## Vaksinimi Covid-19 Një Udhëzues Për Të Rriturit

Kjo broshurë shpjegon në lidhje me vaksinimin COVID-19, 

kush është i përshtatshëm dhe 
kush duhet të ketë vaksinën 
për t'i mbrojtur ata nga 
Koronavirusi.

Mbroni veten.
Vaksinimi COVID-19

## Përmbajtja

Çfarë është COVID-19 ose Koronavirusi? Rreth llojeve të vaksinave Kush duhet t'i bëjë vaksinat COVID-19? A jam më shumë në rrezik nga infeksioni me COVID-19? Kush nuk mund ta bëjë vaksinën? A do të më mbrojë vaksina? A do të ketë vaksina efekte anësore? Unë kam bërë vaksinën time të gripit, a kam nevojë edhe për vaksinën COVID-19? A mund të infektohem me COVID-19 nga vaksina? Çfarë të bëj më tej? Çfarë duhet të bëj nëse nuk jam mirë kur të jetë takimi im i radhës? A mund t'ia transmetoj dikujt COVID-19, pasi të kem bërë vaksinën?

# Çfarë Është Covid-19 Ose Koronavirusi?

COVID-19 shkaktohet nga një koronavirus i ri, i njohur si SARS-CoV-2. Për herë të parë u identifikua në fund të vitit 2019. Është shumë infektues dhe mund të çojë në sëmundje të rëndë të frymëmarrjes. Shumë njerëz që janë të infektuar mund të mos kenë asnjë simptomë ose të kenë vetëm simptoma të lehta. Këto zakonisht fillojnë me kollë, ethe, dhimbje koke dhe humbje të shijes ose nuhatjes. Disa njerëz do të ndjehen shumë të lodhur, do të kenë dhembje të muskujve, diarre dhe të vjella, ethe dhe konfuzion. Një numër i vogël i njerëzve pastaj vazhdojnë të kenë sëmundje të rëndë që mund të kërkojë shtrim në spital ose në kujdesin intensiv. 

Në përgjithësi më pak se 1 në 100 
njerëz që janë të infektuarvdesin 

nga COVID-19, por në ata mbi 75 vjeç 
kjo rritet në 1 në 10. 

Nuk ka shërim për COVID-19 edhe 

pse disa trajtime të testuara rishtazi 

ndihmojnë në uljen e rrezikut të 

komplikimeve. 

## Rreth Llojeve Të Vaksinave

Në MB, ekzistojnë dy lloje të vaksinave COVID-19 që do të përdoren pasi të miratohen. Ato të dyja kërkojnë dy doza për të siguruar mbrojtjen më të mirë.

Kush duhet t'i bëjë vaksinat COVID-19?

Komiteti i Përbashkët për Vaksinimin dhe Imunizimin (JCVI), një grup ekspertësh i pavarur ka rekomanduar që NHS t'ua ofrojë këto vaksina së pari atyre që kanë rrezik më të lartë për të kapur infeksionin dhe vuajnë komplikime serioze nëse infektohen. Kjo përfshin të rriturit e moshuar, punonjësit e linjës së parë shëndetësore dhe të kujdesit social, banorët dhe personelin e shtëpive të kujdesit dhe ata me gjendje të caktuara klinike. Kur të ketë sasi më të mëdha vaksinash, ato do t'u ofrohen personave të tjerë në rrezik, sa më shpejt të jetë e mundur.

## A Jam Në Rrezik Më Të Madh Nga Infeksioni Covid-19? Koronavirusi Mund Të Prekë Këdo. Nëse Jeni Një I Rritur Në Moshë Dhe Keni Një Gjendje Shëndetësore Afatgjatë, Covid-19 Mund Të Jetë Shumë Serioz Dhe Në Disa Raste Fatal. Ju Duhet Ta Bëni Vaksinën Covid-19 Nëse Jeni: •	 Një I Rritur Që Jeton Ose Punon Në Një Shtëpi

kujdesi për të moshuarit 
•	 një punonjës i kujdesit shëndetësor në vijën 

e parë
•	 një punonjës i kujdesit social në vijën e 
parë 
•	 një kujdestar që punon në kujdesin shtëpiak 
dhe kujdeset për të rriturit e moshuar
•	 të moshës 65 vjeç e lart •	 të rriturit më të rinj me gjendje klinike 
afatgjata (shih faqen tjetër) 

## Vaksina Gjithashtu Do T'U Ofrohet Të Rriturve Me Gjendje Të Tilla Si: •	 Një Kancer Në Gjak (Të Tilla Si Leucemia,

limfoma ose mieloma)
•	 diabeti •	 demencia
•	 një problem me zemrën •	 një ankesë në gjoks ose vështirësi në 
frymëmarrje, duke përfshirë bronkitin, emfizemën ose astmën e rëndë
•	 një sëmundje e veshkave •	 një sëmundje e mëlçisë •	 imunitet i ulur për shkak të sëmundjes ose 
trajtimit (të tilla si infeksioni HIV, barna steroide, kimioterapi ose radioterapi)
•	 artriti reumatoid, lupusi ose psoriaza •	 të paturit e një transplanti organi •	 të paturit e një goditje në tru ose një sulm 
ishemik kalimtar (TIA)
•	 një gjendje neurologjike ose humbje të 
muskujve
•	 një aftësi e kufizuar e rëndë ose e thellë në 
të mësuar
•	 një problem me shpretkën tuaj, p.sh. 
sëmundja e drapanocideve ose që ju është hequr shpretka
•	 janë seriozisht mbipeshë (BMI prej 40 e lart) •	 janë shumë të sëmurë nga ana mendore Të gjithë njerëzit që janë në grupin tejet të cenueshëm klinikisht do të kenë të drejtë për një vaksinë COVID-19. Nëse ju ofrohet vaksina, mund të varet nga ashpërsia e gjendjes tuaj. Mjeku juaj i përgjithshëm mund të këshillojë nëse kualifikoheni.

## Kush Nuk Mund Ta Bëjë Vaksinën?

Vaksinat nuk përmbajnë organizma të gjallë, dhe kështu janë të sigurta për njerëzit me çrregullime të sistemit imunitar. Këta njerëz mund të mos i përgjigjen aq mirë vaksinës. 

Një numër shumë i vogël i njerëzve që janë në rrezik të COVID-19 nuk mund të bëjnë vaksinën - kjo përfshin njerëzit që kanë alergji të rënda. Gratë në moshë riprodhuese, ato që janë shtatzënë ose ushqejnë me gji duhet të lexojnë informacionin e detajuar www.nhs.uk/covidvaccination 

## A Do Të Më Mbrojë Vaksina?

Vaksinimi COVID-19 do të zvogëlojë mundësinë që të vuani nga sëmundja COVID-19. Mund të duhen një ose dy javë që trupi juaj të krijojë një mbrojtje nga doza e parë e vaksinës.

Vaksina është treguar e 
efektshme dhe asnjë shqetësim 
sigurie nuk është parë në 
studimet e më shumë se 20,000 
njerëzve. 

Ashtu si të gjitha barnat, asnjë vaksinë nuk është plotësisht e efektshme - disa njerëz mund të infektohen ende COVID-19 pavarësisht se kanë bërë një vaksinë, por kjo duhet të jetë më pak e rëndë.

## A Do Të Ketë Vaksina Efekte Anësore?

Si të gjitha ilaçet, vaksinat mund të shkaktojnë efekte anësore. Shumica e këtyre janë të buta dhe afatshkurtra, dhe jo të gjithë i kanë këto. Edhe nëse keni simptoma pas dozës së parë, përsëri duhet të merrni dozën e dytë. Megjithëse mund të merrni njëfarë mbrojtje nga doza e parë, marrja  e dozës së dytë do t'ju japë mbrojtje të qëndrueshme ndaj virusit.

## Efektet Anësore Shumë Të Zakonshme Përfshijnë:

•	 të paturit e një ndjenje të dhimbshme, të 
rëndë dhe butësi në krahun ku keni bërë injeksionin tuaj. Kjo ka tendencë të jetë më keq rreth 1-2 ditë pas vaksinës
•	 ndjenjë lodhjeje •	 dhimbje koke •	 dhimbje të përgjithshme, ose simptoma si me 
grip të lehtë
Megjithëse ndjenja e etheve nuk është e pazakontë për dy ose tre ditë, një temperaturë e lartë është e pazakontë dhe mund të tregojë se keni COVID-19 ose një infeksion tjetër. Mund të pushoni dhe të merrni dozën normale të paracetamolit (ndiqni këshillat në paketim) për t'ju ndihmuar të ndiheni më mirë. 

Simptomat pas vaksinimit normalisht zgjasin më pak se një javë. Nëse simptomat tuaja duket se përkeqësohen ose nëse jeni i/e shqetësuar, telefononi NHS 111.

Nëse kërkoni këshillë nga një mjek ose infermier, sigurohuni që t'u tregoni atyre rreth vaksinimit tuaj (tregojini kartën e vaksinimit nëse është e mundur) në mënyrë që ata t'ju vlerësojnë siç duhet. Ju gjithashtu mund të raportoni efekte anësore të dyshuara për vaksinat dhe ilaçet përmes skemës së Kartës së Verdhë. Shikoni faqen 11. Nëse aktualisht jeni në grupin ekstremisht të rrezikuar klinikisht, ju lutemi vazhdoni të ndiqni udhëzimet e qeverisë.

## Unë Kam Bërë Vaksinën Time Të Gripit, A Kam Nevojë Edhe Për Vaksinën Covid-19?

Vaksina e gripit nuk ju mbron nga COVID-19. Meqenëse keni të drejtë për të dy vaksinat, duhet t'i bëni të dyja, por normalisht të ndara, të paktën një javë.

## A Mund Të Infektohem Me Covid-19 Nga Vaksina?

Ju nuk mund të infektoheni me COVID-19 nga vaksina, por është e mundur ta jeni infektuar me COVID-19 dhe të mos e kuptoni se keni simptomat deri pas takimit tuaj të vaksinimit. Simptomat më të rëndësishme të COVID-19 janë shfaqja e ndonjë prej të mëposhtmeve kohët e fundit:

•	 një kollë e re e vazhdueshme •	 një temperaturë të lartë •	 një humbje, ose ndryshim në shqisën 
tuaj normale të shijes ose nuhatjes Nëse keni simptomat e mësipërme, qëndroni në shtëpi dhe rregulloni që të bëni një test. Nëse keni nevojë për më shumë informacion mbi simptomat vizitoni www.nhs.uk/conditions/coronavirus- COVID-19/symptoms

## Çfarë Të Bëj Më Tej?

Pasi të keni marrë dozën e parë, duhet të planifikoni të merrni pjesë në takimin tuaj të dytë. Ju duhet të keni një kartë regjistrimi dhe takimi juaj i ardhshëm duhet të jetë ndërmjet 3 dhe 12 javëve më vonë. Është e rëndësishme që të keni të dyja dozat e vaksinës për t'ju dhënë mbrojtjen më të mirë. Mbani kartën tuaj të sigurt dhe sigurohuni që të mbani takimin tuaj të radhës për të marrë dozën tuaj të dytë. 

Don't forget your COVID-19 vaccination
 
Make sure you keep this record card in your purse or wallet Name Name of vaccine:
1
Batch no: 
Date vaccine given:

For more information on the 
COVID-19 vaccination or what 
to do after your vaccination, 
see www.nhs.uk/covidvaccine

Protect yourself.

Don't forget to attend your appointment to have your second 
dose of vaccine. You will have the best protection after two doses. 
Second appointment date:

Public Health England gateway number: 2020311. Product code: COV2020311

## Çfarë Duhet Të Bëj Nëse Nuk Jam Mirë Kur Të Jetë Takimi Im I Radhës?

Nëse nuk jeni mirë, është më mirë të prisni derisa të shëroheni për të bërë vaksinën tuaj, por duhet të përpiqeni ta bëni sa më shpejt të jetë e mundur. Ju nuk duhet të shkoni në një takim vaksinimi nëse po vetë-izoloheni, duke pritur për një test COVID-19 ose nuk jeni i sigurt nëse jeni mirë dhe në rregull. 

## A Mund T'Ia Ngjis Covid-19 Kujtdo, Pasi Të Kem Bërë Vaksinën?

Vaksina nuk mund t'ju japë infeksionin COVID-19 dhe dy doza do të zvogëlojnë mundësinë tuaj për t'u sëmurë rëndë. Ne ende nuk e dimë nëse kjo do t'ju ndalojë të infektoheni dhe ta përçoni virusin. Pra, është e rëndësishme të ndiqni udhëzimet në zonën tuaj lokale për të mbrojtur ata që ju rrethojnë. Për të mbrojtur veten dhe familjen tuaj, miqtë dhe kolegët ju ende duhet të:

•	 praktikoni distancimin shoqëror •	 vishni një maskë për fytyrën •	 lani duart me kujdes dhe shpesh •	 ndiqni udhëzimet aktuale 

www.gov.uk/coronavirus

Ju lutemi lexoni broshurën e informacionit 
të produktit për më shumë detaje mbi 
vaksinën tuaj, përfshirë efektet anësore të 
mundshme, duke kërkuar Kartën e Verdhë 
të Koronavirusit.

Ju gjithashtu mund të raportoni efekte 
anësore të dyshuara në të njëjtën faqe në 
internet apo të shkarkoni aplikacionin e 
Yellow Card.

coronavirus-yellowcard.mhra.gov.uk

## Mos Harroni

COVID-19 përhapet përmes spërklave të nxjerra nga hunda ose goja, veçanërisht gjatë të folurit ose kollitjes. Mund të merret gjithashtu duke prekur sytë, hundën dhe gojën pas kontaktit me objekte dhe sipërfaqe të ndotura. 

Vaksinimi, ndihma në mbrojtjen e njerëzve më të prekshëm. 

Nëse keni nevojë për më shumë informacion mbi vaksinimin COVID-19 ju lutemi vizitoni: www.nhs.uk/covidvaccination Ju mund të porosisni më shumë nga këto broshura falas në www.healthpublications.gov.uk