Қазақстан Республикасы Президентінің заңдарға қол қоюы үшін белгіленген бір ай мерзім бөлігінде Қазақстан Республикасы Конституциясының 44-бабы 2) тармақшасын ресми түсіндіру туралы (2010 - 18 қазан; https://adilet.zan.kz/kaz/docs/S100000003_)

Қазақстан Республикасының Конституциялық Кеңесі, Төраға И.И.Рогов, Кеңес мүшелері Н.В.Белоруков, А.Н.Жайылғанова, В.А.Малиновский, А.М.Нұрмағамбетов, Ү.М.Стамқұлов қатысқан құрамда, мыналардың:өтініш субъектісінің өкілі - Қазақстан Республикасының Әділет вице-министрі Д.Р.Құсдәулетовтің,Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының өкілі - Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының депутаты С.Б.Ақылбайдың,Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің өкілі - Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің депутаты С.Ғ.Темірболатовтың,Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасының өкілі - Қазақстан Республикасы Бас Прокурорының орынбасары А.Қ.Дауылбаевтың қатысуыменөзінің ашық отырысында Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі К.Қ.Мәсімовтің Қазақстан Республикасы Президентінің заңдарға қол қоюы үшін белгіленген бір ай мерзім бөлігінде Қазақстан Республикасы Конституциясының2) тармақшасын ресми түсіндіру туралы өтінішін қарады.Баяндамашы - Конституциялық Кеңестің мүшесі Ү.М.Стамқұловтың хабарлауын, отырысқа қатысушылардың сөздерін тыңдап, сарапшы-филология ғылымдарының докторы, Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің профессоры А.Қ.Қайыржановтың қорытындысымен және конституциялық іс жүргізудің өзге де материалдарымен танысып, Қазақстан Республикасының Конституциялық Кеңесіанықтады:Қазақстан Республикасы Конституциялық Кеңесіне 2010 жылғы 27 қыркүйекте Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің "Президенттің заңдарға қол қоюы үшін осы нормамен белгіленген бір ай мерзімнің оларды халыққа жария ету рәсіміне қолданылуы" бөлігінде Қазақстан Республикасы Конституциясының2) тармақшасын ресми түсіндіру туралы өтініші келіп түсті.Қазақстан Республикасы Конституциясының2) тармақшасын өтініш нысанына қатысты ресми түсіндірген кезде Конституциялық Кеңес мынаны негізге алды.Конституцияның2) тармақшасына сәйкес Республика Президенті "Парламент ұсынған заңға бір ай ішінде қол қояды, заңды халыққа жария етеді не заңды немесе оның жекелеген баптарын қайтадан талқылап, дауысқа салу үшін қайтарады".Конституцияның мәтінінде "Парламент ұсынған заңға бір ай ішінде қол қояды" деген сөздер және "заңды халыққа жария етеді" деген сөздер үтір белгісімен бөлінген.

Сол арқылы, заң шығармашылығы процесінің дербес екі кезеңі - заңға қол қою және заңды халыққа жария ету кезеңдері бір-бірінен ажыратылған.
Бұдан, белгіленген бір ай мерзім Мемлекет басшысының Парламент ұсынған заңға қол қою кезеңі үшін ғана көзделгені келіп шығады.Барлық заңдар, Республика қатысушысы болып табылатын халықаралық шарттар жарияланады.
Азаматтардың құқықтарына, бостандықтары мен міндеттеріне қатысты нормативтік құқықтық актілерді ресми түрде жариялау оларды қолданудың басты шарты болып табылады (Конституцияның4-тармағы).Республика Президенті өзі қол қойған заңды қай уақыт кезеңі ішінде халыққа жария ететіні Конституцияда көрсетілмеген.
Конституцияның8-тармағының мазмұнын негізге ала отырып, заңды халыққа жария ету мерзімдері, қажет болғанда, заңнамалық актілерді әзірлеу, ұсыну, талқылау, күшіне енгізу және жариялау тәртібін реттейтін арнаулы заңда айқындалуы мүмкін.Баяндалғанның негізінде, Қазақстан Республикасы Конституциясының1-тармағының 4) тармақшасын, 1995 жылғы 29 желтоқсандағы № 2737 "Қазақстан Республикасының Конституциялық Кеңесі туралы" Қазақстан Республикасы Конституциялық заңының 17-бабы 3-тармағының,-,және 41-бабы 1-тармағыныңбасшылыққа алып, Қазақстан Республикасының Конституциялық КеңесіЕскерту.

Дәлелдеу бөлігіне өзгеріс енгізілді – ҚР Конституциялық Кеңесінің 2022нормативтік қаулысымен.қаулы етеді:Қазақстан Республикасының Президенті "Парламент ұсынған заңға бір ай ішінде қол қояды, заңды халыққа жария етеді..." деген бөлігінде Қазақстан Республикасы Конституциясының 44-бабы 2) тармақшасының нормасын, ол бір ай мерзімді Мемлекет басшысының заңға тек қол қоюы үшін ғана белгілейді деп түсінген жөн.Заңды халыққа жария ету мерзімдері, қажет болғанда, заңнамалық актілерді әзірлеу, ұсыну, талқылау, күшіне енгізу және жариялау тәртібін реттейтін арнаулы заңда айқындалуы мүмкін.Ескерту.
1-тармаққа өзгеріс енгізілді – ҚР Конституциялық Кеңесінің 2022нормативтік қаулысымен.Қазақстан Республикасы Конституциясының3-тармағына сәйкес нормативтік қаулы оны қабылдаған күннен бастап күшіне енеді, шағымдануға жатпайды, Республиканың бүкіл аумағында жалпыға бірдей міндетті және Қазақстан Республикасы Конституциясының4-тармағында көзделген ретті ескере отырып, түпкілікті болып табылады.Осы нормативтік қаулы республикалық ресми басылымдарда қазақ және орыс тілдерінде жариялансын.Қазақстан РеспубликасыКонституциялық Кеңесінің ТөрағасыИ.

Рогов