BILGEM-AI/BILGE-Wiki-Tr-Plus huggingface dataset:
# Elahé
Malipahpan ve Maripahpan isimleriyle de bilinen Élahé, Fransız Guyanası'ndaki Tampok Nehri üzerindeki bir Wayana köyüdür.#YÖNLENDİRME Tekolara ait bir azınlık da köyde yaşamaktadır.#YÖNLENDİRME 


## Eğitim.
1985 yılında Élahé'de bir ilkokul açıldı.#YÖNLENDİRME 


## Kitaplar.
 -
# Kayodé
Kayodé veya Cayodé, Fransız Guyanası'ndaki Tampok Nehri üzerinde yer alan bir Teko ve Wayana köyüdür.
Tampok Nehri, yasadışı altın madenciliği nedeniyle ciddi şekilde kirletilmektedir. Bu durum, nehri balıkçılık ve banyo yapmak için kullanan Kayodé halkı üzerinde olumsuz etkilere yol açmaktadır.#YÖNLENDİRME 


## Eğitim.
Kayodé'de 1988'de bir ilkokul açılmış ve 1997'de genişletilmiştir.#YÖNLENDİRME 


## Kitaplar.
  - <templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles>
# Trois Sauts
Trois Sauts ("Üç şelale") veya Ɨtu wasu, Fransız Guyanası'nda, Brezilya sınırına yakın Oyapock Nehri üzerinde bulunan dört Amerikan yerlisi Wayampi ve Teko köyünden oluşan bir topluluktur. Trois Sauts, "Roger", "Zidock" (ayrıca "Zidok" ), "Yawapa" ve "Pina" köylerini içermektedir.


## Genel bakış.
Trois Sauts'ta bir okul, bir klinik ve 2013'ten beri belediyenin bir ek binası bulunmaktadır. 2020'de köylere elektrik sağlamak amacıyla şelalede bir hidroelektrik santrali tamamlanmıştır.


## Ulaşım.
Köylere yalnızca nehir yoluyla ulaşılabilir. Köyler Saint-Georges'dan tekneyle iki günlük, Camopi'den bir günlük mesafede bulunmaktadır. Köylere yalnızca prefektörlükten özel izin alınarak ulaşılabilir.
# Tallinn Katedrali
Tallinn Katedrali (), Estonya'nın başkenti Tallinn'de bulunan bir Lüterci katedralidir. Katedral, 13. yüzyılda inşa edilmiş olup Tallinn'deki en eski kilisedir ve tarihi kent merkezinde yer almaktadır.
Kilise ilk olarak 13. yüzyılda Tallinn ve kuzey Estonya'nın Kuzey Haçlı Seferleri sırasında Danimarka Krallığı tarafından fethedilmesinden sonra Roma Katolik katedrali olarak kuruldu. Protestan Reformu'nun ardından, kilise 1561'de Lüteriyen oldu ve günümüzde Estonya Evancelikal Lüterci Kilisesi'nin ruhani lideri ve yönetim sinodunun başkanı olan Tallinn Başpiskoposluğu'nun merkezidir. Ayrıca Toompea'da 17. yüzyıldaki yangından ayakta kalan tek binadır.
Kilise, 20 Eylül 1995'ten bu yana Estonya'nın ulusal kültür anıtı olmuştur.
# Camopi (nehir)
Camopi, Fransız Guyanası'nda yer alan bir nehirdir. uzunluğundadır. Ülkenin güneyinden doğar, Brezilya sınırındaki Camopi kasabasında Oyapock nehrine ulaşana kadar kuzeydoğuya doğru akar.
# Güller ve Günahlar
Güller ve Günahlar, NGM imzalı, ilk bölümü 11 Ekim 2025 tarihinde
yayımlanan, yönetmenliğini Deniz Can Çelik'in, senaristliğini Yelda Eroğlu ve Birol Enginöz, Nur Özlem Enginöz ve Coşku Kılıç'ın üstlendiği, dram türündeki Türk televizyon dizisidir. Başrollerini Murat Yıldırım ve Cemre Baysel paylaşmaktadır.
# Tallinn Belediye Binası
Tallinn Belediye Binası (), Estonya'nın başkenti Tallinn'in belediye binasıdır. Bina, 15. yüzyılda inşa edilmiş olup tarihi kent merkezinde Belediye Binası Meydanı'nda yer almaktadır. Geniş bodrumlu iki katlı bir binadır. Tüm Baltık Denizi bölgesinin ve İskandinavya'nın en eski belediye binasıdır.
Belediye binasının kulesinin tepesinde bulunan ve 1530'dan beri orada bulunan rüzgar gülü "İhtiyar Thomas" ("Vana Toomas"), Tallinn'in sembollerinden biridir. Kulenin yüksekliği 64 metredir.
Her ne kadar şehir yönetimi 1970 yılından sonra başka bir binaya taşınsa da, halen şehir yönetiminin temsili binası rolünü sürdürmekte ve ziyaretçilerin Tallinn Belediye Binası'nın yüzyıllardır süren tarihi ve mimari değeri hakkında bilgi edinebilecekleri bir konser alanı ve müze olarak ziyaretçilerini ağırlamaktadır. Tallinn Tarihi Kent Merkezi ile birlikte belediye binası 1997'den beri UNESCO Dünya Mirası listesinde yer alır.
# Macera yolculuğu
Macera yolculuğu belirli bir risk derecesine sahip keşif veya seyahati içeren bir turizm türküdür. Macera yolculuğu fiziksel aktiviteyi, kültürel alış-verişi, açık hava aktiviteleri ve doğayla bağlantıyı içerir.


## Macera yolculuğu örnekleri.
  - Açık hava rekreasyonu
  - Kırsal bölge turizmi
  - Sırt çantasıyla seyahat
  - Sırt çantasıyla yürüyüş
  - Bisiklet turu
  - Kamp
  - Ekstrem seyahat
  - Kültür turizmi
  - Ekoturizm
  - Freighthopping
  - Glamping
  - Doğa yürüyüşü
  - Otostop
  - Orman turizmi
  - Kloofing
  - Overlanding
  - Kırda yön bulma
  - Safari
  - Gecekondu turizmi
  - Kentsel keşif
  - Uluslararası gönüllülük
  - Yaban hayatı turizmi
# Belediye Binası Meydanı (Tallinn)
Belediye Binası Meydanı (), Estonya'nın başkenti Tallinn'de bulunan bir meydandır. Meydan, tarihi kent merkezinde yer almakta olup adını meydanda bulunan Tallinn Belediye Binası'ndan almaktadır.
Tallinn Eski Kent Günleri gibi çok sayıda küçük festival veya konsere ev sahipliği yapan bu mekanın yakınında çok sayıda bar ve restoran bulunmaktadır. Meydan ayrıca geleneksel Estonya eşyaları ve hediyelik eşyaların satıldığı birçok tezgahın bulunduğu bir pazara da düzenli olarak ev sahipliği yapıyor.
Belediye Binası'nın yanında, 15. yüzyılın başlarından beri hep aynı evde faaliyet gösteren, Avrupa'nın en eski sürekli çalışan eczanelerinden biri olan Raeapteek bulunmaktadır.
# Círio De Nazaré
 
Círio de Nazaré, Brezilya'nın Pará eyaletindeki Belém şehrinde düzenlenen, Nasıralı Meryem Ana'ya adanmış alayları (hac yolculuklarını) içeren, Portekizli sömürgecilerden kalma bir Katolik dini kutlamasıdır. 1793'ten beri her yıl Ekim ayının ikinci Pazar günü kutlanmaktadır ve günümüzde yaklaşık iki milyon katılımcıya ev sahipliği yapmaktadır.
Kökleri Portekiz'e dayanır ve Portekiz'de de 8 Eylül'de Nazaré şehrinde kutlanır. Brezilya'da, başlangıçta akşam veya gece vakti yapılan bir hac yolculuğuydu. Günümüzdeki kutlamalarda mum kullanılmasının sebebi bu olmalıdır. 1854'te, bir önceki yıl meydana gelen yoğun yağıştan kaçınmak için alay sabaha alındı.
Círio, 1793'te Belém'de başladı. 1882'ye kadar başlangıç noktası Hükümet Sarayı idi. 1882'de Piskopos Antônio de Macedo Costa, İl Başkanı Justino Ferreira Carneiro ile anlaşarak, alayın Belém'deki Graceli Meryem Ana Katedrali'nden başlamasına karar verdi.
Círio, Brezilya'daki en büyük Katolik etkinliği ve küresel çapta türünün en büyük barışçıl buluşmalarından biridir. 2004 yılında Ulusal Tarihi ve Sanatsal Miras Enstitüsü (IPHAN) tarafından somut olmayan kültürel miras olarak belirlenmiş ve 2013 yılında UNESCO tarafından Dünya Mirası olarak tanınmıştır.
Etkinlik, Pará'dan gelen göç nedeniyle Macapá, Rio Branco, ve Manaus gibi Kuzey Bölgesi'nin diğer bölgelerinde ve inanç eylemleri aracılığıyla Belém ile bağlantıyı sürdürmek için geçit törenlerinin düzenlendiği çeşitli diğer Brezilya bölgelerinde de gerçekleştirilmektedir.
# Bumba Meu Boi
Bumba Meu Boi, Brezilya'da sergilenen etkileşimli bir oyundur. 18. yüzyılda ortaya çıkmıştır. Bir tür toplumsal eleştiridir. Alt sınıf Brezilyalılar, şarkı ve dansla anlatılan komik bir folklor hikayesi aracılığıyla üst sınıflardakilerle alay eder ve onları eleştirir. Karnaval ve diğer Brezilya festivalleri kadar uluslar arası alanda bilinmese de, daha eskidir ve Brezilya kültürüne derinden kök salmıştır. Hikâye, uygulandığı bölgeye ve sosyal ortama göre değişiklik gösterebilir. Ancak, temel teması aynı kalır ve bir öküzün ölümü ve dirilişi üzerinde durulur.
Maranhão'daki Bumba-meu-boi Kültür Kompleksi, Aralık 2019'da UNESCO tarafından İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası ilan edildi.
# İndika (Megasthenes)
İndika (Yunanca: Ἰνδικά; Latince: Indica ), Yunan yazar Megasthenes'in (ö. y.MÖ 290 ) Maurya Hindistan'ını anlatan bir anlatısıdır. Orijinal eser günümüzde kayıptır, ancak parçaları daha sonraki Yunan ve Latin eserlerinde günümüze ulaşmıştır. Bu eserlerin en eskileri Diodorus Siculus, Strabon ("Coğrafya"), Plinius ve Arrianus'a ("İndika") aittir.
# Kültürel Müslümanlar
Kültürel Müslümanlar, ya da diğer adlarıyla nominal Müslümanlar, dindar olmayan Müslümanlar, dini uygulamaları yerine getirmeyen Müslümanlar, kendilerini Müslüman olarak tanımlayan ancak dindar olmayan kişilerdir. 
Bu kişiler; dini uygulamaları yerine getirmeyen, seküler, dinsiz veya inançları, aile geçmişleri, kişisel deneyimleri, etnik/ulusal mirasları, büyüdükleri sosyal/kültürel çevreleri nedeniyle kendilerini hala Müslüman olarak tanımlayan kişiler olabilirler.
Kültürel Müslümanlar dünyanın her yerinde bulunabilir, ancak özellikle Balkanlar'da, Orta Asya'da, Avrupa'da, Mağrip'te, Güney Asya ve Batı Asya'daki çeşitli ülkelerde, Rusya'da, Türkiye'de, Singapur'da, Malezya'da, Endonezya'da ve Amerika Birleşik Devletleri'nde ağırlıklı olarak bulunurlar. Birçok ülke ve bölgede; kendilerini Müslüman olarak tanımlayanlar dini aşırı olmayan seviyelerde yaşamaktadırlar ve bazıları taşıdıkları Müslüman kimliğini yalnızca dini inançtan ziyade kültürel, etnik veya ulusal mirasla ilişkilendirmektedir.
Kavram, İslami topluluklarda her zaman kabul görmemekte olup köktendinci örgütler ve kişiler tarafından kafir olarak sınıflandırılabilmektedir.
# Videodisk
Videodisk, video ve sesi daha sonra oynatmak üzere depolamak için kullanılan, disk şeklindeki bir depolama ortamının genel tanımı. Eylül 2023 itibariyle aktif video disk formatları Blu-ray Disc, DVD, Video CD (VCD) ve Super Video CD'dir.


## Videodisk biçimleri.
 - Analog video
  - Phonovision (1927)
  - Ampex-HS (1967)
  - TeD (1975)
  - LaserDisc (1978)
  - CED (1981)
  - VHD (1983)
  - Laserfilm (1984)
  - CD Video (1987)
  - VSD (1990)
 - Dijital
  - Video CD (1993)
  - MovieCD (1996)
  - DVD (1996)
  - MiniDVD ( YÖNLENDİRME )
  - DIVX (1998)
  - CVD (1998)
  - Super Video CD (1998)
  - EVD (2003)
  - PVD (Personal Video Disc) (2003)
  - Universal Media Disc (2004)
  - Forward Versatile Disc (2005)
 - Yüksek çözünürlüklü
  - Hi-Vision LD (1994)
  - Professional Disc (2003)
  - High-Definition Versatile Disc (2004)
  - VMD (2006)
  - HD DVD (2006)
  - Blu-ray Disc (2006)
  - MiniBD ( YÖNLENDİRME )
  - Holographic Versatile Disc (2007)
  - China Blue High-definition Disc (2008)
 - Sanal
  - DV (1995)
  - DVCPRO (1995)
  - DVCAM (1996)
  - DVCPRO50 (1997)
  - DVCPRO HD (2000)
  - HDV (2003)
  - CamCutter Editcam (1995)
  - XDCAM (2003)
  - GBA-TV (2004)
  - MOD (2005)
  - AVCHD (2006)
  - AVC-Intra (2006)
  - TOD (2007)
  - iFrame (2009)
  - XAVC (2012)
  - P2 (2004)
  - SxS (2007)
  - MicroP2 (2012)
# Horasan Erenleri Dergahı Cemevi
 - YÖNLENDİRME 
Horasan Erenleri Dergahı Cemevi, veya resmî adıyla Hacıbektaş Horasan Erenleri Dergahı Cemevi Külliyesi, Nevşehir’in Hacıbektaş ilçesinde inşa edilen bir Alevi cemevi ve dergâh kompleksi olarak hizmete açılmıştır.


## Tarihçe ve yapı süreci.
Projeye kaynak olarak, MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin 15 yıl önce satın aldığı arazi Horasan Erenleri Federasyonuna hibe edilmiştir. 
Projenin mimari çizimleri, Alevi inanç ve geleneğini sembolize eden ögeleri barındıracak şekilde hazırlanmıştır. Cem salonunda 12 köşeli kubbe 12 İmam’ı, 40 kemer ise Kırklar Meclisi’ni temsil etmektedir. 
Külliye, büyüklüğü ve kapsamı itibarıyla Türkiye’nin ve dünyanın en büyük cemevlerinden biri olarak tanımlanmaktadır.


## Mimari ve teknik özellikler.
Külliye toplam 6.000 metrekarelik bir alan üzerine kurulmuştur. 
Yapı üç katlıdır ve cem salonunun tavanında “kırlangıç motifiyle 7 kat gökyüzü” sembolleri yer almaktadır. 
Yapının sembolik unsurları arasında dört kapı (Şeriat, Tarikat, Marifet, Hakikat) ve 40 makam yer almaktadır.


## Eleştiriler ve tartışmalar.
Bazı yazarlar, cemevinin “kim yaptı” eksenli tartışmalara konu edilmesinin Alevi inancının özüne uygun olmadığını belirtmiştir. 
Projenin maliyetinin büyük kısmı MHP tarafından karşılanmış, bağış kabul edilmediği ifade edilmiştir.


## Açılış.
Külliyenin 1. etabı 11 Ekim 2025 tarihinde açılmıştır. 
Törende Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin ve çeşitli kurum temsilcileri konuşma yapmıştır.
# Mantineion
Mantineion veya Mantineon, antik Bitinya'da, Roma ve Bizans dönemlerinde yerleşim görmüş bir kasabadır.
Antik kentin kalıntıları günümüzde, Bolu İli, Yeniçağa İlçesi'ndeki Adaköy yakınlarında bulunmaktadır.
# Safra kanalı kanseri
Safra kanalı kanseri ya da kolanjiyokarsinom, safra kanallarında oluşan bir kanser türüdür. Kolanjiyokarsinomun belirtileri karın ağrısı, sarımsı cilt, kilo kaybı, yaygın kaşıntı ve ateştir. Açık renkli dışkı veya koyu renkli idrar da görülebilmektedir. Diğer safra yolu kanserleri ise safra kesesi kanseri ve Vater ampullası kanseridir.
Safra kanalı kanseri için risk faktörleri arasında primer sklerozan kolanjit (safra kanallarının iltihabi hastalığı), ülseratif kolit, siroz, hepatit C, hepatit B, bazı karaciğer parazitleriyle enfeksiyon ve bazı konjenital karaciğer malformasyonları bulunur. Ancak çoğu insanın tanımlanabilir risk faktörleri yoktur. Tanı, kan testleri, tıbbi görüntüleme, endoskopi ve bazen cerrahi eksplorasyon kombinasyonuna dayanarak oluşan şüphe neticesinde, tümörden alınan hücrelerin mikroskop altında incelenmesiyle koyulur. Tipik olarak bir adenokarsinomdur (bezler oluşturan veya mukus salgılayan bir kanser).
Safra kanalı kanseri genellikle tanı anında tedavi edilemez. Bu durumlarda palyatif tedaviler cerrahi rezeksiyon, kemoterapi, radyasyon tedavisi ve stent prosedürler uygulanır. Ortak safra kanalını ilgilendiren vakaların yaklaşık üçte birinde ve diğer yerlerde daha az sıklıkla tümör cerrahi müdahaleyle tamamen çıkarılabilir ve bu da iyileşme şansı sunar. Cerrahi olarak çıkarma başarılı olsa bile genellikle kemoterapi ve radyasyon tedavisi önerilir. Bazı durumlarda cerrahi müdahale olarak karaciğer nakli yapılmaktadır. Ameliyat başarılı olsa bile 5 yıllık sağ kalım oranı genellikle %50'nin altındadır.
Safra kanalı kanseri Batı dünyasında nadir görülen bir hastalıktır ve her yıl 100.000 kişide 0,5-2 kişide görüldüğü tahmin edilmektedir. Karaciğer parazitlerinin yaygın olduğu Güneydoğu Asya'da oranlar daha yüksektir. Tayland'ın bazı bölgelerinde oranlar yılda 100.000 kişi başına 60'tır. Genellikle 70'li yaşlardaki kişilerde görülür; ancak primer sklerozan kolanjitli kişilerde sıklıkla 40'lı yaşlarda görülür Batı dünyasında karaciğerde kolanjiyokarsinom oranları artış göstermiştir.
# Kuru Kahveci Han
Kuru Kahveci Han (Osmanlıca kitabesinde "Kourou Kahvedji Han") İstanbul’un Fatih ilçesinde, Eminönü semtinde yer alan tarihî bir yapıdır. 1912 yılında kahve tüccarı Osman Nuri Efendi tarafından inşa ettirilen yapı, kaynaklara göre oğlu İhsan Kurukahveci (Kurukahvecioğlu) adına kayıtlıdır. Erken 20. yüzyıl Osmanlı mimarisini yansıtan handa, beş katlı tek avlulu planıyla ve detaylı cephe işçiliği bulunmaktadır. İlk açıldığından beri çeşitli tüccar ve esnafa hizmet vermiş, günümüzde zemin katlarındaki dükkânları ve üst kat depolarıyla ticari işlevini sürdürmektedir. Kurukahveci ailesinin kahve işletmesi de hâlen hanın içinde faaliyet göstermekte olup yapı, 1993’ten bu yana “korunması gereken kültür varlığı” statüsündedir.
# Abdurrahman Yunus
Abdelrahman Younes (d. 14 Kasım 2004), erkekler 79 kg kategorisinde yarışan Mısırlı haltercidir.


## Kariyeri.
Younes, 2024 Dünya Gençler Halter Şampiyonası’nda León, İspanya’da 81 kg kategorisinde yarışarak koparmada 161 kg ile birincilik, silkmede 189 kg ile üçüncülük elde etti ve toplamda 350 kg kaldırarak Güney Koreli Kwon Dae-Hee’nin ardından gümüş madalya kazandı.
2025 Dünya Halter Şampiyonası’nda Førde, Norveç’te erkekler 79 kg kategorisinde yarışarak koparmada 162 kg ile ikinci, silkmede 198 kg ile beşinci oldu ve toplamda 360 kg ile üçüncülüğü elde etti. Younes, Ri Chong-Song ve Rizki Juniansyah’ın ardından bronz madalya kazandı. 
Younes ayrıca 167 kg’lık iki koparma denemesiyle dünya rekoru girişiminde bulundu; ancak bu kaldırışlar jüri tarafından geçersiz sayıldı.
# Ro Kwang-ryol
Ro Kwang-ryol (#YÖNLENDİRME ; d. 30 Nisan 2001), erkekler 88 kg kategorisinde yarışan Kuzey Koreli haltercidir. 2024 Dünya Halter Şampiyonası ve 2025 Dünya Halter Şampiyonası’nda gümüş madalya, 2025 Asya Halter Şampiyonası’nda ise altın madalya kazanmıştır.


## Kariyeri.
2022 yılında Çin’in Hangzhou kentinde düzenlenen 2022 Asya Oyunları'nda halter müsabakasında erkekler 96 kg kategorisinde yarışan Ro Kwang-ryol, koparmada 170 kg, silkmede 216 kg kaldırarak toplamda 386 kg ile gümüş madalya kazandı.
2024 yılında Bahreyn’in Manama kentinde yapılan 2024 Dünya Halter Şampiyonası’nda erkekler 89 kg kategorisinde yarışarak koparmada 162 kg, silkmede 218 kg kaldırdı ve toplamda 380 kg ile gümüş madalya kazandı.
Norveç’in Førde kentinde düzenlenen 2025 Dünya Halter Şampiyonası’nda erkekler 88 kg kategorisinde mücadele eden sporcu, koparmada 162 kg, silkmede 215 kg kaldırarak toplamda 377 kg ile bir kez daha gümüş madalya kazandı. Bu yarışta 215 kg’lık kaldırışıyla kıta rekoru da kırmıştır.
2025 yılında Jiangshan’da düzenlenen Asya Halter Şampiyonası’nda 89 kg kategorisinde yarışarak toplamda 306 kg ile altın madalya kazanmıştır.
# Maiya Maneza
Maiya Maneza (, d. 1 Kasım 1985, Tokmok), Kazakistanlı haltercidir. 2012 Yaz Olimpiyatları'nda kadınlar 63 kg kategorisinde toplam 245 kg kaldırarak (koparma 110 kg, silkme 135 kg) Olimpiyat rekoru kırmış ve altın madalya kazanmıştır. Ancak daha sonra doping testinde yasaklı maddeye rastlanması nedeniyle madalyası geri alınmıştır. 


## Kişisel yaşamı.
Maneza, etnik olarak Dungan kökenlidir. Kırgızistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti’nde doğmuş, 2007 yılında Kazakistan’a yerleşmiş ve Kazakistan adına yarışmaya başlamıştır. Çin basını, onun aslında Yao Li (, ) adıyla Liaoning eyaletinin Fuxin Moğol Özerk İlçesi bölgesinde doğduğunu ve 2008 yılında Kazakistan’a göç ettiğini bildirmiştir.
2012 Olimpiyatlarındaki başarısının ardından Çin devlet haber ajansı Şinhua Haber Ajansı Maneza ve takım arkadaşı Zülfiya Çinşanlo’nun aslında Çin vatandaşı olduğunu iddia etmiştir. Kazakistan hükümeti bu iddiaları reddetmiş ve Çin’i “spor ahlakına aykırı davranmakla” suçlamıştır.


## Doping vakaları.
Haziran 2016’da Uluslararası Halter Federasyonu (IWF), 2012 Londra Olimpiyatları’ndan alınan numunelerin yeniden test edilmesi sonucunda Maneza’nın stanozolol adlı yasaklı maddeye rastlandığını duyurdu. Aynı dönemde Kazakistanlı halterciler Zülfiya Çinşanlo, Svetlana Podobedov ve İlya İlyin’in numuneleri de pozitif çıkmıştır. 
27 Ekim 2016’da Uluslararası Olimpiyat Komitesi (IOC), Maneza’nın 2012 Olimpiyat altın madalyasını iptal etti.
Ağustos 2016’da IWF, 2008 Pekin Olimpiyatları’ndan alınan örneklerin de pozitif çıktığını açıkladı. Maneza’nın yanı sıra Mariya Grabovetskaya, İrina Nekrasova ve Vladimir Sedov gibi Kazakistanlı halterciler de aynı şekilde ceza aldı. IOC, 17 Kasım 2016 tarihinde Maneza’yı 2008 Olimpiyatlarından da resmen diskalifiye etti.
# Mir İzzettin Şer
Mir İzzettin Şer, 15. yüzyılda yaşamış, Hakkâri Emirliği’ne bağlı yerel bir Kürt beyidir. Günümüz Hakkâri, Van ve Beytüşşebap çevresini kapsayan topraklarda hüküm sürdüğü bilinmektedir.


## Tarihçesi.
Mir İzzettin Şer’in yaşadığı dönem, bölgede Timurlular, Karakoyunlular ve Akkoyunlular gibi büyük güçlerin mücadele ettiği bir zaman dilimidir. Hakkâri Emirliği bu güçler arasında çoğu zaman özerkliğini korumaya çalışmış, yerel yönetim yapısıyla bağımsız bir duruş sergilemiştir. Yerel rivayetlere göre, Emir Timur (Timurlenk) Van Kalesi’ni kuşattığında bu bölge Mir İzzettin Şer’in yönetimindeydi. Rivayetlerde, Timur’un teslim çağrısına karşılık Mir İzzettin Şer’in teke tek dövüş teklifinde bulunduğu anlatılır. Hikâyeye göre, gerçekleşen düelloda Timur yaralanmış ve bacağından aldığı darbe nedeniyle "Timurlenk" (topal Timur) olarak anılmaya başlanmıştır. Bu bilgiler akademik tarih kaynakları tarafından kesin olarak doğrulanmamıştır.


## Van Kalesi’nin düşüşü.
Rivayetlere göre Timur’un damadı Timur'un safından ayrılarak Mir izeddin Şer'in tarafına geçmiş ve bu durum Timur’u teke tek çarpışmayı kabul etmeye zorlamıştır. Ancak sonrasında Timur kaleye gizlice girerek kontrolü ele geçirmiştir.


## Mirası.
Mir İzzettin Şer, Kürt halk anlatılarında cesur bir direniş lideri olarak anılmaktadır. Hakkâri ve çevresinde anlatılan sözlü tarih öykülerinde onun adaletli yönetimi, Timur’a karşı gösterdiği direniş ve halkına olan bağlılığı ön plana çıkar.
# Pietà (film)
Pietà, yönetmenliği ve senaristliği Kim Ki-duk tarafından gerçekleştirilen, başrollerinde Jo Min-soo, Lee Jung-Jin ve Woo Ki-hong'ın yer aldığı 2012 çıkışlı Güney Kore yapımı sinema filmi. Film, 69. Venedik Uluslararası Film Festivali'nde Altın Aslan ödülünü kazandı.
# Abejones (belediye)
Abejones, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan bir belediyedir. Belediye merkezi Abejones şehrindedir.
# Abejones
, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan Abejones Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir.
# Aventurin
Aventurin, yarı saydamlığı ve "aventuresans" adı verilen parıldayan veya ışıltılı bir etki veren tabakalı mineral inklüzyonların varlığı ile karakterize edilen bir kuvarsit türüdür.


## Arka plan.
Aventurinin en yaygın rengi yeşildir, ancak turuncu, kahverengi, sarı, mavi veya gri de olabilir. Krom içeren fuchsit (bir çeşit muskovit mika) klasik bir katkı maddesidir ve gümüşi yeşil veya mavi bir parlaklık verir. Turuncu ve kahverengi renkler hematit veya goetite atfedilir. Aventurin bir kayaç olduğu için fiziksel özellikleri değişkenlik gösterir: özgül ağırlığı 2,64-2,69 arasında olabilir ve sertliği tek kristal kuvarsın sertliğinden biraz daha düşük, yaklaşık 6,5 civarındadır.
Aventurin feldspat veya güneş taşı, turuncu ve kırmızı aventurin kuvarsit ile karıştırılabilir, ancak ilki genellikle daha yüksek şeffaflığa sahiptir. Aventurin genellikle şeritlidir ve aşırı miktarda fuchsit onu opak hale getirebilir, bu durumda ilk bakışta malakit ile karıştırılabilir.
Aventurin adı, İtalyanca "a ventura" kelimesinden türemiştir ve "tesadüfen" anlamına gelir. Bu, 18. yüzyılda aventurin camının veya altın taşının şans eseri keşfedilmesine bir göndermedir. Bir rivayete göre, bu tür cam ilk olarak Murano'da bir işçi tarafından tesadüfen yapılmıştır. İşçi, erimiş "metal"e biraz bakır talaşı düşürmüş ve bu nedenle ürüne "avventurino" adı verilmiştir. Murano camından bu isim, oldukça benzer bir görünüme sahip olan minerale geçmiştir. İlk olarak bilinen altın taşı, günümüzde aventurin ve güneş taşının yaygın bir taklididir. Altın taşı, camın içinde doğal olmayan bir şekilde eşit olarak dağılmış kaba bakır parçacıklarıyla diğer iki mineralden görsel olarak ayırt edilir. Genellikle altın kahverengidir, ancak mavi veya yeşil renkte de bulunabilir.
Yeşil ve mavi-yeşil aventurinin çoğu, üretken zanaatkarlar tarafından kullanılan Hindistan'da (özellikle Maisur ve Chennai civarında) çıkarılır. Krem rengi beyaz, gri ve turuncu malzeme Şili, İspanya ve Rusya'da bulunur. Malzemenin çoğu boncuk ve figürinlere oyulur, sadece daha ince örnekler kabaşonlara dönüştürülür ve daha sonra mücevherlere yerleştirilir.
# Radomir Đalović
1.86 m Forvet
 | title = Başarıları
 | madalyalar = 
 #YÖNLENDİRME 
Radomir Đalović (d. 29 Ekim 1982), Karadağlı teknik direktör ve Forvet pozisyonunda oynayan eski millî futbolcu. Süper Lig ekiplerinden Kayserispor'da teknik direktördür.
# Acatlán de Pérez Figueroa (belediye)
Acatlán de Pérez Figueroa, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan bir belediyedir. Belediye merkezi Acatlán de Pérez Figueroa şehrindedir.
# Acatlán de Pérez Figueroa
, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan Acatlán de Pérez Figueroa Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir.
# Ánimas Trujano (belediye)
Ánimas Trujano, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan bir belediyedir. Belediye merkezi Ánimas Trujano şehrindedir.
# Ánimas Trujano, Oaxaca
Ánimas Trujano, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan Ánimas Trujano Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir.
# Peckham
Peckham , Londra, İngiltere'nin güneydoğusunda 1823'te kapatılan o dönemin küçük bir akarsuyu olan Peck Nehri'ne yakın yerleşim yeridir. Önceden Camberwell'in parçasıyken günümüzde Southwark Londra'ya bağlıdır. Günümüzde ağırlıklı Sakson kökenli kişilerin yaşadığı yerin nüfusu yaklaşık 15.000 kişidir.
Arkeolojik kanıtlar bu bölgede en erken yerleşimin Romalılar olduğunu göstersede bölgeye ilk yerleşenlerin kim olduğu tam bilinmemektedir.
Yerleşimin adı 1086 tarihli Domesday Kitabı'nda "Pecheham" olarak geçmektedir. Etnik açıdan farklı kültürden insanları barındıran yerde sosyal konutlar çok olsa da yaşayanların çoğu dar gelirli tabakalardır.
# Southwark Londra
Southwark Londra Londra'nın güneydoğusunda şehir dışında yer alan bir yerleşim yeridir.
# 2025 Amerika Birleşik Devletleri Temsilciler Meclisi seçimleri
2025 Amerika Birleşik Devletleri Temsilciler Meclisi seçimleri, ölüm veya istifa nedeniyle boş kalan 6 Temsilciler Meclisi sandalyesini doldurmak için 2025'te yapılmış olan özel (ara) seçimlerdir. Ara seçimler bu sandalyelerin olağan seçim takvimini etkilememektedir yani bu sandalyeler 2026 yılında da seçime sunulacaktır.
# Raeapteek
Raeapteek ("Belediye Binası Eczanesi"), Estonya'nın başkenti Tallinn'de bulunan bir eczanedir. Eczane, 15. yüzyılda açılmış olup tarihi kent merkezinde belediye binasının karşısında yer almaktadır. Her zaman aynı evde faaliyet gösteren Avrupa'nın en eski sürekli çalışan eczanelerinden biridir. Aynı zamanda Tallinn'deki en eski ticari kuruluş ve en eski tıbbi kuruluştur.
# Tetrikoşi, Şenkaya
Tetrikoşi (თეთრიქოში veya თეთრიკოში), tarihsel Tao bölgesinde eski bir yerleşim yeridir. Günümüzde Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı Yoğurtçular ile Nişantaşı mahalleleri arasında yer alır.


## Tarihçe.
Gürcüce bir yer adı olan Tetrikoşi (თეთრიკოში), beyaz anlamına gelen "tetri" (თეთრი)ile balık tutma sepeti olan "koşi" (კოში) kelimelerinden oluşur. 
Tetrikoşi köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi, 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir. Tetrikoşi’deki megalit yapı ve iki kilise kalıntısı, buranın eski bir yerleşim olduğunu göstermektedir. Ancak eski Osmanlı kayıtlarında bir köy olarak geçmemektedir. Tetrikoşi adı, Türkçede "Tetirkoş" şeklini almıştır.
Tetrikoşi’deki megalit yapının günümüze ulaşan kalıntıları, Tetrikoşi’nin 2,8 kilometre güneybatısında olup iki terasa yayılıyordu. İri taşlarla harç kullanılmadan inşa edilmiş olan duvarların bugüne kalan kısımların yüksekliği 1 metreyi bulur. İki kiliseden biri tamamen yıkılmış olup kilisenin kalıntıları mezarlığın 300 metre güneyindedir. İkinci kilise, Tetrikoşi’nin 2 kilometre güneybatısında yer alır. Tek nefli bir yapı olan kilisenin apsisi dışa bir çıkıntı yapacak şeklinde inşa edilmiştir. Kilisenin duvarları düzgün kesme taşlarla kaplıydı. Yıkılmış olan kilisenin günümüze kalan duvarlarının yüksekliği 2,5 metreyi bulur. Kilisenin çevresinde eski bir yerleşimin izleri bulunmaktadır. Köylüler terk edilmiş bu yerleşimi bugün “Kılıçköy” olarak adlandırmaktadır. Bu kalıntılar burada eskiden bir köyün bulunduğunu ve bu kilisenin de bu köyün kilisesi olduğunu göstermektedir.
# Şopi
Şopi veya Šopi (Güney Slavca: Шопи), Balkanlar'da bir grup insan tarafından kullanılan bölgesel bir terimdir. "Şopi" veya "Šopi"'nin geleneksel olarak yaşadığı bölgelere Şopluk veya Šopluk (Шоплук) denir ve bu bir mezo bölgedir. Bölgenin büyük kısmı Batı Bulgaristan'da, daha küçük kısımları ise Doğu Sırbistan ve Doğu Kuzey Makedonya ve Bulgaristan sınırındaki bölgede bulunur.
# Çiprofça kilimi
Çiprovtsi kilimleri/Çiprofça kilimleri (Чипровски килим, Chiprovski kilim), iki yüzü aynı olan el yapımı düz dokuma kilim halılardır. Bulgar ulusal mirasının, geleneklerinin, sanatının ve el sanatlarının bir parçasıdır ve kökeni Batı Bulgar kilim dokuma geleneğidir. Adını, 17. yüzyılda üretimlerinin başladığı Çiprovtsi kentinden almaktadır.
Temel renkler sarı, kahverengi, kırmızı, mavi ve yeşildir. İlk halılar sadece iki renkteydi: kırmızı ve siyah. Bu eşsiz ve tipik Bulgar el sanatı, Bulgaristan Ulusal Dirilişi sırasında gelişti. Halılar pamuk ve yün gibi doğal malzemelerden yapılır. Kalınlıkları 3-5 mm arasındadır.
Çiprovtsi kilimi yapımı, 2014 yılında UNESCO'nun Somut Olmayan Kültürel Miras listesine dahil edildi. Belirgin bir yerel gelenek olmasına rağmen, Chiprovtsi halıları, Balkanlar genelinde görülen daha geniş bir kilim geleneğinin parçasıdır ve tarihsel olarak, günümüzde hem Doğu Sırbistan hem de Batı Bulgaristan sınırları içinde yer alan Balkan Dağları çevresindeki bölgede odaklanmıştır. Bu nedenle, Çiprovtsi halısı, tarihi Pirot halısının belirli bir türü olarak ilişkilendirilir.
# Pirot halısı
Pirot kilimi,[a] ayrıca Pirot halısı (Пиротски ћилим) Güneydoğu Sırbistan'daki Pirot kentinde geleneksel olarak üretilen çeşitli düz goblen dokuma halıları ifade eder. Pirot kilimi sıklıkla Sırbistan'ın ulusal sembollerinden biri olarak gösterilir. Pirot, bu halı tarzının tarihî merkezi olmasına rağmen, Pirot halısı, Balkan halıcılık geleneğinin daha geniş bir tarihinin parçasıdır; Pirot tarzı halılar geleneksel olarak günümüz Bosna'sından Türkiye’ye kadar olan bölgede görülür. Pirot kentinin Türkçe adı olan Şarköy, günümüz Türkiye'sinde üretilen aynı tarz halılara da "şarköy" adının verilmesine yol açmıştır. Bulgaristan sınırındaki komşu kasaba Chiprovtsi ise aynı halı geleneği için bir başka önemli merkez olarak tanınmıştır.


## Galeri.
### Kaynaklar.
  - Peter Bausback, 1983: "Kelim. antike orientalische Flachgewebe". Klinkhardt & Biermann, München. ISBN 
  - Marina Cvetković, 2008: "Игра шарених нити : колекција пиротских h̄илима Етнографског музеја у Београду (The Play of Varicolored filaments - collection of the Pirot Kilims in the Ethnographic Museum in Belgrade)". Ethnografski muzej u Beogradu, Belgrad. ISBN 
  - Alastair Hull & José Luczyc-Wyhowska, 1993: "Kilim - the complete guide: History, pattern, technique, identification". Thames and Hundson, London. ISBN 
  - Yanni Petsopulos, 1980: "Der Kelim". Prestel Verlag, München. ISBN 
  - Dobrila Stojanović, 1987: "Пиротски ћилими (Pirotski ćilimi)". Muzejske zbirke VIII, Museum of Applied Arts (Muzej primenjene umetnosti), Belgrad.
  - (not used)
 -
# Kraliyet davulu ritüel dansı
Kraliyet davulun ritüel dansı, senkronize davul çalmayı dans ve geleneksel şarkılarla birleştiren Burundi'ye özgü bir davul geleneğidir. 2014 yılında UNESCO tarafından İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirasının Temsili Listesi'ne eklenmiştir.
Dans genellikle merkezdeki bir davulcunun etrafında yarım daire şeklinde dizilmiş yaklaşık bir düzine davulcudan oluşur. Davulcuların birkaçı da ritme göre dans eder. Antik Burundi'de davullar, yalnızca ritüelleri gerçekleştiren kişilere ayrılmış kutsal nesnelerdi. Ülkedeki taç giyme törenleri ve kraliyet cenazeleri gibi önemli etkinlikler, davulların çalınmasıyla kutlanırdı.
2017 yılında Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile davul çalmaya yalnızca erkek sanatçılar yetkilendirilmiştir.
# Portekizce tabanlı kreol dilleri
Portekiz kreolleri (crioulo), Portekizceyi temel sözcükselleştiricisi olarak kullanan kreol dilleridir. Portekizceden etkilenen en yaygın konuşulan kreoller Yeşil Burun Adaları Kreolü, Gine-Bissau Kreolü ve Papiamento'dur.
Yeni Hollanda'daki köleleştirilmiş nüfus arasında Portekiz kökenli bir pidgin dilinin izlerine rastlanmıştır.
# Yeşil Burun Adaları Kreolü
Yeşil Burun Adaları Kreolü, Yeşil Burun Adaları'nda konuşulan Portekizce kökenli bir kreol dilidir. Neredeyse tüm Yeşil Burun Adaları sakinlerinin ana dilidir ve Yeşil Burun Adaları diasporası tarafından ikinci dil olarak kullanılır.
Kreol, yaşayan en eski kreol olduğundan kreolistik çalışmalar açısından özel bir öneme sahiptir. Yeşil Burun Adaları Kreolü en yaygın konuşulan Portekizce tabanlı kreol dilidir.
# Morna
Morna (hem Portekizce hem de Yeşil Burun Adaları Kreolü telaffuzu: ), Yeşil Burun Adaları'na özgü bir müzik ve dans türüdür. UNESCO tarafından 11 Aralık 2019'da İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası ilan edilmiştir.
Şarkı sözleri genellikle Yeşil Burun Adaları Kreolü'ndedir ve enstrümanlar arasında genellikle kavaquinho, klarnet, akordeon, keman, piyano ve gitar bulunur.
Morna, Portekiz'in fadosu, Arjantin'in tangosu, Dominik Cumhuriyeti'nin merenguesi, Küba'nın rumbası vb. gibi, Yeşil Burun Adaları'nın ulusal müziği olarak kabul edilmektedir.
# Casamance Kreolü
Casamance Kreolü veya Cacheu-Ziguinchor Kreolü, ayrıca Portekizce Kreolü olarak da adlandırılır, esas olarak Senegal'in Casamance bölgesinde ve ayrıca Gambiya'da konuşulan Gine-Bissau Kreolü'nün bir lehçesi olarak kabul edilen Portekizce tabanlı bir kreol dilidir.
# Gine-Bissau Kreolü
Gine-Bissau Kreolü, Kiriol veya Crioulo olarak da bilinir, söz dağarcığı çoğunlukla Portekizceden türeyen bir kreol dilidir. Gine Bissau, Yeşil Burun Adaları, Senegal ve Gambiya'da konuşulur. Ana dili konuşanlar tarafından , ya da olarak da adlandırılır.
Gine-Bissau Kreolü, 250.000 Bissau-Gineli tarafından ana dil ve 1.000.000 kişi tarafından ikinci dil olarak konuşulmaktadır. 
Gine-Bissau Kreolü'nün bir çeşidi de Güney Senegal'de, özellikle eski bir Portekiz kolonisi olan Casamance bölgesinde konuşulmaktadır ve bu dil Portuguis Kreolü veya Casamance Kreolü olarak bilinir. Kreol, Casamance bölgesi sakinlerinin çoğunluk dilidir ve ticaret dili olarak kullanılmaktadır.


## Bibliyografya.
 -  
 -  
   - YÖNLENDİRME 
  - Sabou Almeida – Crioulu Grammar Made Simple (Peace Corps 1991)
  - Luigi Scantamburlo – Dicionário Do Guineense (Fasbeti 2003)
# Şişman Margaret
Şişman Margaret (), Estonya'nın başkenti Tallinn'de bulunan bir kuledir. Kule, 16. yüzyılda inşa edilmiş olup tarihi kent merkezinde yer almaktadır.
Kule, Orta Çağ şehir kapısı sisteminin yeniden inşası sırasında inşa edilmiştir. Kulenin adının etimolojisi, 25 metre çapında, 20 metre yüksekliğinde ve 5 metreye kadar kalınlıktaki surlarıyla şehrin surlarının en büyük kısmı olmasından kaynaklanmaktadır. Şehrin limanına saldırmak isteyenlere karşı bir tahkimat olmasının yanı sıra, deniz yoluyla gelen yabancı ziyaretçileri etkilemek için de inşa edilmiştir.
Kule, günümüzde Estonya Denizcilik Müzesi'ne ev sahipliği yapmaktadır.
# Gazze Uluslararası Geçiş Yönetimi
Gazze Uluslararası Geçiş Otoritesi (İngilizce: Gaza International Transitional Authority (GITA) السلطة الانتقالية الدولية في غزة), Eylül 2025'te Gazze Savaşı'nın ardından Gazze Şeridi'ni yönetmek üzere önerilen bir yönetim planıdır. Öneriye göre, Gazze Şeridi'nin yönetimi, geçiş döneminin ardından yeniden yapılandırılmış Filistin yönetimine devredilecek. Bu yönetim, Arap liderliğindeki çok uluslu barış gücü tarafından desteklenmesi ve bu gücün konuşlandırılması ardından İsrail Savunma Kuvvetleri'nin, Gazze Şeridi'nin büyük bir kısmından aşamalı olarak çekilmesi planlandı.
Öneri, Birleşmiş Milletler tarafından daha önce Batı Yeni Gine (UNTEA), Kamboçya (UNTAC), Doğu Slavonya (UNTAES), Kosova (UNMIK) ve Doğu Timor'da (UNTAET) görevlendirilen geçiş yönetimlerini örnek almaktadır.


## Yönetim.
Önerilen Gazze Uluslararası Geçiş Otoritesi, Gazze Şeridi'ndeki “en yüksek siyasi ve hukuki otorite” olması planlanmıştır. Filistin Yönetimi, geçiş otoritesi ile irtibat kurmak üzere bir koordinasyon komiseri atayabilecektir. Öneride, Hamas silahsızlandırılması ve Gazze Şeridi'nin yönetiminde hiçbir rol oynamaması planlanmıştır.


### Barış Kurulu.
Yönetimin, Birleşmiş Milletler, uluslararası toplum ve Filistin sivil toplumundan temsilcilerin de dahil olabileceği yedi ila on üyeden oluşan bir Barış Kurulu tarafından yönetilmesi planlanmaktadır. Kurul, bağlayıcı kararlar alabilir, yasalar onaylayabilir, atamalar yapabilir ve yönetime stratejik yönlendirme sağlayabilir. Başkanın çalışmaları, en fazla 25 üyeden oluşan Başkanın Stratejik Sekreterliği tarafından desteklenecek ve otorite bir bütün olarak Yürütme Sekreterliği tarafından desteklenecektir.


### Gözetim Komiserleri.
Yönetim, insani işler, yeniden yapılanma, yasama ve hukuki işler, güvenlik ve Filistin Yönetimi ile ilişkileri denetlemek üzere beş Gözetim Komiseri atayacaktır.


### Filistin Yürütme Yönetimi.
Gazze Şeridi'nde günlük yönetim ve hizmet sunumunun sorumluluğu, sağlık, eğitim, maliye, altyapı, yargı ve sosyal yardım bakanlıklarının başındaki bağımsız Filistinli teknokratlardan oluşan Filistin Yürütme Yönetimi tarafından yapılacaktır. Bu organa Barış Kurulu tarafından atanan bir Filistin İcra Kurulu Başkanı başkanlık edecektir.


### Yerel yönetim.
Gazze Şeridi'nde beş valilik bulunmaktadır: Gazze, Han Yunus, Kuzey Gazze, Deyr El Balah ve Refah. bu valiliklerin içinde toplam 25 belediye bulunmaktadır. Öneriye göre, yerel düzeydeki hizmetler, Yürütme Yönetimi tarafından atanan belediye başkanları ve belediye yöneticileri ile belediyeler tarafından sağlanmaya devam edecektir. Gazze Şeridi'ndeki Filistinli mülteci kampları, Birleşmiş Milletler'in Yakın Doğu'daki Filistinli Mültecilere Yardım ve Bayındırlık Ajansı tarafından yönetilmektedir.


### Mülkiyet Hakları Birimi.
Öneriye göre, Gazze Şeridi'nin Filistin nüfusu yerinden edilmeyecek ve Gazze'yi geçici olarak terk eden kişilerin geri dönüp mülkiyet haklarını koruyabilmelerini sağlamak için yönetime Mülkiyet Hakları Birimi kurulacak ve bölge halkı bölgede kalabilecek.


### Yargı.
Bağımsız bir yargı sistemi kurulacak ve sistem, Arap hukukçu tarafından yönetilen Yargı Kurulu tarafından denetlenecek.
# Tallinn Yolcu Limanı
Tallinn Yolcu Limanı veya Eski Kent Limanı (), Estonya'nın başkenti Tallinn'de bulunan bir limandır. Liman, Tallinn Limanı'nı oluşturan beş limanda biri olup dünyanın en büyük ve en yoğun yolcu limanlarından biri olmasının yanı sıra Estonya'nın da en büyük yolcu limanıdır.
Tallinn Yolcu Limanı'ndan Tallink, Eckerö Line ve Viking Line buradan Helsinki'ye, Tallink ise Stockholm'e sefer düzenlemektedir.
# Muuga Limanı
Muuga Limanı (), Estonya'nın Maardu kentinde bulunan bir limandır. Tallinn Limanı'nı oluşturan beş limanda biri olup, Avrupa'nın en kuzeyindeki birkaç buzsuz limandan biridir.
Muuga'nın kargo hacmi, Tallinn Limanı'nın toplam kargo hacminin yaklaşık %80'ini ve Estonya'dan geçen transit kargo hacminin yaklaşık %90'ını oluşturmaktadır. Muuga Limanı'nda yüklenen kargonun yaklaşık 3/4'ü ham petrol ve petrol ürünlerinden oluşsa da, liman aynı zamanda kuru dökme yük ve diğer kargo türlerine de hizmet vermektedir.
# Peter Welch
Peter Francis Welch (d. 2 Mayıs 1947), Amerikalı siyasetçi ve 2023'ten beri Vermont'tan Amerika Birleşik Devletleri Senatosu üyesidir.
# Kamboçya Kraliyet Balesi
Kamboçya Kraliyet Balesi (របាំព្រះរាជទ្រព្យ, "Robam Preah Reach Troap", #YÖNLENDİRME 'Kraliyet Zenginliği Dansı), karmaşık el hareketleri ve gösterişli kostümleriyle bilinen klasik bir Khmer dansıdır. Tarihsel olarak Khmer sarayıyla bağlantılı olan bu dans, taç giyme törenleri, düğünler, cenazeler ve Khmer bayramları gibi çeşitli kraliyet törenlerinde icra edilmiştir. Repertuarında çeşitli antik Khmer efsaneleri yer almaktadır. Khmerlerin incelik, saygı ve maneviyat gibi geleneksel değerlerini yansıtmaktadır ve Kamboçya'nın önemli kültürel miraslarından birisidir.
Bale, 1970'lerde Kızıl Kmer rejimi sırasında yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kaldı. 2003'te UNESCO tarafından Somut Olmayan Kültürel Miras Listeleri'nde listelendi.
# Sokos Hotel Viru
Sokos Hotel Viru, Estonya'nın başkenti Tallinn'de bulunan bir oteldir. Otel, 14 haziran 1972 tarihinde açılmış olup Sokos Hotels'e aittir ve alışveriş merkezi Viru Keskus'un yanında yer almaktadır.
Hotel Viru, İnturist tarafından inşa ettirilmiştir ve Estonya'nın ilk yüksek katlı binasıdır. Otelin 23. katında, otel misafirlerini gözetlemek için kullanılan bir KGB dinleme merkezi bulunuyordu. Otelin altmış odasında gizli casusluk cihazları bulunuyordu ve bazı restoran masalarında da dinleme cihazları bulunuyordu. Bu kısım günümüzde müze olarak hizmet vermektedir.
2003 yılında otel S-ryhmä tarafından satın alındı.


## Ek okuma.
  - Nupponen, Sakari: "Aikamatka hotelli Viruun". Ajatuskirjat, 2007. .  YÖNLENDİRME
# Tallinnfilm
Tallinnfilm (), Estonya merkezli bir film stüdyosudur. Şirket, 1931 yılında kurulmuş olup Estonya Film Enstitüsü'ne aittir. Şirketin merkezi Tallinn'nde yer almaktadır.
Tallinnfilm ilk olarak Eesti Kultuurfilm adıyla kurulmuştur. 1940 yılında Estonya'nın Sovyetler Birliği tarafından ilhak edilmesinin ardından kamulaştırıldı ve 1963 yılında günümüz adını aldı.
Tallinnfilm'in Sovyet döneminde ürettiği en dikkat çekici uzun metrajlı film, 1969'da Tallinnfilm tarafından vizyona giren "Viimne reliikvia" ("Son Kalıntı") oldu. Film, 44,9 milyon bilet satarak o dönemde tüm Sovyetler Birliği'nde gişe rekoru kırdı ve 60 ülkeye ihraç edildi.
Estonya 1991'de yeniden bağımsızlığını kazandıktan sonra film stokunun yenilenmesine ve film dağıtımına odaklandı. 2004 yılından bu yana bir sanat sineması işletmecisi olarak faaliyet göstermektedir.
# Coğrafya dizini
Coğrafya sözlüğü, yer adları sözlüğü, coğrafya dizini, coğrafya rehberi, bir harita veya atlasla birlikte kullanılan bir coğrafi sözlük veya . Genellikle bir ülkenin, bölgenin veya kıtanın coğrafi yapısı, sosyal istatistikleri ve fiziksel özellikleriyle ilgili bilgiler içerir. Bir coğrafya dizininin içeriği, bir yerin konumu, zirvelerin ve su yollarının boyutları, nüfus, gayri safi yurtiçi hasıla ve okuryazarlık oranını içerebilir. Bu bilgiler genellikle alfabetik sırayla listelenen girişlerle konulara ayrılır.


## Ek kaynaklar.
 -  
  - Baliga, B.S. (2002). "Madras District Gazetteers". Chennai: Superintendent, Government Press.
  - Britnell, R.H. (1997). "Pragmatic Literacy, East and West, 1200–1330". Woodbridge, Rochester: The Boydell Press. .
  - Brook, Timothy. (1998). "". Berkeley: University of California Press. (Paperback).
 -  
-  
 -  
 -  
 -  
 -  
  - Lewis, James B. (2003). "Frontier Contact Between Choson Korea and Tokugawa Japan". New York: Routledge. .
  - Masuda, Wataru. (2000). "Japan and China: Mutual Representations in the Modern Era". Translated by Joshua A. Fogel. New York: St. Martin's Press. .
 -  
  - Needham, Joseph (1986). Science and Civilization in China: Volume 3, Mathematics and the Sciences of the Heavens and the Earth. Taipei: Caves Books, Ltd.
  - Pratt, Keith L. and Richard Rutt. (1999). "Korea: A Historical and Cultural Dictionary". Richmond: Routledge  Curzon Press. .
 -  
  - Schafer, Edward H. (1963). "The Golden Peaches of Samarkand: A study of T’ang Exotics". University of California Press. Berkeley and Los Angeles. 1st paperback edition: 1985. .
 -  
 -  
 -  
  - Wilson, Penelope. (2003). "Sacred Signs: Hieroglyphs in Ancient Egypt". Oxford and New York: Oxford University Press. .
# Eesti Ekspress
 - YÖNLENDİRME 
Eesti Ekspress, Estonya merkezli bir haftalık gazetedir. Gazete, 1989 yılında kurulmuş olup Estonya'da Sovyet döneminde siyasi açıdan bağımsız ilk gazeteydi. Liberal bir duruşa sahiptir ve araştırmacı yayınlardan biridir. Gazetenin genel merkezi Tallinn'de yer almaktadır.
# Kmercenin romanizasyonu
Kmercenin romanizasyonu, Kmercenin Latin alfabesi harflerini kullanarak ifade edilmesidir. Bu, genellikle, örneğin bir sözlükte olduğu gibi, Kmerce özel isimler kullanılırken yapılır.


### UNGEGN.
Birleşmiş Milletler Coğrafi Adlar Uzmanlar Grubu tarafından yayınlanan Kmer romanizasyon şeması, aşağıda açıklanan BGN/PCGN sistemine dayanmaktadır. Bu şema, bazı yeni haritalarda ve sözlüklerde Kamboçya coğrafi adları için kullanılmaktadır; ancak Coğrafya Dairesi'nin değiştirilmiş sistemi (aşağıya bakınız) 1995'ten beri ülkede kullanılmaktadır.


### Coğrafya Dairesi.
Kamboçya Arazi Yönetimi ve Şehir Planlama Bakanlığı Coğrafya Dairesi, UNGEGN sisteminin değiştirilmiş bir versiyonunu geliştirmiştir. İlk olarak 1995 yılında ortaya atılan sistem, 1996 yılında Kamboçya Gazetesi'nin ikinci baskısında kullanılmıştır. 1997 yılında daha fazla değişiklik yapılmış ve sistem Kamboçya'da kullanılmaya devam etmektedir.
Bu sistemde UNGEGN sistemine kıyasla yapılan en önemli değişiklik, ünlülerdeki aksan işaretlerinin kaldırılmasıdır. Bazı ünlüler ayrıca farklı harf kombinasyonları kullanılarak temsil edilmektedir.


### BGN/PCGN.
Amerika Birleşik Devletleri Coğrafi Adlar Kurulu ve İngiliz Resmi Kullanımı için Coğrafi Adlar Daimi Komitesi tarafından kullanılan ve 1972'de yayınlanan bir sistemdir. 1959'da değiştirilen "Service Géographique Khmer" (SGK) sistemine dayanmaktadır.


### ALA-LC Romanizasyon Tabloları.
Amerikan Kütüphane Derneği ve Kongre Kütüphanesi'nden gelen bu sistem (aynı zamanda Khmer Yazısı için Transliterasyon Sistemi olarak da adlandırılır), Kmer harflerinin orijinal Hint kökenli değerlerini kullanarak Kmer sözcüklerini romanize eder; bu değerler genellikle modern değerlerinden farklıdır. Bu, modern Kmer telaffuzunu belirsizleştirebilir, ancak sistemin görece basitlik avantajı vardır ve modern Kmer dilinde telaffuzu farklı olabilen Sanskritçe ve Pali ödünç sözcüklerin etimolojik olarak yeniden yapılandırılmasını kolaylaştırır. Sistem, Lewitz (1969) tarafından önerilen sistemin bir modifikasyonudur ve Cornell Üniversitesi'nden Franklin Huffman ve Kongre Kütüphanesi'nden Edwin Bonsack tarafından Kmer dilindeki yayınların kütüphane kataloglaması için geliştirilmiştir.


## Romanizasyon sistemlerinin tabloları.
Bu tablo Kmercenin romanizasyonu için kullanılan üç ana sistemi tam olarak göstermektedir: UNGEGN (veya BGN/PCGN), Coğrafya Bölümü ve ALA-LC:


### Ünsüz harfler.
 1. seriler 2. seriler
# Trai Bhet
Trai Bhet (Kmerce: ត្រៃ្យភេត), en geç 17. yüzyılın sonlarında yazılmış olan Khmer kozmogonisine dair bir incelemedir. Kamboçya'nın ulusal destanlarından biri olarak, Hindu destanı Ramayana'nın Kmer "Reamker"'den farklı bir Kmer versiyonudur. "Trai Bhet," büyük ölçüde unutulmuş olsa da, Khmer edebiyat külliyatının önemli bir parçasıdır.
# Reamker
Reamker (រាមកេរ្តិ៍, UNGEGN: Réamkértĕ, ALA-LC: Rāmākerti), Sanskritçe Rāmāyana destanına dayanan bir Kamboçya destanıdır. Adı "Rama'nın Zaferi" anlamına gelir. "Trai Bhet'in" daha az bilinen versiyonuyla birlikte Kamboçya'nın ulusal destanıdır. "Reamker"'in Kamboçya'daki en eski el yazması kaydı, Veal Kantel yazıtına (K.359) dayanarak 7. yüzyıla kadar uzanmaktadır. "Reamker"'ın günümüze ulaşan metni 16. yüzyıldan kalmadır. "Reamker", Ramayana'nın Hindu fikirlerini Budist temalara uyarlar ve dünyadaki iyi ve kötü dengesini gözler önüne serer. "Reamker", kraliyet balesinin repertuarının temel direğidir. Ramayana gibi, "Reamker" de Kral Rāma ve Kraliçe Sītā'nın temsil ettiği adalet ve sadakat ideallerini araştıran felsefi bir alegoridir. "Reamker"'dan sahneler Kraliyet Sarayı'nın duvarlarına Kmer tarzında resmedilmiştir ve selefi Angkor Wat ve Banteay Srei tapınaklarının duvarlarına oyulmuştur. Kamboçya kültürünün ayrılmaz bir parçası olarak kabul edilir.
"Reamker", orijinal Rāmāyana'dan bazı açılardan farklıdır; ek sahneler içerir ve Hanumān ve Suvannamaccha'ya vurgu yapar.
# Tallinn Botanik Bahçesi
Tallinn Botanik Bahçesi (), Estonya'nın başkenti Tallinn'de bulunan bir botanik bahçesidir. Bahçe, 1 Aralık 1961 tarihinde kurulmuş olup Pirita Nehri'nin sağ kıyısında yer almaktadır ve Estonya'nın en büyük botanik bahçesidir.
Tallinn'de botanik bahçesi yapılması fikri 1860'lara kadar uzansa da 100 yıl sonra Estonya SSC Bilimler Akademisi'nin girişimiyle gerçekleşmiştir. Bahçe, sistematik olarak düzenlenmiş açık hava koleksiyonlarını 1970 yılında, sera koleksiyonlarını ise bir yıl sonra ziyaretçilere açtı. Bahçede bir arboretum, gül bahçesi ve kaya bahçesi bulunmaktadır.
# Kmer gölge tiyatrosu
Kmer gölge tiyatrosu (Khmer : ល្ខោនណាំងស្បែក, Lkhaon Nang Sbek), deri gölge kuklalarının kullanıldığı gölge oyunu biçimleridir. İki ana tür, "Reamker'ı" içeren Sbek Thom ve daha küçük kuklalar ve geniş bir hikaye yelpazesi kullanan Sbek Toch'tur. Sbek Por adı verilen bir diğer türde ise renkli deri kuklalar kullanılır. Kamboçya'daki gölge oyunları, Tayland'daki ("Nang yai" ve "Nang talung"), Endonezya'daki "(Wayang" ve "Wayang kulit)" gölge oyunlarıyla yakından ilişkilidir ve onlara benzer. Kamboçya'da gölge oyununa "Nang Sbek Thom" veya kısaca "Sbek Thom", "Sbek Touch" ve "Sbek Por" denir.
2008 yılında UNESCO tarafından Somut Olmayan Kültürel Miras listesine alınmıştır.
# ALA-LC romanizasyonu
ALA-LC (Amerikan Kütüphane Derneği – Kongre Kütüphanesi), Latin alfabesi kullanılarak başka yazı sistemlerindeki etinlerin gösterimini sağlayan romanizasyon (Latinleştirme) standartları dizisidir.


## Uygulamalar.
Bu sistem, Kuzey Amerika kütüphaneleri ve Britanya Kütüphanesi (1975’ten sonraki alımlar için) tarafından bibliyografik bilgileri göstermek amacıyla kullanılır ve İngilizce konuşulan dünyadaki yayınlarda da yaygın olarak uygulanır.
# Suvannamaccha
Suvannamaccha (สุพรรณมัจฉา; RTGS: #YÖNLENDİRME ; សុវណ្ណមច្ឆា , ALA-LC: "Suvaṇṇmacchā"; सुवण्णमच्छा , #YÖNLENDİRME ; kelimenin tam anlamıyla "altın balık"), Ramayana'nın Tayland ve diğer Güneydoğu Asya versiyonlarında görülen Ravana'nın (Thotsakan) kızıdır. Hanuman'ın Lanka'ya bir köprü inşa etme planlarını bozmaya çalışan ancak bunun yerine ona aşık olan bir denizkızı prensesidir.
# Banteay Srei
Banteay Srei (បន្ទាយស្រី -), Hindu tanrıları Şiva ve Parvati'ye adanmış, MS 10. yüzyıldan kalma bir Kamboçya tapınağıdır. Angkor bölgesinde yer alan tapınak, bir zamanlar Yaśodharapura ve Angkor Thom ortaçağ başkentlerine ait olan ana tapınak grubunun 25 km (16 mil) kuzeydoğusunda, Phnom Dei tepesinin yakınında yer almaktadır.