# Şahamir Şahamiryan
Şahamir Şahamiryan (;#YÖNLENDİRME 1723–1797) 18. yüzyılda Madras'ta (günümüz Chennai, Hindistan ) yaşayan bir Ermeni yazar, filozof ve zengin bir tüccardır. İran'ın Yeni Culfa şehrinde doğmuş, Hindistan'a taşınmış ve burada varlıklı bir tüccar olmuş ve Madras'taki Ermeni cemaatinin aktif bir üyesi olmuştur. 1771'de Şahamiryan ve işbirlikçileri Madras'ta ilk Ermeni matbaasını kurmuşlardır. 1787/88'de Şahamiryan, gelecekteki bağımsız bir Ermeni cumhuriyeti için önerilen bir anayasayı içeren Vorogayt Parats ("Zafer Tuzağı") oğlu Hakob Şahamiryan'ın adıyla yayınlanmıştır. Bu nedenle ilk Ermeni anayasasının yazarı olarak kabul edilir.


## Hayatı.
Şahamir Şahamiryan, 1723 yılında İran'ın Ermeni nüfuslu Yeni Culfa kasabasında doğmuştur.#YÖNLENDİRME 1740'larda babası Sultan David'in yanına, zaten önde gelen bir Ermeni topluluğuna ev sahipliği yapan Hindistan'ın Madras kentine gitmiştir.#YÖNLENDİRME #YÖNLENDİRME Amcasının servetini devraldıktan sonra Madras'ın en zengin Ermenisi olmuştur.#YÖNLENDİRME 
Şahamiryan'ın en yakın işbirlikçilerinden ve nüfuz kaynaklarından biri Movses Baghramyan'dı.#YÖNLENDİRME Şahamiyan, oğlu Hakob, Movses Baghramyan, Mikayel Hocacanyan ve Madras'taki diğer Ermeniler birlikte, Ermeni aydınlarından oluşan Madras grubu olarak bilinen grubu oluşturdular ve 1771/72'de burada bir matbaa kurdular.#YÖNLENDİRME Madras grubunun ürettiği yazılar, Avrupa Aydınlanması'nın ideallerini ifade eden ilk Ermeni eserleriydi.#YÖNLENDİRME #YÖNLENDİRME 
Madras matbaasında yayınlanan ilk eserlerden biri, Hakob Şahamiryan'ın (veya bazı bilim adamlarına göre Movses Baghramyan'ın) anayasal demokrasinin yeni ve devrimci ideallerini vaaz eden Nor tetrak vor kochi hordorak ("Öğüt Adındaki Yeni Kitapçık") idi.#YÖNLENDİRME #YÖNLENDİRME Çalışma, Ermeni ulusunun talihsizlikleri ve Ermeni devletinin kaybı hakkında dini olmaktan ziyade siyasi bir açıklama sağlıyordu ve Ermenileri, Osmanlı ve İranlı derebeylerine karşı silahlı isyana davet ediyordu.#YÖNLENDİRME Şahamir Şahamiryan bugün en çok "Girk anvanyal Vorogayt Parats" (, "Zafer Tuzağı Adında Bir Kitap"), gelecekteki bağımsız bir Ermeni devletinin sosyal, politik ve ekonomik düzenini özetledi. Çalışmada önerilen anayasa, Ermenistan'ı vatandaşları için anayasal olarak garanti altına alınan hak ve görevleri olan ve kilise ile devletin ayrıldığı parlamenter bir cumhuriyet olarak öngörüyordu.#YÖNLENDİRME #YÖNLENDİRME Önerilen anayasanın üçüncü maddesi şöyle:
İster Ermeni ister başka bir ırktan olsun, Ermenistan'da doğmuş veya başka bir ülkeden oraya göç etmiş, erkek veya kadın her insan, eşitlik içinde yaşayacak ve her konuda özgür olacaktır ve hiç kimsenin ülkeyi yönetme hakkı olmayacaktır. Ermeni mevzuatında belirtildiği gibi, başka bir kişinin ve kişilerin emeğinin karşılığı, yapılan işin türüne göre ödenecektir.#YÖNLENDİRME 
"Vorogayt Parats" başlık sayfası onu 1773 yılına tarihlendiriyor, ancak bilim adamları bunun daha sonra 1787/88'de yayınlanmış olması gerektiği sonucuna vardılar.#YÖNLENDİRME Hem Vorogayt Parats hem de "Nor tetrak vor kochi hordorak" Şahamir Şahamiryan'ın oğlu ve işbirlikçisi Hakob'un (1774'te Malakka'da ölen) adı altında yayımlandı; ancak akademisyenler artık "Vorogayt Parats" esas olarak Şahamir Şahamiryan tarafından yazıldığına inanıyorlar, ancak Hakob muhtemelen bu kitabı yazmıştır. Çalışmanın ilk teorik bölümü.#YÖNLENDİRME "Nor tetrak vor kochi hordorak" yazarlığı meselesi daha tartışmalı; bilim adamları bu eserin Movses Baghramyan tarafından mı yoksa Hakob Şahamiryan tarafından mı yazıldığı konusunda fikir ayrılığına düşüyor.#YÖNLENDİRME 
Şahamiryan ve Madras grubunun faaliyetleri, liberal ve laik fikirlerini kilisenin otoritesine bir tehdit olarak gören ve Ermenilerin Pers ve Osmanlı yönetimine karşı isyan etme ihtimaline de karşı çıkan Eçmiyazin'deki Ermeni Katolikosu Erivanlı I. Simeon'u kızdırdı.#YÖNLENDİRME 1776'da Katolikos, Movses Baghramyan'ı (aforoz edilen ve sürgüne zorlanan) alenen kınadı ve Şahamiryan'a, Madras matbaasını kapatmasını ve "Nor tetrak vor kochi hordorak" mevcut nüshalarını yok etmesini emreden bir uyarı mektubu yazdı, aksi takdirde aforoz edilmekle karşı karşıya kalacaktı.#YÖNLENDİRME Şahamiryan, "Vorogayt Parats" ilk bölümünü bastırıp onun el yazması bir kopyasını Simeon'a göndermek zorunda kaldı.#YÖNLENDİRME Madras grubu, Katolikos Simeon'un 1780'deki ölümüne kadar matbaacılık faaliyetlerini durdurdu.#YÖNLENDİRME 1783 yılında Madras matbaası, Madras'taki Ermeni cemaati için "cumhuriyetçi" çizgide önerilen bir toplumsal anayasa olan Şahamiryan'ın Tetrak vor kochi nshavak ("Hedef Kitapçığı") yayınladı.#YÖNLENDİRME 
Şahamiryan ve işbirlikçileri Gürcistan Kralı II. Erekle'yi ve daha sonra Rus İmparatorluğu'nu, Ermenistan'ın Müslüman yönetiminden kurtarılmasının potansiyel araçları olarak gördüler.#YÖNLENDİRME Bu nedenle Şahamiryan'ın önerdiği cumhuriyetçi anayasa, eski Ermeni kraliyet hanedanlarının bir üyesinin ömür boyu Ermeni cumhuriyetinin lideri seçilebileceğini belirtiyor; Erekle, bir zamanlar Ermenistan'ın kralları olarak hüküm süren Bagratunilerle akraba olan Bagrationi hanedanının bir üyesiydi.#YÖNLENDİRME Erekle, Şahamiryan'la temas halindeydi ve onun tekliflerine yanıt vererek ona prens unvanını verdi ve ona Lori bölgesini verdi.#YÖNLENDİRME Şahamiryan, Lori'yi kendisinin ve müttefiklerinin hayal ettiği gelecekteki Ermeni cumhuriyeti için olası bir çekirdek olarak görüyordu.#YÖNLENDİRME Şahamiryan ayrıca Rus sarayıyla ve Rus Ermenilerinin ruhani lideri Başpiskopos Hovsep Argutyan'la da temaslar kurdu.#YÖNLENDİRME Gürcistan'ı Rusya'nın himayesi altına alan Georgiyevsk Antlaşması'nı memnuniyetle karşıladı ve Rusya'nın Güney Kafkasya'daki harekâtının ardından bir Ermeni cumhuriyetinin kurulmasına ilişkin bir öneri taslağı hazırladı.#YÖNLENDİRME 
Şahamiryan 1797'de öldü. Varislerine 52 milyon frank altın ve Malakka'daki fabrikalar ve tütün tarlaları da dahil olmak üzere çok sayıda mülk bıraktı.#YÖNLENDİRME 


## Çalışmaları.
  - (Girk’ anvanyal vorogayt’ p’ar’ats’, "Zafer Tuzağı") - 1773 (aslında 1788-89'da yayınlandı)
  - (Tetrak vor koch’i nshavak, "Hedef Kitapçığı") - 1783