ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Азоби қабр

Азоби қабр (— таҳтуллафзӣ — "азоби қарбҳо") — дар фарҷомшиносии исломӣ, озмоише, ки шахс пас аз марг аз он мегузарад. 1 Калимаи арабии "азаб ба маънои "азоб", "уқубат" ва вожаи қабр (ба маънои "қабр". Фарҷомшиносӣ Тибқи эътиқоди исломӣ, рӯҳи инсон дарҳол пас аз марг ба барзах меравад. Пас аз ба хок супурдани инсон, ӯро ҳукми хурде интизор аст, ки метавонад бо остонаи биҳишт (ҷаннат) ё ҷаҳаннам (ҷаҳаннам) анҷом ёбад. Фариштагон Мункар ва Накир мардеро бозпурсӣ мекунанд ва аз ӯ се савол медиҳанд: Худои ту кист? Дини шумо чист? Паёмбари шумо кист? Ба саволҳо дуруст ҷавоб додаанд, фариштагон онҳоро то рӯзи қиёмат дар оромиш боқӣ мемонанд ва онҳоеро, ки нодуруст ҷавоб додаанд, ба азобу шиканҷа ва латту кӯби Мункар ва Накир то он даме, ки Худо писанд аст.
Азнавтарбиякунӣ

Азнавтарбиякунӣ — намуди тарбия, ки мақсади он бартараф намудани хислатҳои манфӣ ва инкишоф додани хислатҳои мусбат дар наврасон мебошад. Сабабҳои гуногун, аз қабили таъсири муҳити носолим, саҳву хатоҳои волидайн, муаллимону номукаммалии худи системаи кори тарбиявӣ ва ғайра метавонанд ба шахсияти хонанда таъсири манфӣ расонанд ва рафтори ӯро коста гардонанд. Дар хулқи баъзе наврасон камбудиҳои ҷиддӣ (масалан, носкашӣ, сигоркашӣ, бадмастӣ, ҷангарагӣ ва ғара) зоҳир мегардад. Аз ин рӯ, дар баробари тарбия зарурати азнавтарбиякунӣ дар оила, мактаб, муассисаҳои махсуси тарбиявӣ ва коллективҳои меҳнатӣ пеш меояд. Азнавтарбиякунӣ раванди мураккабу тӯлонист, зеро муаллим бояд андеша, одат ва хислатҳои шаклгирифтаро дигар кунад ва хусусиятҳои навро ташаккул диҳад. Назария ва амалияи азнавтарбиякунӣ ба чунин мавқеъ такя мекунанд: майлҳои ҷинояткорона, беинтизомӣ, норасоӣ дар хулқ, одатҳои бади табиати модарзодӣ надошта, балки дар натиҷаи таъсири номусоидии ҳаёт, норасоӣ дар тарбия ва ё муҳити носолими психикӣ бавуҷудоянда. Барои ислоҳи чунин майлҳо ва одатҳои бад шароити тарбиягирандаро дар оила ва мактаб тағйир бояд дод, то ки таъсири манфии атроф пешгирӣ карда шавад. Масалан, муҳити психологии хонаро дигар кардан, хонандаро аз шароити хона ҷудо карда, ба мактабинтернат додан, ӯро ба синфи дигар ё мактаби дигар гузарондан лозим аст, то ки рафиқони нав пайдо кунаду аз майлу хоҳишҳои манфиаш дур шавад. Вале ин ҳама барои азнавтарбиякунӣ кофӣ нестанд. Ба шахсияти тарбиягиранда, ба шуур ва рафтори ӯ таъсири бевосита бояд расонд. Дар ин ҷо усули боваркунонӣ, сафарбаркунии қувваи коллектив (созмонҳои талабагӣ, муассисаҳои беруназмактабӣ, ҷамоатчиён ва ғайра) баҳри ислоҳи рафтори ношоям, ба меҳнати фоиданок ҷалб намудани хонандагон ва ғайра метавонанд ба раванди знавтарбиякунӣ мусоидат намоянд.
Азоби рӯҳӣ

Азоби рӯҳӣ — маҷмӯи эҳсосҳои ниҳоят нофорам, нохуш, ногувор, вазнин, озордиҳанда ва пуразияти мавҷудияти зинда, ки дар рафти он инсон азоби сахти ҷисмонӣ ва рӯҳӣ мекашад. Азоби рӯҳӣ эҳсоси дарду азият, бадбахтӣ, мусибат ва ғаму ғуссахӯрӣ буда, бадшавии ҳолати рӯҳии инсонро ифода мекунад. Азоби рӯҳӣ мутамарказшавии амалҳои фикрии инсонро ба ин ё он муаммои душворҳал инъикос менамояд. Ин метавонад афсӯсхӯрӣ аз айёми гузашта, тарс аз ояндаи торику норавшан, ҳасадхӯрӣ, қонеъ нагаштани хоҳишу талабҳо ва ғайра бошад. Азоби рӯҳӣ ҳамчун зуҳуроти эҳсосот вобаста ба хусусиятҳои фардию психологии шахс метавонад ҳар хел сурату ҷараён гирад: якеро ба доми худ кашад ва дигаре аз ин азобу алам, азиятҳо таҷриба андӯхта, дорои малакаи азсаргузаронии беоқибати азоби рӯҳӣ мешавад. Масалан азсаргузаронии мусибат яке аз зуҳуроти шадидтарини азоби рӯҳӣ мебошад ва танҳо мусаллаҳ будан бо усулҳои пешгирию пастнамоии он метавонанд ҳолати азоби рӯҳии нсонро нисбатан мӯътадил гардонанд. Азоби рӯҳӣ кашидан аз масъалаҳои муҳими психологияи амалӣ буда, муайян намудани роҳҳои осон азсаргузаронии он аз мавзӯъҳои тадқиқотии он ба шумор меравад.
Азнаур Апшев

Азнаур Юревич Апшев — футболбози русӣ, муҳофиз.
Азобензол

Азобензол — навъе аз азопайвастҳои ароматӣ; кристаллҳои сурхи ҷигарранг. Ду изомер дошта, трансизомери он нисбатан устувор аст; ҳарораташ гуд. 68°С. Дар об ҳал намешавад, дар кислотаи атсетати яхин, эфир, кислотаи консентронидаи сулфат ҳал мешавад. Азобензолро дар натиҷаи дар муҳити ишқорӣ бо иштироки станнити натрий ё моддаҳои ба ҳамин монанд барқарор намудани нитробензол ҳосил мекунанд. Азобензол дар нах боқӣ намемонад, бинобар ин чун ранг кор намеояд. Агар ба молекулаи он аминогурӯҳ ё оксигурӯҳ дохил карда шавад, дар он сурат ранги одитарин ҳосил кардан мумкин. Асоси бисёр рангҳои азобензолро ядрои азобензол ташкил медиҳад. Аз ин рӯ, ба ҳамаи рангуборе, ки дар онҳо ядрои азобензол мавҷуд аст, чун ҳосилаи азобензол назар мекунанд. алан, диметилазобензол – ранги зард, оксиазобензол – ранги ҷигарранг ва ғайра.
Ремейк

Ремейк (от — "азнавсозӣ") — баровардани нусхаи нави асарҳои мавҷудаи санъат, тағйир додани онҳо ва илова кардани хусусиятҳо. Бештари вақт дар мусиқӣ, бозиҳои видеоӣ, синамо ва телевизион истифода мешавад (ҳамчун ремейки филм, суруд, ҳама гуна композитсияи мусиқӣ ё асари драмавӣ). Ремейк аз манбаъ иқтибос ё пародия намекунад, балки онро бо мундариҷаи нав ва мувофиқ пур мекунад, моделро бо чашми худ пур мекунад. Ҳаракатҳои сюжетии асл, навъҳои персонажҳоро такрор карда, дар айни замон онҳоро дар шароити нави таърихӣ, ҷамъиятию сиёсӣ тасвир карда метавонад. Истилоҳи "ремейк" аксар вақт бо истилоҳи "ремастер" омехта мешавад, ки танҳо маънои дубора баровардани асари қаблан офаридашуда бо сифати беҳтарро дорад. Ремейк дар синамо Ин истилоҳ барои истинод ба филмҳое истифода мешавад, ки ба филмҳои аслии қаблан сохташуда асос ёфтаанд. Яъне филми ремейк ин филмест, ки дар асоси филми дигар аст. Одатан, коргардонҳои ремейк филми аслиро ба таври худ аз нав кор мекунанд, аммо баъзан нусхаҳои наве сохта мешаванд, ки асли онро комилан такрор мекунанд. Аксар вақт амал ба муҳити нави таърихию фарҳангӣ интиқол дода мешавад, масалан, вестерни "Ҳафтгонаи боҳашамат" ремейки филми "Ҳафт самурай" мебошад. Гузашта аз ин, дар ремейк ва оригинал, коргардон, тамоми ҳайати наворбардорӣ ва актёрон одатан комилан фарқ мекунанд. Бо оғози ҳазорсолаи нав, пас аз муваффақияти ремейки амрикоии филми тарсники ҷопонии Занг боиси пайдо шудани бисёр ремейкҳои филмҳои тарсноки мухталифи осиёӣ ба мисли "Оби тира", "Як занги беҷавоб", "Чашм" ва ғайра шуд. Ремейк дар мусиқӣ Дар забони тоҷикӣ, ремейкҳоро дар мусиқӣ нусхаҳои нав сабтшудаи композитсияҳои аллакай нашршуда мебошанд ва ремейк метавонад аз ҷониби ҳамон як иҷрокунанда ё гурӯҳи мусиқӣ (ҳадди ақал бо иштироки яке аз иштирокчиён) анҷом дода шавад ё аз ҷониби иҷрогари дигар, аксар вақт бо тарҷума ба забони дигар. Ремейкҳоро аксар вақт диҷейҳо дар шакли миксҳо ва ремиксҳо эҷод мекунанд. Намунаҳои ремейкҳои мусиқӣ баъзе композитсияҳои гурӯҳҳои рокии шӯравиро аз охири солҳои 1980-ум дар бар мегиранд, ки аз нав сабт шудаанд (аксаран сифати баландтар ва дар шароити студияи беҳтар аз нусхаҳои аслӣ). Ремейки бозиҳои компютерӣ Ремейки компютерӣ ё бозии видеоӣ бозии компютерии алоҳидаест, ки дар асоси бозии аслӣ сохта шудааст. Ремейкро аз сифр сохтан мумкин аст ё коркарди аслро истифода бурдан мумкин аст, аммо он ҳеҷ гоҳ аслро пурра нусхабардорӣ намекунад. Одатан, ремейк тақрибан як ном, сюжет ва геймплей бо бозии аслӣ дорад, аммо аксар вақт дорои графикаи муосиртар ва эффектҳои садо, намуди тағирёфтаи аломатҳо, интерфейси корбар, тарроҳӣ ва сохтори маконҳо мебошад. Сюжет ва бозӣ дар баъзе мавридҳо инчунин метавонанд мувофиқи тамоюлҳо ва стандартҳои муосир тағир ва мутобиқ карда шаванд. Ремейкро аксар вақт бо ремастер омехта мекунанд, ки бозии нав нест ва танҳо бозсозии бозии қаблан сохташуда мебошад, ки ба платформаҳои муосир бо графикаи беҳтаршуда интиқол дода мешавад, аммо бидуни тағир додани унсурҳои дигар. Нигаред низ.
Азов

Азов — баҳри дар вилояти Ростови Россия воқеъ буда, ба ҳавзаи Уқёнуси Атлантик мансуб аст. Онро гулӯгоҳи Керч бо Баҳри Сиёҳ мепайвандад. Масоҳат ва чуқурӣ Масоҳаташ 38 ҳазор км2; ҳаҷми об ба ҳисоби миёна 320 км3. Чуқуриаш ба ҳисоби миёна 8 м, ҷойи аз ҳама чуқураш 14 м. Соҳилҳои ғарбӣ, шимолӣ ва шарқиаш асосан паст, аз регсангҳои гӯшмоҳидор таркиб ёфтаанд. Соҳилҳои ҷанубӣ бештар ҷарӣ доранд. Таги баҳр ҳамвор буда, дар қисми марказ андаке нишеб аст. Қисми ҷанубӣ шарқии Азов вулқонҳои лойфишон дорад. Халиҷҳои кушоди калонаш: дар Шиммол шаҳрҳои Таганрог, дар Ҷануб Шарқ Темрюк, дар Ҷануб Ғарб Арабат. Ҷазираҳо ва дорёҳо Ҷазираҳои пасти начандон калон – Бирючий, Песчанйе, Черепаха дар назди соҳилҳо ҷойгиранд. Ба Азов дарёҳои калони Дон, Кубан, дарёчаҳои Миус, Бердя, Обиточная мерезанд. Иқлим Иқлими атрофи баҳр континенталист. Зимистонаш хушки тобистонаш гарм. Ҳарор. миёнаи ҳаво дар моҳҳои январ ва феврал аз –10С то –6 0С, дар июл 23 – 24 0С. Боришоти солона – 300 – 500 мм. Оби баҳр тира, ҳарор. об тобистон 25 – 300С, зимистон аз 00С пасттар. Охирҳои декабр то аввали март ях мебандад. Шӯриаш 9 – 11%о, дар назди резишгоҳҳо то 2 – 4‰ ва камтар аст. Вобаста ба самти вазиши бод ҷараёни об тағйир меёбад. Аз Азов тосмоҳӣ, симмоҳӣ, сагмоҳӣ, шӯрмоҳӣ, судак, таран, шемая, хамса ва ғайра шикор мекунанд. Азов ҳамчун роҳи нақлиёти баҳрӣ аҳамияти калон дорад. Бандарҳои калонаш: Таганрог, Жданов, Ейск, Бердянск.
Азовский (ноҳияи Камизяк)

Азовский - деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Камизяк, ки дар вилояти Астрахан қарор дорад, дохил мешавад.
Азов (шаҳр)

Шаблон:Шаҳрҳо ва ноҳияҳои Русия Азов — шаҳр дар вилояти Ростови Федератсияи Россия. Дар соҳили дарёи Дон, 7 км дуртар аз резишгоҳи он ба халиҷи Таганроги Баҳри Азов ҷойгир аст. Аҳолиаш 82,1 ҳазор нафар. Бандари баҳрию дарёӣ дорад. Таърих Дар давраҳои қадим дар ҳудуди Азов юнониҳо, скифҳо ва хазарҳо маскун буданд. Асрҳои 10 – 11 дар ҳайати князигарии Киеви Рус буд. Дар соли 1067 Азовро қипчокҳо забт карда, онро Азак номиданд. Азовро соли 1395 қӯшунҳои Темур ва соли 1471 туркҳо ишғол намуда, онро ба истеҳкоми ҳарбӣ табдил доданд. Солҳои 1637 – 1642 Азов дар дасти казакҳои Дон буд. Соли 1696 Азовро қӯшунҳои Россия ишғол карданд. Соли 1708 Азов маркази губернияи Азов, чанд муддат (1711 – 1739) дар тасарруфи Империяи Усмонӣ буд ва баъдан боз ба Россия ҳамроҳ гардид. Дар Азов заводи автоматҳои пресси оҳангарӣ, коргоҳҳои киштисозӣ, саноати сабук (фабрикаҳои ҷуроббофӣ, пойафзор, дӯзандагӣ ва ғайра), хӯрокворӣ (асосан моҳӣ), масолеҳи бинокорӣ мавҷуданд. Техникумҳои политехникӣ, индустриявию педагогӣ, омӯзишгоҳи педагогӣ ва музейи таърихӣ-кишваршиносӣ дорад.
Азоимид

Азоимид — кислотаи бо гидроген ҳосилкардаи нитроген. Моеи беранг буда, бӯи тез дорад; моддаи заҳрнок аст; ҳарор. ҷӯш. – 37°С, ҳарор. гуд. – 80°С. Ҳангоми каме зарба задан ё соиш додан метаркад. Аз ҳосилаҳои Азоимид диазобензолимид (фенилазоимид) 653 маълум аст. Он моеи зарди равғанмонанд буда, дар об ҳал намешавад, дар этанол ва эфир бад ҳал мегардад.
Азоимхонӣ

Азоимхонӣ — суханҳои дуомонанде, ки гӯё барои дафъи "ҷину париён", сиҳат намудани беморони рӯҳӣ, хоббиниҳо, эҳсоси бад кардан ва амсоли инҳо хонда, куфу суф мешавад. Азоимхониро афсунгарӣ ҳам мегӯянд. Ин амалҳо беморонро чунин водор менамоянд, ки ба онҳо парӣ, дев, ҷин, момо, лашкар, албастӣ ва неруҳои дигари фавқуттабӣ таъсир карда бошанд ва гӯё пас аз азоимхонӣ бемор сиҳат мешавад. Нисбати азоимхонӣ истилоҳҳои "ҷоду", "афсун", "азоим", "азоимхонӣ", гоҳе "дуо" ва дар бораи иҷрогаронаш "ҷодугар", "афсунгар", "дуохон", "афсункун", "сеҳргар" ва монанди инро ба кор мебаранд. Маъмулан азоимхон бо содои пасту баланд, ҳаракати дастон, қиёфабозиҳо матнҳои махсусро дар бораи неруҳои ба чашм ноаёни ба инсон таъсиркунанда амалан иҷро намуда, ба онҳо таъсир мерасонад. Нишонаҳои матнҳои ба афсуну азоим монандро дар осори қадимӣ ба монанди "Ведо", Авесто, "Бундиҳиш" ва дигар асарҳои динӣ, ки дар онҳо эътиқоди мардум бар ҳодисаҳои фаротабиӣ оварда шудааст, метавон дид. Ба тавассути афсунгарӣ, азоимхонӣ, дуохонӣ табобат кардани мардумро дар миёни мардумони гуногуни олам, аз ҷумла ҳинду, тибет, муғул, ҳабашҳо ва ғайра то ба имрӯз мушоҳида кардан мумкин аст. Шаманизм як навъи он аст. Мардумшиносон, инсоншиносон, фолклоршиносони кишварҳои гуногуни олам роҷеъ ба азоимхонӣ мавод гирдоварӣ намуда, онро мавриди омӯзиш қарор додаанд. Дар миёни русҳо азоимхонӣ бо номи "заговоры и заклинания" хеле машҳур аст. Дар бораи азоимхонӣ дар осори М. С. Андреев, О. Сухарева, Н. А. Кисляков, О. Муродов, И. В. Рак ва дигар иттилоъ ба назар мерасад. Азоимхонӣ бо боварҳо ва асотири қадим пайванди ногусастанӣ дорад. Дар замони мо низ шахсоне ҳастанд, ки ба азоимхонӣ ва афсунгарӣ бовар доранд.
Азозил

Азозил, Иблис — яке аз номҳои қадимии Шайтон пеш аз он ки нофармонӣ кард. Азозил дар ривоёти исломӣ Тибқи ривоятҳои исломӣ яке аз се фариштаест (дар баробари Ҳорут ва Морут), ки Худованд онҳоро ба замин фиристод, то монанди одамиён зиндагӣ кунанд ва аз ҳаромҳо бипарҳезанд, вагарна танбеҳ дода мешаванд. Пас аз муддате Азозил донист, ки дар замин аз амалҳои ношоиста парҳез кардан ғайриимкон аст. Азозил зимни изҳори нотавонӣ назди Худованд арз кард, ки аз уҳдаи чунин имтиҳон баромадан барояш душвор аст. Вале ду тани дигар дар пайи анҷоми амри ба онҳо фармуда шуданд ва ба доми фиреби зане (Зӯҳра-Ноҳид) афтоданд. Онҳо шароб нӯшиданд ва Исми аъзамро ба он зан гуфтанд. Дар мукобили ин кирдор дар Чоҳи Бобул сарозер овехта шуданд ва то рӯзи растохез дар чунин ҳол хоҳанд монд. Азозил дар ривоёти пешазисломӣ Азозил дар Таврот номи "бузи талиқа" (бузи қазо ва балогардон) ваё номи дев ё ҷиннест ки бузи талиқаро барои ӯ фиристод ва дар манобеъи ғайри муътабари яҳуд номи фариштаест, ки аз мақоми худ суқут кард 1. Азозил дар дабиёти форс-тоҷик Азозил дар адабиёти форс-тоҷик ҳамчун образи шеърӣ ба маънои шайтон, рӯҳи палид истифода шудааст: Эзоҳ Адабиёт.
Азопайвастҳо

Азопайвастҳо — пайвастҳои органикие, ки молекулаашон азогурӯҳи – – дошта, ба ду радикали карбогидрид – ва 1 алоқаманданд. Ҳамаи азопайвастҳо рангноканд. Азопайвастҳои одитарин азобензол аст. Азопайвастҳоро бо чанд роҳҳосил кардан мумкин аст. Бо роҳи барқарор намудани нитропайвастҳо дар муҳити ишқорӣ. Ба сифати барқарорсозанда оҳан ё хокаи руҳ ва ишқор, амалгамаи натрий ва спирти серобкарда ё маҳлули обии оксиди қалъагӣ -ро истифода мебаранд2 + 4Н2 + 4Н2О. 2. Дар натиҷаи ҷӯшонидани миқдори эквиомолекулавии аминҳои якумини ароматӣ бо нитрозопайвастҳо дар кислотаи атсетати яхин: + 2 + Н2О. 3. Усули муҳим ва ягонаи саноатии ҳосил кардани азопайвастҳо (соли 1858 олими немис П. Грисс кашф кардааст), ки ба ҳампайвастии намакҳои диазоний ва аминҳои якумин, дуюмин, сеюмин, фенолҳо ва эфири фенолҳо асос ёфтааст, чунин мебошад: 6521 + 265 65 65 +. Азопайвастҳо моддаҳои органикии муҳим буда, барои истеҳсоли азорангҳо истифода мешаванд.
Азотобактерин

Азотобактерин — изотоген, навъе аз нуриҳои бактериявӣ. Аз азотобактерҳо иборат буда, нитрогени ҳаворо аз худ мекунад ва онро барои ғизои рустанӣ мувофиқ месозад. Азотобактеринро ғайр аз рустаниҳои лӯбиёӣ барои ҳамаи дигар зироатҳо кор мефармоянд. Азотобактерин хосияти лӯндабактерияҳоро доро аст. Самараи азотобактерин бахусус дар хокҳои намноки миқдори фосфор ва микроэлементашон зиёд бештар мегардад. Азотобактерин дар решаи ниҳолҳо нағз инкишоф меёбад, бинобар ин аҳамияти он дар ниҳолзор ва боғҳои нав хеле калон аст. Азотобактерин сабзишу инкишофи навдаҳоро 20 – 25 % афзун мегардонад. Нигар низ Нуриҳои бактериявӣ.
Азотандӯзҳо

Азотандӯзҳо — аз отфиксаторҳо, навъе аз микроорганизмҳо. Азотандӯзҳо нитрогени ҳаворо аз худ карда, пайвастҳои мураккаби нитрогении барои ғизои рустанӣ мувофиқро ҳосил менамоянд. Нитроген аз ҷумлаи элементҳои муҳими ғизои рустанӣ ва омили ҳосилхезии хок мебошад. Захираи нитрогени барои рустанӣ дастрас чандон зиёд нест. Бинобар ин истифодаи оқилонаи замин на фақат боиси кам нашудан, балки сабаби афзудани миқдори нитрогени он низ мегардад. Соли 1866 олими рус М. С. Воронин дар решаи рустаниҳои ғилофакдор як навъ бактерияҳоро мушоҳида намуда, ба хулосае омад, ки маҳз ҳамин бактерияҳо сабаби пайдоиши лӯндаҳои реша мебошанд. Дар ҳар га замини кишти рустаниҳои ғилофакдор соле зиёда аз 100 – 250 кг нитрогени ҳаво аз худ мешавад (аз ин миқдор тақрибан 30% дар хок боқӣ мемонад). Азотобактер, баъзе актиномисетҳо, олигонитрофилҳо, микобактерияҳо ва ғайра аз ҷумлаи азотандӯзҳо мебошанд. Бисёр намуди обсабзҳо, баъзе занбӯруғҳо, хамирмоя ва спирохетҳо низ қобилияти азотандӯзӣ доранд. Азотандӯзҳо баҳри гардиши нитрогени табиат, аз ҷумла барои ба рустаниҳо дастрас намудани нитрогени ҳаво мусоидат менамоянд.
Ҷазираҳои Азор

Азор (– ҷазираҳои бошагон) — галаҷазира дар қисми марказии Уқёнуси Атлантик, дар самти ғарбии нимҷаз. Пиреней. Аз соли 1976 ноҳияи мухтори Португалия (дар мақоми мухторияти дохилӣ). Аз 9 ҷазираи кӯҳии вулқонӣ (калонтаринаш ҷазираи Сан-Мигел) ва якчанд харсангҳои азими зериобӣ (риф) иборат аст. Масоҳаташ 2,3 ҳазор км2. Ҷойи баландтаринашон то 2351 м мерасад (вулқони амалкунандаи Пику дар ҷазира ҳамном). Пайдоиши ҷазираҳо вулқонӣ, релйефашон кӯҳӣ, серзилзила, чашмаҳои маъдании гарм доранд. Иқлими азор субтропикии уқёнусӣ. Ҳарораташ миёнаи январ +14°С, июл +22°С. Боришоти солона – 700 – 800 мм. Дар нишебии кӯҳҳо ҷангалҳои ҳамешасабзи дарахтони ғор, арча, кастона мавҷуданд. Таърих Азорро соли 1427 баҳрнавардони португалӣ кашф кардаанд. Аҳолии умумӣ 243,88 ҳазор нафар. Маркази маъмурӣ – Понта-Делгада (дар ҷазираи Сан-Мигел, аҳолиаш 20,2 ҳазор нафар); шаҳр ва бандарҳои асосиаш – Ангра-ду-Эроишму, Понта-Делгада, Орба. Аҳолӣ бо парвариши рустаниҳои ситрусӣ, муз, токпарварӣ ва моҳидорӣ машғул аст. Азор пойгоҳҳои сайрхатҳои баҳрию ҳавоии трансатлантикӣ дорад. Туризм и байналмилалӣ ба роҳ монда шудааст. Маркази таърихӣ – шаҳри Ангра-ду-Эроишму (ҷазираи Терсейра) ба Феҳристи Мероси умумиҷаҳонии ЮНЕСКО (қалъаҳои асрҳои –, калисоҳо ва қасрҳои асрҳои –) ворид шудааст. Аз соли 1980 ҷазира Санта-Марияи азор минтақаи озоди иқтисодӣ аст.
Нитроген

Нитроген Дар забони тоҷикӣ бештар номи нитроген дар истифода аст. Нитроген аз калимаҳои " ва "е" гирифта шуда, маънояш "тавлидкунандаи селитра" мебошад. Ҳосилкунӣ Хосиятҳои физикӣ Нитроген гази беранг, бебўй, бетаъм буда, каме аз ҳаво сабук ва дар об камҳалшаванда аст. Хосиятҳои кимиёӣ. Молекулаи нитроген дорои робитаи сечандаи устувор буда, қобилияти таомулиаш паст мебошад.
Азофол

Азофол — як навъ моддаи химиявӣ. Барои нест кардани канаҳои рустанихӯри пахта (ба ҳар га 2 кг) ва дарахтони мева (ба ҳар га 2,5 – 3 кг) мепошанд. Барои одаму ҳайвон зарарнок аст.
Азотобактер

Азотобактер — навъе аз бактерияҳои аэробӣ. Азотобактер ҳаёти озод дошта, нитрогени ҳаворо мегирад ва барои ҳуҷайраҳои худ сафеда ҳосил менамояд. Азотобактерҳоро бори нахуст соли 1901 олими немис М. Бейеринк кашф кардааст. Дар киштзорҳо фаровон мебошад. Аз азотобактер барои ғизои рустаниҳо азотобактеринҳосил мекунанд. Нигар низ азотандӯзҳо.
Азрақии Ҳиравӣ

Азрақии Ҳиравӣ — шоир и форс-тоҷик. Зиндагинома Шарафуззамон Абулмахосин Зайнуддин Абубакр Чаъфар ибни Исмоил яке аз шоирони садаи форсу тоҷик буда, соли 1067 дар Ҳирот ба дунё омадааст ва соли 1133 дар Кирмон вафот кардааст. Аммо маълумоти мазкур доир ба таърихи таваллуд ва вафоти шоир аниқ нест. Ӯ писари шоир Исмоили Варрок мебошад. Исмоили Варроқ шахси ҷонбохтаи адабиёту фарҳанг ва маърифат буда, касест, ки Абулқосим Фирдавсӣ ҳангоми аз дасти гумоштагони Султон Маҳмуди Ғазнавӣ гурехтанаш қариб шаш моҳ дар хонаи ӯ паноҳ ёфта буд. Азрақӣ девони ашъор дорад. Дар баъзе тазкираҳо қайд шудааст, ки Азрақӣ достони "Синдбоднома" дорад. Азракии Хирави дар ташбеҳот, бадеъ ва васфи табиат устод аст. Девони Ашоир дар хачми 2000 байт ба мо расидааст. Дигар аз осори маъруфи ӯ "Достони Симбод" ё "Синдбоднома" аст, ки дар асоси тарчумаи насрии Абулфавориси Фанорӯзи (асри10) ба назм кашида будааст, вале имрӯз пайдо нест. Ривоят мекунанд, ки Азракии Хирави "Алфия ва Шалфия" ном китобе барои Тугоншох (хокими Хуросон) навишта будааст, вале ин асар низ боки намондааст. Девони Азрақӣ соли 1957 дар Теҳрон ба табъ расидааст. Аз ғазалиёт Аз рубоиёт.
Азотчик (ноҳияи Киржач)

Азотчик - деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Киржач, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.
Азрақия

Азрақия ё азориқа — яке аз тавоифи бузурги хавориҷ ва аз пайравони Нофеъ ибни Азрақ ибни Қайс ҳастанд. Вай аз қабилаи банӣ Ҳанифа ва аз аҳли Басра буда, дар замони Абдуллоҳ ибни Зубайр бар зидди вай хуруҷ кард ва бо Муҳаллаб ибни Абусуфра дар чандин мавзеъ ба задухӯрд пардохт, то саранҷом соли 65 ҳ.685 м. дар наздикиҳои Аҳвоз дар набарди Дулоб кушта шуд. Ақидаи азориқа ин аст, ки ҳамаи мухолифонашон, яъне дигар мусалмонон мушрик ва аҳли дӯзах мебошанд, куштан ва ғанимат гирифтани молу мулки онҳо ҷоиз аст, барои шахси хориҷӣ ҷоиз нест, ки аз қафои ғайри хориҷӣ намоз бигузорад, зеро ба ақидаи онҳо вай мушрик аст. Ҳамчунин онҳо ақида доранд, ки сар задани гуноҳони сағира ва кабира ҳар ду аз паёмбарон имкон дорад.
Азуга

Азуга — яке аз шаҳрҳои вилояти Прахова, Руминия аст.
Азоқирия

Азоқирия — як фирқаи дини ислом. Муассисаш Азоқир Абуҷаъфар Муҳаммад ибни Алии Шалмағонӣ (асри 10). Ӯ соли 933 дар Бағдод даъвои ҳулули Худо дар колбадаш кард ва худро рӯҳулқудс хонд. Бино ба таълимоти азоқирия, агар Худованд дар ҷасади носутӣ ҳулул кунад, дар он қудрату муъҷиза ба зуҳур мерасад ва он ҷасад ба Худо восил мешавад. Чунин ҳодиса гӯё ба ҳафт одам – Идрис, Нӯҳ, Ҳорун, Довуд, Сулаймон, Исо, Алӣ ибни Абитолиб рух дода буд ва баъди Алӣ рӯҳи илоҳӣ дар Алии Шалмағонӣ комилан ҳулул кардааст. Азоқирия Худоро исме медонад, ки ба қалби мардум ҳулул карда, чизҳои ниҳонро ба тариқи мушоҳида аён месозад. Пайравони азоқирия – Абдуллоҳ ибни Сулаймон, Аҳмад ибни Мунаҷҷим ва дигар аз таълимоти аҳкомпарастона роҷеъ ба Худо даст кашида, таъкид кардаанд, ки мардум ба касе эҳтиёҷ пайдо кунад, вай Худои он ба шумор меравад. Аз ин рӯ, ҳар фард ба мақомулваҳият расида метавонад. Азоқирия Ҳасану Ҳусайнро ба Алӣ ибни Абитолиб мансуб намедонад. Малоика, бино ба таълимоти пайравони азоқирия, касоне мебошанд, ки зимоми нафси худро дар даст доранд ва ҳақро мешиносанд. Шахсоне, ки пайрави Азоқирия мебошанд, ба биҳишт ва онҳое, ки азоқирияро қоил нестанд, ба дӯзах мераванд. Азоқирия тарки намозу рӯза ва ғуслро раво медонад. Нуқтаи муҳимтарини таълимоти азоқирия эътиқод ба мавҷудияти зидҳост. Ба ақидаи Шалмағонӣ Худо зидро барои он халқ кардааст, ки ба воситаи он мухолифашро дарк кунад. Аз ин рӯ, пайравони азоқирия мақоми зидро аз мақоми авлиё бартар медонанд. Онҳо ба оли Абитолиб ва банӣ Аббос нафрат доштанд ва ҳалокати онҳоро воҷиб мешумориданд. Ҳоло азоқирия ҳамчун фирқаи мустақил вуҷуд надорад.
Азроил

Азроил — як аз чор фариштаи муқарраби Аллоҳ, малакулмавт, фариштаи марг.
Азудуддавла

Азудуддавла Фанохусрав ибни Рукнуддавла Ҳасан ибни Абушуҷои Буя (936 – 982) — аз машҳуртарин амирони Оли Бӯя. Писари Рукнуддавла Абуалӣ Ҳасан. Зиндагинома Аз 13-солагӣ дар Шероз ба тахти Оли Бӯянишаст ва бо кумаки падар ва амакаш Муиззуддавла алайҳи мухолифони худ мубориза бурд. Соли 963 аз тарафи халифаи Бағдод Ал-Мутеъ лақаби "Азудуддавла" гирифт. Соли 971 амири Систон хутба ба номи Азудуддавла хонд ва ҳамон сол шӯриши балучҳоро дар Кирмон пахш кард. Азудуддавла соли 972 бо Мансур ибни Нӯҳи Сомонӣ сулҳ баст. Забткориҳо Соли 974 ба Ироқ рафта туркҳоро саркӯб намуд ва ба ҷои амакаш Бахтиёр бар ҳукумати Бағдод нишаст, вале бар асари фишори падараш дубора канор гирифт ва ба Шероз баргашт. Аммо пас аз марги падараш амаки худ Бахтиёрро кушт, соли 977 Мавсилро забт кард ва сипас мулуки атроф (Диёрбакр, Билоди Ҷабал, Ҳамадон ва ғайра)-ро ба тасарруфи худ даровард. Андаке нагузашта Гургонро ҳам забт кард. Пас аз ин воқеа дар бораи Азудуддавла иттилооти кофӣ дар даст нест. Дар замони ҳукумати ӯҳудуди давлати Бувайҳиён аз канораи дарё Хазар то соҳили Уммон расид. Азудуддавла нахустин амире буд, ки баъд аз ислом лақаби "шоҳаншоҳ"-ро ба худ гирифт. Дар замони ӯ корҳои давлатӣ ва девонсолории Оли Бӯя муназзам гардиданд ва ҳаёти иқтисодию тиҷорат равнақ гирифтанд, амнияти роҳҳои тиҷоратӣ таъмин гардид. Азудуддавла дар ободонии шаҳрҳои Бағдод, Ҳамадон, Аҳвоз, Шероз ва навоҳии дигар таваҷҷуҳи хос медод, ба шеъру адаб, илму ҳунар алоқаи хос дошта, донишмандонро эҳтиром мекард. Бо вуҷуди ин муаррихин шахсияти ӯро ба унвони амири бераҳм ва худком тавсиф кардаанд.
Азумино

Азумино — яке аз шаҳрҳои префектураи Нагано, Ҷопон аст.