# Edirne (il)
Edirne, Türkiye'nin Marmara Bölgesi'nin Trakya yakasında yer alan bir ildir. İlin nüfusu 419.913'tür ve bu nüfusun %78,3'ü şehirlerde yaşamaktaydı (2020 sonu). İlde km2ye 68,28 kişi düşmekteydi (2022). Edirne’in güncel nüfusu 421.247'dir. İlin yüzölçümü 6.145 km2dir. İlin denizden yüksekliği 41 metredir. 
Edirne'de Merkez ilçeyle beraber toplam 9 ilçe, 16 belediye, 95 mahalle ve 253 köy bulunmaktadır.
Edirne’nin plaka kodu 22'dir.


## Etimoloji.
"Edirne" adı, kentin Latince ve Yunanca ismi olan Hadrianoupolis (Hadrianus'un kurduğu şehir ya da Hadrianus'un şehri) sözcüğünün Türkçede Edrenebol, Edrene ve Edirne olarak evrimleşmesiyle bugünkü hâlini almıştır. Başka bir ihtimal de, yine Hadrianoupolis'ten türetilmiş olan şehrin Bulgarca adı Odrin'den türetilmiş olmasıdır.
Edirne'nin, Antik Çağ'da Orta Asya'dan göç edip buraya yerleşen Traklar tarafından kurulduğu bilimsel ve arkeolojik çalışmalarla ortaya konmuştur. Büyük İskender döneminde kurulan kent, Roma imparatorlarından Hadrianus tarafından yeniden kurulmuş ve imar edilmiştir. Şehir, onun adına izafeten Hadrianopolis olarak anılmıştır.


## Coğrafya.
Edirne, Türkiye'nin Marmara Bölgesi'nin Trakya yakasında yer alan, doğuda Kırklareli ve Tekirdağ, güneyde Çanakkale ve Ege Denizi, batıda Evros (Yunanistan) ve kuzeyde Hasköy (Bulgaristan) ile çevrilidir.
Edirne ilinin geneli düzlüklerden oluştuğu için, il sınırları içerisindeki herhangi bir yükselti 500 metreyi aşmaz; bu nedenle ilde dağ bulunmamaktadır. Koru Dağ’ın Edirne’de bulunduğu sanılmasına rağmen bu bilgi yanlıştır. Edirne’nin topraklarının %57’si tarıma elverişli, yaklaşık %25’i ise ormanlıktır. Karaağaç dışında ilin en önemli akarsuyu, Türk-Yunan sınırını oluşturan Meriç Nehri’dir.
İlin iklimi, güneyden kuzeye doğru çıkıldıkça sertleşir. Ege Denizi’ne kıyısı olan güney kesiminde daha çok ılıman Akdeniz iklimi yaşanırken, il merkezinin de bulunduğu kuzey kesiminde sert kışlarıyla etkili olan karasal iklim hâkimdir. 


## Kültür ve eğitim.
1357'den beri düzenlenen Kırkpınar Yağlı Güreşleri yaz aylarında birçok yerli ve yabancı turisti çeker.
Cumhuriyet'in kuruluşuyla birlikte Edirne’deki eğitim kurumları hızlı bir gelişme göstermiş; son yıllarda kent, eğitimde gelişmişlik düzeyi açısından Türkiye’nin önde gelenleri arasına girmiştir. Edirne'de okuryazar oranı Cumhuriyet dönemi boyunca Türkiye genelinin üzerinde olmuştur. Son yıllarda açılan kurslarla okur-yazarlık oranı %99'a ulaşmıştır.
2014 yılı itibarıyla 39.696 öğrenciye eğitim veren Trakya Üniversitesi de Edirne'de yer almaktadır.


### Folklor.
Edirne ilinde Trakya'nın diğer illerindeki gibi 9/8'lik ritmin ağır bastığı halk türküleri yaygındır. Diğer Ardında Sümbüllü Bağlar, Karakuşun Yüksektendir Oyunu, Kızılcıklar Oldu Mu, Evreşe Yolları Dar, Püskül Pencereden Uçtu ve Yüksek Yüksek Tepelere bunlardan bazılarıdır.
Edirne’de yaşayanların, kendilerine özgü kıvrak ezgilerle süslü ve yöre düğünlerinin ayrılmaz bir parçası olan Roman havası, Edirne folklorunun tamamlayıcı bölümünü oluşturur. Bunların en tanınmışları “Güm Güm Teke”, “Kako Sali”, “Anako”, “Yağmur Yağdı” ve “Maşa Satarım”dır.


## Görülecek yerler.
Edirne il merkezinde tarihi yapılar Türkiye'nin diğer kentlerine nispeten daha iyi korunmuştur. Kentte görülecek yerler Roma-Bizans dönemi ve Osmanlı-Türk dönemi olmak üzere iki başlıkta toplanabilir.


### Roma-Bizans dönemi.
Kentin Roma-Bizans döneminden günümüze fazla eseri kalmamıştır. Bu döneme ait biricik yapılar arasında, 19. yüzyıl sonlarına kadar ayakta kalan Hadrianopolis surlarının yıkıntıları ve eskiden üzerinde 1893 yılında inşa edilmiş bir saat kulesi bulunan Makedonya Kulesi yer alır. 1953 yılında meydana gelen depremde hasar gören saat kulesi, kentin silüetini bozduğu gerekçesiyle dönemin belediye reisince dinamit kullanılarak yıktırılmıştır. Makedonya Kulesi adı Osmanlı'nın ünlü seyyahı Evliya Çelebi'nin "Seyahatnâme" adlı eserinde geçmektedir.


### Osmanlı-Türk dönemi.
Kent, Osmanlı-Türk döneminden kalan yapılar bakımından oldukça zengindir; bu yapılar dini ve sivil yapılar olmak üzere iki alt başlıkta toplanabilir.


#### Dinî yapılar.
Bu yapılar içerisinde en görkemlisi klasik Osmanlı mimarisinin doruk noktası sayılan ve Mimar Sinan'ın 'ustalık eserim' dediği Selimiye Camii'dir (1575). Bunun dışında Eski Cami (1414) ve Üç Şerefeli Cami (1447) klasik Osmanlı dönemi öncesi mimarinin anıtları olarak kent merkezini süslemektedir. Şehirde görülebilecek diğer tarihî camiler Muradiye Camii (1426), Ayşekadın Camii, Darülhadis Camii, Defterdar Camii, Hıdır Ağa Camii, Gazimihal Camii ve Şahmelek Camii'dir.
Edirne kentinin biraz dışında yer alan İkinci Beyazıt Kulliyesi (1488) mimarisiyle olduğu kadar zihinsel engellilerin tedavi edildiği, günümüzde Sağlık Müzesi olarak kullanılan şifahanesi ile de dikkat çekmektedir.
Ayrıca kentte, Kaleiçi'nde bulunan İtalyan Kilisesi, Kıyık'ta bulunan Sveti Georgi Bulgar Kilisesi ve Kirişhane'de bulunan Sveti Helena-Konstantin Kilisesi günümüze kadar gelmiştir. Bu kiliselerde hâlâ ayinler yapılmaktadır.
Kaleiçinde bulunan Edirne Büyük Sinagogu vardır. Türkiye sınırları içindeki en büyük ve Avrupa'nın üçüncü büyük sinagogu olan yapı, 26 Mart 2015 tarihinde 46 yıl aradan sonra yeniden ibadete açılmıştır.


#### Sivil yapılar.
Sivil yapılar içerisinde anıtsal niteliğe sahip olanların başında Edirne'nin köprüleri gelir; bunların en eskisi Tunca Irmağı üzerindeki Gazi Mihal Köprüsü'dür (1420). Bu köprü yakınında Yıldırım ve Seferşah isminde iki küçük köprü daha bulunur. Kent merkezinden Karaağaç'a giden yol üstünde ilk karşılaşılan köprü Tunca Köprüsü (1615), ikincisi ise Meriç nehri üzerinde kurulu Meriç veya Mecidiye Köprüsü'dür (1842).
Edirne'deki en uzun köprü, il merkezi dışında Ergene Nehri üzerinde yer alan ve ilçe merkezine ismini vermiş olan Uzun Köprü'dür.
Günümüzde bir kısmı otel olarak kullanılan tarihî Rüstem Paşa Kervansarayı (1554) da Edirne'nin görülmesi gereken anıtlarından birini teşkil eder. Bu binada yapılan restorasyon çalışması, 1980'de Ağa Han Ödülü almıştır.
15. yüzyıldan kalma Edirne Sarayı, 93 Harbi'nde cephanelik olarak kullanılmış ve kentin düşeceğinin anlaşılmasından sonra cephaneler, Rusların eline geçmemesi için havaya uçurulmuştur. Bu patlamadan sonra sadece Adalet Kasrı sağlam kalmıştır. Kalıntıları Kırkpınar Yağlı Güreşlerinin düzenlendiği Sarayiçi semtindedir.
Edirne'de bulunan sivil tarihî yapılar arasında sayıları hızla azalan eski Edirne evleri de önemli yer tutar. Çoğu Kaleiçi semtinde bulunan ve neredeyse tümü ahşap olan bu evlerin bazıları son yıllarda restore edilmektedir.
İlin merkez ilçesinin Karaağaç kasabasında bulunan ve II. Abdülhamid devrinde yaptırılan Karaağaç Tren İstasyonu günümüzde Trakya Üniversitesi Rektörlük Binası olarak kullanılır. Binanın yanında 24 Temmuz 1923 tarihinde imzalanan Lozan Antlaşması anısına inşa edilen Lozan Anıtı yer alır.


## Yönetim.
İllerde protokolde ilk sırada yer alan vali, merkezi yönetimi temsil eder ve cumhurbaşkanı tarafından atanır. Büyükşehir dışındaki illerde yerel yönetim, il ve ilçe belediyeleri düzeyindedir. Belediye Başkanı, belediye sınırları içinde kalan seçmenin oy çokluğu ile seçilir. Aynı seçmen ilçe belediye meclisi için de oy kullanarak ilçelerin belediye meclislerini oluşturur. İldeki bütün seçmenler ayrıca il genel meclisi için de oy kullanarak, il genel meclisinin oluşumunu sağlarlar.
İl Genel Meclisi ve belediye meclisi üyelikleri için yapılan seçimlerde, onda birlik baraj uygulamalı nispi temsil sistemi, belediye başkanlığı seçiminde ise çoğunluk sistemi uygulanır. İl Genel Meclisi ve belediye meclisi üye sayıları ilçe nüfusuna göre, kontenjandan kalan sayıların partilere dağılımı ise D'Hondt sistemine göre belirlenir (Kanun:2972-Madde:23)
İl genel meclisi, İl Özel İdaresi'nin karar organıdır; başkanını üyeleri arasından gizli oyla seçer. Ayrıca, İl Genel Meclisi kendi içinden gizli oyla bir yıl görev yapacak 5 kişilik il encümenini seçer.
Merkezi yönetim, vali ve il müdürlerinden oluşur. İl Özel İdaresi (İl Genel Meclisi ve İl Encümeni) seçilmişlerden oluşur, ancak vali başkanlığında görev yapar. Yerel yönetim ise belediye başkanları ve belediye meclislerinden oluşur.
Edirne Valisi, 1978 İspir doğumlu Yunus Sezer'dir. Ağustos 2023/376 sayılı kararla Kırıkkale Valisi iken atanmıştır.
Edirne Belediye Başkanı, 1983 Edirne doğumlu Filiz Gencan Akın (CHP), 31 Mart 2024 seçimlerinde %46,67 oy oranıyla seçilmiştir.
2024 yerel seçimleri sonuçlarına göre Edirne İl Genel Meclisi üye sayısı, 21 CHP ve 7 AK Parti olmak üzere 28'dir. Edirne Belediye Meclisi ise 20 CHP ve 11 AK Parti olmak üzere 31 üyeden oluşur.
2023 genel seçimleri sonuçlarına göre, Edirne'yi temsilen TBMM'de CHP'den 2 milletvekili (Ediz Ün ve Ahmet Baran Yazgan), AK Parti'den 1 milletvekili (Fatma Aksal) ve İYİ Parti'den 1 milletvekili (Mehmet Akalın) seçilmiştir.


## Nüfus.
Güncel Nüfus Değerleri (TÜİK 6 Şubat 2025 verileri)
Edirne ili nüfusu: 421.247'dir. Bu nüfusun %80,45'i şehirlerde yaşamaktadır (2024 sonu). İlin yüzölçümü 6.145 km2dir. İlde km2ye 69 kişi düşmektedir. (Bu sayı Merkez ilçede 235'tir.) İlde yıllık nüfus artış oranı %0,32 olmuştur. Nüfus artış oranı en yüksek ve en düşük ilçeler: Merkez ilçe (%1,76) - Süloğlu (-%5,26)
06 Şubat 2025 TÜİK verilerine göre merkez ilçeyle beraber 9 ilçe, 16 belediye, bu belediyelerde 100 mahalle ve 253 köy vardır.
1935 Genel Nüfus Sayımı Edirne İli Anadil Sonuçları


## Spor.
2019-2020 Sezonu sonunda, futbol takımları Edirnespor 3. Ligde ve Uzunköprüspor, BAL'da (Bölgesel Amatör Lig) kalmışlardır. Edirnespor'un basketbol erkekler takımı kapanmıştır. Voleybol kadın bölgesel ligde 2. takımı yer almıştır.
Önemli spor tesisleri, 25 Kasım Stadyumu (5.000), Mimar Sinan Spor Salonu (2.000) ve Keşan Olimpik Açık Yüzme Havuzu (600)dur.