ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Чешир

Чешир (ё Честер) — яке аз шаҳристонҳои Англия мебошад, ки дар Шимолу Ғарби кишвар воқеъ аст. Маркази маъмурӣ — шаҳри Честер, хотя самый крупный город Уоррингтон. Площадь церемониального Чешира составляет Шаблон:Число квадратных километра, население 1028,6 тыс. Масоҳат — 2 344 км (ҷойи -ум аз рӯи масоҳат). Аҳолӣ — 1 028 600 наф. (ҷойи -ум аз рӯи шумораи аҳолӣ). Таърих Бахшбандии кишварӣ Ба ҳайати шаҳристон 4 воҳиди ягонаи маъмурӣ (аз с. 2009) дохил мешаванд: Иқтисодиёт Аҳолӣ Фарҳанг Ҷозибаҳои гардишгарӣ Дин Пайвандҳо.
Чечино (ноҳияи Череповетс, Вологда)

Чечино — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Череповетс, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Чешюга (ноҳияи Онежск)

Чешюга — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Онежск, ки дар вилояти Архангелск қарор дорад, ва ба ҳамин вилоят итоат мекунад, дохил мешавад 1. Ҷуғрофия Ин деҳа дар ноҳияе қарор дорад, ки ба ноҳияҳои Шимолгони Русия дохил мешавад.
Чеҳраҳои мондагор (китоб)

"Чеҳраҳои мондагор" — китоби Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон, ки зиндагинома, осор ва пайкори 25 чеҳраи баргузидаи илмӣ, адабӣ ва таърихиву сиёсиро мавриди таҳлилу баррасии амиқ қарор додааст. Муҳтаво Китоби мазкур маҳсули андешарониҳои амиқи муаллиф доир ба таъриху фарҳанги бисёрасраи халқи тоҷик мебошад. Муаллиф доираи васеи масъалаҳои муҳими ҳоло наомӯхтаи таъриху тамаддуни халқи тоҷик ва чеҳраҳои баргузидаи онро ба риштаи таҳқиқ кашида, мероси пурғановати фарҳангӣ ва марҳилаҳои асосии тақдирсози таърихи гузаштаро, ки дар ташаккули худшиносии миллӣ нақши бориз доранд, мавриди баррасии амиқ қарор додааст 1. Муаллиф дар мақолаҳое, ки дар китоб фароҳам омадаанд, ба сарнавишти шахсиятҳои баргузидаи таърихи тоҷикон, пеш аз ҳама, ҳамчун субъекти таърихи миллат нигариста, чеҳраи онҳоро дар заминаи усулҳои иҷтимоиву фарҳангии маърифати шахсият ба қалам кашидааст. Муаллиф дар офариниши чеҳраи шахсиятҳои таърихиву фарҳангӣ даставвал ба ин нукта таваҷҷуҳ кардаанд, ки он афрод сарнавишти худ ва миллаташонро чӣ гуна сохтаанд ва чӣ гуна метавонанд ба имрӯзу ояндаи меросбаронашон ба василаи андешаҳову ормонҳояшон таъсири созанда бирасонанд. Дар шинохт ва арзёбии чеҳраҳои таърихиву фарҳангӣ ҳамин нукта маҳаки эътибор будааст, ки моҳияти аслии ҷустуҷӯҳои соҳиби китобро муайян мекунад 2. Муаллиф дар ин замина дар хитоб ба хонанда таъкид мекунанд, ки: Омӯхтани рӯйдодҳои таърихиву фарҳангӣ, зиндагиномаи шахсиятҳои сарсупурдаи миллат ва чеҳраҳои баргузидаи адабӣ имкон медиҳад, ки решаҳои худро аз гузашта дарёфт намоем, ба онҳо пайванд доштани хешро эҳсос карда, ба хотири номуси ватандорӣ ном ва корномаҳои онҳоро аз нав зинда гардонем ва ба фарзандони халқи далерамон бо ифтихор дар бораашон ҳарф занем.
Чечётка (ноҳияи Иркутск, Иркутск)

Чечётка — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Иркутск, ки дар вилояти Иркутск қарор дорад, дохил мешавад.
Чешковшина (ноҳияи Кичменгско-Городетс, Вологда)

Чешковшина — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Кичменгско-Городетс, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Чеҳргушнасп

Чеҳргушнасп, Чиҳор-Вишнасп (25 феврал 572 1, Двин) — фармондеҳи артиши Эрон дар даврони Сосониён аз хонадони Сурен, марзбони Арманистони Эрон.
Чжан Тзинчу

Чжан Тзин, баъдтар номашро ба Тзинчу (феврали соли 1980 1) — ҳунарпешаи Зиндагинома 2 феврали 1977, Чжан ҳамчун Чжан Тзин дар Юнъани вилояти Фуҷиан, Чин таваллуд шудааст 2. Чжан дар оилаи миёна дар деҳот ба воя расидааст. Чжан забони англисиро дар Пекин Донишкадаи Шарқшиносӣ, мактаби таълимии хусусӣ дар Пекин, Чин омӯхтааст. Чжан режиссёрии Академияи марказии драмаро дар Пекин, Чин хатм кардааст. Фаъолият Пас аз хатми коллеҷ соли 1995, Чжан як муддат дар шабакаи телевизионии футсзянӣ кор кардааст. Дере нагузашта, ҳунарпешаи оянда тасмим гирифт, ки барои рушди минбаъда, бояд ба Пекин кӯчид ва ба ин васила саргардонӣ дар Пекин шуд. Боре дар Пекин духтар таваҷҷуҳи агентҳоро ҷалб кард, ки ба зудӣ ба ӯ дар таблиғ кор пешниҳод карданд. Соли 1997 Чжан Тзинчу ба Академияи марказии драма ба шуъбаи коргардонӣ дохил шуд. Дар баробари ин, вай дар Донишгоҳи забонҳои хориҷии Пекин забони англисиро омӯхт ва ҳатто дар Зеландияи Нав ба таҷрибаомӯзӣ гузашт. Вақте ки ӯ донишгоҳро хатм кард, ҳунарпеша дар таблиғ ва намоишҳои телевизионӣ фаъолона нақшофарӣ кард, аммо то ҳол барои мардум номаълум боқӣ монд. Дар ин вақт, духтар тасмим гирифт, ки номашро иваз кунад, иероглифи (аввал)-ро илова намуда, умедвор шуд, ки ба ӯ муваффақият меорад. Соли 2003 вай шахсан худро барои нақш дар филми Товус пешбарӣ кард ва дар байни довталабони дигари нақши асосӣ интихоб шуд. Соли 2005, пас аз ҳашт соли саргардонӣ дар Пекин, Чжан аввалин ҷоиза ва шуҳрати аввалини худро ба даст овард. Забони англисӣ ба ҳунарпеша имкон дод, ки бо рӯзноманигорони хориҷӣ бидуни тарҷумон муошират кунад. Аз ҳамон вақт, ҳунарпеша дар филмҳо на танҳо аз ҷониби коргардонҳои Чин ва Ҳонгконг, балки аз ҷониби коргардонҳои хориҷӣ низ фаъолона даъват мешавад. Соли 2010 вай барои нақш дар филми Зилзила, ки коргардони он Фен Сяоган мебошад, ҷоизаи Аспи тилоӣ -ро барои "Беҳтарин бозигари дуюмдараҷа" гирифт. Филмнома.
Чеҷин

Чеҷин Шежін) — деҳа дар вилояти Алмаатои Қазоқистон. Дар ноҳияи Панфилов ҷойгир аст. Дар соли 2009 4682 нафар аҳолӣ дошт.
Чжеҷиан

Вилояти Чжеҷиан (чинии сода:, пинйин:; Шаблон:- яке аз вилоятҳои Ҷумҳурии Халқии Чин аст, ки дар қисми Шарқи кишвар воқеъ аст. Маркази вилоят — шаҳри Ханчжоу, шаҳри бузургтарин — Венчжоу. Масоҳат — 106 078 км (Ҷойи 24-ум аз рӯи масоҳат). Аҳолӣ — 54 426 891 нафар (Ҷойи 10-ум байни вилоятҳои кишвар). Вилояти Чжеҷиан иборат аз 2 ноҳияҳои вилоятӣ ва 9 ноҳияҳои шаҳрӣ аст. Таърих Бахшбандии кишварӣ Иқтисодиёт Аҳолӣ Фарҳанг Ҷозибаҳои гардишгарӣ Дин Пайвандҳо.
Чиба

Чиба яке аз шаҳрҳои префектураи Чиба, Ҷопон аст.
Чибизовка (ноҳияи Поворин, Воронеж)

Чибизовка — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Поворин, ки дар вилояти Воронеж қарор дорад, дохил мешавад.
Чианг Чинг-куо

Чианг Чинг-куо — яке аз пешсафони Тайван дар давраи Ҷнги Сард буд.
Чибизовка (ноҳияи Борисоглебск, Воронеж)

Чибизовка — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Борисоглебск, ки дар вилояти Воронеж қарор дорад, дохил мешавад.
Чибисовка (ноҳияи Губкинск)

Чибисовка - деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Губкинск, ки дар вилояти Белгород қарор дорад, дохил мешавад.
Чибит

Чибит Шыбыт) — деҳа (ауыл) дар вилояти Туркистони Қазоқистон. Дар ноҳияи Бойдибек ҷойгир аст. Дар соли 2009 нафар аҳолӣ дошт.
Чиганаки (ноҳияи Котелников, Волгоград)

Чиганаки - деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Котелников, ки дар вилояти Волгоград қарор дорад, дохил мешавад.
Чигасаки

Чигасаки яке аз шаҳрҳои префектураи Канагава, Ҷопон аст.
Чигаево (ноҳияи Кинешем, Иванов)

Чигаево - деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Кинешем, ки дар вилояти Иванов қарор дорад, дохил мешавад.
Чиганаки 1-ум (ноҳияи Кумилжен, Волгоград)

Чиганаки 1-ум - деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Кумилжен, ки дар вилояти Волгоград қарор дорад, дохил мешавад.
Чиганаки 3-юм (ноҳияи Кумилжен, Волгоград)

Чиганаки 3-юм - деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Кумилжен, ки дар вилояти Волгоград қарор дорад, дохил мешавад.
Чигари (ноҳияи Новониколаев, Волгоград)

Чигари - деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Новониколаев, ки дар вилояти Волгоград қарор дорад, дохил мешавад.
Чиганаки 2-юм (ноҳияи Кумилжен, Волгоград)

Чиганаки 2-юм - деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Кумилжен, ки дар вилояти Волгоград қарор дорад, дохил мешавад.
Чигорак (ноҳияи Борисоглебск, Воронеж)

Чигорак — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Борисоглебск, ки дар вилояти Воронеж қарор дорад, дохил мешавад.
Чиграи (ноҳияи Красногор)

Чиграи - деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Красногор, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Чижиково (ноҳияи Онежск)

Чижиково — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Онежск, ки дар вилояти Архангелск қарор дорад, ва ба ҳамин вилоят итоат мекунад, дохил мешавад 1. Ҷуғрофия Ин деҳа дар ноҳияе қарор дорад, ки ба ноҳияҳои Шимолгони Русия дохил мешавад.
Чижгора (деҳа дар ноҳияи Мезенск)

Чижгора — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Мезенск, ки дар вилояти Архангелск қарор дорад, ва ба ҳамин вилоят итоат мекунад, дохил мешавад 1. Ҷуғрофия Ин деҳа дар ноҳияе қарор дорад, ки ба ноҳияҳои Шимолгони Русия дохил мешавад.
Чижи (ноҳияи Жирнов, Волгоград)

Чижи — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Жирнов, ки дар вилояти Волгоград қарор дорад, дохил мешавад.
Чик

чик — номи дарёе аст, ки дар давлати Сербия равон аст.
Чижово (ноҳияи Сямжен, Вологда)

Чижово — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Сямжен, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Чижовка (ноҳияи Трубчев)

Чижовка - деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Трубчев, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Чигорово (ноҳияи Вологод, Вологда)

Чигорово — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Вологод, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Чижово (ноҳияи Шуй, Иванов)

Чижово — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Шуй, ки дар вилояти Иванов қарор дорад, дохил мешавад.
Чий-Тало

Чий-Тало (Чий-Талаа) — деҳа дар деҳистони Олойи ба номи К. Белекбоеви ноҳияи Олойи вилояти Ӯш, Ҷумҳурии Қирғизистон. Аҳолӣ — 2128 нафар дар соли 2023.
Чики Бехиристайн

Айтор Бехиристайн Мухика (августи 1964, Олаберрия, Испания) — футболбози испанӣ, нимҳимоятгари ҳуҷумкуни канорӣ.
Чижово (ноҳияи Собин)

Чижово - деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Собин, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.
Чикайлово (ноҳияи Уст-Кубин, Вологда)

Чикайлово — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Уст-Кубин, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Чикан (ноҳияи Жигалов, Иркутск)

Чикан — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Жигалов, ки дар вилояти Иркутск қарор дорад, дохил мешавад.
Чикаго

Шаблон:Шаҳрҳои ИМА.
Чикалевка (ноҳияи Белозер, Вологда)

Чикалевка — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Белозер, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Чико Вилар

Нестор Вилар (марти 1947, Перу) — футболбози перуӣ, маснадашро анҷом додааст.
Чикиево (ноҳияи Белозер, Вологда)

Чикиево — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Белозер, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Чико Борха

Эрнан Борха (августи 1959, Кито, Эквадор) — футболбози эквадорӣ, маснадашро анҷом додааст, зарбазананда (страйкер), муррабӣ.
Чико (футболбоз, тав. 1987)

Хосе Мануэл Флорес Морено (марти 1987, Кадис, Испания) — футболбози испанӣ, муҳофизи марказӣ.
Чикс крик

чикс крик — номи дарёе аст, ки дар давлати Иёлоти Муттаҳидаи Амрико равон аст.
Чикинская (ноҳияи Пинежск)

Чикинская - деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Пинежск, ки дар вилояти Архангелск қарор дорад, ва ба ҳамин вилоят итоат мекунад, дохил мешавад 1. Ҷуғрофия Ин деҳа дар ноҳияе қарор дорад, ки ба ноҳияҳои Шимолгони Русия дохил мешавад.
Чиков (ноҳияи Октябр, Волгоград)

Чиков - деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Октябр, ки дар вилояти Волгоград қарор дорад, дохил мешавад.
Чикеево (ноҳияи Череповетс, Вологда)

Чикеево — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Череповетс, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Чикуго

Чикуго яке аз шаҳрҳои префектураи Фукуока, Ҷопон аст.
Чикума

Чикума яке аз шаҳрҳои префектураи Нагано, Ҷопон аст.
Чиково (ноҳияи Бабаев, Вологда)

Чиково — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Бабаев, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Чикушино

Чикушино яке аз шаҳрҳои префектураи Фукуока, Ҷопон аст.
Чиково (ноҳияи Череповетс, Вологда)

Чиково — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Череповетс, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Чил (маросим)

"Чил" - маъракаи "чил" бар хилофи маъракаи "бист" хеле бодабдаба гузаронида мешавад. Бо гузашти бист ё чил рӯз барпо карда мешавад.Дар ин рӯз хешу табор, ёру дӯстон аз дуру наздик даъват мешаванд. Ин маърака низ монанди "бист" таом дода мешавад ва савоби таомро ба рӯҳу арвоҳи марҳум мебахшанд. Маъракаи "чил" дар вилояти Суғд, вилояти Хатлон, водии Ҳисор фаъол аст. 1 2 Нигаред низ.
Чикусово (ноҳияи Чагодошен, Вологда)

Чикусово — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Чагодошен, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Чикусеи

Чикусеи яке аз шаҳрҳои префектураи Ибараки, Ҷопон аст.
Чиласанг

Чиласанг (то соли 2024 — Чилатош 1) — деҳа дар ҷамоати деҳоти Лақай Қармишеви ноҳияи Темурмалик. Аз Чиласанг то маркази ҷамоат 21 км, то маркази ноҳия 23 км. Аҳолиаш 205 нафар, тоҷикон.
Чилакбозӣ

Чилакбозӣ чиликдангал, чилик-пилик Барои бозӣ ду чӯб, яке 30-40 см (ченчӯб) ва дигарӣ кӯтоҳтар 15-20 см лозим аст. Дар замини ҳамвор давраи диаметраш 1,5-2 метра мекашанд. Бозингари якум ё дастаи якум дар дохилӣ давра истода, чӯбчаро бо чӯби калон ба масофаи дур чилакбозӣ, ликакбозӣ, чиликқаҳрӣ, чилаку лоф, алаку момокӣ, акколбозӣ мезанад. Аз он ҷое, ки чӯбча афтод, ҳарифон чӯбчаро гирифта, ба даруни давра ҳаво медиҳанд. Бозингари даруни давра саъй мекунанд, ки бо чӯби калон зада чӯбчаро аз хатти давра дур кунад. Ба қадди чӯби калонӣ масофаи аз хатти давра то ҷойи афтидаи чӯбчаро ҳисоб мекунанд. Агар ҳарифон чӯбчаро тавонистанд, ки ба давруни давра партоянд, он гоҳ ҷойҳо иваз мешаванд. Касе, ки холҳои бештар гирифта, аз марра гузашт, ғолиб дониста мешавад. Ғолибон мағлубонро бо як тарзи "зу-у-у" гуфта, бо давонидан ҷазо медиҳанд. Дар саросари кишвар фаъол аст. 1 Адабиёт 1. Суяркулов Т. Прошлое и настоящее таджикского спорта. Д., 1968 2. Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик Ҷ.2. Д., 2016. Нигаред Манобеъ.
Чиларча

Чиларча — деҳа дар ҷамоати деҳоти Саразми ноҳияи Панҷакент. Аз Чиларча то маркази шаҳр 18 км. Аҳолиаш 1027 нафар, тоҷикон.
Чилгазӣ

Чилгазӣ — деҳа дар ҷамоати деҳоти Чилгазӣи ноҳияи Исфара. Аз Чилгазӣ то маркази ноҳия 12 км. Аҳолиаш 13802 нафар.
Чилбанд

Чилбанд ё чилбуғум — гиёҳи бисёрсола буда, чун сарахсшаклон рустании хеле қадима ба ҳисоб меравад. Он тақрибан 32 намудро ташкил дода, дар бисёр мамлакатҳои ҷаҳон, ба ҷуз Австралия ва Зеландияи Нав, мерӯяд. Дар Тоҷикистон ду намуди он – чилбанди саҳроӣ ва шохронда месабзад. Баландии пояи чилбандҳо аз 80 то 100 см буда, ғафсиашон ба 2-5 миллиметр мерасад. Лекин дарозии пояи намояндагони тропикии онҳо то 10-13 метр мерасад. Дар мисоли чилбанди саҳроӣ, бо сохт ва тарзи ҳаётгузаронии – чилбандҳо шинос мешавем. Чилбанди саҳроӣ дар аксари ноҳияҳои Тоҷикистон, ба ҷуз Помири Шарқӣ, нашъунамо мекунад. Вай дар ҷойҳои сернам, марғзорҳо, канори ҷӯйбор, соҳили дарё ва ё ҳамчун алафи бегона дар киштзорҳо вомехӯрад. Чилбанди саҳроӣ решапояи шохрондаи ба бандҳо (буғумҳо) тақсимшуда дорад. Аз буғумҳои решапоя решаҳои иловагӣ ва ҳатто баъзан лӯндаҳо пайдо мешаванд, ки дар он лӯндаҳо оҳар (крахмал) захира шудааст. Решапоя то чуқурии 150 см реша медавонад. Аз решапоя ду навъ поя месабзад. Якеаш пояи шохнарондаи спораовар (пояи самаровар) ва дигараш пояи нашвии шохронда (бесамар). Пояи спораовари чилбанд, ки онро инчунин пояи баҳорӣ ҳам меноманд (зеро дар аввали баҳор нумӯ мекунад), ранги сурхтоб, бӯр ё зардтоб дошта, сероб мебошад. Ин поя вазифаи спорапайдокуниро иҷро мекунад ва баъди рехтани спораҳо зуд хушк мешавад. Пояи нашвии шохронда хлорофилл дошта, рангаш сабз аст. Дар он раванди фотосинтез мегузарад ва ин пояи нашвӣ то охири тирамоҳ нашъунамо мекунад. Поя ва навдаҳои чилбанд аз бандҳо ё буғумҳо иборатанд. Аз ин сабаб, онҳо номи чилбандро гирифтаанд. Дар ҳар як банди поя ва навдаи чилбанд аз 6 то 12 баргчаи пулакчамонанд мавҷуд аст. Дар нимаи фасли баҳор спораҳои пухтарасида аз хӯшаи спорадор берун рехта, тавассути шамол паҳн мешаванд. Спораҳо ба шароити мусоид афтода, ба сабзиш шурӯъ мекунанд. Аз спораи сабзидаистода, ба монанди сарахсҳо, сараввал паҳнаки майда инкишоф меёбад. Паҳнак, ки навниҳоли чилбанд ба ҳисоб меравад, бо ризоидҳои худ ба хок часпида, мустақилона месабзад. Дар навниҳоли чилбанд узви ҷинсии мардона – антеридия бо нутфа ва архегония (узви ҷинсии занона) бо ҳуҷайратухм ташаккул меёбанд. Баробари пухта расидани нутфаҳо, антеридия кушода шуда, нутфаҳо аз он берун мешаванд. Нутфаҳо дар об шино карда (дар вақти борон, шабнами пагоҳирӯзӣ), ба архегония омада мерасанд. Яке аз нутфаҳо ба архегония ворид гардида, ҳуҷайратухми онро бордор мекунад. Аз ҳуҷайратухми бордоршуда зигота (ҷанин) инкишоф меёбад. Сараввал, ҷанин аз навниҳол ғизо гирифта, баъди пайдо шудани решаи пурқувват ба хок чуқуртар дохил шуда, ба ҳаёти мустақилона шурӯъ мекунад ва ба чилбанди баркамол табдил меёбад. Чилбанд гиёҳи шифобахши хеле қадима аст. Дар тибби Юнони Қадим онро барои табобати бемориҳои пӯст истифода мебурданд. Мардуми тоҷик чилбандро аз қадимулайём барои табобати исҳоли хунин, захми меъда, хунпартоӣ, илтиҳоби шуш ва ғайраҳо истифода мебаранд. Абӯалӣ ибни Сино бо гиёҳи чилбанд беморонро аз захму ҷароҳат, обхӯрӣ, хунравӣ, исҳоли хунин табобат мекард.
Чилдара

Чилдара — деҳа ва маркази ҷамоати деҳоти Чилдараи ноҳияи Сангвор. Аз Чилдара то маркази ноҳия 25 км. Аҳолиаш 708 нафар, тоҷикон.
Чилдухтарон (деҳа, н. Муъминобод)

Чилдухтарон — деҳа дар ҷамоати деҳоти Чилдухтарони ноҳияи Муъминобод. Аз Чилдухтарон то маркази ҷамоат 10 км, то маркази ноҳия 27 км. Аҳолиаш 674 нафар, тоҷикон.
Чилеково (ноҳияи Котелников, Волгоград)

Чилеково - деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Котелников, ки дар вилояти Волгоград қарор дорад, дохил мешавад.
Чили

Чили — яке аз кишварҳои Амрикои Ҷанубӣ аст. Таърих Сиёсату ҳукумат Бахшбандии кишварӣ Ҷуғрофия Аҳолӣ Иқтисод Фарҳанг ва маориф Пайвандҳо.
Чилдухтарон (ёдгорӣ)

Чилдухтарон — ёдгории бостонию меъмории мансуб ба қарнҳои 9-11, ки дар соҳили чапи Шаҳристонсой, ҷануби ғарбтари деҳаи Шаҳристон воқеъ аст. Солҳои тадқиқ шуд. Сохтмон Чилдухтарон аз якчанд гурӯҳ иморатҳо (ибодатгоҳ, биноҳои иқоматию хоҷагӣ) иборат аст. Гурӯҳи якум бинои иқоматӣ ва масҷиди "Хурд"-ро дар бар мегирад. Масҷиди "Хурд" аз толори чоркунҷа (107,5 м) иборат буда, дараш рӯбарӯи меҳроб аст. Девори сангии меҳроб бо кошӣ рӯбаст гардидааст. Гурӯҳи дуюм суфаи тарафи шимоли шарқиро ишғол мекунад. Суфа бо девори санги мустаҳкам шудааст. Дар ду тарафи ҳавлӣ ду бинои алоҳида ҳаст. Гурӯҳи сеюмро хонаҳои масҷиди "Калон" ташкил медиҳанд. Он дорои толори васеъ аст. Девори ғарбии толор меҳроб дорад. Биноҳои ин гурӯҳ аз сангу хишти пухта сохта шуда, бомашон гунбадшакл аст. Аз қабри Чилдухтарон боқимондаи ду скелети одам ёфт шуд. Мақбара бештар новусро мемонад, ки дар замони тоисломӣ месохтанд. Ёдгориҳои Чилдухтарон дар ибтидои ҷоришавии дини ислом ба вуҷуд омадаанд. Гурӯҳи чорум дар қисми шимоли ғарби суфа ҷойгир шуда, аз биноҳои хоҷагӣ ва устохонаи калон иборат аст. Аз биноҳо зарфҳои сершумори сафоли (коса, пиёла, татабақ, табақча), маснуоти филиззи (лаълӣ, кӯза) ва дигар ашёи рӯзгор ёфт шуданд, ки онҳо аз дараҷаи баланди инкишофи фарҳанг моддии сокинони Истаравшан дар садаҳои миёна шаҳодат медиҳанд.
Чилик (вилояти Туркистон)

Чилик Шілік) — деҳа дар вилояти Туркистони Қазоқистон. Дар ноҳияи Утрор ҷойгир аст. Аҳолӣ Дар соли 2009 1603 нафар аҳолӣ дошт.
Чилим (ноҳияи Бохан, Иркутск)

Чилим — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Бохан, ки дар вилояти Иркутск қарор дорад, дохил мешавад.
Чилимний (ноҳияи Приволжск)

Чилимний - деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Приволжск, ки дар вилояти Астрахан қарор дорад, дохил мешавад.
Чилла Мардонов

Чилла Мардонович Мардонов (2.02.1932, деҳаи Руботи ноҳияи Дарвоз), иқтисоддон, номзади илмҳои иқтисодӣ, дотсент. Зиндагинома Солҳои 1950–1954 дар факултети таърихи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко таҳсил кардааст. Солҳои 1954–1955 ассистенти кафедраи иқтисоди сиёсии донишкадаи номбурда буд. Солҳои 1955–1958 дар сафҳои Артиши Шӯравӣ хидмат намудааст. Солҳои 1958–1960 ҳамчун муаллими калони кафедраи иқтисоди сиёсии Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Кӯлоб ба номи А. Рӯдакӣ, 1960–1964 муаллими калони кафедраи иқтисоди сиёсии Донишкадаи давлатии ш. Душанбе ба номи Т.Г. Шевченко кор кардааст. Солҳои 1964–1966 аспиранти Донишгоҳи давлатии ба номи Н. Чернышевскии ш.Саратов, 1966–1984 дотсенти кафедраи назарияи иқтисоди Донишкадаи хоҷагии қишлоқи Тоҷикистон, 1984–2000 дотсенти кафедраи назарияи иқтисоди Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ буд. Аз соли 2000 то ба имрӯз дотсенти кафедраи назарияи иқтисоди Донишгоҳи миллии Тоҷикистон мебошад. Муаллифи зиёда аз 50 мақолаҳои илмӣ ва илмию оммавӣ аст. Оид ба низоми асъори байналмилалӣ ва қувваи коргарӣ тадқиқотҳои илмӣ анҷом додааст. Дар як қатор конференсияҳои байналмилалӣ ва минтақавӣ бо маърӯзаҳо баромад кардааст. Ҷоизаҳо Бо нишони сарисинагии "Аълочии маорифи Тоҷикистон" ва ифтихорномаи Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон сарфароз гардидааст. Осор.
Чилламазор

Чилламазор — деҳа дар ҷамоати деҳоти Абдулло Абдулвосиеви ноҳияи Ваҳдат. Аз Чилламазор то маркази шаҳр 5 км. Аҳолиаш 3785 нафар, тоҷикон.
Чилики Куҳна

Чилики Куҳна Ескі Шілік) — деҳа дар вилояти Туркистони Қазоқистон. Дар ноҳияи Утрор ҷойгир аст. Аҳолӣ Дар соли 2009 785 нафар аҳолӣ дошт.
Чилмеҳроб

Чилмеҳроб — деҳа дар ҷамоати деҳоти Россияи ноҳияи Рӯдакӣ. Аз Чилмеҳроб то маркази ҷамоат 1 км, то маркази ноҳия 13 км. Аҳолиаш 2755 нафар, тоҷикон.
Чилторӣ

Чилторӣ — деҳа дар ҷамоати деҳоти Сарихосори ноҳияи Балҷувон. Аз Чилторӣ то маркази ҷамоат 8 км, то маркази ноҳия 28 км. Аҳолиаш 120 нафар, тоҷикон.
Чилчинор

Чилчинор — деҳа дар ҷамоати деҳоти Деҳқонободи ноҳияи Ҳисор. Аз Чилчинор то маркази ҷамоат 4 км, то маркази ноҳия 3 км. Аҳолиаш — 1344 нафар (2022 1 нафар — 2017), тоҷикон.
Чилчашма

Чилчашма (номи пештара Ҷойникудӣ) — деҳа дар ҷамоати деҳоти Бӯстони (номи пештарааш Қарабулоқ) ноҳияи Файзобод. Ба шарафи 10-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон бо қарори Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 28-уми апрели соли 2001 Чилчашма номгузорӣ шудааст. Аз деҳа то маркази ноҳияи 17 км. Аҳолиаш 3202 нафар, тоҷикон. Дар деҳа мувссисаи таҳсилоти миёнаи умумӣ, китобхона, мағозаҳои хусусӣ, дӯкону растаҳои фурӯши маҳсулоти кишоварзӣ, 212 хоҷагии деҳқонии инфиродӣ, хоҷагии коллективии "Истиклол" фаъолият доранд. Мардуми деҳа ба ғаллакорӣ, боғу токдорӣ машғуланд. Заминҳо аз канали "50-солагии Тоҷикистон" ва оби чашмаҳо обёрӣ мешаванд.
Чим

Чим — қабати рӯизаминии хок, ки аз растаниҳои сералаф (асосан дар марғзор ё дашти сероб) иборат аст.
Чим-Қӯрғон

Чим-Қӯрғон (Чым-Коргон) — деҳа (овул) дар ҳайати деҳистони Чим-Қӯрғони ноҳияи Кемини вилояти Чуй, Ҷумҳурии Қирғизистон. Аҳолӣ — 4134 нафар дар соли 2024.
Чимбой

Чимбой — шаҳре дар Ӯзбекистон аст, ки дар Қароқалпоқистон воқеъ аст. Ин шаҳр дар соли 2010 мелодӣ, 39780 тан ҷамъият дошт.
Чим (ҳарф)

Чи номи ҳарфи ҳафтуми алифбои порсӣи тоҷикӣ —, ки дар ҳисоби ҷумалу абҷад ба 3 баробар аст. Инчунин нигаред.
Чимган

Чимган (Чимген) — деҳа дар ноҳияи Лайлаки вилояти Бодканд, Қирғизистон Аҳолӣ — 3325 нафар дар соли 2009 1, 3510 нафар дар соли 2020.
Чимбулоқ (ноҳияи Алокӯл)

Чимбулоқ Шымбұлақ) — деҳа дар ноҳияи Алокӯли вилояти Алмаатои Қазоқистон.
Чимбой (Қирғизистон)

Чимбой (Чымбай) — деҳа (айыл) дар ҳайати деҳистони Дӯнг-Булоқи ноҳияи Ӯзгани вилояти Ӯш, Ҷумҳурии Қирғизистон. Аҳолӣ — 3689 нафар дар соли 2023.