nostaljisi oyuncuyu basit bir çağa geri götürür.


## Oyun.
Oyun oyuncunun karşısında bir televizyon ve yanındaki 3 VHS kaseti ile başlar.
Oyuncu ilk kaseti taktığında Amanda ve Koyun Wooly karşılar, Amanda elma sevdiğini söylerken Wooly elmaya alerjisi olduğunu söyler fakat Amanda korkusunu yenmesi gerektiğini söyler ve elmalı turta yapmak için markete gitmek ister, eğer market yerine başka bir yere gitmek ister fakat oyuncu bunu yapamaz. çünkü etraftakiler kaybolur. Markete girdiklerinde Amanda ne gördüğünü oyuncudan yazmasını ister başka bir şey yazmaya çalışsan bile en sonunda apple (elma) yazdırır ve ilk kaset burada biter.
İkinci kaseti televizyona takıldığında Wooly oyuncuya bir şey anlatmaya çalışır "ne yaparsan yap sakın.." cümlesini tamamlayamadan video kesilir ve Wooly bu sefer Amanda ile görünür fakat çok endişeli durmaktadır. Amanda büyükanne için et alınması gerektiğini söyler Wooly büyükannenin vejetaryan olduğunu söylese de Amanda onu dinlemez, kasap dışında başka yerlere basarsanız Amanda bu sefer sinirlenir ve sonunda basılabilecek sadece kasap kalır. Kasapta Amanda oyuncudan ne ihtiyacı olduğunu yazılmasını ister ve oyuncu yine farklı şeyler yazarsa bile sonunda meat (et) yazmak zorundadır. Wooly hala çok endişeli görünmektedir, kasap etleri doğrarken Amanda Wooly'ye doğru döner Wooly ise kendini savunarak durur tam orada kaset sona erer.
Üçüncü kasette ise hava karanlıktır ve bu sefer yalnızca Amanda vardır. Amanda eve gitmek istediğini söyler farklı yerlere basılır ise oyuncu sonunda eve basmak zorundadır. daha sonra Amanda kapıyı çalınmasını ister, kapıyı çaldığımızda Amanda bir anda değişik ve korkunç hareketler yapmaya başlar kaset korkunç bir yaratığın fotoğrafını gösterdikten sonra sona erer ve oyun biter.
Eğer ikinci kasette kasapta iken meat yerine lamb (koyun) yazarsanız gizli bir kaset belirir, bu kaseti taktığımızda bir arsada işaretli olan bir alan görürüz.Daha sonra 6 harflik boş bir alan belirir.Kaset korkunç bir yaratığın fotoğrafını gösterdikten sonra biter.


## Tepkiler.
Oyun kısa olmasına rağmen çıktıktan birkaç hafta sonra korku oyunu oynayanların gözdesi olur ve herkes tepki videosu çekerek oyunun sırları çözmeye çalışır. Gelecek yeni güncellemelerle daha farklı sırlar ve teorilerin geleceği söyleniyor.
# Guglielmo Semprini
Guglielmo Semprini (1841, Croce, İtalya - 1917, Monte Colombo, İtalya), İtalyan müteahhit.
Sultan Abdülaziz devrinde, 1870 yılındaki Beyoğlu yangını sonrası Osmanlı Devleti'nin başkenti İstanbul'a gelmiş ve Beyoğlu'nda birçok yapı inşa etmiştir. Uygulamasını gerçekleştirdiği başlıca yapılar; Taksim Alman Hastanesi, Tepebaşı Büyük Londra Oteli, St. Antuan Katolik Kilisesi, Feriköy Latin Katolik Mezarlığı'nın cephesindeki sıra dükkânlar, Sen Jorj Hastanesi, Karaköy'deki Alman Sinagogu'dur.


## Yaşamı.
1841 yılında İtalya'nın Romagna bölgesindeki Croce'de doğdu. 1875 yılı dolaylarında Osmanlı Devleti'nin başkenti İstanbul'a yerleşerek bir inşaat şirketi kurdu. İtalyan elçiliği kayıtlarına göre mesleği müteahhitlik idi. 5 Haziran 1870 tarihindeki Büyük Beyoğlu Yangını'nın neden olduğu büyük yıkım nedeniyle çok sayıda müteahhitlik işi alarak bina inşa etti ya da onardı. Şirketi, İstanbul'un o dönemdeki en faal müteahhitlik şirketlerinden birisi oldu. Uygulamalarının bazılarında adının mimar olarak yazıldığı plakalar vardır ancak Semprini'nin mimarlık öğrenimi gördüğüne dair bir bilgi yoktur; uygulamalarının çoğunu yapımcı olarak gerçekleştirmiştir.
Sosyal yönü güçlü olan Semprini, İstanbul'daki elçilik çalışanlarının ve Osmanlı bürokratlarının güvenini kazanarak, İstanbul İtalyan kolonisinin en tanınmış kişilerinden oldu. 1912'de Trablusgarp Savaşı nedeniyle İtalya'ya döndü 1917'de Monte Colombo'da öldü.


## Eserleri.
İstanbul'da Semprini'nin inşa ettiği ya da müteahhitliğini yaptığı saptanan bazı binalar şunlardır:
  - Meşrutiyet Caddesi No:109'da bir apartman (günümüzde İstanbul Araştırmaları Enstitüsü binası)
  - Meşrutiyet Caddesi No:117'de ahşap bir konağın yerine inşa edilen beş katlı Büyük Londra Oteli. Binanın cephesinde mimar olarak G. Semprini'nin adı bulunur.
  - Tünel'de Galip Dede Caddesi No:85'teki bir apartman. Yapının tasarımının A. Gasdorlz'a, uygulama ve mütehatliğinin G. Semprini'ye ait olduğu anlaşılmaktadır.
  - Kadıköy Gazhanesi'nin yapımı.
  - İstasyion caddesi, Yeşilköy'de 1900 yılında inşa edilmiş teraslı evler.
  - Tünel'deki Alman Lisesi binası. Mimari planlaması M.F. Cumin'e, uygulama ve mütehatliği Semprini'ye aittir.
  - İstiklal Caddesi üzerindeki, 1870 yangınında harap olan Santa Maria Draperis Kilisesi ve Hanı.
  - İstiklal Caddesi üzerindeki Saint Antoine Kilisesi ve Apartmanları. Mimarı İtalyan asıllı Giulio Mongeri idi. Daha sonraki yıllarda mimar Edoardo De Nari tarafından kat eklemesi, iç mekân düzenlemesi gibi müdahaleler yapılmıştır.
  - Sıraselviler Caddesi'ndeki Alman Hastanesi"nin yenileme ve onarımı"
  - Tarabya'daki Alman elçiliği ve yazlık köşkleri
  - Tünel'deki "Club Teutonia" (Alman Kulübü) binası. 1897'de yapılan kagir binanın projesi Von Mackensen'e, uygulaması G. Semprini'ye aittir.
  - Alman Eşkanaz Sinegogu. Projesini İtalyan asıllı Mimar Gabriele Tedesehi hazırlamış, uygulamasını Semprini yapmıştır.
  - İstiklal Caddesi üzerinde Rus elçilik binasının onarımı
  - Kız Kulesi'nin onarımı
  - Şişli ilçesinin Bomonti semtindeki "İtalyan Salesiani Okulu". Projesinin de Semprini'ye ait olduğu ileri sürülür.
# Jonas Savimbi
Jonas Malheiro Savimbi (pt; d. 3 Ağustos 1934 - ö. 22 Şubat 2002), Angola'nın Tam Bağımsızlığı Ulusal Birliği'ni (UNITA) kuran ve yöneten Angola devrimci bir politikacı ve isyancı askerî liderdi. UNITA, 1966'dan 1974'e kadar Portekiz sömürge yönetimine karşı bir gerilla savaşı yürüttü ve ardından Angola İç Savaşı sırasında Angola'nın Kurtuluşu İçin Halk Hareketi ile karşı karşıya geldi. Savimbi, 2002 yılında hükûmet birlikleriyle çıkan bir çatışmada öldürüldü.
# Dhanbad
Dhanbad, Hindistan'ın Carkhand eyaletinin 2. en büyük şehridir. Şehrin nüfusu 2011 yılı itibarıyla 1.162.472'dir.
# Inga Jankauskaitė
Inga Jankauskaitė (10 Ocak 1981 doğumlu) Litvanyalı bir aktris, şarkıcı ve piyanist.


## Kariyer.
Jankauskaitė, Kauno fonas ve Ultra vires radyo istasyonlarında radyo DJ'liği yaptı. 1997 yılında Juozas Naujalis Müzik Akademisi'nden mezun olduktan sonra 1999-2002 ve 2004-2005 yılları arasında Litvanya Müzik ve Tiyatro Akademisi'nde eğitim gördü.
L+ müzik grubunun bir üyesiydi. 2007'de TV realite programı "Žvaigždžių duetai"'ye katıldı ve ortağı Česlovas Gabalis ile birlikte ikinciliği kazandı. Bir hiciv haber programında "Dviračio šou" "sarışın bir kız" rolünü oynadı. Halen Jankauskaitė aynı zamanda "Litvanya'nın Sesi" adlı TV şovunda danışmanlık yapıyor ve "Žvaigždžių duetai" (Star Duos) adlı TV şovunun sunucusudur.


## Bazı rolleri.
  - Tiyatro
  - 2001 – "King Kongo dukterys'de" Berta, Theresie Walser
  - 2004 – Marija Stiuart, Litvanya Ulusal Dram Tiyatrosu Friedrich von Schiller tarafından yönetildi, "Marija Stiuart rolünde."
  - 2005 – Liza, "Demonai'de." "Nelabieji." "Apsėstieji." "Kipsai." Fyodor Dostoyevsky, Litvanya Ulusal Dram Tiyatrosu
  - 2006 – Antoine de Saint Exupéry, Litvanya Ulusal Dram Tiyatrosu tarafından "Mažasis princas'ta Rožė rolünde."
  - 2007 – Juliet, "Meilė ir mirtis Veronoje'de"
  - 2008 – "Vilnius'ta Odrė - Dakaras"
  - Sinema
  - 2004 – "Vienui" "vieni'de" Pušelė
  - 2010 – "Zero2'de" ( Sidabrinė gervė için aday gösterildi)
  - 2013 – "Kaip pavogti žmoną"
  - 2017 – "Zero3"
  - 2017 – "Milijonai'yi Denedi"
  - 2019 – "Ir visi jų vyrai"
  - Televizyon
  - 2007–2008 – "Nekviesta" "meil'de" Mėta
  - 2017–2018 - Lietuvos Balsas Hakem/Antrenör
  - 2019 - Lietuvos balsaları. Senjorai Hakim / Antrenör
# Vitali Dzerbianiou
Vitali Dzerbianiou ya da Derbenev (Belarusça:Віталій Дзербянёў; d. 5 Ağustos 1976 – ö. 2 Mayıs 2022), Belaruslu halterci. 


## Yaşam ve kariyeri.
Dzerbianiou, 5 Ağustos 1976'da Mogilyov, Sovyetler Birliği'nde doğdu. Sporcu 160 cm boya ve 59 kg ağırlığa sahipti. Kişisel en iyi standart kaldırma rekoru 280 kg'dir.
Ülkesi Belarus adına 2008 Yaz Olimpiyatları'nda 56 kg'de halter müsabakalarında yarışsa da elemeleri geçemedi. Katılımcısı olduğu Avrupa Halter Şampiyonası'nda dört altın, iki gümüş ve iki de bronz olmak üzere 56 kg'de sekiz madalyanın sahibi oldu. 


## Ölümü.
Dzerbianiou, 2 Mayıs 2022 tarihinde 45 yaşında hayata veda etti.


## Kaynaklar.
 }}>
# Kart yarış oyunu
Araba yarışı oyunu veya go-kart yarış oyunu olarak da bilinen kart yarış oyunu, yarış video oyunlarının bir alt türüdür. Kart yarış oyunları, olağandışı yarış pisti tasarımları, engeller ve araçlı savaşlar dahil ederken sürüş mekaniklerini basitleştirdi. Türün ilk örnekleri 1980'lerde olmasına rağmen, "Super Mario Kart" (1992), bu türü popüler hale getirdi ve "Mario Kart" serisi hala en önde gelen kart yarışları serisi olarak görülmektedir.


## Mekanik ve özellikler.
Kart yarış oyunlarının, engeller, sıra dışı yarış pisti tasarımları ve çeşitli aksiyon öğeleri eklerken basitleştirilmiş sürüş mekaniklerine sahip olduğu bilinmektedir. Kart yarışçılarının, özellikle medya imtiyazlarından, olağandışı tasarımlara sahip araçların sürücüleri olarak, genellikle onu süren karakterin farklı özelliğini veya kişiliğini yansıtan kurgusal karakterler kullandıkları da bilinmektedir. Kart yarış oyunları, diğer yarış oyunlarından daha çok arcade benzeri bir deneyimdir ve genellikle oyuncu karakterlerinin birbirlerine karşı mermiler atabileceği, avantaj sağlamak için güçlendirmeler toplayabileceği veya hız kazanmak için özel teknikler uygulayabileceği üst düzey bir oyun sunar. Tipik olarak, bu tür oyunlarda araçlar, daha çok go kartlar ve scooterlar gibi hareket eder, vites kolu ve debriyaj pedalı gibi şeylerden yoksundur.
Kart yarış oyunları, üst düzey oyun öğeleri olmadan gerçek kart yarışını simüle eden yarış simülatör oyunlarının bir alt türü olan kart simülatörlerinden farklıdır ve bunlarla karıştırılmamalıdır.


## Tarihi.
Kart yarış oyunları konsepti, Hanna-Barbera'nın karakterlerinin sıra dışı ve abartılı araçlarda yarışmasına odaklanan 1968 animasyon televizyon dizisi "Wacky Races"dan ilham almış olabileceği düşünülmektedir. "Power Drift", 1988'de go kart yarışını içeriyordu ve "Wacky Races"in 1991'de yapılan bir oyunu vardır ancak "Super Mario Kart"ın (1992) kart yarışı türünü popülerleştirdiği, içinde savaş öğelerini uygulayan ilk kart yarış oyunu olduğu belirtiliyor. Oyun ayrıca donanım sınırlamaları nedeniyle zamanın diğer yarış oyunlarından daha yavaştı ve geliştiricilerini bir go kart teması kullanmaya sevk etti. O zamandan beri, Nicktoons'tan "South Park"a kadar çeşitli karakterleri içeren 50'den fazla kart yarış oyunu piyasaya sürüldü.
"Mario Kart" serisi, genellikle kart yarış serisinin öncüsü olarak kabul edilir ve "Diddy Kong Racing" gibi diğer popüler oyunların üstünde, türünün en başarılısıdır. Bu tür 1990'larda geliştiriciler arasında en popüler gibi görünse de "Mario Kart 8 Deluxe" (2017), "Mario Kart DS" (2005) ve "Mario Kart Wii" (2008) en çok satan kart yarış oyunlarından üçü oldu. Popüler bir kart yarışı mobil oyunu, "Mario" Kart'tan büyük ölçüde ilham alan ve en yüksek hasılat yapan mobil oyunlar arasında yer alan "GKART" ve "QQ Speed"dir (2010).
# Anorşi
Anorşi (anorşidizm veya anorşizm olarak da adlandılır), bir cinsiyet gelişim bozukluğu olup XY karyotipe sahip bir bireyin ki genelde eril cinsiyeti belirtir, doğuştan testislerinin olmamasına denir. Döllenme'yi takip eden birkaç hafta içerisinde embriyo ilkel gonadları geliştirir ve bu yapılar üreme sisteminin gelişimini sağlayan hormonları üretir. Eğer testisler sekiz hafta içinde gelişmezse, bebekte dişi genİtalya gelişir (bkz. Swyer sendromu). Eğer testiler gelişmeye başlar ancak 8 ila 10 hafta arasında kaybedilir veya fonksiyon göstermezse bebekte kuşkulu genitalya oluşur. Bununla birlikte, eğer testisler 14 haftadan sonra kaybedilirse, bebekte kısmi eril genİtalya ile birlikte gonadların belirgin yokluğu görülür.
Tıbbi testler arasında testislerin gözle görünür yokluğu, düşük testosteron düzeyleri (dişilerde görülmesi beklenen düzeyler), yükselmiş folikül-uyarıcı hormon ve luteinleştirici hormon düzeyleri, XY karyotipi, ultrason veya manyetik rezonans görüntülemede gonadal doku yokluğunun görülmesi, düşük kemik mineral yoğunluğu, düşük Anti-Müllerian hormon düzeyleri ve cerrahi keşifte eril gonadal dokunun görülmemesi vardır.


## Tedavi.
Tedavilerde androjen (testosteron) takviyesi ile suni bir şekilde ergenliği başlatma, testis protezi yerleştirme ve psikolojik destek sağlama mevcuttur. Doğumda erkek cinsiyet atanan anorşik bireylerde gerekli erilleştirici hormonların doğum öncesi, çocukluk ve ergenlik boyunca eksik olmasına bağlı olarak cinsiyet disforisi gelişebilir. Dişi kimliğe sahip anorşik bireyler testosteron yerine yalnızca östrojen alabilirler çünkü gonadlar olmadığı için androjen baskılayıcı tedavilere gerek yoktur.


## Terimce.
Anorşi için kullanılan diğer adlar:
  - "doğumsal anorşi"
  - "kaybolan testisler sendromu"
  - "kaybolan testisler"
  - "boş testis torbası"
  - "testiküler gerileme sendromu"
# Zal Mahmud Paşa
Zal Mahmud Paşa (1521? – 1577), Sancak Beyi, Beylerbeyi ve vezirlik görevlerinde bulunmuş Osmanlı devlet adamıdır.
Slovenya'nın başkenti Lübliyana'da Alman asıllı bir aileye doğmuş ve devşirme olarak sarayda yetişmiştir. 16. yüzyılda yaşamış Alman ilahiyatçı Stephan Gerlach seyahatnamesinde, Alman tarihçi Franz Babinger'de kitabında Mahmud Paşa'nın Alman asıllı olduğunu yazmışlardır. 16. yüzyılda yaşamış Osmanlı tarihçisi Gelibolulu Mustafa Âlî ise onun Boşnak olduğunu belirtmiştir.
Kanuni Sultan Süleyman'ın en büyük oğlu Şehzade Mustafa'yı 6 Ekim 1553 tarihinde Konya'da boğduğu belirtilen dönemin güçlü güreşçisi ve saray hademesi (kapıcıbaşı) Zal Mahmud Ağa ile aynı kişi olduğu belirtilmektedir.
Avlonya Sancağı Sancak Beyi (bazı kaynaklarda Hersek Sancağı) görevinden sonra 18 Kasım 1563'te Budin Eyaleti Beylerbeyi görevine getirilmiştir. 1564 yılı Haziran ayı sonlarında Budin'deki yeniçerilerin isyanı nedeniyle kaçmış ve 19 Ağustos'ta İstanbul'a gelmiştir. Sonrasında sırasıyla Halep Eyaleti ve Anadolu Eyaleti Beylerbeyi olarak görev yapmıştır. 1566 yılında II. Selim'in kızı Şah Sultan evlenmiştir. 11 Şubat 1567'de vezir olmuştur.
İbrahim Peçevî, Peçevi Tarihi adlı eserinde Gelibolulu Mustafa Âlî'den alıntılayarak Zal Mahmud Paşa ile Şah Sultan'ın aynı gün hastalandığı ve vedalaşarak öldüklerini yazmıştır. Bazı yayınlarda ölüm tarihini 1580 yılı olarak belirtilse de bu bilgi doğru değildir. Eşiyle birlikte hazırlanan vakfiyesinden yola çıkarak 5 Kasım 1577'de ölen Şah Sultan'dan 13 gün önce öldüğü (22 Ekim) ya da 1 Ekim 1577'de öldüğü yönünde değerlendirmeler bulunmaktadır. Mezarı Zal Mahmud Paşa Camii içerisindedir.
Mahmud Paşa'nın Muhammed Paşa adında bir oğlu olduğu bu oğlunun Şah Sultan'dan önceki evliliğinden olduğu düşünülmektedir.
Kendisi ve eşiyle birlikte 1577 yılında inşa ettirdiği külliyede Zal Mahmud Paşa Camii bulunmakta olup cami yanından geçen caddeye de Zal Paşa adı verilmiştir. Bunların dışında Pirlepe ve Ankara'da birer çeşme ve yine Ankara'da bir mescit inşa ettirmiştir.
# Kadir Kök
Kadir Kök (1 Ocak 1939, Kırklareli - 30 Nisan 2022, İstanbul), Türk sinema ve dizi oyuncusu.


## Yaşamı ve kariyeri.
Kadir Kök, 1 Ocak 1939'da Lüleburgaz, Kırklareli'nde doğdu. 1966'da başlayıp 2013 yılına kadar sürdürdüğü oyunculuk kariyerinde ağırlıklı usta oyuncular Cüneyt Arkın ve Kemal Sunal'ın rol aldığı komedi, macera tarzındaki 83 civarındaki Yeşilçam filminde dayak yiyen kötü adam tiplemelerini başarıyla canlandırdı. Yer aldığı bazı yapımlar arasında; "Dünyayı Kurtaran Adam", "Behçet Cezayir'de", "Kanije Kalesi", "Kahpe Bizans", "Korkusuz Korkak", "Dokunmayın Şabanıma" "Doktorlar", "Kara Murat Devler Savaşıyor", "Paramparça" ve "Battal Gazi'nin Oğlu" sayılabilir.


## Ölümü.
Kök, 30 Nisan 2022'de kalp yetmezliği nedeniyle tedavi gördüğü İstanbul'daki bir hastanede 83 yaşında öldü. Cenazesi uzun yıllardır ikamet ettiği Gebze, Kocaeli'de defnedildi.


## Filmografisi.
  - 1973: Gönülden Yaralılar
  - 1974: Oğul
  - 1974: Sokaklardan Bir Kız
  - 1975: Babaların Babası
  - 1975: Babanın Oğlu
  - 1975: Cellat
  - 1976: Söyleyin Anama Ağlamasın
  - 1977: Baskın
  - 1977: Hakanlar Çarpışıyor
  - 1977: Kara Murat Denizler Hakimi
  - 1978: Kara Murat Devler Savaşıyor
  - 1978: Vahşi Gelin
  - 1978: Yüz Numaralı Adam
  - 1979: Dokunmayın Şabanıma
  - 1979: Korkusuz Korkak
  - 1982: Dünyayı Kurtaran Adam
  - 1984: Kaptan
  - 1984: Ölüm Savasçısı
  - 1984: Üç Süpermen Olimpiyatlarda
  - 1985: Paramparça
  - 1986: Acı Dünya
 - YÖNLENDİRME 


## Kaynaklar.
 }}>
# Hepatit A aşısı
Hepatit A aşısı, hepatit A'yı önleyen bir aşıdır. Vakaların yaklaşık %95'inde etkilidir ve en az yirmi yıl ve muhtemelen kişinin tüm yaşamı boyunca sürer. Verilmişse, bir yaşından sonra başlanarak iki doz önerilir. Kas içine enjeksiyon yoluyla verilir. İlk hepatit A aşısı 1991'de Avrupa'da ve 1995'te Amerika Birleşik Devletleri'nde onaylanmıştır. Dünya Sağlık Örgütü'nün Temel İlaçlar Listesi'nde yer almaktadır.
Dünya Sağlık Örgütü (WHO), hastalığın orta derecede yaygın olduğu bölgelerde genel aşılamayı önermektedir. Hastalığın çok yaygın olduğu durumlarda, tüm insanlar tipik olarak çocukluk döneminde enfeksiyon yoluyla bağışıklık geliştirdiğinden, yaygın aşılama önerilmez. Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezleri (CDC), aşağıdakileri aşılamayı önerir:
  - 12-23 aylık tüm çocuklar
  - 2-18 yaş arası aşılanmamış çocuklar ve adolesanlar
  - Uluslararası gezginler
  - Erkeklerle seks yapan erkekler
  - Enjeksiyonlu veya enjeksiyonsuz ilaç kullanan kişiler
  - Mesleki olarak enfeksiyon riski taşıyan kişiler
  - Uluslararası evlat edinen kişiyle yakın temas kurmayı düşünen kişiler
  - Evsizlik yaşayan insanlar
  - HIV'li insanlar
  - Kronik karaciğer hastalığı olan kişiler
  - Bağışıklık elde etmek isteyen herhangi bir kişi
Ayrıca, daha önce hepatit A aşısı olmayan ve hepatit A'lı biriyle doğrudan teması olan bir kişi, temastan sonraki 2 hafta içinde hepatit A aşısı olmalıdır.
Şiddetli yan etkiler çok nadirdir. Enjeksiyon yerinde ağrı, çocukların yaklaşık %15'inde ve yetişkinlerin yarısında görülür. Çoğu hepatit A aşısı inaktif virüs içerirken, birkaçı zayıflamış virüs içerir. Virüsü zayıflamış olanlar hamilelikte veya bağışıklık sistemi zayıf olanlarda önerilmez. Birkaç formülasyon, hepatit A'yı hepatit B veya tifo aşısı ile birleştirir.
Hepatit A aşısından sonra iğnenin yapıldığı yerde ağrı veya kızarıklık, ateş, baş ağrısı, yorgunluk veya iştahsızlık olabilir. Herhangi bir ilaçta olduğu gibi, aşının ciddi bir alerjik reaksiyona, diğer ciddi yaralanmalara veya ölüme neden olma olasılığı çok düşüktür.
# Windwalker
Windwalker, Kieth Merrill tarafından yönetilen ve Ray Goldrup tarafından yazılan 1980 yapımı bir filmdir. Başrollerinde Trevor Howard ve Nick Ramus yer almaktadır.
Filmin adı Türkçede yaklaşık olarak "Rüzgar Yürüyücü" anlamına gelmektedir.


## Konusu.
"Windwalker" yaşlı bir Cheyenne savaşçısıdır. Gençliğinde karısı Tashina'nın öldürülmesini ve ikiz oğullarından birinin düşman Crow kabilesine mensup savaşçılar tarafından bir baskın sırasında kaçırılmasını çaresizlik içinde izlemek zorunda kalmıştır. Kaçırılan oğlunu yıllarca aradıktan sonra, onu bulamamış olmanın üzüntüsü içerisinde 1797 kışında (daha sonradan Utah eyaleti olacak olan topraklarda) ölür. Onun cenazesinden sonra, diğer oğlu ailesini yanına alarak kabilenin geri kalanına yeniden katılmak üzere yola çıkar. Yolda Crow savaşçılarından oluşan bir grubun saldırısına uğrarlar. Onları geri püskürtür ancak ağır yaralanır ve ailesini saklar. Yüce Ruh tarafından yeniden uyandırılan Windwalker, oğlunun yaralarını iyileştirmek için onu kutsal bir mağaraya götürür. İki torunu ile yeni bir saldırıya karşı hazırlık yaparak, tuzaklar hazırlatır. Bu sürecin sonunda kayıp oğluna kavuşur.


## Çekimler.
Wasatch Dağları da dahil olmak üzere Utah'ta çeşitli dış mekanlarda çekilmiştir. Ayrıca geçmişe dönüş ile gösterilen genç Windwalker ile yaşlılık hali beyaz aktörler tarafından canlandırılmıştır.


### Dil.
Hikâyenin özgünlüğünü korumak için, konuşmalar Cheyenne ve Crow dilleri ile filme alınmıştır. Yalnızca filmin giriş kısmındaki dış ses anlatımı İngilizcedir. Böylece yerli diller bir özgünlük duygusu oluşturmak için kullanılmıştır. Ancak filmde beyaz insanlarla etkileşim içeren, hatta yerlilerin beyaz adamların varlığından haberdar olduklarına dair bilgi barındıran herhangi bir sahne yoktur.


### Dipnotlar.
 }}>
# The Frogmen
The Frogmen (Kurbağa Adamlar), yapımcılığını Samuel G. Engel'in, yönetmenliğini Lloyd Bacon'ın yaptığı, başrollerini Richard Widmark, Dana Andrews ve Gary Merrill'in paylaştığı Twentieth Century Fox'tan 1950 Amerikan siyah-beyaz II. Dünya Savaşı dram filmidir. Filmin hikâyesi, Amerika Birleşik Devletleri Deniz Kuvvetleri Sualtı Yıkım Ekipleri tarafından, halk arasında "kurbağa adamlar" olarak bilinen Japon Ordusu ve deniz kuvvetlerine karşı operasyonlarına dayanmaktadır. Tüplü dalışla ilgili bu tür ilk filmdi ve popüler bir kültürel hit oldu.
# Hepatit B aşısı
Hepatit B aşısı, hepatit B'yi önleyen bir aşıdır. İlk dozun doğumdan sonraki 24 saat içinde, daha sonra iki veya üç doz daha verilmesi önerilir. Bebek ömrü boyu Hepatit B virüsüne karşı korunmuş olur. Bu, HIV/AIDS gibi zayıf bağışıklık fonksiyonuna sahip olanları ve erken doğanları kapsar. Sağlık çalışanlarına da aşı yaptırmaları önerilir. Sağlıklı insanlarda rutin aşılama, insanların %95'inden fazlasının korunmasını sağlar. Daha önce Hepatit B virüsü kapmamışsa, ergenlere ya da yetişkinlere de hepatit b aşısının yapılması önerilir, Hepatit B aşısı olması gereken 3 dozda yapıldığında hastalığa karşı çoğu kişide yaşam boyu koruma sağlayan güvenli ve güçlü bir aşıdır.
Yüksek risk altındaki kişilerde aşının işe yaradığını doğrulamak için kan testi yapılması önerilir. Bağışıklık fonksiyonu zayıf olan kişilerde ek dozlar gerekebilir, ancak çoğu insan için gerekli değildir. Hepatit B virüsüne (HBV) maruz kalmış ancak aşılanmamış kişilerde aşıya ek olarak hepatit B immün globulin verilmelidir. Aşı kas içine enjeksiyon yoluyla verilir.
Hepatit B aşısının ciddi yan etkileri çok nadirdir. Enjeksiyon bölgesinde ağrı oluşabilir. Hamilelik veya emzirme döneminde kullanım için güvenlidir. Guillain-Barré sendromu ile bağlantılı değildir. Hepatit B aşıları, rekombinant DNA teknikleri ile üretilir. Hem kendi başlarına hem de diğer aşılarla kombinasyon halinde bulunurlar.
İlk hepatit B aşısı 1981 yılında Amerika Birleşik Devletleri'nde onaylanmıştır. 1986'da rekombinant bir çeşidi piyasaya çıkmıştır. Dünya Sağlık Örgütü'nün Temel İlaçlar Listesi'nde yer almaktadır. Her iki çeşit de Maurice Hilleman ve ekibi tarafından geliştirilmiştir.
# Hold My Hand (Lady Gaga şarkısı)
"Hold My Hand", Amerikalı şarkıcı Lady Gaga tarafından kaydedilen ve 3 Mayıs 2022'de Interscope Records tarafından yayımlanan şarkıdır. "" (2022) filminin soundtrack albümünün çıkış single'ıdır. Lady Gaga ve BloodPop tarafından yazılan şarkı, "çok zor bir zaman sırasında ve sonrasında dünyaya bir aşk mektubu" olarak yazıldı. Benjamin Rice da şarkının yapımında katkı sağladı.
# Jakub Karol Parnas
Jakub Karol Parnas, Yakov Oskarovich Parnas olarak da bilinir (Rusça: Яков Оскарович Парнас) (16 Ocak 1884 – 29 Ocak 1949), Otto Fritz Meyerhof ve Gustav Georg Embden ile birlikte Embden-Meyerhof-Parnas yolunun keşfine katkıda bulunan önde gelen bir Yahudi - Polonyalı - Sovyet biyokimyacısıydı.
1939'da Batı Ukrayna'nın ilhakından sonra bir Sovyet aktivisti oldu. 1949'da Stalinist Yahudi Anti-Faşist Komitesi olayı sırasında tutuklandı ve kayıtlara göre hapishanedeki hücresinde kalp krizi geçirerek öldü.


## Hayatı.
Parnas, 1884'te Tarnopol'de, o zamanlar Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'nun bir parçası olan Galiçya eyaletinde (şimdi Polonya ile Ukrayna arasında bölünmüş bir şehir) Yahudi bir ailenin çocuğu olarak doğdu. 1904'te Charlottenburg Kraliyet Teknik Koleji'nden mezun oldu. 1920'den 1941'e kadar Lviv Üniversitesi Tıbbi Kimya Enstitüsü'nün başkanlığını yaptı. Cambridge, Napoli, Strazburg, Ghent ve Zürih'teki üniversitelerle işbirliği yaparak Avrupa'yı dolaştı. Alman Bilimler Akademisi Leopoldina'nın bir üyesi, Polonya Bilimler Akademisi'nin Sorumlu Üyesi ve ayrıca Sorbonne Üniversitesi ile Atina Üniversitesi'nin fahri doktoruydu.
Polonya'nın Sovyetler tarafından işgal edilmesi ve 1939'da Batı Ukrayna'nın Sovyetler Birliği tarafından ilhak edilmesinden sonra Parnas, enstitüdeki çalışmalarına devam etmek için Lviv'de kaldı. Ayrıca komünist Bölge Sovyet İşçi Delegasyonu'nda siyasi bir rol üstlenerek Sovyet yetkilileriyle işbirliği yapmaya başladı. 1941'de Almanya'nın Sovyetler Birliği'ni işgalinden sonra Parnas, SSCB'nin insan nüfusunun çok az olduğu noktalarına tahliye edildi ve hayatının geri kalanında orada yaşadı. Ayrılmasından sadece birkaç gün sonra, Lviv (Lwów), yaklaşık 45 Lwów profesörünü katleden Nazi Almanya ordusu tarafından işgal edildi.
Sovyetler Birliği'nde Parnas, Joseph Stalin ile tanıştı ve kendi laboratuvarını kurdu. SSCB Bilimler Akademisi Akademisyeni ve SSCB Tıp Bilimleri Akademisi'nin kurucu üyesi oldu.
Başarılarına ve popülaritesine rağmen, Parnas yanlışlıkla Batı casusu olmakla suçlandı. 28 Ocak 1949'da KGB tarafından tutuklandı. KGB arşivlerine göre, 29 Ocak 1949'da Lubyanka hapishanesindeki ilk sorgusu sırasında kalp krizinden öldü.


## Başarıları.
Parnas'ın ana çalışması, kas dokusundaki karbonhidrat metabolizması mekanizmalarının incelenmesiydi. Władysław Baranowski ile birlikte fosforoliz sürecini keşfetti. Parnas ayrıca glikolizin teorik analizine büyük katkı yaptı.


## Mirası.
Parnas, Polonya ve Ukrayna Biyokimya Dernekleri tarafından düzenlenen ve 1996'dan beri iki yılda bir düzenlenen Polonya-Ukrayna Parnas Konferansı tarafından onurlandırılmıştır.
# Tetanos aşısı
Tetanos toksoidi (TT) olarak da bilinen tetanos aşısı, tetanosun önlenmesi için kullanılan bir toksoid aşıdır. Çocukluk döneminde, altıncısı ergenlik döneminde olmak üzere beş doz önerilir.
Üç dozdan sonra, hemen hemen herkes başlangıçta bağışıktır, ancak bağışıklığı sürdürmek için her on yılda bir ek dozlar önerilir. Aşıları güncel olmayan kişilere bir yaralanmadan sonraki 48 saat içinde bir destekleyici aşı yapılmalıdır. Tam olarak aşılanmamış yüksek riskli yaralanmaları olan kişiler için tetanos antitoksini de önerilebilir.
Gebe kadınların her gebelikte tetanos aşısı konusunda güncel olduklarının doğrulanması hem maternal hem de neonatal tetanozu önleyebilir. Aşı, hamilelik ve HIV/AIDS'li olanlar da dahil olmak üzere çok güvenlidir.
Enjeksiyon yerinde kızarıklık ve ağrı, insanların %25 ila %85'inde görülür. Ateş, yorgunluk hissi ve hafif kas ağrısı insanların %10'undan azında görülür. 100.000 kişide birden azında şiddetli alerjik reaksiyonlar meydana gelir.
Bir dizi aşı kombinasyonu, difteri, tetanos ve boğmaca aşılarını içeren DTaP ve Tdap gibi tetanos aşısını ve difteri ve tetanos aşılarını içeren DT ve Td'yi içerir. Yedi yaşından küçük çocuklara DTaP ve DT, yedi yaşından büyüklere Tdap ve Td verilir. Küçük harf d ve p, difteri ve boğmaca aşılarının daha düşük güçlerini belirtir.
Tetanos antiserumu, 1890'da geliştirilmiştir ve koruyucu etkileri birkaç haftadır. Tetanos toksoid aşısı 1924'te geliştirilmiştir ve II. Dünya Savaşı'nda askerler için yaygın olarak kullanılmıştır. Kullanımı tetanosta %95 azalma ile sonuçlanmıştır. Dünya Sağlık Örgütü'nün Temel İlaçlar Listesi'nde yer almaktadır.
# Boğmaca aşısı
Boğmaca aşısı, boğmacaya karşı koruyan bir aşıdır. İki ana tip vardır: tam hücre aşıları ve aselüler aşılar. Tüm hücre aşısı yaklaşık %78, aselüler ise %71-85 etkilidir. Aselüler aşılarda daha hızlı bir azalma ile aşıların etkinliğinin aşılamadan sonra yılda %2 ila %10 arasında düştüğü görülmektedir. Aşı sadece tetanos ve difteri aşıları ile kombinasyon halinde mevcuttur. Boğmaca aşısının 2002 yılında 500.000'den fazla hayat kurtardığı tahmin edilmektedir.
Anneye hamilelik sırasında aşı yaptırmak bebeği koruyabilir. Dünya Sağlık Örgütü ve Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezi, tüm çocukların boğmaca aşısı olmasını ve rutin aşılara dahil edilmesini önermektedir. Küçük çocuklarda tipik olarak altı haftalıktan başlayarak üç doz önerilir. Daha büyük çocuklara ve yetişkinlere ek dozlar verilebilir. Bu öneri, HIV/AIDS'li kişileri kapsar.
Aselüler aşılar, daha az yan etki nedeniyle dünyada daha yaygın olarak kullanılmaktadır. Tam hücre aşıları verilen kişilerin %10 ila %50'sinde enjeksiyon bölgesinde kızarıklık veya ateş görülür. Ateşli nöbetler ve uzun süreli ağlamalar insanların %1'inden azında görülür. Aselüler aşılar ile kolda kısa süreli ciddi olmayan şişme meydana gelebilir. Her iki tür aşının da yan etkileri, özellikle de tam hücre aşısı, çocuk ne kadar küçükse o kadar az görülür. Tam hücre aşıları yedi yaşından sonra kullanılmamalıdır. Ciddi uzun vadeli nörolojik problemler her iki tiple de ilişkili değildir.
Boğmaca aşısı 1926'da geliştirilmiştir. Dünya Sağlık Örgütü'nün Temel İlaçlar Listesi'nde yer almaktadır.
# Pelageya
Pelageya Sergeyevna Telegina (; evlenmeden önce Pelageya Sergeyevna Khanova; doğum adı Polina Sergeyevna Smirnova; 14 Temmuz 1986), bilinen adıyla Pelageya, Rus şarkıcıdır. Çoğunlukla rock aranjmanlarında olmak üzere, grubu üyelerinin yazdığı farklı dillerde, romans ve bestelerde farklı dillerde şarkılar söylemektedir.


## Yaşamu ve kariyeri.
Pelageya'nın annesi Svetlana Gennadiyevna Khanova (), eski bir caz şarkıcısı, tiyatro yönetmeni ve sahne sanatları eğitmeniydi;, daha sonra Pelageya'nın grubunun yapımcılığını ve sanat yönetmenliğini üstlenmiştir. Pelageya'nın babası bilinmemektedir. Soyadı "Khanova", annesinin son kocasının soyadıdır. Sekiz yaşında Pelageya, Novosibirsk Konservatuvarı'na bağlı müzik okuluna girdi. Dokuz yaşında, bir televizyon yarışmasında "1996'da Rusya'nın En İyi Halk Şarkıcısı" unvanını aldı.
1997'de Moskova'nın 850. Yıldönümü Yarışması konserinde şarkı söyledi, Üç Devlet Devlet Başkanları Zirvesi'nde (Jacques Chirac, Helmut Kohl, Boris Yeltsin) bir solo performans sergiledi ve Novosibirsk Devlet Üniversitesi ekibinin bir üyesi olarak KVN TV şovuna katıldı.
Temmuz 1999'da Mstislav Rostropoviç tarafından Fransa'da Evgeny Kissin, Ravi Shankar, B. B. King ile birlikte bir müzik festivaline davet edildi. Bir Fransız gazetesine verdiği röportajda, Rostropoviç'in karısı Galina Vişnevskaya, onu "dünya operasının geleceği" olarak nitelendirdi. 2000 yılında Pelageya kendi adı altında bir grup kurdu.
2009'da Pelageya, Nashe Radio tarafından "Yılın En İyi Kadın Solisti" olarak seçildi.
2015 yılında Rus Ulusal Müzik Ödülleri'nde "En İyi Halk Sanatçısı" ödülüne layık görüldü.
Kızının doğumundan sonra Lyube grubunun lideri Nikolay Rastorguyev'in "Конь" ("At") şarkısını seslendirdiği yıl dönümü konserine katılarak müziğe döndü.


## Kişisel hayatı.
2010 yılında Pelageya, televizyon yönetmeni Dmitry Efimovich ile evlendi. İki yıl sonra boşandılar. 2016 yılında Rus hokey oyuncusu Ivan Telegin ile evlendi. Taisiya () adında bir kızı vardır. Aralık 2019'da Pelageya Instagram'da Telegin'den ayrıldığını duyurdu.


## Diskografi.
  - 2003 — "Pelageya" (Pelageya)
  - 2007 — "Maid'in şarkıları" (Девушкины песни)
  - 2009 — "Sibirya sürücüsü" (Сибирский драйв)
  - 2010 — "Yollar" (Тропы)


## Grup üyeleri.
  - Pelageya - vokal
  - Pavel Deshura - gitar, geri vokal, aranjman
  - Svetlana Khanova – yapımcı, besteci, aranjman, ses miksajı
  - Daniil Oplachkin - davul
  - Alexander (Sanya) Savinykh - bas gitar, geri vokal
  - Anton Tsypkin — bayan (akordeon), klavye
  - Sergey Poluboyarinov – ses yönetmeni
# Difteri aşısı
Difteri aşısı, "Corynebacterium diphtheriae"nin neden olduğu bir hastalık olan difteriye karşı bir toksoid aşıdır. Kullanımı, 1980 ile 2000 yılları arasında dünya genelinde vaka sayısında %90'dan fazla azalma ile sonuçlanmıştır. İlk doz, altı haftalıkken dört hafta arayla iki ek dozla tavsiye edilir, daha sonra çocukluk döneminde yaklaşık %95 etkilidir. Çocukluk döneminde üç doz daha önerilir. Daha sonraki yaşamda daha fazla doz gerekip gerekmediği belirsizdir.
Difteri aşısı çok güvenlidir. Ciddi yan etkiler nadirdir. Enjeksiyon bölgesinde ağrı oluşabilir. Enjeksiyon bölgesinde birkaç hafta süren bir şişlik oluşabilir. Aşı hem hamilelikte hem de bağışıklık fonksiyonu zayıf olanlarda güvenlidir.
Difteri aşısı çeşitli kombinasyonlarda verilir. Bazı kombinasyonlar (Td ve DT aşıları) tetanoz aşısını içerir. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) 1974'ten beri kullanımını önermektedir. Dünya nüfusunun yaklaşık %84'ü aşılanmıştır. Kas içi enjeksiyon olarak verilir. Aşı soğuk tutulmalı ancak dondurulmamalıdır.
Difteri aşısı 1923'te geliştirilmiştir. Dünya Sağlık Örgütü'nün Temel İlaçlar Listesi'nde yer almaktadır.
# Ulusal Sinema Eleştirmenleri Topluluğu
Ulusal Film Eleştirmenleri Derneği (National Society of Film Critics - NSFC) bir Amerikan film eleştirmeni organizasyonudur. Her sene verdikleri sinema ödülleri Amerika Birleşik Devletleri'ndeki en prestijli film eleştirmenleri ödüllerinden biridir. Ocak 2014'te, NSFC'nin çeşitli haftalık ve günlük gazetelerin yanı sıra büyük yayınlar ve medya kuruluşları için yazan yaklaşık 60 üyesi vardı.


## Kaynaklar.
 }}>
# Heptoz
Heptoz, yedi karbon atomlu bir monosakkarittir.
Ya 1. pozisyonda bir aldehit fonksiyonel grubuna (aldoheptozlar) ya da 2, 3 veya 4 pozisyonunda bir keton fonksiyonel grubuna (ketoheptozlar) sahiptirler. Ketoheptozların 4 kiral merkezi, aldoheptozların ise 5 tane kiral merkezi vardır.


## Örnekleri.
Doğada yedi karbonlu şekerlerin birkaç örneği vardır, bunlardan bazıları:
 - Sedoheptüloz (bir ketoz)
 - Avokado'da bulunan mannoheptüloz
 - L-glycero-D-manno-heptose (bir aldoz)
 - Avokado'dan elde edilebilen D-talo-heptüloz
 - Avokado'dan elde edilebilen D-allo-heptüloz
# Oktoz
Oktoz, sekiz karbon atomu içeren bir monosakkarittir. Linkomisin, oktoz metiltiolinkozamid içerir.
# Nonoz
Nonoz, dokuz karbon atomundan oluşan bir monosakkarittir.


## Nonoz türleri.
Fonksiyonel grupların konumuna bağlı olarak ketononozlar ve aldononozlar olarak ikiye ayrılır. Aldononozlar, hidroksil gruplarının veya asimetrik karbon atomunun pozisyonunda farklılık gösteren 128 stereoizomerin (27) oluşumuna izin veren yedi kiral merkeze sahiptir. Ketononozlar ise 64 farklı olası stereoizomer olasılığını veren altı kiral merkeze sahiptir.


## Nonoz ailesi.
 - Nöraminik asit
 - Siyalik asit
 - Lejyonaminik asit
 - Psödaminik asit
# Sargın, Gercüş
Sargın, Batman ilinin Gercüş ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün adı, 1928 yılı kayıtlarında Pepar olarak geçmektedir.


## Coğrafya.
Köy, Batman il merkezine 72 km, Gercüş ilçe merkezine 12 km uzaklıktadır.
# Halasarna
Halasarna (Yunanca: Ἁλασάρνα) ya da Halisarna (Ἁλισάρνα), İstanköy adasının güney kıyısında bir antik Yunanistan kasabasıydı.


## Keşif ve Arkeolojik Araştırmalar.
Günümüz Kardamaina yakınında bulunan arkeolojik sitte, arkeolojik kazı çalışmaları 1985 yılında bir otelin temelinin inşası sırasında mimari kalıntı ve buluntuların tesadüfen günyüzüne çıkması ile başlamıştır. Atina Üniversitesi tarafından sürdürülen kazının amacı mimari kalıntıların ve küçük buluntuların keşfi, korunması ve incelenmesi ile kutsal alanın ve Erken Hristiyan yerleşiminin nihai yayınının yapılmasıdır. Arkeoloji ve Sanat Tarihi Bölümü öğrencilerine kazı teknikleri konusunda eğitim vermek, mimari kalıntıları ölçekli olarak çizmek, kazı günlüğü tutmak ve buluntuları kaydetmek, korumak ve yönetmek aynı derecede temel bir amaçtır.


## Tarih Öncesi - Helenistik ve Klasik Dönemler.
Neolitik ve Tunç Çağı'na ait bazı kalıntılar bulunmasına rağmen, bölgede yerleşimin ne zaman başladığı bilinmemektedir. Burada geometrik ve oryantal döneme ait seramik buluntuları ele geçmiştir. Yine de Halasarna'nın klasik dönemde bağımsız bir "polis" (şehir devleti) olup olmadığı bilinmemektedir. MÖ 366 yılındaki bir isyan nedeniyle Kos şehrinin sinokizm ile yeniden kurulmasından önce bağımsız bir "polis" olması olasıdır. Burada MÖ 4. yüzyıla ait olduğu düşünülen Apollo tapınağı arkeolojik olarak kazılmış ve araştırılmıştır. Bu kutsal alan, muhtemelen Asklepios tapınağından sonra adadaki en önemli ikinci tapınaktı. Helenistik ve Roma dönemlerinde yerleşim devam etmiştir. Bu dönemlere ait çanak çömlek parçaları, mermer ve terrakotta heykelleri ve yazıtların yanı sıra antik bir tiyatro da bulunmuştur. 


## Erken Hristiyanlık Dönemi.
Kazı verilerine göre Erken Hristiyanlık döneminde (324 - 7.yy ortaları) Halasarna büyük bir refah yaşamış ve İstanköy'ün güney kıyısındaki en önemli ticaret merkezlerinden biri olmuştur. Hristiyanlık, bölgenin bizzat Pavlus tarafından seyahat edilmesinden ötürü burada erken yayılmış olmalıdır. Antik şehir kalıntıları üzerine inşa edilmiş erken Hristiyan bazilikası bunun işareti gibidir. Keza MS 325'te bölgenin piskoposu Meliphron, 1. Ekümenik Konsili katılımcıları arasındadır. Ancak yine de bölgedeki kalıntılar MS 5. yüzyıl öncesine tarihlendirilememektedirler.
MS 7. yüzyılda deprem ve Arap istilası korkusu nedeniyle bölgenin terk edildiği düşünülmektedir.
# Afalli
Afalli, penis veya klitorisin yokluğunu tarif eden bir cinsiyet gelişim bozukluğudur. Grekçe yokluğu ifade eden "a-" ön eki ile penis anlamına gelen "phallos" sözcüğünden türemiştir. Bir interseks durum olarak sınıflandırılır.


## Nedenleri.
Afallinin bilinen bir nedeni yoktur. Hormon düzeyleri veya etkinliğindeki bir yetersizlikle ilişkili olmayıp, döllenmeden sonraki 3 ile 6 hafta arasında genital kabartının oluşmaması sonucunda meydana gelir. Bu duruma sahip bir çocukta üretra perineye açılır.


## Tedavi.
Afalli olgularında inmemiş testis, renal agenezi/displazi, kas-iskelet sistemi ile kalp-akciğer sistemi anomalileri sık görülür (>%50'si), dolayısıyla hastaların dahili anomaliler açısından da incelenmesi şarttır. Afalli her vücut tipinde görülebilmekle birlikte, testisleri olan bireylerde ciddi anlamda daha büyük bir sorun olup, geçmişte cinsiyet atarken genetik olarak eril olan çocuklara dişi cinsiyet atamasında afalli gerekçe olmuştur, özellikle 1950'lerin cinsiyeti yalnızca bir sosyal kurgu olduğunu ve çocukların genetik veya beyin kimyaları fark etmeksizin küçük yaştan itibaren iki biyolojik cinsiyetin de atanabileceğini ileri süren ve geçerliliğini yitirmiş yetiştirme teorisi buna temel sağlamıştır. İnterseks bireyler genelde zoraki cinsiyet atamaya katı bir şekilde karşı olup, çocukların kendi cinsiyet kimliklerini benimseyecek şekilde yetiştirilmesini desteklerler. Yetiştirme teorisi büyük oranda terk edilmiş olup çocuklarını buna göre yetiştirilmeye çalışılan çocuklarda başarılı geçişler gösterilememiştir.
Günümüzde erkek cinsiyet atama yönünde ortak kanı vardır.
Cerrahi falloplasti tekniklerinde son zamanlarda yaşanan gelişmeler, bu yolu takip etmek isteyenler için yeni seçenekler sunmuştur.


## İnsidans.
Nadir bir durumdur. 1989 yılında yalnızca 60 olgu bildirilmiş olup, 2005 yılında olgu sayısı 75'tir. Bununla birlikte, interseks durumlara karşı olan sosyal damgalar ile istatistik ve tıbbi kayıt tutmadaki sorunlar nedeniyle bildirilenden fazla olgu olması muhtemeldir.
# Ramnoz
Ramnoz, (Rha, Rham) doğal olarak oluşan bir deoksi şekerdir. Metilpentoz veya 6-deoksiheksoz olarak sınıflandırılabilir Ramnoz ağırlıklı olarak doğada L -formunda L -ramnoz (6-deoksi- L - mannoz) olarak bulunur. Bu olağandışı bir durumdur çünkü doğal olarak oluşan şekerlerin çoğu D -formundadır. İstisnaları, metil pentozlar, L - fukoz, L -ramnoz ve pentoz ve L - arabinozdur. Bununla birlikte, doğal olarak oluşan D-ramnoz örnekleri, Pseudomonas aeruginosa ve Helicobacter pylori gibi bazı bakteri türlerinde bulunur.
Ramnoz; Cehri, zehirli sumak ve Uncaria cinsindeki bitkilerden izole edilebilir. Ramnoz ayrıca Bacillariophyceae sınıfına (Diyatome) ait mikroalgler tarafından da üretilir.
Ramnoz genellikle doğada diğer şekerlere bağlanır. Birçok bitkiden elde edilen glikozitlerin ortak bir glikon bileşenidir. Ramnoz ayrıca, tüberküloza neden olan organizmayı içeren Mycobacterium cinsindeki aside dirençli bakterilerin dış hücre zarının bir bileşenidir. -ramnoza karşı doğal antikorlar insan serumunda mevcuttur, ve insanların çoğunluğunun IgM, IgG veya bu glikana bağlanabilen bu tip immünoglobulinlerin her ikisine de sahip olduğu görülmektedir.
Ramnozun bir özelliği visinal, diol bölünme reaksiyonunda periyodatlarla reaksiyona girdiğinde formaldehit üretiminin olmamasıdır. Bu, gliserol veya diğer visinal diol analizlerindeki fazla periyodatın çıkarılmasını çok faydalı kılar.
# Pheronematidae
Pheronematidae, "Amphidiscosida" takımına bağlı bir hayvan familyasıdır.


## Taksonomi.
Pheronematidae familyasına bağlı cinsler (2022):
  - "Pheronema" - Leidy, 1868
  - "Platylistrum" - Schulze, 1904
  - "Poliopogon" - Thomson, 1873
  - "Schulzeviella" - Tabachnick, 1990
  - "Semperella" - Gray, 1868
  - "Sericolophus" - Ijima, 1901
# Monorhaphididae
Monorhaphididae Amphidiscosida takımına bağlı bir hayvan familyasıdır.


## Taksonomi.
Monorhaphididae familyasına bağlı cinsler (2022):
  - "Monorhaphis" - Schulze, 1904
# Hyalonematidae
Hyalonematidae Amphidiscosida takımına bağlı bir hayvan familyasıdır.


## Taksonomi.
Hyalonematidae familyasına bağlı cinsler (2022):
  - "Chalaronema" - Ijima, 1927
  - "Composocalyx" - Schulze, 1904
  - "Hyalonema" - Gray, 1832
  - "Lophophysema" - Schulze, 1900
  - "Platella" - Tabachnick, 1988
# Verticillitidae
Verticillitidae Verticillitida takımına bağlı bir hayvan familyasıdır.


## Taksonomi.
Verticillitidae familyasına bağlı cinsler (2022):
  - "Vaceletia" - Pickett, 1982
# Pseudoceratinidae
Pseudoceratinidae Verongida takımına bağlı bir hayvan familyasıdır.


## Taksonomi.
Pseudoceratinidae familyasına bağlı cinsler (2022):
  - "Anomoianthella" - Bergquist, 1980
  - "Hexadella" - Topsent, 1905
  - "Ianthella" - Gray, 1869
# Ianthellidae
Ianthellidae Verongida takımına bağlı bir hayvan familyasıdır.


## Taksonomi.
Ianthellidae familyasına bağlı cinsler (2022):
  - "Anomoianthella" - Bergquist, 1980
  - "Hexadella" - Topsent, 1905
  - "Ianthella" - Gray, 1869
# Aplysinidae
Aplysinidae Verongida takımına bağlı bir hayvan familyasıdır.


## Taksonomi.
Aplysinidae familyasına bağlı cinsler (2022):
  - "Aiolochroia" - Wiedenmayer, 1977
  - "Aplysina" - Nardo, 1834
  - "Verongia" - Bowerbank, 1845
  - "Verongula" - Verrill, 1907
# Aplysinellidae
Aplysinellidae Verongida takımına bağlı bir hayvan familyasıdır.


## Taksonomi.
Aplysinellidae familyasına bağlı cinsler (2022):
  - "Aplysinella" - Bergquist, 1980
  - "Porphyria" - Bergquist, 1995
  - "Suberea" - Bergquist, 1995
# Tetillidae
Tetillidae Spirophorida takımına bağlı bir hayvan familyasıdır.


## Taksonomi.
Tetillidae familyasına bağlı cinsler (2022):
  - "Acanthotetilla" - Burton, 1959
  - "Amphitethya" - Lendenfeld, 1907
  - "Cinachyra" - Sollas, 1886
  - "Cinachyrella" - Wilson, 1925
  - "Craniella" - Schmidt, 1870
  - "Fangophilina" - Schmidt, 1880
  - "Paratetilla" - Dendy, 1905
  - "Tetilla" - Schmidt, 1868
# Spirasigmidae
Spirasigmidae Spirophorida takımına bağlı bir hayvan familyasıdır.


## Taksonomi.
Spirasigmidae familyasına bağlı cinsler (2022):
  - "Spirasigma" - Hallmann, 1912
  - "Tentorina" - Burton, 1959
# Samidae
Samidae, Spirophorida takımına bağlı bir hayvan familyasıdır.


## Taksonomi.
Samidae familyasına bağlı cinsler (2022):
  - "Samus" - Gray, 1867
# Rhabderemiidae
Rhabderemiidae Microcionina alttakımına bağlı bir hayvan familyasıdır.


## Taksonomi.
Rhabderemiidae familyasına bağlı cinsler (2022):
  - "Rhabderemia" - Topsent, 1890
# Raspailiidae
Raspailiidae Microcionina alttakımına bağlı bir hayvan familyasıdır.


## Taksonomi.
Raspailiidae familyasına bağlı taksonlar (2022):
Altfamilyalar:
  - Cyamoninae - Hooper, 2002
  - Echinodictyinae - Hooper, 2002
  - Plocamioninae - Hooper, 2002
  - Raspailiinae - Nardo, 1833
  - Thrinacophorinae" - Hooper, 2002
Cinsler:
  - "Cantabrina" - Ferrer-Hernandez, 1914
  - "Tricheurypon" - Topsent, 1928
# Microcionidae
Microcionidae Microcionina alttakımına bağlı bir hayvan familyasıdır.


## Taksonomi.
Microcionidae familyasına bağlı taksonlar (2022):
Altfamilyalar:
  - Microcioninae - Carter, 1875
  - Ophlitaspongiinae - de Laubenfels, 1936
Cinsler:
  - "Anthoarcuata" - Bakus, 1966
  - "Axocielita" - de Laubenfels, 1936
  - "Axociella" - Hallmann, 1920
  - "Clathriopsamma" - Lendenfeld, 1888
  - "Dictyociona" - Topsent, 1913
  - "Holoplocamia" - de Laubenfels, 1936
  - "Jia" - de Laubenfels, 1930
  - "Plocamia" - Schmidt, 1870
  - "Plocamilla" - Topsent, 1928
  - "Sigmeurypon" - Topsent, 1928
  - "Tenaciella" - Hallmann, 1920 
  - "Thalyseurypon" - de Laubenfels, 1936
# Acarnidae
Acarnidae Microcionina alttakımına bağlı bir hayvan familyasıdır.


## Taksonomi.
Acarnidae familyasına bağlı cinsler (2022):
  - "Acanthorhabdus" - Burton, 1929
  - "Acarnus" - Gray, 1867
  - "Acheliderma" - Topsent, 1892
  - "Astylinifer" - Topsent, 1927
  - "Cornulella" - Dendy, 1922
  - "Cornulum" - Carter, 1876
  - "Damiria" - Keller, 1891
  - "Dolichacantha" - Hentschel, 1914
  - "Hymedesanisochela" - Bakus, 1966
  - "Iophon" - Gray, 1867
  - "Megaciella" - Hallmann, 1920
  - "Melonchela" - Koltun, 1955
  - "Myxichela" - de Laubenfels, 1936
  - "Paracornulum" - Hallmann, 1920
  - "Tedaniophorbas" - de Laubenfels, 1936
  - "Wigginsia" - de Laubenfels, 1953
  - "Zyzzya" - de Laubenfels, 1936
# Latrunculiidae
Latrunculiidae Latrunculina alttakımına bağlı bir hayvan familyasıdır.


## Taksonomi.
Latrunculiidae familyasına bağlı cinsler (2022):
  - "Latrunculia" - du Bocage, 1869
  - "Sceptrella" - Schmidt, 1870
  - "Strongylodesma" - Lévi, 1969
  - "Tsitsikamma" - Samaai & Kelly, 2002
# Plocamiidae
Plocamiidae Poecilosclerida takımına bağlı bir hayvan familyasıdır.


## Taksonomi.
Plocamiidae familyasına bağlı cinsler (2022):
  - "Plocamissia"
# Phorbasidae
Phorbasidae Poecilosclerida takımına bağlı bir hayvan familyasıdır.


## Taksonomi.
Phorbasidae familyasına bağlı cinsler (2022):
  - "Vamiriana"
# Anchinoidae
Anchinoidae Poecilosclerida takımına bağlı bir hayvan familyasıdır.


## Taksonomi.
Anchinoidae familyasına bağlı cinsler (2022):
  - "Stylostichon" - Topsent, 1892
# Amphilectidae
Amphilectidae Poecilosclerida takımına bağlı bir hayvan familyasıdır.


## Taksonomi.
Amphilectidae familyasına bağlı cinsler (2022):
  - "Toxema"
# Spongillidae
Spongillidae, Spongillina alttakımına bağlı bir hayvan familyasıdır.


## Taksonomi.
Spongillidae familyasına bağlı cinsler (2022):
  - "Anheteromeyenia" - Schröder, 1927
  - "Corvoheteromeyenia" - Ezcurra de Drago, 1979
  - "Corvospongilla" - Annandale, 1911
  - "Dosilia" - Gray, 1867
  - "Duosclera" - Reiswig & Ricciardi, 1993
  - "Ephydatia" - Lamouroux, 1816
  - "Eunapius" - Gray, 1867
  - "Heteromeyenia" - Potts, 1881
  - "Heterorotula" - Penney & Racek, 1968
  - "Meyenia" - Carter, 1881
  - "Nudospongilla" - Annandale, 1918 
  - "Pachyrotula" - Volkmer-Ribeiro & Rützler, 1997 
  - "Pectispongilla" - Annandale, 1909 
  - "Racekiela" - Bass & Volkmer-Ribeiro, 1998
  - "Radiospongilla" - Penney & Racek, 1968
  - "Sanidastra" - Volkmer-Ribeiro & Watanabe, 1983
  - "Saturnospongilla" - Volkmer-Ribeiro, 1976 
  - "Spongilla" - Lamarck, 1816 
  - "Stratospongilla" - Annandale, 1909
  - "Trochospongilla" - Vejdovsky, 1888 
  - "Umborotula" - Penney & Racek, 1968
  - "Uruguayella" - Bonetto & Ezcurra de Drago, 1969
# Potamolepidae
Potamolepidae, Spongillina alttakımına bağlı bir hayvan familyasıdır.


## Taksonomi.
Potamolepidae familyasına bağlı cinsler (2022):
  - "Echinospongilla" - Manconi & Pronzato, 2002
  - "Oncosclera" - Volkmer, 1970
  - "Potamolepis" - Marshall, 1883
  - "Potamophloios" - Brien, 1970 
  - "Sterrastrolepis" - Volkmer-Ribeiro & De Rosa Barbosa, 1978
  - "Uruguaya" - Carter, 1881
# Metschnikowiidae
Metschnikowiidae, Spongillina alttakımına bağlı bir hayvan familyasıdır.


## Taksonomi.
Metschnikowiidae familyasına bağlı cinsler (2022):
  - "Metschnikowia" - Grimm, 1876
# Metaniidae
Metaniidae, Spongillina alttakımına bağlı bir hayvan familyasıdır.


## Taksonomi.
Metaniidae familyasına bağlı cinsler (2022):
  - "Acalle" - Gray, 1867
  - "Corvomeyenia" - Weltner, 1913
  - "Drulia" - Gray, 1867
  - "Houssayella" - Bonetto & Ezcurra de Drago, 1966
  - "Metania" - Gray, 1867
# Malawispongiidae
Malawispongiidae, Spongillina alttakımına bağlı bir hayvan familyasıdır.


## Taksonomi.
Malawispongiidae familyasına bağlı cinsler (2022):
  - "Cortispongilla" - Annandale, 1918
  - "Malawispongia" - Brien, 1972
  - "Pachydictyum" - Weltner, 1901
  - "Spinospongilla" - Brien, 1974