# H ve P İbareleri
Küresel Uyumlaştırma Sistemi (GHS = Globally Harmonized System of Classification and Labelling of Chemicals) Birleşmiş Milletler tarafından, tehlikeli kimyasalları aynı şekilde sınıflandırılması ve etiketlenmesi için geliştirilmiş bir sistemdir. 1 Haziran 2015 yılı itibarıyla sadece GHS sistemi kullanılacaktır. 
Bu sistemde eski AB sınıflandırma direktiflerinde geçen R-ibarelerinin (Risk Phrases) yerini Tehlike Cümleleri/Zarar ifadeleri (H-İfadeleri/H-İbareleri: Hazard Statements) ve S-ibarelerinin (Safety Phrases) yerini Önlem Cümleleri/Önlem İfadeleri (P-İfadeleri/P-İbareleri: Precautionary Statements) alacaktır.


## GHS'de kullanılan H ve P İbarelerinin Anlamları.
### Tehlike İfadeleri.
#### H200 Serisi: Fiziksel zarar ifadeleri ve kodları.
 - H200 Kararsız patlayıcı.
 - H201 Patlayıcı  kütlesel patlama zararı.
 - H202 Patlayıcı  ciddi yansıtım zararı.
 - H203 Patlayıcı  yangın, patlama veya yansıtım zararı.
 - H204 Yangın veya yansıtım zararı.
 - H205 Yangında kütlesel patlamaya yol açabilir.
 - H220 Aşın alevlenir gaz.
 - H221 Alevlenir gaz.
 - H222 Aşın alevlenir aerosol.
 - H223 Alevlenir aerosol.
 - H224 Aşın alevlenir sıvı ve buhar.
 - H225 Kolay alevlenir sıvı ve buhar.
 - H226 Alevlenir sıvı ve buhar.
 - H228 Alevlenir katı.
 - H240 Isıtma patlamaya yol açabilir.
 - H241 Isıtma yangına veya patlamaya yol açabilir.
 - H242 Isıtma yangına yol açabilir.
 - H250 Hava ile temas ettiğinde ani yangınlara yol açabilir.
 - H251 Kendiliğinden ısınır  alev alabilir.
 - H252 Büyük miktarlarda kendiliğinden ısınır  yangına yol açabilir.
 - H260 Su ile temas ettiğinde kendiliğinden tutuşabilen yanıcı gazlar yayar.
 - H261 Su ile temas ettiğinde yanıcı gazlar yayar.
 - H270 Yangına yol açabilir veya yangını şiddetlendirebilir  oksitleyici.
 - H271 Yangına veya patlamaya yol açabilir  güçlü oksitleyici.
 - H272 Yangını güçlendirebilir  oksitleyici.
 - H280 Basınçlı gaz içerir  ısıtıldığında patlayabilir.
 - H281 Soğutulmuş gaz içerir  soğuktan yanma veya yaralanmalara yol açabilir.
 - H290 Metalleri aşındırabilir.


#### H300 Serisi: Sağlığa ilişkin zarar ifadeleri ve kodları.
 - H300 Yutulması halinde öldürücüdür.
 - H301 Yutulması halinde toksiktir.
 - H302 Yutulması halinde zararlıdır.
 - H304 Solunum yoluna nüfuzu ve yutulması halinde öldürücüdür.
 - H310 Cilt ile teması halinde öldürücüdür.
 - H311 Cilt ile teması halinde toksiktir.
 - H312 Cilt ile teması halinde zararlıdır.
 - H314 Ciddi cilt yanıklarına ve göz hasarına yol açar.
 - H315 Cilt tahrişine yol açar.
 - H317 Alerjik cilt reaksiyonlarına yol açar.
 - H318 Ciddi göz hasarına yol açar.
 - H319 Ciddi göz tahrişine yol açar.
 - H330 Solunması halinde öldürücüdür.
 - H331 Solunması halinde toksiktir.
 - H332 Solunması halinde zararlıdır.
 - H334 Solunması halinde nefes alma zorlukları, astım nöbetleri veya alerjiye yol açabilir.
 - H335 Solunum yolu tahrişine yol açabilir.
 - H336 Rehavete veya baş dönmesine yol açabilir.
 - H340 Genetik hasara yol açabilir.
 - H341 Genetik hasara yol açma şüphesi var.
 - H350 Kansere yol açabilir.
 - H351 Kansere yol açma şüphesi var.
 - H360 Doğmamış çocukta hasara yol açabilir veya üremeye zarar verebilir.
 - H361 Doğmamış çocukta hasara yol açma veya üremeye zarar verme şüphesi var.
 - H362 Emzirilen çocuğa zarar verebilir.
 - H370 Organlarda hasara yol açar.
 - H371 Organlarda hasara yol açabilir.
 - H372 Uzun süreli veya tekrarlı maruz kalma sonucu organlarda hasara yol açar.
 - H373 Uzun süreli veya tekrarlı maruz kalma sonucu organlarda hasara yol açabilir .
 - H300+H310 Yutulması halinde veya ciltle teması halinde öldürücüdür.
 - H300+H330 Yutulduğunda veya solunduğunda öldürücüdür.
 - H310+H330 Ciltle temas ettiğinde veya solunduğunda öldürücüdür.
 - H300+H310+H330 Yutulduğunda, ciltle temas ettiğinde veya solunduğunda öldürücüdür.
 - H301+H311 Yutulması halinde veya ciltle teması halinde toksiktir.
 - H301+H331 Yutulduğunda veya solunduğunda toksiktir.
 - H311+H331 Ciltle temas ettiğinde veya solunduğunda toksiktir.
 - H301 +H311+H331 Yutulduğunda, ciltle temas ettiğinde veya solunduğunda toksiktir.
 - H302+H312 Yutulması halinde veya ciltle teması halinde zararlıdır.
 - H302+H332 Yutulduğunda veya solunduğunda zararlıdır.
 - H312+H332 Ciltle temas ettiğinde veya solunduğunda zararlıdır.
 - H302+H312+H332 Yutulduğunda, ciltle temas ettiğinde veya solunduğunda zararlıdır.
 - H350İ Soluma ile kansere yol açabilir.
 - H360F Üremeye zarar verebilir.
 - H360D Doğmamış çocukta hasara yol açabilir.
 - H361f Üremeye zarar verme şüphesi var.
 - H361d Doğmamış çocukta hasara yol açma şüphesi var.
 - H360FD Üremeye zarar verebilir. Doğmamış çocukta hasara yol açabilir.
 - H361fd Üremeye zarar verme şüphesi var. Doğmamış çocukta hasara yol açma şüphesi var.
 - H360Fd Üremeye zarar verebilir. Doğmamış çocukta hasara yol açma şüphesi var.
 - H360Df Doğmamış çocukta hasara yol açabilir. Üremeye zarar verme şüphesi var.


#### H400 Serisi: Çevresel zarar ifadeleri ve kodları.
 - H400 Sucul ortamda çok toksiktir.
 - H410 Sucul ortamda uzun süre kalıcı, çok toksik etki.
 - H411 Sucul ortamda uzun süre kalıcı, toksik etki.
 - H412 Sucul ortamda uzun süre kalıcı, zararlı etki.
 - H413 Sucul ortamda uzun süre kalıcı, zararlı etki yapabilir.


#### İlave zarar ifadeleri ve kodları.
Avrupa Birliğinde ayrıca aşağıdaki diğer H ifadeleri kullanılır.


##### Fiziksel özellikler.
 - EUH001 Kuru haldeyken patlayıcıdır.
 - EUH006 Hava ile teması halinde ve havasız ortamda patlayıcıdır.
 - EUH014 Su ile şiddetli tepkime verir.
 - EUH018 Kullanım sırasında alevlenen/patlayan buhar-hava karışımı oluşturabilir.
 - EUH019 Patlayıcı peroksitler oluşturabilir.
 - EUH044 Kapalı ortamda ısıtıldığında patlama riski var.


##### Sağlığa ilişkin özellikler.
 - EUH029 Su ile temasında toksik gaz çıkarır.
 - EUH031 Asitlerle temasında toksik gaz çıkarır.
 - EUH032 Asitlerle temasında çok toksik gaz çıkarır.
 - EUH066 Tekrarlı maruz kalmalarda ciltte kuruluğa ve çatlaklara neden olabilir.
 - EUH070 Gözle teması halinde toksiktir.
 - EUH071 Solunum yolunda aşınmaya yol açar.


##### Bazı karışımlara ilişkin ilave etiket unsurları/bilgileri.
 - EUH 201/201A Kurşun içerir. Çocuklar tarafından çiğnenebilecek veya emilebilecek yüzeyler üzerinde kullanılmamalıdır.
Dikkat! Kurşun içerir.
 - EUH202 Siyanoakrilat. Tehlikelidir. Cildi ve gözleri saniyeler içinde yapıştırır. Çocukların erişiminden uzak tutun.
 - EUH203 Krom (VI) içerir. Alerjik reaksiyonlara neden olabilir.
 - EUH204 İzosiyanat içerir. Alerjik reaksiyonlara yol açabilir.
 - EUH205 Epoksi bileşenleri içerir. Alerjik reaksiyonlara yol açabilir.
 - EUH206 Dikkat! Diğer ürünlerle birlikte kullanmayın. Tehlikeli gazlar açığa çıkarabilir (klorür).
 - EUH207 Dikkat! Kadmiyum içerir. Kullanım esnasında tehlikeli dumanlar ortaya çıkar. İmalatçı tarafından sağlanan bilgilere başvurun. Güvenlik talimatlarına uyun.
 - EUH208 (Hassaslaştırıcı maddenin ismi) içerir. Alerjik reaksiyona yol açabilir."
 - EUH209/209A Kullanım esnasında çok alevlenir hale gelebilir. Kullanım esnasında alevlenir hale gelebilir.
 - EUH210 Talep halinde güvenlik bilgi formu sağlanabilir.
 - EUH401 insan sağlığına ve çevreye yönelik riskleri önlemek için, kullanma talimatlarına uyun.


### Önlem İfadeleri.
#### P100 Serisi: Genel amaçlı önlem ifadeleri ve kodları.
 - P101 Tıbbi tavsiye gerekiyorsa, ambalajı veya etiketi saklayın.
 - P102 Çocukların erişemeyeceği yerde saklayın.
 - P103 Kullanmadan önce etiketi okuyun.


#### P200 Serisi: Tedbir amaçlı önlem ifadeleri ve kodları.
 - P201 Kullanmadan önce özel talimatları okuyun.
 - P202 Bütün önlem ifadeleri okunup anlaşılmadan elleçlemeyin.
 - P210 Isıdan/kıvılcımdan/alevden/sıcak yüzeylerden uzak tutun. - Sigara içilmez.
 - P211 Aleve veya diğer ateş kaynaklarına doğru püskürtmeyin.
 - P220 Kıyafetlerden/.. ./yanıcı malzemelerden uzak tutun/saklayın.
 - P221 Yanıcılarla/... karışmasını önleyici her türlü önlemi alın.
 - P222 Hava ile temasına izin vermeyin.
 - P223 Şiddetli tepkime ve alevlenme olasılığından dolayı, su ile herhangi olası temasından kaçının.
 - P230 ... ile ıslak tutun.
 - P231 Asal gaz ile elleçleyin.
 - P232 Nemden koruyun.
 - P233 Kabı sıkıca kapalı tutun.
 - P234 Sadece orijinal kabında saklayın.
 - P235 Soğuk tutun.
 - P240 Kabı ve alıcı ekipmanı toprağa oturtun/bağlayın.
 - P241 Patlamaya dayanıklı elektrikli/havalandırma/tutuşturucu/.../malzeme kullanın.
 - P242 Sadece ateş almayan aletler kullanın.
 - P243 Statik boşalmaya karşı önleyici tedbirler alın.
 - P244 Kısma vanalarını gres ve yağdan uzak tutun.
 - P250 Öğütme/şok/.../sürtünmeye maruz bırakmayın.
 - P251 Basınçlı kap: Kullanımdan sonra bile delmeyin veya yakmayın.
 - P260 Tozunu/dumanını/gazını/sisini/buharını/spreyini solumayın.
 - P261 Tozunu/dumanını/gazını/sisini/buharını/spreyini solumaktan kaçının.
 - P262 Gözle, ciltle veya kıyafetle temas ettirmeyin.
 - P263 Hamilelikte/anne sütü verirken temastan kaçının.
 - P264 Elleçlemeden sonra ... ile iyice yıkayın.
 - P270 Bu ürünü kullanırken hiçbir şey yemeyin, içmeyiniz veya sigara içmeyin.
 - P271 Sadece dışarıda veya iyi havalandırılan bir alanda kullanın.
 - P272 Kirlenmiş kıyafetleri işyeri dışına çıkarmayın.
 - P273 Çevreye verilmesinden kaçının.
 - P280 Koruyucu eldiven/koruyucu kıyafet/göz koruyucu/yüz koruyucu kullanın.
 - P281 Kişisel koruyucu ekipman kullanın.
 - P282 Soğuk geçirmez eldiven/yüz kalkanı/göz koruyucu kullanın.
 - P283 Ateş/alev dayanıklı/geciktirici kıyafet giyin.
 - P284 Solunum koruyucu giyin.
 - P285 Yetersiz havalandırma varsa, solunum koruyucu giyin.
 - P231+P232 Asal gazla elleçleyin. Nemden koruyun.
 - P235+P410 Soğuk saklayın. Güneş ışığından koruyun.


#### P300 Serisi: Müdahale amaçlı önlem ifadeleri ve kodları.
 - P301 Yutulması halinde:
 - P302 Cildin üzerinde olması halinde:
 - P303 Cildin(veya saçın) üzerinde olması halinde:
 - P304 Solunması halinde:
 - P305 Gözle teması halinde:
 - P306 Giysi ile teması halinde:
 - P307 Maruz kalınma halinde:
 - P308 Maruz kalınma veya etkileşme halinde:
 - P309 Maruz kalınma veya kendini kötü hissetme halinde:
 - P310 Hemen ZEHİR MERKEZİNİ veya doktoru/hekimi arayın.
 - P311 ZEHİR MERKEZİNİ veya doktoru/hekimi arayın.
 - P312 Kendinizi iyi hissetmezseniz, ZEHİR MERKEZİNİ veya doktoru/hekimi arayın.
 - P313 Tıbbi tavsiye alın/doktorunuza başvurun.
 - P314 Kendinizi iyi hissetmezseniz, tıbbi tavsiye/müdahale alınız.
 - P315 Hemen tıbbi tavsiye/müdahale alın.
 - P320 Özel acil müdahale gerekli (etikete bakın)
 - P321 Özel müdahale gerekli (etikete bakın)
 - P322 Özel önlemler (etikete bakın)
 - P330 Ağzınızı çalkalayın.
 - P331 Kustur MAYIN.
 - P332 Cilt tahrişi oluşması halinde:
 - P333 Cilt tahrişi veya pişik oluşması halinde:
 - P334 Soğuk suya batırın veya ıslak bandaja sarın.
 - P335 Ciltte kalan parçalan temizleyin.
 - P336 Donmuş kısımları ılık su ile eritin. Etkilenmiş alanı silmeyin.
 - P337 Göz tahrişinin geçmemesi halinde:
 - P338 Kontakt lens, varsa ve çıkarması kolaysa, çıkarın. Sürekli çalkalayın.
 - P340 Maruz kalan kişiyi açık havaya çıkarın ve rahat nefes alabileceği pozisyonda olmasını sağlayın.
 - P341 Nefes almakta güçlük çekiyorsa, maruz kalan kişiyi açık havaya çıkarın ve rahat nefes alabileceği pozisyonda olmasını sağlayın.
 - P342 Solunum bulgularının görülmesi halinde:
 - P350 Bol sabun ve su ile iyice yıkayın.
 - P351 Su ile birkaç dakika dikkatlice durulayın.
 - P352 Bol sabun ve su ile yıkayın.
 - P353 Cildinizi su/duş ile durulayın.
 - P360 Kirlenmiş giysi ve cildinizi, giysilerinizi çıkarmadan önce bol su ile hemen durulayın.
 - P361 Kirlenmiş tüm giysilerinizi hemen kaldırın/çıkarın.
 - P362 Kirlenmiş giysilerinizi çıkarın ve yeniden kullanmadan önce yıkayın.
 - P363 Kirlenmiş giysilerinizi yeniden kullanmadan önce yıkayın.
 - P370 Yangın çıkması durumunda:
 - P371 Büyük yangın ve büyük miktarlar durumunda:
 - P372 Yangın durumunda patlama riski.
 - P373 Yangın patlayıcılara ulaştığında, yangına MÜDAHALE ETMEYİN.
 - P374 Yangına makul bir mesafeden normal önlemler alarak müdahale edin.
 - P375 Patlama riskine karşı yangına uzaktan müdahale edin.
 - P376 Güvenli ise sızıntıyı durdurun.
 - P377 Gaz sızıntısına bağlı yangın: Sızıntı güvenli olarak durdurulmadan söndürmeyin.
 - P378 Söndürme için ... kullanın.
 - P380 Alanı boşaltın.
 - P381 Güvenli ise tüm tutuşturucu kaynaklarını ortadan kaldırın.
 - P390 Maddi hasarı önlemek için sıvı döküntüleri temizleyin.
 - P391 Döküntüleri toplayın.
 - P301+P310 YUTULDUĞUNDA: ZEHİR MERKEZİNİ veya doktoru/hekimi arayın.
 - P301+P312 YUTULDUĞUNDA: kendinizi iyi hissetmiyorsanız ZEHİR MERKEZİNİ veya doktoru/hekimi arayın.
 - P301+P330+P331 YUTULDUĞUNDA: ağzınızı durulayın. istifra etmeye ÇALIŞMAYIN.
 - P302+P334 DERİ İLE TEMAS HALİNDE İSE: Soğuk suya daldırın/ıslak bezlerle sarın.
 - P302+P350 DERİ İLE TEMAS HALİNDE İSE: Bol sabun ve su ile iyice yıkayın.
 - P302+P352 DERİ İLE TEMAS HALİNDE İSE: Bol sabun ve su ile yıkayın.
 - P303+P361+P353 DERİ (veya saç) İLE TEMAS HALİNDE İSE: Kirlenmiş tüm giysilerinizi hemen kaldırın/çıkartın. Cildinizi su/duş ile durulayın.
 - P304+P340 SOLUNDUĞUNDA: Nefes alıp vermesi zorlaşmış ise, Kurbanı temiz havaya çıkartın ve kolay biçimde nefes alması için rahat bir pozisyonda tutun.
 - P304+P341 SOLUNDUĞUNDA: Nefes alıp vermesi zorlaşmış ise, Kurbanı temiz havaya çıkartın ve kolay biçimde nefes alması için rahat bir pozisyonda tutun.
 - P305+P351+P338 GÖZ İLE TEMASI HALİNDE: Su ile birkaç dakika dikkatlice durulayın. Takılı ve yapması kolaysa, kontak lensleri çıkartın. Durulamaya devam edin.
 - P306+P360 GİYSİ İLE TEMASI HALİNDE: Kirlenmiş giysi ve cildinizi, giysilerinizi çıkarmadan önce bol su ile hemen durulayın.
 - P307+P311 Maruz kalınma halinde: ZEHİR MERKEZİNİ veya doktoru/hekimi arayın.
 - P308+P313 Maruz kalınma veya etkileşme halinde İSE: Tıbbi yardım/bakım alın.
 - P309+P311 Maruz kalınma veya kendini iyi hissetmeme halinde: ZEHİR MERKEZİNİ veya doktoru/hekimi arayın.
 - P332+P313 Ciltte tahriş söz konusu ise: Tıbbi yardım/müdahale alın.
 - P333+P313 Ciltte tahriş veya kaşıntı söz konusu ise: Tıbbi yardım/müdahale alın.
 - P335+P334 Parçacıkları cildinizden hafifçe temizleyin. Soğuk suya daldırın/ıslak bezlerle sarın.
 - P337+P313 Göz tahrişi kalıcı ise: Tıbbi yardım/bakım alın.
 - P342+P311 Solunum bulguları gösterirse: ZEHİR MERKEZİNİ veya doktoru/hekimi arayın.
 - P370+P376 Yangın durumunda: Güvenli ise sızıntıyı durdurun.
 - P370+P378 Yangın durumunda: Söndürme için ... kullanın, (uygun malzeme üretici tarafından belirtilir).
 - P370+P380 Yangın durumunda: Alanı boşaltın.
 - P370+P380+P375 Yangın durumunda: Alanı boşaltın. Patlama riskine karşı yangınla uzaktan savaşın.
 - P371+P380+P375 Büyük yangın ve büyük miktarlar durumunda: Tahliye alanı. Patlama riskine karşı yangına uzaktan müdahale edin.


#### 400 Serisi: Depolama ile ilgili önlem ifadeleri ve kodları.
 - P401 ... depolayın, (üretici tarafından belirtilir).
 - P402 Kuru yerde depolayın.
 - P403 İyi havalandırılan yerde depolayın.
 - P404 Kapalı kapta saklayın.
 - P405 Kilit altında saklayın.
 - P406 Aşındırıcılara karşı dayanıklı/dayanıklı bir iç astara sahip ... kapta depolayın.
 - P407 Yığınlar/paletler arasında hava boşluğu temin edin.
 - P410 Güneş ışığından koruyun.
 - P411 ... °C/... °F aşmayacak sıcaklıklarda depolayın.
 - P412 50 °C/122 °F aşan sıcaklıklara maruz bırakmayın.
 - P413 ... °C/... °F aşmayacak sıcaklıklarda ... kg/... lbs'den büyük kütle miktarları halinde depolayın.
 - P420 Diğer malzemelerden uzakta depolayın.
 - P422 İçindekileri ... altında depolayın.
 - P402+P404 Kuru alanda depolayanız. Kapalı bir kapta depolayın.
 - P403+P233 İyi havalandırılmış bir alanda depolayanız. Kabı sıkıca kapalı tutun.
 - P403+P235 İyi havalandırılmış bir alanda depolayan. Soğuk tutun.
 - P410+P403 Güneş ışığından koruyun. İyi havalandırılmış bir alanda depolayın.
 - P410+P412 Güneş ışığından koruyun. 50 °C/122 °F aşan sıcaklıklara maruz bırakmayın.
 - P411+P235 ... °C/... °F aşmayacak sıcaklıklarda depolayın. Soğuk tutun.


#### 500 Serisi: Bertaraf amaçlı önlem ifadeleri ve kodları.
 - P501 İçeriği/kabı ... bertaraf edin.
 - P502 Geri dönüşüm/ Geri kazanım için üreticinizden/tedarikçinizden bilgi talep edin.