ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Раҳнавард Зарёб

Аъзам Раҳнаварди Зарёб — рӯзноманигор, муҳаррир, нависанда, тарҷумон, мунаққиди афғонистонӣ. Ӯ асарҳои худро ба забони форсии дарӣ навиштааст. Зиндагинома Раҳнаварди Зарёб соли 1944 дар Кобул таваллуд шудааст. Падари ӯ аҳли Ғазнӣ ва модараш аз шимоли Афғонистон буд. Зарёб давраи бакалаврии риштаи рӯзноманигории Донишгоҳи Кобул ва магистрии ҳамон ихтисоси Донишгоҳи Вилзи Ҷанубии Бритониёро гузаронидааст. Зарёб пас аз хидмати сарбозӣ дар нашрияҳое чун "Жвандун", "Ислоҳ-Анис", " ва чанде дигар ба унвони хабарнигор ва сардабир кор кардааст. Баъдҳо масъули бахши достоннависии Иттиҳодияи нависандагони Афғонистон ва раиси ин иттиҳодия кор кардааст. Ин нависандаи баъди суқути ҳукумати "Толибон", хонаводаашро дар Порис гузошта, худ ба Афғонистон баргашт. Дар замони ҳукумати аввали Ҳомид Карзай муддате мушовири вазорати иттилоот ва фарҳанги Афғонистон буд, ки баъдҳо ба истеъфо рафт. Солҳои ахир дар гуруҳи расонаҳои "Тулуъ" ба унвони виростор ё муҳаррири бахши забон буд 3. Хонавода Ҳамсари Раҳнаварди Зарёб Спужмай Зарёб ҳам аз нависандаҳои номдори Афғонистон аст. Онҳо се фарзанд доранд ва хонаводашон дар Порис зиндагӣ мекунад 3. Эҷодиёт Зарёб аз пуркортарин нависандаҳои солҳои ахири Афғонистон дониста мешавад, ки садҳо достону роман навиштааст. Бархе аз достонҳои кӯтоҳи ӯ дар маҷмӯаҳои "Овозе аз миёни қарнҳо", "Марди кӯҳистон", "Дӯсте аз шаҳри дур" ва "Нақшҳову пиндорҳо" чоп шудаанд. "Шаҳри тилисмшуда", "Марде, ки сояааш таркаш кард", "Ва борон меборид", "Морҳои зери дарахтони санҷид", "Гулнор ва ойина", "Кока шашпар ва духтари Шоҳи париён", "Шӯрише, ки одамизодагон ва ҷонваракон барпо карданд" ва осори зиёди пажуҳишӣ аз корҳои мондагори ин достоннависи варзида дониста мешаванд. Беморӣ ва даргузашт Раҳнаварди Зарёб, ки солҳои ахир дар телевизиони "Тулуъ" дар Кобул кор мекард ба бемории куруно мубтало шуда буд 4 ва саранҷом 10 декабри соли 2020 бар асари ин беморӣ даргузашт.
Аъзами Яздонӣ

Аъзами Яздонӣ адабиётшиноси тоҷик.
Аъзами Хуҷаста

Аъзами Хуҷаста (августи 1955, деҳаи Худгифи Соя, ноҳияи Масчо) — шоир и тоҷик. Зиндагинома Аъзам Хуҷаста 15 августи соли 1955 дар деҳаи Худгифи Сояи ноҳияи Масчо ба дунё омадааст 1. Соли 1972 мактаби миёнаи рақами 10-и ин ноҳияро хатм карда, ҳамон сол ба факултети таърихи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон дар шаҳри Душанбе дохил мешавад. Баъди хатми донишгоҳ мактабҳои миёнаи ноҳия Масчо омӯзгорӣ мекунад. Ва соли 1985 ба Афғонистон фиристода мешавад, ки то соли 1988 дар Вазорати зироат ва ислоҳоти арзии Афғонистон дар вазифаи тарҷумон кор кардааст. Аз соли 1988 барои кор ба идораи нашрияи "Машъал" даъват мешавад, то соли 1994 дар он кор мекард. Соли 1997 бо роҳхати Мақомоти иҷроияи ҳукумати ноҳияи Масчо ба Ҷумҳурии исломии Эрон рафт ва то соли 2012 дар бахши тоҷикии садо ва симои Ҷумҳурии исломии Эрон (Садои Хуросон) фаъолият дошт. Дар Эрон ду китоби шеър бо номҳои "Соярушан"(соли 2002) ва "Чашмаи зулол"(соли 2011) ба табъ расондааст. Китоби "Чашмаи зулол" дар таърихи адабиёти форсӣ аввалин мачмуъа дар сабки нави "зулол" аст. Ин китоб дар соли 2012 аз тарафи Муассисаи фарҳангии созмони байналмилалии бо ЭКО бо нишони тилои Фирдавсӣ қадр карда шуд.
Аъзам Худойдодов

Аъзам Овлододович Худойдодов (10.08.1959, деҳаи Ворухи ноҳияи Исфара), адабиётшинос, номзади илмҳои филологӣ, дотсент. Зиндагинома Солҳои 1977–1981 дар факултети филологияи Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко таҳсил намудааст. Солҳои 1981–1983 дар сафҳои Артиши Шӯравӣ хидмат кардааст. Солҳои 1983–1986 аспиранти шуъбаи рӯзонаи кафедраи адабиёти донишкадаи омӯзгории пойтахт, 1986–1999 муҳаррир, мудири шуъбаи забон ва адабиёт, ҷонишини сармуҳаррири нашриёти "Маориф", 1999–2003 дотсент, 2003–2007 мудири кафедраи адабиёт, 2007–2010 декани факултети филологияи тоҷики Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ буд. Аз соли 2010 вазифаи муовини ректори донишгоҳи мазкур оид ба таълимро ба уҳда дорад. Оид ба мақоми ғазалиёти Ҳофизи Шерозӣ дар таърихи робитаҳои адабиёти халқҳои тоҷику ӯзбек корӣ илмӣ ба анҷом расонидааст. Муаллифи зиёда аз 100 мақолаҳои илмӣ, илмиву методӣ ва илмиву оммавӣ мебошад, ки дар саҳифаҳои рӯзномаву маҷаллаҳои Тоҷикистон, Ӯзбекистону Эрон чоп шудаанд. Дар таҳия, таҳрир ва нашри китобҳои дарсӣ барои мактабҳои миёнаву олӣ саҳми арзанда дорад. Хидматҳояш бо нишонҳои "Аълочии матбуоти Тоҷикистон", "Аълочии маорифи Тоҷикистон" ва ифтихорномаҳо қадр карда шудааст. Осор Муҳаққиқ, Д., 1992; Раҳнамои накӯиҳо (бо ҳаммуаллифӣ), Д., 1998; Духтари илм, Д., 1999; "Тазкиратушшуаро"-и Давлатшоҳи Самарқандӣ (таҳия ва баргардон бо ҳаммуаллифӣ), Д., 1999; Адабиёти халқҳои ҷаҳон (китоби дарсӣ, бо ҳаммуаллифӣ), Красноярск, 2001; Осорномаи Валӣ Самад, Д., 2006; "Самарқанд"-и Х. Мирзозода (таҳиягар Худойдодов А.) Садои Шарқ, 2009, 11–12, 2010, 1; "Зубдаи ашъор"-и Аҷзии Самарқандӣ Фарҳанг, 2010, 3, 4.
Аъзо

Аъзо — силсилаи узвҳои одам, ки як ё чанд вазифаи махсусро иҷро мекунад. Мағзи сар, дил, чашм, ҷигар, меъда ва ғ. мисолҳои аъзо мебошанд. Ҳамаи аъзои организм ба ҳамдигар алоқаманд буда, дар иҷрои вазифаи худ ба аъзои том будани организм далолат мекунанд. Аъзо аз рӯйи вазифаҳои асосӣ тасниф карда мешавад, масалан, аъзои ҳаракат, аъзои ҳозима, аъзои нафас ва ғ.
Аъзамҷон Байдуллоев

Аъзамҷон Ибодуллоевич Байдуллоев (27.04.1975, ноҳияи Мир Саид Алии Ҳамадонӣ), забоншинос, номзади илмҳои педагогӣ. Зиндагинома Аъзамҷон Байдуллоев солҳои 1997–2002 дар факултети забони англисии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Қ. Ҷӯраев таҳсил кардааст. Солҳои 1994–1996 дар сафҳои Артиши Ҷумҳурии Тоҷикистон хидмат кардааст. Солҳои 2002–2007 ассистенти кафедраи филологияи забони англисӣ ва типологияи муқоисавии факултети забони англисии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ буд. Солҳои 2005–2007 ҳамчун тарҷумон дар Институти илмӣ-тадқиқотии сейсмология ва сохтмони ба заминҷунбӣ тобовари Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолият кардааст. Солҳои 2006–2008 ҳамчун муовини декани факултети забони англисии донишгоҳи омӯзгорӣ оид ба илм фаъолият намудааст. Аз соли 2007 муаллими калони кафедраи услубшиносӣ ва назарияи тарҷумаи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ ва ҳамзамон аз соли 2009 мудири кафедраи номбурда буд. Дар риштаи педагогика ва таърихи педагогика рисолаи номзадии хешро ба итмом расонида, соли соли 2010 онро ҳимоя кардааст. Аз соли 2010 то соли 2012 дар вазифаи мудири кафедраи услубшиносӣ ва назарияи тарҷума кор кардааст. Аз соли 2012 то 2017 дар вазифаи декани факултети забони англисии ДДОТ ба номи Садриддин Айнӣ фаъолият намудааст. Аз соли 2017 то соли 2018 дар вазифаи дотсенти кафедраи услубшиносӣ ва назарияи тарҷумаи факултети забони англисии ДДОТ ба номи Садриддин Айнӣ адои вазифа намудааст. Аз 25.04.2018 то ҳол ба ҳайси муовини ректор оид ба робитаҳои байналмилалӣ адои вазифа намуда истодааст. Муаллифи 34 мақолаи илмӣ, як дастури таълимӣ, як монография буда, дар онҳо масъалаҳои назарияи тарҷума ва усули тадриси забони англисиро баррасӣ намудааст. 1. Осор Пайвандҳо.
Аъзамҷон Тошов

Аъзамҷон Фозилович Тошов (16.10.1972, деҳаи Кофирқалъаи ноҳияи Шаҳринав), кимиёшинос, номзади илмҳои химия, дотсент. Зиндагинома Солҳои 1990–1995 дар факултети биология-химияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣв таҳсил кардааст. Солҳои 1995–1996 коромӯз-татқиқотчии кафедраи химияи умумӣ ва ғайриорганикӣ, 1997–2000 аспиранти шуъбаи рӯзона, 2000–2002 муаллими калон, 2002–2004 мудири кафедраи химияи умумӣ ва ғайриорганикии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ буд. Аз соли 2004 то ба имрӯз дотсенти кафедраи номбурда аст. Оид ба пешбинӣ намудани мувозинатҳои фазагӣ дар системаи К,М,Са4,С-Н2О дар ҳароратҳои 25 ва 500С бо усули интиқол кори илмӣ мебарад. Муаллифи зиёда аз 20 мақолаву фишурдаҳои илмӣ ва илмиву методӣ мебошад. Осор.
Аъзам Солиев

Аъзам Солиев (19.12.1941, Душанбе - 8.09.2013, ҳамон ҷо) — композитори маъруф ва омӯзгори тоҷик. Ходими хизматнишондодаи санъати ҶШС Тоҷикистон. Зиндагинома Аъзам Солиев писари композитор Фозил Солиев. С.1963 омӯзишгоҳи мусиқии ш.Душанбе (композитсия Ю.Тер-Осипович) ва 1971 Консерваторияи давлатии Тошканд (композитсия ва колифония Б.Зейдман)-ро хатм кардааст. Аз с.1971 омӯзгори омӯзишгоҳи мусиқии ш. Душанбе (ҳоз. коллеҷи санъати ба номи А.Бобоқулов). Солиев композитори сермаҳсул буда, зиёда аз 50 асари гуногунжанри мусиқӣ эҷод кардааст. Мусиқии ӯ, ки забонаш хеле муосир аст, ба шунаванда, наздик ва фаҳмо аст. Композитор аз мусиқии халқӣ ё классикӣ иқтибос наовардааст, вале тамоми эҷодиёти ӯ аз руҳияи халқӣ ва тобишҳои миллӣ саршор аст. Солиев дар соҳаи омӯзгорӣ низ ба муваффақиятҳо ноил гаштааст. Ӯ як зумра санъаткорони маъруфро тарбия намудааст (А.Бақоев, Б.Юсупов, П. Турсунов, А.Мӯсоев, С.Ҳомидов ва диг.). Фаъолияти эҷодӣ Осораш асарҳои симфонӣ симфония ("Ёдбуди падар", 1989, "Қаҳрамонона", 1977 ва ғайра) достони симфонӣ ("Хотираи Айнӣ", 1980; "Эҳёи Роғун", 1981 ва ғайра); Увертюраи патетикӣ, сюитаи хореграфии "Дӯстӣ" ва ғайра; асарҳои вокалӣ-симфонӣ: ораторияи "Овози Осиё" (шеъри М.Турсунзода, 1972), 2 кантата ("Партия раҳнамо" ва ғайра); асарҳои камеравӣ-созӣ: сюита иборат аз 4 қисм барои оркестри торӣ, 2 квартети торӣ, Достони лирикӣ барои скрипка ва фортепиано, триои полифонӣ барои гобоӣ, кларнет ва фагот ва ғайра; асарҳои фортепианӣ: вариатсияҳо, пиесаҳои бачагона, шаш пиеса, сонатина, сегонаи сонатавӣ ва ғайра; асарҳои камеравӣ-вокалӣ: суруду романсҳои зиёд бар ашъори шоирони классик ва муосири тоҷик, силсилаи вокалӣ иборат аз 3 суруд ва силсилаи вокалӣ иборат аз 4 романс бар назми шоирони кдассики тоҷик ва ғ. Аъзам Солиев ба 9 намоишномаи театрӣ мусиқӣ эҷод намудааст ("Абадзиндагон", "Шӯълаи озодӣ", "Фарёди ишқ", "Ғуломон" ва ғайра). Аъзам Солиев тули солҳои зиёд узви Раёсати ИК Тоҷикистон, раиси бахши мусиқии камеравӣ-созӣ буд. Бо Ифтихорномаи Фахрии Президиуми Шӯрои Олии Тоҷикистон сарфароз гардонида шудааст.
Аъзамҷон Азимов

Аъзамҷон Холматович Азимов (8 марти соли 1959, деҳаи Ворухи ноҳияи Исфара) — адабиётшинос, публитсист ва рӯзноманигори тоҷик, доктори илмҳои филология. Зиндагинома Хатмкардаи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И. Ленин. Муҳақиқкоромӯзи кафедраи "Таърихи матбуот"-и факултети журналистикаи Университети давлатии Москва ба номи М. В. Ломоносов (1988 – 89). Аспирант (1989 – 93), дотсент ва мудири кафедраи телевизион ва радиошунавонии факултети журналистика ва тарҷумонии Донишгоҳи миллии Тоҷикистон (1994 – 2006). Декани факултети муносибатҳои байналмилалӣ, ҳамзамон иҷрокунандаи вазифаи проректори Донишкадаи инноватсионӣ ва комуникатсионии Тоҷикистон (2006 – 2007) буд. Аз соли 2010 муаллими кафедраи телевизион ва радиошунавонии Донишгоҳи миллии Тоҷикистон. Азимов ба масъалаҳои таърихи ташаккули матбуоти тоҷики солҳои бистум (дар мисоли рӯзномаи "Овози тоҷик" ва заминаҳои он пардохта, оид ба журналистикаи тоҷик дар солҳои инқилоби маданӣ (солҳои 1929 – 1940) таҳқиқоти муфассали илмӣ анҷом додааст. Ба қалами Азимов зиёда аз 60 мақолаи илмӣ ва 150 мақолаи публитсистӣ тааллуқ дорад. Муаллифи монография, китобҳо ва маҷмӯаҳои "Шарораи меҳр". "Очеркҳо аз таърихи матбуоти тоҷик", "Воқеияти зиндагӣ ва матбуоти тоҷик", "Публитсистика ва замони муосир", "Таърихи ташаккули радиои тоҷик", "Адабиёт дар матбуоти солҳои сиюм", "Марзи сухан", "На заре стоновления" ва ғайра мебошад. Дорандаи ҷоизаи ИЖ Тоҷикистон ба номи А. Лоҳутӣ, Аълочии матбуоти ҶТ, Аълочии фарҳанги ҶТ, Аълочии маорифи ҶТ. Узви конфедератсияи байналхалқии журналистон ва аз соли 1997 узви ИЖ Тоҷикистон. Осор.
Аъзам Сидқӣ

Аъзам Сидқӣ (1927, Хуҷанд — Хуҷанд) — нависанда, тарҷумон ва драматурги тоҷик. Узви Иттифоқи нависандагони ИҶШС, Корманди шоистаи Тоҷикистон. Зиндагинома Аъзам Сидқӣ 27 апрели соли 1927 дар шаҳри Хуҷанд ба дунё омадааст. Аъзам Сидқӣ дар оғоз, то авоили солҳои 60-уми қарни 20 дар рӯзномаҳои "Пионери Тоҷикистон", "Комсомоли Тоҷикистон" ва маҷаллаи "Хорпуштак" фаъолият дошт. Баъдан вай дар вазифаҳои мухталиф, аз ҷумла раҳбарии театрҳои давлатии ба номи Садриддин Айнӣ ва Театри давлатии ҷавонон ба номи Маҳмудҷон Воҳидов кор кардааст. Солҳои сарвари Театри давлатии ҷавонон ба номи Маҳмудҷон Воҳидов буд. Дар соли 1995 вай сардабири маҷаллаи адабии "Хуҷанд" (ҳоло "Паёми Суғд") шуд ва то соли 2002 дар ин ҷо фаъолият мекард 1. Соли 2011 аз олам даргузашт. Эҷодиёт Дар соҳаи назму наср, очерку публитсистика ва драматургия хомафорсоӣ намудааст. Шеъру суруду манзумаҳои барои калонсолону наврасон эҷодкардааш дар маҷмӯаҳои "Ниҳоли орзу", "Каттача", "Дар сари кӯҳи баланд", "Телпакамро хунук хӯрд", "Олимҷон мактабхон шуд", "Баҳору лолаву ишқ" ва ғ. ба табъ расидаанд. Муаллифи силсилаи очеркҳои проблемавӣ ва портретӣ буда, ки машҳуртаринашон "Ҷӯра-саркор", "Фарзанди замон", "Раҳимбой Раҳматов", "Дар он солҳои пурошӯб" мебошанд, ки дар мавзӯъҳои ватандорию бунёдкорӣ, таҳкими сулҳу амният ва дӯстии халқҳо навишта шудаанд. Дар заминаи очерки "Ҷӯра-саркор" филми мусаннади бадеӣ ҳам офарида шудааст, ки дар миёни мардум маҳбубияти тамоме пайдо кардааст. Аксари асарҳои саҳнавии ӯ — "Иродаи зан", "Супориши ЧК", "Адои қарз", "Пароли нав", "Дилшод", "Шарораи муҳаббат", "Достони Самандар", "Сояи шайтон", "Захми сӯзон", "Адолат", "Камоли Хуҷандӣ", "Пайраҳаи зиндагӣ" ва ғ. дар театрҳои гуногуни Тоҷикистону Ӯзбекистон пешниҳоди тамошобинон гардидаанд. Муаллифи романҳои "Оташ дар қабристон", "Ашку оташу ишқ" (манзум), "Дар олами сарсонӣ", "Пайраҳаи қисмат", "Ситораи ашк" ва "Тӯй болои тӯй" мебошад. Асарҳои ҷудогонааш ба забони русӣ ва дигар мардуми олам тарҷумаву чоп шудаанд. Навиштаҳои алоҳидаи В. Губарев, А.Мусатов, А. Ҳоҷиниёзов, С. Попович, П. Калдерон ва дигаронро ба тоҷикӣ гардондааст. 2 Ҷоизаҳо Бо медалҳо ва Ифтихорномаи Президиуми Совети Олии ҶШС Тоҷикистон сарфароз гардидааст. Барандаи Ҷоизаи ба номи Камоли Хуҷандӣ. Ҳамчунин, дар соли 1996 вай унвони фахрии "Корманди шоистаи Тоҷикистон"-ро дарёфт кардааст.
Аъзои барқзо

Аъзои барқзо, аъзои барқофар — узви баъзе моҳиҳо, ки қобилияти ҳосил кардани барқро доранд (барои ҳимоя, ҳамла, ахбор аз муҳит ва ғайра). Зиёда аз 300 навъи моҳиҳо аъзои барқзо доранд. Аъзои барқзо дар паҳлуи моҳӣ дар шакли ҳосилаҳои муғҷамонанд (суфрамоҳии барқӣ ва мормоҳии барқӣ), дар зери пӯст (лаққамоҳии барқӣ), зери чашм (ситорашумори амрикоӣ) воқеъ аст. Аъзои барқзо аз лавҳачаҳои сершумори бо ҳам васлшуда иборат мебошад. Дар суфрамоҳии барқӣ тақрибан 600, дар мормоҳии барқӣ 70 ва дар лаққамоҳии барқӣ тақрибан 2 млн сутунча мавҷуд аст. Потенсиале, ки дар аъзои барқзоҳосил мешавад, ба 1200 В (дар мормоҳии барқӣ) ва иқтидори разряди он (ба ҳисоби импулс) аз 1 то 6 кВт (дар) мерасад. Бузургии шиддати разряди ҷараён аз 20 (дар суфрамоҳии барқӣ) то 600 В (дар мормоҳии барқӣ), қувваи ҷараён аз 0,1 (дар лаққамоҳии барқӣ) то 50 А (дар суфрамоҳии барқӣ) мешавад. Мормоҳии барқӣ то ба шиддати 220 В тоқат мекунад. Разрядҳои барқии моҳиҳои калон барои одам хатарнок мебошанд.
Аъзои вобастаи АМИТ

Аъзои вобастаи Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон — аз ҷумлаи олимони дорои унвони доктори илм интихоб карда мешаванд, ки илмро бо асарҳои калони илмӣ ғанӣ гардонидаанд 1. Аъзои вобастаи АМИТ олимоне интихоб карда мешаванд, ки шаҳрвандони Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошанд. Феҳристи феълии аъзои вобастаи АМИТ Бо нобаёнӣ, маълумот дар асоси рӯйхати аъзо-корреспондентҳо дар вебсайти расмии академия ба забони тоҷикӣ 2, русӣ кардани номҳо — мувофиқи саҳифаҳои кафедраҳои академия ба забони дар баъзе мавридҳо — мувофиқи истифода дар манбаъҳои бонуфузи берунии русзабон. Барои онҳое, ки дар чанд соли охир интихоб шудаанд ва то ҳол ба рӯйхати расмии дар боло зикршуда дохил нашудаанд, дар рӯзи интихобот истинод ба манбаъҳои тасдиқкунанда дода мешавад. То 27 январи соли 2020 дар ҳайати Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон 57 нафар аъзо-корреспондентҳои фаъол (аз онҳо 54 нафар мардон ва 3 нафар занон) ҳастанд. Куҳансолтарин узв-корреспонденти Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон, чи аз рӯи синну сол ва ҳам аз рӯи собиқаи кор дар мақоми аъзо-корреспондент, файласуф Ашуров, Гаффар АшуровичГаффар АшуровАшӯров Ғаффор мебошад, ки моҳи марти соли 1930 таваллуд шуда, ба АИ ҶТ интихоб шудааст. соли 1976 ба Академиям фанхои РСС Точикистон. Ҷавонтарин аъзо-корреспонденти Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон, мошинсоз Мансурова, Дилрабо СайдуллоевнаДилрабо МансуроваДилрабо Мансурова, ки соли таваллудаш 1974 мебошад. Ҳамчунин нигаред.
Аъзои рудиментӣ

Гурӯҳ:::Википедия:Статьи с малым количеством внутренних ссылок АЪЗИ РУДИМЕНТӢ, рудиментҳо, узвҳое, ки дар раванди инкишофи таърихии организм аҳаммияти асосии худро гум кардаанд. Аъзои рудиментӣ дар аснои инкишофи ҷанин ба вуҷуд меоянд, вале пурра инкишоф намеёбанд. Аъзои рудиментӣ то охири умр боқӣ мемонад, масалан, устухони хурди соқи парандаҳо, чашми баъзе ҳайвоноти заминков (кӯрмуш), боқимондаи мӯйи бадан ва устухони коси наҳангшаклҳо ва ғ. Ба аъзои рудиментии одам муҳраҳои дум, мӯйи бадан, мушакҳои гӯш, кирмрӯда (аппендикс) ва ғ. мисол мешаванд. Дар баъзе ҳолатҳо аъзои рудиментӣ пурра инкишоф меёбад, масалан, як ҷуфт боли ақиби наҳангшаклҳо. Аъзои рудиментӣ барои муайян кардани роҳи филогенез ёрӣ мерасонад.
Аъзои хориҷии АМИТ

Аъзои хориҷии Академияи илмҳои Тоҷикистон — он олимони барҷастаи хориҷӣ интихоб мешаванд, ки дар илм ва фарҳангиҷаҳонӣ саҳм доранд 1. Феҳристи феълии аъзои хориҷии АМИТ Ҳамчунин нигаред.
Аъзоҳаққӣ

Аъзоҳаққӣ – маблағи муайяне, ки ба тарзи мудовим ҳар як аъзо ба фонди ташкилоти худ мегузаронад ва ё месупорад.
Узвҳои таносул

Узвҳои таносул, аъзои ҷинсӣ — узвҳои афзоиши организмҳои бисёрҳуҷайраи зинда (ҳайвонот, наботот, занбӯруғҳо ва ғайра), ки вазифаи афзоиши ҷинсии онҳоро иҷро мекунад (бавуҷудоварӣ, давомдиҳии насл). Узвҳои таносули ҳайвоноти муҳрадорҳо Ҳайвоноти бемуҳра Узвҳои таносули одам Узвҳои таносул дарунӣ ва берунӣ мешаванд. Узвҳои таносули занон ҷои обистанӣ ва рушди ҷанин мебошад. Ғадудҳои таносул марбути узвҳои эндокринӣ буда, ғайр аз ҳуҷайраҳои ҷинсӣ гормонҳои ҷинсии занона ва мардона ҳосил мекунанд. Онҳо бевосита ба хун ҳамроҳ шуда, дар танзими фаъолияти ҷинсӣ, ширкат меварзанд. Гормонҳои ҷинсӣ инкишофи аломатҳои дуюмини ҷинсиро, ки хоси марду зананд, танзим менамоянд. Дар батн тухмаи одам аз ғадуди ҷинсии бетафовуте (индофференти)-е ташаккул меёбад, ки аз он дар баъзе афрод ҷанини ҷинси мардона, дар афроди дигар ҷанини ҷинси занона падид меояд. Аҳёнан дар як одам каму беш нишонаҳои ҳарду ҷинс — хунсоӣ зоҳир мегардад. Узвҳои таносули мардона Узвҳои таносули мардона ва занона вобаста ба ҷойгирӣ берунӣ ва дарунӣ мешаванд; вазифаи онҳо идомаи насл аст. Хоя бо зоидҳояш, маҷрои манирон, ғадуди простата ва ғадудҳои булбоуретравӣ (мансуб ба пиёзаки пешоброҳа) ба узвҳои дарунӣ, нара ва хоядон ба узвҳои берунии таносули мардон мансубанд. Узвҳои дарунии таносули занон аз тухмдон, найчаҳои бачадон, бачадон, маҳбал ва даромадгоҳи маҳбал, узвҳои берунии таносу аз лабҳои калону хурди фарҷ ва клитор иборат мебошанд. Ба узвҳои таносули мардон хоя бо зоидҳояш, ки дар хоядон воқеанд, манироҳа бо манидон, ғадуди простата, ғадудҳои Купер ва олати таносул мансубанд. Узвҳои таносули занона Ба узвҳои таносули занон тухмдонҳо, найчаҳои бачадон, маҳбал мансубанд. Тухмдон ғадуди ҷуфти таносулии занона аст, ки дар коси хурд дар ду тарафи бачадон воқеъ гардидааст. Дар тухмдонҳо ҳуҷайраҳои ҷинсии занона — ҳуҷайратухмҳо инкишоф меёбанд. Ғайр аз он тухмдон яке аз ғадудҳои муҳимми ихроҷи дарунӣ мебошад, ки ба хун гормон ҷудо мекунад. Он фаъолияти мӯътадили узвҳои таносул ва аломатҳои дуввумини ҷинси (овоз, рушди сина, баромадани мӯи хоси андоми зан ва ғайра)-ро муайян мекунад. Фаъолияти тухмдон ба синни зан ва вазъи умумии функсионалии организм вобаста аст. Узвҳои таносули рустаниҳо.
Аълам

Аълам (— олимтар, олими намоён) — яке аз мансабҳои калонтарини рӯҳониён, мақоми динӣ — муфтигӣ донандаи қонуну қоидаҳои шариат. Вазифаи аълам муҳр гузоштан ба фатвои муфтиён буд, ки дар асоси он қозиҳо ҳукм мебароварданд. Ин мансаб дар Осиёи Миёна то Инқилоби Октябр вуҷуд дошт.
Аъзои ҳис

Аъзои ҳис — узвҳое, ки ба воситаи онҳо организм таъсири ангезандаҳои беруниро дарк мекунад (чашм, гӯш, пӯст ва ғайра). Ҳар узв қодир аст, ки фақат таъсири ягон навъи ангезишро дарк намояд. Аъзои ҳисси одам эҳсоси зеринро дарк мекунад: босира (ниг. Чашм), сомеа (ниг. Гӯш), шомма (ниг. Бинӣ), зоиқа (ниг. Забон), ломиса (ниг. Пӯст), дард ва ҳарорат. Ретсепторҳо, яъне нӯги торҳои асабияи ҳассос низ дар амали дарки ҳис ширкат доранд. Аз ин ҷост, ки мафҳуми аъзои ҳис шартист, зеро барои пайдоиши эҳсос ангезиши дар ретсепторҳо рухнамуда бояд ба пӯсти мағзи сар расад. Пас, ҳар як аъзои ҳис фақат як ҷузъи анализатор (ташкилаҳои мураккаби асабия) мебошад.
Шарафуддини Самарқандӣ

Шарафуддини Самарқандӣ — таърихнигор и форс-тоҷик. Зиндагинома Номи пуррааш Мулло Шарафуддин Аълам ибни Нуруддин Охунд Мулло Фарҳоди Самарқандӣ. Бино ба маълумоти А. А. Семёнов Шарафуддини Самарқандӣ соли 1680 дар бораи таърихи Осиёи Миена асаре бо номи "Таърихи касира" эҷод кардааст. Ин китоб то кунун нопайдост. Муаррихи тоҷик Сайид Роқими Самарқандӣ "Таърихи касира"-ро мухтасар карда, ба он баъзе маълумотҳои тозаи қарни -ро илова намудааст, ки бо номи "Таърихи Роқимӣ" машҳур аст.
Аъло Аълоев

Аъло Аълоев (таваллуд 7.11.1932, Самарқанд), дойранавоз, Ҳунарпешаи халқии ҶШС Тоҷикистон. Зиндагинома Аъло Аълоев дойранавозӣ ва мусиқиро аз падару модараш омӯхтааст. Хатмкардаи Омӯзишгоҳи мусиқии ҷумҳуриявии шаҳри Душанбе. Солҳои 1946–1956 яккахони Филармонияи давлатии Тоҷикистон, 1956–1979 дойранавози Театри давлатии академии опера ва балети ба номи Садриддин Айнӣ, 1979–1989 дойранавози ансамбли рақсии "Лола" буд. Аз соли 1990 Аъло Аълоев дар Исроил зиндагӣ мекунад. Аълоев аз навохтани ду-се дойра сар карда, теъдоди онҳоро то панҷ расонд, дар бадоҳатан навохтани оҳанг истеъдоди баланд дошт, дар сохту таркиби ин сози мусиқӣ чандин тағйирот ворид сохтааст. Ҳамчунин созҳои таблак, қӯш нағора, табл, дуҳул, тамтами африқоиро низ хуб менавохт ва ба шогирдон ёд медод. Бештар оҳангҳои шӯх, муфарриҳ ва рӯҳафзоро иҷро намуда, усули навозишро ба ҳавои рақс мувофиқ месохт ва завқу эҳсоси тамошогарро бедор мекард. Муаллифи бисёр навоҳои рақсии дойравӣ, аз қабили "Чашми сиёҳ", "Ҷавонӣ", "Баҳор дар Тоҷикистон", "Кӯлобӣ", "Бахт", "Дарвозӣ", "Рез", "Марворид" ва ғ. Дар ҳайати дастаҳои ҳунарии ҷумҳурӣ ва умумишӯравӣ ба бисёр мамлакатҳои хориҷӣ сафари ҳунарӣ намудааст. Бо медалҳо ва Грамотаи Фахрии Президиуми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон сарфароз гардидааст. 1 Адабиёт.
Аъзои ҷумла

АЪЗИ ҶУМЛ муҳимтарин воҳидҳои наҳв (синтаксис), ки бо калимаҳои мустақилмаъно ё таркибҳо ифода ёфта, ба вазифаи сараъзо (мубтадо ва хабар) ё аъзои пайрав (муайянкунанда, пуркунанда, ҳол) меоянд ва дар алоқамандӣ бо калимаву таркибҳои дигар дар сохтани ҷумла чун маводди асосӣ хидмат мекунанд. Дар маҷмӯъ аъзои ҷумла бо ҳамдигар муносибатҳои маъноӣ ва грамматикӣ пайдо карда, фикрро ифода мекунанд. Дар сохтори наҳвии ҷумла сараъзо – мубтадо ва хабар чун бунёди асосии ҷумлаи сода ва аъзои пайрав – муайянкунанда, пуркунанда, ҳол ба шарҳи сараъзо ва ҳамдигар омада, маънои мубтадо, ки соҳиби амалу ҳолату аломати ҷумла аст ва маънои хабарро, ки ифодакунандаи воқеъшавии амал, ҳолат ва аломат аст, инчунин маънои ҳамдигарро аз ҷиҳати муносибатҳои гуногун: аломату соҳибият, мафъули амал, замону макон, сабабу мақсад ва ғ. пурра мекунанд. Он аъзои ҷумларо, ки бо ёрии калимаву таркибҳои дигар эзоҳ ёфтааст, аъзои тафсилии ҷумла меноманд. Аз ду зиёда мубтадо, хабар, муайянкунанда, пуркунанда ё ҳол пайваст шуда омада, муносибатҳои грамматикии яксонро ифода мекунанд ва аъзои чидаи ҷумларо ташкил медиҳанд: Майса ва сабзаҳо дар зери гарду ғубори рег монда, пажмурда шуда буданд (мубтадо ва пуркунандаи чида). Аъзои истисноии ҷумла бар эзоҳи аъзои асосӣ омада, замону макони амалро равшантар мегардонанд: Назар ба қавли падарам – Сайидмуродхоҷа, падари ӯ – Сайидмуродхоҷа одами хаттусаводнок буд; Дар пешгоҳи ин боғ, дар байни гулу гулзорҳо, мақбараи устод Айнӣ ҷой гирифтааст. Б. Камолиддинов.