Adroddiad ar Gynllun Lwfansau Tirlenwi (CLT) Cymru 2016/17 
 
Canlyniadau terfynol Hydref 2017 

 
Cyhoeddwyd gan: Cyfoeth Naturiol Cymru Tŷ Cambria 29 Heol Casnewydd Caerdydd CF24 0TP 0300 065 3000 (Llun - Gwener, 8am - 6pm) ymholiadau@cyfoethnaturiolcymru.gov.uk www.cyfoethnaturiol.cymru Ystadegau swyddogol Ystyrir bod y wybodaeth a geir yn yr adroddiad hwn yn Ystadegau Swyddogol, ac fe'i cynhyrchwyd a'i chyhoeddi yn unol â threfniadau a gymeradwywyd gan Awdurdod Ystadegau'r DU. Am ragor o wybodaeth am Ystadegau Swyddogol ac Awdurdod Ystadegau'r DU, ewch i www.statisticsauthority.gov.uk   
Am faterion ystadegol sydd a wnelo â'r cyhoeddiad hwn, cysylltwch ag John Fry: john.fry@cyfoethnaturiolcymru.gov.uk 
© Cyfoeth Naturiol Cymru Cedwir pob hawl. Cewch atgynhyrchu'r ddogfen hon trwy ganiatâd o flaen llaw gan Gyfoeth Naturiol Cymru. 

Crynodeb Gweithredol Mae'r adroddiad hwn yn cwmpasu Ddeuddeg flwyddyn lawn Cynllun Lwfansau Tirlenwi (CLT) Cymru, o 1 Ebrill 2016 i 31 Mawrth 2017.1 Mae'r canlyniadau a gyflwynir yn yr adroddiad hwn yn derfynol. Pwrpas y cynllun yw sicrhau nad yw gwastraff trefol pydradwy yn cael ei anfon i safleoedd tirlenwi. Mae Llywodraeth Cymru yn gosod cyfyngiadau ar faint o wastraff trefol pydradwy gaiff awdurdodau lleol yng Nghymru ei dirlenwi.  
 
Penawdau cydymffurfiaeth Roedd awdurdodau lleol Cymru wedi tirlenwi 90,8272 o dunelli o wastraff trefol pydradwy yn 2016/17, o gymharu â lwfans o 390,000 o dunelli ar gyfer Cymru gyfan. Roedd hyn 77% yn llai (299,173 o dunelli) na'r lwfans. Llwyddodd y 22 awdurdod lleol i gynhyrchu o fewn y lwfans unigol a bennwyd iddynt. Mae Cymru wedi lleihau faint o wastraff trefol pydradwy a dirlenwyd gan 89% (760,662 o dunelli3) ers blwyddyn lawn gyntaf y cynllun yn 2005/06. Mae lleihau faint o wastraff trefol pydradwy sy'n cael ei anfon i safleoedd tirlenwi yn helpu i leihau allyriadau nwyon tŷ gwydr, gan atal nwy methan rhag cael ei gynhyrchu a'i ryddhau i'r aer o safleoedd tirlenwi. Mae hyn yn bwysig am fod methan ddau ddeg pum gwaith yn gryfach na charbon deuocsid fel nwy tŷ gwydr. O edrych ar berfformiadau unigol awdurdodau lleol ar gyfer 2016/17, defnyddiodd Blaenau Gwent, Caerdydd, Sir Ddinbych, Sir Fflint, Merthyr Tudful, Sir Fynwy, Rhondda Cynon Taf, Thorfaen, Bro Morgannwg a Wrecsam lai na 10% o'u lwfansau, tra bod Gwynedd a Abertawe wedi defnyddio dros 70% o'u lwfansau. At ei gilydd, mae awdurdodau lleol wedi parhau i wneud cynnydd da wrth ddargyfeirio gwastraff trefol pydradwy rhag cael ei dirlenwi. Fodd bynnag, bydd cyflawni'r targedau sydd i ddod, hyd at 2020, yn arbennig o anodd i'r awdurdodau lleol hynny a oedd yn agos at fynd y tu hwnt i'w lwfansau unigol ar gyfer 2016/17. 

 

Cynnwys 
1 Cefndir 


4 
 
2 Dilysu - Awdurdod Monitro  


5 3 Cydymffurfiaeth gan awdurdodau lleol 


6 Atodiad 1 - Cydymffurfiad Awdurdod Lleol o gymharu â thargedau  
 
8 Atodiad 2 - Gwaith cyflwyno adroddiadau gan awdurdodau lleol 
 
 
10 Atodiad 3 - Map sy'n crynhoi lefelau cydymffurfio awdurdodau lleol 
 
13 Gwybodaeth Ansawdd Allweddol 


14 Geirfa  


15 Ffigurau a Thablau  
Ffigur 1.   Maint y gwastraff trefol pydradwy a dirlenwyd o gymharu â lwfansau 
awdurdodau lleol Cymru 2015/16 
9 
Ffigur 2.   Cyfran yr awdurdodau lleol a adroddodd yn brydlon yn 2015/16 o            
gymharu â 2014/15 
   11 
Tabl 1.  
Cymharu data WasteDataFlow (WDF) a chofnodion safleoedd tirlenwi  sy'n dangos faint o wastraff trefol a dirlenwyd yng Nghymru yn 2015/16 a'r gwahaniaeth rhwng y ddwy gyfres o ddata cyn ac ar ôl y broses ddilysu 
6 
Tabl 2.  
Perfformiad CLT ar gyfer 2016/17 
8 
Tabl 3.   
Canllawiau adrodd statudol y CLT 
10 
Tabl 4.   
Cydymffurfiaeth â therfynau amser ar gyfer adrodd data WasteDataFlow, fesul awdurdod lleol 
12 

## 1 Cefndir

Sefydlwyd Cynllun Lwfansau Tirlenwi Cymru4 drwy Reoliadau Cynllun Lwfansau Tirlenwi (Cymru) 2004. Pwrpas y cynllun yw sicrhau nad yw gwastraff trefol pydradwy yn cael ei anfon i safleoedd tirlenwi. Mae lleihau faint o wastraff trefol pydradwy sy'n cael ei anfon i safleoedd tirlenwi yn helpu i leihau allyriadau nwyon tŷ gwydr, gan atal nwy methan rhag cael ei gynhyrchu a'i ryddhau i'r aer o safleoedd tirlenwi. Mae methan ddau ddeg pum gwaith yn gryfach na charbon deuocsid fel nwy tŷ gwydr. Mae Llywodraeth Cymru yn gosod cyfyngiadau ar faint o wastraff trefol pydradwy gaiff awdurdodau lleol yng Nghymru ei dirlenwi. Cyfoeth Naturiol Cymru yw awdurdod monitro'r cynllun, ac mae'n ddyletswydd arno i adrodd ar berfformiad mewn perthynas â lwfansau blynyddol pob awdurdod lleol a'r cyfanswm ar gyfer Cymru gyfan. Mae Cyfoeth Naturiol Cymru yn gyfrifol am gysoni'r lwfansau sydd ar gael i bob awdurdod lleol i gyd-fynd â faint o wastraff trefol pydradwy a dirlenwyd ganddynt. Mae Cyfoeth Naturiol Cymru yn amcangyfrifo faint o wastraff trefol pydradwy a anfonir i'w dirlenwi, a hynny gan ddefnyddio dull o gydbwyso màs.5 Dywed rheoliadau'r Cynllun Lwfansau Tirlenwi y dylai'r gwastraff pydradwy a gesglir fod yn 61% o gyfanswm y gwastraff trefol a gesglir.  Ers hynny, mae Llywodraeth Cymru wedi adolygu pydradwyedd gwastraff trefol ac wedi dod i'r casgliad bod y ffigur hwn dal yn briodol. Ymhen pum mis i ddiwedd y flwyddyn gynllun, rhaid i Gyfoeth Naturiol Cymru bennu faint o wastraff trefol pydradwy a dirlenwyd gan bob awdurdod lleol. Mae Cyfoeth Naturiol Cymru yn darparu data blynyddol a gysonwyd i Lywodraeth Cymru ar 1 
Medi bob blwyddyn. Ymgynghorir â Chymdeithas Llywodraeth Leol Cymru ac awdurdodau lleol ynghylch y data, a chyhoeddir yr adroddiad terfynol ar wefan Cyfoeth Naturiol Cymru, sy'n gweithredu fel cofrestr y lwfansau tirlenwi. Hysbysir Llywodraeth Cymru os yw unrhyw awdurdod lleol yn mynd y tu hwnt i'r lwfans a ganiateir iddo, a bydd yr awdurdod lleol yn agored i gael ei gosbi'n ariannol. Rhaid i Lywodraeth Cymru sefydlu a chynnal cofrestr cosbau sy'n cynnwys manylion gorchmynion o'r fath. Cymru 'Cynllun Lwfansau Tirlenwi: Dyrannu Lwfansau 2009-2020'6. 

2 Dilysu - Awdurdod Monitro Mae blwyddyn y Cynllun Lwfansau Tirlenwi yn para o 1 Ebrill hyd 31 Mawrth. Mae Cyfoeth Naturiol Cymru yn defnyddio proses dau gymal, bob chwarter, er mwyn archwilio'r data ar ôl iddo gael ei gyflwyno i WasteDataFlow.7 Archwiliad desg o'r holl ddata a gyflwynwyd gan awdurdodau lleol yw cymal un. Yng nghymal dau, caiff WasteDataFlow ei ddilysu gan ddefnyddio cofnodion safleoedd tirlenwi. Yn 2012, dechreuodd Cyfoeth Naturiol Cymru ar broses chwarterol o ddilysu data safleoedd pen y daith ar gyfer targedau adfer statudol yr awdurdodau lleol. Mae hyn yn cynnwys archwiliad desg ar sail y swmp o ddeunydd yr adroddwyd ei fod wedi'i adfer bob blwyddyn gynllun. 

2.1 Cymharu WasteDataFlow a chofnodion safleoedd tirlenwi Mae Tabl 1 yn dangos y ffigurau ar gyfer faint o wastraff tirlenwi a ddilyswyd gan Gyfoeth Naturiol Cymru yn 2016/17. Mae'r canlyniadau'n dangos canran y gwahaniaethau gwreiddiol a therfynol rhwng y ddwy gyfres o ddata, cyn ac ar ôl dilysu. Yn 2016/17, roedd gwahaniaeth o 0.9% (neu 1,384 o dunelli) rhwng y ffigurau ar ôl eu dilysu. Mae hyn yn llai na'r gwahaniaeth o 1.6% yn 2015/16. Mae cyfanswm y gwahaniaeth terfynol yn gyfforddus o fewn y targed o 10% a osodwyd gan Lywodraeth Cymru.  Mae hyn yn welliant mawr o gymharu â'r gwahaniaethau gwreiddiol, cyn dilysu, ym mhob chwarter o'r flwyddyn. O'r 148,477 o dunelli a ddilyswyd gan Gyfoeth Naturiol Cymru, anfonwyd 137,012 o dunelli i safleoedd tirlenwi yng Nghymru a 9,920 o dunelli i safleoedd tirlenwi yn Lloegr. Tirlenwyd y gweddill ar ôl ynni gan driniaethau gwastraff y tu allan i'r DU. Mae gan y gwastraff hwn bydradwyedd o 0%. Ar ôl cynnal 88 archwiliad ar gyfer yr awdurdodau lleol drwy gydol blwyddyn y cynllun, mae 4 yn parhau i ddangos anghysondeb o fwy na 10% neu 100 tunnell. Achoswyd y gwahaniaethau rhwng y ddwy gyfres o ddata am sawl rheswm, yn eu plith: 

 safle tirlenwi'n cofnodi gan ddefnyddio Rhestr Wastraff (neu Gatalog 
Gwastraff Ewrop), tra bod awdurdodau lleol yn adrodd yn WasteDataFlow yn ôl y math o ddeunydd.  Mae'r systemau adrodd hyn yn creu trafferthion wrth gymharu a hefyd wrth wahaniaethu gwastraff trefol, yn ôl ei ddiffiniad dan reoliadau'r Cynllun Lwfansau Tirlenwi; 
 mae'n bosibl bod contractwyr preifat yn cymryd gwastraff trefol nad yw'n 
fater i'r awdurdod lleol a gwastraff nad yw'n drefol yn yr un cerbyd a ddefnyddir i gasglu gwastraff trefol yr awdurdod lleol. Felly, mae'n anodd 
cyfrifo'n gywir swm y gwastraff trefol a gasglwyd gan awdurdod lleol ac a dderbyniwyd ar y safle tirlenwi;  

 anawsterau gyda phentyrru a/neu ddosrannu gwastraff trefol o safle tirlenwi 
a ddefnyddir gan sawl awdurdod lleol. 

| 2016-17                 | 2016-17            | 2016-17            |
|-------------------------|--------------------|--------------------|
| Gwybodaeth safleoedd    |                    |                    |
| WasteDataFlow -         |                    |                    |
| - gwastraff soled       |                    |                    |
| gwastraff soled dinesig |                    |                    |
| % Gwahaniaeth:          |                    |                    |
| dinesig                 |                    |                    |
| Chwarter                |                    |                    |
| a anfonwyd i safleoedd  | a anfonwyd i       | rhwng y ddwy set o |
| tirlenwi                | safleoedd tirlenwi | ddata              |
| (tunelli)               | (tunelli)*         |                    |
| Gwreiddiol              | Terfynol           | Gwreiddiol         |
| 1                       |                    |                    |
| 36,948                  | 39,844             | 39,751             |
| 2                       |                    |                    |
| 35,436                  | 38,900             | 38,995             |
| 3                       |                    |                    |
| 24,959                  | 33,327             | 33,439             |
| 4                       |                    |                    |
| 31,579                  | 35,239             | 34,061             |
| Cyfanswm                | 128,922            | 147,311            |

 * Dyma gyfanswm y Gwastraff Trefol Solet (GTS) a adroddwyd ei fod wedi'i dirlenwi yn WasteDataFlow, ac sydd wedi'i wirio mewn perthynas â chofnodion safle. Bydd y ffigur hwn ychydig yn is na'r cyfanswm a anfonwyd i safleoedd tirlenwi am nad yw peth gwastraff tirlenwi yn cael ei ddilysu oherwydd dosrennir gwastraff gwrthodedig a gwastraff a wrthodwyd ar ôl sawl proses drin, lle na ellir nodi'r safle tirlenwi neu gyfran yr awdurdod lleol.  
 
3 Cydymffurfiaeth gan Awdurdodau Lleol Ceir y canlyniadau cyfan ar gyfer blwyddyn fonitro 2016/17 yn Atodiad 1 ar y tudalennau canlynol.   
 
Mae'r canlyniadau blynyddol yn dangos bod yr holl awdurdodau lleol wedi cyflawni eu rhwymedigaethau parthed y lwfansau tirlenwi yn ystod 2016/17. Anfonwyd 90,827 o dunelli o wastraff trefol pydradwy o Gymru i gael eu tirlenwi o gymharu â lwfans o 390,000 o dunnelli ar gyfer Cymru gyfan. Golyga hyn fod awdurdodau lleol Cymru gyda'i gilydd wedi tirlenwi 77% (299,173 o dunelli) o wastraff trefol pydradwy yn llai na'r lwfans ar gyfer 2016/17. Dengys y canlyniadau fod gan 20 o awdurdodau lleol ddigon o ofod wrth gefn ar gyfer bodloni eu rhwymedigaethau yn y dyfodol oherwydd iddynt ddefnyddio llai na 70% o'u lwfansau. Defnyddiodd Blaenau Gwent, Caerdydd, Sir Ddinbych, Sir Fflint, Merthyr Tudful, Sir Fynwy, Rhondda Cynon Taf, Thorfaen, Bro Morgannwg a Wrecsam lai nag 10% o'u lwfans dynodedig. Defnyddiodd Pen-y-bont ar Ogwr, Caerffili, Sir Gaerfyrddin, Ceredigion, Ynys Môn, Castell-nedd Port Talbot, Casnewydd, Sir Benfro a Powys lai na 50% o'u lwfans dynodedig. Defnyddiodd Conwy lai na 70% o'u lwfans dynodedig.  Defnyddiodd Gwynedd ac Abertawe fwy na 70% o'u lwfans. Mae Atodiad 3 yn dangos adlewyrchiad daearyddol o berfformiad yn erbyn y Cynllun Lwfansau Tirlenwi yng Nghymru. 

Mae'r rhesymau dros newidiadau wrth ddefnyddio lwfansau'n amrywio yn ôl blynyddoedd a fesul awdurdod lleol. Yn gyffredinol, gellir priodoli newidiadau i'r canlynol: 

 newidiadau i wasanaethau casglu gwastraff;  newidiadau i arferion rheoli gwastraff a thechnolegau newydd/amgen;  lefelau cyfranogiad y cyhoedd mewn cynlluniau ailgylchu;  amgylchiadau na ragwelwyd (e.e. tywydd eithafol) 

| Lwfans             | Gwastraff    |
|--------------------|--------------|
| Cynllun            | dinesig      |
| Lwfansau           |              |
| Awdurdod Lleol     |              |
| Tirlenwi           |              |
| bioddiradda        |              |
| dwy a aeth I       |              |
| (tunnell)          | safleoedd    |
| 2016/17            | tirlenwi     |
| Blaenau Gwent      | 8,821        |
| Pen y Bont ar Ogwr | 19,025       |
| Caerffili          | 23,119       |
| Caerdydd           | 39,660       |
| Carmarthenshire    | 20,997       |
| Caerfyrddin        | 9,655        |
| Conwy              | 17,513       |
| Sir Ddinbych       | 11,094       |
| Sir y Fflint       | 20,621       |
| Gwynedd            | 17,896       |
| Ynys Mon           | 9,867        |
| Merthyr Tudful     | 7,621        |
| Sir Fynwy          | 11,378       |
| Castell-nedd Port  |              |
| Talbot             | 18,910       |
| Casnewydd          | 15,925       |
| Sir Benfro         | 16,178       |
| Powys              | 19,282       |
| Rhondda Cynon Taf  | 27,071       |
| Abertawe           | 30,391       |
| Torfaen            | 11,659       |
| Bro Morganwg       | 14,579       |
| Wrecsam            | 18,738       |
| CYMRU              | 390,000      |

 Mae Cyfoeth Naturiol Cymru yn cadw cofrestr o berfformiadau awdurdodau lleol yn erbyn y Cynllun Lwfansau Tirlenwi ers i'r cynllun gychwyn yn 2004.  Gellir dod o hyd iddi yn: https://naturalresources.wales/guidance-and-advice/environmental-topics/wastemanagement/landfill-allowance-scheme/?lang=cy  

% o'r Lwfans 
Cynllun Lwfansau 
Tirlenwi a 
ddefnyddiw yd yn 
2016/17 

Atodiad 2 - Gwaith cyflwyno adroddiadau gan awdurdodau lleol 
 
Caiff terfyniadau adrodd ar gyfer awdurdodau lleol a gweithredwyr safleoedd tirlenwi 
(gweler Tabl 3) eu hamlinellu yn rheoliadau'r Cynllun Lwfansau Tirlenwi. Rhaid i awdurdodau lleol a gweithredwyr safleoedd tirlenwi gyflwyno cofnodion gwastraff trefol i Gyfoeth Naturiol Cymru8 o fewn mis i ddiwedd y cyfnod yna. 

Tabl 3.  Canllawiau adrodd statudol y CLT 

| Chwart   | Cyfnod                        | Canllawiau adrodd    |
|----------|-------------------------------|----------------------|
| er       |                               |                      |
| 1        | Data o 1 Ebrill i 30 Mehefin  | 31 Gorffennaf        |
| 2        | Data o 1 Gorffennaf i 30 Medi | 31 Hydref            |
| 3        | Data o 1 Hydref i 31 Rhagfyr  | 31 Ionawr            |
| 4        | Data o 1 Ionawr i 31 Mawrth   | 30 Ebrill            |

 Yn 2008-09, cynhyrchodd Cyfoeth Naturiol Cymru ganllawiau'r CLT ar adrodd a hysbysu, sy'n gosod amserlen fanylach ar gyfer awdurdodau lleol a gweithredwyr safleoedd tirlenwi er mwyn bodloni eu rhwymedigaeth dan reoliadau'r Cynllun Lwfansau Tirlenwi i ddarparu data cywir ac amserol. 

Awdurdodau Lleol Mae rheoliadau'r CLT yn ei gwneud hi'n ofynnol ar awdurdodau lleol i gyflwyno eu data gwastraff trefol i Gyfoeth Naturiol Cymru i gael eu dilysu, o fewn mis i ddiwedd y chwarter.  Mae Ffigur 2 yn dangos graddfa cydymffurfiaeth adroddiadau data awdurdodau lleol yng Nghymru yn ystod 2016/17.   
 
Mae lefel yr adroddiadau prydlon yng Nghymru yn 2016/17 ychydig yn waeth nag yn y flwyddyn flaenorol. Roedd 15 awdurdod lleol yn parhau i adrodd yn brydlon ac yn gyson drwy gydol y flwyddyn (Gostyngiad o un o 2015/16). Y prif resymau dros fod awdurdodau lleol yn adrodd ar ôl y dyddiad terfyn oedd: 

 materion technegol;  materion staffio ac adnoddau mewn awdurdodau lleol;  oedi cyn i awdurdodau lleol dderbyn data gan gontractwyr;  yr amser ychwanegol a dreuliwyd yn cyrchu data ar gyfer gofynion adrodd eraill. 
(Swyddogaethau) 2013, cafodd swyddogaethau datganoledig Asiantaeth yr Amgylchedd eu trosglwyddo i Gyfoeth Naturiol Cymru. 

## Gymharu Â 2015/16

 Mae Cyfoeth Naturiol Cymru yn adrodd i Lywodraeth Cymru ar gydymffurfiaeth awdurdodau lleol â'r terfyniadau adrodd. Mae Tabl 4 ar y dudalen nesaf yn rhoi rhagor o wybodaeth ar brydlondeb adrodd awdurdodau lleol yn 2016/17. Gweithredwyr safleoedd tirlenwi 
 
Mae'n ofynnol ar weithredwyr safleoedd tirlenwi i adrodd faint o wastraff trefol a dderbynnir yn eu safleoedd, a hynny o fewn mis i ddiwedd y chwarter.  Adroddwyd ar WasteDataFlow bod 46 safle tirlenwi yng Nghymru a Lloegr wedi'u nodi fel rhai sy'n derbyn gwastraff trefol gan awdurdodau lleol sy'n deillio o Gymru yn 2016/17 - 13 yng Nghymru a 33 yn Lloegr. Hefyd, adroddwyd ar wastraff a dirlenwyd dramor ar ôl iddo gael ei losgi yn WasteDataFlow. Mae cyfanswm y safleoedd tirlenwi a adroddwyd wedi gostwng o 48 i 46 yng Nghymru a Lloegr. 

| Awdurdod Lleol     | Ebr-Meh 2016     |
|--------------------|------------------|
| Gorff- Medi        |                  |
| 2016               |                  |
| Blaenau Gwent      | Ar amser         |
| Pen-y-bont ar Ogwr | Ar amser         |
| Caerffili          | Ar amser         |
| Caerdydd           | O fewn 7 diwrnod |
| Sir Gaerfyrddin    | Ar amser         |
| Ceredigion         | Ar amser         |
| Conwy              | Ar amser         |
| Sir Ddinbych       | O fewn 7 diwrnod |
| Sir y Fflint       | Ar amser         |
| Gwynedd            | O fewn 7 diwrnod |
| Ynys Môn           | Ar amser         |
| Merthyr Tudful     | Ar amser         |
| Sir Fynwy          | Ar amser         |
| Castell-nedd Port  |                  |
| Talbot             | Ar amser         |
| Casnewydd          | Ar amser         |
| Sir Benfro         | Ar amser         |
| Powys              | Ar amser         |
| Rhondda Cynon Taf  | Ar amser         |
| Abertawe           | Ar amser         |
| Torfaen            | Ar amser         |
| Bro Morgannwg      | Ar amser         |
| Wrecsam            | Ar amser         |

## Noder.Gellir Ymestyn Terfynau Amser Yn Sgil Penwythnosau/Gwyliau Banc, Materion Technegol, Neu Os Y Cytunwyd Gydag Awdurdod Am Resymau Esgusodol. Rhoddwyd Estyniad O 1 Wythnos Hefyd I'R Holl Awdurdodau Ar Gyfer Datganiadau Chwarter 3 (Hydref- Rhagfyr) I Ganiatáu Diweddaru Data Cwestiynau'R Gwasanaeth. Allwedd

  
ar amser 
  
o fewn 7 diwrnod 
  
dros 7 diwrnod 
 

Hyd- Rhagfyr 
2016 
Ion- Maw 2017 

# Atodiad 3 - Map Sy'N Crynhoi Lefelau Cydymffurfio Awdurdodau Lleol

## Gwybodaeth Ansawdd Allweddol

1. Mae gan Gyfoeth Naturiol Cymru chwe wythnos i ddilysu'r data. Ynghlwm wrth 
ddilysu, mae'r drefn o wirio bod yr holl gwestiynau perthnasol ynglŷn â 
WasteDataFlow wedi cael eu cwblhau gan yr awdurdodau lleol, a bod unrhyw wahaniaeth o ran cyfrifiadau rhwng y mewnbwn a'r allbwn a gofnodwyd yn cael ei nodi. Hysbysir yr awdurdod lleol perthnasol o unrhyw anghysonderau, a chymerir camau i'w cywiro. Ar ôl dilysu, mae Cyfoeth Naturiol Cymru hefyd yn gofyn i awdurdodau lleol ddarparu tystiolaeth ynglŷn â'u data gwastraff, sy'n broses barhaus drwy gydol y flwyddyn gynllun. 
2. Gall fod rhai anghysonderau o ran mesur cyfanswm y gwastraff gan fod y 
gwastraff yn cael ei bwyso wrth iddo gael ei gasglu, ac yna eto pan gaiff ei anfon i'w drin. Yn ogystal, gall fod pwysau'n cael ei golli drwy brosesau trin amrywiol. Mae Cyfoeth Naturiol Cymru yn dilysu cofnodion yr awdurdodau lleol ac yn ei gwneud hi'n ofynnol nad yw'r gwahaniaeth rhwng y swm a gesglir a'r swm a anfonir i gael ei drin yn fwy na 10% mewn unrhyw chwarter, oni bai bod esboniad dilys yn gallu cael ei roi. Mae Cyfoeth Naturiol Cymru hefyd wedi rhoi rhagor o bwyslais ar awdurdodau i ddarparu mwy o dystiolaeth mewn perthynas â'u hystadegau gwastraff ers 2012-13. 
3. Mae WasteDataFlow yn parhau i wella a datblygu, a gall hyn gael effaith ar y 
modd caiff data eu cofnodi. Mae hefyd yn cyflwyno adroddiadau data newydd ar sail anghenion data newydd. Gall rhai newidiadau fod yn gymhleth, gan greu effeithiau wrth adrodd na sylweddolwyd yn wreiddiol. Caiff yr holl newidiadau i'r system eu monitro'n ofalus ar gyfer gwahaniaethau rhwng y data a gofnodir a'r hyn a adroddir. Â bod gwahaniaethau'n digwydd, caiff system WasteDataFlow ei diwygio, a bydd unrhyw ddata a gyhoeddwyd yn flaenorol yn cael eu hadolygu a'u 
hamlygu yn unol â hynny.  
 
4. Mae cywirdeb y data a adroddir i WasteDataFlow yn llwyr ddibynnol ar fesuriadau, 
rheolaeth data, ac adroddiadau awdurdodau lleol a gweithredwyr gwastraff.  Er bod Cyfoeth Naturiol Cymru yn dilysu yn unol â'r rheoliadau, mae dilysu WasteDataFlow a gwirio mewn perthynas â data gwastraff eraill yn gyfyngedig yn sgil cywirdeb yr adroddiadau hyn.  
 
Geirfa Pydradwy Yn gallu cael ei ddadelfennu gan blanhigion ac anifeiliaid. Gwastraff Trefol Pydradwy (GTP) 
Y rhan o wastraff trefol solet sy'n gallu cael ei ddadelfennu gan blanhigion ac anifeiliaid. Mae gwastraff trefol pydradwy yn cynnwys papur a charden, gwastraff bwyd a gardd, a chyfran o fathau eraill o wastraff, megis tecstilau. Dargyfeirio (rhag cael ei dirlenwi) 
Term sy'n cyfeirio at osgoi anfon gwastraff i safleoedd tirlenwi pan fydd modd ei anfon i gael ei drin yn amgen mewn ffordd sy'n well i'r amgylchedd. Rhoddir amlinelliad o'r hierarchaeth gwastraff yn Erthygl 4 o'r Fframwaith Gwastraff diwygiedig (Cyfarwyddeb 2008/98/EC). Rhydd hyn flaenoriaeth uchel i atal gwastraff yn y lle cyntaf. Pan grëir gwastraff, mae'n rhoi blaenoriaeth i'w baratoi ar gyfer ei ailddefnyddio, yna ailgylchu, yna adfer, ac yn olaf un, gwaredu (e.e. tirlenwi). Nwy tŷ gwydr Term a roddir i nwyon cyfansawdd yn yr atmosffer sy'n adlewyrchu gwres yn ôl i'r ddaear yn hytrach na'i adael i ddianc i'r gofod. Mae sawl nwy ynghlwm wrth y broses, gan gynnwys carbon deuocsid (CO2), methan (CH4), ocsid nitraidd (N2O), osôn (O3), anwedd dŵr (H2O), a rhai o'r clorofflorocarbonau (CFCs). Llosgi Trin gwastraff â gwres mewn dull a reolir, naill ai er mwyn lleihau ei faint neu ei natur wenwynig. Gellir adfer ynni o losgi drwy ddefnyddio gwerth cynhesol y gwastraff i gynhyrchu gwres a/neu bŵer. Cynllun Lwfansau Tirlenwi (CLT) 
Pwrpas y Cynllun Lwfansau Tirlenwi yw sicrhau nad yw gwastraff trefol pydradwy yn cael ei anfon i safleoedd tirlenwi. Mae Llywodraeth Cymru yn gosod terfynau statudol ar faint o wastraff trefol pydradwy y gall awdurdodau lleol yng Nghymru ei anfon i safleoedd tirlenwi. Gall Llywodraeth Cymru roi cosb ariannol i awdurdodau lleol Cymru am fynd y tu hwnt i'w lwfansau ac am fethu â chydymffurfio â gofynion adrodd. Yn rhinwedd ei swyddogaeth fel awdurdod monitro'r cynllun, mae Cyfoeth Naturiol Cymru yn dilysu cofnodion gwastraff a gyflwynwyd gan awdurdodau lleol Cymru ac yn pennu faint o wastraff trefol pydradwy gaiff ei anfon gan bob awdurdod lleol i'w dirlenwi. 

 
Safleoedd tirlenwi Unrhyw safle lle caiff gwastraff ei osod. Mae safleoedd tirlenwi wedi'u gosod yn aml mewn hen byllau mwyngloddio neu chwareli. Mewn ardaloedd lle nad oes fawr ohonynt neu lle nad oes gwagle parod, weithiau fe godir y tir a gosodir gwastraff uwchben y ddaear, a chaiff y tirwedd ei ailffurfio. 

Rhestr Wastraff (Catalog Gwastraff Ewrop) 
Mae'n ddull cyffredin o ddosbarthu nodweddion gwastraff at amrywiaeth eang o ddibenion, megis dosbarthu gwastraff peryglus. Mae pennu codau gwastraff yn cael effaith fawr ar gludo gwastraff, ar drwyddedau gosod (sy'n cael eu rhoi fel arfer at ddiben prosesu codau gwastraff penodol), ar benderfyniadau ynghylch potensial gwastraff i gael ei ailgylchu, neu ar ystadegau gwastraff. 

 
Gwastraff trefol awdurdodau lleol Mae'n cynnwys gwastraff cartrefi a gwastraff nad yw'n ymwneud â chartrefi sy'n cael ei gasglu a'i waredu gan awdurdodau lleol. Mae'n cynnwys casgliadau arferol o gartrefi, casgliadau ailgylchu penodol, casgliadau arbennig ar gyfer eitemau mawr, gwastraff a dderbynnir yn safleoedd amwynder dinesig, a gwastraff a gesglir o ffynonellau nad ydynt yn ymwneud â chartrefi. Targedau adfer awdurdodau lleol Gosodwyd targedau adfer awdurdodau lleol gan Lywodraeth Cymru dan Fesur Gwastraff (Cymru) 2010, a'u bwriad yw hybu rhagor o ailgylchu ac i wireddu manteision ehangach cysylltiedig mewn perthynas â chynaliadwyedd. 

Dull o gydbwyso màs Caiff y fformiwla cydbwyso màs ei weithredu'n chwarterol er mwyn cyfrifo faint o gynnwys pydradwy sydd yng ngwastraff trefol pob awdurdod lleol.  Mae Llywodraeth Cymru wedi dynodi bod 61% o wastraff trefol awdurdodau lleol Cymru yn bydradwy. Mae'r fformiwla'n defnyddio'r data a adroddwyd i WasteDataFlow i addasu'r ganran hon ar sail  
pydradwyedd y gwastraff a ddargyfeiriwyd i gael ei ailgylchu, ei ailddefnyddio, a'i gompostio.  Defnyddir y ganran ddiwygiedig i gyfrifo faint o gynnwys pydradwy sydd mewn gwastraff a dirlenwir. WasteDataFlow (WDF) 
Ers 2004-05, defnyddir system adrodd ar-lein o'r enw WasteDataFlow er mwyn casglu cofnodion gwastraff awdurdodau lleol o ran symiau a mathau o wastraff, a sut y gwaredir â nhw (www.wastedataflow.org). Yng Nghymru, caiff hon ei rheoli gan Gyfoeth Naturiol Cymru.