# Porto Riko romları listesi
Rom (İspanyolca'da: "ron) üretimi", 16. yüzyıldan bu yana Porto Riko ekonomisinin önemli bir parçası olmuştur. Porto Riko'da şeker kamışı hasadı neredeyse tamamen ortadan kalkmış olsa da (birkaç izole çiftlik ve tarımsal deney hariç), adanın çevresindeki damıtım evleri hâlâ her yıl büyük miktarlarda rom üretmektedir. Don Q, Amerika Birleşik Devletleri'nde tüketilen romun %70'inden fazlasının üretildiği adada en çok satan rom markasıdır.


## Şehir bazında rom üretimi.
### Arecibo.
Arecibo'daki ana rom üreten kuruluş Barceló, Marqués Y Co'dur. Amiral gemisi markası Ron Palo Viejo'ydu. Ron Palo Viejo artık amiral gemisi Don Q olan Serrallés'e aittir.
Rom, 19. yüzyılın ikinci yarısından beri Arecibo'da üretiliyor. Roses, García y Co., 1868 gibi erken bir tarihte "Ron de la Casa de Roses'lerini" şişeliyordu. Ron Llave'nin tarihi 1891'den kalmadır ve 1893'te İspanya Kraliyet Evi'nin lisansı altında rom tedarikçisi olmuşlardır.
20. yüzyılın başlarında Arecibo'da birkaç rom üreticisi vardı. Çoğu, damıtma operasyonlarını tek bir kuruluşta, Puerto Rico Distilling Co.'da birleştirdi ve bu kuruluş resmen 2 Şubat 1911'de kuruldu. Yeni şirket sonunda Mayagüez ve Bayamón'daki rom olgunlaştırma, harmanlama ve şişeleme şirketlerine kısmen rafine edilmiş veya nihai ürün sağlayan başlıca tedarikçi oldu. Yasaklama döneminde şirket denatüre alkol, defne romu (ana damıtma tesisinde en çok satan Alcoholado Superior 70 ve Alcoholado Santa Claus dahil olmak üzere 265'e kadar farklı defne romu markası üretildi) ve diğer endüstriyel ürünler üretmeye başladı. Rom üretimi 1934'te Ron Candado ile geri döndü. 1935'te Florida Cane Products, Inc. ile yapılan bir ortak girişim, amiral gemisi ürünü Ronrico romu olan ve Amerika Birleşik Devletleri'nde rom satışında önemli bir başarı elde eden Ron Rico adlı yeni bir şirketi doğurdu. 1942 yılında yeni bir damıtma tesisi açıldı.
Aşağıdakiler Arecibo'da (veya holding şirketi Arecibo merkezliyken yakındaki Barceloneta'da) üretilen romlardır:
  - Ron Pizá
  - Ron Llave
  - Ron Candado
  - Ron Tres Estrellas
  - Ron San Isidro
  - Ron Cañón
  - Ron Portela
  - Ron Granado
  - Ron Palo Viejo (Camuy'da, Arecibo yakınında üretilmiştir)


### Bayamón.
  - Ron del Barrilito  - Edmundo B. Fernandez Inc.
Ron del Barrilito'yu üreten şirket 19. yüzyılın başlarında Edmundo Fernandez tarafından kuruldu. Romunu, başlangıçta şeker kamışı plantasyonu içinde yer alan, şu anda Bayamón'un eteklerinde bir sanayi parkı olan "Hacienda Santa Ana'da" bulunan tuğla ve harçtan yapılmış bir yel değirmeni kulesinde üretti. Yıllık üretim miktarı sınırlıdır. Şirket balla yapılan rom likörüyle tanınıyor. Şirket, diğer yerel yatırımcıların da aralarında bulunduğu Bacardi ailesinden bir üyenin liderliğindeki bir ortaklık tarafından satıldı ve yeniden sermayelendirildi. Premium yıllandırılmış romları da kapsayacak şekilde ürününü çeşitlendirmiştir.


### Cataño.
  - Bacardi, San Juan yakınlarındaki Cataño'da üretiliyor . Aslen Kübalı olan Bacardi ailesine aittir.


### Cidra.
2014 yılında CC1 Industries Inc.'in Cidra, Porto Riko'da yeni bir rom damıtım evi Club Caribe Distillers inşa edeceği açıklandı. Burası GlaxoSmithKline'ın sahibi olduğu ve kapatılan bir ilaç fabrikasının yeriydi. Ancak yeni içki fabrikası, yerel turizme katkıda bulunan bir ağırlama merkezi ve etkinlik salonunu içeriyordu. CC1 Industries Inc., merkezi Florida'da bulunan Florida Caribbean Distillers'a bağlıdır.  Damıtım evi inşaatı tamamlanmış ve ilk damıtma işlemini Eylül 2018'de gerçekleştirmiştir.


### Jayuya.
  - PitoRico - Cruz Porto Riko Esnaf Rum İçki Fabrikası
"Pitorro" kelimesi Porto Rikoluların kolektif bilincine derinlemesine yerleşmiş bir şeydir. Bu romun üretimi onlarca yıldır yetkililer tarafından gizli olarak kabul ediliyordu, çünkü vergi ödemiyordu. Destilería Cruz, José Luis Cruz tarafından kurulan bir şirkettir ve Porto Riko'nun Jayuya kentinde PitoRico üretmektedir. Jayuya'nın yerlisi olan Bay Cruz, amcasının ve diğer aile üyelerinin özellikle Noel sezonunda pitorroyu nasıl ustalıkla demlediklerini sevgiyle anmaktadır. İçecek, çarkıfelek meyvesi, hindistan cevizi, anason ve demirhindi gibi çeşitli meyve aromalarıyla yapılır.


### Juncos.
  - Ron Caray


### Mayagüez.
Mayagüez şehrinde, bazıları Amerika Birleşik Devletleri ve Bahama merkezli kamu ve özel markaların müteahhitleri olan çeşitli rom üreten şirketler vardı. En başarılısı José González Clemente y Co. (JGC) idi; diğer şirketler şunlardı: Ron Oro Nativo (ana şirketi Seagram olan RON ), Alfredo Vega Toro y Co. (AVT), Baltasar Cruz y Co. (BC), Luis García y Co. (LG), Julio Maldonado y Co. (JM), the Mayagüez Rum Company (MRC) ve " Primitivo Grau y Co (PG).
Mayagüez'de üretilen markalar arasında şunlar vardı:
  - Christopher Columbus Rum (RON, Christopher Columbus Rum Co. tarafından şişelenmektedir)
  - Government House Rum (MRC). Başlangıçta Virgin Adaları, ABD'de üretilmiştir.
  - Myers's Rum - Jamaika koyu romu, başlangıçta Mayagüez'de JGC tarafından şişelendi, daha sonra Destilería Serrallés, Inc. tarafından Ponce'ta şişelendi.
  - Reserva Especial (RON)
  - Ron 738 (LG)
  - Ron Delicias (JM)
  - Ron El Campesino (JM)
  - Ron El Invencible (BC)
  - Ron Imporico (JCG) - Ronrico taklidi
  - Ron Latino (AVT)
  - Ron Mister Kuba (JM)
  - Ron Oro Nativo (RON)
  - Ron Patria y Cuna (JGC)
  - Ron Rey de Copas (BC)
  - Ron Superior Escudo (BC) - Ron Superior taklidi  JGC'nin bir ihtiyati tedbiri nedeniyle ismin kullanımı durduruldu.
  - Ron Superior Puerto Rico (JGC) - 1909'dan şirketin 1980'deki kapanışına kadar süren en iyi bilinen marka.
  - Ron Caneca (PG) - Günümüzde matara şeklindeki şişesiyle bilinmektedir. Artık Primitivo Grau'nun torunları tarafından organik olarak üretilmektedir.
  - Ron Toro Negro (LG)Ron Yagüez (LG)
Tüm bu markaların örnekleri veya etiketleri, Ponce'deki Castillo Serrallés'in tarihi koleksiyonunun bir parçası olarak saklanmaktadır .
  - Pitorro Rum - Coquí Damıtım Evi.
Porto Riko Şeker Şirketi, 2009 yılında Mayagüez'de Destilería Coquí adında yeni bir rom içki fabrikası kurdu ; üretimi günlük 100 şişe ile sınırlıdır. Destilería'nın ana ürünü, Porto Riko'daki kaçak içki romunu tanımlamak için yaygın olarak kullanılan isme benzeyen, "Pitorro" adında zanaatkar bir romdur.


### Ponce.
  - Don Q (Serrallés) - Porto Riko'nun en çok satan romu
  - Karasakal Baharatlı Rum (Serrallés)
  - Boca Chica Rum - Boca Chica Damıtma Şirketi
  - Caliche Rum (Serralles)
Ponce'deki ana rom üreten işletme, 1865'ten beri yerinde rom üreten Destilería Serrallés, Inc.'dir. Amiral gemisi markası Ron Don Q (Serrallés ailesinin mirasçılarından birinin en sevdiği karakter olan Don Quijote'nin kısaltması) 1932'den kalmadır. Don Q, Porto Riko'nun en çok satan romudur.


### San Juan.
  - Scryer Rum - küçük miktarlarda imbiklerde damıtılmış, Eski San Juan, PR'de yıllandırılmış birinci sınıf rom


### Vieques.
  - Crab Island Rum - küçük parti kolon damıtılmış, pekmezden el yapımı zanaatkar rom. Güney doğu Porto Riko anakarasındaki Vieques adasında Laboratorio Clandestino Viequense inc. tarafından üretilmiştir. 2015 yılında Ivan Torres Ortiz tarafından kurulmuştur.


## Yasadışı rom üretimi.
### "Pitorro" ("ron caña").
Yukarıda bahsedilen markalara ek olarak, "cañita" (yalnızca popüler terimi benimseyen ve 1930'ların sonlarında bir öncüsü olan mevcut "yasal" markayla karıştırılmamalıdır) veya "pitorro" lakaplı yasadışı " kaçak içki " rom üreticileri de vardı. rom, özellikle Noel sezonunda Porto Riko'da faaliyet gösterme eğilimindedir . "Pitorro" kelimesi aslında "pintorro" kelimesinin bozulmasıdır; Endülüs dilinde zayıf bir renge sahip düşük kaliteli şarap veya romu tasvir etmek için kullanılan bir terimdir (dolayısıyla adıdır). Devlete ait "merkezlerin" veya fabrikaların kapatılmasından bu yana Porto Riko'da şeker kamışı üretiminin azaldığı gerçeği göz önüne alındığında, günümüzde Porto Riko'da gizli rom operasyonları oldukça nadirdir. Ancak yetkililer her yıl birçok "cañita" / "pitorro" rom ürününe el koyuyor. "Pitorro" üretimiyle tanınan bir kasaba, Mayagüez'e (rom üretim yeteneği ve tarifleri) yakınlığı ve eski (ve bazı bölgelerde mevcut) şeker kamışı hasadına yakınlığı göz önüne alındığında Añasco'dur .
Pitorro ayrıca çeşitli meyve baharatları ve/veya aromalar eklenerek belirli bir süre fermente edilerek hazırlanan ev yapımı aromalı rom için kullanılan bir terimdir. Özellikle quenepas ile yapılan ve "Bilí" adı verilen bir çeşidi Vieques'te yapılır.


## Çeşitli rom üretim notları.
  - Club Caribe - (Şirket: Club Caribe LLC, Cidra, Porto Riko) Kaptan Morgan'ın Virgin Adaları'na taşınmasından kaynaklanan kayıpları telafi etmek için kuruldu.
  - Don Q - Porto Riko'nun en çok satan rom markası
  - Bacardi, Cataño'da üretilir - başlangıçta Küba'ya göç eden İspanyollar tarafından geliştirilmiştir.
  - Ron Castillo - yapımcılığını Bacardi'nin bir yan kuruluşu olan Ron de Castillo y Cia (San Juan, Porto Riko) üstleniyor.
  - Trigo Reserva Añeja - rom bazını Bacardi'den satın alan San Juan, Porto Riko'daki Trigo Corp tarafından üretilir.  Trigo Corp, yerel romları kendi benzersiz yöntemlerine göre yaşlandırma ve harmanlama konusunda uzmanlaşmıştır. Reserva Aneja'ya ek olarak, popüler Ron Canita de Alambique, Trigo Coquito, Twin Isle ve Ron Bugalu hindistan cevizi romunu da üretirler.


## Diğerleri.
  - Marin
  - Ron Pascual
  - Three Captains