BILGEM-AI/BILGE-Wiki-Tr-Plus huggingface dataset:
# Yayoi Urano
Yayoi Urano (, d. 30 Mart 1969) Japon serbest güreşçi ve judocudur. 1990 ile 1996 yılları arasında üç farklı sıklette (65, 70 ve 75 kg) altı kez dünya şampiyonu ve bir kez gümüş madalya kazanmıştır.


## Biyografi.
Urano, lise yıllarında atletizm ile ilgilendi, babası gülle atma sporcusuydu. Nippon Spor Bilimleri Üniversitesi’ne girdikten sonra judoya başladı ve okul şampiyonasında 61 kg’da birincilik elde etti. Üniversitedeki güreş takımının antrenörü Ikuei Yamamoto’nun teşvikiyle güreşe başladı.
1988’de güreşe başladıktan yalnızca iki yıl sonra, 1990 Ostia’da 75 kg’da dünya şampiyonu oldu. 1991’de Tokyo’da 70 kg’da yeniden şampiyonluk kazandı. 1992’de gümüş madalya aldı, fakat 1993, 1994, 1995 ve 1996’da üst üste dört kez altın madalya kazanarak dönemin en başarılı kadın güreşçilerinden biri oldu.
Kariyeri sırasında Kyōtaru adlı bir suşi şirketinde çalıştı, ancak şirketin iflası sonrası Kanada’ya giderek Alberta Üniversitesinde öğrenim gördü. Burada Japon-Kanadalı güreşçi Odagaki ile evlendi ve diz sakatlığı nedeniyle güreşi bıraktı.
2007’de UWW (eski FILA) Şöhretler Salonu’na giren ikinci kadın oldu. 2013’te UWW Kadın ve Spor Komisyonu üyeliğine seçildi.
# Nikola Hartmann
Nikola Hartmann (evlilik sonrası Nikola Hartmann-Dünser, d. 5 Haziran 1975, Götzis), Avusturyalı eski serbest güreşçidir. Beş kez dünya, beş kez Avrupa şampiyonu olmuştur.


## Biyografi.
Nikola Hartmann 1975 yılında Götzis’te doğdu. Babası 1972 Olimpiyatları’nda yarışan güreşçi Bruno Hartmann’dır. Onun yönlendirmesiyle güreşe başladı. 
1993’te Toronto’daki Dünya Şampiyonası’nda altın madalya kazanarak kariyerine büyük bir giriş yaptı. 1993, 1994 ve 1995 yıllarında art arda üç dünya şampiyonluğu elde etti. 1996 Oslo ve 1997 Varşova’da Avrupa şampiyonu oldu.
1998 yılında hem Avrupa hem de Dünya şampiyonu olarak çifte zafer kazandı. 1999’da kendi memleketi Götzis’te Avrupa şampiyonu oldu. 2000’de Sofya’da Dünya ve Avrupa şampiyonluğunu aynı yıl elde etti.
2003’te Riga’da Avrupa ikincisi, 2005 Varna ve 2006 Moskova’da Avrupa üçüncüsü oldu. 2000’lerin ortalarında aktif kariyerini noktaladı.
# Kyoko Hamaguchi
Kyoko Hamaguchi (浜口 京子(Hamaguchi Kyōko)#YÖNLENDİRME , d. 11 Ocak 1978, Taitō, Tokyo), Japon serbest güreşçidir. 72–75 kiloda beş kez dünya, iki kez Olimpiyat bronz madalyası, bir kez Asya Oyunları şampiyonluğu yaşamıştır.


## Biyografi.
Kyoko Hamaguchi, ünlü profesyonel güreşçi Animal Hamaguchi’nin kızıdır. Ortaokul yıllarında yüzme ile ilgilendi, ancak 14 yaşında babasının dojosunda güreşe başladı.
1996’dan 2006’ya kadar her yıl Japonya şampiyonu oldu. 1997–2003 arasında beş kez dünya şampiyonu unvanını kazandı. 2004 Atina ve 2008 Pekin Olimpiyatları’nda bronz madalya aldı. 2004 Atina Oyunları’nda Japonya kafilesinin bayrak taşıyıcısıydı.
# Shoko Yoshimura
Shoko Yoshimura (, d. 14 Ekim 1968) Japon serbest güreşçidir. 1987-2000 yılları arasında 10 kez Dünya Güreş Şampiyonası’na katılmış, 5’i altın olmak üzere toplam 9 madalya kazanmıştır.


## Biyografi.
Yoshimura lise yıllarında profesyonel güreşçi olmayı hedefledi, ancak boyunun kısa olması nedeniyle reddedildi. Bunun üzerine Tomiaki Fukuda’nın davetiyle amatör güreşe yöneldi.
1987’de Oslo’da düzenlenen ilk Kadınlar Dünya Güreş Şampiyonası’nda 44 kg’da bronz madalya kazanarak uluslararası arenaya çıktı. 1989 ve 1990’da üst üste dünya şampiyonu oldu. 1993–1995 arasında üç yıl üst üste altın madalya alarak dönemin en başarılı güreşçilerinden biri haline geldi.
2009’da UWW (eski FILA) Şöhretler Salonu’na kabul edildi. Kariyerinin ardından Japon kadın milli takımında antrenör olarak görev yaptı ve Yui Susaki gibi olimpiyat şampiyonları yetiştirdi.
# Liu Dongfeng
Liu Dongfeng (, d. 12 Ocak 1974), Çinli serbest güreşçidir. 1990’lı yıllarda kadın güreşinin öncülerinden biri olarak beş kez dünya şampiyonu, bir kez Asya şampiyonu oldu.


## Kariyer.
Liu 1988’de güreşe başladı ve Pekin Spor Üniversitesi bünyesinde yarıştı. Antrenörü Zhang Xia idi. 1991’de Tokyo’da düzenlenen Dünya Şampiyonası’nda 75 kg’da altın madalya kazanarak uluslararası arenada tanındı. 1991–1996 yılları arasında beş kez dünya şampiyonluğuna ulaştı, 1997’de ise bronz madalya aldı.
1996’da ayrıca Xiaoshan’da düzenlenen Asya Şampiyonası’nda altın madalya kazandı. Kadın güreşi Olimpiyat Oyunları programına alınmadan önce sporu bıraktı.
2008’de, kadın güreşine yaptığı katkılardan dolayı UWW (eski FILA) tarafından Şöhretler Salonu’na alındı. Bu onura ulaşan ilk Çinli kadın güreşçilerden biridir.
# Zhong Xiue
Zhong Xiu’e (, d. 19 Ocak 1974), Çinli serbest güreşçidir. Beş kez dünya şampiyonu, bir kez Asya Oyunları şampiyonu ve Asya Güreş Şampiyonası’nda gümüş madalya sahibidir.


## Kariyer.
Zhong, 1988’de güreşe başladı. Pekin Spor Üniversitesi kulübünde yarıştı ve antrenörlüğünü Zhang Xia yaptı.
1991’de Tokyo’da düzenlenen Dünya Şampiyonası’nda 44 kg’da ilk altın madalyasını kazandı. 1992 ve 1993’te üst üste iki kez 47 kg’da dünya şampiyonu oldu. 1995’te Moskova’da gümüş madalya aldıktan sonra, 1996 Sofya’da 44 kg’da ve 1997 Clermont-Ferrand’da 46 kg’da tekrar altın madalya elde etti. 1999’da Boden’de dünya ikincisi oldu.
2002 Asya Oyunları’nda 48 kg’da altın madalya kazandı. Ayrıca 1996 Xiaoshan Asya Şampiyonası’nda gümüş madalya elde etti.
Zhong, kadın güreşi Olimpiyat Oyunları programına alınmadan kısa süre önce aktif kariyerini sonlandırdı. 2008 yılında UWW (eski FILA) tarafından Şöhretler Salonu’na dahil edildi. Bu onura ulaşan ilk Çinli kadın güreşçilerden biri olmuştur.
# Yana Rattigan
Yana Rattigan-Stadnyk (, d. 20 Ocak 1987, Vinkivtsi, Hmelnitski Oblastı) Ukrayna doğumlu Birleşik Krallık ve İngiltere adına yarışan serbest güreşçidir. Avrupa Güreş Şampiyonası’nda iki, Commonwealth Oyunları’nda bir, Dünya Dövüş Oyunları’nda bir olmak üzere toplam dört gümüş madalya kazanmıştır.


## Biyografi.
Yana Stadnyk güreşe 2000 yılında başladı. Ukrayna kadet ve genç millî takımlarında yarıştı; 2002’de Avrupa kadet şampiyonu, 2005’te gençler Avrupa şampiyonu oldu. 
2001’de antrenör Mykola Korniev’in davetiyle İngiltere’ye geldi ve Manchester’a yerleşti. Batı Londra Güreş Kulübü adına Birleşik Krallık’ı temsil etmeye başladı. 2010 ve 2013 Avrupa Şampiyonalarında 48 kiloda gümüş madalya alarak Britanya kadın güreş tarihine geçti. 2014’te İngiltere adına Commonwealth Oyunları’nda 48 kiloda gümüş madalya kazandı. 
2012 Londra Olimpiyatları’na katılmaya hak kazanmasına rağmen vatandaşlık işlemleri yetişmediği için olimpiyatlarda yer alamadı.


## Kişisel yaşamı.
Yana Rattigan, 2008 Pekin Olimpiyatları gümüş madalyalı Ukraynalı güreşçi Andriy Stadnik’in kız kardeşidir. Yengesi, Azerbaycan adına yarışan dünya ve Avrupa şampiyonu Mariya Stadnik’tir. Diğer kardeşi Roman Stadnik’in eski eşi ise dünya şampiyonu Alina Makhynia-Stadnik’dir. 
2010 yılında Britanyalı güreşçi Leon Rattigan ile evlenmiştir.
# Salman Hasimikov
Salman Alhazuroviç Hasimikov (; 4 Mayıs 1952 - 28 Mayıs 2025), Sovyet serbest güreşçidir. Ağır sıklet kategorisinde dünya ve Avrupa şampiyonu . Dört kez Dünya Güreş Şampiyonası’nda (1979, 1981, 1982, 1983), iki kez Avrupa Güreş Şampiyonası’nda (1979, 1981) altın madalya kazandı. Ayrıca CSKA Moskova adına çok sayıda SSCB şampiyonluğu elde etti.


## Profesyonel güreş kariyeri.
Uzun bir amatör kariyerin ardından 1989’da Antonio Inoki’nin davetiyle NJPW’de profesyonel güreşe başladı. 25 Mayıs 1989’da Big Van Vader’i mağlup ederek IWGP Ağır Siklet Şampiyonu oldu. Böylece bu unvanı kazanan ilk Avrupalı güreşçi oldu. 48 gün sonra kemeri Riki Choshu’ya kaybetti.
1990’da Starrcade (1990) etkinliğinde Viktor Zangiyev ile birlikte Pat O'Connor Anma Turnuvası’na katıldı. 1993–1994 yıllarında UWFI Japonya’da güreşti ve aynı yıl aktif sporu bıraktı.


## Ölümü ve mirası.
2018’de Çeçenistan’ın başkenti Grozni’de bir caddeye adı verildi. 
28 Mayıs 2025’te kalp yetmezliği nedeniyle Moskova’da 73 yaşında hayatını kaybetti.


## Başarılar.
  - New Japan Pro-Wrestling
   - IWGP Heavyweight Championship (1 kez)
# Bruce Baumgartner
Bruce Baumgartner (d. 2 Kasım 1960, Haledon, New Jersey), Amerikalı serbest güreşçidir. Dört kez Olimpiyat madalyası (iki altın, bir gümüş, bir bronz), dokuz kez Dünya Güreş Şampiyonası madalyası (üç altın, üç gümüş, üç bronz) kazanmıştır. 1980’ler ve 1990’larda dünya ağır sıklet güreşinde en başarılı sporculardan biri olarak kabul edilmektedir.


## Kariyeri.
Baumgartner Haledon, New Jersey’de doğdu. Amerikan güreş tarihinin en başarılı sporcularından biri olarak kabul edilmektedir. Kariyerinde 4 Olimpiyat madalyası (2 altın, 1 gümüş, 1 bronz), 9 Dünya Şampiyonası madalyası (3 altın, 3 gümüş, 3 bronz) ve 4 Panamerikan Oyunları madalyası (3 altın, 1 gümüş) kazanmıştır. Ayrıca 12 Dünya Kupası madalyası (7 altın, 5 gümüş), bir NCAA şampiyonluğu (2 ikincilikle birlikte), 4 Olimpiyat Festivali şampiyonluğu, 2 AAU ulusal şampiyonluğu ve bir Gençler ulusal şampiyonluğu bulunmaktadır.
Lise yıllarında güreşte hızla öne çıktı. 23 maçlık yenilgisiz bir seri yakaladı, ancak New Jersey eyalet şampiyonası finalinde kaybetti. Atletizmde de başarılı olan Baumgartner, gülle atma ve disk atmada okul rekorları kırdı. Kolej öğrenimini Indiana State University’de tamamladı ve eğitim alanında lisans diploması aldı. Burada dört yıl boyunca güreşti; ikinci ve üçüncü sınıflarda NCAA finallerini ikinci sırada tamamladı, son yılında ise 44–0’lık yenilgisiz bir sezon geçirerek 1982 NCAA Division I Güreş Şampiyonas’nda şampiyon oldu. Kolej kariyerini 134 galibiyet – 12 mağlubiyet derecesiyle ve 73 tuş galibiyetiyle bitirdi. Olimpiyat jimnastikçisi Kurt Thomas ile de antrenman yaptı.
1995 yılında Amatör Atletizm Birliği tarafından ABD’nin en iyi amatör sporcusu seçilerek James E. Sullivan Ödülü’nü kazandı. Kariyeri boyunca New York Athletic Club bünyesinde yer aldı. Lise eğitimini ise doğduğu kentin okulu olan Manchester Regional High School’da tamamladı.
On yılı aşkın süre boyunca süper ağır sıklet serbest güreşin en önemli isimlerinden biri oldu. İlk Dünya Şampiyonası madalyasını 1983’te Kiev’de bronz olarak aldı, 1986’da ise dünya şampiyonu olarak ilk altınını kazandı.
1988 Seul Olimpiyatları’nda çıktığı finalde Gürcü David Gobejishvili’ye yenilerek gümüş madalya elde etti. Dört yıl sonra, 1992 Barselona Olimpiyatları’nda bu kez rakibini yenerek ikinci olimpiyat altınını kazandı. 1993 ve 1995’te iki dünya şampiyonluğu daha elde etti. 1996 Atlanta Olimpiyatları’na favori olarak gitmesine rağmen Rus Andrey Shumilin’e kaybederek bronz madalya ile yetinmek zorunda kaldı.


## Emeklilik sonrası.
Aktif kariyerini 1996 yılında noktaladıktan sonra Edinboro Üniversitesi'nde atletik direktörlük yaptı. Daha sonra USA Wrestling’in başkanı olarak Amerikan güreşine yön veren isimlerden biri oldu.
# Bilyal Mahov
Bilyal Makhov (; d. 20 Eylül 1987, Nalçik), Rusya adına serbest stil ve grekoromen stilde yarışmış Olimpiyat, dünya ve Avrupa şampiyonu güreşçidir. 2012 Londra Olimpiyatları'nda altın madalya kazanmış, ayrıca 3 kez dünya ve 1 kez Avrupa şampiyonu olmuştur. Aynı zamanda UFC ile sözleşme imzalayan bir karma dövüş sanatları sporcusudur.


## Yaşamı.
Makhov, Kabardey-Balkar ÖSSC’nin başkenti Nalçik’te doğdu. Kabardey kökenlidir. Küçük yaşta güreşe başladı; 8 yaşında serbest stil, 12 yaşında Grekoromen stilde yarışmaya başladı. Erken dönemde Dağıstanlı antrenör Hankala Gadzhimagomedov’un dikkatini çekti ve onun davetiyle Dağıstan’a taşındı.


## Kariyeri.
Makhov, 2005’te gençler dünya şampiyonasında serbestte altın, Grekoromen’de bronz madalya kazandı. 2006’da bir kez daha gençler serbest stil dünya şampiyonu oldu. 2007’de Bakü’de düzenlenen 2007 Dünya Güreş Şampiyonası’nda ilk dünya şampiyonluğunu elde etti.
2009 Herning ve 2010 Moskova şampiyonalarında arka arkaya altın madalya kazanarak süper ağır sıkletin en dominant isimlerinden biri oldu. 2011 İstanbul Dünya Şampiyonası’nda ise gümüş madalya aldı.


### 2012 Londra Olimpiyatları.
Londra 2012’de serbest stil 120 kiloda bronz madalya kazandı. Ancak daha sonra Gürcü rakibi Davit Modzmanashvili’nin dopingle diskalifiye edilmesi ve Özbek güreşçi Artur Taymazov’un altın madalyasının da iptaliyle, Uluslararası Olimpiyat Komitesi 2019’da Makhov’u İranlı Komeyl Ghasemi ile birlikte **ortak olimpiyat şampiyonu** ilan etti.


### Grekoromen ve çift stil kariyeri.
Makhov, modern güreş tarihinde hem serbest stil hem Grekoromen’de dünya madalyası kazanan ender sporculardan biridir. 2014 Taşkent ve 2015 Las Vegas şampiyonalarında Grekoromen stilde bronz madalya elde etti. Aynı yıl Las Vegas’ta serbest stilde de bronz alarak iki farklı stilde podyuma çıkan ilk güreşçi oldu.


### Sağlık sorunları.
2008’de ağır bir cıva zehirlenmesi yaşadı ve Pekin Olimpiyatları’nı kaçırdı. Daha sonraki yıllarda omuz ve sırt sakatlıkları nedeniyle defalarca ameliyat geçirdi.


### Doping.
Eylül 2021’de RUSADA, Makhov’u büyüme hormonu kullanımından dolayı 4 yıl men ettiğini açıkladı.


## Özel yaşamı.
2012 Olimpiyatları sonrası evlendi ve iki kız çocuğu bulunmaktadır. Hobileri arasında piyano ve armonika çalmak yer almaktadır.
# Kamil Kasımi
Kamil Kasımi (; d. 27 Şubat 1988, Cuybar, Mazenderan), İranlı eski serbest güreşçidir. 2012 Londra Olimpiyatları'nda 120 kiloda altın madalya, 2016 Rio Olimpiyatları'nda ise 125 kiloda gümüş madalya kazanmıştır.
Kasımi ayrıca 2014 Dünya Güreş Şampiyonası’nda gümüş, 2014 Asya Şampiyonası’nda altın, 2011 ve 2015 Asya Şampiyonaları’nda gümüş madalya kazanmıştır. Olimpiyatlarda elde ettiği başarılarla İran tarihinin en başarılı ağır sıklet güreşçilerinden biri olarak kabul edilmektedir.


## Kariyeri.
Mazenderan eyaletinin Cuybar kentinde doğan Kasımi, çocukluk yıllarını Sari’de geçirdi. Daha sonra memleketine dönerek güreşe başladı.
2012 Londra Olimpiyatları’nda 120 kiloda üçüncü olmuş, ancak rakiplerinin doping nedeniyle diskalifiye edilmesi üzerine 2019’da altın madalya kendisine verilmiştir. 2016 Rio Olimpiyatları’nda ise finalde Türk güreşçi Taha Akgül’e kaybederek gümüş madalya elde etmiştir.
2019 yılında aktif güreş kariyerini sonlandırmıştır. 2020’den itibaren Kamboçya millî güreş takımının başantrenörlüğünü üstlenmiştir.
# Perviz Hadi
Parviz Hadi (, d. 16 Kasım 1987, Basmınc), İranlı serbest güreşçidir. 2014 ve 2018 Asya Oyunları şampiyonu, üç kez Asya Güreş Şampiyonası altın madalya sahibi ve 2018 Dünya Güreş Şampiyonası bronz madalya sahibidir.


## Kariyeri.
Hadi, güreşe 2001 yılında başladı. 2012 ve 2013 yıllarında arka arkaya Asya Güreş Şampiyonası’nda altın madalya kazandı. Aynı yıl Kazan Universiade’inde bronz madalya elde etti.
2014 Incheon ve 2018 Cakarta Asya Oyunları’nda altın madalya kazanarak İran’ın en başarılı ağır sıklet güreşçilerinden biri oldu.
2018 Budapeşte Dünya Güreş Şampiyonası’nda 125 kiloda bronz madalya aldı. 2020’de Yeni Delhi’de düzenlenen Asya Şampiyonası’nda bronz madalya elde etti.
Ayrıca 2014, 2015 ve 2016 yıllarında Dünya Güreş Kupası’nda İran takımıyla altın madalya kazandı.
# Zagalav Abdulbekov
Zagalav Abdulbekov (; d. 29 Aralık 1945, Karata, Dağıstan ÖSSC) – Sovyet serbest güreşçi, Olimpiyat ve Dünya şampiyonu. 1972 Münih Olimpiyatları’nda altın madalya, 1971 ve 1973’te dünya şampiyonluğu, Avrupa şampiyonalarında ise üç madalya kazanmıştır. SSCB’nin yetiştirdiği ilk Dağıstanlı olimpiyat şampiyonudur.


## Biyografi.
1961’de güreşe başladı. 1966, 1968, 1969 ve 1973 yıllarında SSCB şampiyonu oldu. 1969 Dünya Şampiyonası’nda bronz, 1971 Sofya’da altın, 1972 Münih Olimpiyatları’nda altın, 1973 Tahran’da bir kez daha dünya şampiyonluğu kazandı. 1973 Avrupa Şampiyonası’nda gümüş, 1969 ve 1975’te bronz madalya aldı.
Aktif kariyerinin ardından antrenörlük yaptı. 1974–1980 yılları arasında SSCB serbest güreş millî takımının başantrenörlüğünü üstlendi. 1980 Moskova Olimpiyatları’nda takımın başında yer aldı.
# Hets
Hets, yönetmenliği Alf Sjöberg tarafından gerçekleştirilen, başrollerinde Stig Järrel, Alf Kjellin ve Mai Zetterling'in yer aldığı 1944 çıkışlı İsveç yapımı sinema filmi. Film, 1. Cannes Film Festivali'nde Altın Palmiye ödülünü kazandı.
# Ingrid Figur
Ingrid Figur (doğum adıyla: Ingrid Eleonore Auguste Manns; d. 1 Ekim 1936, Berlin; ö. 15 Temmuz 2025, Berlin, Almanya), Alman opera sanatçısı ve müzik eğitimcisi.


## Hayatı.
Figur, 1 Ekim 1936'da Berlin, Almanya'da doğdu. Berlin Sanat Üniversitesi'nde eğitim gördü. Hem ülkesi Almanya hemde ülke dışında sahnelenen opera eserlerinde sahne aldı.
Mezunu olduğu eğitim kurumunda 1974-1999 yılları arasında müzik eğitimcisi ve akademisyen olarak çalıştı. Ulusal ve uluslararası düzeyde tanınan; Claudia Barainsky, Merav Barnea, Stella Doufexis, Ursula Hesse, Andrea Long, Sebastian Noack, Gundula Hintz, Christine Schäfer, Mojca Erdmann, Stefanie Kunschke ve Tim Severloh gibi sanatçıları yetiştirdi.
Aynı zamanda Stuttgart Uluslararası Bach Akademisi ve Berlin'deki Alman-Japon Yaz Akademisi bünyesinde uzun süreli iş birlikleri oldu. Ayrıca ülkesi Almanya ve farklı ülkelerde çok sayıda üst düzey özel müzik dersleri verdi. Figur, 15 Temmuz 2025'te memleketi Berlin, Almanya'da doğal nedenlerden 88 yaşında öldü.
# Türker Kılıç


## Biyografi.
Türker Kılıç (d. 31 Temmuz 1966, Bursa), Türk beyin ve sinir cerrahı. 2021 yılında Dünya Sanat ve Bilim Akademisi üyeliğine seçilmiş, 2025 yılında aynı kurumun Mütevelli Heyeti’ne dahil edilmiştir. 2024 yılı itibarıyla İstinye Üniversitesi Tıp Fakültesi Dekanlığı görevini sürdürmektedir.


## Eğitim.
  - Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi (Lisans, 1991) 
  - Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi, Beyin ve Sinir Cerrahisi ABD (Uzmanlık, 1997) 
  - Harvard Üniversitesi Brigham and Women’s Hospital & Dana-Farber Cancer Institute (Nöroonkoloji üst ihtisas, 1998) 
  - Marmara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Anatomi ABD (Doktora, 2000) 


## Akademik Görevler.
  - Marmara Üniversitesi Nörolojik Bilimler Enstitüsü Başkanlığı (2009–2011) 
  - Bahçeşehir Üniversitesi Tıp Fakültesi Kurucu Dekanı (2012–2024) 
  - İstinye Üniversitesi Tıp Fakültesi Dekanı (2024– …) 


## Araştırma Alanları.
Kılıç’ın araştırmaları beyin tümörleri, gliomların moleküler patogenezi, nöroonkoloji ve beyin damar hastalıkları üzerine yoğunlaşmaktadır. Harvard’da yürüttüğü çalışmalarda Glivec (Imatinib) adlı molekülün geliştirilmesine katkıda bulunmuştur. Ayrıca 3.000 örneklik tümör bankası içeren Moleküler Nöroşirürji Laboratuvarı’nı kurmuştur.


## Projeler.
  - Moleküler Nöroşirürji Laboratuvarı (çeşitli ulusal ve uluslararası projeler) 
  - Gamma Knife ışın cerrahisi uygulamaları 


## Tezler.
  - Uzmanlık Tezi (1997): Beyin tümörlerinde klinik ve cerrahi yaklaşımlar 
  - Doktora Tezi (2000): "Serebrovasküler Malformasyonlarda Anjiojenik Faktörler ve Matriks Proteinleri" 


## Ödüller.
  - Hacettepe Üniversitesi Üstün Başarı Ödülü 
  - Avrupa Nöroşirürji Dernekleri Birliği (EANS) En Değerli Araştırma Ödülü (1999) 
  - Amerikan Nöroşirürji Derneği (AANS) Nöroonkoloji Genç Araştırmacı Ödülü (2001) 
  - AANS ABD Dışı En Değerli Çalışma Ödülü (2005) 
  - TÜBA GEBİP burs programı ödülü (2002–2005) 
  - Türkiye Beyin Araştırmaları Derneği Bilimsel Araştırma Ödülü (2000) 
  - TÜBA Asli Üyelik (2007) 
  - Avrupa Bilim ve Sanat Akademisi Üyeliği (2015) 
  - Dünya Sanat ve Bilim Akademisi Üyeliği (2021), Mütevelli Heyeti (2025) 


## Üyelikler.
  - Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA) – Asli Üye (2007– …) 
  - Bilim Akademisi Derneği – Onursal Üye (2011– …) 
  - Avrupa Bilim ve Sanat Akademisi – Üye (2015– …) 
  - Dünya Sanat ve Bilim Akademisi – Üye (2021– …), Mütevelli Heyeti (2025) 
  - Türk Nöroşirürji Derneği (çeşitli görev ve başkanlıklar) 


## Klinik Çalışmalar.
Kılıç, bugüne kadar çok sayıda mikrocerrahi operasyon ve Gamma Knife ışın cerrahisi uygulamaları gerçekleştirmiştir. 


## Yayınlar.
Kılıç’ın 200’den fazla bilimsel makalesi yayımlanmış, 6000’in üzerinde atıf almıştır. H-indeksi 41’dir. 
  - "Yeni Bilim: Bağlantısallık, Yeni Kültür: Yaşamdaşlık" (2021) 
  - "Nasıl Daha İyi ve Güzel Bir Yaşam Kurarız? Beyinbiliminin Yanıtı" (2024) 
  - "Beyin Nedir’den Yaşam Nedir’e: Bir Hayat Serüveni" (Mert İnan ile söyleşi, 2024)
# Greve
Greve, Danimarka'nın Sjælland bölgesinde bulunan bir belediyedir. Belediye, Kopenhag metropoliten alanının bir parçasıdır. Yüzölçümü 60,18 km² olan belediyenin nüfusu 1 Ocak 2025 tarihi itibarıyla 53.536'dır. Belediyenin merkezi Greve Strand'dır.
# Guldborgsund
Guldborgsund, Danimarka'nın Sjælland bölgesinde bulunan bir belediyedir. Yüzölçümü 903,15 km² olan belediyenin nüfusu 1 Ocak 2025 tarihi itibarıyla 59.350'dir. Belediyenin merkezi Nykøbing Falster'dir.
# Frederikssund
Frederikssund, Danimarka'nın Başkent bölgesinde bulunan bir şehir ve belediyedir. Belediye, Sjælland adasının kuzeyinde Roskilde Fjordu'nun kıyısında yer almaktadır. Yüzölçümü 250,61 km² olan belediyenin nüfusu 1 Ocak 2025 tarihi itibarıyla 47.052'dir.
Frederikssund, 17. yüzyılın ortalarında bir ticaret limanı olarak kurulmuş ve adını III. Frederik'ten almıştır. Kasaba uzun süre küçük kalmış, ancak 20. yüzyılda önemli ölçüde büyümüştür. Kent, her yıl düzenlenen Viking Oyunları'nın yanı sıra J.F. Willumsen müzesiyle de ünlüdür.


## Kardeş şehirler.
Frederikssund'un aşağıdaki şehirler ile kardeş şehir anlaşması bulunmaktadır.
  - Aurskog-Høland, Norveç
  - Catoira, İspanya
  - Kowary, Polonya
  - Kumla, İsveç
  - Ramsgate, Birleşik Krallık
  - Sipoo, Finlandiya
  - Somerset, Birleşik Krallık
# Sterben
Sterben, yönetmenliği ve senaristliği Matthias Glasner tarafından gerçekleştirilen, başrollerinde Lars Eidinger, Corinna Harfouch ve Lilith Stangenberg'ün yer aldığı 2024 çıkışlı Alman yapımı sinema filmi.
# Hollanda Savunması
Hollanda Savunması, şu hamlelerle başlayan bir satranç açılışıdır:
1.d4 f5
# Kontinental '25
Kontinental '25, yönetmenliği ve senaristliği Radu Jude tarafından gerçekleştirilen, başrollerinde Eszter Tompa, Gabriel Spahiu, Adonis Tanța, Oana Mardare ve Șerban Pavlu'nun yer aldığı 2025 çıkışlı sinema filmi.
# A Thousand and One
A Thousand and One, yönetmenliği ve senaristliği A. V. Rockwell tarafından gerçekleştirilen, başrollerinde Teyana Taylor, Will Catlett, Josiah Cross Aven Courtney ve Aaron Kingsley Adetola'nın yer aldığı 2023 çıkışlı Amerikan yapımı sinema filmi.
# 2025 Hollanda Grand Prix
 - YÖNLENDİRME 
2025 Hollanda Grand Prix (resmi adıyla Formula 1 Heineken Dutch Grand Prix 2025), 31 Ağustos 2025'te Hollanda'nın Zandvoort kentindeki Circuit Zandvoort'da yapılan 2025 Formula 1 sezonunun on beşinci yarışı.
McLaren-Mercedes'ten Oscar Piastri, pole pozisyonunu aldığı yarışı ilk sırada bitirdi. Red Bull Racing-Honda RBPT'den Max Verstappen ve Racing Bulls-Honda RBPT'den Isack Hadjar podyumu tamamladı.


## Arka plan.
Yarış, 29-31 Ağustos hafta sonu Zandvoort'taki Circuit Zandvoort'ta düzenlendi. Grand Prix, 2025 Formula 1 sezonunun on beşinci ayağı ve Formula 1 Dünya Şampiyonası'nın bir parçası olarak Hollanda Grand Prix'sinin 35.sidir.


### Yarış öncesi puan durumu.
Hafta sonuna girerken Oscar Piastri, 284 puanla Sürücüler Şampiyonası'nda lider; ikinci sıradaki takım arkadaşı Lando Norris'in 9 ve üçüncü sıradaki Max Verstappen'in ise 97 puan önünde yer almaktaydı. 559 puanla McLaren; sırasıyla 260 ve 236 puanla ikinci ve üçüncü sıradaki Ferrari ve Mercedes'in önünde Markalar Şampiyonası'nda liderdi.


## Antrenman.
Yarış öncesinde üç serbest antrenman seansı düzenlendi. İlk serbest antrenman seansı 29 Ağustos 2025 tarihinde saat 13.30'da (TSİ) yapıldı. En iyi dereceyi; takım arkadaşı Oscar Piastri ve Aston Martin sürücüsü Lance Stroll'ün önünde yer alan Lando Norris (McLaren-Mercedes) elde etti. İkinci serbest antrenman seansı aynı gün saat 17.00'de yapıldı. En iyi dereceyi; Aston Martin sürücüsü Fernando Alonso ve takım arkadaşı Oscar Piastri'nin önünde yer alan Lando Norris (McLaren-Mercedes) elde etti. Üçüncü serbest antrenman seansı ise 30 Ağustos 2025 tarihinde 12.30'da yapıldı. En iyi dereceyi; takım arkadaşı Oscar Piastri ve Mercedes'ten George Russell'in önünde yer alan Lando Norris (McLaren-Mercedes) elde etti.


## Sıralama turları.
Sıralama turları 30 Ağustos 2025 tarihinde saat 16.00'da (TSİ) gerçekleştirildi ve yarışın başlangıç sıralaması belirlendi.


### Sıralama sonuçları.
Notlar
   - YÖNLENDİRME - Yuki Tsunoda ve Gabriel Bortoleto, Q2'de aynı tur zamanlarını elde etti. Tsunoda, zamanını ilk sırada belirlediği için Bortoleto'dan önce sıralama turlarını tamamlamış sayıldı.
   - YÖNLENDİRME - Oliver Bearman 19. oldu ancak aracında kapalı park kuralları altında değişiklikler yapıldığı için yarışa pit yolundan başladı.
   - YÖNLENDİRME - Lance Stroll, sıralama turlarında zaman belirleyemedi. Yarış hakemlerinin takdirine bağlı olarak yarışmasına izin verildi.


## Yarış.
Yarış, 31 Ağustos 2025 tarihinde saat 16.00'da (TSİ) yapıldı ve 72 tur sürdü.


### Yarış sonuçları.
Notlar
   - YÖNLENDİRME - Kimi Antonelli, yarışı altıncı sırada tamamladı ancak Charles Leclerc ile çarpışmaya neden olduğu için on saniye ve pit şeridinde hız yaptığı için beş saniye zaman cezası aldı.
   - YÖNLENDİRME - Lando Norris, yarış mesafesinin %90'ından fazlasını tamamladığı için sınıflandırıldı.


## Yarış sonrası şampiyonluk sıralaması.
 - YÖNLENDİRME 
 - YÖNLENDİRME 
 - Sürücüler Klasmanı
 - YÖNLENDİRME 
 - Markalar Klasmanı
 - YÖNLENDİRME
# Atropia
 
Atropia, yönetmenliği ve senaristliği Hailey Gates tarafından gerçekleştirilen, başrollerinde Alia Shawkat, Callum Turner, Chloë Sevigny ve Tim Heidecker'ın yer aldığı 2025 çıkışlı Amerikan yapımı sinema filmi.
# The Persian Version
The Persian Version, yönetmenliği ve senaristliği Maryam Keshavarz tarafından gerçekleştirilen, başrollerinde Layla Mohammadi, Niousha Noor, Bijan Daneshmand, Bella Warda ve Tom Byrne 'ün yer aldığı 2023 çıkışlı Amerikan yapımı sinema filmi.
# Sorry, Baby
Sorry, Baby, yönetmenliği ve senaristliği Eva Victor tarafından gerçekleştirilen, başrollerinde Naomi Ackie, Eva Victor ve Louis Cancelmi'nin yer aldığı 2025 çıkışlı Amerikan yapımı sinema filmi.
# Ayşe (film)
Ayşe, yönetmenliği Necmi Sancak tarafından gerçekleştirilen, başrollerinde Binnur Kaya, Rıdvan Sancak ve Ali Seçkiner Alıcı'nın yer aldığı 2024 çıkışlı Türk yapımı sinema filmi. Binnur Kaya filmde gösterdiği performansla 61. Antalya Altın Portakal Film Festivali'nde En İyi Kadın Oyuncu ödülünü aldı.
# Sanki Her Şey Biraz Felaket
Sanki Her Şey Biraz Felaket, yönetmenliği Umut Subaşı tarafından gerçekleştirilen, başrollerinde Melis Sevinç, İbrahim Arıcı ve Melisa Bostancıoğlu'nun yer aldığı 2023 çıkışlı Türk yapımı sinema filmi. Film, 30'uncu Altın Koza Film Festivali'nde En İyi Film ödülünü kazandı.
# Cam Perde
Cam Perde, yönetmenliği ve senaristliği Fikret Reyhan tarafından gerçekleştirilen başrollerinde Selen Kurtaran, Uğur Karabulut ve Alper Çankaya'nın yer aldığı 2023 çıkışlı Türk yapımı sinema filmi. Selen Kurtaran filmde gösterdiği performansla 30’uncu Altın Koza Film Festivali’nde'nde En İyi Kadın Oyuncu ödülünü aldı.
# Kör Noktada
Kör Noktada, yönetmenliği ve senaristliği Ayşe Polat tarafından gerçekleştirilen, başrollerinde Katja Bürkle, Ahmet Varlı, Çağla Yurga ve Aybi Era'nın yer aldığı 2023 çıkışlı Alman yapımı sinema filmi.
# 201 (sayı)
201 (iki yüz bir), bir sayı. Doğal sayı sisteminde 200'den sonra gelir ve 202'den önce yer alır.
 - YÖNLENDİRME
# Ders Olsun (film)
Ders Olsun, yönetmenliği ve senaristliği Bálint Szimler tarafından gerçekleştirilen, başrollerinde Paul Mátis, Anna Mészöly ve Ákos ’Dadan’ Kovács'ın yer aldığı 2025 çıkışlı Macaristan yapımı sinema filmi. Film, 44. İstanbul Film Festivali'nde Altın Lale ödülünü kazandı.
# 202 (sayı)
202 (iki yüz iki), bir sayı. Doğal sayı sisteminde 201'den sonra gelir ve 203'ten önce yer alır.
 - YÖNLENDİRME
# 203 (sayı)
203 (iki yüz üç), bir sayı. Doğal sayı sisteminde 202'den sonra gelir ve 204'ten önce yer alır.
 - YÖNLENDİRME
# Tears (Sabrina Carpenter şarkısı)
Tears, Amerikalı şarkıcı-söz yazarı Sabrina Carpenter'ın 29 Ağustos 2025'te yayınlanan şarkısıdır. Şarkı, Carpenter'ın Man's Best Friend'in ikinci şarkısıdır. Şarkı pop ve disko pop türlerindedir. Klibi The Rocky Horror Picture Show'dan ilham alınmıştır. Island Records tarafından yayınlanmıştır.
# Judy Loe
Judith Margaret Loe ya da Judy Loe (6 Mart 1947 – 15 Temmuz 2025), İngiliz aktris.


## Hayatı.
Loe, 6 Mart 1947'de Urmston, Lancashire, İngiltere'de doğdu. Urmston Dilbilgisi Okulu ve Birmingham Üniversitesi'nde eğitim gördü. 1968'de başladığı oyunculuk kariyerini 2024 yılına kadar sürdürdü. Ağırlıklı televizyon projelerinde yer alan oyuncu en çok; İngiltere yapımı rock müzikali "Hair" ve ITV kanalı yapımı TV programı "Ace of Wands" ile tanındı. Yer aldığı diğer bazı önemli yapım arasında; "Z-Cars", "Dixon of Dock Green", "Man at the Top", "Armchair Theatre", "ITV Playhouse", "Woodstock", "Edward the Seventh", "Ripping Yarns", "Robin's Nest", "The Upchat Line", "Miss Jones and Son", "Crown Court", "Hastane", "Holby City", "Casualty" ve "Doktorlar" sayılabilir. sayılabilir.
İki evliliğinden oyunculuk yapan Kate Beckinsale ve Samantha Beckinsale adlarında iki kızı vardır. Aynı zamanda oyuncu Lily Mo Sheen'in büyükannesi ve Amerikalı film yönetmeni Len Wiseman'ın eski kayınvalidesidir.
Loe, 15 Temmuz 2025'te Londra, İngiltere'de kanser nedeniyle 78 yaşında öldü.
# 204 (sayı)
204 (iki yüz dört), bir sayı. Doğal sayı sisteminde 203'ten sonra gelir ve 205'ten önce yer alır.
 - YÖNLENDİRME
# 205 (sayı)
205 (iki yüz beş), bir sayı. Doğal sayı sisteminde 204'ten sonra gelir ve 206'dan önce yer alır.
 - YÖNLENDİRME
# Ben (İncil terimi)
 - YÖNLENDİRME 
Koini Grekçesi terimi "Ego eimi" (Ἐγώ εἰμί, telaffuzu ]), lafzen 'Ben' veya 'Ben'im', İncillerde İsa'nın kendisinden fiil rolüyle değil de bir isim rolüyle bahsetmek için birkaç kez söylediği kaydedilen isnat edatı εἰμι'nin vurgulu bir biçimidir; Yuhanna İncili'nde belirli unvanlarla yedi kez geçer. Bu, Tanrı'nın onun ismini אֶהְיֶה אֲשֶׁר אֶהְיֶה‎, "Ehyeh Asher Ehyeh" olarak verdiği Mısır'dan Çıkış 3:14'teki pasajla bağlantılıdır; en temel olarak "Ben benim" veya "Ben olacağım" olarak tercüme edilir. Bu kullanımlar önemli Kristolojik analizlerin konusu olmuştur.


## Yeni Ahit.
Yeni Ahit'te, kişisel zamiri ἐγώ'nin, şimdiki birinci tekil şahıs koşaç εἰμι ile birlikte, özellikle Yuhanna İncili'nde, çoğunlukla İsa tarafından kullanıldığı kaydedilmiştir.
Yuhanna İncili'nde hem yüklemli nominatif hem de yüklemsiz olarak kullanılmıştır. İsa'ya verilen bazı unvanların ortaya çıkmasına neden olan yüklemli nominatifin kullanıldığı yedi örnek şunlardır:
  - Ben Hayat Ekmeğiyim (Yuhanna 6:35)
  - Ben Dünyanın Işığıyım (Yuhanna 8:12)
  - Ben Kapıyım (Yuhanna 10:9)
  - Ben İyi Çobanım (Yuhanna 10:11,14)
  - Ben Diriliş ve Yaşamım (Yuhanna 11:25)
  - Ben Yol, Hakikat ve Yaşamım (Yuhanna 14:6)
  - Ben Asmayım (Yuhanna 15:1,5)
# Bildiğin Gibi Değil
Bildiğin Gibi Değil, yönetmenliği ve senaristliği Vuslat Saraçoğlu tarafından gerçekleştirilen, başrollerinde Serdar Orçin, Alican Yücesoy ve Hazal Türesan'ın yer aldığı 2025 çıkışlı Türk yapımı sinema filmi. Film, 43. İstanbul Film Festivali'nde En İyi Senaryo ödülünü kazandı.
# Büyük/küçük harf duyarlılığı
Bilgisayarlarda büyük/küçük harf duyarlılığı, büyük ve küçük harflerin ayrı (büyük/küçük harfe duyarlı) mı yoksa eşdeğer (büyük/küçük harfe duyarsız) olarak mı ele alınacağını belirler.
# Ego eimi
 - YÖNLENDİRME 
Ego eimi (Grekçe: ἐγώ εἰμι ]) "Benim", "Varım", "İmek" fiilinin Grekçe'de ki birinci tekil şahıs geniş zaman kipidir. Bu ifadenin Yuhanna İncili'nde bulunan bazı kullanımlarının birçok Hristiyan tarafından teolojik öneme sahip olduğu düşünülmektedir.
Eski Ahit'te Tanrı da kendini, genellikle Yahveh veya Elohim adıyla tanıtır. "Ben..." sözcükleri genellikle kendini tanıtmanın bir girişi olarak kullanılır. Kendini Musa'ya şöyle tanıttı: "Ben benim!" ve devam etti: "İsrailoğullarına şöyle diyeceksin: 'Ben benim' beni size gönderdi" (Mısır'dan Çıkış 3:14).
# Döngü (film)
Döngü, yönetmenliği ve senaristliği Erkan Tahhuşoğlu tarafından gerçekleştirilen, başrollerinde Serpil Gül, Emel Göksu ve Tuğçe Yolcu'nun yer aldığı 2025 çıkışlı Türk yapımı sinema filmi. Film, 35. Ankara Film Festivali'nde çeşitli ödüller kazandı.
# Cemal Yusuf Bakır
Cemal Yusuf Bakır, Türk güreşçidir. Grekoromen stil 130 kiloda mücadele eden sporcu, Ankara ASKİ kulübü bünyesinde ve millî takım adına müsabakalara katılmaktadır.


## Kariyeri.
İstanbul’da düzenlenen 2023 Dünya U17 Güreş Şampiyonası'nda grekoromen stil 110 kg kategorisinde, finalde rakibi Ronak Ronak’ı 2-0 yenerek üst üste ikinci kez dünya şampiyonu oldu.
Tiran’da düzenlenen 23 Yaş Altı Avrupa Şampiyonası'nda grekoromen stil 130 kg’da bronz madalya alarak Avrupa üçüncüsü oldu.
Bulgaristan'ın Samokov kentinde düzenlenen 2025 Dünya U20 Güreş Şampiyonası'nda grekoromen stil 130 kiloda bronz madalya kazandı. İlk turda Çinli rakibi Zhao’yu 5-0, çeyrek finalde Ukraynalı Pavlo Kovaliuk’u 6-1 mağlup ederek yarı finale yükseldi. Yarı finalde Ermenistanlı rakibi David Oganesyan’a kaybeden Bakır, üçüncülük maçında İranlı Aliakbar Golijian’ı 7-1 yenerek bronz madalyaya ulaştı.


## Aile.
Babası Fatih Bakır ve kardeşi Hamza Bakır da grekoromen stil güreşçileridir.
# Pirc Savunması
Pirc Savunması, şu hamlelerle başlayan bir satranç açılışıdır:
1.e4 d6
# MUGEM
MUGEM, Türk Deniz Kuvvetleri için inşa edilmekte olan uçak gemisidir. STOBAR türündeki gemi 2 Ocak 2025'te İstanbul Tersanesi'nde inşa edilmeye başlandı. Uzunluğu 285 metre, genişliği 72 metre, batma mesafesi 10,1 metre, deplasman ağırlığı 60 bin ton olan ve COGAG sistemiyle çalışacak geminin azami hızı 25 knot ve menzili 10 bin deniz milidir. Yirmisi güvertede, otuzu hangarda olmak üzere elli uçak kapasitelidir. Gemide otuz iki hücreli dikey atım sistemi, dört yakın hava savunma sistemi ve yedi uzaktan kumandalı silah istasyonu bulunacaktır. Yaklaşık 800 mürettebatın görev alacağı gemi, Türk donanmasının en büyük gemisi olacaktır. Gemide kullanılmak üzere yerli bir katapult sistemi geliştirilmektedir. Geminin pruvasındaki modüler rampa söküldüğünde gemi CATOBAR türüne dönüşebilecektir.
# Pavlus Şapeli
Pavlus Şapeli veya Aziz Petrus ve Pavlus Şapeli (İtalyanca: Cappella Paolina), Vatikan'daki Apostolik Sarayı'nda bulunan bir şapeldir. Sistina Şapeli'nden Sala Regia ile ayrılır. Düzenli turistik güzergahların hiçbirinde yer almaz. Şapelin adı Papa III. Paulus'un tasarlayıp inşa ettirdiği ve fresklerini çizdirdiğinden dolayı isminden gelir.
Şapel günümüzde halka kapalıdır ve Papa için özel bir ibadet yeri olduğundan Vatikan Müzeleri dışındadır. Konklav sırasında, kardinal seçmenlerin alayının Sistina Şapeli'ne doğru ayrıldığı yerdir "ve Te Deum"'un söylenmesinden sonra, yeni seçilen papanın Aziz Petrus Bazilikası'nın kutsama locasında görünmeden önce kişisel dua için durduğu yerdir.
Michelangelo'nun Pavlus Şapeli'ndeki iki freski, "Saul'un Din Değiştirmesi" ve "Aziz Petrus'un Çarmıha Gerilmesi", şöhretinin zirvesi olan 1542'den 1549'a kadar resmedilmiş, ancak dönemin izleyicileri tarafından hayal kırıklıkları ve hatta başarısızlıklar olarak görülmüştür. Dönemin kompozisyon kurallarına uymamış ve konu alışılmadık bir şekilde betimlenmiştir. Şapelin ve konularının önemine rağmen, freskler genellikle ihmal edilmiş ve Michelangelo'nun Sistina Şapeli'ndeki şaheserleri lehine göz ardı edilmiştir.
Bir İtalyan bilim insanı, Michelangelo'nun yüzünü hem Aziz Pavlus hem de Aziz Petrus resimlerinde yüzleri üst üste bindirme yöntemiyle tanımlamıştır.
# Kassena
Kassenalar, kuzey Gana ve Burkina Faso sınırında yaşayan bir etnik gruptur. Kasem dilini konuşurlar. Liderleri Tiébélé ilçesinde yaşamaktadır. Kasennalar, Nankannilerle yakın akrabadır ve 1936'da Kassena-Nankana idari bölgesini oluşturmak üzere bir araya getirilmiştir. Kassena-Nankana bölgesi 2008 itibarıyla iki bölgeden oluşmaktadır: Batı Kassena Nankana ve Doğu Kassena Nankana.
# Tiébélé Kraliyet Sarayı
Tiébélé Kraliyet Sarayı, Burkina Faso'nun Centre-Sud Bölgesi'ndeki Tiébélé ilçesinde yer alan geleneksel bir Kassena mimari kompleksidir. Bu geleneksel kompleks, Kassena kralının ("Pè") ve diğer kraliyet ailesi üyelerinin ikametgahı ve sarayı, anıt mezarlar, anıtlar, mabetler ve kutsal korular ve taş avlular gibi diğer geleneksel kerpiç yapılardan oluşur. Kompleksin kerpiç yapıları, yalnızca kadınlar tarafından yapılan bir zanaat olan geleneksel olarak dekore edilmiş ve boyanmış duvarlarıyla da ünlüdür. Geleneksel kraliyet sarayı topluluğu, UNESCO tarafından 2024 yılında Dünya Mirası Alanı ilan edildi.
# Bale Dağları Millî Parkı
Bale Dağları Milli Parkı, Etiyopya'da bulunan bir milli parktır. Park, Etiyopya Yükseltileri'ndeki Bale Dağları ve Sanetti Platosu'nda yaklaşık bir alan kaplamaktadır.
Parkın Afromontan habitatı, dünyadaki karasal habitatlar arasında en yüksek hayvan endemisitesi oranlarından birine sahiptir. Park, 2009 yılında Dünya Mirası Geçici Listesi'ne aday gösterilmiştir. 2023 yılında Dünya Mirası olarak listelenmiştir.
# Biete Abba Libanos
 - YÖNLENDİRME 
Biete Abba Libanos (Başrahip Libanos'un Evi), Etiyopya'nın Lalibela şehrinde bulunan, kayaya oyulmuş, yekpare bir yeraltı Ortodoks kilisesidir Aksum Krallığı döneminde inşa edilmiştir. Lalibela'daki UNESCO Dünya Mirası Alanının bir parçasıdır.
# Biete Amanuel
 - YÖNLENDİRME 
Biete Amanuel, Etiyopya'nın Lalibela şehrinde bulunan, kayaya oyulmuş yekpare bir yer altı Ortodoks kilisesidir. Yapı Aksum Krallığı döneminde inşa edilmiştir. Lalibela'daki UNESCO Dünya Mirası Alanının bir parçasıdır. Biete Amanuel (Emmanuel Evi) muhtemelen eski kraliyet şapelidir.
# Biete Gabriel-Rufael
 - YÖNLENDİRME 
Biete Gabriel-Rufael, Etiyopya'nın Lalibela şehrinde bulunan, kayaya oyulmuş yekpare bir yer altı Ortodoks kilisesidir. Aksum Krallığı döneminde inşa edilmiştir. Lalibela'daki UNESCO Dünya Mirası Alanının bir parçasıdır. Biete Gabriel-Rufael (Cebrail ve Rafael meleklerinin evi), muhtemelen kutsal bir fırınla bağlantılı eski bir kraliyet sarayıdır.
# Biete Lehem
 - YÖNLENDİRME 
Biete Lehem (ቤተልሔም) Etiyopya'nın Lalibela şehrinde bulunan, kayaya oyulmuş yekpare bir yer altı Ortodoks kilisesidir. Aksum Krallığı döneminde inşa edilmiştir. Lalibela'daki UNESCO Dünya Mirası Alanının bir parçasıdır. Biete Lehem adı, İbranice Beytüllahim בֵּית לֶחֶם (Kutsal Ekmek Evi) kelimesinden gelir.
# Biete Maryam
 - YÖNLENDİRME 
Biete Maryam, Etiyopya'nın Lalibela şehrinde bulunan, kayaya oyulmuş yekpare bir yer altı Ortodoks kilisesidir. Lalibela'daki UNESCO Dünya Mirası Alanının bir parçasıdır.
Lalibela'daki diğer kiliseleri gibi, kesin inşa tarihi bilinmemekle birlikte, M.S. 7. yüzyıldan (Aksum Krallığı döneminde) önce ya da M.S. 13. yüzyıldan (Süleyman Hanedanı ve Etiyopya İmparatorluğu döneminde) daha sonra inşa edilmemiştir. Biete Maryam da dahil olmak üzere Lalibela'daki kiliselerin geleneksel olarak Zagwe hanedanı hükümdarı Gebre Mesqel Lalibela'nın saltanatı sırasında (yaklaşık 1181-1221) inşa edildiği düşünülmektedir. Arkeolojik analizler, savunma tahkimatlarının kalıntılarının yaklaşık M.S. 8. yüzyıla tarihlendiğini, yekpare kaya oyma kiliselerin ise iki aşamada inşa edildiğini ortaya koymuştur: ilk aşama 11. yüzyıldan 12. yüzyılın başlarına, ikinci aşama ise 12. yüzyılın sonlarından 13. yüzyılın başlarına kadardır.
# Biete Meskel
 - YÖNLENDİRME 
Biete Meskel (Haç Evi), Etiyopya'nın Lalibela şehrinde bulunan, kayaya oyulmuş yekpare bir yer altı Ortodoks kilisesidir. Aksum Krallığı döneminde inşa edilmiştir. Lalibela'daki UNESCO Dünya Mirası Alanının bir parçasıdır.
# Biete Qeddus Mercoreus
 - YÖNLENDİRME 
Biete Qeddus Mercoreus, Etiyopya'nın Lalibela şehrinde bulunan, kayaya oyulmuş yekpare bir yer altı Ortodoks kilisesidir. Aksum Krallığı döneminde inşa edilmiştir. Lalibela'daki UNESCO Dünya Mirası Alanının bir parçasıdır. Biete Qeddus Mercoreus'un (Aziz Mercoreos Evi/Aziz Mark Evi), bölgede bulunan ayak bileği prangaları nedeniyle eski bir hapishane olarak kullanıldığı da düşünülmektedir.
# Simien Dağları Millî Parkı
Simien Dağları Millî Parkı, Etiyopya'nın en büyük milli parkıdır. Amhara Bölgesi'nin Kuzey Gondar Bölgesi'nde yer alan parkın toprakları, Simien Dağları'nın en yüksek kısımlarını kapsar ve Etiyopya'nın en yüksek noktası olan Ras Dashan'ı da içerir.
Etiyopya kurdu ve dünyanın başka hiçbir yerinde bulunmayan bir yaban keçisi olan walia dağ keçisi de dahil olmak üzere birçok nesli tükenmekte olan türe ev sahipliği yapmaktadır. Jelada babunu ve karakulak da Simien Dağları'nda yaşamlarını sürdürmektedir. Parkta, kanat açıklığına sahip sakallı akbaba da dahil olmak üzere 50'den fazla kuş türü yaşamaktadır.


## Tarihi.
Park, 1971 yılında "From the Roof of Africa" adlı eserinde deneyimlerini anlatan Clive Nicol tarafından kuruldu.
Millî park, olağanüstü biyolojik çeşitliliği ve muhteşem manzarası nedeniyle 1978 yılında UNESCO tarafından Dünya Mirasları listesine alınan ilk alanlardan biri olmuştur. Bazı karakteristik yerel türlerinin popülasyonunda ciddi düşüşler yaşanması nedeniyle, 1996 yılında Tehlike Altındaki Dünya Mirası Listesi'ne eklendi. Bu türlerin popülasyonlarının istikrara kavuşmasıyla birlikte, bu adaylık 2017 yılında kaldırıldı.
# Melka Kunture
Melka Kunture (መልካ ቁንጥሬ), Etiyopya'nın Awash Vadisi'nin yukarı kesimlerinde bulunan bir Paleolitik alandır. Addis Ababa'nın 50 kilometre güneyinde, Melka Awash köyünde, Awash Nehri'nin karşısında yer almaktadır. Üç şelale, güneye Butajira'ya erişim sağlayan Awash üzerindeki köprünün aşağısında yer almaktadır. Alan, 2024 yılında Dünya Mirası Alanı ilan edilmiştir.
Melka Kunture'de Doğu Afrika Geç Taş Devri'ne dair çok az buluntu ortaya çıkarılmıştır ve bunlar Wofi ve Kella'daki bazı buluntularla sınırlıdır. Melka Kunture'ye yaklaşık 7 km uzaklıkla, Balchit olarak bilinen bir alanda, önemli obsidyen mostraları bulunmaktadır. Melka Kunture'deki çeşitli yerleşimlerden alınan örnekler üzerinde gerçekleştirilen analiz sonuçlarına göre, bu mostralar en erken Oldowan evrelerinden beri önemli bir hammadde kaynağı olarak kullanılmıştır.
# Gedeo Kültürel Bölgesi
 - YÖNLENDİRME 
Gedeo Kültürel Bölgesi, Etiyopya'nın güney-orta kesimindeki Güney Etiyopya Bölgesel Devleti'nin bir parçası olan Gedeo Zonu'nda yer alan bir bölgedir. Deniz seviyesinden yükseklikte yer alır, Ana Etiyopya Rifti'nin doğu kanadı boyunca uzanır. Bölgede yaklaşık 2.550.000 Gedeo insanı yaşamaktadır. Kutsal ormanlar ve megalitik anıtlarla bezeli bölge, binlerce yıldır Gedeo halkının anavatanı olmuştur. Gedeo halkı tarafından bölgede geleneksel tarımsal ormancılık uygulanmaktadır. Bu geleneksel uygulamalar, uzun yerleşim geçmişi ve bölgenin kültürel önemi nedeniyle Gedeo Kültürel Bölgesi, 2023 yılında UNESCO tarafından Dünya Mirası olarak listelenmiştir.
# İsa'nın benzetmeleri
İsa'nın benzetmeleri, İsa'nın kıssaları veya İsa'nın meselleri, Sinoptik İnciller'de ve bazı kanonik olmayan İnciller'de bulunur. Bunlar, kayıtlı öğretilerinin yaklaşık üçte birini oluşturur. Hristiyanlar, genellikle İsa'nın sözleri olarak gördükleri bu mesellere büyük önem verirler.
İsa'nın benzetmeleri, görünüşte basit ve akılda kalıcı hikâyelerdir; genellikle imgelerle doludur ve hepsi günlük yaşamdan bir ders verir. Bilim insanları, bu benzetmelerin basit görünse de, ilettikleri mesajların derin ve İsa'nın öğretilerinin merkezinde yer aldığını belirtmişlerdir. Hristiyan yazarlar, bunları yalnızca örnek teşkil eden benzetmeler olarak değil, doğanın manevi dünyaya tanıklık ettiği içsel analojiler olarak görürler.
İsa'nın benzetmelerinin çoğu, ekmek pişiren bir kadın (Mayalanmış Hamur benzetmesi), gece komşusunun kapısını çalan bir adam (Gecenin Arkadaşı benzetmesi) veya yol kenarındaki bir soygunun sonuçları (İyi Samiriyeli benzetmesi) gibi basit günlük olaylara atıfta bulunur; ancak bunlar, Tanrı'nın Krallığı'nın büyümesi, duanın önemi ve sevginin anlamı gibi önemli dini temalarla ilgilidirler.
Batı medeniyetinde bu benzetmeler, "benzetme" teriminin prototipini oluşturmuştur ve modern çağda, İncil'i çok az bilenler arasında bile, İsa'nın benzetmeleri dünyadaki en iyi bilinen hikâyelerden bazıları olmaya devam etmektedir.
# Bijagós Adaları
Bijagós Adaları, aynı zamanda Bijagos olarak da yazılır (Arquipélago dos Bijagós), eskiden bilinen adıyla Bissagos, Atlas Okyanusu'nda, Gine-Bissau kıyılarında bulunan, yaklaşık 88 ada ve adacıktan oluşan bir takımadadır. 2025 yılında takımada UNESCO tarafından Dünya Mirası Alanı olarak listelendi.


## Coğrafya.
Takımada, Geba ve Grande de Buba nehirlerinin antik deltasından oluşmuştur ve bir alan kaplamaktadır. En kalabalık ada olan Bubaque de dahil olmak üzere yirmi adasında yıl boyunca yerleşim mevcuttur. İdari başkent olan Bolama, Bolama adasında yer almaktadır.
# Legal Matı
Legal Matı veya Legal Tuzağı, satranç açılışı tuzağı olup vezir fedası sonrasında üç küçük taşla yapılan matla sona erer; eğer siyah fedayı kabul ederse mat gerçekleşir. Tuzağın adı Fransız oyuncu Sire de Legall'den gelir. Joseph Henry Blackburne, 19. yüzyılın sonlarında dünyanın en iyi beş oyuncusundan biri olan İngiliz bir usta, bu tuzağı birçok kez uygulamıştır.
 - YÖNLENDİRME 


## Hamleler.
Bu tuzak çeşitli yollarla ortaya çıkabilir; aşağıda Paris'te bir simultane oyun sırasında gerçekleşen bir hamle dizisi gösterilmiştir. Fransa'nın önde gelen oyuncularından André Chéron, Jeanlose karşısında beyazlarla tuzağı kullanarak kazanmıştır:
1. e4 e5 2. Af3 Ac6 3. Fc4 d6 
 Yarı İtalyan Açılışı.
4. Ac3 Fg4?!
Siyah fil atı açmaza alır. Stratejik olarak mantıklı bir fikir gibi dursa da, hamlede taktiksel bir hata vardır.
5. h3 
Bu konumda 5.Axe5? kötü bir hamle olurdu. Beyaz vezir hâlâ alınamaz (5...Fxd1?? iki hamlede mat olur), fakat 5...Axe5 beyaz atı alır ve g4'teki filin korunmasını sağlar. Bunun yerine 5.h3 ile beyaz, file "ne yapacaksın?" sorusunu yöneltir; fil ya geri çekilecek, ya atı alacak, ya alınacak ya da oyundaki gibi güvensiz bir kareye gidecek.
5... Fh5? (diyagram)
Siyah görünüşte açmazı koruyor, ama bu en az bir piyon kaybına yol açan taktiksel bir hatadır. Nispeten en iyi hamle 5...Fxf3 (ya da 5...Fd7) olup, fil çiftini feda ederek beyaza taş geliştirmede rahat bir avantaj sağlar, fakat malzeme eşitliği korur. 5...Fe6 de mümkündür.
6. Axe5!
Siyahın taktiksel hatasını avantaja çeviren hamle. Beyaz görünüşte açmazı görmezden gelir ve veziri feda eder. Siyah’ın en iyi hamlesi 6...Axe5 olur; 7.Vxh5 Axc4 8.Vb5+ ardından 9.Vxc4 ile beyaz bir piyon önde olur, ama siyah yine oyuna devam edebilir.
6... Fxd1??
Büyük hata, veziri kazanır ama oyunu kaybeder. Siyah 6...Axe5 veya 6...dxe5 oynamalıydı.
7. Fxf7+ Şe7 8. Ad5#
Son konum bir saf mattır; siyah şahın çevresindeki sekiz karede her birinin hareket edememe nedeni tam olarak bir tanedir ve şahın mevcut konumunda kalamama nedeni de tam olarak bir tanedir.
# Lysinia
Lysinia () veya Lysinoe (Λυσινόη), antik Pisidya'nın kuzeyinde yer alan ve daha sonra Pamfilya'ya dahil edilen bir kasabaydı. Hierokles, kasabanın adını Lysenara (Λυσήναρα) olarak belirtmiştir.
Şehir, tarihi kayıtlara ilk olarak MÖ. 189 yılında, tarihçiler Polybios ve Titus Livius'un Gnaeus Manlius Vulso'nun seferini anlattığı Roma-Seleukos Savaşı sırasında girmiştir. Roma İmparatorluk Dönemi'nde, Septimius Severus zamanında kendi sikkelerini basmıştır.
Kent, bir piskoposluk merkeziydi. Artık yerleşik bir piskoposluk olmasa da, Roma Katolik Kilisesi'nin itibari bir piskoposluk makamı olarak kalmaya devam etmektedir.
Sit alanı günümüzde Ascania Lacus (Burdur Gölü)'nün güneyinde ve Sagalassos'un batısında yer almaktaydı. Günümüzde ise Burdur ilinin merkez ilçesine bağlı Karakent köyü yakınlarındadır.


### Arkeolojik Kalıntılar.
Kentin kalıntıları, Burdur Gölü'nün batı yakasındaki Üyevik Burnu tepesinde yer almaktadır. Bölgede, birkaç teras ve Hadrianus'a adanmış bir heykele ait kaide korunmuştur. Şehir surlarına dair herhangi bir kalıntı bulunmazken, tepenin eteklerinde seramik ve mimari parçalara rastlanmıştır. Ayrıca, Marcus Aurelius'a adanmış bir onurlandırma yazıtı ise Karakent'te, yerinden taşınmış olarak bulunmuştur.
# Diy-Gid-Biy
 - YÖNLENDİRME 
Diy-Gid-Biy (DGB) alanları, Kamerun ve Nijerya'nın kuzeyindeki Mandara Dağları çevresinde yer alan ve Shikewe havzasına bakan arkeolojik bölgelerdir. Bu bölgeler Diy-Gid-Biy adını Mafa dilinden almaktadır ve “şefin ikamet ettiği yer” olarak çevrilebilir. M.S. 15. yüzyıla kadar tarihlenen 16 adet DGB alanı bulunmaktadır. Bu bölgeler hakkında daha eski tarihli bilgiler olsa da arkeologlar ancak 2001 yılında bu bölgeleri ve bölgelerle ilgili kültürel mirasları araştırmaya başladılar.
Bu bölge, 18 Nisan 2006 tarihinde UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'ne eklenmişti. Listede yer almalarının nedenleri arasında Mandara bölgesinin geçmiş ve şimdiki tarihi arasında bir bağlantı sağlamaları, müstakil alanlar olarak bölgeye benzersiz bir arkeolojik bakış açısı sunmaları ve farklı yerli halklar tarafından kutsal alan olarak görülmeleri ve bu toplulukların bu alanların üzerinde veya çevresinde inşa ettikleri birçok farklı sunağın inşası yoluyla kendileri ile ruhlara yaklaştırmaları davranışları gösterilebilir. Bölge, 2025 yılında UNESCO tarafından Dünya Mirası Alanı olarak listelenmiştir.
# Lejre
Lejre, Danimarka'nın Sjælland bölgesinde bulunan bir belediyedir. Yüzölçümü 240,07 km² olan belediyenin nüfusu 1 Ocak 2025 tarihi itibarıyla 29.594'tür. Belediyenin merkezi Kirke Hvalsø'dür.
Lejre'de çikolata üreticisi Friis-Holm'un merkezi bulunmaktadır.