## Nodyn Cyfarwyddyd

 
 
DARLLENWCH Y NODYN CYFARWYDDYD 
I'CH HELPU I LENWI'R FFURFLEN 
 
Gallwch gael y cyhoeddiad hwn mewn print bras ac ar ffurfiau eraill (e.e. Braille, tâp sain) neu trefnwch i aelod o staff Cyfoeth Naturiol Cymru gysylltu â chi: 
Ffôn: 0300 065 3000 
 
Ebost: ymholiadau@cyfoethnaturiolcymru.gov.uk 
 

## 

Cyn llenwi ffurflen: Arolygon, siaradwch â'ch Swyddfa Ardal Leol.  
Manylion Cyswllt: 
 
Bydd y Nodyn Cyfarwyddyd hwn yn help ichi lenwi'r Ffurflen Gais ar gyfer arolygon cadwraeth, treftadaeth ac archeoleg ar tir sy'n cael ei reoli gan Cyfoeth Naturiol Cymru lle mae gofyn cael Trwydded. 

Anfonwch yr holl ddogfennau ategol atom gyda'ch cais sydd wedi'i gwblhau'n llawn.  Ar ôl inni gael y rhain **bydd yn cymryd 12 wythnos inni i wneud asesiad**.  Ni allwn ddechrau ystyried eich cais nes bydd popeth gennym a byddwn yn atal yr asesiad os bydd rhaid inni ddod yn ôl atoch gydag ymholiadau. Mae'r tirsy'n cael eu rheoli gan Cyfoeth Naturiol Cymru yn cynnwys goedwigoedd gwaith ac yn cael eu defnyddio gan lawer o grwpiau ac unigolion gwahanol.  Mae angen inni wneud yn siŵr y bydd unrhyw weithgarwch yn saff ac na fydd yn effeithio ar unrhyw rai eraill sy'n defnyddio'r tir. 

 
Rhaid i'ch arolwg beidio â chychwyn nes byddwch wedi cael Trwydded wedi'i llofnodi.  Nes byddwch wedi cael y ddogfen hon ni allwch gymryd y bydd eich cais yn cael ei gymeradwyo. 

Cyn llenwi'r Ffurflen Gais, 

1. SIARADWCH AG AELOD O STAFF CYFOETH NATURIOL CYMRU YN EICH 
SWYDDFA ARDAL LEOL.  Manylion Cyswllt: 
2. **DARLLENWCH Y CANLLAWIAU HYN!** 

## 

Rhaid ateb pob cwestiwn - rhowch 'ddim yn berthnasol' os mai dyna'r sefyllfa. Peidiwch â gadael unrhyw gwestiynau'n wag - bydd yn golygu oedi cyn asesu'ch cais os bydd rhaid inni ddod yn ôl atoch i ofyn am ragor o wybodaeth, felly mae'n haws i bawb! 

 
Cyn cychwyn ar y broses, cofiwch wneud yn siŵr fod y coetiroedd a'r llwybrau rydych chi'n bwriadu'u defnyddio yn addas ar gyfer eich arolygon. 

 
Cwestiwn 1 
Ydych chi wedi gwneud cais am Drwydded ar gyfer gwaith arolygu o'r math hwn ar y tir hwn o'r blaen? 

 
Cwestiwn 2 
Dywedwch wrthym pwy ydych chi - busnes, grŵp cymunedol, clwb neu unigolyn?  Mae'r wybodaeth hon yn help inni ddeall pwy yn Cyfoeth Naturiol Cymru all eich helpu orau drwy'ch cais. Cwestiwn 3 
Rhowch gymaint o wybodaeth â phosib - mae'n bwysig fod eich manylion cyswllt yn gywir. Os bydd eich cais yn llwyddiannus, y sawl a enwir yma fydd y prif gyswllt ar y Drwydded y bydd Cyfoeth Naturiol Cymru yn ei rhoi i chi neu i'ch sefydliad.  Rhowch enw cofrestredig eich sefydliad os yw'n berthnasol. 

Mae rhifau Ffôn/Ffôn Symudol yn ddefnyddiol iawn gan eu bod nhw'n ein galluogi i gysylltu â chi os oes gennym unrhyw gwestiynau neu i roi gwybod ichi os oes unrhyw newidiadau yn y coetiroedd lle mae'ch gweithgaredd chi'n mynd rhagddo. Enghreifftiau posib o newidiadau fyddai: 

 cyfyngiadau mynediad oherwydd Materion Iechyd Planhigion (e.e. Clefyd (Chalara) 
Coed Ynn neu Phytophthora ramorum) 
 cyfyngiadau mynediad dros dro oherwydd gwaith cwympo coed. 

 
Cwestiwn 4 - i sefydliadau, grwpiau, mentrau 
Cwestiwn 4a - ticiwch y blwch perthnasol a rhowch y rhifau Elusen neu Gwmni 
Cofrestredig.  
Os nad ydych yn siŵr, edrychwch ar Ddogfen Lywodraethu eich sefydliad neu siaradwch 
â'ch Cyngor Gwirfoddol Sirol (edrychwch ar y ddogfen Sefydliadau Cymorth ar we dudalen Coetiroedd a Chi am fanylion). 
Diffiniadau: 
Unig Fasnachwr 
Yn eiddo i un person ac yn cael ei reoli gan y 
person hwnnw sy'n gyfrifol am yr holl waith ac yn cael yr holl incwm o'r busnes y mae'n ei redeg. 
Dywed y rhan fwyaf o unig fasnachwyr eu bod "yn masnachu fel …….". 
Dogfen Lywodraethu - Dim un 
Cwmni corfforedig sydd wedi cofrestru gyda Thŷ'r Cwmnïau, y mae gan ei gyfranddalwyr 'atebolrwydd 
Cwmni Preifat Cyfyngedig drwy Gyfranddaliadau 
Nodyn Arolygon F3 (06/17)   
cyfyngedig'. Mae hynny'n golygu bod atebolrwydd y cyfranddalwyr i gredydwyr y cwmni yn cael ei 
gyfyngu i'r cyfalaf a fuddsoddwyd yn wreiddiol, h.y. 
gwerth nominal y cyfranddaliadau. Ni cheir cynnig 
cyfranddaliadau i'r cyhoedd, yn wahanol i 
gyfranddaliadau cwmni cyfyngedig cyhoeddus. 
Dogfen Lywodraethu - Memorandwm ac 
Erthyglau Cymdeithasu 
Cwmni Cyfyngedig Cyhoeddus 
Cwmni corfforedig, ag atebolrwydd cyfyngedig, sydd 
wedi cynnig cyfranddaliadau i'r cyhoedd. Gall stoc 
Cwmni Cyfyngedig Cyhoeddus gael ei phrynu gan unrhyw un ac nid yw'r deiliaid ond yn cael eu 
cyfyngu i golli o bosib y swm a dalwyd am y cyfranddaliadau. 
Dogfen Lywodraethu - Memorandwm ac 
Erthyglau Cymdeithasu 
Elusen Gofrestredig 
Rhaid i'r rhan fwyaf o elusennau sydd ag incwm blynyddol o dros £5,000 gofrestru gyda'r Comisiwn 
Elusennau. Er nad oes rhaid i elusennau ag incwm o £5,000 neu lai (a rhai elusennau eraill) gofrestru, rhaid iddynt gadw at gyfraith elusennau. Caiff pob elusen bron ei rheoleiddio gan y Comisiwn.  
Dogfen Lywodraethu - Cyfansoddiad, Dogfen 
Ymddiriedolaeth, Erthyglau Cymdeithasu (os yw hefyd yn Gwmni) 
Sefydliad Elusennol Corfforedig 
Math corfforedig o elusen nad yw'n gwmni. Rhaid 
cofrestru gyda'r Comisiwn Elusennau ond nid gyda 
Thŷ'r Cwmnïau, a dim ond ar ôl iddo gofrestru gyda'r Comisiwn y caiff y sefydliad ei greu. Gall 
ymrwymo i gontractau yn ei hawl ei hun ac fel arfer atebolrwydd cyfyngedig fydd gan ei ymddiriedolwyr 
am ddyledion y sefydliad neu ni fydd ganddynt atebolrwydd o gwbl. 
Mae hwn yn strwythur newydd sy'n darparu rhai o fanteision bod yn gwmni ond heb rai o'r beichiau. 
Dogfen Lywodraethu - *Cyfansoddiad* 
Cwmni Cyfyngedig drwy Warant 
Cwmni corfforedig heb gyfalaf cyfranddaliadau - fel arfer nid yw ei aelodau ond yn atebol i'r graddau y 
maent wedi ymrwymo i'w 'warantu', e.e. £5. Dogfen 
Lywodraethu - Memorandwm ac Erthyglau 
Cymdeithasu 
Cymdeithas Ddiwydiannol a Darbodus 
Cwmnïau atebolrwydd cyfyngedig a sefydlwyd er budd cymunedol ac a gofrestrwyd (er 1.12.01) gan adran Cofrestru Cymdeithasau Cydfuddiannol yr Awdurdod Gwasanaethau Ariannol yng Nghymru, Lloegr a'r Alban. 
Dogfen Lywodraethu - *Rheolau* 
Cwmni Buddiannau Cymunedol 
Math o gwmni cyfyngedig sy'n gweithredu er budd y 
Nodyn Arolygon F3 (06/17)   
gymuned yn hytrach nag er budd perchnogion y cwmni. Ni all redeg er mantais bersonol un person, 
na grŵp o bobl. Gall fod yn gyfyngedig drwy gyfranddaliadau, neu drwy warant, a bod â "Chlo Asedau" statudol i atal yr asedau a'r elw rhag cael 
eu dosbarthu ac eithrio fel y mae'r ddeddfwriaeth yn ei ganiatáu.  
Dogfen Lywodraethu - Memorandwm ac 
Erthyglau Cymdeithasu 
Corff Cyhoeddus 
Ysgol, Cyngor Cymuned neu Dref, Awdurdod Lleol 
Clwb, Sefydliad neu Gymdeithas 
Geidiaid, Sgowtiaid, Sefydliad y Merched, clybiau 
pêl-droed...  Gall y rhain fod yn Elusennau 
Cofrestredig neu'n Gwmnïau Cyfyngedig drwy Warant, neu fod â 'Chyfansoddiad' neu 'Reolau' 
sy'n nodi'r amcanion, y strwythur a'r drefn reoli. 
Cwestiwn 4b 
Disgrifiwch brif weithgareddau a phwrpas eich sefydliad fel y gallwn ddeall yn well pam rydych ch'n gwneud y Cais.  Bydd gwybodaeth gefndir yn help inni asesu'ch cais. 
Cwestiwn 4c 
Os yw'ch sefydliad yn rhan o sefydliad mwy, dywedwch enw'r rhiant sefydliad wrthym. Cwestiwn 5 
Dywedwch wrthym pryd yn union y bydd eich arolygon yn cael eu cynnal - y dyddiad cychwyn, dyddiadau gorffen a hyd pob ymweliad yn fras.  Rhowch y nifer o ymweliadau sydd wedi'u cynllunio bob mis yn y blwch/blychau priodol.  Er enghraifft: Ion 
Chwe Maw 
Ebr 
Mai 
Meh 
Gorff 
Awst 
Medi 
Hyd 
Tach 
Rhag 
    
    
    
5 
6 
6 
3 
3 
1 
    
    
    

 
Cwestiwn 6 Cwestiwn 6a Os ydych yn cynnal eich arolwg ar ran corff arall, e.e. RSPB, BTO, rhowch enw'r corff hwnnw.  
Cwestiwn 6b Os yw'ch arolwg yn rhan o raglen arolygu genedlaethol fwy, dywedwch wrthym am hynny.  
Enghraifft bosib fyddai'r '*Great British Birdwatch*'.  
Cwestiwn 6c Os yw'ch arolwg yn cael ei wneud i bwrpas masnachol, dywedwch wrthym pwy yw'ch client.  
Cwestiwn 6d Os ydych yn bwriadu rhannu canfyddiadau'ch arolwg ag eraill, manylwch. 

Cwestiwn 6e Os bydd eich arolwg yn golygu dringo o unrhyw fath, rhaid ichi fod â Thystysgrif Ddringo (NPTC CS38) a chyflwyno copi ohoni gyda'ch Ffurflen wedi'i llenwi. 

Cwestiwn 7 - Arolygon Fflora a Ffawna Dywedwch wrthym beth yn union y byddwch chi'n ei arolygu.  Fydd yr arolwg yn cynnwys unrhyw Rywogaethau sy'n Cael eu Gwarchod gan Ewrop (EPS), adar Atodlen 1, neu unrhyw waith modrwyo?  Mae'n ofynnol cael tystysgrifau gan gyrff rheoleiddio ar gyfer rhai arolygon - rhaid darparu'r rhain cyn y gallwn roi Trwydded. 7a Y Rhywogaethau sy'n Cael eu Gwarchod gan Ewrop sydd i'w canfod yng nghoetiroedd Cymru yw pob un o'r 17 rhywogaeth o ystlumod, y pathew, y fadfall ddŵr gribog a'r dyfrgi.  
Gallwch gael rhagor o wybodaeth am y rhywogaethau gwarchodedig yma: 7b Dylech restru'r rhywogaethau a'r is-rywogaethau os yw hynny'n berthnasol. 7c Mae rhestr o Adar Atodlen 1 i'w chael yma: 
Cwestiwn 8 - Pob Arolwg arall Eto, dywedwch wrthym beth yn union y byddwch yn ei arolygu. Mae rhestr o Henebion Rhestredig i'w gweld yma: http://www.ancientmonuments.info/ 
Cwestiwn 9 Cwestiwn 9a Faint o bobl fydd yn cymryd rhan yn eich arolwg?   
Cwestiwn 9b Os bydd rhai o'r bobl, neu bawb, a fydd yn cymryd rhan yn eich arolwg yn wirfoddolwyr, dywedwch wrthym faint o wirfoddolwyr fydd yn cymryd rhan. 

Cwestiwn 10 
Fel arfer dim ond i roi mynediad i gerbydau y caiff allweddi clwydi eu defnyddio. Os ydych yn gofyn am allwedd clwyd ond **nad** ydych yn bwriadu mynd â cherbyd i'r safle/ tir, dywedwch wrthym pam mae angen allwedd arnoch. 

 
Cwestiwn 11 
Os ydych eisiau mynd â cherbyd i'r safle / tir - ar wahân i'r meysydd parcio cyhoeddus neu ar ffyrdd cyhoeddus - mae angen ichi ddweud wrthym. Fel arfer chaiff dim mwy na dau gerbyd ei ganiatáu fesul digwyddiad ac mae angen inni wybod y rhifau cofrestru, y gwneuthuriad a'r modelau gan y bydd y rhain yn cael eu cynnwys yn eich cytundeb gyda ni. Nid ydym fel arfer yn caniatáu ATVs na beiciau cwad  - os yw hynny'n gwbl dyngedfennol i'ch arolwg bydd angen ichi drafod hyn ymhellach gyda'r Swyddfa Ardal leol. 

Cwestiwn 12 
Os mai hwn yw'r tro cyntaf ichi gyflwyno cais, dywedwch wrthym a ydych wedi cynnal arolygon o'r math hwn o'r blaen - un ai ar tir a oedd yn cael eu rheoli gan Cyfoeth Naturiol Cymru neu yn rhywle arall.  Dylech roi enw cyswllt a chyfeiriad - efallai y byddwn am gysylltu â'r person hwn am eirda os rhowch chi ganiatâd inni i wneud hynny. Cwestiwn 13 
Dywedwch wrthym ble bydd eich arolwg yn cael ei gynnal - dylech gynnwys enw'r coetir os ydych yn ei wybod a byddai cyfeirnod grid yn fwy fyth o help. 

 
Marciwch yr union lwybrau a'r mannau mynediad yn glir ar y map lleoliad yr ydych yn ei gyflwyno gyda'r cynnig hwn. Dylai'r rhain fod mor gywir â phosibl - peidiwch â defnyddio pen marcio trwchus.  Dylai'r map fod ar y raddfa briodol i ddangos ardal eich arolwg yn ei chyfanrwydd yn glir. Mae enghraifft o fap ar raddfa briodol gyda'r manylion wedi'u marcio'n glir ynghlwm yma fel Atodiad 1. Cofiwch ofyn inni am help gyda hyn os ydych yn ansicr. Os caiff eich cais ei gymeradwyo, rhaid ichi ufuddhau i unrhyw arwyddion yn y coetir sy'n cyfyngu mynediad am unrhyw reswm - hyd yn oed os yw'ch Trwydded yn cwmpasu'r ardal lle mae cyfyngiadau. Cwestiwn 14 
Rhestr gyfeirio yw hon o ddogfennau ategol y **mae rhaid ichi** eu darparu gyda'ch cais os ydynt yn berthnasol.  Ticiwch bob blwch perthnasol a chofiwch gynnwys y dogfennau i gyd wrth gyflwyno'ch cais. 

 Map lleoliad (un ai ar raddfa 1:25000 neu 1:50000) - gweler Atodiad 1 am 
enghraifft.  Cysylltwch â'r swyddfa os oes angen cymorth arnoch.  Asesiad risg - gallwn ddarparu templed gwag, ond defnyddiwch eich un eich hunain 
os oes un gennych yn barod.  Mae'n templedau ni ar gael o'ch Swyddfa Ardal Leol ac oddi ar we dudalen.  Gallwch gael cyngor ar lunio asesiadau risg oddi wrth yr Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch  Efallai y gallai cyrff cymorth ymbarél, fel Ymddiriedolaeth Adareg Prydain er enghraifft, gynnig cyngor penodol.  Copi o'ch Tystysgrif Yswiriant Atebolrwydd Cyhoeddus gyfredol.  Mae angen 
gwarchodaeth o £5 miliwn o leiaf arnom.* *gweler isod* 
 
 Cynllun Argyfwng - eto, gall yr Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch gynnig 
cyngor.  
 
 Allweddi i glwydi: dylech holi'ch Swyddfa Ardal Leol i weld a fydd angen allwedd 
arnoch.  Codir tâl o £75 am allweddi a gollir neu rai nad ydynt yn cael eu dychwelyd. 
 
 Trwyddedau a Thystysgrifau - os yw'r rhain yn ofynnol ar gyfer eich gwaith arolygu, 
rhaid ichi ddarparu copïau cyfredol.  Os ydych yn ansicr a oes eu hangen, cysylltwch â ni. 
 
*Os nad yw'ch gwaith arolygu yn golygu gosod eitemau yn eu lle, dringo, cloddio ac ati, nid oes angen ichi ddarparu Tystysgrif Yswiriant Atebolrwydd Cyhoeddus a /neu Asesiad Risg.  Os ydych yn ansicr, cysylltwch â ni. Yn olaf… 
Gwnewch yn siŵr eich bod chi'n ysgrifennu'ch enw mewn llythrennau bras, yn dyddio a llofnodi'r ffurflen gais, gan sicrhau bod yr holl wybodaeth rydych wedi'i rhoi yn gywir ac yn gyfredol. Adborth Rydym yn gofyn yma ar y Ffurflen ichi BEIDIO â thicio'r blwch os ydych yn fodlon inni gysylltu â chi yn y dyfodol i ganfod beth yw eich barn am ein gwasanaeth ac i'n helpu i wella. Rydym yn dibynnu'n fawr ar adborth ac yn adolygu'n Ffurflenni a'n prosesau'n rheolaidd i adlewyrchu'r sylwadau a gawn. Byddem yn gwerthfawrogi'ch barn yn fawr iawn. 

 
Diogelu Data Bydd yr wybodaeth a ddarperir gennych yn cael ei phrosesu gan Cyfoeth Naturiol Cymru yn unol a'r Egwyddorion Diogelu Data a'n Hysbysiad Preifatrwydd i ganiatáu inni brosesu eich cais.  Ni fydd CNC yn cyhoeddi gwybodaeth bersonol a geir yn eich cais, ond y bydd eich cais llawn yn cael ei rannu gyda staff yn fewnol er mwyn ei phrosesu. Gall eich cyfeiriad e-bost a'ch rhif(au) ffôn cael eu rhoi i drydydd partïon allanol (e.e. trefnwyr digwyddiadau eraill neu gontractwyr coedwig) fel y gallant gysylltu â chi os bydd gwrthdaro rhwng eich gweithgareddau chi a rhai eraill ar y tir yr ydym yn ei reoli. 

## Rhyddid Gwybodaeth

O dan Ddeddf Rhyddid Gwybodaeth 2000, gall unrhyw  un ofyn i awdurdod cyhoeddus am wybodaeth. Mae'r Ddeddf yn pennu dwy hawl statudol: i gael gwybod a yw'r awdurdod cyhoeddus yn dal gwybodaeth amdanoch ai peidio; ac, os yw, i gael gwybod beth yw'r wybodaeth honno. 

Mae Deddf Diogelu Data 1998, sy'n cwmpasu'r sector cyhoeddus a'r sector preifat ar draws y Deyrnas Unedig, yn rhoi'r hawl ichi gael gwybod pa wybodaeth, yn cynnwys gwybodaeth bersonol, sy'n cael ei dal amdanoch ar gyfrifiadur ac mewn rhai cofnodion papur. Mae hyn yn cael ei alw'n hawl gwrthrych i wybodaeth. Mae gennych hawl hefyd i gael unrhyw ddata anghywir wedi'i gywiro, ei flocio, ei ddileu neu ei ddinistrio, ac i geisio iawndal drwy'r llysoedd am niwed a loes a achoswyd gan ddata anghywir o'r fath. Fel arfer dim ond i atal neu ganfod troseddu y byddai'r Cyfoeth Naturiol Cymru yn trosglwyddo gwybodaeth bersonol. Ewch i'n gwe dudalen Gwybodaeth Agored i gael rhagor o fanylion:  

## Gwiriadau'R Gwasanaeth Datgelu A Gwahardd (Gdg) Argymhellwn Eich Bod Yn Cadarnhau Gyda'R Gwasanaeth Datgelu A Gwahardd A Oes Angen Gwiriad Gdg Ar Gyfer Eich Gweithwyr Neu Eich Gwirfoddolwyr, Os Yw Hynny'N Briodol.