BILGEM-AI/BILGE-Wiki-Tr-Plus huggingface dataset:
# 1186


## Olaylar.
  - Gazne Devleti yıkıldı (kuruluşu 963).


## Doğumlar.
  - 7 Kasım - Ögeday, Cengiz Han'ın oğlu ve mirasçısı, Cengiz Han'dan sonra Moğol İmparatoru (ö. 1241)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - Leszek Biały, Polonya prensi (ö. 1227)


## Ölümler.
  - Şubat - İsmet Hatun, Nureddin Mahmud Zengi'nin ve daha sonra Selahaddin Eyyubi'nin eşi
  - Ağustos - V. Baudouin, Kudüs kralı (d. 1177)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - İbn-i Tufeyl, Evrim fikrini de içeren Hayy bin Yakzan adlı felsefi romanın yazarı, Endülüslü hekim, hukukçu ve filozof (d. 1106)
# 1187


## Olaylar.
  - 4 Temmuz - Hıttin Muharebesi gerçekleşti. Selahaddin Eyyubi, Haçlıları ve Kudüs Krallığı'nı bozguna uğrattı.
  - 2 Ekim - Selahaddin Eyyubi, Kudüs'ü tekrar ele geçirdi.


## Doğumlar.
  - 5 Eylül - VIII. Louis, Capet Hanedanı üyesi Fransa Kralı (ö. 1226)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - III. Hasan, Elemûtlar-Nizârî Devleti hükümdârı (ö. 1221)


## Ölümler.
  - 4 Temmuz - Renaud de Châtillon, İkinci Haçlı Seferi'ne katılmış bir şövalye (d. y. 1125)
  - Eylül / Ekim - III. Raymond, Trablus kontu (d. 1140)
  - 20 Ekim - III. Urbanus, papa (d. 1120)
  - 9 Kasım - İmparator Gaozong, Çin'in Song Hanedanı'nın 10. imparatoru (d. 1107)
  - 17 Aralık - VIII. Gregorius, III. Haçlı Seferi'ni başlatmasıyla tanınan papa (d. y. 1100)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - Aleksios Branas, Bizanslı bir soylu, askeri lider
# 1188
1188 (MCLXXXVIII) cuma günü başlayan bir artık yıldır.


## Olaylar.
  - Gloria Portiki'nin yapımı tamamlandı.
  - Manteigas kuruldu.
# 1189


## Olaylar.
  - 3 Eylül - Aslan yürekli Richard İngiltere Kralı oldu.
  - III. Haçlı Seferi başladı. Savaş, Selahaddin Eyyubi ile Haçlılar arasında Kudüs'ü tekrar ele geçirmek için yapıldı.


## Doğumlar.
  - II. Yuri, Rusya knezi (ö. 1238)
  - Mansur bin Aziz, Eyyûbîler Mısır Sultanı (ö. 1216)


## Ölümler.
  - 6 Temmuz - II. Henry, İngiltere kralı (d. 1133)
  - 11 Kasım - II. Guglielmo, Sicilya kralı (d. 1153)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - Benkei, Minamoto no Yoshitsune'nin yanında hizmet vermiş, Japon millî sōhei (d. 1155)
# 1190


## Olaylar.
  - İlkbahar – İmparator I. Friedrich (Barbarossa) liderliğindeki bir Alman seferi kuvveti (yaklaşık 15.000 asker) Kutsal Topraklara giderken Konstantinopolis'e doğru yürüyüşe geçti. İmparator II. İsaakios (Angelos), Friedrich'in Konstantinopolis'i fethetmeyi planladığından şüphelenerek, Haçlılara saldırarak onu durdurmaya çalışır. Alman kuvvetleri çok güçlüdür ve Adrianople'i ele geçirirler. Hem İsaakios hem de Friedrich tarafından Almanlara erzak ve Filistin'e serbest geçiş sağlayan bir barış antlaşması imzalanır.
  - II. İsaakios, bağımsızlıklarını iddia eden Bulgarlara karşı bir sefer başlatır. Balkan Dağları'nı geçtikten sonra İsaakios, yeni Bulgar başkenti Tırnovo'yu kuşatmak için batıya doğru yürür. Bu arada, Bizans filosu Kuzey'den gelen Kuman takviyelerinin yolunu kesmek için Tuna Nehri'ne ulaşır. Tarnovo'nun savunması, Bulgaristan imparatoru (Çar) I. İvan Asen tarafından yönetilir. Şehri kurtarmak için bir Kuman ordusunun geldiğine dair söylentiler yaydıktan sonra İsaakios, Stara Zagora'ya geri çekilme emri verir.
  - Tryavna Muharebesi: II. İsaakios komutasındaki Bizans kuvvetleri, Tryavna yakınlarındaki bir dağ geçidinde Bulgarlar tarafından pusuya düşürülür ve yenilir. Panik içinde Bizanslılar dağılır ve düzensiz bir geri çekilmeye başlar. İsaakios zar zor kurtulur, Varangian Muhafızları kendi askerlerinin arasından bir yol açmak zorunda kalır ve imparatorlarının bozguna uğramaktan kurtulmasını sağlar. Bulgarlar, İsaakios'un altın miğferi, tacı ve Kutsal Haç'ın tahta bir parçasını içeren İmparatorluk Haçı da dahil olmak üzere imparatorluk hazinesini ele geçirir.
  - Mart – I. Friedrich, Bizans nakliye gemilerinin yardımıyla Anadolu'ya geçmek için Edirne'den Gelibolu'ya hareket eder. 25 Nisan'da, Sultan II. Kılıç Arslan'ın yönetimi altındaki Anadolu Selçuklu Devleti topraklarına girer. Alman Haçlıların topraklarından barışçıl bir şekilde geçmesine izin vereceğine söz vermesine rağmen, Kılıç Arslan, Friedrich'in güçlerini vur-kaç saldırılarıyla taciz eder. 7 Mayıs'ta, bir Türk ordusu (yaklaşık 10.000 asker) 2.000 Haçlı tarafından Akşehir Muharebesi'nde yenilir.
  - 25 Mart – Montferratlı Konrad, Sur'dan bir Haçlı filosuyla (yaklaşık 50 gemi) güneye yelken açar. Konrad'ın filosu Akka limanına yaklaşırken, aynı büyüklükteki bir Müslüman filosu Haçlılarla açık savaşta karşılaşmak üzere yola çıkar. Sonunda Eyyûbî filosu limanda ablukaya alınır (Danimarka ve Pisan gemileri tarafından desteklenir). Akka tekrar takviyelerden kesilir  şehrin erzakları tükenir ve Müslüman garnizonu kendi hayvanlarını yemeye başvurur. Sonuç olarak, birlikler yamyamlığa sürüklenir
  - Bir Cermen Roma dini tarikatı olan Töton Şövalyeleri tarikatı kuruldu.


## Ölümler.
  - 10 Haziran - I. Friedrich, Alman kralı ve Kutsal Roma Cermen İmparatoru (d. 1122)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - Maria Komnini, Macaristan Kraliçesi (d. 1144)
   - Sibylla Kudüslü, eşi kral Guy Lüzinyanlı ile birlikte ortak Kudüs ve Akka Krallığı kraliçesi (d. 1160)
# 1191


## Olaylar.
  - Prens'in Sarayı'nın yapımı tamamlandı.
  - Aziz Giorgi Kilisesi'nin yapımı tamamlandı.


## Doğumlar.
  - IV. Giorgi, Bagratlı Hanedanı mensubu Gürcü kralı (ö. 1222 / 1223)
  - Muhammed Nasır, Muvahhidler hükümdarı (ö. 1273)


## Ölümler.
  - 20 Mart - III. Clemens, papa (d. 1130)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - V. Thibaut, Orta Çağ asilzadesi ve Blois kontu (d. 1130)
   - Hüsrev Melik, son Gazne Devleti sultanı
   - Şihabeddin Sühreverdî, İranlı İslam filozofu ve işrakilik isimli fikrî akımın kurucusu (d. 1155)
# 1192


## Olaylar.
  - 7 Ocak – Venüs, Jüpiter'i örtüyor.
  - 28 Nisan – Kudüs Kralı Montferratlı Conrad (Conrad I), taht unvanının seçimle onaylanmasından sadece birkaç gün sonra, Tyre'de suikasta uğrar. Cinayet, daha sonra İngilizce "assassin" sözcüğünün halk etimolojisinin temeli olan Haşhaşiler tarafından gerçekleştirildi.
  - 5 Ağustos – Yafa Muharebesi: İngiltere Kralı I. Richard, Selahaddin'in kuvvetlerini yenerek düşmanlıkları sona erdirir ve ateşkesin yolunu açar.
  - Eylül - Richard ve Selahaddin arasındaki müzakerelerin ardından, Kudüs'ün Müslümanların elinde kalmasını garanti altına alan ancak hacıların Kutsal Şehre gelmeleri için ziyaret haklarını garanti altına alan Yafa Antlaşması imzalanır. Böylelikle Üçüncü Haçlı Seferi sona erer.
  - Danişmendliler tarafından Samsun Kalesi inşa edildi.
  - Kıbrıs Krallığı kuruldu (dağılışı 1489).
  - Kamakura şogunluğu kuruldu.
  - Dilmaçoğulları Beyliği dağıldı (kuruluşu 1085).


## Doğumlar.
  - 17 Eylül - Minamoto no Sanetomo, Kamakura şogunluğunun üçüncü şogunu (ö. 1219)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - I. Alâeddin Keykubad, Anadolu Selçuklu sultanı (ö. 1237)
   - III. İoannis, İznik İmparatoru (ö. 1254)
   - Müstansır, Abbâsî halifesi (ö. 1242)
   - Tuluy, Moğol İmparatorluğu'nun naip yöneticisi (ö. 1232)


## Ölümler.
  - 26 Nisan - İmparator Go-Shirakawa, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 77. imparatoru (d. 1127)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - II. Kılıç Arslan, Türkiye Selçuklu Devleti sultanı (d. 1113)
   - İhtiyârüddin Hasan, Anadolu Selçuklu Devleti veziri
   - Raşidüddin Sinan el-İsmaili, Şii imam
# 1193


## Olaylar.
  - 4 Mart – Selahaddin Eyyubi Şam'da ateşli hastalıktan sonra öldü. Eyyubi Hanedanlığı'nın Suriye ve Mısır toprakları akrabaları arasında bölünür. Saltanatı sırasında Müslüman dünyasını kısa bir süreliğine birleştirdi ve Haçlıları Kudüs'ten dar bir kıyı şeridine sürdü. Öldüğünde Selahaddin'in on yedi oğlu ve bir küçük kızı vardır. El-Efdal babasının yerine Şam'ın hükümdarı (emiri) olur ve Eyyubi ailesinin reisliğini devraldı. 22 yaşındaki küçük kardeşi El-Aziz kendini Mısır'ın bağımsız sultanı ilan eder. El-Zahir Halep'i ve Turan-Şah Yemen'i alır. Oultrejordain'deki (ayrıca Montréal Lordluğu olarak da bilinir) diğer egemenlikler ve yurtluklar oğulları ve Selahaddin'in kalan iki kardeşi arasında bölünür.
  - Kutbeddin Aybak komutasındaki Gurlu güçleri Delhi'yi ele geçirdi. Muhammad bin Bahtiyar Hilci, Hindistan'ın en büyük Budist öğrenim merkezi olan antik Nalanda şehrini ve Vikramashila üniversitesini yağmalayıp yaktı.


## Ölümler.
  - 4 Mart - Selahaddin Eyyubi, Eyyubi Hanedanının kurucusu ve Kudüs Fatihi (d. 1138)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - İbelinli Balian, Kudüs Krallığı'nda önemli bir Fransız soylu (d. y. 1143)
   - Robert de Sablé, Tapınak Şovalyelerinin Genel Kaptanı ve Kıbrıs lordu
# 1194


## Olaylar.
  - Wiener Neustadt kenti kuruldu.


## Doğumlar.
  - 26 Aralık - II. Friedrich, Kutsal Roma imparatoru (ö. 1250)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - Kraliçe Rusudan, Bagrationi hanedanına mensup Gürcü Kraliçesi (ö. 1245)


## Ölümler.
  - 18 Temmuz - Lüzinyanlı Guy, Kıbrıs Kralı, Kudüs Kralı (d. 1150)
# 1195


## Doğumlar.
  - 15 Ağustos - Padovalı Antonio, Katolik aziz (ö. 1231)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - Johannes de Sacrobosco, İngiliz bilim insanı, astronom ve astrolog (ö. y. 1256)
# 1196


## Doğumlar.
  - 3 Ocak - İmparator Tsuchimikado, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 83. imparatoru (ö. 1231)


## Ölümler.
  - 23 Nisan - III. Béla, Macaristan Kralı ve Hırvatistan Kralı (d. y. 1148)
  - 28 Haziran - İmparator Xiaozong, Çin'in Song Hanedanı'nın 11. imparatoru (d. 1127)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - I. İvan Asen, İkinci Bulgar İmparatorluğu'nun ilk çarı
# 1197


## Olaylar.
  - Schwarzburg Kontluğu kuruldu (dağılışı 1599).


## Doğumlar.
  - 22 Ekim - İmparator Juntoku, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 84. imparatoru (ö. 1242)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - Abdullah bin Ahmed el-Baytar, Arap bilim insanı, botanikçi, eczacı ve hekim (ö. 1248)
   - Nikephoros Blemmydes, Bizans yazın adamı (ö. 1272)


## Ölümler.
  - Ağustos / Eylül - Fransalı Marguerite, İngiltere, Macaristan ve Hırvatistan kraliçesi (d. 1157)
  - 28 Eylül - VI. Heinrich, Kutsal Roma imparatoru (d. 1165)
# 1198


## Olaylar.
  - Bohemya Krallığı kuruldu (dağılışı 1918).


## Doğumlar.
  - 24 Ağustos - II. Alexander, İskoçya kralı (ö. 1249)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - Musa ibn Nahman, Katalonyalı bir haham, filozof, doktor, Kabbalist ve Tora yorumcusu (ö. 1270)
   - Siraceddin Urmevi, Kürt kökenli şafii fıkıh alimi, filozof ve yazar (ö. 1283)
   - Vardan Areveltsi, Ermeni din adamı, tarihçi, coğrafyacı, filozof ve çevirmen (ö. 1271)


## Ölümler.
  - 8 Ocak - III. Caelestinus, papa (d. y. 1106)
  - 27 Kasım
   - Aziz Osman bin Selahaddin, Eyyubiler Mısır Sultanı (d. 1171)
   - I. Konstanza, Sicilya Kralı II. Rugerro'nun kızı, Sicilya Norman Krallığı'nın naibi, Kutsal Roma-Cermen İmparatoru VI. Heinrich'in eşi (d. 1154)
  - 10 Aralık - İbn Rüşd, Endülüslü-Arap felsefeci, hekim, fıkıhçı, matematikçi ve tıpçı (d. 1126)
# 1199


## Doğumlar.
  - V. Boemondo, Antakya Prensliği prensi (ö. 1252)
  - Celaleddin Harezmşah, Harezmşahlar devletinin son hükümdarı (ö. 1231)


## Ölümler.
  - 9 Şubat - Minamoto no Yoritomo, Japonya'yı yöneten Kamakura şogunluğunun kurucusu ve ilk şogunu (d. 1147)
  - 6 Nisan - I. Richard, "Aslan Yürekli Richard", İngiltere kralı (d. 1157)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - Aleksios, I. Andronikos'un oğlu (d. y. 1170)
   - Hakanî, Azerbaycanlı şair ve mütefekkir (d. 1126)
# 1200


## Doğumlar.
  - 19 Ocak - Dōgen, Japon Zen hocası ve Japonya'daki Soto Zen okulunun kurucusu (ö. 1253)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - Ahmed el-Bedevî, Arap mutasavvıf (ö. 1276)
   - Esireddin el-Ebherî, Müslüman filozof, astronom, astrolog ve matematikçi (ö. 1262 / 1265)
   - Gıyaseddin Balaban, Delhi Türk Sultanlığı hükümdarı (ö. 1287)


## Ölümler.
  - 23 Nisan - Zhu Xi - Çin'in Neokonfüçyüsçülük alanındaki en önemli filozoflarından biri (d. 1130)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - Alâeddin Tekiş, Harezmşah Sultanı
   - İoannis Dukas, Theodora Komnini Angelina ile Sicilya Amirali Konstantinos Angelos'un oğlu (d. y. 1126)
# 1201


## Doğumlar.
  - 17 Şubat - Nasîrüddin Tûsî, Fars bilim insanı ve İslam filozofu (ö. 1274)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - Baycu Noyan, Batı Moğol orduları kumandanı (ö. 1260)


## Ölümler.
  - 31 Temmuz - İoannis Komnenos, III. Aleksios'tan imparatorluk tacını gasbetmeye teşebbüs etmiş Bizans soylusu
  - "tarihi bilinmeyen"
   - III. Boemondo, Antakya Prensliği prensi (d. 1144)
   - İbnü'l Cevzî, Arap din, tarih ve tıp bilgini (d. 1116)
# 1202


## Olaylar.
  - Saltuklu Beyliği yıkıldı (kuruluşu 1072).


## Doğumlar.
  - Zekeriya el-Kazvinî, Fars asıllı matematik, fizik, astronomi, coğrafya ve jeoloji bilgini (ö. 1283)
# 1203


## Olaylar.
  - Konstantinopolis Kuşatması gerçekleşti.


## Doğumlar.
  - İbn Ebî Useybia, Arap hekim ve tarihçi (ö. 1270)
  - Mindaugas, Litvanya Kralı (ö. 1263)
  - Necmeddin Kazvini, astronom, doğa filozofu, mantıkçı alim (ö. 1277)


## Ölümler.
  - Tuğrul Han, Kerait Hanı
# 1204


## Olaylar.
  - IV. Haçlı Seferi gerçekleşti, Haçlılar ve Latinler İstanbul'u işgal ettiler.
  - Konstantinopolis Kuşatması gerçekleşti.
  - Latinler, İstanbul'u işgal ederek Latin İmparatorluğunu kurdular (dağılışı 1261).
  - IV. Haçlı Seferi sonucunda Aleksios Komnenos, Trabzon İmparatorluğu'nu kurdu.
  - İznik İmparatorluğu kuruldu (dağılışı 1261).
  - Zürih Üniversite Hastanesi kuruldu.


## Doğumlar.
  - IV. Haakon, Haakonsson, Norveç Kralı (ö. 1263)


## Ölümler.
  - 1 Ocak - III. Haakon, Norveç Kralı
  - Ocak - II. İsaakios, Bizans imparatoru (d. 1156)
  - 8 Şubat
   - IV. Aleksios, Bizans imparatoru (d. y. 1182)
   - Nikolaos, Bizans imparatoru
  - 1 Nisan - Eleanor, Akitanya Düşesi, döneminin en güçlü kadınlarından biri (d. 1122)
  - 13 Aralık - Musa bin Meymun, Musevî filozof, hahambaşı, yasa koyucu, Talmud bilgini ve vezaret tabibi (d. 1135)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - II. Süleyman Şah, Türkiye Selçuklu Sultanı
   - Ban Kulin, Bosna Banlığı hükümdarı (d. 1163)
   - Gevher Nesibe Sultan, II. Kılıçarslan'ın kızı
# 1205


## Olaylar.
  - 14 Nisan - Bulgar çarı Kaloyan komutasındaki Bulgarlar ile Latin imparatoru I. Baudouin komutasındaki Haçlılar arasında Hadrianapolis Muharebesi yaşandı. Kumanlar ve Bizans Rumların desteği ile başarılı bir pusu kuran Bulgarlar tarafından savaş kazanılmıştır.
  - I. Gıyaseddin Keyhüsrev ikinci kez tahta çıktı.
  - Trabzon Kuşatması başladı.
  - Achaea Prensliği kuruldu. (dağılışı 1432)
  - Atina Dükalığı kuruldu. (dağılışı 1458)
  - Epir Despotluğu kuruldu. (dağılışı 1479)


## Doğumlar.
  - 26 Ocak - İmparator Lizong, Çin'in Song Hanedanı'nın 14. imparatoru (ö. 1264)
  - 5 Kasım - es-Sâlih Eyyûb, Eyyubiler Mısır Sultanı, Eyyubiler Suriye Sultanı (ö. 1249)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - Batu Han, Cengiz Han'ın en büyük oğlu olan Cuci'nin oğlu, Moğol İmparatorluğu'na bağlı Altın Orda'nın kurucusu (ö. 1255)


## Ölümler.
  - 19 Mart - Konstantinos Laskaris, Bizans İmparatoru ve İznik İmparatoru (d. y. 1170)
  - 1 Nisan - II. Amalrik, Kudüs kralı, Kıbrıs kralı (d. 1145)
  - 5 Nisan - I. İsabella, Kudüs ve Akka kraliçesi (d. y. 1172)
  - 21 Haziran - Enrico Dandolo, Venedik Cumhuriyeti 41. Doçesi (d. y. 1107)
  - Aralık - V. Aleksios, Bizans İmparatoru
  - "tarihi bilinmeyen"
   - I. Baudouin, Konstantinopolis'te kurulan Latin İmparatorluğu'nun ilk imparatoru (d. 1172)
# 1206


## Olaylar.
  - Cengiz Han tahta geçti ve Moğol İmparatorluğu kuruldu (dağılışı 1368).
  - Trabzon Kuşatması sona erdi.


## Doğumlar.
  - 19 Mart - Güyük, Cengiz Han'ın torunu, Moğolların büyük kağanı Ögeday'in büyük oğlu ve ardılı (ö. 1248)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - IV. Béla, Macaristan ve Hırvatistan Kralı (ö. 1270)
   - Şeyh Edebali, Osmanlı Devleti'nin kuruluş yıllarında yaşamış bir İslam ilahiyatçısı-din bilgini, Ahi şeyhi, Osman Gazi'nin kayınbabası ve hocası, Osmanlı Devleti'nin fikir babası (ö. 1326)
   - Nasır Davud, Eyyubiler Suriye Sultanı (ö. 1259)


## Ölümler.
  - 15 Mart - Muhammed Şihabeddin Guri, Gurlu Sultanı (d. 1162)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - Camuka, Cengiz Han'ın kan kardeşi ve rakibi
   - El-Cezeri, Müslüman Arabī bilim insanı ve mühendis (d. 1136)
# 1207


## Olaylar.
  - Nakşa Dükalığı kuruldu (dağılışı 1579).
  - Ahlatşahlar Beyliği dağıldı (kuruluşu 1100).


## Doğumlar.
  - 30 Eylül - Mevlâna Celâleddin-i Rumi, Müslüman şair, fâkih, âlim, ilahiyatçı ve Sufi mutasavvıf (ö. 1273)
  - 1 Ekim - III. Henry, İngiltere kralı (ö. 1272)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - Haakon Magnusson, Norveç Kralı (ö. 1319)


## Ölümler.
  - Ekim - Kaloyan, Bulgaristan çarı
  - "tarihi bilinmeyen"
   - I. Bonifacio, Monferrato markisi ve Dördüncü Haçlı seferi lideri (d. y. 1150)
   - Hacı Murad-ı Veli (d. 1117)
# 1209


## Olaylar.
  - Albigeois Haçlı Seferi gerçekleşti.
  - Cambridge Üniversitesi kuruldu. 
 - Harezmşahlar, Semerkand'a girdi.


## Doğumlar.
  - 10 Ocak - Möngke, Moğol hükümdarı (ö. 1259)
  - 8 Eylül - II. Sancho, Portekiz kralı (1207-1248  hd. 1223-1248) (ö. 1248)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - Berke, Altın Orda Devleti hanı (ö. 1266)
   - Hacı Bektaş-ı Veli, Mistik, seyyid, mutasavvıf şair ve İslam filozofu (ö. 1271)


## Ölümler.
  - Nizâmî-i Gencevî, Fars edebiyatında hamse türünün kurucusu şair (d. 1141)
# 1210


## Doğumlar.
  - IV. Honorius, papa (ö. 1287)
  - X. Gregorius, papa (ö. 1276)
  - İbn Nefis, Arap İslam bilgini, bilim insanı (ö. 1288)
  - Sadi, Fars şâir ve İslam âlimi (ö. 1292)
  - Sadreddin Konevî, Fars sufi (ö. 1274)


## Ölümler.
  - 29 Mart - Fahreddin er-Râzî, İslâm âlimi, fizikçi ve müfessir (d. 1149)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - II. Muhammed, Haşhaşî lider (d. 1155)
   - Kutbiddin Aybek, Delhi Türk Sultanlığı'nın kurucusu ve ilk hükümdarı
   - Lu You, Song hanedanlığı dönemi Çinli şair (d. 1125)
# 1211


## Olaylar.
  - I. İzzeddin Keykavus, Anadolu Selçuklu tahtına çıktı.
  - Alaşehir Muharebesi gerçekleşti.
  - Karahıtaylar yıkıldı (kuruluşu 1130).


## Doğumlar.
  - 22 Eylül - İbn Hallikân, tarihçi, fakih ve şair (ö. 1282)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - Bûsirî, Mısırlı sufi şair (ö. 1294)


## Ölümler.
  - I. Gıyaseddin Keyhüsrev - Türkiye Selçuklu Sultanı, II. Kılıç Arslan'ın oğlu
  - III. Aleksios - Bizans İmparatoru (d. y. 1153)
  - Efrosini Dukena Kamatera, Bizans İmparatoru III. Aleksios'un karısı (d. y. 1155)
  - Eudokia Angelina, Sırp Kralı I. Stefan Prvovençani'nin eşi, Bizans İmparatoru V. Aleksios'ın metresi
# 1212


## Olaylar.
  - Las Navas de Tolosa Muharebesi gerçekleşti.
  - Karahanlı Devleti yıkıldı (kuruluşu 840).


## Doğumlar.
  - 22 Mart - Go-Horikawa, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 86. imparatoru (ö. 1234)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - Zita, İtalyan azize (ö. 1272)


## Ölümler.
  - 29 Şubat - Hōnen, Japon Budist keşiş ve dini reformcu (d. 1133)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - IV. Mihail, Konstantinopolis patriği
   - Anna Komnini Angelina, İznik imparatoriçesi (d. y. 1176)
   - David, Trabzon İmparatorluğu'nun kurucularından ve erkek kardeşi Aleksios ile ortak imparatoru (d. 1184)
   - Geoffroy de Villehardouin, Fransız edebiyatının erken dönemlerinde lirik şair (d. 1160)
# 1213


## Doğumlar.
  - Afifüddin Tilimsânî, sufi Muhyiddin İbn Arabi'nin öğrencilerinden sufi ve yazar (ö. 1291)
  - İbn Saîd, İbn Saîd el-Endülisî adıyla da bilinen Endülüs Emevî coğrafyacı, tarihçi ve şiir koleksiyoneri (ö. 1286)
  - III. Muhammed, Elemûtlar-Nizârî Devleti hükümdârı (ö. 1255)


## Ölümler.
  - Catherine de Clermont, Blois kontesi
  - Şerafeddin el-Tusî, İranlı matematikçi ve astronom (d. 1135)
  - Tamar, Gürcistan Kraliçesi (d. 1160)
# 1214


## Olaylar.
  - Anadolu Selçuklu Devleti sultanı İzzeddin Keykavus, Sinop'u ele geçirdi.


## Doğumlar.
  - 25 Nisan - IX. Louis, Fransa Kralı (ö. 1270)


## Ölümler.
  - 4 Aralık - Aslan William, İskoçya kralı (d. y. 1143)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - İbn Kurtubî, Arap hadis, kırâat ve lügat alimi, şair, hatip (d. 1116)
   - Kaya Alp, Osmanlı Devletinin kurucusu Osman Bey'in büyük dedesi olan Süleyman Şah'ın babası ve Ertuğrul Gazi'nin dedesi
# 1215


## Olaylar.
  - Haziran - Magna Carta bildirgesi İngiltere'de kabul edildi.


## Doğumlar.
  - 23 Eylül - Kubilay Han, Moğol İmparatorluğunun kağanı, aynı zamanda Çin'deki Yuan Hanedanlığı'nın kurucusu ve ilk imparatoru (ö. 1294)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - VII. Davit, Bagrationi hanedanına mensup Gürcü Kralı (ö. 1270)
   - XXI. Ioannes, papa (ö. 1277)


## Ölümler.
  - I. Mihail Komnenos Dukas, Epir Despotluğu'nun kurucusu ve ilk hükümdarı
# 1216


## Doğumlar.
  - II. Âdil, Eyyubiler Mısır Sultanı, Eyyubiler Suriye Sultanı (ö. 1248)
  - Zahid Gilani, Türk kökenli Zahidiyye tarikatının kurucusu bilgin (ö. 1301)


## Ölümler.
  - 16 Temmuz - III. İnnocentius, papa (d. 1161)
  - 19 Ekim - Yurtsuz John, Magna Carta'yı imzalayan İngiltere kralı (d. 1166)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - Henri, Latin İmparatorluğu'nun ikinci imparatoru (d. y. 1174)
   - Mansur bin Aziz, Eyyûbîler Mısır Sultanı (d. 1189)
# 1217


## Olaylar.
  - Beşinci Haçlı seferi başladı.


## Doğumlar.
  - II. Baudouin, Latin İmparatorluğu'nun son imparatoru (ö. 1273)
  - Bonaventura, İtalyan din düşünürü (ö. 1274)
  - Georgios Akropolitis, Bizanslı tarihçi ve devlet adamı (ö. 1282)
  - Hülâgû Han, Batı Asya'nın çoğunu ele geçiren Moğol hükümdar, İlhanlılar'ın kurucusu, Cengiz Han'ın torunu (ö. 1265)


## Ölümler.
  - İbn-i Cübeyr, Endülüs asıllı şair ve yazar (d. 1145)
  - Nureddin Batrucî, modern astronominin kurucusu sayılan bilim insanı
# 1218


## Olaylar.
  - Varsangali Sultanlığı kuruldu (dağılışı 1886).
  - Zürih, Zähringer Hanedanı'nın sona ermesiyle bağımsız bir şehir haline geldi ve eyalet ile karşılaştırabilir bir statü kazandı.
  - Salamanca Üniversitesi kuruldu.


## Doğumlar.
  - 30 Ekim - Chūkyō, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 85. imparatoru (ö. 1234)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - I. Manuil, Trabzon İmparatorluğu imparatoru (ö. 1263)


## Ölümler.
  - 19 Mayıs - IV. Otto, Kutsal Roma imparatoru (d. 1175 / 1176)
  - 1 Ağustos - I. Adil, Eyyûbîler Suriye Sultanı, Eyyûbîler Mısır Sultanı (d. 1143)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - Kuçluk, Karahitaylar'ın son hükümdarı olan Batı Moğolistan'daki Nayman kabilesi üyesi
# 1219


## Olaylar.
  - Kış – Cengiz Han, en büyük oğlu Cuci ve Cebe komutasındaki yaklaşık 20.000 kişilik bir Moğol ordusunu, Harezm doğu kesimindeki verimli Fergana Vadisi'ni yağmalamak üzere Tanrı Dağları'nı ("Gök Dağları") geçmeye gönderdi. Moğollar büyük kayıplar verdi, ancak Harezm savunma hatlarını aştı. Harezm kuvvetleri yanılarak bunun Moğollaın ana kuvveti olduğunu düşündü. Alâeddin Muhammed, verimli bölgeleri kuvvetle korumak için seçkin süvari kuvvetlerini gönderdi. Bu arada, diğer oğulları Çağatay ve Ögeday komutasındaki bir başka Moğol ordusu, Çungarya Kapısı'ndan geçerek sınır şehri Otrar'ı kuşattı.
  - Çağatay ve Ögeday komutasındaki Moğol kuvvetleri, 5 aylık bir kuşatmanın ardından Otrar'ı ele geçirdi. Bu şehir, Moğolların yerle bir etmeden önce tüm halkını öldürdüğü veya köleleştirildiği birçok yerleşim yerinin ilki olmuştur. Otrar'ın Harezm valisi İnalçuk, gözlerine ve kulaklarına erimiş gümüş dökülerek idam edildi.
  - 2 Mayıs – Ermeni Kilikya Kralı II. Levon, geride yalnızca iki kız bırakarak öldü. Büyük kızı Stephanie, I. John'un karısıydı  küçük kızı ise Kıbrıs ve Kudüs Prensesi Sibylla'nın kızı Zabel üç yaşındaydı. Levon, tahta geçmeyi yeğeni Antakyalı Raymond-Roupen'e vadetmişti, ancak ölüm döşeğinde Isabella'yı varisi olarak ilan etti.


## Doğumlar.
  - İbni Sebin, Endülüs'lü filozof (ö. 1270)


## Ölümler.
  - 13 Şubat - Minamoto no Sanetomo, Kamakura şogunluğunun üçüncü şogunu (d. 1192)
  - Mayıs - I. Levon, Kilikya Ermeni Kralı (d. 1150)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - Pierre, Latin İmparatorluğu'nun üçüncü imparatoru
   - Yolande, Latin imparatoriçesi, Latin imparatoru Pierre'in eşi (d. y. 1175)
# 1220


## Olaylar.
  - İlkbahar - Cengiz Han liderliğindeki Moğol ordusu (yaklaşık 100.000 kişi), Buhara'ya doğru yaklaşık 450 kilometrelik dondurucu bir kum ve çalılık olan Kızılkum Çölü'nü geçti. Bu sırada Harezmşahlar Devleti'nin hükümdarı Alâeddin Muhammed, başkenti Semerkant'ta güçlü bir savunma hazırladı. Şubat ayında Cengiz Han, yaklaşık 20.000 kişilik bir garnizon tarafından savunulan Buhara'ya yaklaşır ve Buhara Kuşatması başlar. Şehir yönetimi kapıları Moğollara açar, ancak şehrin kalesini savunan Türk kuvvetleri on iki gün daha dayanır. Şehrin Cuma Camii'nde yaptığı konuşmada Cengiz Han, "Ben Tanrı'nın gazabıyım" demiştir.
  - Mart - Cengiz Han liderliğindeki Moğol kuvvetleri Semerkand'ı kuşattı, şehir 20 savaş filinden oluşan bir tugay da dahil olmak üzere yaklaşık 40.000 adam tarafından savunuldu. Bir hafta sonra garnizonun teslim oldu. Şehrin yaklaşık 100.000 kişilik nüfusu köleleştirildi veya katledildi. Şehir ise yerle bir edildi.


## Doğumlar.
  - 1 Nisan - Go-Saga, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 88. imparatoru (ö. 1272)
  - 30 Mayıs - Aleksandr Nevskiy, Novgorod'un Büyük Prensi ve Rus savaş kahramanı (ö. 1263)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - Alphonse de Poitiers, Poitiers ve Toulouse kontu (ö. 1271)
   - Celaleddin Firuz Halaci, Delhi Sultanı, Halacı hanedanının kurucusu (ö. 1296)
   - Roger Bacon, İngiliz bilim insanı ve filozof (ö. 1292)


## Ölümler.
  - 7 Ocak - I. İzzeddin Keykâvus, Türkiye Selçuklu Sultanı (d. 1180)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - II. Veera Ballala, Hoysala imparatoru (d. 1173)
   - Wolfram von Eschenbach, Alman şövalye ve şair (d. y. 1170)
# 1221


## Olaylar.
  - Şubat – Barış antlaşmasıyla teslim olan Merv (o zamanki dünyanın en büyük şehirlerinden birisiydi), Herat ve Nişabur şehirleri Moğollara karşı isyan başlattı. Cengiz Han, isyanları bastırmak için oğlu Tuluy'u görevlendirdi. Çağdaş tarihçiler, isyanı bastırmak Mogolların yaptığı soykırımda bir milyondan fazla insanın sistemli şekilde öldürüldüğünü tespit etmiştir. 
  - Kafkasya'ya ilk Moğol Akını'nın başlaması.
  - 16 Haziran - Almanya'daki Türingen Dükalığı'ndaki Erfurt şehrinin Yahudi nüfusu, dini bir cinayet iftirasının ardından katledildi. Kalabalık, Yahudilerin toplandığı sinagoga saldırdı. Sinagog da dahil olmak üzere Yahudi mahallesi yerle bir edildi, birçok Yahudi işkence gördü ve öldürüldü.
  - Kasım – Bizans İmparatoru I. Theodoros 16 yıllık saltanatının ardından öldü ve yerine damadı III. İoannis geçti.


## Doğumlar.
  - 23 Kasım - X. Alfonso, Kastilya kralı (ö. 1284)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - II. Gıyâseddin Keyhüsrev, Türkiye Selçuklu Sultanı (ö. 1246)
   - II. Theodoros, İznik İmparatorluğu imparatoru (ö. 1258)
   - Müstasım, Abbâsî halifesi (ö. 1258)


## Ölümler.
  - I. Theodoros, İznik İmparatorluğu imparatoru (d. y. 1174 / 1175)
  - III. Hasan, Elemûtlar-Nizârî Devleti hükümdârı (d. 1187)
  - Alâeddin Muhammed, Harezmşahlar Devleti'nin Harezmşah unvanı ile hükümdarı
  - Ferîdüddin Attâr, İranlı mutasavvıf, şair, hekim ve eczacı (d. 1142 - 1245)
  - Necmüddin Kübra, Kübreviyye tarikatı şeyhi (d. 1145)
# 1222


## Olaylar.
  - 1 Mayıs - 1222 Kıbrıs depremi gerçekleşti. Büyüklüğü tahmini olarak 7.0-7.5 idi ve Libya ile İskenderiye'de gözlemlenmiş bir tsunamiye yol açtı. En şiddetli biçimde Lefkoşa, Limasol ve Baf'ta hissedildi.
  - Halley kuyruklu yıldızı, Dünya'nın yakınından geçti (önceki: 1145   sonraki : 1301-1302).
  - Padova Üniversitesi kuruldu.
  - Gurlular hanedanının başkenti Firuzkuh (günümüz Afganistan'ında) Moğol İmparatoru Ögeday Han tarafından yok edildi.


## Doğumlar.
  - 16 Şubat - Nichiren, Kamakura döneminde yaşamış ve Nichiren Budizmi'nin kurucusu olan Japon Budist keşiş (ö. 1282)
   - Kalavun, Mısır Memlûk Sultanı (ö. 1290)


## Ölümler.
  - 1 Şubat - I. Aleksios, Trabzon İmparatorluğu'nun ilk imparatoru (d. y. 1182)
# 1223


## Olaylar.
  - 4 Ocak - II. Germanos, İznik imparatoru III. İoannis'in izniyle patrikhanenin merkezini Konstantinopolis'ten İznik'e taşıdı ve Doğu Ortodoks Kilisesi'nin Konstantinopolis Patriği olarak göreve başladı.
  - 18 Ocak
  - Kardeşi Kral IV. Giorgi'nin dört ay önce Moğollara karşı Hunan Muharebesi'nde aldığı yaralar sonucu ölmesinin ardından Rusudan, Gürcistan'ın yeni kraliçesi olur.
  - 28 Aralık'taki başarısız bir saldırının ardından Moğol general Mukali, Çin'in Fengxiang kalesine ikinci bir saldırı düzenledi ve yine başarısız oldu.
  - İlkbahar- Yaklaşan Moğol ordusuna karşı, Peçenek ordusu Terek Nehri ovalarında toplandı ve Alan, Çerkez ve Don Kıpçak/Kuman kuvvetleriyle birleşti. Moğol ordusu Kafkas Dağları'nı geçti ama dar dağ geçitlerinde sıkıştı. Moğol generalleri Subutay ve Cebe, Peçeneklere bir elçi göndererek onları Kafkas halklarıyla olan ittifaklarını bozmaya ikna eder. Moğol süvarileri Kafkasya bölgesini işgal etti ve köleleri, sığırları ve atları alarak köyleri tahrip ederek geri çekildi.
  - 31 Mayıs - Kalka Nehri Muharebesi gerçekleşti.
  - 24 Aralık – Roma Katolik Kilisesi'ndeki Fransisken Tarikatı'nın kurucusu Assisili Peder Francis (Giovanni di Pietro di Bernardone), Noel'i İsa'nın doğumunu canlandırarak kutlama geleneğini başlattı. Papa III. Honorius'tan izin alan Francis, İtalya'nın Greccio kenti yakınlarındaki bir mağarada, Matta İncili ve Luka İncili'nde anlatılan İsa Mesih'in doğumuyla ilgili olayların gerçek insanlar ve hayvanlar kullanılarak canlandırıldığı bir gösteri düzenledi.


## Doğumlar.
  - I. Baybars, Mısır Memlûk Sultanı (ö. 1277)
  - Ebü’l-Berekât Nesefî, Hanefi fıkıh, kelam ve tefsir alimi (ö. 1310)


## Ölümler.
  - 18 Ocak - IV. Giorgi, Bagratlı Hanedanı mensubu Gürcü kralı (d. 1191)
  - 8 Mart - Wincenty Kadłubek, Krakow psikoposu ve Polonya tarihçisi (d. 1161)
  - 14 Temmuz - II. Philippe, Fransa Kralı (d. 1165)
# 1224


## Olaylar.
  - Livonya Haçlı Seferi gerçekleşti. Livonyalı Kılıç Kardeşleri, Estonları mağlup etti ve Estonya bölgesindeki kaleleri geri aldı.
  - Theodoros Komnenos Dukas, Selanik'i ele geçirdi ve "de facto" Selanik İmparatorluğu'nu kurdu.
  - Suğdak Seferi gerçekleşti.
  - Napoli Üniversitesi kuruldu.
  - Poimanenon Muharebesi
  - Muvahhid halifesi Yûsuf el-Müstansır, 1224'ün başlarında evcil inekleriyle oynarken kazara boynuzlanarak beklenmedik şekilde, varisi olmadan ölmüştür. Saray bürokratları, İbn Cem'i önderliğinde, yaşlı büyük amcası I. Abdülvahid'in Marakeş'te yeni halife olarak seçilmesini hızla sağlamışlardır. Ancak Marakeş'in kararının aceleci ve anayasaya aykırı olması, Endülüs'teki amcaları Nasır'ın kardeşlerini kızdırmıştır. Hemen halefiyete itiraz etmişler ve kendi Halifeleri Abdullah el-Adil'i seçmişlerdir.


## Ölümler.
  - 1 Temmuz - Hōjō Yoshitoki, Kamakura şogunluğu shikkeni. (d. 1163)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - Xia Gui, Çinli ressam
   - Yûsuf el-Müstansır, Muvahhid halifesi
# 1225


## Olaylar.
  - Sonbahar – Subutay, Moğol İmparatoru Cengiz Han tarafından Tangutlara karşı yeni bir sefer için atandı. Ordusuyla Gobi Çölü'nü geçti ve güneye, Batı Xia'ya doğru ilerledi. Bu sırada, altmışlı yaşlarının ortalarındaki Cengiz Han, bir av sırasında yaralandı. Muhtemelen omuzu çıktı veya bir kaburgası kırılan Cengiz Han dinlenmeye çekildi.
  - Delhi Sultanlığı'nın Gurlu hükümdarı Şemseddin İltutmuş, Moğol saldırısını püskürterek Bengal'i aldı. Rakibi Gıyaseddin İvaz, İltutmuş'un ilerleyişini durdurmak için bir ordu topladı ancak ona haraç ödeyerek ve hükümdarlığını kabul ederek savaşmadan geri çekildi.
  - Yaz – Garni Muharebesi: Celâleddin Harezmşah komutasındaki Harezm birlikleri, Garni'de yaklaşık 70.000 kişilik Gürcü ordusunu yendi. Gürcü Kraliçesi Rusudan'ın sarayı Kutaisi'ye taşındı, Gürcistan'ın başkenti Tiflis, Harezmliler tarafından kuşatıldı.


## Doğumlar.
  - VI. Davit, Bagrationi hanedanına mensup Gürcü kralı (ö. 1293)
  - Bar Hebraeus, felsefeci, tarihçi, şair, gramer uzmanı, müfessir, ilahiyatçı ve dönemin Süryani Katolikos'u (ö. 1286)
  - Thomas Aquinas, Dominik keşiş ve filozof, aziz (ö. 1274)


## Ölümler.
  - 6 Ekim - Nâsır veya Nâsır Lidînillâh, Abbasi halifesi (d. 1158)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - Afdal bin Selâhaddîn, Eyyubiler Suriye Sultanı (d. 1169)
# 1226


## Olaylar.
  - Yaz – Moğol imparatoru Cengiz Han, Moğol istilasına destek vermeyen Batı Şia (Xi Xia) vassal krallığını cezalandırmak için Tangutlara karşı bir sefer başlattı. 100.000 kişilik büyük bir ordu toplayarak Batı Xia'nın ikinci büyük şehri olan Liangzhou'yu kuşattı. Liangzhou direnmeden teslim oldu. Cengiz Han, sonbaharda Helan Dağları'nı geçti ve Kasım ayında Lingwu'yu kuşattı. Bu arada, Batı Şia İmparatoru Xianzong öldü ve yerine yeğeni Mo (veya Li Xian) geçti. 
  - Alanya'da Kızılkule'nin yapımı tamamlandı.


## Doğumlar.
  - 21 Mart - I. Carlo, Fransa Kralı VIII. Louis ile Blanche Kastilli'nin en küçük oğlu (ö. 1285)
  - 24 Nisan - Sultan Veled, Mevlana Celaleddin Rumi'nin oğlu, Mevlevîliğin asıl kurucusu ve ikinci piri (ö. 1312)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - Alâeddin Atâ Melik Cüveynî, Farslı bir Moğol tarihçisi (ö. 1283)


## Ölümler.
  - 10 Temmuz - Zâhir, Abbâsî halifesi (d. 1176)
  - 8 Kasım - VIII. Louis, Capet Hanedanı üyesi Fransa Kralı (d. 1187)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - Assisili Francesco, Fransisken Tarikatı'nın kurucusu olan keşiş ve sonradan Hristiyan azizi (d. 1181 / 1182)
# 1227


## Olaylar.
  - Çobanoğulları Beyliği kuruldu (dağılışı 1309).
  - Alamut Kuşatması gerçekleşti.


## Doğumlar.
  - 30 Eylül - IV. Nicolaus, papa (ö. 1292)


## Ölümler.
  - 18 Mart - III. Honorius, papa (d. 1148)
  - 17 / 18 Ağustos - Cengiz Han, Moğol komutan, hükümdar ve Moğol İmparatorluğu'nun kurucusu (d. 1162)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - Cuci, Cengiz Han'ın en büyük oğlu (d. 1185)
   - Leszek Biały, Polonya prensi (d. 1186)
   - Muazzam bin Adil, Eyyubiler Suriye Sultanı (d. 1176)
   - Süleyman Şah, Osmanlı İmparatorluğu'nun resmî olarak kurulmasına giden süreçte önemli bir yere sahip olan Kayı boyu beyi, Kaya Alp'in oğlu, Ertuğrul Gazi'nin babası, Osman Gazi'nin dedesi (d. 1178)
# 1228


## Olaylar.
  - Mengüçlü Beyliği yıkıldı (kuruluşu 1080).
  - Hafsi Devleti kuruldu (dağılışı 1574).
  - Bolnisi Muharebesi gerçekleşti.


## Doğumlar.
  - Şihâbüddin Ahmed el-Karafî, Berberi kökenli Maliki fıkıh ve tefsir bilgini (ö. 1285)


## Ölümler.
  - Robert, Latin İmparatorluğu imparatoru
# 1229


## Olaylar.
  - Mielec kenti kuruldu.
  - Resûlîler kuruldu (dağılışı 1454).


## Ölümler.
  - Yâkût el-Hamavî, gezgin, coğrafya ve tarih bilgini (d. 1178 / 1179)
# 1230


## Olaylar.
  - 10 - 12 Ağustos - Yassıçemen Muharebesi: 40.000 askerden oluşan Selçuklu-Eyyubi birleşik ordusu, Celaleddin Harezmşah komutasındaki Harezmşahları, Yukarı Fırat kıyısındaki Erzincan'da yendi.
  - Kastilya Krallığı yıkıldı (kuruluşu 1065).


## Doğumlar.
  - III. Yaroslav, ilk Tver Prensi ve Vladimir'in onuncu Büyük Prensi (ö. 1271)
  - Niccolò Polo, Venedikli tüccar ve kaşif, kendisi gibi kâşif olan ünlü gezgin Marco Polo'nun babası (ö. 1294)
  - Matteo Polo, Venedikli tüccar ve kâşif (ö. 1309)
  - Guido Guinizelli, Dolce Stil Novo akımının başlatıcısı kabul edilen İtalyan şair (ö. 1276)
  - Rükneddin Hür Şah, Elemûtlar-Nizârî Devleti hükümdârı (ö. 1257)


## Ölümler.
  - Ahmed Fakih, tasavvuf şairi
  - Bahaeddin Veled, Mevlânâ'nın babası ve İslam dünyasının o dönemdeki en büyük bilgini
  - Marguerite, Blois kontu V. Thibaut'ün kızı, Blois kontesi (d. y. 1170)
  - Walther von der Vogelweide, Alman Halk Edebiyatı içinde ünlü bir Orta Çağ lirik şairi ve bestekârı (d. y. 1170)
# 1231


## Olaylar.
  - Harezmşahlar Devleti yıkıldı (kuruluşu 1077).


## Doğumlar.
  - 17 Mart - Shijō, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 87. imparatoru (ö. 1242)


## Ölümler.
  - 13 Haziran - Padovalı Antonio, Katolik aziz (d. 1195)
  - 6 Kasım - İmparator Tsuchimikado, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 83. imparatoru (d. 1196)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - Abdüllâtif Bağdâdi, Muvaffakuddin olarak da anılan hekim ve filozof (d. 1162)
   - Celâleddin Harezmşah, Harezmşahlar Devleti'nin son hükümdarı
   - İbn-i Lebbâd, Şafii mezhebi fıkıh, kelam ve hadis alimi (d. 1160)
# 1232
1232 (MCCXXXII) perşembe günü başlayan bir artık yıldır.


## Olaylar.
  - 9 Şubat – Sanfengşan Muharebesi: Moğol ordusu Yuzhou yakınlarında Çin kuvvetlerini yendi.
  - 15 Haziran - Agridi Muharebesi


## Ölümler.
  - Tuluy, Moğol İmparatorluğu'nun naip yöneticisi (d. 1192)
# 1233


## Doğumlar.
  - Nevevî, Arap hadis ve fıkıh bilgini (ö. 1277)
  - Viterbolu Rosa, ünlü İtalyan mistik ve azize (ö. 1252)


## Ölümler.
  - IV. Boemondo, Antakya Prensliği prensi (d. 1172)
  - Ali İbnü'l-Esîr, Arap kökenli İslam tarihçisi (d. 1160)
  - İoannis Apokaukos, Bizans kilise adamı ve ilahiyatçısı (d. y. 1155)
  - Muzaffereddin Gökböri, Sultan Selahaddin Eyyubi'in önde gelen emir ve generallerinden (d. 1154)
  - Seyfüddin Amidî, Diyarbakırlı Kürt filozof, İslam bilgini ve yazar (d. 1156)
  - Terken Hatun, Harezmşah Alâeddin Tekiş'in eşi, Alâeddin Muhammed'in annesi, Celâleddin Harezmşah'ın babaannesi
# 1234


## Olaylar.
  - Şeyh Ömer Sühreverdî Külliyesi, Bağdat'ta İlhanlı veziri Gıyaseddin Muhammed bin Hoca Reşîdeddin Fazlullah'ın emriyle yapıldı.
  - Jin Hanedanlığı Çin'deki hakimiyetini kaybetti.
  - Güney Karakurum şehri, Ögeday Han tarafından tamamlandı.
  - Hindistan Kralı II. Vira Narasimha, Basaralu adlı tapınağı inşa etti.
  - Artukoğullarının Harput kolu sona erdi. Harput, Selçuklu hakimiyetine geçti.
  - Kütahya'nın Şaphane ilçesi Selçukluların hakimiyetine geçti.


## Doğumlar.
  - Şubat - Abaka Han, İlhanlılar hükümdarı (ö. 1282)
  - I. Kaliman, İkinci Bulgar İmparatorluğu çarı (ö. 1246)


## Ölümler.
  - 18 Haziran - Chūkyō, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 85. imparatoru (d. 1218)
  - 31 Ağustos - Go-Horikawa, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 86. imparatoru (d. 1212)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - Ömer Sühreverdî, İslam filozofu (d. 1145)
# 1235


## Olaylar.
  - Konstantinopolis Kuşatması başladı.


## Doğumlar.
  - VIII. Bonifacius, papa (ö. 1303)
  - Arnaldus de Villa Nova, Katalan bir aileden geldiği düşünülen simyacı, gök bilimci ve fizikçi (ö. 1313)


## Ölümler.
  - 21 Eylül - II. András, Macar ve Hırvatistan kralı (d. y. 1177)
  - 8 Kasım - İbn-i Şeddad, Arap yazar ve devlet adamı (d. 1145)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - I. Andronikos, Trabzon İmparatorluğu imparatoru
# 1237


## Doğumlar.
  - Agnès de Bourbon, Fransız soylu kadın, Bourbon hanımefendisi (ö. 1288)
  - VI. Boemondo, Antakya Prensliği prensi, Trablusşam Kontu (ö. 1275)


## Ölümler.
  - 27 Mart - Jean de Brienne, Latin İmparatorluğu'nu yönetmiş Fransız aristokrat (d. y. 1170)
  - 31 Mayıs - I. Alâeddin Keykubad - Anadolu Selçuklu sultanı (d. 1192)
# 1239


## Doğumlar.
  - 17 / 18 Haziran - I. Edward, İngiltere Kralı (ö. 1307)
  - 18 Ekim - V. István, Macaristan Kralı (ö. 1272)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - II. Alâeddin Keykubad, Türkiye Selçuklu Sultanı (ö. 1254)
   - II. Mihail Asen, İkinci Bulgar İmparatorluğu çarı (ö. 1256 / 1257)


## Ölümler.
  - 28 Mart - İmparator Go-Toba, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 82. imparatoru (d. 1180)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - Hermann von Salza, Alman Haçlıları'nın kurduğu Töton Şövalyeleri adlı askeri tarikatın başkanı (d. 1170)
   - İbnü'l-Müstevfî, Kürt tarihçi (d. 1168)
   - Sadeddin Köpek - Anadolu Selçuklu Devleti devlet adamı
# 1240


## Olaylar.
  - 6 Aralık - Moğol hükümdarı Batu Han ve emrindeki Altın Ordu, Kiev şehrini fethetti.
  - Sultan Alparslan'ın mezarı Moğol istilası sonucu kayboldu. Mezarı 769 yıl sonra bulunabildi.
  - Kiev Knezliği dağıldı (kuruluşu 882).
  - Siena Üniversitesi kuruldu.


## Doğumlar.
  - 2 Mayıs - İmparator Duzong, Çin'in Song Hanedanı'nın 15. imparatoru (ö. 1274)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - II. Andronikos, Trabzon İmparatorluğu imparatoru (ö. 1266)
   - XI. Benedictus, papa (ö. 1304)
   - Abraham Abulafia, "Vecdi Kabbala" (Qabbalah nevu'it) olarak bilinen Kabbala mistik yolunun kurucusu (ö. 1290)
   - Caca Bey, Türk devlet adamı, Selçuklular döneminde Keyhüsrev zamanında Kırşehir emiri (ö. 1301)
   - Eşref Musa, çocuk yaşında Emir Aybeg tarafından ismen son Eyyubiler Mısır Sultanı olarak tahta geçirilmiş ve tahttan indirilmiş hükümdar
   - Karamanoğlu Mehmed Bey, Karamanoğulları Beyliği'nin kurucusu ve ilk hükümdarı (ö. 1277)


## Ölümler.
  - 14 Ekim - Raziye Begüm, Delhi Türk Sultanlığı hükümdarı
  - 10 Kasım - Muhyiddin İbnü'l-Arabî, Şeyhü'l Ekber unvanı ile de bilinen ünlü İslam düşünürü, mutasavvıf, yazar ve şair (d. 1165)
# 1241


## Ölümler.
  - 24 Haziran - II. İvan Asen, Bulgaristan çarı
  - 22 Ağustos - IX. Gregorius, papa
  - 23 Eylül - Snorri Sturluson, İzlandalı tarihçi, şair ve politikacı (d. 1178)
  - 10 Kasım - IV. Caelestinus, papa
  - 11 Aralık - Ögeday, Cengiz Han'ın oğlu ve mirasçısı, Cengiz Han'dan sonra Moğol İmparatoru (d. 1186)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - Baba İshak
   - Kemaleddin ibn Yunus, astronom, matematikçi ve İslam bilgini (d. 1156)
# 1242


## Doğumlar.
  - Nûreddin Ali, Mısır Memlûk Sultanı (ö. y. 1259)
  - Yeoryos Pahimeris, Bizanslı tarihçi, yazar (ö. y. 1310)


## Ölümler.
  - 10 Şubat - Shijō, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 87. imparatoru (d. 1231)
  - 1 Temmuz - Çağatay Han, Moğol prensi ve Cengiz Han'ın ikinci oğlu (d. 1183)
  - 7 Ekim - İmparator Juntoku, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 84. imparatoru (d. 1197)
  - 5 Aralık - Müstansır, Abbâsî halifesi (d. 1192)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - Cormagon Noyan, Moğol istilaları döneminde Moğol komutan
   - Muhammed Ufî, Fars tarihçi, bilim insanı ve yazar (d. 1171)
# 1243


## Olaylar.
  - 3 Temmuz - Kösedağ Muharebesi gerçekleşti.


## Doğumlar.
  - 28 Haziran - İmparator Go-Fukakusa, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 89. imparatoru (ö. 1304)
# 1244


## Olaylar.
  - Haçlı Seferleri'nde Frenkler Kudüs'ü son kez yitirdi. Harezmliler Kudüs'ü Hristiyanlardan aldı ve böylece şehir 1917'ye kadar İslam egemenliğinde kaldı (bkz: Kudüs zaman çizelgesi).


## Doğumlar.
  - Kumanlı Elizabeth, Macaristan Kralı V. Stephen'ın eşi (ö. 1290)


## Ölümler.
  - 20 Haziran - Yelü Chucai, Hitay devlet adamı (d. 1190)
# 1245


## Doğumlar.
  - 3 Nisan - III. Philippe, Fransa kralı (ö. 1285)


## Ölümler.
  - İbnü's-Salâh eş-Şehrezûrî, Kürt hadis âlimi ve fakih (d. 1181)
  - Kraliçe Rusudan, Bagrationi hanedanına mensup Gürcü Kraliçesi (d. 1194)
# 1246


## Olaylar.
  - Güyük Han, Moğol İmparatorluğunun 3. Büyük Han'ı olarak tahta geçti.
  - Meksikalılar, eski Toltec kalesi Chapultepec'e yerleşti.


## Ölümler.
  - Ağustos / Eylül - I. Kaliman, İkinci Bulgar İmparatorluğu çarı (d. 1234)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - II. Gıyâseddin Keyhüsrev, Türkiye Selçuklu Sultanı (d. 1221)
# 1247
1247 (MCCXLVII) salı günü başlayan bir yıldır.


## Olaylar.
  - Şems-i Tebrîzî ortadan kayboldu. Mevlânâ'da meydana gelen büyük değişikliği hazmedemeyenler tarafından mı öldürüldüğü, yoksa geldiği gibi kimseye haber vermeden Konya'yı terk mi ettiği bilinmemektedir.
  - Qin Jiushao, Çin kalan teoremine ilişkin ilk yayını hazırladı.


## Doğumlar.
  - Reşîdüddîn Fazlullah-ı Hemedânî, Pers Yahudisi kökenli Müslüman hekim, yazar, tarihçi, İlhanlılar'ın bir veziri (ö. 1318)


## Ölümler.
  - Tomoe Gozen, Japon samuray (d. 1157)
# 1248


## Olaylar.
  - Yedinci Haçlı Seferi başladı.


## Ölümler.
  - 1 Ocak - II. Âdil, Eyyubiler Mısır Sultanı, Eyyubiler Suriye Sultanı (d. 1216)
  - 20 Nisan - Güyük, Cengiz Han'ın torunu, Moğolların büyük kağanı Ögeday'in büyük oğlu ve ardılı (d. 1206)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - Abdullah bin Ahmed el-Baytar, Arap bilim insanı, botanikçi, eczacı ve hekim (d. 1197)
   - Isabelle, Chartres kontesi, Blois kontu V. Thibaut'ün kızı
   - İbn-i Hacib, Mısırlı Kürt asıllı maliki fıkıh bilgini, dilbilimci ve yazar (d. 1174)
# 1249


## Doğumlar.
  - 9 Temmuz - İmparator Kameyama, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 90. imparatoru (ö. 1305)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - XXII. Ioannes, papa (ö. 1334)
   - John Balliol, İskoçya Kralı (ö. 1314)


## Ölümler.
  - 6 Temmuz - II. Alexander, İskoçya kralı (d. 1198)
  - 23 Kasım - es-Sâlih Eyyûb, Eyyubiler Mısır Sultanı, Eyyubiler Suriye Sultanı (d. 1205)
# 1250


## Olaylar.
  - 8 - 11 Şubat - Mansûre Muharebesi gerçekleşti.
  - Zengi Devleti yıkıldı (kuruluşu 1127).
  - Karamanoğulları Beyliği kuruldu (dağılışı 1487).
  - Memlük Devleti kuruldu (dağılışı 1517)
  - Velayta devleti, günümüz Etiyopya'sında kuruldu. 
  - Dünya nüfusunun 400 ila 416 milyon arasında olduğu tahmin ediliyor.


## Doğumlar.
  - 25 Aralık - IV. İoannis, İznik İmparatoru (ö. y. 1305)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - Adam de la Halle, şair, müzisyen ve Fransız seküler tiyatrosunun erken yenilikçilerinden (ö. 1306)
   - Fra Dolcino, 1300lü yıllarda bilhassa Kuzey İtalya'da yayılan ancak Katolik Kilisesince sapkın kabul edilen Dolcinoculuk akımının lideri (ö. 1307)
   - İbnü'l-Mutahhar el-Hillî, Iraklı Şii usul ilmi âlimi (ö. 1325)
   - Giovanni Pisano, İtalyan heykeltıraş, ressam ve mimar (ö. 1315)


## Ölümler.
  - 2 Mayıs - Muazzam Turanşah, Eyyubiler Suriye Sultanı, Eyyubiler Mısır Sultanı
  - 13 Aralık - II. Friedrich, Kutsal Roma imparatoru (d. 1194)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - Leonardo Fibonacci, Fibonacci Dizisi'ni bulan, Orta Çağ'ın en yetenekli matematikçisi olarak kabul edilen İtalyan matematikçi (d. 1170)
# 1251


## Olaylar.
  - Möngke ("Mengü"), Moğol İmparatorluğu'na Büyük Kağan seçildi.


## Doğumlar.
  - 5 Haziran - Hōjō Tokimune, Kamakura şogunluğunun sekizinci shikkeni (ö. 1284)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - II. Vahtang, Bagrationi Hanedanına mensup Gürcü kralı (ö. 1292)
# 1252


## Olaylar.
  - Japonya'da Kōtoku-in tapınağının yapımı tamamlandı.


## Doğumlar.
  - Safiyüddin Erdebilî, Safevi Devleti'nin kurucusu Şah İsmail'in atası, Safevi Hanedanına ismini veren kişi (ö. 1334)


## Ölümler.
  - 6 Mart - Viterbolu Rosa, ünlü İtalyan mistik ve azize (d. 1233)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - V. Boemondo, Antakya Prensliği prensi (d. 1199)
   - Zabel, Kilikya Ermenistanı Kraliçesi (d. 1216 / 1217)
# 1253


## Olaylar.
  - Hülagu Han, Büyük Kağan Möngke tarafından İran, Irak, Azerbaycan ve Abbasiler Devleti üzerine gönderildi.
  - Kubilay Han komutasındaki Moğol kuvvetleri, Dali Krallığı'nı (günümüzde Yunnan) fethetti. Halkı Siyam'a (günümüzde Tayland) göç etti.


## Doğumlar.
  - II. Stefan Uroš Milutin, Sırbistan kralı (ö. 1321)


## Ölümler.
  - 22 Eylül - Dōgen, Japon Zen hocası ve Japonya'daki Soto Zen okulunun kurucusu (d. 1200)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - Robert Grosseteste, İngiliz devlet adamı, teolog, filozof, Lincoln başpiskoposu (d. 1175)
   - Theodoros Komnenos Dukas, Epirus hükümdarı, Selanik İmparatoru
# 1254


## Doğumlar.
  - 15 Eylül - Marco Polo, ünlü İtalyan gezgin, ünlü kâşif ve tüccar Niccolo Polo'nun oğlu (ö. 1324)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - Zhao Mengfu, Yuan Hanedanı döneminde yaşamış Çinli ressam ve akademisyen (ö. 1322)


## Ölümler.
  - 3 Kasım - III. İoannis, İznik İmparatoru (d. 1192)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - II. Alâeddin Keykubad, Türkiye Selçuklu Sultanı (d. 1239)
   - Fariseddin Aktay, Sultan Aybeg'in ordusunun komutanlarından biri
# 1255


## Doğumlar.
  - I. Albrecht, Avusturya dükü ve Germen imparatoru (ö. 1308)
  - Duccio di Buoninsegna, İtalyan ressam (ö. 1318)
  - Francesca da Rimini, Revenna'lı Guido da Polenta'nın güzel kızı (ö. 1285), 
  - Guido Cavalcanti, İtalyan şair, Dolce Stil Nuovo (Tatlı Yeni Üslup) akımının önde gelen şairlerinden (ö. 1300)


## Ölümler.
  - III. Muhammed, Elemûtlar-Nizârî Devleti hükümdârı (d. 1213)
  - Batu Han, Cengiz Han'ın en büyük oğlu olan Cuci'nin oğlu, Moğol İmparatorluğu'na bağlı Altın Orda'nın kurucusu (d. 1205)
# 1256


## Olaylar.
  - Alamut Kalesi, Hülagû Han tarafından alındı.
  - Hülagû Han, Karakurum'daki Büyük Kağan'a bağlı olarak İlhanlılar devletini kurdu.


## Doğumlar.
  - Çaka Nogay, Bulgaristan Çarı (ö. 1300)
  - El-Dimeşkî, Orta Çağ Arap coğrafyacısı (ö. 1327)


## Ölümler.
  - II. Kaliman, Bulgaristan Çarı
  - Johannes de Sacrobosco, Orta Çağ'ın ünlü astronomi metni Tractatus de Sphaera adlı eseri yazmış olan İngiliz bilim insanı, astronom ve astrolog (d. y. 1195)
  - Sertak Han, Altın Orda Devleti hanı
# 1257


## Olaylar.
  - Fransa'da Paris Üniversitesi'nin teoloji koleji olarak Sorbonne Koleji kuruldu.


## Doğumlar.
  - Barak Baba, ünlü bir Babai dervişi (ö. 1307)
  - Burgonyalı Béatrice, Fransız soylu kadın, Bourbon hanımefendisi ve Clermont-en-Beauvaisis kontesi (ö. 1310)


## Ölümler.
  - 28 Nisan - Şecerüddür, Mısır Memlûk Sultanlığının ilk hükümdarı
  - "tarihi bilinmeyen"
   - Aybeg, Mısır Memlûk Sultanlığı'nın kurucusu ve ilk sultanı olan Kıpçak kökenli hükümdar
   - Nureddin Bey, Karamanoğulları Beyliği'nin kurucusu ve ilk beyi
   - Rükneddin Hür Şah, Elemûtlar-Nizârî Devleti hükümdârı (d. 1230)
# 1258


## Olaylar.
  - İngiltere'nin ilk anayasası sayılan Oxford Şartları, Kral III. Henry tarafından kabul edildi.
  - Bağdat Kuşatması gerçekleşti. Bu kuşatma sonunda başkent ele geçirilerek istila edildi ve Abbâsî Halifeliği sona erdi.


## Doğumlar.
  - Osman Gazi, 1. Osmanlı Padişahı, Osmanlı Beyliği ve Osmanlı Hanedanı'nın kurucusu ve beyliğin ilk padişahı olan Türk hükümdar (ö. 1326)


## Ölümler.
  - Şubat - Müstasım, Abbâsî halifesi (d. 1221)
  - 18 Ağustos - II. Theodoros, İznik İmparatorluğu imparatoru (d. y. 1221)
  - "tarihi bilinmeyen"
   - Âteşbâz-ı Velî, Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî'nin aşçısı ve Mevleviliğin önemli isimlerinden
   - Georgios Mouzalon, II. Theodoros döneminde İznik İmparatorluğu'nun yüksek kademeli yöneticisi (d. y. 1220)