Жылыой ауданы әкімдігі "Б" корпусы мемлекеттік әкімшілік қызметшілерінің қызметін бағалаудың әдістемесін бекіту туралы (2017 - 14 сәуір; https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V17TB003838)

Ескерту.
Күші жойылды - Атырау облысы Жылыой ауданы әкімдігінің 2018 №қаулысымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі)."Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы" Қазақстан Республикасының 2001 жылғы 23 қаңтардағы Заңының,, "Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызметі туралы" Қазақстан Республикасының 2015 жылғы 23 қарашадағы Заңының 33-бабы, "Құқықтық актілер туралы" Қазақстан Республикасының 2016 жылғы 6 сәуірдегі Заңыныңсәйкес Жылыой ауданы әкімдігіҚАУЛЫ ЕТЕДІ:Осы қаулыныңсәйкес Жылыой ауданы әкімдігі "Б" корпусы мемлекеттік әкімшілік қызметшілерінің қызметін бағалаудың әдістемесі бекітілсін.Жылыой ауданы әкімдігінің 2016 жылғы 20 сәуірдегі № 162 "Жылыой ауданы әкімдігі "Б" корпусы мемлекеттік әкімшілік қызметшілерінің қызметін бағалаудың әдістемесін бекіту туралы" (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 3507 болып тіркелген, 2016 жылы 19 мамырда аудандық "Кең Жылой" газетінде жарияланған)күші жойылды деп танылсын.Осы қаулының орындалуын бақылау "Қазақстан Республикасы Атырау облысы Жылыой ауданы әкімінің аппараты" мемлекеттік мекемесінің басшысы Ә.И. Шәкіровке жүктелсін.Осы қаулы әділет органдарында мемлекеттік тіркелген күннен бастап күшіне енеді және ол алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.Аудан әкімініңміндетін атқарушыС.

КенжеғалиевЖылыой ауданы әкімдігінің 2017 жылғы "14" сәуірдегі № 123 қаулысына қосымшаЖылыой ауданы әкімдігінің 2017 жылғы "14" сәуірдегі № 123 қаулысымен бекітілгенЖылыой ауданы әкімдігі "Б" корпусы мемлекеттік әкімшілік қызметшілерінің қызметін бағалаудың әдістемесі1-тарау. Жалпы ережелер1. Осы Жылыой ауданы әкімдігі "Б" корпусы мемлекеттік әкімшілік қызметшілерінің қызметін бағалаудың әдістемесі (бұдан әрі - Әдістеме) "Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызметі туралы" Қазақстан Республикасының 2015 жылғы 23 қарашадағы Заңының 33-бабы, "Мемлекеттік әкімшілік қызметшілердің қызметін бағалаудың кейбір мәселелері туралы" Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі Төрағасының 2016 жылғы 29 желтоқсандағы № 110(Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 14637 болып тіркелген) бекітілген "Б" корпусы мемлекеттік әкімшілік қызметшілерінің қызметін бағалаудың үлгілік әдістемесіне сәйкес әзірленді және "Б" корпусы мемлекеттік әкімшілік қызметшілерінің (бұдан әрі – "Б" корпусының қызметшілері) қызметін бағалау алгоритмін айқындайды."Б" корпусы қызметшілерінің қызметін бағалау (бұдан әрі – бағалау) олардың жұмыс тиімділігі мен сапасын анықтау үшін жүргізіледі.Бағалау "Б" корпусы қызметшісінің атқаратын лауазымындағы қызметінің нәтижелері бойынша:1) тоқсан қорытындысы бойынша (тоқсандық бағалау) – бағаланып жатқан жылдағы есептік тоқсаннан кейінгі айдың онынан кешіктірмей (бағалануы оныншы желтоқсаннан кеш емес өткізілетін төртінші тоқсанды қоспағанда);2) жыл қорытындысы бойынша (жылдық бағалау) – бағаланып жатқан жылдың жиырма бесінші желтоқсанынан кешіктірмей жүргізіледі.

"Б" корпусының қызметшісін бағалау оның нақты лауазымда орналасу мерзімі үш айдан кем болған жағдайда, сондай-ақ сынақ мерзімі кезеңінде өткізілмейді.
Әлеуметтік демалыстағы немесе еңбекке уақытша қабілетсіздігі кезеңіндегі "Б" корпусының қызметшілерін бағалау жұмысқа шыққаннан кейін 5 жұмыс күні ішінде өтеді.Тоқсандық бағалауды тікелей басшы жүргізеді және "Б" корпусы қызметшісінің лауазымдық міндеттерді орындауын бағалауға негізделеді.Лауазымдық нұсқаулыққа сәйкес "Б" корпусы қызметшісі тікелей бағынатын тұлға, оның басшысы болып табылады.
Жергілікті бюджеттен қаржыландырылатын атқарушы органдардың басшыларының бағалауын аудан әкімі немесе қалып бойынша оның орынбасарларының бірімен жүргізеді.Жылдық бағалау:1) "Б" корпусы қызметшісінің есептік тоқсандардағы орта бағасынан;2) осы Әдістеменіңсәйкес "Б" корпусы қызметшісінің жеке жұмыс жоспарын орындау бағасынан құралады.Бағалауды өткізу үшін "Б" корпусы қызметшісін мемлекеттік лауазымға тағайындау және мемлекеттік лауазымнан босату құқығы бар лауазымды тұлғамен Бағалау жөніндегі комиссия құрылады, персоналды басқару қызметі оның жұмыс органы болып табылады.Бағалау жөніндегі комиссияның отырысы оның құрамының кем дегенде үштен екісі қатысқан жағдайда өкілетті болып есептеледі.

Бағалау жөніндегі комиссияның төрағасы не мүшесі болмаған жағдайда, оларды алмастыру Бағалау жөніндегі комиссияны құру туралы бұйрыққа (өкімге) өзгертулер енгізу арқылы уәкілетті тұлғаның шешімі бойынша жүзеге асырылады.Бағалау жөніндегі комиссияның шешімі ашық дауыс беру арқылы қабылданады.Дауыс беру қорытындысы Бағалау жөніндегі комиссия мүшелерінің көпшілік дауысымен айқындалады.
Дауыс тең болған жағдайда, комиссия төрағасының дауысы шешуші болып табылады.
Бағалау жөніндегі комиссияның хатшысы болып персоналды басқару қызметінің қызметшісі табылады.
Бағалау жөніндегі комиссияның хатшысы дауыс беруге қатыспайды.2-тарау. Жұмыстың жеке жоспарын құрастыру10.
Жұмыстың жеке жоспары "Б" корпусы қызметшісімен және оның тікелей басшысымен бірлесіп келесі жылдың оныншы қаңтарынан кешіктірілмей осы Әдістеменіңсәйкес нысан бойынша құрастырылады."Б" корпусының қызметшісі лауазымға осы Әдістеменіңкөрсетілген мерзім өткеннен кейін тағайындалған жағдайда, атқаратын лауазымдағы "Б" корпусы қызметшісі жұмысының жеке жоспары оны лауазымға тағайындаған күннен бастап он жұмыс күні ішінде құрастырылады."Б" корпусының қызметшісі жұмысының жеке жоспарындағы мақсаттық көрсеткіштердің саны төрттен көп емес және олар нақты, өлшенетін, қолжетімді, белгілі бір орындау мерзімдермен болу қажет.Жеке жоспар екі данада құрастырылады.

Бір дана персоналды басқару қызметіне беріледі.
Екінші дана "Б" корпусы қызметшісінің құрылымдық бөлімше басшысында болады.3-тарау. Бағалауды жүргізуге дайындық14.
Персоналды басқару қызметі Бағалау бойынша комиссия төрағасының келісімімен бағалауды өткізу кестесін қалыптастырады.
Персоналды басқару қызметі бағалауға жататын "Б" корпусы қызметшісін және бағалауды іске асыратын тұлғаларды бағалау басталмастан күнтізбелік он күн бұрын бағалау туралы хабардар етуді қамтамасыз етеді және оларға бағалау парақтарын толтыру үшін жібереді.4-тарау. Лауазымдық міндеттерді орындаудың тоқсандық бағалауы15.
Лауазымдық міндеттерді орындауды бағалау негізгі, көтермелеу және айыппұл балдарынан құралады.Қызметшінің өз лауазымдық міндеттерін орындағаны үшін негізгі балдар 100 балл деңгейінде белгіленеді.Көтермелеу балдары ағымдағы жұмыстың орташа көлемінен асатын қызмет көрсеткіштері, сондай-ақ мазмұндық және/немесе ұйымдастырушылық жағынан күрделі болып табылатын қызмет түрлері үшін қойылады.Ағымдағы жұмыстың орташа көлемінен асатын қызмет көрсеткіштері және күрделі болып табылатын қызмет түрлері мемлекеттік органдармен өз ерекшеліктеріне сүйеніп өз бетімен белгіленеді және атқарылған жұмыстың көлемі мен күрделілігінің өсу тәртібімен бес деңгейлік шәкіл бойынша орналастырылады.

Бұл ретте көтермеленетін қызмет көрсеткіштері мен түрлеріне Электрондық құжат алмасудың бірыңғай жүйесінде және мемлекеттік органның Интранет-порталында белгіленетін де, белгіленбейтін де құжаттар мен іс-шаралар кіре алады. Әр көтермеленетін қызмет көрсеткіші мен түрі үшін "Б" корпусының қызметшісі тікелей басшымен бекітілген шәкілге сәйкес "+1"-ден "+5" балға дейін иеленеді.Айыппұл балдары атқарушылық және еңбек тәртібін бұзғаны үшін қойылады.Атқарушылық тәртібін бұзуға жоғары тұрған органдардың, мемлекеттік орган басшылығының, тікелей басшының тапсырмаларын және бақылаудағы құжаттар мен жеке және заңды тұлғалардың өтініштерін орындау мерзімдерін бұзу жатады. Атқарушылық тәртібін бұзу фактілері туралы ақпараттың дереккөздері ретінде құжатайналым қызметі және "Б" корпусы қызметшісінің тікелей басшысының құжатпен дәлелденген мәліметі саналады.Еңбек тәртібін бұзуға:1) дәлелді себепсіз жұмысқа кешігу;2) қызметшілердің қызметтік әдепті бұзуы жатады.Еңбек тәртібін бұзу фактілері туралы ақпараттың дереккөздері ретінде персоналды басқару қызметі және "Б" корпусы қызметшісінің тікелей басшысының құжатпен дәлелденген мәліметтері болады.Әр атқарушылық және еңбек тәртібін бұзғаны үшін "Б" корпусының қызметшісіне әр бұзу фактісі үшін "-2" мөлшерінде айыппұл балдары қойылады.Лауазымдық міндеттердің орындалуын бағалауды жүргізу үшін "Б" корпусының қызметшісі тікелей басшыға осы Әдістеменіңсәйкес нысан бойынша толтырылған бағалау парағын келісу үшін ұсынады.Тікелей басшы "Б" корпусы қызметшісінің еңбек және атқарушылық тәртібін бұзғаны туралы персоналды басқару, құжатайналымы қызметтері берген мәліметтерін есепке ала отырып, бағалау парағында берілген деректердің растығын қарастырып, оған түзетулер (болған жағдайда) енгізеді және онымен келіседі.Тікелей басшы келіскеннен кейін бағалау парағына "Б" корпусы қызметшісімен қол қойылады."Б" корпусы қызметшісінің бағалау парағына қол қоюдан бас тартуы құжаттарды Бағалау жөніндегі комиссияның отырысына жіберу үшін кедергі бола алмайды.

Бұл жағдайда персоналды басқару қызметінің қызметшісі және "Б" корпусы қызметшісінің тікелей басшысы еркін нысанда танысудан бас тарту туралы акт құрастырады.Қызметшінің тікелей басшысы "Б" корпусы қызметшісінің тоқсандық қорытынды бағасын мынадай формула бойынша есептейді:∑m== 100 +a - в,мында:∑m– тоқсандық баға;а – көтермелеу балдары;в – айыппұл балдары.Тоқсандық қорытынды баға мынадай шәкіл бойынша қойылады: 80 балдан төмен - "қанағаттанарлықсыз", 80-нен 105 балға дейін – "қанағаттанарлық", 106-дан 130 балға дейін (қоса алғанда) – "тиімді", 130 балдан астам – "өте жақсы".5-тарау. Жылдық бағалау28.
Жылдық бағалауды өткізу үшін "Б" корпусының қызметшісі тікелей басшыға келісу үшін осы Әдістеменіңсәйкес нысан бойынша толтырылған жеке жоспардың орындалуын бағалау парағын жолдайды.Тікелей басшы бағалау парағын онда берілген мәліметтердің анықтылығы тұрғысынан қарастырып, оған түзетулер енгізеді (болған жағдайда) және оған келісім береді.Жұмыстың жеке жоспарының орындалуын бағалау келесі шәкіл бойынша:жұмыстың жеке жоспарымен көзделген мақсаттық көрсеткіштің орындалмағаны үшін 2 балл;мақсаттық көрсеткіштің жартылай орындалғаны үшін – 3 балл;мақсаттық көрсеткіштің орындалғаны (күтілетін нәтижеге қол жеткізгені) үшін – 4 балл;мақсаттық көрсеткіштің күтілетін нәтижесіне асыра қол жеткізгені үшін – 5 балл қойылады.Тікелей басшымен келіскеннен кейін бағалау парағын "Б" корпусының қызметшісі растайды."Б" корпусы қызметшісінің бағалау парағына қол қоюдан бас тартуы құжаттарды Бағалау жөніндегі комиссияның отырысына жіберуге кедергі бола алмайды.

Бұл жағдайда персоналды басқару қызметінің жұмыскері және "Б" корпусы қызметшісінің тікелей басшысы танысудан бас тарту туралы еркін нысанда акт құрастырады.Персоналды басқару қызметі "Б" корпусы қызметшісінің жылдық қорытынды бағасын келесі формула арқылы Бағалау жөніндегі комиссия отырысына дейін бес жұмыс күнінен кешіктірмей есептейді:∑жыл==0,4* ∑м +0,6*∑жж∑жыл– жылдық баға;∑м – есептік тоқсандардың орта бағасы (орта арифметикалық мән).
Бұл ретте тоқсандық бағалардың алынған орта арифметикалық мәні осы Әдістеменіңкөрсетілген шәкілді есепке ала отырып, бес балдық бағалар жүйесіне келтіріледі, атап айтқанда:"қанағаттанарлықсыз" мәнге (80 баллдан төмен) – 2 балл,"қанағаттанарлық" мәнге (80-нен 105 баллға дейін) – 3 балл,"тиімді" мәнге (106-дан 130 баллға (қоса алғанда) дейін) – 4 балл,"өте жақсы" мәнге (130 баллдан астам) – 5 балл беріледі;∑жж – жеке жұмыс жоспарын орындау бағасы (орта арифметикалық мән).Жылдың қорытынды баға келесі шәкіл бойынша: 3 балдан төмен – "қанағаттанарлықсыз", 3 балдан бастап 3,9 балға дейін – "қанағаттанарлық", 4 балдан бастап 4,9 балға дейін – "тиімді", 5 балл – "өте жақсы" қойылады.6-тарау. Комиссияның бағалау нәтижелерін қарауы34.

Персоналды басқару қызметі Комиссия төрағасымен келісілген кестеге сәйкес бағалау нәтижелерін қарау бойынша Комиссияның отырысын өткізуді қамтамасыз етеді.Персоналды басқару қызметі Комиссияның отырысына мынадай құжаттарды:1) толтырылған бағалау парақтарын;2) "Б" корпусы қызметшісінің лауазымдық нұсқаулығын;3) осы Әдістеменіңсәйкес нысан бойынша Комиссия отырысы хаттамасының жобасын тапсырады.Комиссия тоқсандық және жылдық бағалау нәтижелерін қарастырады және мына шешімдердің бірін қабылдайды:1) бағалау нәтижелерін бекіту;2) бағалау нәтижелерін қайта қарау.Бағалау нәтижелерін қайта қарау туралы шешім қабылдаған жағдайда Комиссия хаттамада тиісті түсіндірмемен бағаны түзетеді.Персоналды басқару қызметі бағалау нәтижелерімен ол аяқталған соң екі жұмыс күні ішінде "Б" корпусының қызметшісін таныстырады.
"Б" корпусының қызметшісін бағалау нәтижелерімен таныстыру жазбаша немесе электронды нысанда жүргізіледі."Б" корпусы қызметшісінің танысудан бас тартуы бағалау нәтижелерін оның қызметтік тізіміне енгізуге кедергі болмайды.
Бұл жағдайда персоналды басқару қызметінің қызметкері танысудан бас тарту туралы еркін нұсқада акт құрастырады.Осы Әдістеменіңкөрсетілген құжаттар, сондай-ақ комиссия отырысының қол қойылған хаттамасы персоналды басқару қызметінде сақталады.7-тарау. Бағалау нәтижелеріне шағымдану38.

Комиссия шешіміне "Б" корпусы қызметшісінің мемлекеттік қызмет істері жөніндегі уәкілетті органға немесе оның аумақтық департаментіне шағымдану шешімі шыққан күннен бастап он жұмыс күні ішінде жүзеге асырылады.Мемлекеттік қызмет істері жөніндегі уәкілетті орган немесе оның аумақтық департаменті "Б" корпусы қызметшісінен шағым түскен күнінен бастап он жұмыс күні ішінде шағымды қарайды және заңнамамен белгіленген бағалау жүргізу тәрібінің бұзушылықтары анықталған жағдайда, мемлекеттік органға Комиссия шешімінің күшін жою туралы ұсыныс жасайды.Қабылданған шешім туралы ақпарат мемлекеттік органмен екі апта ішінде мемлекеттік қызмет істері жөніндегі уәкілетті органға немесе оның аумақтық департаментіне жолданады."Б" корпусы қызметшісінің бағалау нәтижелеріне сотта шағымдануға құқығы бар.8-тарау. Бағалау нәтижелері бойынша шешім қабылдау42.
Бағалау нәтижелері бонус төлеу және оқыту бойынша шешім қабылдауға негіз болып табылады.Бонустар "өте жақсы" және "тиімді" бағалау нәтижелері бар "Б" корпусы қызметшілеріне төленеді."Б" корпусының қызметшісін оқыту (біліктілігін арттыру) жылдық бағалаудың қорытындылары бойынша "Б" корпусы қызметшісінің қанағаттанарлықсыз болып танылған қызмет бағыты бойынша жүргізіледі.

"Б" корпусының қызметшісі Комиссия оның қызметін жылдық бағалаудың нәтижелерін бекіткеннен кейін үш ай ішінде біліктілікті арттыру курстарына жіберіледі."Қанағаттанарлықсыз" баға алған "Б" корпусының қызметшісі мемлекеттік әкімшілік лауазымға алғаш рет қабылданған тұлғаларға тәлімгер ретінде бекітілмейді."Б" корпусы қызметшісінің қатарынан екі жыл қорытындысы бойынша "қанағаттанарлықсыз" мәндегі бағалау нәтижесі оны лауазымында төмендетуге негіз болып табылады.
Кез келген төмен тұрған бос лауазым болмаған жағдайда "Б" корпусының қызметшісі заңнамамен белгіленген тәртіпте жұмыстан шығарылады."Б" корпусының қызметшілерін бағалаудың нәтижелері олардың қызметтік тізімдеріне енгізіледі.Жылыой ауданы әкімдігінің "Б" корпусы мемлекеттік әкімшілік қызметшілерінің қызметін бағалаудың әдістемесіне 1-қосымшаНысан"Б" корпусы мемлекеттік әкімшілік қызметшісінің жеке жұмыс жоспары__________________________________жыл(жеке жоспар құрастырылатын кезең)Қызметшінің (тегі, аты, әкесінің аты (болған жағдайда)) ___________________________________________________________________________________________________Қызметшінің лауазымы: _____________________________________________________Қызметшінің құрылымдық бөлімшесінің атауы: ________________________________№ р/сМақсаттық көрсеткіштер*Күтілетін нәтижелер1Мақсаттық көрсеткіш 12Мақсаттық көрсеткіш 23Мақсаттық көрсеткіш ..Ескертпе:* Мақсаттық көрсеткіштер мемлекеттік органның стратегиялық мақсатына (мақсаттарына), олар болмаған жағдайда қызметшінің функционалдық міндеттеріне сәйкестігін есепке ала отыра анықталады.Мақсаттық көрсеткіштердің саны төрттен көп емес, оның ішінде жартысы өлшенетін болуға тиіс.Қызметші___________________________(тегі, аты-жөні)күні _______________________қолы ____________________Тікелей басшы___________________________(тегі, аты-жөні)күні _______________________қолы ____________________Жылыой ауданы әкімдігінің "Б" корпусы мемлекеттік әкімшілік қызметшілерінің қызметін бағалаудың әдістемесіне 2-қосымшаНысанБағалау парағы_____________________тоқсан_____жыл(бағаланатын кезең)Бағаланатын қызметшінің (тегі, аты, әкесінің аты (болған жағдайда): _______________Бағаланатын қызметшінің лауазымы: __________________________________________Бағаланатын қызметшінің құрылымдық бөлімшесінің атауы: _____________________Лауазымдық міндеттерді орындау бағасы:№ р/сҚызметшінің өзін-өзі бағалауыТікелей басшының бағалауыескертуКөтермеленетін көрсеткіштер мен қызмет түрлері туралы мәліметтерОрындау тәртібін бұзу туралы мәліметтерЕңбек тәртібін бұзу туралы мәліметтерКөтермеленеті көрсеткіштер мен қызмет түрлері туралы мәліметтерОрындау тәртібін бұзу туралы мәліметтерЕңбек тәртібін бұзу туралы мәліметтер123...Өзін-өзі бағалау нәтижесі:Бағалау нәтижесі:Қызметші___________________________(тегі, аты-жөні)күні _______________________қолы ____________________Тікелей басшы___________________________(тегі, аты-жөні)күні _______________________қолы ____________________Жылыой ауданы әкімдігінің "Б" корпусы мемлекеттік әкімшілік қызметшілерінің қызметін бағалаудың әдістемесіне 3-қосымшаНысанБағалау парағы_________________ жыл(бағаланатын жыл)Бағаланатын қызметшінің тегі, аты, әкесінің аты (болған жағдайда): _________________________________________________________________________________________Бағаланатын қызметшінің лауазымы: ____________________________________________________________________________________________________________________Бағаланатын қызметшінің құрылымдық бөлімшесінің атауы: _______________________________________________________________________________________________Жеке жоспарды орындау бағасы№ р/сМақсаттық көрсеткіштің нәтижесіМаңызыҚызметшінің өзін-өзі бағалау нәтижелеріБасшының бағалау нәтижелеріЕскерту11 мақсаттық көрсеткіштің нәтижесі2-ден 5-ке дейін22 мақсаттық көрсеткіштің нәтижесі2-ден 5-ке дейін33 мақсаттық көрсеткіштің нәтижесі2-ден 5-ке дейін4...Қызметші___________________________(тегі, аты-жөні)күні _______________________қолы____________________Тікелей басшы___________________________(тегі, аты-жөні)күні _______________________қолы ____________________Жылыой ауданы әкімдігінің "Б" корпусы мемлекеттік әкімшілік қызметшілерінің қызметін бағалаудың әдістемесіне 4-қосымшаНысанБағалау жөніндегі комиссия отырысының хаттамасы____________________________________________________________________(мемлекеттік органның атауы)__________________________________________________________________________(бағалау түрі: тоқсандық /жылдық және бағаланатын кезең тоқсан және (немесе) жыл)Бағалау нәтижелері№ р/сҚызметшілердің тегі, аты, әкесінің аты(болған жағдайда)Бағалау нәтижелері туралы мәліметБағалау нәтижелері комиссиямен түзетілуі(бар болған жағдайда)Комиссияның ұсынымдары1....Комиссия қорытындысы:________________________________________________________________________________________________________________________________________Тексерген:Комиссия хатшысы: _______________________________________ Күні: ___________(тегі, аты, әкесінің аты (болған жағдайда, қолы)Комиссия төрағасы: _______________________________________ Күні: ___________(тегі, аты, әкесінің аты (болған жағдайда), қолы)Комиссия мүшесі: _________________________________________ Күні: ___________(тегі, аты, әкесінің аты (болған жағдайда қолы)