ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Баян (ноҳияи Ойиртау)

Баян Баян) — деҳа (овул) дар ноҳияи Ойиртау дар вилояти Қазоқистони Шимолӣ. Ба ҳайати ҷамоати деҳоти Ариқбалиқ шомил аст. Аҳолӣ Тибқи натиҷаи барӯйхатгирии аҳолӣ дар соли 2009 219 нафар аҳолӣ (107 мард ва 112 зан) дошт.
Баён ибни Бишр

Баён ибни Бишр — яке аз ровиёни ҳадис, ки аз ӯ се ҳадис ривоят ва дар ду маврид ба шакли Баён ибни Бишр зикр шудаанд. Ӯ аз Қайс ибни Абиҳозим ҳадис ривоят кардааст. Заҳабӣ дар бораи Баён ибни Бишр чизе нагуфтааст, вале зимни тарҷимаи ҳоли Қайс ибни Абиҳозим аз ӯ дар шакли Баён ибни Бишр ёдоварӣ шудааст. Дар шарҳи Алии Қорӣ ва Миновӣ низ ба ҳамин мазмун сухан рафтааст.
Баёзи Шашмақом (Китоб)

Баёзи Шашмақом. Муҳаррир М. Акбарзод. – Душанбе. – 2007 с. Мундариҷа Бори аввал дар заминаи нусхаҳои хаттии Тоҷикистон, Русия, Ӯзбекистон ва Эрон матни (назми) баргузидаи шоҳкории шеърию мусиқии устодонаи тоҷикон " Шашмақом " таҳия ва пешкаши дӯстдорони ҳунарҳои зебо мешавад. Назми баргузидаи ин шоҳкории бадеӣ бар пояи нусхаҳои мӯътамади хаттӣ, ки дар оғози садаи Х ва ибтидои асри ХХ дар ҳавзаҳои ҳунарии Бухоро, Самарқанд, Марву Миёнколот тавассути донандагони назму наво, хаттотони чирадаст тадвин гардидаанд, мураттаб шудааст. Таърихи таҳаввули баёз ва баёзнигории мусиқӣ (хосатан мақом ва мақомхонӣ) то кунун дар иртибот бо нусхаҳои хаттии бозмонда пажӯҳиши фаннӣ нашудаанд. Аз ин рӯ солҳои охир доир ба таърихи ташаккули манзумаҳои мусиқӣ (мақомҳо) дар Тоҷикистону Ӯзбекистон фикру хулосагириҳои гуногун рӯи кор омаданд, ки то ҷое аксари навиштаҳо баёнгару ҷавобгӯи воқеияти таърихию илмии ташаккули куллиёти назми ин шоҳкории шеърию мусиқӣ нестанд. Тақризҳо Донистаниҳо Китоби Баёзи Шашмақом. Муҳаррир М. Акбарзод. – Душанбе. – 2007 с. дар Китобхонаи миллии Тоҷикистон маҳфуз аст. Дар бораи муаллиф.
Баёнии Астарободӣ

Баёнии Астарободӣ — шоир и тоҷик (асри 16). Зиндагинома Дар Астаробод касби камол намуд. Мувофиқи маълумоти "Туҳфаи Сомӣ" "ба раммолӣ иштиғол дошт ва дар шеър табъаш хуб воқеъ шуда". Намунаи ками ашъораш боқист. Ин байт аз ӯст: Рафт дар хиргаҳ маҳи ман, мурғи дил ҳайрон бимонд, Шамъ дар фонус шуд, парвона саргардон бимонд.
Баёз

Баёз, баёзча (— байз, сафед) — дар адабиётшиносӣ, дафтаре, ки дар он шеърҳои тоза ва гузидаи як ё чанд шоир ҷамъ оварда шудааст Дар луғат баёз ба маънои сафедӣ, коғаз, дафтари мусаввада, дафтари дастнавис, дафтари нонавишта ва ғ. омадааст. Чун истилоҳи адабиётшиносӣ маҷмӯаест, ки дар он дӯстдорони адабиёт, адибони касбӣ, шоирону нависандагон ашъори писандидаашонро ҷамъ меоварданд ва он ба шакли маҷмӯа, китоб ё китобчае сурат мегирифт. Дар оғози пайдоиш теъдоди коғази сафедро, ки аз арз ба ҳам дӯхта ва бо чарм ҷилдбандӣ шуда буданд, баёз мегуфтанд. Котиб он авроқро бо худ дошт. Пас аз дарёфти матлаби муҳимме онро ба коғазҳояш сабт мекард. Минбаъд он авроқи пур аз навишта ва ёддошт низ баёз ном гирифт. Баёзсозӣ дар асрҳои миёна оғоз ёфта, ба ҳукми анъана даромад ва то асрҳои 18-19 ривоҷ ёфт. Дар садаи, пас аз пайдо шудани дастгоҳҳои чопӣ баёзҳои чопӣ низ пайдо ва мунташир гардиданд. Баёзҳо навъҳои гуногун доранд. Дар баъзе аз онҳо намунаҳои ашъори шоирон — ғазалҳо, қасидаҳо, қитъаҳо ҷамъ оварда шудаанд. Баёзҳое ҳастанд, ки матлаи ғазалиёту қасоиди шоиронро дар бар мегиранд. Бар хилофи тазкираҳо дар баёз зиндагиномаи шоирон оварда намешавад. Дар баъзе баёз-ҳо дар овардани номи шоирон тартиби алифбо риоя гардидааст. Баёзҳо чун маҷмӯаи ашъор аҳаммияти хос доранд. Ба воситаи онҳо ашъори баъзе шоирони гумноми асрҳои гузаштаро, ки ба шакли девон ё маҷмӯае надаромадаанд ва ё девонашон, ки то ҳол пайдо нагардидааст ва ё аз байн рафтааст (мас., Парии Ҳисорӣ, Исо-махдум, Ҳасрат, Саҳбо, Савдо ва диг.) гирдоварӣ, барқарор ва бозсозӣ намудан мумкин аст. Дар Ганҷинаи дастнависҳои шарқии Институти забон, адабиёт, шарқшиносӣ ва мероси хаттии ба номи Абуабдуллоҳи Рӯдакии АИ ҶТ беш аз 140 баёз зери рақамҳои пайдарҳами нигаҳдорӣ мешаванд. Баёзҳои ашъори шоирони форс-тоҷик дар Ганҷинаи дастнависҳои Институти шарқшиносии АИ Ҷумҳурии Ӯзбекистон (мас., зери рақами 279 "Баёзи Савдо"), дар Китобхонаи Музейи Британия (зери рақами. 16, 802 "Баёзи Абдуқодири Бедили Деҳлавӣ") мавҷуданд. Китоб ё китобчаеро, ки дар он матолибе судманд аз қабили дуо, оятҳои Қуръон, калимаву ибораҳо, ҷумлаҳои ахлоқӣ, фалсафӣ, пандомӯз сабт мегардиданд, низ баёз мегуфтанд.
Баёнии Марворид

Баёнии Марворид — шоир, нависанда, хаттот ва мусиқидони форс-тоҷик. Зиндагинома Марворид лақаби падари Баёнии Марворид – Хоҷа Шамсуддин аст, ки аз шащри Кирмон ба Ҳирот кӯчида омад. Муддате дар Баҳрайн сафири Темуриёни Ҳирот буд. Ҳангоми зиндагӣ дар ин кишвар марворид ҷамъ кард ва баъди бозгашт ба дӯстонаш ҳадя мекард. Баёнии Марворид аз муқаррабони Алишери Навоӣ буд. Аз маълумоти тазкираҳо – "Оташкада"-и Озар, "Райҳонату-л-адаб"-и Мударрис Мирзо Муҳаммадалӣ, "Туҳфаи Сомӣ"-и Соммирзои Сафавӣ ва диг. ба Баёнии Марворид супориш шуда буд, ки таърихи ҳукмронии султон Ҳусайни Бойқароро ба назм дароварад ва он бояд маснавии панҷуми "Хамса"-аш мебуд. Аммо вай ин корро ба анҷом нарасонид. Аз Баёнии Марворид достони нотамоми "Хусрав ва Ширин" боқӣ мондааст. Аз маснавиҳои дигар "Хамса"-и Баёнии Марворид дараке нест. Маҷмӯаи ашъорашро бо номи "Мунису-л-аҳбоб" тадвин карда буд.
Баёнии Хитойӣ

Баёнии Хитойӣ — шоир и тоҷик. Зиндагинома Бештар дар Хоразм зиста, илмҳои расмии даврашро омӯхта, дар шеъру шоирӣ машҳур шуд. Мутрибӣ ба ашъори ӯ баҳои баланд додааст. Ин байт аз ӯст: Гуфтӣ, ки боз бар сари бедоду кин шавам, Ошӯби ақлу фитнаи арбоби дин шавам.
Баёния (забоншиносӣ)

Баёния — дар забоншиносӣ як навъи муайянкунанда буда, муайяншавандаро бо унвони дигараш ном бурда, бад-ин васила эзоҳ медиҳад. Баёния монанди муайянкунанда бо ду тарз – изофӣ ва ҳамроҳӣ (беизофа) ба муайяншаванда алоқаманд мегардад, бинобар ин баёнияро ба гурӯҳҳои изофию беизофа (алоқаи ҳамроҳӣ) ҷудо мекунанд. Баёнияи изофӣ бештар пас аз калимаи муайяншаванда омада, муайяншавандаро аз ҷиҳатҳои зерин эзоҳ медиҳад: Баёнияҳое, ки пеш аз муайяншаванда омада бо бандаки изофӣ алоқаманд мешаванд: Қариб ҳамаи муносибатҳои маъноии зикршуда дар баёнияҳои беизофа ҳам мушоҳида мешаванд. Фарқ дар он аст, ки баёнияҳои беизофа бо алоқаи ҳамроҳӣ пеш аз калимаҳои эзоҳшаванда омада, онҳоро аз ҷиҳатҳои унвонҳои ифтихорӣ, унвону дараҷаҳои илмӣ, рутбаҳои ҳарбӣ, мансаб, вазифа, суханони боэҳтироми муроҷиатӣ ва ғ. шарҳ медиҳанд: Қаҳрамони Тоҷикистон Бобоҷон Ғафуров, акад. Муҳаммад Осимӣ, профессор Шарифзода, генерал Тошмуҳаммадов, лейтенанти калон Сафаров, президенти АИ Тоҷикистон Садриддин Айнӣ, ҷалолатмаоб Раббонӣ, устод Лоҳутӣ, муаллим Ҳусейнзода, рафиқ Олимӣ. Азбаски баёнияҳои беизофа дорои як задаанд, бо исмҳои хосси шахс калимаи мураккаб сохтаанд: Ҳайитамин, Исмоилмирохур, Набиполвон, Қиличхалифа, Алисартарош, Ҳамдамфӯрма, Тамарахонум, Шарофатхола, Қодирамак, Мирзомуаллим.
Баён Раҳимов

Баён Раҳимов (4.11.1928, деҳаи Якатути ноҳияи Сарихосор) — педагоги маъруфи тоҷик, номзади илмҳои педагогӣ, профессор. Зиндагинома Соли 1945 Омӯзишгоҳи омӯзгории шаҳри Кӯлобро хатм намудааст. Солҳои дар факултети табиатшиносӣ ва географияи Донишкадаи дусолаи муаллимии шаҳри Кӯлоб таҳсил намудааст. Солҳои дар мактаби 7-солаи ба номи Молотов ва мактаби 7-солаи ба номи А. С. Пушкини ноҳияи Сарихосор кор карда, ҳамзамон вазифаи методист ва мудири шуъбаи маорифи ноҳияро ба уҳда дошт. Солҳои муаллими факултети табиатшиносӣ ва географияи Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко, аспирант, лаборанти калон, ассистент, муаллими калон ва аз соли 1970 дотсенти кафедраи педагогикаи донишкадаи омӯзгории пойтахт буд. Солҳои ҳамчун мудири кафедраи тарбияи томактабӣ, мудири кафедраи педагогикаи умумидонишгоҳӣ, декани факултети педагогикаи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Қ. Ҷӯраев кор кардааст. Аз соли 1998 то ба имрӯз профессор ва мудири кафедраи педагогика ва психологияи синфҳои ибтидоии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ мебошад. Фаъолияти илмӣ Муаллифи зиёда аз 52 монография, китобҳои дарсӣ, дастуру воситаҳои таълимӣ, китобчаҳои оммавӣ ва 100 мақолаҳои илмӣ, илмию методӣ мебошад. Оид ба масъалаҳои беҳдошти кори таълиму тарбия дар мактабҳои олии педагогӣ, афкори педагогии мутафаккирони форсу тоҷик (асрҳои Х-ХХ), педагогикаи ниёгон, педагогҳои барҷастаи хориҷӣ ва собиқ шӯравӣ, тарбияи бачагони синни хурди мактабӣ дар оилаву мактаб, ҳамкории мактабу оила ва тарбияи ҷавонон кори илмӣ бурдааст. Зиёда аз 62 баромади ӯ дар фонди садо ва симои ҷумҳурӣ сабт ёфтаанд. Бо роҳбарии ӯ 13 нафар рисолаҳои номзадии худро дифоъ намудаанд. Солҳои аъзои Шӯрои илмию методии Вазорати маълумоти олии ИҶШС доир ба педагогикаи мактаби олӣ буд. Дар конференсияҳо ва симпозиумҳои ҷумҳуриявӣ, умумииттифоқӣ ва байналхалқӣ дар шаҳрҳои Москва, Иваново, Владимир, Суздал, Уффа, Будапешт ва Душанбе бо маърӯзаҳо баромад кардааст. Ҷоизаҳо Хидматҳояш бо унвони фахрии "Корманди шоистаи маорифи Тоҷикистон" ва чандин ифтихорномаҳои Вазорати маорифи Тоҷикистон қадр карда шудааст. Осор Кори мактаб бо падару модарони синфҳои ибтидоӣ (бо ҳаммуаллифӣ), Сталинобод, 1959; Таълимоти К.Маркс ва Ф.Энгелс дар бораи тарбия, Сталинобод, 1959; Назарияҳои педагогии И. Г. Песталотсси, Д., 1960; Назаряҳои педагогии Ян Амос Коменский, Д., 1960; Тарбия намудани малака ва одатҳои рафтори маданӣ дар бачагони синни хурди мактабӣ дар оила, Д., 1961; Ҳама ба ин ҷавобгар аст, Д., 1968; Системаи педагогии А. С. Макаренко, Д., 1982; Роҳҳои асосии баланд бардоштани самаранокии таълим дар донишкадаҳои олӣ (бо ҳаммуаллифӣ), Д., 1986; Педагоги бузург А. С. Макаренко, Д., 1988; А. С. Макаренко дар бораи таълиму тарбия, Д., 1991; Кори мустақилонаи донишҷӯён дар донишкадаҳои олии омӯзгорӣ(бо ҳаммуаллифӣ), Д., 1991; Таърихи педагогикаи халқи тоҷик (бо ҳаммуаллифӣ), Д., 1994; Педагогикаи этникӣ ва халқии мардуми тоҷик, Д., 2008.
Баёноти дурӯғи барқасд

Баёноти дурӯғи барқасд — огоҳона додани маълумоти бардурӯғ аз тарафи шахсоне, ки онҳоро идораҳои судию тафтишотӣ ба сифати шоҳид, ҷабрдида, таҳлилгар-коршинос, ё тарҷумон даъват мекунанд, инчунин тасдиқ намудани арқоми нодурусту сохта, инкор ва ё пинҳон кардани арқоми ҳақиқӣ. Баёноти нодурусте, ки дар натиҷаи саҳву иштибоҳ дода мешавад, баёноти дурӯғи барқасд ҳисоб намешавад ва боиси ҷавобгарии ҷиноятӣ намегардад. Баёноти дурӯғи барқасд ба муқаррар кардани ҳақиқат аз тарафи идораҳои тафтишотӣ, прокуратура ва суд монеъ шуда, ба кори мӯътадили онҳо, ба ҳуқуқ ва манфиатҳои қонунии шаҳрвандон зарар мерасонад, аз ин рӯ он яке аз шаклҳои ҷиноят ба муқобили адолати судӣ аст. Барои баёноти дурӯғи барқасд бо ҳолатҳои вазнинкунандаи гуноҳ (айбдоркунӣ ба ҷинояти давлатии махсусан хавфнок ё диг. ҷинояти вазнин, далелҳои сохтаи айбдоркунанда, бо мақсади ғаразнок дода шудани баёноти дурӯғи барқасд) гунаҳкор аз 2 то 7 сол ҷазо мегирад.
Баёну-т-танзил

"Баён ут-танзил" ба забон яке аз осори муҳимми Азизиддин Насафӣ, дар ирфони амалӣ ва ирфони назарист. Китоб шомили як муқаддима ва даҳ асл аст ва ҳар асл, худ, муштамил бар чандин фасл мебошад. Муҳтавои китоб Муқаддима: муаллиф, тасреҳ мекунад, ки чун дӯстон аз ман хостанд то китобе таълиф намоям, ки бузургтар аз китоби "Танзил" ва кӯчактар аз китоби "Кашф ул-ҳақоиқ" бошад, лизо хостаи онҳоро иҷобат намуда ва китоберо ба номи "Баён ут-танзил" дар даҳ асл ба риштаи таҳрир даровардам. Вазъияти китоб Китоб дар Эрон тавассути Сайид Алиасғар Мирбоқарифард тасҳеҳ ва таҳқиқ шудааст. Вай дар пешгуфтори хеш аз зиндагӣ ва шахсияти муаллиф ва ҷаҳонбиниву сабки китоб ва нусхаҳои он сухан гуфтааст ва дар поварақиҳо, мавориди ихтилофи нусахро баён намудааст(Насафӣ). Мақолае бо унвони "Насафӣ ва Баён ут-танзил", ки навиштаи Ҳермон Ландилт ва тарҷумаи Муҳаммадризо Ҷузӣ аст, дар оғози китоб дарҷ гардидааст. Феҳристи матолиб, дар оғози китоб ва "Феҳристи оёт ва аҳодис ва ақволи урафо ва иборатҳои арабӣ", "Феҳристи эъломи омм", "Феҳристи истилоҳот ва таъбирот", "Феҳристи луғот, таркибот ва кинояот" ва "Феҳристи манобеъ ва маохиз" дар поёни он зикр шудааст.
Баёнот

Баёнот, тавзеҳнома — санадест, ки дар он шогирдони мактабҳои миёна, донишҷӯёни макотиби олӣ, устодон, кормандони корхонаҳову муассисаҳо, шаҳрвандон сабаби ҳозир нашудан ба дарсҳо, иҷро нагардидани амру фармоиш, сабаби вайрон кардани низоми риоя накардани қоидаҳои ҷомеаи шаҳрвандиро шарҳу эзоҳ медиҳанд. Баёнот бо талаби роҳбари синф, директори мактаб, декани факултети мактаби олӣ, сардори корхонаву муассиса, шахси масъули ҳифзи ҳуқуқу тартибот дар ҷомеаи шаҳрвандӣ тартиб дода мешавад. Мураттабсозӣ Мураттабсозии баёнот ба тариқи зайл сурат мегирад: Намунаи баёнот муҳтарам ному насаб, дараҷа, унвон ва мушаххасоти дигар аз вазифа, Ба сабаби бемор шудани писарам ва ба дармонгоҳ бурдани ӯ рӯзи 15 октябри соли 2012 ба кор ҳозир шудан натавонистам. Дар ин бобат ба Баёнотам маълумотномаи аз дармонгоҳ гирифтаам замима мешавад. Бо эҳтиром имзо, ном насаб – кӯтоҳ. Таърихи рӯз Эзоҳ Адабиёт.
Баёния

Баёния, иттилоия, манифест (аз дерлот. — "даъват") — навишта ва хабари расмӣ. Хабари расмӣ дар бораи гуфтушунид ва созишномаҳои байналмилалӣ, дар бораи воқеаҳои муҳимми ҳаёти дохилии мамлакат, анҷуманҳои илмӣ, маҷлисҳо, қарорҳо, рафти амалиёти ҷангӣ ва ғ. Манифест, муроҷиатномаи хаттии ҳокимияти олӣ ба аҳолӣ дар хусуси ягон воқеаи муҳим; муроҷиатномаи ҳизби сиёсӣ, иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ ба аҳли ҷамъият, ки дар он ақида, барнома, таклиф ва қарордоди худро баён мекунанд 1. Дар муносибатҳои байналмилалӣ баёния хусусияти амали яктарафа ё изҳороти муштараки ширкаткунандагони гуфтушунид бо натиҷаҳои мусбати гуфтушунид, ё ихтилоф, ё ақидаи махсуси яке аз ширкаткунандагони гуфтушунид шуда метавонад. Баёнияи муштарак шартномаи байналмилалӣ нест, лекин метавонад қароре дошта бошад, ки ширкаткунандагон онро шартномаи байналмилалӣ ҳисобанд. Агар дар баёнияи гуфтушунид созишномаи матнаш мувофиқашуда дохил гардида, шакли диг. расмӣ надошта бошад, он гоҳ ҳамчун шартномаи байналмилалӣ дониста мешавад.
Муҳаммадюсуфи Баёнӣ

Баёнӣ (тахаллус; номи аслиаш Муҳаммадюсуфи Бобоҷонбек, деҳаи Бадрхони назди Хева – 1923, Хоразм) — шоир, хаттот, муаррих ва тарҷумони ӯзбек. Зиндагинома Аз ҷавонӣ ба таҳсили илм шуғл варзида, забонҳои арабӣ ва илми тибро омӯхт. Мадрасаи Шерғозихони Хеваро хатм карда, устоди хатҳои сулс, куфӣ ва шикаста буд. Солҳои 1911–14 асари таърихии "Шаҷараи Хоразмшоҳӣ"-ро навишт, ки таърихи Хоразмро аз давраи истилои муғул то воқеаҳои таърихие, ки дар хонии Хева ибтидои садаи ба амал омадаанд, дар бар мегирад. Дар асар, аз ҷумла дар бораи ба Россия ҳамроҳ карда шудани хонии Хева, ки муаллиф шоҳиди ин воқеаи таърихӣ буд, маълумоти ҷолибе фароҳам омадааст. Баёнӣ аз форсӣ "Таърихи Табарӣ" китобат намудааст. Дар солҳои охири ҳаёташ баъди барпо шудани Ҷумҳурии Халқии Шӯравии Хоразм дар идораҳои маорифи халқ кор кардааст. Аъзои ҳукумати ҷумҳурӣ буд. Девони ашъор ва асарҳои ба қалами Баёнӣ мансуббуда таҳти рақамҳои 7421, 1120, 7106, 6666 дар Институти шарқшиносии АИ Узбекистон маҳфузанд. Осор Эзоҳ Адабиёт.
Баёноти зид

Баёноти зид — огоҳона додани маълумоте, ки ба нишондоди аввалаи худи ҳамин шахс мухолифат дорад. Ҳамчунин нигаред.
Баёнот (санади ҳуқуқӣ)

Баёнот — санадест, ки мазмуни нуктаҳои алоҳидаи санади асосӣ (нақша, ҳисобот, лоиҳа)-ро маънидод мекунад ва ё сабабҳои ягон ҳодиса, рӯйдод ё амалро бо далелу бурҳони шайъӣ мефаҳмонад. Баёноти ҳуқуқӣ, ки аз тарафи шахсони масъули мақомоти ҳуқуқӣ талаб карда мешавад, чанд навъ буда, вобаста ба ҳолатҳои марбута шаклҳои гуногуни он барои ошкор кардани баъзе нуктаҳои амалиёти тафтишотӣ тартиб дода мешаванд. Дар навбати аввал баёнот (нишондод)-и айбдоршаванда, судшаванда, тарафҳо ва шахси сеюм – айбдоршаванда дар мурофиаи ҷиноятӣ аз шахсе талаб карда мешавад, ки мақомоти таҳқиқ, тафтиш, прокуратура дар бораи ба ҷавобгарии ҷиноятӣ кашидани ӯ ҳамчун айбдоршаванда қарор баровардаанд. Айбдоршаванда ҳақ дорад оид ба айби эълоншуда баёнот диҳад. Додани баёнот барои айбдоршаванда кафолати ҳуқуқии ҳимояи манфиатҳои ӯ мебошад. Баёнот додан ҳуқуқи ӯ аст. Айбдоршаванда метавонад баёнот надиҳад. Дар ин бора муфаттиш, шахси таҳқиқкунанда наметавонанд ба ӯ фишор оварад ва ё воситаҳои ғайриқонуниро истифода барад. Айбдоршаванда ҳақ дорад дар хусуси айби ба ӯ эълонкардашуда, инчунин дар хусуси ҳолатҳои дигар ки ба ӯ маълуманд, баёнот диҳад, арз намояд ва хоҳишҳо кунаду далелҳо пешкаш намояд. Баёноти ӯ дар тафтишоти судӣ низ шунида мешавад. Дар маҷлиси судӣ айбдоршаванда на танҳо оид ба айби эълоншуда баёнот медиҳад, балки ҳамчун ширкаткунандаи мурофиа дар тадқиқи далелҳо фаъолона иштирок мекунад. Баёноти тарафҳо ва шахси сеюм дар бораи ҳолатҳои барояш маълум, ки барои парванда аҳаммият доранд, бояд баробари далелҳои дигар аз рӯйи парвандаи ҷамъгардида маълумот диҳанд ва мувофиқи он ба рафти санҷиш баҳо дода мешавад. Иқроршавии як тараф ба далелҳое, ки онҳоро тарафи дигар ҳамчун асоси талабҳо ё норозигиҳои худ нишон медиҳад, барои суд ҳатмӣ намебошад. Суд далели эътирофшударо ба шарте далели муқарраршуда ҳисоб мекунад, ки вай шубҳа надошта бошад, ки иқроршавӣ ба ҳолатҳои кор мувофиқ аст ва он ба воситаи фишор, таҳдид, гумроҳӣ ё бо мақсади рӯпӯш кардани ҳақиқат ё ба тариқи фиребдиҳӣ ба даст наомадааст.
Баёнқул Облоқулов

Баёнқул Облоқулов (зод. 15 марти 1939, деҳаи Моғиён, ноҳияи Панҷакент) — ҳунарпешаи теартр ва овозхони тоҷик, Ҳофизи халқии Тоҷикистон. Зиндагинома Омӯзишгоҳи мусиқии шаҳри Хуҷандро ба поин оварда, дар ноҳияи Панҷакент ба сифати директори Мактаби мусиқӣ, директори Хонаи маданият, роҳбари мусиқии Театри халқӣ кор кардааст. Ба дилбохтагони санъат овози хушу форамаш солиён боз лаззати маънавӣ мебахшад. Ба интихоби шеър, мазмун, оҳанг диққати хос медиҳад. Хусусан сурудҳои классикиро бо шавқи зиёд мехонад. "Вафо бошад", "Лаъли хандонам ба ҷон", "Теғи нигоҳ", "Дугоҳ", "Тоҷикистон", "Ба чашм", "Субҳи дигар", "Ормони дил", "Дӯстӣ", "Интизорӣ", "Илоҷам чист" аз беҳтарин таронаҳояш ҳастанд. Дар пйесаҳои Театри халқии ноҳия як силсила нақшҳои хотирмон бозидааст. Ҷоизаҳо Бо Грамотаи Фахрии Президиуми Совети Олии Тоҷикистон қадр шудааст.
Баёнқулихон

Баёнқулихон (Буёнқулихон) — писари Сурғату (? – 1358) — хони улуси Чағатой (1348–1358). Аз авлоди Чағатойиҳо. Дар асл умури давлатиро ба ҷойи Баёнқулихон амир Қазахон (Қазаған) сарварӣ менамуд. Соли 1358 Қазахон аз тарафи фитнагарон кушта шуд ва писари ӯ Абдуллоҳ якҷоя бо ҳокими Ҳисор – Баён-сулдуз, ҳокими Кеш (Шаҳрисабз) Ҳоҷӣ Барлос бар зидди Баёнқулихон сар бардоштанд. Дар муҳорибае, ки дар наздикии шаҳри Самарқанд рух дод, Баёнқулихон ба даст афтода қатл гардид ва ҳамон ҷо ба хок супурда шуд. Мақбараи Баёнқулихон, ки дар мавзеъи Фатҳободи шаҳри Бухоро, наздики оромгоҳи шайх Сафиуддини Бохарзӣ ҷойгир аст, яке аз намунаҳои беҳтарини меъморист. Ҳамчунин нигаред.
Баёти Турк

"Баёти турк" — аввал, шуъбаи дуюми мусиқист дар дастгоҳи (мақоми) "Шӯр"-и эронӣ, ки гӯшаҳои "Даромад", "Қатор" ва "Файлӣ" низ ба таркиби он дохил мешаванд; дувум, гӯшаи панҷуми шуъбаи "Даштӣ", ки мансуби дастгоҳи "Шӯр" (бо номи "Баёти Хурд") аст. Байни гӯшаҳои "Габрӣ" ва "Шаҳноз" садо медиҳад. "Баёти Турк" оҳанги муассири ҷаззоб буда, ба шунаванда лаззати рӯҳӣ мебахшад.
Бағалбанд

Бағалбанд, тасма, зербанд, такбанд — ресмон, таноб ва ё порчаи махсуси қуфлакдор, ки бо он зинро бар пушти асп мебанданд ва онро зеркаш, нимастар низ мегӯянд. Дар китоби "Таърихи Фаришта" омадааст: "агар бағалбанд пора шудӣ, аз порчаҳои пок ҳар навъе, ки ёфтӣ, бад-он пайванд кардӣ". Бағалбанд аз чарми ғафс сохта мешавад ва агар чарм борик бошад, онро дуқабата медӯзанд. Бари Бағалбанд тақр. 10-15 см ва дарозиаш тахминан 2 м аст. Дар ду тарафи Бағалбанд барои пайваст кардан ҳалқаҳои оҳанин часпонда шудааст. Вобаста ба шакли зин бағалбанд низ як, ду ва гоҳе се адад мешавад. Бағалбандро аз болои зин, ду паҳлуи асп ва аз бағалаш ҳалқавор печонида мебанданд. Вазифаи аслии бағалбанд зини аспро ба тавассути бағали асп маҳкам бастан аст, то он ҳангоми ба асп савор шудан мустаҳкам ва зин дар болои асп сахт устувор бошад. Дар гузашта подшоҳон, вазирон ва дигар шахсони сарватманд бағалбандро бо гулдузиҳои нозук ва ҳалқаҳои онро бо нуқраву тило оро медоданд.
Бағалак

Бағалак — деҳа ва маркази ҷамоати деҳоти Деҳқонободи ноҳияи Ҳисор. Аз Бағалак то маркази ноҳия 2 км; роҳ асфалтпӯш. Аҳолиаш — 4323 нафар (2022 1 нафар - 2012), 3841 нафар - 2017) 2 тоҷикон. Мактаби таҳсилоти умумии асосӣ, бунгоҳи тиббӣ ва китобхона дорад. Соҳаи асосии хоҷагӣ: пахтакорӣ. Заминҳо аз Канали калони Ҳисор обёрӣ мешаванд.
Бағалток

Бағалтк — токе, ки шохҳояш рӯйи замин паҳн аст.
Баҳоуддини Бағдодӣ

Баҳоуддин Муҳаммад ибни Муайяди Бағдодӣ — таърихнигор ва сарвари девону-л-иншои дарбори Хоразмшоҳиён, бародари шайхи машҳур Маҷдуддини Бағдодӣ Шараф ибни Муайяд. Зиндагинома Ӯ зодаи Бағдодаки Хоразм аст. Алоуддин Текеш ӯро раиси девону-л-иншо таъйин кард. Муҳимтарин асари ӯ, ки иборат аз маҷмӯаи фармонҳо ва диг. ҳуҷҷатҳои расмии аҳди Хоразмшоҳиён аст, "Ат-тавассул ила-т-тарассул" мебошад ва он солҳои 1182-84 навишта шудааст. Китоб барои омӯзиши баъзе масоили таърихию иҷтимоии замони зисти муаллиф муҳим аст, маълумоташ махсусан дар бораи робитаҳои давлати Хоразмшоҳиён бо давлати тоҷикии Ғуриён пураҳаммият мебошад. Таълифи китоб форсист ва то ба имрӯз расидааст.
Бағдодӣ Алӣ Маҳмудӣ

Бағдодӣ Алӣ Маҳмудӣ (зод. 1 июл 1945,) — сиёсатмадор ва арбоби давлатии Либиё аст. Котиби генералии Кумитаи олии халқии Либиё (Соли 2006-2011). Аз рӯи ихтисос акушер-гинеколог. Дар роҳбарияти Либиё ӯ барои ҳифзи саломатӣ масъул буд, дар моҳи июни соли 2003 муовини котиби Кумитаи олии халқӣ, аз 5 марти соли 2006 - котиби Кумитаи олии халқии Либиё, ба ҷои Шукри Ғанем. Самтҳои асосии фаъолияти техникии ӯ дар ин вазифа инкишоф додани рохи охан ва ба вуҷуд овардани каналҳои обёрӣ дар кишвар мебошад. 23 августи соли 2011 дар ҷараёни набард барои Триполи ӯ ба ҷазираи Ҷерба (Тунис) фирор кард ва 1 сентябр аз пуштибонии Ҳукумати муваққатии Ҷумҳурии Либиё эълон кард. Дар моҳи июни соли 2012 ӯ ба Либиё баргашт 1. Моҳи июли соли 2015 дар қатори дигар мухолифони воломақоми кишвар ӯро ба қатл маҳкум карданд 2. Моҳи январи соли 2022 Бағдодӣ Маҳмудӣ пас аз истирдоди Тунис дар соли 2012 дар Либиё зиндонӣ шуд. Вай қасд дорад бар зидди Тунис ба ниҳодҳои Либиё ва Додгоҳи байналмилалии ҷиноӣ шикоят кунад. 3. Нигаред низ.
Бағдод (мактаб)

"Бағдд" — мактаб, наҳзати муҳимме дар сабки нигоргарии нусхаҳои хаттии исломӣ, ки дар охири 6 ба вуҷуд омадааст (гарчи таърихи кӯҳнатарин осори боқимондаи ин мактаб аз садаи пеш нест). Ин мактаб дар даврае, ки халифаҳои аббосӣ аз нав дар Бағдод қудрат ёфтанд, тараққӣ кард. Нахустин намунаҳои нигоргариҳои ин мактаб тасвирҳое мебошанд, ки дар тарҷумаи арабии рисолаи тиббии Диосқуридус (Диоскорид) ба номи "Ал-адвияту-л-муфрада" ё "Китобу-л-ҳашоиш" (соли 621) омадааст. Ин нақшҳо дорои унсурҳои суннати мактаби "Бағдод", яъне рангҳои тунд, таваҷҷуҳи устодона ба тарҳҳо ва чеҳраҳои зинда аст. Нигоргариҳо дар чорчӯби мушаххасе қарор нагирифта, балки матолиби матнро мусаввар карда, ғолибан дар лобалои сатрҳо низ давидааст. Нигоргариҳое, ки барои нусхаҳои хаттии мухталифи мақомоти ҳарирӣ аз соли 622 то суқути шаҳр ба дасти муғулҳо таҳия шудааст, аз ҷумлаи зеботарин осори наққошиҳои исломӣ аст. Зеботарин, комилтарин ва солимтарини ин нусхаҳо, ки ба соли 634 тааллуқ доранд, дар Китобхонаи миллии Париж нигоҳдорӣ мешаванд. Нақши дебочаи нусхае аз рисолаҳои "Ихвону-с-сафо" (китобат соли 686) нишон медиҳад, ки унсурҳои сабки мактаби "Бағдод" то охир маҳфуз мондааст. Ҳамин тасвир, ки дар Масҷиди Султон Сулаймон дар Истанбул низ мавҷуд аст, зимни ҳифзи ҳама ҷанбаҳои тазӣинии худ воқеиятро бо тамоми ҷузъиёт нишон медиҳад. Дар ин тасвир, ки муаллифони китобро бо котибонашон нишон медиҳад, чеҳраҳо беш аз ҳама диққатро ҷалб мекунад. Дар аввалҳои садаи ин мактаб рӯ ба завол ниҳод ва наққошии ин хитта рафта-рафта бисёре аз хусусиятҳои мактабҳои муғулиро ба худ гирифт.
Бағлон

Бағлон 2 (дари Бағлон) - шаҳр дар вилояти ҳамноми Афғонистон аст, ки тақрибан соли 1960 таъсис ёфтааст. Таьрих Аҳолӣ Иқтисод.
Бағискӯл

Бағискӯл Бағыскөл) — деҳа (ауыл) дар вилояти Туркистони Қазоқистон. Дар ноҳияи Чордара ҷойгир аст. Дар соли 2009 нафар аҳолӣ дошт.
Бағдодак

Бағдодк — номи макон (шаҳрак ё деҳа)-е дар Хоразми асримиёнагӣ. Аз ин макон донишмандони маъруфе ба мисли бародарон Маҷдуддин – таърихнигор ва сарвари девону-л-иншои дарбори Хоразмшоҳиён ва шайхи маъруф – Баҳоуддини Бағдодӣ бо тахаллуси "Бағдодӣ" маъруф шудаанд, ки бад-ин восита дар адабиёти таърихӣ баъзан номи "Бағдодак" ба Бағдоди бузург омехта шудааст.