ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Ғарнота

Ғарнота, Гранада — шаҳр дар Испониёи Ҷанубӣ, дар Андалус, дар доманаи кӯҳи Сйерра-Невада, дар андароби дарёҳои Хенил ва Дарро. Маркази маъмурии музофоти Ғарнота. Аҳолиаш 250 ҳазор нафар. Масоҳаташ 88,02 км 2. Таърих Ғарнота аз соли 500 то м. ҳамчун деҳаи иберӣ ва финиқии Илиберра маълум аст. Дар асри 6 — ибтидои асри 8 тобеи вестготҳо ва Севил мусулмонҳо ба Ғарнота фирор карданд ва он пойтахти давлати нави Аморати Гранада гардид. Дар асрҳои миёна яке аз шаҳрҳои сарватманди Аврупо, маркази тиҷорат ва ҳунармандӣ буд. Дар асри 14 Ғарнота тараққӣ кард. Соли 1492 шаҳр баъди муҳосираи 8-моҳа ба костилиягиҳо таслим шуд. Яҳудиён аз шаҳр ронда шуданд, мусулмонҳо дар асри 17 шаҳрро тарк карданд. Шаҳр рӯ ба харобӣ оварда, дар асрҳои 18-19 аз нав эҳё гардид. Дар замони ҷанги шаҳрвандии солҳои 1936-39 яке аз марказҳои тарафдорони Ф. Франко буд. Ғарнота маркази бузурги тиҷорату саноат ва истеҳсоли яроқу аслиҳа аст. Саноати кимиё, чармгарӣ, бофандагӣ, қаннодӣ тараққӣ кардааст. Корхонаҳои майкашӣ ва пивопазӣ дорад. Ғарнота яке аз марказҳои бузурги сайёҳӣ аст. Дар замони салтанати арабҳо дар Ғарнота масҷиду манораҳои бисёр (ал-Манор-де Сан-Хосе, асри 11), ҳаммомҳо, қасрҳои Дору-л-Манҷар ал-Кубро ва Дору-л-Ҳурра (асри 15), мадрасаи Юсуф ва ҳоспитали Мористон сохта шуданд. Маҳаллаи қадимии мусулмон — ал-Байсин боқӣ мондааст. Қасри машҳури ал-Ҳамро (асрҳои 13-15) дар яке аз теппаҳои наздики Ғарнота воқеъ аст. Дар давраи салтанати шоҳони испанӣ дар маркази шаҳр Ибодатхонаи шоҳӣ (1505-21, марқади Фердинанди ва Изабеллаи) ва калисои ҷомеъ (1522, готикаи баъдӣ) сохта шуданд. Бо ташаббуси ашрофони дарборӣ, ки таҳти таъсири меъмории даврони Эҳё қарор доштанд, Ҳоспитали шоҳӣ, дайрҳои Сан-Херонимо (ибтидои асри 16), Ла-Картуха (ибтидои асри 16), калисои Санта-Анна (асри 16) бунёд гардиданд, намои Ибодатхонаи шоҳӣ аз нав сохта шуд. Дар асри 17 сохтани ибодатхонаҳо (калисо ва дайри Анҷел Кустодио, меъмор А. Кано, 1652) вусъат ёфт. Дар асрҳои 19-20 якчанд лоиҳаи бузурги шаҳрсозӣ амалӣ гардид, ки барои танзими сохтмони иморатҳои шаҳр равона шуда буданд: хиёбони Гран Виа де Колон, осорхонаи Хосе Герреро, осорхонаи бостоншиносӣ, осорхона — ёдгории Ф. Гарсиа Лорка, донишгоҳ ва ғ. Дар деҳаи Фуэнте-Вакерос осорхонаи шахсии Гарсиа Лорка (дар он ҷо таваллуд шудааст) мавҷуд аст.
Грант

Грант (аз — туҳфа, ҳадя, иона) — кумаки бебозгашти мақсаднок, ки ба шаҳрвандон ва ташкилотҳо дар шакли маблағҳои пулӣ ва молӣ пешниҳод мегардад. Грант бо мақсади амалӣ намудани лоиҳаҳо ва барномаҳои таҳқиқотӣ дар соҳаҳои илм, маориф, фарҳанг, санъат, тандурустӣ ва ғайра ҷудо мегардад. Истифодаи мақсадноки грант бо ҳисоботи корҳои иҷрошуда тасдиқ мегардад. Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон грантҳо барои амалӣ кардани барномаҳои илмӣ, таълимӣ, фарҳангӣ, варзишӣ ва ғайра истифода мешаванд.
Граносиенит

Граносиенит — ҷинси кӯҳии интрузивӣ, ки аз рӯи таркиби минералогӣ ва кимиёиаш дар миёни санги хоро (гранит) ва сиенит мебошад. Граносиенит аз шпатҳои саҳроӣ (даштӣ) -и калийдор — ортоклаз, микролин (25-50 %), плагиоклази турш — олигоклаз (15-25 %), кварс (15-25 %) ва ба миқдори кам аз минералҳои ранга — амфибол, биотит, пироксен ташкил ёфтааст. Дар таркибаш аз минералҳои аксесорӣ сфен, сиркон, апатит, магнетит ва ғ. вомехӯранд. Минералҳои рангаи дар таркиби граносиенит мавҷудбуда ба намудҳои зерин ҷудо мешаванд: амфиболу биотитдор, биотитдор, амфиболдор, пироксену амфиболдор. Граносиенит дар мавзеъҳои граниту сиенитдори Тиён-Шону Помир ва дигар минтақаҳои чиндор вомехӯрад.
Грант-элемент

Грант-элемент (аз анг. — иона ва — унсур) — нишондиҳандаи интегралӣ, ки дар омори байналмилалӣ барои муқоисаи шароитҳои пешниҳоди қарзҳои гуногун истифода мешавад. Шартҳои ҳар як қарз бо се хусусият тавсиф дода мешавад: муҳлати пешниҳод, марҳилаи имтиёзӣ ва фоизи қарз. Грант-элемент фарқияти ҳар як хусусияти қарзро ба эътибор мегирад. Дар натиҷаи пешниҳоди қарз бо шартҳои имтиёзӣ нисбат ба пешниҳоди қарзҳои тиҷоратӣ, ки даромади солонаи он ба сармояи қарз зам мегардад, баробари 10 % ҳисоб карда мешавад. Грант-элемент ҳаҷми қарзи пешниҳодшаванда буда, бо шартҳои имтиёзнок пешниҳод мешавад.
Грановщина (ноҳияи Иркутск, Иркутск)

Грановщина — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Иркутск, ки дар вилояти Иркутск қарор дорад, дохил мешавад.
Грант-эквивалент

Грант-эквивалент (анг. — иона, — баробарарзиш) — нишондиҳандаи дараҷаи имтиёз додани қарзҳо ва андозаи фарқият байни қарзҳои имтиёзнок ва тиҷоратӣ, ки қарзгирандагонро бо даромади баробарҳаҷм таъмин менамояд. Нишондиҳанда дар омори байналмилалӣ барои муқоиса намудани пешниҳоди қарзҳои гуногун истифода мешавад.
Хоро

Санги хоро, хора, хоросанг, санги хоро, гранит — як навъ ҷинси кӯҳиро гӯянд, ки бағоят сахт аст. Аз минералҳои ҷинсташкилдиҳандаи кварс (25-35 %), шпати даштии калийдор (35-45 %), плагиоклаз (20-30 %), биотит, амфибол ва баъзан пироксен таркиб ёфтааст. Аз минералҳои аксесорӣ дар таркиби хоро сиркон, апатит, сфен, монасит, магнетит, илменит, флюорит, торит, ортит вомехӯранд. Хоро бо минералҳои рангаи характернок амфиболдор, биотитдор, амфиболу биотитдор, пироксену амфиболдор, пироксендор (чарнокитҳо) мешавад. Аз ҷиҳати сохторӣ-текстурӣ намудҳои хоро -и порфирмонанд, ки дар таркибаш кристаллҳои дарозшакл ё изометрии ортоклаз ва ё микроклин (дарозиашон баъзан то 10-15 см) дорад; хоро-ҳои порфирмонанд, ки дар онҳо донаҳои гулобии шпати саҳроии калию натригӣ бо плагиоклази сафедчатоб печонида шуда, шакли курачаро доранд, гранит-рапакив мебошанд. Таркиби минералии хоро аз плагиогранит (аз шпатҳои саҳроии плагиоклаз (албит) ва микдори ками микроклин ташкил ёфтааст), аляскит (асосан аз шпати саҳроии калию натрийдор — ортоклаз ё микроклин (40-45 %), кварс (35-40 %), плагиоклаз (10 %), биотит (1-2 %) таркиб ёфтааст. Инчунин дар таркиби баъзе хоро-ҳо амфибол (рибекит, арфведсонит, катофорит) ё пироксени (эгирин) ишқорӣ вомехӯранд, ки хоро-и ишқорӣ ном дорад. Хоро-и дар таркибаш абрақ (слюдаҳо) ва биотиту мусковит дошта биотити дуабрақдор номида мешавад. Таркиби кимиёии миёнаи хоро чунин аст: (%):,57; 2 0,35; 2 О,75; 2 О,76; — 1,50; — 0,07; — 0,96; — 1,89; 2 О — 3,12; К 2 О — 4,25; Р 2 О,12; Н 2 О — 0,51. Хоро паҳншудатарин ҷинси кӯҳии қишри замини хушкиҳо мебошад. Пайдоиши хоро гуногун — гетерогенӣ аст: Қисми зиёди хоро дар минтақаҳои коллизионӣ, ки дар натиҷаи бо ҳам бархӯрдани плитаҳои хушкӣ ва ғафсшавии қишри замин ба вуҷуд меоянд, пайдо мешаванд. Ҳамчунин хоро асосан дар канораҳои фаъоли континентҳо (кӯҳҳои Анд дар Амрикои Ҷанубӣ ва Кордилера дар Амрикои Шимолӣ) ва камонҳои вулканӣ (аз ҷумла, Камчатка) мавҷуданд. Миқдори ками хоро — плагиогранитҳо дар қ-кӯҳҳои зериобии мобайни уқёнусҳо пайдо мешаванд. Мавзеъҳои гранитдор низ дар минтақаҳои чиндори фанерозой: Урал, Тиён-Шон, Олтой, Муғулистон, Помир, Қафқоз, Алпу Ҳимолой васеъ паҳн шудаанд. Ҳамчунин хоро-ҳо дар сипарҳои кристаллии давраи токембрий, мас. Балтика, низ паҳн шудаанд. Бо хоро-ҳо конҳои маъдани калъагӣ, волфрам, молибден, литий, бериллий, тантал, ниобий ва уран, ки ба типҳои генетикии пегматитӣ, грейзенӣ, гидротермалӣ ва скарнӣ мансубанд, алоқаманд мебошанд. Ҳамчунин бо скарнҳои ба хоро алоқаманд конҳои мис, оҳан, тило ва сурбу руҳ хос мебошанд.
Эдвин Грантовский

Эдвин Арвидович Грантовский (16 феврал 1932, Маскав — 28 июн 1995, Маскав) — эроншинос ва таърихнигори шӯравӣ. Зиндагинома Эдвин Грантовский хатмкардаи факултаи таърихи Донишгоҳи давлатии Маскав ақидаеро пешниҳод намудааст, ки тоифаҳои ориёии ҷанубу ғарбии Эрон дар оғози иттиҳоду падидаҳои давлатсозиашон Эдвин Грантовский қаробати тоифаҳои эронӣ ва ҳиндуориёӣ, макони аслӣ ва муҳоҷирати ориёиҳо ба самти Эрони Ғарбӣ, таъсисёбӣ ва ташаккули давлати Мод, инчунин зуҳури давлати ҷаҳонии Ҳахоманишиён ва дар қаламрави як империяи абарқудрати ориёитаборон муттаҳид шудани кишварҳои мухталифи шарқи бостонӣ, аз ҷумла давлатҳои собиқаи Мод, Ошур, Урарту, Бобилро асоснок намудааст. Эдвин Грантовский яке аз эроншиносони варзидаи солҳои 70-90 асри 20 буда, оид ба таъриху ташаккули ориёиҳо, ҳиндуориёиҳо, сакоиҳо ва скифҳо таҳқиқоти нодир анҷом додааст.
Гранулотситҳо

Гранулотситҳо — ҳуҷайраҳои сафеди хун, ки шакли дона-дона дошта, дар ситоплазма ҷойгиранд. Гранулотситҳоро аз рӯи қобилияти рангнокшавии донаҳо ба эозинофилҳо ва нейтрофилҳо ҷудо мекунанд. Гранулотситҳо бахши асосии лейкотситҳои хуни одам мебошанд. Вобаста ба синну сол, ҳолати физиологии андомгон (организм) ва таъсири бемориҳо таносуби гранулотситҳо дар андомгон тағйир меёбад. Гранулотситҳо қобили фаготситоз мебошанд. Онҳо мумкин аст аз раги хун ба бофтаҳо гузашта, дар раванди илтиҳоб ширкат варзанд. Гранулотситҳо дар узвҳои хунофар ҳосил мешаванд.
Гранулометрия

Гранулометрия (аз — донача ва метрия) — таҳлили гранулометрӣ, таҳлили механикӣ, маҷмӯи усули аз рӯйи фоиз муайян кардани таркиби гранулометрии ҷинсҳои кӯҳӣ (гил, хок, рег, шағал, хоки регдор). Ҷинсҳои кӯҳиро дар натиҷаи таҳлили механикию гидравликӣ ба гурӯҳҳо ҷудо карда, таркибашонро аз рӯйи фоиз дақиқ менамоянд. Дар таҳлили механикӣ ҷинсҳои кӯҳии майдашударо аз элаку ғалбери махсус гузаронда, ба гурӯҳҳо тақсим мекунанд. Таҳлили гидравликӣ дар лаборатория (ташхисгоҳ) бо усули пайиҳам ба об андохта шуста гирифтани зарраҳои хурд анҷом меёбад. Бо ёрии гранулометрия зарраҳои ҷинсҳои кӯҳиро мувофиқи андозаашон ба фраксияҳои зерин ҷудо мекунанд: гил аз 0,005 мм хурдтар, гард аз 0,005 то 0,05 мм, рег аз 0,05 то 1 мм, сангреза аз 1 мм калонтар. Гранулометрия ғайр аз ин, пайдоиши ҷинсҳои кӯҳӣ, қобилияти аз худ гузаронидани обу нафт ва газ, инчунин хусусиятҳои дигари онҳоро меомӯзад.
Гранулёма

Гранулёма (аз — донача, гиреҳча) — илтиҳобест, ки ба шакли гиреҳчаҳо падид меояд. Баъзе гранулёмаҳо ба чашм базӯр намоёнанд. Гранулёмаҳои дигар хеле калон (чанд см) мешаванд. Гранулёмаҳо дар бофтаю узвҳо ҳангоми баъзе бемориҳои сироятӣ ва сироятиву аллергӣ (сил, сифилис, листериоз, махав, манқа, домана, тарбод ва ғайра), ҳамчунин дар атрофи ҷисмҳои бегона ташаккул меёбанд. Баъзе гранулёмаҳо номи хос доранд, масалан, гранулёмаи сифилис — гумма, гранулёмаи махав — лепрома ва ғайра гранулёмаҳо баъди ба охир расидани даври рушдашон хадша (карахш) мебанданд. Зуҳуроти гранулёмаҳо ба ҷойгирӣ, миқдор, ҳаҷм, инчунин дараҷаи таҷзия ва хадша бастани онҳо вобаста аст. Масалан, гранулёмаҳои сершумори тарбодии миокард боиси пайдоиши кардиосклерози тарбодӣ ва нақси дил мешаванд.
Грасиано Жуниор Гонсалвес

Грасиано Жуниор Гонсалвес — футболбози бразилӣ, нимҳимоятгари пойгоҳӣ.
Графенштейни сурх

Графенштейни сурх - навъи қадимии себи баҳории Дарахташ калони сершоха, то 7 м қад мекашад, дарозии шохаҳояш 10-12 м. Шохсораш бақувват, танааш ғафс (см). Баргаш калон (9,4 х 6,0 см)-и байзашакл, заврақчамонанд, рангаш сабзи тирагун, думчааш ғафс (дарозиаш 3,0 см). Гулаш калон (6,1-6,7 см), сафеди гулобӣ, 5-6-тоӣ дар хӯшагул ҷой гирифтааст. Мевааш хушнамуд, махрутшакл ё гирда; вазнаш г, пӯсташ нафиси суфта, зард, донача ва рахҳои сурхи гулобӣ дорад. Гӯшти мевааш сафеди зардча, нарми сероб, хуштаъми хушбӯй, ширин; тухмаш майдаи дарозрӯя, ҷигарӣ. Графенштейни сурхро дар Осиёи Марказӣ аз охири асри 19 мепарваранд. Дар Тоҷикистон аз соли 1965 дар вилоятҳои Хатлон, Суғд ва навоҳии тобеи марказ парвариш карда мешавад. Онро дар Ӯзбекистон, Озарбойҷон, Қазоқистон, вилояти Иссиқкӯли Қирғизистон ва Украина низ мепарваранд. Дар заминҳои ҳосилхез ва обшор хуб нашъунамо карда, ҳосили фаровон медиҳад. Ниҳолаш баъди 5-6 сол самар меорад. Даври нашваш рӯз. Аввали апрел гул мекунад; давраи гулшукуфташ 13-16 рӯз. Меваашро даҳаи дуввуми июл меғундоранд; он пас аз 7-10 рӯзи чидан пухта мерасад (то як моҳ сифаташро нигоҳ медорад). Дар таркиби меваи тару тозааш 87,12 % об, 12,88 % моддаҳои хушк, 9,88 % қанд, 0,49 ҷавҳар мавҷуд аст; барои тархӯрӣ, консервонӣ ва хушконидан истифода мебаранд. Аз ҳар га боғи он сентнер ҳосил гирифтан мумкин. Мевааш барои ба ҷойҳои дур кашондан мувофиқ аст. Дарахташ аз сармо, баъзан аз кирми мевахӯрак зарар мебинад. Дарахти сармозадааш пас аз 2-3 сол аз сари нав тана мекунад.
График (ҳандаса)

График — тасвири ҳандасии вобастагии функсионалӣ бо ёрии хатҳо дар ҳамворӣ. Графикро барои айнияти вобастагии функсионалӣ, таҳқиқи он ва барои фаврӣ ёфтани қиматҳои функсия аз рӯи қиматҳои аргумент истифода мебаранд. Навъҳои график гуногун буда, ба системаи координатаҳои мунтахаб вобастаанд. Агар системаи координатаҳо интихоб шуда бошад, графики функсияи дар ҳамворӣ тасвири маҷмӯи нуқтаҳоеро медиҳад, ки координатаҳои онҳо муодилаи -ро қаноат мекунанд. Аксари графикҳо дар системаи координатаҳои декартӣ сохта мешаванд.
График

График (юн. — расм, тарҳ) — тасвири вобастагии ду тағйирёбанда. Табдилёбандаи новобаста дар хатти уфуқӣ, тағйирёбандаи вобаста дар хатти амудӣ ҷой дода мешавад, лекин ин қоида на ҳамеша риоя мегардад. Вақте ки бузургии ҳар ду ивазшаванда ба як тараф ва ҳамон самт тағйир меёбанд, дар байни онҳо вобастагии мусбат ё мустақим вуҷуд дорад. Он дар график ба намуди хатти болораванда тасвир меёбад. Нишебии хатти болораванда мусбат буда, хатти ба поён майлдошта манфӣ мебошад. Агар бо дигаргуншавии бузургии табдилёбандаи новобаста, бузургии вобаста тағйир наёбад, хат нишебии сифриро дорад. Агар ба ҳамон як бузургии табдилёбандаи новобаста шумораи беохири бузургии тағйирёбандаи вобаста мувофиқат намояд, нишебии хат ба аломати беохир баробар мешавад. Дар расмҳои мазкур вобастагиҳои одитарин, ки бо хатти рост тасвир ёфтаанд, нишон дода шудаанд. Дар амал вобастагиҳо бештар хусусияти мураккаб дошта, бо хатти каҷ инъикос мегарданд. Нишебии функсия метавонад аз ҳолати мусбат ба манфӣ ва баръакс табдил ёбад.
Граувакка

Граувакка (аз — хокистарранг ва — ҷинси кӯҳӣ) — ҷинси кӯҳии таҳшинӣ, ки аз пораҳои ҷинсҳои магмавӣ, метаморфӣ ва таҳшинӣ таркиб ёфта, ба миқдори зиёд моддаҳои сементӣ ҳам дорад. Рангаш маъмулан хокистарии сиёҳтоб, сиёҳ ё сабзи тира. Донаҳояш қиррадори дурушт. Граувакка ҷинси хосси ноҳияҳои геосинклиналӣ буда, дар онҳо қабатҳои ғафсро ташкил медиҳад. Граувакка бар асари вайрон шудани кӯҳҳо ва дар доманаи кӯҳҳо ҷамъ шудани ҷинспораҳо пайдо мешавад.
Хоритес

Хоритес — дар асотири Руми Бостон се илоҳаи зебоӣ ва назокат. Бо Харитҳои асотири Юнони Қадим айният дорад. Дар бораи падару модар ва шумораашон ривоятҳои мухталиф вуҷуд дошта, фарзияи се тан буданашон маъмул аст. Дар таълимоти навафлотуния Хоритес намоде аз се ҷанбаи ишқ, дар фарҳанги асримиёнагӣ рамзи фазилат, зебоӣ, муҳаббатанд ва рамзашон садбарг, лола, себ мебошад. Хоритес баъзан барои нишон додани дуриашон аз найрангу фиреб бараҳна ва дар либоси ҳарир тасвир меёбанд.
Гюнтер Грасс

Ҷоизаи Нобел дар бахши адабиёт -- - -- доктори фахрии Донишгоҳи Ҳарвард (12 март 1990). 105870591? доктори ифтихорӣ Гюнтер Вилҳем Грасс — нависанда, муҷассамасоз ва наққоши олмонӣ аст. У узви барҷастаи гурӯҳи 47 ва аз нависандагони бузург ва маъруфи Олмон аст. Зиндагинома Ӯ соли 1927 дар Гданск, ба олмонӣ Дансих, Лаҳистон, аз падари протестант ва модари католик, зода шуд. Грасс таҳти таъсири тарбияти католикии модар, ба хидмат дар Калисо машғул шуд ва бо навҷавонони ходим дар иҷрои маросими намозгузорӣ ширкат мекард. Хату саводро низ дар мактаби зодгоҳаш ёд гирифтааст. Дар понздаҳсолагӣ барои гурез аз муҳити тангу фақиронаи хонаводагӣ, хидмат дар артиши Ҳитлериро бо рағбат пазируфт ва дар ҳафтдаҳсолагӣ ба лашкари даҳуми тупхонаи СС — Фрундберг фаро хонда шуд. Гюнтер Грасс пас аз маҷруҳ пас аз шудан дар тарихи 20 апрел соли 1945 мелодӣ, дар тарихи 8 май соли 1945 дар Маринбад дастгир ва ба асорати неруҳои амрикоӣ даромад ва то 24 апрели соли 1946 дар боздошгоҳ буд. Дар солҳои ӯ ҳамчун сангсоз кор кардааст. Аз соли 1946 сар карда ӯ ба омузиши санъат дар Кунстакадемия Дюсселдорф ва дар Донишгоҳи Кунст дар Шарқи Берлин дил мебандад. У аъзои гуруҳи 47- ум буд. Ӯ дар Шимоли Райн-Вестфалия, Берлин ва Шлезвиг-Голштейн умр ба сар бурдааст. Асосан ӯ дар Любек зиндагӣ кардааст. Дар соли 1959 ӯ яке аз беҳтарин эҷодиёти хеш "Накораи тунукагӣ" -ро аз чоп баровардааст. У ҳамеша ба сиёсат шавқ дорад ва барои интихоби партияҳо кумак мерасонад. У дусти беҳтарини Вилли Бранд буд. Дар соли 1999 Гюнтер Грас бо Ҷоизаи Нобеллӣ қадрдони шудааст. Айни замон Гюнтер Грас дар Любек даврони пири меронад.
Ҳерман Грассман

Ҳерман Гюнтер Грассман — риёзидон, физикдон ва филологи Зиндагинома Дар асараш "Таълимот дар бораи бузургиҳои тӯлонӣ" низ таҳқиқот анҷом дода, луғатномаи комили сурудҳои Ригведа.
Грас

Гратс — шаҳр дар Австрия, маркази маъмурии музофоти Штирия. Аз ҷиҳати бузургӣ ва аҳаммияти иқтисодӣ дуввумин шаҳри мамлакат (баъди Вена) ба ҳисоб меравад. Дар соҳили дарёи Мур, дар қисми ҷанубу шарқии доманакӯҳҳои Алпҳои Штирия. Аҳолиаш 269,9 ҳазор нафар. Маркази муҳимми роҳҳои нақлиётии мамлакат. Соли 1128 аввалин маротиба бо ин ном дар маъхазҳо ёдовар гардидааст. Дар замони салтанати сулолаи Бабенбергҳо маркази ҳерсогии Штирия, дар охири асри 13 дар зери ҳокимияти сулолаи Габсбург буд. Соли 1281 ҳуқуқи худидоракуниро соҳиб шуд. Грас яке аз марказҳои фарҳангӣ, тиҷоратӣ ва сайёҳии Австрия ба ҳисоб меравад. Тақр. 70 дарсади аҳолии Грас дар соҳаи хидматрасонӣ фаъолият мекунанд. Саноати истеҳсоли воситаҳои нақлиёт, техникаи кишоварзӣ, мошинасозӣ (з-ди худравсозии "--", "), коркарди филиззот, истеҳсоли асбобҳои дақиқ ва оптикӣ, коғаз, кимиё, шишабарорӣ, чарм, хӯрокворӣ, нассоҷӣ, табъу нашр ва майкашӣ ривоҷ ёфтаанд. Донишгоҳи ба номи Карл Франсес, Донишгоҳҳои техникӣ, мусиқӣ ва ҳунарҳои саҳнавӣ дорад. Ёдгориҳои меъмории асрҳои 15-17 боқӣ мондаанд. Дар Г. осорхонаҳои Иоаннеум, Кунстхаус (Осорхонаи санъати муосир); театрҳои опера, драма; Ҷамъияти байналмилалии таҳқиқи мусиқии ҷаз мавҷуданд. Фестивали байналмилалии театрии "Тирамоҳи Штирия", санъати муосири Австрия — "Форум штадтиарк театер", кинои Австрия (аз соли 1998), санъати тасвирӣ ва наққошии муосири "Тотенштирия", фестивали тобистонаи мусиқии классикии "Штириарте" (аз соли 1985) баргузор мешаванд.
Нигоштори муҳандисӣ

Нигоштори муҳандисӣ, графикаи муҳандисӣ — фанне, ки масъалаҳои тасвироти ашёро дар рӯи сатҳ меомӯзад. Нигоштори муҳандисӣ яке аз фанҳои асосии муҳандисӣ буда, барои омӯзиши механикаи амалӣ, равандҳо ва дастгоҳҳои технологияи кимиёӣ, технологияи кимиёии умумӣ замина мегузорад. Нигоштори муҳандисӣ ҳангоми таҳия ва истифодаи силсилаи лоиҳакашии автоматикардашуда татбиқ мегардад. Тасвироти гуногун аз замонҳои қадим истифода мешуданд. Баъзе нақшу нигор, тасвирот ва намою тарҳи биноҳо, иншооти давраи Сомониён, мас., шаклҳои ҳандасӣ, меъморию бинокорӣ (сардоба, хонақоҳ, масҷиду мақбара ва ғ.) то замони мо расидаанд. Нигоштори муҳандисӣ дар асри инкишоф ёфта буд. Дар асри ба ҷои нигоштори муҳандисӣ расмҳои техникӣ бештар истифода мешуданд.
Граф

Граф, графиня — яке аз унвонҳои расмии асримиёнагӣ дар Аврупои Ғарбӣ. Унвони граф дар империяи Рум пайдо шуда (асри 4), дар ибтидо ба амалдорони олимақом (мас., сархазинадор) дода мешуд. Мақоми граф дар силсилаи мартабаҳои асримиёнагии Аврупо пас аз унвонҳои герсог, маркиз ва болотар аз виконт ва барон қарор дошт. Дар давлати Франкҳо, аз нимаи дуввуми асри 6 граф (гауграф) дар музофот-графӣ (— ҷамоаи деҳқонии олмониҳои қадим, ки шумораи аъзои он аз 100 нафар иборат буд) салоҳиятҳои ҳокимияти судӣ, маъмурӣ ва ҳарбиро соҳиб гардид. Бо қарори Карли унвон ва ҳокимияти графӣ меросӣ гашт. Дар Аврупои асримиёнагӣ граф соҳибмансаби олимақоме буд, ки сиёсати шоҳро дар ҳудуди графӣ дастгирӣ ва амалӣ мекард. Дар "Ҳақиқати саликӣ" вазифаи граф ҳамчун нозир нишон дода шудааст. Дар давраи ҳукмронии сулолаи Меровингҳо шоҳ графро аз доираи ходимони наздики худ таъйин мекард. Бар ивази хидмат ба граф замин дода мешуд. Дар давраҳои заъифии ҳокимияти марказӣ графҳо дар мулкҳои худ соҳибихтиёр мегардиданд. Дар замони ҳокимияти Карли Кабир унвони граф дар тамоми империяи франкҳо паҳн шуда, меросӣ гардид. Танҳо суд метавонист ин унвонро мансух созад. Дар Русия унвони граф аз тарафи император Пётри ҷорӣ гашта, бори аввал онро граф И. Головкин сарфароз шуданд. Аз ибтидои асри 18 императорони Империяи Руми муқаддас унвони графро ба дворянҳои рус (аввалин маротиба соли 1701 ба Ф. А. Головин) тақдим карданд. Унвони граф бо Декрети Кумитаи Иҷроияи Марказии УмумиРусиягӣ ва ШКХ-и Ҷумҳурии Шӯравии Федеративии Сотсиалистии Русия (11 ноябри 1917) барҳам дода шуд.
Мунҳании имконоти тавлид

Мунҳании имконоти тавлид, ҳадди имконоти истеҳсолӣ, хатти каҷи имконоти тавлид — хатти каҷест имкониятеро инъикос менамояд, ки бо зиёд шудани ҳаҷми истеҳсоли мол ё хидматрасонӣ, ҳаҷми истеҳсоли неъмати дигар коҳиш меёбад. Мафҳум Фарз мешавад, ки захираҳои истеҳсолӣ маҳдуданд ва агар ҳамаи онҳо ба истеҳсоли моли "У" равона карда шаванд, танҳо моли зиёди "У" ба даст оварда мешавад. Агар ҳамаи ин захираҳо ба истеҳсоли моли "Х" равона шаванд, он гоҳ истеҳсоли моли "Х" меафзояд. Тақсимоти захираҳо дар байни "Х" ва "У" метавонад ҳамон миқдор неъмат ба вуҷуд орад, ки ба нуқтаҳои А ва В мувофиқат намояд. Ба он аҳаммият додан лозим аст, ки нуқтаи ва дигар нуқтаҳои "берун аз сарҳад" дастнорасанд. Нуқтаи С ва дигар нуқтаҳои "дохили ҳудуд" дастрас мебошанд, вале онҳо ба самаранок истифодабарии захира мувофиқат намекунанд, зеро захираи дар ихтиёр буда, мас., дар нуқтаи А имконияти истеҳсоли зиёди моли "Х" ва "У"-ро фароҳам меорад. Ҳамин тавр, мумкин аст, ки захираҳо пурра дар нуқтаи С истифода нашаванд (мас., мавҷудияти бекорӣ), ё ки манбаъҳо ғайрисамаранок истифода гарданд. Хатти каҷи дар расми 1 нишондодашуда, нисбати ибтидои координата фурӯхамида аст. Ин равона кардани захираҳоро аз истеҳсоли моли "Х" ба истеҳсоли моли "У" мефаҳмонад. Ҳангоми афзоиши истеҳсоли неъмати "У" боздеҳи камшавӣ айён мегардад. Аз дигар тараф, ҳангоми ивазкунии ҳамаи захираҳо барои истеҳсоли яке аз неъматҳо самараи миқёс ба назар мерасад. Аз ин рӯ, ягон сабаби хоссе вуҷуд надорад, ки самараи миқёс коҳишёбанда бошад, пас ҳудуди имконияти истеҳсолӣ метавонад хатти рост (боздеҳи доимӣ барои тавлиди "Х" ва "У") ё фурӯхамида ба дарун (самараи афзуншавандаи миқёс) шавад.
Графите

Эдиналдо Батиста Либанио — футболбози бразилӣ, зарбазананда (страйкер).
Графометрия

Графометрия (аз графо ва — чен мекунам) — дар илми хатшиносӣ яке аз тарзҳои маъмули таҳқиқи ҳуҷҷатҳои дастнавис. Графометрияро криминалисти франсавӣ Э. Локар пешниҳод намуда, онро усули ошкор кардани тақаллуб дар ҳуҷҷатҳо тавассути тағйир додани ҳусни хатти худ ва иншои шабеҳи ҳусни хатти дигарон арзёбӣ кардааст. Тарзи анҷом додани графометрия бо усули мазкур: якчанд бузургии маълум дар ҳуҷҷати асл чен намуда, натиҷаҳои андозагирӣ ба шакли хатти каҷ тасвир карда мешаванд. Айнан ҳамин гуна хатти каҷ дар асоси матни ҳуҷҷати таҳқиқшаванда кашида мешавад. Сипас ҳар ду хатти каҷ болои ҳам гузошта мешаванд. Ба ҳам мувофиқ ё мувозӣ омадани хатҳои каҷ, ҳарчанд онҳо аз ҳамдигар зоҳиран тафовут дошта бошанд ҳам, ба он далолат мекунад, ки ҳар ду матн навиштаи як нафар аст; аз ҳамдигар тафовут доштани хатҳои каҷ аз он гувоҳӣ медиҳад, ки матнҳои мазкурро, ҳарчанд ба ҳамдигар шабоҳати зоҳирӣ дошта бошанд ҳам, шахсони гуногун навиштаанд. Бисёр муносибатҳои шаҳрвандӣ, амалҳои хилофи қонун, аз ҷумла, содир кардани ҷиноятҳо, бо сохтакорона навиштани хат ё гузоштани имзо дар ҳуҷҷатҳо алоқаманд аст. Аз ин рӯ, ҳангоми ба миён омадани зарурати муайян намудани мактуб ё дигар ҳуҷҷатҳо, қатъи назар аз тарзи навишта шудани онҳо (дастнавис, чопи мошинка ё компютерӣ ва ғ.), шахсе, ки ин ё он хатро навиштааст ё ба ин ё он ҳуҷҷат имзо гузоштааст, дар ҷараёни пешбурди тафтишоти парвандаҳои ҷиноятӣ, дар мавриди дида баромадани ин парвандаҳо дар суд, инчунин дар рафти баррасии парвандаҳои шаҳрвандӣ, оилавӣ, иқтисодӣ ва маъмурӣ аз графометрия истифода бурда мешавад. Гузаронидани графометрия хислати ташхисӣ низ дорад, яъне аз рӯи ҳусни хат ҷинс, касбу ҳолати равонӣ ва ҷисмонии иҷрокунандаи онро ҳам муайян кардан имконпазир аст. Аз графометрия дар шуъбаи хатшиносии Маркази ҷумҳуриявии экспертизаҳои судӣ ва криминалистии Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон истифода бурда мешавад.
Графовка (ноҳияи Краснояруж)

Графовка — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Краснояруж, ки дар вилояти Белгород қарор дорад, дохил мешавад.