Ӯзбекистон

Ҷумҳурии Ӯзбекистон — кишваре дар Осиёи Миёна аст. Дар шарқ бо Қирғизистон, дар шимолу шарқ, шимол ва шимолу ғарб бо Қазоқистон, дар ҷанубу ғарб ва ҷануб бо Туркманистон, дар ҷануб бо Афғонистон ва дар ҷанубу шарқ бо Тоҷикистон ҳаммарз аст. Пойтахт ва калонтарин шаҳри ин кишвар — Тошканд (аҳолиаш 3 миллион 100 ҳазор нафар) 4. Дигар калонтарин шаҳрҳо: Самарқанд, Намангон, Андиҷон, Бухоро, Нуқус, Фарғона, Қаршӣ. Дар Ӯзбекистон аз 37,5 миллион зиёдтар мардум зиндагонӣ мекунад 5. Забони давлатӣ ва расмии кишвар — ӯзбекӣ. Забони русӣ дар кишвар ҳамчунин истифода мешавад. Таърих Дар садаи даҳуми милодӣ, сарзамини кунунии Ӯзбекистон, ҷузъе аз қаламрави Сомониён буд. Пас аз Сомониён, Ӯзбекистон ба тартиб, таҳти ҳукумати Ғазнавиён, Салҷуқиён, Хоразмшоҳиён, Қарохониён, Темуриён ва хонҳои ӯзбек буда аст. Дар садаи 19 милоди ғарб ва шимоли Ӯзбекистон зери итоати хонигарии Хева ва ҷануби Ӯзбекистон зери салтанати аморати Бухоро буд. Хонигарии Хева дар соли 1877 зери султаи Русия даромад. Даврони Истиқлол. 2 сентябри соли 2016 президенти Ӯзбекистон Ислом Каримов дар синни 78-солагӣ дар Тошканд аз олам даргузашт. Ҷанозаи президент дар зодгоҳаш, шаҳри Самарқанд гузашт, ва президенти якӯми Ӯзбакистон масҷиди Ҳазрати Хизр дар оромгоҳи марказии шаҳри кӯҳнаи Самарқанд дафн карда шуд. Дар ҷанозаи Ислом Каримов президентҳои Тоҷикистон, Туркманистон ва Афғонистон, сарвазирон (ҳамчунин сарвазири Русия), ноибони-сарвазирон, вазирон ва дигар меҳмонҳои олӣ аз кишварҳои гуногун иштирок кардаанд. Баъди марги Ислом Каримов вазифаи президентӣ ба раиси Сенатӣ Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Ӯзбакистон Ниғматулло Йӯлдошев гузашт. 8 сентябри соли 2016 дар маҷлиси якҷояи ҳар ду палатаи Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Ӯзбекистон, Йӯлдошев худрадкунӣ аз ин вазифа кард. Дар он маҷлис, сарвазири Ҷумҳурии Ӯзбакистон Шавкат Мирзиёев ба вазифаи президенти муваққати Ҷумҳурии Ӯзбакистон таъйин шуд. Дар ин интихобот овози аксари овоздиҳонро (88,61 %) Шавкат Мирзиёев аз Ҳизби либерал-демократии Ӯзбакистон гирифт ва президенти интихобшудаи Ҷумҳурии Ӯзбекистон шуд. Ҷои дуюмро Ҳотамҷон Кетмонов аз Ҳизби халқии демократии Ӯзбекистон гирифт (3,73 %). ҷои сеюмро Наримон Умаров (3,46 %) аз Ҳизби сотсиал-демократии "Адолат" ва ҷои чорӯмро (2,35 %) Сарвар Отамуродов аз Ҳизби демократии "Наҳзати Миллӣ" гирифт. Интихоботи президентии оянда дар ин кишвар дар соли 2021 мегузарад. Сохтори сиёсӣ Тибқи конститутсия, Ӯзбекистон давлати ҳуқуқбунёди демократӣ мебошад. Сардори давлат Президенти Ҷумҳурии Ӯзбекистон аст. Мақоми олии намояндагии давлатӣ Олий Маҷлиси Ҷумҳурии Ӯзбекистон мебошад, ки ҳокимияти қонунбарорро амалӣ менамояд. Олий Маҷлиси Ҷумҳурии Ӯзбекистон аз ду палата - Палатаи қонунгузорӣ (палатаи поёнӣ) ва Сенат (палатаи боло) иборат аст (Конститутсияи Ҷумҳурии Ӯзбекистон, боби 18, моддаи 76). Мақоми ҳокимияти иҷроияи Ҷумҳурии Ӯзбекистон, ки барои фаъолияти пурсамари иқтисодиёт, соҳаи иҷтимоӣ ва маънавӣ, татбиқи қонунҳо, қарорҳои дигари Олий Маҷлиси Ҷумҳурии Ӯзбекистон, Қарорҳо ва фармонҳои Президенти Ҷумҳурии Ӯзбекистон роҳнамоӣ мекунад, Девони Вазирони Ҷумҳурии Ӯзбекистон амалӣ мегардонад. Спорт Ӯзбекистон — яке аз мамлакатдои спортй дар Осиё. Варзиши рақами 1 дар кишвар футбол аст. Аз соли 1994 инҷониб Ассотсиатсияи футболи Ӯзбекистон узви комилҳуқуқи АФК ва ФИФА мебошад. Дастаи мунтахаби Узбкистон яке аз пурқувваттарин дастаҳои Осиё ва кишварҳои пасошӯравӣ маҳсуб мешавад. Ӯ аз соли 1996 инҷониб дар ҳама Ҷоми Осиё ширкат кардааст. Дастаи мунтахаби Узбкистон дар Ҷоми Осиё-2004, 2007 ва 2015 то чорякфинал ва инчунин ба даври ниманиҳоии Ҷоми Осиё-2011 роҳ ёфт. Дастаи мунтахаби Узбкистон ҳеҷ гоҳ дар марҳилаи ниҳоии Ҷоми Ҷаҳон ширкат накардааст, вале ба марҳилаи ниҳоии мусобиқоти интихобии Ҷоми ҷаҳон-2006, 2014 ва 2018 наздик буд. Мунтахаби Узбкистон соли 1995 дар Ҷоми Миллатҳои Афро - Осиё соҳиби медали нуқра шуд. Дастаи мунтахаби ҷавонони футболи Узбкистон қаҳрамониЧемпионати Осиё дар соли 2012 ва инчунин барандаи медали нуқраи Чемпионати Осиё-2010, ки дар Ӯзбекистон баргузор шуд, мебошад. Дастаи мунтахаби ҷавонони Узбкистон қаҳрамони Чемпионати Осиё-2018 байни ҷавонон дар Чин аст. Дастаи олимпии Узбкистон дар Бозиҳои тобистонаи осиёии соли 1994 дар Хиросима қаҳрамони мусобиқаи футбол шуд. Лигаи олии чемпионати футболи Ӯзбекистон Суперлигаи Ӯзбекистон мебошад. Клубхои футболи Узбекистон дар мусобикахои байналхалкй муваффакиятхои калон ба даст меоваранд. Соли 2011 "Насаф" барандаи Ҷоми шуд, муодили Осиё дар Лигаи Аврупои УЕФА. Бошгоҳҳои футболи кишвар дар Лигаи қаҳрамонҳои АФК, мӯътабартарин мусобиқаи бошгоҳҳои футболи Осиё низ ширкат мекунанд ва дар баъзе мавсимҳо "Пахтакор" ва "Бунёдкор" борҳо ба даври ниманиҳоии ин мусобиқа роҳ ёфтаанд. Мактаби доварӣ дар футбол қавӣ аст; Довари ФИФА Равшан Эрматов 11 бозии Ҷоми ҷаҳониро доварӣ кардааст, ки рекорди доварони Ҷоми ҷаҳонии футбол мебошад. Бокс Бокс низ яке аз намудҳои машҳуртарини варзиш дар Ӯзбекистон ба шумор меравад. Дар ҳайати мунтахаби Узбкистон чаҳор қаҳрамони олимпӣ, ду медали нуқра ва ҳашт барандаи медали биринҷии Бозиҳои олимпӣ дар ин навъи варзиш шомиланд. Ин кишвар дар Бозиҳои осиёӣ, қаҳрамонии Осиё ва қаҳрамонии ҷаҳон низ аз ҳама бештар медалҳо ба даст овардааст. Дар Бозиҳои тобистонаи олимпии соли 2016 мунтахаби бокси Узбкистон бо касби 3 медали тилло, 2 нуқра ва 2 биринҷӣ дар ҳисоби медалҳо мақоми аввалро касб кард. Дар Бозиҳои тобистонаи олимпии соли 2024 мунтахаби бокси Узбкистон боз ҳам беҳтар баромад: панҷ муштзани Узбакистон медали тилло ба даст оварданд. Ҳизбҳо ва ҳаракатҳои сиёсӣ Бахшбандии кишварӣ Ӯзбекистон иборат аз 12 вилоят, 1 ҷумҳурии мухтор ва як шаҳри асоси дорад. Ҷуғрофия Дарозии марзҳои кишвар 6221 км мебошад. Дарозӣ: дар тӯлонӣ (аз шимол ба ҷануб) 925 км, дар арзи ҷуғрофӣ (аз ғарб ба шарқ) 1400 км, шарқтарин нуқтаи Ӯзбекистон, шаҳраки Тополино, вилояти Андиҷон аст. Баландтарин нуқта аз сатҳи баҳр: Қуллаи Ҳазрат-Султон бо баландии 4643,3 м (қаторкӯҳи Ҳисор). Пасттарин нуқта аз сатҳи баҳр: ботлоқи намаки Кулатай дар Минбулоқ -.712,7 м 47 (биёбони Қизилқум). Иқлим континенталӣ мебошад. Ҳарорати миёнаи январ аз +4 ° дар ҷануб то -10 ° дар шимол, ҳарорати июл аз +27 ° дар шимол то +37 ° дар ҷануб фарқ мекунад. Ҳарорати пасттарин -38 ° мебошад. Аҳолӣ Аҳолии Ӯзбекистон 32 миллион 121 ҳазор нафар аҳолиро (дар соли 2017) ташкил мекард, аз он ҷумла 51 % аҳолӣ дар шаҳрҳо истиқомат мекарданд. Дар таркибӣ миллии кишвар, 82 % (аз 25 миллион зиёдтар мардуми кишвар) — ӯзбекон, 5 % (аз 1,5 миллион зиёдтар) — тоҷикон, 3 % (аз 900 ҳазор зиёдтар) — қазоқҳо, 2 % (аз 800 ҳазор зиёдтар) — русҳо. Ҳамчунин, дар кишвар қароқалпоқҳо (аз 500 ҳазор зиёдтар), тоторҳо (аз 300 ҳазор зиёдтар), қирғизҳо, корейсҳо, туркманҳо, украинҳо, арманиҳо, озарбойҷониҳо, форсҳо (эрониён), уйғурҳо, белорусҳо, яҳудиён (асосан яҳудиёнӣ бухороӣ), олмониҳо, лӯлиҳо, арабони Осиёи Миёна истиқомат мекарданд. Ҳайати миллии аҳолӣ Аз соли 1989 дар Ӯзбекистон баҳисобгирии аҳолӣ гузаронида нашудааст. Мансубияти миллӣ аз рӯи маълумотномаи шиносномаҳои шаҳрвандӣ ва шаҳодатномаҳои таваллуди фарзандон (аз рӯи миллати волидайн) оварда шудааст. Иқтисодёт Идҳои расмии кишвар Маориф ва фарҳанг Мувофиқи маълумоти Кумитаи давлатии омори Ӯзбекистон, дар соли 2020 шумораи театрҳое, ки дар кишвар фаъолият мекунанд, 49 ададро ташкил медиҳад. Ҷозибаҳои сайёҳӣ Нигораҳо Пайвандҳо.