BILGEM-AI/BILGE-Wiki-Tr-Plus huggingface dataset:
# Glenn Meade
Glenn Meade (d. 21 Haziran 1957, Finglas, Dublin), İrlandalı yazar. Roman, tiyatro oyunları ve senaryolar yazmıştır. Ayrıca ABD ve Avrupa’da yazarlık üzerine dersler vermiştir.


## Kariyeri.
1980’lerin sonlarında Meade, Dublin’deki Strand Tiyatrosu için kendi yazıp yönettiği birkaç oyun sahneledi.
Başlangıçta Aer Lingus havayolu şirketinde pilot eğitmeni olarak çalıştı, ardından The Irish Times ve Irish Independent gazetelerinde gazetecilik yaptı.
1994 yılında yayımladığı ilk romanı "Brandenburg", eleştirmenlerden büyük övgü aldı.
Meade halen tam zamanlı olarak yazarlık yapmaktadır. Eserleri İsveççe, Fransızca, Almanca, Felemenkçe, İspanyolca, Çince ve Türkçe dâhil 29 dile çevrilmiştir.
Yazarın "The Second Messiah" (İkinci Mesih) adlı eseri, 2011 yazında Simon & Schuster (New York) yayınevi tarafından İngilizce olarak yayımlanmıştır.
Meade zamanını İrlanda ile ara sıra bulunduğu ABD arasında geçirmektedir.
Ayrıca, 2010 yılında İstanbul’da düzenlenen Avrupa Yazarlar Konferansı’nda İrlanda delegelerinden biri olarak yer almıştır.


### Romanları.
  - "Brandenburg" (Brandenburg), 1994
  - "Snow Wolf" "("Kar Kurdu), 1996
  - "The Sands of Sakkara" "("Sakkara'nın Kumları), 1999
  - "Resurrection Day" "("8. Gün), 2002
  - "Web of Deceit" "("Buz Kapanı), 2004
  - "The Devil's Disciple" "("Şeytanın Müridi), 2006
  - "The Second Messiah" "("İkinci Mesih), 2011
  - "Seconds to Disaster", Ray Rohan ile birlikte, 2012
  - "The Romanov Conspiracy" (Romanov Komplosu), 2012
  - "The Last Witness" (Son Tanık), 2014
  - "Unquiet Ghosts" "("Huzursuz Hayaletler), 2017
# Tayakadın, Arnavutköy
 - YÖNLENDİRME 
Tayakadın, İstanbul ilinin Arnavutköy ilçesine bağlı bir mahalledir. 1972'ye kadar Çatalca'ya bağlı olan mahalle, 1972'de Gaziosmanpaşa'ya bağlanmış, 2009'da Arnavutköy'e geçmiştir. Mahalle, İstanbul Havalimanı'nın yanında yer almaktadır.


## Konum.
Mahalle, Arnavutköy-Göktürk-Çatalca yollarının birleştiği kavşaktadır. Arnavutköy'e 12 km Göktürk'e 20 km, Karaburun'a 12 km mesafededir. İstanbul Havalimanı'na çok yakındır.
# Marcelo Ríos
Marcelo Andrés Ríos Mayorga (d. 26 Aralık 1975) Şili'nin yetiştirdiği gelmiş geçmiş en iyi tenisçi olan Rios aynı zamanda teniste bir numara olan ilk ve tek Şilili tenisçidir. Dünya'nın dikkatini Münih Grand Slam Tenis Turnuvası'nın finalinde Andre Agassi'yi yenerek aldığı şampiyonlukla çekmeyi başaran ve süper genç yetenek olarak nitelendirilen Marcelo Rios Kısa sürede Dünyanın 1 Numaralı ismi olmayı başarmıştır.


## Hayatı.
Uzun saçları, Hırsı ve tavırlarıyla son derece farklı bir tenisçi olan Rios iki elini de kullanabilmenin avantajıyla genellikle sol elini kullanır, aynı zamanda son derece etkili servis atışlarıyla tanınırdı. Muhteşem bir tenis zekası ve hırsı olan Macelo Rios 1998 yılı sonlarında servis kullanırken yaşadığı bel sakatlığı neticesinde bir daha tam olarak iyileşememiş, buna rağmen iyi bir grafik çizmiştir. Bell South Open'da 4 defa final oynamış fakat şampiyon olamamış, hiç Grand Slam Turnuvası kazanamamıştır. Son derece hırslı bir tenisçi olan Marcelo Rios'un 2003 yılında maç sırasında tenis topunu ısırması ise hafızalardan silinmemiştir.
Marcelo Rios henüz 28 yaşındayken sırt ağrılarından kurtulamayınca tenisi bırakmaya karar verdiğini büyük bir üzüntü içinde duyurdu.


## Başarıları.
  - 1998 Avustralya Grand Slam final
 - YÖNLENDİRME 
 - YÖNLENDİRME
# İttihad-ı Muhammedi Fırkası
İttihad-ı Muhammedî Fırkası, Osmanlı İmparatorluğu'nda İkinci Meşrutiyet döneminde faaliyet gösteren İslamcı siyasi parti.
5 Nisan 1909'da kuruldu. Adı, günümüz Türkçesinde "Muhammedçi Birlik Partisi" anlamına gelir. Kurucusu Derviş Vahdeti'dir. 
Kurucuları arasında Derviş Vahdeti haricinde Ferik Rıza Paşa, Süheyl Paşa, Mehmet Sadık Efendi gibi muhalif isimler de bulunuyordu. Said Nursî önceleri cemiyete destek vermiş olsa da, kullanılan üslubu beğenmediğinden cemiyetle ilişkisini kesmiştir. Cemiyet, kuruluşunu Ayasofya Camii'nde okutulan bir mevlitle ilan etmiştir.


## Tarihi.
Cemiyet, kendisini "fırka" olarak tanımlıyor ve partinin (fırkanın) gerçek başkanının ve yol göstericisinin Muhammed olduğunu dile getiriyordu. Parti üyeleri "Volkancılar" veya "Muhammedîler" olarak anıldılar.
Fırka kurulduktan kısa süre sonra Volkan gazetesi de yayına başladı. Derviş Vahdetî ve diğer Volkan yazarları, başlangıçta İttihat ve Terakki Cemiyeti’ni desteklemişlerse de daha sonra İttihatçıların özgürlükleri kısıtlayıcı uygulamalarını ve diğer politikalarını eleştirip muhalif bir parti olmuşlardır.
İttihatçılar da onları totaliterlik ("istibdat") ve irtica taraftarlığı ile suçlamışlardır.
İslamcı olmasına rağmen bu parti, diğer İslamcı çevrelerin muhalefetiyle karşılaşmış, Sırat-ı Müstakim, Beyanü'l-Hak gibi gazete ve dergiler partiyi sert bir dille eleştirmiştir.
Zamanla meşrutiyet rejimine, dönemin hükûmetine ve İttihatçılara hakaretamiz bir üslupla ağır eleştiriler yöneltiyordu. Volkan gazetesini, muhalif "Mizan", "Serbesti", Osmanlı ve İkdam gazeteleri izledi. İttihat ve Terakki ise Tanin ve Şûra-yı Ümmet gazeteleri vasıtasıyla eleştirilere yanıt veriyordu.
Halk, toprak kayıplarından İttihatçıları ve meşrutî yönetimi sorumlu tutuyor; "Volkan", "Serbesti" gibi gazeteler toplumda İttihatçılara karşı olan öfkeyi körüklüyordu. Toplum böylesi bir gerilimin içindeyken "Serbesti" gazetesinin başyazarı Hasan Fehmi Bey'in Galata Köprüsü'nde öldürülmesi gerilimi iyice tırmandırdı. Hasan Fehmi'nin muhalif bir gazetenin başyazarı olması, kamuoyunda bu cinayetin İttihat ve Terakki'nin bir suikastı olduğu algısı oluşturdu. Bu olaydan bir hafta sonra 31 Mart Olayı patlak verdi. Olay ilk önce askeriyede başladı. Asker "Biz meşrutiyet değil, şeriat isteriz" diye silahlanmış, üstlerinin ikazlarına uymayarak isyan etmişti. İsyan toplumun daha geniş kesimlerine yayıldı ve isyancılar meclisi basıp bir nazırı öldürdü. Olaylar Hareket Ordusu tarafından bastırıldı. İttihad-ı Muhammedî Fırkası üyeleri ise halkı kışkırttıkları, isyana teşvik ettikleri gerekçesiyle Divan-ı Harp'te yargılanmış, Derviş Vahdeti idam edilmiştir.
Tarık Zafer Tunaya'ya göre, İttihad-ı Muhammedî Fırkası, ""parlamento içinde kurulmuş, klerikal, gizli ve ihtilalci" eğilimli bir partidir."
# Bellitepe, Göle
Bellitepe, Ardahan ilinin Göle ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Bellitepe köyünün eski adı Uruti'dir. Uruti (ურუტი), Gürcü coğrafyasında rastlanan bir yer adıdır. Gürcistan'ın doğusunda da bu adı taşıyan bir köy bulunuyordu. Uruti, 1854 tarihli Kiepert haritasında "Urut" olarak geçer. 1886 tarihli Rus nüfus sayımında ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde de aynı şekilde yazılmıştır. Bununla birlikte daha eski dönemde bu yerleşmenin Orotani (ოროტანი) adını taşıdığı bilinmektedir.
Uruti veya Orotani köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan tarihsel bölgelerden biri olan Kola'da yer alır. Nitekim bu bölgeyi Osmanlılar 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirmiştir. Urut'taki megalit yapı kalıntıları, buranın çok eski bir yerleşme alanı olduğunu göstermektedir.
Uruti, uzun süre Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonra, 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması'yla Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresince Urut (Урут) olarak kaydedilen köy, Ardahan sancağının Göle kazasına bağlıydı. 1886 yılında nüfusu 128 kişiden oluşuyordu. Bu nüfus içinde 99 kişi Ermeni, 25 kişi Türk ve 4 kişi Kürt olarak kaydedilmiştir. Köyün nüfusu 1896 yılında 199 kişi, 1906 yılında 300 kişi olarak tespit edilmiştir.
Uruti köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda Rusların bölgeden çekilmesinin ardından bir süre fiilen Ermenistan'ın sınırları içinde kaldı. 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması uyarınca Urut Türkiye'ye bırakıldı.
Uruti köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Urut (اوروت) adıyla Kars vilayetinin Göle kazasının Okam nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 287 kişiden oluşuyordu. Urut Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Bellitepe olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Bellitepe köyünün nüfusu 451 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 118 kişi okuma yazma biliyordu.


## Coğrafya.
Köy, Ardahan il merkezine 36 km, Göle ilçe merkezine 19 km uzaklıktadır.
# Budaklı, Göle
Budaklı, Ardahan ilinin Göle ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Budaklı köyünün eski adı Cicori'dir. Nitekim 1907 tarihli Gürcüce bir kaynakta Cicori (ჯიჯორი) ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Cicor (جيجور) olarak geçer. Bu yer adı, Türkçe buğdaykaramuğu ("Agrostemma githago L.") denilen çiçeğin Gürcüce adı olan Çiçori (ჭიჭორი) veya Çiçora'dan (ჭიჭორა) değişime uğramış olabilir.
Cicor veya Cicor, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Kola'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortasında Gürcülerden ele geçirmiştir. Ancak köyün adı yayımlanmış eski Osmanlı kayıtlarında geçmemektedir. Bununla birlikte, 10. yüzyıla tarihlenen Cicori Kilisesi ile Eski Cicori'deki kiliseler ve bu kiliselerdeki Gürcüce yazıtlar, bu iki köyün Osmanlı döneminden önce Gürcü yerleşim yerleri olduğunu göstermektedir.
Cicori köyü, 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması'yla Osmanlı Devleti tarafından savaş tazminatının bir parçası olarak Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 nüfus tespitinde Cicar / Cucar (Джиджар / Джуджар) şeklinde kaydettiği köy, Ardahan sancağının Göle kazasına bağlı Karavenk nahiyesinin 11 köyünden biriydi. Nüfusu, 50'si erkek ve 60'ı kadın olmak üzere, 15 hanede yaşayan 110 kişiden oluşuyordu. Bu nüfusun tamamı Kürt olarak yazılmıştır. Cicori'nin nüfusu 1896 yılında 157 kişiye, 1906 yılında 230 kişiye çıkmıştır. Yirmi yılda nüfusun yaklaşık iki katına çıkması, bu süre içinde köye yeni insanların yerleştirildiğini göstermektedir. Nitekim 1907 yılında Gürcü tarihçi ve arkeolog Ekvtime Takaişvili, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı sırasında Göle bölgesinde göç nedeniyle boşalmış köylere yeni nüfus yerleştirildiğini yazmıştır.
Birinci Dünya Savaşı yıllarında Ardahan bölgesini gezen Gürcü araştırmacı Konstantine Martvileli'nin verdiği bilgiye göre Cicor köyünde tamamen sağlam olan ve üzerinde Gürcüce yazılar bulunan bir kilise bulunuyordu. Hemen yakınında terk edilmiş bir köy olan Eski Cicori'de de Gürcüce yazıtları olan iki kilise ayakta duruyordu.
Cicor köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda Rusların bölgeden çekilmesinin ardından bir süre fiilen Ermenistan'ın sınırları içinde kaldı. 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması uyarınca köy Türkiye'ye bırakıldı.
Cicor köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Kars vilayetinin Göle kazasının Okam nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında Varginis biçiminde yazılmış olan köy, aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 448 kişiden oluşuyordu. Cicor veya cicori Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Budaklı olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Budaklı köyünün nüfusu 755 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 192 kişi okuma yazma biliyordu.


## Coğrafya.
Köy, Ardahan il merkezine 30 km, Göle ilçe merkezine ise 21 km uzaklıktadır.
# Büyükaltınbulak, Göle
Büyükaltınbulak, Ardahan ilinin Göle ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Büyükaltınbulak ile Küçükaltınbulak köylerinin eski adı Altınbulak'ır. Nitekim 1854 tarihli Kiepert haritasında "Altınbulak" olarak geçer. "Bulak" halk ağzında bir kelime olup "pınar", "altın bulak / altun bulak" da "altın pınar" anlamına gelir. Gürcüce kaynaklarda Büyükaltınbulak köyü Didi Haraba (დიდი ხარაბა), Küçükaltınbulak ise Patara Haraba (პატარა ხარაბა) olarak verilmiştir.
Altınbulak, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan tarihsel bölgelerden biri olan Kola'da yer alıyordu. Nitekim bu bölgeyi Osmanlılar 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirmiştir.
Türkçe Göle olarak bilinen Kola bölgesi uzun süre Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonra, 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması'yla Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresince Altun-Bulag (Алтун-Булаг) olarak kaydedilen köy, Ardahan sancağının Göle kazasına bağlıydı. 1886 yılında nüfusu, Türk olarak kaydedilmiş 209 kişiden oluşuyordu. Köyün nüfusu 1896 yılında 216 kişi, 1906 yılında 310 kişi olarak tespit edilmiştir. Bu tarihte Küçükaltınbulak ise Haraba-Altun-Bulag (Хараба-Алтун-Булаг) adıyla kaydedilmiştir.
Altun-Bulag köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda Rusların bölgeden çekilmesinin ardından bir süre fiilen Ermenistan'ın sınırları içinde kaldı. 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması uyarınca bu yerleşim Türkiye'ye bırakıldı.
Büyükaltınbulak köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Büyük Altun Bulak (بیوك التون بولاق) adıyla Kars vilayetinin Göle kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. Küçükaltınbulak ise bu kaynakta Harabe Altun Bulak (خرابە التون بولاق) biçiminde yazılmıştır. 1940 genel nüfus sayımında Büyük Altınbulak olarak geçen köy, aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 622 kişiden oluşuyordu. Büyükaltınbulak köyünün 1965 genel nüfus sayımında nüfusu 1.131 kişiye yükselmişti ve bu nüfus içinde 273 kişi okuma yazma biliyordu.


## Coğrafya.
Köy, Ardahan il merkezine 55 km, Göle ilçe merkezine 10 km uzaklıktadır.
# Çakıldere, Göle
Çakıldere, Ardahan ilinin Göle ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Çakıldere köyünün eski adı Ori Kilisa veya Ora Kilisa'dır. Nitekim 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Ora Kilisa (اورا كلیسا) şeklinde geçer. Osmanlı tahrir defterinde bu şekilde kaydedilen yer adlarının Gürcüce Ori Eklesia (ორი ეკლესია) adından geldiği tahmin edilmektedir.
Ori Kilisa köyünün bulunduğu Kola bölgesi, Gürcü Hristiyanlığının erken dönemdeki merkezlerinden biriydi. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyün eski kilisesi Ora Kilisa Kilisesi de bu dönemden kalmış olmalıdır.
Ori Kilisa veya Ora Kilisa köyü, 1574 (Hicri 981) tarihli icmal defterine göre Gürcistan Vilayeti içinde, Ardahan-i Küçük livasının Güney nahiyesine bağlıydı. Memi bin Cafer adlı bir kişiye timar olarak verilmişti ve geliri 4.000 akçeydi. Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan cebe defterinde bu yerleşim Ora Kilisa (اوری كلیسا) adıyla Ardahan-i Küçük livasının Güney nahiyesinin köyü olarak geçer.
Ori Kilisa veya Ora Kilisa köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca Osmanlı Devleti tarafından savaş tazminatı olarak Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 tarihli nüfus sayımında köyü Ora-Kilisa (Ора-Килиса) şeklinde kaydettiği köy, Ardahan sancağının Göle kazasına bağlıydı. Nüfusu, 30'u erkek ve 28'i kadın olmak üzere, 6 hanede 58 kişi yaşıyordu. Köy halkının tamamı Kürtlerden oluşuyordu. Ora Kilisa köyünün nüfusu 1896 yılında 102 kişi, 1906 yılında 130 kişi olarak tespit edilmiştir.
Ori Kilisa köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Ora Kilisa" (اورا كلیسا) olarak geçer. Bu tarihte köy, Kars vilayetinin Göle kazasının Okam nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında da aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 305 kişiden oluşuyordu. Ori Kilisa, Ora Kilisa veya Orikilise "yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Çakıldere olarak değiştirildi. Nitekim 1960 genel nüfus sayımında köyün adı "Çakıldere ("Ortakilise")" biçiminde yazılmıştır. 1965 genel nüfus sayımında Çakıldere köyünün nüfusu 757 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde sadece 51 kişi okuma yazma biliyordu.
Hristiyan nüfusun yaşadığı dönemden kalma tek nefli köy kilisesinden geriye sadece yıkıntılar kalmıştır. Gürcü araştırmacı Konstantine Martvileli 1917 yılında köyün yakınında ikinci bir kilisenin yıkıntılarının bulunduğunu yazmış, ancak bu kiliseden bugüne bir şey kalmamıştır.


## Coğrafya.
Köy, Ardahan il merkezine 24 km, Göle ilçe merkezine ise 30 km uzaklıktadır.
# Çalıdere, Göle
Çalıdere, Ardahan ilinin Göle ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Çalıdere köyünün eski adı Mihkerek veya Mehkerek olarak bilinir. Nitekim 1886 tarihli Rus nüfus sayımında Mehkerek (Мехкерек), 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Mihkerek / Mihgerek (میخكرك) olarak geçer.
Çalıdere-Okçu köyleri bölgesindeki megalit yapı kalıntıları, köyün bulunduğu yörenin çok eski bir yerleşim alanı olduğunu göstermektedir. Gürcüce kaynaklarda Mihkereki (მიხკერეკი) olarak geçen köy, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan tarihsel bölgelerden biri olan Kola'da yer alır. Nitekim bu bölgeyi Osmanlılar 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirmiştir.
Mihkerek, uzun süre Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonra, 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması'yla Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresi sırasında köy, Ardahan sancağının Göle kazasına bağlıydı. 1886 yılındaki nüfusu, "Kürt" olarak kaydedilmiş 54 kişiden oluşuyordu. Köyün nüfusu 1896 yılında 77 kişi, 1906 yılında 86 kişi olarak tespit edilmiştir.
Mihkerek köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda Rusların bölgeden çekilmesinin ardından bir süre fiilen Ermenistan'ın sınırları içinde kaldı. 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması uyarınca Mihkerek Türkiye'ye bırakıldı.
Mihkerek, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Kars vilayetinin Göle kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 189 kişiden oluşuyordu. Mihkerek Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Çalıdere olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Çalıdere köyünün nüfusu 488 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde sadece 58 kişi okuma yazma biliyordu.


## Coğrafya.
Köy, Ardahan il merkezine 51 km, Göle ilçe merkezine 6 km uzaklıktadır..
# Çullu, Göle
Çullu, Ardahan ilinin Göle ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Çullu, bu yerleşimin bilinen en eski adıdır. Ancak bu yerleşim eski Osmanlı kayıtlarında bir köy olarak yer almamıştır.
Birinci Dünya Savaşı yıllarında Ardahan bölgesini gezen Gürcü araştırmacı Konstantine Martvileli köyün adını Çuli (ჩული) olarak kaydetmiştir. Gürcücede yer alan "çuli" kelimesi Türkçeden girmiştir. Nitekim Martvileli bu kelimenin hem Türkçede hem de Gürcücede bulunduğunu yazmıştır. Martvileli'nin verdiği bilgiye göre Çullu köyünde daha önce Müslüman Gürcüler yaşıyordu. Ancak Gürcüler Osmanlı ülkesine göç etiği için köy boşalmıştı. Köyde yıkılmış bir adet kilise bulunuyordu.
Çullu köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Çulli" (چوللی) olarak geçer. Bu tarihte köy, Kars vilayetinin Göle kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında da aynı idari konuma sahipti ve köyde 132 kişi yaşıyordu. 1965 genel nüfus sayımında Çullu köyünün nüfusu 298 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde sadece 32 kişi okuma yazma biliyordu.
Gürcü araştırmacı Konstantine Martvileli'nin tespit ettiği kiliseden bugüne bir şey kalmamıştır. Ayrıca bu kilisenin nasıl tamamen ortadan kalktığı tespit edilememiştir.


## Coğrafya.
Köy, Ardahan il merkezine 77 km, Göle ilçe merkezine 33 km uzaklıktadır.
# Damlasu, Göle
Damlasu, Ardahan ilinin Göle ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Damlasu köyünün eski adı Sasadeli veya Sasadilo'dur. Bu yer adı, Hicri 981 (1573/74) tarihli Osmanlı icmal defterinde Sasadilo (ساسادیلو) olarak geçer. Köyün adı Gürcüce Sakadeli (საყადელი) olarak da bilinir.
Sasadeli veya Sasadilo köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan tarihsel bölgelerden biri olan Kola'da yer alır. Nitekim bu bölgeyi Osmanlılar 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirmiştir. Damlasu köyündeki megalit yapı kalıntısı ile 10. yüzyıla ait Gürcü kilisesi, buranın çok eski bir yerleşim olduğunu göstermektedir.
Sasadeli veya Sasadilo köyü, Hicri 981 (1573/74) tarihli Ardahan-i Küçük icmal defterinde Sasadilo (ساسادیلو) adıyla kaydedilmişti. Bu tarihte köy, Gürcistan Vilayeti içinde, Ardahan-i Küçük livasının Güney nahiyesine bağlıydı.
Gürcü araştırmacı Konstantine Martvileli'nin verdiği bilgiye göre, Rus idaresi sırasında, Birinci Dünya Savaşı yıllarında Sasadeli köyünde yeni yerleşmiş Katolik Ermeniler yaşıyordu. Köyde yıkık bir kilise bulunuyırdu. Nitekim daha sonra bu kiliseye ait bir taşta Gürcüce bir yazı tespit edilmiştir.
Sasadeli veya Sasadilo köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda Rusların bölgeden çekilmesinin ardından bir süre fiilen Ermenistan'ın sınırları içinde kaldı. 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması uyarınca Sasadel Türkiye'ye bırakıldı.
Sasadeli veya Sasadilo köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Sasadel / Sasadil" (ساسادیل) adıyla Kars vilayetinin Göle kazasının Okam nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 203 kişiden oluşuyordu. Sasadeli / Sasadel Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Damlasu olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Damlasu köyünün nüfusu 253 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde sadece 90 kişi okuma yazma biliyordu.
Damlasu köyünün 500 metre kuzeybatısındaki kalıntılar megalit bir yapıya aittir. Köyde ayrıca bir kilisenin kalıntıları tespit edilmiştir. Bir Gürcü kilisesi olan Sasadeli Kilisesi'nin 10. yüzyılda inşa edilmiş olduğu bugüne ulaşmış olan Gürcüce bir yazıttan anlaşılmaktadır.


## Coğrafya.
Köy, Ardahan il merkezine 27 km, Göle ilçe merkezine 32 km uzaklıktadır.
# Dedekılıcı, Göle
Dedekılıcı, Ardahan ilinin Göle ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Dedekılıcı köyünün eski adı Keşar'dır. Nitekim 1886 tarihli Rus nüfus sayımında ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde aynı adla geçer. Bu yer adı Gürcüce Keşeri / Keşari (კეშერი / ქეშარი) biçiminde yazılır.
Keşar, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Kola'da yer alır. Bu bölgeyi Osmanlılar 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirmiştir. Öte yandan Keşar köyü sınırları içindeki üç adet megalit kale kalıntısı, buranın çok eski bir yerleşim alanı olduğunu göstermektedir.
Türkçe Göle olarak bilinen bu bölge uzun süre Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sora, 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması'ya Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinde Keşar (Кешар) adıyla kaydedilmiş olan köy, Ardahan sancağının Göle kazasına bağlıydı. Rus idaresinde köyde Rumlar yaşıyordu ve köyün nüfusu 210 kişiden oluşuyordu. Köyün nüfusu 1896 yılında 288 kişi, 1906 yılında 400 kişi olarak tespit edilmiştir.
Göle bölgesinde 1907 yılında araştırma gezisi yapan Gürcü tarihçi ve arkeolog Ekvtime Takaişvili'nin verdiği bilgiye göre, o sırada bölgenin nüfusu hayli renkli bir hale gelmiş, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı sırasında Osmanlı ülkesinden Rusların egemenliğine geçen topraklara göç etmiş olan Rumlar ve Ermeniler, Müslüman Gürcülerden boşalmış olan yerlere yerleştirilmişti.
Keşar köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda Rusların bölgeden çekilmesinin ardından bir süre fiilen Ermenistan'ın sınırları içinde kaldı. 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması uyarınca Keşar Türkiye'ye bırakıldı.
Keşar, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Keşar (كشار) adıyla Kars vilayetinin Göle kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 373 kişiden oluşuyordu. Keşar Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Dedekılıcı olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Dedekılıcı köyünün nüfusu 712 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 239 kişi okuma yazma biliyordu.


## Coğrafya.
Köy, Ardahan il merkezine 39 km, Göle ilçe merkezine 11 km uzaklıktadır.
# Dengeli, Göle
Dengeli, Ardahan ilinin Göle ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Dengeli köyünün eski adı Aburi'dır. Aburi (აბური) adı Türkçeye Abur şeklinde girmiştir. Nitekim 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Abur (ابور) olarak geçer. Rus idaresinin 1886 tarihli nüfus tespitinde de köyün adı Türkçedeki gibi yazılmıştır.
Aburia köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Kola'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirmiştir. Kola bölgesi Osmanlı döneminde Ardahan-i Küçük şeklinde adlandırılmıştır. Öte yandan bu bölge, Gürcü Hristiyanlığının erken dönemdeki merkezlerinden biri olarak bilinir.
Aburia köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’nın ardından 1878 yılında imzalanan Belin Antlaşması uyarınca, savaş tazminatının bir parçası olarak Osmanlı Devleti tarafından Rusya’ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 taerihli nüfus tespitinde Abur (Абуръ) adıyla kaydettiği yerleşim, Ardahan sancağının Göle kazasına bağlı Okami nahiyesinin 18 köyünden biriydi. Köydeki 12 hanede, 56’sı erkek ve 31’i kadın olmak üzere 87 kişi yaşıyordu. Altı hanede yaşayan 39 kişi Kürt, kalan altı hanede yaşayan 48 kişi de Türk olarak kaydedilmiştir. Köyün nüfusu 1896 yılında 113 kişi, 1906 yılında 144 kişi olarak tespit edilmiştir.
Birinci Dünya Savaşı yıllarında Ardahan bölgesinde bulunan Gürcü gazeteci Konstantine Martvileli, köydeki 6 hanede 58 Müslüman Gürcünün yaşadığını yazmıştır. Köy, Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda Rusların bölgeden çekilmesinin ardından bir süre fiilen Ermenistan'ın sınırları içinde kaldı. 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması uyarınca Abur Türkiye'ye bırakıldı.
Aburia, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Abur (ابور) adıyla Kars vilayetinin Göle kazasının Okam nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında adı Abur şeklinde yazılmış olan köy, aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 291 kişiden oluşuyordu. Aburia veya Abur Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Dengeli olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Dengeli köyünün nüfusu 534 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 189 kişi okuma yazma biliyordu.


## Coğrafya.
Köy, Ardahan il merkezine 56 km, Göle ilçe merkezine 12 km uzaklıktadır.
# Dereyolu, Göle
Dereyolu, Ardahan ilinin Göle ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Dereyolu'nun eski adı Türkçe kaynaklarda Salut olarak geçer. Nitekim 1574 tarihli Osmanlı icmal defteri ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde ise "Salut" (صالوت) şeklinde yazılmıştır. Bu yer adı Suleti'den değişime uğramış olabilir. Lazca bir yer adı olan Suleti (სულეთი), "Kendirli" anlamına gelir. Nitekim 1968 tarihli köy listesinde Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı Dağdibi köyü ile Dereyolu'nun eski adlarının "Sulat" biçiminde yazılması bu ihtimali desteklemektedir.
Salut köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Kola'da yer alır. Bu bölgeyi Osmanlılar 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyün sınırları içindeki megalit kale kalıntısı, buranın eski bir yerleşim alanı olduğunu göstermektedir.
Salut köyü, 1574 tarihli Osmanlı icmal defterinde Salut-i Büzürg (Büyük Salut), Salut-i Vasat (Orta Salut) ve Salut-i Küçük (Küçük Salut) olmak üzere, üç köy olarak kaydedilmiştir. Bu tarihte bu köyler Ardahan-i Küçük livasının Kuzey nahiyesine bağlıydı. Ardahan-i Küçük livası, Güney, Kuzey, Hoçvan ile Germücek nahiyelerinden oluşuyor ve Kuzey nahiyesi 121 köyü kapsıyordu.
Salut köyü, uzun süre Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sora, 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması'yla Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinde Salut (Салут) adıyla kaydedilmiş olan köy, Ardahan sancağının Göle kazasına bağlıydı ve nüfusu, "Rum" olarak kaydedilmiş 369 kişiden oluşuyordu. Köyde iki adet kilisenin varlığı bilinmektedir. Ancak bu yapılar tamamen ortadan kaldırılmıştır. Köyün nüfusu 1896 yılında 472 kişi, 1906 yılında 563 kişi olarak tespit edilmiştir.
Göle bölgesinde 1907 yılında araştırma gezisi yapan Gürcü tarihçi ve arkeolog Ekvtime Takaişvili'nin verdiği bilgiye göre, o sırada bölgenin nüfusu hayli renkli bir hale gelmiş, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı sırasında Osmanlı ülkesinden Rusların egemenliğine geçen topraklara göç etmiş olan Rumlar ve Ermeniler, Müslüman Gürcülerden boşalmış olan yerlere yerleştirilmişti.
Salut köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda Rusların bölgeden çekilmesinin ardından bir süre fiilen Ermenistan'ın sınırları içinde kaldı. 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması uyarınca Salut Türkiye'ye bırakıldı.
Salut, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Salut" (صالوت) adıyla Kars vilayetinin Göle kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 427 kişiden oluşuyordu. Salit / Salut Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Dereyolu olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Dereyolu köyünün nüfusu 909 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 330 kişi okuma yazma biliyordu.


## Coğrafya.
Köy, Ardahan il merkezine 45 km, Göle ilçe merkezine 5 km uzaklıktadır.
# Dölekçayır, Göle
Dölekçayır, Ardahan ilinin Göle ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Dölekçayır köyünün eski adı Plormari'dir. Plormari (ფლორმარი), Osmanlı cebe defterinde (1694-1732) Plormari (پلورمری) ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Plomari (پلومری) olarak geçer. Çeşitli kaynaklarda Plormori, Plomeri şeklinde de geçer.
Plormari köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Kola'da yer alır. Bu bölgeyi ve köyü Osmanlılar 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirmiştir.
Plormari köyü, 1574 tarihli Osmanlı icmal defterine göre, Gürcistan Vilayeti içinde, Ardahan-i Küçük livasının Kuzey nahiyesine bağlıydı. Ardahan-i Küçük livası, Güney, Kuzey, Hoçvan ve Germücek nahiyelerinden oluşuyor ve Kuzey nahiyesi 121 köyü kapsıyordu. Ancak köyün adı “Pulur-i Miri” ve "Pilomeri" şeklinde okunmuştur.
Plormari köyü, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde Plormari (پلورمری) şeklinde kaydedilmiştir. Hicri 1109 (1697/1698) yılında aynı idari konuma sahip olan köy, 5.000 akçe hasıla ile Mehmed adında birine verilmişti.
Plormari köyü, uzun süre Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sora, 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması'yla savaş tazminatının bir parçası olarak Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 nüfus sayımında Plor-Mori (Плор-Мори) adıyla kaydedilmiş olan yerleşim, Ardahan sancağının Göle kazasına bağlı Okam nahiyesinin 18 köyünden biriydi. Nüfusu, 24'ü erkek ve 22'si kadın olmak üzere, 7 hanede yaşayan 46 kişiden oluşuyordu. Bu nüfus içinde 6 kişi Türk, 40 kişi Kürt olarak yazılmıştır. Köyün nüfusu 1896 yılında 45 kişi, 1906 yılında 137 kişi olarak tespit edilmiştir.
Plomeri köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda Rusların bölgeden çekilmesinin ardından bir süre fiilen Ermenistan'ın sınırları içinde kaldı. 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması uyarınca Plomeri Türkiye'ye bırakıldı.
Dölekçayır köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Plomeri" (پلومری) adıyla Kars vilayetinin Göle kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "Pilömer" adıyla geçen köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 279 kişiden oluşuyordu. Plormari veya Plomeri Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Dölekçayır olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Dölekçayır köyünün nüfusu 581 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 126 kişi okuma yazma biliyordu.


## Coğrafya.
Köy, Ardahan il merkezine 50 km, Göle ilçe merkezine 5 km uzaklıktadır.
# Durucasu, Göle
Durucasu, Ardahan ilinin Göle ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Durucasu köyünün eski adı Türkçe kaynaklarda Kırdamal'dır. Nitekim 1574 tarihli Osmanlı icmal defterinde Kırdamal olarak geçer. Rus idaresi ise köyü 1886 tarihli Rus sayımında "Kirdoman" (Кирдоман) şeklinde kaydetmiştir.
Kırdamal, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Kola'da yer alır. Bu bölgeyi Osmanlılar 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirmiştir.
Kırdamal köyü, Hicri 981 (1573/74) tarihli Osmanlı icmal defterine göre Gürcistan Vilayeti içinde, Ardahan-i Küçük livasının Kuzey nahiyesine bağlıydı. Ardahan-i Küçük livası, Güney, Kuzey, Hoçvan ile Germücek nahiyelerinden oluşuyor ve Kuzey nahiyesi 121 köyü kapsıyordu.
Kırdamal köyü, uzun süre Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sora, 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması'yla Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinde Kırdamal köyü Ardahan sancağının Göle kazasına bağlıydı ve nüfusu, Kürt olarak kaydedilmiş 146 kişiden oluşuyordu. Köyde varlığı bilinen kilise, Kırdamal köyünde bu tarihten önce Hristiyan nüfusun yaşadığını göstermektedir. Köyün nüfusu 1896 yılında 142 kişi, 1906 yılında 239 kişi olarak tespit edilmiştir.
Kırdamal köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda Rusların bölgeden çekilmesinin ardından bir süre fiilen Ermenistan'ın sınırları içinde kaldı. 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması uyarınca Kırdamal Türkiye'ye bırakıldı.
Kırdamal köyü, 1940 genel nüfus sayımında "Kırdımal" adıyla Kars vilayetinin Göle kazasının merkez nahiyesine bağlıydı ve nüfusu 424 kişiden oluşuyordu. Kırdamal Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Durucasu olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Durucasu köyünün nüfusu 643 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 148 kişi okuma yazma biliyordu.


## Coğrafya.
Köy, Ardahan il merkezine 55 km, Göle ilçe merkezine 11 km uzaklıktadır.
# Esenboğaz, Göle
Esenboğaz, Ardahan ilinin Göle ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Esenboğaz köyünün eski adı 1886 tarihli Rus nüfus sayımında Kalpikar (Кальпикар), 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Kelpekör (كلپەكور) olarak geçer.
Kalpikar köyü sınırları içindeki megalit kule kalıntısı, buranın çok eski bir yerleşim alanı olduğunu göstermektedir. Köy Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Kola'da yer alır. Nitekim bu bölgeyi Osmanlılar 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirmiştir.
Türkçe Göle olarak bilinen Kola bölgesi uzun süre Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sora, 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması'yla Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinde Kalpikar (Кальпикар) adıyla kaydedilmiş olan köy, Ardahan sancağının Göle kazasına bağlıydı ve nüfusu, tamamı Kürt olarak kaydedilmiş 37 kişiden oluşuyordu. Köyün nüfusu 1896 yılında 40 kişi, 1906 yılında 128 kişi olarak tespit edilmiştir.
Kalpikar köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda Rusların bölgeden çekilmesinin ardından bir süre fiilen Ermenistan'ın sınırları içinde kaldı. 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması uyarınca Klapikar Türkiye'ye bırakıldı.
Kalpikar köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Kelpekör (كلپەكور) adıyla Kars vilayetinin Göle kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "Kelbikör" adıyla geçen köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 207 kişiden oluşuyordu. Kalpikar / Kelbikör Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Esenboğaz olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Esenboğaz köyünün nüfusu 462 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde sadece 25 kişi okuma yazma biliyordu.


## Coğrafya.
Köy, Ardahan il merkezine 54 km, Göle ilçe merkezine 10 km uzaklıktadır.
# Filizli, Göle
Filizli, Ardahan ilinin Göle ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Filizli köyünün eski adı Zvini'dir. Gürcüce bir yer adı olan Zvini (ზვინი), tınaz anlamına gelir. Nitekim Gürcü araştırmacı Konstantine Martvileli köyün tınaza benzer bir yerde kurulu olduğunu yazmıştır. Bu yer adı Türkçeye Sivin şeklinde girmiştir. Nitekim 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Sivin (سیوین) olarak geçer.
Zvini köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan tarihsel bölgelerden biri olan Kola'da yer alıyordu. Nitekim bu bölgeyi Osmanlılar 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirmiştir.
Zvini köyü, 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması'yla Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresince Sivin (Сивин) olarak kaydedilen köy, Ardahan sancağının Göle kazasına bağlıydı. Köyün 1886 yılındaki nüfusu, Kürt olarak kaydedilmiş 138 kişiden oluşuyordu. Köyün nüfusu 1896 yılında 217 kişi, 1906 yılında 229 kişi olarak tespit edilmiştir.
Zvini köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda Rusların bölgeden çekilmesinin ardından bir süre fiilen Ermenistan'ın sınırları içinde kaldı. 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması uyarınca Sivin Türkiye'ye bırakıldı.
Zvini köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Sivin (سیوین) adıyla Kars vilayetinin Göle kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 309 kişiden oluşuyordu. Sivin / Zvini Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Filizli olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Filizli köyünün nüfusu 622 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 193 kişi okuma yazma biliyordu.


## Coğrafya.
Köy, Ardahan il merkezine 52 km, Göle ilçe merkezine 8 km uzaklıktadır.
# Gedik, Göle
Gedik, Ardahan ilinin Göle ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Gedik köyünün eski Laustan veya Lavustan'dır. Nitekim 1886 tarihli Rus nüfus tespitinde Laustan (Лаустан), 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Lavustan (لاووستان) biçiminde yazılmıştır. Gürcüce kaynaklarda ise, Laustani (ლაუსტანი) olarak geçer.
Laustan köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan tarihsel bölgelerden biri olan Kola'da yer alır. Nitekim bu bölgeyi Osmanlılar 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köye dair eski kayıtlar olmasa da megalit yapı kalıntısı buranın çok eski yerleşim alanı olduğunu göstermektedir.
Türkçe Göle olarak bilinen Kola bölgesi, uzun süre Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonra, 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması'yla Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresince Laustan (Лаустан) olarak kaydedilen köy, Ardahan sancağının Göle kazasına bağlıydı. Köyün 1886 yılındaki nüfusu, 96 kişiden oluşuyordu. Bu nüfus içinde 27 kişi Türk, 69 kişi Kürt olarak kaydedilmiştir. Ancak Laustan'da varlığı bilinen kilise, köyün daha önce Hristiyan bir nüfusu barındırdığını göstermektedir. Köyün nüfusu 1896 yılında 94 kişi, 1906 yılında 114 kişi olarak tespit edilmiştir.
Laustan köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda Rusların bölgeden çekilmesinin ardından bir süre fiilen Ermenistan'ın sınırları içinde kaldı. 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması uyarınca Laustan Türkiye'ye bırakıldı.
Laustan köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Lavustan (لاووستان) adıyla Kars vilayetinin Göle kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 293 kişiden oluşuyordu. Laustan / Lavustan Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Gedik olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Gedik köyünün nüfusu 675 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde sadece 80 kişi okuma yazma biliyordu.


## Coğrafya.
Köy, Ardahan il merkezine 61 km, Göle ilçe merkezine 16 km uzaklıktadır.
# Gülistan, Göle
Gülistan, Ardahan ilinin Göle ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Köyün bilinen en eski adı Gülistan'dır. Nitekim 1886 tarihli Rus nüfus tespitinde ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Gülistan" olarak geçer.
Gülistan köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan tarihsel bölgelerden biri olan Kola'da yer alır. Nitekim bu bölgeyi Osmanlılar 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köye dair eski kayıtlar olmasa da megalit yapı kalıntısı buranın çok eski yerleşim alanı olduğunu göstermektedir. Bu yer adı Gürcüce "Gulisubani"den (გულისუბანი) değişime uğramış olabilir. Nitekim Osmanlıların Gürcülerden ele geçirdiği topraklarda 1595 yılında Gulisubani adını taşıyan bir köy bulunuyordu.
Türkçe Göle olarak bilinen Kola bölgesi, uzun süre Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonra, 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması'yla Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresince Gülistan (Гюлистан) olarak kaydedilen köy, Ardahan sancağının Göle kazasına bağlıydı. Ancak Gülistan'da varlığı bilinen ve bugüne yıkıntıları kalan kilise, köyün daha önce Hristiyan bir nüfusu barındırdığını göstermektedir. Köyün nüfusu 1896 yılında 75 kişi, 1906 yılında 91 kişi olarak tespit edilmiştir.
Gülistan köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda Rusların bölgeden çekilmesinin ardından bir süre fiilen Ermenistan'ın sınırları içinde kaldı. 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması uyarınca Gülistan Türkiye'ye bırakıldı.
Gülistan, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Latin harfleriyle "Qulistan" (كلستان) adıyla Kars vilayetinin Göle kazasının Okam nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "Gülistan" olarak yazılmış olan köy, aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 259 kişiden oluşuyordu. 1965 yılına gelindiğinde Çardaklı köyünün nüfusu 465 kişiye ulaşmıştı ve bu nüfus içinde sadece 88 kişi okuma yazma biliyordu.


## Coğrafya.
Köy, Ardahan il merkezine 62 km, Göle ilçe merkezine 18 km uzaklıktadır.
# Günorta, Göle
Günorta, Ardahan ilinin Göle ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Günorta köyünün eski Kızıl Kilisa'dır. Nitekim 1574 tarihli Osmanlı icmal defteri ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Kızıl Kilisa (قزیل كلیسا) olarak geçer. Osmanlıların Gürcülerden ele geçirdiği topraklarda 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterine göre "Kızıl Kilisa" adını taşıyan başka köyler de bulunuyordu. Bunlardan ikisi Ardahan ilinde Ölçek ve Burmadere adlı köylere yakındı. Gürcü Türkolog Sergi Cikia bu yer adının aynı anlama gelen Gürcüce "Tziteli Eklesia"dan (წითელი ეკლესია) çevrilmiş olabileceğini yazar.
Kızıl Kilisa köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan tarihsel bölgelerden biri olan Kola'da yer alır. Nitekim bu bölgeyi Osmanlılar 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirmiştir. Osmanlı döneminde köyün adına vesile olan kırmızı taşlardan inşa edilmiş kilise de bu dönemden kalmıştır Köydeki megalit yapı kalıntısı da buranın çok eski yerleşim alanı olduğunu göstermektedir.
Kızıl Kilisa köyü, 1574 tarihli Osmanlı icmal defterine göre Gürcistan Vilayeti içinde, Ardahan-i Küçük livasının Kuzey nahiyesine bağlıydı. Ardahan-i Küçük livası, Güney, Kuzey, Hoçvan ve Germücek nahiyelerinden oluşuyor ve Kuzey nahiyesi 121 köyü kapsıyordu.
Kızıl Kilisa köyü, uzun süre Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonra, 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması'yla Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresince Kızıl-Kilisa (Кизил-Килиса) olarak kaydedilen köy, Ardahan sancağının Göle kazasına bağlıydı. Köyün 1886 yılındaki nüfusu, Kürt olarak kaydedilmiş 87 kişiden oluşuyordu. Ancak Kızıl Kilisa'da varlığı bilinen kilise, köyün daha önce Hristiyan bir nüfusu barındırdığını göstermektedir. Köyün nüfusu 1896 yılında 122 kişi, 1906 yılında 155 kişi olarak tespit edilmiştir.
Kızıl Kilisa köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda Rusların bölgeden çekilmesinin ardından bir süre fiilen Ermenistan'ın sınırları içinde kaldı. 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması uyarınca Kızıl Kilisa Türkiye'ye bırakıldı.
Kızıl Kilisa köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Kızıl Kilisa (قزیل كلیسا) adıyla Kars vilayetinin Göle kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "Kızıl Kilise" adıyla aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 309 kişiden oluşuyordu. Kızıl Kilisa adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Günorta olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Günorta köyünün nüfusu 647 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde sadece 106 kişi okuma yazma biliyordu.


## Coğrafya.
Köy, Ardahan il merkezine 50 km, Göle ilçe merkezine 26 km uzaklıktadır.
# Hoştülbent, Göle
Hoştülbent, Ardahan ilinin Göle ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Hoştülbent köyünün eski adı Hoşdulbend'dir. Nitekim Hicri 981 (1573/74) tarihli Osmanlı icmal defteri ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Hoşdulbend" (خوشدولبند) olarak geçer.
Hoşdulbend köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan tarihsel bölgelerden biri olan Kola'da yer alır. Nitekim bu bölgeyi Osmanlılar 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirmiştir.
Hoşdulbend köyü, Hicri 981 (1573/74) tarihli Osmanlı icmal defterine göre Gürcistan Vilayeti içinde, Ardahan-i Küçük livasının Kuzey nahiyesine bağlıydı. Ardahan-i Küçük livası, Güney, Kuzey, Hoçvan ve Germücek nahiyelerinden oluşuyor ve Kuzey nahiyesi 121 köyü kapsıyordu.
Hoşdulbend köyü, uzun süre Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sora, 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması'yla savaş tazminatının bir parçası olarak Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 nüfus sayımında Hoştulbent (Хоштульбент) adıyla kaydedilmiş olan yerleşim, Ardahan sancağının Göle kazasına bağlı Okam nahiyesinin 18 köyünden biriydi. Nüfusu, 64'ü erkek ve 52'si kadın olmak üzere, 14 hanede yaşayan 116 kişiden oluşuyordu. Bu nüfusun tamamı Kürtlerden oluşuyordu. Hoştülbent'in nüfusu 1896 yılında 126 kişi, 1906 yılında 241 kişi olarak tespit edilmiştir.
Hoşdulbend köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda Rusların bölgeden çekilmesinin ardından bir süre fiilen Ermenistan'ın sınırları içinde kaldı. 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması uyarınca Hoştülbent Türkiye'ye bırakıldı.
Hoşdulbend, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Hoşdulbend (خوشدولبند) adıyla Kars vilayetinin Göle kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "Höşdölbent" olarak kaydedilmiş olan köy, aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 358 kişiden oluşuyordu. 1965 yılına gelindiğinde, adı "Hoşdülbent" diye yazılmış olan köyün nüfusu 501 kişiye ulaşmıştı ve bu nüfus içinde sadece 115 kişi okuma yazma biliyordu.


## Coğrafya.
Hoştülbent köyü Ardahan il merkezine 56 km, Göle ilçe merkezine 12 km uzaklıktadır.
# Kalecik, Göle
Kalecik, Ardahan ilinin Göle ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Kalecik köyünün eski adı Kumurluhi'dir. Kumurluhi (ქუმურლუხი) adı, Gürcü tarihçi ve coğrafyacı Vahuşti'de de geçer. Geç dönemde bu yerleşime buradaki kaleden dolayı 
Kalacık (قلعەجك) veya Kalecik adı verilmiştir.
Kalecik köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Kola'da yer alır. Nitekim bu bölgeyi Osmanlılar 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirmiştir. Gürcü tarihçi ve coğrafyacı Vahuşti'nin 18. yüzyılda verdiği bilgiye göre, köy Kumurluhi, Kalecik'e adının veren buradaki kale de Beçi Kalesi adını taşıyordu.
Kalecik köyü, uzun süre Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonra, 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması'yla Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Komşu köyler geçtiği halde, 1886 Rus nüfus sayımıdan Kalecik adı geçmemektedir.
Kalecik köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Kars vilayetinin Göle kazasının Okam nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "Kalecik" biçimde yazılmış olan köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 177 kişiden oluşuyordu. 1965 yılına gelindiğinde Kalecik köyünün nüfusu 384 kişiye ulaşmıştı ve bu nüfus içinde sadece 64 kişi okuma yazma biliyordu.


## Coğrafya.
Köy, Ardahan il merkezine 37 km, Göle ilçe merkezine 32 km uzaklıktadır.
# Esenyayla, Göle
Esenyayla, Ardahan ilinin Göle ilçesine bağlı bir köydür.


## Tarihçe.
Esenyayla'nın eski adı Türkçe kaynaklarda Karatavuk (قرە طاووق) olarak geçer. Ancak 1886 Rus nüfus tespitinde köyün adı Kara-Tauh (Кара-Таух) biçiminde yazılmıştır. Bir Gürcüce kaynakta da köyün adı Karataohi (ყარატაოხი) olarak geçer.
Karatavuk köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan tarihsel bölgelerden biri olan Kola'da yer alır. Nitekim bu bölgeyi Osmanlılar 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirmiştir. Türkçe Göle olarak bilinen bölge uzun süre Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonra, 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması'yla Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresince Kara-Tauh (Кара-Таух) olarak kaydedilen köy, Ardahan sancağının Göle kazasına bağlıydı. Köyün 1886 yılındaki nüfusu, Kürt olarak kaydedilmiş 62 kişiden oluşuyordu. Ancak Esenyayla'da varlığı bilinen kilise, köyün daha önce Hristiyan bir nüfus barındırdığını göstermektedir. Köyün nüfusu 1896 yılında 77 kişi, 1906 yılında 132 kişi olarak tespit edilmiştir.
Esenyayla köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda Rusların bölgeden çekilmesinin ardından bir süre fiilen Ermenistan'ın sınırları içinde kaldı. 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması uyarınca köy Türkiye'ye bırakıldı.
Esenyayla köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Karatavuk (قرە طاووق) adıyla Kars vilayetinin Göle kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 302 kişiden oluşuyordu. Karatavuk köyünün nüfusu 1965 yılında 656 kişiye ulaşmıştı ve bu nüfus içinde sadece 84 kişi okuma yazma biliyordu.
Köyün adı, 2007 yılından önce "Esenyayla" olarak değiştirilmiştir.


## Coğrafya.
Köy, Ardahan il merkezine 73 km, Göle ilçe merkezine 28 km uzaklıktadır.