BILGEM-AI/BILGE-Wiki-Tr-Plus huggingface dataset:
# Azrail
Azrail, İslam'da dört büyük melekten biri ve eceli dolmuş kişilerin canını almaya gelen 'ölüm meleği' olarak görülür. Yahudilikte bu melek bazen ölen kişinin ruhunu taşıyan bir melek olarak uyarlanmıştır.


## Etimoloji.
İsmin Süryanice veya İbranice olduğunu söyleyenlere göre azer ve el veya îl kelimelerinden oluşan bir terkiptir ve El'in yardımcısı manasına gelir.
Aslının Arapça olduğunu söyleyenlere göre ise a-ze-ra ve el (îl) kelimelerinden oluşmuştur ve manası da güçlü kuvvetli, salabetli demektir. Kelimenin diğer kullanımları Azeryahu, Azer-el, Azra-el (Yahvenin veye El'in yardımcısı) şeklindeydi ve Yahudilikte Ezra için kullanılmıştı.


## Yahudilikte.
Yahudi Angelojisinde birbirinden farklı canlıların ölümleriyle ilgili farklı ölüm melekleri bulunur: Cebrâil kralların, Kapzil gençlerin, Maşbir hayvanların, Maşhit çocukların, Af ve Hemah da insanların ve büyük hayvanların canlarını alır.
Ölüm meleklerinden biri Şeytan ve Samael denir. Günahkarları Tanrı'nın önünde başarılı bir şekilde suçladığında onları öldürür. Yahudilikte Mesih geldiği zaman, ölüm ortadan kalkacak ve Mesih ölüm meleğini yok edecektir.


## İslamiyette.
Allah'ın kendisine verdiği emirle canlıların ruhlarını almakla görevli olan ölüm meleği için Kur'an ve Hadislerde "Melekü'l-Mevt" (ölüm meleği) terimi kullanılmaktadır. "De ki; üzerinize memur edilen ölüm meleği, canınızı alır Sonra Rabbinize döndürülürsünüz" (es-Secde, 32/11)
İslamda Azrail kelimesi, Kuran veya hadislerde geçmemektedir, ama tefsirle sabittir. Müslüman alimler bu meleğin adının "Azrail" olduğunu bildirmektedir. O ve onun emrindeki meleklerin hepsi ölüm melekleridir. Azrail, İslam dinindeki dört büyük melekten biridir. İnsanların canını almakla görevlidir. Ölüm Meleği, Kur’an ve sahih hadislerde, melekül-mevt (ölüm meleği) şeklinde de anılmıştır. (Secde Suresi: 11)
Onun emrinde de bazı melekler vardır. Bu melekler de kendilerine Allah tarafından ulaştırılan emirleri yerine getirirler. "Nihayet birinize ölüm gelince elçilerimiz onun canını alırlar, onlar hiç geri kalmazlar" (el-En'âm, 6/61) 
Kur'an'da, meleklerin kâfir olan bir kul ile mümin olan bir kulun canlarını alışları tasvir edilmektedir. Kâfirlerin can verişleri şöyle tarif edilmektedir: "Melekler, kâfirlerin canlarını alırken onları görseydin, onların yüzlerine ve arkalarına vuruyorlar: Haydi, yangın (Cehennem) azabını tadın diyorlardı" (el-Enfal, 8/50)
Nâşitat meleklerinin müminlerin canlarını da tatlılıkla alışları şöyle ifade edilmektedir: "Melekler iyi insanlar olarak canlarını aldıkları kimselere de: Selâm size, yaptıklarınıza karşılık Cennet'e girin' derler" (en-Nahl, 16/32)


### Hadislerde.
Ölüm meleği Musa‘ya ruhunu alması için gönderilir. Musa, melekul mevt'e tokat atıp bir gözünü çıkarır.
Melekul mevt Rabbine dönerek: “Beni öyle bir kula gönderdin ki, ölümü istemiyor" der Allah O'na gözünü iade eder."


## Bibliyografi.
 - Notlar
 - Kaynaklar
 }}>
 - YÖNLENDİRME
# Pirelli
Pirelli, 1872 yılında Giovanni Battista Pirelli tarafından Milano'da, plastik üreticisi olarak kurulmuş, uluslararası arenada faaliyet gösteren lastik firmasıdır.
Lastik sektöründe Pirelli, ciro anlamında dünyanın 5. en büyük markasıdır. 2006 yılında Pirelli Lastikleri 3,94 milyar Euro satış elde ederek, bir önceki yıla göre %8,7 büyüme kaydetmiştir. Pirelli Lastikleri, lastiklerin dizayn, geliştirme, üretim ve pazarlama alanlarında faaliyet göstermesiyle, Uluslararası Pirelli Grubu'nun önemli bir parçasını oluşturmaktadır. Pirelli Lastiklerinin faaliyet alanı, hafif ticari araç ve motosikletten (cironun %70'ini oluşturan tüketici pazarı), otobüs, kamyon, traktör, iş makinesi ve çelik kordun üretim ve pazarlamasına (cironun %30'unu oluşturan endüstriyel pazar) kadar uzanmaktadır.


## Tarihçe.
1870 yılında Giovanni Battista Pirelli tarafından buharla çalışan bir makine, 5 memur ve 50 işçi ile Milano'da kurulan Pirelli, şu anda dünyanın 17 ülkesinde toplam 23 fabrikada lastik sektöründe faaliyet göstermektedir. Faaliyetine kauçuk alanında başlayan şirket, günümüzde de lastik ile beraber enerji ve komünikasyon alanlarında kullanılan kabloların üretimini de yapmaktadır.


## Türkiye'de Pirelli.
### Fabrika.
İzmit-Kocaeli bölgesinde yaklaşık 50 yıllık bir geçmişe sahip olan Pirelli, 1970 yılında hizmete soktuğu Pirelli İlkokulu'ndan sonra 2007 yılında açtığı İzmit Köseköy Pirelli Anadolu Lisesi ile bölgenin kalkınmasına destek olmaktadır. 750 öğrenci kapasiteli lisede, 25 derslik, spor salonu ve laboratuvar bulunmaktadır.
# Türkiye'deki millî parklar listesi
Türkiye'deki millî parklar listesi, Türkiye'de bulunan millî parkların derlendiği listedir. Türkiye'de millî park kavramı ilk kez Selahattin İnal tarafından gündeme getirilmiş, "doğa koruma alanlarının millî park statüsü taşıması gerektiği ve doğal güzellik ile turistik potansiyel kıstaslarına göre belirlenmesi gerektiği" savunulmuştur. Kavram, 31 Ağustos 1956 tarihinde kabul edilen nun 25. maddesinde yer bularak ilk kez yasal düzlemde yer almıştır. Kanunla millî parkların sorumluluğu kendisine verilen Orman Genel Müdürlüğü, gerekli gördüğü ormanlık bölgelerin fauna ve florasının korunması şartıyla bilimsel ve halka açık spor ile mesire alanı olarak kullanılması amaçlarıyla herhangi bir bölgeyi millî park ilan etmekle yetkili kılınmış, iki yıl sonra kurulan Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü ile görev bu kuruma devredilmiştir. 1983 yılına kadar yalnızca orman örtüsüne sahip olan yerler millî park dâhilinde değerlendirilirken 9 Ağustos 1983 tarihinde kabul edilen ile ormanlık olmasa bile tarihî, turistik ya da kültürel değeri haiz alanların da millî park ilan edilmesi sağlanarak tabiat parkı, tabiat koruma alanı, tabiat anıtı gibi yeni koruma statüleri tesis edilmiştir. Kanunun güncel hâline göre Tarım ve Orman Bakanlığı tasarrufunda olan millî park alanlarının belirlenmesi bu bakanlığın yanı sıra imar konularında Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ve tarihî ile turistik konularda Kültür ve Turizm Bakanlığının görüşleri alınarak sağlanmakta olup cumhurbaşkanlığı kararnamesinin yayımlanmasıyla resmiyete kavuşmaktadır.
Millî park arazileri kamuya ait olmakla birlikte kişilere ait alanların millî park şartlarını taşıdığı durumlarda na dayanılarak Tarım ve Orman Bakanlığınca kamulaştırma, devir, tahsis ya da bağış gibi formüllerle ilgili alan devletleştirilmekte ve millî park ilan edilmektedir. Tarım ve Orman Bakanlığı millî parkların düzenleme, yönetme, işletme veya işlettirme haklarına sahiptir. Bahsi geçen işlettirme hakkı yalnızca devlet ormanı kapsamında olmayan millî parklar için geçerli olup devlet ormanlarının işletme hakkı anayasanın 169. maddesi gereğince devredilememektedir. Tarım ve Orman Bakanlığının tasarrufunda bulunan millî parkların idaresi daha özelde bakanlığa bağlı Doğa Koruma ve Millî Parklar Genel Müdürlüğü altında teşkilatlandırılan Millî Parklar Dairesi Başkanlığınca yürütülmektedir.
İç Anadolu'daki antik çağlardan kalma kalıntı ormanlarından biri olması nedeniyle 5 Şubat 1958 tarihinde millî park ilan edilen Yozgat Çamlığı Millî Parkı Türkiye'nin ilk millî parkıdır. Sınırları içerisinde beş farklı millî parkı bulunduran Antalya bu bakımdan en zengin il olup yüzölçümü olan Ağrı Dağı Millî Parkı Türkiye'nin en geniş, yüksekliği olan Hakkâri Cilo ve Sat Dağları Millî Parkı ise en yüksek millî parkıdır. Sonuncusu 30 Mayıs 2025'te millî park ilan edilen Geben Vadisi Millî Parkı ile birlikte Türkiye'de 50 millî park bulunmakta olup bunlar toplam alan kaplamaktadır.


## Anahtar.
 Dünya Mirasları listesine alındı
 Ramsar alanları listesine alındı
# D (programlama dili)
D programlama dili, C++ dilinden daha yüksek seviyede ve hedef alınan işletim sistemiyle donanımlara göre uygulama yazılmasını kolaylaştıran bir "sistem ve uygulama" dilidir.
D, C gibi sistem programlama dili olmasına karşın birçok üst düzey dilden (Python, Ruby, Lisp, Java, C#, vb.) özellikler almış olan kod okunabilirliği yüksek bir dildir. Üst düzey olanaklarına karşın C ve C++ kadar hızlı çalışan programlar üretir.
D'nin artık D1 diye anılan eski sürümünün desteği 31 Aralık 2012'de sona ermiştir. D2 olarak da adlandırılan D'nin tasarımı sona ermiş, bütün olanaklarının derleyiciler tarafından desteklenmesi beklenmektedir. Andrei Alexandrescu'nun "Neden D" adlı makalesinde D2'nin pek çok özelliği belirtilmektedir.


## Geliştirme araçları.
D dilini içeren editörler ve IDE'ler Eclipse, Microsoft Visual Studio, SlickEdit, Sublime Text, emacs, vim, SciTE, Smultron, TextMate, Zeus ve Geany'dir.
D dili için Descent (ölü proje) ve DDT adlı iki Eclipse eklentisi mevcuttur, Visual Studio entegrasyonu VisualD eklentisi ile sağlanmaktadır.
Ek olarak, Poseidon ve Entice Designer gibi açık kaynak kodlu D IDE'leri mevcuttur.
# Lukas Moodysson
Karl Fredrik Lukas Moodysson (d. 17 Ocak 1969, Malmö), İsveçli senarist ve yönetmendir.
İskandinavya'nın genç yeteneği Lukas Moodysson, İskandinavya'nın en iyisi Ingmar Bergman'ın en sevdiği yeni yönetmen. Evli ve 3 çocuk babasıdır.


## Filmleri.
  - Fucking Åmål (Sev Beni): dünyada Show Me Love (Bana aşkı göster) adıyla vizyona girdi. Türkiye'de ticari gösterime çıkmayan film 2004 yılında Ankara Sinema Kültürü Derneği tarafında bir kez Ankara-Kızılay Sineması'nda gösterildi. Åmål adlı sıkıcı bir Isveç kasabasında yaşayan ve toplumda tamamen dışlanmış 15 yaşındaki bir lezbiyenin, kasabanın en popüler ama henüz kendini keşfedememiş kızına aşık olmasını anlatan film, Moodysson'a İsveç'te ticari başarı getirdi ve film yeryüzündeki bütün önemli film festivallerini dolaştı.
  - Tillsammans (Birlikte): Türkiye'de ticari gösterime çıkmayan film Türsak Vakfı Sinema Salonu'nda iki kez gösterildi. 70'lerde annesi ve annesinin sevgilisiyle her şeyin serbest olduğu bir komünde yaşayan Moodysson bu filmde kendi çocukluğuna dönüş yapıyor ve şu andaki muhafazakâr, aileyi kutsayan kişiliğinin temel nedenlerini göstermek için bu filmi iyi bir fırsat olarak kullanıyor.
  - Lilja 4-ever (Daima Lilya): 15 yaşındaki Rus oyuncu Oksana Akinshina 'nın canlandırdığı Lilja, Rus toplumunun komünizm sonrası ahlaki ve toplumsal çöküşünü her şeyin satılabileciğini, Iskandinav toplumunun da iki yüzlü, her şeyin alınabileceği yapısını gözler önüne seriyor. Bu film 2003 İstanbul Film Festivali'nde gösterildi ve aynı yıl ticari gösterime çıkarak Türkiye'de bu ilgi topladı.
  - Ett hål i mitt hjärta (Yüreğimde Bir Delik): İstanbul 4. Bağımsız Filmler Festvali !f Istanbul'da ve Ankara Film Festivali'nde gösterilen film Türkiye'de 21. yüzyılda yasaklanan ilk sinema filmi olma özelliğini taşıyor. Uluslararası çocuk ticaretini anlatan Lilja4ever' dan sonra, yeraltı porno dünyasını anlatan Moodysson, bu yeryüzündeki kayıp insanlar aracılığıyla, bir taraftan bireyselliği doruk noktasına çıkarırken diğer taraftan bireyleri yok eden Iskandinav toplumunu acımasızca eleştiriyor, özellikle kadınların kurban oldukları bu sektörün aslında hiç ilginç olmayan arka planını anlatan film gösterildiği ülkedelerde ticari başarı elde edemedi.
 - YÖNLENDİRME
# Ekosistem
 - YÖNLENDİRME 
Ekosistem, belirli bir kısımda bulunan canlılar ile bunları saran cansız çevrelerinin karşılıklı ilişkileri ile meydana gelen ve süreklilik arz eden ekolojik sistemlerdir. Ekosistem aynı zamanda bir besin ağı ile şekillenmektedir. Ekosistem, küresel ölçekte bir düzeni ifade etmekle beraber yerel ve korunaklı bir sistemin varlığına da atıfta bulunabilir. Karşılıklı olarak madde alışverişi yapacak biçimde birbirlerine etki yapan organizmalarla (biyotik), bitki ve hayvanların birbirine eklemlendiği ve ayrıca kaya, toprak gibi fiziksel çevre faktörlerinin (abiyotik) bir arada bulunduğu herhangi bir doğa parçası bir ekosistemdir. Ekosistem yaklaşımı, bireysel organizmalar ya da topluluklardan çok tüm alanın işlevlerinin nasıl olduğuyla ilgilenir. Bir alandaki organizmalar ve cansız çevreleriyle olan ilişkilerine bakar. Yerküre, tek başına bildiğimiz en büyük ekosistemi oluşturmaktadır, ancak bir taş parçasının altında, bir kavanozun, bir şişenin içinde de ekosistemler oluşabilir. Ekosistemler, birbirlerinden ne kadar farklı olurlarsa olsunlar, içlerindeki canlılar arasındaki etkileşimler dengeli ve enerji sağlanmasında bir sorun olmadığı sürece kendi kendilerine yeterli birimlerdir ve bazı ortak ögelerden oluşurlar. Bu ortak ögeler, canlı ögeler (biyotik) ve cansız ögeler (abiyotik) ögelerdir. Yani bir ekosistem, temel olarak abiyotik yani cansız maddeler ve biyotik yani canlı (üreticiler, tüketiciler ve ayrıştırıcılardan) oluşur. (Ekosistemlerde yaşam, enerji akışı ve besin döngüleriyle sürer.) Ekosistemler, varlıklarını 3 temel işlevle sürdürürler. Bunlar enerji akımı, ekolojik döngüler(kimyasal madde döngüleri) ve populasyon denetimleridir. Bu üç işlev, ekosistemin ögelerinin birbirleriyle ilişkilerini düzenler ve sistemin bir bütün olarak sürmesini sağlar. Vurgulamak gerekir ki, bu üç işlev, ekosistemlerde tek tek değil, kesinlikle birlikte bulunurlar. Açık bir sistem olan ekosistemde, enerji ve besin giriş-çıkışı süreklidir. Sistem kuramı, ekolojik bakış açısının sosyolojik boyutunu ele almaktadır. Ayrıca sibernetik disiplini, canlılarda kontrol ve iletişim boyutuyla kaynağını yine ekosistemde bulmaktadır.
# Doğan
 - YÖNLENDİRME 
Doğan, gündüz yırtıcı kuşları (Falconiformes) takımından Falconidae (doğangiller) familyasından "Falco" cinsini oluşturan yırtıcı kuş türlerinin ortak adı. Bazı türlerine kerkenez adı verilir.


## Üreme.
Doğanlar yuvalarını genellikle sarp kayalıkların kenarına, nadir olarak da terk edilmiş yuvalara kurarlar. Her kuluçka döneminde dişi kuş, kabuğu kirli beyaz üstüne kızılımsı kahverengi benek ve lekelerle süslü dört ya da beş yumurta bırakır. Kuluçka süresi yaklaşık 28-35 gündür ve yumurtadan çıkan yavrular, 35 gün kadar yuvada kalarak ebeveyni tarafından beslenir.


## Yaşam şekli.
Doğanlar, güçlü kanatlarıyla havayı yararak hızla ve düz bir çizgi boyunca uçarlar. Bazı türler, yerdeki avın üstüne atlamak için uygun zamanı kollarken kanatlarını hızla çarparak havada daireler çizebilir.


## Beslenme.
Avların niteliği, boyutları ve avlanma yöntemi türlere göre değişir; kimisi kendi boyutlarındaki ya da daha küçük kuşları havada avlarken bir bölümü de tavşan, fare, kertenkele ve böcek gibi hayvanlarla beslenir.


## Türler.
  - ("Falco hypoleucos") 
  - Ada doğanı ("Falco eleonorae") 
  - Afrika doğanı ("Falco cuvierii") 
  - Akdoğan ("Falco rusticolus") 
  - Ala doğan ("Falco vespertinus") 
  - Amerika kerkenezi ("Falco sparverius") 
  - Amur doğanı ("Falco amurensis") 
  - Avustralya kerkenezi ("Falco cenchroides")
  - Bayağı doğan ("Falco peregrinus") 
  - Bayağı kerkenez ("Falco tinnunculus") 
  - Benekli kerkenez ("Falco moluccensis") 
  - Bıyıklı doğan ("Falco biarmicus") 
  - Boz doğan ("Falco columbarius") 
  - Boz kerkenez ("Falco ardosiaceus")
  - Büyük kerkenez ("Falco rupicoloides") 
  - Çizgili kerkenez ("Falco zoniventris")
  - Delice doğan ("Falco subbuteo") 
  - Dickinson kerkenezi ("Falco dickinsoni") 
  - Doğu doğanı ("Falco severus")
  - İsli doğan ("Falco concolor") 
  - Kahverengi doğan ("Falco berigora") 
  - Kara doğan ("Falco subniger") 
  - Kır doğanı ("Falco mexicanus") 
  - Kızıl boyunlu doğan ("Falco chicquera") 
  - Kızıl enseli doğan ("Falco pelegrinoides") 
  - Küçük doğan ("Falco longipennis")
  - Küçük kerkenez ("Falco naumanni") 
  - Kurşuni doğan ("Falco femoralis")
  - Laggar doğanı ("Falco jugger")
  - Madagaskar kerkenezi ("Falco newtoni") 
  - Mauritius kerkenezi ("Falco punctatus")
  - Seyşeller kerkenezi ("Falco araea") 
  - Taita doğanı ("Falco fasciinucha")
  - Tilki kerkenezi ("Falco alopex") 
  - Turuncu göğüslü doğan ("Falco deiroleucus") 
  - Ulu doğan ("Falco cherrug") 
  - Yarasa doğanı ("Falco rufigularis") 
  - Yeni Zelanda doğanı ("Falco novaeseelandiae")
# Doğangiller
Doğangiller (Falconidae), gündüz yırtıcı kuşları (Falconiformes) takımından yırtıcı kuş türlerini oluşturan kuş familyası.


## Cinsler.
  - "Caracara" – ibikli karakara (iki yaşayan, bir nesli tükenmiş tür)
  - "Daptrius" – Siyah karakara
  - "Doğan" ("Falco") – sâfi doğanlar, delice doğanlar ve kerkenezler (37 tür kadar)
  - "Herpetotheres" – Gülen Doğan
  - "Ibycter" – Alboğazlı karakara (bazen "Daptrius" da buraya dahil edilir)
  - "Micrastur" – Orman doğanları (yedi tür)
  - "Microhierax" – bayağı küçük doğanlar (beş tür)
  - "Milvago" – kahverengi karakara (iki tür)
  - "Phalcoboenus" (dört tür)
  - "Polihierax" – Cüce doğanlar ("Neohierax" dahî iki tür)
  - "Spiziapteryx" – Benek kanatlı küçük doğan
# Falco (müzisyen)
Johann (Hans) Hölzel, (19 Şubat 1957 - 6 Şubat 1998), Avusturyalı şarkıcı ve müzisyendir. Genellikle Falco ismiyle bilinir. Falco bugüne kadar 20 milyon albüm ve 15 milyon single satmıştır, bu başarısı onu Avusturya'nın en çok sattıran şarkıcısı olarak tarihe geçirmiştir. Falco, "Rock Me Amadeus", "Der Kommissar", "Vienna Calling", "Jeanny", "The Sound of Musik", "Coming Home (Jeanny Part 2)" gibi hitleriyle müzik piyasasında üst sıralara çıkmış, ününü bu zamanlarda yakalamıştır. Şarkıları genellikle Almanca ağırlıklıdır. 6 Şubat 1998 tarihinde bir trafik kazası sonucu hayatını yitirmiştir.


## Ölümü.
6 Şubat 1998 tarihinde trajik bir şekilde, 41. doğum gününe günler kala Mitsubishi Pajero marka aracıyla Dominik Cumhuriyeti'nde bulunan Villa Montellano'ya sürerken bir otobüs ile çarpışarak, ölmüştür. Çarpıştığı otobüs sürücüsü, sağ kurtulmasının ardından 3 yıl hapis cezasına çarptırılmıştır. Falco, Viyana / Avusturya'da gömülerek sonsuzluğa uğurlanmıştır.
# Kasım Emin
Mısır Ulusal Hareketi ve Kahire Üniversitesi'nin kurucularından, Mısırlı yargıç Kasım Emin (1863 - 1908) aristokratik bir Osmanlı ailesinin ferdi olarak Mısır'da doğdu. Çoğu kimse tarafından ilk Arap feminist olarak kabul edilmektedir. Bir kızı vardır adı Fehime Hanım. Babası Kürt, annesi Arap'tır.
Kasım Emin, aristokrat Mısır kadının "kendi evinde mahpus ve bir köleden bile daha kötü" durumda tutulduğunu öne sürmüştür. Emin, bu durumu İslami ilimler temelinde eleştirmiştir.
Emin, İslam ülkelerindeki kadın hareketinde önemli bir yere sahip olan eseri "Tahrir al-Mara"'yi (Kadınların Özgürleşmesi) cahil, tembel ve eğitime ihtiyacı olduğu düşünülen aristokratik Mısır kadınının koşullarını dile getirmek için kaleme aldı.
Kasım Emin'in "Abudiat al-Mara" (Kadınların Köleliği) adlı eserinden;
""Şüphesiz ki erkeklerin karılarını hapsetme kararı kadınların doğal hakları olan özgürlükle çelişki arz etmektedir"...
"Bir hizmetçinin görevleri haricinde kendini eğitmesi yasaklanan veya eğitim arzusu sınırlanmış kadın kesinlikle bir köledir çünkü doğal içgüdüleri ve Tanrı vergisi yetenekleri, ahlaki köleleştirmeye eşdeğer olarak ikincil plana atılmıştır. Tamamıyla -kolları, bacakları, bedeni- örtülü olduğundan zorunluluk haricinde yürüyemez, bineğe binemez, nefes alamaz, göremez olmak köle olmak hükmündedir"."
# 1. periyot elementi
1. periyot elementi, periyodik tablonun 1. periyodunda yer alan her bir element için kullanılan kavramdır.
# 2. periyot elementi
2. periyot elementi, periyodik tablonun 2. periyodunda yer alan her bir element için kullanılan kavramdır.
# Nobel Edebiyat Ödülü
Nobel Edebiyat ödülleri her yıl Alfred Nobel'in sözleri ile "bir idealist eğilimi en farklı şekilde ifade eden yazara" verilmektedir. İsveç Akademisi her yıl bu ödüle layık kişileri seçmektedir.


## Hakkındaki tartışmalar.
Alfred Nobel'in bu sözü aslında başta birçok tartışmaya neden olmuştur. İsveç dilinde 'idealisk' kelimesi 'idealistik' ve 'ideal' olarak çevrilmektedir. Bu da Lev Tolstoy ve Henrik İbsen gibi dünyaca tanınmış yazarların başlarda yazdıkları yeterince idealistik bulunmadığından ötürü bu ödülü alamamalarına yol açmıştır.
Ödülü alamayanlar kadar alanlar da tartışma konusu olmuştur. 2016 yılında şarkıcı ve söz yazarı Bob Dylan'ın bu ödülü alması, şarkı sözü yazarlığının edebi bir çalışma olup olmaması tartışmasını açarken, 2019 yılında da Srebrenitsa Soykırımı'na dair görüşleri nedeniyle Peter Handke'nin bu ödülü kazanması eleştirilere konu oldu. Amerikalı yazarların Nobel Edebiyat Ödülü'ne çok az seçilmeleri de eleştiri alan noktalarda biridir.
# 3. periyot elementi
3. periyot elementi, periyodik tablonun 3. periyodunda yer alan her bir element için kullanılan kavramdır.
Bunlar;
# 4. periyot elementi
4. periyot elementi, periyodik tablonun 4. periyodunda yer alan her bir element için kullanılan kavramdır.
# 5. periyot elementi
5. periyot elementi, periyodik tablonun 5. periyodunda yer alan her bir element için kullanılan kavramdır.
# 6. periyot elementi
6. periyot elementi, periyodik tablonun 6. periyodunda yer alan her bir element için kullanılan kavramdır.
# 7. periyot elementi
7. periyot elementi, periyodik tablonun 7. periyodunda yer alan her bir element için kullanılan kavramdır. 7. periyotta bulunan tüm elementler radyoaktiftir. Yerkabuğunda bulunan en ağır element olan uranyum bu periyottadır.
# Koningsdag
Koningsdag (Türkçe: "Kral Günü"), Hollanda'da her yıl nisan ayının 27'sinde Willem-Alexander'ın doğum günü olarak kutlanan bir bayramdır. 2013 yılına dek Koninginnedag (Türkçe: "Kraliçe Günü") adıyla anılmış ve Prenses Juliana'nin doğum günü olarak her yıl nisan ayının 30'unda kutlanmıştır.
# Metalurji
Metalurji veya diğer adıyla metal bilimi, metal ve alaşımların, cevher veya metal içeren ham maddelerden; kullanım sürecine uygun kalitede üretilmesini, saflaştırılmasını, alaşımlaştırılmasını, şekillendirilmesini, korunmasını ve "üretim-kullanım" ömrü içindeki çevresel kaygı ve sorumlulukları da dikkate alarak insanların ihtiyaçlarına cevap verecek özellikte ve biçimde hazırlanmasını hedef alan bilim ve teknoloji dalı. Metalurji, metal işleme zanaatından farklıdır.
Metalurji, konusu bakımından, üretim metalürjisi (ekstraktif metalürji ya da kimyasal metalurji) ve fiziksel metalurji (malzeme bilimi) olmak üzere iki ana dala ayrılabilmektedir. Üretim metalürjisi, gerek doğada mevcut cevherlerden gerekse metal içeren ham maddelerden veya ikincil kaynaklardan (hurda, artıklar, baca tozları vs.) fiziksel ve kimyasal yöntemlerle saf metallerin veya alaşımların üretimi konularını kapsar.
Öte yandan malzeme mühendisliği, metallerle birlikte seramikleri (porselen, fayans, tuğla, kiremit, cam, ateş tuğlası, refrakter malzemeler, özel sermetler vb. malzemeleri), organik yapı malzemelerini (bilhassa polimerler gibi plastikleri, kauçuk maddesini), çimento, ahşap, fiber ve kompozit malzemeleri, elektrik-elektronik ve manyetik malzemelerini, dişçilik ve tıpta kullanılan malzemeleri, yakıt malzemelerini ve bunların özelliklerinin geliştirilmesini ve üretimini inceleyen bilim dalıdır.


## Metalurji dalları.
  - Demir metalurjisi
  - Demir dışı metalurji
  - Fiziksel metalurji
  - Biyohidrometalurji
  - Karbonil metalurjisi
  - Kimyasal metalurji
  - Deneysel arkeometalurji
  - Ekstraktif metalurji
  - Jeometalurji
  - Arkeometalurji
  - Hidrometalurji
  - İyonometalurji
  - Metalografi
  - Nanoteknolojik metalurji
  - Demir dışı ekstraktif metalurji
  - Pirometalurji
  - Uranyum metalurjisi
  - Vakum metalurjisi
# James Chadwick
James Chadwick (d. 20 Ekim 1891; Cheshire - ö. 24 Temmuz 1974; Cambridge), 1932'de nötronu keşfetmesiyle tanınan İngiliz fizikçi. 1935'te bu keşfiyle Nobel Fizik Ödülü almıştır.
20 Ekim 1891'de Cheshire'de doğdu. Öğrenimini Rutherford'un öğrencisi olarak Manchester Üniversitesinde yaptı. 1919'da çalışmaya başladığı Cambridge'de 1935'e kadar çalıştı. Değişik nükleer fizik problemlerini, özellikle çekirdeklerin yüklenmesini ve elementlerin, alfa ışınlarıyla yapay parçalanmasını incelemiş; 1923'te, Cavendish Laboratuvarı araştırmalar bölümü müdür yardımcısı, 1927'de ise Kraliyet Derneği üyesi olmuştur.
1932'de nötronun yapısını keşfetti ve 1935'te Nobel Fizik Ödülünü kazandı. Ayrıca yine 1935'te Liverpool üniversitesi fizik kürsüsüne geçti. II. Dünya Savaşı'nda, Los Alamos'taki İngiliz atom araştırmalarını yönetti, 1948 yılında Cambridge'de bir kolejin müdürlüğüne getirildi. Döteryumun gama ışınlarıyla parçalanmasını sağlayarak nükleer fotoelektrik etkiyi buldu.
24 Temmuz 1974'te Cambridge'te öldü.
# Nobel Ödülü
Nobel Ödülü, 27 Kasım 1895 tarihli ve 30 Aralık 1896 tarihinde Stockholm'de açıklanan vasiyetnamesiyle Alfred Nobel tarafından kurulan derneğin verdiği, insanlığa hizmet edenleri ödüllendirmek amacını taşıyan prestijli bir ödüldür. İlk Nobel Ödülleri 1901 yılında verilmeye başlanmıştır. Nobel Ödülleri her yıl Alfred Nobel'in ölüm yıl dönümü olan 10 Aralık'ta verilir.


## Tarihçe.
Nobel Ödülleri (, ), İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi, İsveç Akademisi, Karolinska Enstitüsü ve Norveç Nobel Komitesi tarafından kişiler veya kuruluşlara fizik, kimya, edebiyat, barış ve fizyoloji veya tıp alanlarındaki olağanüstü başarılarına verilmektedir. 1895 yılındaki Alfred Nobel'in vasiyeti doğrultusunda, 1896 yılından bu yana Nobel Vakfı tarafından idare edilmekte ve yürütülmektedir. Ekonomi dalında verilen bir başka ödül ise 1968 yılında Sveriges Riksbank ile Merkez bankasının İsveç ekonomisine yapmış olduğu katkılar nedeniyle verilmeye başlanmıştır.
Her ödül ayrı bir komite tarafından verilir: İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi fizik, kimya, ekonomi alanlarındaki ödülleri; Karolinska Enstitüsü fizyoloji veya tıp alanındaki ödülleri ve Norveç Nobel Komitesi edebiyat alanındaki ödülleri vermektedir. Norveç Parlamentosunca İsveç Akademisinden seçilen beş kişilik bir kurul ise barış alanındaki ödülleri verir. Ödül almayı hak eden kişi veya kurum bir madalya, bir diploma ve yıllar içinde değişen miktarda para ödülü almaktadır. 1901 yılında Nobel Ödülü'nü ilk alanlara 150,782 SEK verildi. Bu ödül Aralık 2007 yılındaki 7,731,004 SEK'e eşitti. 10 Aralık 2008 tarihinde Stockholm'de yapılan Nobel'in ölüm yıl dönümü törenlerinde, ödülü kazananlara 10,000,000 SEK para ödülü verilmiştir.
2011 yılı itibarıyla, 20 kuruluş ve 69 ekonomi alanında ödül kazananlar da dahil olmak üzere toplam 826 kişi ve kuruluşa ödül verilmiştir. Nobel Ödülü'nü almaya hak kazanan dört kişinin ödüllerini almalarına kendi hükûmetleri tarafından izin verilmedi. Almanya Adolf Hitler hükûmeti; Richard Kuhn (Kimya, 1938), Adolf Butenandt (Kimya, 1939) ve Gerhard Domagk (Fizyololji veya Tıp, 1939)'ın ödüllerini almasına izin vermedi. Sovyetler Birliği'nin baskısı doğrultusunda Boris Pasternak (Edebiyat, 1958) ödülü reddetti. Ayrıca Nobel Ödülü almaya hak kazanan Jean-Paul Sartre (Edebiyat, 1964) ve Lê Ðức Thọ (Barış, 1973) ödüllerini almayı reddettiler. Bunlardan Sartre hayatı boyunca tüm resmi ödülleri reddetmiştir. Lê Ðức Thọ ise o yıllarda Vietnam'ın içinde bulunduğu durum nedeniyle ödülü almamıştır.
Uluslararası Kızıl Haç Komitesi bugüne kadar Nobel Barış Ödülü'nü üç defa almaya hak kazanmıştır. 826 Nobel Ödülü kazanandan 43'ü kadındır. Marie Curie 1903 yılında, fizik alanında Nobel Ödülü'nü kazanan ilk kadın olmuştur. Curie ayrıca 1911 yılında Nobel Kimya Ödülü'nü almaya da hak kazanmıştır.
Nobel Ödülü dış nedenler, aday olmamasına bağlı olarak verilmediği yıllardaki para ödülleri, ödülü vermeye yetkili temsilciliklerin fonlarına iade edilmektedir. 1940 ve 1942 yılları arasında II. Dünya Savaşı nedeniyle Nobel Ödülleri verilememiştir.
# Kaz
Kaz, iri ve beyaz veya boz tüylü, ayakları perdeli kuş türlerine verilen ad.


## Etimoloji.
Kaz kelimesinin görüldüğü ilk kaynak Uygurca Budist metinlerdir. Bu metinlerde geçen "kazlar begine oχşatı" günümüz Türkçesinde "kazların liderine benzedi" anlamına gelmektedir.


## Özellikleri.
Erkek ve dişisi aynı büyüklüktedir. Genellikle kuğulardan küçük, ördekten büyüktür. Beslenme şekli kuğu ve ördeklerden farklıdır. Genellikle doğu anadolu bölgesinde bulunur.
Özellikle Kars bölgesinde yetiştirilir. Lezzeti ve onunla yapılan yemekler bölgede meşhurdur.Başlıca besinleri otlardır. Fakat böcek, yumuşakça ve küçük omurgalıları yiyen türleri de vardır. Hızlı bir yüzücü olmamasına rağmen suda rahatça yüzer, daldığında uzun zaman su altında kalabilir. Gagaları ile kanatlarını düşmanlarına karşı silah olarak kullanır. Kanatları uzun uçlara doğru sivrilen yumuşak sık tüylerle örtülüdür.
Erkek ve dişi birbirine benzese de erkekler genellikle dişilerden iridir. Boyun bölümleri bütün türlerde gövdeden kısadır. Başlıca besinleri olan otları koparmaya uyarlanmış gagaları başa bağlandığı yerde genişler ve bazen kambur oluşturur. Erkek ve dişi kazlar uçarken ya da tehlike karşısında, kornayı andırır bir sesle ötüşür, kızdıkları zaman boyun tüylerini kabartırlar. Kazlar yaşamları boyunca tek eşlidir.
Yuvalarını bataklığın sığ sularında veya bir tümseğin üzerinde yaparlar. Kuluçkaya yatan kazların yumurtalarından bir ay (30-34 gün) sonra sarı tüylü yavrular çıkar. Yavrular 3-4 ay içinde uçmaya başlarlar.
# Canköy
Canköy (Kırım Tatarcası: "Canköy", Ukraynaca: Джанкой, Rusça: Джанкой). Ukrayna'ya bağlı Kırım Özerk Cumhuriyeti'nin kuzey kısmında bulunan Azak Denizi'ne kıyısı olan bir şehir.
# Lee Ritenour
Lee Ritenour, 11 Ocak 1952, Los Angeles doğumlu Amerikalı caz müzisyenidir. Qwest grubunun eski üyelerindendir. 16 yaşında müziğe başlamıştır.


## Albümleri.
  - Harlequin
  - Color rit
  - Overtime
  - 6 String Theory
# Vostok Gölü
Vostok Gölü, Antarktika'da bulunan 140'tan fazla buz altı gölünün en büyüğüdür. Rusya'nın Vostok İstasyonu'nun altındadır. Doğu Antarktik Buz Tabakası'nın orta bölgelerinde bulunur. Buz tabakasının yüzeyinin rakımı 3488 metredir, göl ise buz yüzeyinin 4000 metre kadar derininde yer almaktadır ve bu da deniz seviyesinden 500 metre daha derinde olduğu anlamına gelmektedir. Bu tatlı su gölü 15,690 kilometrekarelik bir yüzölçümüne sahiptir ve 5,400 kilometreküplük bir hacme sahip olduğu tahmin edilmektedir. Andrey Kapitsa tarafından 1959-64 yılları arasında yapılan sismik araştırmalar sırasında keşfedilmiştir. Üzerindeki buz son 400,000 yılın paleoklimatolojik kayıtlarını barındırsa da göl suyu 15 ila 25 milyon yıldır izole durumdadır.


## Göldeki araştırmalar.
5 Şubat 2012 tarihinde yirmi yıllık delme çalışmalarının ardından bir grup Rus bilim insanı 3,768 metrelik bir buz tabakasını delerek tarihteki en uzun buz çekirdeğini elde ettiğini ve göl yüzeyine ulaştığını öne sürmüştür. Grup, gölden ve tabanından örnekler toplaması için göle bir robot da indirmeyi planlamaktadır. Gölün sıvı tabakasında antik mikroorganizmaların bulunması beklenmektedir.
# Kadın düşmanlığı
 - YÖNLENDİRME 
Kadın düşmanlığı veya mizojini, kadınlara karşı duyulan soğukluk, antipati veya abartılı düşmanlıktır. İngilizcedeki "misogyny" terimi Yunancadaki kadın (gyne) ve nefret etmek (misein) kelimelerinden türetilmiştir.
Kadın karşıtı cinsiyetçilik ile karşılaştırıldığında kadın düşmanlığı (misogyny), genelde erkeklerde görülen kadın karşıtlığı olduğu gibi bazı kadınlarda da buna ilişkin görüşler görülebilmektedir.
Feminist teoride kadın düşmanlığı, erkeklerin kadını ikinci plana attığı düşünülen ırkçılık veya Yahudi-karşıtlığına benzer politik bir ideoloji olarak değerlendirilir.
Ruhsal bir bozukluktan ileri gelebileceği gibi, sıklıkla bireyin çocukluktaki yaşantılarından, bunların özellikle anne ve babaya ilişkin olanlarından kaynaklanabilir. Gerek erkeklerde, gerekse kadınlarda görülebilir. Psikanalist kurama göre, anne ve babanın Oedipus kompleksi dönemini yaşayan çocuklar karşısında takındıkları yanlış tutum, sergiledikleri yanlış davranış böyle bir duruma neden olabilir. 
Kimi babaların kız evlatlarına karşı aşağılayıcı, küçümser davranışı, erkek evladın kız evlada üstün tutulması da böyle bir tutumu doğuran etkenler arasındadır. Kadın düşmanlığı bazen, tüm dişisel nesnelere düşman gözüyle bakacak kadar aşırı boyuta varabilir.
Örneğin çocuğun gözünü annenin iğdişle korkutması, kadınlara karşı böyle bir düşmanlığa neden olabilir. (Oedipus kompleksi'nin olumsuz yanı)
# Warren Farrell
Warren Farrel (d. 1943) Amerikalı yazar.
Master ve doktorasını UCLA ve New York Üniversitesinde yapan Farrel San Diego'da Kaliforniya Üniversitesi Tıp Fakültesi, Georgetown Üniversitesi, Rutgers, Brooklyn Koleji ve Amerika Üniversitesi'nde dersler vermektedir.
"The Myth of Male Power" adlı yayınıyla ilk maskülistlerden olan Farrel 1970'lerde National Organization for Women (NOW)un New York yönetim kurulunda hizmet veren bir feminizm şampiyonuydu. Birkaç yıl içinde organizasyon içinde erkeklere yönelik ayrımcılık ve erkek sorunlarına gösterilen kayıtsızlık sebebiyle hayalkırıklığına uğrayarak NOW'u bıraktı. "The Liberated Man" ve "Why Men Are the Way They Are" adlı ilk kitaplarında erkek sorunlarına feminizmin kadın sorunlarına yaklaşımına benzer şekilde yaklaştı.
Farrel'in cinsiyet sorunlarına öncü yaklaşımı maskülizmin köşetaşı olmuştur. İdeolojisi diğer çoğu maskülistlerin geleneksel cinsiyet rollerine yönelik indirgeyiciliğinin tersine cinsiyet eşitliğini ortaya koymaktadır. Ona göre "Kadın hareketi kadını cinsel rollerinden özgürleştirme konusunda harika bir iş çıkarmıştı fakat kimse aynısını erkekler için yapmadı"
Farrell 2003 Kaliforniya eyalet seçimlerinde vali adayı idi.
# Bilimsel yöntem
 - YÖNLENDİRME 
 - YÖNLENDİRME 
Doğa bilimlerinde, bilimsel yöntem yeni bir bilgi edinmek için kullanılan deneyci yaklaşıma sahip bir yöntemdir. Bilim insanları bu yöntemle, zaman içinde bilgilerin üst üste binmesiyle evrendeki olayların doğru ve güvenilir bir şekilde betimlemesini amaçlar. Yöntem, 17. yüzyıldan itibaren bilimin gelişmesini şekillendirmiştir.
Bilimsel yöntem, en basit haliyle aşağıdaki şekilde özetlenebilir:
  - Evrendeki bir fenomenin gözlemlenmesi.
  - Bu fenomene dair, gözlemler ile tutarlı, ancak kesin olmayan, hipotez adında deneysel bir açıklama getirilmesi.
  - Hipotezin tahminlerde bulunmak için kullanılması.
  - Tahminlerin deneylerle veya ek gözlemlerle test edilmesi ve sonuçlar ışığında hipotezde gerekli değişikliklerin yapılması.
  - (3) ve (4) numaralı adımların hipotez ve deney arasında tutarsızlık kalmayana kadar tekrarlanması.
Tam tutarlılık sağlandığı zaman hipotez, gözlemlerin açıklanabilip yeni akıl yürütmelerin yapılabileceği bir kuram haline gelir. Böylelikle bir fenomen türünü açıklayan kolay anlaşılır ve tutarlı bir önermeler grubu oluşturulmuş olunur.


## Tarihçe.
Bilim tarihinin önemli tartışmaları Dekart tarafından savunulan akılcılığı; Francis Bacon'un ortaya attığı ve Newton sayesinde tanınan tümevarımcılığı ve deneyciliği; ve 19. yüzyılın başında ortaya çıkan hipotetik tümdengelimciliği ilgilendirir.
"Bilimsel yöntem" terimi, bilimin kurumsal olarak geliştiği 19. yüzyılda yaygınlaşmıştır. Bu dönemde "bilimsel" ile "bilimsel olmayan" arasındaki ayrım belirginleşmiş, "bilim insanı" ve "sahte bilim" gibi diğer kavramlar da ortaya çıkmıştır. Baconculuğun popüler olduğu 1830'larda ve 1850'lerde, William Whewell, John Herschel, John Stuart Mill gibi natüralistler bilginin üretilmesiyle ilgili "tümevarım" ve "olgu" gibi kavramlar üzerine tartışmalar yürütüyorlardı. 19. yüzyılın sonlarında ve 20. yüzyılın başlarında, gözlemlenebilir dünyanın ötesinde bilimsel tezlerin ortaya çıkmasıyla gerçekçilik ve karşı-gerçekçilik üzerine tartışmalar yapıldı. Tartışmalar devam ediyor olsa da, "Bilimsel yöntem" terimi 20. yüzyılda popüler olarak sözlüklerde ve ders kitaplarında kullanılmaya başlanmıştır.


## Eleştiriler.
Bilim felsefesinin önemli isimlerinden Paul Feyerabend, bilimsel yöntemin genelleştirilmesi ve tek geçerli yöntem olarak mutlaklaştırılma girişimini eleştirmekte, bunun kuramsal-felsefi olarak temellendirilemez pozitivist bir tutum olduğunu öne sürmektedir. "Yönteme Hayır" adlı ünlü kitabında bu şekilde mutlaklaştırılan bilimsel yöntem anlayışının yanlışlığını hem bilim tarihi içinden örneklerle göstermeye çalışmaktadır, hem de "gözlem", "deney", "önerme", "hipotez", "kuram" gibi terimlerin kendi eleştirisine uygun içerimlerini belirtmektedir. Feyerabend'in itirazı esas olarak bilimsel yöntemin tek ve mutlak bir yöntem olarak kabul edilmesi ve dayatılmasına yönelik olarak görünmektedir.
# Gri kedi kuşu
Gri kedi kuşu ("Dumetella carolinensis"), alaycı kuşugiller (Mimidae) familyasının Dumetella cinsinin tek üyesi olan 23 uzunluğunda tepesi kara, kuyruk altı pas kızılı, öbür bölümleri boz olan bir kuş türü. İsmini kedi miyavlamasına benzer ötüşünden alır. Ağaçlık bölgelerde, park ve bahçelerde yaşar, böcek ve meyvelerle beslenir. Kanada'nın güneyinde, ABD'nin kuzey ve orta kesimlerinde ürer; Kuzey Amerika'nın güneyinde ve Orta Amerika'da kışlar.
# Bayağı kızılkuyruk
Âdî kızılkuyruk ya da bayağı kızılkuyruk ("Phoenicurus phoenicurus"), sinekkapangiller (Muscicapidae) familyasından 14 cm uzunluğundaki Palearktik bölgenin batısında yaygın olarak üreyen kızılkuyruk türü.


## Özellikleri.
13-14,5 cm boyunda, oldukça , ürkek ve sakıngan bir kuştur; çoğu zaman dikelip kuyruğunu kıpırdatarak kuyruğundaki tipik kızıllığı ifşa eder. Erkeğin, alında ve kaşüstü bölgesinde beyaz şeritli, boğazına doğru inen siyah maskesi vardır; takke ve sırt düz kül rengine çalan boz, gerdanı turunca çalan kızıl olur; son baharda bu canlı renkler çoğu zaman devetüyü renginde belirsizleşir. Erkek kızılkuyruğun başka bir kuşla karıştırmak güçtür. Türkiye'nin doğusu, Kafkaslar ve Orta Doğu'da görülen "P. p. samamisicus" alt türünde sırt daha koyudur, oldukça değişken fakat çoğunlukla beyaz bir kanat şeridi olur, bu alt türün dişilerinde bile bu şeridi oluşturan ikinci uçma telekleri daha soluk renktedir.
Genç bülbüllere çok benzeyen kızılkuyrukların kuyruk ortası daha koyu, boyları daha küçük olur. Kısmî gençlik ertesi eylül başında girerler. Bundan sonra, ilk kışındaki erkek kızılkuyruklar erişkinlere oldukça benzerler, fakat maske henüz tamamlanmamıştır, bölgede koyu külrengi bir leke olur; gerdan beyazlı-narıncılı çakır, kaşüstü bandı silik ve henüz alına dağılmamıştır. Uçma teleklerinin zıhlarla kontrastı, telekler daha açık kül rengi olduğundan erişkin erkeğe göre daha azdır. Kuyruk telekleri sivri uçlu olur. Üreme ertesi eylül başında girerler.
Erişkin dişi kızılkuyrukların sırtı kahverengine çalan soluk boz, karnı belli bellirsiz turuncuya çalan nohudî beyaz olur. Kara kızılkuyruk dişisine çok benzerler, fakat daha açık renkte, boz tonları daha azdır; boğazı açıkça daha soluk, gerdan altı ve karın kirli beyazdır. Ender olarak, erkekte olduğu gibi gerdanda turunca çalan kızıl nüanslar olabilir. Dişi kızılkuyruk, bülbülün hem erkeği hem dişine genel itibarıyla oldukça benzemekle beraber, orta uçma teleklerinin koyu kahverengi olmasıyla kesin olarak ayırt edilir; boyu daha ufaktır. İlk kışındaki dişilerle erişkin dişilerin ayırt edilmesi oldukça güçtür; erkekte olduğu gibi, ilk kışındaki kuşun kuyruk teleklerinin sivri olmasına bakılır.


## Dağılımı ve yaşam alanı.
Ormanlarda, ağaçlıklarda, bahçelerde yaşayan bu tür ağaç kovuklarına ya da yarıklarına yuva yapar. Yuvaya dişi altı-yedi yumurta bırakır. Yazın Türkiye'nin her bölgesindeki ağaçlık kesimlerde, özellikle de dağlık yörelerde ürer.
# Phoenicurus
Phoenicurus, Muscicapidae familyasına bağlı bir kuş cinsidir.
# Kara kızılkuyruk
Kara kızılkuyruk (Kara kızılkuyruk bülbülü) ("Phoenicurus ochruros"), sinekkapangiller (Muscicapidae) familyasından bir kızılkuyruk türü. Bu kuşun bir diğer adı (Kara kızılkuyruk bülbülü)dür.


## Özellikleri.
14 cm uzunluğundadır. Erkek kırmızı kuyruğu ve beyaz kanat beneği dışında tümüyle siyah, dişi ise kırmızı kuyruğu dışında boz kahverengidir.


## Üreme.
Kaya yarıklarına yapılan yuvaya dişi dört-altı yumurta bırakır.


## Dağılımı.
Avrupa, Kuzey Afrika ve Asya'nın batı kesimlerinde yaşayan bu kuşlar daha çok kayalık bölgelerde, yamaçlarda, harabelerde ve kimi zaman da yerleşim birimlerinde bulunurlar. Kara kızılkuyruk Anadolu'nun dağlık, kayalık bölgelerinde yıl boyunca görülür.
# Alnus glutinosa
Adi kızılağaç ("Alnus glutinosa"), huşgiller (Betulaceae) familyasından 20–30 m'ye ulaşabilen esmer kabuklu ve seyrek dallı bir türdür.150-200 yaşına kadar yaşayabilir.


## Genel özellikleri.
Adi kızılağaç, Avrupa'nın çoğunda bulunabilen ve hızlı büyüyen yaprak döken bir ağaçtır. Ağaç yetiştiriciliği ve odun endüstrisindeki çoklu kullanımları nedeniyle, ağaç önemli bir orman türü olarak kabul edilmektedir. Kara kızılağaç oldukça yumuşaktır, ancak su altında tutulduğunda dayanıklıdır, dolayısıyla su altı yapıları ve daha küçük tekneler için kullanılır. Ağaç, ekolojik olarak kış boyunca yaban hayatı için değerli bir besin kaynağı sağlar. Adi kızılağaç, ılımlı ila soğuk bir iklimi tercih eder ve en iyi nehir kıyıları ve bataklıklar gibi yüksek su seviyesinin olduğu derin topraklarda yetişir. Bu lokasyonlarda taşkın kontrolüne ve nehir kıyılarının stabilizasyonuna da katkıda bulunur. Adi kızılağaç, azot bağlama kabiliyeti nedeniyle, diğer bitkiler için toprak koşullarını iyileştirme ve böylelikle azotlu gübre ihtiyacını en aza indirme yeteneği ile değerli bir öncü türdür. Bununla birlikte, ağaç ışık talepkardır ve sonunda yeni ve komşu ağaçların rekabetine dayanamaz.
Yaygın kızılağaç, yaban hayatı için yiyecek ve barınak sağlar ve çok sayıda böcek, liken ve mantar tamamen ağaca bağımlıdır. Öncü bir türdür, boş arazileri kolonize eder ve arkasında diğer ağaçlar belirdikçe karma ormanlar oluşturur. Sonunda yaygın kızılağaç ormanlık alanlarda ölür çünkü fideler orman tabanında bulunandan daha fazla ışığa ihtiyaç duyar.


## Alt türler.
  - Sakallı kızılağaç ("Alnus glutinosa" subsp. "barbata")
  - Yapışkan kızılağaç ("Alnus glutinosa" subsp. "glutinosa")
  - Toros kızılağacı ("Alnus glutinosa" subsp. "antitaurica")
  - Huş yapraklı kızılağaç ("Alnus glutinosa" subsp. "betuloides")
# Çarşamba
Çarşamba, haftanın salıdan sonra, perşembeden önce gelen günüdür. Uluslararası ISO 8601 standardına göre haftanın üçüncü günüdür.
Kelime, Farsça "dördüncü gün" anlamına gelen "çahâr şenbe"'den gelir. Türkçede geçen en eski kullanılışı Codex Cumanicus'taki "çahar-şanbe [çaar sanbe]" şeklidir.
Çarşamba gününe Eski Türkçede "törtünç" (dördüncü) denir.


## Halk kültüründe.
Çarşamba gününe Türklerde ve özellikle Azeri kültüründe değişik anlamlar yüklenmektedir. Genel olarak çarşamba günlerinde gece vakti dikkatli olunması ve doğaya (doğa ruhlarına) saygısızlık yapılmaması gerektiğine inanılır.
# Bulgaristan'daki Kırım Tatarları
Bulgaristan'daki Kırım Tatarları, Bulgaristan'da yaşayan Kırım Tatarı azınlığıdır. Yapılan nüfus sayımına göre 2001 yılında ülkede 1803 Kırım Tatarı yaşamaktaydı. Bu kişilerin çoğu, 1860'lı yıllarda ülkeye gelmiştir. Bazı kaynaklara göre 1860'larda Bulgaristan'a gelen Kırım Tatarı sayısı 110,000 idi. Daha sonra bu kişilerin bir kısmı Bulgaristan'dan göç etmiştir.
bu bölgeler 1900'lü yıllarda Romanya'nın olduğu için Tatarlar aslında Romanya'da yaşamaktadır. Türkiye'ye göç eden Tatar Türklerinin çoğu Eskişehir'dedir. Meşhur yemekleri cantık ve çiğ börektir
1920 sonrası Atatürk Romanya'ya gönderdiği gemilerle Tatar Türklerini savaştan Türkiye ye getirtip Türkiye'de çeşitli yerlere yerleştirmiştir. Edirne, Çanakkale gibi yerlerde tatarlara yer vermiştir.
Bulgaristan'daki Kırım Tatarları'nın en çok yaşadığı bölgeler ise Varna, Tatar Pazarcık, Balçık kadı-köy Dobriç ve Şumnu'dur.
# Branta
Branta, Anatidae familyasına bağlı bir hayvan cinsidir.


## Taksonomi.
Branta cinsine bağlı türler (2024):
  - "Branta bernicla"
  - "Branta canadensis"
  - "Branta hutchinsii"
  - "Branta leucopis"
  - "Branta leucopsis"
  - "Branta minuscula"
  - "Branta ruficollis"
  - "Branta sandvicensis"


### Soyu tükenen türler.
  - † "Branta dickeyi" 
  - † "Branta esmeralda" 
  - † "Branta howardae" 
  - † "Branta hylobadistes" 
  - † "Branta hypsibata" 
  - † "Branta propinqua" 
  - † "Branta woolfendeni"
# Pyrrhula
Pyrrhula, Fringillidae familyasına bağlı bir hayvan cinsidir.
# Yer çekirdeği
ImageSize = width:150 height:400
PlotArea = left:10% bottom:0% right:0% top:10%
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:6371
TimeAxis = orientation:vertical order:reverse
Colors=
 id:c1 value:rgb(1,0,0)
 id:c2 value:rgb(0.9,0,0)
 id:c3 value:rgb(0.8,0,0)
 id:c4 value:rgb(0.7,0,0)
 id:c5 value:rgb(0.6,0,0)
 id:c6 value:rgb(0,0,0)
PlotData =
 bar:Leaders width:25 align:left fontsize:S shift:(20,0)
 from:5100 till:6371 color:c1 text:"İç yerçekirdek~5100 - 6371 km"
 from:2900 till:5100 color:c2 text:"Dış yerçekirdek~2900 - 5100 km"
 from:900 till:2900 color:c3 text:"Alt manto~900 - 2900 km"
 from:40 till:900 color:c4 text:"Üst manto~40 - 900 km"
 from:0 till:40 color:c6 text:"Yerkabuğu~0 - 40 km" shift:(-10,16)
Yer çekirdeği, Dünya'nın en iç kısmını oluşturur. En kalın yer katmanıdır (geosfer).
Mantodan Wiechert-Gutenberg süreksizliği ile ayrılır. 2.890 kilometre derinlikten Dünya'nın merkezine (6.370 km) kadar uzanır; yani 3.480 kilometre kalınlıktadır. Yoğunluğu dış sınırında 10 g/cm³, Dünya'nın merkezî kısmında ise 13 g/cm³ kadardır. Esas olarak demir-nikel alaşımından oluştuğu sanılmaktadır. Çekirdek, eski literatürde "nife" terimiyle açıklanan kısma karşılık gelir. Deprem dalgalarının yayılışına bakılarak yapılan araştırmalar, çekirdeğin iki kısımdan meydana geldiğini göstermektedir:
Çekirdek, dış çekirdek ve iç çekirdek olmak üzere iki kısma ayrılır. Dış çekirdek, 2.890–5.000 kilometre arasında yer alır ve kalınlığı 2.110 km'dir. Burada yoğunluk 5,5'dan 10'a kadar çıkar ve P dalga hızı ise 13.6 km/s'den 8.1 km/s'ye düşer. Enine deprem dalgaları (S dalgaları) bu kısma sokulmadıklarından dış çekirdeğin sıvı olduğu sonucuna varılmıştır. İç çekirdek ise 5.000-6.370 kilometreler arasında, yani Dünya'mızın tam merkezinde yer alır ve katıdır. Kalınlığı 1.370 kilometredir. Dış ve iç çekirdek arasındaki yoğunluk 12,3, sıcaklık ise 'i bulur. Dış ve iç çekirdek arasındaki en önemli fark, dış çekirdekte demir-nikel alaşımı magma ergimiş hâlde iken iç kısımda çok yüksek basınç etkisiyle kristal hâlinde olmasıdır. İç çekirdekte yoğunluk 13,6 g/cm³, sıcaklık ise 'dir. İç çekirdeğe yoğunluğunun çok fazla olması sebebiyle ağırküre anlamında barisfer de denilir.
Yukarıda da görüldüğü gibi yerkürenin yoğunluğu yeryüzünden mantoya doğru artmaktadır. Granitik yer kabuğunda 2,7–2.8 g/cm³ civarında olan yoğunluk, merkezde 13 g/cm³'ü bulmaktadır.
Yoğunluk artışı sürekli ve tedricî değildir; belirli derinliklerde ani yoğunluk artışları görülür. Bu derinliklerden biri "Mohorovicic kesintisi" veya kısaca "Moho kesintisi" olarak adlandıran ve yer kabuğu ile manto arasındaki sınıra tekabül eden derinliktir. Mantodan çekirdeğe geçişte de bu şekilde bir ani yoğunluk artışı görülür. Mantonun alt zonunda 6 g/cm³'e yakın olan yoğunluk, çekirdeğin üst sınırında birden 10 g/cm³'e çıkar. Ani yoğunluk artışının görüldüğü bu sınıra da "Wiechert-Gutenberg kesintisi" denir.
Yerkürenin merkezine doğru gidildikçe yoğunluk değerleri gibi sıcaklık ve basınç değerleri de artar. Ancak sıcaklığın ve basıncın birim mesafedeki artış değeri, yani gradyanları sabit değildir.
# Uzanım
Uzanım, gökbilimde Güneş'in uydusu olan bir gök cisminin Yer'den bakıldığında Güneş ile yaptığı açıdır.
İç gezegenler (Merkür ve Venüs) için 'doğu uzanımı', gezegenin batı ufkunda Güneş battıktan sonra görüldüğü durumlarda; 'batı uzanımı' ise, sabah Güneş doğmadan önce doğu ufkunda bulunduğu durumlarda söz konusudur. Her kavuşum döneminde gezegen iki kez Güneş ile en büyük açıyı yapacak konuma gelir. Bunlar 'en yüksek doğu uzanımı' ve 'en yüksek batı uzanımı' olarak adlandırılırlar.
# Yörünge düğümü
 - YÖNLENDİRME 
Bir yörüngenin, eğikliğini belirlemek için referans olarak alınan düzlemi kestiği iki noktaya yörünge düğümleri adı verilir. Bu iki düğüm içinden, yörüngeyi izleyen cismin referans düzlemini güneyden kuzeye doğru aştığı nokta 'çıkış düğümü', 'çıkan düğüm' veya 'kuzey düğümü'; kuzeyden güneye doğru geçtiği nokta ise 'iniş düğümü', 'inen düğüm' veya 'güney düğümü' olarak adlandırılır. Eğikliği sıfıra eşit olan bir yörüngenin düğümleri yoktur.
# Gök mekaniği
 - YÖNLENDİRME 
 - YÖNLENDİRME 
Gök mekaniği, gök cisimlerinin hareketlerini inceleyen gökbilim dalıdır.
Gök cisimleri arasındaki kütleçekim etkileşimlerinin belirlediği ilişkilere, Kepler'in ampirik olarak kurduğu matematiksel model üzerine Newton tarafından geliştirilen ve hareketin temel yasaları adı verilen fizik kurallarının uygulanması temeline dayanır. 20. yüzyılda Einstein'ın görelilik kuramı ile bu kurallar yeniden gözden geçirilmiştir. Böylece, giderek daha duyarlı hale gelen ölçüm yöntemleri ile ortaya çıkan ve klasik gök mekaniği kuramının açıklamakta yetersiz kaldığı sapmalar aydınlatılabilmiştir.