BILGEM-AI/BILGE-Wiki-Tr-Plus huggingface dataset:
# Turnalı, Şenkaya
Turnalı, Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Turnalı'nın eski adı Kotik'tir. Gürcüce kaynaklarda Kotiki (კოტიკი) olarak geçer. Bu yer adı 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Kotik (كوتیك) ve 1914 tarihli Erkan-i Umumiye-i Harbiye haritasında da "Kotik" (قوتیك) biçiminde yazılmıştır.
Kotik köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köydeki kilise ve kale kalıntıları da buranın eski bir yerleşim olduğunu göstermektedir.
Kotik, 1595 tarihli ve "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan" adlı Osmanlı tahrir defterine göre Gürcistan Vilayeti içinde Penek livasının Penek nahiyesine bağlıydı. Bu tarihte büyük bir köy olan Kotik, 54 Hristiyan haneden oluşuyordu. Köyde buğday, arpa, darı tarımı ve arıcılık yapılıyor, koyun ve domuz besleniyordu. Bu tarihte köyde yedi adet değirmen bulunuyordu.
Kotik köyü, Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla 1835 yılında yaptığı nüfus tespitinde Çıldır Eyaleti'nin Penek sancağına bağlıydı ve bu tarihte köydeki 39 hanede 139 erkek kaydedilmişti. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Kotik köyünün nüfusunun yaklaşık 278 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
Kotik köyü, 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması'yla Osmanlı Devleti tarafından Çarlık Rusya'sına bırakıldı. Rus idaresince Kotik (Котикъ) biçiminde kaydedilmiş olan köy Oltu sancağının Oltu kazasına bağlıydı. 1886 nüfus sayımında köydeki 35 hanede, 96'sı erkek ve 76'sı kadın olmak üzere 172 kişi yaşıyordu. Nüfusun tamamı Türk olarak kaydedilmiştir.
Kotik köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Kotik" (كوتك) adıyla Erzurum vilayetinin Oltu kazasının Kosor nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında köy aynı kazanın Kömürlü nahiyesine bağlanmıştı ve nüfusu 589 kişiden oluşuyordu. 1946 yılında Şenkaya ilçesi kurulunca, Kömürlü nahiyesi ie Kotik köyü bu ilçeye bağlandı. Kotik köyü, 1955 genel nüfus sayımında "Kızılkotik" olarak kaydedilmiştir. Kotik Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Turnalı olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Turnalı köyünde 909 kişi yaşıyordu ve bu nüfus içinde 327 kişi okuma yazma biliyordu.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Şenkaya Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 149 km, Şenkaya ilçe merkezine 38 km uzaklıktadır. Mahalle, Şenkaya'nın batısında olup, numaralı Şenkaya-Horasan il yoluna, Zümrüt Mahallesi üzerinden, 11,4 km.lik bir köy yoluyla ulaşmaktadır.
# Uğurlu, Şenkaya
Uğurlu, Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Mahallenin eski adı Hanımkom'dur. Bu yer adı 1886 Rus nüfus sayımında Hanım-Kom (Ханым-Комъ) ve Erkan-i Harbiye-i Umumiye'nin 1914 tarihli haritasında ise Han (خان) olarak geçer. "Kom" kelimesi Gürcüce "gomi"den (გომი) değişime uğramıştır ve "gomi" "ağıl", "ahır" anlamına gelir.
Hanımkom, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim bu bölgeyi Osmanlılar 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Bugünkü köyün sınırları içinde bulunan eski kale, buranın eski bir yerleşim alanı olduğunu göstermektedir.
Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla 1835 yılında yaptığı nüfus tespitinde Hanımkom, Çıldır Eyaleti'nin Penek sancağına bağlıydı ve bu tarihte köyü oluşturan 6 hanede 15 erkek kaydedilmişti. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Hanımkom köyünün nüfusunun yaklaşık 30 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
Hanımkom köyü, 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması'yla Osmanlı Devleti tarafından Çarlık Rusya'sına bırakıldı. Rus idaresince Hanım-Kom (Ханым-Комъ) olarak kaydedilmiş olan köy Oltu sancağının Oltu kazasına bağlıydı. 1886 nüfus sayımında köydeki 9 hanede, 32'si erkek ve 28'i kadın olmak üzere 60 kişi yaşıyordu. Nüfusun tamamı Türkmen olarak kaydedilmiştir. Hanımkom köyünün nüfusu 1896 yılında 78 kişiye, 1906 yılında ise 96 kişiye yükselmiştir.
Hanımkom köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Hanım Kom (خانم كوم) adıyla Erzurum vilayetinin Oltu kazasının Kosor nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "Hanım Köm" olarak kaydedilmiş olan köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 170 kişiden oluşuyordu. 1946 yılında Şenkaya kazası kurulunca, Kosor nahiyesi ve Hanımkom köyü bu kazaya bağlandı. Hanımkom Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Uğurlu olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Uğurlu köyünde 285 kişi tespit edilmişti ve bu nüfus içinde sadece 36 kişi okuma yazma biliyordu.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Şenkaya Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
Hanımkom Kalesi, köyün 1,5 kilometre batısında yer alır ve günümüze ulaşan duvarlarının yüksekliği 3 metreyi bulur. Kalenin dibinde bir su sarnıcı ve muhtemelen kalenin merkezine ulaşan bir tünelin kalıntıları bulunmaktadır.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 147 km, Şenkaya ilçe merkezine 40 km uzaklıktadır. Mahalle, Şenkaya'nın kuzeybatısında olup, numaralı Erzurum-Ardahan (Oltu-Göle) devlet yoluna, Susuz ve Deliktaş mahalleleri üzerinden, Paşalı Mahallesi'nde, 11,4 km.lik bir köy yoluyla bağlıdır.
# Yanıkkaval, Şenkaya
Yanıkkaval, Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Yanıkkaval'ın eski adı Kamhisi (ქამხისი) ya da Kamhis'tir. Nitekim 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Kamhis (كمخیس) şeklinde kaydedilmiştir. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde de Kamhis (كامخص) olarak geçer.
Yanıkkaval köyü sınırları içinde bulunan ve 10. yüzyılda, Gürcü krallığı döneminde inşa edilen ve bir Gürcü kilisesi olan Kamhisi Kilisesi, buranın eski bir yerleşme olduğunu göstermektedir. Nitekim tarihsel Tao bölgesinin bir yerleşmesi olan Kahmisi'yi Osmanlılar 16. yüzyılın ortasında Gürcülerden ele geçirdi.
1595 tarihli ve "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan" adlı Osmanlı mufassal defterinde Karye-i Rabat-i Kamhis (قریۀ رباط كمخیس) olarak kaydedilmiş köyde 55 hane (275 kişi) yaşıyordu. Bu tarihte köy Penek livasının Kamhis nahiyesine bağlıydı. Kamhis nahiyesi ise 16 köyü kapsıyordu. Köyde ispenç vergisi vermekle yükümlü Hristiyan erkeklerin Gürcü adları dışında başka adlara sahip olduğu görülmektedir. 1574 tarihli ve "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan" adlı Osmanlı mufassal defterine göre ise, köyün nüfusu 90 Hristiyan haneden oluşuyordu. 1835 yılına gelindiğinde köyün nüfusu iyice azalmış ve 15 haneye (yaklaşık 64 kişi) düşmüştü.
Kamhis köyü, 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması’yla Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin "Kyamhis" (Кямхисъ) adıyla kaydettiği yerleşim, Oltu sancağının Oltu kazasına bağlıydı. Bu kazaya bağlı Türkmen nahiyesinin köylerinden biriydi ve aynı zamanda bu nahiyenin idari merkeziydi. Kamhis köyünün nüfusu, 90'ı erkek ve 88'zi kadın olmak üzere 28 hanede yaşayan 178 kişiden oluluyordu. Bu nüfusun tamamı Türkmen olarak kaydedilmiştir. Dört köyü kapsayan Türkmen nahiyesindeki 59 hanede ise, 186'sı erkek ve 176'sı kadın olmak üzere 362 kişi yaşıyordu. Kamhis köyünde 1896 yılında 208 kişiye, 1906 yılında da 156 kişi tespit edilmiştir.
1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Kamhis (كامخص) biçiminde yazılmış olan köy bu tarihte Erzurum vilayetinde Oltu kazasının Kosor nahiyesine bağlıydı. Bu tarihte Oltu kazasında Kahmis adını taşıyan bir köy daha bulunuyordu ve bu köy Pitkir nahiyesine bağlıydı. 1950 yılında Kamhis köyünde 439 kişi yaşıyordu. Kamhis Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Yanıkkaval olarak değiştirildi. 1965 yılında Yanıkkaval köyünün nüfusu 636 kişi oluşuyordu ve bu nüfus içinde 122 kişi okuma yazma biliyordu.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Şenkaya Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 157 km, Şenkaya ilçe merkezine 30 km uzaklıktadır. Mahalle, Şenkaya'nın kuzeyinde olup, numaralı Erzurum-Ardahan (Oltu-Göle) devlet yoluna, Paşalı Mahallesi'nde 11,9 km.lik bir köy yoluyla ulaşmaktadır.
# Yazılı, Şenkaya
Yazılı, Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Yazılı mahallesinin eski adı Lazarvansi (ლაზარვანსი) veya Lazarvans'tır. Nitekim 1595 tarihli Osmanlı tahrir defterinde Lazarvans (لازروانس) olarak geçer. Bu yer adı geç dönemde Nazarvans veya Nazirvans'a dönüşmüştür.
Lazarvansi köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. 
Lazarvansi, 1574 tarihli ve "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan" adlı Osmanlı tahrir defterindeki kayda göre, Ardahan-i Büzürg livasına bağlı Penek nahiyesinin köylerinden biriydi. Nüfusu 15 Hristiyan haneden oluşuyordu. Köyde ayrıca, "Dudan veled-i Miranşa" adına kayıtlı çiftlikte 3 Hristiyan hane bulunuyordu. 1595 tarihli ve "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan" adlı Osmanlı tahrir defterine göre ise, Gürcistan Vilayeti içinde Penek livasının Penek nahiyesine bağlıydı. Nüfusu 14 Hristiyan haneden oluşuyordu. Köyde buğday, arpa ve darı tarımı ile arıcılık yapılıyor ve koyun besleniyordu. Köydeki çiftlik bu tarihte "Zurab veled-i Miranşa" adına kaydedilmişti ve hane sayısı değişmemişti.
Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla 1835 yılında yaptığı nüfus tespitinde Nazirvans adıyla kaydedilmiş olan köy, Çıldır Eyaleti'nin Penek sancağına bağlıydı ve bu tarihte köyü oluşturan 12 hanede 35 erkek kaydedilmişti. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Nazirvans köyünün nüfusunun yaklaşık 70 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
Lazarvans köyü, 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması’yla Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresince Nazirvan (Назырванъ) olarak kaydettiği köy, Oltu sancağının Oltu kazasına bağlıydı. 1886 yılındaki nüfus tespitinde köydeki 20 hanede, 60'ı erkek ve 74'ü kadın olmak üzere 134 kişi yaşıyordu. Bu nüfusun tamamı Türkmen olarak kaydedilmiştir. Nazirvan köyünün nüfusu 1896 yılında 129 kişi, 1906 yılında ise 221 kişi olarak tespit edilmiştir.
Nazarvans köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Nazarvans (ناظروانس) adıyla Erzurum vilayetinin Oltu kazasının Kosor nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "Nazirvans" olarak kaydedilmiş olan yerleşim aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 264 kişiden oluşuyordu. 1946 yılında Şenkaya kazası kurulunca, Kosor nahiyesi ve Nazirvans köyü bu kazaya bağlandı. Lazarvans veya Nazirvans Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Ildır olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Ildır köyünde 343 kişi tespit edilmişti ve bu nüfus içinde sadece 43 kişi okuma yazma biliyordu. Köyün adı, 2000 yılı öncesi Yazılı olarak değiştirilmiştir.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Şenkaya Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 151 km, Şenkaya ilçe merkezine 36 km uzaklıktadır. Mahalle, Şenkaya'nın kuzeydoğusunda olup, Melikoğlu Deresi Vadisi'ni izleyerek numaralı Erzurum-Ardahan (Oltu-Göle) devlet yoluna, Yeşildemet Mahallesi üzerinden, 5,6 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
# Yeşildemet, Şenkaya
Yeşildemet, Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Yeşildemet mahallesinin eski adı Ağnagi'dir. Ağnagi (აღნაგი), Gürcüce bir kelime olup "inşa edilmiş" anlamına gelir. Bu yer adı 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterindeki de "Ağnagi" (اغناكی) olarak geçer. Ancak geç dönemde "İğnaki" (ایغناكی) şeklinde yazılmıştır.
Ağnagi köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Osmanlıların eline geçmesinden yaklaşık 45 yıl sonra, 1595 tarihli ve "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan" adlı Osmanlı tahrir defterine göre Ağnagi büyükçe bir yerleşimdi ve nüfusu 40 Hristiyan haneden oluşuyordu. Hane reislerinin önemli bir kısmı Pavle, Elia, Maksime, Bagrat, Tabuk, İordane gibi Gürcü adları taşıyordu. Bu sırada köy, Gürcistan Vilayeti içinde Penek livasının Penek nahiyesine bağlıydı. Köyde buğday, arpa, darı tarımı ile şarapçılık ve arıcılık yapılıyor, koyun ve domuz besleniyordu.
Ağnagi, Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla 1835 yılında yaptığı nüfus tespitinde Çıldır Eyaleti'nin Penek sancağına bağlıydı ve Müslim nüfus defterine göre bu tarihte köyü oluşturan 6 hanede 18 erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Ağnagi köyünün Müslüman nüfusunun yaklaşık 36 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
Ağnagi köyü, 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması’yla Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin Egnaki (Эгнаки) olarak kaydettiği köy, Oltu sancağının Oltu kazasına bağlıydı. 1886 yılındaki nüfus tespitinde köydeki 8 hanede, 33'ü erkek ve 30'u kadın olmak üzere 63 kişi yaşıyordu. Bu nüfusun tamamı Türkmenlerden oluşuyordu. Egnaki köyünün nüfusu 1896 yılında 92 kişi, 1906 yılında ise 135 kişi olarak tespit edilmiştir.
Ağnagi köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "İğnaki" (ایغناكی) adıyla Erzurum vilayetinin Oltu kazasının Kosor nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahip olan köyün nüfusu 278 kişiden oluşuyordu. 1946 yılında Şenkaya kazası kurulunca, Kosor nahiyesi ve İğnaki köyü bu ilçeye bağlandı. Ağnaki veya İğnaki Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Yeşildemet olarak değiştirilmiştir. Yeşildemet köyünde 1965 yılında 455 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 164 kişi okuma yazma biliyordu.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Şenkaya Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 153 km, Şenkaya ilçe merkezine 34 km uzaklıktadır. Mahalle, Şenkaya'nın kuzeydoğusunda olup, Melikoğlu Deresi Vadisi'ni izleyerek numaralı Erzurum-Ardahan (Oltu-Göle) devlet yoluna, 2,1 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
# Yoğurtçular, Şenkaya
Yoğurtcular, Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Mahallenin eski adı Zvarti'dir. Gürcüce "zvari" (ზვარი) kelimesinden türemiş olup "bağlar" anlamına gelir. Bu yer adı Türkçe kaynaklarda Zuvart (زووارت) olarak geçer. Eski bir yerleşim merkezi olan Tetrikoşi, günümüzde Yoğurtçular mahallesinin sınırları içindedir.
Zvarti köyü, 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması’yla Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin Zuvart (Зувартъ) adıyla kaydettiği köy, Oltu sancağının Oltu kazasına bağlıydı. 1886 yılındaki nüfus tespitinde köydeki 25 hanede, 114'ü erkek ve 108'i kadın olmak üzere 222 kişi yaşıyordu. Nüfusun tamamını Türkmenler oluşturuyordu. Zuvart köyünün nüfusu 1896 yılında 289 kişi, 1906 yılında ise 375 kişi olarak tespit edilmiştir.
Zvarti köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Erzurum vilayetinin Oltu kazasının Kosor nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında aynı kazaya bağlı Kömürlü nahiyesinin köylerinden biriydi ve nüfusu 631 kişiden oluşuyordu. 1946 yılında Şenkaya kazası kurulunca, Kömürlü nahiyesi ve Zuvart köyü bu ilçeye bağlandı. Zvarti veya Zuvart Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Yoğurtçular olarak değiştirilmiştir. Yoğurtçular köyünde 1965 yılında 961 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 226 kişi okuma yazma biliyordu.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum’da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Şenkaya Belediyesi’nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 155 km, Şenkaya ilçe merkezine 32 km uzaklıktadır. Mahalle, Şenkaya'nın kuzeyinde olup, numaralı Erzurum-Ardahan (Oltu-Göle) devlet yoluna, Penek Mahallesi üzerinden 9,6 km.lik bir köy yoluyla ulaşmaktadır.
# Paşalı, Şenkaya
Paşalı, Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı bir kentsel mahalledir.


## Tarihçe.
Paşalı köyünün eski adı Bardiki (ბარდიკი) veya Berdik'tir. Nitekim 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Bardik (باردیك) ve 1886 Rus nüfus tespitinde Berdik (Бердыкъ) olarak geçer.
Bardiki veya Berdik, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir.
Bardiki veya Berdik köyü, 1595 tarihli ve "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan" adlı Osmanlı mufassal defterinde Bardik (باردیك) şeklinde geçer. Bu sırada köy, Gürcistan Vilayeti içinde, Penek livasının Penek nahiyesine bağlıydı. Bu tarihte köy tamamen boşalmıştı. Köyün daha sonra yeniden meskun hale geldiği Rus nüfus sayımlarından anlaşılmaktadır.
Bardiki veya Berdik köyü, Çıldır Eyaleti’nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde aynı idari konuma sahipti. Hicri 1137 (1724/1725) tarihinde hasılası 7.000 akçe olan köy, İshak adında birine verilmişti.
Berdik veya Bardiki köyü, 93 Harbi'nin ardından 1878'de imzalanan Berlin Antlaşması'yla savaş tazminatının bir parçası olarak Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinde Berdik, Oltu sancağına bağlı Oltu kazasının köylerinden biriydi. 1886 nüfus sayımında köydeki 31 hanede, 80'i erkek ve 98'i kadın olmak üzere 178 kişi yaşıyordu. Köyün nüfusu Beritan Aşiretine bağlı Kürtlerden oluşuyordu. Berdik köyünün nüfusu 1896 yılında 230 kişi, 1906 yılında ise 302 kişi olarak tespit edilmiştir.
Bardiki veya Berdik, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Perdik" adıyla Erzurum vilayetinin Oltu kazasının Kosor nahiyesine bağlıydı. Bu yerleşim 1940 genel nüfus sayımında Kömürlü nahiyesinin köylerinden biriydi ve nüfusu 595 kişiden oluşuyordu. 1946 yılında Şenkaya kazası kurulunca, Kömürlü nahiyesi ve Berdik köyü bu ilçeye bağlandı. Berdik Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Paşalı olarak değiştirilmiştir. Paşalı köyünde 1965 yılında 994 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde sadece 237 kişi okuma yazma biliyordu.
19 Haziran 1999 tarihinde belediye statüsü alarak beldeye dönüştü. 
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm belde ve köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu belde de Şenkaya Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 157 km, Şenkaya ilçe merkezine 20 km uzaklıktadır. Mahalle, Şenkaya'nın kuzeybatısında olup, numaralı Erzurum-Ardahan (Oltu-Göle) devlet yolu kenarındadır.
# Altınçanak, Uzundere
Altınçanak, Erzurum ilinin Uzundere ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Altınçanak köyünün eski adı İsi'dir. Gürcüce İsi (ისი) şeklinde yazılan bu yer adı Türkçeye İs olarak girmiştir. Nitekim 1574 tarihi Osmanlı mufassal defterinde, 1835 tarihli nüfus defteri ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde İs (ایس) biçiminde yazılmıştır.
İsi köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ın bir parçası olan Tao bölgesinde yer alıyordu. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarına doğru Gürcülerden ele geçirmiştir. Gürcü krallığı döneminde, 9. yüzyılda inşa edilmiş Gürcü kilisesi İsi Kilisesi de buranın eski bir Gürcü yerleşimi olduğunu göstermektedir.
İsi köyü, 1574 tarihli ve "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan" adlı Osmanlı mufassal defterine göre köy, Oltu sancağının Haho (Hahuli) nayihesine bağlıydı. Köyün nüfusu 58 Hristiyan haneden oluşuyordu. 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterine göre ise köy Erzurum vilayetinin Tortum kazasına bağlıydı. Bu tarihte köyde 25 hanede 62 erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, İsi köyünün nüfusunun yaklaşık 124 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
İsi köyü, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterine göre Mamirvani livasının Aha nahiyesine bağlıydı. Hicri 1143 (1730/1731) tarihinde 24.000 akçe hasıla ile Hasan adında birine zeamet olarak verilmişti.
Gürcü tarihçi ve arkeolog Ekvtime Takaişvili 1917 yılında İsi köyünde bulunmuş, Othta Çayı'nın sağ kıyısında yer alan İsi köyündeki İsi Kilisesi'nin yıkılmış halde olduğunu yazmıştır. Bu sırada içi toprakla dolmuş olan kilise samanlık ve meyve kurutmak için kullanılıyordu.
İsi köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "İs" adıyla Erzurum vilayetinin Tortum kazasının Azort nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında köy aynı idari konuma sahip olup nüfusu 118 kişiden oluşuyordu. İsi veya İs "yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Altınçanak olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Altınçanak köyünün nüfusu 228 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde sadece 18 kişi okuma yazma biliyordu.
Daha önceleri Erzurum ili Tortum ilçesine bağlı olan köy, 1987 yılında, yeni kurulan Erzurum ili Uzundere ilçesine bağlanmıştır. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Uzundere Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
Altınçanak köyündeki İsi Kilisesi, yerleşimin dış kısmında yer alır. Dolgu duvar tekniğinde kareye yakın kabaca yontulmuş taşlarla inşa edilmiştir. Kuzey duvarı yıkılmıştır. Günümüzde bir evin parçası haline getirilmiş olan kalan kısımlar ev sahibi tarafından farklı amaçlarla kullanılmaktadır.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 98 km, Uzundere ilçe merkezine 12 km uzaklıktadır. Mahalle, Uzundere'nin kuzeydoğusunda olup, numaralı Artvin-Erzurum (Yusufeli-Uzundere) devlet yoluna, Denizbaşı Mevkii'nde, 1,7 km.lik bir köy yoluyla bağlıdır. .
# Balıklı, Uzundere
Balıklı, Erzurum ilinin Uzundere ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Tortum Gölü kıyısında yer alan Balıklı Mahallesi'nin eski adı Zihek'tir. Nitekim Gürcüce kaynaklarda Ziheki (ზიხექი), Türkçe kaynaklarda Zihik (ذیخیك)olarak geçer.
Zihek köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ın bir parçası olan Tao bölgesinde yer alıyordu. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarına doğru Gürcülerden ele geçirdi. 1574 tarihli ve "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan" adlı Osmanlı mufassal defterine göre köy, Oltu sancağının Haho (Hahuli) nayihesine bağlıydı. Köyün nüfusu 218 haneden oluşuyordu. Bu hane içinde 211 hane Hristiyan, 7 hane Müslüman olarak kaydedilmişti. Bu nüfus Zihek köyünün hayli büyük bir yerleşme olduğunu göstermektedir. Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla 1835 yılında yaptığı nüfus tespitinde köyde 48 hanede 160 erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Zihek köyünün nüfusunun yaklaşık 320 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
Zihek, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Zihik" adıyla Erzurum vilayetinin Tortum kazasına bağlı Azort nahiyesinde yer alıyordu. 1935 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahip olan köyün nüfusu 350 kişiden oluşuyordu. Zihek veya Zihik Türkçe olmadığı için köyün adı 1950'lerin ilk yarısında Balıklı olarak değiştirildi. Nitekim köyü adı 1955 genel nüfus sayımında "Balıklı ("Zihik")" biçimde yazılmıştır. 1965 genel nüfus sayımında Balıklı köyünün nüfusu 567 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 129 kişi okuma yazma biliyordu. Bu tarihte köy Tortum kazasının Uzundere bucağına bağlıydı. Uzundere 1987 yılında ilçe olunca, Balıklı da bu ilçenin merkez nahiyesinin köyü haline geldi.
Daha önceleri Erzurum ili Tortum ilçesine bağlı olan köy, 1987 yılında, yeni kurulan Erzurum ili Uzundere ilçesine bağlanmıştır. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Uzundere Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
Balıklı köyünde iki adet kilise bulunmaktadır. Aşağı mahalledeki tek nefli kilise, çatı örtüsü dışında, nerdeyse tamamen ayakta kalmıştır. Değirmentepe mahallesindeki kilise ise, büyük ölçüde yıkılmış ve geriye kuzey duvarı ile doğu ve batı duvarlarının birer parçası kalmıştır.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 105 km, Uzundere ilçe merkezine 19 km uzaklıktadır.</ref> Mahalle, Uzundere'nin kuzeydoğusunda olup, numaralı Artvin-Erzurum (Yusufeli-Uzundere) devlet yolu ve Tortum Gölü kenarındadır. .
# Cevizli, Uzundere
Cevizli, Erzurum ilinin Uzundere ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Mahallenin eski adı 1557 ve 1902 yılı kayıtlarında Ermenice kökenli Hatğa ya da Hartğa, 1946 yılı kayıtlarında ise Hartha olarak geçmektedir.
Daha önceleri Erzurum ili Tortum ilçesine bağlı olan köy, 1987 yılında, yeni kurulan Erzurum ili Uzundere ilçesine bağlanmıştır. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Uzundere Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 116 km, Uzundere ilçe merkezine 30 km uzaklıktadır Mahalle, Uzundere'nin kuzeydoğusunda olup, numaralı Artvin-Erzurum (Yusufeli-Uzundere) devlet yoluna, Çağlayan Mahallesi üzerinden, Tortum Şelalesi yakınında 8,5 km.lik bir köy yoluyla ulaşmaktadır. .
# Çağlayan, Uzundere
Çağlayan, Erzurum ilinin Uzundere ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Mahallenin eski adı Tev'dir. Gürcüce bir yer adı olan Tevi (თევი), Gürcü dilinin güney diyalektlerinde "ta" (თა) olarak geçen ve dağ / tepe anlamına gelen "mta" (მთა) kelimesinden gelen Mtevi'den (მთევი) değişime uğramıştır. Mtevi / Tevi'nin "dağlar" anlamındaki "mtebi" (მთები) kelimesiyle eşanlamlı kullanıldığı anlaşılmaktadır. Bu yer adı Türkçeye Tiv / Tev olarak girmiştir.
Tevi köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ın bir parçası olan Tao bölgesinde yer alıyordu. Nitekim Osmanlılar bu böleyi 16. yüzyılın ortalarına doğru Gürcülerden ele geçirdi. Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla 1835 yılında yaptığı nüfus tespitinde köyde 27 hanede 75 erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Tevi köyünün nüfusunun yaklaşık 150 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
Tev köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Tiv (تیو) biçiminde kaydedilmiştir. Bu tarihte köy Erzurum vilayetinin Tortum kazasının Azort nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında köy aynı idari konuma sahip olup nüfusu 180 kişiden oluşuyordu. Tevi veya Tev "yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1950'lerin ilk yarısında Çağlayan olarak değiştirildi. Nitekim 1950 genel nüfus sayımında Tev olarak geçen köy, 1955 genel nüfus sayımında Çağlayan olarak kaydedilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Çağlayan köyünün nüfusu 498 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 159 kişi okuma yazma biliyordu.
Daha önceleri Erzurum ili Tortum ilçesine bağlı olan köy, 1987 yılında, yeni kurulan Erzurum ili Uzundere ilçesine bağlanmıştır. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Uzundere Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
Tev tarihsel yapılar açısından dikkat çekicidir. Köyde iki kilise, bir kale ve bir kule kalıntısı mevcuttur. İlk kilise köyün merkezinin 2 km doğusunda yer alır. Bu kiliseden geriye sunağın bir bölümü kalmıştır. İkinci kilise köyde meyve bahçesinde bulunmaktadır. Kaba taş ve harç kullanılarak inşa edilmiş olan yapının kuzeydoğu bölümü günümüze ulaşmıştır. Köydeki kale, köyün merkezinin 500 m kuzeydoğusunda bulunmaktadır. Büyük bir kale olan Tevi Kalesi, kabaca yontulmuş taşlarla harç kullanılarak inşa edilmiştir. Kaleden geriye su kuyusu ve duvarlar kalmıştır. Yaklaşık iki metre kalınlığından olan duvarların günümüze kalan kısımlarının yüksekliği 7 metreyi bulmaktadır. Köyün merkezinin 300 metre güneydoğusunda yer alan kalıntılar köylülerin verdiği bilgiye göre bir kuleye aittir.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 111 km, Uzundere ilçe merkezine 25 km uzaklıktadır Mahalle, Uzundere'nin kuzeydoğusunda olup, numaralı Artvin-Erzurum (Yusufeli-Uzundere) devlet yoluna, Tortum Şelalesi yakınında 3,3 km.lik bir köy yoluyla ulaşmaktadır. .
# Dikyar, Uzundere
Dikyar, Erzurum ilinin Uzundere ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Dikyar mahallesinin eski adı Üngüzek'tir. Nitekim 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Unguzek / Ungüzek (اونكوزك) şeklinde yazılmıştır. Gürcüce kaynaklarda Unguzeki (უნგუზექი) olarak geçer.
Üngüzek köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ın bir parçası olan Tao bölgesinde yer alıyordu. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarına doğru Gürcülerden ele geçirmiştir. Köydeki kaleler ve kilise de bu dönemden kalmıştır.
Üngüzek köyü, 1574 tarihli ve "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan" adlı Osmanlı mufassal defterine göre, Oltu sancağının Haho (Hahuli) nayihesine bağlıydı. Köyün nüfusu 142 haneden oluşuyordu. 139 hane Hristiyan, 3 hane Müslüman olarak kaydedilmişti. Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla 1835 yılında yaptığı nüfus tespitinde köyde 56 hanede 185 erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Unguzek köyünün nüfusunun yaklaşık 370 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
Üngüzek, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Erzurum vilayetinin Tortum kazasına bağlı Azort nahiyesinde yer alıyordu. 1935 yılında "Öngöcek" adıyla kaydedilmiş olan köy, 1940 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 1.096 kişiden oluşuyordu. Üngüzek, Engüzek, Öngöcek gibi değişik biçimlerde yazılan Unguzek Türkçe olmadığı için köyün adı 1950'lerin ilk yarısında "Dikkale" olarak değiştirildi. Nitekim köyü adı 1955 genel nüfus sayımında "Dikkale ("Üngüzek")" biçimde yazılmıştır. 1960 genel nüfus sayımında adının "Dikyar ("Üngüzek")" olarak kaydedilmesi, köyün adının 1959 yılında bir kez daha değiştirildiğini göstermektedir. 1965 genel nüfus sayımında Dikyar köyünün nüfusu 1.338 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 288 kişi okuma yazma biliyordu. Bu tarihte köy Tortum kazasının Uzundere bucağına bağlıydı. Uzundere 1987 yılında ilçe olunca, Dikyar da bu ilçenin merkez nahiyesinin köyü haline geldi.
Daha önceleri Erzurum ili Tortum ilçesine bağlı olan köy, 1987 yılında, yeni kurulan Erzurum ili Uzundere ilçesine bağlanmıştır. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Uzundere Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
Dikyar köyünde iki eski kale bulunmaktadır. Bunlardan biri olan Üngüzek Kalesi oldukça sağlam biçimde günümüze ulaşmıştır. Ağca Kale olarak da bilinen bu kalenin içinde kilise, sarnıç, depolar, su kaynağına ulaşan tünel ve başka yapı kalıntıları bulunmaktadır. Dikyar sınırları içinde kalıp terk edilmiş bir köy olan Karoti'deki Karoti Kalesi'nin günümüze ulaşan duvarlarının yüksekliği 2,5 metreyi bulur. Kale içinde yapı izleri tespit edilmiştir. Dikyar köyünde ayrıca kilise mevkiinde bir kilise bulunuyordu. Bu kilise yıkılmış, taşları Yukarı mahalledeki eski caminin inşasında kullanılmıştır.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 85 km, Uzundere ilçe merkezine 5 km uzaklıktadır Mahalle, Uzundere'nin batısında olup, numaralı Artvin-Erzurum (Uzundere-Tortum) devlet yoluna, Üngüzek Kapı'da, 3,1 km.lik bir köy yoluyla bağlıdır. .
# Kirazlı, Uzundere
Kirazlı, Erzurum ilinin Uzundere ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Kirazlı köyünün eski adı Otha'dır. Nitekim 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Otha (اوتخە) olarak geçer. Otha köyünü Osmanlılar 16. yüzyılın ortasında Gürüclerden ele geçirdi. Bu yer adı Gürcüce dört anlamına gelen "othi" (ოთხი) kelimesinden türemiş olmalıdır. 1935 yılında Otha, Erzurum vilayetinde Tortum ilçesinin Azort nahiyesine bağlı bir köydü ve nüfusu 664 kişiden oluşuyordu. Otha "yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanun uyarınca Kirazlı olarak değiştirilmiştir. Köyün nüfusunun Hristiyan olduğu döneme ait Otha Kilisesi'nin günümüze kalıntıları kalmıştır.
Daha önceleri Erzurum ili Tortum ilçesine bağlı olan köy, 1987 yılında, yeni kurulan Erzurum ili Uzundere ilçesine bağlanmıştır. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Uzundere Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 104 km, Uzundere ilçe merkezine 18 km uzaklıktadır Mahalle, Uzundere'nin kuzeydoğusunda olup, numaralı Artvin-Erzurum (Yusufeli-Uzundere) devlet yoluna, Altınçanak Mahallesi üzerinden, Denizbaşı Mevkii'nde, 6,2 km.lik bir köy yoluyla ulaşmaktadır. .
# Sapaca, Uzundere
Sapaca, Erzurum ilinin Uzundere ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Sapaca'nın eski adı Oşkisori'dir. Gürcüce bir yer adı olan Oşkisori (ოშკისორი), "oşki" ve "sori" kelimelerinden oluşur. Kaha Şengelia ve Valeri Silogava'ya göre “oşki” (ოშკი/ოშქი), Megrelce "şka" (შქა) kelimesinden türemiştir ve “şka” "ortada olan" anlamına gelir. Merab Çuhua'ya göre ise, “oşki” (ოშკი/ოშქი), Lazca bir kelime olup “kuşburnu” anlamına gelir. Tarihsel Gürcü coğrafyasındaki yer adlarında yaygın biçimde yer alan "sori" (სორი) ise, Megrelce mağara anlamına gelir. Sori kelimesi Ermenice dere anlamındaki "dzor"dan (Ձոր) değişime uğramış da olabilir. Bu yer adı 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Oşkisor (اوشكیصور) olarak geçer.
Oşkisori köyü, orta çağda Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyün eski camisinde kullanılmış ve Oşkisori Kilisesi'ne ait Gürcüce yazılı ve motifli taşlar da Oşkisori'nin eski bir Gürcü yerleşimi olduğunu göstermektedir.
Oşkisori köyü, 1574 tarihli ve "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan" adlı Tortum sancağının Haho (Hahuli) nahiyesine bağlı köylerden biriydi. Bu tarihte köy, büyük bir yerleşimde ve 126 Hristiyan haneden oluşuyordu.
Okşisori köyü, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsatan Osmanlı cebe defterinde Aşkisor (اشقصور) şeklinde geçer. Hicri 1138 (1725/1726) tarihinde Mamirvan livasının Aha nahiyesine bağlı olan köyün hasılası 1.000 akçe idi ve burası önce Ahmed ve Ali adlı kardeşlere, sonra Hüseyin adında birine verilmişti.
Oşkisori köyü, 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde Eşkisor şeklinde kaydedilmiştir. Bu sırada köyün nüfusu 77 haneye düşmüştü. Sadece erkek nüfusunun tespit edildiği bu tarihte köyde 200 erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 400 kişiden oluştuğu söylenebilir.
Oşkisori köyü, 1928 tarihli köy listesinde Oşkisor (اوشكیصور) adıyla Erzurum vilayetinin Tortum kazasının Azort nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında Eşkisor olarak kaydedilmiş olan köy, aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 427 kişiden oluşuyordu. 1950 genel nüfus sayımında "Eskişar" şeklinde yazılmış olan Oşkisori köyünün adı ardından "Ekşidere" olarak değiştirilmiştir. Nitekim 1955 genel nüfus sayımında Ekşidere olarak geçer. Oşkisori'nin adı 1959 yılında yeniden değiştirilmiş ve köye Sapaca adı verilmiştir. Sapaca köyünün nüfusu 1965 yılında 728 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 216 kişi okuma yazma biliyordu.
Daha önceleri Erzurum ili Tortum ilçesine bağlı olan köy, 1987 yılında, yeni kurulan Erzurum ili Uzundere ilçesine bağlanmıştır. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Uzundere Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 95 km, Uzundere ilçe merkezine 9 km uzaklıktadır Mahalle, Uzundere'nin kuzeydoğusunda olup, numaralı Artvin-Erzurum (Yusufeli-Uzundere) devlet yoluna, 4 km.lik bir köy yoluyla bağlıdır. .
# Ulubağ, Uzundere
Ulubağ, Erzurum ilinin Uzundere ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


## Tarihçe.
Ulubağ'ın eski adı Hars'tır. Gürcüce kaynaklarda Harsi (ხარსი), Türkçe kaynaklarda Hars (خارص)olarak geçer.
Hars köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ın bir parçası olan Tao bölgesinde yer alıyordu. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarına doğru Gürcülerden ele geçirdi. 1574 tarihli ve "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan" adlı Osmanlı mufassal defterine göre köy, Oltu sancağının Haho (Hahuli) nayihesine bağlıydı. Köyün nüfusu 203 haneden oluşuyordu. Bu nüfus içinde 182 hane Hristiyan, 21 hane Müslüman olarak kaydedilmişti. Hane sayısı Hars köyünün hayli büyük bir yerleşme olduğunu göstermektedir. Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla 1835 yılında yaptığı nüfus tespitinde köyde 40 hanede 135 erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Hars köyünün nüfusunun yaklaşık 270 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
Hars köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Erzurum vilayetinin Tortum kazasına bağlı Azort nahiyesinde yer alıyordu. 1935 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahip olan köyün nüfusu 668 kişiden oluşuyordu. Hars veya Harbi Türkçe olmadığı için köyün adı 1950'lerin ilk yarısında Hasköy olarak değiştirildi. Nitekim köyü adı 1955 genel nüfus sayımında "Hasköy ("Hars")" biçimde yazılmıştır. 1960 genel nüfus sayımında adının "Ulubağ ("Hars")" olarak kaydedilmesi, köyün adının 1959 yılında 7267 sayılı kanunla bir kez daha değiştirildiğini göstermektedir. 1965 genel nüfus sayımında Balıklı köyünün nüfusu 989 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 190 kişi okuma yazma biliyordu. Bu tarihte köy Tortum kazasının Uzundere bucağına bağlıydı. Uzundere 1987 yılında ilçe olunca, Balıklı da bu ilçenin merkez nahiyesinin köyü haline geldi.
Daha önceleri Erzurum ili Tortum ilçesine bağlı olan köy, 1987 yılında, yeni kurulan Erzurum ili Uzundere ilçesine bağlanmıştır. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Uzundere Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
Ulubağ köyünde yıkık halde iki kilise bulunmaktadır. Bunlardan biri Aşağı mahallesinin Bağlar mevkiinde, diğeri köyün yaylasındadır.


## Coğrafya.
Mahalle, Erzurum il merkezine 107 km, Uzundere ilçe merkezine 21 km uzaklıktadır. Mahalle merkezi, Uzundere'nin kuzeydoğusunda olup, numaralı Artvin-Erzurum (Yusufeli-Uzundere) devlet yoluna, Balıklı Mahallesi'nde 2,9 km'lik bir köy yoluyla ulaşmaktadır. Mahallenin bir kısmı da Yıkıklar Mevkii'nin kuzeyinde numaralı Artvin-Erzurum (Yusufeli-Uzundere) devlet yolu kenarındadır.
# Adalı, Kâhta
Adalı, Adıyaman ilinin Kâhta ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski adı 1919 yılı kayıtlarında Ermenice kökenli Heniç ya da Hiniç iken, 2000 yılında Taşlık olarak geçmektedir. Köyün bugünkü adı 1968 yılı kayıtlarında da vardır. Köy için Atatürk Baraj gölü altında kalan eski Hiniç, Aşürge, Sıratut ve Germirik mezraları yerine Taşlık mevkiinde yeni yerleşim açıldı.


## Coğrafya.
Köy, Adıyaman il merkezine 90 km, Kâhta ilçe merkezine 60 km uzaklıktadır. Atatürk Baraj Gölü kenarındadır.
# Akkavak, Kâhta
Akkavak, Adıyaman ilinin Kâhta ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski adı, 1928 yılı kayıtlarında Aşurge olup, Kürtçede "aşûrgeh" sözcüğü "Süryani yeri" anlamına gelmektedir.


## Coğrafya.
Köy, Adıyaman il merkezine 63 km, Kâhta ilçe merkezine 28 km uzaklıktadır.
# Esendere, Kâhta
Esendere, Adıyaman ilinin Kâhta ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski adı, 1560 yılı kayıtlarında Kürtçede "kilisecik" anlamına gelen Kilisik, 1968 kayıtlarında ise Akpınar olarak geçmektedir. Köy 2006 yılından beri bugünkü adını taşımaktadır.


## Coğrafya.
Köy, Adıyaman il merkezine 53 km, Kâhta ilçe merkezine 18 km uzaklıktadır.
# Aktaş, Kâhta
Aktaş, Adıyaman ilinin Kâhta ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski adı 1835 yılı kayıtlarında Mergûs, 1928 yılı kayıtlarında ise Melgusi olarak geçmektedir.


## Coğrafya.
Köy, Adıyaman il merkezine 100 km, Kâhta ilçe merkezine 65 km uzaklıktadır. Atatürk Baraj Gölü kenarındadır.
# Alidam, Kâhta
Alidam, Adıyaman ilinin Kâhta ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski adı 1835 yılı kayıtlarında Alidamı olarak geçmektedir.


## Coğrafya.
Köy, Adıyaman il merkezine 90 km, Kâhta ilçe merkezine 55 km uzaklıktadır.
# Arılı, Kâhta
Arılı, Adıyaman ilinin Kâhta ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski adı, 1835 ve 1928 yılı kayıtlarında Kürtçede "kulecik" anlamına gelen Bircik olarak geçmektedir.


## Coğrafya.
Köy, Adıyaman il merkezine 20 km, Kâhta ilçe merkezine 13 km uzaklıktadır.
# Aydınpınar, Kâhta
Aydınpınar, Adıyaman ilinin Kâhta ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski adı 1928 yılı kayıtlarında Şuma ya da Şume olarak geçmektedir.


## Coğrafya.
Köy, Adıyaman il merkezine 70 km, Kâhta ilçe merkezine 35 km uzaklıktadır.
# Bağbaşı, Kâhta
Bağbaşı, Adıyaman ilinin Kâhta ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski adı, 1835 ve 1928 yılı kayıtlarında Pilliş ya da Pilleş olarak geçmektedir.


## Coğrafya.
Köy, Adıyaman il merkezine 60 km, Kâhta ilçe merkezine 30 km uzaklıktadır.
# Akdoğan, Kâhta
Akdoğan, Adıyaman ilinin Kâhta ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski adı 1912 yılı kayıtlarında Ermenicede "küçük kilise, şapel" anlamına gelan Haçadur, 1919 yılı kayıtlarında ise Hiştur ya da Heştur olarak geçmektedir.


## Coğrafya.
Köy, Adıyaman il merkezine 58 km, Kâhta ilçe merkezine 25 km uzaklıktadır.
# Ballı, Kâhta
Ballı, Adıyaman ilinin Kâhta ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski adı 1928 yılı kayıtlarında Hüt ya da Hut olarak geçmektedir.


## Coğrafya.
Köy, Adıyaman il merkezine 73 km, Kâhta ilçe merkezine 40 km uzaklıktadır.
# Belenli, Kâhta
Belenli, Adıyaman ilinin Kâhta ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski adı, 1835 ve 1928 yılı kayıtlarında Pirut olup, Ermenicede "prud" sözcüğü "çömlekçi" anlamına gelmektedir.


## Coğrafya.
Köy, Adıyaman il merkezine 53 km, Kâhta ilçe merkezine 20 km uzaklıktadır. Atatürk Baraj Gölü kenarındadır.
# Belören, Kâhta
Belören, Adıyaman ilinin Kâhta ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski adı 1928 yılı kayıtlarında Belviran olarak geçmektedir.


## Coğrafya.
Köy, Adıyaman il merkezine 55 km, Kâhta ilçe merkezine 20 km uzaklıktadır. Atatürk Baraj Gölü kenarındadır.
# Boğazkaya, Kâhta
Boğazkaya, Adıyaman ilinin Kâhta ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski adı, 1560 yılı kayıtlarında Habeşik olup, Ermenicede "habşig" sözcüğü "habeşli, zenci" anlamına gelmektedir. Köyün 1869 yılı kayıtlarındaki ismi ise Hamşik olarak geçmektedir.


## Coğrafya.
Köy, Adıyaman il merkezine 33 km, Kâhta ilçe merkezine 20 km uzaklıktadır.
# Büyükbey, Kâhta
Büyükbey, Adıyaman ilinin Kâhta ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski adı 1928 yılı kayıtlarında Kirbiz olarak geçmektedir.


## Coğrafya.
Köy, Adıyaman il merkezine 30 km, Kâhta ilçe merkezine 10 km uzaklıktadır.
# Çakıreşme, Kâhta
Çakıreşme, Adıyaman ilinin Kâhta ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski adı 1835 yılı kayıtlarında Koslar, 1928 yılı kayıtlarında ise Kürtçede "köseler" anlamına gelen Kosan olarak geçmektedir.


## Coğrafya.
Köy, Adıyaman il merkezine 55 km, Kâhta ilçe merkezine 22 km uzaklıktadır. Atatürk Baraj Gölü kenarındadır.
# Dut, Kâhta
Dut, Adıyaman ilinin Kâhta ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski adı 1835 ve 1928 yılı kayıtlarında Tut olarak geçmektedir.


## Coğrafya.
Köy, Adıyaman il merkezine 45 km, Kâhta ilçe merkezine 12 km uzaklıktadır.
# Çaltılı, Kâhta
Çaltılı, Adıyaman ilinin Kâhta ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski adı 1560 yılı kayıtlarında Salah, 1928 yılı kayıtlarında ise Selah olup, Süryanicade "şilûho", "dere" anlamına gelmektedir.


## Coğrafya.
Köy, Adıyaman il merkezine 50 km, Kâhta ilçe merkezine 17 km uzaklıktadır.
# Çukurtaş, Kâhta
Çukurtaş, Adıyaman ilinin Kâhta ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski adı, 1560 yılı kayıtlarında Kürtçede "çayırcık" anlamına gelen Merkük olarak geçmektedir.


## Coğrafya.
Köy, Adıyaman il merkezine 45 km, Kâhta ilçe merkezine 12 km uzaklıktadır.
# Çataltepe, Kâhta
Çataltepe, Adıyaman ilinin Kâhta ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski adı, 1919 yılı kayıtlarında Kürtçede "koca ağaç" anlamına gelen Daragir olarak geçmektedir.


## Coğrafya.
Köy, Adıyaman il merkezine 39 km, Kâhta ilçe merkezine 6 km uzaklıktadır.
# Çaybaşı, Kâhta
Çaybaşı, Adıyaman ilinin Kâhta ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski adı 1560 ve 1919 yılı kayıtlarında Pazük olarak geçmektedir.


## Coğrafya.
Köy, Adıyaman il merkezine 53 km, Kâhta ilçe merkezine 20 km uzaklıktadır.
# Çıralık, Kâhta
Çıralık, Adıyaman ilinin Kâhta ilçesine bağlı bir köydür.
Köy ekonomisi ağırlıklı olarak tarım ve hayvancılığa dayalıdır. Buğday, arpa ve mercimek gibi ürünler yetiştirilmekte, küçükbaş hayvancılık yapılmaktadır. Son yıllarda, köy halkının bir kısmı Kahta ve Adıyaman merkezinde çalışarak gelir elde etmektedir.


## Tarihçe.
Köy, 1928 yılından beri aynı adı taşımaktadır.


## Coğrafya.
Köy, Adıyaman il merkezine 23 km, Kâhta ilçe merkezine 7 km uzaklıktadır.
# Sırakaya, Kâhta
Sırakaya, Adıyaman ilinin Kâhta ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski adı 1835 ve 1928 yılı kayıtlarında Kakşîr olarak geçmektedir.


## Coğrafya.
Köy, Adıyaman il merkezine 58 km, Kâhta ilçe merkezine 25 km uzaklıktadır.
# Erikdere, Kâhta
Erikdere, Adıyaman ilinin Kâhta ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski adı 1560 yılı kayıtlarında Tırpal olarak geçmektedir.


## Coğrafya.
Köy, Adıyaman il merkezine 43 km, Kâhta ilçe merkezine 10 km uzaklıktadır. Atatürk Baraj Gölü kenarındadır.
# Koçtepe, Kâhta
Koçtepe, Adıyaman ilinin Kâhta ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski adı, 1946 yılı kayıtlarında Kürtçede "su bendi" anlamına gelen Hopak olarak geçmektedir.


## Coğrafya.
Köy, Adıyaman il merkezine 50 km, Kâhta ilçe merkezine 12 km uzaklıktadır.
# Fıstıklı, Kâhta
Fıstıklı, Adıyaman ilinin Kâhta ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski adı 1919 yılı kayıtlarında Utan olarak geçmektedir.


## Coğrafya.
Köy, Adıyaman il merkezine 50 km, Kâhta ilçe merkezine 17 km uzaklıktadır.
# Ovacık, Kâhta
Ovacık, Adıyaman ilinin Kâhta ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski adı 1928 yılı kayıtlarında Dudin olarak geçmektedir.


## Coğrafya.
Köy, Adıyaman il merkezine 63 km, Kâhta ilçe merkezine 30 km uzaklıktadır.
# Güzelçay, Kâhta
Güzelçay, Adıyaman ilinin Kâhta ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski adı 1560 yılı kayıtlarında Kaliyon ya da Kılavin, 1977 yılı kayıtlarında ise Kuyubaşı olarak geçmektedir.


## Coğrafya.
Köy, Adıyaman il merkezine 41 km, Kâhta ilçe merkezine 8 km uzaklıktadır. Atatürk Baraj Gölü kenarındadır.
# Habipler, Kâhta
Habipler, Adıyaman ilinin Kâhta ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski adı 1928 yılı kayıtlarında Kürtçe kökenli Kökelan olarak geçmektedir.


## Coğrafya.
Köy, Adıyaman il merkezine 38 km, Kâhta ilçe merkezine 5 km uzaklıktadır.
# Narsırtı, Kâhta
Narsırtı, Adıyaman ilinin Kâhta ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski adı 1639 yılı kayıtlarında Kargüni ya da Kargüne olarak geçmektedir.


## Coğrafya.
Köy, Adıyaman il merkezine 41 km, Kâhta ilçe merkezine 8 km uzaklıktadır.
# Salkımbağı, Kâhta
Salkımbağı, Adıyaman ilinin Kâhta ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski adı 1835 ve 1928 yılı kayıtlarında Alut olarak geçmektedir.


## Coğrafya.
Köy, Adıyaman il merkezine 40 km, Kâhta ilçe merkezine 7 km uzaklıktadır.
# Hacıyusuf, Kâhta
Hacıyusuf, Adıyaman ilinin Kâhta ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski adı 1928 yılı kayıtlarında Bozmiş, 1968 yılı kayıtlarında ise Sarıdana olarak geçmektedir.


## Coğrafya.
Köy, Adıyaman il merkezine 48 km, Kâhta ilçe merkezine 15 km uzaklıktadır.
# Karacaören, Kâhta
Karacaören, Adıyaman ilinin Kâhta ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski adı 1835 yılı kayıtlarında Karacaviran olarak geçmektedir.


## Coğrafya.
Köy, Adıyaman il merkezine 42 km, Kâhta ilçe merkezine 9 km uzaklıktadır.
# Ortanca, Kâhta
Ortanca, Adıyaman ilinin Kâhta ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski adı, 1835 yılı kayıtlarında Kürtçede "meyan kökü" anlamına gelen Sûsik, 1928 yılı kayıtlarındaki ise Sûsiyan olarak geçmektedir.


## Coğrafya.
Köy, Adıyaman il merkezine 45 km, Kâhta ilçe merkezine 12 km uzaklıktadır.
# Kozağaç, Kâhta
Kozağaç, Adıyaman ilinin Kâhta ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün eski adı 1928 yılı kayıtlarında Bîbo olarak geçmektedir.


## Coğrafya.
Köy, Adıyaman il merkezine 51 km, Kâhta ilçe merkezine 18 km uzaklıktadır.
# Köseler, Kâhta
Köseler, Adıyaman ilinin Kâhta ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köy, 1928 yılından beri aynı adı taşımaktadır.


## Coğrafya.
Köy, Adıyaman il merkezine 43 km, Kâhta ilçe merkezine 10 km uzaklıktadır.
# Mülkköy, Kâhta
Mülkköy, Adıyaman ilinin Kâhta ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köy, 1928 yılından beri aynı adı taşımaktadır.


## Coğrafya.
Köy, Adıyaman il merkezine 38 km, Kâhta ilçe merkezine 5 km uzaklıktadır.
# Sıraca, Kâhta
Sıraca, Adıyaman ilinin Kâhta ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köy, 1928 yılından beri aynı adı taşımaktadır.


## Coğrafya.
Köy, Adıyaman il merkezine 66 km, Kâhta ilçe merkezine 33 km uzaklıktadır.