# HİSAR (hava savunma sistemi)
 - YÖNLENDİRME 
 HİSAR, karadan havaya füze savunma sistemi grubudur. Grup içinde, alçak irtifa hava savunma füzesi sistemi HİSAR-A/HİSAR-A +, orta irtifa hava savunma füzesi sistemi HİSAR-O/HİSAR-O + ve uzun menzilli hava ve füze savunma sistemi HİSAR-U (Daha sonradan adı "Siper" olarak değiştirilmiştir.) yer alır. Sistemler, Aselsan ve Roketsan liderliğinde 2007'den itibaren geliştirilmektedir.


## Gelişim tarihçesi.
18 Nisan 2007'de, Savunma Sanayii Başkanlığı, Türkiye'nin "Alçak İrtifa Hava Savunma Füze Sistemi (T-LALADMIS)" ihtiyacına yönelik başlatılan programda yerli ve yabancı savunma sanayii şirketlerine teklif çağrısında bulunur. Çağrıya, toplamda 18 şirket yanıt verir. 28 Eylül 2008'de de, 18 adet sistemin, 27 ek sistem alma seçeneği ile, doğrudan temini için SSM ikinci bir teklif çağrısı gerçekleştirir. Tekliflerin değerlendirilmesi sonucu, 20 Haziran 2011'de ana yüklenici Aselsan ve ana-alt yüklenici Roketsan olmak üzere proje ihalesi neticelendirilir. Savaş başlığı ve batarya geliştirilmesi için TÜBİTAK-SAGE ve veri bağlantıları çalışması için Meteksan Savunma alt yükleniciler olarak belirlenir. Proje maliyetleri, sırasıyla, alçak-irtifa sistemi için 314,9 milyon €, orta-irtifa sistemi için 241,4 milyon € olarak değerlendirilmiştir.


## Operasyonel tarihçe.
3 Mart 2020’de Savunma Sanayi Başkanı İsmail Demir katıldığı bir televizyon programında, karadan havaya füze savunma sistemi HİSAR’ın bir haftaya Bahar Kalkanı Harekâtı'nda sahada yerini alacağını açıkladı.


## Füze grubu.
### Hisar-A (+).
Hisar-A (Alçak İrtifa Hava Savunma Füze Sistemi), FNSS ACV-30 aracı şasisine montelenmiş dört dikey Hisar-A lançerinden ve füzelerinden oluşur. Araçlı Hisar-A sistemine, bağımsız bir sistem olabilmesi için, bir hava gözetleme radarı ve bir elektro-optik/kızılötesi (EO/IR) sistemi montelenmiştir.
  - Asgari menzil: 2 km
  - Azami menzil: 15+ km
  - Asgari irtifa: 30 metre
  - Azami irtifa: 8+ km


### Hisar-O (+).
HİSAR-O (Orta İrtifa Hava Savunma Füze Sistemi), Mercedes-Benz Zetros şasisine monte edilmiş dikey bir fırlatıcıdan oluşur.
  - Asgari menzil: 3 km
  - Azami menzil: 25+ km (RF Güdümlü versiyon: 35+ km)
  - Asgari irtifa: 50 metre
  - Azami irtifa: 15 km
  - Mach hızı: Mach 2


### Hisar-U (SİPER).
HİSAR-U (Uzun İrtifa Hava Savunma Sistemi), ASELSAN, ROKETSAN ve TÜBİTAK SaGe tarafından başlatılan, geliştirme çalışmaları devam eden yüksek irtifa ve uzun menzilli bir hava savunma sistemidir. Gemi ve kara konuşlu olarak kullanılması planlanan füzenin 100 km’den fazla menzile, çift darbeli motora, Aktif Radar Arayıcı (RF) başlığa, Kızılötesi Görüntüleyici Arayıcı Başlık (IIR) ile Terminal Güdüm yeteneğine sahip olması bekleniyor. Sistem özellikle Türk Deniz Kuvvetlerinin en büyük muharip gemi projesi olan TF-2000 sınıfı hava savunma muhribinde de kullanılacak.
6 Kasım 2021'de Siper hava savunma füzesinin test atışı ilk kez kamuoyuna sunuldu. Savunma Sanayii Başkanı İsmail Demir; "Uzun menzilli ve çok katmanlı milli hava savunma sistemimiz SİPER’in geliştirme çalışmalarında bir aşamayı daha başarıyla tamamladık. 2023 yılında envantere almayı planladığımız SİPER ile Gökvatanımıza karşı bütün tehditleri en güçlü şekilde bertaraf edeceğiz." açıklamalarında bulundu.
30 Aralık 2022 tarihinde Savunma Sanayi Başkanı İsmail Demir tarafından açıklanan habere göre Siper Hava Savunma Sistemi 100+ km'deki hedefi başarı ile imha etmiştir. Bu da sistemin envantere girmeden önceki son testlerdendir. 
  - Asgari menzil: 30 km
  - Azami menzil:150+ km (Blok 2 için öngörülen maksimum menzil, Blok 3 ve sonrasında hem daha uzun menzil hem de balistik füze önlemesi için çalışılacaktır)
  - Asgari irtifa: 100 metre
  - Azami irtifa: 20 km