# Roma İmparatorluğu'nun sınırları
İmparatorluğun tarihi boyunca değişkenlik gösteren Roma İmparatorluğu'nun sınırları, askeri yollar ve bunlarla bağlantılı kaleler, doğal sınırlar (özellikle Ren ve Tuna nehirleri ) ve imparatorluğun ötesindeki ülkeler ile topraklarını birbirinden ayıran insan yapımı tahkimatların bir birleşimi olarak oluşturuldu.


## "Limes".
"Limes" kelimesi bazen modern bilim adamları tarafından Roma İmparatorluğu'nun sınırını belirtmek için kullanılır, ancak Romalılar tarafından bu şekilde kullanılmaz. "Limes" kelimesi Roma'da üçüncü yüzyıldan sonra, bir dux limitis tarafından yönetilen askeri bölgeyi belirten idari bir terimdi.
Latince "limes" kelimesinin bir dizi farklı anlamı vardı: tarlaların sınırlarını çizen bir yol veya engel; bir sınır çizgisi veya işaretleyici; herhangi bir yol veya patika; bir su kanalı gibi herhangi bir kanal; veya iki şey arasındaki herhangi bir ayrım veya fark.
Britanya'da Roma İmparatorluğu, arka arkaya iki sınır duvarı inşa etti; Mauretania'da ise sınırı belirlemek için her iki ucunda kale bulunan tek bir duvar vardı. Suriye ve Arabia Petraea gibi diğer yerlerde kesintisiz bir duvar yoktu; bunun yerine, Roma ordusu tarafından kurulan ve kontrol edilen bir sınır yerleşimleri ve kaleler ağı vardı. Daçya'da, Karadeniz ve Tuna arasındaki limes, nehir sınırlandırmasının ve duvar savunmasının bir karışımıydı: Limes Moesiae iki ve bazı yerlerde zaman zaman üç vallum hattı, bir büyük kamp ve tahkimatlara yayılmış birçok küçük kamptan oluşan büyük bir sınır hattıydı.


## Kuzey sınırları.
Kıta Avrupası'nda, sınırlar genellikle Ren ve Tuna gibi büyük nehirlerin seyrini izleyerek iyi tanımlanmıştı. Yine de, bunlar her zaman nihai sınır çizgileri değildi; Dacia eyaleti, modern Romanya, tamamen Tuna'nın uzak tarafındaydı ve "Germania Inferior" ve "Germania Superior" ile karıştırılmaması gereken "Germania Magna" eyaleti Ren, Tuna ve Elbe arasındaki topraktı (Teutoburg Ormanı Savaşı'nın bir sonucu olarak bu eyalet, kuruluşundan üç yıl sonra kaybedilmesine rağmen).
Büyük Britanya'da ise hem Hadrian hem de Antoninus Pius ", Britannia" eyaletini Kaledonyalılardan korumak için savunma hatları inşa ettiler. 122 yılında inşa edilen Hadrian Duvarı 10.000 askerden oluşan bir garnizon barındırırken, 142 ile 144 yılları arasında inşa edilen Antoninus Duvarı, 164 yılında terk edilmiş ve 208 yılında Septimius Severus döneminde kısaca yeniden ele geçirilerek orada tekrar bir savunma hattı oluşturulmuştu.


## Doğu sınırları.
Roma'nın doğu sınırları birçok kez değişti, çünkü Roma İmparatorluğu Doğu'da iki büyük güçle, Part İmparatorluğu ve Sasani İmparatorluğu ile karşı karşıyaydı. Partlar, günümüz İran, batı Irak, Ermenistan ve Kafkasya'da bulunan toprakların çoğunu yöneten bir grup İran halkıydı. Sasaniler, 224-226'da Partların yerini aldılar ve 400 yıldan fazla bir süre komşuları ve aynı zamanda ezeli rakipler, Roma (Bizans) İmparatorluğu ile birlikte önde gelen dünya güçlerinden biri olarak kabul edildiler.


## Güney sınırları.
İmparatorluğun güney sınırı, Orta Doğu'daki Arabistan çölleri ve Kuzey Afrika'daki Sahra çölleri boyunca uzanıyordu ve bu, genişlemeye karşı doğal bir engel oluşturuyordu. İmparatorluk, Akdeniz kıyılarını ve iç kesimlerdeki sıradağları kontrol ediyordu. Romalılar iki kez Siwa Oasis'i işgal etmeye çalıştılar ve sonunda Siwa'yı sürgün yeri olarak kullandılar. Ancak, Romalılar Nil Nehri'ni Afrika'nın içinde AsvanBerenice, Hyerasykaminos ve hatta Qasr Ibrim (hepsinin arasında en güney)'a kadar kontrol ettiler. Bu, yaklaşık günümüzdeki Mısır ve Sudan arasındaki sınıra denk gelecek kadar güneye indiklerini gösteriyor. Sözü geçen her kasabanın Roma'nın son sınırını oluşturduğu dönem belirsizdir.
Afrika'da Romalılar, Sahra'nın kuzeyindeki alanı, Atlantik Okyanusu'ndan Mısır'a kadar, birçok limes ile kontrol altında tutuyorlardı. (Limes Tripolitanus, Limes Numidiae, vb.) 
Mauretanya Tingitana'nın güneyinde Romalılar üçüncü yüzyılda, Sala yakınlarındaki ve Volubilis'e kadar uzanan Kazablanka bölgesinin hemen kuzeyinde bir limes oluşturdular ve sınırı korumaya aldılar.
Septimius Severus, "Limes Tripolitanus"u çarpıcı biçimde genişletti, hatta MS 203'te Garamantian'ın başkenti Garama'da kısa bir süreliğine askeri bir mevcudiyet sağladı. Askeri başarının çoğu, Legio III Augusta'nın Legatusu Quintus Anicius Faustus tarafından elde edildi.
Severus'un Afrika'daki fetihlerinden sonra Roma İmparatorluğu, imparatorluğun 5 milyon kilometrekarelik bir alanı kapsadığı Septimius Severus'un yönetimi sırasında en büyük boyutuna ulaşmış olabilir.


## Bibliyografya.
 -  
 -  


## Konuyla ilgili yayınlar.
  - Breeze, David J. 2011. "The Frontiers of Imperial Rome." Barnsley, UK: Pen & Sword.
  - Cordovana, Orietta Dora. 2012. "Historical Ecosystems. Roman Frontier and Economic Hinterlands in North Africa." "Historia" 61.4: 458-494.
  - Dyson, Stephen. 1985. "The Creation of the Roman Frontier." Princeton, NJ: Princeton Univ. Press.
  - Gambash, Gil. 2015. "Rome and Provincial Resistance." London: Routledge.
  - Heckster, Olivier, and Ted Kaizer, eds. 2011. "Frontiers in the Roman World: Proceedings of the Ninth Workshop of the International Network Impact of Empire". Leiden, The Netherlands: Brill.
  - Hingley, Richard. 2012. "Hadrian’s Wall: A Life." Oxford: Oxford Univ. Press.
  - Isaac, Benjamin. 2000. "The Limits of Empire: The Roman Army in the East." Rev. ed. Oxford: Oxford Univ. Press.
  - Keppie, Lawrence. 2012. "The Antiquarian Rediscovery of the Antonine Wall." Edinburgh: Society of Antiquaries of Scotland.
  - Sterk, Andrea. 2010. "Mission from Below: Captive Women and Conversion on the East Roman Frontier." "Church History" 79.1:1-39.
  - Zietsman, J.C. 2009. "Crossing the Roman frontier: Egypt in Rome (and beyond)." "Acta Classica" 52: 1-21.