BILGEM-AI/BILGE-Wiki-Tr-Plus huggingface dataset:
# Siverek
Siverek (Zazaca: Soyregı, Suk; Kürtçe: Sêwreg) Şanlıurfa'nın bir ilçesidir. 4.314 km²lik yüzölçümü ile Türkiye'nin en büyük ilçesidir.


## Etimoloji.
"Siverek" kelimesi Ermenice kökenlidir. Bizans kaynaklarında "Sevaverag" olarak geçmektedir, Bizans ve Ermeni kaynaklarında Siverek için kullanılan bu ismin kelime manası "Sev" siyah, "Averag" harabeler yani "siyah harabeler" anlamına gelmektedir.


## Tarihçe.
Osmanlı İmparatorluğu'nun son döneminde (1867 sonrası) Diyarbekir Vilayetine bağlı bir kazaydı. Siverek'in bugün bağlı bulunduğu Şanlıurfa ise Halep Vilayetine bağlı bir sancaktı. Urfa, Osmanlı'nın son döneminde Halep'ten ayrılarak vilayet statüsüne yükseltildi. Siverek ise Diyarbekir Vilayeti'ne bağlı bir sancak oldu. 1923 yılında Viranşehir, Hilvan ve Çermik'in bağlanmasıyla il oldu. Ancak, 26 Mayıs 1926 tarihinde tekrar ilçeye dönüştürüldü.


## Coğrafya.
Şanlıurfa ilinin kuzeydoğusunda yer alan Siverek batısında Adıyaman'ın Kahta ilçesi, batıdan kuzeye doğru uzanan Atatürk Baraj Gölü, kuzeyinde ise Adıyaman'ın Gerger ilçesi ile Diyarbakır'ın Çermik ve Çüngüş ilçeleri, doğusunda Diyarbakır, güneydoğusunda ise kısa bir sınır ile Mardin ili, Viranşehir ve Hilvan ilçeleri ile komşudur. Siverek ilçe merkezi 37.45 kuzey enlem ile 39.19 doğu boylamlarının kesiştiği noktalarda bulunmaktadır. Siverek ilçe merkezinin denizden yüksekliği 801 ile 840 metre arasında değişmektedir. Toplam yüzölçümü 4314 km'dir. Karacadağ'ın eteklerinde kurulan Siverek'te, Akdeniz, çöl ve karasal iklimin etkileri görülmektedir. Karasal ve çöl ikliminin etkisiyle yazları oldukça sıcak geçen Siverek'te nem oranının yüksek olmaması nedeniyle, bu sıcaklar boğucu ve rahatsızlık verici derecelere ulaşmamaktadır. Bu yönüyle Akdeniz ikliminden ayrılır. Kışlar soğuk ve yağışlıdır. Şanlıurfa'nın diğer ilçelerine göre Siverek'te yağış oranı daha yüksektir. İlçe nüfusunun çoğunluğu Zazalar ve Kürtler meydana getirir. Karacadağ ile Karakeçi yörelerinde Türkmenler, ilçede çok az da Arap ve Süryani vardır.


## Eğitim.
Siverek Harran Üniversitesi Siverek Uygulamalı Bilimler Fakültesi (lisans) ve Siverek Meslek Yüksekokulu (önlisans) bulunmaktadır.


## Kültür.
Siverek'te her yıl yapılmakta olan Uluslararası Takoran Festivali, Şire Üzüm Festivali, Geleneksel Karakeçili Bahar Şenlikleri ve Siverek Kültür Sanat Festivali ilçenin başlıca kültürel etkinliklerindendir.


## Nüfus.
Not: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.
# Güçlükonak
Güçlükonak (), Şırnak ilinin bir ilçesidir.


## Eğitim.
2011'de ilçede eğitim kalitesinin arttırılması için Güçlükonak Okul Eğitim Kalitesinin Arttırılması Projesi başlamıştır.
# İdil, Şırnak
İdil (), Şırnak ilinin bir ilçesidir.
Şehirde Meryem Ana Kilisesi bulunmaktadır. Anadolu'da Hatay'dan sonra Hristiyanlığın yaşanmaya bağladığı ikinci şehirdir. Şehrin Cizre'ye, Midyat'a, Nusaybin'e, Suriye ve Irak sınırına olan yakınlığı ve topoğrafik özellikleri tarihinde önemli bir rol oynamıştır.
İlçede karasal iklim hüküm sürmektedir ve bitki örtüsü bakımından zengindir. Mardin'e 60 km uzaklıkta olan ilçe, Suriye sınır kapısına 24 km uzaklıktadır. Yüzölçümü 1.224 km² olup Türkiye'nin en çok köyü olan ilçesidir.
İlçenin ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayalıdır. Yetiştirilen tarımsal ürünlerin başında arpa, buğday, karpuz, kavun, mercimek, nohut ve üzüm gelmektedir. İlçe, Süryanilerin yoğun yaşadığı dönemlerde üzüm bağları ve şarap yapımıyla ün kazanmıştır.
Süryani nüfusunun çoğunlukta olduğu bir ilçe olan İdil'in ilçe merkezine 1970'li yıllardan sonra Müslüman köylerin ve göçer ailelerin yerleşmesi, buna karşın Süryani vatandaşların yurt dışına ve büyük şehirlere göç etmesiyle demografik yapısı değişmiştir. Hâlen İdil'de yaşamakta olan çok az sayıda Süryani aile mevcuttur. Yeni yeni restore edilen taş evlerle tarihi bir görünüme kavuşmuştur. 2013'te tamamlanan Şırnak Havalimanı'na 14 km uzaklıktadır. İlçede Şırnak Üniversitesi'nin Ziraat Fakültesi yerleşkesi ile İdil Meslek Yüksek Okulu bulunmaktadır.
Yavuz Sultan Selim'in Mısır Seferi sırasında Midyat İlçesi ile birlikte Osmanlı İmparatorluğuna bağlanmıştır. 18 Mayıs 1990 tarih ve 20522 sayılı Resmî Gazetede yayınlanan 16 Mayıs 1990 tarih ve 3647 sayılı kanunla Mardin İlinden ayrılarak Şırnak İline bağlanmıştır.


## Yönetim.
### Belediye başkanlığı.
Süryani kökenli belediye başkanı Şükrü Tutuş, 17 Haziran 1994'te öldürülmüştür. 2019 yerel seçimlerinde İdil belediye başkanlığını kazanan Songül Erden, “silahlı terör örgütüne üye olma” suçlamasıyla Şırnak 3. Ağır Ceza Mahkemesince yargılanması ve Şırnak Cumhuriyet Başsavcılığınca da “terör örgütü propagandası yapma” suçlamasıyla soruşturulması gerekçesiyle İçişleri Bakanlığı tarafından 12 Kasım 2019 tarihinde görevinden uzaklaştırılmış olup yerine aynı zamanda İdil kaymakamı olan Zafer Sağ kayyım olarak atanmıştır . 2023 yerel seçimlerinde İdil belediye başkanlığını DEM parti adayı Süryani kökenli Türkan Kayır kazanmıştır.


## Hendek operasyonları.
İlçede 2015 yılında çatışmalar başlamış ve 18 Şubat 2016 günü başlayan Şehit Ersin Yıldırım operasyonu ile 57 gün süren sokağa çıkma yasağını müteakip Türk ordusunun ilçede tam kontrolü sağlaması ile bitmiştir.
# Master of Orion
Master of Orion uzaydaki ırkların ilişkilerini simüle eden tur bazlı bir bilgisayar oyunudur.
İlk olarak 1993 yılında MicroProse tarafından piyasa sürülmüştür. Sonradan ikinci ve üçüncü serileri Windows platformunda çalışacak şekilde yayımlanmıştır.
# Muratlı
Muratlı, Tekirdağ iline bağlı, il merkezine 23 km uzaklıkta bir ilçedir.


## Tarihçe.
Daha önceleri Çorlu ilçesine bağlı bir nahiye merkezi iken, 13 Ocak 1941'de belediye statüsü alarak beldeye dönüştü. Muratlı, 27 Haziran 1957 tarih ve 9644 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan kanun ile ilçe statüsüne kavuştu.


## Nüfus.
Not: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.
# Artova
Artova, Tokat'ın bir ilçesidir. Tokat il merkezine 37 km uzaklıktadır. 2020 yılı nüfus sonuçlarına göre ilçenin nüfusu 8.132 kişidir.
İlçenin doğusundan 20 km uzunluğunda kaplama bir kara yolu ile Sivas-Tokat kara yoluna ulaşılır. Buradan Tokat il merkezine 18 km mesafede olup, güneyindeki 17 km mesafelik kara yoluyla Yeşilyurt ve 29 km'lik kara yolu ile Sulusaray ilçesine ulaşım sağlanmaktadır.


## Tarihçe.
Bazı tarihi kaynaklar Artova ilçesinin kuruluşunun Yavuz Sultan Selim’in Çaldıran seferine dayandırmaktadırlar. Evliya Çelebi Seyahatnamesinde “ ... şimale doğru giderek Çamlıbel dağından, Sivas eyaleti toprağında mahsulü çok, mamur ve müzeyyen kasaba misali köylerden geçtik. Arıkova (Artova) kasabasına geldik. Oradan da yine şimale giderek Şeyh Nusrettin Tekkesine uğradık” kaydı bulunmaktadır. 1 Haziran 1944'te ilçe olmuştur.


## İdari yapı.
İlçeye bağlı 27 köy ve 1 beldenin toplam nüfusu 10.636, ilçe merkez ve köy nüfus toplamı ise 16.246'dır. İlçe merkezi nüfusunda 1990-2000 yılları arasında %21,1 artış olmasına rağmen, 1990-2000 yılları arasında köy nüfusunun toplamında %19,8 oranında bir azalma görülmektedir. İlçe merkez ve köylerinin genel olarak 1990-2000 yılları arasında toplam nüfusunda %8,2'lik bir azalma söz konusudur.


## Ekonomi.
2005 yılından itibaren ilçenin dönüm noktası sayılan çimento fabrikasıyla yeni bir atılım hamlesiyle ilçe son iki yıl içerisinde iyi bir ilerleme hızına erişmiş olup artık dışarıdan göç almaya başlamıştır. Hayvancılık sektöründe de ilerleme olduğundan dolayı ilerleyen tarihlerde Tokat'ın en gözde ilçeleri olmaya aday.
# Pazar, Tokat
Pazar, Tokat ilinin bir ilçesidir.


## Tarihçe.
Kazova (Kazabad) yöresi, antik çağda Kral Yolu üzerinde olup Dazimonitis olarak anılmıştır. Yörenin en önemli yerleşimi olan Kazabad Nahiyesi'nin ise yeri tam olarak bilinmemekle beraber buraya çok yakın olduğu söylenen Pazar, 1520 yılına kadar İnepazarı olarak anılmış olup bu tarihten sonra Ezine Pazarı adını almıştır. 17. yüzyılda yazılan Evliya Çelebi Seyahatnamesinde ise Eski Aynapazarı olarak geçmiştir. Bu sürede eski isimleriyle de anılan Pazar, nihai ismine 1903 yılında kavuşmuştur.
1073 yılında I. Melikşah ile Selçuklu idaresine giren bölge çeşitli beylikler arasında el değiştirdikten sonra 1399 yılında Osmanlı hakimiyetine girmiştir.
Daha önceleri Turhal ilçesine bağlı bir nahiye merkezi iken, 28 Temmuz 1956'da belediye statüsü alarak beldeye dönüştü. Pazar, 04.07.1987 tarih ve 19507 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan kanun ile ilçe statüsüne kavuştu.


## Coğrafya.
Pazar, Tokat il merkezinin batısında Kazova üzerinde yer almaktadır. İl merkezine 25 km uzaklıktadır. İlçenin yüzölçümü 276 kilometre karedir. Rakımı 623 metredir. Doğusunda Tokat il merkezi, kuzeybatısında Turhal ilçesi, batısında Zile ilçesi ve güneyinde Artova ilçesi yer almaktadır. İlçenin güneyinde doğu-batı yönünde uzanan sıradağlar, kuzeyinde ise Yeşilırmak ve Kazova yer almaktadır. İlçeye bağlı iki belde ve on beş köy vardır. Pazar ilçesi Karadeniz iklimi ile İç Anadolu'nun karasal iklimine geçiş bölgesinde yer almaktadır. İlçe arazisinin önemli bir kısmı Yeşilırmak tarafından sulanmaktadır.


## Turizm.
İlçe sınırları içinde yaklaşık 10'a yakın yapay tepe (höyük) bulunmakta olup bunlardan ilçenin doğu tarafında bulunan Endiz Höyüğü Helenistik Dönem'e tarihlenmektedir. Pazar'ın doğu çıkışında Anadolu Selçuklu Devleti döneminde I. Alâeddin Keykubad'ın birinci eşi Mahperi Hatun tarafından 1238 yılında yaptırılmış bir kervansaray ve 3 km ilerisinde Yeşilırmak üzerine kurulu yine aynı döneme tarihlenen Tavukçu Köprüsü olarak da bilinen kesme taştan bir köprü bulunmaktadır. İlçe merkezinde halk arasında "Cuma Cami" olarak da bilinen Halil Bey Cami ise caminin doğu girişi üzerinde bulunan kitabesine göre, İlhanlı hükümdarı Ebû Said Bahadır Han zamanında Hüseyin oğlu Hacı Mehmet tarafından 1334 yılında yaptırılmıştır. İsminde dolayı cami ile aynı döneme tarihlenen ve halen kullanımda olan Halil Bey Hamamı bulunmaktadır. Hamamın hemen önünde 1884 yılından kaldığı tahmin edilen eski bir çınar ağacı vardır. İlçenin batı çıkışında şu an harabe halinde bulunan Beyobası Hamamı ise 15.yüzyılın ilk yarısında Hacı İvaz Paşa tarafından yaptırılmıştır. Yine ilçe merkezinde Osmanlı Dönemine ait Hacı Sinan bin İbrahim tarafından 1534 yılında yaptırılan Hacı Sinan Cami bulunmaktadır.
İlçe merkezinin 7 kilometre güneyinde yaşı yaklaşık olarak 3,4 milyon yıl olarak belirlenen Ballıca Mağarası, büyüklüğü ve jeolojik özellikleri ile dünyadaki benzerlerinin içinde özel bir konuma sahiptir. Mağaranın hemen bitişiğinde ise Ocaklı Şelalesi bulunmaktadır. Kaz Gölü Yaban Hayatı Geliştirme Sahası ise göl ekosistemine sahip olup mevsimsel olarak yerli ve göçmen kuşların uğrak yeridir.
# Sulusaray
Sulusaray, Tokat il merkezine 69 km, Artova ilçe merkezine 30 km, Yeşilyurt ilçe merkezine 11 km uzaklıkta olan; 31 Aralık 1986'da Artova'ya bağlı bir belde, 20 Mayıs 1990 tarihinde ise ilçe olmuş; Tokat'ın nüfus bakımından en küçük ilçe yerleşim yeridir. İlçe, etrafı dağlarla çevrili bir ova üzerinde, Çekerek Çayı kenarındadır. Roma döneminin en büyük şehirlerinden biri olan "Sebastopolis" burada bulunmaktadır.
İlçede doğal termal su kaynağı bulunmaktadır. Göktepe adlı bir volkanik tepe vardır, kaplıcalara su, bu tepenin derinliklerinden gelmektedir. Tepe, orada var olduğuna inanılan bir evliya naaşından dolayı, adak adanan, dilek dilenen, ağaçlarına çaputlar asılan bir nokta halindedir.
İklimi ve insanlarının mutedil olduğunu evliya çelebi seyahatnamesinde belirtmiştir. İlçede tarımsal faaliyet olarak şeker pancarı ve buğday yetiştirilmektedir. Bunun yanında halk hayvancılıkla uğraşmaktadır.


## Sebastopolis.
Sebastapolis antik kenti ilk olarak 1980'lerde bazı küçük çaplı kazılarla ortaya çıkarılmaya başlanmış, ilerleyen yıllarda kısa dönemler halinde kazılar yapılmış ve çıkan önemli eserlerin çoğu başka yerlere gönderilmiştir. Antik kentin açığa çıkarılan bölümleri açık hava müzesi olarak halka hizmet sunmaktadır. Müzede bir hamamla bir kilise bulunmaktadır.


## Ekonomi.
İlçe halkı geçimini tarımla sağlamaktadır.
# Yeşilyurt köyü, Tokat
Yeşilyurt, Tokat ilinin merkez ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün adı, 1928 kayıtlarında Çiprek olarak geçmektedir. Daha önceleri Turhal ilçesine bağlıyken, 29 Nisan 1955'te Tokat merkez ilçeye bağlandı.


## Coğrafya.
Köy, Tokat il merkezine 22 km uzaklıktadır.
# Çarşıbaşı
Çarşıbaşı, Trabzon ilinin bir ilçesidir. Doğusunda Akçaabat, batısında ise Vakfıkebir ilçeleri ile çevrilidir.


## Tarihçe.
Çarşıbaşı yerleşiminin eski adı İskefye'dir. Trabzon ve civarının 1461 yılında Osmanlı hakimiyetine girmesinden sonra 1486 yılında yapılan tahrirde İskefye adıyla Akçaabat nahiyesine bağlı bir köy olarak görülmekte olup bu tarihte yerleşimde 358 kişi yaşamaktadır. 1530 yılı kayıtlarında yerleşim İskafya adıyla yer almaktadır. 16. yüzyıl başlarında yakın bölgedeki birçok yerleşim gibi II. Selim'in annesi adına Trabzon'da kurulan Hâtuniye Câmii İmareti Vakfı'na bağlanmıştır. 1817–19 kayıtlarında yerleşimde bir pazar yerinin olduğu bilgisi yer almaktadır. 1848–49 yılında İskefye deresi adıyla Akçaabad kazasının bir nahiyesi olarak görülmektedir. 1850'lerde Vakfıkebir kazasına bağlanmıştır. 1902 yılı Trabzon Vilayet Salnamesinde, yerleşimde Cumartesi günü pazar yerinin kurulduğu görülmektedir.
Türkiye Cumhuriyetinin kuruluşuyla İskefiye nahiyesinin merkezi bir köy iken, 6 Mart 1954'te Burunbaşı, Büyükdere, Salova ve Zeytinlik köyleri ile birleşerek belediye statüsü aldı ve beldeye dönüştü. Çarşıbaşı, 20.05.1990 tarih ve 20523 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan kanun ile ilçe statüsüne kavuştu.


## Coğrafya.
Doğu Karadeniz Bölgesi'nde Trabzon-Giresun sahil yolu üzerinde, Trabzon'un 34 km batısında bulunur.


## Nüfus.
Not: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.
# Taymır Özerk Okrugu
Taymir Özerk Okrugu (Rusça: Таймы́рский автоно́мный о́круг), Rusya'nın Krasnoyarsk Krayı'na bağlı bir eski özerk okrug. Taymır bölgesinin özerkliği 1 Ocak 2007 yılında kaldırılıp Krasnoyarsk Krayı'na bağlanmıştır. Rusya'nın ve Asya'nın en kuzey noktasıdır.
İsmini Taymır Yarımadasından almıştır. Taymir Özerk Okrugunda Türk soyundan gelen Yakutlar'a yakın akraba olan Türk kökenli Dolganlar yaşamaktadır. Dolganlar Taymir Özerk Okrugunda yaşayan nüfusun %13.9'unu oluşturmaktadır ve 5,250 insana denk gelmektedir. Ayrıca bölgede Tatarlar ve Azeriler de yaşamaktadır. Bu yüzden Taymir'de toplam Türk nüfus oranı %15.2'dir. Nüfusun çoğunluğunu ise Ruslar oluşturmaktadır. Her ne kadar Ruslar çoğunlukta olsa da bu bölgenin yerlisi Dolganlar'dır. Ruslar Sibirya'yı işgallerinde gelip yerleşmişlerdir. Ayrıca bölgede Fin-ugor halklardan olan Nenetsler de yaşamaktadır. Bu yüzden bölge Dolgan-Nenets Özerk Okrugu olarak da anılır.


## Demografisi.
### Zaman Dilimi.
Taymir Krasnoyarsk zaman dilimindedir (KRAT/KRAST). UTC'e göre saat farkı +0700 (KRAT)/+0800 (KRAST).
# Hayrat, Trabzon
Hayrat, Trabzon ilinin bir ilçesidir.
Hayrat, 1969 yılında Of'a bağlı bir mahalle olarak belediye statüsüne kavuşmuş, 20 Mayıs 1990 tarihinde ilçe statüsüne kavuşmuştur.


## Tarih.
Tarihi yapısı hakkında kesin olarak bir bilgi bulunmamakla birlikte, Miletoslu denizcilerle kurulan kolonilerden biri olan Of'a bağlı yerleşim birimi olan Hayrat'ın Pontus Krallığı sınırlarına girdiği, Pontus egemenliğinin yıkılması ile Roma, sonra da Bizans egemenliğine girdiği bilinmektedir. Hayrat, Trabzon İmparatorluğu döneminden sonra Fatih Sultan Mehmet'in Trabzon'u fethi ile Osmanlı topraklarına katılmıştır. I. Dünya savaşında Ruslar tarafından işgal edilen Hayrat 28 Şubat 1918'de Türk Birliğince işgalden kurtarılmıştır. Cumhuriyetin ilk yıllarında da Of ilçesine bağlı bir bucak merkezi olan Hayrat, 20 Mayıs 1990 tarihinde ilçe statüsü almıştır.


## Coğrafya.
Karadeniz sahil şeridine 11 km uzaklıkta bulunan Hayrat, 170 km² yüzölçümüne ve ortalama 180 m rakıma sahiptir. Arazi yapısı itibarı ile çok engebelidir, "kıran" diye tabir edilen sıralı, paralel tepeciklerden oluşmaktadır. Bu tepelerin en yükseği 3.000 m ile Ziyaret Tepesi'dir.


## Ekonomi.
Hayrat'ta ekonomik hayat büyük ölçüde çay üreticiliğine dayanmakla birlikte, az miktarda hayvancılık ve ormancılık yapılmaktadır. Çay tarım alanı 2.380 hektar, fındıklık 165 hektar, tarla 426 hektar, sebze alanı 20 hektar ve ormanlık alan 9.154 hektardır.
İlçede sanayi de çaya dayanmaktadır. Bir adet Çaykur'a ait Çay Fabrikası, bir adet de özel çay işleme atölyesi bulunmaktadır. Buralarda yaklaşık 250 işçi ve memur istihdam edilmektir. Okur yazar oranı %83'tür.


## Nüfus.
Not: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.
# Köprübaşı, Trabzon
Köprübaşı, Trabzon'un bir ilçesidir. Sürmene, Araklı, Çaykara, Of ve Dernekpazarı ilçeleri arasında kalmaktadır.
1998 yılında Köprübaşı'nın Beşköy beldesinde bir sel felaketi olmuş ve 47 vatandaş hayatını kaybetmiştir. Adnan Kahveci, Recep Yazıcıoğlu ve Mustafa Sait Yazıcıoğlu bu ilçeye bağlı Beşköy beldesinin yetiştirdiği devlet adamlarıdır. Millî futbolcu Fatih Tekke bu ilçede doğmuştur.


## Tarihçe.
Bugünkü Fidanlı, Gündoğan ve Akpınar mahalleleri ile Çifteköprü ve Güneşli köyü adı altında tek muhtarlık olarak 1929 yılına kadar devam etmiştir. 1929 yılında bugünkü Kahraman, Yağmurlu, Koyuncular, Konuklu, Dağardı, Büyük Doğanlı, Yılmazlar ve Arpalı köylerinin iştirakiyle Köprübaşı bucağı teşekkül ettirilmiştir. Bucak merkezi de Garbigöneşera olmuştur. Daha sonra Fidanlı, Akpınar ve Gündoğan Mahallelerinin birleştirilmesi ile 1965 yılında Köprübaşı Beldesi kurulmuştur. 5 Mayıs 1990 tarihinde 3644 sayılı kanunla Sürmene İlçesinden ayrılarak yeni bir ilçe olarak kurulmuş olup; 12 Ağustos 1991 tarihinde ilk Kaymakamı göreve başlamıştır.


## Coğrafya.
Köprübaşı, kuzeyde ve batısında Sürmene ilçesi, güneyinde Bayburt ili, doğusunda Çaykara, Of ve Dernekpazarı ilçeleri vardır. İlçe merkezinde rakım 200 metre, yüzölçümü ise 132 km'dir. Trabzon ilinin Bayburt iline bağlayan en yakın yola sahiptir.
# Çaldıran
Çaldıran, Van ilinin bir ilçesidir.


## Tarihçe.
Çaldıran geçmişi kadim doğunun çok eski yönlerine bakmaktadır. Gerek Pers imparatorluğunun Gerekse de İskenderin ilk uğrak noktalarından biri burası olmuştur. İpek yolunda geçit noktası olan bu ilçe Tarihi kaynaklara göre Çil(40) derân(kilise) Kırk kilisenin bulunduğu yer anlamına gelmektedir. Bu verilere dayanarak yapılan araştırmalar sonucu Çaldıran Merkezde 3 köylerinde ise tam 37 tane kilisenin kalıntıları bulunmuş fakat hiç el değmemiştir. Antik ismi Ebexe olan bu bölgenin tarih serüveni ilkel mezozoik dönemlere kadar dayanmaktadır. Tarih yazımında II. Sargon, Büyük Kiros, İskender, Timur, Şah İsmail, Çaldıran Savaşı'nın buradaki ovada yapıldığını bilinse de tarihçiler arasında görüş ayrılığı vardır. Nitekim ilçenin doğusunda bulunan İran sınırları içerisindeki yerleşim yerinin adı 2005 yılında Çaldıran diye değiştirilmiştir. Bu ilçede de biraz küçük olmakla birlikte ova mevcuttur. İranlılar, Çaldıran savaşının kendi sınırları içerisindeki bu ovada yapıldığını iddia etmektedirler. Çaldıran savaşı Osmanlı padişahı Yavuz Sultan Selim ile Safevi şahı İsmail arasında gerçekleşmiştir. Cumhuriyet döneminin başlarından itibaren Muradiye ilçesine bağlı bir nahiye olan yerleşim, 17 Aralık 1986'da belediye statüsü alarak beldeye dönüştü. 4 Temmuz 1987 tarihinde ise ilçe oldu.


## Coğrafya.
Türkiye'de bugüne kadar ölçülen en düşük sıcaklık 9 Ocak 1990 tarihinde -46,4 derece ile Çaldıran ilçesindedir. Temmuz ve Ağustos ayları dışında sıcaklık, geceleri sıfırın altındadır. Çaldıran Ovası üzerine kurulu yerleşimin denizden yüksekliği 2050 metredir. 2012 yılı verilerine göre ilçe 149.614 hektar alana sahip olup, bunun; 27.621 hektarı tarım alanı, 92.307 hektarı mera, 15.063 hektarı çayır, 14.623 hektarı da tarım dışı arazilerdir. Türkiye'deki geniş Çaldıran Ovası İran'daki küçük ova ile geçitlerle bağlantılıdır.


### Jeotermal enerji.
Çaldıran ilçe merkezinin 3 km güneyinde yapılan sondajlarda jeotermal sıcak su bulunmuştur. Fay hattının geçtiği volkanik kayaçlar içinden 83 °C sıcaklığında su sondaj ile çıkarılmıştır. Doğal sıcak su kaynaklarının sıcaklığı 14–61 °C'dir. Rezervuar sıcaklığının 95–112 °C'dir. Sondaj kuyusunda toplam mineralizasyon 3841 mg/lt'dir. Çıkan su; sodyumlu, klorürlü, borlu, kalsiyumlu-bikarbonatlı sıcak su sınıfındadır. Sıcak sular konut ısıtma, termal turizm, seracılık, Jeotermal elektrik üretilebilecek potansiyeldedir.


## Ekonomi.
Halkın geçim kaynağı hayvancılıktır. Ayrancılar köyü yakınında jeotermal sular yardımıyla ısıtılan 34.000 m2 serada domates üretimi yapılmaktadır. 2–4 bin metrede bulunan 140 °C sıcaklığındaki sudan elektrik üretimi planlanmaktadır.


## Nüfus.
Not: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.
# Çatak
Çatak (Kürtçe: Şax), Van ilinin bir ilçesidir.


## Tarihçe.
İlçenin esas adı olan Şatak veya Şatakh 1960 yılına dek kullanılmış, daha sonra Türkçe anlam yüklenerek Çatak adı verilmiştir. Eski bir Ermeni yerleşimi olan yörenin adı en erken 870 yılı civarında yazılmış olan Ermenice vekayinamelerde geçer. 7. yüzyıl ortalarından itibaren bir müddet Arap egemenliği altında kalmış, 10. ve 11. yüzyılda Van'da bulunan Vaspuragan Ermeni krallığı/beyliği döneminde gelişerek çok sayıda kilise ve kale ile donatılmıştır. Herhangi bir tarihte Bizans egemenliğine girmemiştir.
Çeşitli Türk ve Moğol istilalarından çok etkilenmeyen bölge, 1350 yılı dolayında güçlenen Hakkâri Beyliği'nin kontrolüne girmiştir. 1548 yılındaki Osmanlı-İran savaşından sonra teorik olarak Osmanlı Devleti'nin hakimiyeti altına girmiş ise de Osmanlı merkezi idari sistemi 19. yüzyıl ortalarına dek kurulamamış, dolayısıyla Osmanlı egemenliği daha çok kâğıt üzerinde kalmıştır.
İlçe merkezinin eski adı Tağ veya Tağı Hakkari olup, 1865 yılında kaza (ilçe) teşkilatı kurulduğunda merkez olarak seçilmiştir.
Osmanlı Devleti bu dağlık bölgede egemenliğini kurarken bölgedeki çeşitli Kürt unsurlardan faydalanmıştır. Kürt ve Ermeni halk arasında gitgide artan gerginlik, 1895'te çok sayıda Ermeni'nin öldürülmesi ve Çatak'taki Ermeni köylerinden çoğunun boşalarak Kürt aşiretlerin eline geçmesiyle sonuçlanmıştır.
İlçede giderek sayıları azalan Ermeniler 1915 olaylarında daha da eksilmiştir. 1915 olayları sırasında bazı Çataklılar şimdiki Karşıyaka ile Alaçam Mahallelerini ele geçirerek Ermenilerin İlçeyi terk etmeleri için zemin hazırlamışlardır. 
1915-1916 ve tekrar 1916-1918 döneminde Çatak ilçesi Rus işgaline uğramıştır. İşgal sırasında Rus ordusuna bağlı bazı Ermeni milis kuvvetleri Çatak'ta terör yaratmış, Kürt halktan bazı kişileri öldürmüşlerdir. 1917 yılında Rusya'da çıkan ihtilal ile Çarlık idaresi devrilip yerine Bolşevik idaresi kurulunca, Rusya yurdumuzdaki askerî birliklerini çektiği sırada Ermenilerin bir kısmı İran'a bir kısmı Rusya'ya, bir kısmı da Irak'a olmak üzere İlçeyi terk etmişlerdir.
İlçenin sınırlarında tarihî eser olarak Ermeni yapımı olan üç kemer köprü vardır. Bu köprülerden birisi ilçenin içerisinde olup Sorkin Çayı üzerinde geçit vermekte ve hâlen kullanılmaktadır. Diğer iki köprü Hurkan ve Zırıl, Norduz Deresi üzerinde olup, dere üzerinde hâlen geçit veren yerlerdir.
Tırşin'de büyük taşlar üzerine yapılmış kaya resimleri bulunmaktadır.


## Nüfus.
Not: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.
# Edremit, Van
Edremit, Van ilinin 13 ilçesinden birisidir.
Van Gölü'nün kıyısında kurulan ve 1970'lerin sonuna kadar nahiye merkezi olan Edremit, nahiyelerin kaldırılmasıyla ilçeye dönüştürülmüştür.


## Tarihçe.
Geçmişi çok eski dönemlere dayanan Edremit isminin kaynağı bilinmemektedir. Şemsettin Sami, Kamus-i Türki'de ilçeyi anmış, ismin kaynağını meçhul göstermiş "herhalde çok eski bir kasabadır" diye de eklemiştir. Ermenice kaynaklarda efsanelerde adı sıkça geçen Ara adlı kralla bağlantılı olduğu düşünülmektedir.
Cumhuriyet'in kuruluşundan sonra Edremit, Sarmansuyu, Gümüşdere ve en sonunda yine Edremit olarak adlandırılan ilçenin nüfusu, 2005 ve 2012 yılında yapılan TOKİ konutlarıyla 18.000den 114.000'e çıkmıştır.
Edremit'in tam içerisinden geçerek Van'a giden ve bir Urartu yapısı olan Şamran kanalı, ilçenin en önemli tarihi kalıntısıdır. Yine bu kanalın kuruluş yazıtlarının 3 tanesi ilçedeki bahçelerde bulunur. Kadembastı mevkiinde kanalın istinat duvarları ve iki yazıt mevcuttur. Üzüm bağı olarak inşa edilen bu alanda Devdamı diye adlandırılan mağaralar ve dirheler mevcuttur. Kızkalesi olarak adlandırılan kaya bloğunun güneyinde küçük bir şapel bulunur. Şapelin kuş uçumu 400 metre kadar doğusundaki büyük Ermeni mezarlığı 2005 yılında yapılan Toki binaları, geri kalanlar ise 2012 yılında açılan yeni yol çalışmaları esnasında yok olmuştur.


## Nüfus.
Not 1: 2012 yılından sonra merkez ilçenin bir kısmı Edremit'e bağlandığından nüfus artmıştır.
Not 2: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.


## Kasım 2011 Van depremi.
9 Kasım 2011 tarihinde meydana gelen 5,6Mw büyüklüğündeki depremin merkez üssü bu ilçedir.


## Yerel yönetim.
Eylül 2016'da PKK-KCK'ya yardım ve destek verdiği gerekçesiyle 24 Ağustos'ta tutuklanan Sevil Rojbin Çetin'in yerine 1 Eylül 2016 tarihinde yürürlüğe giren 674 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca vali yardımcısı İbrahim Özkan atandı. 2024 yılına kadar İsmail Say belediye başkanlığı görevini yürüttü.
2024 Türkiye yerel seçimleri sonucunda Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi adayı Rabia Başak Koç, %59,12 oy ile seçimi kazandı ve belediye başkanı oldu.
# Gürpınar
Gürpınar, (), Türkiye'nin Van ilinin bir ilçesidir. Van ilinin güneyinde bulunan ilçe, yüzölçümü olarak Şanlıurfa ilinin Siverek ilçesinin ardından ülkenin en büyük ilçesidir.


## Adı.
Eski adı "Havasor" olup Ermenice "Have-tzor" (Ataların Vadisi) sözcüğünden türetilmiştir. Osmanlı döneminde de bu ada sahip olan ilçe Cumhuriyet döneminde Cumhurbaşkanı İsmet İnönü tarafından sularının çokluğuna istinaden Gürpınar olarak adlandırılmıştır.


## Siyaset.
2024 Türkiye yerel seçimleri sonucunda Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi adayı Mehmet Tahir Ertaş seçimi kazandı.


## Nüfus.
Not: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.
# Muradiye
Muradiye (Osmanlıca: بارکری / "Bargiri" Kürtçe: Bêgirî), Van ilinin tarihi bakımdan en eski ilçelerinden birisidir. "İlçede" turistik ve tarihi değere sahip olan Muradiye Şelalesi, Şeytan Köprüsü ve Saint Stefanos Kilisesi bulunmaktadır.


## Siyaset.
2024 Türkiye yerel seçimleri sonucunda Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi adayı Hediye Sayiner seçimi kazandı.


## Nüfus.
Not: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.
# Altınova
Altınova, Yalova iline bağlı bir ilçedir. Doğuda Kocaeli, güneyde Bursa illeri, batıda Çiftlikköy ilçesi, kuzey ve kuzeydoğuda da İzmit Körfezi'yle çevrilidir.
1930'a kadar Kocaeli'nin Karamürsel ilçesine bağlı köy olan ve 31 Aralık 1986'da aynı ilçeye bağlı beldeye dönüşen Altınova, 1995'te yapılan bir düzenlemeyle ilçe haline getirildi ve aynı düzenleme sırasında kurulan Yalova iline bağlandı.


## Coğrafya.
İlçe Kocaeli Körfezi'nin en dar bölgesinde bulunmaktadır. İlçenin sahil bölümünü, Karamürsel topraklarından gelen Yalakdere'nin oluşturduğu Hersek deltası oluşturur. Şehir merkezi deltanın başlangıcına kurulmuştur. Altınova'da çiçekçilik ön plana çıkmış ve geniş bir sektör haline gelmiştir.
# Çınarcık
Çınarcık, Yalova ilinin bir ilçesidir. Yalova'nın merkez dışındaki en büyük ilçesidir. Kış aylarında nüfusu yaklaşık 13.000 iken, yaz aylarında bu sayı bazen 300.000'i geçebilmektedir.


## Tarihi.
İlçenin bulunduğu topraklar, Milat'tan 3-4 bin yıl önce kurulmuş yerleşim merkezlerindendir. Bölge Frigyalılar'dan sonra klasik öncesi, klasik ve Helenistik dönem devletleri hakimiyetinde kaldıktan sonra MÖ 74 yılında Roma Devleti'ne geçmiştir. Roma döneminden kalan bazı kalıntılara Çınarcık ilçesi ve köylerinde rastlamak mümkündür. Çınarcık uzun yıllar süren Bizans hakimiyetinin ardından 1307 yılında Osman Bey tarafından Osmanlı topraklarına katılmıştır. Kurtuluş Savaşı yıllarında üç kez işgal edilmiş ve en son 19 Temmuz 1921 tarihinde düşman işgalinden tamamıyla kurtarılmıştır. Rum döneminde adı 'temiz havası olan şehir' anlamına gelen KİO olan ilçenin günümüzdeki adının tam olarak nereden geldiği bilinmemektedir.
Çınarcık'a yakın gezip görülecek yerler arasında; Termal, Esenköy, Erikli Yaylası bulunmaktadır.
Çınarcık'ın panoramik görüntüsü


## Mimari.
### Saat kulesi.
Kent meydanına 2005 yılında dikilen Çerikli Saat Kulesi ilçenin simgesi haline gelmiştir. Kare planlı yapının kaidesi aynı zamanda çeşme olarak hizmet vermektedir.
# Çiftlikköy
Çiftlikköy, Yalova ilinin bir ilçesidir.
Yalova merkezine 5 km uzaklıkta bulunan Çiftlikköy'ün belediye sınırı 5.946 dönümdür. Yalova - İzmit devlet kara yolu üzerinde bulunan ilçe Yalova'nın doğusunda Marmara Denizi'nin güneyinde Karamürsel ilçesinin batısında yer alır. Tek beldesi Taşköprü'dür. Köyleri Gacık, Laledere, Çukurköy, Burhaniye, Dereköy, Kabaklı, Denizçalı, İlyasköy, Kılıç'tır. Gacık kirazı ile meşhurdur. Türkiye'nin ilk kadın muhtarı bu köydendir. Tarihi bir hamamı vardır. İsmi Laledere olmasına rağmen karanfil seraları ile meşhur olan köyü aynı zamanda bir orman köyüdür.


## Tarihçe.
17 Aralık 1986'da belediye statüsü alarak beldeye dönüştü.
# Termal, Yalova
Termal, Yalova ilinin bir ilçesi. İlçe merkezi olan Termal kasabası, Yalova kentine 12 km uzaklıktadır. Adını buradaki termal kaynaklardan alır.
Dünyaca ünlü kaplıcalarında çok sayıda turist ağırlayan önemli bir turizm merkezidir.
Termal ilçesi yeni bir yerleşmedir. Gökçedere ve Üvezpınar köylerinin birleştirilmesi sonucunda ortaya çıkmıştır. Nüfusunun çoğunluğu 93 Harbi göçmeni Gürcüler ile Lazlar ve Balkan göçmenlerinden oluşan bu iki köy 1992'de bir beldeye dönüştürülmüştür. Bu belde 1995 yılında Termal adıyla ilçe olunca, Termal kasabası da ilçe merkezi haline geldi. Gökçedere ve Üvezpınar bugün termal kasabasının mahallesidir. Termal ilçesine bağlı Akköy ve Yenimahalle köylerinin nüfusunun çoğunluğu da 93 Harbi'nin ardından Hopa ilçesi ile Çhala vadisinden göç eden Lazlar ile Maçaheli bölgesinden göç eden Gürcülerden oluşmaktadır.
# Saraykent
Saraykent, Yozgat ilinin bir ilçesidir. Saraykent, il topraklarının doğusunda yer almaktadır. Doğuda ve güneyde Akdağmadeni, batıda Sorgun, kuzeyde ise Kadışehri ile çevrili olan ilçenin Kadışehri ile sınırını Çekerek Suyu çizmektedir.


## Tarih.
### Adı.
Osmanlı devrinde adı Karamağara olan Saraykent, 1972 yılına kadar bucak iken bu tarihte çıkan bir kanunla belediye teşkilatı kurularak kasaba olmuştur. Karamağara'nın ismi 17.02.1975 tarih ve 7-9461 sayılı kanunla Saraykent olarak değiştirilmiş, 20 Mayıs 1990 tarih ve 3644 sayılı kanunla ilçe olarak Yozgat iline bağlanmıştır.


### İlkçağ.
Romalılardan kalma han ve hamamların bulunması yörenin Romalılar devrinde nüfusla meskun olduğunun göstergesidir.
# Koreografi
Koreografi, adım tasarımcılığı, dans besteciliğidir. Kelime Yunancadan gelir. Antik Yunan tiyatrosunda koroda bulunan insanların hareketlerini belirleme şeklinde ortaya çıkmıştır. Daha sonra dans esnasında adım ve hareketleri belirleme şekline dönüşmüş ve bu şekilde yaygınlaşmıştır. Bu işi yapanlara koreograf denir.
Bu sözcük günümüzde dansın kurgusunu, yapısını, adım düzenini ve bu adımlara bağlı hareket akışını anlatmak için kullanılır. Buna dansın bestesi de denilebilir.
Bunun dışında, savunma sporlarında veya sahne sanatlarında, hareket akışını anlatmak için de kullanılmaktadır.
Adım tasarımının uzunluğu basit bir iki adım olabileceği gibi, birçok sanatçı tarafından, belli bir konuyu anlatmak için yazılmış, birkaç saat uzunluğunda bir opera veya bale gösterisi de olabilir.
Tasarımcı, adım düzenini tasarımını çoğunlukla, müzisyen bir besteci ile çalışarak oluşturur. Hazırlanan tasarımın kâğıt üzerine aktarılmasına hareketlerin notalandırılması (Tanznotation) denir.


## Etimoloji.
Koreografi kelimesi Yunanca "χορεία" (dairesel dans, bkz. choreia) ve "γραφή" (yazı) kelimelerinden "dans-yazı" anlamına gelir. İlk olarak 1950'lerde Amerikan İngilizcesi sözlüğünde yer aldı, ve "koreograf" kelimesi ilk kez 1936'da Broadway'deki "On Your Toes" programında George Balanchine için bir kredi olarak kullanıldı. Bundan önce, sahne kredileri ve film jeneriklerinde "sahneleyen topluluklar" gibi ifadeler kullanıldı. Bundan önce sahne jeneriği ve film jeneriği koreografı belirtmek için "sahneleyen topluluklar", "sahneleyen danslar" veya basitçe "dans eden" gibi ifadeler kullanıyordu.
# Johannes Rau
Johannes Rau (d. 16 Ocak 1931, Wuppertal - ö. 27 Ocak 2006, Berlin), Alman devlet adamı ve 1999-2004 yılları arasında görev yapmış Almanya cumhurbaşkanı.


## Hayatı.
Beş çocuktan üçüncü olarak, Wuppertal, Ren Eyaleti Barmen kesiminde doğdu. Ailesi sıkı bir Protestandı. Öğrenciyken, aktif Nazizme direndi ve Alman Protestan Kilisesinin üyesi oldu. Rau, 1949 yılında okulu bıraktı ve özellikle Protestan Gençlik Yayınevi ile, bir gazeteci ve yayıncı olarak çalıştı. Yayıncılık alanında meslek eğitimi yapan Rau bir dönem gazetecilik de yaptı. 1952'den beri politikanın içinde olan Rau, 1957 yılında SPD'ye katılan Johannes Rau bir yıl sonra Kuzey Ren-Vestfalya Eyaleti'nin parlamentosuna seçildi. 1967'de parti meclis grup başkanlığına, üç yıl sonra da eyalet hükûmeti üyeliğine getirildi. Bilim ve Araştırma Bakanı olarak eyalet yüksek okullarının modernleştirilmesine önemli hizmeti geçti. 1978 yılında Almanya'nın en kalabalık nüfusa sahip eyaletinin başbakanı olan Johannes Rau popülaritesi sayesinde art arda üç kez partisine mutlak çoğunluğu kazandırdı. Sosyal Demokrat Parti'nin başbakan adayı olarak girdiği 1987 genel seçimlerinde Helmut Kohl'e yenildi ve eyalet başbakanlığı görevini sürdürdü.
1993 yılında Almanya Sosyal Demokrat Partisi'nin genel başkanlığına seçildi. 1994 yılındaki cumhurbaşkanlığı seçimine aday gösterildi ama Roman Herzog'un bu göreve seçilmesiyle devletin en yüksek makamına yükselme hedefini ertelemek zorunda kaldı.
1995 eyalet seçimlerinde Sosyal Demokratlar %50 sınırının altında kalınca Johannes Rau, Yeşiller Partisi ile akıl izdivacı yapmak zorunda kaldı. Ama koalisyon bünyesindeki sürtüşmelere meydan vermedi.


## Cumhurbaşkanlığı.
Yaklaşık 20 yıl eyalet başbakanlığı yaptıktan sonra 1998'de bu görevden çekildi. 1999 yılında cumhurbaşkanlığına seçildi.
# Melek Tavus
Melek Tavus (Arapça: "طاووس ملك", Kürtçe: "Melekê Tawus"), Yezidilik inancında Tanrı Azda tarafından yaratılan ve kendisine evreni ve insanları yaratma görevi verilen Melek-Tanrı.
Yezidi inancında Melek Tavus, insanları yarattıktan sonra kendi yarattığı insanlar önünde eğilmemiş ancak bu Tanrı Azda tarafından farklı yorumlanarak kibirli olduğu sanılmıştır.
Yezidilik'ten önceki ilahi dinlerde anlatılan, Şeytan'ın, yaratıcının buyruğuna rağmen insan karşısında eğilmeyip saygı göstermemesi, onun aslında ne kadar asil olduğunun, yaratıcı tarafından sınanmış ispatıdır. İşte bu sınavı başarı ile verip tüm insanlığın ve dünya işlerinin başına geçme hakkını kazanmıştır.
Ancak burada Şeytan'ın sahip olduğu özellikler diğer dinlerden farklıdır. Yezidilik'te Tanrı, dünyanın sadece yaratıcısıdır ancak sürdürücüsü değildir. Tanrısal iradenin vücut bulması için Melek Tavus bir nevi aracılık rolü üslenmiştir. "Melek Tavus" olarak adlandırılır ve bir tavus kuşu ile simgelenir. Tanrı özünde iyilikle dolu olduğundan Tanrı'ya ibadet ederek onun gönlünü kazanmak gerekmez. İbadetin, içi kötülüklerle dolu olana, Tavus'a yapılması ile kötülüğün en büyük kaynağından korunulur. Bu anlamda diğer şeytan olarak adlandırılan tinsel güç Yezidilik inancında Azda'nın devamlılığı ve işlevsel yönüdür. Zıtlıkların kaynağı ve aynı zamanda zıtlıkların ortadan kalktığı isim aslında Melek Tavus'tur.
Ahiret inancı gibi sonradan hesap verilecek bir yerin varlığı söz konusu değildir. Yeniden doğuşa, şekil değiştirmeye inanılır. İnsanın inanışına ve yaşayışına göre dünya, cennete de cehenneme de dönüşebilir. Cehennem insanın içinde kontrol edilmesi gereken ateştir. Melek Tavus bütün bu işlerin denetleyicisi ve Tanrı'nın bu dünyadaki gölgesidir.
Yezidiler Melek Tavus'a ibadet ederler. Yezidi inancından kötü bir melek değil, yanlış anlaşılmış ve sonradan affedilmiş iyi bir melektir.
# Şahid bin Car
Şahid bin Car: Ezidilik'de Ezidiler'in atası olduğuna inanılan ve Havva'dan değil sadece Âdem'den dünyaya geldiğine inanılan kişi.
İnanışa göre, Âdem ile Havva'nın kırkı erkek kırkı kadın toplam seksen çocuğu olur. Daha sonra bu Âdem ile Havva bu çocukların yetiştirilmesi ve ideal insan olmaları konusunda anlaşmazlığa düşerek kavgaya tutuşurlar. Tanrı tarafında hangisinin haklı olduğunun anlaşılması için sınavdan geçirilmelerine karar verilir. Her ikisi de bir testinin içine ruhlarını, düşüncelerini doldururlar ve ağzını kapatırlar kırk gün sonra Âdem'in küpünden Şahid bin Car adında güzel bir genç çıkar. Havva'nın testisinden ise sürüngenler, akrepler, çıyanlar...
Şahid bin Car, kusursuzluğun, dürüstlüğün, iyiliğin sembolüdür, o hem ruhu hem fiziğiyle kusursuzdur. Âdem, Şahid bin Car'ı o kadar sever ki diğer seksen çocuğuyla artık ilgilenmez olur. Bu da Havva ve seksen çocuğu arasında kıskançlık ve nefrete neden olur. Karar verirler; Şahid bin Car öldürülecektir. Kadın, bir parola belirler ve suikastın yapılacağını bu parolayla bildireceğini söyler. Ancak her şeyi bilen ve duyan Melek Tavus'u hesaba katmamıştır... Melek Tavus, yarattığı dört cine emir verir ve cinler gece olunca bu seksen çocuğun ağızlarına üfler, uyandıklarında sekseni de farklı dil konuşmaktadırlar. Bu sebeple annelerinin söylediği parolayı da anlayamazlar. Şahid bin Car böylelikle Melek Tavus'un sayesinde kurtulur.
Daha sonra Şahid bin Car'a dişi bir melek gönderilir ve bundan olan çocuklar Ezidilerin atalarını oluşturur, diğer seksen çocuktan dünyaya gelenlerse diğer insanları oluştururlar.
# Meshaf Reş
Meshaf-ı Reş, diğer adıyla Kitab-el Esvad yani Kara Kitap, Ezidilikte Kitâbü'l-Cilve ile birlikte kutsal sayılan iki kitaptan biri. 15. yüzyılda yazıldığı tahmin edilen bu kitap, Ezidilerin kutsal kitabıdır. Kürtçesi Mishefa Reş'tir. Ezidilik inancına göre, Tanrı Siyah Dağ'a indiğinde Siyah Kitap doğmuştur. Ezidi kutsal kitapları Kürtçe yazılmıştır. Kara Kitap, Kitab-ül Cilve'den daha uzundur ve bölümlere ayrılmamıştır. İlk yarısı yaratım süreci hakkında bilgi vermektedir. Beyaz İnci ve Melek-i Tavus ilk önce yaratılmıştır. Yasak meyvenin yerine buğday geçer. Havva, Âdem cennetten kovulduktan sonra yaratılmıştır. Melek-i Tavus Adem'e secde etmez ve böylece Tanrı'nın yaptığı sınavı kazanır. Asaletini ispatlamıştır. Lanetlenmek yerine ödüllendirilir ve yaratımı Tanrı tarafından yapılmış olan Evren'in sürdürülmesi görevi kendisine verilir.
Meshaf-ur Reş'in ilerleyen bölümlerinde Ezidi olan bazı kralların adlarından bahsedilir. Daha sonra bazı yemek tabuları (marul, kabak vb.), kişisel temizlikle ilgili bazı kısıtlamalar ve sözel tabular, yani söylenmemesi gereken sözler sıralanır. Kitabın final bölümünde ilkinden farklı olan başka bir yaratım hikâyesi daha vardır. Ezidi Kara Kitap'ının orijinali Qasr'tz-Din köyünde bulunmaktadır.
# Kitâbü'l-Cilve
Kitâbü'l-Cilve (كتاب الجلوة), yani "Vahiy Kitabı", Ezidilikte Meshaf Reş ile birlikte kutsal sayılan iki kitaptan biri. "Kitâbü'l-Cilve" Meshaf Reş'e göre çok daha geniş bir zaman diliminde yazılmış, Ezidileri tanrısal konularda bilgilendiren bir kitaptır. Kitabın içinde sadece Ezidiler tarafından okunması gerektiği ve yabancıların eline geçmemesi gerektiği bildirilmiştir. Beş bölümden oluşur.
  - Birinci Bölüm: Melek Tavus'un ezeli ve ebedi oluşu ve sıfatları. Diğer dinlerin artık hükümsüz oluşu ve kitaplarının geçerliliğini yitirmiş olduğu.
  - İkinci Bölüm: Ödül ve ceza, reenkarnasyon.
  - Üçüncü Bölüm: Her şeyin Melek Tavus'un denetiminde olduğunu anlatan bölüm.
  - Dördüncü Bölüm: Mevsimler, yasalar ile ilgili bilgiler ve yabancı inançlara kapılmamak gerektiğine dair uyarılar.
  - Beşinci Bölüm: Kendisini simgeleyen kavramlara saygılı olmayı buyuran bölüm.
# Dune Mesihi
Dune Mesihi, Frank Herbert'in yazdığı Dune adlı fantastik edebiyat serisinin ikinci kitabı. İlk kez 1969 yılında "Galaxy" adlı bir dergide yayımlanmıştır. Serinin her iki kitabı da 2007 yılında Bilimkurgu Kitap Kulübü tarafından tek cilt halinde basılmıştır.
# Dune Çocukları
Dune'un Çocukları, Frank Herbert'ın yazdığı Dune adlı bilimkurgu serisinin üçüncü kitabı. Roman 1977 yılında Hugo Ödülüne aday gösterilmiştir.


## Konu.
Serinin ikinci kitabı olan Dune Mesihi'nin sonunda Paul Atreides çöle giderek ortadan kaybolmuştu. Kız kardeşi Alia, İmparatorluğu'n Naib'i olarak tahtta oturmakta ve Paul ile Chani'nin çocukları Leto ve Ganima Fremenlerin koruması altında yaşamaktadırlar. İkizlerin farklı yaratılışları kitap boyunca kendini yavaş yavaş ortaya koyarken Alia'nın daveti üzerine Arrakis'e geri dönen Leydi Jessica kızını değişmiş olarak bulacaktır.
Serinin üçüncü kitabında Mentat Duncan Idaho önemli bir rol oynamaktadır. Kitabın en büyük sırrı Arrakis - yani Dune - sokaklarında gezinirken dine ve gezegen üzerindeki değişime küfreden Vaiz'in gerçek kimliğidir.
# Dune Tanrı İmparatoru
Dune: Tanrı İmparatoru, Frank Herbert tarafından kaleme alınmış ve dünyanın en çok satılan bilimkurgu romanları olan Dune dizisinin 1981'de yayımlanmış dördüncü kitabıdır. Arthur C. Clarke'ın ifadesiyle, "Yüzüklerin Efendisi ile kıyaslanabilecek tek şaheser kurgu romandır.".
# Dune Sapkınları
Dune Sapkınları, Frank Herbert'ın yazdığı Dune adlı fantastik edebiyat serisinin beşinci kitabı. 1984 yılında basılmıştır.


## Kurgu.
2. Leto'nun hükümdarlığı biteli 1500 yıl olmuştur. İnsanlık halen Altın Yol'u izlemektedir. Leto'nun 3500 yıl süren baskıcı rejiminin yol açtığı Büyük Saçılma ile evrenin uzak köşelerine gidenler, 1500 yıl sonra büyük bir fethetme arzusu içerisinde geri dönmeye başlamıştır. Altın Yol'u anlayan tek grup olan Bene Gesserit'ler bir seçim yapmaya zorlanmaktadır. Geleneksel olarak kullandıkları gizli manipülasyon yöntemleri ile insanlığı sessizce yönlendirirken kendi hayat mücadelelerine devam edecekler ya da Altın Yol'u seçerek insanlığı yokolma tehlikesinden uzak olan yeni bir geleceğe doğru itmeye çalışacaklardır.
# Dune Rahibeler Meclisi
Dune Rahibeler Meclisi, Frank Herbert'ın yazdığı Dune adlı bilimkurgu edebiyat serisinin altıncı kitabı. 1985 yılında yayınlanan kitap yazarın son eseridir. Herbert 1986 yılında öldükten sonra, kendisinin yedinci kitap için hazırladığı notlardan yola çıkan oğlu Brian ve Kevin Anderson ikilisi tarafından Hunters of Dune ve Sandworms of Dune yayınlanmıştır.


## Kurgu.
Bene Gesserit halen 2. Leto tarafından çizilen Altın Yol'u sorgulamakta, bir yandan da Eski İmparatorluk'u ele geçiren Şerefli Analar'ın saldırılarına direnmeye çalışmaktadır. Bir çıkış yolu arayan Bene Gesserit lideri Darwi Odrade, çözümün esir tuttuğu Scytale, Duncan Idaho ve Murbella'ın oynayacakları roller ile bağlantılı olduğuna inanmaktadır.
 - YÖNLENDİRME
# Frank Herbert
Frank Patrick Herbert (d. 8 Ekim 1920 Tacoma, Washington - ö. 11 Şubat 1986), Amerikalı bilimkurgu kitapları yazarı. Romanlarıyla ünlü olmasına rağmen, kısa öyküler de yazdı. Gazeteci, fotoğrafçı, kitap eleştirmeni, ekolojik danışman ve öğretim görevlisi olarak çalıştı.
Herbert, Tacoma Washington'da 8 Ekim 1920'de dünyaya geldi. Küçüklüğünden beri yazar olmak istedi. 1938'de üniversiteden mezun oldu ve 1939'da "Glendale Star" adlı gazetede yazarlık kariyerine başladı. II. Dünya Savaşı sırasında yazarlığa altı ay kadar ara verdi ve Amerikan Donanması'nda fotoğrafçı olarak çalıştı, ancak bu görevden sağlık sebepleri ile ayrılmak zorunda kaldı.
Herbert'in ilk bilimkurgu öyküsü "Looking for Something", aylık olarak Samuel Mines tarafından düzenlenen bir dergi olan "Startling Stories"in, Nisan 1952 sayısında yayınlandı.
Frank Herbert'in roman yazarlığı kariyeri 1955'te yazdığı "Denizdeki Ejderha" ("The Dragon in The Sea") ile başladı. Dünya çapında "Dune" adlı ünlü bilimkurgu serisi ile tanındı. Tarihte verilen ilk Nebula Ödülü'nü kazanan yazarın "Dune" ile kazandığı bir de Hugo Ödülü bulunmaktadır. Roman, tüm zamanların en çok satan bilimkurgu romanı unvanını almıştır. Uzak bir gelecekte kurulan ve insanlığın uzun zamandan beri yıldızlar arası seyahat geliştirdiği ve binlerce farklı dünyaya yerleştiği bir gelecekte geçen romanda, insan türlerinin uzun vadede hayatta kalması, insan evrimi, gezegen bilimi ve ekolojisi ve din, politika, ekonomi ve gücün kesişimi gibi karmaşık temaları araştırıyor.
# Aygıt sürücüsü
Aygıt sürücüsü veya diğer adıyla donanım sürücüsü, işletim sistemlerinde korumalı mod mimarisinde uygulamaların işletim sisteminden bağımsız olarak donanıma erişiminin kısıtlandığı durumlarda donanımla veya işletim sistemi çekirdeği ile haberleşebilmek maksadı ile yazılan kodlardır. Sık ve yaygın olarak, sadece "sürücü" de denir.
Bir aygıt sürücüsü, işletim sisteminin bir parçası olabileceği gibi, işletim sisteminden bağımsız olarak hazırlanmış, tamamlayıcı bir bileşen olarak da kullanılabilir. Aygıt sürücüleri genellikle donanımı üreten şirketlerce yazılmaktadır ve donanım ile birlikte verilmektedirler. Her işletim sistemi için aygıt sürücüleri yazılır.
# Abuzer Uğurlu
Abuzer Uğurlu (d. 1942 Malatya, Pütürge) Türk silah ve uyuşturucu kaçakçısı.
1966-1973 yılları arasında Türkiye'ye 27 milyon adet mermi ve 70.000 civarında silah sokulması ile ilgili olarak yargılandı ama delil yetersizliğinden beraat etti.(1) Uğurlu kısa bir süre sonra Bulgaristan'a yerleşti ve kaçakçılık işlerini bu ülkede yürüttü. 1974 yılında çıkan af yasasıyla bir kısım suçları affedildi.
1974-1979 yılları arasında "Yıldırım" kod adı ile Millî İstihbarat Teşkilatı için çalıştı.(2) Bu arada İnterpol tarafından uyuşturucu kaçakçılığı suçu ile aranıyordu.(3) Uğurlu'nun ismi 1979 yılında şüpheli bir intihar ile ölen kaçakçı İbrahim Telemen'in iddialarında geçiyordu. Milliyet gazetesi başyazarı Abdi İpekçi öldürülmeden önce kaçakçılık konuları ile ilgili yazılar yazıyor ve Uğurlu'dan bahsediyordu.
1968 - 1981 yılları arasında Adalet Partisi Millet Vekilliği yapan ve MHP'li Gün Sazak'ın yerine Gümrük ve Tekel Bakanlığına getirilen Tuncay Mataracı'nın da Uğurlu'dan rüşvet aldığı ve onun istediği kişileri Gümrük Müdürü yaptığı 12 Eylül sonrası ortaya çıktı.(4) Bu arada Milliyet gazetesini satın almak isteyen Kemal Derinkök'ün, Uğurlu ile yakın ilişkisi vardı. İpekçi suikastının tetikçisi olarak idama mahkûm edilen Mehmet Ali Ağca, cinayetten önce Uğurlu'dan yardım gördüğünü söyledi.
Uğurlu 1984'te Millî İstihbarat Teşkilatı ve Emniyet'in beraber yürüttüğü Babalar Operasyonu sırasında tutuklandı. 1987 yılında tekrar tutuklanan ve 1988'de tahliye edilen Uğurlu hakkında 1991'de İstanbul DGM'de 36 yıl hapis istem ile bir dava açıldı.20 Ekim 1999'da İstanbul'da yakalandı.
Abuzer Uğurlu, 14 Mart 2007′de cezasını tamamlayarak tahliye oldu.
# Beşköylü Adem
Beşköylü Adem, (asıl adı Adem Ekiz) (d. 1983; Beşköy) Karadeniz ezgilerini icra eden Türk halk müziği sanatçısıdır.
1 Mart 1980'de Trabzon'un Köprübaşı ilçesinin Beşköy beldesine bağlı Konuklu (Kalis) köyünde köyünde dünyaya geldi. İlk ve orta öğrenimini Konuklu'da, lise öğrenimini Köprübaşı lisesinde tamamladı. Müzik hayatına daha küçük yaşta başladı. İlkokul yıllarında kemençe ile tanıştı ve lise bitiminde hayatınını tamamen müziğe adayarak, profesyonel anlamda müzik çalışmalarına başladı.
2000 yılında Yanarım Ateşine adlı albümünü piyasaya çıkardı. Ardından, askerlik dolayısıyla bir süre müzikten ayrı kaldı. Müzik çalışmalarını Yunanistan'da tamamladığı ikinci kasetini 2005 yılında "Romaika Tragodias"'ı (Rumca şarkılar) piyasaya çıkararak sürdürdü. Üçüncü kasetini ise 2007'de Kavalcı Kerim Aydın'la birlikte "Gülüm Demedim mi Sana" adıyla çıkardı. Sanatsal adını doğduğu ve büyüdüğü yer olan Beşköy'ün 1998 yılında bir sel felaketiyle haritadan silinmesi nedeniyle, hem bu yöre insanının yasına ortak olmak, hem de Beşköy adının yaşatılması icin Beşköylü Adem olarak sanat piyasasında kullanmaktadır.


## Albümleri.
  - Yanarım Ateşine (2000)
  - Romaika Tragodias (2005)
  - Gülüm demedim mi sana (2007)
  - Trabzon'dan Selaniğe (2010)
  - Anemo / Rüzgar (2012)
  - Selanik'ten Trabzon'a Köprü (2012)
  - Parhar (2015)