BILGEM-AI/BILGE-Wiki-Tr-Plus huggingface dataset:
# San Bartolomé Quialana
, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan San Bartolomé Quialana Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir.
# Litvanya Şarkı ve Dans Festivali
Litvanya Şarkı ve Dans Festivali (Lietuvių dainų ir šokių šventė), halk arasında Şarkı Kutlaması olarak da bilinir (Dainų šventė), Litvanya'da kutlanan büyük çaplı bir geleneksel şarkı ve dans festivalidir. Yaklaşık dört yılda bir gerçekleşir. Etkinlik, iki dünya savaşı arası dönemde ve Litvanya'nın 1990'da bağımsızlığını yeniden kazanmasından sonra ulusal bir kutlama haline gelmiştir. Ana etkinlik geleneksel olarak Vilnius'taki Vingis Parkı'nda düzenlenir.
UNESCO, 7 Kasım 2003'te Litvanya, Letonya ve Estonya'daki Şarkı ve Dans Kutlamaları geleneğini İnsanlığın Sözlü ve Somut Olmayan Mirasının Başyapıtı olarak ilan etti ve 2008'de Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi'ne ekledi. Estonya, Letonya ve Litvanya'daki Şarkı ve Dans Kutlamaları geleneği, bir sosyal uygulama, ritüel ve şenlik etkinliği biçimi olarak Litvanya'nın Somut Olmayan Kültürel Miras Envanteri'nde de listelenmektedir.
# Eritre Ortodoks Tevhîdî Kilisesi
Eritre Ortodoks Tevhîdî Kilisesi (ናይ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ኤርትራ), merkezi Eritre'nin Asmara şehrinde bulunan Doğu Ortodoks Kiliselerinden biridir. Eritre'nin 1993'te Etiyopya'dan bağımsızlığını kazanmasının ardından, Kıpti Ortodoks Kilisesi'nin Papası İskenderiyeli III. Şenuda tarafından otosefallik verilmiştir. Bu nedenle Eritre Kilisesi, Kıpti Kilisesi'ne bir onur önceliği tanımaktadır.
Kaynaklar Eritre nüfusundaki Hristiyanların yüzdesi konusunda farklılık göstermektedir, çoğu rakam yarıya yakındır ancak bazı kaynaklar %60'tan biraz daha fazla olduğunu bildirmektedir. Eritre Hristiyanlarının neredeyse %90'ı Doğu Ortodoksluğunun takipçisidir. Nüfusun geri kalanı neredeyse tamamen Müslümandır.


## İleri okumalar.
  - Article on Eritrean Orthodox Church by Ronald Roberson on the CNEWA website.
# Ōtaki, Chiba
Ōtaki (), Japonya'nın Chiba prefektörlüğünde bulunan bir kasabadır. Kasaba, prefektörlüğün güneyinde Bōsō Yarımadası'nın ortasında yer almaktadır. Yüzölçümü 129,87 km² olan kasabanın nüfusu 1 Ocak 2019 tarihi itibarı ile 8.982'dir.
Ōtaki'nin ekonomisi ağırlıklı olarak tarım ve turizme dayanmaktadır. Kasaba Honda Tadakatsu'nun Ōtaki Kalesi'ne ev sahipliği yapmaktadır.
# Enda Meryem Katedrali
Enda Meryem Katedrali (ቅድስቲ ማርያም ጽዮን ቤተ ክርስትያን) Eritre'nin Asmara kentinde bulunan bir Eritre Ortodoks kilisesidir. Katedral, Arbate Asmara Caddesi üzerinde yer almaktadır.


## Adı.
Tigrinya dilinde "enda" (እንዳ), "(bir nesnenin, kişinin vb.) yeri, yaşam alanı" anlamına gelmektedir. Dolayısıyla, başka bir isimle birleştirildiğinde, o şeyle ilişkili bir yapıyı gösterir. Örneğin, "enda bani" (ekmek) fırın, "enda afras" (atlar) ahır, "enda dewel" (çan) kilise kulesi veya çan kulesi, "enda tseba" (süt) mandıra anlamına gelir. "Mariam" (ማርያም), Meryem anlamına gelmektedir. Kiliseye "Kidisti Mariam" (Aziz Meryem) de denir.
# Etiyopya Katolik Kilisesi
Etiyopya Katolik Kilisesi, Etiyopya merkezli, özerk ("sui iuris") bir Doğu Katolik kilisesidir. Katolik Kilisesi'nin özel bir kilisesi olarak, Kutsal Makam ile tam bir birlik içindedir. 1930'da kurulan kilise, bir dizi yardımcı piskoposluğun denetimini yürüten bir metropolit piskopos yönetiminde örgütlenmiştir. Ayinlerinde, Geez dilinde (yerel bir ayin dili) İskenderiye Ayini'ni kullanır.
Kalkedon Konsili'nde belirlenen Hristiyanlık doktrinlerine bağlı kalmakta ve Papa'nın evrensel yargı yetkisini kabul etmektedirler. Bu noktalar, onu ülkedeki Hristiyanların çoğunluğunu oluşturan Doğu Ortodoks kilisesi Etiyopya Ortodoks Tehvîdî Kilisesi'nden ayırmaktadır.
# Kutsal Kurtarıcı Katedrali, Adigrat
Kutsal Kurtarıcı Katedrali (በመንፈስ ቅዱስ በመድኃኒታችን ካቴድራል), Adigrat Katedrali olarak da bilinir, Adigrat, Etiyopya'da bulunan bir Katolik kilisesidir. Etiyopya Katolik Kilisesi'nin ana ibadetgâhıdır. Katedral, Adigrat Piskoposluğu'nun ("Eparchia Adigratensis") ana kilisesidir.
# Onjuku
Onjuku (), Japonya'nın Chiba prefektörlüğünde bulunan bir kasabadır. Kasaba, prefektörlüğün güneydoğusunda Bōsō Yarımadası'nın güneydoğusunda Büyük Okyanus kıyısında yer almaktadır. Yüzölçümü 24,86 km² olan kasabanın nüfusu 30 Kasım 2018 tarihi itibarı ile 7.523'tür.
Onjuku'nun ekonomisi ağırlıklı olarak tarım ve balıkçılığa dayanmaktadır.


## Kardeş şehirler.
  - Acapulco, Meksika (7 Ağustos 1978'den beri)
  - Tecamachalco, Meksika
# Meskel
Meskel (መስቀል), dördüncü yüzyılda Roma İmparatoriçesi Konstantinopolisli Aziz Helena tarafından Gerçek Haç'ın bulunmasının anısına düzenlenen Etiyopya ve Eritre Ortodoks Tevhîdî Kilisesi bayramıdır. Meskel, Etiyopya Ortodoks Tewahedo Kilisesi'nin Doğu Ortodoks üyeleri, Eritre Ortodoks Tevhîdî Kilisesi ve daha az ölçüde Etiyopya Katolik Kilisesi'nin Roma Katolik üyeleri, Eritre Katolik Kilisesi ve P'ent'ay - Etiyopya-Eritre Evanjelikalizminin (Pentekostal, Lüteryen, Baptist, Mennonite ve diğer Evanjelik kiliseleri dahil) Protestan üyeleri tarafından kutlanır. Haç Bayramı'nın yerelleştirilmiş bir versiyonudur ve Etiyopya takviminin 17. Meskerem'inde (27 Eylül, Gregoryen takvimi veya artık yıllarda 28 Eylül'de) gerçekleşir. "Meskel" (veya "Meskal" veya "Mesqel", Ge'ez'den Latin alfabesine çeviride çeşitli yollar bulunmaktadır) Amharca'da "haç" anlamına gelmektedir.
Bayram, başkent Addis Ababa'da, adını festivalden alan Meskel Meydanı'nda kutlanır. Şehirlerde yaşayan birçok Etiyopyalı, bayramı kutlamak için memleketlerine döner. Karanlık çöktüğünde, Demera yakılır. UNESCO Meskel'i 2013 yılında İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirasının Temsili Listesi'ne dahil etmiştir.
# Kōzaki
Kōzaki (), Japonya'nın Chiba prefektörlüğünde bulunan bir kasabadır. Kasaba, prefektörlüğün kuzeyinde Tone Nehri'nin kıyısında yer almaktadır. Yüzölçümü 19,85 km² olan kasabanın nüfusu 1 Aralık 2020 tarihi itibarı ile 5.884'tür.
Kōzaki, bir bölgesel ticaret merkezi olup ayrıca hafif imalat sanayisine ev sahipliği yapmaktadır.
# Beca dili
Beca dili ( veya ), Kızıldeniz'in batı kıyısında Beca halkı tarafından konuşulan Kuşitik koluna bağlı bir Afro-Asyatik dildir. Konuşanları Mısır, Sudan ve Eritre'nin bazı bölgelerinde yaşamaktadır. Ethnologue'a göre 2022 itibarıyla Sudan'da 2.550.000, Eritre'de ise 121.000 Beca konuşanı vardı. 2023 itibarıyla Mısır'da tahmini 88.000 Beca konuşanı bulunmaktadır. Üç ülkedeki toplam Beca konuşanı sayısı 2.759.000'dir.


## Kaynaklar.
 -  
 -  
 -  
 -  
 -  
 -  
 -  
 -  
 -  
 -  
 -  
 -  
 -  
 -  
 -
# Kujūkuri
Kujūkuri (), Japonya'nın Chiba prefektörlüğünde bulunan bir kasabadır. Kasaba, prefektörlüğün doğusunda Bōsō Yarımadası'nın kuzeydoğusunda Büyük Okyanus kıyısında yer almaktadır. Yüzölçümü 23,72 km² olan kasabanın nüfusu 1 Aralık 2020 tarihi itibarı ile 15.343'tür.
Kujūkuri'nin ekonomisi ağırlıklı olarak turizme dayanmaktadır.


## Kardeş şehirler.
  - Kamiichi, Japonya (Temmuz 1965'ten beri)
# Hadiyalar
Hadiyalar (Amharca: ሐድያ), Hadiyyalar olarak da yazılır, Hadiyyisa dilini konuşan, Etiyopya'nın güneyine özgü bir etnik gruptur. Hadiya halkı, 13.–16. yüzyıllarda ağırlıklı olarak Müslüman'dı veya yerel inançları (Fandaanano) uyguluyordu; 19. yüzyılda II. Menelik'in istilasıyla Ortodoks Hristiyanlığa geçişler başladı ve 1930'ların sonlarında Protestan (P'ent'ay) misyonerlerin etkisi arttı.
# Hadiyya dili
Hadiyya (konuşmacıları tarafından Hadiyyisa olarak adlandırılır; "Hadiyigna", "Adiya", "Adea", "Adiye", "Hadia", "Hadiya", "Hadya" olarak da bilinir) Etiyopya'daki Hadiya halkının konuştuğu dildir. 1,2 milyondan fazla insan Hadiyye'yi konuşmaktadır ve bu da onu Etiyopya'daki on ana dilden biri haline getirmektedir. Afro-Asya dil ailesinin Yüksek Dağ Doğu Kuşitik dillerine aittir. Konuşmacıların çoğu Güney Milletleri, Milliyetleri ve Halkları Bölgesi'ndeki (SNNPR) Hadiya Bölgesi'nde yaşamaktadır. Dilin tanınmış dört lehçesi vardır: Leemo, Badawacho, Shashogo ve Sooro. Bunlar, hafif bölgesel farklılıklarla birlikte karşılıklı olarak anlaşılabilirdir.
# Deepal
Deepal (), Changan Automobile'e ait bir Çin elektrikli araç şirketidir.
2018 yılında Chongqing Changan New Energy Automobile Technology adıyla kurulan şirket, 2023 yılında bağımsız bir marka haline geldi.


## Modeller.
  - Deepal L06
  - Deepal SL03 
   - Deepal L07 
  - Deepal S05 
  - Deepal S07
  - Deepal S09 
  - Deepal G318


#### İhracat modelleri.
  - Deepal E07 
  - Deepal Hunter K50
# Tako
Tako (), Japonya'nın Chiba prefektörlüğünde bulunan bir kasabadır. Kasaba, prefektörlüğün kuzeydoğusunda yer almaktadır. Yüzölçümü 72,68 km² olan kasabanın nüfusu 1 Aralık 2020 tarihi itibarı ile 14.387'dir.
Tako, bir bölgesel ticaret ve tarım merkezidir.


## Kardeş şehirler.
  - San Roque, İspanya
  - Gilroy, ABD
# Tōnoshō
Tōnoshō (), Japonya'nın Chiba prefektörlüğünde bulunan bir kasabadır. Kasaba, prefektörlüğün kuzeydoğusunda Tone Nehri'nin kıyısında yer almaktadır. Yüzölçümü 46,16 km² olan kasabanın nüfusu 1 Aralık 2020 tarihi itibarı ile 13.637'dir.
Tōnoshō, bir bölgesel ticaret merkezi olup ayrıca hafif imalat sanayisine ev sahipliği yapmaktadır.
# Shibayama
Shibayama (), Japonya'nın Chiba prefektörlüğünde bulunan bir kasabadır. Kasaba, prefektörlüğün kuzeydoğusunda yer almaktadır. Yüzölçümü 43,47 km² olan kasabanın nüfusu 1 Aralık 2020 tarihi itibarı ile 7.122'dir.
# Yokoshibahikari
Yokoshibahikari (), Japonya'nın Chiba prefektörlüğünde bulunan bir kasabadır. Kasaba, prefektörlüğün doğusunda Bōsō Yarımadası'nın kuzeydoğusunda Büyük Okyanus ve Kuriyama Nehri'nin kıyısında yer almaktadır. Yüzölçümü 66,91 km² olan kasabanın nüfusu 1 Nisan 2020 tarihi itibarı ile 23.467'dir.
Yokoshibahikari'nin ekonomisi ağırlıklı olarak tarım ve porselen imalatına dayanmaktadır.
# Kuşitik diller
Kuşitik dilleri, Afro-Asya dil ailesinin bir koludur. Çoğunlukla Afrika Boynuzu'nda konuşulmakta olup, azınlıklar kuzeyde Mısır ve Sudan'da, güneyde ise Kenya ve Tanzanya'da Kuşitik dillerini konuşmaktadır. 2012 yılı itibarıyla bir milyondan fazla kişinin konuştuğu Kuşitik dilleri Oromca, Somalice, Beca, Afar, Hadiyya, Kambaata ve Sidama idi.
# Sidamalar
Sidamalar (ሲዳማ), geleneksel olarak Etiyopya'nın Güney Milletleri, Milliyetleri ve Halkları Bölgesi'nin bir parçası olan Sidama Bölgesi'nde yaşayan bir etnik gruptur. 23 Kasım 2019'da, bölge çapında bir referandumun ardından Sidama Bölgesi Etiyopya'nın 10. bölgesel devleti oldu. Afro-Asyatik dil ailesinin Kuşitik koluna ait bir dil olan Sidama dilini konuşurlar. Büyük nüfuslarına rağmen, Sidama halkının ayrı bir etnik bölgesel devleti yoktu; sürekli protestoların ardından, bu öneri Kasım 2019'da yapılan bir referandumda oylanarak kabul edildi.
# Qiyuan
Qiyuan (), Changan Automobile'e ait bir Çin elektrikli araç şirketidir.
Ocak 2023'te düzenlenen bir konferansta Changan, OX kod adlı elektrikli araçlara odaklanan bir markanın yaratıldığını duyurdu. Nisan 2023'te ise resmi marka adı Qiyuan açıklandı. Dünyanın birçok yerlerinde Changan Nevo ismi ile de satılır. 


## Modeller.
  - Changan Qiyuan A05 (Changan Lamore) 
  - Changan Qiyuan A06 (Changan UNI-V) 
  - Changan Qiyuan A07 (Changan Nevo A07) 
  - Changan Qiyuan Q05 (Changan CS55) 
  - Changan Qiyuan Q07 (Changan Nevo Q07)
  - Changan Qiyuan E07 (Changan Nevo E07)
# Arlet Natali Avazyan


## Arlet Natali Avazyan.
Arlet Natali Avazyan (bazı kaynaklarda "A. Natali Avazyan" olarak da geçer), Ermeni kökenli Türk sosyal medya fenomeni, insan hakları savunucusu ve aktivisttir. Sosyal medya üzerinden paylaştığı tarihî fotoğraflar ve toplumsal meselelerle ilgili yorumlarıyla tanınmıştır.


## Hayatı.
Arlet Natali Avazyan, Malatya’nın Hekimhan ilçesi kökenli bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Eğitim hayatına ve çocukluk yıllarına dair kamuya açık ayrıntılar sınırlıdır. Uzun süredir İstanbul’da yaşamaktadır. 
Avazyan, sosyal medya hesaplarında kendisini “Malatya-İstanbul-Adana aşığı, insan hakları savunucusu, anti-emperyalist” olarak tanımlamaktadır.


## Kariyeri ve faaliyetleri.
Avazyan, özellikle Twitter (X) ve Instagram üzerinden yaptığı paylaşımlarla tanınmıştır. 
Paylaşımlarında sık sık tarihî arşiv fotoğraflarına ve toplumsal adalet, insan hakları, ifade özgürlüğü gibi konulara yer verir. 
Bazı haber kaynakları, Avazyan’ın Atatürk dönemi fotoğrafları ve çeşitli tarihî belgeleri kamuoyuna tanıtan ilk kişilerden biri olduğunu belirtmiştir.


## Hukukî süreçler.
2019 yılında Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu ve ailesine ait olduğu iddia edilen eski bir fotoğrafı paylaşması üzerine hakkında yapılan şikâyet sonrası gözaltına alınmıştır. 
Avazyan, gözaltı sürecinde çıplak aramaya maruz bırakıldığını iddia etmiştir. 
Söz konusu olay, basında ve insan hakları örgütleri çevresinde geniş yankı bulmuştur.


## Kamuoyu ve medya ilgisi.
Avazyan, muhalif duruşu ve sosyal medya etkinliğiyle özellikle 2019–2021 yılları arasında Türk basınında sıkça yer almıştır. 
Sözcü, Agos, Turkish Minute ve TR724 gibi haber siteleri, kendisiyle ilgili çeşitli haber ve röportajlar yayımlamıştır. 
Bazı destekçileri tarafından “insan hakları savunucusu” olarak görülürken, bazı çevrelerce siyasi söylemleri nedeniyle eleştirilmiştir.
# Meyve şarabı
Meyve şarabı, üzümden başka farklı meyve, sebze, ot ve baharatlardan yapılan bir şarap türüdür. Bu tanım bazen bira hariç tüm alkollü fermente içecekleri kapsar. 


## Meyve şarabı örnekleri.
  - Turuncu şarap
  - Elma şarabı
  - Muz şarabı
  - Pirinç şarabı
  - Nar şarabı
  - Palma şarabı
  - Vişne şarabı
  - Liçi şarabı
 - Dut şarabı
 - Perry
# Exeter Chiefs
Exeter Chiefs, Premiership Rugby'de oynayan bir İngiliz profesyonel ragbi birliği kulübüdür. Kulüp, 1871 yılında kurulmuş olup Exeter merkezlidir ve ana maçlarını Sandy Park'ta oynamaktadır.
# Bristol Bears
Bristol Bears, Premiership Rugby'de oynayan bir İngiliz profesyonel ragbi birliği kulübüdür. Kulüp, 1888 yılında kurulmuş olup Bristol merkezlidir ve ana maçlarını Ashton Gate'te oynamaktadır.
# Nemlizade
Nemlizade, Selçuk Aydemir'in yönettiği, senaryosunu Onur Gökçek'in yazdığı 2024 yapımı Türk komedi filmidir. Film, aynı adlı internet dizisinin sinema uyarlamasıdır. A90 Pictures tarafından dağıtılan yapım 15 Kasım 2024'te Türkiye'de vizyona girmiştir.


## Konu.
Onur, geçimini sağlayamadığı için sevdiği kız Keriman ile evlenemeyen genç bir adamdır. Muhtar olan dayısı felç kalınca Onur mahalle muhtarlığına oturur. Mahalleli bu duruma sıcak bakmasa da Onur ve arkadaşları muhtarlıkta kalabilmek için her yolu dener; bu arada mahalleye yeni taşınan Talat’ı kanatları altına alır.


## Oyuncular.
  - Onur Gökçek – Onur
  - Doğan Keser
  - Kerim Ürün
  - Ahmet Arslan – Ahmet
  - Merve Polat
  - Ömer Kurt – Onur’un dayısı
  - Ali Rıza Tanyeli
  - Doğuş Bilgin
  - Murat Onur Öner – Mümtaz
  - İstiklal Akarsu
  - Seda Soysal
  - Ahmet Kural – Kaymakam (konuk oyuncu)


## Yapım ve gösterim.
Yapım, internet çıkışlı "Nemlizade" dizisinin sinema uyarlaması olarak geliştirildi ve Selçuk Aydemir yönetmenliğinde çekildi; senaryoyu Onur Gökçek kaleme aldı. Film, A90 Pictures dağıtımıyla 15 Kasım 2024’te vizyona girdi. Daha sonra dijitalde Prime Video kataloğuna dahil edildi.


## Gişe.
Film, Türkiye’de ilk hafta sonunda 19.670 seyirciye ulaşarak ₺3.722.372 hasılat elde etti; toplam 5 hafta sonunda 37.189 seyirci ve ₺6.644.461 hasılatla vizyonunu tamamladı. Box Office Mojo verilerine göre filmin dünya çapı hasılatı $189.849’dur (tamamı Türkiye’den).
# Güneş Yılı (film)
Güneş Yılı, yönetmenliği ve senaristliği Krzysztof Zanussi tarafından gerçekleştirilen, başrollerinde Maja Komorowska ve Scott Wilson'ın yer aldığı 1984 çıkışlı Polonya-Batı Almanya ortak yapımı sinema filmi. Film, 41. Venedik Uluslararası Film Festivali'nde Altın Aslan ödülünü kazandı.
# San Bartolomé Yucuañe (belediye)
San Bartolomé Yucuañe, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan bir belediyedir. Belediye merkezi San Bartolomé Yucuañe şehrindedir.
# San Bartolomé Yucuañe
, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan San Bartolomé Yucuañe Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir.
# San Bartolomé Zoogocho (belediye)
San Bartolomé Zoogocho, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan bir belediyedir. Belediye merkezi San Bartolomé Zoogocho şehrindedir.
# San Bartolomé Zoogocho
, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan San Bartolomé Zoogocho Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir.
# San Bernardo Mixtepec (belediye)
San Bernardo Mixtepec, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan bir belediyedir. Belediye merkezi San Bernardo Mixtepec şehrindedir.
# San Bernardo Mixtepec
, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan San Bernardo Mixtepec Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir.
# San Carlos Yautepec (belediye)
San Carlos Yautepec, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan bir belediyedir. Belediye merkezi San Carlos Yautepec şehrindedir.
# San Carlos Yautepec
, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan San Carlos Yautepec Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir.
# San Cristóbal Amatlán (belediye)
San Cristóbal Amatlán, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan bir belediyedir. Belediye merkezi San Cristóbal Amatlán şehrindedir.
# San Cristóbal Amatlán
, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan San Cristóbal Amatlán Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir.
# San Cristóbal Amoltepec (belediye)
San Cristóbal Amoltepec, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan bir belediyedir. Belediye merkezi San Cristóbal Amoltepec şehrindedir.
# San Cristóbal Amoltepec
, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan San Cristóbal Amoltepec Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir.
# San Cristóbal Lachirioag (belediye)
San Cristóbal Lachirioag, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan bir belediyedir. Belediye merkezi San Cristóbal Lachirioag şehrindedir.
# San Cristóbal Lachirioag
, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan San Cristóbal Lachirioag Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir.
# Ellewoutsdijk
Ellewoutsdijk, Hollanda’nın güneybatısında, Zeeland eyaletine bağlı Borsele belediyesi sınırları içinde yer alan küçük bir köydür. Zuid-Beveland adasının güney kıyısında, Westerschelde denizi kıyısında bulunur. Bölge, denizle mücadele tarihinin ve polder (setle çevrili arazi) kültürünün belirgin örneklerinden biridir. 


## Tarihçe.
Ellewoutsdijk adı ilk kez 13. yüzyıl kayıtlarında “"Ellewoutsdijc"” biçiminde geçmiştir. Adın “Ellewout’un seti” veya “Ellewout’a ait kıyı savunması” anlamına geldiği düşünülmektedir. Köy, Orta Çağ’da deniz taşkınlarına karşı yapılan setlerin arkasında kurulmuştur.
Ellewoutsdijk, tarih boyunca birçok sel felaketine uğramıştır. En yıkıcı olaylardan biri 1953 Kuzey Denizi Taşkını olmuştur. Bu felaket sonrasında bölgedeki savunma setleri güçlendirilmiş ve modern su yönetimi sistemleri kurulmuştur.
Köy, 19. yüzyılda askeri açıdan önem kazanmıştır. 1835–1839 yılları arasında inşa edilen Fort Ellewoutsdijk, Westerschelde üzerindeki savunma sisteminin bir parçası olarak inşa edilmiştir. Kale, II. Dünya Savaşı sırasında Alman ordusu tarafından işgal edilmiş ve savaş sonrası Hollanda Savunma Bakanlığı’na devredilmiştir. 
1970 yılında yapılan idari düzenleme ile Ellewoutsdijk, Borsele belediyesine bağlanmıştır.


## Coğrafya.
Ellewoutsdijk, Zuid-Beveland adasının güneyinde, Westerschelde kıyısında yer alır. Köy, deniz seviyesinin altında kalan alçak polder arazileri üzerinde kurulmuştur. Kıyı boyunca uzanan setler, taşkın riskine karşı koruma sağlar.
Köy, Goes kentine yaklaşık 15 km, Vlissingen’e ise 25 km uzaklıktadır. Westerscheldetunnel’in batı çıkışına yakın konumda bulunması, Ellewoutsdijk’ı ulaşım açısından önemli bir noktaya getirir.


## Nüfus.
Hollanda İstatistik Kurumu’nun (CBS) 2024 yılı verilerine göre Ellewoutsdijk’ın nüfusu yaklaşık 350 kişidir. Nüfusun çoğunluğu ileri yaş grubundadır ve yerel ekonomi büyük ölçüde tarım ile küçük ölçekli hizmet sektörüne dayanmaktadır.


## Gezilecek yerler.
Fort Ellewoutsdijk,1835–1839 yılları arasında inşa edilen kale, Hollanda’nın deniz savunma hattının bir parçasıdır. Günümüzde "Rijksmonument" (ulusal anıt) olarak tescillenmiştir ve ziyaretçilere açıktır.
Gereformeerde Kerk, Köy merkezinde yer alan bu Reform Kilisesi, 17. yüzyıldan kalmadır ve sade Zeeland köy mimarisini yansıtır.
Westerschelde kıyısı, Kıyı hattı, kuş gözlemciliği, doğa yürüyüşü ve fotoğrafçılık için elverişlidir. Gelgit farkları ve sulak alanlar birçok kuş türüne ev sahipliği yapar.
Polder manzaraları, Köy çevresindeki düz tarım arazileri, su kanalları ve setlerle çevrili yollar, bisiklet rotaları için uygundur. Bölge, Zeeland kırsal peyzajının tipik örneklerini sunar.
# Eğribozlu Ebubekir Sami Paşa
Eğribozlu Ebubekir Sami Paşa, Osmanlı valisi.


## Hayatı.
Eğriboz'da doğmuştur ve bu nedenle Eğribozlu lakabıyla anılmıştır. Şubat-Eylül 1845 arasında Erzurum Eyaleti; Aralık 1845'ten Aralık 1846'ya kadar Karaman Eyaleti; Eylül 1847'den Eylül 1848'e kadar Kastamonu Eyaleti valiliği yapmıştır. Eylül 1848'den Ağustos 1849'a kadar Selanik valisiydi. 1849 yılında ölmüştür.
# 2025 WNBA Seçmeleri
 - YÖNLENDİRME 
2024 WNBA Seçmeleri, 14 Nisan 2025'te düzenlenmiştir.
# Lucius Aemilius Regillus
Lucius Aemilius Regillus (y.MÖ 190-MÖ 189 ) Seleukos Kralı III. Antiohos ile yapılan Roma-Seleukos Savaşı'nda yer almış Romalı amiral ve praetordur.
Marcus Aemilius Regillus'un oğlu olarak dünyaya gelen Lucius Regillus'un MÖ 190'da Ege Denizi'ndeki Roma deniz kuvvetlerinin komutanlığına atanmadan önceki erken yaşamı ve askeri kariyeri hakkında pek fazla bilgi mevcut değildir. Aynı yıl, Rodos'tan gelen bir filonun desteğiyle Regillus, eski Kartacalı General Hannibal'in komuta ettiği Suriye filosunu (ilk ve sonrasındaki son deniz savaşı) Eurymedon Muharebesi'nde yenmiş ve Myonessus Muharebesi'nde ikinci bir Suriye filosunu yendikten sonra Ege Denizi'ni Roma ve Rodoslu ve Pergamonlu müttefiklerinin kontrolü altına almıştır. MÖ 189'da Roma'ya döndüğünde Regillus, Roma zaferi karşılığında söz verdiği "lares permarini" onuruna bir tapınak inşa ettirmiştir.
# Mason Remey
Charles Mason Remey (15 Mayıs 1874 – 4 Şubat 1974), erken dönem Amerikan Bahá’í cemaatinin önemli bir üyesi ve yöneticisidir. 1951 yılında Shoghi Effendi tarafından Uluslararası Bahá’í Konseyi başkanı ve "Hand of the Cause" (Dinin Eli) olarak atanmıştır.


## Yaşamı.
1957'de Shoghi Effendi'nin ölümü sonrası, 1959’da dokuz kişiyle birlikte geçici yönetim organı olan Bakıcılar Kurulu’nda yer aldı. 1960’ta Bahá’í Lideri (Guardian) olduğunu iddia etti, ancak bu iddia diğer Bahá’í liderlerince reddedildi ve cemaat tarafından "Antlaşma Bozan" (Covenant-breaker) ilan edilerek dışlandı.#YÖNLENDİRME Takipçileri birkaç gruba bölündü. 4 Şubat 1974'te İtalya'da yaşamını yitirdi.


## Mirası.
Remey, Bahá’í tarihinde liderlik iddiası nedeniyle tartışmalı bir figür olarak kabul edilmektedir ve genel olarak reddedilmiştir.#YÖNLENDİRME #YÖNLENDİRME
# Ginosar
Ginosar (İbranice: גִּנּוֹסַר), İsrail'deki Celile Denizi'nin batı kıyısındaki Ginosar Ovası'nda bir kibbutzdur. Taberiye'nin kuzeyinde, 90 numaralı otoyol üzerinde yer alan bölge, Emek HaYarden Bölge Konseyi'nin yetki alanına girmektedir. 2023 yılında nüfusu 784 kişiydi.


## Tarihçe.
### Roma dönemi.
MS 1. yüzyılda, Yunanca ve Latince konuşanlar tarafından Gennesaret olarak bilinen, Yeni Ahit'te tek bir yerde geçen (Matta 14:34) ve yalnızca birkaç papirüste "Gennesar" olarak geçen gelişen bir kasaba vardı. Modern kibbutz, adını bu kadim kasabadan alsa da, tam olarak aynı yerde bulunmaz.


### İngiliz Mandası.
Ginosar, Filistin Yahudi Kolonizasyon Derneği'nin (PICA) Migdal yerleşimine kiraladığı arazide, Mart 1937'de Purim arifesinde bir grup genç Sosyalist Siyonist tarafından kuruldu.
"Gecekondulaşma"nın nedeni, kiralanan alanın "kargaşalar" (Filistin'deki 1936-1939 Arap isyanı) sırasında yakın korumaya ihtiyaç duymasıydı. Orijinal, "Kule ve Palanka" yerleşimi olarak inşa edilmişti, Mapai partisiyle yakın bir ilişki içindeydi ve Palmah'ın "Suriye Departmanı" komutanı ve daha sonra İsrail hükümetinde kıdemli bir bakan olan Yigal Allon'un eviydi.


### İsrail Devleti.
Ginosar başlangıçta bir tarım topluluğuydu; şimdi ise ana gelir kaynağı turizmdir. 1986'daki şiddetli kuraklık sırasında Taberiye gölü seviyesi düştü ve karbon tarihlemesi MÖ 100 ile MS 70 yılları arasına denk gelen bir balıkçı teknesinin iskeleti ortaya çıktı. Bu iskelet, günümüzde Celile Denizi teknesi veya "İsa teknesi" olarak biliniyor. Yenilikçi teknikler kullanılarak tekne iskeleti kurtarıldı, özel bir tanka yerleştirildi ve Beit Yigal Allon Müzesi'nde sergileniyor. 


## Önemli kişiler.
  - Yigal Allon (1918–1980), siyasetçi, Palmah komutanı ve IDF generali
  - Barak Lufan (1987-2022), kanocu
# ATC kodu C08
ATCkoduC08 "kalsiyum kanal blokörleri," Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından#YÖNLENDİRME #YÖNLENDİRME #YÖNLENDİRME ilaçların ve diğer tıbbi ürünlerin sınıflandırılması için geliştirilen bir alfanümerik kod sistemi olan Anatomik Terapötik Kimyasal Sınıflandırma Sistemi'nin bir terapötik alt grubudur.Alt grup C08 C "Kardiyovasküler sistem" anatomik grubunun bir parçasıdır.
Veteriner kullanımı için kodlar (ATCvet kodları) insan ATC kodunun önüne Q harfi konularak oluşturulabilir: örneğin, QC08.ATC sınıflandırmasının ulusal sayıları, DSÖ versiyonunu takip eden bu listede bulunmayan ek kodlar içerebilir.


## #YÖNLENDİRME C08C Ana olarak vasküler etkili seçici kalsiyum kanal blokörleri.
### #YÖNLENDİRME C08CA Dihidropiridin türevleri.
C08CA01 Amlodipin
C08CA02 Felodipin
C08CA03 İsradipin
C08CA04 Nikardipin
C08CA05 Nifedipin
C08CA06 Nimodipin
C08CA07 Nisoldipin
C08CA08 Nitrendipin
C08CA09 Lasidipin
C08CA10 Nilvadipin
C08CA11 Manidipin
C08CA12 Barnidipin
C08CA13 Lerkanidipin
C08CA14 Silnidipin
C08CA15 Benidipin
C08CA16 Klevidipin
C08CA17 Levamlodipin
C08CA51 Amlodipin ve selekoksib
C08CA55 Nifedipin, kombinasyonlar


### #YÖNLENDİRME C08CX Ana olarak vasküler etkili seçici diğer kalsiyum kanal blokörleri.
C08CX01 Mibefradil


## #YÖNLENDİRME C08D Direkt kardiyak etkili seçici kalsiyum kanal blokörleri.
### #YÖNLENDİRME C08DA Fenilalkilamin türevleri.
C08DA01 Verapamil
C08DA02 Gallopamil
C08DA03 Etripamil
C08DA51 Verapamil, kombinasyonlar


### #YÖNLENDİRME C08DB Benzotiazepin türevleri.
C08DB01 Diltiazem


## #YÖNLENDİRME C08E Seçici olmayan kalsiyum kanal blokörleri.
### #YÖNLENDİRME C08EA Fenilalkilamin türevleri.
C08EA01 Fendilin
C08EA02 Bepridil


### #YÖNLENDİRME C08EX Seçici olmayan diğer kalsiyum kanal blokörleri.
C08EX01 Lidoflazin
C08EX02 Perheksilin


## #YÖNLENDİRME C08G Kalsiyum kanal blokörleri ve diüretikler.
### #YÖNLENDİRME C08GA Kalsiyum kanal blokörleri ve diüretikler.
C08GA01 Nifedipin ve diüretikler
C08GA02 Amlodipin ve diüretikler
# Aşağı Doğu Kuşitik dilleri
Aşağı Doğu Kuşitik dilleri Afro-Asyatik ailesinin Kuşitik koluna ait yaklaşık iki düzine farklı dilden oluşan bir gruptur. En büyük temsilcileri Oromca ve Somalicedir.


## İleri okumalar.
  - Black, Paul David. 1974. "Lowland East Cushitic: Alt Gruplama ve Yeniden Yapılandırma" . Yale Üniversitesi. Doktora tezi, New Haven: Yale Üniversitesi.
 - YÖNLENDİRME
# Dirasha dili
Dirasha (aynı zamanda Ghidole, Diraasha, Dirayta, Gidole, Gardulla, Dhirasha olarak da bilinir), Afro-Asyatik ailesinin Kuşitik şubesinin bir üyesidir. Etiyopya'nın Omo bölgesinde, Chamo Gölü'nün batısındaki tepelerde, Gidole şehrinin çevresinde konuşulmaktadır. 2007 itibarıyla 74,000 kişi tarafından konuşulmaktadır.
# Konso dili
Konso (Komso, Khonso, ayrıca "Af Kareti, Afa Karatti, Conso, Gato, Karate, Kareti" olarak da bilinir), güneybatı Etiyopya'da konuşulan bir Aşağı Doğu Kuşitik dilidir. Konso dilini ana dili olarak konuşanların sayısı yaklaşık 200.000 kişidir (SIL 2005). Konso, Dirasha (Gidole olarak da bilinir) ile yakından ilişkilidir ve Konso halkının yaşadığı alanın ötesinde bir "ticaret dili" veya "ortak dil" olarak hizmet etmektedir. Blench (2006), Gato ve Turo lehçelerinin ayrı diller olduğunu öne sürmektedir.
# Konsolar
Xonsita olarak da bilinen Konsolar, esas olarak güneybatı Etiyopya'da yaşayan, Aşağı Doğu Kuşitik dilleri konuşan bir etnik gruptur.
Hallpike'a (1972) göre, Konso ailesinin gelenekleri, hem fiziksel hem de kültürel açıdan karma bir halk olduklarını ve üyelerinin aslen çevredeki tüm bölgelerden geldiğini göstermektedir.
Konso halkı ana dili olarak Konso dilini (affa xonso olarak da bilinir) konuşmaktadır. Konso, Afro-Asya ailesinin Kuşitik koluna aittir.
Konso dört lehçeye ayrılmıştır: Kholme, Duuro, Fasha ve Karatti. Dirasha ile yakın bir sözcüksel benzerliğe sahiptir ve günümüzde Etiyopya alfabesi kullanılarak yazıya geçirilmiştir.


## İleri okumalar.
  - Elizabeth E. Watson, "Making a Living in the Postsocialist Periphery: Struggles between Farmers and Traders in Konso, Ethiopia", "Africa", 76 (Edinburgh, 2006), pp. 70-87
  - Kansite Gellebo . 2018. Waakka: Contemporary contexts of memorial emblems for Konso heroes. "ITYOP̣IS – Northeast African Journal of Social Sciences and Humanities" (NEAJ), Extra Issue III, pp.51-62.
# Tisotumab vedotin
Tisotumab vedotin, Tivdak marka adı altında satılan, rahim ağzı kanserini tedavi etmek amacıyla kullanılan ilaç. Diğer tedavilerin etkili olmadığı durumlarda tercih edilir. Her 3 haftada bir damara kademeli enjeksiyon yoluyla verilir.
Yaygın yan etkileri yorgunluk, mide bulantısı, periferik nöropati, saç dökülmesi, burun kanaması, böbrek sorunları, göz sorunları, ishal ve döküntüdür. Diğer yan etkiler arasında zatürre vardır. Hamilelikte kullanımı bebeğe zarar verebilir. Bu, doku faktörüne karşı monoklonal bir antikor olan tisotumab ve hücre bölünmesi inhibitörü olan monometil auristatin E'nin (MMAE) bir kombinasyonu olan bir antikor-ilaç konjugatıdır.
Tisotumab vedotin, Amerika Birleşik Devletleri'nde tıbbi kullanım için 2021 yılında onaylandı. 2022 itibarıyla Avrupa veya Birleşik Krallık'ta onaylanmamıştır. Amerika Birleşik Devletleri'nde 2022 itibarıyla 120 mg'lık bir dozun maliyeti yaklaşık 19.300 ABD dolarıdır.
# Ale dili
Ale (ayrıca Gawwada, Gauwada, Gawata, Kawwad'a, Kawwada olarak da bilinir), Güney Etiyopya'da, idari olarak Güney Etiyopya Bölgesel Eyaleti sınırları içinde konuşulan bir Afro-Asya dilidir. Dullay lehçesi kümesinin bir parçasıdır.
# Tsamai dili
Tsamai (Ts'amay, S'amai, Tamaha, Tsamako, Tsamakko, Bago S'amakk-Ulo olarak da bilinir), Etiyopya'da konuşulan bir Afro-Asya dildir. Tsamai, Dullay lehçesi sürekliliğinin bir üyesidir.
# Burji dili
Burji dili ("Bembala, Bambala, Daashi" olarak da bilinir), Etiyopya'da,Chamo Gölü'nün güneyinde yaşayan Burji halkı tarafından konuşulan bir Afro-Asya dilidir. Etiyopya'da 49.000'den fazla, Kenya'da 36.900 konuşmacısı bulunmaktadır. Burji, Afro-Asyatik ailesinin Kuşitik şubesinin Yukarı Doğu Kuşitik dilleri grubuna aittir.
# Vis
Vis, Vis (FB Vis, Radom veya Vis wz. 35 olarakda bilinir")," tek etkili (single-action) bir Polonya yapımı 9mm, yarı otomatik tabancadır.
Vis’in üretimi 1935 yılında Radom’daki Fabryka Broni fabrikasında başlamış ve ertesi yıl Polonya Ordusu’nun standart hizmet tabancası olarak kabul edilmiştir. 1939’daki Almanya’nın ülkeyi işgal etmesiyle birlikte, Alman kuvvetleri Polonya’nın mühimmat ve silah sanayisini ele geçirmiştir. Almanlar, bu tabancayı oldukça değerli bulmuş, üretimini sürdürmüş ve Waffen-SS birliklerine dağıtmıştır.
Vis tabancası, silah koleksiyoncuları arasında oldukça değerli kabul edilir ve bazı uzmanlar tarafından dönemin en iyi tabancalarından biri olarak görülür. Bu tabanca, Colt M1911, Browning Hi-Power ve Ruby .45 ACP modellerinde bulunan bazı özellikleri bir araya getirmiştir.


## İsmi.
Tabanca'nın adı ilk başta WIS olacaktı ancak daha sonrasında Latince "güç" kelimesine gelen Vis olarak değiştirildi.


## Kullanıcılar.
  - Polonya
  - Nazi Almanyası
  - Doğu Almanya
  - Özgür Fransa
# Bussa dili
Bussa veya Mossiya, Güney Etiyopya'da bulunan Güney Milletleri, Milliyetleri ve Halk Bölgesi'nin Dirashe özel bölgesinde konuşulan bir Kuşitik dilidir. 2007 nüfus sayımına göre sayıları 18.000 olan topluluk "Mossittaata" adını verdikleri kendi dillerini konuşmaktadır.
# Doğu Oromo dili
Doğu Oromo, Etiyopya'nın Oromia Bölgesi'ndeki Doğu Hararghe Bölgesi, Batı Hararghe Bölgesi ve kuzey Bale Bölgesi'nde yaygın olarak konuşulan Oromo dilinin bir lehçesidir.
"Ethnologue"'a göre 11 milyon konuşmacısı bulunmaktadır.
# Booranalar
Boorana (aynı zamanda Borana olarak da bilinir), Oromo halkının iki büyük alt grubundan biridir. Bir Kuşitik etnik grubu olan Boranalar, esas olarak Etiyopya'nın Oromia Bölgesi'nin Borena Bölgesi'nde ve kuzey Kenya'daki eski Doğu Eyaleti'nde, özellikle de Marsabit İlçesinde yaşamaktadırlar. Oromo dilinin farklı bir lehçesini aynı adla Boorana olarak konuşmaktadırlar. Boorana halkı, Gadaa sistemini kesintisiz olarak uygulamalarıyla dikkat çekmektedir.
# Sakuyeler
Sakuyeler, Marsabit, Tana Nehri ve Isiolo ilçelerinde yaşayan bir halktır.
1979 Kenya nüfus sayımı, bu grubun Kenya’da 1.824 kişi olduğunu bildirmiştir; ancak Günther Schlee, bu sayının “kesinlikle çok düşük” olduğunu düşünmektedir. 1969 nüfus sayımında ise sayıları 4.369 olarak verilmiştir ve görünen bu azalma biyolojik nedenlerden kaynaklanmamaktadır. 2019 nüfus sayımında ise sayı 47.006 kişi olarak kaydedilmiştir. Dilleri ve birbirine geçmiş yerleşim alanları nedeniyle, birçok Sakuye, kendilerine “hangi kabileye mensupsunuz?” diye sorulduğunda muhtemelen Boran ya da ‘Kenyalı Somali’ olarak tanımlamışlardır.
# Güney Oromo dili
Güney Oromo veya Borana, güney Etiyopya'da ve kuzey Kenya'da Borana halkı tarafından konuşulan bir Oromo varyantıdır. Günther Schlee Borana'nın Sakuye gibi birçok akraba halkın ana dili olduğunu belirtmektedir.
# Ormalar
Ormalar, Kenya'nın güneydoğu kesimlerinde Tana Nehri ve Lamu Bölgesi'nde yaşayan yarı göçebe bir halktır. Bazı önemli Orma şehirleri Hola (Tana Nehri Bölgesi'nin başkenti), Bura, Garsen ve Witu'dur. Çobanlık yaparak geçinirler ve neredeyse tamamı Müslümandır. 2019'da Orma'nın nüfusu 158.993'tü.


## Bibliyografya.
 - Kelly, H. (1992), The Pastoral Orma of Kenya. PhD University of California (Los Angeles).
 - Kelly, H. (1990), Commercialization, sedentarization, economic diversification and changing property relations among Orma pastoralists of Kenya: some possible target issues for future research. In 'Property, poverty and people: changing rights in property and problems of pastoral development' by Baxter, P.W.T. and Hogg, R.
# Orma dili
Orma, Kenya'daki Orma halkının konuştuğu Oromo dilinin bir varyantıdır. Güney Oromo'nun bir lehçesidir. 2019 nüfus sayımına göre 92.000 kişi tarafından konuşulmaktadır.
# Aweerler
Aweerler (Boni ve Sanye olarak da bilinirler), Kenya'nın güneydoğusundaki Sahil Bölgesi'nde yaşayan bir Kuşitik etnik grubudur. Bazı üyeleri Güney Somali'de de bulunur. Geleneksel olarak avcılık, toplayıcılık ve bal toplayarak geçimlerini sağlayan yerli avcı-toplayıcılardır.


## Din.
Aweer halkı tarihsel olarak Waaqa inancı gibi geleneksel inançları benimsemiş olsa da günümüzde çoğu İslam'ı benimsemiştir.
# Somali klanları
Somali klanları (Qabaa'ilka Soomaalida; القبائل الصومالية), Somali halkının agnatik kökenine dayanan ataerkil akrabalık gruplarıdır.
Gelenek ve halk hikâyeleri, Somali halkının kökenini Arabistan Yarımadası'ndaki topluluklarla çeşitli açılardan ilişkilendirir. Dil ve yaşam tarzı, toplumsal örgütlenmeler, gelenekler ve bireyler arasında daha geniş bir aileye ait olma duygusu bu bağın temel unsurlarıdır. Somali halkı, kendi sözlü geleneğine göre kültürel ve sosyal yapıları açısından atalarını Arabistan Yarımadası'ndan gelen topluluklarla bağlantılı görür. Bu anlayış, dil, gelenekler ve toplumsal bağlar aracılığıyla güçlü bir köken hissi oluşturmaktadır.
# Samaale
Samaale, Samali veya Samale olarak da yazılır (Samaale), geleneksel olarak birkaç büyük Somali klanının ve bunların alt klanlarının ortak atası olarak kabul edilir. Adı, "Somali" etnoniminin kaynağıdır.
# Kuzey Somali dili
Kuzey Somali (Af Waqooyi, ayrıca "Maxaa Tiri" veya "Jabarti" olarak da bilinir), Somali dilinin bir lehçesidir ve Standart Somali'nin temelini oluşturmaktadır. Tüm Somali nüfusunun %70'inden fazlası tarafından konuşulur. Konuşma alanı Cibuti, Somaliland ve Etiyopya'nın Somali Bölgesi'nden Kenya'daki Kuzey Sınır Bölgesi'ne kadar uzanmaktadır. Bu yaygın modern dağılım, son on yüzyıldır Aden Körfezi kıyısından güneye doğru gerçekleşen uzun süreli nüfus hareketlerinin bir sonucudur.
# Dawa Nehri
Dawa Nehri (Webiga Daawa; Laga Daawwaa(Oromo) fiume Daua), Doğu Afrika'da bir nehirdir. 58.961 km2'lik havza alanı bulunmaktadır. Üç ülkeden geçmektedir: Kenya, Etiyopya ve Somali. Nehrin %81'i Etiyopya topraklarında bulunmaktadır. Dawa nehri, hem Etiyopya-Somali sınırının hem de Etiyopya-Kenya sınırının bir parçasını oluşturacak şekilde güneydoğuya doğru akar. Awata, Digati ve Mormora, Dawa'ya akan önemli nehirlerdir.


## Bibliyografya.
  - Woldemariyam, F., Ayenew, T 2016, 'Güney Etiyopya'daki Dawa Nehri havzasında yeraltı suyu besleme ve akış sistemlerini anlamak için hidro kimyasal ve izotopik tekniklerin uygulanması', Environ Earth Sci 75, 1002
  - Woldemariyam, F., Ayenew, T 2016. 'Güney Etiyopya'daki Dawa Nehri havzasının yeraltı sularındaki hidrojeokimyasal süreçlerin belirlenmesi'. "Çevre Bakanlığı Değerlendirmesi" 188, 481
  - Manalebish Debalike Asfaw, Semu Mitiku Kassa, Lungu, E. ve Woldeamlak Bewket, 2019. 'Farklı rakımlarda bitki-otçul etkileşimlerinde sıcaklık ve yağışın etkileri'. "Ekolojik Modelleme", 406, s. 50–59
  - Serur, A. ve Sarma, A., 2017. 'Güneydoğu Etiyopya'nın Bale dağlık bölgesindeki Weyib Nehri havzasında iklim değişikliği senaryoları altında mevcut ve öngörülen su talebi ve su bulunabilirliği tahminleri'. "Teorik ve Uygulamalı Klimatoloji", 133(3-4), s. 727–735
  - Boru, D., Schwartz, M., Kam, M. ve Degen, A., 2015. 'Güney Etiyopya'da Borana Çobanları Tarafından Ekilen Arazi Büyüklüğü Üzerindeki Aile Büyüklüğü ve Zenginliğinin Etkileri'. "İnsan Ekolojisi", 43(1), s. 15–28
  - Construction Review Online. 2020. "Etiyopya, Genale Dawa III Hidroelektrik Santrali'ni Açtı" . Şuradan erişilebilir: https://constructionreviewonline.com/2020/02/ethiopia-inaugurates-genale-dawa-iii-hydroelectric-power-plant/ [Erişim tarihi: 23 Mart 2020].
  - Nai.uu.se. 2020. "Etiyopya'nın Yerel Tarihi : Daoierri - Dearo Tekle" . Şuradan erişilebilir: https://nai.uu.se/library/resources/thematic-resources/local-history-of-ethiopia.html [Erişim tarihi: 23 Mart 2020]
  - Commons.wikimedia.org. 2010. "Dosya:Jubbarivermap.Png - Wikimedia Commons" . Şuradan erişilebilir: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Jubbarivermap.png [Erişim tarihi: 22 Nisan 2020].
  - Datazone.birdlife.org. 2020. "Birdlife Veri Bölgesi" . Şuradan edinilebilir: http://datazone.birdlife.org/site/factsheet/dawa--wachile-iba-ethiopia [Erişim tarihi: 15 Mayıs 2020].
  - Sipri.org. 2020. "AFRİKA BOYNUZU'NDA SU GÜVENLİĞİ VE YÖNETİMİ" . Şuradan erişilebilir: https://www.sipri.org/sites/default/files/2020-03/sipripp54_0.pdf [Erişim tarihi: 17 Mayıs 2020].
  - Drc.ngo. 2020. "Nehir Kuruduğunda Tüm Yaşam Kaybolur | DRC" . Şuradan erişilebilir: https://drc.ngo/news/when-the-river-dries-out-all-life-disappears YÖNLENDİRME [Erişim tarihi: 16 Mayıs 2020].
  - KEBBEDE, G., 2018. "ETİYOPYA'DA ÇEVRE VE TOPLUM" . [Yayın yeri belirtilmemiştir]: ROUTLEDGE.
# Welmel Nehri
Welmel, Etiyopya'nın doğusunda bir nehirdir. Ganale Doria Nehri'nin bir koludur; Ganale Doria daha sonra Cubba Nehri'ni oluşturur. Welmel'in kaynağı Etiyopya Yükseltileri'ndeki Bale Dağları'ndadır. 311 km boyunca güneydoğuya doğru akar.
# Acht Künstlerinnen
Acht Künstlerinnen (Türkçe kelime anlamıyla Sekiz Sanatçı), Gruppe der Acht Künstlerinnen (Sekiz Sanatçı Grubu) veya 8 Künstlerinnen (8 Sanatçı) olarak da bilinen, Viyanalı Fin de siècle dönemi ressam, grafik sanatçısı ve heykeltıraşlardan oluşmuş sergi topluluğudur.
Acht Künstlerinnen, herhangi bir ortak sanatsal yönelimi olmayan, karma bir gruptu. Kurucu ve aktif sekizli Olga Wisinger-Florian (1844-1926), Bertha von Tarnóczy (1846-1936), Marie Egner (1850-1940), Marianne von Eschenburg (1857-1937), Susanne Granitsch (1869-1946), Marie Müller (1847-1935), Eugenie Breithut-Munk (1867-1915) ve Teresa Feodorowna Ries'ten (1866-1956) oluşyordu.
Acht Künstlerinnen'in önemli yönlerinden biri, 1910'da kurulan Avusturya Kadın Sanatçılar Birliği (Vereinigung bildender Künstlerinnen Österreichs) gibi sanatçı birliklerinin kurulmasında oynadığı öncü roldür.
# Baie de Baly Millî Parkı
Baie de Baly Millî Parkı, Madagaskar'da bulunan bir milli parktır.
Baie de Baly Millî Parkı veya Baly Körfezi Millî Parkı, Boeny bölgesindeki Soalala Bölgesi'nde, Soalala ve Ambohipaky'ye yakın, bir sonraki büyük şehir Mahajanga'ya yaklaşık 150 kilometre (93 mil) uzaklıkta yer almaktadır. Tsingy de Namoroka Millî Parkı, bu parkın sınırındadır. Bitki örtüsü, kuru yaprak döken ormanlar, çalılıklar, mangrovlar, göller ve savanlarla karışık bataklıklardan oluşur. Güney sınırını Kapiloza Nehri oluşturur ve Andranomavo Nehri parkı geçer. Kuzeyde Mozambik Kanalı, doğuda ise Marambitsy Körfezi ile çevrilidir.
# Tsingy de Namoroka Millî Parkı
Tsingy de Namoroka Millî Parkı, eski adıyla Tsingy de Namoroka Doğa Koruma Alanı, Madagaskar'ın kuzeybatısındaki Mahajanga Eyaletinde, özellikle Soalala Bölgesi'nde bulunan bir millî parktır.
Namoroka Doğa Koruma Alanı 1927'de kuruldu ve 1966'da özel koruma alanı haline geldi. Komşusu Baie de Baly Milli Parkı ile birlikte bir kompleks oluşturmaktadırlar.
# Marosakabe mağara sistemi
Marosakabe mağara sistemi, Madagaskar'ın Marosalaza bölgesinde bulunan bir mağara sistemidir ve Afrika'nın en uzun mağarasıdır.
Mağara, Madagaskar'ın kuzeybatısındaki Namoroka Milli Parkı'ndaki Tsingy bölgesinde yer almaktadır. Çok sayıda kırık, çok saf Jurasik kireçtaşı ve çok yüksek boşluk yoğunluğu ile karakterizedir.
Mağara, 2008 yılından bu yana Jean-Nicolas Delaty ve Eric Sibert koordinasyonunda araştırılmaktadır. Uzak bölgede 11 keşif gezisinin ardından 113 km'lik mağara geçitleri keşfedilmiş ve araştırılmıştır (2018 itibarıyla), bu da onu Afrika'nın en uzun mağarası ve dünyanın 18. en uzun mağara sistemi haline getirmiştir.
# Sof Omar Mağaraları
Sof Omar Mağaraları, uzunluğuyla Etiyopya'nın en uzun mağarasıdır. 1972'de araştırıldığında, Afrika'nın en uzun mağarasıydı. O zamandan sonraki Madagaskar'daki ( Marosakabe - 113 km) ve Cezayir'deki (Rhar Bou Ma'za - Tafna Nehri Mağarası 18,4 km) keşifler Sof Omar Mağaraları'nı geride bıraktı. Güneydoğu Etiyopya'daki Oromia Bölgesi'nin Doğu Bale Bölgesi'nde, Ginnir'in doğusunda yer alır ve içinden Weyib Nehri (Gestro Nehri) akar. Mağara, Ayiew Maco girişinde kaybolur ve 1 kilometre uzaklıktaki Holuca çıkışında tekrar ortaya çıkar. Geleneklere göre Sof Omar, bölgede yaşamış bir Müslüman aziz olarak bilinmektedir ve Ayiew, onun kızının adıdır. Maco ve Holuca ise yerel dilde sırasıyla “isim” ve “mağara” anlamına gelir. Uzun süredir dini bir merkez olan bu mağara, hem İslam hem de yerel Oromo geleneksel dini için kutsaldır. Mağaralar, özellikle "Sütun Odası"ndaki çok sayıda sütunuyla tanınmaktadır. 2011 yılı itibarıyla, UNESCO geçici listesine eklenmiş olup, henüz kesin olarak Dünya Mirası Listesi'ne alınma süreci değerlendirilmemektedir.
# Ras Dashen
Ras Dashen (Amharca: ራስ ዳሸን "rās dāshn"), Etiyopya'nın en yüksek dağıdır. Amhara Bölgesi'nin Kuzey Gondar Bölgesi'ndeki Simien Dağları Milli Parkı'nda yer alan dağ, 4.550 metre yüksekliğe ulaşmaktadır.
Avrupalılar tarafından kaydedilen ilk tırmanış, 1841 yılında Fransız subaylar Ferret ve Galinier tarafından gerçekleştirilmiştir. Yerlilerin daha önce zirveye çıktığına dair doğrulanabilir bir kanıt bulunmamakla birlikte, zirvenin iklimi ve koşulları nispeten elverişlidir ve yakınlarda yüksek rakımlı kırsal yerleşimler bulunmaktadır. SRTM verilerine göre yaklaşık 4.300 metre yükseklikte küçük bir kale hala kısmen ayaktadır.
# Tullu Dimtu Dağı
Tullu Dimtu (Oromo: Tulluu Diimtuu), Ras Dashen (4550m), Ancua (4462m) ve Kidus Yared'den (4453m) sonra Etiyopya'nın dördüncü en yüksek zirvesidir.
Afrika’nın üçüncü en yüksek yolu olan taşlı ve engebeli bir yol, Tullu Dimtu’nun zirvesine çıkmaktadır.
# Batu Dağı
Batu Dağı, Etiyopya'nın Bale Dağları'nın ve Oromia Bölgesi'nin en yüksek noktalarından biridir. Bale Milli Parkı'nın bir parçasıdır ve zirvesi 4.307 metre yüksekliğe ulaşır. İki tepeye sahiptir: Tinnish Batu ("Küçük Batu"), ve güneydeki Tilliq Batu ("Büyük Batu").
Batu Dağı'na tırmanan ilk Avrupalı, bu başarıyı 1958'de gerçekleştiren Finli profesör Helmer Smeds'tir.
# Bale Dağları
Bale Dağları (Urgoma Dağları olarak da bilinir), Etiyopya'nın güneydoğusundaki Oromia Bölgesi'nde, Etiyopya Yükseltileri'nin bir parçası olan Awash Nehri'nin güneyinde yer alan sıradağlardır. Etiyopya'nın dördüncü en yüksek dağı olan Tullu Demtu (4377 metre) ve Batu Dağı'nı (4307 metre) içerir. Jubba Nehri'nin bir kolu olan Weyib Nehri, Goba'nın doğusundaki bu dağlardan doğar. Bale Dağları Milli Parkı, bu dağların 2.200 kilometrekarelik bir alanını kaplar.


## Arkeolojik bulgular.
Arkeologlar, 2019 yılında Etiyopya'nın Bale Dağları'ndaki Fincha Habera bölgesinde, deniz seviyesinden 3.300 metre yükseklikte, 30.000 yıllık bir Orta Taş Devri kaya sığınağı keşfettiler. Science dergisinde yayınlanan araştırmaya göre, bu yerleşim yeri, insan yerleşiminin en yüksek rakımının en eski kanıtıydı. Zeminde binlerce hayvan kemiği, yüzlerce taş alet ve antik şömineler ortaya çıkarıldı.
# Çözünme mağarası
Çözünme mağarası, çözelti mağarası veya karst mağarası, genellikle kireç taşı (kimyasal formülü "CaCO3" olan Kalsiyum karbonat) gibi çözünebilir bir kayada oluşan bir mağaradır. En sık görülen mağara türüdür. Tebeşir, dolomit, mermer, tuz yatakları ve alçıtaşı gibi diğer kayaçlarda da oluşabilir.
# Kaya sığınağı
Kaya sığınağı (ayrıca kaya evi, alacakaranlık mağarası, uçurum sığınağı veya abri), bir yamacın veya uçurumun tabanındaki dar, mağara benzeri bir açıklıktır. Genellikle kilometrelerce uzunlukta veya genişlikte olan çözelti mağaralarının (karst) aksine, kaya sığınakları neredeyse her zaman boyut ve kapsam bakımından mütevazıdır.


## İnsan yaşam alanı.
Kaya sığınakları genellikle arkeolojik açıdan önemlidir. Kaya sığınakları hava koşullarına karşı doğal barınaklar oluşturdukları için, tarih öncesi insanlar bunları sıklıkla yaşam alanı olarak kullanmış ve geride moloz, alet ve diğer eserler bırakmışlardır. Dağlık bölgelerde sığınaklar dağcılar için de önemli olabilmektedir.
# Fincha Habera
Fincha Habera, Güney Etiyopya'daki Bale Dağları'nda bulunan Orta Taş Devri arkeolojik alanıdır. Kaya sığınağı, Afrika'daki en büyük alpin ekosisteminde yer alır. Özellikle Harcha ve Wasama Vadileri arasında, deniz seviyesinden yaklaşık 4.000 metre yükseklikte bulunan sığınak ve arkeolojik alan yüksek rakımı nedeniyle dikkat çekicidir. Geç Pleistosen boyunca, Fincha Habera kaya sığınağı avcı-toplayıcılar tarafından işgal edilmiştir ve alan günümüzde yüksek rakımlardaki en eski insan yerleşimlerinden birine dair kanıt sağlamaktadır. Çevredeki buzul iklimi, bu avcı-toplayıcıların bu sığınakta daha uzun süreli ikamet etmelerini sağlayan benzersiz bir ortam yaratan tatlı su, bitki örtüsü ve besin koşulları sağlamıştır.
# Weyib Nehri
Weyib Nehri (ayrıca "Webi Gestro" ; "Wabē Gestro" veya "Webi" Nehri olarak da bilinir), doğu Etiyopya'da akan bir nehirdir. Oromia Bölgesi'ndeki Goba'nın doğusundaki Bale Dağları'ndan doğar, Sof Omar Mağaraları'ndan geçmek üzere doğuya doğru akar, ardından Somali Bölgesi'ndeki Ganale Dorya Nehri'ne katılana kadar güneydoğuya doğru akar.
# Mena Nehri
Mena, Etiyopya'nın doğusunda bulunan bir nehirdir. Oromia Bölgesi'ndeki Bale Bölgesi'ndeki Delo Menna ilçesinde bulunur. Kaynağı Bale Dağları'ndadır. Ganale Dorya'nın bir koludur.
# Ganale Doria Nehri
Ganale Doria Nehri (Webiga Janaale, Genale Dorya olarak da çevrilir), Etiyopya'nın güneydoğusunda bir nehirdir. Aleta Wendo'nun doğusundaki dağlardan doğan Ganale, güneye ve doğuya doğru akarak Somali sınırında Dawa ile birleşerek Cubba'yı oluşturur. Nehrin kolları arasında Welmel, Weyib (Gestro olarak da bilinir) ve Mena bulunur. Del Verme Şelalesi, nehrin orta kesiminde dikkat çeken bir doğal özelliktir.
Ganale Nehri, İtalyan kaşif Vittorio Bottego tarafından, İtalyan biyolog Giacomo Doria anısına Ganale Doria olarak yeniden adlandırılmıştır.
# Cubba Nehri
Cubba Nehri veya Cuba Nehri (Webiga Jubba), Güney Somali'de Cubaland bölgesinden akan bir nehirdir. Dawa ve Ganale Dorya nehirlerinin birleştiği Etiyopya sınırında doğar ve doğrudan güneye doğru Somali Denizi'ne akar. Cubba havzası bir alanı kaplar. Somali'nin bölgesel devleti Cubaland, eskiden "Trans-Cuba" olarak biliniyordu adını nehrin adından alıyordu.
# Rahanweyn
Rahanweyn (Reewin, Somali: , رحنوين), aynı zamanda Digil ve Mirifle (Digil iyo Mirifle) olarak da bilinir, önemli bir Somali klanıdır. Afrika Boynuzu'ndaki önemli Somali klanlarından biri olup, Jubba ve Shebelle nehirlerinin yoğun nüfuslu verimli vadilerinde ve aralarındaki alanlarda geniş bir toprak parçalarına sahiptir ve bu bölgeler çoğunlukla Digil ve Mirifle soylarından gelen yerleşimcilerin yaşadığı yerlerdir.
# Maay Maay dili
Mai-Mai, yaygın olarak Maay Maay olarak yazılır ("Af-Maay", "Af-Maymay" veya sadece "Maay" olarak da bilinir), Somali dilinin bir lehçesidir. Esas olarak Somali'de ve Etiyopya ile Kenya'nın komşu bölgelerinde konuşulmaktadır. Somali'de, Güneybatı eyaletinde, Jubaland eyaletinde ve Banadir'de konuşulmaktadır.