# Çin'de demiryolu ulaşımı
Demiryolu taşımacılığı, Çin'de uzun mesafe taşımacılığının önemli bir şeklidir. 2024 yılı itibarıyla ülkede [a] fazla demir yolu hattı vardı ve bu, dünyanın en uzun ikinci ağıydı.[a]
2023 sonu itibarıyla Çin, dünyanın en uzun YHT ağı olan 'den fazla yüksek hızlı demiryoluna (HSR) sahipti.
Neredeyse tüm demiryolu işletmeleri, Demiryolları Bakanlığı'nın dağılmasının ardından Mart 2013'te (Çin Demiryolu Şirketi olarak) kurulan devlete ait bir şirket olan China State Demiryolu Grup Şirketi Limited tarafından yürütülmektedir. Haziran 2019'da anonim şirkete dönüştürülerek Maliye Bakanlığı kontrolüne geçmiştir.
Çin demiryolları dünyanın en işlek demiryollarıdır. 2019 yılında Çin'deki demiryolları 3.660 milyar yolcu yolculuğu gerçekleştirdi, 1.470.66 milyar yolcu-kilometre ve 4.389 milyar ton yük taşıyarak 3.018 milyar kargo ton-kilometre yaptı. Yük trafiği cirosu 1980–2013 döneminde beş kattan fazla arttı ve yolcu trafiği cirosu aynı dönemde yedi kattan fazla arttı. 2016-2020 arasındaki beş yıl boyunca, Çin'in demiryolu ağı 14,9 milyar yolcu yolculuğu gerçekleştirdi; bunların 9 milyarı hızlı trenlerle, geri kalan 5,9 milyarı ise geleneksel demiryoluyla tamamlandı. Üç rakam, 12. Beş Yıllık Plan dönemine göre sırasıyla yüzde 41 artarak (10,6'dan 14,9 milyara), yüzde 152 (3,6 milyardan 9 milyara) ve yüzde 16 azalarak (7'den 5,9 milyara) oldu.
Yük kapasitesini artırma ihtiyacından hareketle demiryolu ağı, ülkenin 2014 yılında demiryolu yatırımı için 130,4 milyar dolar bütçelemesiyle büyüdü ve ağı 2050 yılına kadar kadar genişletmeye yönelik uzun vadeli bir planı vardır. Çin 2015 yılında 9.000 km yeni demiryolu inşa etti.


## Demiryolu idaresi.
Çin'deki demiryolları üç ana yasal kategoriye ayrılmaktadır: ulusal demiryolları, yerel demiryolları ve belirlenmiş demiryolları. Çin Halk Cumhuriyeti Devlet Konseyi
Ulusal demiryolları, ulusal hükümetin Devlet Konseyi tarafından yönetilir ve Çin'deki demiryollarının büyük bir kısmını oluşturmaktadır.
İl veya belediye yönetimleri tarafından işletilen yerel demiryollarının toplamı 2013 yılında yalnızca 'dir, bu da ulusal toplamın %4'ünden azdır. Belirlenen demiryolları madenler ve çelik fabrikaları gibi işletmeler tarafından işletilmektedir. 1980'lerden bu yana, ulusal ve yerel yönetimler, bazen özel sermaye kullanarak demiryolu inşaatını ortaklaşa finanse etmektedir. Anonim demiryolları 2013 yılında ulusal ağın yaklaşık %32'sini oluşturuyordu. 2001 yılında yerel ve ulusal hükûmetlerin yatırımlarıyla anonim demiryolu olarak inşa edilen Guangdong'daki Luoding Demiryolu, kademeli olarak özelleştirilmiştir ve özel sektöre ait az sayıdaki yolcu demiryollarından biridir.
Elli yıldan fazla bir süre boyunca, Kültür Devrimi sırasındaki kısa bir ara dönem dışında, tüm ulusal demiryolları Çin Halk Cumhuriyeti Demiryolları Bakanlığı tarafından işletildi ve düzenlendi. Mart 2013'te Devlet Konseyi, demiryolu düzenlemelerini denetlemek için Demiryolu Bakanlığı'nı Ulusal Demiryolu İdaresi'ne ve ulusal demiryollarını işletmek için devlete ait bir şirket olan Çin Demiryolu Şirketi'ni ayırdı. Ulusal Demiryolu İdaresi, Ulaştırma Bakanlığına bağlı bir alt bakanlık bürosudur. Çin Demiryolu Şirketi, Devlet Konseyi'ne bağlı bakanlık düzeyinde bir devlet şirketidir. Son demiryolu bakanı Sheng Guangzu, Çin Demiryolu Şirketi'nin genel müdürü oldu. Daha önce demiryolu bakan yardımcısı olan Ulusal Demiryolları İdaresi başkanı Lu Dongfu'yu geride bıraktı.


### Demiryolu büroları ve yönetimi.
Çin Demiryolları Şirketi, Demiryolları Bakanlığı'nın varlıklarının çoğunu üstlendi ve demiryollarını ulusal düzey, büro veya yan şirket düzeyi ve istasyon düzeyinde olmak üzere üç düzeyde yönetmeye devam edmektedir. Aşağıda China Rail Corporation'ın 18 demiryolu bürosu ve her bir büronun 2013 yılında yönettiği yolcu istasyonu sayısı yer almaktadır. Ulusal Demiryolu İdaresi'nin, Çin Demiryolu bürolarını denetlemek için Shenyang, Şangay, Guangzhou, Chengdu, Wuhan, Xi'an ve Lanzhou'da bulunan yedi gözetim bürosu vardır.
 - Çin Demiryolu Pekin Grubu (138)
 - Çin Demiryolu Chengdu Grubu (105)
 - Çin Demiryolu Guangzhou Grubu (97)
 - Çin Demiryolu Harbin Grubu (280)
 - Çin Demiryolu Hohhot Grubu (52)
 - Çin Demiryolu Jinan Grubu (280)
 - Çin Demiryolu Kunming Grubu (40)
 - Çin Demiryolu Lanzhou Grubu (54)
 - Çin Demiryolu Nanchang Grubu (84)
 - Çin Demiryolu Nanning Grubu (107)
 - Qinghai-Tibet Demiryolu Grubu (8)
 - Çin Demiryolu Şangay Grubu(138)
 - Çin Demiryolu Shenyang Grubu (408)
 - Çin Demiryolu Taiyuan Grubu (82)
 - Çin Demiryolu Urumçi Grubu (22)
 - Çin Demiryolu Wuhan Grubu (66)
 - Çin Demiryolu Xi'an Grubu (94)
 - Çin Demiryolu Zhengzhou Grubu (62)


### Gelirler ve yatırımlar.
2013 yılında demiryolu taşımacılığı, bir önceki yıla göre %14,1 artışla 605 milyar Yen gelir elde etti.
Demiryolu hizmetine yönelik artan talebi karşılamak için devlet, demiryolu araçlarına ve altyapıya büyük yatırımlar yapmaktadır. 2013 yılında demiryoluna yapılan yatırımların toplamı 808,8 milyar Yen oldu; bunun 662,3 milyar Yen'i demiryolu altyapısına ve 146,5 milyar Yen'i demiryolu araçlarına yapıldı.


### İstihdam.
Demiryollarında 2013 yılında bir önceki yıla göre 139.000 artışla 2.184.400 işçi istihdam edildi. İşçi çıktısı kişi başına ortalama 482.600 YTL oldu.


### Enerji kullanımı.
2014 yılında demiryolları, 2013'e göre %4,6 veya 801.000 ton düşüşle 16.526 milyon ton kömür eşdeğeri enerji tüketti. bir milyon ton-km yük taşımaya eşdeğer 4,51 ton kömür aldı.


## Demiryolu ağı.
2019 itibarıyla Çin'deki demiryollarının uzunluğu, %59'u çift hatlı () ve %71,9'u elektrikli) () dahil olmak ve yüksek hızlı tren (HSR) ağı olmak üzere toplam 'ye ulaştı. Demiryolu elektrifikasyonu AC 27,5kV 50 Hz sistemi ile yapılmaktadır.
Çin, dünyanın ikinci en uzun demiryolu ağına ve en uzun yüksek hızlı demiryolu ağına sahip olup, ekstrem arazi yapısı ve seyrek nüfus nedeniyle Tibet dışındaki tüm il ve bölgeler yüksek hızlı demiryolu ile birbirine bağlanmaktadır.
2011 yılında ağ uzunluğu, %41,1'i çift hatlı () ve %46,6'sı elektrikli () olmak üzere yaklaşık idi.
2014 yılı itibarıyla demiryollarının %50,8'i çift hatlı () ve %58,3'ü elektriklidir (). Demiryolu ağının yoğunluğu 10.000 km2 başına 116,48 km idi.


### Ray ölçüsü.
  - "Standart hat açıklığı:" ölçü (2008)
  - "Metre hat açıklığı": (Kunming-Hai Phong demiryolu)
  - "Dar ölçü:" yerel endüstriyel hatların ölçüsü (1998 tahmini)


### Ana Hatlar.
Dikeyler olarak adlandırılan kuzey-güney yönünde uzanan sekiz, yataylar olarak adlandırılan doğu-batı yönünde uzanan sekiz koridordan oluşan on altı ana demiryolu koridoru 81 büyük şehri birbirine bağlar. 16 ana hat, hatların yaklaşık 'sinin hala inşa edilmemiş olduğu Ocak 2001'de belirlendi. O dönemde mevcut ana hatlar ülkedeki demiryollarının %43'ünü oluşturuyordu ancak yolcuların %80'ini taşıyordu. Dikey ana hatların sonuncusu 2009 yılında tamamlanmış, son yatay hat ise 2010 yılında açılmıştır.
 - YÖNLENDİRME 
 - YÖNLENDİRME 
Sekiz Dikey
  - Pekin-Harbin demiryolu
  - Hangzhou–Fuzhou–Shenzhen demiryolu
  - Pekin-Şanghay demiryolu
  - Pekin-Kowloon demiryolu
  - Pekin-Guangzhou demiryolu
  - Datong–Zhanjiang Koridoru (Datong–Puzhou, Taiyuan–Jiaozuo, Luoyang–Zhanjiang) 
  - Baotou–Liuzhou Koridoru (Baotou–Shenmu, Shenmu–Yan'an, Xi'an–Yan'an, Xi'an–Ankang, Xiangyang–Chongqing, Sichuan–Guizhou, Guizhou–Guangxi) 
  - Lanzhou–Kunming Koridoru (Longhai, Baoji–Chengdu, Chengdu–Kunming)
 - YÖNLENDİRME 
Sekiz Yatay
 - Beijing–Tibet (Beijing–Baotou, Baotou–Lanzhou, Lanzhou–Qinghai, Çinghay–Tibet)
 - Kuzey Kömür Taşıma Koridoru
 - Güney Kömür Taşıma Koridoru
 - Trans-Avrasya Koridoru (Longhai, Lanzhou–Xinjiang, Northern Xinjiang)
 - Nanjing-Xi'an demiryolu
 - Yangtze Nehri Koridoru (Nanjing–Tongling, Tongling–Jiujiang, Wuhan–Jiujiang, Changjiangbu-Jingzhou, Yichang–Wanzhou, Dazhou–Wanzhou)
 - Şanghay-Kunming demiryolu
 - Güneybatı Kıyı Erişim Koridoru (Nanning–Kunming, Hunan–Guangxi, Litang–Zhanjiang)
 - YÖNLENDİRME 


### Yüksek hızlı hatlar.
Geçtiğimiz on yılda Çin, mevcut demiryolu ağının üzerine yerleştirilen geniş yüksek hızlı demiryolu ağı inşa etmektedir. Bu ızgara, toplam uzunluğu olan sekiz yüksek hızlı demiryolu koridorundan, dördü dikey ve dört yataydan oluşur. Yeni hatların çoğu mevcut ana hatların güzergahlarını takip etmektedir ve yalnızca yolcu seyahati için tasarlanmıştır. Ulusal şebekenin çeşitli bölümleri, özellikle güneydoğu kıyı koridoru boyunca, daha önce demiryolu bağlantısı olmayan şehirleri birbirine bağlamak için inşa edildi. Bu bölümler yolcu ve yük karışımını taşıyacaktır. Yolculara ayrılmış hatlardaki yüksek hızlı trenler genellikle hıza ulaşabilir. Karma kullanımlı YHT hatlarında yolcu treni hizmeti azami hızlara çıkabilir. Bu iddialı ulusal şebeke projesinin 2020 yılına kadar inşa edilmesi planlandı, ancak hükûmetin teşviki birçok hattın zaman çizelgelerini önemli ölçüde hızlandırdı.
 Tamamlanmış hatlar Kısmen tamamlanmış hatlar.


### İstasyonlar.
Çin'deki tren istasyonları altı sınıfa ayrılır: özel, birinci, ikinci, üçüncü, dördüncü ve beşinci. Özel sınıf bir istasyon günde en az 60.000 yolcu ve 20.000 parça bagajın işlemlerini yapabilir, en az 750 yük vagonu yükleyebilir veya en az 6.500 vagon tahsis edebilir. Birinci sınıf bir istasyon günde en az 15.000 yolcu ve 1.500 parça bagajı taşıyabilir, 350 vagon yükleyebilir veya 3.000 vagon tahsis edebilir. İkinci sınıf bir istasyon günde en az 5.000 yolcu ve 500 parça bagajı idare edebilir, 200 vagon yükleyebilir veya 1.500 vagon tahsis edebilir. 2008 yılında 50'si özel sınıf istasyon, 236'sı birinci sınıf istasyon, 362'si ikinci sınıf istasyon ve 936'sı üçüncü sınıf istasyon olmak üzere 5.470 tren istasyonu vardı.


### Köprüler.
Çin'in çeşitli topoğrafyasındaki demiryolu ağı, köprülerden ve tünellerden yoğun şekilde yararlanır. Son yıllarda köprü inşası ve tünel açma tekniklerindeki ilerlemeler, Çinli demiryolu inşaatçılarının toplam hat uzunluğunu azaltmasına ve engebeli arazilerde demiryolu hatlarındaki tren hızlarını artırmasına olanak tanıdı. Vuhan ve Çongçing arasındaki karst arazi boyunca 2003'ten 2010'a kadar inşa edilen Yichang-Wanzhou demiryolunda 159 tünel ve 253 köprü vardır. Bunlar demiryolunun toplam uzunluğunun %74'ünü oluşturur.
Yüksek hızlı demiryolu hatları, arazi edinme ihtiyacını azaltmak için genellikle yükseltilmiş raylar üzerine inşa edilir ve çok uzun köprüleri vardır. Pekin-Şanghay yüksek hızlı demiryolu, , ve uzunluklarıyla dünyanın en uzun üç demiryolu köprüsüne sahiptir. 2003 yılında Guizhou'da inşa edilen Beipan Nehri Shuibai Demiryolu Köprüsü, dünyanın en yüksek demiryolu köprüsüdür. Köprü tabliyesi, Beipan Nehri'nin yukarısında, derin bir geçittedir.
2008 yılı itibarıyla, Çin anakarasında (Hong Kong ve Tayvan hariç) 47.524 demiryolu köprüsü kullanımdaydı ve bunların 872'si uzunluğu 'nin üzerinde olan büyük köprülerdi.


### Tüneller.
2008 yılı itibarıyla, Çin anakarasında (Hong Kong ve Tayvan hariç) 6.102 demiryolu tüneli kullanımdaydı. Bunların 183'ü üzerinde ve yedisi 'nin üzerinde uzunluktaydı.
İlk demiryolu tüneli 1888 yılında Tayvan'daki Çing hanedanı tarafından inşa edildi. Keelung yakınlarındaki uzunluğundaki Shi-chiu-lin Tüneli artık tarihi simge yapıdır.
Anakaradaki en eski demiryolu tüneli, günümüz İç Moğolistan'ındaki Doğu Çin Demiryolu üzerinde 1904 yılında inşa edilen Büyük Khingan Demiryolu Sırtıdır.
Çin'deki en uzun tünel, kuzey Çin'deki Shijiazhuang-Taiyuan yüksek hızlı demiryolu üzerinde bulunan Taihangshan Tüneli'dir. Birkaç uzun tünelin inşaatı devam etmektedir.


### Tren feribotları.
Çin'deki en dikkate değer tren feribotları, Guangdong'un güney kıyısındaki Leizhou Yarımadası ile Hainan adası arasındaki Qiongzhou Boğazı boyunca uzanan Guangdong-Hainan Feribotu ve Liaotung ile Şantung Yarımadalarını Bohai Körfezi boyunca birbirine bağlayan Bohai Tren Feribotu'dur. Bu iki feribot sırasıyla 2003 ve 2007 yıllarında faaliyete geçmiştir.
Bir nehir feribotu, Nanjing ile Şangay'ın ortasında, Jingjiang'daki Yangtze Nehri boyunca Xinyi-Changxing demiryolu üzerinde trenleri taşır. 20. yüzyılın ilk yarısında Yangtze Nehri'nden geçen tüm trenler feribotlara ihtiyaç duyuyordu. Vuhan Yangtze Nehir Köprüsü'nün 1953'te tamamlanmasından bu yana, artık en az on beş demiryolu köprüsü ve iki metro tüneli Yangtze'yi geçer.


## Yüksek hızlı tren.
Çin'de yüksek hızlı demiryolu, ortalama tren hızı saatte üzerinde olan herhangi bir tren hizmetini (genellikle yalnızca yolcu) ifade eder. Çin Demiryolları'nda yüksek hızlı hizmet Yüksek hızlı (CRH) tren setleri resmi olarak 2007 yılında uygulamaya konulmuştur. Bu trenler, yükseltilmiş geleneksel hatların yanı sıra saatte kadar hızlara izin verebilen, yolculara ayrılmış yüksek hızlı hatlar üzerinde çalışmaktadır. Çin dünyanın en uzun yüksek hızlı demiryoluna sahiptir.
Yüksek hızlı demiryolunun kullanıma sunulmasından önceki on yılda, ana hatların çoğunda geleneksel trenlerin seyahat hızı artırıldı. 2007 yılına gelindiğinde Jinghu demiryolu, Jingha demiryolu ve Jingguang demiryolu gibi ana hatlarda yolcu trenlerinin azami hızı saatte ulaştı. Ağır yük taşımacılığı hız limiti de saatte çıkarıldı. Bu hız artışının yolcu ve kargo kapasitesini sırasıyla yüzde 18 ve yüzde 12 oranında artırması bekleniyordu. Pekin-Tianjin şehirlerarası demiryolu ve Wuhan-Guangzhou yüksek hızlı demiryolu gibi yeni inşa edilen yüksek hızlı yolculara ayrılmış hatların bazıları saatte azami hıza sahipti. En yüksek tren hızları 2011 yılında saatte düşürüldü.
Yüksek hızlı demiryolu için geleneksel rayların benimsenmesinden önce, planlama yetkilileri aynı zamanda maglev teknolojisiyle de denemeler yapıyordu. 2004 yılında inşa edilen Şangay maglev treni, saatte varan hızlarla ülkenin en hızlı treni olmaya devam ediyor. Tren, Pudong Havalimanı'ndan şehre yolculuğu 7,5 dakikadan daha kısa bir sürede gerçekleştirmektedir.