# Tayland bahtı banknotları
Tayland bahtı banknotları, Tayland'ın para birimi olan Tayland bahtının nakit biçiminin bir parçasıdır. Baht banknotlarının piyasaya sürülmesi Tayland Bankası tarafından yönetilmektedir. Tarihi boyunca Tayland'da 1 baht ile 100.000 baht arasında banknotlar basılmıştır. Bugün Tayland'da dolaşımdaki banknotlar ise 20 baht, 50 baht, 100 baht, 500 baht ve 1000 bahttır. Şu anda dolaşımda olan seriler 17., 16. ve 15. serilerdir. Tayland bahtı banknotları genellikle krallarının portresini veya heykelinin resmini içerir. Ön yüzler, mevcut kralın portresi ile tasarlanmıştır. Arka yüzlerde ise çoğunlukla "büyük" unvanıyla önemli kralların ve kralların resmi. Bazı arka yüzlerde Kral Bhumibol'un sözleri yer alır.


## Tarihçe.
1851'de hükûmet,1⁄8,1⁄4,3⁄8,1⁄2 ve 1 tikal, ardından 1853'te 3, 4, 6 ve 10 tamlueng'lik banknotlar bastı. 1857'den sonra 20 ve 40 tikallik banknotlar çıkarıldı ve bunların değerleri de Boğaz doları ve Hindistan rupisi cinsinden verildi. Tarihsiz notlar da 1868'den önce 5, 7, 8, 12 ve 15 tamlueng ve 1 chang için basılmıştı. Bir attlık banknot 1874'te çıkarıldı.
1892'de hazine, Tayland metninde "baht" olarak adlandırılan 1, 5, 10, 40, 80, 100, 400 ve 800 tikallik banknotları basmak için Almanya'daki Giesecke & Devrient ile sözleşme yaptı. Siyam Hazinesine teslim edildiler, ancak asla verilmediler. Sonunda, yedekte tutulan banknotlar, yalnızca birkaç kalıntı kurtarılarak imha edildi.
1902 yılı, Prens Jayanta Mongkol'un Avrupa'daki bankacılık uygulamalarına ilişkin gözlemlerinin ardından Tayland'da kağıt paranın başlamasında önemli bir dönüm noktası haline gelen reformların girişine tanıklık etti. 19 Eylül 1902'de hükûmet, Kral V. Rama ve VI. Rama'nın hükümdarlığı sırasında İngiltere'deki Thomas De La Rue & Company Limited tarafından basılan, Tay metninde hala baht olarak geçen 5, 10, 20, 100 ve 1000 tikal olarak adlandırılan banknotları tanıttı. 1918'de 1 ve 50 tikallik banknotlar, bunları takip etti. 1925'te, İngilizce metin olmadan hem Arap hem de Tay rakamlarıyla 1, 5, 10, 20, 100 ve 1.000 baht cinsinden banknotlar basıldı; ancak İngilizce konuşanlar bunlardan "tikal" olarak bahsetmeye devam etti.
1942'de Tayland Bankası kuruldu ve kağıt para çıkarılmasının sorumluluğunu üstlendi. 50 bahtlık banknot, 1946'da çıkarılan 50 satanglık banknot ile 1945'te kısaca yeniden piyasaya sürüldü. Bir bahtlık banknotun yerini 1957'de madeni para aldı ve beş baht da 1972'de değiştirildi. 1985'te 50 bahtlık banknot yeniden piyasaya sürüldü ve 1988'de 10 bahtlık banknotun yerini madeni para aldı. EURion takımyıldızı, 2003 yılından bu yana 100 ve 1000 bahtlık banknotların ters yüzünde kullanılmaktadır. Örneğin 10 bahtlık olanı gibi daha eski banknotlar ara sıra dolaşımda bulunur ve bunlar genellikle sorunsuz bir şekilde harcanabilir. Her durumda, bankalarda ücretsiz olarak değiştirilebilirler.


## 15. seri.
15. seri, Tayland'da dolaşımdaki en eski banknotlardır. 2003 – 2005 yılları arasında piyasaya sürülmüştür. Banknotlar hala görülebilmekte ve yaygın bir şekilde kullanılmaktadır.


## 16. seri (özel).
2016 yılında, Kral Bhumibol'un vefatından sonra Tayland Bankası, "Büyük Kral Bhumibol'a saygı" özel serisini yayınladı. Arka yüz, hayatı boyunca Kral Bhumibol'u gösteren farklı portrelerle değiştirildi. Banknotlar ilk basıldığında nadirdi. Bununla birlikte, 2018 itibarıyla, banknotlar Tayland'da yaygın olarak bulunmakta ve dolaşımadadır. Hatta bazı Taylar, yanlışlıkla bunların yeni kalıcı banknot serisi olduğunu düşündü.


## 17. seri.
17. seri banknotlar, 2018 yılından itibaren Tayland'da tedavüle çıkarılan güncel banknotlardır. Tayland'ın mevcut kralın portresini ön yüze basma geleneğinden bu yana, Kral Bhumibol'un vefatı, Tayland Bankası'nın yeni kral Vajiralongkorn'un portresini içeren yeni versiyonu yeniden çıkarmasına yol açtı. Banknotların arka yüzleri, Çakri hanedanının katkıları ve ülkeyi kalkındırma çalışmalarında yer alan on kralın fikrinden yola çıkılarak tasarlanmıştır. Her banknotun tersi, sırasıyla I. Rama'dan X. Rama'ya, 20 baht'tan 1.000 baht'a kadar sıralanan iki kral ve eserlerini içerir.
24 Mart 2022'de 20 bahtlık banknot, polimer banknot olarak yeniden çıkarıldı. 20 baht, en yaygın kullanılan banknot olduğu ve bu nedenle hızla kirlenip hasar gördüğü için kaliteyi artırmak amacıyla kağıttan polimere dönüştürülmek üzere seçildi. Yeni banknot, bazı ek polimer banknot güvenlik özelliklerinin dışında eskisi ile tamamen aynıdır.
Kralların portrelerinde sergilenen resimler, her birinin şu şekilde tanımlanabilecek eserlerinin anlarıdır:
  - I. Rama: Büyük Saray ve Vat Phrakeo, Çakri hanednaının kuruluşunu ve Rattanakosin döneminin başlangıcını temsil eder. İki yer, Bangkok'un kurulması için ana merkez ve simge olarak kabul edilir.
  - II. Rama: Enau'dan bir sahnenin duvar resmi edebiyattaki, keskinliğini temsil ediyor, Enau tercüme edildi ve Cavaca "Panji" den Tay şiirleri olarak kendisi tarafından yeniden yazıldı. Saltanatı sırasında Siyam, edebiyatın altın çağındaydı.
  - III. Rama: Çin jong'u, zengin olan anlamına gelen "Jao Sua" (เจ้าสัว) lakabını alması da Çin ile ticaret yapma konusundaki hevesini temsil ediyor.
  - Kral Mongkut: Phetchaburi'deki Khao Wang, astrolojiye olan bağlılığını temsil ediyor ve onu Tay biliminin babası yapıyor. Khao Wang, kendisi tarafından inşa edilen sarayların ve tapınağın bulunduğu yerdir, alan aynı zamanda bir gözlemevi de içerir.
  - Kral Chulalongkorn: Rusya'ya yaptığı kraliyet gezisi, Çar II. Nikolay'ı ziyaret etmesi, batı imparatorluklarıyla bağ ilişkilerine öncülük etme konusundaki büyük çabasını temsil ediyor.
  - Kral Vajiravudh: İzcilik teşkilatı (Luk Suae - ลูกเสือ) ve Vahşi Kaplan Kolordusu'nun (Kong Suae Pah - กองเสือป่า) kuruluşunu işaret eden at binerken resmedilişi. Bu olay aynı zamanda Tayland'daki eğitimi geliştirmeye olan bağlılığı anlamına da geliyor, Tayland'da izciliği kurmanın yanı sıra krallığın ilk üniversitesi olan Chulalongkorn Üniversitesi'ni kurdu.
  - Kral Prajadhipok: 1932 Siyam devriminin bir sonucu olarak ilk anayasanın ilanı. Tayland'daki uzun mutlak monarşinin sonunu işaret eden anayasal monarşi rejimi altında olan ilk kraldı.
  - Kral Mahidol: O sırada kardeşi Prens Bhumibol ile Sampheng mahallesinin kraliyet ziyareti. Sampheng, Bangkok'taki en büyük Çinli Tay merkezidir ve ziyareti, yüzyıllar sonra ilk kez Tayland'daki Çinli Tay nüfusunun kabulüne işaret etmektedir.
  - Kral Bhumibol: yaşlı Thoum'dan bir nilüfer alarak Nakhon Phanom ilini ziyareti. Resim Tayland'ın her yerinde ikoniktir ve Tayland kırsalındaki insanları ziyaret etme nezaketini ve yaşlılara karşı alçakgönüllülüğünü gösterir.


## Hatıra notları.
Halen dolaşımda olan banknotlara ek olarak, çok sayıda hatıra notu basılmıştır:
  - 5 baht (1969): Para basım işlerinin açılış tarihi, Tayland Bankası (normal 5 bahtlık banknotlara eklenen hatıra metni)
  - 10 baht (1969): Para basım işlerinin açılış tarihi, Tayland Bankası (normal 10 bahtlık banknotlara eklenen hatıra metni)
  - 60 baht (1987): Kral Bhumibol Adulyadej'in 60. doğum günü
  - 50 baht (1990): Prenses Annesi Srinagarindra'nın 90. doğum günü (50 bahtlık normal banknotlara hatıra metni eklendi)
  - 500 baht (1990): Srinagarindra'nın 90. doğum günü (500 bahtlık normal banknotlara hatıra metni eklendi)
  - 1000 baht (1992): Kraliçe Sirikit'in 60. doğum günü (normal 1000 bahtlık banknotlara hatıra metni eklendi)
  - 10 baht (1996): Maliye bakanlığının 120. yıl dönümü (normal 10 bahtlık banknotlara eklenen hatıra metni)
  - 50 baht (1996): Kral Bhumibol Adulyadej'in tahta çıkışının 50. yıldönümü (polimer not)
  - 500 baht (1996): Kral Bhumibol Adulyadej'in tahta çıkışının 50. yıldönümü (polimer not)
  - 500 baht (1996): Kral Bhumibol Adulyadej'in tahta çıkışının 50. yıldönümü (farklı bir amblem)
  - 1000 baht (1999): Kral Bhumibol Adulyadej'in 72. doğum günü (farklı bir amblem)
  - 50 baht (2000): Kral Bhumibol Adulyadej ve Kraliçe Sirikit'in kraliyet düğününün 50. yıl dönümü
  - 500.000 baht (2000): Kral Bhumibol Adulyadej ve Kraliçe Sirikit'in kraliyet düğününün 50. yıl dönümü
  - 100 baht (2002): Tayland banknotlarının basıma başlanmasının yüzüncü yılı
  - 100 baht (2004): Kraliçe Sirikit'in 72. doğum günü
  - 60 baht (2006): Bhumibol Adulyadej'in tahta çıkışının 60. yıl dönümü
  - 16 baht (2007): Kral Bhumibol Adulyadej'in 80. doğum günü (1, 5, 10 baht)
  - 100 baht (2010): Kral Bhumibol Adulyadej'in taç giyme gününün 60. yıldönümü ve Kral ve Kraliçe Sirikit'in 60. evlilik yıldönümü
  - 100 baht (2011): Kral Bhumibol Adulyadej'in 84. doğum günü
  - 80 baht (2012): Kraliçe Sirikit'in 80. doğum günü 
  - 100 baht (2012): Veliaht Prens Maha Vajiralongkorn'un 60. doğum günü 
  - 100 baht (2015): Prenses Maha Chakri Sirindhorn'un 60. doğum günü 
  - 70 baht (2016): Kral Bhumibol Adulyadej'in tahta çıkışının 70. yıl dönümü 
  - 500 baht (2016): Kraliçe Sirikit'in 84. doğum günü 
  - 20 ila 1.000 baht (2017): Kral Bhumibol Adulyadej'in vefatı
  - 100 baht (2020): Maha Vajiralongkorn'un (X. Rama) taç giyme töreninin 1. yıl dönümü
  - 1.000 baht (2020): Maha Vajiralongkorn'un (X. Rama) taç giyme töreninin 1. yıl dönümü