# ümumi məlumat

![](media/image1.png){width="1.875in" height="1.625in"}Azərbaycanın
Rusiya ilə İran arasında tutduğu geo-siyasi mövqe, Qərb ilə Şərq
arasında nəqliyyat yolu kimi rol oynaması, habelə neft və qaz mənbəyi
kimi əhəmiyyətinin artması onu ABŞ üçün vacib bir müttəfiqə çevirmişdir.
Azərbaycanın artmaqda olan neft sərvətinə baxmayaraq, burada yaşayan
əhalinin təqribən üçdə bir hissəsi kasıblıq həddindən aşağı səviyyədə
yaşayır. Düzgün istifadə olunarsa, Azərbaycanın neft gəliri kasıbçılığı
azalda və bütün vətəndaşların həyatını yaxşılaşdıra bilər. Azərbaycanın
enerji resurslarının təxminən 15 il müddətində istismar olunması nəzərdə
tutulur və Amerika Birləşmiş Ştatları onlardan mümkün qədər səmərəli
istifadə etməkdə yardım əlini uzatmağa hazırdır. Amerika Birləşmiş
Ştatlarının, həmçinin, əsasən müsəlmanlardan ibarət olan bu ölkədə
qeyri-dini dünyəvi demokratiyanın gücləndirilməsində marağı vardır. Bu
məqsədə nail olmaq üçün USAID iqtisadi inkişaf, yaxşı idarəetmə və
səhiyyə sahələrini diqqət mərkəzində saxlayır.

# ProQramLAR

## proQramLAR AZƏRBAYCANIN QEYRİ-NEFT SEKTORUNA TƏKAN VERİR

2005-ci ilin may ayında Bakı- Tbilisi-Ceyhan boru kəmərinin açılışından
sonra Azərbaycan özünün artan neft gəlirinin təsirini hiss etməyə
başlamışdır. Kasıblıq içində yaşayan insanların sayı azalmış,
Azərbaycanda istehlak olunan mal və xidmətlərin sayı artmış, dövlət
büdcəsi isə 88% artmışdır. Bununla belə, dövlətin bu neft gəlirini idarə
etmək və iqtisadiyyatı iş yaratmağa qadir olan səviyyəyə çatdırmaq
bacarığı sual altındadır. Buna görə də USAID-nin Azərbaycanda ən əsas
məqsədlərindən biri iqtisadiyyatın neftə əsaslanmayan hissəsini
müxtəlifləşdirməkdir. Iqtisadi imkan kənd ərazilərinə, kiçik bizneslərə
və sahibkarlara da müyəssər olmalıdır.

Bu məqsədə nail olmaq üçün USAID bir neçə fəaliyyət həyata keçirir. Ilk
növbədə, o, dövlət məmurları ilə işləyərək ölkənin neft gəlirinin idarə
olunmasına kömək edir. İkincisi, fermer və kiçik sahibkarlara biznes
açmaq və ya genişləndirmək imkanı vermək üçün kreditlərə çıxışı
asanlaşdırmağa yardım edir. Üçüncüsü isə, USAID fermerlərə beynəlxalq və
milli bazarlarla əlaqələr yaratmağa və həmin bazarların tələbatlarını
ödəməyə kömək edir.

## azƏrbaYCAn demoKratiK İSLAHATLAR APARIR 

2003-cü ildə Azərbaycan keçmiş prezidentin oğlu Ilham Əliyevi Prezident
seçdi. Prezident Əliyev islahat etməyə hazırdır və Qərb ilə daha sıx
əlaqələr qurmaq niyyətində olduğunu bildirmişdir. USAID Əliyev hökuməti
ilə əlaqələrini gücləndirmiş və öz məqsədlərinə nail olmaq üçün
Azərbaycan hökuməti ilə iş aparır.

Azad və ədalətli seçkilərin keçirilməsi ehtimalını artırmaq üçün USAID
siyasi partiyalara, seçkiləri müşahidə edən təşkilatlara və seçicilərə,
xüsusən də gənclərə təlimlər keçir. Müstəqil KİV qərəzsiz seçkilərin
mühüm hissəsini təşkil edir və USAID jurnalistlərə təlim keçir,
rayonlarda televiziya şirkətlərinə dəstək verir və namizədlər üçün
ümummilli və regional televiziya vasitəsilə debatlar təşkil edir. USAID,
həmçinin, hökuməti sövq edir ki, yenicə formalaşmış ictimai televiziyanı
tanısın və qeydiyyata alsın, habelə rəqabəti artırmaq məqsədilə yeni
mediya şirkətlərinin veriliş aparması üçün lisenziyalar versin.

Yüksək səviyyəli korrupsiya ilə üzləşən bir ölkədə qanunun aliliyini
təmin etmək vacibdir. USAID təhsil vasitəsilə hüquqşünasların və
hakimlərin peşəkarlığını artırır. Vətəndaşlar öz qanuni hüquqları
haqqında məlumatlandırılır, şagirdlər isə orta məktəbin yuxarı
siniflərində demokratiya və insan hüquqları haqqında öyrənirlər. USAID
dövlətin yeni anti- korrupsiya komitəsi ilə yaxından əməkdaşlıq edir və
bu yaxınlarda korrupsiyadan zərər çəkmiş vətəndaşlara köməklik göstərmək
üçün üç hüquqi məsləhət mərkəzi açmışdır.

## PROQRAMLAR AZƏRBAYCAN XALQININ SƏHHƏTİNİ YAXŞILAŞDIRIR 

Azərbaycan 1991-ci ildə müstəqillik qazanandan sonra əhalinin səhhəti
xeyli zəifləməyə başladı. Nəfəs yolları və ishal xəstəlikləri
nəticəsində ölən uşaqların sayı yüksəkdir, ev şəraitində həkimin
iştirakı olmadan keçirilən doğuşların sayı artmaqdadır, qeyri-infeksion
xəstəliklər və xəsarət böyüklər arasında vaxtsız ölüm faizinin yuxarı
olmasının əsas səbəblərindəndir. Azərbaycanın səhiyyə sektoru dünyada ən
az maliyyələşdirilən strukturlardan biridir. Bu isə səhiyyə sisteminin
və onun xidmət keyfiyyətinin aşağı olması ilə nəticələnir.

Azərbaycan hökuməti ilə iş görərək USAID səhiyyə xidmətlərinin
gücləndirilməsi istiqamətində fəaliyyət göstərir. Əsas ilkin səhiyyə,
ailə planlaşdırılması və reproduktiv sağlamlıq və təcili yardım diqqət
mərkəzində duran məsələlərə aiddir. USAID yüksək keyfiyyətli səhiyyə
xidmətlərinin istifadəsini artırmaq və Azərbaycan xalqını sağlam həyat
tərzi sürməyə sövq etmək üçün iş aparır. Bunu yerinə yetirmək üçün biz
Səhiyyə Nazirliyi ilə birgə işləyərək səhiyyə sisteminin islahatını
aparırıq, səhiyyə sisteminə ayrılan maliyyə vəsaitini artırırıq,
insanların və icmaların öz sağlamlığı haqqında daha tam məlumata malik
olmasını və öz qayğısına qalmasını təmin edirik. Əhali artımı aşağı olsa
da, Azərbaycan qadınlarının yalnız 7 faizi ailə planlaşdırılmasının
müasir üsullarından istifadə edir. USAID Səhiyyə Nazirliyi ilə münasib
qiymətli müasir kontraseptiv vasitələrin istifadəsini artırmaq üçün iş
görür. Həkimlər, tibb bacıları və icma maarifi işçiləri reproduktiv
sağlamlıq və ailə planlaşdırılması üzrə təlim alırlar. Bu günədək 85,000
Azərbaycanlı bu məsələlər üzrə maarifləndirilmişdir.