# Alikan
Alikan veya Aliki Aşireti, Kürtçenin Kurmancî lehçesini konuşan, çoğunluğu Sünni Müslüman olan bir aşirettir. Alikan veya Alkan, Türk kökenli bir aşiret olup bulundukları bölgenin etnik gruplarından etkilenip kürt dilini öğrenmişlerdir. Bu aşiret, Orta Asya’dan gelen Türk boylarından biri olabilir. Orta Asya'dan, özellikle Oğuz boylarının çeşitli kolları, Anadolu’ya göç ettiklerinde birçok farklı yerleşim bölgesine yayılmışlardır. Türk boylarının Anadolu'da yerleşim süreçleri, özellikle Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde yoğunlaşmıştır.
Alikan ya da Aliki, adındaki "Al" eki, Türk kültüründe çok yaygın olarak kullanılır, bu da aşiretin kökeninin Türk boylarına dayandığının göstergelerinden biridir. "Kan" ise, birçok Türk boyunda soy, kavim ya da aile anlamlarına gelir. Aşirete mensup kişiler, başta Batman ve Beşiri olmak üzere Siirt, Muş, Malatya, Adıyaman, Diyarbakır, Nusaybin, Tatvan, Hizan, Kurtalan, Van, Erciş, Dargeçit, İdil ve Cizre gibi birçok il ve ilçede yaşamaktadır.
Geçmişte hayvancılıkla ve göçerlikle uğraşan Alikanlılar, bu nedenle geniş bir coğrafyaya dağılmışlardır. Yaklaşık 150 yıl önce göçebe yaşamı terk ederek yerleşik hayata geçmişlerdir. Bugün Batman’ın Beşiri ilçesinde 50'ye yakın köy ve mezrada yaşamakta olup, bu bölgede en büyük aşiret gruplarından birini oluştururlar.


## Kollar.
Alikan Aşireti on ana koldan oluşur. Bunlar:
Mala Bozo
 - Cındikî
 - Kalki
 - Mala Dibo
 - Mala Sînô
 - Mala Remo
 - Axikê
 - Katıxoka
 - Malatya (Hasikan kolu)
 - Çengoxa
Aşiret, yöre halkı arasında geleneksel olarak misafirperverlikleri ve cesaretleriyle tanınır.


## Tarihsel Arka Plan ve Akademik Çalışmalar.
Sosyolog İsmail Beşikçi, Alikan Aşireti hakkında "Doğu’da Değişim ve Yapısal Sorunlar (Göçebe Alikan Aşireti)" adlı doktora tezinde kapsamlı bilgiler sunmuştur. Bu çalışma, aşiretin göçebe yaşam tarzından yerleşik hayata geçiş sürecini ve karşılaştığı toplumsal yapısal sorunları incelemektedir.
Antropolog Martin van Bruinessen de Alikan Aşireti üzerine bilgi vermektedir. Ona göre, aşiret Botan Emirliği'nin Cezire bölgesindeki askeri gücün önemli bir parçasını oluşturmuştur.
Botan Emirliği’nde, Mir’in ölümüyle ortaya çıkan kargaşa ve iktidar boşluğu, emirliğin üç oğul arasında bölünmesine sebep olmuştur. Bruinessen’e göre, emirlik Gürkel, Finik ve Cezire olmak üzere üçe ayrılmıştır. Cezire bölgesinin askeri gücünü oluşturan iki konfederasyon bulunmaktaydı. Alikan aşireti, Çox Sor adlı konfederasyonun içinde yer almaktaydı. Bu konfederasyon; Alikan, Miran, Duderan, Soran ve Garisan aşiretlerinden oluşuyordu. Diğer konfederasyon olan Şıllet ise Kiççan, Teyyan, Herikan ve Mûsreşan aşiretlerinden meydana geliyordu.
Bruinessen’in aktardığına göre, Yezidiler tarafından kullanılan "çox sor" (kırmızı kumaş) meselesi, bu konfederasyonların oluşumuna etki etmiştir. Rivayete göre Botan Miri, bu kumaşın sadece mir ve beyler tarafından kullanılabileceğini belirterek Yezidilerden bu kumaşları istemiş, reddedilince Şıllet Konfederasyonu'na bağlı aşiretlerle sefer düzenlemiş ancak başarısız olmuştur. Ardından Çox Sor Konfederasyonu’na bağlı aşiretlerle yapılan ikinci sefer başarılı olmuş ve bu aşiretlere "Çox Sor", ilk gruba ise "Şıllet" adı verilmiştir.
Beşikçi’nin kitabında, Alikan aşireti içerisinde kullanılan bir deyime de yer verilmiştir:
Mira, mire (Mir büyüktür), Alikan vezire (Alikan vezirdir), Duderan seyepire.
Bu ifade, Alikanların emirlik içindeki siyasi konumuna dair halk arasında anlatılagelen geleneksel bir söz olarak değerlendirilir.