# Waze
Waze, GPS destekli bir GPS navigasyon yazılımıdır. Waze, uygulamasını, indirmek ve kullanmakta özgür olan, topluluk temelli bir GPS navigasyon uygulaması olarak tanımlıyor. Akıllı telefonlarda ve GPS desteği bulunan tabletlerde çalışır, bir hücresel ağ üzerinden yere bağımlı bilgileri indirirken turn-by-turn navigasyon, kullanıcı tarafından gönderilen seyahat saatleri ve güzergâh bilgileri sağlar.
Uygulama, ilk önce Ehud Shabtai, Amir Shinar ve Uri Levine tarafından kurulmuş bir İsrail şirketi Waze Mobile tarafından geliştirildi ve popülerleştirildi. Daha sonra iki İsrail girişim sermayesi şirketi Magma ve Vertex ve erken aşamalı bir Amerikan girişim sermayesi şirketi Bluerun Ventures tarafından finanse edildi. Waze Mobile 2013'te Google tarafından satın alındı.
Waze, Dropbox, Flipboard ve diğerlerini geride koyarak 2013 Mobile World Congress'nde En İyi Genel Uygulama ödülünü kazandı.


## Gelişim.
2006 yılında "FreeMap İsrail", İsrailli programcı Ehud Shabtai tarafından topluluk projesi olarak kurulan ve geliştirilen bir projeydi. Topluluk kullanıcılarının yardımıyla kalabalığın desteğiyle, İsrail haritasının ibranice ücretsiz bir sayısal veri tabanını yaratmayı ve onun ücretsiz içerik, güncelleme ve dağıtımını sağlamayı hedefledi. Shabtai, 2008 yılında Waze adlı bir şirketi kurarak projeyi ticarileştirdi. Şirket adı 2009 yılında Waze Mobile Ltd olarak değiştirildi.
Aralık 2011'de Waze, Ra'anana'da 70, İsrail'de 10 ve Palo Alto'da 10 kişiden oluşan 80 kişiyi istihdam etti. 2010 yılında, şirket ikinci tur fonda 25 milyon dolarlık kaynak sağladı. 2011'de konuma dayalı reklamcılıkla para kazanmayı ve Asya'ya genişlemeyi planlayan şirket, ek 30 milyon dolarlık finansman sağlamıştır. 2011'de uygulama, sokak fuarları ve protesto gösterileri gibi yerel etkinlikler de dahil olmak üzere gerçek zamanlı, topluluk tarafından kürlenmiş ilgi çekici noktaları gösterecek şekilde güncellendi.
Ocak 2012 itibarıyla uygulama, dünya çapında 12 milyon kez indirildi. Temmuz 2012'de Waze, 20 milyon kullanıcıya ulaştığını ve bunların yarısını altı ay içinde işe aldığını açıkladı. Yahoo! 'ya göre Haziran 2013 itibarıyla yaklaşık 50 milyon Waze kullanıcısı vardı. Haziran 2012'de Waze, gerçek zamanlı yakıt fiyatları sunmak için bir güncelleme başlattı. Tüm Waze gerçek zamanlı güncellemelerde olduğu gibi, fiyatlar kullanıcılar tarafından gönderilir; ancak bu özellik her ülkede mevcut değildir.
Waze, Kasım 2012'den bu yana, uygulamanızdan para kazanma konusunda satıcılara ve reklamverenlere, konuma göre reklam vermek için bir web arayüzü önerdi; burada, telefon belirli bir konumda olduğunda küçük bir simgenin göründüğü yerde kullanıcıya katılmaya teşvik ediyor. Ayrıca, TV haber istasyonlarına mevcut trafik raporlarını ve uyarıları doğrudan Waze uygulamasından yayınlamak için bir web arayüzü sunar; hizmet Haziran 2013'e kadar 25 ABD dolarına haber istasyonu tarafından kullanılmıştı. Ayrıca, Rio de Janeiro'da, 24 Temmuz 2013 tarihinden beri Rio'nun Operasyon Merkezi olan Rio Centro de Operações'de (46), 2012'den bu yana New York ve New Jersey'de de kullanılmaktadır.
Haziran 2013'te Waze, belirli bir ülkede Fransa Bisiklet Turu (Tour de France) önemli olaylar sırasında gelecekteki yol kapanmalarını ve gerçek zamanlı trafik güncellemelerini mümkün kılan bir küresel yerelleştirme projesi başlattı.
Spotify, Mart 2017'de, Waze'le olan ortaklığını ilan etti. Waze'lerin doğrudan Waze uygulamasında Spotify ile müzik çalabileceği ve Android platformunda Spotify uygulaması hakkında Waze'in yönergelerini alabileceği entegre bir deneyim sunacaktı. Altı ay sonra, bu özellik iOS platformunda sunuldu.


## Google tarafından satın alınması.
Söylentilere göre, Facebook ve diğer şirketler Waze'i satın almakla ilgilendi; ancak bir anlaşmaya varılamadı. Haziran 2013'te Google, Waze'i 1,3 milyar dolar karşılığında satın alarak haritalama işine yenilik ekledi. Daha sonra fiyatın aslında 966 milyon ABD doları olduğu açıklandı. Anlaşmanın bir parçası olarak, Waze'in 100 çalışanının her biri, İsrail'in ileri teknoloji tarihinde çalışanlara yapılan en büyük ödeme olan yaklaşık 1,2 milyon dolar alacaktı.
Haziran 2013'te ABD Federal Ticaret Komisyonu, Google'ın Waze'i satın almasının rekabet hukukunu ihlal edip etmeyeceğini düşünmeye başladı. Waze, mobil haritalama sektöründe Google'ın kendi Google Haritalarına çok az rakip oldu. FTC, Google'ın Waze'i satın almasına itiraz etmeyeceğini kararlaştırdı. Birleşik Krallık Office of Fair Trading Odası ve İsrail Antitröst Kurumu da bunu soruşturdu ve satın almalarına izin verdi.
Google, Waze'i satın almasının ardından, şirketin 2013 yılının ilk yarısında satın almalara 1,3 milyar dolar harcadığını; ancak başlangıçta medya kaynaklarında sunulan 1,1 milyar dolarlık rakam yerine Waze'in satın alımının 966 milyon dolar olduğunu açıklayan Menkul Kıymetler Borsası Komisyonu'na (SEC) "10-Q" dosyası gönderdi.


## Desteklenen ağlar.
Waze, harita verilerini, seyahat zamanlarını ve trafik bilgilerini kullanıcılardan toplar ve Waze'e hiçbir bedel ödemeden Waze sunucusuna iletir. Waze kullanıcıları ("Wazers") kazaları, trafik sıkışıklığını, hız ve polis tuzaklarıyla ilgili bilgi verebilir ve çevrimiçi harita düzenleyicisinden yol, yer işaretleri, ev numaraları vb. güncelleyebilirler. Waze, kullanıcıların hızı ve konumu dahil olmak üzere anonim bilgiler gönderir.
Toplanan bilgilere dayanarak, Waze daha sonra yönlendirme ve gerçek zamanlı trafik güncelleştirmeleri sağlayacak bir konumdadır. Waze, bir ülkenin yakıt fiyatlarını etkinleştirdiği takdirde, Waze ayrıca bir kullanıcının yakınında veya rotaları boyunca en ucuz yakıt istasyonunu belirleyebilir.
Waze dünyanın herhangi bir yerinde kullanılabilir; ancak haritaları yaratmaya ve verileri yararlı hale getirmek için verileri güncellemeye yetecek ilk kullanıcıları gerektirir. Halihazırda sadece 13 ülke tam haritaya sahiptir; diğerleri eksik haritalı olarak, kullanıcıların yolları kaydetmesini ve haritaları düzenlemesini gerektiriyor.
Waze adım adım sesli navigasyon, gerçek zamanlı trafik ve yere özgü diğer uyarıları sunar. Waze, kullanıcıları puan sunarak trafik veya yol tehlikelerini bildirmeye teşvik eder. Eklentiler işlevleri genişletir ve bu etkileşimi uygulama ile kişiselleştirir. Örneğin, eklentiler, Foursquare ve Facebook arkadaşlarını Waze'e entegre edebilir veya yüksek suç alanı üzerinden araba kullanırken kullanıcıyı uyarabilir. 2017'de, motosiklet kullanıcıları için bir seçenek yanı sıra, araç parkuru şeritleri kullanmaya uygun kişiler için özel bir rota eklendi.


## Sistem.
Waze, Android ve iPhone'u desteklerken, Symbian, BlackBerry 10 (BlackBerry Q10 hariç), Windows Phone 8 ve Windows Mobile 5.0 sürümü kullanımdan kaldırılmıştır. Temmuz 2013'te Waze, hem iPhone hem de Android'i desteklemeyi planladıklarını ve yeni platformları desteklemeyi düşündüklerini söyledi. Eski platformlar (Symbian, WM, BlackBerry) tam yerel kullanıcı arayüzünü veya dayandıkları diğer uygulama programlama arayüzlerini desteklemediğinden mevcut sürümlerin çalışmaya devam etmesine rağmen bunları artık destekleyemediklerini iddia ettiler.


## Hükümetle etkileşim.
Waze trafik analizi, yol planlaması ve acil iş gücü gönderimi için Bağlı Vatandaş Programını (ÇKP) icat etti ve başlattı. 200'den fazla hükûmet, ulaştırma ve belediye departmanı tarafından kullanılan ücretsiz bir veri paylaşım programıdır. Waze hem hükûmet verisine katkıda bulunur, hem de hükûmet verilerini kullanır.
2014 yılında Rio de Janeiro trafik yönetim sistemi için veri toplamaya başladı. Rio, hem Waze navigasyon uygulamasını ve toplu taşıma uygulaması Moovit kullanan sürücülerden gerçek zamanlı veriler toplar Rio ayrıca, bisiklet sporunun hareketlerini izlemek için bisiklet siparişi sahibi Strava'nın sahipleriyle görüşüyordu. Başlangıçta uygulamanın paylaştığı veriler tamamen anonim olmasına rağmen, insanlar, kendileri için fayda sağlıyorsa, akıllı telefonlarıyla izlenmeye razı olursa, daha ayrıntılı tanımlama ayrıntılarının mümkün olduğu kaydedildi.
Waze'in benzersiz özelliklerinden biri, kullanıcıları kitle kaynaklı bilgiye dayalı olarak yönlendirmektir. Waze kullanıcıları kazadan trafik kazalarıyla ilgili birçok olayı polis tuzaklarından haberdar edebiliyorlar. Bu veriler, Waze tarafından diğer kullanıcılara ön durumdan haberdar edilmesi veya kullanıcının bölgeyi tamamen önlemek için yeniden yönlendirmesi için yardımcı olur. Kullanıcı girdisine ek olarak Waze, yol yapımı gibi trafik olayları için devlet kurumlarından gelen bilgilere güvenir. Bunun ardında yatan fikir, veriyi ne kadar çok veriyorsa o kadar doğru olur.