# 3 Eylül


## Olaylar.
 - MÖ 36 - Sextus Pompeius ve Marcus Vipsanius Agrippa arasında Naulochus Deniz Muharebesi gerçekleşti.
 - 1189 - I. Richard, Westminster Abbey'de taç giydi.
  - 1260 - Memlük Sultanlığı, Filistin'de Ayn Calut Muharebesi'nde İlhanlılar'ı yendi.
  - 1638 - Osmanlı Ordusu, Bağdat Seferi için Veziriazam Tayyar Mehmed Paşa kumandasında Diyarbakır’dan hareket etti.
  - 1683 - II. Viyana Kuşatması, başarısızlıkla sonuçlandı.
  - 1783 - İngiltere, Paris'te imzalanan anlaşmayla ABD'nin bağımsızlığını tanıdı.
  - 1855 - Nebraska'da 700 ABD askeri Sioux köyüne saldırdı  100 Kızılderiliyi öldürdü.
  - 1869 - İstanbul'da, Konstantin Karopana tarafından "Atlı tramvay" çalıştırılmaya başlandı.
  - 1878 - Thames Nehri'nde, "Bywell Castle" adlı kömür şilebi ile çarpışan "Princess Alice" adlı yolcu gemisi battı  640'tan fazla kişi öldü.
  - 1895 - İlk profesyonel futbol maçı yapıldı. Latrobe, Jeanette'i 12-0 yendi.
  - 1908 - Türkiye'deki ilk haftalık mizah dergisi, "Kalem" yayımlanmaya başlandı.
  - 1912 - İngiltere'de Deniz Kuvvetleri'ne yiyecek sağlamak için, dünyanın ilk konserve fabrikası açıldı.
  - 1919 - ABD'li General John Joseph Pershing, Amerikan askeri tarihinde benzersiz bir rütbe olan Orduların Generali yapıldı.
  - 1922 - Türk Kurtuluş Savaşı: Türk Ordusu, Yunan işgali altındaki Emet, Ödemiş ve Eşme'ye girdi.
  - 1929 - Dow Jones Industrial Average en yüksek değerine ulaştı (381,17).
  - 1933 - Kayseri-Ulukışla hattının tamamlanmasıyla, Karadeniz ile Akdeniz'i birbirine bağlayan demiryolu tamamlandı.
  - 1933 - Yevgeni Abalakov, SSCB'nin en yüksek zirvesine çıktı: (7495 m).
  - 1935 - Utah'da Malcolm Campbell, bir araba ile erişilebilen en yüksek hıza ulaştı: saatte 301,337 mil. (484,955 km/s).
  - 1939 - "Ankara Radyo Gazetesi"'nin ilk sayısı çıktı.
  - 1939 - II. Dünya Savaşı başladı: Fransa, Birleşik Krallık, Yeni Zelanda ve Avustralya, Almanya'ya savaş ilan etti.
  - 1943 - II. Dünya Savaşı sırasında Müttefikler'in istilası üzerine İtalya Krallığı, koşulsuz teslim oldu.
  - 1944 - 2 Eylül'de Belçika'ya giren İngiliz Ordusu, başkent Brüksel'i Almanlardan geri aldı.
  - 1952 - Türk dağcıları Ağrı Dağı'nın zirvesine ilk kez tırmandılar.
  - 1962 - İran'da deprem: 12.225 kişi öldü, 2776 kişi de yaralandı. Ayrıca 21.310 ev hasar gördü.
  - 1971 - Katar, Birleşik Krallık'tan bağımsızlığını ilan etti.
  - 1976 - Viking 2, Mars'a indi.
  - 1983 - Nail Çakırhan, Ağa Han Mimarlık Ödülü'nü aldı.
  - 1986 - Avrupa ülkeleri radyasyon taşıdığı gerekçesiyle Türkiye'den fındık alımını durdurdu.
  - 1988 - Irak Ordusu'ndan kaçan binlerce Iraklı Kürt, Türkiye sınırlarına yığılmaya devam ediyor. Sığınmacı sayısı 100 bini geçti.
  - 1995 - eBay kuruldu.
  - 1997 - Vietnam Havayolları'na ait Tupolev Tu-134 tipi bir yolcu uçağı, Phnom Penh Uluslararası Havalimanı'na yaklaşmakta olduğu sırada düştü ve 64 kişi öldü.
  - 2000 - Lübnan'da yapılan seçimi muhalefetin adayı eski Başbakan Refik el-Hariri kazandı. 22 yıldır İsrail'in işgali altında yaşayan Güney Lübnan halkı 30 yıldır ilk kez sandık başına gitti.
  - 2002 - İsrail Yüksek Mahkemesi, Filistinli terör zanlılarının yakınlarının, güvenlik için tehdit olduklarına karar verilmesi durumunda, Batı Şeria ve Gazze Şeridi'nden sürülebileceğine karar verdi.
  - 2004 - Beslan katliamı, çoğunluğu öğretmen ve öğrencilerden oluşan 385'ten fazla kişinin ölümüyle ve yaklaşık 783 kişinin yaralanmasıyla sonuçlandı.
  - 2005 - İmralı Adası'nda hapis yatan Abdullah Öcalan'a destek amacıyla Güneydoğu'nun birçok il ve ilçesinden 1500 kişi otobüslerle Bursa Gemlik'e hareket etti. Polis, otobüslerin Gemlik'e girişlerinin engelleneceğini bildirdi.
  - 2008 - Kıbrıs'ın Kuzey ve Güney ülkelerinin Türk ve Rum liderleri görüşmeleri başlatma kararı aldılar.
  - 2016 - Türk Silahlı Kuvvetleri zırhlıları, Suriye'nin Çobanbey ilçesine girdi.


## Doğumlar.
  - 1034 - Go-Sanjō, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 71. imparatoru (ö. 1073)
  - 1643 - Lorenzo Bellini, İtalyan doktor ve anatomist (ö. 1704)
  - 1695 - Pietro Locatelli, İtalyan besteci (ö. 1764)
  - 1743 - Joseph Gottfried Mikan, Avusturyalı-Çek botanikçi (ö. 1814)
  - 1779 - Pierre Amédée Jaubert, Fransız diplomat, akademisyen, şarkiyatçı, çevirmen, politikacı ve gezgin (ö. 1847)
  - 1781 - Eugène de Beauharnais, Fransız devlet adamı ve askeri lider (ö. 1824)
  - 1814 - James Joseph Sylvester, İngiliz matematikçiydi (ö. 1897)
  - 1850 - Friedrich Delitzsch, Alman Asuriyolog (ö. 1922)
  - 1851 - Olga, Yunanistan Kralı I. Georgios'un eşi ve 1920'de kısa bir süreliğine kraliçe (ö. 1926)
  - 1858 - Francis Leavenworth, Amerikalı astronom (ö. 1928)
  - 1859 - Jean Jaures, Fransız sosyalist politikacı (ö. 1914)
  - 1861 - Elin Danielson-Gambogi, Fin ressam (ö. 1919)
  - 1863 - Hans Aanrud, Norveçli yazar (ö. 1953)
  - 1864 - Séraphine Louis, Fransız ressam (ö. 1942)
  - 1866 - J. M. E. McTaggart, İngiliz idealist düşünürü (ö. 1925)
  - 1869 - Fritz Pregl, Sloven kimyacı ve Nobel Kimya Ödülü sahibi (ö. 1930)
  - 1874 - Carl Størmer, Norveçli matematikçi ve astrofizikçi (ö. 1957)
  - 1875 - Ferdinand Porsche, Avusturyalı otomotiv mühendisi (ö. 1951)
  - 1889 - Isak Samokovlija, Bosnalı Yahudi yazar (ö. 1955)
  - 1897 - Sally Benson, Amerikalı senaryo yazarı (ö. 1972)
  - 1899 - Frank Macfarlane Burnet, Avustralyalı virolog (ö. 1985)
  - 1900 - Urho Kekkonen, Fin politikacı (ö. 1986)
  - 1905 - Carl David Anderson, Amerikalı fizikçi ve Nobel Fizik Ödülü sahibi (ö. 1991)
  - 1910 - Kitty Carlisle, Amerikalı oyuncu ve müzisyen (ö. 2007)
  - 1918 - Helen Wagner, Amerikalı oyuncu (ö. 2010)
  - 1921 - Harry Landers, Amerikalı oyuncu (ö. 2017)
  - 1922 - Alexander Kazhdan, Sovyet-Amerikan Bizans uzmanı (ö. 1997)
  - 1923 
  - Herbert Binkert, Alman millî futbolcu ve teknik direktör (ö. 2020)
  - Mort Walker, Amerikalı çizgi roman sanatçısı (ö. 2018)
  - 1925 - Anne Wallach, Amerikalı oyuncu (ö. 2016)
  - 1926 
  - Alison Lurie, Amerikalı romancı ve akademisyen (ö. 2020)
  - İrini Papas, Yunan sinema ve tiyatro oyuncusu (ö. 2022)
  - 1928 - Hamdi Ardalı, Türk bürokrat (ö. 2006)
  - 1932 - Eileen Brennan, Amerikalı sinema ve tiyatro oyuncusu (ö. 2013)
  - 1933 - Jeffrey Goldstone, İngiliz teorik fizikçi ve Massachusetts Teknoloji Enstitüsü Teorik Fizik Merkezi'nde fizik bölümünde fahri öğretim üyesi
  - 1934 - Freddie King, etkili bir Afro-Amerikan blues gitaristi ve şarkıcısı (ö. 1976)
  - 1936 - Zeynel Abidin Bin Ali, Tunuslu siyasetçi (2. Tunus devlet başkanı) (ö. 2019)
  - 1938 
  - Caryl Churchill, İngiliz oyun yazarı
  - Ryoji Noyori, Japon kimyacı ve Nobel Kimya Ödülü sahibi
  - 1940 
  - Pauline Collins, İngiliz aktris (ö. 2025) 
  - Bülent Tanör, Türk anayasa hukukçusu, siyaset bilimci ve yazar (ö. 2002)
  - Eduardo Galeano, Uruguaylı gazeteci ve yazar (ö. 2015)
  - 1941 - Sergei Dovlatov, Rus kısa öykü yazarı, romancı ve gazeteci (ö. 1990)
  - 1943 - Valerie Perrine, Amerikalı oyuncu ve model 
  - 1944 - Tim Donnelly, Amerikalı aktör (ö. 2021)
  - 1945 - Ferdi Akarnur, Türk sinema ve dizi oyuncusu
  - 1947
  - Kjell Magne Bondevik, Norveçli bakan ve politikacı
  - Mario Draghi, İtalyan bankacı, ekonomist ve siyasetçi
  - Gérard Houllier, Fransız eski futbolcu, teknik direktör (ö. 2020)
  - 1948 
  - Fotis Kouvelis, Yunan avukat ve politikacı ve Meclis'in bağımsız üyesi
  - Levy Mwanawasa, 2002 ile 2008 yılları arası Zambiya devlet başkanlığı yapmış politikacı (ö. 2008)
  - 1949
  - José Pekerman, Arjantinli eski futbolcu ve teknik direktör
  - Kim Soo-mi, Güney Koreli sinema oyuncusu (ö. 2024)
  - 1952 
  - Şehrazat, Türk söz yazarı, besteci, yapımcı, şarkıcı
  - Ekkehard Fasser, İsviçreli bobsledçi (ö. 2021)
  - 1953 - Jean-Pierre Jeunet, Fransız film yönetmeni
  - 1955 - Edson Gomes, Brezilyalı reggae sanatçısı ve söz yazarı
  - 1959 - Cocoa Tea, Jamaikalı şarkıcı, söz yazarı ve müzisyen (ö. 2025)
  - 1963 - Mübarek Ganim, Birleşik Arap Emirlikli millî futbolcu
  - 1964 - Cüneyd Cemşid, Pakistanlı müzisyen, şarkıcı ve moda tasarımcısı (ö. 2016)
  - 1965 
  - Charlie Sheen, Amerikalı sinema oyuncusu
  - Nail Kırmızıgül, Türk aktör 
  - 1967 - Daron Acemoğlu, Ermeni asıllı Türk-Amerikalı ekonomist ve Nobel Ekonomi Ödülü sahibi
  - 1969 - Marianna Komlos, Kanadalı vücut geliştirme sporcusu ve profesyonel güreşçi (ö. 2004)
  - 1970 - Gareth Southgate, İngiliz eski futbolcu, teknik direktör ve futbol yorumcusu
  - 1971 
  - Kiran Desai, Hint yazar
  - Paolo Montero, Uruguaylı millî futbolcu ve teknik direktör
  - 1973 
  - Jennifer Paige, Amerikalı şarkıcı 
  - Piotr Markiewicz, Polonyalı eski kanocu
  - 1974 - Clare Kramer, Amerikalı sinema oyuncusu
  - 1975 
  - Ali Mahir Başarır, Türk avukat ve siyasetçi
  - Redfoo, Amerikalı şarkıcı, dansçı, DJ ve rapçi
  - 1976 
  - Ashley Jones, Amerikalı aktris 
  - Ivan Vicelich, Yeni Zelandalı eski milli futbolcu 
  - 1977 - Olof Mellberg, İsveçli futbolcu
  - 1978 - Terje Bakken, Norveçli müzisyen (Norveçli black/folk metal grubu Windir'in kurucusu ve solo gitaristi) (ö. 2004)
  - 1979 
  - Júlio César, Brezilyalı eski kaleci
  - Başak Şengül, Türk haber sunucusu
  - 1980 - Palina Smolava, Beyaz Rus şarkıcı 
  - 1982 - Sarah Burke, Kanadalı milli kadın kayakçı (ö. 2012)
  - 1984 
  - David Fiegen, Lüksemburglu atlet
  - Garrett Hedlund, Amerikalı aktör ve şarkıcı
  - T. J. Perkins, Filipinli Amerikalı profesyonel güreşçi
  - 1985 - 
   - Scott Carson, İngiliz millî kaleci
   - Tatyana Kotova, Rus manken ve şarkıcı
  - 1986
  - Shaun White, ABD'li snowboardcu ve kaykay sporcusu
  - Kenji Suzuki, Japon futbolcu
  - 1987
   - İsmail Balaban, Türk pehlivan
   - Modibo Maïga, Malili millî futbolcu
  - 1988 - 
   - Jérôme Boateng, Gana asıllı Alman futbolcu
   - Sinan Bolat, Türk millî futbolcu
  - 1990 - Furkan Özçal, Alman-Türk futbolcu
  - 1991 - Thomas Delaney, Danimarkalı futbolcu 
  - 1993 
  - Andrea Tovar, Kolombiyalı model
  - Dominic Thiem, Avusturyalı tenisçi
  - 1994 - Şenay Aybüke Yalçın, Türk öğretmen (ö. 2017)
  - 1995 - Niklas Süle, Alman milli futbolcu
  - 1996 
   - Joy, Güney Koreli şarkıcı ve oyuncu
   - Yoane Wissa, Demokratik Kongolu millî futbolcu
  - 1997 
  - Hana Kimura, Japon profesyonel güreşçi (ö. 2020) 
  - Sulayman Bojang, Gambiyalı millî futbolcu
  - Christopher Udeh, Nijeryalı futbolcu
  - 1999 - Erkam Develi, Türk futbolcu
  - 2000 - Brandon Williams, İngiliz futbolcu


## Ölümler.
  - 264 - Sun Xiu, Çin'de Wu Hanedanı'nın üçüncü imparatorudur (d. 235)
  - 863 - Ömer bin Abdullah, Abbâsîlere bağlı yarı özgür Malatya emiri
  - 931 - Uda, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 59. imparatoru (d. 867)
  - 1634 - Edward Coke, İngiliz hukukçu (d. 1552)
  - 1658 - Oliver Cromwell, İngiliz asker ve siyaset adamı (d. 1599)
  - 1703 - Feyzullah Efendi, Osmanlı Devleti şeyhülislamı, kazasker, müderris, şehzade hocası ve padişah danışmanı (d. 1639)
  - 1729 - Jean Hardouin, Fransız akademisyen (d. 1646)
  - 1730 - Nikolas Mavrokordatos, Osmanlı Devletinin baş tercümanı, Eflak ve Boğdan voyvodası (d. 1670)
  - 1849 - Ernst von Feuchtersleben, Avusturyalı hekim, şair ve filozof (d. 1806)
  - 1860 - Martin Rathke, Alman embriyolog ve anatomici (d. 1793)
  - 1877 - Adolphe Thiers, Fransız devlet adamı, gazeteci ve tarihçi (d. 1797)
  - 1880 - Marie-Félicité Brosset, Fransız oryantalist (d. 1802)
  - 1883 - İvan Sergeyeviç Turgenyev, Rus romancı ve oyun yazarı (d. 1818)
  - 1889 - Albert Popper, Winterberg belediye başkanı (d. 1808)
  - 1898 - III. Sofranios, Konstantinopolis Ekümenik Patrikhanesi, 252. patriği (d. 1798)
  - 1918 - Fanya Kaplan, Lenin'i öldürmeye çalışan suikastçı (d. 1890)
  - 1942 - Séraphine Louis, Fransız ressam (d. 1864)
  - 1948 - Edvard Beneš, Çekoslovak bağımsızlık hareketi lideri, Dışişleri Bakanı ve Çekoslovakya ikinci Cumhurbaşkanı (d. 1884)
  - 1962 - E. E. Cummings, Amerikalı şair (d. 1894)
  - 1967 - Francis Ouimet, Amerikalı golfçü (d. 1893)
  - 1974 - Harry Partch, Amerikalı besteci, filozof ve yazar (d. 1912)
  - 1975 - Arthur Stratton, Amerikalı biyografi ve gezi yazarı, romancı, tiyatro oyunu yazarı ve OSS ajanı (d. 1911)
  - 1975 - İvan Mayski, Sovyet diplomat, tarihçi ve siyasetçi (d. 1884)
  - 1980 - Barbara O'Neil, Amerikalı film ve tiyatro oyuncusu (d. 1910)
  - 1987 - Morton Feldman, Amerikalı besteci (d. 1926)
  - 1988 - Ferit Melen, Türk siyasetçi (d. 1906)
  - 1989 - Gaetano Scirea, İtalyan futbolcu (d. 1953)
  - 1991 - Frank Capra, Amerikalı sinema yönetmeni (d. 1897)
  - 1994 - Billy Wright, İngiliz eski defans futbolcusu (d. 1924)
  - 1997 - Alev Sezer, Türk tiyatro ve sinema oyuncusu (d. 1945)
  - 2007 - Jane Tomlinson, İngiliz atlet (d. 1964)
  - 2011 - Sándor Képíró, II. Dünya Savaşı sırasında Macar bir jandarma yüzbaşısıydı ve suçsuz bulundu (d. 1914)
  - 2012 - Griselda Blanco, Medellín Karteli'nin üyesi ve Kolombiyalı uyuşturucu kaçakçısı (d. 1943)
  - 2012 - Michael Clarke Duncan, Amerikalı aktör (d. 1957)
  - 2012 - Mahmud el-Cevheri, Mısırlı millî futbolcu ve teknik direktör (d. 1938)
  - 2012 - Sun Myung Moon, Moon tarikatı kurucusu dini lider, iş insanı ve aktivist (d. 1920)
  - 2013 - Don Meineke, Amerikalı eski profesyonel basketbol oyuncusu (d. 1930)
  - 2014 - Go Eun-bi Güney Koreli şarkıcı ve dansçı (d. 1992)
  - 2015 - Judy Carne, İngiliz oyuncu (d. 1939)
  - 2015 - Jean-Luc Préel, Fransız siyasetçi (d. 1940)
  - 2016 - Mir Kasım Ali, Cemaat-i İslami üyesi iş insanı (d. 1952)
  - 2017 - Tom Amundsen, Norveçli kürekçi (d. 1943)
  - 2017 - John Ashbery, Amerikalı şair, eleştirmen ve Pulitzer Ödülü sahibi (d. 1927)
  - 2017 - Walter Becker, Amerikalı müzisyen ve albüm yapımcısı (d. 1950)
  - 2017 - Dave Hlubek, Amerikalı şarkıcı ve müzisyen (d. 1951)
  - 2017 - Doğan Yurdakul, Türk gazeteci ve yazar (d. 1946)
  - 2018 - Lydia Clarke, Amerikalı oyuncu ve fotoğraf sanatçısı (d. 1923)
  - 2018 - Celaluddin Hakkani, Afgan İslami savaş örgütü lideri (d. 1939)
  - 2018 - Paul Koech, Kenyalı uzun mesafe ve maraton yarışlarında yarışan atlet (d. 1969)
  - 2018 - Jacqueline Pearce, İngiliz tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu (d. 1943)
  - 2018 - Katyna Ranieri, İtalyan şarkıcı ve oyuncu (d. 1925)
  - 2019 - LaShawn Daniels, Amerikalı müzisyen, şarkıcı, müzik yapımcısı ve söz yazarı (d. 1977)
  - 2019 - Carol Lynley, Amerikalı oyuncu ve model (d. 1942)
  - 2020 - Karel Knesl, Çekoslovak eski millî futbolcu (d. 1942)
  - 2020 - Jean-François Poron, Fransız aktör ve yönetmen (d. 1936)
  - 2020 - Bill Pursell, Amerikalı besteci ve piyanist (d. 1926)
  - 2020 - Ahmed Al-Qadri, Suriyeli ziraat mühendisi ve politikacı (d. 1956)
  - 2020 - Gianni Serra, İtalyan film yönetmeni ve senarist (d. 1933)
  - 2020 - Birol Ünel - Türk kökenli Alman oyuncu (d. 1961)
  - 2021 - Hasan Firuzabadi, İranlı asker ve eski İran İslam Cumhuriyeti Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanı (d. 1951)
  - 2021 - Enrique Molina, Kübalı tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu (d. 1943)
  - 2021 - Henriette Valium, Kanadalı çizgi roman ve resim sanatçısı (d. 1959)
  - 2022 - Yuri Başkatov, Sovyet serbest stil yüzücü (d. 1968)


## Tatiller ve özel günler.
  - Türkiye Halk Sağlığı Haftası (03-09 Eylül)
  - Katar'ın Bağımsızlık Günü
  - San Marino'nun Bağımsızlık Günü