# .pn
.pn Pitcairn Adaları için internet ülke kodu üst seviye alan adıdır. (CcTLD)
.pn, Pitcairn Adaları için tahsis edilmiş İnternet ülke kodu üst seviye alan adıdır (ccTLD). ISO 3166-1 alpha-2 ülke kodlarına dayalı olarak 1997 yılının 10 Temmuz'unda kaydedilmiş olup hâlen ICANN tarafından tanınmaktadır.


## Tarihçe.
### İlk Delegasyon (1997-2000).
.pn alan adının ilk delegasyonu 1997 yılında Tom Christian'a (yönetici iletişim) ve Nigel Roberts'a (teknik iletişim) yapılmıştır. Tom Christian, ünlü İngiliz denizcisi Fletcher Christian'ın büyük-büyük-büyük-büyük torunu olup Pitcairn'da ikamet etmektedir. İlk kayıt organizasyonu Pitcairn Names (Orichalk Ltd.) olarak belirlenmiştir.
Bu dönemde .pn alan adı ağırlıklı olarak Pitcairn toprakları ile bağlantısı olmayan kuruluşlara ücret karşılığında kayıt edilmiş ve Orichalk Ltd. tarafından ticari amaçlı kullanılmıştır. Bu durum daha sonra hükümet ile alan adı yönetimi arasında anlaşmazlığa yol açmıştır.


### Yeniden Delegasyon ve Anlaşmazlık (2000).
2000 yılında Pitcairn Adası hükümeti, İnternet Tahsis Edilmiş Numaralar Otoritesi'ne (IANA) bir mektup yazarak Tom Christian'ın "Pitcairn Adası ülkesi ve topluluğunun çıkarlarını yeterince korumadığını" bildirmiş ve üst seviye alan adının delegasyonunun Pitcairn Adası valiliğine yeniden atanmasını talep etmiştir.
Bu anlaşmazlık ICANN tarafından incelenmiş ve alan adının Pitcairn Adası Konseyi'ne yeniden delege edilmesine karar verilmiştir. Bu süreç, ccTLD yönetiminde ulusal hükümeti çıkarları ile özel sektör işletmeciliği arasındaki dengenin önemini gösteren bir örnek olmuştur.


### Modern Dönem: Nominet Yönetimi (2000-günümüz).
Anlaşmazlığın çözümünden sonra .pn kayıt sistemi, Pitcairn Adaları Hükümeti adına Nominet tarafından devralınmış ve modernize edilmiştir. Nominet'in devralmasıyla birlikte kayıt sistemi Extensible Provisioning Protocol (EPP) standardına uygun hale getirilerek binlerce kayıt firmasına açık duruma getirilmiştir.
Bu dönemde sistem altyapısına önemli yatırımlar yapılarak DNSSEC (DNS Security Extensions) desteği sağlanmış, IPv4 ve IPv6 üzerinden erişim imkânı sunulmuş ve uluslararası standartlara uygun bir kayıt sistemi kurulmuştur.


## Yönetim ve İşletim.
### Mevcut Yönetim Yapısı.
.pn alan adı kayıt sistemi şu anda Nominet tarafından Pitcairn Adaları Hükümeti adına yönetilmekte ve işletilmektedir. Nominet, İngiltere merkezli bir domain kayıt şirketi olup .uk alan adının da resmi işletmecisidir. Bu işbirliği, Pitcairn Adaları'nın küçük nüfusu ve sınırlı teknik altyapısı göz önüne alınarak profesyonel bir hizmet sunma amacı taşımaktadır.


### Kayıt Sistemi ve Maliyetler.
.pn alan adı kayıtları doğrudan ikinci seviyede (second level) ve üçüncü seviyede (third level) yapılabilmektedir. Resmi .pn alan adı maliyeti kayıt sisteminden yıllık 100 ABD doları olarak belirlenmiştir, ancak bu ücret kayıt firmalarına bağlı olarak değişiklik gösterebilmektedir.
Kayıt işlemleri EPP (Extensible Provisioning Protocol) standardı kullanılarak gerçekleştirilmekte olup sistem RFC 5730 ve ilgili RFC standartlarına tam uyumluluk sağlamaktadır. Kayıt firmaları Nominet'in EPP Testbed sistemini kullanarak DNSSEC implementasyonlarını test edebilmektedir.


### İstatistikler ve Kullanım Verileri.
2001 yılında yapılan bir rapora göre .pn alan adı kayıt sayısı 1.760 civarındaydı. Günümüzde bu rakamın benzer seviyelerde seyrettiği ve ağırlıklı olarak Pitcairn Adaları dışındaki kuruluşlar tarafından kullanıldığı tahmin edilmektedir.
Pitcairn Adaları'nın 2017 nüfus sayımına göre sadece 49 daimi sakin ve 5 yabancı uyruklu kişinin bulunması nedeniyle .pn alan adı ülke içinde oldukça sınırlı kullanım görmektedir. Adanın internet bağlantısı 2012 yılında 1 Mbit/s hızla başlamış, 2017'de 4G LTE ağı ile 5 Mbit/s'ye çıkarılmış ve 2024'te Starlink sistemiyle daha güvenilir bağlantı sağlanmıştır.


## Kullanım Alanları ve Ticari Değer.
### Uluslararası Kullanım.
.pn alan adı, Pitcairn Adaları dışındaki kuruluşlar tarafından yaygın olarak tercih edilmektedir. Bu kullanımın temel nedenleri arasında kısa ve akılda kalıcı URL'ler oluşturma, marka tanıtımı ve yaratıcı pazarlama stratejileri yer almaktadır.
Bu alan adını kullanan önemli kuruluşlar arasında:
  - ESPN - Spor medya şirketi
  - Experian - Kredi raporlama şirketi 
  - C-SPAN - Amerikan televizyon ağı
  - happn - Sosyal ağ uygulaması
  - Groupon - E-ticaret platformu
  - Fast & Furious film serisi tanıtım siteleri


### Pazarlama ve Marka Stratejileri.
.pn alan adı, pazarlama kampanyaları için özellikle değerlidir çünkü "pn" harflerinin çeşitli anlamları vardır:
  - "Phone" kısaltması olarak telefon hizmetleri için
  - "Personal" anlamında kişisel web siteleri için 
  - "Push Notification" teknoloji şirketleri için
  - "Proper Noun" dil ve eğitim siteleri için
Film endüstrisinde özellikle "www.fastandfurious.pn" gibi markalı alan adları büyük bütçeli prodüksiyonların tanıtımında kullanılmış ve domain hacking (alan adı oyunu) trendinin önemli örnekleri arasında yer almıştır.


### Kısa URL ve Yönlendirme Hizmetleri.
Birçok şirket .pn uzantısını bit.ly, tinyurl gibi platformlara alternatif olarak özel kısa URL servisleri için kullanmaktadır. Bu kullanım özellikle sosyal medya pazarlaması ve e-posta kampanyalarında karakter sınırı olan platformlarda tercih edilmektedir.


## Teknik Altyapı ve Özellikler.
### DNS Altyapısı.
.pn alan adı sistemi modern DNS altyapısı üzerinde çalışmaktadır. Nominet'in işlettiği sistem şu teknik özellikleri sağlamaktadır:
  - Anycast DNS Ağı: Dünya genelinde dağıtılmış DNS sunucuları ile hızlı çözümleme
  - IPv4 ve IPv6 Desteği: Her iki protokol üzerinden tam erişilebilirlik
  - Yedekli Sistem: Birden fazla coğrafi lokasyonda yedek sunucular
  - 7/24 İzleme: Kesintisiz hizmet için sürekli sistem izleme


### DNSSEC Implementasyonu.
.pn alan adı sistemi DNSSEC (DNS Security Extensions) teknologisini tam olarak desteklemektedir. Bu sistem şu güvenlik özelliklerini sağlar:
  - DS Kayıtları: Delegation Signer kayıtları ile güven zinciri oluşturma
  - Kriptografik İmzalama: DNS kayıtlarının doğruluğunun kriptografik olarak doğrulanması 
  - Sahtecilik Koruması: DNS cache poisoning ve benzer saldırılara karşı koruma
  - EPP Entegrasyonu: Kayıt firmalarının DNSSEC kayıtlarını EPP üzerinden yönetebilmesi
DNSSEC implementasyonu RFC 4033, RFC 4034 ve RFC 4035 standartlarına tam uyumludur ve Nominet'in EPP testbed sistemi üzerinden test edilebilmektedir.


### EPP Protokol Desteği.
Kayıt işlemleri Extensible Provisioning Protocol (EPP) standardı kullanılarak gerçekleştirilmektedir. Sistem şu EPP şemalarını desteklemektedir:
  - epp-1.0.xsd - Temel EPP şeması
  - domain-1.0.xsd - Domain yönetim şeması 
  - host-1.0.xsd - Name server şeması
  - contact-1.0.xsd - İletişim şeması
  - secDNS-1.1.xsd - DNSSEC şeması
  - domain-nom-ext-1.2.xsd - Nominet uzantı şeması


## Alan Adı Hiyerarşisi.
### İkinci Seviye Kayıtlar.
.pn alan adı sisteminde doğrudan ikinci seviyede (second-level) kayıt yapılabilmektedir. Bu tür kayıtlar "example.pn" formatında olup herhangi bir kısıtlama bulunmamaktadır.


### Üçüncü Seviye Alan Adları.
Organize edilmiş kategorilendirme için şu üçüncü seviye alan adları (third-level domains) mevcuttur:
  - .co.pn - Ticari kuruluşlar için (commercial)
  - .org.pn - Sivil toplum kuruluşları için (organization) 
  - .net.pn - Ağ hizmet sağlayıcıları için (network)
  - .gov.pn - Hükümet kuruluşları için (government)
  - .edu.pn - Eğitim kurumları için (education)
  - .ac.pn - Akademik kuruluşlar için (academic)


### Özel Kullanım Alan Adları.
Pitcairn Adaları Hükümeti bazı özel alan adlarını resmi kullanım için ayırmıştır:
  - government.pn - Resmi hükümet portalı
  - immigration.pn - Göçmenlik işleri
  - tourism.pn - Turizm tanıtımı
  - stamps.pn - Pul koleksiyonu ve satışı


## Hukuki Çerçeve ve Politikalar.
### Kayıt Politikaları.
.pn alan adı kayıtları için genel bir kısıtlama bulunmamaktadır. Ancak şu durumlar kayıt reddine neden olabilir:
  - Pitcairn Adaları hükümeti veya kurumlarını yanlış temsil etme
  - Fikri mülkiyet haklarının ihlali 
  - Kötü niyetli kullanım (cybersquatting)
  - Yasal olmayan faaliyetler için kullanım


### Uyuşmazlık Çözümü.
Alan adı uyuşmazlıkları için Uniform Domain-Name Dispute-Resolution Policy (UDRP) uygulanmaktadır. Fikri mülkiyet ihlalleri ve cybersquatting vakaları için ICANN onaylı arbitraj süreçleri mevcuttur.


### Veri Koruma.
GDPR (General Data Protection Regulation) uyumluluğu sağlanmakta olup whois verileri gizlilik düzenlemelerine göre işlenmektedir. Kayıt sahiplerinin kişisel bilgileri korunmakta ve gerekli güvenlik önlemleri alınmaktadır.


## Ekonomik Etki ve İstatistikler.
### Gelir Modeli.
.pn alan adından elde edilen gelirler Pitcairn Adaları Hükümeti bütçesine katkı sağlamaktadır. Yıllık kayıt ücretlerinden elde edilen gelir, adanın küçük ekonomisi için önemli bir gelir kaynağı oluşturmaktadır.


### Karşılaştırmalı Analiz.
Diğer küçük ada ülkelerinin ccTLD'leri ile karşılaştırıldığında:
  - .tv (Tuvalu) - Televizyon endüstrisi tarafından yaygın kullanım
  - .tk (Tokelau) - Ücretsiz domain hizmeti ile popüler
  - .io (British Indian Ocean Territory) - Teknoloji sektöründe tercih edilen
  - .ai (Anguilla) - Yapay zeka sektöründe popüler
.pn alan adı bu listede orta seviyede bir kullanım oranına sahip olup özellikle pazarlama ve yaratıcı projeler için tercih edilmektedir.


## Teknik Özellikler Özeti.
  - Kullanıma sunuluş tarihi: 10 Temmuz 1997
  - IANA kayıt tarihi: 1997-07-10
  - Yönetici kurum: Nominet (Pitcairn Adaları Hükümeti adına)
  - Kayıt masrafı: 100 ABD doları/yıl (standart)
  - Kayıt kısıtlamaları: Genel kullanıma açık (kısıtlama yok)
  - DNSSEC desteği: RFC 4033/4034/4035 uyumlu
  - EPP desteği: RFC 5730 uyumlu, IPv4/IPv6
  - İkinci seviye kayıt: Mevcut (example.pn)
  - Üçüncü seviye kayıt: Mevcut (.co.pn, .org.pn, vb.)
  - Whois hizmeti: Mevcut, GDPR uyumlu
  - Tahmin edilen aktif kayıt: ~1.500-2.000 domain


## Gelecek Planları.
Nominet ve Pitcairn Adaları Hükümeti, .pn alan adının tanınırlığını artırmak için çeşitli pazarlama stratejileri geliştirmektedir. Özellikle teknoloji sektörü ve yaratıcı endüstriler hedeflenmekte, alan adının "personal", "phone" ve "push notification" anlamlarının ön plana çıkarılması planlanmaktadır.


## Kaynaklar.
 }}>