ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Нақби Хатлон

Нақби автомобилгарди Хатлон (собиқ Нақби Чормағзак) — дар роҳи автомобилгарди Душанбе – Ваҳдат - Данғара, вилояти Хатлон, Ҷумҳурии Тоҷикистон ҷойгир аст. Нақби Хатлон,қариб 4,5 км дарозӣ дорад. Ин нақб бо роҳҳои аз шимолу ҷануб ба он пайвастшаванда бо харҷи беш аз 300 миллион сомонӣ бо сифати баланди сатҳи байналмилалӣ бунёд ёфтааст. Дар якҷоягӣ бо роҳи автомобилгарди Душанбе - Ваҳдат - Данғара бошад, ки қитъае аз шоҳроҳи Душанбе - Кӯлоб - Дарвоз - Хоруғ - Кулма - сарҳади Чин мебошад, дар маҷмӯъ 630 миллион сомонӣ масраф шудааст. Акнун масофаи шоҳроҳи автомобилгарди Душанбе - Ваҳдат - Данғара - Кӯлоб нисбат ба шоҳроҳи Душанбе - Бохтар - Кӯлоб 100 км кӯтоҳ шуд. Сохтумони нақбро – ширкати " (Чин) ба уҳда гирифта ба анҷом расондааст. 1 Номгузории нав Бо қарори ҳукумати Тоҷикистон нақби "Чормағзак", ки моҳи ноябри соли 2013 ифтитоҳ гардида буд, ба Нақби "Хатлон" тағйири ном кардааст. Амалисозии лоиҳаи сохтмони ин нақб бо арзиши умумии 68 млн. доллари ИМА 15 марти соли 2010 оғоз гардид. Дарозии нақб 4 ҳазору 430 метрро ташкил медиҳад. Лоиҳа дар доираи азнавсозии роҳи мошингарди Душанбе - Ваҳдат - Данғара татбиқ карда шуд. Пас аз ба истифода додани ин нақб масофаи роҳи мошингарди Душанбе - Ваҳдат - Кӯлоб дар муқоиса бо роҳи Душанбе - Бохтар - Кӯлоб 100 километр кӯтоҳтар шуд.
Наъно

Наъно, наъноъ, пудинаи боғӣ, ҳулбӯи обӣ, гиёҳест бисёрсолаи хушбӯй. Баландиаш 50 – 100 см; пояаш рости сершоха, баргаш байзашакли дарозрӯя (дарозиаш 3 – 6 см, бараш 1,5 – 2 см), гулаш майда, сурхтоби бунафш, гулобӣ ё бунафш, хушбӯю сершаҳд (занбӯри асал аз гули 1 га наънозор то 200 кг шаҳд меғундорад), мевааш чормағзаки бӯри сиёҳтоб, моҳҳои июн – сент. гул мекунад. Хеле кам тухм мебандад. Н. – ро фақат кишт мекунанд. Сабзаҷоти машҳур будани Н.-ро ҳанӯз Абӯалӣ Сино қайд карда буд. Тоҷикон Н.-ро аз қадимулайём бо таомҳои гуногун истеъмол менамоянд. Тахмин мекунанд, ки Н.-ро дар натиҷаи дурага кардани ду намуди пудина ва. ба вуҷуд овардаанд. Махсусан ду хели Н. – сафеднаъно (.) ва сиёҳнаъно (.) маъмул аст. Хусусиятҳои доруии Н. ҳанӯз ба Диоскорид (а. 1 м.), Ҷолинус, Закариёи Розӣ, Абӯалӣ Сино, Берунӣ ва диг. маълум буд. Мас., Абӯалӣ Сино марҳамеро, ки аз Н. тайёр мекард, барои табобати дарди сар, ҳар гуна римхона ва ғ. истифода мебурд, бо оби Н. бошад, бемориҳои меъда, гӯш ва зардпарвинро дармон мебахшид; тухми Н.-ро позаҳр меҳисобид. Дар фитотерапия бо Н. гипертония (ғалаёни хун), атеросклероз, иллати гурда, ҷигар, рӯдаву меъдаро муолиҷа мекунанд. Агар Н.-ро бихӯранд, гармӣ мебахшад, дилро қавӣ мегардонад, хуни ғафсро рақиқ месозад. Оби Н. – и тару тозаро дар офтоб ғафс гардонда биёшоманд, хунравӣ ва хунпартоиро қатъ мекунад, узвҳои дарунро аз моддаҳои зарарнок пок менамояд. Чун Н.-ро бо сунбул дар об биҷӯшонанд ва он обро бинӯшанд, дарди дилро шифо мебахшад. Истеъмоли ду-се шохча Н. бо оби анори турш ҳикакро таскин медиҳад, дилбеҳузурӣ, қай ва исҳолро манъ мекунад, иштиҳо меоварад, дарди дил ва синаро рафъ месозад. Агар Н.-ро кӯфта, бо орди ҷав хамир карда гузошта банданд, пучакро мепазонад. Дар амалияи тибби муосир барг, равғани эфири Н. ва ментолеро, ки аз он ҳосил мекунанд, барои табобати зиқи дил, невралгия, шақиқа, бемориҳои илтиҳобӣ, узвҳои ҳозима, ҷигар ва ғ. истифода мебаранд. Нигаред.
Нақби Шаҳристон

Нақби автомобилгарди Шаҳристон дар роҳи автомобилгарди Душанбе – Хуҷанд – Чаноқ (Ӯзбекистон) киллометри 180 ҷойгир аст (дар сарҳади ноҳияҳои Айнӣ ва Шаҳристони вилояти Суғди Ҷумҳурии Тоҷикистон) воқеъ аст. Дарозии нақби Шаҳристон – 5253 метр. Таърих Сохтумони нақб давоми корҳои таъмири роҳи автомобилгарди Душанбе – Хуҷанд – Чаноқ (Ӯзбекистон) мебошад. Сохтумони нақб расман 22 августи соли 2006 оғоз ёфтааст. Сохтумони нақбро – ширкати (Чин) ба уҳда гирифтааст. 1 Ифтитоҳ 27 октябри соли 2012 Президенти кишвар Эмомалӣ Раҳмон ба даромадгоҳи қисмати ҷанубии нақби мошингарди Шаҳристон ташриф оварда, онро дар фазои тантанавӣ ифтитоҳ намуд. Роҳи мошингарди Душанбе - Чаноқ (Ӯзбекистон) бо харҷи қариб як миллиарду 430 миллион сомонӣ навсозӣ шуд. Барои бунёду таҷҳизи нақби мошингарди Шаҳристон бошад, ки дарозиаш 5253 метр мебошад бо 5289 метр нақби ҳаводиҳандааш қариб 430 миллион сомонӣ равона гардидааст. То ин вақт мусофирон роҳи миёни шимолу ҷануби кишвар ё худ миёни шаҳрҳои Душанбеву Хуҷандро дар 10-15 соат тай мекарданд, ҳоло бошад ин кор дар 3-4 соат анҷом меёбад. Нигаред Эзоҳ Пайвандҳо Бойгонӣ шудааст 15 сентябри 2013 сол.
Нақби Озодӣ

"Озодӣ" (Нақби "Шаршар") — яке аз нақбҳои мошингарди Тоҷикистон мебошад. Нақби "Озодӣ" (Нақби "Шаршар") дар масофаи 47 км дуртар аз пойтахт роҳи Душанбе — Кулоб ағбаи Шаршар ҷойгир аст. Мушкилии фасли зимистон намегузошт, ки мусофирон ба воситаи ин роҳ рафту омад намоянд. Ифтитоҳи сохтмони нақби автомобилгарди "Озодӣ" (Шаршар) расман 20 октябри соли 2006 сар шудааст. Сохтмони нақб бо кўмаки молиявии Чин сар шуд. Сохтмон аз ду самт огоз шуда дар давраи 34 моҳ сохта шуд. Дарозии нақби автомобилгарди "Озодӣ" (Шаршар) 2224 метр аст. Сохтмони нақбро сохтмончиёни Чин ва Тоҷикистон ба анҷом расониданд. Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон дар маросими ба истифода додани нақби Шар-Шар ва оғози азнавсозии роҳи Душанбе — Ваҳдат — Данғара гуфтааст, ки "Дар тӯли се сол бо сарфи зиёда аз 130 миллион сомонӣ нақби дарозиаш 2224 метр, 5 километр роҳи даромаду баромади он ва пули дарозиаш 180 метр мутобиқи талаботи меъёрҳои замонавӣ сохта шуд, ки имрӯз мавриди баҳрабардорӣ қарор дода шуд. Ҳоло масофаи роҳи Душанбе — Кӯлоб 7 километр ва вақти ҳаракати воситаҳои нақлиёт дар он 40 дақиқа кӯтоҳ гардид". 1 Нақби "Озодӣ" (Нақби "Шаршар") имконият фороҳам овард, ки равобити байни вилояти Хатлон бо ноҳияҳои марказии Тоҷикистон таъмин карда шавад. Номгузории нав Бо қарори ҳукумати Тоҷикистон нақби "Шар-Шар", ки моҳи сентябри соли 2009 мавриди истифода қарор гирифта буд, "Озодӣ" номгузорӣ шуд. Накби "Шар-Шар" зери кӯҳи ҳамном дар километри 68 шоҳроҳи Душанбе-Кӯлоб-Қалъаи Хумб-Мурғоб-Қулма воқеъ аст. Ифтитоҳи нақби мазкур имкон дод, ки вақти сафар аз Душанбе то Кӯлоб 40 дақиқа камтар шавад. Аз ду ҷониби нақб ба масофаи 5 километр роҳҳои даромад ба нақб бунёд шуданд. Ғайр аз ин, дар яке аз роҳҳои сӯи нақб пули дарозиаш 178 метр сохта шуд. Барои сохтмони ин иншоот, ки моҳи октябри соли 2006 шурӯъ гардида буд, ҳукумати Чин ба Тоҷикистон дар ҳаҷми 40 млн доллари ИМА бурс ҷудо кард.
Нақли дурӯғ

Нақли дурӯғ — як навъи тактикии усули пурсиш буда, ба шахси ҷавобдиҳанда имкон медиҳад, ки бемамониат дар рафти пурсиш дуруггӯӣ кунад, бо ин усули пурсиш мавқеи шахси пурсидашаванда муайян карда мешавад.. низ Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд.
Нақл

Нақл, ёддошт, хотира - жанри бадеии шифоҳӣ, ки дар асоси ҳодисаҳои мушаххаси ҳаёти воқеӣ эҷод мешаванд. Нигаред - ёддошт. Дар саросари кишвар фаъол аст. 1.
Наъимҷон Ғиёсов

Наъимҷон Ғиёсов (5.10.1911, гуз. Гӯри Мири шаҳри Самарқанд – ваф. 22.09.1968, шаҳри Душанбе) — ҳунарпешаи театр ва синамо. Ҳунарпешаи хизматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон. Зиндагинома Наъимҷон Ғиёсов баъди хатми мактаби миёнаи ш. Самарқанд муаллими мактаби миёнаи 16 ш. Самарқанд, инструктори шуъбаи маорифи н. Марҳамати вилояти Андиҷон. С. 1932 инструктори калони шуъбаи маорифи н. Ҳисори Тоҷикистон ва баъд мудири шуъбаи маорифи н. Шаҳритус таъйин шудааст. Аз соли 1934 то охири умр – ҳунарпешаи Театри давлатии академии драмавии ба номи А. Лоҳутӣ буд. Эҷодиёт Дар давоми 34 соли фаъолияти эҷодиаш дар саҳнаи театри номбурда бештар аз 100 симои ҷолиб офаридааст. Нақшҳои Соҳибдодхоҳ ("Калтакдорони сурх"-и С. Улуғзода, 1941), раис Наъимов ("Саодат"-и С. Саидмуродов ва М. Рабиев, 1948), Дож ("Отелло"-и У. Шекспир, 1939, 1948, 1963), Ҷалолуддин ("А. Навоӣ"-и А. Ӯйғун ва И. Султонов, 1949), Савин ("Шаҳри ман"-и М. Миршакар, 1952), Эскалшоҳ ("Ромео ва Ҷулйетта"-и У. Шекспир, 1953), Сергей ("Номус"-и А. Шервонзода, 1953), граф Албофорита ("Соҳиби меҳмонҳона"-и К. Голдони, 1954), вазир ("Афсонаи ишқ"-и Н. Ҳикмат, 1954), полковник Кутов ("Любов Яровая"-и К. Тренёв, 1955), оқсаққол ("Дохунда"-и Ҷ. Икромӣ, 1957), Наср ("Рӯдакӣ"-и С. Улуғзода, 1958), Холбӯтаев ("Тӯй"-и С. Ғанӣ, 1960), Еримеев ("Табаддуллот"-и Б. Лавренёв, 1961), Набӣ Полвон ("Тарма"-и К. Носиров, 1961), Муров ("Гунаҳкорони бегуноҳ"-и А. Островский, 1962), док. Силвио ("Хизматгори ду хоҷа"-и К. Голдони, 1964) ва ғ. Дар кинои тоҷик, киностудияи " Тоҷикфилм " низ як қатор нақшҳои ҷолиб офаридааст: полковник ("Дохунда", 1955), раиси колхоз ("Дӯсти ман Нарӯзов", 1957), падари Лайлӣ ("Лайлӣ ва Маҷнун", 1961) ва диг. Иштирокдори Даҳаҳои адабиёт ва санъати тоҷик дар Москва. Бо чандин Грам. Фахрии През. Сов. Олии Тоҷикистон мукофотонида шудааст.
Нақоранавоз

Нақоранавоз - навозандаи нақора ё нағора (сози зарбии мусиқӣ). Дар асрҳои пешин дар тамоми минтақаи Осиёи Марказӣ нақоранавозон дар ҷашн, тӯй, сур ё дигар навъи хурсандӣ, яъне Базм ҳунарнамои мекарданд. Нигаред Базми хоса.
Нақшхонӣ

Нақш, Нақшхонӣ – суруди тӯёнаи арӯсиву домодист (яке аз намуди сурудҳои халқӣ), ки гуруҳи мардон бо ҳамроҳии сарнақшхон иҷро менамоянд. Нақшхонӣ, асосан, дар баъзе навоҳии вилояти Суғд, аз ҷумла Исфара, Конибодом, Хуҷанд, Истаравшан, Мастчоҳ дида мешавад, ки аз 3 қисми паиҳам ва ба ҳамдигар мухолиф иборат аст: Нақши калон, Нақши миёна ва Нақши хурд. Нақшро бештар дар мавсими баҳору Наврӯз ва Сайри гули лола иҷро мекунанд. Дар байни мардуми кӯҳистони шимоли Тоҷикистон ду намуди Нақш ва нақшхонӣ мавҷуд аст, ки хусусиятҳои хоси фарқкунанда дошта, асосан дар тӯйҳо иҷро карда мешавад. Нақши "Шамъ" оҳанги ба худ хоси тӯёна дошта, аз ҷониби яккахон ва гуруҳи мардон бо мад кашидани овоз иҷро мегардад. Матнаш асосан аз дубайтиву рубоиёти мардумӣ иборат буда, зарбаш се чоряк аст ва аз ин рӯ валсмонанд суруда мешавад. Масалан. Нақши "Мулло", ки оҳангаш нисбатан шӯх буда, зарби шикастаи шашҳаштякӣ дорад, бо як руҳияи баланди тӯёна ва муфарраҳ иҷро мегардад: На чаман, на гул, на бӯстон, Кӣ канад гул аз гулистон. Хабарест, ки нав расидаст, Ту магар хабар надорӣ? Истилоҳи "Нақш" дар рисолаҳои мусиқии мусиқишиносони тоҷик Абдулқодири Мароғаӣ (Гӯянда – асри) ва Кавкабии Бухороӣ (асри) оварда шудааст. Инчунин дар Осиёи Марказӣ як шакли қадимаи сурудро "Нақш" меномиданд, ки ба тарона шабоҳат дошта, матнаш танҳо аз рубоӣ иборат буд. Дар ҷашнҳои арӯсӣ ҷӯраҳои домод аз қафои қофилаи арӯсбарон ва гоҳҳо дар рӯйи ҳавлӣ соатҳо нақшхонӣ мекунанд. 1 Пайвандҳо.
Нақси дил

Нақси дил — тағйироти патологии сохти дил, ки боиси вайрон шудани функсияи он мегардад. Нақси дил дар натиҷаи инкишофи нодурусти модарзодӣ ва баъди таваллуд задани бемориҳои дил пайдо мешавад. Нақси модарзодии дил Нақси модарзодии дил (тағйир ёфтани шакли клапанҳои дил, нуқсони рагҳои калон ё девораи байни қисмҳои дил) ҳангоми инкишофи дохилибатнии ҷанин дар натиҷаи заҳролудшавӣ ва баъзе бемориҳои организми модар (масалан, сурхакон), таъсири шуоҳои ионизонанда ё ҳангоми гипоксияи музмини ҷанин рӯй медиҳад. Як қисми нақси модарзодии дил бемории ирсӣ мебошад. Сабабҳои асосии ба вучуд омадани нақси ғайримодарзодии дил, ревмокардит, уфунат, сифилис, атеросклероз, ҷароҳат ва ғайра мебошанд. Вайрон шудани сохти клапанҳои дил ҳангоми нақси ғайримодарзодии дил боиси ихтилоли гемодинамика (гардиши хун дар рагҳо) мегардад. Ба нақси дил одатан ҷавонону миёнсолон бештар гирифтор мешаванд. Нақси дил компенсатсияшуда паҳн мешавад. Дар натиҷа ранги пӯсти бадан кабудтобу (сианоз) нафаскашӣ душвор мегардад сатҳи бадан вараму дил бозӣ мекунад ва фаъолияти кориаш суст мешавад. Муолиҷа Ҳангоми нақси дили компенсатсияшуда бистарӣ кардани бемор, парҳез, истеъмоли витаминҳо, доруҳои дил ва пешоброн, инчунин ҷарроҳӣ; ҳангоми нақси дили компенсатсиянашуда бошад курорт, истеъмоли василаҳои муқаввӣ. Пешгирӣ Обутоб додани организм, варзиши шифоӣ, режими мунтазами меҳнату истироҳат ва ғайра.
Нақшаи таълимӣ

Нақшаи таълимӣ – ҳуҷҷате, ки омӯзиши фанҳои таълимӣ ва тақсимоти солонаи онҳоро барои тамоми давраи таҳсил дар муассисаҳои таълимӣ муайян менамояд 1 2 Манобеъ Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон "Дар бораи таҳсилоти миёнаи касбӣ"(21 июли соли 2015) Боби, Моддаи 1. Мафҳумҳои асосӣ.
Нақшаи СММ барои тақсими Фаластин

Нақшаи СММ барои тақсими Фаластин тарҳест, ки 29 ноябри соли 1947 бо қатъномаи 181 1 Маҷмаи Умумии Созмони Милали Муттаҳид (33 раъйи тарафдор, 13 раъйи мухолиф, 10 раъйи бетараф) қабул шудааст. То 1 августи соли 1948 мандати Бритониёи Кабир дар Фаластин қатъ карда шуд ва тавсия дода шуд, ки дар қаламрави он ду давлати беном: яҳудӣ ва арабӣ таъсис дода шаванд 2 Аз ҷониби Маҷмаи Умумии СММ кабул карда шудани нақша Муноқишаи мусаллаҳона Эзоҳ Пайвандҳо.
Нақшаи шоҳмотӣ

Нақшаи шоҳмотӣ - усули банақшагирии тафтишоти ҷиноят, ки ҳангоми тафтиши ҷиноятҳои мураккаб рӯйхати айбдоршавандаҳо тартиб дода мешавад.. низ Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд.
Нақшбандия

Нақшбандия — яке аз машҳуртарин силсилаҳои тасаввуфро гӯянд, ки дар садаи таъсис ёфтааст. Асосгузораш Баҳоваддини Нақшбанд. Дар Осиёи Миёна ба вуҷуд омада, дар ҳаёти иҷтимоӣ нақши муҳим бозидааст. Дар интишори нақшбандия Хоҷа Муҳаммади Порсо, Мавлоно Яъқуби Чархӣ ва дигарон саҳми муҳим доштанд. Нақшбандия давоми мантиқии силсилаи хоҷагон мебошад. Асоси таълимот Асоси таълимоти нақшбандияро 11 нуқта ташкил медиҳад: Нақшбандия пайравонашро ба риояи қоидаҳои шариат тарғиб карда, касбу ҳунарро барои онҳо ҳатмӣ мешуморад ва аз ҳамин нуқтаи таълимоташ даъвати "даст ба кору дил ба ёр" ба вуҷуд омад. Дар ибтидо пайравони нақшбандия мардумро ба зӯҳду тақво тарғиб карда бошанд ҳам, онҳо минбаъд на фақат ба ҳаёти иҷтимоӣ фаъолона иштирок мекарданд, балки ба ҳаёти сиёсии мамлакат низ даст заданд ва ақидаҳои иҷтимоию сиёсиашон тавассути аҳкоми динӣ ифода мешуданд.
Нақшҳои пӯсти дастҳо

Нақшҳои пӯсти дастҳо - релйефи қисмати болоии кафи даст, ки аз хатҳои папилярӣ дар қисмати болоии кафи даст пайдо шудааст. Қариб панҷ минтақаи нақшҳои шпотерӣ, инчунин чаҳор навъи тенариро ҷудо мекунанд.. низ Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд.
Нигоргарии форсӣ

Нигоргарии форсӣ, ё нигоргарии эронӣ — ба навъе наққошии зарифу резнақши Эрон гуфта мешавад, ки дар гузаштаи бештар барои китобороии адабӣ, илмиву пизишкӣ ва ё ба гунаи ҷудогона сохта мешудааст. То айёми забт кардани Форс аз ҷониби арабҳо, асрҳои —, таърихи мустамликаи Форс аллакай зиёда аз ҳазор сола буд. Замони ҳукмронии Ҳахоманишиён ва Сосониҳо фарҳанги тараққикардаи Форсӣ хеле пурғановат буд, аз он ҷумла меъмори, ҳайкалтароши, рехтагари, заргарӣ, сикказанӣ ва расоми. Рӯйхати рассомони форс.
Нақшҳои Исфара

Нақшҳои Исфара — силсилаи сурудҳои маъруфи мардумии Исфара, ки хусусияти маросимӣ дошта, аз даҳон ба даҳон то ба замони мо расидаанд. Замони пайдоиши нақш маълум нест. Гумон меравад, ки ба таърихи начандон тӯлонии Исфара нисбат дорад. Нақш аз назари фолклоршиносӣ қуллан мавриди арзёбӣ қарор нагирифтаанд. Танҳо дар асари Е. М. Пещерева роҷеъ ба мақоми сурудаҳои мардумии маъруф ба нақш дар ҷараёни Сайри гули лола ва баъзе ҷанбаҳои он мулоҳизаҳо сурат гирифтаанд. Дар он кӯшише барои мутолиаи амиқу мӯйшикофона, тавсиф ва таҳлили усулии сурудҳо ба харҷ рафтааст. Е. Пещерева сурудҳоро тибқи тартиби сароиши пайдарпайи "сарнақш"-сарвари сарояндагон сабт ва шуморагузори кардааст (1,2,3,4). Сурудҳои 1, 2, 3 бо номи "нақш" маъруфанд, ки тахминан ба мафҳум ва моҳияти мутантани ҷашнӣ меоянд. Ҳар нақш мавриди сароиши муносиб дорад. Нақши 1 рӯзи аввал дар чорсу-маркази бозор, нақшҳои 1,2 рӯзи дуввум зимни ба дарахт наздик шудан, нақшҳои 1,2,4 дар шоми рӯзи дуввум бо ширкати наф., нақшҳои 1,2,3 рӯзи саввум ҳангоми сафари мазори Хоҷа Абдуллоҳи Кабудпш аз ҷониби мардон ба тарзи умумихонӣ (хор) сароида мешаванд. Е. Пещерева нахустин дафъа ба баррасии мундариҷаи нақш ва бозгӯйи анбаҳои адабии он пардохтааст. Сурудҳо аз нақшҳои калон, миёна ва хурд иборатанд. Нақши 2 номи махсус надорад ва усулан пас аз нақши калон сароида мешавад. Маълум мешавад, ки муҳаққиқ дар баёни меъёрҳои ба гурҳҳо удо шудани нақш душворӣ кашидааст. Нақши калон моҳиятан дорои мазмун ва рӯҳияи мазҳабист. Он бо ду навъ оҳанги мутантан сароида мешавад: Нақш 2,3-ро дар Фарғона зимни тӯйҳои арсӣ низ месароянд (2 дар уезди Намангон ва 3 дар Исфараву Қуқанд). нақши хурд аз маҷмӯи рубоиёти гуногуни тоҷикӣ ва ӯзбекӣ фароҳам омадааст. Банди нахустини он ба навъи сурудҳои рас нисбат дорад: Варианти онро Е. Пещерева дар н. Балувон сабт кардааст. Мисраъҳои 9-16-уми нақши хурд дар тӯйҳои арсии Қуқанд зимни ба хонаи домод овардани навхонадорон сароида мешаванд. Онро ҳамчунин хурдсолони Исфара зимни гули гандумак (дар тобистон) дар тақлид ба сайри гули лолаи калонсолон месароянд. олиб аст, ки оҳанги сурудаҳо-Нақши мардумии Исфара аз ониби мусиқишинос В. А. Успенский сабт шуда, аммо бино ба ишораи Е. Пешерева тақдири баъдинаи онҳо номаълум боқӣ мондааст. Ҳамзамон матни нақш дар охири мақолаи ин муҳаққиқ дар траскрипсия ва тарҷимаи русиашон оварда шудаанд.
Наҳа

Наҳа — яке аз шаҳрҳои префектураи Окинава, Ҷопон аст.
Наҳованд

Наҳованд — шаҳрест дар устони Ҳамадон, Эрон аст. Шумораи аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 2006, 77,404 нафар будааст.
Ҷӯйбор

Ҷӯйбор, ҷӯбор, наҳр — ҷӯйи бузурге, ки маъмулан аз ба ҳам пайвастани ҷӯйҳои кӯчак ташкил мешавад 1. Ҷӯйборҳо дар чархаи об ва тағзияи обҳои зерзаминӣ ҳоизи аҳамият ҳастанд ва маҷрои барои муҳоҷират ва нақли макон моҳиҳо ва дигар ҳаёти ваҳш эҷод мекунанд. Бо таваҷҷуҳ ба масъалаи инқироз ҳавлусин, ҷӯйборҳо ҳамчунин нақше ҳаётӣ дар иртибот додани зистгоҳҳое чандпорашуда ва низ муҳофизат кардан аз танаввуъи зистӣ бози мекунанд.
Наҳтулло Ҳасанов

Наҳтулло Раҳматович Ҳасанов (09.03.1970, деҳаи Муҳоҷирободи н. Фархор), доктори илми ветеринарӣ. Зиндагинома Соли 1991 Донишкадаи аграрии Тоҷикистон ба номи Ш. Шоҳтемурро ба поён оварда, дар кафедраи ҷарроҳӣ, қобилагӣ ва касалиҳои сирояткунандаи дарунии ҳайвонот ба фаъолият пардохтааст. Солҳои 1998-2001 дар аспирантураи ҳамин боргоҳи илм хонда, 2001-2005 муовини декани факултаи тибби ветеринарӣ ва ассистенти кафедраи микробиология ва эпизоотология, 2005-2009 декани факултаи тибби ветеринарӣ буд. Аз соли 2009 ноиби ректор оид ба фарҳанг кор кардааст. Мукаммалгардонии ташхиси тафриқии касалиҳои сили чорвои калон, табобат ва пешгирии касалиҳои сироятии чорво, тайёр намудани дору ҷиҳати муолиҷаи чунин касалиҳо аз самтҳои асосии таҳқиқоти илмиаш маҳсуб меёбанд. Осор.
Наҷд ва Ҳаса

Аморати Наҷд ва Ҳаса ё Давлати сеюми Саудӣ — давлатест, ки дар нимҷазираи Араб дар чоряки аввали асри 20 вуҷуд дошт. Дар солҳои 1890-ум, Иморати Наҷд пош хӯрд ва қисми зиёди заминҳои он таҳти назорати Иморати Ҷебели Шаммар қарор гирифтанд. Соли 1902 Абдулазиз, аз насли ҳокимони Арабистони Саудӣ барои кумак дар ташкили ҳамла ба Ҷебел Шаммар ба амири Кувайт муроҷиат кард. Азбаски амир бо Рашидиён, ки дар Ҷебел Шаммар ҳукмронӣ мекарданд, мухолифат дошт, ӯ Абдулазизро аз мардум ва силоҳ таъмин кард. Дар натиҷаи як ҳамлаи ҷасуронаи Абдулазиз бо теъдоди ками одамон тавонист шаҳри аҷдодии Саудия — Риёзро забт кунад ва ӯ худро амири нави давлати Саудӣ эълон кард. Солҳои минбаъда муборизаи байни саудиҳо ва рашидиёнро нишон доданд, ки дар натиҷа минтақаи Ал-Қосим таҳти назорати Абдулазиз қарор гирифт. Дар соли 1913 аз заъфи нерӯҳои усмонӣ дар минтақа истифода бурда, Ал Ҳаса ва Ал Катифро забт кард. Дар давоми Ҷанги Якуми Ҷаҳонӣ, бритониёиҳо тавассути агенти худ Уилям Шекспир бо Абдулазиз тамос гирифтанд, ки ба шарофати он Шартномаи Дарин дар соли 1915 ба имзо расид, ки тибқи он Абдул-Азиз қавл додааст, ки ба давлатҳои таҳти ҳимояи Бритониё дар соҳилҳо халиҷи Форс ҳамла накунад, аммо дар иваз ба ӯ протекторати Бритониёро кафолат доданд. Аз сабаби он, ки душманони кӯҳнаи Абдулазиз — рашидиён шарикони содиқи империяи Усмонӣ буданд, Абдулазиз имконият пайдо кард, ки бо пули англисӣ бо онҳо ҷанг кунад. Аммо, дар замони ҷанг, Бритониё на танҳо бо Абдулазиз музокира кард ва пас аз ҷанг дар сарзаминҳои арабии империяи собиқи усмонӣ, Подшоҳии Ҳиҷоз низ ба вуҷуд омад, ки ҳокими он Ҳусейн ибни Алӣ даъво дошт, ки арабҳоро дар зери парчами худ муттаҳид кунад. Дар соли 1919 ӯ сарбозони худро ба манотиқи наздисарҳадии Наҷд интиқол дод, вале мағлуб шуд. Бритониёи Кабир мӯътадил сохтани шӯҳратпарастии шарики худ Ҳусейнро муфид меҳисобид, аммо ба шикасти ӯ роҳ надод. Дар соли 1921 Абдулазиз ниҳоят Иморати Ҷебели Шаммарро мағлуб кард ва заминҳои онро зам кард ва худро султони Наҷд эълон кард. Нигаред низ Манбаъ.
Наҷафбек Вазиров

Наҷафбек Фатҳалибекӯғлӣ Вазиров (17 феврал 1854, Шӯша, Губернияи Шемахин 1 — 9 июл 1926 1, Боку 1) — драматург, публисист; яке аз фаъолон ва бунёдгузорони театри Озарбойҷон. Зиндагинома Наҷафбек Фатҳалибекӯғлӣ Вазиров хатмкардаи Академияи кишоварзии Маскав. Ҳамроҳи устодаш Зардобӣ бори аввал мазҳакаи "Ҳоҷӣ Қаро" (асари М. Ф. Охундов)-ро ба саҳна гузошт. Мақолаҳои нахустинашро дар г. "Экинчи" чоп кард. Вазиров дар драмаҳои худ зиндагии деҳқонон, амлокдорон ва маъмурони буржуазии охири садаи ва ибтидои садаи -ро воқеънигорона тасвир намудааст. Дар мазҳакаи "Гӯшт аз туву устухон аз ман" ва "Тасвире аз тарбияи хонагӣ" мактаби куҳна ва усулҳои тарбияи онзамонро сахт танқид кардааст. Драмаҳои реалистии Вазиров бо равиши мазҳакавии хеш шуҳрат доранд. Вазиров ба масоили мубрами замони худ рӯй овард, аммо муътақид буд, ки одобу русумро танҳо бо тарвиҷу ташвиқи донишу маърифат метавон тағйир дод. Ба эҷодиёти ӯ драматургияи А. Н. Островский таъсири бузург гузоштааст.
Подшоҳии Наҷд ва Ҳиҷоз

Подшоҳии Наҷд ва Ҳиҷоз — давлат дар нимҷазираи Арабистон пас аз забт шудани салтанати Ҳиҷоз дар соли 1920 аз ҷониби Наҷд таъсис ёфт. 8 январи соли 1926 Султони Наҷд Абдулазиз ибни Сауд дар Масҷиди бузурги Макка унвони подшоҳи Ҳиҷоз тоҷгузорӣ карда шуд. 29 январи соли 1927 ӯ ҳамчунин унвони Подшоҳи Наҷд-ро (ба ҷои Султон -и собиқ) ба уҳда гирифт. Мувофиқи шартнома дар Ҷидда, ки 20 майи соли 1927 имзо шуда буд, давлати Абдулазиз аз ҷониби Бритониёи Кабир эътироф шуда, номи Шоҳигарии Наҷд ва Ҳиҷоз-ро гирифт 1. 23 сентябри соли 1932, минтақаҳои Наҷд, Ҳиҷоз, Ал-Хаса ва Катиф ба як салтанати нави ягона бо номи Арабистони Саудӣ муттаҳид шуданд. Муносибатҳои байналмилалӣ Ба туфайли робитаҳои наздик бо Британияи Кабир. Абдулазиз тавонист сиёсати экспансионистии худро бо кумаки низомии Бритониё идома диҳад. Аз ин сабаб, Наҷд ва Ҳиҷоз аз Лигаи Миллатҳо хориҷ карда шуданд. Шоҳигарии Наҷд ва Ҳиҷозро Иттиҳоди Шӯравӣ соли 1926, Иёлоти Муттаҳида дар соли 1931 эътироф карданд. То соли 1932 Британияи Кабир, СССР, Туркия, Форс ва Нидерланд дар Ҷидда намояндагиҳои дипломатӣ доштанд; Фаронса, Италия ва Миср намояндагони ғайрирасмӣ доштанд.
Наҷда ибни Омир

Наҷда ибни Омири Ҳанафӣ — асосгузор ва сарвари фирқаи наҷдияи хавориҷ. Зиндагинома Наҷда Ибни Омир ё Уваймир аз қабилаи Банӣ Ҳанифа аст. Пайравони ӯро наҷдия ва наҷдот мегӯянд. Наҷда Ибни Омир нахуст бо Нофеъ ибни Азрақ – сарвари хавориҷи азрақия ҳамроҳ буд, вале пас аз муддате аз вай ҷудо гашта, соли 66 ҳ. дар замони Абдуллоҳ ибни Зубайр дар Ямома хуруҷ кард ва муддати панҷ сол бар зидди лашкари Мусъаб ибни Зубайр муқовимат намуд. Вай дар ин муддат сарзаминҳои Ямома, Баҳрайн, Умон, Ҳуҷр ва қисмате аз сарзамини Урзро дар даст дошт ва дар ниҳоят соли 69 ҳ.688 м. ба дасти тарафдорони Ибни Зубайр кушта шуд.
Наҷдия

Наҷдия (– наҷдот) — яке аз фирқаҳои хавориҷ аз пайравони Наҷда ибни Омир ё Уваймир. Пайравони ин фирқа аз дигар гурӯҳҳои хавориҷ бо корбурди тақия фарқ мекунанд. Онҳо барои ҳифзи молу ҷон ва ҳамин тавр нашри андешаҳои динии хеш бо истифода аз равиши тақия худро чунон нишон медиҳанд, ки гӯё аз ҷумлаи хавориҷ нестанд. Дар замони Абдулмалик ибни Марвон, халифаи умавӣ пайравони тоифаи наҷдия дар Мадина, Қатиф, Сиистон ва сарзаминҳои дигаре хуруҷ ва ба қатлу ғорати мардум пардохтанд. Оқибат дар миёни онҳо ихитилоф ва парокандагӣ афтод, сарвари тоифа Наҷда соли 72 ҳ. кушта шуд ва Абдулмалик бозмондаҳои онҳоро аз байн бурд.
Наҷиб Моили Ҳиравӣ

Наҷиб Моили Ҳиравӣ — нависанда, мардумшинос, пажӯҳишгар, нусхашинос ва виростори мутуни клоссики адабӣ ва ирфонӣ, муаллифу мунаққиди беш аз сӣ китоб ва сад мақола 2. Зиндагинома Осор.
Наҷибуддин Алӣ ибни Бузғуши Шерозӣ

Наҷибуддин Алӣ ибни Бузғуши Шерозӣ — донишманд, сӯфӣ ва орифи машҳури тариқаи суҳравардия 1, муриди Шиҳобуддин Умари Суҳравардӣ. Зиндагинома Падараш аз Шом ба Шероз омад ва дар онҷо иқомату издивоҷ кард. Наҷибуддин дар Шероз таваллуд ёфт. Пас аз таҳсили муқаддамоти улум бар асари рӯъёе, ба сафар Ҳиҷоз рафт ва ба хидмати шайх Шиҳобуддин Умари Суҳравардӣ расид ва дасти иродат бад-ӯ дод ва аз дасти ӯ хирқа пӯшид ва ба Шероз бозгашт ва хонақоҳе бино кард ва ба иршод пардохт.