ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Мирзоазиз Мамадазизов

Ҳунарпешаи хидматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон Мирзоазиз Мамадазизов (1 майи 1930, деҳаи Синдев, ноҳияи Роштқалъа, ВАКБ — 20 майи 2006, Хоруғ, ВМКБ, Тоҷикистон) — ҳунарпеша ва коргардони театр, Ҳунарпешаи хидматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон, Ҳунарпешаи мардумии Тоҷикистон. Зиндагинома Институти давлатии санъати театрӣ- бадеии ба номи А. Островскийи шаҳри Тошкандро соли 1954 ба поин оварда, дар Театри мусиқӣ-мазҳакаи шаҳри Хоруғ ба сифати ҳунарпеша ва коргардон кор кардааст, солҳои саркоргардони он буд. Бо таъсиси дубораи Театри мусиқӣ-мазҳакаи шаҳри Кӯлоб солҳои 70-уми қарни гузашта муддате саркоргардонии онро ба дӯш доштааст. Давоми фаъолияти эҷодиаш дар офариниши нақшҳои драмавӣ, фоҷиавию мазҳакавӣ муваффақ гардидааст. "Чинори гӯё", "Фарҳод дар Норак", "Ситораи умед", "Дил-дили Зайнаб", "Тошбек ва Гулқурбон", "Мо аз Боми Ҷаҳон", "Бой ва хидматгор", "Соати бурҷи Кремл", "Эзоп", "Рустам ва Суҳроб", "Юлиус Фучик", "Ҳакиқати талх" аз ҷумлаи спектаклҳоанд, ки номрафта дар онҳо образҳои асосӣ офарида, як силсила спектаклҳоро ҳамзамон таҳия намудааст. Ҷоизаҳо Бо Грамотаи Фахрии Президиуми Совети Олии Тоҷикистон қадр шудааст.
Маляново (ноҳияи Верхнеландехов, Иванов)

Маляново — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Верхнеландехов, ки дар вилояти Иванов қарор дорад, дохил мешавад.
Улфатмо Мамадамбарова

Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон Улфатмо Мамадамбарова (10 март 1937, Хоруғ — 5 май 2024, Хоруғ) — овозхони тоҷик, Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон 1. Зиндагинома Улфатмо Мамадамбарова соли 1967 шуъбаи англисии факултаи забонҳои хориҷии Институти педагогии шаҳри Душанберо хатм намудааст, вале меҳри ҳунар боло гирифтаву чанде дар Филармонияи давлатии Тоҷикистон сарояндагӣ кардаст. Сипас беш аз сӣ сол дар дастаҳои ҳунарии Кумитаи телевизион ва радиои Тоҷикистон хидмат намуд. Сурудаҳо Бо овози ширадор сурудро бо ҷӯшу хурӯш, самимияту дилгармӣ адо мекард, оҳангнокии каломи мусиқиро асоси сурудҳои хуб ва иҷрои хуби онҳо медонист. "Ба офтоб", "Дилоро", "Зарафшон", "Ватани номвар", "Тоҷикистон", "Рӯди дӯстӣ", "Тори ишқ", "Фарёди дил", "Файзи саҳар", "Лабҳои сард", "Оҳанги дил", "Кӯи ҷонон", "Масти нози Лайло", "Ёри ҷон", "Гуфтам ба чашм", "Бе ту ҳолам чун бувад", "Пайдо кард", "Офарин дил", "Боди Наврӯз", "Дар сари чашма", "Нек медонам", "Ман донаму дил", "Вақти кор омадааст", "Шод бош, эй дил", "Моҳи Шуғнонам", "Бодаи лаб" номгӯи нопурраи таронаҳояш мебошанд 1. Даргузашт Улфатмо Мамадамбарова 5 майи соли 2024 дар шаҳри Хоруғ даргузашт ва ҷанозаи ӯ дар оромгоҳи деҳаи Поршнев ба хок супурда шуд.
Мамадиш

Мамадиш — шаҳрест дар Татарстан дар Русия аст. ҳолиаш 13509 нафар аст.
Мамадаёз Навҷувонов

Мамадаёз Навҷувонов (3 августи 1942, деҳаи Боғев, ноҳияи Шуғнон, ВАКБ, ҶШС Тоҷикистон, Иттиҳоди Шӯравӣ — 28 июли 2015, Душанбе, Тоҷикистон 1) — давлатмард ва арбоби низомии тоҷику шӯравӣ, охири вазири корҳои дохилии ҶШС Тоҷикистон ва аввалин вазири корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистони мустақил, генерал-майор. Зиндагинома Мамадаёз Навҷувонов 3 августи соли 1942 дар дар деҳаи Боғеви 2 ноҳияи Шуғнони вилояти Бадахшон ба дунё омадааст. Соли 1959 мактаби миёнаи 20-и ноҳияи Шуғнони ВАКБ-и ҶШС Тоҷикистонро хатм кардааст. Фаъолияти низомӣ Соли 1961 ба сафи нерӯҳои мусаллаҳи собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ даъват мешавад. Баъди хидмат дар артиш ба омӯзишгоҳи низомии Ленинград дохил мешавад. Соли 1964 таҳсилашро дар Саратов идома медиҳад ва баъди хатми он барои кор ба Тоҷикистон ба ҳайси қумандони взводи таъйиноти махсус фиристода мешавад. Ӯ тайи солҳои дар шуъбаи ғоибонаи факултети ҳуқуқшиносии Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон (он вақт ба номи Ленин) таҳсил мекунад. Соли 1979 бошад, Академии олии ҳарбии ба номи Фрунзеи Маскавро ба итмом расонидааст. Баъдан, дар зинаҳои гуногуни фармондеҳии нерӯҳои мақомоти корҳои дохилӣ дар ҳудуди Тоҷикистони Шӯравӣ ва собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ кор кардааст. Аз соли 1989 то моҳи марти соли 1992 вазири корҳои дохилии Тоҷикистон буд.
Мамадоу Тоункара

Мамадоу Тоункара (январи 1996, Бланес, Испания) — футболбози испанӣ, ҳамлагар.
Мамадёқуб Мамадюсуфов

Файз Ҷорубов (11 феврали 1915, деҳаи Ёмҷ, ноҳияи Шуғнон, ВАКБ — 1991, ҳамон ҷо) — овозхон, навозанда ва оҳангсози тоҷик, Ҳофизи халқии Тоҷикистон. Зиндагинома Аз ҳафтсолагӣӣ дар маъакаҳои мардумӣ ба сифати сароянда ҳунар меозмуд, дертар узви фаъоли дастаи ҳаваскори санъати ноҳия гардид. Баробари таъсиси Театри мусиқӣ — мазҳакаи шаҳри Хоруғ мудири клубҳои ноҳияи Шуғнон кор кардааст. Аз иҷрокунандагони хуби таронаҳои халқии Бадахшон ба шумор мерафт, ба аксар сурудҳо худ оҳанг бастааст. "Фарёд", "Қурбонат шавам", "Гули лола", "Наврӯзӣ", "Ёр-ёр", "Шоҳ омад", "Нола кунам", "Нозанин" аз ҷумлаи беҳтарин таронаҳояш мебошанд. Оҳангсоз Игор Рогалский мусиқии спектакли "Қишлоқи тилоӣ"-ро дар асоси навоҳои ӯ офаридааст. Ҷоизаҳо Бо Грамотаҳои Фахрии Президиуми Совети Олии Тоҷикистон қадр шудааст.
Мамадёрбек Маҳмадназарбеков

Мамадёрбек Маҳмадназарбеков (23 январи 1931, деҳаи Поршневи, ноҳияи Шуғнон, ВМКБ — 13 январи 2014, Душанбе) — иқтисоддон, профессор. Ходими шоистаи илми Тоҷикистон. Зиндагинома Мамадёрбек Маҳмадназарбеков Институти давлатии педагогии шаҳри Душанберо (ҳоло ДДОТ ба номи С. Айнӣ) ва Академияи илмҳои ҷамъиятшиносии назди КМ КПСС-ро хатм кардааст. Фаъолияташ пурра дар Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин ҷараён гирифтааст, солҳои муаллим, муаллими калон, дотсенти кафедраи иқтисоди сиёсӣ, мудири ҳамин кафедра, азсоли 1994 то поёни умр профессори кафедраи иқтисоди сиёсӣ дар Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин буд. Фаъолияти илмӣ Перомуни истифодаи захираҳои моддию меҳнатӣ, фондҳои асосии корхонаҳо, роҳҳои баланд рафтани некуаҳволии мардуми деҳот, беҳбудии фаъолияти корхонаҳои кишоварзӣ, ҷаҳонишавӣ ва оқибатҳои он, дигар масоили иқтисодӣ зиёда аз дусад асару мақолаи илмӣ, илмӣ-оммавӣ навиштааст. Осор.
Мамадҷон Қаюмов

Мамадҷон Қаюмов (20 марти 1903, деҳаи Сунон, ноҳияи Фарғона — 1993 1) — пахтакор, Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ, Устоди пахтаи ҶШС Тоҷикистон. Зиндагинома Солҳои батрак, колхозчӣ, агроном, раиси колхоз, ҷонишини раиси колхози "Съезди -юми партия"-и ноҳияи Ленин ва аз соли 1965 нафақахури шахсӣ. Мамадҷон Қаюмов дар инкишофи соҳаи пахтакории оҳияи Ленин саҳми калон дорад. Депутати Совети Олии ҶШС Тоҷикистон (даъватҳои -юм). Ордену медалҳо Бо ордени Ленин, ордени Байрақи Сурхи Меҳнат, ордени Ҷанги Бузурги Ватанӣ (дараҷаи 1-ум) ва Грамотаҳои фахрии Президиуми Совети Олии ҶШС Тоҷикистон қадр шудааст.
Мамадёр Мамадназарбеков

Мамадёр Мамадназарбеков (23. 01. 1931, ҷамоати Поршневи ноҳияи Шуғнон), иқтисоддон, номзади илмҳои иқтисодӣ, профессор, Арбоби илму техникаи Ҷумҳурии Тоҷикистон. Зиндагинома Соли 1953 факултети таърихи Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Сталинобод ба номи Т.Г. Шевченкоро хатм намудааст. Солҳои 1949– 1951 муаллими таърих ва мудири қисми таълими мактаби миёнаи шаҳри Хоруғ ва мактаби миёнаи ноҳияи Роштқалъа, 1953–1954 шунавандаи курсҳои махсуси яксолаи тайёрии муаллимони илмҳои ҷамъиятшиносӣ барои мактабҳои олӣ дар назди Донишгоҳи давлатии Осиёи Миёна (ш. Тошкент), 1954–1958 муаллими калони кафедраи иқтисодиёти сиёсии Донишкадаи давлатии тиббии ба номи Абӯалӣ ибни Сино, 1958–1959 муаллими калони кафедраи иқтисоди сиёсии Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И. Ленин, 1959–1962 аспиранти Академияи илмҳои ҷамъиятшиносии назди КМ ҲКИШ-и шаҳри Москва, 1962–1966 сардори шуъбаи илм ва нашриёти Вазорати маорифи ҶШС Тоҷикистон, 1966–1972 мудири шуъбаи иқтисодиёти сиёсии Институти иқтисодии АИ ҶШС Тоҷикистон, 1973–1994 мудири кафедраи иқтисодиёти сиёсии Донишгоҳи давлатии миллии Тоҷикистон, 1986–1988 профессори Донишгоҳи давлатии шаҳри Кобул ва мушовири ректори донишгоҳи мазкур буд. Аз соли 1994 то ба имрӯз профессори кафедраи муносибатҳои иқтисодии байналхалқии Донишгоҳи миллии Тоҷикистон мебошад. Солҳои зиёд ҳамчун ҳамкор дар кафедраи иқтисодиёти сиёсии Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко кор кардааст. Муаллифи зиёда аз 225 таълифоти илмиву оммавӣ мебошад. Дар корҳои илмияш қонуниятҳои иқтисодии такрористеҳсол ва сармоягузории иқтисоди Тоҷикистонро баррасӣ намудааст. Бо роҳбарии ӯ 25 нафар рисолаҳои номзадии худро дифоъ намудаанд. Ҷоизаҳо Бо нишони "Аълочии маорифи халқи Тоҷикистон", "Аълочии мактаби олии ИҶШС", медали "Барои меҳнати шоён", бахшида ба 100 солагии зодрӯзи В. И. Ленин, медали "Собиқадори меҳнат", медали "10 соли инқилоби Савр" ва дигар ифтихорномаҳои давлативу ҷамъиятӣ сарфароз карда шудааст. Осор Луғати мухтасари иқтисоди сиёсӣ, Д., 1973; Сиёсати иҷтимоӣ дар замони иқтисоди бозорӣ, Д., 1991; Диалектика внутренных и внешных факторов экономического роста, Д., 1987; Манобеъи дохилии анбошти сармоя ва ашклои баисҷи он дар кишварҳои рӯ ба инкишоф, Кобул, 1987.
Мамай

Мамай (Мамай) — деҳа дар вилояти Ҷалолободи Қирғизистон. Ба шаҳри Корвони ноҳияи Оқсӣ дохил аст. Аҳолӣ Аҳолӣ — 374 нафар дар соли 2022.
Мамадҷон Маҳкамов

Мамадҷон Маҳкамов (07.09.1951, деҳаи Понғози ноҳияи Ашт) — риёзидон, номзади илмҳои педагогӣ, дотсент. "Аълочии маорифи Тоҷикистон" ва ордени "Шараф" дараҷаи.
Мамаево (ноҳияи Бабаев, Вологда)

Мамаево — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Бабаев, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Мамакан (ноҳияи Бодайбин, Иркутск)

Мамакан — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Бодайбин, ки дар вилояти Иркутск қарор дорад, дохил мешавад.
Мамасанӣ

Мамасанӣ — шаҳрест дар устони Форс, Эрон аст. Шумораи аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 1996, 42,243 тан ва дар соли 2006, 67,462 тан будааст Сарчашмаҳо.
Мамай (ноҳияи Новозибков)

Мамай — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Новозибков, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Мамараҳим Исмоилов

Мамараҳим Мирзораҳимович Исмоилов (01.01.1964) ноҳияи Ғафуров, вилояти Суғд) — олим, омӯзгор, доктори илмҳои иқтисод, профессор. Зиндагинома Соли 1989 Донишгохи давлатии Ростов-на- Дону-ро хатм кардааст. Ихтисос иқтисодчи, омузгори иқтисоди сиёсӣ.
Мамина Поланка (ноҳияи Котлаский)

Мамина Полянка — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Котлаский, вилояти Архангелск медарояд.
Мамбет (ноҳияи Кӯксу)

Мамбет Мәмбет) — деҳа дар вилояти Алмаатои Қазоқистон. Дар ноҳияи Кӯксу ҷойгир аст. Дар соли 2009 1991 нафар аҳолӣ дошт.
Маминов Михаил

Маминов Михаил – ҳунарпешаи Театри давлатии драмаи русии ба номи Владимир Маяковский, Ҳунарпешаи хизматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон. Нигаред Адабиёт Шаблон:Шахс-нопурра.
Мамбл-рэп

Мамбл-рэп (— аслан муртеринг рэп,) — як зержанри мусиқии трап аст, ки дар миёнаҳои солҳои 2010 дар Иёлоти Муттаҳида таҳия шудааст. Он дар муқоиса бо хип-хоп анъанавӣ, ки ба матн ва қофия асос ёфтааст, бо таваҷҷӯҳ ба ифодаи садо хос аст 1. Пайдоиши истилоҳ Номи ин зержанрро рэпер Виз Халифа таҳия кардааст. Вай дар мусоҳибае дар як барномаи радиоии субҳи 97 истилоҳи рэп мубтало-ро истифода бурда, муносибати худро ба ҳунармандони муосири хип-хоп ба мисли Лил Ячти ва Лил Узи Верт баён кард. Рэпсарои дигар Пит Рок бо интиқоди оммавӣ аз рэпер Лил Яхтӣ барои нахондани услубҳои фристайл ва беэҳтиромӣ ба асосҳои хип-хоп ин истилоҳ маъруфиятро идома дод. Пас аз ин ба мунаққидон ва шунавандагон маълум шуд, ки рэпи ғусса баёнгари ихтилофи наслҳои гуногуни репсароён аст 2 3. Услуб Дар ҳоле, ки хип-хоп анъанавӣ ҳамеша ба сурудҳои ҷолиб ва актуалӣ, ки бо ишораҳои фарҳанги поп пур карда шудааст, асос ёфтааст, рассомони рэп ғусса ба маънои суруд камтар таваҷҷӯҳ зоҳир карда, диққати худро ба садо равона мекунанд.
Мамлакат Раҳматова

Мамлакат Саидумаровна Раҳматова (6.09.1967, шаҳри Хуҷанд), омӯзгор, номзади илмҳои таърих, дотсент Зиндагинома Соли 1989 факултаи таърихи Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров -ро хатм кардааст. Ихтисос Омӯзгори таърих ва ҷомеашинос Пайвандҳо Кафедраи методикаи таълими таърих ва ҳуқуқ. Раҳматова Мамлакат Саидумаровна.
Мамир

Мамир Мамыр) — деҳа (ауыл) дар вилояти Туркистони Қазоқистон. Дар ноҳияи Ордабосӣ ҷойгир аст. Дар соли 2009 1021 нафар аҳолӣ дошт.
Мамир (ноҳияи Братск, Иркутск)

Мамир — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Братск, ки дар вилояти Иркутск қарор дорад, дохил мешавад.
Тавлиди гандуми кишварҳо

Феҳристи кишварҳои истеҳсолкунандаи гандум — феҳристи маълумотии кишварҳо бо тартиби сол ва ҳаҷм (метрические тонны), ки истеҳсолкунандагони ҷаҳонии гандум мебошанд. Истеҳсолот Манбаъи додаҳо: Ташкилоти озуқа ва кишоварзии СММ 1. 650 Статистика мирового производства пшеницы, гг. (по данным ФАО) Конечные запасы Источник данных: Министерство сельского хозяйства США 2.
Мамнунгоҳ-осорхонаи бостоншиносии Панҷакент

Мамнунгоҳ-осорхонаи бостоншиносии Панҷакент — соли 1994 дар шаҳри Панҷакент таъсис ёфтааст. Осорхона тобеъи Вазорати фарҳанги Тоҷикистон аст.. Манобеъ.
Мамнӯъгоҳи таърихӣ-фарҳангии Ҳулбук

Мамнуъгоҳи таърихӣ-фарҳангии Хулбук — ёдгории таърихӣ-фарҳангӣ, соли 2002 дар ноҳияи Восеъ таъсис ёфтааст. Мамнуъгоҳ тобеъи Вазорати фарҳанги Тоҷикистон аст. 1 Қасри ҳокимони Хулбук (37°46"39 69°33"23Экоординатҳо°46"39 69°33"23) як қисми таркибии Мамнунгоҳи таърихӣ-фарҳангии Хулбук мебошад, ки дар маркази деҳаи Қурбоншаҳиди собиқ шаҳраки Восеъ дар вилояти Хатлони Тоҷикистон воқеъ аст. 2 Бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 20 январи соли 2018 оид ба иваз намудани номи шаҳри Қӯрғонтеппа ва якчанд шаҳру маҳалҳои маъмурии вилояти Хатлон, номи шаҳраки Восеъи ноҳияи Восеъ ба шаҳраки Ҳулбук иваз карда шуд. Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон барои баррасӣ ба Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон фиристода шуд. 3 Қаср дар қисми ҷанубу ғарбии шаҳри бостонии Хишттеппа ҷойгир буд. Хулбук дар асрҳои — -и мелодӣ маркази вилояти Ҳуттал буд. 4 Пешниҳод шудааст, ки ин ёдгории таърихӣ ба Феҳристи мероси фарҳангии умумибашарии ЮНЕСКО дохил карда шавад, ки барои ҷаҳон "арзиши барҷастаи умумиҷаҳонӣ" дорад.
Мамнун Ҳусейн

Мамнун Ҳусейн — арбоби давлатӣ ва сиёсии Покистон. Президенти Покистон. Зиндагинома Мамнун Ҳусейн 23 декабри соли 1940 дар шаҳри Агра и Ҳиндустон, дар оилаи урдузабони сарватманд ба дунё омадааст. Соли 1947 волидони ӯ пас аз тақсим шудани Ҳиндустони Бритониё ба Карочӣ кӯчиданд. Падари Мамнун корхонаи нассоҷӣ таъсис дод 4. Соли 1960, пас аз хатми мактаби миёнаи маҳаллӣ дар Карочӣ, Мамнун ба Донишкадаи идоракунии соҳибкорӣ дохил шуд 5. Соли 1999 дар вазифаи волии Синд кор карда, дар натиҷаи табаддулоти низомӣ таҳти роҳбарии генерал Мушарраф аз қудрат барканор шуд 6. 30 июли соли 2013, Мамнун Ҳусейн 12-ум Президенти Ҷумҳурии Исломии Покистон интихоб шуд, 7 8. 9 сентябри соли 2013 ваколатҳои президентии ӯ оғоз ёфт. 4 сентябри соли 2018, вақте ки Ориф Алвӣ президенти Покистон интихоб шуд, Мамнун Ҳусейн истеъфо дод 9 14 июли соли 2021 Ҳусейн дар синни 80-солагӣ дар Карочӣ вафот кардааст 10 11. Моҳи феврали соли 2020 ба ӯ ташхиси бемории саратон гузошта шуд ва ӯ табобат мегирифт 10.
Мамнӯъгоҳ

Мамнӯъгоҳ — маҷмаъаи ёдгориҳои маданияти моддӣ ва табиӣ мебошад, ки дар ҳифзи давлат гирифта шудааст. Мамнӯъгоҳҳо мувофиқи ҳадафашон - таърихию бостонӣ, фарҳангӣ, табиӣ ва ғайра мебошанд. Мамнӯъгоҳ — яке аз тарзҳои муҳофизати арзишҳои табиӣ, таърихӣ, маъданӣ, экологӣ мебошад. Дар низоми ҳуқуқии онҳо бо мақсади таъмини нигоҳдориашон ба манфиатҳои иқтисодӣ, экологӣ, бе мавҷудияти зиёнрасонӣ ба муҳити табиии атроф, истифодабарии онҳо ба пуррагӣ ё ин ки қисман манъ карда мешавад. 1 Инчунин нигаред.
Мамнӯъгоҳи фарҳангии Ҳисор

Муасисаи давлатии ҷумҳуриявии "Мамнӯъгоҳи фарҳангии Ҳисор" - нахуст бо номи "Қуруқи таърихӣ-мадании Ҳисор" 4 апрели соли 1979 ташкил шуда буд ва 28 январи соли 1982 мамнӯъгоҳ номи "Мамнӯъгоҳи таърихӣ-фарҳангии Ҳисор"-ро гирифт, аз 30 июли соли 2009 мақоми давлатӣ ва ҷумҳуриявиро соҳиб гашт ва ҳамчун ёдгории меъморӣ дар муҳофизати давлат аст. Мамнӯъгоҳи фарҳангии Ҳисор яке аз намунаҳои қадимаи санъати меъмории халқи тоҷик мебошад. Мамнӯъгоҳи фарҳангии Ҳисор дар асоси маҷмааи ёдгориҳои таърихию меъмории Ҳисор: ва деворҳои боқимондаи шаҳри Ҳисор, ки инчунин ёдгориҳои ҳафриётии атрофи ш. Ҳисорро дар бар мегирад, ташкил карда шудааст. Айни замон дар мамнӯъгоҳ шуъбаҳои фонду мардумшиносӣ, тармиму барқарорсозӣ, меъморӣ-рассомӣ, таъриху бостоншиносӣ ва осорхонаи таърихӣ барои босамар омӯхтани таъриху фарҳанги мардум фаъолият мекунанд. Дар соли 2013 шумораи кормандони мамнӯъгоҳ 42 нафар буда, 36 нафар мувофиқи воҳиди корӣ ва 6 нафар шартномавӣ фаъолият мекунанд. "Ҳисор" ба маъниҳои иҳоташуда, қалъа, ҷойи мустаҳкам, девори даври қалъа омадааст. Дар "Ҳудуд- ул-олам" қайд шудааст: "Шумон шаҳрест устувор ва барокӯҳи ниҳода ва гирди ӯ борае (девора) кашида ва ӯро куҳандизест бар сари кӯҳ ниҳода ва андар миёни куҳандиз чашмаи об аст бузург, аз вай заъфарон хезад бисёр". Аввалин маротиба Ҳисори Шодмон дар асари муаррих Алии Яздӣ "Зафарнома" зикр ёфтааст. Сайёҳи чинӣ Сюан Тзян дар садаи м. менигорад: "Хонигарии Суман (Шумон) аз ғарб ба шарқ ба масофаи чоррӯза сафар, аз ҷануб то шимол ба масофаи як рӯзи роҳпаймойӣ тӯл кашидааст. Пойтахти ин қаламрав кучак буда,дар он ду дайри буддоӣ вуҷуд дорад." Дар шаҳр 24 масҷид, 5 мадраса, 5 корвонсарой вуҷуд доштааст. Майдони Регистон маркази шаҳр буд, дар атрофи он се мадраса, корвонсарой, таҳоратхона, 2 чойхона, бозорҷо ва қатлгоҳ мавҷуд буданд. Қалъаи Ҳисор дар масоҳати 17 га ҷойгир шуда, аз 3 қисм иборат аст: қароргоҳи ҳоким, Уштурхона ва Аскархона. Даромадгоҳи асосии қалъаро Дарвозаи Арк мегуфтанд, ки асри - сохта шуда, ду бурҷи баланди мудаввар дорад, ғафсии девори бурҷҳо зиёда аз 1 м буда, 8-тоӣ тиркаш доранд. Адабиёт Пайнавиштҳо.
Феҳристи мамнуъгоҳҳои Тоҷикистон

Мамнӯъгоҳҳои табиӣ — ин маҷмӯи ёдгориҳое мебошад, ки дар натиҷаи рушди эволюционии табиат пайдо ва ошкор гардидаанд. Ин гуна ёдгориҳо аз тарафи одамон ҳамчун ёдгории аҳамияти таърихӣ, илмӣ, фарҳангӣ ва эстетикӣ дошта эътироф гардидаанд: масалан мавзеъҳои табиӣи Боғи миллии Тоҷикистон, Чилдухтарон (кӯҳ), Искандаркӯл, кӯли Сарез, Чилучорчашма, Сари Хосор, Ҳафткӯл ва ғайраҳо. Роҷеъ ба ҳар яке аз ин ёдгориҳо ривоятҳо ҷой доранд, ки онҳо аҳамияти илмӣ, таърихӣ, фарҳангӣ, эстетикӣ ва тарбиявӣ доранд. Ин гуна мавзеъҳо макони сайёҳӣ буда диққати сайёҳонро бештар ҷалб месозанд. Барои танзими раванди ҳифз ва истифодаи мероси табиӣ дар ҷумҳурӣ Боғи миллии Тоҷикистон, мамнӯъгоҳҳои табиӣ ва якчанд мавзеъҳои махсус муҳофизатшаванда вуҷуд доранд. Дар Тоҷикистон ҳоло мамнўъгоҳҳои зерин: ва парваришгоҳҳо дар ҳифз ва истифодаи мероси табии ҷумҳурӣ мебошанд. 1 Мамнӯъгоҳҳо ва минтақаҳои табиӣ Дар соли 2004 ҳамаи ҳудудҳои ҳифзшавандаи табии Тоҷикистон дар маҷмӯъ масоҳати 3,1 млн га ё 22 % масоҳати ҷумҳуриро ташкил медиҳанд ва 4 мамнӯъгоҳи масоҳати умумиашон 173418 га, 13 минтақаи парваришгоҳ дар масоҳати 313260 га, 1 боғи миллии масоҳати умумиаш 2,6 га, 1 минтақаи таърихӣ-табиӣ — 3000 га ва 1 минтақаи табиӣ — 3805 га дар бар мегиранд. Мамнӯъгоҳҳо: "Бешаи палангон" (масоҳат— 49700 га); "Ромит" (масоҳат— 16100 га); "Даштиҷум" (масоҳат— 19700 га); "Зоркӯл" (масоҳат— 87700 га). Боғҳои миллӣ ва минтақаҳои табиӣ: Боғи Миллии Тоҷикистон Минтақаи таърихӣ-табиии Ширкент Минтақаи табиии Сари Хосор Кӯлҳо Кӯлҳои калонтарин — Қарокӯл, Сарез, Искандаркӯл, Зоркӯл, обанбори Қайраққум. Конҳо Дар шимоли Тоҷикистон дар вилояти Суғд яке аз калонтарин конҳои нуқра — Кони Калони Мансур ҷойгир шудааст.
Мамнӯъгоҳи Ромит

Соли 1959 дар болооби дарёи Кофарниҳон мамнӯъгоҳи дуюми Тоҷикистон - "Ромит" бо масоҳати 16139 гектар ташкил шуд. Мамнӯъгоҳи Ромит дар худуди ноҳияи Ваҳдат ҷойгир аст. Табиати мамнӯъгоҳ аз мавзеъҳои зебои сабзпуш иборат буда, дар байни ду шохоби пуртуғёни дарёи Кофарниҳон - Сорбою Сардаи Миёна ва пасту баландиҳо чой гирифтааст. Олами гуногуни набототу ҳайвонот, ҷамоаҳо, популятсияҳо ва намудҳои нодиру камёфт, инчунин дар ҳолати муътадил қарор доштани мавзеъҳои ҷангалзор, чаманзори зебо ва намудҳои нодири растанӣ ва ҳайвонҳо ба ҳусни мамнӯъгоҳ ҳусн зам мекунанд. Вазифаи асосии мамнӯъгоҳ дар ҳолати табиӣ нигоҳ доштани аксарияти қисмҳои табиат ва пурра кардани баъзе ҷамоаҳо, барқарор ва ҳифзи онҳо мебошад. Дар обҳои тозаю пуртуғёни мамнӯъгоҳ ширмоҳию сагмоҳӣ, гулмоҳию лаққамоҳӣ, моҳии белбинӣ, дар тахтасангҳою хокрезаҳо, сангрезаҳою хокҳои мулоиму рангоранг микдори зиёди сусмор, агамаи кӯҳӣ, сангпушту хорпушт, морҳои афъӣ, печон, кобра ва гурза, қамчинмор зиндагӣ мекунанд. Мамнӯъгоҳи "Ромит" чун мамнуъгоҳи кӯҳии ҷангалдор намудҳои зиёди паррандагон, аз ҷумла, булбул, саъба, момоҷурғотак, соч, мусича, тазарв, гунҷишки хонагӣ, кабк, кабки кабутар ва намудҳои зоғҳоро ба оғуши худ гирифтааст. Дар таркиби биосенози мамнӯъгоҳ зиёда аз 600-650 намуди ҳашарот, аз ҷумла, шапалакҳои нодир, эндемикӣ ҷой гирифтаанд. Бояд қайд кард, ки асоси бойигарии мамнӯъгоҳ ин мавзеъҳои зебои олами наботот ва намудҳои гуногуни онҳост. Ҷамоаҳои зиёди дарахтӣ, буттагӣ, ки дар дигар қаламрави ҷумҳурӣ кам дучор мешаванд ё тамоман вуҷуд надоранд (аз таъсири одам нобуд шудаанд) дар мамнӯъгоҳи "Ромит" муътадил сабзиш дошта, ба онҳо челонзор, фарқзор, ангатзор, беду булутзор ва албатта бодомзору чормағззор мансубанд. Ҷамоаи бодомзору чормағззор омили муҳими мавҷудияти мамнӯъгоҳ ҳисоб мешавад. Дар сатҳи муътадил дар кӯҳу кӯҳпораҳо намудҳои зиёди рустаниҳои ғизоӣ, аз ҷумла торон, чукрӣ, сунбул, зира, чойкаҳак, савсан, холмон, намудҳои гуногуни пиёз ва ғайра месабзанд. Масоҳати калони мамнӯъгоҳро то баландии 2800 м дарёву адирҳо, ҷамоаҳои туту гелос, себу биҳӣ, зардолую олуи ёбоӣ ишгол карда, инчунин рустаниҳои доруворӣ, аз ҷумла, пудина, кифгули калон, тугмагул, зардкаҳак, сапали шутур, мураккабгул, ишим, камол низ кам нестанд.
Мамнӯъгоҳи табиӣ

Мамнӯъгоҳи табиӣ (заповедник) гуфта маконеро меноманд, ки дар он ҳамаи омилҳои табий - олами наботот, олами ҳайвонот, дарёю кулҳо дар ҳолати табий ҳифз карда мешаванд. Шарти асосии ташкили мамнӯъгоҳ ҳифз, нигаҳдорӣ ва барқарор кардани экосистемаҳои табий мебошад. Дар мамнуъгоҳхо тамоми кисмҳои замин дар шакли аслиаш нигоҳ дошта мешаванд. Дар мамнӯъгоҳҳо шикор, чаронидани чорво, буридани дарахтон, чамъоварии рустанихо, истеҳсол ва коркарди сарватҳои табий, гаштугузори одамхо ба чуз гузаронидани корҳои илмию тадкикотӣ манъ аст. Мамнӯъгоҳҳо дар байни чорабиниҳои умумии ҳифзи табиат ҷои муҳимро ишгол мекунанд. Мавзеъҳое (калонҳачм ва хурд), ки дар ихтиёри мамнӯъгоҳҳо ҳастанд, пурра ва доимй аз ихтиёри хоҷагихо баромада, бо сарватхояшон ба тобеияти онҳо гузаронда мешаванд. Мамнӯъгоҳ ин лабораторияи илмии табиӣ мебошад. Ҳамаи мавзеъҳои ҳифзкунанда ва ҳифзшаванда - шакли ҳифзи табиии давлатӣ мебошад. Ҳамчунин бояд донист, ки мамнуъгоҳ мавзеъро дар бар мегирад, ки мувофики қонун, урфу одат ё таомул хифз карда мешавад. Мамнӯъгоҳҳо, вобаста ба вазифаашон, чанд намуд доранд: мамнӯъгоҳҳои биосферавӣ, давлатӣ, байналмилалӣ, сарҳадӣ, пурра, таҷрибавӣ, таърихӣ, хотиравӣ ва экологӣ. Шумораи умумии мамнӯъгоҳҳо дар сайёра дар айни замон ба 2850 (танҳо дар ИМА зиёда аз 1615) адад расидааст. Дар собиқ Иттиҳоди Шуравӣ, ки масоҳаташ 16 қисми хушкии сайёраро ташкил медод, зиёда аз 140 мамнӯъгоҳ фаъолият дошт ва масоҳати умумиашон ба 10990130 га мерасид. Ҳоло дар Россия 56, Узбекистан 11, Қазоқистон 6, Туркманистон 6, Қирғизистон 6 ва Тоҷикистон 4 мамнӯъгоҳ вуҷуд доранд.
Мамнӯъгоҳи фарҳангӣ

Мамнӯъгоҳ - маҷмаъаи ёдгориҳои маданияти моддӣ ва табиӣ мебошад, ки дар ҳифзи давлат гирифта шудааст. Мамнуъгоҳҳо муфофиқи ҳадафашон - таърихию бостонӣ, мамнӯъгоҳи фарҳангӣ, табиӣ ва ғайра мебошанд. Вазифаҳои мамнӯъгоҳи фарҳангӣ ҷамъ кардан, нигоҳ доштан, омӯхтан, барқарор кардани ёдгориҳои меъморӣ, корҳои ҳафриётӣ, консерватсия, азнавсозии ёдгориҳои кофташуда, оммавигардонии ёдгориҳои маданияти моддӣ ва маънавӣ, ба омӯхтани фарҳанг ва таърихи халқи тоҷик ҷалб намудани оммаи васеи халқ, ба ташаккул ёфтани ҷаҳонбинии илмию фарҳангии мардум мусоидат намудан, тарбияи ҷавонон дар рӯҳияи ватандӯстӣ, баланд бардоштани худшиносии миллӣ, зиндагардонии анъанаҳои миллӣ,ташвиқу тарғиб байни мардум оид ба аҳамияти ёдгориҳои меъморию бостонӣ ва ҳифзи онҳо ва ғ. мебошанд. 1 Дар Тоҷикистон мамнӯъгоҳҳои таърихию бостонӣ ва фарҳангӣ дар ноҳияи Ҳисор — Қалъаи Ҳисор ва ноҳияи Восеъ — Хулбук ташкил карда шудаанд. Инчунин нигаред Адабиёт.
Мамонтов Владимир

Мамонтов Владимир – ҳунарпешаи Театри давлатии драмаи русии ба номи Владимир Маяковский, Ҳунарпешаи хизматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон. Нигаред Адабиёт Шаблон:Шахс-нопурра.
Мамоновка (ноҳияи Верхнемамон, Воронеж)

Мамоновка — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Верхнемамон, ки дар вилояти Воронеж қарор дорад, дохил мешавад.