BILGEM-AI/BILGE-Wiki-Tr-Plus huggingface dataset:
# Yakobos Notaras
Yakobos Notaras (; y.1439– y. 1491), İshak olarak da adlandırılır, 1453'te Konstantinopolis'in düşüşünden sağ kurtulan Bizans aristokrattı. Henüz ergenlik dönemindeyken Osmanlı padişahı Fatih Sultan Mehmed'in dikkatini çekmiş ve 1460 yılında kaçana kadar saraya hapsedilmiştir. Daha sonra İtalya'daki Bizans diasporası'nın liderlerinden biri oldu.


## Esareti.
Yakobos Notaras, son Bizans imparatorlarına "megas doux" ve büyük amiral olarak hizmet eden "son derece zengin" bir aristokrat olan Loukas Notaras'ın en küçük oğluydu.#YÖNLENDİRME Konstantinopolis, Osmanlı hükümdarı II. Mehmed'in eline geçtiğinde Yakobos henüz 14 yaşındaydı.#YÖNLENDİRME Yakobos'un olağanüstü güzel olduğu ve Fatih'in Notaras'ın evini ziyaret ettiğinde sultanın dikkatini çektiği söylenir. Üç gün sonra, Loukas Notaras oğlu ve damadıyla birlikte idam edilirken, Yakobos padişahın isteği üzerine öldürülmedi. Yakobos, babasının ve kardeşinin idamından sonra, Mehmed'in haremine götürüldü. 1460'a kadar sarayda kaldıktan sonra Edirne'den İtalya'ya kaçtı ve burada üç kız kardeşinin yanına gitti: Anna, Theodora ve Euphrosyne. Daha sonra Elizabeth Zampetis ile evlenmiştir.


## Bibliyografya.
-
# Anna Notaras
Anna Notaras Palaiologina ( Παλαιολογίνα; ö. 8 Temmuz 1507), Bizans İmparatorluğu'nun son megadükü olan Loukas Notaras'ın kızıydı.


## Hayatı.
Anna muhtemelen 1453'te Konstantinopolis'in düşüşünden önce Konstantinopolis'i terk etmiştir, ancak 29 Mayıs sabahı kuşatmadan kaçan bir Ceneviz gemisinin yolcu listesinde Notaras soyadıyla seyahat eden iki kayıt bulunmaktadır. 1459'dan önce tam olarak nerede olduğu kesin değildir, ancak o yıl İtalya'da yaşamış ve Cenova'daki Saint George Bankası'nda tutulan Notaras aile mirası üzerinde hak iddia etmiştir. Bu büyük mirasın akıbeti, Loukas Notaras'ın ölümünü takip eden altı yıl boyunca diplomatik bir sorun haline gelmiştir. Küçük kardeşi Jacob Notaras'ı, esaret altındayken İslam dinine geçtiği gerekçesiyle mirastan mahrum bıraktırdı. Bir süre Roma'da yaşadıktan sonra Venedik'e yerleşti.
Venedik'te bir Ortodoks Kilisesi inşa edilmesine izin verilmesi için Cumhuriyet yöneticilerine defalarca ricada bulunmuş (1539'a kadar izin verilmemiştir) ve Onlar Konseyi bu konuda tereddüt edince, onları uzlaşmaya zorlayarak 1475'ten itibaren kendisine ait Ortodoks ayinleri düzenleme izni verilmiştir. 1498'de Venedik Senatosu nihayet Rum cemaatine, bu cemaatin üyelerine yardım eden bir cemaat olan "Scuola di San Nicolò dei Greci"'yi kurma hakkını vermiştir. Anna Notaras 1507 yılında, San Giorgio dei Greci tamamlanmadan önce ölmesine rağmen, vasiyetinde kiliseye üç ikona bırakmış ve bu ikonalar günümüzde hala sergilenmektedir.
1472'de Anna, Rumların "yasalarına ve geleneklerine göre" yaşayabilecekleri bir komün kurmak amacıyla eski Montauto kalesini ve çevresindeki toprakları talep etmek üzere Siena Cumhuriyeti konseyi ile görüşmelere başladı. Konsey kendisiyle yazışmalarında ondan son Bizans imparatoru XI. Konstantin Palaiologos'un (.1449-1453-) dul eşi olarak bahsetmiştir, ancak bu doğru değildir. Başka hiçbir çağdaş kaynakta, özellikle de Georgios Francis'in yazılarında böyle bir evlilikten söz edilmemektedir. Yasal sözleşme yapılmış olmasına rağmen, Anna'nın bu isteği gerçekleşmemiştir.
1499 yılında, Venedik'teki ilk özel Yunan matbaası, Nikolaos Vlasto ve Zacharias Kalliergis yönetiminde faaliyete geçti. Matbaanın ilk eseri "Etymologicum Magnum"du ve ön yüzündeki ithafta, matbaanın kurulmasında büyük katkısı olduğu için 'Loukas Notaras'ın kızı Anna'ya' teşekkür edilmesi yer alır.


## Popüler kültürdeki yeri.
Anna Notaras, Mika Waltari'nin "The Dark Angel" ve Peter Sandham'ın "Porphyry and Ash" romanlarında ana karakter olarak yer almaktadır.
2024'te TRT1 ekranlarında yayınlanan dizisinde Emel Özcan tarafından canlandırılmaktadır.


## Konuyla ilgili yayınlar.
 - Klaus-Peter Matschke, "The Notaras Family and Its Italian Connections", "Dumbarton Oaks Papers: Symposium on Byzantium and the Italians, 13th-15th Centuries", 49 (1995), pp. 59–72.
  - Silvia Ronchey, "Un aristocratica Byzantina in fuga: Anna Notaras Paleologina". online copy at Academia.edu
# Notaras ailesi
Notaras ailesi, eski Yunan aristokrat ailesidir.


## Tarihçe.
Kökenleri Benefşe'den Bizans dönemine kadar uzanan aile, Bizans İmparatorluğu'nun son "megadük"ü olan Loukas Notaras ile birlikte Yunan Ortodoks Kilisesi'ne mensup birçok din adamı, Yunan Krallığı'na birçok siyasetçi ve Romanya'ya hanedan mensupları kazandırmıştır.


## Bilinen kişiler.
  - Gerasimus (Kefalonya) (1506-1579), Yunan adası Kefalonya'nın koruyucu azizi
  - Macarius Notaras (1731-1805), Korint Metropoliti ve Filokalya'nın ortak yazarı 
  - Dositheus Notaras (1641–1707), Kudüs Rum Ortodoks patriği
  - Chrysanthus Notaras (1655/1660-1731), Kudüs patriği
  - Loukas Notaras (1402–1453), Bizans İmparatorluğu'nun son "megadük"ü
  - Anna Notaras (ö. 1507), Bizans İmparatorluğu'nun son "megadük"ü Loukas Notaras'ın kızı
  - Ioannis Notaras (ö. 1827), Yunan Bağımsızlık Savaşı'nda bir general
  - Panoutsos Notaras, Yunan Bağımsızlık Savaşı'nda bir siyasi lider
  - John Notaras (1939-2013), Avustralyalı iş adamı, Canberra Fahri Büyükelçisi 
  - Jacob Notaras (y. 1439–1491)
# Araucaria heterophylla
Araucaria heterophylla (Norfolk çamı), Yeni Zelanda ile Yeni Kaledonya arasında Pasifik Okyanusu'nda bulunan Avustralya'nın dış bölgesi Norfolk Adası'na özgüdür. Araucariaceae familyasındaki "Araucaria" cinsinin bir üyesidir. Ağaç yavaş büyür ve 50–65 m (160–210 ft) yüksekliğe ulaşabilir. Düz dikey gövdesi ve simetrik dalları vardır. Norfolk Adası çamı olarak adlandırılmasının endemik imasına rağmen, tür, egzotik, hoş görünümü ve oldukça geniş iklimsel uyumluluğu nedeniyle yaygın olarak süs ağacı olarak dikilir ve artık uygun Akdeniz ve nemli subtropikal iklime sahip bölgelerde dünyanın her yerinde görülür. Ağaç yavaş büyür ve 50–65 m yüksekliğe ulaşabilir, düz dikey gövdeleri ve simetrik dalları vardır, hatta çoğu diğer türü çarpıtabilen aralıksız kıyı rüzgarlarına rağmen. Düz gövdeden, neredeyse yatay veya hafif eğik beş dal çıkararak katlar oluşturur; her katın düzlemi mükemmel bir beşgendir . İç mekanda tutulursa ağaç daha küçük kalır. Gri-kahverengi kabuk ince pullar halinde düşer. Dallar düzenli halkalar halinde dört ila yedi tanedir .Gençken güvenilir su aldığı sürece derin kumda iyi büyür. Bu ve tuza ve rüzgara karşı toleransı, onu kıyı bölgeleri için ideal hale getirir.Uzun süreli soğuğa maruz kalan bölgelerde yaşayamazlar. (soğuk dayanıklılık sınırı -6,6 °C ile -1,1 °C arasındadır)
# Araucaria angustifolia
Araucaria angustifolia,Brezilya çamı "Araucaria' cinsi" kritik derecede tehlike altındaki bir türdür. 40 m (130 ft) yüksekliğe ve göğüs hizasında 1 m (3 ft 3 inç) çapa kadar büyüyen, her dem yeşil bir ağaçtır . İyi drenajlı, hafif asidik toprağı tercih eder ancak drenaj iyi olduğu sürece hemen hemen her toprak tipine uyum sağlar. Bol yağışlı, subtropikal/ılıman bir iklime ihtiyaç duyar ve yaklaşık -5 ila -20 °C'ye (23 ila -4 °F) kadar ara sıra donlara dayanıklıdır. 40 m yüksekliğe ve göğüs hizasında 1 m çapa kadar büyüyen, her dem yeşil bir ağaçtır . Ancak, Brezilya'nın Rio Grande do Sul eyaletindeki Nova Petrópolis yakınlarındaki en büyük birey 45 m yüksekliğinde ve 3,8 m çevre ölçüsüne sahiptir. Büyük çam fıstıklarına benzeyen "A. angustifolia" tohumları yenilebilir 
Kökeni 200 milyon yıldan daha öncesine, Amerika ve Afrika kıtalarının birleştiği zamana dayanıyor ve daha sonra Arjantin'den Brezilya'nın Kuzeydoğusuna kadar tüm Güney Amerika'ya yayıldı.
# Duško Ivanović
Duško Ivanović (d. 1 Eylül 1957), Karadağlı basketbol antrenörü ve eski profesyonel basketbolcu. Son olarak Liga ACB ve EuroLeague ekiplerinden Baskonia'yı çalıştırdı.
# Xanthocyparis nootkatensis
 - YÖNLENDİRME 
Cupressus nootkatensis veya Nootka selvisi"," Kuzey Amerika'nın kuzeybatısındaki kıyı bölgelerine özgü selvi familyasından bir ağaç türüdür.
40 metreye (131 ft) kadar boylanabilen, istisnai olarak 60 m'ye (200 ft) kadar uzayabilen, çapı 3,4 ila 4 m'ye (11 ila 13 ft) kadar ulaşabilen, her dem yeşil bir kozalaklı ağaçtır. Britanya Kolumbiyası'nın batı kıyısındaki Caren Sıradağları, dünyadaki en eski Nootka selvisi örneklerine ev sahipliği yapmaktadır ve bulunan örneklerden birinin 1.834 yaşında olduğu bulunmuştur.
 }}>
# Deroceras trabzonensis
Deroceras trabzonensis, Stylommatophora takımından Türkiye'ye özgü bir sümüklüböcek türüdür. Trabzon'daki Küçükdere vadisinde, Araklı'nın 4 kilometre güneyinde tanımlanmıştır.
# Circassina lasistana
Circassina lasistana, Hygromiidae familyasından Lazistan'a endemik bir sümüklüböcek türüdür.
# Imparietula lasistanica
Imparietula lasistanica, Enidae familyasından Artvin'e endemik bir sümüklüböcek türüdür. Çoruh vadisinde, Artvin yakınlarındaki Lomaşeni'de rapor edilmiştir.
# Tadas Sedekerskis
Tadas Sedekerskis (d. 17 Ocak 1998), Litvan profesyonel basketbolcu. Liga ACB ve EuroLeague ekiplerinden Baskonia forması giymektedir.
# Michel Baudier
Michel Baudier (c. 1589-1645), Fransız tarihçi ve oryantalist. XIII. Louis döneminde Languedoc'ta doğdu ve Fransa Sarayı'nda tarih yazarlığı yapmıştır.


## Yaşamı.
Hayatıyla ilgili ayrıntılı bilgi bulunmamakla birlikte, 1590'da Languedoc'da doğduğu ve 1645 civarlarında öldüğü tahmin edilmektedir. Asil bir aileden gelen Baudier, iyi bir öğrenim görerek Grekçe, Latince, İtalyanca, İspanyolca, İbrânîce ve Arapça öğrenmiştir.#YÖNLENDİRME Önceleri 50 kişilik bir kuvvete kumandanlık yaparken 1620'lerde tarihçiliğe ve vak'anüvisliğe yönelmiş, İslam üzerine Fransızca yazılmış ilk eserlerden biri olan bir risale kaleme almıştır. Yazıları başlangıçta idari ve askeri tarih üzerine odaklanmıştır. Benzer şekilde, Asya hakkındaki tarih yazımı Fransa'da bir ilkti.#YÖNLENDİRME "Ina'nın iddia ettiği gibi, Fransızların Osmanlılara ve askeri üstünlüklerine olan hayranlığı Baudier'in tarihi yazılarında kendini göstermiştir.
"Histoire de la guerre de Flandre 1559–1609"; "Histoire de l'administration du cardinal d'Amboise, grand ministre d'état en France", Georges d'Amboise savunması; ve "Histoire de l'administration de l'abbé Suger" gibi Fransız tarihiyle alakalı kitaplar yazmıştır. Bunun dışında "Inventaire général de l'histoire des Turcs" (1619); "Histoire générale de la religion des Turcs avec la vie de leur prophète Mahomet" (Paris, 1626) ve "Histoire générale du sérail et de la cour du grand Turc" (Paris, 1626) gibi Türk tarihiyle alakalı kitaplar yazmıştır.#YÖNLENDİRME Bu yazdığı kitapların çeşitli yanlış bilgi ve ithamlar içerdiği de tartışma konusudur.#YÖNLENDİRME 
Çin'den dönen bir Cizvit'in anlattıklarını dinleyen Baudier, "Histoire de la cour du roi de Chine" (Paris, 1626) adlı kitabı yazdı. Ayrıca, yine E. Baudier tarafından yazarın bir notuyla birlikte yayınlanan "Vie du cardinal Ximénès"i (Paris, 1635) ve "Histoire de l'incomparable administration de Romieu, grand ministre d'état de Raymond Bérenger, comte de Provence" (Paris, 1635) adlı bir romanı yazdı.#YÖNLENDİRME 
Jean-Claude'a göre Baudier birkaç dil biliyordu ve "sadece Fransa hakkında değil, İspanya, İngiltere, İtalya, Çin, İran ve Türkiye hakkında da yazmıştı.”


## Eserleri.
  - "Histoire de la guerre de Flandre", 1618  
  - "Histoire generalle du serrail et de la cour du Grand Seigneur, empereur des Turcs", 1624  
  - "Histoire générale de la religion des Turcs, avec la vie de Mahomet, et des quatre premiers califes", 1626 
  - "Histoire de la cour du roy de la Chine", 1626  
  - "Inventaire de l'histoire générale des Turcs", 1628 
  - "Histoire du cardinal d'Amboise", 1634 
  - "Histoire du maréchal de Thoiras", 1644 
  - "Histoire de Suger"  
  - "Histoire de Ximenès", 1635, etc.
# Tayfun Aydoğan
 Orta saha 
 | title = Başarıları
 | madalyalar = 
 #YÖNLENDİRME 
Tayfun Aydoğan (d. 29 Mayıs 1996), Bursaspor takımında orta saha pozisyonunda görev yapan Türk futbolcudur.


## Kulüp kariyeri.
Beşiktaş ve Dikilitaş Spor'un genç takımlarında oynayan Aydoğan, profesyonel kariyerine 2015 yılında 3. Lig ekibi Menemen'de başladı. 2017-18 sezonunun ikinci yarısını Vanspor'da kiralık geçirdi. Menemen'e dönen futbolcu, takımının iki lig yükselmesine katkıda bulunurken, kaptanlık yaptığı kulüpte 132 maça çıktı ve 14 gol attı.
10 Temmuz 2021 tarihinde Aydoğan, Süper Lig'e yeni yükselen Adana Demirspor ile iki yılık sözleşme imzaladı. 2022-23 sezonunda 1. Lig takımı Tuzlaspor'da kiralık oynadı. 3 Ağustos 2022 tarihinde Kocaelispor'a bedelsiz transfer oldu ve üç yıllık sözleşme imzaladı. Kocaelispor'un 2022-23 2. Lig şampiyonu takımında yer alan futbolcu, 4 Temmuz 2023 tarihinde Süper Lig'deki Adana Demirspor'a geri döndü. 1 Ekim 2023 tarihinde Süper Lig'deki ilk golünü 4-0 yendikleri Alanyaspor karşısında attı. 2023-24 sezonunda lig ve kupa maçlarında 6 kez ilk 11'de olmak üzere toplam 21 kez Adana Demirspor forması giydi.
Mali krizin baş gösterdiği takımdan ayrılmayarak ertesi sezon da oynamaya devam etti. 2024-25 sezonunda lig ve kupada toplam 31 maçta Adana Demirspor forması giydi; bunların 26'sında ilk 11 oynadı. Çeşitli maçlarda kaptan olarak sahaya çıktı. Bu sezon tek golünü 9 Mart 2025 tarihindeki 3-2 yenildikleri Samsunspor maçında attı.


## Millî takım kariyeri.
Aydoğan, Türkiye'nin genç millî takım seviyesinde 18 yaş altında forma giydi.


## Başarıları.
 - Menemen
 - 2. Lig: 2018-19
 - TSYD Kupası: 2019
 - Kocaelispor
 - 2. Lig: 2022-23
# Ta'ziye
"Ta'ziye" (Arapça: تعزية; Farsça: تعزیه; Urduca: تعزیہ) anlam olarak "teselli, taziye veya kederin ifade edilmesi" demektir. Kökü "aza" (عزو ve عزى) sözcüğünden gelir ve yas tutmayı ifade eder. Genellikle Kerbela Savaşı'nı ve bu savaşı çevreleyen olayları konu alan dinsel oyunları (teatral temsiller) anlatmak için kullanılır. Sir Lewis Pelly, Ta'ziye hakkındaki kitabının önsözüne "Eğer bir oyunun başarısı, eserin yazıldığı insanlar veya oyunu izleyen kitle üzerindeki etkisiyle ölçülüyorsa, hiçbir oyun Müslüman dünyasında bilinen Hasan ve Hüseyin trajedisini aşamamıştır." sözleriyle başlar. Yıllar sonra, New York Üniversitesi'nde İran ve İslam çalışmaları profesörü olan Peter Chelkowski, "Ta'ziye, İran'da Ritüel ve Drama" adlı kitabının başına aynı sözleri seçmiştir."
Bölgeye, zamana, duruma, dine vb. göre kelime farklı kültürel anlamlara ve uygulamalara sahip olabilir:
  - İran kültüründe Ta'ziye, tarihi ve dini bir olaydan esinlenerek ortaya çıkan bir "Taziye Tiyatrosu" veya "Tutku oyunu" olarak sınıflandırılır. Bu olay, Hüseyin'in şehadetidir ve Ta'ziye bu şehadeti destansı bir ruh ve direnişi sembolize ederek canlandırır.
  - Güney Asya ve Karayipler'de Ta'ziye kelimesi özel olarak Muharrem ayında yapılan dini törenlerde kullanılan Minyatür Türbeler (genellikle renkli kağıt ve bambudan yapılan Kerbela türbelerinin taklitleri) için kullanılır.
İran geleneğiyle özdeşleşen Ta'ziye, Şii İslam geleneğinde bir ritüeldir. Muhammed'in torunu Hüseyin'in ve erkek evlatlarının, dostlarının MS 680 yılında Irak'ın Kerbela ovalarında katledilmelerinin yeniden canlandırılmasıdır. Bu katliamın sebebi, Muhammed'in vefatından sonra Müslüman topluluğun liderliğini belirleme (Halifelik) mücadelesidir.
 - YÖNLENDİRME 
Bugün 250 civarında Ta'ziye metni bulunmaktadır. Bunlar İtalyan büyükelçisi Cherulli tarafından toplanmış ve Vatikan Kütüphanesi'nde bulunan bir koleksiyona dahil edilmiştir. Ta'ziye oyun metinleri Farsçadan Fransızcaya Polonyalı oryantalist Aleksander Chodźko, Ukraynaca'ya Ukraynalı oryantalist Ahatanhel Krymsky ve Almancaya İranlı oryantalist Davud Monşizade tarafından çevrilmiştir. İran'ın çeşitli yerlerinde de dağınık halde başka metinler bulunmaktadır.


## Konuyla ilgili yayınlar.
  - William O. Beeman, "Iranian Performance Traditions", Costa Mesa, CA: 2011
  - Bahram Bezae'i, "Namayesh dar Iran", Tehran: 1345/1966
  - Peter Chelkowski, "Ta'ziyeh: Ritual and Drama in Iran", New York 1979
  - Willem Floor, "Theatre in Iran", Washington, D.C.: 2005
  - Aleksander Chodźko, "Théâtre persan, choix de Téaziés ou drames traduits pour la première fois de persan par A. Chodźko", Paris 1878.
  - Ahatanhel Krymsky, "Pers’kyj teatr", Kyjiw, 1925.
  - Davoud Monchi-Zadeh, Taʿziya : Das persische Passionsspiel, mit teilweiser Übersetzung der von Litten gesammelten Stücke, Stockholm: Skrifter utgivna av K. Humanistiska Vetenskapssamfundet I Uppsala, 1967
# Ofçay
Ofçay, bitki çayı üreticisi olan Türk markasıdır. Marka, 2018 yılında Jacobs Douwe Egberts'a satılmıştır. 1985 yılında Burhan Kasap tarafından kurulan Ofçay, 2017 yılı istatistiklerine göre Çaykur, Lipton, Doğuş Çay ve Doğadan çaydan sonra %1'lik pazar payıyla Türkiye'deki en büyük 5. çay markasıdır. 2016 yılında yapılan ve Türkiye'deki çay firmalarının kalitesinin incelendiği bir çalışmada, tüketiciler tarafından sunum ve kalite-beklentisi alanlarında en iyi olarak değerlendirilen Ofçay, ürün çeşitliliği ve sağlık açısından ise en kötü değerlere sahip olarak değerlendirilmiştir.
Efor Çay sahibi İbrahim Akkuş tarafından 2025 yılında satın alınmıştır.
# Nabil Alioui
 Forvet 
 | title = Başarıları
 | madalyalar = 
 #YÖNLENDİRME 
Nabil Alioui (d. 18 Şubat 1999), forvet pozisyonunda görev yapan Fransız futbolcudur. Damak'ta forma giymektedir.


## Kulüp kariyeri.
12 Ağustos 2020 tarihinde Alioui, Le Havre ile dört yıllık sözleşme imzaladı.
2 Şubat 2024 tarihinde Alioui, Süper Lig ekibi Adana Demirspor'a transfer oldu.


## Millî takım kariyeri.
Fransa'da doğan Alioui fas asıllıdır. Fransız ve Fas vatandaşlıklarını einde bulundurmaktadır. Genç millî takımda Fransa'yı seçen Alioui, 2018 UEFA Avrupa 19 Yaş Altı Futbol Şampiyonası'nda Fransa 19 yaş altı takımında forma giydi.
Aralık 2023'te Fas'ın Afrika Uluslar Kupası geniş kadrosunda yer aldı.
# Javier Valle Riestra
Javier Maximiliano Alfredo Hipólito Valle Riestra González Olaechea (5 Ocak 1932 - 6 Temmuz 2024), Perulu avukat ve siyasetçi.
# Ozan Demirbağ
 Kanat 
 | title = Başarıları
 | madalyalar = 
 #YÖNLENDİRME 
Ozan Demirbağ (d. 12 Şubat 2008), Pendikspor takımında kanat pozisyonunda görev yapan Türk futbolcudur.


## Kulüp kariyeri.
3 Şubat 2024 tarihinde Demirbağ, ilk profesyonel sözleşmesini Adana Demirspor ile imzaladı. Bir gün sonra ilk profesyonel maçına Süper Lig'de 2-1 yendikleri Pendikspor karşısında çıktı. Böylelikle ligde oynayan ilk 2008 doğumlu futbolcu oldu.
2024-25 sezonuna Adana Demirspor'da başlasa da transfer döneminin son gününde Pendikspor'a transfer oldu.


## Millî takım kariyeri.
Demirbağ, genç millî takım seviyesinde Türkiye 16 yaş altı takımında forma giydi.


## Kariyer istatistikleri.
### Kulüp.
"26 Mayıs 2024 itibarıyla"
# Karali Çay
Karali Çay, bitki çayı üreticisi olan Türk markasıdır. 1993 yılında Rize'de kurulan Karali Çay, Özçay ile birlikte 2002 yılında Türkiye'deki ilk organik çayı üretmiştir. Karali Çay, 2022 ve 2023 yıllarında Lobin International'ın organize ettiği Avrupa Kalite Zirvesi ve Ödül Töreni'nde Avrupa Kaliteli ödülünü kazandı. Firma 2022 itibarıyla 27 ülkeye ihracat yapmaktadır. 2023 itibarıyla firmanın ikisi Güneysu, biri Salarha ve biri de Fındıklı'da olmak üzere 4 fabrikası ve 15.000 tonluk üretim kapasitesi bulunmaktadır.
# Nuno Lima
 Defans
 | title = Başarıları
 | madalyalar = 
Nuno Lima (d. 16 Mart 2001), Defans pozisyonunda görev yapan Portekizli futbolcudur. Süper Lig ekiplerinden Alanyaspor forması giymektedir.


## Kulüp kariyeri.
Anta, Porto, Paços de Ferreira ve Feirense genç takımlarında oynayan Lima, ilk profesyonel sözleşmesini 2020 yılında Paços de Ferreira ile imzaladı ve Felgueiras takımına kiralandı. 2021 yılında takıma dönen futbolcu as takımda yer aldı. Paços de Ferreira formasıyla ilk profesyonel maçına 23 Eylül 2021 tarihinde Taça da Liga'da 2-1 yenildikleri Boavista karşısında çıktı.
14 Eylül 2023 tarihinde Lima, Süper Lig ekibi Alanyaspor'a açıklanmayan bir bedel karşılığında transfer oldu.


## İstatistikleri.
### Kulüp takım istatistikleri.
"24 Mayıs 2024 itibarıyla"
# Boygenius
Boygenius (tamamı küçük harflerle yazılmıştır), Amerikalı şarkıcı-şarkı yazarları Julien Baker, Phoebe Bridgers ve Lucy Dacus'tan oluşan bir Amerikan indie rock süper grubudur. 2018'de kendi adını taşıyan EP'leriyle çıkış yaptılar ve ardından hem kritik hem de ticari bir başarı elde ederek üyelerin üç Grammy Ödülü kazanmasını sağlayan ilk stüdyo albümleri The Record (2023) ile bir aradan sonra geri döndüler. NME tarafından "anlık klasik" olarak etiketlenen albüm, Birleşik Krallık, İrlanda ve Hollanda'da listelerde zirveye yerleşti ve ABD Billboard 200 listesinde dördüncü sıraya kadar yükseldi. İkinci EP'leri The Rest, 13 Ekim 2023'te yayınlandı. Grup şu anda ara veriyor.


## Diskografi.
  - The Record (2023)
# Gülen Az Güle Naz
Gülen Az Güle Naz, Yavuz Bingöl'ün 1998 yılında Prestij Müzik etiketiyle yayımlanan stüdyo albümüdür.


## Albüme ait diğer bilgiler.
  - Albümde yer alan Ben Bir Küçük Cezveyim ve Ey Sevdiğim şarkıları için klip çekilmiştir.


## Künye.
  - Prodüktörler: Hilmi Topaloğlu · Burhan Aydemir · Mahsun Kırmızıgül
  - Yönetmen: Yavuz Bingöl
  - Aranjör: Mete Artun
  - Tonmaister: Mete Artun
  - Süpervizör: Yavuz Bingöl · Hakan Kambay · Abdil Kale
  - Kayıt: Mete Artun · İlter Kalkancı
  - Mix: Mete Artun
  - Stüdyo: Gold (Ankara)
  - Tasarım ve Uygulama: FRS Grafik Servisleri / Lütfi Çolak
  - Baskı: FRS Matbaacılık


## Orkestra bilgileri.
  - Bağlamalar: Yavuz Bingöl
  - Piyano: Mete Artun
  - Mey · Kaval: Osman Çamurlu
  - Bas Gitar: İsmail Soyberk
  - Tumba · Perküsyon: Metin Özbek
  - Koltuk Davulu · Bendir: Yılmaz Çamurlu · Osman Çamurlu · Şahsenem Bacı · Zeynep Karababa · Bilal Ercan · Seza Kırgız · Serpil Kaya
# Leofric (Mercia kontu)
Leofric (30 Ağustos veya 30 Eylül 1057'de öldü), Mercia Earl'üydü. Lady Godiva'nın kocasıydı. Günah Çıkartıcı Edward döneminde Wessex earlü Godwin ve Northumbria dükü Siward ile birlikte İngiltere'de çok büyük bir siyasi güce sahipti. 1057'de Staffordshire'deki malikesinde öldü. Anglosakson Kroniği onun 30 Eylül'de öldüğünü söyler. Kendisinden sonra yerine oğlu Ælfgar geçti.
 - YÖNLENDİRME
# Kavaklıdere, Ardeşen
Kavaklıdere, Rize ilnin Ardeşen ilçesinin idari merkezi olan Ardeşen kabasının mahallesidir.


## Tarihçe.
Kavaklıdere'nin eski adı Cibistasi'dir. Cibistasi (ჯიბისტასი), Lazca bir yer adı olup Türkçeye Cibistas olarak girmiştir. Nitekim 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesi ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Cibistas (جبستاس) olarak geçer.
Eskiden köy statüsüne sahip olan Cibistasi'nin bulunduğu Lazeti bölgesi, Antik Çağ'da Kolheti Krallığı'nın sınırları içinde bulunuyordu. Osmanlılar, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461'de ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında bu bölgeyi de tamamen ele geçirmiştir. Bu yerleşim, 1876 tarihli Trabzon Vilayeti salnamesine göre, Trabzon Vilayeti'nin Lazistan sancağının Atina kazasına bağlıydı. Nüfusu 48 hanede yaşayan 142 kişiden oluşuyordu. Ancak bu sayının sadece erkek nüfusundan ibaret olması ihtimali de vardır. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 3 koyun, 59 keçi, 80 inek ve 5 öküz kaydedilmiştir.
Kültür tarihçisi Nikolay Marr, 1910 yılında Lazistan bölgesine yaptığı araştırma gezisinde köyün adını "Cibistas" şeklinde yazmıştır. Marr, Atina kazasında 69 köy bulunduğunu, bunlardan 64'ünde Lazca konuşulduğunu yazmıştır. Cibistasi de Lazcanın konuşulduğu köylerden biriydi. Marr'ın verdiği bilgiye göre Cibistasi, Fırtına Deresi'nin sağ kolunun yukarı kesimindeki ikinci bölgenin köyleri arasında yer alıyordu. Cibistasi köyü, Birinci Dünya Savaşı'nda Rusların eline geçmiştir. Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze, Rus idaresi sırasında, 1917 yılında Lazistan bölgesindeki araştırma gezisinde köyün adını Cibistasi (ჯიბისთასი) şeklinde yazmıştır. Kipşidze'nin verdiği bilgiye göre bu sırada köyde 79 hanede 408 kişi yaşıyordu. On altı hane de köyü terk etmişti. Köyde eski bir kilisenin duvarları duruyordu.
Cibistasi veya Cibistas köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Rize vilayetinin Atina kazasının Ardeşen nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında, Rize ve Artvin vilayetlerinin birleştirilmesiyle kurulmuş olan Çoruh vilayeti içinde aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 752 kişiden oluşuyordu. Bu tarihte Atina kazasının adı Pazar olarak değiştirilmişti. Cibistasi köyü, 1954 yılında, Okurdule, Kuvançari ve Siyat köyleriyle birlikte, birer mahalle olarak Ardeşen Belediyesi sınırları içine alınmıştır. Cibistasi veya Cibistas Türkçe olmadığı için mahallenin adı daha sonra Kavaklıdere olarak değiştirilmiştir. Kavaklıdere'nin nüfusu 2021 yılında 297 kişiden oluşuyordu.
# İran'ın Somut Olmayan Kültürel Mirasları listesi
Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Organizasyonu (UNESCO) tarafından belirlenen somut olmayan kültürel miras unsurları, bir halk tarafından gerçekleştirilen fiziksel olmayan gelenek ve uygulamalardır. Bir ülkenin kültürel mirasının bir parçası olarak kutlamalar, festivaller, performanslar, sözlü gelenekler, müzik ve el sanatları yapımı gibi öğeleri içerir. "Somut Olmayan Kültürel Miras" kavramı, 2003 yılında taslak haline getirilen ve 2006 yılında yürürlüğe giren Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunmasına Dair Sözleşme ile tanımlanmıştır. UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras Listelerine yeni miras unsurlarının eklenmesi, sözleşme tarafından kurulan bir kuruluş olan Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Hükûmetlerarası Komitesi tarafından belirlenir.
İki Kültürel Miras Acil Korumaya İhtiyaç Duyanlar olarak listelenmiştir. Bunlar Naqqāli ve "İran Lenj botlarını geleneksel olarak inşa etme ve kullanma becerileri"dir.


## Somut Olmayan Kültürel Miras unsurları.
 Uluslararası unsurlar
# 1986 Beşiktaş Jimnastik Kulübü Olağan Kongresi
1986 Beşiktaş Jimnastik Kulübü Olağan Kongresi, Beşiktaş Jimnastik Kulübü'nün yeni başkanını belirlemek için 23 Şubat 1986 tarihinde Fulya Kapalı Salonu'nda gerçekleştirilen olağan seçimli kongredir. Yapılan olağan kongre sonucunda tek aday Süleyman Seba 2. kez Beşiktaş Jimnastik Kulübü Başkanı seçilmiştir.


## Kongre.
Beşiktaş Jimnastik Kulübü tüzüğü gereğince yapılan olağan kongredir. Mevcut başkan Süleyman Seba ikinci kez başkanlığa aday oldu. Seçimlerde Seba'nın karşısına aday çıkmadı.


## Adaylar.
### Süleyman Seba'nın Listesi.
Asil Üyeler: Oktay Söl, Halil Ata, Mehmet Aşçıoğlu, Affan Keçeci, Ferhan Dinçer, Saim Eraslan, Şan Ökten, Zekeriya Alp, Metin Keçeli, Kadir Gözkara
Yedek Üyeler: Mesut Arda, Şirin Kuru, Ergün Gökalp, Hulusi Özdurmaz, Yalçın Çoktum


## Seçim Sonuçları.
23 Şubat 1986 tarihinde Fulya Kapalı Salonu'nda yapılan seçimde 700 üye oy kullandı. Seçime tek aday olarak giren Süleyman Seba yeniden Beşiktaş Jimnastik Kulübü Başkanı seçildi.
# Yayla, Ardeşen
Yayla, Rize ilinin Ardeşen ilçesinin idari merkezi olan Ardeşen kasabasının bir mahallesidir.


## Tarihçe.
Yayla'nın eski adı Okordule'dir. Lazca bir yer adı olan Okordule'nin (ოკორდულე) Laz dilinde Gürcü demek olan "Kortu" (ქორთუ) veya kesek anlamına gelen "kordi" (კორდი) kelimesinden türediği tahmin edilmektedir. Bu yer adı Türkçeye aynı şekilde girmiştir. Nitekim 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesi ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Okordule (اوقوردەلە) olarak geçer.
Eskiden köy statüsüne sahip olan Okordule'nin bulunduğu Lazeti bölgesi, Antik Çağ'da Kolheti Krallığı'nın sınırları içinde bulunuyordu. Osmanlılar, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461'de ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında bu bölgeyi de tamamen ele geçirmiştir. Bu yerleşim, 1876 tarihli Trabzon Vilayeti salnamesine göre, Trabzon Vilayeti'nin Lazistan sancağının Atina kazasına bağlıydı. Nüfusu 30 hanede yaşayan 83 kişiden oluşuyordu. Ancak bu sayının sadece erkek nüfusundan ibaret olması ihtimali de vardır. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 55 inek ve 8 öküz kaydedilmiştir.
Kültür tarihçisi Nikolay Marr, 1910 yılında Lazistan bölgesine yaptığı araştırma gezisinde köyün adını "Okordule" şeklinde yazmıştır. Marr, Atina kazasında 69 köy bulunduğunu, bunlardan 64'ünde Lazca konuşulduğunu yazmıştır. Okordule de Lazcanın konuşulduğu köylerden biriydi. Marr'ın verdiği bilgiye göre Okordule, Fırtına Deresi'nin sağ kolunun yukarı kesimindeki ikinci bölgenin köyleri arasında yer alıyordu.
Okordule köyü, Birinci Dünya Savaşı'nda Rusların eline geçmiştir. Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze, Rus idaresi sırasında, 1917 yılında Lazistan bölgesindeki araştırma gezisinde köyün adını Okordule (ოკორდულე) şeklinde yazmıştır. Kipşidze'nin verdiği bilgiye göre bu sırada köyde 52 hanede 172 kişi yaşıyordu. Altı hane de köyü terk etmişti.
Okordule köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Rize vilayetinin Atina kazasının Ardeşen nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında, Rize ve Artvin vilayetlerinin birleştirilmesiyle kurulmuş olan Çoruh vilayeti içinde aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 494 kişiden oluşuyordu. Bu tarihte Atina kazasının adı Pazar olarak değiştirilmişti. Okordule köyü, 1954 yılında, Cibistas, Kuvançari ve Siyat köyleriyle birlikte, birer mahalle olarak Ardeşen Belediyesi sınırları içine alınmıştır. Okordule Türkçe olmadığı için mahallenin adı daha sonra Yayla olarak değiştirilmiştir. 
Ardeşen kentinin doğu kesiminde, sahilde yer alan Yayla'nın nüfusu 2021 yılında 337 kişiden oluşuyordu.
# Loïc Mbe Soh
 | title = Başarıları
 | madalyalar = 
Loïc Mbe Soh (d. 13 Haziran 2001 doğumlu), stoper pozisyonunda görev yapan Fransız futbolcudur.


## Kulüp kariyeri.
### Paris Saint-Germain.
Paris Saint-Germain akademisinden çıkan Mbe Soh, ilk profesyonel sözleşmesini Temmuz 2018'de imzaladı ve bu sözleşme kendisini Haziran 2021'e kadar kulübe bağladı. 11 Mayıs 2019 tarihinde PSG formasıyla Ligue 1'deki ilk maçına Angers karşısında çıktı. 2019-20 sezonundaki tek maçını 2-0 yenildikleri Reims karşısında oynadı. Sağ bek oynadığı maçın 59. dakikasında yerini Thomas Meunier'ye bıraktı.
15 Haziran 2020 tarihinde Mbe Soh, 100 futbolcunun bulunduğu kısa bir listedeki üç PSG oyuncusundan biri olarak 2020 Golden Boy Ödülü'ne aday gösterildi. 17 Temmuz 2020 tarihinde Waasland-Beveren'i 7-0 yendikleri hazırlık maçında bir gol attı.


### Nottingham Forest.
11 Eylül 2020 tarihindede Mbe Soh, açıklanmayan bir bedel karşılığında Nottingham Forest ile sözleşme imzaladı. Kulübü adına ilk maçına 25 Eylül'de 1-0 yenildikleri Huddersfield Town karşısında çıktı. Kulüpteki ilk golünü 20 Ocak 2021 tarihinde Middlesbrough'yu 2-1 yendikleri maçta attı.
23 Ocak 2023 tarihinde Mbe Soh, sezonun geri kalanında Ligue 2 ekibi Guingamp'a kiralandı.
1 Eylül 2023 tarihinde Mbe Soh, Eredivisie kulübü Almere City'ye bir sezonluğuna kiralandı.
5 Haziran 2024'te Forest, yazın sözleşmesinin sona erdiğini ve takımdan ayrılacağını açıkladı.


## Millî takım kariyeri.
Fransa genç millî takım seviyesinde oynayan Mbe Soh, Fransa 18 yaş altı takımında kaptanlık yaptı.


## Kariyer istatistikleri.
"17 Temmuz 2023 itibarıyla"


## Başarılar.
Paris Saint-Germain
  - Ligue 1 : 2018-19, 2019-20
Nottingham Forest
  - EFL Championship play-off'ları: 2022
# Stanley Moss
Stanley Moss (21 Haziran 1925 - 5 Temmuz 2024), Amerikalı şair, yayıncı ve sanat koleksiyoneri.


## Hayatı.
Moss, 21 Haziran 1925'te Woodhaven, New York'ta doğdu. Babası okul müdürüydü. Ailesi dindar değildi ancak zaman zaman Yahudi bayramlarını kutluyorlardı. Sekiz yaşındayken "Satyr Song" adlı denemesinde anlattığı Güney Avrupa ile Orta Doğu gezisi kendisini büyük ölçüde etkileyerek Avrupa resmi Levanten kültürü ve jeopolitiğine yönlendirdi.
Moss, 1949'da New Directions Yayıncılık firmasında yazı işleri asistanı olarak çalışmaya başladı. İlk şiir kitabını "The Wrong Angel" adıyla 1966'da yayınladı. Aynı zamanda; "The Skull of Adam" (1979), "The Intelligence of Clouds" (1989), "Asleep in the Garden" (1997), "A History of Color" (2003), "New & Selected Poems 2006" ve "God Breaketh Not All Men's Hearts Alike: New & Later Collected Poems" (2011) altı şiir kitabı daha yayınladı.
İki kez evlenen bir oğlu bulunan Moss, 5 Temmuz 2024'te memleketi New York Şehri, New York'ta tedavi gördüğü bir sağlık merkezinde 99 yaşında öldü.


## Çalışmaları.
### Şiirleri.
 - Kolleksiyonlar
  - "The Wrong Angel", Macmillan (1966)  Anvil Yayınları (1969)
  - "The Skull of Adam", Horizon Yayınları (1979)  Anvil Yayınları (1979)
  - "The Intelligence of Clouds", Harcourt Brace Jovanovich (1989)  Anvil Yayınları (1989)
  - "Asleep in the Garden", Seven Stories Yayınları (1997)  Anvil Yayınları (1998)
  - "A History of Color", Seven Stories Yayınları (2003)
  - "Songs of Imperfection", Anvil Yayınları (2004)
  - "New & Selected Poems", Seven Stories Press (2006)
  - "Rejoicing: New and Collected Poems", Anvil Yayınları (2009)
  - "God Breaketh Not All Men's Hearts Alike: New & Later Collected Poems", Seven Stories Yayınları (2011)
  - "No Tear Is Commonplace", Carcanet (2013)
  - "It's About Time", Hopewell (2015)  Carcanet (2015)
  - "Almost Complete Poems", Seven Stories Yayınları (2016)  Carcanet (2017)
  - "Abandoned Poems", Seven Stories Yayınları (2018)
  - "Act V Scene I", Seven Stories Yayınları (2020)
  - "Not Yet. Poems on China etc., Seven Stories Yayınları (2022)
 - Şiir listesi


### Editör.
  - "Trilce" derleyen: César Vallejo, çeviren: Rebecca Seiferle, Sheep Meadow Yayınları (1992)
  - "Interviews and Encounters with Stanley Kunitz", Sheep Meadow Yayınları (1993)
  - "To Stanley Kunitz, with Love: From Poet Friends: For His 96th Birthday", Sheep Meadow Yayınları (2002)
  - "A Book for Daniel Stern: By Friends", co-edited with Pamela M. Diamond, Sheep Meadow Yayınları (2006)
  - "Last Day of the Year: Selected Poems" derleyen: Michael Krüger, çeviren: Karen J. Leeder ve Richard Dove, Sheep Meadow Yayınları (2014)
# Serge Ducosté
5 2024 (80 yaşında)Port-au-Prince, Haiti Defans
 | title = Başarıları
 | madalyalar = 
Serge Ducosté (4 Şubat 1944 – 5 Temmuz 2024), defans bölgesinde oynamış Haitili eski profesyonel futbolcu.


## Hayatı.
Ducosté, 4 Şubat 1944'te Port-au-Prince, Haiti'de doğdu. Aktif futbol kariyerini 1966-1975 yılları arasında defans mevkiinde ülkesi Haiti'deki Aigle Noir AC takımında sürdürmüştür. Aynı zamanda 1974 FIFA Dünya Kupası organizasyonu dahil olmak üzere 14'ten fazla maçta Haiti millî futbol takımı kadrosunda yer almıştır. 
Ducosté, 5 Temmuz 2024'te memleketi Port-au-Prince, Haiti'de 80 yaşında öldü.
# Aristolochia peruviana
Aristolochia peruviana, "Aristolochia" cinsine bağlı bir bitki türüdür.
# Aristolochia perangustifolia
Aristolochia perangustifolia, "Aristolochia" cinsine bağlı bir bitki türüdür.
# Aristolochia pentandra
Aristolochia pentandra, "Aristolochia" cinsine bağlı bir bitki türüdür.
# Aristolochia peninsulensis
Aristolochia peninsulensis, "Aristolochia" cinsine bağlı bir bitki türüdür.
# Aristolochia peltatodeltoidea
Aristolochia peltatodeltoidea, "Aristolochia" cinsine bağlı bir bitki türüdür.
# Aristolochia peltata
Aristolochia peltata, "Aristolochia" cinsine bağlı bir bitki türüdür.
# Aristolochia paulistana
Aristolochia paulistana, "Aristolochia" cinsine bağlı bir bitki türüdür.
# Aristolochia paucinervis
Aristolochia paucinervis, "Aristolochia" cinsine bağlı bir bitki türüdür.
# Aristolochia passiflorifolia
Aristolochia passiflorifolia, "Aristolochia" cinsine bağlı bir bitki türüdür.
# Aristolochia parvifolia
Aristolochia parvifolia, "Aristolochia" cinsine bağlı bir bitki türüdür.
# Aristolochia paramaribensis
Aristolochia paramaribensis, "Aristolochia" cinsine bağlı bir bitki türüdür.
# Aristolochia paradisiana
Aristolochia paradisiana, "Aristolochia" cinsine bağlı bir bitki türüdür.
# Aristolochia papillifolia
Aristolochia papillifolia, "Aristolochia" cinsine bağlı bir bitki türüdür.
# Aristolochia papillaris
Aristolochia papillaris, "Aristolochia" cinsine bağlı bir bitki türüdür.
# Aristolochia pannosoides
Aristolochia pannosoides, "Aristolochia" cinsine bağlı bir bitki türüdür.
# Aristolochia palmeri
Aristolochia palmeri, "Aristolochia" cinsine bağlı bir bitki türüdür.
# Aristolochia palmata
Aristolochia palmata, "Aristolochia" cinsine bağlı bir bitki türüdür.
# Aristolochia pallida
Aristolochia pallida, "Aristolochia" cinsine bağlı bir bitki türüdür.
# Aristolochia paecilantha
Aristolochia paecilantha, "Aristolochia" cinsine bağlı bir bitki türüdür.
# Aristolochia pacifica
Aristolochia pacifica, "Aristolochia" cinsine bağlı bir bitki türüdür.
# Aristolochia pacayacensis
Aristolochia pacayacensis, "Aristolochia" cinsine bağlı bir bitki türüdür.
# Aristolochia ovalifolia
Aristolochia ovalifolia, "Aristolochia" cinsine bağlı bir bitki türüdür.
# Aristolochia ornithorhyncha
Aristolochia ornithorhyncha, "Aristolochia" cinsine bağlı bir bitki türüdür.
# Aristolochia ornithopterae
Aristolochia ornithopterae, "Aristolochia" cinsine bağlı bir bitki türüdür.
# Aristolochia orbicularis
Aristolochia orbicularis, "Aristolochia" cinsine bağlı bir bitki türüdür.
# Aristolochia oranensis
Aristolochia oranensis, "Aristolochia" cinsine bağlı bir bitki türüdür.
# Aristolochia ophioides
Aristolochia ophioides, "Aristolochia" cinsine bağlı bir bitki türüdür.
# Aristolochia olivieri
Aristolochia olivieri, "Aristolochia" cinsine bağlı bir bitki türüdür.
# Aristolochia oeningensis
Aristolochia oeningensis, "Aristolochia" cinsine bağlı bir bitki türüdür.
# Aristolochia odoratissima
Aristolochia odoratissima, "Aristolochia" cinsine bağlı bir bitki türüdür.
# Aristolochia odora
Aristolochia odora, "Aristolochia" cinsine bağlı bir bitki türüdür.
# Aristolochia occidentalis
Aristolochia occidentalis, "Aristolochia" cinsine bağlı bir bitki türüdür.
# Aristolochia obscura
Aristolochia obscura, "Aristolochia" cinsine bağlı bir bitki türüdür.
# Aristolochia oblongifolia
Aristolochia oblongifolia, "Aristolochia" cinsine bağlı bir bitki türüdür.
# Aristolochia oblongata
Aristolochia oblongata, "Aristolochia" cinsine bağlı bir bitki türüdür.
# Aristolochia oaxacana
Aristolochia oaxacana, "Aristolochia" cinsine bağlı bir bitki türüdür.
# Aristolochia nummularifolia
Aristolochia nummularifolia, "Aristolochia" cinsine bağlı bir bitki türüdür.
# Aristolochia novoguineensis
Aristolochia novoguineensis, "Aristolochia" cinsine bağlı bir bitki türüdür.
# Aristolochia nevesarmondiana
Aristolochia nevesarmondiana, "Aristolochia" cinsine bağlı bir bitki türüdür.
# André Drege
André Drege (4 Mayıs 1999 – 6 Temmuz 2024), Norveçli profesyonel bisiklet yarışçısı.


## Hayatı.
Drege, 4 Mayıs 1999'da Ålesund, Norveç'te doğdu. Lillehammer Bisiklet Kulübü ile UCI Kıta Bisiklet Takımı (TCR) ekibine bağlı olarak 2017-2024 yılları arasında ağırlıklı Norveç Bisiklet Turu, Uluslararası Rodos Büyük Bisiklet Turu ve Avusturya Bisiklet Turu'nda mücadele etti. Drege, katılımcısı olduğu 6 Temmuz 2024'teki Avusturya Bisiklet Turu'nun 4. etabında dağ yolundan aşağı doğru iniş yaparken geçirdiği kazada 25 yaşında hayata veda etmiştir. Kariyeri boyunca katıldığı yarışlarda dokuz kez galip gelmiş bunlarında yedisini 2024'te elde etmiştir.


## Başarıları.
 - 2021
 7'nci Himmerland Rundt Yol Yarışı
 7'nci Gylne Gutuer Yol Yarışı
 9'ncu Skive-Løbet Bisiklet Yarışı
 - 2022
 1'nci Uluslararası Rodos Büyük Bisiklet Turu
 1'nci Gylne Gutuer Yol Yarışı
 - 2023
 1'nci Tırmanış etabı, Güney Ege Adaları Bisiklet Turu
 3'ncü Genel Klasman Uluslararası Rodos Büyük Bisiklet Turu
 - 2024
 1'nci Genel Klasman Güney Ege Adaları Bisiklet Turu
1'nci Etap 1 & 2
 1'nci Genel Klasman Uluslararası Rodos Büyük Bisiklet Turu
1'nci Başlangıö
 1'nci Etap 1 Ardennes Pist Yarışları
 2'nci Uluslararası Rodos Büyük Bisiklet Turu
 8'nci Genel Klasman Loir ve Cher Bisiklet Turu
1'nci Etap 5
# Aristolochia nelsonii
Aristolochia nelsonii, "Aristolochia" cinsine bağlı bir bitki türüdür.
# Aristolochia naviculilimba
Aristolochia naviculilimba, "Aristolochia" cinsine bağlı bir bitki türüdür.
# Aristolochia navicularis
Aristolochia navicularis, "Aristolochia" cinsine bağlı bir bitki türüdür.
# Aristolochia nardiana
Aristolochia nardiana, "Aristolochia" cinsine bağlı bir bitki türüdür.
# Aristolochia nana
Aristolochia nana, "Aristolochia" cinsine bağlı bir bitki türüdür.
# Aristolochia nahua
Aristolochia nahua, "Aristolochia" cinsine bağlı bir bitki türüdür.
# Aristolochia mycteria
Aristolochia mycteria, "Aristolochia" cinsine bağlı bir bitki türüdür.
# Aristolochia mutabilis
Aristolochia mutabilis, "Aristolochia" cinsine bağlı bir bitki türüdür.
# Aristolochia mossii
Aristolochia mossii, "Aristolochia" cinsine bağlı bir bitki türüdür.
# Aristolochia mossiae
Aristolochia mossiae, "Aristolochia" cinsine bağlı bir bitki türüdür.
# Aristolochia mortua
Aristolochia mortua, "Aristolochia" cinsine bağlı bir bitki türüdür.
# Aristolochia morii
Aristolochia morii, "Aristolochia" cinsine bağlı bir bitki türüdür.
# Aristolochia morae
Aristolochia morae, "Aristolochia" cinsine bağlı bir bitki türüdür.
# Aristolochia monticola
Aristolochia monticola, "Aristolochia" cinsine bağlı bir bitki türüdür.
# Aristolochia montana
Aristolochia montana, "Aristolochia" cinsine bağlı bir bitki türüdür.
# Aristolochia momandul
Aristolochia momandul, "Aristolochia" cinsine bağlı bir bitki türüdür.
# Aristolochia mishuyacensis
Aristolochia mishuyacensis, "Aristolochia" cinsine bağlı bir bitki türüdür.
# Aristolochia minutiflora
Aristolochia minutiflora, "Aristolochia" cinsine bağlı bir bitki türüdür.
# Aristolochia microstoma
Aristolochia microstoma, "Aristolochia" cinsine bağlı bir bitki türüdür.
# Aristolochia microphylla
Aristolochia microphylla, "Aristolochia" cinsine bağlı bir bitki türüdür.
# Aristolochia micrantha
Aristolochia micrantha, "Aristolochia" cinsine bağlı bir bitki türüdür.
# Aristolochia merxmuelleri
Aristolochia merxmuelleri, "Aristolochia" cinsine bağlı bir bitki türüdür.
# Aristolochia meridionalis
Aristolochia meridionalis, "Aristolochia" cinsine bağlı bir bitki türüdür.
# Aristolochia meridionaliana
Aristolochia meridionaliana, "Aristolochia" cinsine bağlı bir bitki türüdür.
# Aristolochia melgueiroi
Aristolochia melgueiroi, "Aristolochia" cinsine bağlı bir bitki türüdür.
# Baş, Ardeşen
Baş, Rize iline bağlı Ardeşen ilçesinin idari merkezi olan Ardeşen kasabasının bir mahallesidir.


## Tarihçe.
Baş mahallesinin eski adı Tziatidir. Lazca bir yer adı olan Tziati (წიათი), Türkçeye Siyat olarak girmiştir. Nitekim 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesi ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Siyat (سیات) olarak geçer.
Eskiden köy statüsüne sahip olan Tziati'nin bulunduğu Lazeti bölgesi, Antik Çağ'da Kolheti Krallığı'nın sınırları içinde bulunuyordu. Osmanlılar, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461'de ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında bu bölgeyi de tamamen ele geçirmiştir. Bu yerleşim, 1876 tarihli Trabzon Vilayeti salnamesine göre, Trabzon Vilayeti'nin Lazistan sancağının Atina kazasına bağlıydı. Nüfusu 50 hanede yaşayan 180 kişiden oluşuyordu. Ancak bu sayının sadece erkek nüfusundan ibaret olması ihtimali de vardır. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 68 koyun, 88 keçi, 108 inek ve 15 öküz kaydedilmiştir.
Kültür tarihçisi Nikolay Marr, 1910 yılında Lazistan bölgesine yaptığı araştırma gezisinde köyün adını "Siyat" şeklinde yazmıştır. Marr, Atina kazasında 69 köy bulunduğunu, bunlardan 64'ünde Lazca konuşulduğunu yazmıştır. Siyat de Lazcanın konuşulduğu köylerden biriydi. Marr'ın verdiği bilgiye göre Siyat, Fırtına Deresi'nin sağ kolunun yukarı kesimindeki ikinci bölgenin köyleri arasında yer alıyordu.
Tziati köyü, Birinci Dünya Savaşı'nda Rusların eline geçmiştir. Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze, Rus idaresi sırasında, 1917 yılında Lazistan bölgesindeki araştırma gezisinde köyün adını Tziati (წიათი) şeklinde yazmıştır. Kipşidze'nin verdiği bilgiye göre bu sırada köyde 107 hanede 570 kişi yaşıyordu. Sekiz hane de köyü terk etmişti.
Tziati veya Siyat köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Rize vilayetinin Atina kazasının Ardeşen nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında, Rize ve Artvin vilayetlerinin birleştirilmesiyle kurulmuş olan Çoruh vilayeti içinde aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 753 kişiden oluşuyordu. Bu tarihte Atina kazasının adı Pazar olarak değiştirilmişti. Tziati veya Siyat köyü, 1954 yılında, Cibistas, Kuvançari ve Okurdule köyleriyle birlikte, birer mahalle olarak Ardeşen Belediyesi sınırları içine alınmıştır. Tziati veya Siyat Türkçe olmadığı için mahallenin adı daha sonra Baş olarak değiştirilmiştir.
# Aristolochia melastoma
Aristolochia melastoma, "Aristolochia" cinsine bağlı bir bitki türüdür.
# Aristolochia melanoglossa
Aristolochia melanoglossa, "Aristolochia" cinsine bağlı bir bitki türüdür.
# Aristolochia medicinalis
Aristolochia medicinalis, "Aristolochia" cinsine bağlı bir bitki türüdür.
# Aristolochia maxima
Aristolochia maxima, "Aristolochia" cinsine bağlı bir bitki türüdür.
# Aza Lihitçenko
Azalia Vladimirovna Lihitçenko (Rusça:Аза́лия Влади́мировна Лихи́тченко; 20 Kasım 1937 – 6 Eylül 2024), Sovyet-Rus televizyon sunucusu, radyocu ve aktris.


## Hayatı.
Lihitçenko, 20 Kasım 1937'de Moskova, Sovyetler Birliği'nde doğdu. 1968 ile 1993 yılları arasında Sovyetler Birliği Merkez Televizyonu (CCCP) bünyesinde radyo ve televizyon sunucusu olarak görev aldı. 1968'den itibaren yayınlanan "Vremya" adlı haber bülteninin daimi sunucusu oldu. 1993'te çalıştığı kurumdan emekli oldu. Hizmetleriyle RSFSR Onurlu Sanatçısı (1976), RSFSR Halk Sanatçısı (1988) ve Dostluk Nişanı (2011) ödüllerini aldı.
Lihitçenko, 6 Temmuz 2024'te memleketi Moskova, Rusya'da doğal nedenlerden 86 yaşında öldü.


## Ödülleri ve başarıları.
  - RSFSR Onurlu Sanatçısı (1976)
  - RSFSR Halk Sanatçısı (1988)
  - Dostluk Nişanı (2011)
# Elmalık, Ardeşen
Elmalık, Rize iline bağlı Ardeşen ilçesinin idari merkezi olan Ardeşen kasabasının bir mahallesidir.


## Tarihçe.
Elmalık mahallesinin eski adı Kvançareri'dir. Lazca bir yer adı olan Kvançareri (ქვანჭარერი), taş anlamındaki "kva" (ქვა) ile yazılı anlamındaki "nçareri" (ნჭარერი) kelimelerinden oluşur ve "yazılı taş" anlamına gelir. Bu yer adı Türkçeye Kvancari veya Kuvançari şeklinde girmiştir. Nitekim 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesi ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Kvancari (قوانجاری) olarak geçer.
Eskiden köy statüsüne sahip olan Kvançareri'nin bulunduğu Lazeti bölgesi, Antik Çağ'da Kolheti Krallığı'nın sınırları içinde bulunuyordu. Osmanlılar, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461'de ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında bu bölgeyi de tamamen ele geçirmiştir. Bu yerleşim, 1876 tarihli Trabzon Vilayeti salnamesine göre, Trabzon Vilayeti'nin Lazistan sancağının Atina kazasına bağlıydı. Nüfusu 24 hanede yaşayan 75 kişiden oluşuyordu. Ancak bu sayının sadece erkek nüfusundan ibaret olması ihtimali de vardır. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 55 koyun, 145 keçi, 48 inek ve 10 öküz kaydedilmiştir.
Kültür tarihçisi Nikolay Marr, 1910 yılında Lazistan bölgesine yaptığı araştırma gezisinde köyün adını "Kuançareri" (ქუანჭარერი) şeklinde yazmıştır. Marr, bu yer adının Lazcada "yazılı taş" anlamına geldiğini, ancak yörede yazıtı olan herhangi bir taşın bulunmadığını, arkeolojik kazıyla ortaya çıkarılabileceğini belirtmiştir. Marr'ın verdiği bilgiye göre o tarihte Atina kazasında 69 köy bulunuyor, bunlardan 64'ünde Lazca konuşuluyordu. Kuançareri de Lazcanın konuşulduğu köylerden biriydi.
Kvançareri köyü, Birinci Dünya Savaşı'nda Rusların eline geçmiştir. Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze, Rus idaresi sırasında, 1917 yılında Lazistan bölgesindeki araştırma gezisinde köyün adını Gürcüce Kvançareri (ქვანჭარერი), Rusça Kvantsareri (Кванцарери) şeklinde yazmıştır. Kipşidze'nin verdiği bilgiye göre bu sırada köyde 30 hanede 157 kişi yaşıyordu.
Kvançareri veya Kvancari köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Rize vilayetinin Atina kazasının Ardeşen nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında "Kuvançarı" şeklinde yazılmış olan köy, Rize ve Artvin vilayetlerinin birleştirilmesiyle kurulmuş olan Çoruh vilayeti içinde aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 247 kişiden oluşuyordu. Bu tarihte Atina kazasının adı Pazar olarak değiştirilmişti. Kvançareri veya Kuvançarı köyü, 1954 yılında, Cibistas, Siyat ve Okurdule köyleriyle birlikte, birer mahalle olarak Ardeşen Belediyesi sınırları içine alınmıştır. Kvançareri veya Kvancari Türkçe olmadığı için mahallenin adı daha sonra Elmalık olarak değiştirilmiştir.
# Beşiktaş (futbol takımı) 1919-20 sezonu
Beşiktaş 1919-20 sezonu, Beşiktaş'ın 10. sezonudur. Bu sezon Beşiktaş, İstanbul Türk İdman Birliği Ligi'nde mücadele etmiştir.


## İstanbul Türk İdman Birliği Ligi.
1919'da Beşiktaş ve bazı kulüpler Cuma Ligi'ne katılma talebiyle Lig Tertip Komitesi'ne başvurdular. Bu istekleri uzun bir bekleme süresinden sonra reddedildi. Şeref Bey, Beşiktaş gibi Cuma Ligi'ne alınmak istemeyen kulüplerin yöneticileriyle birlikte İstanbul Türk İdman Birliği Ligi'ni kurdu.
İlk sezonda çekilen kurada gruplar şöyle oluştu:
  - A Grubu: Beşiktaş, Hilâl, Kumkapı, Altınörs, Türkgücü
  - B Grubu: Darüşşafaka, Vefa, Üsküdar, Beylerbeyi, Haliç
A Grubu'nda 12 puanla Beşiktaş, B Grubunda ise 12 puanla Darüşşafaka lider oldu. Daha sonra bu iki takım 23 Temmuz 1920 tarihinde finalde karşı karşıya geldi. Maçı 2-1 kazanan Beşiktaş tarihindeki ilk şampiyonluğunu elde etti.
 - A GRUBU
 - B GRUBU


### Maçlar.
 Beşiktaş 
 v Kumkapı
 Beşiktaş 
 v Hilal
 Beşiktaş 
 v Türkgücü
 Beşiktaş 
 v Altınörs İdmanyurdu
 Beşiktaş 
 v Hilal
 Beşiktaş 
 v Darüşşafaka
 Beşiktaş 
 v Darüşşafaka