ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Аҳмади Машҳадӣ

Аҳмди Машҳадӣ (маъруф ба Аҳмад Ҳусайни Машҳадӣ;? — 1608, Мозандарон) — хушнависи форс-тоҷик ва устоди хатти настаълиқ. Зинадгинома Давраи наврасӣ ва ҷавониаш дар зодгоҳаш Машҳад гузаштааст. Ҳунари хаттотиро аз Миралии Ҳиравӣ омӯхтааст. Дар зодгоҳаш Машҳад 15 сол ба таълими хаттотон машғул шудааст. Мавлоно Ҳасанлӣ, Мавлоно Алиризо ва Аҳмад ибни Мирмуншӣ аз ҷумлаи шогирдони беҳтарини ӯянд. Қисми зиёди умраш дар мусофират гузаштааст. Дар китобхонаҳои дарбори Абдулазизхон (Бухоро), шоҳ Таҳмосби Сафавӣ (Озарбойҷон), шоҳ Исмоили (Қазвин), Мирмуродхон (Мозандарон) ба китобат машғул будааст. Осор Асарҳои китобаткардаи Аҳмади Машҳадӣ — "Лавомеҳ"-и Абдурраҳмони Ҷомӣ, "Нузҳату-л-ошиқин" (Китобхонаи ба номи Салтиков-Шедрини шаҳри Санкт-Петербург), "Девони ғазалиёти"-и Амиршоҳии Сабзворӣ (Китобхонаи давлатии Эрон) чандин муқаттаот ва мураққаот (китобхонаи Истамбул) то замони мо омада расидаанд, ки бо хатти настаълиқи зебо китобат шудаанд.
Бахтиёр Аҳмадзода

Аҳмадзода Бахтиёр Ҳикматулло (зод. 28 октябри 1975, ноҳияи Спитамен) — иқтисоддон, вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон. Зиндагинома Аҳмадзода Бахтиёр Ҳикматулло 28 октбяри соли 1975 дар ноҳияи Спитамени вилояти Суғд таваллуд шудааст. Миллат ӯзбек. Соли 2005 Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров бо ихтисоси иқтисодчӣ ва соли 2020 Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон ба номи Ш. Шотемурро бо ихтисоси олим-аграном хатм кардааст. Фаъолияти кориашро соли 1996 ҳамчун иқтисодчӣ, агроном-энтомологи Ассотсиатсияи истифодабарандагони об (АИО)-и "Андарсой"-и ноҳияи Спитамен оғоз намуда, туфайли кордонӣ ва маҳорати роҳбарӣ солҳои 2004-2008 дар вазифаи раиси хоҷагии деҳқонии "Тадбиркор"-и АИО "Андарсой"-и ноҳияи Спитамен кор кардааст. Номбурда солҳои 2008-2012 раиси АИО "Андарсой" ва солҳои 2012-2018 дар вазифаи сардори раёсати кишоварзии ноҳияи Спитамен фаъолият дошта, аз моҳи апрели соли 2018 то моҳи марти соли 2020 дар вазифаи муовини Раиси ноҳияи Спитамен кор кардааст. Солҳои 2010-2015 ва 2015-2020 (ду даъват) вакили Маҷлиси вакилони халқи ноҳияи Спитамен буд. Ҳамчунин аз моҳи марти соли 2009 то моҳи марти соли 2020 раисии созмони ноҳиявии Ҳизби аграрии Тоҷикистон дар ноҳияи Спитаменро бар уҳда дошт. Аҳмадзода Бахтиёр барои меҳнати шоиста ва фаъолияти пурсамар дар рушди соҳаи кишоварзӣ соли 2014 бо Ифтихорномаи мақомоти иҷроияи маҳаллии вилояти Суғд ва солҳои бо Ифтихорномаи мақомоти иҷроияи маҳаллӣ ва сипосномаҳои Раиси ноҳияи Спитамен сарфароз гардонида шудааст. Инчунин барои фаъолияти пурсамар ва дастовардҳои арзандаи меҳнатӣ номбурда аз тарафи Вазорати кишоварзии Ҷумҳурии Тоҷикистон соли 2012 бо Дипломи дараҷаи ва соли 2013 бо Дипломи дараҷаи қадршиносӣ гаштааст. Барои ташаббусҳои қонунгузорӣ ва фаъолияти босамар дар гуруҳҳои дӯстии байнипарлумонӣ бо Ифтихорномаи Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва нишони фахрии Ассамблеяи байнипарлумонии Иттиҳоди давлатҳои мустақил сарфароз гардонида шудааст. 1 марти соли 2020 вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб шудааст, муовини раиси Кумита оид ба энергетика, саноат, сохтмон ва коммуникатсияи Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад.
Аҳмад Ҳасан ал-Бакр

Аҳмад Ҳасан ал-Бакр (1 июли 1914 - 4 октябри 1982) арбоби низомӣ, сиёсӣ ва давлатии Ироқ буд. Президенти Ироқ аз соли 1968 то 1979. Зиндагинома Аҳмад Ҳасан ал-Бакр 1 июли соли 1914 дар Тикрит таваллуд шудааст. Баъди шаш соли муаллимй, соли 1938 ба омузишгохи харбй дохил шуд. Дар соли 1941, ал-Бакр дар исёни Рашид Ал-Гилонӣ ки бар зидди Бритониё баргузор шуда буд иштироки фаъол дошт. Баъди пахш кардани шуриш Ахмад Хасан аз сафхои куввахои мусаллах хорич карда шуд, вале соли 1957 ба ӯ муяссар шуд ки барқарор шавад. Соли дигар дар Ирок инқилоб ба амал омад. Дар рафти табаддулоти мусаллахонаи 8 феврали соли 1963 Ал-Бакр вазифаи сарвазири Ирокро ишғол намуд, хамчун яке аз рохбарони табаддулот — намояндаи Ҳизби Баъс. Ҳизби Баъс, ки ба сари хокимият омад, бо ёрии горди миллй ба муқобили коммунистон ва дигар қуввахои оппозиционй таъқибро пеш гирифт. Аз моҳи феврал то ноябри соли 1963 қариб 5 ҳазор нафар кушта шуд, бештар аз 10 хазор наврро ба зиндон андохтанд. Аммо дар баробари ҳамин зиддиятҳои байни Баъс, носирчиёни Ироқ ва ЧАН вусъат ёфтанд, ки онҳо дар бораи муносибати гуфтушуниди оид ба муттаҳид намудани Ироқ бо Миср розӣ набуданд, ки ин боиси пошхурии иттиҳоди сотсиалистӣ гардид. Моҳи феврали соли 1964 роҳбарияти Баъси умумиарабӣ тасмим гирифт, ки роҳбарияти нави Баъси Ироқро иборат аз панҷ нафар таъсис диҳад, ки дар байни онҳо генерал Аҳмад Ҳасан ал-Бакр, ки дар ин кишвар машҳур буд ва Саддом Ҳусайн низ буданд. Аҳмад Ҳасан ал-Бакр котиби генералии роҳбарияти минтақавии Ҳизби Баъси Ироқ шуд. 17 июли соли 1968 Ҳизби Баъс дар Ирок дар натичаи табаддулоти бехун ба сари ҳокимият омад. Президент Абдулраҳмон Ориф (бародари президенти фавтида Абдулсалом Ориф) ба Лондон бадарға карда шуд. Баъсчиён ба сари қудрат омада, фавран аз рақибони эҳтимолӣ халос шудан гирифтанд. Баъди 14 рузи табаддулот фитнагарон Наиф, Довуд ва Носир ал-Хони, ки дар хайати ҳаракати инқилобии араб буданд, аз сари хокимият дур карда шуданд. Ҳокимият дар дасти ал-Бакр мутамарказ шуда буд. Баъди ба сари хокимият омадан дар кишвар Шӯрои фармондиҳии инқилобиро бо сардории Ал-Бакр ташкил намуданд. Дар рӯихати Шӯро Саддом Ҳусайн и 31-сола рақами 5 буд; Саддом, муовини ал-Бакр дар самти ҳизбӣ ва давлатӣ, масъули амнияти дохилии кишвар буд, ба ибораи дигар, хадамоти иктишофии ҳизб ва давлатро назорат мекард. Назорати хадамоти иктишофӣ ба Саддом Ҳусейн имкон дод, ки минбаъд қудрати воқеиро дар дасти худ мутамарказ кунад. 16 июли соли 1979 президенти Ироқ ал-Бакр ба далели беморӣ истеъфо дод (гӯё ӯро дар ҳабси хонагӣ гирифта буданд). Ҷонишини ӯ Саддом Ҳусайн эълон шуд, ки ҳамзамон раҳбарии минтақавии ҳизби Баъсро сарварӣ мекард. Воқеан, Саддом Ҳусайн ҳамин тавр қудратҳои диктаториро ба худ такаббур кард. Адабиёт Нигаред низ.
Дилноза Аҳмадзода

Дилноза Аҳмадзода (Аҳмадзода Дилноза Давроналӣ октябри соли 1989, шаҳри Хуҷанд, ҶШС Тоҷикистон) — сиёсатмадори тоҷик, ҳуқуқшинос, менеҷер-иқтисодчӣ, вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати. 1. Корнома.
Маҳмадбек Ғаниев

Маҳмадбек Ғаниев (Ғаниев Маҳмадбек Идиматович; зод. 21 майи 1957, ноҳияи Москва, вилояти Кӯлоб, ҶШС Тоҷикистон) — овозхон, навозанда, ҳунарпешаи театр ва оҳангсози тоҷик, Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон 1, Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон. Зиндагинома Маҳмадбек Ғаниев 21 майи соли 1957 дар ноҳияи Москва ба дунё омадааст. Хатмкардаи Донишгоҳи давлатии санъати Тоҷикистон. Маҳмадбек Ғаниев аз мактаби сарояндаи машҳури тоҷик Одина Ҳошимов сабақ омӯхтааст. Хонавода Ҳамсараш Озодамоҳ Муҳтарамова низ овозхон буд 2. Корнома Мутриб ва сарояндаи Театри халқии ноҳияи Маскав, роҳбари бадеии ансамбли этнографии назди раёсати фарҳанги вилояти Хатлон, аз соли 2005 сарояндаи ансамбли этнографии "Ганҷина" ва аз соли 2008 муовини аввали директор оид ба кори эҷодии Филармонияи давлатии Тоҷикистон. Театр Ҳангоми дар Театри халқии ноҳияи Москва фаъолият доштанаш дар намоишномаҳои "Ташвиши рӯзгор", "Шартҳои никоҳ", "Вохӯрӣ", "Кӯпрук" нақшҳои ҷолиб офаридааст 1. Сурудаҳо Ба аксари сурудаҳояш худаш оҳанг бастааст, ки онҳоро бо маҳорату услуби хос иҷро мекунад. Суруду таронаҳои эҷодкардаи Маҳмадбек Ғаниев: "Дили девона" (ғазали Саййидо), "Афсӯс" (ғазали Туғрал), "Модар" (шеъри А. Муродӣ), "Абрӯ мапа рон" (шеъри Хайрандеш), "Эй фалак" (У. Ширин) ва ғайра. Сафарҳои ҳунарӣ Ба бисёр шаҳру ноҳияҳои Тоҷикистон ва кишварҳои хориҷӣ — Афғонистон, Лаҳистон, Ироқ, Туркманистон, Озарбойҷон ва ғайра сафарҳои ҳунарӣ кардааст. Ҷоизаҳо Маҳмадбек Ғаниев дар фестивали байналмилалии эҷодиёти халқ (Остона, 2000) соҳиби шоҳҷоиза ("Гран При") ва диплом гардидааст.
Аҳмади Ёрхон

Аҳмади Ёрхон — хаттот, хушнавис ва шоир. Зиндагинома Фарзанди Аллоҳёрхон, ҳокими Лоҳур, Тата ва Мултон. Аҳмади Ёрхон марди фозил буд, ҳунари шоирӣ дошт ва дар шеър "Якто" тахаллус мекард. Аз маснавиҳои вай "Гулдастаи ҳусн" ва "Шаҳрошӯб" то ба мо расидааст. Дар ҳунари наққошӣ даст дошт ва ҳамаи хатҳоро хуш менавишт. Ба қавли Ғуломалии Озод Аҳмади Ёрхон бо аллома Мирабдулҷалили Балгиромӣ суҳбати муътақидона дошта, нусхаи Қуръонро ба хатти худ китобат карда, ба ӯ туҳфа кардааст, ки мавҷуд аст.
Аҳмади Банокатӣ

Аҳмади Банокатӣ, ё Аҳмади Фанокатӣ — девонсолор ва вазири иқтисоди Қуболихони муғул ва дудмони чинии Юон.
Аҳмади Бармакӣ

Аҳмади Бармакӣ — шоири форс-тоҷики даврони Сомониён.
Раҷаббой Аҳмадзода

Раҷаббой Аҳмадзода (16 сентябри 1971, Хуҷанд) — ходими давлатӣ. Муовини якуми Раиси Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати ва. Раиси вилояти Суғд. Зиндагинома Раҷаббой Аҳмадзода 16 сентябри соли 1971 дар шаҳри Хуҷанд таваллуд шудааст. Соли 1993 Донишгоҳи химия-технологияи Ҷумҳурии Қазоқистон, соли 2010 Академияи хидмати давлатии назди Президенти Федератсияи Русияро хатм кардааст. Аз рӯи ихтисоси муҳандис-технолог, иқтисодчӣ. Ҷоизаҳо Бо Медали ҷашнии "20-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон" соли 2011, 1133 ва дараҷаи 1 соли 2017, 907 сарафароз гардонида шудааст.
Аҳмади Бухорӣ

Аҳмди Бухорӣ — хаттот ва хушнависи тоҷик. Зиндагинома Тафсилоти зиндагиаш маълум нест. Як нусхаи "Куллиёт"-и Урфии Шерозиро китобат кардааст, ки дар китобхонаи Донишгоҳи Истанбул маҳфуз аст.
Аҳмади Басират

Аҳмди Басирт — котиб ва хушнавис. Зиндагинома Дар бораи тафсилоти зиндагиаш маълумоте ба даст наомад. Китобҳои "Кулиёт"-и Ҳоҷӣ Саид Азими Шервонӣ (соли китобат), "Мулистон" (китобаташ 189394) ва "Шамсу-л-мазиат" (китобаташ 1905)-ро бо хатти зебо китобат кардааст.
Аҳмади Аврангзебӣ

Саид Аҳмади Аврангзебӣ — аз хушнависони дарбори подшоҳи Ҳиндустон Аврангзеб (1958–1707). Тафсилоти зиндагиаш маълум нест. Аз осори хаттотии ӯ сафҳае аз баёзи Бахтовархон дар Осорхонаи бостоншиносии Деҳлӣ мавҷуд аст, ки бо хатти настаълиқи хафии миёна навишта шудааст.
Аҳмади Бустӣ

Аҳмади Бустӣ — донишманд ва фақеҳи асри Сомониён.
Аҳмади Боғишамолӣ

Аҳмади Боғишамолӣ (1;? — қарни) — рассом, хаттот ва наққоши форс-тоҷик. Зиндагинома Аҳмади Боғишамолӣ пайрави услуби Абдулҳай буд. Асарҳои минётуравии ӯ то замони мо нарасидаанд. Дар охири маснавии "Силсилату-з-заҳаб"-и Абдурраҳмони Ҷомӣ ду расми кашидаи Аҳмади Боғишамолӣ оварда шудааст. Ин дастнавис дар Китобхонаи ба номи Салтиков-Шедрини шаҳри Санкт-Петербург маҳфуз аст. Аҳмади Боғишамолӣ Қасри Боғишамол ва дигар биноҳои муҳташами Самарқандро оро додааст.
Виқори Шерозӣ

Мирзо Аҳмади Виқори Шерозӣ (17, Шероз — 188081, ҳамон ҷо) — хаттот ва хушнависи эронӣ. Зиндагинома Таҳсилоти ибтидоиро дар Шероз шурӯъ намуда, дар улуми адабӣ ва ҳикмат машҳур шуд. Дар ҳунари шеър даст ва дар иншо маҳорат дошт. Пас аз марги падар бо бародари кӯчаки худ Мирзо Муҳаммадҳаким ба Ҳиндустон рафт ва як сол дар Бомбай таваққуф намуда, дар ҳамон ҷо "Маснавии маънавӣ"-и Мавлоно Ҷалолуддини Балхиро бо хатти зебо китобат ва чоп кард. Вақте ки Аҳмади Виқор дар Бомбай буд, ҳокими Форс Фирӯз Мирзо Нусратуддавла ӯро ба Эрон бозхонд. Виқор дар Шероз ба хидмати ҳоким буд. Соли 185758 ба Теҳрон омад ва ба дарбори Носируддиншоҳ роҳ ёфта, мавриди таваҷҷуҳи ӯ гардид ва пас аз андак таваққуф бо иззату эҳтиром ба Шероз бозгашт. Соли 1290 аз роҳи Бӯшаҳр ба зиёрати ҷойҳои муқаддас рафт. Пас аз як сол аз роҳи Кирмоншоҳ ба Шероз бозгашт ва дар ҳамон ҷо даргузашт. Аҳмади Виқор ҷуз настаълиқ хатҳои насх, риқоъ ва шикастаи настаълиқро устодона менавишт. Бахусус дар хатти насх ба шеваи Мирзо Аҳмади Назирӣ дар асри худ беназир буд. Ӯ дар анвои мухталифи хат осори зиёде боқӣ гузоштааст. Аз хатти настаълиқи вай тарҷумаи форсии чанд Қуръон, аз ҷумла Қуръоне, ки соли 186465 бо хатти зебо китобат шудааст ва дар китобхонаи Маҷлиси Шӯрои Миллии Эрон (дар Теҳрон) маҳфуз мебошад, боқӣ мондааст.
Заркӯби Шерозӣ

Абулаббос Муъинуддин Аҳмади Шерозӣ — ориф, нависанда ва таърихнигори форс-тоҷик, муаллифи "Шерознома".
Аҳмади Лол

Аҳмди Лол — хушнависи форс-тоҷик. Зиндагинома Ба хатти вай қитъае аз мураққаи Саидаҳмади Машҳадӣ дар китобхонаи Хазинаи авқофи Истанбул маҳфуз аст, ки бо хатти зебо китобат шудааст.
Аҳмади Кошонӣ

Аҳмди Кошонӣ — хаттот ва хушнависи эронӣ. Зиндагинома Хатҳои насх, шикаста ва настаълиқро некӯ ва зебо менавиштааст ва шахси фозил будааст. Аз осори хаттотии ӯ чизе дастрас нашуд.
Аҳмади Исфаҳонӣ

Аҳмади Исфаҳонӣ (Аҳмадхон ибни Абдулҳусайнхон ибни Ҳоҷимуҳаммад Ҳусайнхон Садри Исфаҳонӣ; қарни 19) — хушнавис, наққош ва шоир и форс-тоҷик. Зиндагинома Настаълиқро софу ширин ва нозук менавишт, шеър мегуфт, наққошӣ мекард ва дар улуми адабӣ маҳорат дошт. Аз осори ӯ як нусхаи девони Ҳофизи Шерозӣ дар Китобхонаи салтанатии Эрон маҳфуз аст, ки бо амри Носируддиншоҳи Қоҷор соли 186061 бо хатти зебо китобат шудааст. Осори дигари вай як нусхаи "Маҷмӯаи мунтахаби ашъори шуарои давраи ғазнавӣ" мебошад, ки дар китобхонаи Сайидмаҳмуд Фаррухи Хуросонӣ нигаҳдорӣ мешавад. Ин асар соли 185657 бо фармоиши волӣ Ҳамза Мирзо китобат шудааст ва абётеро аз қасидаҳо ва тағаззулоти шоирони қадими Хуросон дар бар мегирад.
Аҳмади Мансур

Аҳмади Мансур — шоири форс-тоҷики даврони Сомониён.
Фахруддин Аҳмади Котиб

Фахруддин Аҳмади Котиб — хаттот ва хушнависи 1 маъруф (асри 15). Зиндагинома Тафсилоти зиндагиаш маълум нест. Ба хатти вай як нусхаи "Куллиёти Камоли Хуҷандӣ" дар Осорхонаи осори исломӣ ва турк дар Истанбул маҳфуз аст, ки бо хатти зебо китобат шудааст. Аз осори хаттотии ӯ инчунин баъзе тарҷеот аз маҷмӯаи тарҷеъбандҳо (дар китобхонаи Маҷлиси Шӯрои Миллии Эрон маҳфуз аст) ва як руқъа аз мураққае (дар китобхонаи Хазинаи авқофи Истанбул) боқӣ мондааст.
Аҳмади Маймандӣ

Аҳмади Маймандӣ, Абулҳасан Қосим ибни Аҳмад ибни Ҳасани Маймандӣ — давлатмарди хуросонӣ, вазири дарбори Ғазнавиён дар аҳди Маҳмуди Ғазнавӣ ва Масъуди Ғазнавӣ, писари Ҳасани Маймандӣ.
Устод Аҳмади Лоҳурӣ

Устод Аҳмади Лоҳурӣ — меъмори форс-тоҷик, сармеъмори Тоҷмаҳал. Зиндагинома Дар бораи тарроҳи аслӣ ва меъмори бинои Тоҷмаҳал ақволи мухталифе аст ва номҳои Устод Исои Шерозӣ, Устод Аҳмад меъмори Лоҳурӣ ва бародараш устод Ҳамиди Лоҳурӣ ва билохира як нафар венетсиягӣ ба чашм мехурад. Аммо меъмори Лоҳурӣ ба номи Лутфуллоҳ ибни Аҳмад, ки зоҳиран писари ҳамин устод Аҳмад буда, дар ашъор сохти ин ду бино ва низ Тоҷмаҳалро ба падараш Аҳмади Лоҳурӣ нисбат дода аст.
Аҳмади Манярӣ

Аҳмади Манярӣ Шайх Шарафуддин ибни Яҳё (соли таваллуд номаълум — вафот 1467) — донишманд ва адиби форсизабони Ҳиндустон. Дар шаҳри Маняри вилояти Биҳори Ҳиндустон таваллуд ёфта, ба камол расидааст. Яке аз машоихи машҳури Ҳиндустон ва пешвои тариқати чиштия буд. Аз таълифоти ӯ ду ҷилд китобе бо номи "Мактуботи Аҳмади Манярӣ" (дар ҳар як ҷилд 100 мактуб) маъруф аст. Ин асар бо забони содаву равон навишта шудааст. Китоби дигар бо номи "Иршод-ус-соликин" дорад дар тасаввуф. Аҳмади Манярӣ "Одоб-ул-муридин"-и Зиёуддини Суҳравардиро (вафот 1167) аз арабӣ ба форсӣ тарҷума ва тафсир кардааст. Қивомуддин Иброҳими Форуқӣ, ки аз муридони Аҳмади Манярӣ буд, асараш "Фарҳанги Иброҳимӣ"-ро "Шарафномаи Аҳмади Манярӣ" ном гузошта, ба Аҳмади Манярӣ бахшидааст. Аҳмади Манярӣ бо номи Шарафи Ҷаҳон низ маъруф аст.
Аҳмади Лур

Аҳмади Лур — шоир, ориф ва суфии форс-тоҷик, аз пайравони мактаби ҳуруфия ва муриди Фазлуллоҳ Наъимии Астарободӣ.
Аҳмади Касравӣ

Аҳмади Касравӣ Сайид Аҳмади Ҳукмободии Табрезӣ (сентябр 1890 1 2, Табрез 3 — 11 март 1946 3, Теҳрон 3) — таърихнигор, назарияпардоз, забоншинос, ҳуқуқдон ва мунаққиди эронии озаритабор. Зиндагинома Аҳмади Касравӣ муҳассили мадрасаи Толибия ва мадрасаи амрикоии Табрез ба корҳои маъмурӣ машғул шуд. Аҳмади Касравӣ зимни сафарҳояш бо шахсиятҳои маъруфи замон ошно шуда, барои мубориза бар зидди боварҳои нодурусти динии мардум ва хурофот дар ҷомеа ҷунбиши сиёсӣ-иҷтимоии "покдинӣ"-ро бунёд гузошт. 11.3.1946 дар утоқи бозпурсии Кохи додгустарии Теҳрон аз ҷониби гурӯҳи "фидоиёни ислом" ба қатл расид. Аҳмади Касравӣ ҷонибдори ҷомеаи мутамаддини дунявӣ ва тақвияти ваҳдати миллии эрониён буд. Ба назари ӯ ихтилофоти мазҳабӣ, қавмӣ, забонӣ ва лаҳҷаӣ ваҳдати миллӣ ва якпорчагиро дар Эрон халалдор мекунанд. Муаллифи зиёда 70 китобу рисола. Дар миёни китобҳояш "Таърихи машрутияти Эрон" ва "Таърихи ҳаждаҳсолаи Озарбойҷон", "Таърихи понсадсолаи Хузистон" ва "Озарӣ ё забони бостони Озарбойҷон", "Шиигарӣ" машҳур мебошанд. Аҳмади Касравӣ дар китобҳои "Баҳоигарӣ", "Суфигарӣ" ва "Ҳоҷиҳои анбордор чӣ дине доранд?" аз боварҳои баҳоӣ, тасаввуф, дар "Хароботгарӣ" аз ашъори Ҳофиз, Саъдӣ ва дигарон интиқод кардааст. Ӯ дар миёни шарқшиносон нахустин нафарест, ки дар бораи Темурмалик рисолаи илмӣ-пажӯҳишӣ таълиф намуда, ӯро ҳамчун қаҳрамони ҳақиқии Эрони Бузург муаррифӣ кардаааст. Назари таърихӣ-фалсафии Аҳмади Касравӣ дар бораи Темурмалик беназир аст.
Аҳмади Муаййидулмулк

Аҳмади Муаййидулмулк — хаттот ва хушнависи эронӣ. Зиндагинома Маълумоти ибтидоӣ, хатти настаълиқ ва тартиби навиштани онро дар Шероз фаро гирифт. Настаълиқро хуб менавишт. Соли 185556 аз Шероз ба Теҳрон омад ва таҳти тарбияти амаки худ Мирзо Фатҳалии соҳибдевон тараққӣ карда, ба мансаби хироҷғундори давлатӣ ноил шуд. Вақте ки бародараш – ҳокими Шероз даргузашт, ба Шероз бозгашта, лақаби бегларбегӣ гирифт ва ҳокими Шероз шуд. Соли 187172 ба сифати ҳисобдори ҳарбии Озарбойҷон ба дарбори валиаҳди Музафариддиншоҳ ба Табрез рафт. Соли 188081 ба Шероз бозгашта, дар вазифаи котиби иёлати Форс ба кор машғул шуд. То замони таълифи "Форсномаи Носирӣ" ҳанӯз дар ҳамин вазифа буд. Аз осори хаттии ӯ чизе дастрас нест.
Аҳмади Мушируссалтана

Мирзо Аҳмадхони Мушируссалтана (июл 1844, Омул, Устони Мозандарон — 20 апрел 1918, Эрон) — давлатмард ва хушнависи эронӣ, нахуствазири Эрон. Зиндагинома Аҳмади Мушируссалтана аз мардуми Мозандарон буда, дар дарбори Носируддиншоҳи Қоҷор то замони Аҳмадшоҳ ба вазифаҳои муҳимми давлатӣ машғул шудааст: муддате ҳокими Гелон, баъд сардори идораи биноҳои давлатӣ ва то соли 190203 хазинадор буд. Аҳмади Мушируссалтана ба кордонӣ ва амонат маъруф ва аз муставфиён ва муншиёни забардаст буда, ба ҷуз настаълиқ хатти шикастаро низ хуб менавишт. Аз хатти настаълиқи вай чанд қитъа дар Китобхонаи салтанатии Эрон ва қитъае дар китобхонаи Остони разавӣ (Мазори имом Ризо дар Машҳад) мавҷуд аст, ки мувофиқан дар соли 188384 ва 190506 бо хатти зебо китобат шудаанд.
Аҳмади Озод

Аҳмади Озод Аҳмад ибни Мирзо Козим ибни Мирзо Содиқ. Тафсилоти зиндагиаш маълум нест. Як нусхаи "Тафсири Кошифӣ"-ро бо хатҳои сулс, насх, риқоъ ва настаълиқ хеле зебо китобат кардааст (соли китобаташ 18023), ки дар китобхонаи Донишгоҳи Истанбул маҳфуз аст. Ад.:. Н. Шарипов.
Аҳмади Оташ

Аҳмади Оташ (1917 1966) — шарқшинос ва матншиноси Зиндагинома Хатмкардаи Донишкадаи адабиёти Истанбул дар риштаи адабиёт ва забони Дар шаҳри Қунияи Туркия бо забоншиноси тоҷик Шавкат Ниёзӣ -и байналмилалии шарқшиносон ширкат ва суханронӣ кардааст.
Ёвари Ҳамадонӣ

Аҳмади Некталаб машҳур ба Ёвари Ҳамадонӣ (22 апрел 1934 1, Ҳамадон 1 — 3 март 2020 1, Теҳрон 1) — шоир, нависанда ва муҳаққиқ аз Эрон буд. Зиндагинома Вай 22.04.1934 дар Ҳамадон таваллуд шудааст. 2 Маълумоти ибтидоӣ ва миёнаро дар Ҳамадон хатм кардааст.Дар синни 13-солаги шеър менавишт ва дар Ассотсиатсияи адабиёти Эрон фаъолона ширкат мекард. Вай яке аз шоирони намоёни Эрон ҳисобида мешавад. Дар донишгоҳи Ҳарвард мачмуаи шеърҳояш дар лаҳҷаи Ҳамадон Китоб Сай Сар Алванд нигоҳ дошта шудааст 3 Пупак Никталаб ва Бабак Никталаб фарзандони ӯянд. Китобҳо.
Аҳмади Румӣ

Аҳмади Румӣ — ориф, шоир ва нависанда и форсизабон 1. Зиндагинома Аз нисбааш бармеояд, ки дар Рум (ҳозор Туркия) зиндагӣ ва эҷод кардааст. Аз муридони Ҷалолуддини Румӣ. "Дақоиқу-л-ҳақоиқ" ном асари тасаввуфӣ таълиф кардааст, ки аз 80 фасл иборат аст. Ҳар фасл бо ҳадисе ва шарҳи он шурӯъ мешавад. Дар ин фаслҳо масъалаҳои ирфон, тасаввуф, шариату тариқат, сайру сулук ва ахлоқ матраҳ гардидаанд. Барои тақвияти фикр аз "Маснавии маънавӣ"-и Ҷалолуддини Румӣ, осори шоирони дигар пораҳои шеър оварда шудаанд. Асари Аҳмади Румӣ барои омӯзиши таърихи тасаввуф аҳаммият дорад. Як нусхаи дастнависи он дар Институти забон, адабиёт, шарқшиносӣ ва мероси хаттии ба номи Абуабдуллоҳи Рӯдакии АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳти шумораи 23311 маҳфуз аст.
Аҳмади Румӣ (хаттот)

Аҳмади Румӣ — хаттоти форс-тоҷик ва аз устодони номдори хушнависӣ 1. Қариб тамоми умр дар Ҳирот зистааст. Бино ба маълумоти Қозӣ Аҳмад ("Гулистони ҳунар") Аҳмади Румӣ дар ҳунари хушнависӣ нодири замон ва муъҷизаи даврон буда, дар навиштани анвои хатти бахусус хатти муҳаққақ, райҳон, насх, риқоӣ ва тавқӣ маҳорати баланд доштааст. Аҳмади Румӣ ба шогирдон, аз ҷумла фарзандаш Мавлоно Ҷамшед низ ҳунари хаттотиро омӯзондааст. Мутаассифона, аз осори хаттотии Аҳмади Румӣ то замони мо чизе маълум нест.
Аҳмади Санҷар

Муиззуддин Абуҳорис Аҳмад Санҷар ибни Маликшоҳ (ё 1086, 1 — 8 май 1157, Марв) — султони ҳаштумини сулолаи Салҷуқиён, ҳокими Хуросон. Ҳукмронӣ Баъди вафоти Султон Маликшоҳ ва кушта шудани Низомулмулк дар дохили давлати ягонаи Салҷуқиён барои тахту тоҷ мубориза сар шуд, ки ин боиси ба қисмҳо ҷудо шудани давлат гардид. Дар итоати Санҷар фақат вилоятҳои шарқӣ — Хуросон, Систон, Хоразм, инчунин Мовароуннаҳр монд. Соли 1118 Санҷар ба муқобили бародарзодаи худ Султон Маҳмуд, ки аз корҳои давлатӣ дур гашта, ба сарпарастию уқоббозӣ шуғл меварзид, бархоста, ҳокимиятро ба даст овард ва Марвро пойтахти худ қарор дод. Санҷар ҳанӯз вақти ҳокими Хуросон буданаш мекӯшид, ки мулкҳои аз даст додаашро боз гардонад. Соли 1102 ӯ дар назди Тирмиз ба Қодирхони Қарохонӣ зарба зад, соли 1109 дар наздикии Нахшаб исёни Соғрибекро фурӯ нишонд. Баъди ба сари давлат омадани Санҷар ҳам дар мамлакат нооромиҳои дохилӣ ва берунӣ давом кард. Бинобар ин Санҷар дар сиёсати дохилӣ роҳи пахш кардани саркашию ошӯбҳои саркардагон, зиёд намудани имтиёзоти ашрофи феодал, дар сиёсати хориҷӣ бошад, роҳи муҳофизат ва васеъ намудани ҳудуди мамлакатро пеш гирифт. Соли 1130 Санҷар барои пахш намудани сӯиқасди рӯҳониёни Самарқанд ба ёрии Арслонхони Қарохонӣ шитофта, шаҳрро ишғол кард. Дар ин вақт Отсиз барои аз зери тасарруфи Санҷар баровардани Хоразм ва давлати мустақил кардани он мекӯшид. Ин ҳолат сабаби ба Хоразм лашкар кашидани Санҷар гардид. Санҷар солҳои 1138, 1144 ва се маротиба ба Хоразм юриш карда, Отсизро маҷбур сохт ба ӯ итоат кунад. Соли 1141 Санҷар бар зидди қаракидониён, ки ба Осиёи Миёна ҳуҷум оварда бу- данд, лашкар кашид. Вале дар дашти Қатвони назди Самарқанд шикаст хӯрда, аз вилоятҳои шарқии Мовароуннаҳр маҳрум гашт. Соли 1153 ғузҳо аз сиёсату бетартибиҳои Санҷар ба дод омада, дар Балх шӯриш бардоштанд, ки дар натиҷаи он султон шикаст хӯрд ва асир афтод. Санҷар соли 1156 аз асирӣ гурехта ба Тирмиз омад ва аз ин ҷо ба Марв рафта, вафот кард.
Аҳмади Суҳравардӣ

Шайхзода ибни Аҳмади Суҳравардӣ (1, Бағдод 1 — 1340 1) — хушнавис ва мусиқидони 2 форс-тоҷики давраи элхонӣ ва яке аз шаш нафар ҳунаромӯзу ҳунаромухтаи мактаби Ёқути Мустаъсимӣ.
Аҳмади Тӯcӣ

Муҳаммад ибни Маҳмуд ибни Аҳмади Тӯсӣ — нависанда, таърихнигор, ҷуғрофиёдон ва донишманди форс-тоҷик. Зиндагинома Аҳмади Тӯсӣ дар замони Туғрули дувум (охирин фармонравои салҷуқии Ироқ ва Курдистон—1194 мелодӣ) зиндагӣ мекардааст. Ӯ аз онҷо, ки зодаи Ҳамадон будааст дар бархе манобеъ ӯро ба номи Муҳаммад ибни Маҳмудӣ Ҳамадонӣ хондаанд. Аммо ғолибан ӯро ба асолати падарбузургаш Тӯӣ мехонанд. Ӯ худ дар шарҳи шаҳри Ҳамадон дар китоби "Аҷоибу-л-махлуқот ва ғароибу-лмавҷудот" ба ин мавзӯъ ишора карда ва мегӯяд: Дар соли 1160 мелодӣ "Аҷоибу-л-махлуқот ва ғароибу-лмавҷудот"-ро ба забони форсӣ навишт. Дар ибтидо танҳо нусхаи мавҷуди "Аҷоибу-л-махлуқот ва ғароибу-л-мавҷудот" (нусхаҳои форсии Гуто, 35) шаш нақшаи бисёр ношёна аз дарёи Хазар, дарёи Мидитарона, Ҷибол, Синд, дарёи Араб ва Арабистон вуҷуд дорад.
Аҳмади Хуҷандӣ

Аҳмади Хуҷандӣ — шоир и форс-тоҷик. Зиндагинома Дар Хуҷанд ба дунё омада, ба камол расид. Ба сабаби нодорию тангдастӣ озими Ҳиндустон шуд. Аз ашъори боқимондааш (девони ашъораш дар Осорхонаи миллии шаҳри Деҳлӣ маҳфуз аст) бармеояд, ки Аҳмади Хуҷандӣ шоири тавоно, дорои истеъдоди фитрӣ ва дониши фаровон будааст. Абёти зерин аз ӯст:.