ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Абдуҳалим Ғаффорзода

Абдуҳалим Ғаффорзода (Ғаффоров) (24 декабр и соли 1951) — омӯзгор, ходими сиёсӣ, Раиси Ҳизби сотсиалистии Тоҷикистон Ҷумҳурии Тоҷикистон, номзади интихоботҳои президентии Тоҷикистон 2006, 2013 ва 2020. Зиндагинома Дар дар деҳаи Кулолӣ, ноҳияи Панҷакенти вилояти Суғд ба дунё омадааст. Факултети таъриху филологияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории ба номи Т. Г Шевченко (ҳозир С. Айнӣ) соли 1972 хатм кардааст. Фаъолияти кории худро аз вазифаи лаборанти калони шуъбаи фалсафаи АИ Тоҷикистон оғоз намудааст. Солҳои дар Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба ҳайси мудири кабинет, ассистенти кафедра фаъолият намудааст. Солҳои дар Ҷумҳурии Демократии Афғонистон ба ҳайси тарҷумон фаъолият намудааст. Солҳои дар кафедраи педогогика ва психологияи Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзода дар вазифаҳои омӯзгори калон, дотсент фаъолият кардааст. Солҳои муовини аввали ректори Донишкадаи такмили ихтисоси кормандони маориф, Солҳои — мутахассиси пешбари шуъбаи забони Вазорати Маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон. Аз декабри соли 2006 — Директори Донишкадаи такмили ихтисоси омӯзгорони муассисаҳои олии касбии Ҷумҳурии Тоҷикистон, назди Донишгоҳи миллии Тоҷикистон мебошад. Фаъолияти сиёсӣ Аз соли 1998 аъзо ва Раиси ташкилоти Душанбегии Ҳизби сотсиалистии Тоҷикистон. Соли 2004 — Раиси Ҳизби сотсиалистии Тоҷикистон интихоб шудааст. Соли 2006 дар интихоботи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, ҳамчун номзад ба вазифаи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон сабт шудааст ва дар интихобот иштирок намудааст. Аммо дар он интихобот, чун дар интихоботи қаблӣ, Эмомалӣ Раҳмон, раиси ҷумҳурии феълӣ, ки беш аз 20 сол боз раҳбарии давлати Тоҷикистонро бар уҳда дорад бо касби бахши умдаи орои интихобкунандагон пирӯзӣ ба даст овард. Дар анҷумани ҳаштуми ҳизби сусиёлисти Тоҷикистон, ки 18 сентябри соли 2013 дар Қасри иттифоқи касаби Тоҷикистон доир шуд, 78 аъзои ин ҳизб ба иттифоқи Абдуҳалим Ғаффоровро ба унвони номзад барои ширкат дар интихоботи президентӣ интихоб карданд. 1 Бохти интихобот Вале, дар Интихоботи президентии Тоҷикистон, 2013 ӯ танҳо ба 1,5 фоизи овозҳои интихобкунандагон соҳиб гардид, ки нисбати имзоҳои барои номзад ба президент шудан ҷамъ намудааш, 4 маротиба камтар аст ва ҳамаги 54 148 ташкил медиҳад. 2. Ин бори дуюм аст, ки Раиси Ҳизби сотсиалистии Тоҷикистон дар интихоботи президентӣ маглуб шудааст. Бори аввал чунин нокоми дар Интихоботи президентии Тоҷикистон, 2006 рӯй дода буд. Дастовардҳо Соли 1997 рисолаи номзадиро дифоъ намудааст. Асарҳо: Асосҳои педагогика. — Душанбе, 1994,(бо ҳаммуаллифон); Зан аз нигоҳи сиёсати гендерӣ. — Душанбе, 2006; Ҷоизаҳо Бо медалҳои "Барои шуҷоат", "5, 10,15 — солагии Қувваҳои мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон", "130 — солагии Сталин", "20- лет вывода советских войск из Афганистана", "65- солагии Ғалаба дар Ҷанги Бузурги Ватанӣ" ва "20 — солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон" сарфароз гардидааст.
Аccотсиативият

Ассотсиативият — қонун ё хусусияти амалҳои ҷамъ ва зарби ададҳо, ки бо айниятҳои (а +) + + (+) ва ифода мешавад. Умуман, агар амали а ба қоидаи (а) а(с) сурат гирад, онро амали ассотсиативӣ меноманд. Зарби матритсаҳо амали ассотсиативӣ аст, гузоришот ва табдилот низ. Аммо зарби вектории векторҳо ин гуна амал нест, зеро мебошад.
Аббасанта

Аббасанта (Аббасанта) — коммуна дар Италия аст, ки дар минтақаи Сардиния, дар музофоти Ористано ҷойгир аст. Аҳолӣ - 2888 нафар, зичии аҳолӣ 70,64 нафар км мебошад. Масоҳат - 40 км. Рамзи почта - 9071. Рамзи телефон - 0785. Пайвандҳо Эзоҳ Ҳамчунин нигаред.
Абакумовская (ноҳияи Верховаж, Вологда)

Абакумовская — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Верховаж, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Абатуриха (ноҳияи Вожегод, Вологда)

Абатуриха — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Вожегод, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Абай (ноҳияи Пахтаарал)

Абай Абай) — деҳа дар вилояти Туркистони Қазоқистон. Дар ноҳияи Пахтаарал ҷойгир аст. Дар соли 2009 1366 нафар аҳолӣ дошт.
Абабково (ноҳияи Вичуг, Иванов)

Абабково — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Вичуг, ки дар вилояти Иванов қарор дорад, дохил мешавад.
Аббос Баҳодур

Аббос Баҳодур (соли таваллуд номаълум — вафот 1388) — яке аз сипоҳсолорони машҳури амир Темур. Зиндагинома Аббос Баҳодур аз қабилаи қипчоқ буд ва ҳамин насабро ҳам дошт. Азбаски ӯ ба тумон (сипоҳе, ки аз даҳ ҳазор нафар иборат аст) фармондеҳӣ мекард, лақаби "Баҳодур" гирифта буд. Ширкат дар ҷангҳо Аббос Баҳодур дар ҷангҳои зидди хонҳои Муғулистон; "Ҷанги лой"; амалиёти ҳарбӣ алайҳи қиёми Сарбадорони Самарқанд; забти Балх; тасарруф ва қатли оми Хоразм; фатҳи Ҳирот ва лашкаркашӣ ба Эрон ҳамчун сарфармондеҳи сипоҳи Темур бевосита иштирок кардааст. Марг Соли 1388 дар муҳорибаи зидди Тӯхтамишхон дар мавзеи Чукалак (5 км шарқтари Утрор) ҳалок гардид.
Обозинҳо

Обозинҳо — яке аз мардумонии бостонии Қафқоз ҳастанд, ки дар гурӯҳи халқҳои абхазу-адыгҳо дохил мешаванд.
Абай (шаҳр)

Абай Абай) — шаҳрест (аз соли 1961) дар маркази Қазоқистон ҷойгир аст ва аз соли 2002 маркази ноҳияи Абайи вилояти Қарағандӣ буд. Аҳолӣ,550 нафар (2009 Натиҷаҳои баруйхатгирӣ), 33,066 наф (1999 Натиҷаҳои баруйхатгирӣ). Абай соли 1949 ҳамчун як шаҳраки ангиштканон бо номи Шерубай-Нура Шерубай-Нұра, -) таъсис ёфтааст.Дар соли 1961 ба номи Абай Қунанбайулӣ, шоир, оҳангсоз ва файласуфи қазоқ, ба номи Абай иваз карда шуд. Варзиш Дар соли 2014 дастаи шаҳри Абай дар чемпионати кишвар оид ба бенди байни наврасони соли таваллудашон 1996 ва хурдтар ширкат дошт.
Абаркӯҳ

Абаркӯҳ – шаҳр ва пойтахти Шаҳристони Абаркӯҳ, Устони Язд, Эрон. Дар барӯйхатгирии соли 2016, шумораи аҳолии он 27,524 нафар дар 5,880 оила буд. Абаркӯҳ дар баландии 1510 метр (4954 фут) ҷойгир аст. 3 Дар ин ҷо як дарахти қадимаи Сарви Абаркуҳ ҷойгир аст. 4 Абаркӯҳ дорои 4 адоба — хонаи яхдонӣ мебошад, ки аз сулолаи Қоҷариён бармеоянд. Хонаҳои яхдонии адоба (яхчол) биноҳои қадимист, ки барои нигоҳ доштани ях ва хӯрок дар тӯли сол истифода мешуданд, ки қаблан ихтироъ карда шуда буданд. 5 Аксҳо Сарчашмаҳо.
Абдуллатифи Аббосӣ

Абдуллатиф ибни Абдуллоҳи Кабири Аббосии Яздии Гуҷаротӣ — луғатнавис ва адиби форсизабони Ҳиндустон. Зиндагинома Дар зодгоҳаш касби камол намуда, сипас ба Ҳиндустон рафт ва дар он ҷо кору зиндагӣ кард. Дар ҷавонӣ аз маҳзари Муҳаммад Сӯфии Мозандаронӣ баҳра бурда ва бо ӯ дар истикбоб ва муқобилаи тазкираи "Бутхона" ҳамкорӣ доштааст. Аббосӣ ба ин асар, ки танҳо аз намунаҳои ашъор иборат буд, шарҳи ҳоли шоиронро афзудааст. Аз ҷумлаи корҳои муътабар ва эътирофшудаи Абдуллатифи Яздӣ фарҳанги тафсириест бо номи "Латоифу-л-луғот". Ин асар фарҳанги тафсирии вожаҳои "Маснавии маънавӣ"-и Ҷалолуддини Румӣ мебошад. Тамоми калимаҳои "Маснавии маънавӣ" ба кадом забоне, ки тааллуқ дошта бошанд, дар ин асар ташреҳ шудаанд. Асарҳои дигари лексикографӣ, аз ҷумла "Латоиф-ул-ҳақоиқ", "Шарҳи Ҳадиқат-ул-ҳақиқа"-и Саноӣ ба қалами Абдуллатифи Яздӣ тааллуқ доранд.
Абдушариф Боқизода

Абдушариф Боқизода (Боқиев Шариф январи 1964, Қаротегин, ноҳияи Рашт, вилояти Ғарм, ҶШС Тоҷикистон, ИҶШС — 26 сентябри 2024, Душанбе, Тоҷикистон) — ховаршинос, донишманд ва пажӯҳишгари улуми исломӣ. Муаллифи рисолаҳои "Фиқҳи исломӣ" ва "Тафсири навини Қуръони карим". Зиндагинома Абдушариф Боқизода 10 январи соли 1964 дар Қаротегин ба дунё омадааст. Падару модараш аз аҳли илму фазл ва огоҳ аз донишҳои адабию илмии калассикӣ будаанд. Аз ин рӯ тарбияти падар дар роҳи илмии вай муассир будааст. Баробари таҳсил дар мактаби миёна, ҳамчунин дар назди чанде аз шахсиятҳои маъруфи мазҳабӣ дар Рашту Кофарниҳону Душанбешаҳр таҳсили илм карда, ба улуми сарфу наҳв, фасоҳату балоғат, тафсиру аҳодис ошно шуд ва тадриҷан ба таснифот пардохта, чанд рисолаеро манзури умум кард. Нахустин асараш "Ислом раҳнамои халқҳо" аст, соли 1985 чоп шуд. Таҳсилоти олӣ Абдушариф Боқизода соли 1994 риштаи забони арабии Донишгоҳи давлатии Маскав ба номи М. В. Ломоносов ва соли 2008 риштаи равоншиносии Донишгоҳи давлатии миллии Тоҷикистонро хатм кардааст. Таълифот Даргузашт Абдушариф Боқизода 26 сентябри соли 2024 бар асари беморӣ дар шаҳри Душанбе дар 60-солагӣ аргузашт.
Абай (ноҳияи Сӯзоқ)

Абай Абай) — деҳа (ауыл) дар вилояти Туркистони Қазоқистон. Дар ноҳияи Сӯзоқ ҷойгир аст. Дар соли 2009 529 нафар аҳолӣ дошт.
Сураи Абаса

Сураи Абаса (— рӯ турш кардан) — ҳаштодум сураи Қуръон. Аз 42 оят ва як рукӯъ иборат мебошад Мундариҷа Дар Макка нозил шуда, ба тартиби нузул сураи 17-ум аст. Номи Абаса аз ояти якум гирифта шудааст. Сабаби нузули онро чунин гуфтаанд: Абдуллоҳ ибни Умми Мактум дар ҳоле назди Пайғамбар (с) омад, ки ӯ машғули даъвати бузургони Қурайш ба Ислом буд ва бехабар сухани Пайғамбарро (с) бурид. Ҳазрати пайғамбар (с) рӯ турш карда аз ӯ рӯ гардонид. Худо Пайғамбарашро (с) итоб кард (оятҳои). Мавзӯи оятҳои дигар чунин аст: Қуръон, инсон, офаринишу парвариши ӯ, ризқу рӯзии ӯ, фаро омадани сайҳа — дамидани сур, даҳшатҳои он рӯз, гурӯҳи растагор ва гурӯҳи гирифтор дар он рӯз. Тафсир Эзоҳ.
Абдон Рис

Абдон Рис Кардосо (октябри 1981, Тариха, Боливия) — футболбози боливиёӣ, нимҳимоятгар.
Абад

Абад 1. ҷовидонӣ, ҷовидон будан; замоне, ки охир надорад; муқобили азал. ҷовид, ҷовидонӣ, доимӣ.
Абаргар

39°2720 с. ш. 68°2447 в. д. Я Абаргар — ёдгории археологӣ, боқимондаи истеҳкоми деҳқонони работ, ки бинои дуошёна буда, аз 5 хонаи дарозрӯяи гунбазӣ иборат будааст. Абаргар ҳанӯз дар садаи мелодӣ обод будааст ва харобааш ҳоло 3 км дуртар аз деҳаи Хайрободи ноҳияи Айнӣ боқист. Кашфи Қалъаи Муғ Қалъаи Муғ дар масофаи 3 километр дуртар аз деҳаи имрӯзаи Хайрободи ноҳияи Айнии вилояти Суғд ҷойгир аст. Онро соли 1933 бостоншинос А. Фрейман кашф намуд. Бостоншоносон ин ёдгории таърихиро мансуб ба асри медонанд. Ба гуфтаи онҳо Қалъаи Муғ маконест, ки дар он Деваштич ба хотири озодии Ватан ҷангидааст. Дар натиҷаи корҳои ҳафриётӣ муайян гардид, ки Қалъаи Муғ истеҳкоми деҳқонии работ ба шумор рафта, аз ду ошёна иборат будааст. Ҳоло танҳо иморатҳои ошёнаи якуми он боқӣ мондааст. Аз ин макон 74 ҳуҷҷати суғдӣ, як ҳуҷҷати арабӣ ёфт шудааст ва ба гуфтаи бостоншиносон онҳо аҳамияти илмиву фарҳангӣ доранд. Пораҳои матоҳои абрешимӣ, пашмӣ, пахтагӣ, олотҳои гуногуни меҳнат ва яроқу аслиҳаи ҷангии он замон аз бозёфтҳои дигари ин маконанд. Яке аз бозёфтҳои ҷангии он замон сипари чӯбин аст, ки бо пӯст рӯйкаш шуда, бо тасвири як савораи мусаллаҳ зеб ёфтааст.
Абдон Пратс

Абдон Пратс Бастидас (декабри 1992, Арта, Испания) — футболбози испанӣ, ҳамлагар.
Аббоси I

Аббоси, Шоҳ Аббос, Ҳирот — 19 январи 1629, Қазвин) — шоҳи Форс 5 аз аз сулолаи Сафавиён, Солҳои ҳукмрониаш —. Зиндагинома Аббоси 27 январи соли 1571 дар шаҳри Ҳирот дар оила шоҳаншоҳ Муҳаммад Худобанда 6 ва Маҳдиулё (?-1579), духтари ҳокими вилоят Мозандарон, Мир Абдуллоҳхон ба дунё омадааст. Аббоси писари волии Хуросон Муҳаммад Мирзо буда, бо номи Шоҳ Аббоси Кабир низ машҳур буд. Аббоси аввал бо мадади қабоили устоҷлу ва шомилу соли 1581 дар Нишопур ҳокимиятро соҳиб шуда, худро шоҳи Хуросон эълон кард. Соли 1588 бо ёрии тоифаи қизилбошон вориди пойтахти давлати Сафавиён — Қазвин гардид ва падараш Муҳаммад Мирзоро сабукдӯш карда, худро шоҳи Эрон эълон кард. Дар ин муддат Аббоси се мушкили умдаи давлати Сафавиёнро ҳал намуд: аввал таҳдиди туркҳои Усмонӣ, дуюм хатари ӯзбекони шайбониро бартараф намуда, сеюм қудрати қизилбошонро тавсеа дод. Ибтидо бо Туркия ба муддате паймони дӯстӣ баст; сипас вилоятҳои Шероз, Кирмон, Гелон ва Хуррамободи Луристонро тасарруф намуд; соли 1598 ӯзбекони Хуросонро шикаст дода, Ҳиротро тобеи худ кард ва худи ҳамон сол пойтахти давлати Сафавиёнро аз Қазвин ба Исфаҳон кӯчонда, Бухоро, Хуросон ва Моварои Қафқозро ба итоати худ даровард. Дар андак муддат симои шаҳри Исфаҳон тағйир ёфт ва биноҳои таърихии асри сафавӣ — Майдони Шоҳ, масҷиди шайх Лутфуллоҳ, Масҷиди Шоҳ, Пули Оллоҳбердихон, Хиёбони Чаҳорбоғ, Кохи Оли Қому бунёд гардиданд. Минбаъд Аббоси барои ислоҳоти девонӣ, маъмурӣ ва низомӣ низ иқдом кард. Пас аз анҷоми ислоҳоти низомӣ Аббоси соли 1601 Табрез ва Шервонро аз туркҳои Усмонӣ озод намуд ва бо мадади флоти англис заминҳои ҷануби Эрон ва Баҳрайн сар заданд, ки бераҳмона саркӯб шуданд.
А

Хусусиятҳо Ном А: а: Юникод А: +410 а: +430 -код А: 1040; ё 410; а: 1072; ё 430; -16 А 410 а 430 -код А: %0%90 а: %0%0, а — ҳарфи якуми ҳама алифбоҳои сириликасос. Ҳарфи аввали алифбои тоҷикӣ (аз соли 1940) 1. Дар алифбои арабиасоси тоҷикӣ бо ҳарфҳои "алиф", славянӣ "азъ" ("ман"), русию тоҷикӣ "а" мебошад. А. дар забони тоҷикӣ овози пасизабонии ғайрилабии кушодаро ифода мекунад. Шакли навишти чопиаш А а, дастнависаш А садаи Дар алифбои лотинии маъмул дар забони тоҷикӣ (1929 – 39) низ ҳамин шаклҳоро дошт. Овози "а" дар алифбои арабиасоси тоҷикӣ (маъмул аз садаи 8 то соли 1929) дар аввали калима бо алиф (– абр), айн (– ақл), дар охири калима бо ҳои ҳавваз (– шона), дар мобайни калима бо аломати фатҳа ё забар (– бародар) ифода мешуд. Ҳарфи А-и калон ва а-и хурд дар матнҳои илмӣ, ҳуҷҷатҳо барои ҷудо кардани қисмҳо, бобҳо, фаслҳо, моддаҳо ва ғайра истифода мебаранд 2. Адабиёт.
Абдии Кобулӣ

Абдуллоҳхоҷа Абдии Кобулӣ (? — қарни) — шоир и форс-тоҷик Зиндагинома Шахси таҳсилкарда ва донишманд будааст. Тазкиранависи тоҷик Мутрибӣ соли 1587 дар Бухоро ба мулозимати ӯ расида, муддате дар манзилаш зистааст. Абдии Кобулӣ нисбат ба Мутрибӣ ҳаққи устодӣ дошта, ӯро барои ҷавоб гуфтан ба як қасидаи Осафии Ҳиравӣ ҳидоят намудааст. Аз ашъори Абдии Кобулӣ намунаҳои каме ба тавассути тазкираҳо боқӣ мондаанд.
Абак

Абак, абақ — истилоҳи бисёрмаъно. Абак (тахтаи ҳисоб) Абак, асбоби арифметикиест аз чӯб ва муҳраҳои махсус, ба истилоҳ, нахустин "калкулятори чубин" дар ҷаҳон. Абак чун асбоби муҳосибӣ дар тамоми кишварҳои қадим истифода мешуд ва то ҳанӯз дар кишварҳои Осиё, аз ҷумла дар Тоҷикистон бо номи "чӯт" баъзан истифода мешавад. Риёзидони асримиёнагии Италия Леонардо Пизанский, ки бо номи Фибоначчи маъруф аст, асаре бо номи "Китоби абак" низ таълиф намудааст.
Абдибеки Шерозӣ

Абдибеки Шерозӣ — шоир, таърихнигор ва мутарҷими эронӣ Зиндагинома Авлоду аҷдоди Абдибеки Шерозӣ аз мардуми Шероз будаанд, бинобар ин ӯ нисбаи худро Шерозӣ зикр мекард. Падари Абдибеки Шерозӣ бо дарбори шоҳ Исмоили Сафавӣ (ҳукмронӣ) робитаи наздик дошт. Бо саъйи падараш ба хидмати дарбор дохил гардид ва якчанд сол дар Қазвин, Табрез, Ардабил кору зиндагӣ кард. Соли ба Гурҷистон сафар кард. Охири умраш дар Ардабил гузашт. Фаъолияти адабӣ Абдибеки Шерозӣ аз айёми ҷавонӣ ба фаъолияти адабӣ шурӯъ намуда, дар ибтидо бо тахаллуси "Навидӣ" шеър менавишт. Бино ба маълумоти сарчашмаҳои адабӣ Абдибеки Шерозӣ дар охири умр се девони ашъорашро мураттаб сохтааст, ки дар онҳо беш аз 10 ҳазор байт фароҳам омада буданд. Аммо то ҳол нусхае аз девонҳои шоир дастраси муҳаққиқон нагардидааст. Дар миёнсолӣ ба худ тахаллуси "Абдӣ" гирифт ва маснавиҳо (се "Хамса"), асарҳои таърихӣ эҷод кард. Дар "Хамса"-и якум маснавиҳои "Махзан-ул-асрор", "Ҷоми ҷамшедӣ", "Маҷнун ва Лайлӣ", "Ҳафт ахтар", "Оини искандарӣ", дар "Хамса"-и дуюм маснавиҳои "Ҷавҳари фард", "Дафтари дард", "Фирдавс-ул-орифин", "Анвори таҷаллӣ", "Хазоин-ул-малакут", дар сеюм маснавиҳои "Равзат-ус-сифот", "Давҳат-ул-азҳор", "Ҷаннат-ул-асмор", "Зинат-ул-авроқ", "Саҳифат-ул-ихлос" фароҳам омадаанд (ҳамагӣ 54947 байт). "Хамса"-и сеюми Абдибеки Шерозӣ бо номи "Ҷаннат-ул-адн" машҳур аст. Аксар маснавиҳои Абдибеки Шерозӣ дар шакли нусхаҳои дастнависи аслӣ (автограф) ва ё нусхаҳои дар замони зиндагии шоир, ё каме баъдтар китобатшуда то рӯзгори мо расидаанд. Маснавиҳои Абдибеки Шерозӣ дар пайравӣ ва ҷавоби маснавиҳои Низомии Ганҷавӣ, Хусрави Деҳлавӣ, Абдурраҳмони Ҷомӣ ва дигар шоирони форс-тоҷик навишта шудаанд. Дар маснавиҳои Абдибеки Шерозӣ пойтахти онвақтаи Сафавиён шаҳри Қазвин, табиат, боғҳо, меваҷоти он, ороиш, нақшу нигори қасри шоҳ ва ғайра тавсиф шудаанд. Ба ибораи худи Абдибеки Шерозӣ ғайр аз "Хамса" боз ду маснавии дигар — "Саломон ва Абсол", "Тарабнома" таълиф карда будааст. Аз ин маснавиҳо то ҳол нусхаи дастнависе дастраси муҳақкиқон нагардидааст. Асарҳои таърихӣ Абдибеки Шерозӣ инчунин муаллифи асарҳои таърихии "Такмилат-ул-ахбор" (таърихи умумӣ), "Сареҳ-ул-мулк" (доир ба вақфҳои шайх Сафӣ — ҷадди сулолаи Сафавиён) ва "Дебочат-ул-баён" (ҳоло дастрас нагардидааст) мебошад. Абдибеки Шерозӣ ду асарро, ки ба таърихи пайғамбар Муҳаммад (с) ва халифа Алӣ бахшида шудаанд, аз забони арабӣ ба форсӣ тарҷума кардааст. Дар осори Абдибеки Шерозӣ воқеаҳову масъалаҳои ҳаёти сиёсӣ, иқтисодӣ ва фарҳангии садаи Эрон инъикос ёфтаанд. Забони осори Абдибеки Шерозӣ сода ва оммафаҳм аст. Тарҷумаи осори Абдибеки Шерозӣ Бо саъю кӯшиши шарқшиноси озарбойҷонӣ А. Раҳимов маснавиҳои "Маҷнун ва Лайлӣ", "Равзат-ус-сифат", "Давҳат-ул-азҳор", "Ҳафт ахтар", "Оини искандарӣ", "Ҷаннат-ул-асмор", "Зинат-ул-авроқ", "Саҳифат-ул-ихлос", "Ҷавҳари фард", "Махзан-ул-асрор" дар Москва ба табъ расидаанд.
Конфедератсияи футболи Осиё

Конфедератсияи Футболи Осиё — ташкилоти муҳими футбол дар минтақаи Осиё (ғайр аз баъзе ҷумҳуриҳои собиқ ИҶШС), конфедератсия дар соли 1956 ташкил шудааст. Маркази маъмурии он дар пойтахти Малайзия, Куала-Лумпур ҷойгир шудааст. Президенти конфедератсияи Муҳаммад Бин Ҳамман аз Қатар мебошад. 47 тим аъзои он мебошад. Вобаста ба мавқеи ҷойгиршави он ба 5 қисм чудо мешавад. Давлатхое ки ба ончо дохил мешавад Осиёи Маркази Тоҷикистон Эрон Федератсияи футболи Қирғизистон Федератсияи футболи Туркманистон Нигаред.
Абай (ноҳияи Аскалдӣ)

Абай Абай) — деҳа дар ноҳияи Аскалдӣи вилояти Алмаатои Қазоқистон, ки дар соли 2009 957 нафар аҳолӣ дошт.
Аббревиатура (мусиқӣ)

Аббревиатура дар мусиқӣ — нишонаҳо, мухтасар нишон додани нотаҳо, хатҳои иловагӣ ва ибораю ҷумлаҳои мусиқӣ дар хати нотавӣ. Аббревиатура ҳангоми якчанд бор такрор ёфтани як шакли усул гузошта мешавад. Аббревиатура бештар ҳамчун муродифи аломатҳои сегно, реприза, фонус, волта ва мелизмҳо (форшлаг, группетто, мордент, морденти хаткашида, морденти дукарата, морденти дукаратаи хаткашида) истифода мешавад.
Аахен

Ахен — шаҳр дар Олмон, замини Райн-Вестфалени шимолӣ. Аз замонҳои қадим бо марказҳои табобати гармобаи худ машҳур аст. Маркази ҳавзаи ангиштсанг. Дар қисми ҷануби шаҳр боғи миллии Эйфел оғоз меёбад. Мавқеияти ҷуғрофӣ Таърих Меъморӣ Аҳолӣ Иқтисод Илм ва маориф Варзиш Осорхонаҳо.
Абдулазиз ибни Шарафуддин

Абдулазиз ибни Абдулваҳоб (соли таваллуд ва вафот номаълум) — ҳунарманд ва рехтагари тоҷик (охири садаи – ибтидои садаи). Зиндагинома Дар дарбори Амир Темур (ҳукмронӣ 1370 – 1405) зиндагӣ ва эҷод кардааст. Осор Аз амали Абдулазиз то замони мо осори кам расидааст. Намунаи машҳури ҳунари ӯ деги калонест, ки соли 1399 аз хӯлаи ҳафтҷӯш барои мазори Хоҷа Аҳмади Ясавӣ (шаҳри Туркистон) рехта шудааст. Ин дег намунаи барҷастаи санъати рехтагарӣ ва мисгарӣ буда, ҳашт ҳалқаи нуқракӯби зарандуд дорад. Дар девораҳои дег тасвири сари шер, мурғ ва моҳӣ муҷассам ва ҳаккокӣ гаштааст. Гирдогирди он бо хатҳои сулс, кӯфӣ ва риқоъ матнҳои гуногун китобат шудаанд.
Кӯтаҳнавишт

Кӯтаҳнавишт, аббревиатура (— кӯтоҳ кардан, ихтисор; аз — кӯтоҳ) — калима, ихтисори таркибдор ва калимаҳои мураккаб дар забоншиносӣ.
Абдол

Абдол (— ҷойнишин, ивазкунанда, халифа) — як зинаи силсилаи маротиби машоихи суфия, ки аз ҳафт тан орифони поку нексиришт иборатанд. Мақому манзалат Тибқи иттилои муҳаққиқи Эронӣ Абдулҳусайни Зарринкӯб, бузургони суфия, ки иборат аз 356 нафар мебошанд, аз рӯи мақому манзалати ишғолкардаашон дар маърифати тасаввуфӣ силсилаи маротиберо ташкил медиҳанд, ки дар он қутб дар раъси ин силсила қарор дорад, сипас нақиб (сетанон), баъд абдол (ҳафттанон) ва баъд мартабаҳои дигар хоҳанд омад. Дар ин силсилаи маротиб Абдол мақоми махсуси васатӣ дорад ва дар олами улвӣ низ шомили намоди (символ) худ мебошад. Рӯзбаҳони Бақлӣ дар "Абҳар-ул-ошиқин" оварда, ки дар канори ситораи қутбӣ дар осмони бекарон ба сурати фалаки "хирс" ҳафт ҷисми мунири осмонӣ (ситораи ҳафтдодарон) вуҷуд доранд, ки ин намодест аз ҳафт машоихи бузурги суфия. Ин машоих бо дарки рамзу рози олами улвӣ ҳафт иқлими олами гетиро ба таври нопайдо ба уҳда доранд. Ба ибораи дигар, ҳафт равзанае аз олами гетӣ ба сӯи олами малакут вуҷуд дорад, ки соликони тариқат ба воситаи абзорҳои маърифати ирфонӣ ба кунгураи арши илоҳӣ мерасанд ва офаридгори худро дарк менамоянд. Агар ин матлабро боз ҳам содатар карда гӯем, абдол ё худ ҳафттанон дар мартабае аз силсилаи маротиби машоих қарор доранд, ки ба туфайли маърифати ирфонӣ ва инояти илоҳӣ асрори ҳақиқатро бевосита дарк намуда, ҳар яке аз онҳо, дар навбати худ, мақоми қутби манотиқи як иқлими олами гетиро ба уҳда доранд ва дар ҳафт гӯшаи (иқлими) олам ҳукмфармоӣ хоҳанд кард. Дар адабиёти тасаввуфӣ соҳиби иқлими аввали олам Халилуллоҳ, соҳиби иқлими дуюм Мусо, соҳиби иқлими сеюм Ҳорун, соҳиби иқлими чаҳорум Идрис, соҳиби иқлими панҷум Яъқуб, соҳиби иқлими шашум Исо ва соҳиби иқлими ҳафтум Абулбашар қаламдод шудааст. Ҳафт ё худ абдол бо мурури замон яке пас аз дигаре ҷойнишини ин пайғамбарон хоҳанд шуд. Яъне абдол ё худ яке аз ҳафттанон агар ин дунёи фониро падруд гӯяд, ҷойи ӯро яке аз даҳтанон ва ҷойи даҳтанонро яке аз чилтанон пур хоҳад кард. Ин миқдор барои ҳамеша собит хоҳад монд. Абдол маъмулан аз низоми олам бохабаранд, орифи асмоъ ва сифати илоҳианд. Дар ирфони назарӣ ин масъала зимни баҳси масоили марбут ба Инсони комил аҳамияти хосса пайдо кард. Адабиёт Амирулмуъминин Домулло Мавлоно Муаззин Муробит Муҷоҳид Ноиб Ноқиб Охунд Халифаи рошид Ҳоҷӣ Шаҳид.
Абарқудрат

Абарқудрат — ба кишваре гуфта мешавад, ки дорои мавқияти мумтозе дар равобити байналмилалӣ бошад ва тавонои таъсиргузорӣ дар тарҳҳо ва рухдодҳо дар миқёси ҷаҳониро дошта бошад. Ба таври суннатӣ абарқудрат марҳилаи болотар аз қудрати бузург маҳсуб мешавад. Иёлоти Муттаҳидаи Амрико ва собиқ ИҶШС ду абарқудратҳо ба шумор мерафтанд. Пас аз фурупошии СССР, Амрико ягона абарқудрат дар ҷаҳон шуд.
АПЛ (забони барноманависӣ)

(ва, ё мумкин,) — забони барномасозӣ, оптимизированный для работы с массивами, предшественник современных научных вычислительных сред, таких как, использует функциональную парадигму программирования. В своей области применения (физика, математическое моделирование, обработка данных) — мощный язык, обладающий кратким и выразительным синтаксисом. Например: Большое количество специальных символов в синтаксисе, функциональный стиль и краткие нотации (большинство операций обозначается символами) делает программы на крайне непонятными для непосвящённых. История Язык был разработан Кеном Иверсоном в начале 60-х гг. как система обозначений для описания вычислений. Позднее он использовался как язык машинной архитектуры, в котором поведение конкретных команд можно было легко описать в виде векторных операций. Третьей фазой развития стала его реализация для 360 в конце 60-х гг. Вследствие краткости выражений на, у этого языка появились немногочисленные, но преданные сторонники, которые гордились тем, что легко разрабатывали сложные программы. В начале 80-х годов в ВЦ АН СССР был разработано уникальное программное обеспечение для работы с на мини-ЭВМ серии СМ-4, СМ-1420 и и микро-ЭВМ Электроника-60, ДВК, Электроника-85. Разработчик А.В.Кондрашев. В состав комплекса входили: программный интерпретатор языка АПЛ; микросхемы знакогенератора для поддержки -символов на наиболее популярных алфавитно-цифровых мониторах; версия интерпретатора на плате ППЗУ для Электроника-60 и ДВК. Поддерживалась работа с графическими мониторами и графопостроителями, а также использование дисков и принтеров центральной мини-ЭВМ. Наряду с традиционным использованием -систем в системах анализа данных, в СССР также разрабатывались программно-аппаратные комплексы для использования в промышленности и атомной энергетике. Бо ин забон ҳарсола конференсия аз рӯи коидаҳои гузаронида мешаванд. Омӯзиши Дар вақти ҳозира омӯзиши системаи барномасозии дохил мешавад ба барномаи омӯзиши донишҷӯҳо аз рӯи махсусияти Диагностикаи Техникӣ дар Университети Обнинскии Давлатии Энергетикии Атом и(УОДЭА), шаҳри Обнински Федератсияи Россия. Ссылки.
Абабурово (ноҳияи Юрев-Полский)

Абабурово — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Юрев-Полский, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.