ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Зонунавард

Зонунавард — ҷузъи чархзанандаи механизми кривошипӣ-шатунӣ, ки аз наварди як ё чанд зонудор ва якчанд гарданаи асосии ҳамтири ба подшипникҳо такякунанда иборат аст. Зонунавард аз гарданаи асосзону, гарданаи шатунӣ ва рӯя иборат мебошад. Тирҳои гарданаҳои шатунӣ бо тири зонунавард мувофиқат намекунанд. Ҳар як зонуи зонунавард ду рӯя ва як гарданаи васлкунандаи шатун дорад. Дар аксар ҳолатҳо рӯяҳои зонунавард бо порсанг (вазни муқобил) муҷаҳҳаз мегарданд, ки ин зонунавардро ба тавозун меорад. Дар ҳолати дигар ҳангоми бо суръати баланд чарх задан таҳти таъсири қувваҳои инерсионии мувозанашуда зонунавард ба ларзиш меояд. Зонунавардро аз пӯлоди карбону ҷавҳардор ё чӯяни хеле мустаҳками яклухт рехташуда (чакушхӯрда), ё аз рӯи технология, ё талаботи сохторӣ аз ҷузвҳо (асосан барои мошинҳои бузург бо қутри гарданҳои то 1 м месозанд. Зонунавардро дар муҳаррикҳои поршенӣ, насосу компрессорҳо, мошинҳои оҳангарӣ ва ғ. истифода мекунанд. Дар мошинҳои поршенӣ адади зонуҳо маъмулан ба адади устувонаҳо баробар буда, мавқеи зонуҳо ба даварони корӣ, мавқеи устувонаҳо, шартҳои ба мувозинат овардани механизмҳо вобаста аст.
Зора Нил Ҳарстон

Зора Нил Ҳарстон — яке аз симоҳои машҳуртарини Эҳёи Ҳарлем - Зора Нил Ҳарстон дар шаҳраки Итонвилии Флорида таваллуд шудааст.
Зонгулдак

Зонгулдак 1 - шаҳр ва ноҳия дар шимоли Туркия, дар соҳили Баҳри Сиёҳ, маркази маъмурии вилояти Зонгулдак аст. Иқтисод Рушди шаҳр бо оғози истихроҷи ангишт дар нимаи дуюми садаи алоқаманд аст. Зонгулдак бузургтарин ноҳияи саноатии истихроҷи ангишт, саноати металлургӣ ва пӯлод дар Туркия мебошад. Инчунин дар Зонгулдак Мактаби олии техникӣ оид ба истихроҷи маъдан ва бандари интиқоли ангишт мавҷуд аст. Аҳолӣ Аҳолӣ — 125,339 нафар. Бародаршаҳрҳо Пайвандҳо.
Зорино (деҳа)

Зорино — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Октябрский, вилояти Амур медарояд.
Зоренка (ноҳияи Котлаский)

Зоренка — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Котлаский, вилояти Архангелск медарояд.
Зорино (ноҳияи Кинешем, Иванов)

Зорино — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Кинешем, ки дар вилояти Иванов қарор дорад, дохил мешавад.
Зорино-Биково (ноҳияи Иркутск, Иркутск)

Зорино-Биково — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Иркутск, ки дар вилояти Иркутск қарор дорад, дохил мешавад.
Зоринские Двори (ноҳияи Ивнянск)

Зоринские Двори — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Ивнянск, ки дар вилояти Белгород қарор дорад, дохил мешавад.
Зорино (ноҳияи Белозер, Вологда)

Зорино — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Белозер, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Зорино (ноҳияи Лиман)

Зорино — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Лиман, ки дар вилояти Астрахан қарор дорад, дохил мешавад.
Зорони Калон

Зорони Калон — деҳа дар ҷамоати деҳоти Муҷихарфи ноҳияи Нуробод. Аз Зорони Калон то маркази ҷамоат 3 км, то маркази ноҳия 52 км. Аҳолиаш 1882 нафар, тоҷикон.
Зорони Майда

Зорони Майда — деҳа дар ҷамоати деҳоти Муҷихарфи ноҳияи Нуробод. Аз Зорони Майда то маркази ҷамоат 3 км, то маркази ноҳия 52 км. Аҳолиаш 374 нафар, тоҷикон.
Зоринское (ноҳияи Иркутск, Иркутск)

Зоринское — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Иркутск, ки дар вилояти Иркутск қарор дорад, дохил мешавад.
Зосун

Зосун — деҳа дар ҷамоати деҳоти Айнӣи ноҳияи Айнӣ. Аз Зосун то маркази ҷамоат 8 км, то маркази ноҳия 8 км. Аҳолиаш 2941 нафар, тоҷикон.
Зосимо

Зосимо Алвес Каласанес 17 Июл 1977, алвадор, Баиа, Бразилия) — футболбози бразилӣ, муҳофиз, муррабӣ.
Зортеппа

Зортеппа Зортөбе) — деҳа (ауыл) дар вилояти Туркистони Қазоқистон. Дар ноҳияи Сариағаш ҷойгир аст. Дар соли 2009 тибқи барӯйхатгирии аҳолӣ 1576 нафар аҳолӣ дошт.
Зотуирқ

Зотуирқ — миқотгоҳи мардуми Ироқ аст ва имрӯзҳо ба он Зариба гуфта мешавад. Он дар масофаи 100 км дуртар аз Макка ҷойгир шудааст.
Зотовская (ноҳияи Алексеев, Волгоград)

Зотовская — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Алексеев, ки дар вилояти Волгоград қарор дорад, дохил мешавад.
Зотовский (ноҳияи Клет, Волгоград)

Зотовский — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Клет, ки дар вилояти Волгоград қарор дорад, дохил мешавад.
Зотӣ (шоир)

Зотӣ — шоир и форс-тоҷик. Зиндагинома Дар Бухоро камол ёфтааст. Мувофиқи маълумоти "Тазкират-у-шуаро"-и Мутрибӣ Зотӣ шогирди Нисории Бухороӣ будааст. Аз шоирони хуштабъ ва ғазалсаро ёд мешавад. Абёти зер аз ӯст: Ду лаъли ёр, ки ширинтаранд зи ҷон ҳар ду, Ба қасди куштани ман гашта як замон ҳар ду. Ду чашми ишвагараш фитнаҷӯсту офати шаҳр, Чӣ гуна ҷон ба саломат барам аз он ҳар ду.
Зотов (ноҳияи Урюпинск, Волгоград)

Зотов — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Урюпинск, ки дар вилояти Волгоград қарор дорад, дохил мешавад.
Муҳаммад ибни Ҳусайни Зоғулӣ

Абуабдуллоҳ Муҳаммад ибни Ҳусайн Аздии Зоғулӣ — муҳаддис, фақеҳ. Зиндагинома Дар назди падари Самъонӣ ва ал-Муваффақ ибни Абдулкарими Ҳиравӣ илми фиқҳ омӯхтааст. Шахси солеҳ, фозил ва донандаи хуби ҳадис буда, то охири умраш ба ҷамъоварии ҳадис ва омӯхтани илму адаб машғул будааст. Зоғулӣ китобе дар мавриди андухтаҳои худ дар риштаҳои гуногуни илмӣ бо номи "Қайду-л-авобид" тартиб додааст, ки ба қавли Самъонӣ қариб аз 400 ҷилд иборат будааст. Ӯ барои омӯхтани илм ва ҷамъоварии ҳадис ба шаҳрҳои Марв, Марврӯд, Ҳирот ва Нишопур сафар кардааст.
Зоғи ало

Зоғи ало, калоғ, калзоғ, алоакка — як навъ паррандаро гӯянд, ки сар, бол ва думаш сиёҳ буда, дигар қисмҳои баданаш хокистарранг аст. Зоғҳои ало дар давраи лонасозӣ одатан ҷуфт-ҷуфт ва дар дигар мавридҳо села-села шуда мегарданд. Ба Тоҷикистон моҳи октябр барои зимистонгузаронӣ омада, март ба Олтой ва Сибири Ғарбӣ парида меравад ва дар ҳамон ҷо лона сохта тухм мегузорад. Зоғи алоро зимистон ғайр аз Бадахшон ва Помир, дар дигар мавзеъҳои Тоҷикистон (метр аз сатҳи баҳр) дидан мумкин аст. Дар мавридҳои сахт омадани зимистон ва бисьёр боридани барф Зоғи ало дар наздики маҳалаҳои аҳолинишин, дар қадди роҳ ва назди ахлоттуддаҳо зиндагӣ мекунанд. Зоғи ало тухми алафҳои бегона, ҳар навъ партов, лоша ва ғайраро хӯрда фоида меорад. Нигаред низ.
Зоҳиди Гелонӣ

Тоҷуддин Иброҳими Курдӣ маъруф ба Шайх Зоҳиди Гелонӣ — сӯфӣ, ориф, зоҳид ва донишманди форс-тоҷик, муршиди шайх Сафиюддини Ардабилӣ.
Зоғобу

Зоғобу — бозиест бачагона, ки дар бисёре аз маҳалҳои Тоҷикистон роиҷ аст. Се-чор нафар бозигар гирд истода, ҳар ду дастро мушт карда, ба байн дароз мекунанд. Сипас сардор таронаи "Зоғобу"-ро мехонад ва дигарон муштҳоро болои ҳам мисли тири ҷувоз дар мобайн тоб додан мегиранд. Вақте ки сардор мисраи охирро хонда, "торгина бикуч" гуфт, шахсе, ки дасташ аз ҳама боло аст, зуд дасташро қафо мекашад. Агар гӯянда "таҳгина бикуч" гӯяд, бозигари дасташ дар поён буда, зуд дасташро мекашад. Охирин дасте, ки дар байн танҳо монд, шахси мағлуб ҳисоб мешавад. Дар Муъминобод нимфаъол аст. 1.
Зоҳидаи Хонанда

Зоҳидаи Хонанда — хонанда ва ромишгари форс-тоҷик.
Пневмония

Синапаҳлӯ 1, пневмония (— "бемории шуш", аз — "шуш"), газаки шуш, зотуррия — газаки шадид ва музмини алвеолаҳо, бронхиолаҳо ва бофтаҳои пайвасткунандаи шуш. Пневмонияи одам Пневмонияи одамро вирусҳо (вирусҳои грипп, аденовирусҳо, вирусҳои орнитозӣ), бактерияҳо (пневмококкҳо, стафилококкҳо ва ғайраҳо) меангезанд. Аз ҳад зиёд хунукхӯрӣ, назлаи роҳҳои болоии нафас, дарди дандон, сустшавии организм ва ғайра боиси авҷгирии пневмония мегарданд. Пневмонияи шадид Пневмонияи шадид 3 хел мешавад: газаки пардаи шуш (плевройневмония), газаки бронхҳо (бропхонпевмония) ва пневмонияи вирусӣ. Ҳангоми газаки пардаи шуш ҳарораташ: то °С баланд шуда, сари сина дард мекунад ва бемор сахт месулфад. Дар вақти газа ки бронхҳо бошад, қисмҳои алоҳидаи шуш иллат меёбанд. Ҳарораташ то 38°С баланд мешавад ва бемор оҳиста — оҳиста месулфад. Пневмонияи вирусӣ аксар дар вақти эпидемияи грипп мушоҳида мешавад. Ҳангоми он бофтаи пайвасткунандаи шуш иллат ёфта, боморӣ кашол меёбад. Плеврит, думмал, коллапс ва ғайра боди пневмонианд. Дар вақти пневмонияи музмин просессҳои газакгирии қисмҳои осебдидаи шуш дар ҳар сари вақт авҷ могирад. Духтурони тоҷик барои табобати пневмонияи стафилококкии бачагон усули ба воситаи пӯст ба шуш фиристодани антибиотикҳоро васеъ истифода мебаранд. Табобати бачагоне, ки ба пневмонияи музмин гирифторанд, дар санаторияи "Тангаӣ" (райони Орҷоникидзеобод) гузаронида мешавад. Муолиҷа Ба беморхона хобонидани бемор; истоъмоли антибиотикҳо, доруҳои сулфаниламидӣ; физиотерапия ва ғайра. Пешгирӣ Нест кардани манбаи сироят, обутоб додани организм, пурра табобат кардани пневмонияи шадид ва ғайра. Пневманияи ҳайвонот Ба пневмания аксар ҳайвоноти ҷавон гирифтор мешаванд. Вай одатан дар натиҷаи аз ҳад зиёд хунук хурданн ҳайвонот, нафас кашидани моддаҳои муассир, бемориҳои сироятӣ ё инвазионӣ ва ғайра ба вуҷуд меояд. Боди пневманияи ҳайвонот газаки фасоддор 6 қарасони (гангрена) шуш мебошад.
Зоҳиди Хуҷандӣ

Зоҳид, Муҳаммадзоҳид ибни Муҳаммадраҷаби Хуҷандӣ (қарни — қарни) — хаттот ва шоир и форс-тоҷик. Зиндагинома Дар мадрасаи Бухоро таҳсили илм кардааст. Зоҳид дар навиштани ҳафт навъи хат: кӯфӣ, сулс, райҳон, зулф, риқоъ, тавқеъ ва настаълиқ маҳорати комил дошт. Ӯ тамоми умр дар мадрасаҳои Хуҷанд мударрисӣ карда, ба санъати хаттотӣ машғул буд. Асарҳои зиёди адибони пешин ва замонашро китобат кардааст. Яке аз асарҳои китобаткардаи Зоҳид рисолаи суфияи "Зоду-л-мусофирин"-и Рукнуддин Ҳусайн мебошад, ки соли 1829 дар коғази маҳаллӣ бо хатти зебои настаълиқ анҷом додааст. Сарлавҳаҳои китоби мазкур бо ранги "ҷӯша" хеле зебову хоно навишта шудаанд.
Зоҳидии Даҳбедӣ

Муҳаммадҳошим Зоҳидии Даҳбедӣ — шоир ва хушнависи форс-тоҷик. Зиндагинома Аз хушнависони китобхонаи Бойсунқур. Дар зодгоҳаш — Даҳбед касби камол кардааст. Дар миёнсолӣ ба Ҳиндустон сафар карда буд. Мутрибӣ ӯро дар "Тазкирату-ш-шуаро" соҳибдевон номидааст.
Зоҳир (шоир)

Зоҳир, Абдуззоҳир (қарни) — шоир и форс-тоҷик. Зиндагинома Аслан аз Урганҷ буда, дар Бухоро таҳсили илм кардааст. Пас аз хатми мадраса салавотхонӣ мекард ва ба табибӣ шуғл меварзид. Шеърро неку мегуфтааст. Намунаҳо аз ашъораш дар тазкира ва баёзҳои қарни ва ибтидои қарни сабт гардидаанд. Абёти зер намунае аз ашъори ӯст: Соқӣ, биёр бода, ки айёми ишрат аст, Мутриб бизан наво, ки фурсат ғанимат аст. Чашмам ба рӯи мутрибу гӯшам ба бонги чанг, Эй пандгӯ, бирав, ки на ҷои насиҳат аст. Ҷони ман аз маросими роҳат нишон мапурс, Ман ошиқам, насибаам ин дарду меҳнат аст. Пайкони обдор, ки ояд зи дасти ту, Бар ошиқони сӯхта борони раҳмат аст. З-он гаҳ, ки сар фиганд бар ин остон маро, Бар гарданам зи бори ту сад бори миннат аст. З-абнои даҳр вақт басе хуш намешавад, Хушвақт он, ки муътакифи кунҷи узлат аст. Зоҳир дар ҷустуҷӯй набинад висоли дӯст, Мавқуфи вақт бош, ки ин кор давлат аст.
Зоҳир Қӯчқор

Зоҳир Қӯчқор (1920, Бухоро) - достонсарои халқӣ. Зиндагинома Санъати достонсароиро аз бобоҳояш Раҳмон ва Қувват Бахшӣ (асрҳои 19-20) омӯхтааст. Шогирди шоир — Ислом. Достонҳои "Эрназар", "Нуралӣ", "Гӯрғӯлӣ"-ро бо маҳорати баланд месароид. Аз забони Зоҳир Қӯчқор беш аз 20 достон, аз ҷумла "Тавлиди Гӯрғӯлӣ", "Ҳасанхон", "Ойтӯра ва Мастура" сабт шудааст. Дар Феҳристи достонҳои мардуми ӯзбек 21 достони Зоҳир Қӯчқор бо намунаҳояш тавсиф шудааст.
Зоҳир Дӯстматов

Зоҳир Дӯстматов (10 феврал 1914, Хуҷанд, генерал-губернатории Туркистон — 6 феврал 1967, Душанбе) — коргардони театр, ҳунарпешаи театру синамои тоҷик ва шӯравӣ. Ҳунарпешаи халқии ҶШС Тоҷикистон. Зиндагинома Зоҳир Дӯстматов 10 феврали 1914 дар шаҳри Хуҷанд ба дунё омадааст. Институти давлатии санъати театрии ба номи А. Луначарскийи шаҳри Маскавро соли 1941 хатм карда, муддате дар Театри давлатии академӣ-драмавии ба номи Лоҳутӣ фаъолият доштааст, солҳои ҳунарпеша ва коргардони Театри мусиқӣ-мазҳакаи шаҳри Хуҷанд, аз соли 1946 то поёни умр ҳунарпешаи Театри Лоҳутӣ буд. Нақшҳо дар театр Дар театр дар пиесаҳои Филмошиносӣ Дар синамои тоҷик дар филмҳои "Дохунда", "Дӯсти ман Наврӯзов", "Чароғ дар кӯҳсор", "12 соати ҳаёт", "Коваи оҳангар", "Қисмати шоир", "Марги судхӯр" ва ғайра нақш офаридааст. Барҷастатарин комёбии эҷодиаш симои Қорӣ Ишкамба аз филми бадеии "Марги судхӯр" мебошад, ки ӯ хислату характери қаҳрамонашро ҳамаҷиҳата кушода тавонист 1. Ҷоизаҳо Бо орденҳои Байрақи Сурхи Меҳнат, "Нишони Фахрӣ", медалҳо ва Грамотаи Фахрии Президиуми Совети Олии Тоҷикистон сарфароз шудааст.
Зу

Зу — деҳа дар ҷамоати деҳоти Шӯроободи ноҳияи Шамсиддин Шоҳин. Аз Зу то маркази ҷамоат 16 км, то маркази ноҳия 16 км. Аҳолиаш 6 нафар, тоҷикон.
Зурвон (эзад)

Зурвон, Зрвана акарена — худои яке аз оинҳои аҳди қадими ориёиҳо; дар забони паҳлавӣ "замон" номида, ҳамчун фириштаи "замони бекарон" муаррифӣ шудааст. Дар "Минуи хирад" ва "Позанд" бо номи "Зурвони дрангхудой" омадааст. Бинобар ба унвони падари ду "гавҳари ҳамзод" — Ҳурмузд ва Аҳриман шинохта шудани Зурвон таъсири зурвония ҳам дар дини маздоиву меҳрпарастӣ ва ҳам дар таълимоти зардуштияву монавия мушоҳида мешавад. Номи Зурвон дар навиштаҳои муаррихон ва мубаллиғони масеҳии арманӣ, сурёнӣ, дар "ал-Милал ва-н-ниҳал", "Уламои ислом" ва баъзе матнҳои зардуштӣ, ба монанди "Готҳо" (Ясно, ҳоти 303) омадааст. Донишманди юнонӣ Беросус (асри 4) ва яке аз олимони ҳавзаи Искандария Мусои Хуранӣ (асри 4) дар таҳқиқоташон аз Зурвон ном бурдаанд. Зурвон-ро дар эзадкадаи худоёни Ҳинду Эрону Рум бо Браҳма, Кронос ва Сатурн яке медонанд. Теодос де Попсуест роҷеъ ба Зурвон асаре навишта, Плутарх низ дар ривоятҳояш аз Зурвон ёд кардааст. Эзник де Котд, муаррихон Адамуси Родосӣ, Дамаскиус, Теодори Борхунӣ низ дар таҳқиқоташон ба Зурвон ишора кардаанд. Достони ривоятии Зурвон-ро Эзник де Котд чунин оварда: Пеш аз он ки олам офарида шавад, қабл аз Осмону Замин ва махлуқи дигар, вуҷуди басити ҳақиқӣ мавҷуд буд. Вай муддати ҳазор сол ибодат ва қурбонӣ кард, то аз ӯ фарзанде бо номи Ҳурмузд таваллуд шавад, ки Замину Осмон ва Оламро биофаринад. Чун ҳафтсад сол аз он ҳазор сол гузашт, дар дилаш шак пайдо шуд, ки оё ин қурбониву ибодати ӯ ба самар хоҳанд расид? Зурвон аз ибодату қурбонӣ Ҳурмуздро ва аз шакки овардааш Аҳриманро обистан шуд ва чун аз ин ҳолаш огоҳӣ ёфт, қарор дод, ки кадоме аз онҳо зудтар ба дунё ояд, зимоми ҳукумати шоҳиро ба ӯ хоҳад дод. Ҳурмузд, ки дар батни падар аз зиракӣ бархӯрдор буд, аз ин андешаи падар огоҳ шуд ва дар ин бора ба бародараш Аҳриман хабар дод. Аҳриман, чун майл ба корҳои зишт дошт, бо шунидани тасмими падар, шиками падарро "бидарид" ва қабл аз Ҳурмузд дар назди ӯ ҳозир шуд. Дар ин ҳангом Ҳурмузд низ бо роҳи табиӣ таваллуд шуд. Зурвон Ҳурмуздро ҷавони нуронӣ дарёфт ва хост, ки зимоми ҳукумати ҷаҳон (фарри каёнӣ)-ро ба ӯ супорад, вале Аҳриман боисрор аз падар талаб кард, ки дар тасмими қаблан гирифтааш вафодор бимонад ва зимоми ҳукуматро ба ӯ супорад. Зурвон ба Аҳриман гуфт: "Эй мавҷуди палид, нуҳ ҳазор сол аз фармонравоӣ бар ҷаҳонро ба ту медиҳам, аммо пас аз он фармонравоӣ бар олам аз они Ҳурмузд хоҳад буд ва фармону иродаи ӯ иҷро хоҳанд шуд". Он гоҳ офариниш дар ҷаҳон шурӯъ шуд; он чӣ Ҳурмузд меофарид, хубу судманд ва он чӣ Аҳриман меофарид, зишту бадҳайбат ва зарарнок буд. Қисмати муҳимми устураи Зурвон ҳамон боварӣ ва шакки ӯ дар мавриди ба вуҷуд омадани ду "гавҳари ҳамзод" мебошад. Дар ин бора фикру мулоҳизаҳои муҳаққиқон гуногунанд, вале он чӣ дар ин ривоят мусаллам аст, гузариш аз марзи устура ба афкори фалсафӣ аст, зеро дар он аввалин нишонаҳои офариниши олам матраҳ гардидааст. Гавҳарҳои ҳамзод дар ин сурат мусаввирону омилони офаринишанд, ки оламро аз вазъияти мутлақ ба ҳолати муқайяд дармеоваранд ва боиси пайдо шудани олам мегарданд.
Зуайтс Гурручага

Зуайтс Гурручага Лойола (ноябри 1980, Элгоибар, Испания) — футболбози испанӣ, муҳофиз.
Зрянин (ноҳияи Суровикин, Волгоград)

Зрянин — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Суровикин, ки дар вилояти Волгоград қарор дорад, дохил мешавад.
Зу-л-ҷалоли ва-л-икром

Зу-л-ҷалоли ва-л-икром (— соҳиби бузургӣ ва икром, боазамат ва соҳибикром) — яке аз номҳои Худованд. Зу-л-ҷалоли ва-л-икром дар Қуръон ду бор дар сураи "ар-Раҳмон" зикр гардида, дар ҳадиси асмоуллоҳи-л-ҳусно бо ривояти Тирмизӣ дар радифи 86 ҷой дорад. Муфассирон Зу-л-ҷалоли ва-л-икром-ро ба маънои соҳиби азамат, бузургӣ, эҳсон ва ғинои мутлақ, шоистаи итоат, мустаҳиққи ҳамду ситоиш ва дорои фазли омм гуфтаанд. Ба гуфтаи Муҳаммади Ғаззолӣ, Зу-л-ҷалоли ва-л-икром кас ё зотест, ки ҷалол — бузургӣ ва камол хосси Ӯст ва каромат танҳо аз Ӯ содир мешавад. Шореҳон калимаи "икром"-ро дар ибораи Зу-л-ҷалоли ва-л-икром ба ду маъно гуфтаанд: Паёмбар (с) дар дуоҳо ва муноҷотҳояш Худоро бо номи Зу-л-ҷалоли ва-л-икром-аш бисёр ёд мекард. Борҳо дар дуои баъди намози фарзӣ пас аз се бор истиғфор (гуфтани "астағфируллоҳ") Худоро бо нидои: "ё За-л-ҷалоли ва-л-икром!" ёд кардааст. Дар ҳадиси дигаре таъкид фармуда: "Ба гуфтани ё За-л-ҷалоли ва-л-икром!" мулозамат ва мудовамат дошта бошед!". Дар фазилати Зу-л-ҷалоли ва-л-икром омадааст, ки паёмбар (с) аз канори марде гузашт, ки Худоро бо ин номаш мехонд, фармуд: "Бароят истиҷобат шуд, пас (ҳар чӣ мехоҳӣ, аз Ӯ) суол кун!". Корбурдҳои зиёди Зу-л-ҷалоли ва-л-икром аз ҷониби паёмбар (с) сабаб гардид, ки он дар дуоҳо ва муноҷотҳои мусулмонон ҷойгоҳ ва аҳаммияти хоссе пайдо кунад.
Зубайдулло Абдураҳимов

Зубайдулло Абдураҳимов (Абдураҳимов Зубайдулло Зиёдуллоевич январи 1958, ноҳияи Варзоб) — духтури кардиолог, доктори илмҳои тиб, профессор. Зиндагинома Хатмкардаи факултети муолиҷавии Институти давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абуалӣ ибни Сино. Ординатор (1981 – 83) ва аспиранти Институти ҷарроҳии дилу рагҳои ба номи А. Н. Бакулеви АИТ СССР дар Москва (1983 – 86), духтури шуъбаи ҷарроҳии дилу рагҳои Беморхонаи клиникии 5 Душанбе (1986 – 90), ассистент (1990 – 94) ва дотсент (1994 – 2002)-и кафедраи ҷарроҳии госпиталии ДДТТ ба номи Абуалӣ ибни Сино. Аз соли 2002 профессор кафедраи бемориҳои ҷарроҳиталаби 2-и ҳамин донишгоҳ ва шуъбаи ҷарроҳии дили Маркази илмии ҷумҳуриявии ҷарроҳии дилу рагҳо ва қафаси сина. Фаъолияти илмӣ Оид ба мавзӯи гардиши сунъии хун дар шароити гипотермияи амиқ ва ҷараёни коҳишёфтаи хун ҳангоми ҷарроҳии кушодаи дил дар кӯдакони то яксола, ҳамчунин фароҳам овардани шароити мусоид барои табобати амрози фасодии шуш бо роҳи ислоҳи фаъолияти мубодилаи ғайригазии шуш пажӯҳиш анҷом додааст. Муаллифи 120 асарҳои илмӣ, аз ҷумла 3 монография, 4 дастури таълимию методӣ, 9 таклифи навоварона, 2 ихтироъ. Таҳти роҳбарии ӯ 2 нафар рисолаи номзадии илмро дифоъ кардаанд. Ҷоизаҳо Бо медали НКХХ СССР сарфароз гаштааст. Осор.
Зубайдулло Султонов

Зубайдулло Султонов — (10 майи соли 1942, ноҳияи Айнӣ), иқтисодшинос, доктори илми иқтисодӣ, профессор. Аълочии маорифи ҶТ. Корманди фахрии макотиби олии касбии Федератсияи Русия 1. Зиндагинома Зубайдулло Султонов дар деҳаи Искодар, ноҳияи Айнӣ ба дунё омадааст. Хатмкунандаи Донишкадаи хоҷагии халқи ба номи Г.В.Плеханови ш. Маскав. Ассистент, муаллими калон, дотсенти кафедраи банақшагирии хоҷагии халқи ДДТ ба номи В.И.Ленин, корманди калони илмӣ, мудири шуьбаи тадқиқоти моливу бозории шуьбаи Тоҷикистонии Пажуҳишгоҳи умумииттиҳодии Вазорати савдои ИҶШС оид ба илм, муҳандиси асосии Идораи муносибатҳои байналхалқии Бонки миллии ҶТ. Аз соли 2002 мудири кафедраи молия ва қарзи Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон буд. Ҳоло профессори кафедра. Фаъолияти илмӣ Султонов муаллифи зиёда аз 150 кори илмӣ ва методӣ доир ба мушкилоти истифодаи захираҳо,сиёсати пуливу молӣ, ҳамгироии танзими бозори асьор ва дигар бозорҳои молӣ мебошад. Дар асарҳои Султонов З. захираҳои маьданӣ, заминӣ, обӣ ҳолат, афзалият ва истифодаи онҳо муайян шуда, гунаҳои гуногуни ташкили истеҳсолот дар минтақаҳо пешкаш карда шудааст. Дар осори дигари нашршудааш ҷараенҳои ҷаҳонишавӣ ва ҳамгироӣ дар ҷаҳон таҳқиқ шуда, натиҷа ва оқибатҳои ҷаҳонишавӣ, вокеьбинӣ ва қонунияти амиқшавии муносибатҳои иктисодии байни давлатҳои ИДМ, инчунин ҳолат ва рафти равандҳои ҳамгироӣ дар ИДМ, марҳилаҳои ҳалли мушкилоти ҳамгироии моливу асьорӣ дар ИДМ мавриди таҳлил қарор гирифтааст. Осор Ҷоизаҳо Адабиёт доир ба Зубайдулло Султонов Нигаред низ.
Зрелово (ноҳияи Вологод, Вологда)

Зрелово — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Вологод, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Зубайр ибни Аввом

Абӯабдуллоҳ аз-Зубайр ибн ал-Аввом (594, Макка — 656, Басра) — яке аз муҳиммтарин саҳобаҳои Муҳаммад (с) буд ва аз сӯи ӯ мулаққаб ба ҳавории вай гардид ва ба ривояти ашараи мубашшира, ки дар миёни аҳли суннат шоеъ аст, ҷузви 10 тане аст, ки Муҳаммад (с) ба онҳо биҳиштро ваъда дод. Вай ҳамчунин ҷузви шӯрое аст, ки Умар ибни Хаттоб (р) дар ҳангоме, ки дар бистари марг буд, ташкил дод. Решаи номи Зубайр аз калимаи зибр, тайалбаър билҳиҷора гирифта шуда, ки ба маънои чоҳи санг ё марди қавӣ аст.
Зубаревка (ноҳияи Ленинск, Волгоград)

Зубаревка — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Ленинск, ки дар вилояти Волгоград қарор дорад, дохил мешавад.
Зубайдулло Иззатуллоев

Зувайдулло Иззатуллоев (16 июли соли 1943, гузари Даҳбед, Самарқанд) — зистшинос, омӯзгор. Доктори илми биология, профессор, дорандаи Ҷоизаи Фонди байналмилалии америкоии илмҳои табиатш. оид ба "Гуногунии биологӣ" ба номи Ҷон Сорос. Зиндагинома Зувайдулло Иззатуллоев 16 июли соли 1943 дар гузари Даҳбеди Самарқанд ба дунё омадааст. Дар факултети илмҳои табиатш. (бахши биология) УДТ ба номи В. И. Ленин (ҳоло- Донишгоҳи миллии Тоҷикистон) хондааст. Аспиранти ИЗИП ба номи акад. Е. Н. Павловскийи АИ Тоҷикистон. С. 1970 дар мавзӯи "Моллюскҳои заминии қаторкӯҳи Ҳисор ва атрофи он" рисолаи номз. ҳимоя кардааст. Ход. хурди илмӣ, ход. калони илмии ИЗИП АИ Тоҷикистон. С. 1988 дар мавзӯи "Моллюскҳои Осиёи Миёна ва минтақаҳои ҳамсоя" рисолаи док. дифоъ намудааст. Муд. шуъбаи таснифоти ҳайвоноти бемуҳра, сарходими илмии ИЗИП АИ Тоҷикистон. С. 1992 ба Самарқанд кӯчидааст. И.в. профессори Донишгоҳи давлатии Самарканд ба номи С.Айнӣ, профессори зоология, и.в. муд. каф., аз соли 1999 — муд. каф. экология ва ҳифзи табиати ДДС ба номи А.Навоӣ. Фаъолияти илмӣ Муаллифи беш аз 350 асару мақолаҳои илмӣ, илмии оммавӣ, илмии методӣ, аз ҷумла китоби "Лесак — зараррасони хоҷагии қишлоқи Тоҷикистон", ду монография доир ба тадқ. моллюскҳои Осиёи Миёна. ки ҳаҷми умумиашон 40 ҷузъи чопист. Бисёре аз ин мақолаҳо дар маҷаллаи "Фауна СССР", ЭКС, ЭХҚ Тоҷикистон, моҳномаи "Хоҷагии қишлоқи Тоҷикистон", "Илм ва ҳаёт", "Китоби сурхи СССР", китобҳои дарсии мактаби таҳсилоти ҳамагонӣ ва олии Тоҷикистон ва Ӯзбекистон дарҷ шудаанд. Ба ҳимояи рисолаҳои номз. панҷ аспирант, унвонҷӯ ва коромӯз роҳбарӣ намудааст. Чандин намудҳои нави моллюскҳои тадқиқкардааш номи Иззатуллоевро гирифтаанд. Зувайдулло Иззатуллоев узви През. Ҷамъияти малакологии СССР, узви Шӯрои дифои рисолаҳои док. ва номз. дар назди Институти зоологияи АИ Ӯзбекистон (аз. с.1994), раиси Фонди ғайриҳукуматии "ЭКОСАН"-и ташкилоти ибтидоии ДДС (аз соли 1996), узви ҳайати таҳририяи маҷаллаи "Вестник СамГУ", раиси филиали Самарқандии барномаи байналмилалии ЮНЕСКО "Инсон ва биосфера" (аз с.2003), иштирокчии Конгрессҳои малакологии Англия, Венгрия, Германия, Италия, Испания, ИМА. Ҷоизаҳо Бо медали "Ветерани меҳнат" ва Ифтихорномаҳои соҳави қадр карда шудааст.
Зубариха (ноҳияи Бабушкин, Вологда)

Зубариха — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Бабушкин, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Зубдатуннисо

Зубдатуннисо (сентябр 1651 1, Мултон, Роҷи Бритониё — 17 феврал 1707 1, Деҳлӣ) — шоир аи форсигӯи Ҳиндустон. Зиндагинома Духтари Аврангзеб, хоҳари шоираҳо Зебуннисо ва Зинатуннисо. Дар тазкираи "Занони суханвар" бо номи Зубайда ёд шудааст. Аз улуми расмии давр, бахусус улуми адаб, огоҳии комил доштааст. Аз девонаш иттилоъ нест. Намунаҳои ашъораш дар тазкираҳо сабт аст. Абёти зер аз ӯст: Бода нӯш, гар шавад хуни ошиқон нӯше, Баъд аз ин каме бо ӯ метавон задан ҷӯше. Ҳар куҷо ба ман бархӯрд, ман зи умр бархӯрдам, Рашки моҳи нав тифли пой то сарогӯше. Ҳар куҷой ахлоқе, лобалойи оине, Панди носеҳон машнав, ҳарфи кас макун гӯше. Мисли ӯ надорад ёд ҳеч кас зи маҳрӯён, Деру зуди хотирҳо зуд кун фаромӯше.
Зубариха (ноҳияи Пестяк, Иванов)

Зубариха — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Пестяк, ки дар вилояти Иванов қарор дорад, дохил мешавад.
Зубатинская (ноҳияи Коношский)

Зубатинская — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Коношский, вилояти Архангелск медарояд.