ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Боқӣ

Боқӣ, ал-Боқӣ аст, фонӣ аст ва (танҳо) зоти Парвардгори ту, ки соҳиби ҷалолу икром аст, боқӣ мемонад" ва "Ва Худо беҳтар ва боқӣ аст". Ғаззолӣ дар тафсири маънои Б. мегӯяд: "Ӯ мавҷуди воҷибулвуҷуд бизотиҳи аст, лекин вақте дар зеҳн ба оянда изофа шавад, Б. ва чун ба гузашта изофа шавад, қадим (аввал) номида шавад". Б. аз назари мутакаллимон ва фалосифаи исломӣ мавриди баррасиҳои густардае қарор гирифт, ки ин басотати луғавии онро то андозае печида сохтааст. Вожаи Б. дар Қуръони карим бо муштаққоти феълӣ омадааст ва дар суннати набавӣ дар ҳадиси асмоуллоҳ — "Сунан"-и Тирмизӣ, "Сунан"-и Ибни Моҷа, "Мустадрак"-и Ҳоким ва "Фатҳулборӣ"-и Ибни Ҳаҷари Асқалонӣ ба шакли исми фоил зикр шудааст. Банда, ки фитратан ба абадият ва ҳаёти мондагор гароиш дорад, мақоми ҷовидонагӣ ва ҳаёти абадиро бо таҷаллии осори номи Б.-и Худованд дар зиндагиаш, бо пайравӣ аз таълимоти шариати Ӯ ва бо анҷом додани корҳои мондагоре, ки дар таъбири қуръонӣ ба онҳо боқиёти солиҳот — пасандозҳои нек гуфта мешавад, ба даст меоварад ва ба саодати абадӣ дар биҳишт даст меёбад.
Вадуд

Вадуд, ал-Вадуд (— меҳрубон) — яке аз номҳои Худованд, ба маънои дӯстдори аҳли тоат ва мустаҳиққи ҳамду муҳаббати онҳо. Вадуд ё сиғаи муболиға аз исми фоил аст ва ё аз исми мафъул гирифта шудааст. Вадуд ба маънои бисёр бомуҳаббату пурнавозиш — маҳбуб, дӯстдошта ва мустаҳиққи ҳамду ситоиш аз сӯйи бандагони муъмини Худо аст. Исми Вадуд барои Худованд бо Қуръон ва дар ҳадиси асмоуллоҳ дар "Сунани Тирмизӣ" дар радифи 48 собит шудааст.
Ал-Ваҷизу фӣ-л-фурӯъ

"ал-Ваҷизу фӣ-л-фурӯъ", "ал-Ваҷиз" — яке аз китобҳои муътабар ва асосӣ дар фиқҳи шофеӣ буда, ба қавли имом Нававӣ яке аз панҷ китоби дар мазҳаби шофеӣ машҳур ва аз ҳама беш мутолаашаванда мебошад; таълифи Муҳаммади Ғаззолӣ. Китоб ба забони арабӣ таълиф шуда, фуқаҳои шофеӣ дар замонҳои гуногун бар он шарҳҳои зиёде навиштаанд, ки адади онҳо ба қавли фақеҳи шофеӣ ас-Силфонӣ ба ҳафтод мерасидааст. Ҳамчунин чанд шакли мухтасари он низ мавҷуд будааст. Имом Абдулазиз ибни Аҳмади Дайрӣ (фавт 1295 м.) ва Мусо ибни Алии Розӣ (фавт 1330 м.) матни "ал-Ваҷиз"-ро ба назм даровардаанд. Мақому манзалати "Ваҷиз" дар назди шофеиҳо ба андозае баланд будааст, ки баъзеҳо гуфтаанд: "Агар Ғаззолӣ пайғамбар мебуд, ба таҳқиқ, муъҷизаи ӯ ҳамин китоби Ваҷиз" мебуд".
Ал-Вушоҳ фӣ-л-маъонӣ ва-л-баён

"ал-Вушоҳ фӣ-л-маъонӣ ва-л-баён" шарҳ навиштааст.
Волӣ

Волӣ (— соҳиб ва сарпараст), ал-Волӣ — яке аз номҳои Худованд, ба маънои молик, тасарруфкунанда ва тадбиркунандаи ягона дар ашё ва мавҷудоти олам. Бар асоси корбурдҳои қуръонӣ исми Волӣ ва дигар иштиқоқоти он ин маъноро ифода мекунанд, ки сарпараст, ёвар ва уҳдадори ҳақиқии умури махлуқот касе ҷуз Худо нест. Гоҳе маҷозан бандаи мутасаддии кореро низ Волӣ меноманд. Дар Қуръон Дар Қуръони карим як бор даромадааст: 1 Аҳодис Исми Волӣ дар ҳадиси асмоуллоҳ дар Сунани Тирмизӣ дар радифи 78 собит шудааст.
Ал-Инсону-л-комил

"ал-Инсону-л-комил" — маҷмӯаи расоили Азизиддин Насафӣ ба забони форсӣ ва дарбардорандаи мабоҳиси дақиқ ва муҳимме дар ирфон ва ҳикмат аст. Сохтор Ин маҷмӯа, шомили як муқаддима, бисту ду рисола, расоили изофӣ (ёздаҳ рисола) дар баъзе аз нусахи китоби "Манозил ал-соирин" аст. Ҳар рисола, худ муштамил бар чандин фасл аст ва дар он аз як ё чанд мавзӯъ ба ҳам пайваста сухан гуфта мешавад.
Ал-Дибайбот

Ал-Дибайбот — шаҳрест дар вилояти Кордофани Ҷанубӣ дар Судон дар баландии 380 метр аз сатҳи баҳр ва тақрибан 700 километр аз пойтахт — ш. Хартум ҷойгир аст.
Ваҳҳоб

Ваҳҳоб, ал-Ваҳҳоб (— бахшанда, атокунанда) — яке аз номҳои Худованд, ба маънои бахшандаи беиваз, атокунандаи беғараз ва ҳоҷатбарори бидуни суол. Вожаи Ваҳҳоб сиғаи муболиға буда, аз решаи ҳиба — бахшиши беиваз гирифта шудааст. Дар Қуръони карим Ваҳҳоб дар Қуръони карим се бор зикр шудааст: Дар аҳодис Ваҳҳоб дар ҳадиси асмоуллоҳ дар "Сунани Тирмизӣ" дар радифи 17 собит шудааст. Бахшандагӣ ва ҳоҷатбарории Худованд тибқи корбурдҳои гуногуни иштиқоқоти вожаи Ваҳҳоб дар Қуръон беандоза ва фарогири тамоми неъматҳо, хубиҳо ва ниёзҳо мебошад, ба монанди атои фарзанд, бозкардани хазинаҳои раҳмат, кушодани дари ризқ, офият бахшидан ва ғайра, ки дар оятҳои гуногун ба Худо нисбат дода шудаанд.
Ал-Иттиҳод (бошгоҳи футбол)

"Ал-Иттиҳод" — бошгоҳи футболи арабӣ, ки дар шаҳри Ҷиддаи Арабистони Саудӣ қарор дорад. Таърих Ҳайати ҳозира Эзоҳ Портал:Футбол.
Ал-Исмоилия

Ал-Исмоилия — шаҳр дар Миср. География Иқлим.
Ал-Итқон фӣ улуми-л-Қуръон

"ал-Итқон фӣ улуми-л-Қуръон" — яке аз муҳимтарин ва ҷомеътарин таълифоти Суютӣ дар улуми қуръонӣ. "ал-Итқон" ба забони арабӣ навишта шуда, аз 80 фасл иборат аст. Муаллиф дар тадвини он аз 154 манбаъ баҳра гирифтааст. "ал-Итқон" фарогири масъалаҳои шинохти оёти маккӣ ва маданӣ, гирдоварӣ ва тадвини Қуръон, ҳуруф, калимаҳо, шаъни нузули оёт, маҳалли нузул, китобат, эъҷози Қуръон, навъҳои қироат, одоби омӯзиш ва ҳифзи Қуръон, шинохти муҳкаму муташобеҳ, муқаддаму муаххар, омму хос, носиху мансух, ҳақиқату маҷози Қуръон, илми тафсир, муфассирони Қуръон ва мавзӯъҳои мухталифи дигар аст. Шеваи таснифи Суютӣ дар "ал-Итқон" чунин аст, ки ӯ аввал унвони мавзӯеро оварда, машҳуртарин касонеро, ки дар он китоб таълиф кардаанд, ном мебарад, фоидаи донистани он мавзӯъ ва аҳаммияту нақши онро дар шинохту тафсири маъноҳои Қуръон баён мекунад. Сипас, масъалаҳо, фурӯъ ва нукоти онҳоро бозгӯ карда, дар баёни тамоми ин матлабҳо аз Қуръону ҳадис ё ақволи донишмандони фан далел меоварад. Гоҳе бахшҳои фарогири он мавзӯъро аз китобҳо ба таври комил ё хулоса оварда, дар мавридҳои бисёре дар поёни фасл раъйи худро низ нигоштааст. Аз беҳтарин имтиёзоти "ал-Итқон" ин аст, ки Суютӣ дар он бисёр маъхазу матнҳо ва навиштаҳоеро оварда, ки асли онҳо ба дасти мо нарасидааст. "ал-Итқон" аз ҳамон рӯзгори навишта шуданаш мавриди таваҷҷуҳ қарор гирифта, дар тадвину нигоришҳои улуми қуръонӣ пас аз асри 10 хеле муассир будааст. "ал-Итқон" нахустин бор соли 1854 дар сипас соли 1862 дар Миср ва минбаъд борҳо дар Лубнон, ҶИЭ ва Арабистони Саудӣ ба чоп расидааст.
Кувайт (шаҳр)

Кувайт — пойтахи Давлати Кувайт мебошад.
Ал-Минё

Ал-Минё — шаҳр дар Миср. География Иқлим.
Ал-Мансура

Ал-Мансура — шаҳр дар Миср. География Иқлим.
Муҳаммади Моҳонӣ

Абдуллоҳ Муҳаммад ибни Исои Моҳонӣ — риёзидон, муҳандис, ахтаршинос ва нависанда и эронитабор, муаллифи "Китобу-н-насаба", "Шарҳи мақолаи панҷуми китоби Усул"-и Уқлидус" ва "Арзу-л-кавокиб".
Ал-ислоҳ

"Ал-ислоҳ" — маҷаллаи таърихӣ-адабии динӣ, ки солҳои 1915 – 18 ба забони туркии чиғатойӣ дар Тошкент чоп мешуд. Дар як моҳ ду бор ба табъ мерасид. Аввал ношираш Абдурраҳмон Содиқ (Сайёҳ), сонӣ Аскархон Паҳлавон буданд. "Ал-ислоҳ" дини исломро ситоиш ва идеологияи онро дастгирӣ мекард. Дар арафа ва солҳои Инқилоби Октябр "ал-ислоҳ" минбари пантуркизм буд.
Аҳмади Наҳовандӣ

Аҳмад ибни Муҳаммади Наҳовандӣ — ахтаршинос и мусулмони эронӣ дар замони Яҳё ибни Холид. Ӯ дар дар Ҷундишопур ба расадҳои нуҷумӣ пардохт ва зиҷе ба унвони "Муштамил" таълиф кард.
Ал-Форобӣ (деҳа)

Ал-Форобӣ Әл-Фараби) — деҳа дар вилояти Туркистони Қазоқистон. Дар ноҳияи Ҷетисой ҷойгир аст. Аҳолӣ Дар соли 2009 1237 нафар аҳолӣ дошт.
Аҳкому-с-султония ва-л-валоёту-д-диния

"Ал-аҳкму-с-султния ва-л-валоёту-д-диния" ва боби бистум дар баёни аҳкоми муҳтасибӣ мебошад.
Ал-ашбоҳ ва-н-назоир

"Ал-ашбоҳ ва-н-назоир" — асари фақеҳи ҳанафӣ Зайнуддин ибни Иброҳим, маъруф ба ибни Нуҷайми Мисрӣ (вафот 1562-63) дар фиқҳи ҳанафӣ. Ба забони арабӣ таълиф шудааст. Сохт "Ал-ашбоҳ ва-н-нозир" аз рӯйи сохт ва табақабандии матолиб дар фиқҳи ҳанафӣ бесобиқа буда, дар он аввалин бор қоидаҳои фиқҳӣ ба шакли ҷомеъ фароҳам оварда шудааст. Он аз муқаддима ва ҳафт фан (боб) иборат аст: Фанни аввал дар баёни маърифати қоидаҳо, ки ба ҳақиқат онҳо усули фиқҳ мебошанд; фанни дувум дар баёни зобитаҳое, ки он барои мударрис, муфтӣ ва қозӣ аз ҳама бештар суд дорад; фанни севвум дар баёни ҷамъ ва фарқ (ин фан нотамом монда, онро баъдан бародари муаллиф Умар ибни Иброҳим (вафот 1005) такмил додааст; фанни чаҳорум дар баёни луғазҳои фиқҳӣ; фанни панҷум дар баёни ҳилаҳои шаръӣ; фанни шашум дар баёни ашбоҳ ва назоир (чизҳои мушобеҳ ва назири якдигар); фанни ҳафтум дар баёни он чи дар бораи Имоми Аъзам, ҳар ду ёронаш ва машоих ҳикоят кардаанд. Таълифи китоб 3 марти 1562 анҷом ёфтааст. Қисми аз ҳама муҳимми "Ал-ашбоҳ ва-н-нозир" ҳамон фаннест, ки ба зикри қоидаҳои фиқҳӣ бахшида шудааст. "Ал-ашбоҳ ва-н-нозир" бори аввал дар Калкутта ва минбаъд дар Қоҳираву Бейрут борҳо ба табъ расидааст.
Ал-фавз-ул-асғар

"Ал-фавз-ул-асғар" — асари Ибни Мискавейҳ роҷеъ ба фалсафа. Муаарифӣ Он дар бораи пайдо шудани маротиби вуҷуд аз холиқ (сонеъ), масъалаҳои нафс ва нубувват баҳс мекунад. Ба забони арабӣ навишта шудааст. Асар аз се масъалаи асосӣ ва ҳар масъала аз 10 фасл иборат аст. Масъалаи якум "Дар исботи сонеъ" ном дошта, муаллиф дар он ақидаҳои олимонро дар ин соҳа овардааст ва муҳаррики аввал будани Офаридгорро шарҳу тафсир додааст. Масъалаи дуюм доир ба "Нафс ва аҳволи он" мебошад. Ибни Мискавейҳ ақидаи ҳукаморо роҷеъ ба пайдоиши нафс ва инкишофи он оварда, камолоти нафсонӣ ва ба мабдаи худ муроҷиат намудани онро нишон додааст. Масъалаи сеюми "Ал-фавз-ул-асғар" "Дар баёни нубувват" буда, дар он муаллиф робитаи олами сағиру олами кабир, кайфияти хавоси панҷгона, чигунагии ваҳй ва алоқаи он ба нубувват, фарқи набӣ аз мутанаббӣ ва амсоли инҳоро тадқиқ намудааст. Зимни таҳлили масъалаҳои ёдшуда Ибни Мискавейҳ дар "Ал-фавз-ул-асғар" ҳолати аҷсоми табиӣ ва таносуби моддаю суратро ҳамчун чизи ҳодисшуда таҳлил мекунад. Масалан, ӯ муътақид аст, ки сурат дар таҳлили ақлӣ дар ҳаюло ориз мешавад ва ҳар чӣ ориз бошад, вай дар айни замон ҳодис аст. Роҷеъ ба ҳаюло муаллиф таъкид мекунад, ки он танҳо дар таҳлили ақлӣ (тааққул) аз сурат орӣ буда, дар марҳалаи вуҷуди хориҷӣ ҳаргиз аз сурат ҷудо нест. Вобаста ба ҳамин масъала Ибни Мискавейҳ роҳҳои пайдоиши тахайюлу тааққул дар ҷараёни маърифатро нишон медиҳад. Таҳлили бис ёр масъалаҳои ҳастию маърифат дар "Ал-фавз-ул-асғар" таъсири афкори атиқаи юнониро дар эҷодиёти Ибни Мискавейҳ нишон медиҳад. Аз ин рӯ, "Ал-фавз-ул-асғар" дар муайян кардани афкори фалсафии мутафаккир нақши муайяне дорад.
Ал-Қонун

"Алқонун фи-т-тиб", "Қонуни тиб", "Қонун дар тиб" — асари Ибни Сино ва яке аз донишномаҳои бузургтарин дар илми пизишкӣ мебошад. Бузуртарин донишномаи ҷаҳон, "Ал-қонун" дар донишгоҳҳои Аврупо то асри барои таълими пизишкон истифода бурда шудааст. "Ал-қонун" соли 1473 дар Милан, ҳамон сол дар олам 15 маротиба, соли 1593 матни арабиаш дар Рим, садаи дар шаҳрҳои гуногуни олам 16 маротиба, садаи 20 маротиба ба забони бисёр халқҳо интишор гардидааст. "Ал-қонун" аз панҷ китоб иборат аст: Донистаниҳо Тарҷумаи форсиӣ "Ал-қонун фи-т-тиб"-и Абӯалӣ Сино дар Китобхонаи миллии Тоҷикистон нигоҳ дошта мешавад. Дастхати "Ал-қонун фи-т-тиб"-и Абӯалӣ Сино.
Ал-Ҳилол (бошгоҳи футбол)

"Ал-Ҳилол" — пурифтихортарин бошгоҳи футболи арабӣ, ки дар шаҳри Ар-Риёз – пойтахти Арабистони Саудӣ қарор дорад. Таърих Ҳайати ҳозира Эзоҳ Портал:Футбол.
Ал-Ҷазира

Ал-Ҷазира — муассисаи телевизионии байналхалқӣ ва офиси асосиаш дар Доҳа, ки пойтахти Қатар аст, ҷойгир шудааст. Соли 1996 бо фармони амири Қатар таъсис ёфт. 1. Дар ҷаҳон бо пахш намудани барномаҳое, ки ба бомбаборон ва ракетаборони Афғонистон аз тарафи Амрико (2001 то имрӯз), ва изҳороти Осам Бен Ладенро бахшида буд, машҳур гашт. Номи "Ал-Ҷазира" калимаи арабӣ буда маънояш "ҷазира", кутоҳи арабӣ (ал-Ҷазира ал-Арабийя) — яъне, нимҷазираи Арабистони Саудӣ.
Ал-Ҷамилин (Сериали телевизионӣ)

Ал-Ҷамилин Силсилаи телевизионии Саудӣ - Ироқ - Аморати танҳо барои ҷавонон ва духтарон нигаронида шудааст, ки 1 апрели соли 2022 дар пахш шудааст. Ӯ бо аломатҳои сухангӯи аксари лаҳҷаҳои арабӣ фарқ мекард. Файзали писарбачаи ёздахсола дар шахри калон аз саргузаштхои хандаовараш лаззат мебарад. Силсила дар бораи оилаи Файсал ва саргузаштҳои хандоварашон дар як шаҳри бузург нақл мекунад. Зеботарин сериали телевизионӣ барои ҷавонон ва навтарин сериалҳои телевизионӣ барои оилаҳо, ҷавонон ва духтарон, Файсал бо дӯстонаш имтиҳони олӣ мегирад. Бозии персонажро бо номи "Файсал Ҳаммуд Ал-Қахтани" офаридааст, ки дар рӯй, мӯйҳои сиёҳ, чашмҳо бо айнак, дар бадан, дар тан либос бо тасвири худ дар миёна, тасвири нӯшокии Спрайт дар миёна, халатхои дарози сиёх, шими сиёх ва туфлихои сафед. арабӣ тоҷикӣ.
Ал-ҳовӣ

"Ал-ҳовӣ" — асари Абубакр Муҳаммад Закариёи Розӣ дар боби тиб. Муаарифь Розӣ дар асар ҳамаи бемориҳоеро, ки мушоҳида ва табобат кардааст, зикр менамояд. Бино ба маълумоти Абурайҳони Берунӣ "Ал-ҳовӣ" аз 13 фасл иборат аст: беморӣ ва муолиҷаи беморон, ҳифзи сиҳат; бахия (чоки захм), шикастабандӣ ва захмҳо; нерӯи доруҳо, ғизо ва дигар моддаҳо, ки дар тиб истифода мешаванд; доруҳои мураккаб, санъати тиб, дорусозӣ, рангу таъм ва бӯи доруҳо; навъи баданҳо, вазнҳо ва кайлҳо (ченакҳо); шарҳу вазифаҳои аъзо; иллат ва сабабҳои табиии санъати тиб; нахустин истилоҳоти тиббӣ ва муқаддимаи тиб. Муаллиф барои таҳияи китоби мазкур 15 соли умри худро сарф кардааст. Китоб аз 30 муҷаллад иборат мебошад. Ошноӣ бо муҳтавои "Ал-ҳовӣ" шаҳодат медиҳад, ки Розӣ аз таълифоти Дисқуридус, Буқрот, Ҷолинус ва дигар табибони юнонӣ, румӣ, арабӣ хуб огоҳӣ доштааст. "Ал-ҳовӣ" қомуси ҳақиқии тиббӣ буда, қариб ҳамаи масъалаҳои тибби амалӣ ва назариявии ҳамон даврро дар бар мегирад. Абуалӣ ибни Сино ба ин асари Розӣ шинос буд ва дар китоби худ "Аш-Шифо" иқтибосҳои сершумор карданаш далели ин мебошад. Ба қавли муаррихон Шайхурраис зимни шурӯъ кардан ба омӯзиши тиб дар навбати аввал ба "Ал-ҳовӣ" шинос шудааст. "Ал-ҳовӣ" аввал соли 1486 ва минбаъд солҳои 1509, 1542 бо номи " " дар Италия ба лотинӣ тарҷума шудааст. Дастхатҳои он бо номи "Ал-Ҷомеъ-ул-ҳозир ли синоати-т-тиб" ва "Ал-Ҷомеъ-ул-кабир" дар китобхона-музейи Италия, китобхонаҳои Мюнхен, Оксфорд, Кембриҷ, дар Испания, Истанбул, Ромпур, Мадрас ва ғайра маҳфузанд.
Ал-Ҷубайл

Ал-Ҷубайл — шаҳр дар Арабистони Саудӣ. География Иқлим.
Ал-Ҷавдия

"Ал-Ҷавдия" — ("Некӣ ва нек шудан"), асари тиббии Абуалӣ ибни Сино. Маълумотнома Солҳои 1005 – 10 ба забони форсӣ таълиф шудааст. Дар муқаддимаи рисола омада: "Бидон, ки ҷамеи иллатҳо аз хӯрдани бисёру гуфтани бисёр ва хуфтани бисёру муҷомиати бисёр падид ояд. Аз хӯрдани бисёр меъда табоҳ шавад, ҷигар заиф шавад, дарди шикаму гурда падид ояд, ногувориш ва бодҳои зишту тухма ва сустии аъзо бувад. Аз хоби бисёр зардии рӯй ва гаронии тан бошад, мағз тиҳӣ гардад, чашм биомосад, савдо ғолиб шавад. Аз бисёр гуфтан дарди сар ва шақиқа бувад ва ҳарорати сафро ва зиёдатии ранҷ ва ба охири умр иллатҳои саъб ориз гардад. Аз муҷомиат кардани бисёр гурда заиф шавад, тан лоғар гардад, чашм торик ва мағз хушк шавад ва лаззати шаҳват дарнаёбад, рӯяш зуд сафед шавад, пӯсти бадан дурушт гардад". "Алҷабр-ва-л-муқобала" аз 8 боб иборат буда, илоҷи баъзе бемориҳои чашм (пурхунӣ, тухмак, илтиҳоб ва об рафтани чашм, шабкӯрӣ, рехтани мижа), дандону даҳон (дард ва хунравии дандон, бӯи нофорам ва об рафтан аз даҳон ва ғайра), меъда, рафъи қай, кирми меъда, қуланҷ, дарди нофу зиҳор, калаф, таб, хориши андом, моргазида, мӯйрезӣ, берун омадани мақъад, дармони бавосир, омос, дарди хоя, сустии қувваи боҳ, истисқо, қатъ ва ифроти ҳайзи занон, нозоӣ, сусткамарӣ, камширии пистон, усулҳои маҳв намудан ва ё хӯсондани ҳашарот (магас, кайк, мӯрча ва ғайра), ҷонварҳои газанда (мор, каждум) ва лавозимоти пардози бадан сухан меравад. Муаллиф барои табобати бемориҳои номбурда ҳар гуна наботот ва меваю сабзавот, моддаҳои ғизоӣ, химиявӣ ва органикиро тавсия медиҳад.
Ҳабаши Ҳосиб

Абуҷаъфар Аҳмад ибни Абдуллоҳи Марвазӣ, маъруф ба Ҳаббаша-л-Ҳосиб — ҳайатшинос ва риёзидон и Зиндагинома Дар Бағдод дар замони Маъмуни Муътасим ва пас аз он зиндагӣ кардааст. Узви мактаби илмии Бағдод. Солҳои мушоҳидаҳои нуҷумӣ анҷом додааст. Аҳмади Марвазӣ дар таърихи илм яке аз бузургтарин риёзидонон ва ҳайатшиносони замонааш шинохта шуда, лақаби "ал-ҳосиб" ("ҳисобдон")-ро соҳиб гаштааст ва бо номи "ҳабаш ал-ҳосиб" ёд мешавад. Таълифот Аз таълифоти ӯ 14 рисолаи ҳайатшиносӣ ва 2 рисолаи риёзиаш ба мо маълум аст, ки дар инкишофи баъдинаи ин илмҳо нақши муайяне гузоштаанд. Рисолаи "Ал-амал би-л-устурлоб-ил-кури ва аҷоибуҳу", "Китоб ал-арсод фӣ Бағдод" ва ғайра аз ҷумлаи таълифоти Аҳмади Марвазӣ мебошанд. Аҳмади Марвазӣ муаллифи се зиҷи нуҷумӣ аст, ки намунаи онҳо "Синд-ҳинд", "Арканд" ("Зиҷи шоҳӣ") дар китобхонаҳои Берлин ва Истамбул маҳфузанд. Дар таърихи илми мусалласот (тригонометрия) мафҳуми "залл" ("тангенс") ва "залли тамом" ("котангенс")-ро ҷорӣ карда, ҷадвали ин функсияҳоро сохтааст. Аҳмади Марвазӣ усули ҳалли муодилаи трансендентии — -ро, ки дар Назарияи инҳирофи манзар истифода мешавад, пешниҳод намуд. Дертар ин муодила дар Аврупо бо номи "муодилаи Кеплер" машҳур шуд. Аҳмади Марвазӣ ҳамчунин дар инкишофи назарияи мусалласоти куравӣ (тригонометрияи сферавӣ) саҳми бузург гузошта, доир ба устурлоб ва сохти соатҳои офтобӣ низ рисолаҳо навиштааст. Писари Аҳмади Марвазӣ — Абуҷаъфар ибни Аҳмади Марвазӣ, ки бештар бо номи Абуҷаъфар ибни Ҳабаш вомехӯрад, низ ҳайатшиноси шинохта ва созандаи асбобҳои нуҷумӣ дар замони худаш будааст.
Сураи Ал Алақ

Сураи Ал Алақ (— Хунлахта) — наваду шашум сураи Қуръон. Сура дар Макка нозил шудааст ва иборат аз 19 оят аст. Мундариҷа Тафсир Эзоҳ.
Анкабут (сура)

Анкабут (— Тортанак) — бисту нуҳум сураи Қуръон. Сура дар Макка нозил шуда, аз 69 оят ва 7 рукӯъ иборат мебошад. Ба тартиби нузул сураи 81 аст. Номи Анкабут аз ояти 41 гирифта шудааст. Дар оғоз ҳуруфи муқаттааи Алиф, Лом, Мим дорад. Мундариҷа Дар ибтидои Анкабут сухан дар бораи корҳои хубу бад меравад, ки инсон ихтиёран даст ба онҳо мезанад ва барои онҳо масъул аст. Сипас, боз қиссаи баъзе пайғамбарон (а) оварда шудааст: Нӯҳ (а), Тӯфон, Иброҳим (а), пайғамбарии ӯ, ӯро аз оташ раҳонидани Худо, ҳиҷрати Лут (а) бо Иброҳим (а), қавми Лут (а) ва аъмоли зишти онҳо, омадани фариштагон барои ҷазо додани қавми Лут (а), Шуайб (а) ва қавми ӯ, ҷазо додан ба қавми ӯ, зикри қавмҳои Оду Самуд ва ҷазои онҳо, Қорун, Фиръавн ва Ҳомон. Баъди ин зикр шудааст, ки ҳар кадоме аз ин қавмҳову шахсиятҳо ба яке аз ҷазоҳо гирифтор шуданд: боди сангбор, овози сахт, ба замин фурӯ рафтан, ғарқ шудан. Дар охир дар бораи Қуръон, мушрикону аҳли Китоб ва муносибати онҳо ба Қуръон, ҳиҷрат дар замини Худо, муъминон, қудрату тавоноии Худо, аз осмону замин ризқ додани ӯ, ҷойи боамн гардидани Макка, ҷиҳод ва ғайра оятҳо дарҷ гардидаанд. Тафсир Эзоҳ.
Анъом

Анъом (— Чорво) — шашум сураи Қуръон. Сура дар Макка нозил шудааст ва дорои 20 воҳиди мавзӯӣ буда, аз 165 оят иборат мебошад. Ин сура аз аҳди нузули Қуръон то кунун бо ном ва унвони дигаре ҷуз Анъом хонда нашудааст. Ин ном дар Қуръони Карим маҷмӯан 32 маротиба ва дар худи сура 6 бор зикр гардидааст. Мундариҷа Аслан манзури сураи Анъом масоили ҳалолу ҳаром будани бархе аз ҳайвоноти аҳливу ваҳшӣ дар аҳди ҷоҳилият ва истифода аз онҳост. Сураи Анъомро уламои дин маккӣ меҳисобанд, ки он дар як навбат дар Макка барои ҳазрати Муҳаммад пайғамбар (с) нозил шудааст. Тафсир Эзоҳ.
Анбиё

Анбиё (— Паёмбарон) — бисту якум сураи Қуръон. Дар Макка нозил шуда, аз 112 оят ва 7 рукӯъ иборат мебошад. Ба тартиби нузул сураи 65 аст. Мундариҷа Номи Анбиё дар сура зикр нашудааст ва онро аз рӯи мазмун чунин ном кардаанд. Қисмати бештари Анбиё дар бораи ҷиҳод ва муборизаи пайғамбарони бузург (а) бар зидди бутпарастӣ аст. Дар он баъди зикри Мусо (а) ва Ҳорун (а) ва нозил шудани Таврот баёни достони нисбатан муфассали Иброҳим (а), даъвати ӯ ба тавҳид, муборизаи ӯ бо қавми бутпарасти худаш, пирӯзӣ ва наҷот ёфтани ӯ аз оташи Намруд, раҳоии ӯ ва Лут (а) ба воситаи ҳиҷрат ба сарзамини муборак, қиссаҳои Лут (а), Нӯҳ (а), каме муфассалтар дар бораи Довуду Сулаймон (а), доварии онҳо, зиреҳсозии Довуд (а), ба Сулаймон (а) фармонбардор будани боду девҳо, қиссаҳои Айюб (а), Исмоил (а), Идрис (а), Зулкифл (а), Юнус (а) (бо номи Зуннун зикр ёфтааст), Закариё (а), Яҳё (а), Марям ва дар охир баёни Пайғамбари Ислом (с), пайғамбар фиристода шудани ӯ ва уммати ӯ оварда шудааст. Ба Яъҷуҷу Маъҷуҷ ҳам ишорате ҳаст. Дар зимни Анбиё оятҳое низ дарҷ гардидаанд, ки мазмуни онҳо чунин аст: исботи тавҳид, накӯҳиши ширк ва мушрикон, рисолати пайғамбарон (а), аҳволи муъминон ва кофирон дар рӯзи бозпасин, қудрату тавоноии Худо, адли ӯ ва ғ.
Анфол

Анфол (— ғаниматҳо) — ҳаштум сураи Қуръон. Сура дар Мадина нозил шудааст ва иборат аз аз 75 оят ва 10 рукӯъ иборат аст. Ба тартиби нузул сураи 95 мебошад. Номи Анфол аз ояти 1 гирифта шудааст. Мундариҷа Сура дар хусуси ғазваи Бадр нозил шуд ва дар он баёни аҳкоми ғаниматҳо, сифату хусусиятҳои имоновардагон ба Худову Пайғамбар (с), муносибати онҳо ба ҷанг, бахусус ҷанги Бадр, нусрат ёфтани муъминон аз ҷониби Худо ба тавассути фариштагон дар ҷанг, баъзе ҳолатҳои ин ҷанг, итоат кардан ба амри Худову Пайғамбар (с) ва қабули даъвати онҳо, макру ҳилаҳои мушрикон ба муқобили Пайғамбар (с), нобуд шудани ин макрҳо ва молҳои дар ин роҳ сарфшуда ва ғайра оварда шудааст. Аз ояти 40 боз ба мавзӯи ғаниматҳо ва чигунагии тақсими он, ҳолоти муъминон ва мушрикон дар ҷанг, муносибати шайтон ба мушрикон руҷӯъ шуда, дар зимн фиръавниёну пешиниён ва оқибати кори онҳо, муомила бо шиканандагони аҳду паймон зикр ёфтааст. Сипас боз баёни ҷанг, омодагии ҳарбии мусулмонон дар баробари ҳар гуна душман, шартҳои асир гирифтан, қабули фидя аз онҳо оварда мешавад. Баъд оятҳое меоянд, ки дар онҳо ҳамаи мусулмонони замони Пайғамбар (с) — муҳоҷирону ансориён дар асоси имон, ҳиҷрат, ширкат дар ҷиҳод ва муносибат ба ҳиҷрату ҷиҳод табақабандӣ шуда, савобу подоши онҳо муайян гардидааст. Тафсир Эзоҳ Адабиёт 1. Фотиҳа 2. Бақара 3. Имрон 4. Нисо 5. Моида 6. Анъом 7. Аъроф 8. Анфол 9. Тавба 10. Юнус 11. Ҳуд 12. Юсуф 13. Раъд 14. Иброҳим 15. Ҳиҷр 16. Наҳл 17. Исро 18. Каҳф 19. Марям 20. Тоҳо 21. Анбиё 22. Ҳаҷ 23. Мӯъминун 24. Нур 25. Фурқон 26. Шуъаро 27. Намл 28. Қасас 29. Анкабут 30. Рум 31. Луқмон 32. Саҷда 33. Аҳзоб 34. Сабо 35. Фотир 36. Ёсин 37. Саффот 38. Сод 39. Зумар 40. Ғофир 41. Фуссилат 42. Шӯро 43. Зухруф 44. Духон 45. Ҷосия 46. Аҳқоф 47. Муҳаммад 48. Фатҳ 49. Ҳуҷурот 50. Қоф 51. Зориёт 52. Тур 53. Наҷм 54. Қамар 55. Раҳмон 56. Воқеа 57. Ҳадид 58. Муҷодала 59. Ҳашр 60. Мумтаҳана 61. Сафф 62. Ҷумъа 63. Мунофиқун 64. Тағобун 65. Талоқ 66. Таҳрим 67. Мулк 68. Қалам 69. Ҳоққа 70. Маъориҷ 71. Нӯҳ 72. Ҷин 73. Муззаммил 74. Муддассир 75. Қиёмат 76. Инсон 77. Мурсалот 78. Набаъ 79. Нозиот 80. Абаса 81. Таквир 82. Инфитор 83. Мутаффифин 84. Иншиқоқ 85. Буруҷ 86. Ториқ 87. Аъло 88. Ғошия 89. Фаҷр 90. Балад 91. Шамс 92. Лайл 93. Зуҳо 94. Иншироҳ 95. Тин 96. Алақ 97. Қадр 98. Баййина 99. Зилзол 100. Одиёт 101. Қориа 102. Такосур 103. Аср 104. Ҳумаза 105. Фил 106. Қурайш 107. Моъун 108. Кавсар 109. Кофирун 110. Наср 111. Масад 112. Ихлос 113. Фалақ.
Сураи Ал Аср

Сураи Ал Аср (— Замони бегоҳирӯзӣ) — яксаду сеюм сураи Қуръон. Сура дар Макка нозил шудааст ва иборат аз 3 оят аст. Мундариҷа Тафсир Тафсири исломӣ Тафсири донишномавӣ АСР (– ал-Асру-замон), сураи 103-и Қуръон, ки дар Макка нозил шудааст, аз 3 оят иборат мебошад. Ба тартиби нузул сураи 21 аст. Номи Аср аз ояти 1 омадааст. Калимаи "аср"-ро, ки дар оят бо он қасам ёд шудааст, чунин тафсир кардаанд: Дар Аср бо қасам таъкид шудааст, ки инсон дар зиён аст, ба ҷуз касоне, ки имон оварда, корҳои нек анҷом медиҳанд ва якдигарро ба дини ҳақ ва сабру шикебоӣ васияту даъват мекунанд. Аср низ ба мисли дигар сураҳои маккӣ ба ислоҳи андеша, биниш ва ботини инсон пардохтааст, зеро вақте биниши инсон ислоҳ шавад, маниш ва рафтораш низ ислоҳ мешавад. Худованд дар ин сура ба замон, ки фарогирандаи таърихи миллатҳои гуногун ва фарозу нишеби саргузашти қавмҳои мухталиф ва тамаддунҳои башарӣ мебошад, савганд ёд намудааст, ки наслҳои башар вақте аз имон ва амали солеҳ бебаҳра бошанд, ҳам худ ва ҳам ҷомеаи башариро дар умум дучори зиён ва осебпазириҳои гуногуне менамоянд. Қуръони Карим дар ин сура ба чаҳор асли куллӣ амр намуда, ки ду асли он – имон ва амали солеҳ ҷанбаи фардӣ дошта, аз назари равоншиносии динӣ таҳдоби шахсияти инсониро ба вуҷуд меоваранд ва ду асли дигар – тавсия ба ҳақ ва тавсия ба сабр бинобар ҳақоиқи ҷомеашиносӣ ҷавҳари маърифати иҷтимоӣ ва рӯҳи куллиёти зиндагиро дар ҷомеа ташкил медиҳанд. Амнияти рӯҳӣ ва рушди маънавии миллат фароянди табиии татбиқи ин усули чаҳоргона дар ҳаёт ҳастанд.
Сураи Аҳзоб

Ал Аҳзоб (— ҷамъи ҳизб) — сию сеюм сураи Қуръон. Сура дар Макка нозил шудааст ва иборат аз 73 оят аст. Мундариҷа Тафсир Эзоҳ.
Ал Байда

Шаблон:Қуттии Вилояти Либиё Ал Байда Е един от най-големите градове и основни и третият по големина град на Либиё е най-многобройно население и по-големи и от капитала на Вилояти Ал Ҷабал ал Адар, с население от 250.000 жители. Има града Греко. Е бил столица на политически стари Либиё до 1969 година.Шаблон:Вилоятҳои Либиё.