BILGEM-AI/BILGE-Wiki-Tr-Plus huggingface dataset:
# Geçköy, Hanak
Geçköy, Ardahan ilinin Hanak ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Geçköy'ün eski adı Geci'dir. Gürcü dili diyalektlerinde “geci” (გეჯი) ve Megrelce “geca” (გეჯა), pınar başına konan iri ahşap teknenin adıdır. Bu yer adı Türkçeye Gec (كیج) şeklinde girmiştir.
Geci köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Eruşeti'de yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Geci köyündeki megalit yapı kalıntıları da buranın çok eski bir yerleşim olduğunu göstermektedir.
Geci köyü 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterine göre, Ardahan-i Büzürg livası Meşe nahiyesine bağlıydı. Bu tarihte köyde, Osmanlı idaresinin Hristiyan köylülerden aldığı ispenç vergisi veren 24 hane yaşıyordu. Hane reislerinin adlarına bakınca, köyün nüfusunun Hristiyan Gürcülerden oluştuğu anlaşılmaktadır. Köyde buğday, yonca ve sebze tarımı ve arıcılık yapılıyor, koyun ve domuz besleniyordu.
Geci, uzun süre Osmanlı idaresinde kaldıktan sonra, 93 Harbi'nin (1877-1878) ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca Osmanlı Devleti tarafından Rusya İmparatorluğu'na bırakıldı. Rus idaresinin 1886 nüfus sayımında Gec (Геджъ) olarak kaydettiği köy, Ardahan sancağının Ardahan kazasına bağlı Nakalakevi'nin sekiz köyünden biriydi. Köydeki 13 hanede, 48'zi erkek ve 36'sı kadın olan 84 kişi yaşıyordu. Nüfusun tamamı "Türk" olarak kaydedilmişti. Osmanlı idaresi sırasında köyün demografik yapısının değiştiği bu tespitten anlaşılmaktadır. Geci köyünün nüfusu 1896'da 90 kişi, 1906'da da 237 kişi olarak tespit edilmiştir. 1896-1906 arasındaki nüfus artışı, Rus idaresinin köye yeni bir nüfus yerleştirdiğini göstermektedir.
Geci, Birinci Dünya Savaşı'nın sonuna doğru bölgede Rus idaresinin sona ermesinin ardından Gürcistan Demokratik Cumhuriyeti sınırları içinde kaldı. Bu durum 7 Mayıs Mayıs 1920'de Moskova Antlaşması'yla sadece Sovyet Rusya tarafından tanınmıştı. Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında Ankara Hükümeti'nin verdiği ültimatom üzerine Gürcü ordusunun Ardahan bölgesinden çekilmesiyle köy yeniden Türkiye'ye katıldı. 16 Mart 1921'de, Sovyet Rusya ile Ankara Hükümeti arasında imzalanan Moskova Antlaşması'yla da Geci Türkiye'ye bırakıldı.
Geci, 1928 tarihli köy listesinde "Gec" adıyla Kars vilayetinin Ardahan kazasının Hanak nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "Geç" olarak kaydedilmiş olan köy, aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 334 kişiden oluşuyordu. 1965 yılına gelindiğinde köyün nüfusu 461 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 173 kişi okuma yazma biliyordu. 1992 yılında Ardahan il olunca, daha sonra adı Geçköy'e dönüşmüş olan Geç de bu ilin bir köyü haline geldi.
Geçköy'de Hristiyan nüfusun yaşadığı dönemden kalma kiliseden günümüze bir iz kalmamıştır. Köyün 1 kilometre güneydoğusunda ise, günümüzde taş yığınına dönüşmüş olan megalit bir kale (50 × 25 m) bulunmaktadır. Bu kalenin 400 metre kuzeyinde ortadan kalkmış olan bir yerleşimden (650 × 380 m) kalıntılar yer alır. Bu yerleşimin güneyinde ise megalit bir daran bulunmaktadır.


## Coğrafya.
Köy, Ardahan il merkezine 41 km, Hanak ilçe merkezine 15 km uzaklıktadır.
# Güneşgören, Hanak
Güneşgören, Ardahan ilinin Hanak ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Güneşgören köyünün eski adı Karkadan veya Kerkedan'dir. Nitekim 1886 tarihli Rus nüfus sayımında Karkadan (Кяркядан), 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Kerkedan (كركدان) olarak geçer.
Kerkedan köyü, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Eruşeti'de yer alıyordu. Bu bölge 16. yüzyılın ortasında Gürüclerden Osmanlılara geçti. Doksanüç Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması'yla bu bölge ve köy Ruslara bırakıldı. 1886 tarihli Rus nüfus tespiti sırasında Karkadan olarak kaydedilmiş olan yerleşim, Ardahan sancağının Ardahan kazasına ("uçastok") bağlıydı. Bu sırada köyde sadece 12 Türkmen yaşıyordu. Ancak köydeki megalit kale ve bir kule kalıntısı buranın çok eski yerleşme olduğunu göstermektedir. Bu nüfus 1896'da 14 kişiye, 1906'da 110 kişiye ulaşmıştır. Köye yeni bir Türkmen nüfusunun yerleştirildiği son kayıttan anlaşılmaktadır.
Kerkedan köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonlarında Rusya'nın bölgeden çekilmesinden bir süre sonra, bağımsız Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. Sovyet Rusya'nın Bolşevik hükûmeti 7 Mayıs 1920'de Gürcistan hükûmetiyle imzaladığı Moskova Antlaşması'yla da Ardahan bölgesini bağımsız Gürcistan'ın bir parçası olarak tanıdı. Ancak Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında Ankara Hükümeti'nin Tiflis hükûmetine verdiği ültimatom üzerine Gürcü idaresinin çekilmesinin ardından Ardahan bölgesi ve Kerkedan köyü fiilen Türkiye'ye katıldı. Gürcistan'ın topraklarının işgal edilmesinin ardından Sovyet Rusya ile Ankara Hükümeti arasında 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması'yla, Kerkedan köyünü de kapsayan Ardahan bölgesi Türkiye'ye bırakıldı.
Kerkedan köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Kars vilayetinin Ardahan kazasının Hanak nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 215 kişiden oluşuyordu. Geç dönemde Kerkeden olarak da yazılmış olan Kerkedan veya Karkadan "yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Güneşgören olarak değiştirilmiştir. Güneşgören köyünün nüfusu 1965 yılında 405 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 119 kişi okuma yazma biliyordu.


## Coğrafya.
Köy, Ardahan il merkezine 41 km, Hanak ilçe merkezine 15 km uzaklıktadır.
# Karakale, Hanak
Karakale, Ardahan ilinin Hanak ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Karakale köyünün eski adı Şavtsihe'dir. Gürcüce bir yer adı olan Şavtsihe (შავციხე) "kara kale" anlamına gelir. 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Şavsihe (شاوسخی) olarak geçer. Bu yer adı daha sonra Türkçeye Kara Kala (قرە قلعە) / Karakale olarak çevrilmiş ve kayıtlara bu şekilde geçmiştir. Ortadan kalkmış bir köy olan Roketi'nin yerleşim alanı Karakale'nin bugünkü sınırları içinde bulunmaktadır.
Şavtsihe köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Eruşeti'de yer alıyordu. Nitekim Osmanlılar bu köyü 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyde varlığı bilinen kilise de bu dönemden kalmıştır.
Şavtsihe köyü, 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterine göre, Gürcistan Vilayeti içinde, Ardahan-i Büzürg livasının Meşe nahiyesine bağlıydı. Köy boş olarak kaydedilmiştir. Şavtsihe adı zaman içinde "Kara Kala"ya dönüşmüştür.
Şavtsihe köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca, savaş tazminatının bir parçası olarak Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 tarihli nüfus tespitinde, Çıldır kazasındaki Karakale köyünden ayırt etmek için Karakala-Meşa (Каракала-Меша) adıyla kaydedilmiştir. Bu sırada bu yerleşim, Ardahan sancağının Poshov kazasının Sorsi nahiyesinin 16 köyünden biriydi. Nüfusu, 51'i erkek ve 52'si kadın olmak üzere, 15 hanede yaşayan 103 kişiden oluşuyordu. Köy halkının tamamı Türk olarak yazılmıştır.
Karakala köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonlarında Rusya'nın bölgeden çekilmesinden bir süre sonra, bağımsız Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. Sovyet Rusya'nın Bolşevik hükûmeti 7 Mayıs 1920'de Gürcistan hükûmetiyle imzaladığı Moskova Antlaşması'yla da Ardahan bölgesini bağımsız Gürcistan'ın bir parçası olarak tanıdı. Ancak Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında Ankara Hükümeti'nin Tiflis hükûmetine verdiği ültimatom üzerine Gürcü idaresinin çekilmesinin ardından Ardahan bölgesi ve Karakala köyü fiilen Türkiye'ye katıldı. Gürcistan'ın topraklarının işgal edilmesinin ardından Sovyet Rusya ile Ankara Hükümeti arasında 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması'yla, Karakala köyünü de kapsayan Ardahan bölgesi Türkiye'ye bırakıldı.
Karakale köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Kara Kala (قرە قلعە) adıyla Kars vilayetinin Ardahan kazasının Hanak nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 326 kişiden oluşuyordu. Karakale köyünde 1965 yılında 553 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 162 kişi okuma yazma biliyordu.


## Coğrafya.
Köy, Ardahan il merkezine 46 km, Hanak ilçe merkezine 20 km uzaklıktadır.
# Koyunpınarı, Hanak
Koyunpınarı, Ardahan ilinin Hanak ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Koyunpınarı'nın eski adı Sashara'dır. Bu yer adı Gürcüceden (სასხარა) erken dönem Osmanlı tahrir defterine aynı biçimde Sashara (ساسخارا) olarak geçmiştir. Daha sonra Türkçede Saskara'ya (ساسقارە) dönüşmüştür.
Sashara köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Artani'de yer alıyordu. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyün yaylasındaki megalit yapı kalıntısı, buranın eski bir yerleşim alanı olduğunu göstermektedir.
Sashara köyü, 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterine göre köy Ardahan-i Büzürg livasının Meşe nahiyesine bağlıydı. Büyükçe bir yerleşim olup nüfusu 38 haneden oluşuyordu. İspenç vermekle yüklüm erkeler kendi ve baba adlarının çoğu, Gogiça, Polada, İason, Otia, Meraba, Papuna, Basil, Davit, Manase, Sesia, Giorgi, Saba, Gaguna, İoseb, Mikel Gürcü adlarıydı. Köyde buğday, arpa ve yonca tarımılı ile arıcılık yapılıyor, domuz ve koyun besleniyordu.r. Büyük bir olasılıkla bu dönemden kalma köy kilise günümüzde tamamen ortadan kaldırılmıştır.
Sashara köyü, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan cebe defterinde de Sashara (ساسخارا) olarak geçer. Hicri 1136 (1723/1724) tarihinde aynı idari konuma sahip olan köyün hasılası 16.450 akçe idi.
Sashara, uzun süre Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonra, Doksanüç Harbi'nin ardından 1878'de imzalanan Berlin Antlaşması'yla Osmanlı Devleti tarafından Çarlık Rusya'sına bırakıldı. Rus idaresinin 1886 yılında yaptığı nüfus tespitine Soshara (Сосхара) olarak kaydettiği köy, Ardahan sancağının Ardahan kazasına ("uçastok") bağlıydı. Köyün nüfusu, "Türkmen" olarak kaydedilmiş olan 354 kişiden oluşuyordu.
Sashara köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonlarında Rusya'nın bölgeden çekilmesinden bir süre sonra, Gürcistan Demokratik Cumhuriyeti'nin sınırları içinde kaldı. Sovyet Rusya'nın Bolşevik hükûmeti 7 Mayıs 1920'de Gürcistan hükûmetiyle imzaladığı Moskova Antlaşması'yla da Ardahan bölgesini bağımsız Gürcistan'ın bir parçası olarak tanıdı. Ancak Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında Ankara Hükümeti'nin Tiflis hükûmetine verdiği ültimatom üzerine Gürcü idaresinin çekilmesinin ardından Ardahan bölgesi ve Sashara köyü fiilen Türkiye'ye katıldı. Gürcistan Demokratik Cumhuriyeti'nin topraklarının işgal edilmesinin ardından Sovyet Rusya ile Ankara Hükümeti'nin 16 Mart 1921'de imzaladığı Moskova Antlaşması'yla, Sashara köyünü de kapsayan Ardahan bölgesi Türkiye'ye bırakıldı.
Sashara köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Saskara (ساسقارە) adıyla Kars vilayetinin Ardahan kazasının Hanak nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 1.067 kişiden oluşuyordu. Sashara veya Saskara "yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Koyunpınarı olarak değiştirilmiştir. Koyunpınarı köyünün nüfusu 1965 yılında 1.828 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde sadece 313 kişi okuma yazma biliyordu.


## Coğrafya.
Köy, Ardahan il merkezine 32 km, Hanak ilçe merkezine 6 km uzaklıktadır.
# Yamçılı, Hanak
Yamçılı, Ardahan ilinin Hanak ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Yamçılı köyünün eski adı Maçveti veya Maçueti'dir. Nitekim 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Maçvit / Maçvet (ماچویت) olarak geçer. Gürcüce bir yer adı olan Maçveti / Maçueti (მაჩვეთი / მაჩუეთი), "maçvi / maçuy" (მაჩვი / მაჩუჲ: porsuk) kelimesinden türemiş olup "porsuk yeri" gibi bir anlama gelir.
Maçueti olarak da bilinen Maçveti, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Eruşeti'de yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Maçveti köyünün kilisesi bu dönemden kalmış olmalıdır. Yıkılmış olan bu kilisenin yerinde günümüzde cami bulunmaktadır.
Maçveti, 1595 tarihli ve "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan" adlı Osmanlı tahrir defterine göre Gürcistan Vilayeti içinde Ardahan-i Büzürg (Büyük Ardahan) livasının Meşe nahiyesine bağlı köylerden biriydi. Ancak bu tarihte köy tamamen boşalmıştı.
Maçveti, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin Maçuet (Мачует) adıyla kaydettiği köy Ardahan sancağının Ardahan kazasına bağlıydı. 1886 yılı tespitine göre köyde, 92'si erkek ve 81'i kadın olmak üzere 20 hanede 173 kişi yaşıyordu. Bir hane hariç nüfusun tamamı Türk olarak kaydedilmiştir. Bir hanede ise, 5'i erkek ve 2'si kadın olmak üzer 7 Kürt yaşıyordu. Maçuet aynı zamanda bu kazaya bağlı nahiyelerden biriydi. Maçueti nahiyesi (маркяз: merkez) beş köyü kapsıyordu. Bu köyler Ahaşeni, Carishevi, Nunusi, Oruşeti ile Maçueti idi. Maçuet nahiyenin idari merkeziydi. Maçuet nahiyesinin nüfusu 568'i Türk ve 196'sı Kürt olmak üzere, 96 hanede yaşayan 764 kişiden oluşuyordu.
Birinci Dünya Savaşı sonlarında Ruslar bölgeden çekilince, Maçveti köyünün de yer aldığı Ardahan sancağı büyük bölümü fiilen bağımsız Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. 7 Mayıs 1920 tarihli Moskova Antlaşması'yla Sovyet Rusya Gürcistan'ı yaklaşık olarak o günkü fiili sınırları içinde tanıdı. Ancak Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgalinin ardından Ankara Hükümeti ile Sovyet Rusya arasında 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması'yla Maçveti köyü yeniden Türkiye'ye katıldı.
Maçveti, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Maçvet/Maçvit" adıyla Kars vilayetinin Poshof kazsına bağlı Damal nahiyesinin bir köyüydü. 1940 genel nüfus sayımında "Maçivet" biçiminde kaydedilmiş olan köy, aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 349 kişiden oluşuyordu. Hanak'ın ilçe olmasının (1958) ardından Damal nahiyesi bu ilçeye bağlandı ve Maçveti Hanak'ın bir köyü haline geldi. Maçveti veya Maçvet Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Yamçılı olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Yamçılı köyünün nüfusu 713 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde sadece 90 kişi okuma yazma biliyordu. 1992 yılında Ardahan il olunca, Yamçılı köyü bu ilin sınırları içinde kaldı.


## Coğrafya.
Köy, Ardahan il merkezine 42 km, Hanak ilçe merkezine 16 km uzaklıktadır.
# İşleme
İşleme ya da gerçekleme, (bilgisayarda) çizilmiş ya da düzenlenmiş olan ham modeli bir program aracılığıyla işleyip resim ya da video haline çevirmektir. Bu işlemi gerçekleştirmek için çeşitli bilgisayar yazılımlarına gereksinim duyulur. Bu işlemi yapan yazılımlara "işleyici" denir.
İşleme, mimarlık, bilgisayar oyunları, simülatörler, sinema ve televizyon gibi alanlarda ağırlıkla kullanılır. Bunların dışında bilgisayarla tasarım yapılan bütün alanlarda gerçekleştirilen bir işlemdir.
İşleme, bilgisayarın işlemcisine çok yük bindirdiğinden uzun sürebilir ve yüksek performanslı bir bilgisayara gerek duyulabilir. Kullanılan işlemci hızı ve sayısı işleme süresini etkiler. Günümüzde Nvidia CUDA ve AMD OpenCL teknolojiler sayesinde grafik işlemeyi CPU'ya göre daha başarılı olan GPU'ya yaptırarak işleme süresinin kısaltılması sağlanmaktadır. Ayrıca bazı yardımcı programlar ile birden fazla bilgisayarın ortak çalışması sağlanabilmektedir.
İşlemede kullanılan matematik dalları şunlardır: doğrusal cebir, kalkülüs, sayısal yöntemler, sayısal sinyal işleme, Monte Carlo benzetimi.


## İşleme denklemi.
İşleme ile ilgili ana bilimsel/kuramsal kavram aşağıdaki denklemdir ve bu denklem en geniş ve en soyut anlamıyla işlemenin algısal olmayan biçimsel bir ifadesidir. Bütün tam algoritmalar bu denklemin belli birer çözümüdür.
 L_o(x, w⃗) = L_e(x, w⃗) + ∫_Ωf_r(x, w⃗', w⃗) L_i(x, w⃗') (w⃗' ·n⃗) dw⃗'
Anlamı: Belli bir konum ve yönde dışarı çıkan ışık (Lo); yayılan ve yansıtılan ışıkların toplamıdır. Yansıtılan ışık (Li), bütün yönlerden gelen ışıkların toplamının yüzey yansıtması ve gelme açısı ile çarpımıdır. Bu denklem, dışarıya doğru olan ışık ile içeriye doğru olan ışığı bir etkileşim noktası aracılığıyla birbirine bağlayarak, bir ekrandaki bütün ışık aktarımını ifade eder. Işığın bir yüzeyle etkileşimi ise iki yönlü yansıtma dağılımı fonksiyonu ile ifade edilir.
# Mental Ray
Mental Ray, Alman Mental Images firması tarafından geliştirilmiş bir render yazılımıdır. en çok 3D Studio Max programı tarafından kullanılmaktadır. Bir plugin'dir. Geliştirilme amacı gerçekçi renderlardır.
# Nimet Karatekin
Nimet Karatekin (1921 - 18 Temmuz 2014), Türk piyanist ve öğretim görevlisidir.
Ankara Devlet Konservatuvarı piyano anasanat dalı eski başkanıdır. Rengim Gökmen, İbrahim Yazıcı, Emre Şen gibi sanatçıları yetiştirmiştir.
18 Temmuz 2014'te ölmüştür. Aşiyan Mezarlığı'na defnedilmiştir.
# Düzenbaz
Düzenbaz (İngilizce: "Rogue") fantastik rol yapma oyunlarındaki karakter sınıflardan birisidir. Hırsızlık konusunda kendini geliştirmiştir. Kilitli kapıları açma ve sinsice adam öldürebilme yeteneğine sahiptirler.
# 21. Yüzyılda Türkiye
21. Yüzyılda Türkiye, Emre Kongar'ın 1999 yılında çıkardığı kitap. Kitapta Osmanlı İmparatorluğu'ndan günümüze kültürel, siyasi ve ekonomik alanda yaşanan değişimler vardır. Kongar, kitabında Türkiye'nin geçirdiği toplumsal dönüşümün Avrupa ülkeleriyle paralel olmadığını savunur. Kongar'a göre Türkiye siyaseti her zaman gelenekçi-liberal ve devletçi-elit partilerin siyasi çekişmeleriyle geçmiştir.
# Kızılcıkgiller
Kızılcıkgiller (Cornaceae), Cornales takımına ait, genellikle kısa boylu ağaçcıkları kapsayan bir familyadır.
Familya üyelerinin basit ve karşılıklı dizilmiş yaprakları vardır. Familya üyelerinden kızılcık ("Cornus mas") Türkiye'de yetişir.
# Araliaceae
Araliaceae, Apiales takımına bağlı bir bitki familyasıdır.


## Taksonomi.
Araliaceae familyasına bağlı cinsler (2022):
  - "Aralia" - L. 
  - "Cheirodendron" - Nutt. ex Seem. 
  - "Dendropanax" - Decne. & Planch. 
  - "Eleutherococcus" - Maxim. 
  - "Fatsia" - Decne. & Planch. 
  - "Hedera" - L. 
  - "Hydrocotyle" - L. 
  - "Kalopanax" - Miq. 
  - "Meryta" - J.R. Forst. & G. Forst. 
  - "Neopanax" - Allan 
  - "Oplopanax" - (Torr. & A. Gray) Miq. 
  - "Oreopanax" - Decne. & Planch. 
  - "Osmoxylon" - Miq. 
  - "Panax" - L. – ginseng 
  - "Polyscias" - J.R. Forst. & G. Forst. 
  - "Pseudopanax" - K. Koch 
  - "Schefflera" - J.R. Forst. & G. Forst. 
  - "Tetrapanax" - (K. Koch) K. Koch
# Caryophyllales
Caryophyllales, Magnoliopsida sınıfına bağlı bir bitki takımıdır.


## Taksonomi.
Caryophyllales takımına bağlı familyalar (2024):
  - Achatocarpaceae
  - Agdestidaceae
  - Aizoaceae
  - Amaranthaceae
  - Anacampserotaceae
  - Ancistrocladaceae
  - Asteropeiaceae
  - Barbeuiaceae
  - Basellaceae
  - Cactaceae
  - Caryophyllaceae
  - Chenopodiaceae
  - Corbichoniaceae
  - Didiereaceae
  - Droseraceae
  - Drosophyllaceae
  - Frankeniaceae
  - Gisekiaceae
  - Halophytaceae
  - Hectorellaceae
  - Kewaceae
  - Limeaceae
  - Lophiocarpaceae
  - Macarthuriaceae
  - Microteaceae
  - Molluginaceae
  - Montiaceae
  - Nepenthaceae
  - Nyctaginaceae
  - Physenaceae
  - Phytolaccaceae
  - Plumbaginaceae
  - Polygonaceae
  - Portulacaceae
  - Portulacaeae
  - Rhabdodendraceae
  - Sarcobataceae
  - Simmondsiaceae
  - Stegnospermataceae
  - Talinacaceae
  - Talinaceae
  - Tamaricaceae


## Konuyla ilgili yayınlar.
  - Mabberley D.J. (2000) The Plant-Book, 2nd ed., Cambridge University Press, Cambridge, UK, 858 p.
  - Taylor E., Taylor T., et al (2008) Paleobotany: The Biology and Evolution of Fossil Plants, 1-1230
  - Van der Meijden, R. (2005)
  - Ruggiero, M. A.  Gordon, D. P.  Orrell, T. M.  Bailly, N.  Bourgoin, T.  Brusca, R. C.  Cavalier-Smith, T.  Guiry, M. D.  Kirk, P. M. (2015). Correction: A Higher Level Classification of All Living Organisms. PLoS ONE. 10(4): e0119248.
  - Gärdenfors, Ulf, Hall, R., Hallingbäck, T., Hansson, H.G. & Hedström, L. (2003) Djur, svampar och växter i Sverige 2003. Förteckning över antal arter per familj. ArtDatabanken Rapporterar 5, ArtDatabanken, Uppsala.
  - Angiosperm Phylogeny Group. (2016). An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG IV. Botanical Journal of the Linnean Society. 181(1): 1-20.
# Barış Partisi
Barış Partisi, 1996-1999 yılları arasında Türkiye'de etkinlik göstermiş siyasi parti.
1995'te kurulan ve ertesi yıl partileşen Demokratik Barış Hareketi'nin, programında Diyanet İşleri Başkanlığı'nı devlet kurumu olmaktan çıkarmayı savunduğu için hakkında kapatılma talebiyle dava açılması üzerine, 10 Aralık 1996'da gene DBP'nin lideri olan CHP eski milletvekili ve iş insanı Ali Haydar Veziroğlu öncülüğünde kuruldu. Veziroğlu da genel başkanlığa getirildi. 2 Kasım 1997'de yapılan ilk kongrede ise Yeni Demokrasi Hareketi, Barış Partisi'ne katıldı. Katıldığı 1999 genel seçimleri'nde yüzde % 0,25 oy oranıyla başarılı olamadı. 9 Mayıs 1999'da yapılan son kongresinde fesih kararı aldı.
# Ludmilla Assing
Ludmilla Assing (d. 22 Şubat 1821 Hamburg - ö. 25 Mart 1880 Floransa) Alman yazar.


## Hayatı.
Rosa Maria Varnhagenin (1783-1840) ve yahudi hekim David Assur Assing'in (1787-1842) ikinci kızı olan Ludmilla Assing, liberal bir aile ocağı'nda yetişmiştir.
# Sınav (film)
Sınav, 2006 yapımı bir Türk dram filmidir. İstanbul Beykoz'da Barbaros Hayrettin Paşa Anadolu Denizcilik Meslek Lisesi'nde çekilmiştir.


## Konu.
Mert (İsmail Hacıoğlu), Sinan (Yağmur Atacan), Gamze (Rüya Önal), Kaan (Caner Özyurtlu) ve Uluç (Volkan Demirok), gelecek kaygısı, aile baskısı, yoğun okul temposu ve sınav depresyonu nedeniyle iyice bunalmıştır. Ekibin önce okuldaki yazılı sorularını ele geçirmekle başlayan macerası ÖSS Soru Bankası soygununa dek uzanır. Aynı zamanda filmde aktör Jean-Claude Van Damme'da yer almaktadır.


## Oyuncular.
 - İsmail Hacıoğlu - Mert
 - Yağmur Atacan - Sinan
 - Rüya Önal - Gamze
 - Caner Özyurtlu - Kaan
 - Volkan Demirok - Uluç
 - Jean-Claude Van Damme - Charles
 - Güven Kıraç - Okul Müdürü Rafet
 - Tuba Büyüküstün - Rehberlik Hocası Zeynep
 - Okan Bayülgen - Levent Lemi
 - Özge Özder - Müzik Hocası Candan
 - Kadir Çöpdemir - Mantık Hocası Rahmi
 - Hümeyra - Matematik Hocası Fatma
 - Ayda Aksel - Mert'in Annesi Güler
 - Zafer Algöz - Sinan'ın Babası Metin
 - Altan Erkekli - Kaan'ın Babası Sedat
 - Ayşenil Şamlıoğlu - Gamze'nin Annesi
 - Muhittin Korkmaz - Uluç'un Babası
 - Kaan Yılmaz - Turan
 - Ali Sürmeli - Turan'ın Babası Selçuk
# Hippolyte Taine
Hippolyte Adolphe Taine (d. 21 Nisan 1828 - ö. 5 Mart 1893), Fransız düşünür, eleştirmen ve tarihçi. Bilimsel yöntemi, beşeri bilimlerin incelenmesine uyarlamaya çalışmıştır. Edebiyat eleştirisine bilimsel bir yaklaşım kazandırmaya çalışmıştır.


## Yaşamı.
Hippolyte Taine, orta sınıf bir ailenin çocuğu olarak doğdu. Bir süre evde özel öğrenim gördü. Avukat olan babasının ölümü üzerine annesi ile birlikte Paris'e gitmek zorunda kaldı.
College Bourbon ve yüksek öğretmen okulu Ecole Normale Supérieurı'nda yükseköğrenimini tamamladı. 1851'de yaşadığı fikir ayrılığı yüzünden felsefe agrejesi olamadı.
Önce Nevers Koleji öğretmenliğine, sonra Poitiers kolejinde Belagat Kürsüsü öğretim üyesi yardımcılığına tayin edildi. Kısa süre sonra gözden düşerek Besancon Lisesi 6. sınıf öğretmenliğine verildi. Psikolojik meseleleri ele aldığı doktora tezi reddedildi. Bunun üzerine görevinden ayrılarak Paris’e geri döndü.
Çok genç yaşta Hristiyanlığı reddederek usçu bir tutum benimsemiş, bilginin tümü ile duyumsal deneyime, gözleme ve kontrollü deneye dayanması gerektiğini savunan ideoloji akımına ilgi duymuştur. Ayrıca Hegel ve Spinoza'nın metafizik düşüncelerinden etkilenerek, yaşamın ve nedenselliği üzerinde düşünmeye başlamıştır.
Paris'te verilen felsefe eğitimi, Victor Cousın'in o dönemde yaygın kabul gören eklektik felsefesine dayanıyordu. Öğrenimi boyunca üniversite ile sık sık çatışmaya girdiği için, sonunda Taine'in diploma alması engellendi.
Üniversite yaşamında uzak kaldığı dönemde, son derece üretken bir yazar olarak kendini gösteren Taine, polemiğe yatkın üslubuyla olduğu kadar, kitaplarının konularıyla da dikkat çekti. Taine, 1852'de Paris’e dönerek edebiyat doktorası için De Personis Platonicis (Platon'un Karakterleri Üzerine) adlı tezi yazdı. Ardından (1861; La Fontaine Fablları) adıyla kitaplaştırdı. 1853'te doktorasını tamamladıktan sonra Essai sur Tite-Live (1856; Titus Livius Üzerine Deneme) adlı yapıtını yayımladı. Bu yapıttaki felsefi bakışıyla sert eleştirilere hedef oldu ama tüm bunlara rağmen Academie Francaise tarafından ödüllendirildi. Bu dönemde bilim derslerine de girerek özellikle fizyoloji konusunda bilgi edindi. İleride gerçekleştireceği psikoloji çalışmalarında bu bilgilerden yararlanacaktı.
1854'te hastalığı nedeniyle çıktığı tatilde "Voyage Aux Eaux Des Pyreneese"(1855; Pirene Surlarına Yolculuk) adlı kitabını yazdı.
# Théodule-Armand Ribot
Théodule-Armand Ribot (d. 18 Aralık 1839, Guingamp - ö. 9 Aralık 1916, Paris), Fransız psikolog.


## Hayatı.
Ribot önce Sorbonne'da, sonra da Collège de France'da profesörlük yaptı. İlk Fransız deneysel psikoloji kuramcısıdır. Çalışmaları kişiliğin psikofizyolojik öğretisi doğrultusundadır. Araştırmaları sonucu belleğin çözülme yasalarını ortaya koymuştur. En az durağan anılar, en son, en karmaşık ve en az duygusal anlama sahip anılar olup kolayca kaybolmakta, heyecanla yüklü en eski anılar ise çok büyük bir dayanıklılığa sahip bulunmaktadır.


### Belli başlı eserleri.
  - Bellek hastalıkları
  - İstenç hastalıkları
  - Kişilik hastalıkları
# Abası
Abası (Yakutça: "Aбаасы", Dolganca: "Абааһы", Azerice: "Abası", Macarca: "Abaaszi", Bulgarca: "Абааси", Rusça: "Абасы") Yakut mitolojisinde, kötülükleri simgelediklerine inanılan ve korunmak için kendilerine kurbanlar sunulan, kötü ruhlara verilen ad.


## Özellikleri.
Yeraltında yaşadıklarına inanılır. İnsanlara zarar verirler. Tek ayaklı (veya ayaksız), tek gözlü ve kel olarak betimlenirler. Dişleri demirdendir. Zararlı ve iğrenç görünümlü hangi canlı varsa bunların eseridir. İnsanları yoldan çıkartırlar, bazı kimseleri delirtirler. Leş yerler. İnsan ruhunu kaçırabilirler. Arka arkaya sıra halinde yürürler ve yeryüzünde görünmez olurlar. Kara ruhlar, insanoğlunu genelde yalnızken veya korumasız, çaresiz, sayrı (hasta) oldukları ve sıkıntılı dönemlerde yakalarlar. Görünmezdirler, onları ancak şamanlar görebilirler.
Türk Halk kültüründe bostanlara dikilen korkuluklara da Abakı adı verilir ve korkutucu olması itibarıyla bu sözcükle doğrudan bağlantılıdır ve aslında daha önceki dönemlerde kötü ruhlardan korunmak için evlere ve bahçelere dikilen heykellerin, ongunların (totemlerin) veya simgesel direklerin dönüşmesiyle ortaya çıkmışlardır.


## Buk'lar.
Buk, Altay ve Moğol mitolojisinde ve halk inancında kötü ruh demektir. Abası'lar ile eşdeğer olarak anılırlar. Bug veya Puh olarak da bilinir. Moğolca da Bukh şeklinde de söylenir. Kötü bir insanın kötü ruhu kastedildiği gibi doğadaki kötücül varlıklar için de kullanılır. Karşıtı Bur (iyi ruh)dur. Sözcük anlamı aynı zamanda afet, felaket, hastalık demektir. Bu kavramların neredeyse tamamının kötü ruhlarla ilişkili olarak bir bağlantısı bulunur. İnsanların ayağına takılan prangaya (ceza zinciri) Türkçede Bukağı (Bukak) denir. Olasılıkla insanların ayağının zincirlenmesi, ona kötü bir ruh bağlanması veya musallat olmasıyla eşdeğer görülmüştür. Eski Moğolca ve Tunguzca Buk, endişe, kaygı gibi anlamlar taşır. Moğolcada Bukınıd/Buhında kelimeleri üzülmek, korkmak gibi manaları belirtir. Puhu (baykuş) sözcüğü ile de alakalı olma ihtimali vardır. Çünkü Baykuş, olumsuz anlamlar yüklenen ve gece ortaya çıkan bir hayvandır.


## Etimoloji.
(Ab/Ap/Av) kökünden türemiştir. Aparmak (kaçırmak, alıp götürmek) anlamını içerir. Türkçede Apazlamak sözcüğü avuçlamak anlamına geldiği gibi rüzgarla gitmek de demektir. Abı sözcüğü de can, ruh gibi kavramları ifade eder. Yine köken olarak Av kelimesi ile de bağlantılıdır. Kaçıran ruh veya doyumsuz varlık demektir. Argodaki Abaza (cinsel açgözlülük veya eş yoksunluğu) sözcüğü ile de yakından alakalıdır.
# Akballı, Posof
Akballı, Ardahan ilinin Posof ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Akballı köyünün eski adı Oboli veya Obola'dır. Gürcüce bir yer adı olan Oboli (ობოლი) veya Obola (ობოლა), “yetim”, “kimsesiz”, “diğerlerinden uzak” gibi anlamlara gelir. Bu yer adı Türkçeye Obol (اوبول), Rusçaya Obola (Обола) şeklinde girmiştir.
Oboli veya Obola köyü, tarihsel Gürcistan'ın bir parçası olan Samtshe bölgesinin Posof Vadisi'nde yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortasında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyün adı buranın eski bir Gürcü yerleşimi olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte, Kveli (Kolköy), Tzurtzkabi (Aşıkzülali) gibi komşu köyler yer aldığı halde, Oboli köyü Osmanlıların Gürcülerden ele geçirdiği toprakların tahriri olan 1595 tarihli ve "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan" adlı Osmanlı mufassal defterinde yer almamıştır.
Oboli veya Obola köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca, savaş tazminatının bir parçası olarak Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 tarihli nüfus sayımına göre Oboli, Ardahan sancağının Poshov kazasına bağlı Tzurtzkabi nahiyesinin dokuz köyünden biriydi. Nüfusu, 72'si erkek ve 76'sı kadın olmak üzere, 13 hanede yaşayan 138 kişiden oluşuyordu. Bu nüfusun tamamı Türk olarak kaydedilmiştir.
Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra Rus idaresinin son bulmasıyla bir süre bağımsız Gürcistan’ın sınırları içinde kalan Oboli, Kızıl Ordu’nun Gürcistan’ı işgali sürerken Sovyet Rusya ile Ankara Hükümeti arasında 16 Mart 1921’de imzalanan Moskova Antlaşması’yla Türkiye’ye bırakıldı.
Oboli veya Obola köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Kars vilayetinin Poshov kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "Obul" adıyla kaydedilmiş olan köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 338 kişiden oluşuyordu. Oboli veya Obol Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Akballı olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Akballı köyünde 333 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 83 kişi okuma yazma biliyordu.


## Coğrafya.
Köy, Ardahan il merkezine 93 km, Posof ilçe merkezine 21 km uzaklıktadır.
# Alabalık, Posof
Alabalık, Ardahan ilinin Posof ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Alabalık köyünün eski adı Saihve'dir. Gürcüce bir yer adı olan Saihve (საიხვე), "ördek" anlamındaki "ihvi" (იხვი) kelimesinden türemiştir ve "ördeklik", "ördek yetiştirilen yer" anlamına gelir. 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterine metatez sonucunda "Saivhe" (سایوخۀ) olarak girmiştir. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde ise, muhtemelen eksik bir yazımla "Saihv" (سایخو) şeklinde yazılmıştır.
Saihve köyü, tarihsel Gürcistan'ın güneybatı topraklarını oluşturan Samtshe bölgesinin yerleşim yerlerinden biridir. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü, 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirmiştir.
Saihve, 1595 tarihli ve "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan" Osmanlı mufassal defterinde, Saivhe-i Ulya (Yukarı Saihve) ve Saivhe-i Sufla (Aşağı Saihve) olmak üzere iki ayrı köy olarak kaydedilmiştir. Bu iki yerleşme bu tarihte Gürcistan Vilayeti içinde, Poshov livasının Güney nahiyesine bağlıydı. Aşağı Saihve köyü boş olarak kaydedilmiştir. Yukarı Saihve'de ise 8 Hristiyan hane yaşıyor ve bu nüfusun tamamı Gürcülerden oluşuyordu. Deftere göre köyde buğday, arpa, çavdar, keten tohumu tarımı ile sebzecilik ve arıcılık yapılıyor, domuz ve koyun besleniyordu.
Aşağı Saihve köyü, 19. yüzyılın başlarında tamamen ortadan kalkmıştı ve Saihve adıyla tek bir köy kalmıştı. Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi tahsil etme amacıyla 1834 yılında gerçekleştirdiği tespite göre köydeki hane sayısı değişmemişti.
Saihve köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca, savaş tazminatı kapsamında Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 tarihli nüfus sayımında Saihve (Саихвѳ) şeklinde kaydettiği bu yerleşim, Ardahan sancağının Poshov kazasına bağlı Tzurtzkabi nahiyesinin dokuz köyünden biriydi. Köydeki 15 hanede, 93'ü erkek ve 94'ü kadın olmak üzere 187 kişi yaşıyordu. Bu nüfusun tamamı Türk olarak kaydedilmiştir. Gürcü araştırmacı ve gazeteci Konstantine Martvileli ise 1917 yılında, Saihve (საიხვე) şeklinde yazdığı köyde 18 hanede 222 Müslüman Gürcünün yaşadığını belirtmiştir.
Saihve köyü, Rus hakimiyetinin sona ermesinden sonra, bir süre bağımsız Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. 1921 yılında, Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında, 16 Mart 1921'de, Sovyet Rusya ile Ankara Hükümeti arasında imzalanan Moskova Antlaşması'yla da köy Türkiye'ye bırakıldı.
Saihve köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Kars vilayetinin Poshov kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "Sayho" adıyla aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 283 kişiden oluşuyordu. Saihve veya Sayho Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Alabalık olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Alabalık köyünün nüfusu 421 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 143 kişi okuma yazma biliyordu.


## Coğrafya.
Köy, Ardahan il merkezine 96 km, Posof ilçe merkezine 24 km uzaklıktadır.
# Alköy, Posof
Alköy, Ardahan ilinin Posof ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Alköy'ün eski adı Ali'dir. Gürcüce "ali" (ალი) "alev" anlamına gelir. Bu isme eski Gürcü coğrafyasında rastlanır ve Gürcistan'da Haşuri bölgesinde kalesi olan eski bir kent de Ali (ალი) adını taşımaktadır. "Ali Kilisesi'nde ibadet etti" biçimindeki Gürcüce bir halk deyişinde de köyün adı Ali olarak geçer. Köyün adı 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Al (ال) biçiminde kaydedilmiştir. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde ise, Âl (آل) olarak geçer. Köyün adı daha geç tarihte Alköy'e dönüşmüştür.
Ali veya Al köyü, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Samtshe'de yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirmiştir. Gürcü manastırı Ali Manastırı da bu dönemden kalmıştır.
Ali veya Al köyü, 1595 tarihli ve "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan" adlı |Osmanlı mufassal deftere göre, Gürcistan Vilayeti içinde, Poshov livasının Kuzay nahiyesine bağlıydı. Köyün nüfusu, Osmanlı Devleti'nin Müslüman olmayan köylülerden aldığı ispençe vergisi veren 29 haneden oluşuyordu. Hane reislerinin çoğunun İvane, Elia, Kakala, Levana, Laşkara, Vardzel, Bejan, Gogiça gibi adlar taşıması, Ali'nin bir Gürcü köyü olduğunu göstermektedir.
Ali veya Al köyü, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde de aynı idari konuma sahipti. Hicri 1134 (1721/1722) tarihinde hasılası 15.000 akçe idi ve burası Mehmed adında birine tahsis edilmişti.
Ali köyü, uzun süre Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonar, 93 Harbi'nde Rusların eline geçti. Rus idaresinin Al (Ал) olarak kaydettiği köy, Ardahan sancağının ("okrug") Poshov kazasına ("uçastok") bağlıydı. Bu kazada yer alan Sakire nahiyesinin 12 köyünden biriydi. 1886 yılında yapılan tespite göre köyde tamamı Türklerden oluşan 352 kişi yaşıyordu. Köyün nüfusu 1896'da 441 kişiye, 1906'da da 543 kişiye yükselmişti.
Al köyü, Rus hakimiyetinin sona ermesinden sonra, bir süre bağımsız Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. 1921 yılında,Sovyet Rusya'nın Gürcistan'ı işgali sırasında, Ankara Hükümeti'nin verdiği ültimatom üzerine Gürcüler bölgeden çekildi. 16 Mart 1921'de, "Sovyet Rusya ile Ankara Hükümeti arasında imzalanan Moskova Antlaşması'yla da Poshov bölgesinde yer alan Ali köyü Türkiye'ye bırakıldı.
Ali veya Al köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Kars vilayetinin Poshof kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımıdan aynı idari konuma sahip olan köyün nüfusu 590 kişiden oluşuyordu. 1950 genel nüfus sayımında Alköy olarak kaydedilmiş olan yerleşmenin nüfusu 659 kişiye çıkmıştı.
Alköy'de eski bir manastırın varlığı bilinmektedir. Ali Manastırı olarak bilinen manastır 10. veya 11. yüzyılda kurulmuştur. 1870'lere kadar sağlam bir şekilde korunmuş olan manastırın 11-12. ve 13-14. yüzyıl yazılı kaynaklarında Aziz Giorgi adına inşa edildiği belirtilmiştir. Kubbeli bir yapı olan ana kilisesi, 1920'lerde ortadan kaldırılmıştır. Köyün sakinleri söz konusu kilisesin, köyün merkezinde düzlenmiş olan alanda bulunduğunu belirmiştir.


## Coğrafya.
Alköy, Ardahan il merkezine 87 km, Posof ilçe merkezine 6 km uzaklıktadır.
# Abra ve Yutpa
 - YÖNLENDİRME 
Abra ve Yutpa - Türk ve Altay mitolojisinde adları geçen yeraltı yılanları. Abura/Apra ve "Yutma/Utma" olarak da tanınırlar.


## Özellikleri.
Yeraltındaki Büyük Deniz (Tengiz)'de yaşayan ve ejdere benzeyen devasa iki yılandır. Timsaha benzer görünümleri vardır. Bu canavarların ikisinin adı birlikte anılır. Çatal kuyruklu ve dört ayaklıdırlar. Gözleri parlak bakır renklidir. Ayakları kızıldır. İnanılmaz büyüklüktedir, görenlerin yüreğine korku basar. Yeşil baldırlı, ak göğüslü, kayık gibi yassı çenelidirler. Erlik'in sarayını korurlar, onun hizmetkarı olarak bilinirler. Çok güçlü çeneleri vardır. Bazı metinlere göreyse Toybadım Irmağı'nın kıyılarında yaşayan korkunç canavarlardır. Bir yağna'yı (fili) tek lokmada yutabilirler. Ker Abra, Ker Yutpa, Ker Arat ve Ker Doydu olarak dört yer altı canlısından bazen birlikte bahsedilir. Bazen de bu dördünün aynı varlık olduğu düşünülür.
Altay şamanlığında yeşil bir kumaştan yapılmış ve örgülerle süslenmiş Abra'nın tasviri, şamanın giysisine asılır. Abra'nın başı puhu tüyleri (ülberk) ile süslenir. Gözü, parlak bakır düğmelerden, ayakları da genellikle kırmızı kumaşlardan seçilmiş yamalardan yapılır. Bunlara, örülmüş dokuz püskül eklenir. Şaman giysisinde, cübbenin bir yanında yer alan, yeraltı canavarı olarak algılanan yılanı temsil edecek biçimde çatal kuyruklu ve dört ayaklı olarak tasarımlanan, kötü ruhlardan koruduğuna inanılan, siyah kumaştan şeritler Yutpayı temsil eder.


## Etimoloji.
  - Abra: "(Ab/Ap/Av)" kökünden türemiştir. Abramak fiili, deniz taşıtlarını yönetmek demektir. Sözcüğün denizle olan bağlantısı açıktır. Aparmak kapmak, alıp götürmek anlamlarını içerir. Ayrıca ağırlık içeriği kelime kökünde mevcuttur. Suda yüzen canlı veya denizleri yöneten demektir.
  - Yutpa: (Yut/Yud/Ut/Ud) kökünden türemiştir. Yutmak, yemek anlamlarını içerir.


## Dipnotlar.
 }}>
# Arılı, Posof
Arılı, Ardahan ilinin Posof ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski adı Zedatzminda'dır. Zedatzminda (ზედაწმინდა) Gürcüce bir yer adıdır. Gürcüce "zeda" (ზედა) "yukarı", "tzminda" (წმინდა) ise "aziz" anlamına gelir. 1595 tarihli "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan" adlı Osmanlı mufassal defterinde Zedavan Zminda (زدوان ذمندە) biçiminde kaydedilmiştir. Bu yer adı yanlış veya eksik yazılmış olabilir. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde ise, Zidaziminda (زیدەزیمندە) olarak geçer. Bu yer adı 1935 yılında Zedezumende halini almıştır.
Zedatzminda köyü, tarihsel Gürcistan'ın güneybatı topraklarını oluşturan Mesheti bölgesinin köylerinden biridir. Osmanlılar köyü 16. yüzyılın ortasında, birleşik Gürcistan Krallığı'nın ardından bu bölgeye hakim olan Samtshe-Saatabago'dan ele geçirdi. 1595 tarihli Osmanlı mufassal deftere göre Zedatzminda, Gürcülerden ele geçirildiği için Gürcistan Vilayeti olarak adlandırılmış olan eyaletin sınırları içindeki Poshov livasının Güney nahiyesine bağlıydı. Bu defterde köy boş olarak kaydedilmiştir. Arılı'nın 2 km kuzeyindeki Marsolat mahallesi de bu defterde ayrı bir köy olarak geçer.
Zedatzminda, uzun süre Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonar, 93 Harbi'nde Rusların eline geçti. Rus idaresinin Zedatzminda (Зедацминда) olarak kaydettiği köy, Ardahan sancağının ("okrug") Poshov kazasına ("uçastok") kazasına bağlıydı. Bu kazada yer alan Badela nahiyesinin 13 köyünden biriydi. 1886 yılında yapılan tespite göre köyde, tamamı Türklerden oluşan 112 kişi yaşıyordu. Köyün nüfusu 1896'da 114 kişiye, 1906'da da 163 kişiye yükselmişti.
Zedatzminda, Rus hakimiyetinin sona ermesinden sonra, bir süre bağımsız Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. 1921 yılında, Sovyet Rusya'nın Gürcistan'ı işgali sırasında, Ankara Hükümeti'nin verdiği ültimatom üzerine Gürcüler Ardahan ve Artvin bölgelerinden çekildi. 16 Mart 1921'de, Sovyet Rusya ile Ankara Hükümeti arasında imzalanan Moskova Antlaşması'yla da Zedatzminda köyü Türkiye'ye bırakıldı.
Zedatzminda köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Zidaziminda" adıyla, Kars vilayetinin Poshof kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımıdan aynı idari konuma sahipti ve köyde 359 kişi yaşıyordu. 1950 genel nüfus sayımında "Zedesümde" olarak kaydedilmiş olan köyün nüfusu 436 kişiden oluşuyordu. Zedatzminda / Zidaziminda / Zedesümde adı, "yabancı kökten geldiği" için 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Arılı olarak değiştirilmiştir. Bununla birlikte köyün eski adı yeni adıyla birlikte "Arılı ("Zedezümde")" biçiminde resmî kayıtlarda kullanılmıştır.


## Coğrafya.
Köy, Ardahan il merkezine 94 km, Posof ilçe merkezine 13 km uzaklıktadır.
# Armutveren, Posof
Armutveren, Ardahan ilinin Posof ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski adı Papala'dır. Megrelce bir kelime olan Papala (ფაფალა), uçurum anlamına gelir. Bu yer adı Türkçeye aynı şekilde girmiştir. Nitekim 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Papala (پاپالا) olarak geçer. 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından Ardahan bölgesine sahip olan Ruslar ise köyün adını Papalo (Папало) şeklinde kaydetmiştir.
Papala, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan Mesheti bölgesinin yerleşim yerlerinden biriydi. Osmanlılar köyü, birleşik Gürcistan Krallığı'ın ardından bu bölgeye hakim olan Samtshe Atabeyliği'nden 16. yüzyılın ortasında ele geçirmiştir. Köyde varlığı bilinen kilise de bu dönemden kalmıştır.
Papalo, 1595 tarihli "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan" adlı Osmanlı mufassal defterine göre, Gürcistan Vilayeti içinde, Poshov livasının Güney nahiyesine bağlıydı. Bu tarihte köyde 17 hane yaşıyordu. Her hane, Osmanlı Devleti'nin Hristiyan köylülerden aldığı ispenç vergisi vermekle yükümlü kılınmıştı. Hane reislerinin çoğu Elia, Basila, Gogiça, İoana, Koçia, Maharebel gibi Gürcü adları taşıyordu. Köyde buğday, arpa, çavdar, keten tohumu, yonca tarımı ve arıcılık yapılıyor, domuz ve koyun besleniyordu. Köye kayıtlı üç yayla bulunuyordu. Köyde 1834 yılında 7 hane, 1878'de 18 hane tespit edilmiştir.
Papala, uzun süre Osmanlı yönetimi altında kaldıktan sonra, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’nın ardından Rusya İmparatorluğu’nun eline geçti. Rus idaresinde Ardahan sancağının ("okrug") Poshov kazasına ("uçastok") bağlıydı. Bu kaza içinde Badela nahiyesinin köylerinden biriydi. 1886 yılında köyün nüfusu 187 kişiden oluşuyordu. Rus idaresinde Papala köyünün nüfusu, 1896’da 217 kişiye, 1906’da da 253 kişiye yükselmişti. Bu tespitlerde nüfusun tamamı "Türk" olarak kaydedilmiştir.
Papala, Rus hakimiyetinin sona ermesinden sonra, bir süre bağımsız Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. 1921 yılında, Sovyet Rusya'nın Gürcistan'ı işgali sırasında, Ankara Hükümeti'nin verdiği ültimatom üzerine Gürcüler Ardahan ve Artvin bölgelerinden çekildi. 16 Mart 1921'de, Sovyet Rusya ile Ankara Hükümeti arasında imzalanan Moskova Antlaşması'yla da Papala köyü Türkiye'ye bırakıldı.
Papala, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Papola" (پاپولا) adıyla, Kars vilayetinin Poshof kazasının Cilvana nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımıda "Papula" olarak kaydedilmiş olan Papala, aynı idari konuma sahipti ve köyde 301 kişi yaşıyordu. Türkçe kaynaklarda farklı biçimlerde yazılmış olan Papala adı, "yabancı kökten geldiği" için 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Armutveren olarak değiştirilmiştir. Bununla birlikte köyün eski adı yeni adıyla birlikte resmî kayıtlarda "Armutveren ("Papola")" biçiminde bir süre daha kullanılmıştır.


## Coğrafya.
Armutveren köyü, Ardahan il merkezine 95 km, Posof ilçe merkezine 14 km uzaklıktadır.
# Asmakonak, Posof
Asmakonak, Ardahan ilinin Posof ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski adı Samhula'dır. Gürcüce bir yer adı olan Samhula (სამხულა), Gürcüce “sami” (სამი: üç) ve “hula” (ხულა: ambar) kelimelerinden türemiş bir yer adıdır ve “Üç Ambarlar” anlamına gelir. Bu yer adı, 1595 tarihli "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan" adlı Osmanlı mufassal defterinde de Samhula (سامخولا) olarak kaydedilmiştir. 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından Ardahan bölgesine sahip olan Ruslar ise köyün adını Samhlia (Самхлиа) olarak kaydetmiştir. Köyün adı zaman içinde Türkçe kaynaklarda Sanhulye'ye (سانخولیە) dönüşmüştür.
Samhula, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan Mesheti bölgesinin yerleşim yerlerinden biriydi. Osmanlılar köyü, birleşik Gürcistan Krallığı'nın ardından bu bölgeye hakim olan Samtshe Atabeyliği'nden 16. yüzyılın ortasında ele geçirdi. 1595 tarihli "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan" adlı Osmanlı mufassal defterine göre, Gürcistan Vilayeti içinde, Poshov livasının Kuzay nahiyesine bağlıydı. Bu tarihte köyde 13 hane yaşıyordu. Her hane, Osmanlı Devleti'nin Hristiyan köylülerden aldığı ispenç vergisi vermekle yükümlü kılınmıştı. Hane reislerinin çoğu Gogiça, Meraba, Matsatsa, Davit, Badura gibi Gürcü adları taşıyordu. Köyde buğday, arpa, çavdar, keten tohumu, yonca tarımı ve arıcılık yapılıyor, domuz besleniyordu. "Küçük Kır" ve "Büyük Kır" adıyla köyün üzerine iki tarla ve ayrıca iki yayla yazılıydı. Samhula'da bu tarihte bir adet değirmen bulunuyordu.
Samhula, uzun süre Osmanlı yönetimi altında kaldıktan sonra, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’nın ardından Rusya İmparatorluğu’nun eline geçti. Rus idaresinde Ardahan sancağının ("okrug") Poshov kazasına ("uçastok") bağlıydı. Bu kaza içinde Digur nahiyesinin köylerinden biriydi. 1886 yılında köyün nüfusu 174 kişiden oluşuyordu. Rus idaresinde Samhula köyünün nüfusu, 1896’da 202 kişiye, 1906’da da 231 kişiye yükselmişti. Bu tespitlerde nüfusun tamamı "Türk" olarak kaydedilmiştir.
Samhula, Rus hakimiyetinin sona ermesinden sonra, bir süre bağımsız Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. 1921 yılında, Sovyet Rusya'nın Gürcistan'ı işgali sırasında, Ankara Hükümeti'nin verdiği ültimatom üzerine Gürcüler Ardahan ve Artvin bölgelerinden çekildi. 16 Mart 1921'de, Sovyet Rusya ile Ankara Hükümeti arasında imzalanan Moskova Antlaşması'yla da Samhula köyü Türkiye'ye bırakıldı.
Samhula, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Sanhulye" (سانخولیە) adıyla, Kars vilayetinin Poshof kazasının Merkez nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımıda "Sanhuliye" olarak kaydedilmiş olan Samhula, aynı idari konuma sahipti ve köyde 397 kişi yaşıyordu. Türkçe kaynaklarda farklı biçimlerde yazılmış olan Samhula adı, "yabancı kökten geldiği" için 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Asmakonak olarak değiştirilmiştir. Bununla birlikte köyün eski adı yeni adıyla birlikte resmî kayıtlarda "Asmakonak ("Sanhulya")" biçiminde bir süre daha kullanılmıştır.


## Coğrafya.
Asmakonak köyü, Ardahan il merkezine 85 km, Posof ilçe merkezine 13 km uzaklıktadır.
# Balgözü, Posof
Balgözü, Ardahan ilinin Posof ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Balgözü köyünün eski adı Çildireti'dir. "Kuzey yurdu" anlamındaki Gürcüce Çrdileti'den (ჩრდილეთი) değişime uğramıştır. Nitekim bugünkü Gürcistan'da da Çrdileti (ჩრდილეთი) adını taşıyan bir köy bulunmaktadır. Bu yer adı Türkçeye Çildiret şeklinde girmiştir. Nitekim 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Çildiret (چیلدیرەت) olarak geçer.
Çildireti, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Samtshe'de yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirmiştir.
Çildireti köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarıca, savaş tazminatı kapsamında Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 nüfus sayımında Çildiret (Чилдиретъ) şeklinde kaydettiği yerleşim, Ardahan sancağının Poshov kazasına bağlı Sakire nahiyesinin 12 köyünden biriydi. Nüfusu, 42'si erkek ve 37'si kadın olmak üzere, 12 hanede yaşayan 79 kişiden oluşuyordu. Köy halkının tamamı Kürtlerden oluşuyordu.
Çidireti köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Kars vilayeti sınırları içinde yer alan Poshof kazasının Damal nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında Posof kazasının Cilvana nahiyesinin köylerinden biriydi. Bu tarihte köyün nüfusu 184 kişiden oluşuyordu. Çildireti Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Balgöze olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Balgöze köyünün nüfusu 374 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 73 kişi okuma yazma biliyordu. Balgöze adı sonradan Balgözü'ne dönüşmüştür.


## Coğrafya.
Balgözü köyü, Ardahan il merkezine 102 km, Posof ilçe merkezine 21 km uzaklıktadır.