ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Саидмуқим Ибодзода

Саидмуқим Ибодзода (Ибодов Саидмуқим Тиллоевич; зод. 1 декабри 1971, деҳаи Ситора, ноҳияи Ҳисор) — колбадшинос, доктори илмҳои тиб, профессор. Зиндагинома Саидмуқим Ибодзода 1 декабри соли 1971 дар деҳаи Ситораи ноҳияи Ҳисор дар оилаи коргар ба дунё омадааст 1. Пас аз хатми мактаби миёнаи 43-и ноҳияи Ҳисор соли 1989 ба факултаи муолиҷавии Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон дохил шуда, соли 1996 донишгоҳи мазкурро аз рӯи ихтисоси кори табобатӣ хатм кардааст. Солҳои дар зинаҳои ординатура ва аспирантура низ таҳсил кардааст. Хонавода Оиладор, соҳиби 6 фарзанд мебошад. Корнома Саидмуқим Ибодзода дар давраи донишҷӯӣ тариқи ҳамкор ба сифати лаборант дар кафедраи анатомияи одами Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ ибни Сино фаъолият намудааст. Солҳои ба ҳайси ассистенти кафедраи анатомияи одам ва аз соли 2005 ба вазифаи ассистенти кафедраи анатомияи патологӣ, соли 2007 ба вазифаи мудири кафедраи анатомияи патологӣ, солҳои ба ҳайси мудири кафедраи анатомияи одам ва забони лотинии ба номи Я. А. Раҳимов солҳои ба ҳайси муовини ректор оид ба илм ва нашрия, солҳои ба сифати муовини ректор оид ба корҳои таълимию методӣ дар Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон адои вазифа намудааст. Саидмуқим Ибодзода аз моҳи майи соли 2024 иҷрокунандаи вазифаи ноиби президенти АМИТ — раиси Шуъбаи илмҳои тиббӣ ва фарматсевтии АМИТ таъйин шудааст 2. Саидмуқим Ибодзод муовини раиси Шӯрои дисертатсионии анатомия ва физиология, узви Раёсат, раиси Шӯрои таълимӣ ва аъзои Комиссисяи байникафедравии проблемавии Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ ибни Сино, инчунин, аъзои Шӯрои таҳририяи маҷаллаи илмӣ-амалии "Паёми Сино" ва "Авҷи Зуҳал" мебошад 1. Пажӯҳишҳо Дар бораи ҷарроҳии стенозҳои пилородуоденалӣ бо дарназардошти ҳеликобактериоз, ихтилоли морфофунксионалӣ ва патофизиологии бемориҳои ҷигар ва тавсифи морфологии рӯдаи дувоздаҳангушта дар давраи баъдитавал-лудӣ, сохтор ва морфогенези ғадудҳои лимфавии рӯдаи дувоздаҳангушта пажӯҳиш анҷом додааст. Муаллифи беш аз 170 таълифот, аз ҷумла 15 китоби дарсӣ, 7 дастури таълимӣ, 20 кори таълимӣ-методӣ, 1 монография, 3 патент, 4 пешниҳоди беҳсозӣ мебошад 3. Таҳти роҳбарии Саидмуқим Ибодов 2 нафар рисолаи номзадӣ дифоъ кардаанд. Унвону ҷоизаҳо Осор.
Ибодатгоҳи Қува

Ибодатгоҳи Қува — ёдгории бостонии дайри буддоӣ (асри 7 — ибтидои асри 8) дар шимолу ғарбии маркази ноҳияи Қуваи вилояти Фарғона, ки тавассути бостоншиносони АИ ҶШС Узбакистон ҳафр шудааст. Ибодатгоҳи Қува дар болои теппаи сунъӣ бунёд шуда, аз ду иморат — буткада (21х14 м) ва дайр (11,9х11,2 м) иборат аст. Деворҳои бинои Ибодатгоҳи Қува аз похсаву хишти хом ва боми онҳо аз чӯб бунёд шудаанд. Аз дайр намунаи ҳунарҳои амалӣ ва меъморӣ ёфт гардид, ки деворҳои биноро ороиш медоданд. Дар рӯ ба рӯи даромадгоҳ болои таҳкурсии баланд ҳайкали азимҷуссаи Буддо ва ҳайкалчаҳои хурд ҷойгир буданд. Дар атрофи девори дайр барои анҷом додани қурбонӣ ва тақдими ҳадяҳо чанд суффа мавҷуд буд. Дар девори пешайвони Ибодатгоҳи Қува муҷассамаи аспҳо бо зину лаҷом ва саисон тасвир шудааст. Тасвири рӯи деворҳо ва ҳайкалчаҳои гилӣ мувофиқи расму анъанаи ҳамон замон рангу оро ёфтаанд. Санаи бунёди Ибодатгоҳи Қува дақиқ нест. Ибодатгоҳи Қува бори аввал дар замони лашкаркашии арабҳо қисман ва дар натиҷаи тохтутози муғулҳо комилан хароб шуд.
Ибни Ҷубайр

Абулҳусайн Муҳаммад ибни Аҳмад ибни Ҷубайр ал-Кинонӣ (1 сентябр 1145, Валенсия (шаҳр) 4 — 29 ноябр 1217 1 2 3, Искандария) — сайёҳ, нависанда ва шоир и арабизабони андалусӣ, аз қабилаи кинониҳои Арабистон. Зиндагинома Таҳсили ибтидоиро дар назди падараш — мансабдори дарбори Қуртуба. Аз миёни ашъори боқимондаи Ибни Ҷубайр қасидаҳои дар мадҳи Салоҳуддин Айюбӣ эҷодкардааш ва баъзе қитъаҳои дар "Саёҳати кинонӣ" овардааш аҳаммияти таърихӣ доранд.
Ибодулло Файзуллооев

Ибодулло Файзулло (Ибодулло Файзуллоев апрели 1935, деҳаи Чоркӯҳ, ноҳияи Исфара — 16 октябри 2003, Душанбе) — нависанда, рӯзноманигор, ходими ҷамъиятӣ, Коркуни хизматнишондодаи маданияти Ҷумҳурии Тоҷикистон. Узви Иттифоқи нависандагони ва журналистони Тоҷикистон. Зиндагинома Ибодулло Файзуллоев 12 апрели 1935, деҳаи Чоркӯҳи ноҳияи Исфара ба дунё омадааст. Аз оилаи хизматчӣ. УДТ, Мактаби олии партиявии дар назди КМ КПСС. Корманди рӯзномаи "Тоҷикистони Советӣ", муҳаррири рӯзномаи "Комсомоли Тоҷикистон", котиби КМ ЛКСМ Тоҷикистон, ҷонишини мудири шуъбаи маданияти КМ ПК То., муҳаррири рӯзномаи "Тоҷикистони Советӣ", мудири шуъбаи маданияти КМ ПК Тоҷикистон, соли 1981 котиби ИН Тоҷикистон То охири умр муҳаррири рӯзномаи "Паёми Душанбе" буд. Эҷодиёт Асарҳояш аз соли 1957 чоп мешаванд. Китобҳояш "Ба сӯйи нур", "Садоқат", "Гулхани дӯстӣ", "Падарон ва фарзандон", "Дур аз фронт" "Остони баланд", "Қиссаи бешаи сабз", "Борони баҳор", "Савганд", "Қарзи фарзандӣ", "Кӯҳи панҷум" ба табъ расиданд, ки очерку ҳикоя ва повестҳои беҳтарини адибро дар бар мегиранд. Асарҳояш ба украинӣ, белорусӣ, ӯзбекӣ тарҷума шудаанд. Осори С. Аҳмад, Г. Бакланов, Л. Ленч, С. Зунунова, И. Ракша, дромҳои А. Хӯҷаев "Андро ва сандро", А. Тарозӣ "Букӯни бобарор"-ро ба тоҷикӣ гардондааст. Дар офаридани симоҳои адабии М. Турсунзода, М. Қаноат, Р. Ғамзатов, Р. Рождественский, А. Олимонов, А. Шукӯҳӣ, Ғ. Ғулом ва диг. маҳорат дошт. Вакили мардумӣ дар парлумони вақт буд. Бо медали "Барои хидмати аъло дар ҳифзи сарҳади СССР" ва "Барои меҳнати шуҷоатнок. Ба муносибати 100-солагии рӯзи таваллуди В. И. Ленин", Ифтихорномаҳои Президиуми Шӯрои Олии ҶТ қадр шудааст.
Ибодат Норова

Ибодат Норова (5 майи 1922, Хуҷанд) — забоншиноси тоҷик, номзади илмҳои филологӣ, дотсент. Зиндагинома То соли 1964 дар вазифаҳои масъулиятноки ҳизбӣ кор карда буд. Солҳои дар вазифаи дотсенти кафедраи методикаи таълими ибтидоии Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко кор кардааст. Дар давоми 30 соли фаъолияташ дар донишгоҳи омӯзгорӣ дар тарбияи ҳазорҳо мутахассисони маълумоти олидор барои соҳаи маорифи ҷумҳурӣ саҳми арзандаи худро гузоштааст. Муаллифи зиёда аз 15 корҳои илмӣ, аз ҷумла рисолаи "Мухотаб ва калимаҳою ибораҳои туфайлӣ дар забони адабии тоҷик" аст. Барои хидматҳояш бо 2 медал, нишони сарисинагии "Аълочии маорифи халқи Тоҷикистон" ва ифтихорномаи Президиуми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон сарфароз карда шудааст.
Ибодатхона

"Ибодатхона", Маҷлиси уламо, Анҷумани огоҳӣ — муассисаи илмӣ, маркази мунозираҳои олимону рӯҳониён дар Ҳинд, ки соли 1575 аз ҷониби Ҷалолуддин Акбар дар шаҳри Фатҳпури Сикрӣ бунёд гардид. Акбар дар вазъи осоиштаи сиёсӣ вақти бисёри худро дар суҳбат бо донишмандону суфиён ва таҳқиқи масъалаҳои фиқҳию каломӣ мегузаронд. Ба қавли Бадоунӣ, Акбар дар бунёди "Ибодатхона" ба ҳокими Бангола — Сулаймонхони Карронӣ (ҳукмронӣ) пайравӣ кард, ки ӯ, маъмулан, баъди адои намози шаб дар масҷиди ҷомеи Малда ҳамроҳ бо донишмандону суфиён то дервақт музокира карда, баъдан ба иҷрои корҳои идорӣ машғул мешуд. Таърих Бинои "Ибодатхона" дар заминаи хонақоҳи Шайх Абдуллоҳ Ниёзӣ бунёд шуда, аз чаҳор ҷониб айвон дошт. Ҷаласаҳои илмӣ дар "Ибодатхона" мунтазам ҳар шаби ҷумъа баргузор мешуданд. Дар ибтидо танҳо донишмандону рӯҳониёни ислом, сайидҳо ва амирону наздикони Акбар ба музокираҳо роҳ меёфтанд. Мақсади Акбар дар аввал он буд, ки дар "Ибодатхона" донишмандони мусулмон оид ба масъалаҳои фиқҳию каломӣ мунозира карда, дар ақидаи исломии худ росиху устувор бошанд, то дар мавриди рӯбарӯшавӣ ба рақибон аз ғояҳои динии худ ҳифз намоянд. Акбар дар маросими ифтитоҳи "Ибодатхона" бо хитоб ба донишмандон гуфт: "Вазифаи шумо, муллоҳои хирадманд, шинохти ҳақиқат, дарёфту кашфи муқаррароти дини Ҳақ аст. Бинобар ин зарур аст, ки таҳти таъсири тарсу даҳшати инсонӣ ҳақиқатро рӯйпӯш ва хилофи каломи Ҳақ чизе баён накунед". Аз рӯзи аввали фаъолияти "Ибодатхона" миёни ширкаткунандагон дар масъалаи одоби нишастухез ихтилоф ба миён омад. Муқаррар гардид, ки минбаъд амирон дар самти шарқӣ, сайидҳо дар ғарб, олимон дар ҷануб ва шайхҳо дар шимоли бино нишинанд ва худи шоҳ бо навбат дар назди ҳар ҷамоа ҳозир шуда, андешаи онҳоро дар мавриди масъалаҳои гуногун бишнавад. Дар аввалин маҳфилҳо баҳси донишмандон, хусусан рӯҳониёни суннӣ ва шиа оид ба масъалаҳои ихтилофӣ ва писарони наврас (то шонздаҳсолагӣ); манъи додани таоми умумӣ дар рӯзи фавти инсон ва муқаррар кардани маросими "оши ҳаёт" дар рӯзи таваллуд; дар барномаи мадрасаҳо зиёд кардани таълими фанҳои нуҷум, тиб, риёзиёт ва таърих. Фаъолияти "Ибодатхона" аз солҳои 80 асри 17 маҳдуд шуда, бинои он бо мурури замон хароб гардид.
(3436) Ибодинов

Ибодинов — сайёраке, ки 24-уми ентябри соли 1976 дар Расадхонаи астрономии Қрим бо номи "1976 3" кашшофи ҷирмҳои хурди осмонӣ Н. Черних ба қайд гирифтааст. Астероиди мазкур ба ифтихори олими тоҷик, узви вобастаи АИҶТ Хурсанд Ибодинов барои пажӯҳишҳои босамари илмӣ ва саҳми арзанда дар соҳаи омӯзиши физикаи зузанабҳо номгузорӣ шудааст. Қадри мутлақи ситоравиаш ба 12,1, нуқтаи наздиктарин ва дуртарини мадораш аз Офтоб мувофиқан ба 2,69085 в. а. ва 3,0315 в. а. (масофаи миёна 2,8650 в. а.) баробар аст. Атрофи Офтобро дар тӯли 4.85 сол як бор чарх мезанад.
Хурсанд Ибодинов

Ибодинов Хурсандқул Ибодинович (22 марти 1944, деҳаи Работи ноҳияи Айнӣ, вилояти Ленинобод — 23 январи 2020 1, шаҳри Душанбе) — ахтарфизикдон, доктори илмҳои физикаю математика, профессор, узви вобастаи АМИ Тоҷикистон. Аз соли 2003 сарвари Институти астрофизикаи Академияи илмҳои Тоҷикистон буд.
Субҳон Ибодов

Субҳон Ибодов (24 январ 1944, Исфара, вилояти Суғд — 5 апрел 2025, Душанбе) — физикдон ва ахтаршинос и тоҷик, доктори илмҳои физика ва математика, узви вобастаи АМИТ. Зиндагинома Хатмкардаи Донишгоҳи давлатии Маскав ба номи М. В. Ломоносов ва аспирантураи он. Ходими илмии Институти физика ва техникаи ба номи С. Умарови АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон, ходими калони илмии, мудири шуъбаи физикаи зузанаб (комета)-ҳо ва астероидҳо ва сарходими илмии Ин-ти астрофизикаи АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон. Аз соли 2007 корманди шуъбаи радиоастрономияи Институти давлатии астрономии ба номи П. К. Штенберги назди Донишгоҳи давлатии Маскав. Муаллифи 2 рисола, беш аз 120 мақола. Узви Иттиҳоди астрономҳои Руссия, Иттиҳоди астрономҳои Аврупо, Кумитаи таҳқиқоти фазои кайҳон ва Иттиҳоди байналмилалии астрономҳо. Пажӯҳишҳо Таҳқиқоти илмии Субҳон Ибодов ба масъалаҳои порашавии зузанабҳо ва астероидҳо дар назди Офтоб, ситораҳо ва атмосфераи сайёраҳо, ихроҷи гази тафсон аз фотосфераи ситораҳо пас аз бархӯрди онҳо бо зузанабҳо ва пайдо шудани мавҷҳои зарбатии пурқувват бахшида шудаанд (чунин ҳодисаҳоро дар ситораҳои навъи, ки дорои абрҳои пурқуввати сайёраҳосилкунанда мебошанд, мушоҳида кардан мумкин аст). Субҳон Ибодов собит кард, ки дар натиҷаи бархӯрди ҳастаи зузанаби миқдори полимерҳои органикиаш зиёд бо заррачаҳои боди офтобии энергияашон 3-30 МэВ таркиши дурахшони зузанаб бо энергияи 1020 эрг ба амал омада метавонад (пеш аз таркиши дурахшони зузанаб он аз рӯи афканиши гамма-нурҳо ва нурҳои рентгенӣ ошкор карда мешавад) Даргузашт Субҳон Ибодов 5 апрели 2025 дар Душанбе даргузашт. Осор.
Ибодулло Машраб

Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон Ҷоизаи давлатии Абӯабдуллоҳ Рӯдакӣ Ибодулло Машраб (Машрабов Ибодулло Раҳмонович; зод. 1 апрел 1954, ноҳияи Рӯдакӣ) — ҳунарпешаи театр, овозхон, Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон, Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон, дорандаи Ҷоизаи давлатии ба номи Рӯдакӣ. Зиндагинома Соли 1976 Донишкадаи давлатии санъати театрии ба номи А. Луначарскийи шаҳри Маскавро бо дипломи аъло хатм намуда, дар Театри давлатии ҷавонони ба номи М. Воҳидов ба сифати актёр фаъолият кардааст. Солҳои актёр-коргардони Театри давлатии лӯхтаки шаҳри Душанбе, саркоргардони телевизони Тоҷикистон, актёри Театри давлатии академӣ-драмавии ба номи Лоҳутӣ, вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон буд. Дар солҳои директори Театри Лоҳутӣ ва солҳои муовини якуми вазири фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон буд. Театр Симоҳои эҷодкардааш дар театр аз намоишномаҳои "Хусрав ва Ширин", "Сурӯши Сталинград", "Якпула савдо, садпула ғавғо", "Сӯруши зиндагӣ", "Дон Жуан", "Хонасӯзон", "Исмоили Сомонӣ", "Паёми Зардушт", "Искандари Зулқарнайн ва Спитамон", кинофилмҳои "Ашк ва шамшер", "Хоби бедорӣ", "Сароби ишқ", намоишномаҳои телевизионии "Пандномаи Саъдӣ", "Ворисон", "Ҷиноят ва ҷазо", қариб чил суруду оҳанг далолат аз истеъдоди баланди ҳунарии ӯанд.
Ибодон

Ибодон — шаҳр дар қисми ҷанубу ғарбии Нигерия, маркази маъмурии иёлати Ойо. Аҳолиаш 3847,5 ҳазор тан (бо аҳолии атрофаш 4712,9 ҳазор тан, 2017). Масоҳаташ 3080 км. Баъди шаҳрҳои Лагос ва Кано севвумин шаҳри сераҳолии мамлакат мебошад. Шабакаи роҳҳои автомобилгард, истгоҳи р. о. дар шоҳроҳи Лагос — Кано ва фурудгоҳ дорад. Ибодон соли 1829 аз ҷониби муҳоҷирони Ойо, Эгба ва Ифе бунёд шуда, ҳамчун шаҳр-давлат рушд кард. Муддати тӯлонӣ роҳҳои то хал. Бенин зери назорати ш. Ибодон буд, дар хариду фурӯши ғуломон ва тиҷорати равғани нахл ба аврупоиён нақши миёнаравро мебозид. Солҳои Ибодон зери итоати Британияи Кабир буд. Дар қисмати Ибодон-и куҳан биноҳои 1-2-ошёнаи гилини бо тунукаи чиндор бомпӯшгардида боқӣ мондаанд. Ибодон маркази бузурги маориф ва илми мамлакат аст. Дар Ибодон марказҳои илмӣ-таҳқиқотӣ ва таълимӣ мавҷуданд. Осорхонаи мардумшиносӣ, боғи ҳайвонот, боғи ботаникӣ, китобхонаи вазорати илм ва технология, бойгонии миллӣ, осорхонаи миллӣ, донишгоҳ, клуби футболи "Шутинг Старс" (чемпиони 5-каратаи Нигерия, 1976-98) дорад. Соли 1980 дар Ибодон чемпионати футбол барои Ҷоми Африқо баргузор гардид. Ибодон яке аз марказҳои бузуртарини тиҷорати маҳсулоти кишоварзӣ (какао, пахта, каучук, чӯб, равғани нахл) ва саноатии мамлакат буда, корхонаҳои саноати сабук, хӯрокворӣ ва тамоку дорад. Дар Ибодон корхонаҳои истеҳсол ва васлкунии ҷиҳози хона (мебел), истеҳсоли маҳсулоти пластмассӣ ва резинӣ, коркарди чарм, ҳунарҳои бофандагӣ, ресандагӣ, кулолӣ, рангубори матоъ ва коркарди филиззот низ рушд кардаанд.
Ибодулло Нарзиқулов

Ибодулло Қосимович Нарзиқулов (12 ноябри 1909, Самарқанд — 2 апрели 1974, Душанбе) — иқтисоддон, номзади илмҳои иқтисод, профессор, Академик, узви вобастаи АИ ҶШС Тоҷикистон. Арбоби шоистаи илми ҶШС Тоҷикистон. Зиндагинома Ибодулло Нарзиқулов соли 1935 Институти индустриалии Ленинградро хатм кардааст, ихтисос — "иқтисоди саноат" Самтҳои асосии фаъолияти илмӣ: иқтисоди саноат. Ҷоизаҳо Адабиёт.
Ибодуллоҳ Имтиҳон

Ибодуллоҳ Имтиҳон (қарни) — шоир и форс-тоҷик. Зиндагинома Ниёгонаш аслан аз Тошканд. Зодгоҳаш Самарқанд. Ба ҷуз гуфтани шеър, аз илмҳои замонаш низ огоҳ будааст. Шеърҳояш равону содаанд. Ибодуллоҳ Имтиҳон соли 1679 ба Ҳиндустон сафар кардааст. Хеле қашшоқона умр ба сар бурдааст. Намунае аз ашъори ӯ: Ба роҳи ишқбозӣ ҳар кӣ тарки сар намесозад, Лаб аз оби дами теғи шаҳодат тар намесозад. Зи дил ҳарчанд оҳи гарм берун мекашам чун шамъ, Зи сӯзи синаам он симтан бовар намесозад. Чу дар гуфтори ширин медарояд, Имтиҳон, килкам, Дигар кори найи килки маро шаккар намесозад.
Ибодуллоҳи Одилӣ

Ибодуллоҳи Одилӣ (1872, Бухоро — 1944, ҳамон ҷо) — хаттоти тоҷик. Зиндагинома Дар оилаи Одилхӯҷаи Саҳҳоф таваллуд шудааст. Пас аз ғалабаи Инқилоби Октябр дар шуъбаи дастнависҳои шарқии Китобхонаи ба номи Ибни Синои шаҳри Бухоро чун ходими илмӣ хидмат кардааст. Сипас дар Китобхонаи шаҳри Самарқанд низ ҳамин вазифаро иҷро намуда, баъди ба Тошканд кӯчонидани ҳар ду шуъба, дар шуъбаи дастнависҳои Китобхонаи ба номи Алишер Навоии Тошканд чун ходими илмӣ кор кардааст. Дар давоми фаъолияташ чандин дастнависҳоро аз нав бо хатти зебову хонои насху настаълиқ китобат кардааст, ки нодиртаринашон "Маҷмӯаи муросалоту муроқаот" (Албоми Навоӣ) аст. Ин китоб маҷмӯаи мактубҳоест, ки Абдурраҳмони Ҷомӣ, Хоҷа Аҳрор, Хоҷа Абдуллоҳ, Ҳоҷӣ Яҳё, Хоҷа Абдулаввал, Мавлоно Қосим, Мавлоно Абусаид, Муҳаммад ибни Аминнуддин, Хоҷа Алӣ, Хоҷа Ҳасан ибни Алоуддини Аттор ва дигар донишмандони он давр ба унвони Алишер Навоӣ ирсол доштаанд ва бо фармони ӯ ин мактубҳо бо ҳусни хатти худи муаллифон дар шакли асл рӯи коғазҳои алоҳида насб гардида, ҳошиякориву саҳифабандӣ шудаанд. Ғайр аз ин Ибодуллоҳи Одилӣ рисолаи "Муаммо"-и Алишер Навоӣ, тазкираи "Музокиру-л-асҳоб"-и Малеҳои Самарқандӣ ва панҷ асари Садри Зиё ("Баъзе латоифу зароиф ва ҳикоёт", "Тазкираи манзум", "Таърих", "Зикри чанд уламои охир", "Баъзе аз гузоришоти аҳволи бандаи шикастабол мутахаллис ба Зиё")-ро дар як ҷилд бо хатти зебо китобат кардааст, ки ҳама дар Ганҷинаи дастнависҳои шарқии Институти шарқшиносии АИ Ҷумҳурии Узбекистон маҳфузанд.
Ибон Бегоня

Ибон Бегоня Зубяур (ноябри 1973, Билбао, Испания) — футболбози испанӣ, маснадашро анҷом додааст, муҳофизи чап, муҳофиз, муррабӣ.
Ибодуллоҳи Солеҳ

Ибодуллоҳи Солеҳ (Солиҳов Ибодулло Саъдуллоевич.01. 1962, деҳаи Лоҳутӣ, ноҳияи Ховалинг) — шоир ва рӯзноманигори тоҷик, узви Иттифоқи нависандагони Амрикои Шимолӣ 1. Зиндагинома Ибодуллоҳи Солеҳ 5-уми январи соли 1962 дар деҳаи Лоҳутии ноҳияи Ховалинг дар оилаи зиёӣ чашм ба олами ҳастӣ кушодааст. Дар Муассисаи таҳсилоти ҳамагонии ҳамин деҳа солҳои 1969-1979 таҳсил намуда, солҳои 1981-1983 дар сафи Қувваҳои Мусаллаҳи Иттиҳоди Шӯравӣ хизмат кардаст. Соли 1983 ба Институти хоҷагии қишлоқи Тоҷикистон (ҳоло Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон ба номи Шириншоҳ Шоҳтемур) дохил шуда, донишгоҳи мазкурро соли 1988 бо ихтисоси зоомуҳандис хатм мекунад. Баъди хатми донишгоҳ дар соҳаҳои гуногуни хоҷагии халқ дар вазифаҳои гуногун кор ва фаъолият намудаст. Айни замон ба фаъолияти соҳибкорӣ машғул мебошад. Ба эҷод намудани шеър завқи беандоза ва маҳорати баланди табиӣ дошта бо тахаллусҳои "Ҳоҷӣ" ва "Солеҳ" шеър мегӯяд. Шоир дар баробари мавзӯъҳои меҳанпарастонаю хештаншиносона ишқи поки зиндагиро ба риштаи назм кашидааст. Шоир таносуби сухан ва истифодаи санъатҳои бадеиро дар шеърҳояш моҳирона истифода бурда доимо дар ҷустуҷӯи тасвиру образҳои тозаи баланди бадеӣ аст. Дар офаридаҳояш шебу фарози зиндагиро бо ишқу муҳаббати беандоза ба риштаи назм кашидааст. Ибодуллоҳи Солеҳ маҳорати баланди тарҷумонӣ дошта шеърҳои шоирони классику муосири хориҷиро бо забони тоҷикӣ тарҷума кардааст. Ба тарҷумаҳояш аз тарафи тарҷумонҳо ва муҳаққиқони хориҷӣ баҳо баланд дода шудааст. Осор Шеърҳои Ибодуллоҳи Солеҳ бо бисёр забонҳои дунё тарҷума ва чоп шуда аст. Аз ҷумла, бо забони англисӣ аз ҷониби Сантош Кумар, франсузӣ Надежда Валеева, португалӣ Фатима Гаймеро ва Хорхе Сегуаре, бенгалӣ ва арабӣ Салма Хан, русӣ аз ҷониби академик МАРЛИ Людмила Садовская, узбекӣ Аслиддин Қамарзодаи Самарқандӣ, қазоқӣ аз тарафи Айнур Кумарханова ва дигарон тарҷума шудааст 2. Намунаҳои ашъораш дар маҷалаҳои даврии ватанӣ ва хориҷӣ пайваста нашр мешавад. Китоби нахустинаш таҳти унвони "Ишқи Зиндагӣ" бо хатти сириллик ва форсӣ ба нашр расида, маҷмуаи дуюмаш бо номи "Сад ғазал ва сад дубайтӣ", сеюмин маҷмуаи ӯ бо номи "Ҷаҳоне дар чор сатр", Ишќи Захмин дастраси хонандагон шудааст. Эҷодиёташ дар маҷмуаҳои дастҷаъмонаи "Суханварони Зарафшон", "Баёзи панҷгона", "Гулзори мухаммас","Сафинаи сухан", дар Афғонистон дар китоби "Муруре ба шеъри муосири тоҷик", дар антологияи ҷаҳонии "Суруди сайёра"дар Мексико ва антологияи "Шоирони дунё дар васфи Тоҷикистон" ба чоп расидааст 3. Асарҳояш дар нашрияи байналмиллалии, нашр шудааст, инчунин китоби "Ишқи зиндагӣ" дар сомонаи ҷаҳонии е. ва намунаҳои ашъораш дар Сомонаи. бо ҳуруфоти форсӣ чоп шудаст. Узви Итифоқи Нависандагони Амрикои Шимолӣ СПСА, Узви палатаи Байналмиллали нависандагон ва санъаткорони СИЕРСАТ. Академики фахрии Академияи Байналмиллали адабиёт, фарҳанг, санъат ва илмҳои иҷтимоӣ мебошад.
Ибон Гутйеррес

Ибон Гутйеррес Фернандес (июли 1984, Билбао, Испания) — футболбози испанӣ, нимҳимоятгари пойгоҳӣ.
Ибодулло Абдуллоев

Ибодулло Абдуллоев (Абдуллоев Ибодулло Эрмуродович декабри 1918, деҳаи Қарақчиқум, ноҳияи Конибодом – 2007, Душанбе) — дирижёри тоҷик, Ҳунарпешаи халқии ҶШС Тоҷикистон, Ходими хизматнишондодаи санъати ҶШС Тоҷикистон. Зиндагинома Хатмкардаи интернати мусиқӣ ва Омӯзишгоҳи мусиқии шаҳри Хуҷанд, Омӯзишгоҳи мусиқии назди Консерваторияи давлатии Москва. Ҳамзамон солҳои 1937 – 39 скрипканавози оркестри симфонии Театри Револютсия (ҳозор Театри ба номи В. В. Маяковскийи Москва) буд. Солҳои 1939 – 46 дар хидмати ҳарбӣ. Муддате скрипканавози оркестри симфони Театри давлатии академии опера ва балети тоҷик буд. Солҳои 1947 – 50 дар шуъбаи миллии назди Консерваторияи давлатии Москва (дар синфи дирижёри оркестри симфонӣ) таҳсил намуд. Соли 1950 ба Тоҷикистон баргашта, дар Театри давлатии академии опера ва балети тоҷик ба номи С. Айнӣ дар вазифаи дирижёрӣ фаъолият кардааст. Аз соли 1970 роҳбари бадеӣ – саррежиссёри ҳамин театр буд. Мусиқиҳои саҳнавӣ Таҳти роҳбарии Абдуллоев мусиқии операҳои классикони рус ва ҷаҳон – А. С. Драгомижский ("Русалка", 1951), Ҷ. Верди ("Травиата", 1951, "Аида", 1964, "Отелло", 1965), Ш. Гуно ("Фауст", 1957), А. Бородин ("Княз Игор", 1958), П. Чайковский ("Моткаи қарамашшоқ", 1966), С. Рахманинов ("Алеко", 1968) ва ғайра иҷро шудаанд. Балетҳои "Кӯли қувон", "Франческа ва Рамини", "Шелкунчик", "Нозанини хуфта"-и П. И. Чайковский, "Жизел"-и А. Адан, "Шопениана"-и Ф. Шопен, "Дон Кихот"-и А. Минкус, "Эсмиралда"-и Ҷ. Пуни, "Золушка"-и С. Прокофев, "Офариниши олам"-и А. Петров ва ғайра таҳти роҳбарии мусиқии ӯ саҳнавӣ гардидаанд. Абдуллоев нахустин таҳиягари опера ва балетҳои тоҷикист. Таҳияи мусиқии операҳои "Пӯлод ва Гулрӯ"-и Ш. Сайфиддинов, "Армуғони пурарзиш"-и А. Ленский, "Шӯриши Восеъ"-и С. А. Баласанян (таҳрири дуввум, 1958), "Комде ва Мадан"-и З. Шаҳидӣ, "Шерак"-и С. Ҳамроев, "Сарбозони халқ"-и Д. Дӯсмуҳаммадов, балетҳои "Дилбар"-и А. Ленский, "Лола"-и С. Урбах ва С. Баласанян, "Писари Ватан"-и Ю. Тер-Осипов, "Темурмалик"-и М. Ашрафӣ, "Лайлӣ ва Маҷнун"-и С. Баласанян, "Марги судхӯр"-и Т. Шаҳидӣ ва ғайра ба қалами Абдуллоев тааллуқ доранд. Абдуллоев иштирокчии даҳаҳою ҳафтаҳо ва рӯзҳои адабиёт ва санъати тоҷик дар Россия, Ӯзбекистон, Литва, Қирғизистон буд. Аз соли 1950 дар Омӯзишгоҳи мусиқии ш.Душанбе ва аз соли 1968 дар факултети санъати Институти давлатии педагогии Душанбе (ҳозор ДДСТ ба номи М. Турсунзода, аз соли 1981) дарс додааст. Ордену медалҳо Бо орденҳои Байрақи Сурхи Меҳнат, "Нишони Фахрӣ" ва медалҳо сарфароз гардидааст.
Ибон Ларразабал

Ибон Ларразабал Ланда (январи 1980, Мунгия, Испания) — футболбози испанӣ, нимҳимоятгари пойгоҳӣ.
Ибон Перес Арриета

Ибон Перес Арриета.
Ибораҳои исмӣ

Дар иборасозӣ исм мавқеи махсус дорад.Дар таркиби ибора исм бисёр ҳиссаҳои нутқро тобеъ мекунад: исм + исм: дари хона, ҳавлии падар, шохи дарахт, шиносоӣ бо нависандагон ва ғайра; исм + сифат: бечора модар,куртаи занона,осмони соф, мижгонгонҳои дароз-дароз; исм+шумора: шаби чорум,ҳафтаи сеюм,ошёнаи нуҳум,чор донишҷӯ; исм + ҷонишин:китоби ту,хонаи вай,ин қишлоқ,ҳамон ақида; исм +сифати феьлӣ: китоби хондагӣ,одами рафтагӣ,зани дар тан куртаи сафед дошта; исм + масдар: рӯзи омадан,ҳаваси хондан,қасди ранҷонидан,ҷойи рафтан.. низ.
Ибораи рехта

Ибораи рехта (– хусусият, хислати хос)– навъҳои гуногуни фразеология; тарзи гуфтор ва баёни хоси ин ё он забон, ки тарҷумаи таҳтуллафзиашон ба забони дигар ғайриимкон аст. Истифодаи ибораҳои рехта забону услуби публитсистиро равшану муассиртар мегардонад.