![](media/image1.png){width="7.25in" height="0.8381944444444445in"}

USAID/Qafqaz filialı Azərbaycanda ABŞ-ın inkişaf və humanitar yardımının
KİV-də işıqlandırılmasına kömək edir və bu proqramları icra edən
kontraktorları və qrant alıcılarını öz fəaliyyətlərini mətbuatla
müzakirə etməyə sövq edir. Eyni zamanda, nümayəndəlik partnyorlarımızı
ABŞ Səfirinin və Ölkə üzrə Koordinatorun iştirakı ilə keçirilən
tədbirlərin planlaşdırılması vasitəsilə mediya yayımlarını cəlb etməyin
tərəfdarıdır. Aşağıda öz əksini tapmış təlimat ABŞ-ın yardım
fəaliyyətləri ilə bağlı **tədbirləri** və **mətbuatla əlaqələri**
tənzimləyir**.** Onlar kontraktorun/ qrant alıcısının məlumat yayımına
mane olmaq üçün nəzərdə tutulmayıb, bütün tərəflərin dedikləri sözlərin
üst-üstə düşməsi məqsədi daşıyır.

**MƏTBUATLA ƏLAQƏLƏR**

Bəzi kontraktor və qrant alıcıları mətbuat ilə əlaqə yaratmaqla bağlı
konkret təlimata malik olduğuna baxmayaraq, kontraktorlar/ qrant
alıcıları ilə mətbuat qurumları arasında münasibətləri tənzimləyən vahid
USAID qaydalar toplusu mövcuddur. Daimi nümayəndəliyimiz
kontraktorların/ qrant alıcılarının mətbuatla əlaqələri üçün nəzərdə
tutulan aşağıdakı qaydaları işləyib hazırlamışdır.

Amerikalı və ya xarici jurnalist, habelə tanınmış yerli mediya
qurumlarında çalışan jurnalist müsahibə keçirməyi təklif edərsə və ya
mediya iştirakı ilə keçirilən hər hansı bir tədbirdə çıxış etməyi
planlaşdırsanız, **USAID daimi nümayəndəliyi kontraktorlar və qrant
alıcılarından layihənizin Məsul Texniki Mütəxəssisinə (MTM) bu barədə
məlumat verməyinizi tələb edir.** Siz nümayəndəliyin Məlumat Yayımı və
İctimaiyyətlə Əlaqələr üzrə Mütəxəssisi Aybəniz Gəncəliyevaya da
müraciət edə bilərsiniz. Onunla əlaqə yaratmaq üçün USAID/ Qafqazın Bakı
ofisində +994 50 224 0776 telefon nömrəsinə zəng vura bilərsiniz. Bundan
sonra USAİD ABŞ səfirliyinin İctimai Əlaqələr Şöbəsi (İƏŞ) ilə əlaqə
yaradacağıq.

Müsahibə zamanı USAID Məsul Texniki Mütəxəssisin və ya Məlumat Yayımı və
İctimaiyyətlə Əlaqələr üzrə Mütəxəssisin iştirakı bir çox hallarda
faydalı ola bilər.

**USAID-in adının çəkilməsi vacibdir.** Kontraktorların/ qrant
alıcılarının qismən və ya bütövlükdə USAID vasitəsilə ABŞ hökuməti
tərəfindən maliyyələşdirildiyini yadınızda saxlayın və USAID üçün
müqavilə/ qrant üzrə iş gördüyünüzü və fəaliyyətiniz üçün ayrılan
maliyyə vəsaitinin ABŞ hökuməti tərəfindən təmin edildiyini aydın
şəkildə bildirin. Xahiş olunur unutmayın ki, bir çox müqavilə və
qrantlar bütün yayım materialları (broşürlar, mətbuat açıqlamaları və
s.) USAID tərəfindən maliyyələşdiyini konkret olaraq qeyd etməlidir.

Digər mühüm məsələ isə mövzudur. Söylədiyiniz fikirlər gördüyünüz
işlərlə məhdudlaşdırılmalıdır. ABŞ xarici siyasəti ilə bağlı istənilən
sual (məs. \"ABŞ-ın Azərbaycana kömək etməkdə hansı maraqları var?"
\"ABŞ Azərbaycan hökumətinin iqtisadi islahatı proqramı haqqında nə
düşünür? və ya "Özəlləşdirmə uğursuzluğa düçar olub, elə deyilmi?")
mədəni, lakin qəti surətdə İctimai Əlaqələr Şöbəsinə (tel. +994 12 498
03 35) ünvanlanmalıdır. Belə ki, bu suallara yalnız Ölkə üzrə
Koordinator, Nümayəndəliyin Direktoru və ya ABŞ səfiri cavab verə bilər.

**Müsahibə üçün hazırlıq**

Mediya ilə üzləşməkdən çəkinməyin. Müsahibə layihə nailiyyətləri
haqqında söhbət aparmaq üçün bir fürsət hesab edilməlidir. Müsahibədən
öncə siz layihəniz haqqında çatdırmaq istədiyiniz **2 və ya 3 əsas
ismarıc** ifadə etməlisiniz. Sizin çatdırmaq istədiyiniz ismarıcın
düzgün başa düşüldüyünü yəqin etmək üçün bu ismarıclar müsahibə zamanı
təkrar olunmalı və misall gətirməklə gücləndirilməlidir.

Bir çox ABŞ və xarici müxbirlər, habelə bəzi yerli müxbirlər müsahibəyə
gələrkən müəyyən ümumi məlumat toplamış olurlar. Bəzi hallarda, onlar bu
müfəssəl məlumatı keçmiş USAID kontraktorları, Azərbaycan hökumətinin
nümayəndələri və ya Bakıda yerləşən digər çoxtərəfli qurumların
əməkdaşlarından alırlar. Müsahibəyə gedərkən layihəniz haqqında kifayət
qədər məlumat əldə edin və özünüzə arxayın olun.

Mümkün olan hallarda müxbirlərdən öz suallarını əvvəlcədən təqdim etməyi
xahiş edin. Bu zaman Sizin imkanınız olacaq ki, qabaqcadan cavabları
hazırlayasınız və mümkün qədər dəqiq məlumat verəsiniz. Eyni zamanda,
bu, müsahibə zamanı gözlənilməz halların baş verməsini önləməyə kömək
edəcək. Əks təqdirdə isə layihəniz haqqında çatdırmaq istədiyiniz əsas
ismarıcları əks etdirən **çıxışın bəzi əsas bəndlərini hazırlayı**n.

Layihənizin USAID Məsul Texniki Mütəxəssisi və Məlumat Yayımı və
İctimaiyyətlə Əlaqələr üzrə Mütəxəssis ilə məsələləri müzakirə edin və
layihə nailiyyətləri haqqında söhbət aparmağa hazır olun. Özünüz layihə
problemlərinə toxunmayın, lakin müxbirə məlum ola bilən problemlər
haqqında suallara cavab verməyə hazırlıqlı olun.

Müsahibəyə getməmişdən öncə, layihəniz haqqında verilə bilən **bütün
mümkün neqativ sualları müzakirə etmək** yaxşı olardı. Bundan sonra,
həmin suallara cavab hazırlayıb məşq etmək lazımdır.

**Layihə problemlərinin mətbuatla müzakirə edilməsinə dair suallarınız
varsa, zəng vurub layihənizin USAID Məsul Texniki Mütəxəssisindən
məsləhət alın.**

**Müsahibə**

Telefon vasitəsilə müsahibə aparmaqdan çəkinin. Sizin ofisinizdə
aparılan şəxsi müsahibələr Sizə imkan verir ki, layihə nailiyyətləri və
məqsədlərini əsaslandıran ümumi məlumat və faktları çap olunmuş şəkildə
təqdim edəsiniz.

Istər telefonla ilkin söhbət, istərsə də müsahibə zamanı müxbirlə hər
hansı söhbət aparmağa başlamamışdan öncə qaydaları müəyyənləşdirin.
Müxbirlərə aydın surətdə başa salın ki, Siz müstəqil ekspert və ya
müşahidəçi olmadığınız üçün nə ABŞ və ya Azərbaycan siyasəti, nə də ABŞ
siyasətinə göstərdiyi təsiri baxımdan layihə nəticələri haqqında öz
fikirlərinizi bildirməyəcəksiniz.

Eyni zamanda, məqalədə Sizin söylədiklərinizin sitat gətirilməsi və
adınızın çəkilməsi haqqında müzakirə edin. Əgər bu haqda heç nə
deyilmirsə, elə hesab edə bilərsiniz ki, müsahibə rəsmidir və məqalədə
Sizin dedikləriniz sitat gətirilə bilər və adınız çəkilə bilər. Əks
halda, müsahibənin *ümumi məlumat* xarakterli olmasını tələb edin- yəni
məlumat istifadə edilə bilər, lakin adınız çəkilməyəcək (ola bilsin ki,
yerli jurnalistlər nə bu ifadə, nə də bu qayda ilə işin görülməsi ilə
tanış olmasınlar). Bununla yanaşı, Sizi necə təqdim edəcəklərini
müəyyənləşdirməlisiniz, məsələn "Azərbaycanda maliyyə islahatı üzrə iş
görən ABŞ məsləhətçisi".

Bir neçə müsahibə aparılandan sonra müxbirlə əlaqələr yaratsanız, Sizdə
belə bir fikir yarana bilər ki, onlara etibar edib əlavə məlumat vermək
olar. Belə hallarda Siz *geniş məlumat* kimi məlumat verəcəyinizi
açıqlamalısınız, yəni "məlumdur ki..." və ya "ekspert bildirmişdir
ki..." kimi ifadələrdən başqa heç bir ad çəkilməyəcək.

Tövsiyə olunur ki, sözlərinizin təhrif olunaraq istifadə edilməsindən və
ya yanlış şərh edilməsindən özünüzü qorumaq üçün **müsahibəni maqnitofon
lentinə yazasınız**. Əslində, bir çox müxbir öz diktafonundan istifadə
edir.

Düzünü deyin və **"Bilmirəm" cavabını verməkdən çəkinməyin**. Əgər tam
bilmədiyiniz bir məsələ meydana çıxarsa, müxbirə deyin ki, cavabı
bilmirsiniz və ya cavabı dəqiqləşdirmək istərdiniz və sonra bu haqda ona
məlumat verəcəksiniz. Sonra zəng etməyi unutmayın! Unutmayın ki,
müsahibə zamanı dediyiniz hər bir söz məqalədə ya sitat, ya da ümumi
məlumat kimi öz əksini tapa bilər. Hər hansı bir izahatı pıçıltı ilə
deməklə və ya müxbirə etimad etməklə kontraktorun/ qrant alanın öz
proqramları haqqında söylədiyi fikir və ya mülahizələrin məğzini
dəyişmir.

Məqalə çapa getməmişdən öncə əhatə olunan bütün məsələlərin başa
düşüldüyünü və ya müsahibənin düzgün təqdim olunduğunu yəqin etmək üçün
jurnalistdən telefon və ya faks vasitəsilə son variantı Sizə göndərməyi
xahiş etmək olar. Eyni zamanda, yadda saxlayın ki, jurnalist Sizin
xahişinizi yerinə yetirməyə razılaşmaya bilər.

Müxbirin prioritetlərini və son tarixlərini nəzərə alın, nəzakət
xatirinə bir müxbirin digər jurnalistlərlə hansı məsələlər üzərində
işlədiyini müzakirə etməyin.

Daha ətraflı məlumat vermək və Sizin müsahibəyə verdiyiniz töhvəni
təsdiq etmək üçün müsahibə zamanı USAID təşkilatının Məsul Texniki
Mütəxəssisinin iştirakını müzakirə edin. Adətən, Məlumat Yayımı və
İctimaiyyətlə Əlaqələr üzrə Mütəxəssis də müsahibələrdə iştirak edir.

**Ümumi mövzular**

USAID Azərbaycanda həyata keçirdiyi proqram üçün bir neçə fundamental və
ümumi mövzuları vurğulayır. Bunlar bütün layihələrə şamil edilir və
USAID fəaliyyətlərini şəraitə uyğun şəkildə təsvir etmək üçün istifadə
oluna bilər. Sizin konkret layihə haqqında məlumat verdiyiniz hallar
istisna olmaqla, bu mövzulardan uzaqlaşmayın.

-   Azərbaycanda USAID fəaliyyətləri islahat cəhdlərinə əsaslanır.
    Azərbaycan və Amerika Birləşmiş Ştatlarının hökumətləri prioritet
    sahələri müəyyənləşdirmişlər və USAID öz fəaliyyətlərini həmin
    sahələrə yönəltmişdir.

```{=html}
<!-- -->
```
-   USAID fəaliyyətləri Azərbaycan və Amerika Birləşmiş Ştatlarının
    hökumətləri arasında əməkdaşlıq vasitəsilə müəyyən edilmişdir.

```{=html}
<!-- -->
```
-   USAID, onun kontraktorları və qrant alıcıları Azərbaycan hökumətinin
    dəvəti ilə Azərbaycana gəlmişdirlər.

```{=html}
<!-- -->
```
-   USAID fəaliyyətləri Azərbaycan hökuməti ilə əməkdaşlıq şəraitində və
    birgə iş vasitəsilə həyata keçirilir.

```{=html}
<!-- -->
```
-   Azərbaycan və Amerika Birləşmiş Ştatlarının hökumətləri inanırlar
    ki, USAID fəaliyyətləri hər iki ölkənin qarşılıqlı maraqlarını
    güdür.

-   USAID-in Azərbaycana gəlməkdə məqsəd Azərbaycanlılara öz işlərini
    aparmaq və ya islahat cəhdlərini yerinə yetirmək haqqında göstəriş
    vermək deyil. USAID və onun kontraktorları/ qrant alıcıları
    Azərbaycanlılara alternativ yollar təqdim edirlər və Azərbaycanlılar
    özləri müəyyən edirlər ki, bunlardan hansılar respublikada
    müvəffəqiyyət qazana biləcək, hansılar isə bilməyəcək. Sonra isə
    USAID və onun kontraktorları/ qrant alıcıları Azərbaycanlıların öz
    islahat məqsədlərinə nail olmaq üçün xahiş etdikləri təcrübə və
    təlimi təmin edirlər.

**KÜTLƏVİ TƏDBİRLƏR**

ABŞ səfirinin, USAID Ölkə üzrə Koordinatorunun və onların müavinlərinin
mətbuat konfransı, açılış mərasimi, toplantı və s. kimi kütləvi
tədbirlərə dəvət alması layihələrin mətbuatda yayımlanması üçün səmərəli
bir üsuldur. USAID kontraktorları və qrant alıcılarını sövq edir ki, ABŞ
rəsmilərinin kütləvi tədbirlərdə iştirak imkanını nəzərdən keçirsinlər.

USAID təşkilatının maliyyələşdirdiyi fəaliyyətlərə həsr olunmuş mətbuat
tədbirlərinin planlaşdırılması üçün təlimat aşağıda təqdim olunmuşdur.
Nəzərə alın ki, yüksək vəzifəli səfirlik və ya USAID nümayəndəsinin
iştirakı ilə keçirilmiş tədbir üçün əlavə brifinq materialları və
planlaşdırma, habelə əlavə koordinasiya vaxtı tələb olunur. Bunun səbəbi
tədbirdə iştirak edən ABŞ rəsmilərinin ABŞ maraqlarını lazımi səviyyədə
təmsil etmək üçün kifayət qədər hazırlıqlı olmasını təmin etməkdir. Bu
zaman rəsmi və ya qeyri-rəsmi açılış sözü və ya digər çıxışlar, habelə
suallara cavab vermək nəzərdə tutulur. Tədbir rəsmi nümayəndəni dəvət
etməklə mediyanın diqqətini çəkmək məqsədi güdməyən hallarda və ya
nümayəndənin rəsmi nitq söyləməsi nəzərdə tutulmadığı hallarda da bu
qayda tətbiq edilir. Aşağıda göstərilən müddətləri nəzərə alaraq
qabaqcadan planlaşdırma USAID-ə imkan verir ki, kütləvi tədbirlər üçün
hazırlanmış planları və kütləvi məlumat materiallarını bir daha gözdən
keçirsin və səfirliyin tələb etdiyi qaydada bu materialları İctimai
Əlaqələr Şöbəsi ilə təsdiqləsin.

Səfirin və ya Ölkə üzrə Koordinatorun USAID fəaliyyətləri ilə bağlı
kütləvi tədbirdə iştirakı üçün bütün müraciətlər USAID nümayəndəliyində
layihənizin Məsul Texniki Mütəxəssisi vasitəsilə əlaqələndirilməlidir.
Səfirin iştirakı xahiş olunursa, Sizin Məsul Texniki Mütəxəssisiniz
İctimai Əlaqələr Şöbəsində İctimaiyyətlə Məsələlər üzrə Mütəxəssis ilə
əlaqə yaradacaq. *Bu, bütün* *USAID kontraktorları və qrant alıcılarına
şamil edilən bir tələbdir.*

USAID öz yeni internet səhifəsində hər tədbirə dair məlumat yerləşdirmək
üçün şəkilləri və məlumat xarakterli qısa məqalə (bir və ya iki
paraqraf) təqdim etməyi tələb edir. Bu məlumat Məsul Texniki Mütəxəssis
vasitəsilə tədbirdən sonra mümkün qədər tez bir zamanda təqdim
olunmalıdır. Yaxşı olardı ki, şəkillərdə nəyinsə baş verdiyi əks
etdirilsin, lakin daha maraqlı şəkillər olmadığı təqdirdə "danışan
obrazlardan" istifadə oluna bilər.

Xahiş olunur aşağıdakı brifinq komponentlərini (əlavələrə baxın) qeyd
olunmuş müddət ərzində və ya ondan əvvəl təqdim edin:

1.  [Dəvət]{.underline}: **(on iş günü əvvəl)** Kütləvi tədbir
    keçirərkən yuxarıda göstərilən müddətdən gec olmamaq şərtilə *öz*
    *Məsul Texniki Mütəxəssisiniz vasitəsilə* (məktubun surəti Məlumat
    Yayımı və İctimaiyyətlə Əlaqələr üzrə Mütəxəssisə göndərilməlidir)
    Səfirə/ Ölkə üzrə Koordinatora e-poçt ilə dəvətnamə göndərin və bu
    zaman tədbirin məqsədini, Səfir və ya Ölkə üzrə Koordinatorun
    iştrakının nə üçün vacib olduğunu və onların hansı mövzuya dair söz
    deməyi gözlənildiyini (əgər çıxış edəcəklərsə) təsvir edin.
    Dəvətnamədə tədbirin tarixi, vaxtı və yeri də qeyd olunmalıdır.
    Səfirin, Səfirin Müavini və ya Ölkə üzrə Koordinatorun tədbirdə
    iştirak etməyini arzulayırsınızsa, bunu aydın surətdə bildirməyi
    unutmayın.

2.  [Mətbuat materialları:]{.underline} **(yeddi iş günü əvvəl)** Bu
    zaman, ictimaiyyətə çatdırılacaq mətbuat açıqlaması (press reliz),
    faktlar üzrə məlumat vərəqəsi və ümumi məlumat materialları kimi
    bütün materialların ilkin formasını Məsul Texniki Mütəxəssisinizə
    təqdim edin. Bütün mətbuat açıqlamaları USAİD və səfirliyin İctimai
    Əlaqələr Şöbəsi tərəfindən təsdiqlənməlidir- Məsul Texniki
    Mütəxəssis İctimai Əlaqələr Şöbəsi ilə əlaqə yaradaraq bu tələbin
    yerinə yetirildiyini yəqin edəcək (Xahiş olunur aşağıda mətbuat
    açıqlamalarının hazırlanması haqda qeydlərə baxın).

3.  [Çıxış /Tədbir haqqında ümumi məlumat:]{.underline} **(yeddi iş günü
    əvvəl)** USAID/ Səfirliyin yüksək vəzifəli rəsmi nümayəndəsinin
    çıxış etməyi gözlənilirsə, tədbirdən ən azı yeddi gün əvvəl çıxışın
    mətni və tədbir haqqında ümumi məlumatın ilkin versiyasını Məsul
    Texniki Mütəxəssisiniz vasitəsilə həmin rəsmi nümayəndəyə təqdim
    edin. Əgər çıxışın mətninin hazırlanması ilə bağlı suallarınız
    yaranarsa, xahiş olunur nümunələr almaq üçün Məsul Texniki
    Mütəxəssis ilə əlaqə saxlayın.

**Qeydlər:**

-   **Tədbir haqqında ümumi məlumat:** Tədbir haqqında ümumi məlumat
    tədbirin vaxtını, tarixini və yerini göstərməlidir. Buraya tədbirin
    məqsədini (nümunələrə baxın) əks etdirən bir-iki bənd daxil
    olmalıdır. ABŞ dövlətinin rəsmi nümayəndəsinə layihə və onun indiki
    tədbirlə əlaqəsi haqqında bilmək istədiyi bütün məlumatı bəndlər
    üzrə əks etdirən ümumi məlumat bölməsi də bura daxil edilməlidir.
    Sonda tədbir haqqında ümumi məlumat tədbirin qrafikini təfərrüatı
    ilə təsvir etməlidir. Qrafikə gəliş, gediş vaxtı və lazım olarsa,
    sahə səfərləri haqqında ətraflı məlumat daxil olmalıdır.

-   **Çıxış:** Çıxış planlaşdırılan tədbirin xüsusiyyətlərinə uyğun
    hazırlanmalıdır. Çıxış tərtib etməyə başlamamışdan öncə iki məqam
    haqqında hərtərəfli fikirləşin: 1) tədbirin məqsədi nədir 2) bu nitq
    həmin məqsədə nail olmağa necə kömək edə bilər. Çıxışı bu suallara
    verdiyiniz cavablar əsasında hazırlayın. Siz Azərbaycan hökumətini,
    Azərbaycan xalqını və ya hər hansı bir sektoru nəyi isə yerinə
    yetirmək üçün həvəsləndirməyə çalışırsınızmı? Mediya üçün
    hazırlanmış bütün materiallar kimi, çıxış da nitq söylənilən zaman
    daim vurğulanan 1-2 aydın ismarıcı ifadə etməlidir (məsələn,
    Azərbaycan hökumətini hər hansı bir məsələ ilə bağlı tədbir görməyə
    sövq etməyə çalışırsınızsa, həmin ideya bütün nitq boyu müvafiq
    şəkildə təqdim olunmalıdır).

```{=html}
<!-- -->
```
-   **Mətbuat konfransının yeri:** Əgər mətbuat konfransı Azərbaycan
    Respublikasının istənilən nazirliyi və ya təşkilatında təşkil
    olunubsa, Məsul Texniki Mütəxəssis Sizinlə və Azərbaycanlı
    həmkarları ilə birgə işləyərək konfransa rəhbərlik edən və tədbirin
    təşkil olunmasına köməklik edən şəxsləri müəyyən edəcək. Bu zaman
    yəqin etmək lazımdır ki, müvafiq müxbirlərə xəbər verilib, habelə
    səs sistemləri, mətbuat üçün nəqliyyat və digər məsələlər nəzərə
    alınıb və hazır vəziyyətdədir.

```{=html}
<!-- -->
```
-   **Mətbuat açıqlamaları:** Sizə USAID-nin standart formasında mətbuat
    açıqlamalarından nümunə kimi istifadə etmək lazım gələrsə, xahiş
    olunur Məsul Texniki Mütəxəssis ilə əlaqə saxlayın. Yuxarıda qeyd
    edilmiş müddət çərçivəsində kütləvi məlumat materiallarının ilkin
    variantını alan kimi Məsul Texniki Mütəxəssis onları nəzərdən
    keçirəcək və hər hansı bir düzəliş etmək lazım olduğu halda
    kontraktorun/ qrant alanın tədbir təşkilatçısı ilə əlaqə saxlayacaq.
    Bundan sonra isə USAID icraçılarla əlaqə saxlayaraq açıqlamanın
    yekun formasını tərcümə etdirir və onu ölkənin mətbuat
    agentliklərinə və yerli mediya qurumlarına paylayır.

*Əlavə məlumat almaq üçün xahiş olunur <aganjaliyeva@usaid.gov> e-poctu
və ya +994 50 224 0776 (daxili nömrə 207) telefonu vasitəsilə
USAID/Qafqaz üzrə Məlumat Yayımı və İctimaiyyətlə Əlaqələr Mütəxəssisi
Aybəniz Gəncəliyevaya müraciət edin.*