Қызылорда облысында коммуналдық қалдықтардың түзілуі мен жинақталу нормаларын есептеу қағидаларын бекіту туралы (2019 - 27 тамыз; https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V19L0006908)

Ескерту.
Күші жойылды - Қызылорда облысы әкімдігінің 2021қаулысымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі)."Қазақстан Республикасының Экологиялық кодексі" Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 9 қаңтардағы Кодексінің17-3) тармақшасына, "Құқықтық актілер туралы" Қазақстан Республикасының 2016 жылғы 6 сәуірдегі Заңының, "Коммуналдық қалдықтардың түзілу және жинақталу нормаларын есептеудің үлгілік қағидаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Энергетика министрінің 2014 жылғы 25 қарашадағыбұйрығына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде 10030 нөмірімен тіркелген) сәйкес Қызылорда облысының әкімдігі ҚАУЛЫ ЕТЕДІ:Қоса берілген Қызылорда облысында коммуналдық қалдықтардың түзілуі мен жинақталу нормаларын есептеубекітілсін.Қызылорда облысы әкімдігінің кейбір қаулыларының күші жойылды деп танылсын:1) "Қызылорда облысында коммуналдық қалдықтардың түзілуі мен жинақталу нормаларын есептеу қағидаларын бекіту туралы" Қызылорда облысы әкімдігінің 2015 жылғы 8 сәуірдегіқаулысы (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде 4973 нөмірімен тіркелген, "Сыр бойы" және "Кызылординские вести" газеттерінде 2015 жылғы 19 мамырда және Қазақстан Республикасы нормативтік құқықтық актілерінің "Әділет" ақпараттық-құқықтық жүйесінде 2015 жылғы 27 мамырда жарияланған);2) "Қызылорда облысы әкімдігінің кейбір қаулыларына өзгерістер енгізу туралы" Қызылорда облысы әкімдігінің 2016 жылғы 7 сәуірдегіқаулысы (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде 5470 нөмірімен тіркелген, "Сыр бойы" және "Кызылординские вести" газеттерінде 2016 жылғы 23 сәуірде және Қазақстан Республикасы нормативтік құқықтық актілерінің "Әділет" ақпараттық-құқықтық жүйесінде 2016 жылғы 16 маусымда жарияланған)."Қызылорда облысының табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасы" мемлекеттік мекемесі және Қызылорда қаласы мен аудан әкімдіктері заңнамада белгіленген тәртіппен осы қаулыдан туындайтын шараларды қабылдасын.Осы қаулының орындалуын бақылау Қызылорда облысы әкімінің орынбасары Б.Б. Намаевқа жүктелсін.Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.Қызылорда облысының әкіміҚ. ЫсқақовҚызылорда облысы әкімдігінің 2019 жылғы "27" тамыздағы № 51 қаулысымен бекітілгенҚызылорда облысында коммуналдық қалдықтардың түзілу және жинақталу нормаларын есептеу қағидалары1.

Жалпы ережелер1.
Қызылорда облысында коммуналдық қалдықтардың түзілу және жинақталу нормаларын есептеу қағидалары (бұдан әрі - Қағидалар) "Қазақстан Республикасының Экологиялық кодексі" Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 9 қаңтардағыжәне "Коммуналдық қалдықтардың түзілу және жинақталу нормаларын есептеудің үлгілік қағидаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Энергетика министрінің 2014 жылғы 25 қарашадағыбұйрығына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде 10030 нөмірімен тіркелген) сәйкес әзірленді және коммуналдық қалдықтардың түзілу және жинақталу нормаларын есептеудің тәртібін анықтайды.Коммуналдық қалдықтарға тұрмыстық қатты қалдықтар және елді мекендерде, оның ішінде адамның тіршілік әрекеті нәтижесінде түзілген тұтыну қалдықтары, сондай-ақ, құрамы мен түзілу сипаты жағынан осыларға ұқсас өндіріс қалдықтары жатады.Коммуналдық қалдықтардың түзілу және жинақталу нормаларын есептеу тәртібі3.

Коммуналдық қалдықтардың түзілу және жинақталу нормалары тұрғын үй қорының барлық объектілері, тұрғын емес үй-жайлар үшін жеке-жеке белгіленеді.Коммуналдық қалдықтардың түзілу және жинақталу нормалары Қағидалардыңсәйкес тұрғын үй қорының барлық объектілері үшін және тұрғын емес үй-жайлар бойынша анықталады.Коммуналдық қалдықтардың түзілу және жинақталу нормалары кейіннен есептік бірлікке жинақталу көлемін кейін есептей отырып, заттай өлшеу жүргізу жолымен анықталады.Заттай өлшеу жүргізу үшін жайлылық деңгейі әртүрлі екі үлгідегі тұрғын үй қорының объектілері бөлінеді:1) су құбыры, кәріз, газбен жабдықтау, орталықтан жылыту, қоқыс құбыры бар жайлы тұрғын үйлер;2) пешпен жылытылатын, су құбыры мен кәрізі жоқ жайлы емес тұрғын үйлер.Тұрғындар тарапынан түзілетін коммуналдық қалдықтардың түзелуі және жинақталу нормаларын анықтау үшін тұрғылықты халықтың мынадай саны бар учаскелер бөліп алынады:халқының саны 300 мың адамға дейінгі қалаларда учаскелер жайлылықтың әрбір түрі бойынша тұрғындардың жалпы санының 2 пайызы;халқының саны 300 мыңнан бастап – 500 мыңға дейін адам болатын қалаларда 1 пайызы;халқының саны 500 мың адамнан асатын қалаларда - 0,5 пайызы қамти отырып таңдалады (соның ішінде жайлы емес сектор бойынша кемінде 500 адам).Таңдап алынған объектілерде өлшеу жүргізу алдында жергілікті атқарушы органдар коммуналдық қалдықтарды жинау мен шығаруды жүзеге асыратын ұйымдармен бірлесіп, Қағидалардыңсәйкес нысандар бойынша тұрғын үй қоры мен тұрғын емес үй-жайлардың коммуналдық паспорттарын жасайды.Түзілген және жинақталған коммуналдық қалдықтардың массасы мен көлемін анықтау үшін өлшеу сызғышы мен салмақ өлшеу жабдығы пайдаланылады.Өлшеуді бастамас бұрын контейнердегі қалдықтар тегістеледі және өлшеу сызғышының көмегімен қалдықтың көлемі анықталады.Жинақталған қалдықтардың массасы толған контейнерлерді өлшеу жолымен және кейін бос контейнердің массасын алып тастау арқылы анықталады.Егер бір учаскеде түзілген және жинақталған қалдықтардың жалпы көлемі арнайы техниканың (қоқыс тасығыштың) шанағын толтырған және басқа учаскелерден қоқысты тиеу мүмкін болмаған жағдайда, қалдықтардың массасын қоқыс тиелген және бос машиналарды автомобиль таразысында өлшеу жолымен анықтауға рұқсат етіледі.Түзілген және жинақталған қалдықтардың массасы мен көлемі жөніндегі деректер Қағидалардыңсәйкес нысан бойынша бастапқы жазба бланкісіне жазылады.Өлшеу бойынша бастапқы материалдарды өңдегеннен кейін әрбір объектінің алынған деректері (массасы, көлемі) аптаның күндері бойынша жалпы саны шығарылады және Қағидалардыңсәйкес нысан бойынша коммуналдық қалдықтарды түзудің және жинақтаудың жиынтық маусымдық ведомосіне енгізіледі.Маусымдық өлшеу жүргізілгеннен кейін деректер (масса, көлем) Қағидалардыңсәйкес нысан бойынша коммуналдық қалдықтардың түзілуі мен жинақталуының жиынтық жылдық ведомосіне енгізіледі.Белгілі бір объекті бойынша өлшеу болжанып отырған коммуналдық қалдықтарды жинағанда басқа объектілердің коммуналдық қалдықтары араласып кетпеуге тиіс.Қалдықтардың жинақталуын анықтаған кезде бірдей сыйымдылықтағы стандартты контейнерлер пайдаланылады.

Қалдықтарды барынша толық есепке алу және біркелкі емес түзілу мен жинақталу коэффициентін анықтау мақсатында қосымша контейнерлер орнату көзделеді, оларды орнату қажеттілігі мен олардың саны таңдап алынған учаскелерді тексерген кезде нақтыланады.Өлшеу басталғанға дейін бір тәулік бұрын барлық контейнерлер толық тазартылуға тиіс.Өлшеу бойынша бастапқы материалдарды өңдеу өлшеу жүргізген күнінен кейінгі келесі күнінен кешіктірмей жүргізіледі.Коммуналдық қалдықтардың түзілу мен жинақталу нормаларын есептеу Қағидалардыңсәйкес жүргізіледі.Қызылорда облысында коммуналдық қалдықтардың түзілу және жинақталу нормаларын есептеу қағидаларына 1-қосымшаТұрғын үй қоры мен тұрғын емес үй-жайлар объектілерінің түрлері№Коммуналдық қалдықтар жинақталатын объектілерЕсептік бірлік1.Жайлы және жайлы емес үйлер1 тұрғын2.Жатақханалар, интернаттар, балалар үйлері, қарттар үйлері және сол сияқтылар1 орын3.Қонақ үйлер, санаторийлер, демалыс үйлері1 орын4.Балабақшалар, бөбекжайлар1 орын5.Мекемелер, ұйымдар, офистер, кеңселер, жинақ банктері, байланыс бөлімшелері1 қызметкер6.Емханалар1 келіп кету7.Ауруханалар, өзге де емдеу-сауықтыру мекемелері1 төсек-орын8.Мектептер және өзге де оқу орындары1 оқушы9.Мейрамханалар, дәмханалар, қоғамдық тамақтану мекемелері1 отыратын орын10.Театрлар, кинотеатрлар, концерт залдары, түнгі клубтар, ойынханалар, ойын автоматтарының залы1 отыратын орын11.Мұражайлар, көрмелерЖалпы алаңы 1 м212.Стадиондар, спорт алаңдарыЖоба бойынша 1 орын13.Спорт, би және ойын залдарыЖалпы алаңы 1 м214.Азық-түлік, өнеркәсіптік тауар дүкендері, супермаркеттерСауда алаңы 1 м215.Машиналардан сатуСауданың орны 1 м216.Базарлар, сауда павильондары, дүңгіршектер, сөрелерСауда алаңы 1 м217.Азық-түлік тауарларының көтерме базалары, қоймаларыЖалпы алаңы 1 м218.Өнеркәсіптік тауарлардың көтерме базалары, қоймаларыЖалпы алаңы 1 м219.Тұрмыстық қызмет көрсету үйлері: халыққа қызмет көрсетуЖалпы алаңы 1 м220.Вокзалдар, автовокзалдар, әуежайларЖалпы алаңы 1 м221.ЖағажайларЖалпы алаңы 1 м222.ДәріханаларСауда алаңы 1 м223.Автотұрақтар, автокөлік жуу орындары, автожанармай құю станциясы, гараждар1 машина-орын24.Автомобиль шеберханалары1 жұмысшы25.Гараж кооперативтері1 гаражға26.Шаштараздар, косметикалық салондар1 жұмыс орны27.Кір жуатын орындар, химиялық тазалау орындары, тұрмыстық техниканы жөндеу орындары, тігін ательесіЖалпы алаңы 1 м228.Зергерлік, аяқ киімді, сағаттарды жөндеу шеберханаларыЖалпы алаңы 1 м229.Жөндеу және қызмет көрсету орындары (кілттер жасау және сол сияқтылар)1 жұмыс орны30.Моншалар, сауналарЖалпы алаңы 1 м231.Қаланың аумағында жаппай іс-шаралар ұйымдастыратын заңды тұлғалар1000 қатысушы32.Бау-бақша кооперативтері1 учаскеЖүктеуАббревиатуралардың толық жазылуы:м2 – шаршы метрҚызылорда облысында коммуналдық қалдықтардың түзілу және жинақталу нормаларын есептеу қағидаларына 2-қосымша1-НысанТұрғын үй қоры объектісінің коммуналдық паспортыҚала, аудан орталығы, елді мекен___________________________________1.

Мекенжайы ___________________________________________________2.
Қабаттылығы __________________________________________________3.
Үйдің нөмірі __________________________________________________4.
Тұрып жатқан адамдардың саны, адам ____________________________5.
Жайлылық деңгейі:а) су құбырының, газдың, кәріздің болуы ____________________________б) жылу беру түрі (орталықтан, пешпен, жергілікті) ___________________в) отынның түрі - көмір (тас көмір, қоңыр темір), ағаш отын, газ________г) қоқыс құбырының болуы ________________________________________д) аула аумағының алаңы, шаршы метр _______________________________оның ішіндежасыл екпелері бар _______________________________________________жабыны қатты ___________________________________________________оның ішінде жаяусоқпақтар _______________________________________6.
Контейнерлердің типтері, олардың саны және сыйымдылығы__________7.
Қоқысты шығару кезеңділігі _____________________________________8.
Қайталама шикізатты бөлек жинау жүргізіле ме (қандай және қанша) ________________________________________________________________Қолдары:Т.А.Ә., лауазымы2-НысанТұрғын емес үй-жайлар объектілерінің коммуналдық паспортыҚала, аудан орталығы, елді мекен ______________________________1.
Объектінің атауы __________________________________________2.
Мекенжайы ______________________________________________3.
Жапсарлас салынған немесе жеке тұрған (соңғысының қабатын көрсету қажет) ______________________________________4.
Орын саны (қызметкерлер және тағы басқа) ___________________5.
Тәулігіне өткізу қабілеті:ойын-сауық кәсіпорындары үшін (орын саны) ____________________қоғамдық тамақтану кәсіпорындары үшін (тағам түрі) _____________6.

Қызмет көрсететін персоналдың саны, адам ___________________7.
Үй-жайдың жалпы алаңы, шаршы метр ________________________Оның ішінде:сауда алаңы ________________________________________________қоймалық және қосалқы алаң _________________________________8.
Аула аумағының алаңы, шаршы метр _________________________Оның ішінде:жасыл екпелері бар__________________________________________жабыны қатты ______________________________________________9.
Контейнерлердің типі, олардың саны және сыйымдылығы ______10.
Қалдықтарды шығару мерзімділігі __________________________11.
Тамақ қалдықтарын және қайталама шикізатты бөлек жинау жүргізіле ме (қандай және қанша) ________________________Қолдары:Т.А.Ә., лауазымыҚызылорда облысында коммуналдық қалдықтардың түзілу және жинақталу нормаларын есептеу қағидаларына 3-қосымшаНысанБастапқы жазба бланкісі_________________(күні)_______________________________________________ объектісі бойынша(атауы, мекенжайы)Контей -нердің реттік саны №Жиналған қалдықтар қабатының биіктігі, h, мКонтейнер түбінің алаңы, S, м2Контей- нердегі қалдық- тардың көлемі, h*S, м3Қалдықтар тиелген контейнердің (қоқыс тасығыштың) массасы mз, кгБос контей -нердің (қоқыс тасығыштың) массасы mп, кгКонтей- нердегі қалдық -тардың массасы, mз - mп12...Тәулік ішіндегі жиыныVтәуMтәуЖүктеуАббревиатуралардың толық жазылуы:h – биіктікS – көлемм – метркг – килограммм2 – шаршы метрм3 – текше метрҚызылорда облысында коммуналдық қалдықтардың түзілу және жинақталу нормаларын есептеу қағидаларына 4-қосымшаНысанОбъектілердің топтары бойынша коммуналдық қалдықтардың түзілу мен жиналуының жиынтық айлық (маусымдық) ведомосі20__ жылғы " ___" ______ бастап "___" ____________ дейінЖайлылық типі _________________________________________Аптаның күндеріОбъектінің атауыОбъектінің қызмет түріЕсептік бірліктің саныЖинақталған коммуналдық қалдықтардың көлемі/массасыОрташа тығыздығы, кг/ м3Барлығы қайталама шикізат іріктеп алынды (бөлек жинаған кезде)жалпы1 есептік бірліккекгм3кгм3кгм3ДүйсенбіСейсенбіСәрсенбіБейсенбіЖұмаСенбіЖексенбіБарлығыТәулігіне орташаЖүктеуҚолдарыТ.А.Ә., лауазымыАббревиатуралардың толық жазылуы:кг – килограммм3 – текше метрҚызылорда облысында коммуналдық қалдықтардың түзілу және жинақталу нормаларын есептеу қағидаларына 5-қосымшаНысанКоммуналдық қалдықтардың түзілу мен жинақталуының жиынтық жылдық ведомосіЖайлылық типі _________________________________________________ОбъектАйӨлшенетін бірліктің саныҚалдықтардың жиналуыБіртекті емес коэффициентБөлек жинау, кгжалпыөлшенетін 1 бірліккежалпыөлшенетін 1 бірліккем3кгм3кгм3кгм3кгм3кг12345678910111213ЖүктеуБарлығыТәулігіне орташаҚолдарыТ.А.Ә., лауазымыАббревиатуралардың толық жазылуы:кг – килограммм3 – текше метрҚызылорда облысында коммуналдық қалдықтардың түзілу және жинақталу нормаларын есептеу қағидаларына 6-қосымшаКоммуналдық қалдықтардың түзілу және жинақталу нормаларын есептеу1.

Коммуналдық қалдықтардың түзілу және жинақталу нормаларын есептеу былайша жүргізіледі:1) бір тәулікте объектіде коммуналдық қалдықтарды жинақтауға арналған бір контейнерде түзілген және жинақталған қалдықтардың көлемін анықтау(Vконт., М3):V конт=h*Sмұндағы h - контейнердің түбінен бастап жинақталған коммуналдық қалдықтардың жоғарғы нүктесіне дейінгі биіктік, м;S - контейнер түбінің алаңы, м2;2) контейнерлік алаңда коммуналдық қалдықтардың түзілуі мен жинақталуының жалпы көлемін анықтау (Vтәу, м3), егер контейнерлік алаңда коммуналдық қалдықтарды жинақтауға арналған контейнерлердің саны бірден артық болса:Vтәу=Vконт1+Vконт2+Vконт3….мұндағы Vконт1, Vконт2, Vконт3 - контейнерлік алаңда орналасқан әрбір контейнер бойынша коммуналдық қалдықтардың түзілуі мен жинақталуының тәуліктік көлемі. Есептеу контейнерлік алаңда орналасқан контейнерлердің санына байланысты жүргізіледі;3) коммуналдық қалдықтарды жинақтауға арналған контейнерде жинақталған коммуналдық қалдықтардың тәуліктік массасын анықтау (mконт., кг) мынадай формула бойынша жүргізіледі:mконт =m3- mпмұндағы mз - қалдықтар тиелген контейнердің массасы, кг;mп - қалдықтардан бос контейнердің массасы, кг;4) объектіде түзілген коммуналдық қалдықтардың тәуліктік массасын анықтау (mтәу., кг) мынадай формула бойынша жүргізіледі:mтәу = mконт1+mконт2+mконт3…мұндағы mконт1, mконт2, mконт3 - контейнерлік алаңда орналасқан әрбір контейнер бойынша коммуналдық қалдықтардың тәуліктік массасы.

Есептеу контейнерлік алаңда орналасқан контейнерлердің санына байланысты жүргізіледі;5) жинақталу нормалары жылдың маусымдары бойынша анықталады.
Өлшеу қызмет көрсету кестесіне сәйкес контейнерлік алаңнан қалдықтарды шығарғанға дейін тәуліктің бір мезгілінде жеті күн бойы (үзіліссіз) жүргізіледі.Өлшеу жүргізу мерзімдері: қыста - желтоқсан/қаңтар; көктемде - сәуір/мамыр; жазда - маусым/шілде; күзде - қыркүйек/қазан.Маусымдық кезең ішінде объектіде түзілген коммуналдық қалдықтардың көлемін анықтау (Vмаус, м3) мынадай формула бойынша жүргізіледі:Vмаус=Vтәу1+ Vтәу2+….+ Vтәу7мұндағы Vтәу1, Vтәу2 - белгілі бір маусымда әр тәулік ішінде объектіде пайда болған коммуналдық қалдықтардың көлемі;6) маусымдық кезең ішінде объектіде пайда болған коммуналдық қалдықтардың көлемін анықтау (mмаус, кг) мынадай формула бойынша жүргізіледі:mмаус= mтәу1 + mтәу2 +…+ mтәу7мұндағы mтәу1, mтәу2 - белгілі бір маусымда тәулік ішінде объектідегі коммуналдық қалдықтардың массасы;7) объектіде коммуналдық қалдықтардың түзілу көздерінің санынан коммуналдық қалдықтардың орташа маусымдық нормасын анықтау мынадай формула бойынша жүргізіледі:көлемі бойынша (Vтм, м3):Vтм = Vмаус / (n × a)массасы бойынша (mтм, кг):mтм = mмаус / (n × a)мұндағы n - маусымдық кезең ішінде бақылау тәулігінің саны;a - есептік бірліктің саны;8) объектіде есептік бірлікке коммуналдық қалдықтардың тәуліктік орташа жылдық нормасын анықтау мынадай формула бойынша жүргізіледі:көлемі бойынша (Vтом, м3):Vтом= (Vқ тм + Vк тм + Vжтм +Vкү тм)/nмассасы бойынша (mтом, кг):mтом= (mқ тм + mк тм + mж тм+ mкү тм)/nмұндағы жоғарғы индекстер "қ", "к", "ж", "кү" - қыста - "қ", тиісінше көктемде - "к", жазда - "ж", күзде "кү" - есептік бірлікте тиісінше қалдықтар пайда болуының тәуліктік орташа маусымдық нормативтерін білдіреді;n - қалдықтар пайда болған маусымның саны (n=4).9) Объектіде есептік бірлікте коммуналдық қалдықтардың пайда болуымен жинақталуының жылдық нормасын анықтау мынадай формула бойынша жүргізіледі:көлемі бойынша (Vж, м3)Vж = Vтож х nкмассасы бойынша (mж, кг):mж = mтож х nкмұндағы nк - жылдағы күннің саны.Коммуналдық қалдықтардың орташа тығыздығын анықтау, коммуналдық қалдықтардың түзілуі мен жинақталуының маусымдық және тәуліктік біртекті емес коэффициентін анықтау мақсатында қосымша мынадай есеп жүргізіледі:1) коммуналдық қалдықтардың орташа тығыздығын анықтау (gор, кг/м3) мынадай формула бойынша жүргізіледі:qор =m/V,мұндағы m және V - есептік бірлікте тиісінше массасы мен көлемі бойынша коммуналдық қалдықтардың түзілуі мен жинақталуының жылдық немесе орташа маусымдық нормативтері;2) коммуналдық қалдықтардың түзілуі мен жинақталуының маусымдық біртекті емес коэффициентін (kбе) анықтау мынадай формула бойынша жүргізіледі:көлемі бойынша:Kбе = Vом/Vжмассасы бойынша:Kбе = mом/mж3) коммуналдық қалдықтардың түзілуі мен жинақталуының тәуліктік маусымдық біртекті емес коэффициентін анықтау мынадай формула бойынша жүргізіледі:көлемі бойынша:Kмбе = Vmaxтәу./Vоммұндағы Vmaxтәу.

- маусымда объектідегі коммуналдық қалдықтардың түзілуі мен жинақталуының ең жоғарғы тәуліктік көлемі, м3.массасы бойынша:kсн = mmaxтәу./mоммұндағы mmaxтәу.
- маусымда объектідегі коммуналдық қалдықтардың түзілуі мен жинақталуының ең жоғарғы тәуліктік массасы, кг.Нақты және есептік жылдық көлемді салыстыру үшін коммуналдық қалдықтардың пайда болуы мен жинақталуының есептік бірлікте белгіленген жылдық нормативтері есептік бірліктің санына көбейтіледі.Осылайша алынған коммуналдық қалдықтардың түзілуінің есептік жылдық көлемінің айырмасы олардың дәл сол объектіде бір жыл ішінде нақты жинақталуының бес пайызынан аспауға тиіс.Есепті және нақты деректерде бес пайыздан артық айырма болған жағдайда коммуналдық қалдықтардың түзілуінің сараланған нормативтері олар түзілетін негізгі объектілер бойынша талап етілген қателіктермен нәтижеге шыққанға дейін түзетіледі.Аббревиатуралардың толық жазылуы:кг – килограммм2 – шаршы метрм3 – текше метр