ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Буэнос Айрес

Буэнос Айрес — пойтахти Аргентина, маркази маъмурӣ, маданӣ ва тиҷоратии кишвар ва яке аз калонтарин шаҳрҳои Амрикои Ҷанубӣ. Пайдоиши ном Бунёдгари шаҳри Буэнос Айрес Педро де Мендоса ва номи аввали ӯро Бандаргоҳи Малика гузошт. Ифодаи "Буэн Айр" як қисми номи Марямро ишора мекард ва муносибати он калисои ҷомеъ дар Киляри Сардиния бунёд карданд. Дар тулли як чанд сол номи шаҳр ба номи канкистадор Рей Диас де Гусман пайваст буд. Дар соли 1892 Эдуардо Мадеро баъди гузаронидани тадқиқоти ваъсе, таърихчии испонӣ ба хулоса омад, ки номи шаҳр бо содиқ будани баҳрнавардони испонӣ нисбати Марями Севиля (яке аз азизони дини насронӣ) дар Буенос Айрес вобастагии бевосита дошт. Аз нав бунёд кардани шаҳр пас аз сӯхтор, Хуан де Гарай номи нав гузошт — "Шаҳри Қарин ва Бандаргоҳи Марями Азизи Шамолҳои Нек". Сабаби дигаргун кардани ном, мумкин аст, ки наздик будани ба ҳамдигар таърихи ид бо таърихи аз нав бунёд шудани шаҳр вобаста бошад ё чӣ тавре ки баъзе таърихчиён шарҳ медиҳанд, киштии Гарай дар бандаргоҳ рӯзи иди Қарин лангар андохт. Аммо бандаргоҳ, ки Гарай номгузорӣ карда буд ин гуна ном дошт.
Буэнос-Айрес (музофот)

Буэнос-Айрес — вилоят дар Аргентина. Масоҳат 307,6 ҳаз. км.
Бую

Ардилес Жуакин Дус Сантос Нето — футболбози бразилӣ, ҳамлагар.
Буязиди Банкӣ

Буязиди Банкӣ — сипаҳсолор ва сарлашкари Буст дар аҳди Наср ибни Аҳмад.
Бушуиха (русто, ноҳияи Грязоветс, Вологда)

Бушуиха — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Грязоветс, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Бушуиха (русто дар ноҳияи Грязоветс, Вологда)

Бушуиха — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Грязоветс, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Буюк (дарё)

Буюк — дарёи дар Осиё аст. Дарё аз Туркия мерезад.
Буян (ноҳияи Клинсов)

Буян — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Клинсов, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Буяково (ноҳияи Заволжск, Иванов)

Буяково — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Заволжск, ки дар вилояти Иванов қарор дорад, дохил мешавад.
Буяни-2 (ноҳияи Киржач)

Буяни-2 — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Киржач, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.
Буяни (ноҳияи Киржач)

Буяни — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Киржач, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.
Буяново (ноҳияи Лух, Иванов)

Буяново — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Лух, ки дар вилояти Иванов қарор дорад, дохил мешавад.
Буғма

Буғма тасбеҳак, гиёҳест лӯндабехи худрӯй. Лӯндааш калон (қутраш то 15 см), байзашакл. Пояш рост (20-60 см қад мекашад), сербарг. Баргаш калон, думчадароз. Гулаш майдаи зард (моҳҳои март, апрел мешукуфад).
Буяр Нишонӣ

Буяр Фоиқ Нишонӣ (сентябри 1966, Дуррес — 28 майи 2022, Берлин) — ходими давлатии Албания. Президенти Албания (24 июли июли 2017).
Буғумак

Буғумак, бобосилак, кайкалаф — гиёҳест яксола. Аз 20 то 100 см қад мекашад. Пояи буғумдори сершох, барги нештаршакл, гули гулобӣ ё сафед дорад. Гулаш моҳҳои май — окт. мешукуфад. Дар марғзорҳо, саҳро, боғ, қад — қади ҷӯйборҳо, киштзори обӣ ва шолизор (дар баландии м аз с. Буғумак) мерӯяд. Хосиятҳои доруӣ Бо мақсади доруӣ баргу поя (асосан нуги шохчаҳо)-и Буғумак-ро дар давраи гулшукуфт ҷамъ оварда, дар ҷои соя хушк мекунанд. Табибони халқӣ нақеъи Буғумак-ро барои табобати қабзияти музмин, бавосир, хунравии бачадон, радикулит, инчунин барои рондани пешоб тавсия медиҳанд. Бо ин мақсад бояд 1 чумча барги кӯфтаи Буғумак-ро дар як истакон оби ҷӯш андохта, 4 соат нигоҳ дошт; онро полида, тӯли 3 ҳафта рӯзе 2 маротиба баъди хӯрок нимистаконӣ истеъмол кардан лозим аст. Бо ин мақсад метавон қиёми обакии онро низ истифода бурд (чакрагӣ рӯзе 3 маротиба пеш аз таом — 3 ҳафта). Бо ақидаи табибони халқӣ Буғумак беҳтарин давои бавосир аст. Барои ин 4 каф алафи тар ё 2 каф алафи хушки онро дар 2 л об 15 дақиқа меҷӯшонанд; сипас ба даво 2 истакон шири гарм ва як чумча оҳар андохта, дар буғи он мешинанд. Давомоти табобат моҳ аст. Ғайр аз ин, бо нақеъи Буғумак (1 қошуқча дар як истакон об) гулӯро ғарғара мекунанд (дар натиҷа дард ва варами он нест мешавад). Пажӯҳишҳо нишон доданд, ки нақеъ ва қиёми обакии Буғумак фаъолияти дилро тақвият бахшида, рагҳоро танг мекунанд, лахтабандӣ ва ғилзати хунро меафзоянд. Қиёми обӣ ва спиртии Буғумак таъсири исҳоловар низ дорад. Дар беморхонаи Донишгоҳи давлатии тиббии Қазоқистон давоҳои Буғумак барои муолиҷаи бавосир санҷида шуданд. Маълум гашт, ки онҳо дар баробари исҳол, пешобро низ меронанд, хосияти хунбандӣ дошта, барои табобати бемориҳои гурда ва дил, инчунин бавосир ва қабзият муфиданд. Дар амалияи тиб қиёми обӣ (чакрагӣ рӯзе 3 маротиба) ва нақеъи Буғумак (як қошуқӣ рӯзе 3 маротиба то истеъмоли хӯрок) — ро барои табобати хуншории бачадон ва бавосир тавсия медиҳанд. Нигористон.
Буҷнӯрд

Буҷнӯрд — шаҳрест дар устони Хуросони шимолӣ, Эрон аст. Шумори аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 1996, 134,835 тан будааст ва дар соли 2006, 201,148 тан баровард мешавад. Яҳёи Алавифард шоири кӯдак ва навҷавон Дар ин Шаҳр ба дунё омадааст.
Буяново (ноҳияи Вологод, Вологда)

Буяново — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Вологод, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Буққа

Буққа ва ё Наваст гови наринаро гӯянд, ки назар ба гови модина бузургтар мешавад. Буққаҳои зотиро барои зиёд намудани насл истифода мебаранд ва он боз барои истифодаи гӯшт раво дониста шуда аст. Нигаред.
Буҷети давлатӣ

Буҷети давлатӣ - фонди асосии маблағҳои пулӣ, шакли ташаккул ва хароҷоти маблағҳои пулии мақомоти давлатии ҷумҳуриявӣ, мақомоти иҷроияи маҳаллии ҳокимияти давлатӣ, мақомоти худидоракунии шаҳрак ва деҳот ва фондҳои мақсадноки буҷетии Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад.. низ.
Буҷаъфараки Байҳақӣ

Абуҷаъфар Аҳмад ибни Алии Байҳақӣ — нависанда ва луғатнигори форс-тоҷик, муаллифи фарҳанги "Тоҷу-л-масодир".
Буҷул

Буҷулак, буҷул — банди устухон, махсусан банди устухони по.
Буқрот

Буқрот, Ҳиппократ (наздикии соли 460 п.м., ҷазираи Кос — байни солҳои 377 п.м. ва 356 п.м., Ларисса) — шифобахши маъруфи Юнони Қадим, табиб. Дар таърих ҳамчун "падари пизишкӣ" номбар шудааст. Гиппократ шахси таърихӣ аст. Ҳамчун "табиби бузурги- асклепиад" дар асарҳои ҳамзамононаш — Афлотун 2 3 ва Арасту 4. ёдовард шудааст. Кулиёти "Гиппократ", аз 60 рисолаи пизишкӣ иборат аст (тадқиқотчиёни имрӯза аз 8 то 18 рисоларо аз Гиппократ мешуморанд) ва ба тараққиёти пизишкӣ, ҳамчун пизишкии таҷрибавӣ ва худи илм саҳми хеле муҳим гузошт. Бо номи Гиппократ, муаррифӣ ҳамчун рӯҳи баланди этикии табиб пайваст шудааст. Савганди Гиппократ оканаи асосҳои аслӣ, ки, ҳар як табиб дар таҷрибаи худ ҳамчун роҳнамо бояд истифода барад. Талаффузи савганд (оне ки дар тӯли асрҳо хело дигаргун шудаанд) дар вақти гирифтани дипломи табибӣ расм шуд. Адабиёт Тарҷума Русӣ: Инглисӣ: Фаронсавӣ: Тадқиқот.
Быкасово (ноҳияи Гороховетс)

Быкасово — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Гороховетс, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.
Буҷулбозӣ

Буҷулбозӣ — навъе аз бозиҳои миллии қадимии тоҷикӣ, ки дар байни кӯдакону наврасон маъмул мебошад. Қоидаҳои бозӣ Буҷулбозӣ хосси писарбачаҳо буда, дар байни бачагони тамоми гӯшаву канори Тоҷикистон паҳн шудааст ва намудҳои зиёд дорад. Он бо буҷул – қисме аз устухони пойи гӯсфанд ё буз, ки ба рақами ҳашт монанд аст, бозида мешавад. Пас аз ба замин партофта шудани буҷулҳои бозигарон, вобаста ба тарзи истодани онҳо, ки асп, хар, пукка ва чикка меноманд, яке аз бозигарон ҳуқуқи шурӯъ кардани бозиро ба даст меорад ва ба нишон гирифта задани буҷули ҳарифон мекӯшад. Шахси мағлуб ё буҷули худ- ро ба ғолиб медиҳад ва ё ӯро ба пушташ савор карда як масофати кӯтоҳро тай мекунад. Дар бозии гурӯҳӣ гурӯҳи бачаҳо дар рӯйи замин доираи калони қутраш тақрибан 2,5–3 м мекашанд ва дар маркази он бачаҳои бозигар яктоӣ буҷулро қатор мегузоранд. Баъди қуръапартоӣ шахси ғолиб аз масофаи муайяне бо буҷулаш нишон гирифта, мехоҳад бо як зарба буҷулҳои қатористодаро аз дохили доира берун барорад. Агар буҷул аз доира берун набарояд ё бозигар хато кунад, бозигари дигар бозиро идома медиҳад ва ҳамин тавр бо навбат бозигарҳо то аз доира баровардани буҷули охирин бозиро идома медиҳанд. Дар ин бозӣ маҳорати нишонзанини бачагон хеле инкишоф меёбад. Дигар тарзҳои буҷулбозӣ Дар баъзе минтақаҳои Тоҷикистон ва дар байни тоҷикони Ӯзбекистон тарзҳои дигари буҷулбозӣ маъмуланд. Тарзи истодани буҷулҳо ҳамчун персонажҳо ном доранд. Буҷули ҳар бозигаре, ки чикка меистад, онро "дузд" меномиданду "қозӣ" бо амри "подшоҳ" ӯро ҷазое медод. Ҷазо чунин буд, ки "дузд" шахси ғолибро пуштора карда то ба ҷойи муайяншуда бурда мемонд. Бо буҷулҳо дар замонҳои пеш қиморбозӣ ҳам мекардаанд. Ба шаҳодати Садриддин Айнӣ, дар базму идҳои халқӣ, ба мисли Сайри Дарвешобод, дар қатори дигар бозию дилхушиҳо буҷулбозӣ ҳам баргузор мешудааст. Бозиҳои саққобозӣ ва чормағзбозӣ низ ба буҷулбозӣ монанд мебошанд. Адабиёт Ҳамчунин игаред.
Буҷум

Буҷум (Бужум) — деҳа дар ноҳияи Бодканди вилояти Бодканд, Қирғизистон Аҳолӣ — 7 416 нафар.
Бхубанешвар

Бхубанешвар — шаҳрест дар Ҳиндустон. Маркази маъмурии иёлати Орисса. Номи шаҳр аз вожаи Трибхубанешвар, маънои худои (Ишвар) се ҷаҳон (Трибхубан), ҳамаъно ба худо Шива аст 1. Шаҳри бузурги иёлати Орисса бо аҳолии 837 737 нафар тан 2 ва маркази иқтисодӣ ва динии Ҳиндустони Шарқӣ мебошад. Шумораи зиёди ибодатгоҳҳо ки ба асрҳои — нисбат медиҳанд, Бхубанешварро инчунин Шаҳри Ибодатгоҳ (тахминан 500 ибодатгоҳ). Дар замони қадим ки шуморааш аз 7 ҳаз. ибодатгоҳ (маъбатгоҳ) мерасид, танҳо, 500 ибодатгоҳ боқӣ мондааст. Бузургтарин аз онҳо — Маъбадгоҳи Лингараҷа ба худо Шива бахшида, сохта шудааст.
Былина (ширкати ҳавопаймоӣ)

Былина  — як ширкати ҳавопаймоӣ аст ки дар 2003 таъсис ёфта аст. Ин ширкати ҳавопаймоӣ дар Торонто ҷойгир аст ва ба 8 самт парвоз мекунад.
Бэиле-Говора

Бэиле-Говора — яке аз шаҳрҳои вилояти Вилча, Руминия аст.
Буҷумбура

Буҷумбура — яке аз шаҳрҳои Африқо аст. Пойтахти Бурунди аст.
Быстритса (ноҳияи Юреветс, Иванов)

Быстритса — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Юреветс, ки дар вилояти Иванов қарор дорад, дохил мешавад.
Быково (ноҳияи Тотем, Вологда)

Быково — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Тотем, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Бэиле-Херкулане

Бэиле-Херкулане — яке аз шаҳрҳои вилояти Караш-Северин, Руминия аст.
Былтсино (ноҳияи Гороховетс)

Былтсино — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Гороховетс, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.
Бэиле-Олэнешти

Бэиле-Олэнешти — яке аз шаҳрҳои вилояти Вилча, Руминия аст.
Бэйкой

Бэйкой — яке аз шаҳрҳои вилояти Прахова, Руминия аст.
Бҳимрао Рамҷӣ Амбедкар

доктори ифтихории Донишгоҳи Колумбия Бҳимрао Рамҷи Амбедкар (14 апрели декабри 1956), (инчунин бо номи Доктор. Бобосоҳиб Амбедкар машҳур аст) – ҳуқуқшинос, иқтисоддон, сиёсатмадор ва ислоҳотгари иҷтимоӣ буд. Вай ба ҳаракати буддоии Далит илҳом бахшид ва бар зидди табъизи иҷтимоӣ нисбати шахсони дастнорас (Далитс) маърака кард. Вай инчунин ҳуқуқҳои занон ва меҳнатро дастгирӣ кард. Вай аввалин вазири қонун ва адлияи Ҳиндустони мустақил, меъмори Конститутсияи Ҳиндустон ва падари бунёдгузори Ҷумҳурии Ҳиндустон буд. 23 24 25 26 27 28 Дар соли 1956, ӯ ташаббуси табдили оммавии Далитсро ба амал овард ва бо 600 000 тарафдораш ба дини буддоӣ табдил ёфт. Вай буддизмро дар Ҳиндустон эҳё кард. Амбедкар дар байни буддоиёни Наваяна ҳамчун бодисаттва ва Майдерия ҳисобида мешавад. 29 30 31 32 Дар соли 1990, Бҳарат Ратна, баландтарин ҷоизаи шаҳрвандии Ҳиндустон, пас аз марг ба Амбедкар тақдим карда шуд. Мероси Амбедкар ёдгориҳо ва тасвирҳои сершумор дар фарҳанги маъмулро дар бар мегирад. Мероси Амбедкар ҳамчун ислоҳотчии иҷтимоию сиёсӣ ба Ҳиндустони муосир таъсири амиқ гузоштааст. 33 34 Амбедкар соли 2012 дар як пурсише, ки 18 ва ташкил карда буданд, Бузургтарин ҳиндустонӣ интихоб шуд. 35 Амбедкар Ҷаянти (зодрӯзи Амбедкар) фестивали ҳамасолаест, ки 14 апрел таҷлил карда мешавад, ки на танҳо дар Ҳиндустон, балки дар тамоми ҷаҳон таҷлил карда мешавад. Амбедкар Ҷаянти ҳамчун иди расмии давлатӣ дар саросари Ҳиндустон ҷашн гирифта мешавад. 36 37 38 Созмони Милали Муттаҳид Амбедкар Ҷаянтиро солҳои 2016, 2017 ва 2018 ҷашн гирифт. 39 40 4.
Бэиле-Тушнад

Бэиле-Тушнад — яке аз шаҳрҳои вилояти Харгита, Руминия аст.
Бэлан

Бэлан — яке аз шаҳрҳои вилояти Харгита, Руминия аст.
Бюллетен

Бюллетен (фаронс. – ахбор), мазмунҳо:.
Бюрои осиёимиёнагии КМ ҲК Умумииттифоқӣ (б)

Бюрои осиёимиёнагии КМ ҲК Умумииттифоқии (б) ё Бюрои Осиёимиёнагии КМ ҲК Умумииттифоқии (б) мақомоти олии КМ ҲКИШ (б) дар Осиёи Миёна буд. Бюро аз 19 майи 1922 то 2 октябри 1934 фаъолият дошт. Вазифаи асосии бюро ташкил ва роҳбарии Ҳизбҳои Коммунистии ҶМШС Туркистон, Бухоро ва Хоразм ва пас аз ташкил ёфтани РСС Узбекистон, РСС ҶШС Туркманистон, ҶШС Тоҷикистон ва ҶШС Қирғизистон (Қазоқистон) дар соли 1924, сохтори ҳизбӣ ва давлатӣ дар ин ҷумҳуриҳо буд. 1 Таърих Бюро дар натиҷаи азнавташкилдиҳии Бюрои Туркистонии КМ ҲК(б) Русия таъсис дода шуд. Бо роҳбарии бюро босмачиён дар Осиёи Миёна мағлуб шуданд ва аломатгузории миллию давлатии ҷумҳуриҳои шӯравии Осиёи Миёна ба амал бароварда шуд. Бюро инчунин ба милликунонии манбаъҳои об ва замин дар Осиёи Марказӣ, инчунин ба тамоми ҷанбаҳои дигари Шӯравигардонии минтақа – коллективонидан, мубориза бар зидди дин, инқилоби фарҳангӣ (ҳуқуқи занон, саводнокии аҳолӣ) роҳбарӣ мекард. 2 Фаъолияти табъу нашр Котибони бюрои чоршанбе Аъзоёни намоёни бюро.
Бэйлешти

Бэйлешти — яке аз шаҳрҳои вилояти Долж, Руминия аст.
Бюрс

Бюрс — ҷамоат дар Утриш, дар замини федералии Форарлберг. Тобеъи ҳавзаи Блудентс аст. Аҳолӣ — 3005 нафар (31 марти 2008). Масоҳат — 24,62 км. Рамзи расмӣ —.
Бюрзерберг

Бюрзерберг — ҷамоат дар Утриш, дар замини федералии Форарлберг. Тобеъи ҳавзаи Блудентс аст. Аҳолӣ — 518 нафар (31 марти 2008). Масоҳат — 13,73 км. Рамзи расмӣ —.
Бяково (ноҳияи Иванов, Иванов)

Бяково — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Иванов, ки дар вилояти Иванов қарор дорад, дохил мешавад.
Бяково (деҳа)

Бяково — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Велский, вилояти Архангелск медарояд.
Бяково (ноҳияи Кичменгско-Городетс, Вологда)

Бяково — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Кичменгско-Городетс, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Бяково (ноҳияи Навлин)

Бяково — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Навлин, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Бёлюҷак

Бёлюҷак (Пироса;) — деҳа дар ноҳияи Бейтушшебап, вилояти Ширнак, Туркия. Шумораи аҳолӣ — 381 нафар дар соли 2021. Асосан курдҳо.
Ҳенрих Бёлл

Ҷоизаи Нобел дар бахши адабиёт Ҳенрих Теодор Бёлл — нависанда ва ходими ҷамъиятии Барандаи ҷоизаи Нобел. Зиндагинома Пас аз Ҷанги дуюми ҷаҳонӣ муддате дар Донишгоҳи Кёлн таҳсил кардааст. Повести "Қатора дар вақташ омад" асари нахустини батабърасидаи Бёлл мебошад. Дар асарҳояш аз нуқтаи назари инсондӯстии дини масеҳӣ ҷаҳолати ахлоқии натсистон, дурӯягиро дар ҷомеаи Олмони Ғарбии пас ҷанг мазаммат карда, аз дубора тавлид шудани фашизм пешакӣ огоҳ кардааст. Аз дин ва намояндагони он дурӣ меҷуст, чунки дар рафтори онҳо дурӯягӣ ва хушомадгӯиро дар назди ҳукуматдорон мушоҳида мекард. Бёлл дар осори адабиаш ба реализми омехта бо унсурҳои модернизм пайравӣ кардааст. Пас аз нашри романҳои "Куҷо будӣ, Одам", "Ҳарфе нагуфт", Хонаи бесоҳиб, повести "Нони давраи ҷавонӣ" дар ҷаҳон машҳур гардид.
Бҳава

Бҳава таъбир мешавад. Баъзе мутафаккирон (масалан, Чандра-кирти) Бҳаваро ҳамчун карма медонистанд, ки ба доираи таваллуду марг (сансара) меорад. Дар чунин фаҳмиш Бҳава мафҳумест, ки раванди зиндагиро мефаҳмонад. Мафҳуми муқобили Бҳава — абҳава (а – нестӣ, ловуҷуд) мебошад, ки дар баъзе системаҳои фалсафӣ маънои "ғоиб", "хало", "маҳв", "инкор", "марг"-ро инкишоф медиҳад. Аксаран абҳава ҳамчун мақулаи манфӣ ва Бҳава ҳамчун мақулаи мусбат муоина мешавад. Мувофиқи ақидаи Кумариле (системаи пурва миманса), Бҳава ҷавҳар (шакти), сифат, феъл ва умумият, аммо абҳава – гузашта, оянда, мутлақ ва ҳамбастагиро дар бар мегирад. Дар системаи фалсафии Канада (вайшешика) низ абҳава ба шаш мудраки мусбати маърифат (ҷавҳар, сифат, феъл, умумият, махсус, мансубият), ки олам аз онҳо таркиб ёфтааст, муқобил гузошта мешавад. Нигаред Адабиёт.
Бҳавабҳути

Бҳавабҳути — драманависи ҳиндӣ (асри 8). Ба забони санскрит менавишт. Аз ӯ се пйеса – "Зиндагии қаҳрамони бузург", "Зиндагии баъдии Рама" (дар асоси "Рамаяна") ва мазҳакаи моҷароии "Малатимадҳава" (воқеоти замони зиндагии муаллиф) боқӣ мондаанд. Дар асарҳои бар асоси ҳамосаи бостонӣ – "Рамаяна" навиштааш на танҳо ба ҳамоса, балки ба ривоятҳои шифоҳии халқии дар бораи Рама мавҷуда такя кардааст. Услубу тарзи баёни интихобнамудаи Б. мураккабу сунъӣ мебошад. Муҳаққиқон баъзе шеърҳои дар маҷмӯаҳо (антологияҳо)-и қадимӣ боқимондаро аз Бҳавабҳути медонанд. Адабиёт.
Бҳакти

Бҳакти ибтидо гирифта, дар "Бҳагавадгита" ва веданта комилан инкишоф ёфтааст; шакли мутааххири таълимот дар бораи Бҳакти сикхизм аст. Дар таълимоти Бҳакти мақсади олӣ – раҳоӣ (мокша) тавассути иттисоли рӯҳ (нафс) бо манбаи илоҳӣ муяссар мегардад. Се роҳи расидан ба ин мақсад мавҷуд аст: ҳикмат (ҷняна), ки ҳамчун дониши ҳадсии (ғайриақлонии) мавҷудот фаҳмида мешавад; хидмат ба Худованд ё аъмол (карма) ва Бҳакти, яъне як навъ ишқ, ки ваҳдати рӯҳ (ошиқ) бо Худованд ва айнияти онҳост. Баъзан Б. ҳамчун воситаи дарёфти покии ахлоқӣ дониста шуда, ҳулул бо Худованд роҳи хосси Бҳактиро (Б.-марга) ташаккул медиҳад. Шанкара ва баъзе мутафаккирони дигар бар ин ақидаанд, ки Бҳакти чун карма ва йога танҳо ба ҷняна – ҳикмат меорад. Рамануҷа шарти бо роҳи Бҳакти (Б.-марга) ба мақсад расиданро дар беэътиноӣ ба таом, зикри Худованд, некӣ, шафқат, ғамхорӣ, бемуқовиматӣ (ахимса), умед ва ғ. мебинад. Афзоиши Б. озодии маънавии инсонро дар назар дошта, боиси тавсиаи эҳсосот мегардад. Бо Бҳакти баъзе ақидаҳои иҷтимоӣ (баробарии ҳама дар назди Худованд, инкори тақсимоти кастаҳо)-ро низ алоқаманд медонанд. Адабиёт.
Бҳарат

Бҳарат — унвони расмии Ҳиндустон ба забони ҳиндуӣ. Дар аҳди бостон Ҳиндустонро кишвари бҳаратҳо – "Бҳаратаварша" меномидаанд, ки дертар ҳамчун номи дуюми ин кишвар пазируфта шудааст. Баъди истилои англисҳо ба ҷойи Б. номи Ҳиндустон маъмул гардида бошад ҳам, дар Конститутсияи нахустини аҳди истиқлол ибораи "Ҳиндустон-Бҳарат" сабт шудааст. Б. ба шарафи сардори яке аз қабилаҳои Ҳинд – Бҳарата писари Маҳараҷ Ришабҳа чунин унвон гирифтааст. Истилоҳи "Бҳарат" дар забони ҳиндуии бостон маънои "тарбия ва парвариш"-ро дорад. Мувофиқи ривояти достонҳои аҳди бостони ҳиндуии "Вишну-пурана" ва "Бҳагвата-пурана" шоҳ Бҳарат аз тоҷу тахт даст кашида, зиндагии порсоёнаву гӯшанишиниро ихтиёр кардааст. Бҳаратҳо дар асри 2 ва аввали садаи то м. дар ноҳияҳои мобайни д-ҳои Ҷамна ва Сатлеҷ ҳукмронӣ кардаанд. Қаҳрамонони достони "Маҳабҳарата" низ бҳаратҳоанд. Ин минтақа то имрӯз барои ҳиндуён кишвари муқаддас дониста мешавад. Бҳарат мутобиқи тасаввуроти анъанавии ҳиндуён тамаддуни бузурги поку беолоиши аҳди куҳан ва мероси гаронбаҳои аҷдодии шоҳони сулолаи Бҳаратҳоро таҷассум намуда, аз дастовардҳои технологияи навин ва тамаддуни ҷадиди асрҳои баъдӣ орию барканор аст. Адабиёт.
Бҳагавадгита

"Бҳагавадгита" (– суруди илоҳӣ, яъне Кришна), достони диниву фалсафии Ҳинди Бостон, қисми машҳуртарини Маҳабҳарата, бобҳои 23–40-уми китоби 6-ум. Нуфузаш дар Ҳинд хеле пойдор боқӣ монда, хонотарин китоби динию ахлоқии мардуми ориёитабори Ҳинд аст. Тибқи бовари Шанкара, касе "Бҳагадгита"-ро донад, бешубҳа, моҳияти упанишадҳоро низ фаҳмидааст. Таърихи офаридани "Бҳагавадгита"-ро нимаи дуввуми ҳазорсолаи 1 то м. медонанд. "Бҳагавадгита" расман ба қатори китобҳои муқаддаси Ведаҳо ва упанишадҳо дохил нест, аз ин рӯ, онро на ҳамчун "шрути", балки "смрити" мешуморанд. Мафҳуми "шрути" танҳо барои ифодаи Ведаҳо ва упанишадҳо истифода мешавад. Мақоми "Бҳагавадгита" ҳамчун қисми писандидаи Маҳабҳарата андешаҳои ведӣ ва упанишадҳоро ифода намуда, хусусияти асари таърихӣ, адабӣ, динӣ ва фалсафиро гирифтааст. Яке аз ҷараёнҳои бонуфузи динии ведоӣ Вигшнуил "Бҳагавадгита"-ро навиштаи муқаддас ва суханони илоҳӣ мешуморад. Мазмуни "Бҳагавадгита"-ро баҳс миёни қаҳрамонони ҳамосӣ Арзуна ва Кришна ташкил медиҳад. Арзуна ҳамчун мурид ва фойтунчии Кришна ва Кришна ҳамчун таҷассуми Офаридгор дар симои инсонӣ омадааст. Дар муқоиса бо упанишадҳо "Бҳагавадгита" бештар масъалаҳои ахлоқиро баррасӣ карда, мавқеи бҳактиро дар роҳи наҷот аз ин олами фонӣ нисбат ба роҳҳои "ҷшана" ва "карма" волотар медонад. Мутобиқи "Бҳагавадгита" ба даст овардани озодии ботинӣ беҳтар аз амал аст, чунки амал ҳамеша бо гуноҳу зӯроварӣ ба анҷом мерасад. Аз ин рӯ, амал бояд бо гӯшанишинӣ ва раддияи амал баробарвазн бошад. Андешаҳои зиёди ба риёзати ҷисму равон бахшида дар "Бҳагавадгита" ба фалсафаи йога тааллуқ доранд. Таъсири "Бҳагавадгита" ба фарҳанги баъдии Ҳинд ва Аврупо хеле назаррас аст. Соли 1785 Чарлз Вилкинсон "Бҳагавадгита"-ро аз санскрит ба англисӣ тарҷума намуда, мардуми Аврупоро бо он ошно кард. Баъди ин "Бҳагавадгита" ба забонҳои итолиёӣ ва ғ. тарҷума гардид. "Бҳагавадгита" аз тарафи Ҳёте, Гегел ва дигар нобиғаҳои фарҳанги Аврупо баҳои сазовор гирифтааст. Тарҷумаи "Бҳагавадгита" аз англисӣ ба русӣ боиси авҷи омӯзиши забони санскрит гардид. Дар асоси тарҷумаҳои гуногун Вилкинс, Томсон, Хилл, Эдҷертон, Дойсен, Гарбе ва дигарон ба "Бҳагадгита" тафсиру шарҳи зиёде навиштаанд. Таъсири "Бҳагадгита" ба фарҳанги Ҳинд ва Аврупо имрӯз низ назаррас аст. Нигаред Адабиёт.
Бҳамаҳа

Бҳамаҳа — донишманди Дар нимаи дуюми садаи зиндагӣ кардааст. Асари манзуме бо номи "Зеби сухан" иншо намуда, ки аз шаш қисм иборат аст. Дар ин китоб санъатҳои гуногуни бадеии шеър, аз қабили "упама" – ташбеҳ, анураса – танофури ҳуруф ва ғ., фазоили сухани (нутқи) бадеа (гуна), сабк (рити) ва ғ. тавсифу ташреҳ карда шудаанд. Бҳамаҳа яке аз шахсиятҳои маъруфи мактаби аланкара (зебу ороиши сухан, санъатҳои бадеӣ) дар адабиётшиносии ҳиндӣ ба шумор меравад. Ӯ ва муътақидонаш санъатҳои бадеиро рӯҳу равони осори бадеъ медонистанд. Адабиёт.
Бҳаттанараяна

Бҳаттанараяна — драманависи ҳиндӣ (нимаи аввали садаи). Ба забони санскрит эҷод мекард. Дар Каннуҷ ба дунё омада, баъдан сокини Бангола шуд. Аз се пйесаи эҷодкардааш танҳо якто – "Сарбофӣ" боқӣ мондаст. Ин асар дар асоси китобҳои 2-юм ва 8-уми "Маҳабҳарата" – лаҳзаи разми бузург дар Курукшатра навишта шудааст. Пйесаи Б. баъзе саҳнаҳои ҷолиб дорад, вале аз ҷиҳати композитсия ноқис аст, забон, услуб, тарзи баёнаш мураккаб мебошад. Муҳаққиқон пйесаи мазкурро ибтидои таназзули драманависӣ дар Ҳинди Қадим арзёбӣ кардаанд. Ад.:.,,., 1954; Серебряков И. Сорок веков индийской литературы. М., 1969. Нигаред.
Бёрнстерне Бёрнсон

Ҷоизаи Нобел дар бахши адабиёт Бйёрнстйерне Мартиниус Бйёрнсон — нависандаи Барандаи ҷоизаи Нобел. Дар повести "Сюнёве Сулбаккен" (1857; ба тавассути он Б. чун нависанда шуҳрат ёфт) ва повестҳои "Ҷавони хушҳол", "Суруди тӯёна" ва ғ. Б. аз аҳвол ва рӯзгори мардуми деҳот бо тасвироти шоирона ҳикоя кардааст. Ҷиҳати басе ҷолиби эҷодиёти Б. таваҷҷуҳ ба ватандӯстӣ, эҳёи фарҳанги миллии мардуми Норвегия, худшиносии онҳо мебошад. Барои театрҳои шаҳрҳои Бергене ва Христиания намоишномаҳои романтикӣ дар мавзӯъҳои таърихи Норвегия таълиф намуд ("Дар байни муҳорибаҳо", 1857; "Хулдаи ланг", 1858; "Шоҳ Сверре", 1861; "Сигурди бадхашм", 1862; "Сигурди салибдор", 1872) ва ғ. Намоишномаҳои иҷтимоӣ-танқидии ӯ: "Муфлисшавӣ" ва "Муҳаррир" чун "драмаҳои нав" дар мавзӯъҳои рӯз эътироф шуданд. Масъалаҳои иҷтимоӣ, ахлоқӣ ва динӣ дар намоишномаҳои "Подшоҳ", "Низоми ҷадид", "Дастпӯшак", романҳои "Ғубор", "Парчамҳо дар шаҳр ва бандар", "Дар роҳи Худо", асари дугонаи "Аз ҳамаи нерӯҳо қавитар" (1883–95), намоишномаҳои баъдинаи ӯ "Паул Ланге ва Тура Парсберг", "Ҷӯшиши шароби ноб" ва ғ. матраҳ гардидаанд. Б. муаллифи Суруди Миллии Норвегия "Бале, мо ин заминро дӯст медорем" мебошад.