ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Музаффар Бурҳонов

Музаффар Бурҳонов - раққос ва балетмейстери Театри давлатии академии опера ва балети ба номи Садриддин Айнӣ. Ҳунарпешаи халқии ҶШС Тоҷикистон. Дорандаи Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи А. Рӯдакӣ. Зиндагинома Омӯзишгоҳи академии хореографии ба номи А.Я. Ваганови ш Ленинград ва факултети балемейстерии Институти санъати театрии ш. Москаро, хатм кардааст. Солҳои 1961-1980 раққоси балет ва минбаъд сарбалемейстери Театри давлатии академии опера ва балети ба номи Садриддин Айнӣ буд. Эҷодиёт Дар 30 спектаклҳо нақш офаридааст. Соли 1972 аввалин балети кори дипломиашро - "Темурмалик" (М. Ашрафӣ) ба саҳна гузоштааст. Ӯ якҷо бо Ҳунарпешаи халқии ИҶШС Малика Собирова ҳунарнамои намуда дар сартосари ҷаҳон шуҳрат дошт ва бо ҳунари баланди худ Тоҷикистонро машҳур гардонда буд. 1 Нақшҳои асосиро дар театрҳои хориҷии Туркия,Эрон, Япония, Полша ва Чехословакия, Финляндия, Сингапур, Ҳиндустон, Канада, Тунис ва Либиё, Дания ҳамроҳи раққосаи балет Малика Собирова иҷро кардааст. Дар Озмуни байналмилалии артистони балет дар Варна бо медали нуқра мукофотонида шудааст. Қаҳрамонҳои намоишномаҳо Намоишномаҳои ба саҳна гузошта Мукофот.
Музаффар Мансурхоҷаев

Музаффар Мансурхоҷаев — коргардони (режиссёри) синамо, дорандаи унвони Арбоби ҳунари Тоҷикистон Нигаред.
Музаффар Ҷӯраев

Музаффар Каримҷонович Ҷӯраев (27.10.1973) ноҳияи Ғафуров, вилояти Суғд — олим, омӯзгор, номзади илмҳои педагогӣ. Зиндагинома Соли 1995 Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров хатм кардааст. Ихтисос, санъати тасвирӣ ва меҳнат.
Музаффар Муҳиддинов

Музаффар Муҳиддинов – сароянда, Ҳунарпешаи хизматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон. Нигаред.
Музаффар Искандаров

Музаффар Искандаров (15 сентябри 1927, Конибодом — 24 апрели 1997, Хуҷанд) — муаррих, доктори илми таърих, профессор. Аълочии маорифи халқи ҶШС Тоҷикистон. Аълочии маорифи ИҶШС.
Музаффар ибни Муҳаммад Ҳусайнӣ Кошонӣ

Тағйири масир ба:.
Музаффар Фузайлов

Музаффар Фузайлов - яке аз футболбозони тоҷик ки дар Куриёи Ҷанубӣ рӯзи 20 августи соли 2007 аз болои Тими ИМА ғолиб баромад.
Музаффар Ҳусейнзода

Музаффар Ҳусейнзода (Ҳусейнзода Музаффар Маҳмурод августи 1975, ҶШС Тоҷикистон) — дипломати тоҷик, Сафири Фавқулода ва Мухтор, Муовини Вазири корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон (аз 2016) Зиндагинома 18 августи соли 1975 дар хонаводаи тоҷик ба дунё омадааст. Дар солҳои Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ва дар солҳои Академияи дипломатии Вазорати корҳои хориҷии Федератсияи Россия хондааст. Оиладор, соҳиби 3 фарзанд 1. Корнома Аз 29 марти соли 2016 Муовини вазири корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон.
Музаффар Юнусов

Музаффар Мамадҷонович Юнусов (11.03.1950, ш. Ленинобод) — химик, доктори илмҳои химия, профессор. Академики Академияи мухандисии ЧТ. Зиндагинома Дар ДДТ ба номи В. И. Ленин, Покистон, Урдун, Малазия, ИМА, Канада, Олмон, Шветсия. Вакили Мачлиси ваилони халки ш. Чкалов. Дорандаи медали тилои НКХХ ИЧШС. Осор: Механическая переработка руд. -Худжанд, 1997; Металлы, промышленные минералы. — Худжанд, 1997; Перемещение, дозирование и смешивание твёрдых металлов. — Худжанд, 1998; Добыча металлов из руд и охрана окружающей среды. -Худжанд, 2000.
Шиҳобуддин Музаффари Хофӣ

Музаффари Ҳиравӣ, Шиҳобуддин Музаффари Хофӣ (1;? — 1379, Ҳирот) — шоир ва орифи форс-тоҷики дарбори Муиззуддин Ҳусайн.
Музаффаруддин ибни Соъотӣ

Музаффаруддин ибни Соъотӣ, Музаффаруддин Аҳмад ибни Алӣ ибни ТағлибСаълаб ибни Абузиёи Бағдодӣ (1253, Баалбек, Лубнон — 1295, Бағдод, Ироқ) — адиб, усулӣ ва фақеҳи машҳури ҳанафӣ. Зиндагинома Хонаводаи Ибни Соъотӣ дар кӯдакии ӯ ба Бағдод кӯчид; вай дар мадрасаи Мустансирия парвариш ёфт ва баъдҳо дар он ҷо ба тадрис пардохт. Аз он ҷиҳат, ки падараш соатсоз ва ба гуфтаи Абдулқодири Қурашӣ, соатҳои машҳури насбшуда дар равоқи дари Мустансирияро ӯ сохта буд, худаш ба Соъотӣ — соатсоз ва фарзандаш ба Ибни Соъотӣ мулаққаб гардиданд. Ибни Соъотӣ дар заковат, суханварӣ ва хушнависӣ ба қадре тавоно буда, ки бо ӯ дар ин корҳо зарбулмасал зада мешуд. Шамсуддини Исфаҳонӣ ӯро дар наҳв, адаб ва заковат бар Ибни Ҳоҷиб бартар мешумурд. Закиюддини Самарқандӣ ва Носируддин Муҳаммад аз шогирдон ва ровии осори ӯянд. Ибни Соъотӣ дар фиқҳ, усул ва адаб таълифот дорад. Осори фиқҳии ӯ аз матнҳои муътабари фиқҳи ҳанафӣ ба шумор мераванд. Муҳимтарин таълифи Ибни Соъотӣ "Маҷмаъу-л-баҳрайн ва мултақа-н-найирайн" (мухтасаре дар фиқҳи ҳанафӣ) буда, муаллиф дар он "Мухтасари Қудурӣ" ва "Манзума"-и Абуҳафси Насафиро гирд овардааст. "Шарҳу Маҷмаъи-л-баҳрайн" (дар 2 ҷилд), "Бадеъу-н-низом. ал-Ҷомеъ байна китобайи-л-Баздавӣ ва-л-Иҳком" (дар усули фиқҳ), "ад-Дурру-л-манзуд фӣ-р-радди ало файласуфи-л-яҳуд (Ибни Каммуната)", "ал-Фароиз" ва "Ниҳояту-л-вусул ило илми-л-усул" аз ҷумлаи осори дигари Ибни Соъотӣ мебошанд.
Музаффаруддиншоҳи Қоҷор

Музаффаруддиншоҳи Қоҷор (март 1853, Теҳрон — 3 январ 1907, Теҳрон) — панҷумин подшоҳ аз дудмони Қоҷор, ки аз соли 1896 то 1907 бар Эрон ҳукумат кард. Вай пас аз кушташудани падараш Носируддиншоҳ ба дасти Мирзоризо Кирмонӣ ва пас аз наздик ба 40 сол вилоятъаҳдӣ, шоҳ шуд ва аз Табрез ба Теҳрон омад. Дар ҷараёни ҷунбиши машрута, бархилофи кӯшишҳои садриаъзамаш Айнуддавла, бо машрутият мувофиқат кард ва фармони машрутиятро имзо кард ӯ аввалин шоҳи Эрон аст, ки ин коро анҷом дод ва ба хотири ҳамин ҳам дар таърихи Эрон машҳур аст. Ӯ даҳ рӯз пас аз имзои қонуни асосӣ даргузашт 1. Вай охирин подшоҳи Эрон аст, ки дар Эрон даргузаштааст.
Муздалифа

Муздалифа — номи водӣ ва даштест, ки дар миёни саҳрои Арафот ва водии Мино наздикии Макка дар Арабистони Саудӣ воқеъ гаштааст. Муздалифа яке аз мавқифҳои муҳим ва асосии барномаи ҳаҷ мебошад. Ҳоҷиён шомгоҳон аз Арафот ба он ҷо меоянд ва шаби идро то субҳ дар он ҷо ба сар мебаранд. Онҳо намозҳои шом ва хуфтанро дар вақти намози хуфтан ба сурати ҷамъи таъхир бо яке азон ва як иқома ба ҷой меоваранд. Шабро дар Муздалифа гузаронидан барои ҳоҷиён суннат аст, вале аз дамидани субҳ то пеш аз баромадани офтоби рӯзи ид вуқуф дар он ҷо воҷиб мебошад. Адабиёт.
Осорхонаи адабии Лоҳутӣ

Осорхонаи адабии Лоҳутӣ — осорхонаи ёдгорӣ-адабии Абулқосим Лоҳутӣ, бо қарори бюрои КМ ҲК Тоҷикистон соли 1981 дар Душанбе (кучаи Истаравшан 4, х. 1) таъсис ёфта буд. Осорхонаи адабии Лоҳутӣ ба маркази осорхонаҳои адабӣ дохил мешавад, ки он дар назди Осорхонаи адабии Турсунзодаи шаҳри Душанбе воқеъ аст.
Музаффар Олимов

Музаффар Олимов (28.09.1954, д. Навгилеми н. Исфараи илояти Суғд.) — муаррихи тоҷик, доктори илмҳои таърих, профессор. Аълочии маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон, дорандаи Медали "Хидмати шоиста". Зиндагинома Музаффар Олимов хатмкардаи ф-таи таърихи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон. Лаборанти калони бахши Ҳинду Покистони Ин-ти шарқшиносии АИ Тоҷикистон. Коромӯз, аспиранти шуъбаи Ҳиндустон ва Ҷануби Осиёи Ин-ти шарқшиносии АИ собиқ Иттиҳоди Шуравӣ (1978-1981, Москва), корманди илмии шуъбаи таърих ва иқтисоди Ин-ти шарқшиносии АИ Тоҷикистон, тарҷумон дар гурӯҳи ҳизбии собиқ КМ ҲКИШ дар собиқ КМ ҲХД Ҷумҳурии Афғонистон, корманди илмии Ин-ти шарқшиносии АИ Тоҷикистон, докторанти Ин-ти шарқшиносии АИ собиқ Иттиҳоди шуравӣ ва Федератсияи Русия (1990-1994, Москва), мудири шуъбаи Ҷануби Осиё, муовини директор оид ба илм ва сарходими илмии Ин-ти иқтисоди ҷаҳонӣ ва муносибатҳои байналмилалии АИ Тоҷикистон, директори Маркази (ѓайридавлатии) илмӣ-таҳқиқотии "ШАРҚ", ноиби ректор оид ба илм ва равобити хориҷӣ ва профессори Донишкадаи мустақили технологияи инноватсионӣ ва коммуникатсионии Тоҷикистон, сарходими илмии Ин-ти забон, адабиёт, шарқшиносӣ ва мероси хаттии ба номи Рӯдакии АИ Тоҷикистон, мудири шуъбаи Осиёи марказӣ ва ҷанубӣ, дотсент ва профессори ф-ти таърихи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон (1982-1984, 1994-1998, аз с. 2013) ва Консерваторияи миллӣ. Аз 2017 профессори кафедраи минтақашиносии хориҷаи факултаи муносибатҳои байналмилалӣ ва аз 2020 роҳбари Маркази тадқиқоти минтақавӣ ва муқоисавии назди ДМТ. Аз соли 2020 инҷониб профессори кафедраи таърихи умумии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ. М. Олимов узви Анҷумани байналмилалии шарқшиносон (Маскав), узви Анҷумани Аврупоии омӯзиши Осиёи Марказӣ, узви Шуроҳои махсуси илмӣ оид ба дифои рисолаҳои доктории назди Институти таърих, ареология ва этнографияи ба номи Аҳмади Дониши АИ (1995 – 2016 ва аз с. 2020), Донишгоҳи миллии Тоҷикистон (аз с. 2000) ва узви гурӯҳи коршиносии бахши таърихи Комиссияи олии аттестатсионии назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон. Муаллифи беш аз 200 асари илмӣ, иштирокдори конференсияҳо ва ҳамоишҳои илмии байналмилалӣ дар бештар аз 50 кишвари хориҷӣ. Осор Пайвандҳо Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ.
Музга (ноҳияи Череповетс, Вологда)

Музга — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Череповетс, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Осорхона

Осорхона (аз юнонӣ - қасри музаҳо), муассисаи илмӣ ва маърифатие, ки кори гирдоварӣ, омӯзиш, нигаҳдорӣ ва ташвиқу тарғиби ёдгориҳои таърихӣ ва осори маданияти моддию маъниваиро ба роҳ мемонад.
Осорхонаи адабии Турсунзода

Осорхонаи адабии Турсунзода — осорхонаи ёдгорӣ -адабии Мирзо Турсунзода, ки бо қарори КМ ҲК Тоҷикистон ва Совети Вазирони ҶШС Тоҷикистон 21 марти соли 1978 дар хонаи шоир шаҳри Душанбе, (кучаи Л. Шерали 79) таъсис ёфтааст. Осорхона соли 1981 дар рӯзҳои ҷашни 70-умин солгарди таваллуди Мирзо Турсунзода барои тамошобинон кушода шуд. Дар даромадгоҳи Осорхона мизи кории Шоири халқии Тоҷикистон, Қаҳрамони Тоҷикистон, устод Мирзо Турсунзода гузошта шудааст, ки он аз китобҳо, медалҳо, телефони корӣ ва дигар ашёе, ки худи шоир дар зиндагиашон истифода намудаанд, иборат мебошад. Дар бинои дигари ин осорхона санъати ҳунарҳои мардуми деҳаи Қаратоғ ҷо гирифтааст. Муҳаққиқ Руҳулло Ҷӯрабоев мегӯяд "Касбу косибӣ пешаи ҳунармандони ин деҳа аст. Ҳар як касб ба худ ному хусусияти худро дорост. Мардуми ин деҳа зиёда аз 95 касбу кори гуногун доштанд". Қаратоғ аз аҳди Кушониён то садаи, яъне то кушодашавии роҳҳои баҳрӣ яке аз шохаҳои тиҷорати "Роҳи Абрешим" маҳсуб ёфта, Самарқанду Бухоро ва дигар ноҳияҳоро бо ҳам мепайваст. Далели ин гуфтаҳо он аст, ки аз мавзеъҳои харобгаштаи деҳаи Қаратоғ зангулаҳои корвони шутурҳо, зарфҳои мисин, шишаву оина ба даст омадаанд. Ва онҳо имрӯз бо номи табақу коса ва пиёлаи қошғарӣ дар Осорхона ва хонаҳо ҳифз карда мешаванд. Яке аз харитаҳои "Роҳи Абрешим" дар ин осорхона боқӣ мондааст". 1 Дар назди осорхона маркази осорхонаҳои адабӣ амал мекунад, ки дар он шуъбаҳои Осорхонаи адабии Айнӣ ва Осорхонаи адабии Лоҳутии шаҳри Душанбе дохил мешаванд. 2 Нигаред Адабиёт Эзоҳ Осорхонаи миллии Тоҷикистон Осорхонаи мардумшиносӣ Осорхонаи бостоншоносӣ Осорхонаи заминшиносӣ Осорхонаи адабии Айнӣ Осорхонаи А. Лоҳутӣ Осорхонаи М. Турсунзода Осорхонаи М. Раҳимӣ Осорхонаи фарҳангӣ мусиқии З. Шаҳидӣ Осорхонаи асбобҳои мусиқии З. Завқибеков Осорхонаи шарафи ҷангӣ.
Музкӯл

Музкӯл — қаторкӯҳест дар Помири Шарқӣ, дар шимоли дарёи Мурғоб. Аз ғарб ба шарқ ба масофаи 110 тул кашидааст. Нуқтаи баландтаринаш куллаи Афсарони шӯравӣ (6233м). Асосан аз варақсангҳои метаморфи, оҳаксанг ва регсангхо таркиб ёфтааст. Дар қисмҳои баландтаринаш пиряхҳо мавҷуданд. Нишебиҳояш бештар ростфаромадаи сершах ва серсанг. Дар доманаи кӯҳҳо набототи сираки биёбонӣ меруянд.
Яхобрӯдаки Пойин

Музкӯлаки поён — номи пирях воқеъ дар оғозгоҳи дарёи Язғулом буда, дар нишебаи ҷануби қаторкӯҳи Язғулом воқеъ аст. Тӯлаш 5,7 км, бараш м, масоҳаташ 2,2 км мебошад. Ҳаҷми ях 1,43 км аст.. низ.
Яхобрӯд

Музкӯлаки боло — номи пирях воқеъ дар оғозгоҳи дарёи Язғулом буда, дар нишебаи ҷануби қаторкӯҳи Язғулом воқеъ аст. Тӯлаш 13,4 км, бараш 450 – 900м, масоҳаташ 17,8 км мебошад. Ҳаҷми ях 1,43 км аст.. низ.
Яхобрӯдак

Музкӯлаки хурд — номи пирях воқеъ дар оғозгоҳи дарёи Язғулом буда, дар нишебаи ҷануби қаторкӯҳи Язғулом воқеъ аст. Тӯлаш 9,2 км, бараш м, масоҳаташ 8,3 км мебошад. Ҳаҷми ях 1,43 км аст. Аз ин пирях дарёи Хабарвихас шохоби Ғӯдара, ҳавзаи дарёи Мурғоб сар мешавад.. низ.
Музораба

Музораба — муъомалае ки дар он сармояе барои тиҷорат дар ихтиёри дигаре қарор медиҳанду суд ва зиёни онро тибқи тавофуқи қаблӣ тақсим мекунанд.
Музо

Музо, Тео Музо — шаҳбонуи Ашконӣ (2 пеш аз мелод — 4 мелодӣ), ҳамсари Фарҳоди ва модари Фарҳоди. Ӯ дар асл бардае румӣ буд, ки тавассути Августус, имперотури Рум ба унвони ҳадия ба дарбори Фарҳоди фиристода шуда буд. Музо басуръат дар дарбор пешрафт кард ва ба маликаву ҳамсари мавриди алоқаи Фарҳоди табдил шуд ва аз шоҳаншоҳ фарзанде ба номи Фарҳодак (Фарҳоди)-ро зод. Ӯ дар соли 2 пеш аз мелод, ҳамсарашро заҳр хӯронд ва ба ҳамроҳи Фарҳодак бар тахт нишаст. Он ду пас аз шаш соли салтанат муштарак ба дасти бузургони ашконӣ барканор шуданд ва ба Рум гурехтанд. Сипас Уруди ҷонишини он ду шуд.
Мусиқӣ

Мусиқӣ (юн., аз – муза, олиҳа) — як навъ санъат, инъикоси воқеият бо тасвири бадеии садоҳо; яке аз шаклҳои ғояҳои ҷамъиятӣ мебошад. Мусиқӣ дорои қувваи бевоситаи тавонои таъсирбахши маънавӣ мебошад. Мусиқӣ дар тӯли таърихи башарият нақши ҷамъиятӣ – ғоявӣ, маданӣ – тарбиявӣ ва ташкилкунандагиро бозидааст ва мебозад. Мусиқии ҳар як халқ дорои хусусиятҳои миллӣ мебошад. Мусиқии халқӣ бо такмилдиҳии эҷодиёти бисёр наслҳо ба зинаи баланди бадеии баркамол ноил гардидааст; дар алоқаи зич бо мусиқии халқӣ, мусиқии касбӣ эҷодиёти композиторон рушд меёбад. Воситаҳои таҷҷасумёбии образ дар мусиқӣ садоҳои мусиқӣ мебошанд. Асоси мусиқӣ -ин хушнавоӣ (мелодия) аст. Бо шумораи муҳимтарин воситаҳои ифодаи мусиқӣ тааллуқ доранд: лад, ритм, метр, гармония, инструментовка. Мусиқӣ бо нота қайд ва навишта мешавад ва мавриди иҷро намудани мусиқӣ қабул карда мешавад. Бо тарзу усули иҷрошавӣ мусиқӣ ба 2 соҳаи асосӣ тақсим мешавад: созӣ (ниг. Созҳои мусиқӣ) ва вокалӣ (ниг. Сурудхонӣ). Мусиқӣ метавонад яковоза (монодия) ва бисёровоза (полифонӣ, гомофонӣ) бошад. Мусиқӣ бо назм (Мусиқии вокалӣ), рақс, театр (опера, балет, Мусиқӣ дар намоишномаҳои драмавӣ) ва санъати кино пайваст карда мешавад...
Музофотҳои Итолиё

Музофоти Италия — номи воҳиди маъмурии сатҳи дуввум дар Италия аст. Вилоятҳои Италия ба музофотҳо тақсим мешаванд, ки дар Италия ҳамагӣ 110 музофот мавҷуд аст. Тибқи қонунҳои Италия, музофотҳо ва коммунаҳо ҳамзамон воҳидҳои ҳудудии тақсимоти ҳам минтақавӣ ва ҳам давлатӣ мебошанд. Функсияҳо ва ваколатҳои онҳо тибқи қонуни ягонаи 17 майи соли 1990, бо тартиби умумии давлатӣ танзим карда мешаванд. 1 Сатҳи поёнӣ барои аҳолии музофот 200 ҳазор нафар муқаррар шудааст. Барои баланд бардоштани самарабахшии функсияҳои идоракунӣ дар минтақаҳо барои таъсиси ноҳияҳои маъмурӣ тадбирҳо андешида мешаванд. Мувофиқи барномаҳои вилоятии рушд, музофот барнома ва нақшаҳои бисёрсолаи худро барои рушди ҳудудҳояш қабул мекунад. Дар асоси барномаи дахлдор, музофот фаъолияти коммунаҳоро ҳамоҳанг месозад ва мустақилона дар соҳаҳои иқтисод, истеҳсолот, тиҷорат, сайёҳӣ ва иҷтимоӣ кор мекунад. Вилоятҳо ва музофотҳои Италия Эзоҳҳо.
Ористано

Ористано — яке аз музофотест дар Италия, дар Сардиния (вилоят). Масоҳат — 3 040 км. Аҳолӣ — 168,270 нафар. Марказӣ маъмурӣ — шаҳри Ористано. Мунисипалитетҳои асосӣ Бузургтарин мунисипалитетҳо аз рӯи шумораи аҳолӣ (ИСТАТ): Пайвандҳо.
Мулло Абдулмаҷиди Музтариб

Мулло Абдулмаҷиди Музтариб (1844, Бухоро — 189697, ҳамон ҷо) — шоири форс-тоҷик. Зиндагинома Дар Бухоро таҳсил намуда, ҳамчун шоир дар муҳити адабии ин шаҳр ба камол расидааст. Тазкиранависон Возеҳ, Муҳтарам ва Садриддин Айнӣ ("Намунаи адабиёти тоҷик") Музтарибро ҳамчун шахси фозилу донишманд ва шоири хуштабъ тавсиф намудаанд. Муҳтарам дар шоирӣ ӯро "соҳиби тарзи ҷадида номидааст. Музтариб яке аз мухлисони Аҳмади Дониш ва Шоҳин будааст. Мероси адабӣ роси адабии Музтариб асосан аз қасида, ғазал, мусаммат ва рубоӣ иборат аст, ки намунаҳои онҳо дар маҷмӯаю баёзҳо ва тазкираҳои асрт 19 ва 20 бисёр ба назар мерасанд. Девон надорад. Маҳорати шоирии Музтариб дар ғазалиёти ҳаҷвӣ ва мутоибот, дар шеърҳои лирикии ишқӣ, ки равону содда сурудааст, зоҳир мегардад. Музтариб дар ҳаҷвиёт аз калимаю таъбироти гуфтугӯии мардум истифода намудааст. Дар ғазалиёт ва ҳаҷвиёту мутоиботи Музтариб мазмуну оҳангҳои шикоят аз замон ва камбизоатию тангдастии худ, норозигӣ аз ҳасудону бадгӯёнаш мушоҳида мешаванд. Намунаи ашъор Аз шарми он ду орази гулнор себи сурх, Дар хун кашида ҷомаю дастор себи сурх. Бар ҳалқаҳои зулф аз он руйи оташин, Гӯӣ, ки ҳаст бар даҳани мор себи сурх. Дида ба боғ ҷумлагӣ он рӯзи дилфурӯз, Худро фиганда бар сари бозор себи сурх. Дорад ба пастӣ майл, сари шохи ӯ макан, Аз шарми рӯйи туст гаронбор себи сурх. Дар пеши оразаш ба тавозӯъ фиканда сар, Дорад ба аҷзи хештан иқрор себи сурх. Азбас кашид бори хиҷолат зи ёри хеш, Тарсам, ки бор н-оварад ин бор себи сурх. Бандад гаҳе зи ноз даҳон он ба мисли ту, Моҳи турунҷ ғабғабу рухсор себи сурх. Азбаски дошт дида, шамидем, Музтариб, Ранги ҷамолу буйи хати ёр себи сурх. Басе хубон ба олам офариданд, Вале монанди ӯ кам офариданд. Хаданги новаки мижгони ӯро, Ба хунрезӣ мусаллам офариданд.
Мулло Раҳматуллоҳи Музтар

Мулло Раҳматуллоҳи Музтар (қарни — қарни) — шоир и форс-тоҷик. Зиндагинома Ҷои таваллудаш тумани Косони Насаф. Дар охири асри 18 ва аввали асри 19 умр ба бурда аст. Шоири баркамол ва машҳури замонаш, басо рангинхаёлу хушгуфтор буд. Мувофиқи маълумоти маъхазҳои адабӣ ("Туҳфату-л-аҳбоб"-и Возеҳ ва баёзи 321 китобхонаи Институти забон ва адабиёти ба номи Рӯдакӣ) Музтар шахси хело хушсӯҳбат ва латифасанҷ буда, аксар бадеҳатан шеър мегуфтааст. Намунае аз мушоираи шоирони замони Музтар — Ҳозиқ, Моҳир, Ансаб ва дигар дар баёзи зикрёфта оварда шудааст. Девони ашъор доштани Музтар маълум нест. Дар тазкираву баёзҳо ашъори парокандан Музтар бисёранд, ки аз онҳо 20 ғазал, 8 мухаммао, 3 рубоӣ ва 4 қитъа — ҳамаги 314 байт ҷамъоварӣ шудааст. Ашъори Музтар аз ҷиҳати мазмуну мундариҷаи ғоявӣ гуногун буда, дар аксари онҳо мазмунҳои шикоят аз сахтӣ ва нобаробариҳои мухити тира, гардиши каҷи даврон, беадолатиҳои ҳукуматдорон ва хориву зории аҳли санъату хирад ба дараҷаи баланди санъаткорӣ таҷассум ёфтаанд. Дар эҷодиёти Музтар таъсири сабки ҳиндӣ (сабки бедилӣ) ва ҳам услуби шуарои мутақаддимин, аз ҷумла Саъдии Шерозӣ, Хисрави Деҳлавӣ, Ҳофизи Шерозӣ, Камоли Хуҷандию Абдурраҳмони Ҷомӣ мушоҳида мешавад.
Музҳаб

Музҳаб (қарни) — шоир и форс-тоҷик. Зиндагинома Аслу насабаш маълум нест. Музҳаб соҳибдевон бошад ҳам, девони ӯ то ҳол дар феҳристи ягон китобхонани ҷахон зикр нашудааст. Шоир ду маснавӣ дорад: "Шоҳу Гадо" (дар пайравии маснавии Ҳилолӣ), "Лайлӣ ва Маҷнун" (давоми "Лайли ва Маҷнун"-и Мулҳами Бухороӣ, ки ба он се боби нав илова кардааст). Ашъори Музҳаб аз образҳои конкрету аёнӣ, ташбеҳу истиороти рангии саршор аст. Шоир аз давру муҳити зиндагиаш бисёр шикоятҳо дорад: Нест бе таъсир дар гулшан дили ношоди мо. Нолаи булбул шавад бӯи гулу фарёди мо. Ашкам тамом шуд, намаки чашми тар намонд, Тӯфони гиря дар садафи ман гуҳар намонд.
Муҳаммади Ғурӣ

Муиззуддин Муҳаммади Ғурӣ — султони хонадони Ғуриён, писари Баҳоуддин Соми ва бародари Ғиёсуддин Муҳаммади Ғурӣ.
Муиззуддин Ҳусайн

Муиззуддин Ҳусайн ибни Ғиёсуддин — ҳаштумин малик аз хонадони Курт, писари Малик Ғиёсуддин ва падари Ғиёсуддин Пиралӣ.
Муизуддавла

Муизуддавла, Аҳмади Дайламӣ — амири Оли Бӯяи Ироқ, яке аз бунёнгузорони силсилаи Бувайҳиён, писари Абушуҷоъи Бувайҳ.
Муизза

Муизза — гурбае, ки ба паёмбар Муҳаммад (с) мансуб аст. Ҳадисҳо тасдиқ мекунанд, ки гурба ҳайвони пок (на наҷос) аст ва аз ин рӯ ламс кардан таҳоратро вайрон намекунад. Тибқи ривоятҳо, вақте ки гурба дар остини ҷомае, ки дар паҳлӯяшон печонида шуда буд, хоб кард, Муҳаммад (с) барои халалдор накардани хоби ӯ порчаеро аз остин буридан ихтиёр кард. Ҳангоми мавъизаҳои Муҳаммад (с) Муизза аксар вақт бар зонуи ӯ мехобид.
Муъин

Насруллоҳ Муъин Наҷафободӣ — машҳуртарин сарояндаи форсизабони Эрон. Сурудҳои ӯро дар Эрону Афғонистон, Тоҷикистону Ӯзбекистон, мамолики арабу Туркия ва Амрикову Аврупо гӯш мекунанд. Даврони наврасӣ ва ҷавонӣ Муъин соли 1951 дар маҳаллаи Наҷафободи шаҳри Исфаҳони Эрон ба дунё омадааст. Исфаҳонро он замон шаҳри ҳунармандону ҳунармандон мешинохтанд. Муин зодгоҳашро хеле дӯст медошт. Замоне, ки Теҳрон маркази санъату ҳунар гардид Муъин ба он ҷо нарафт ӯ дар Исфаҳон – дар меҳонхонаи "Шоҳ Аббос" ҳунарнамоӣ мекард, то даме ки бо сабабҳои сиёсӣ тарки ватан гуфт. Дар бораи муҳаббати беандозаи Муъин ба зодгоҳаш, пурсӯзу гудоз иҷро намудани суруди машҳури "Бозам михом ба Исфаҳон баргардам" аст. Эҷодиёт Муъин соли 1982 баъд аз сурудани суруди "Якеро дӯст медорам" аз Эрон ба шаҳри Лос-Анҷелеси Иёлоти Муттаҳидаи Амрико муҳоҷират кардааст. Дар яке аз мусоҳибаҳо ӯ иброз доштааст, ки ин сурудро пас аз Ҳоида (сарояндаи машҳури он замон) сурудааст. Вале Муъин ин сурудро ба таври худ сурудааст ва маҳз он ба ӯ шуҳрат овардааст. Дар солҳои минбаъда албомҳои Муъин аз сабаби ошкорбаёнияшон (ки дар Эрон мамнӯъ буд) ва дар мавзӯи муҳоҷирату ғарибӣ буданашон диққати муҳоҷирини эрониро бештар ба худ ҷалб карданд. Албомҳои "Каъба", "Ҳавас", "Исфаҳон", "Мепарастам", "Париче" пазироии ҳамагон гардиданд. Сабки сурудани Муъин чунон марғуб буд, ки сурудаҳояш натанҳо дар Эрон, балки дар Аврупову Амрико, ки аз муҳоҷирони эронӣ пур шуда буданд, машҳур гардиданд. Ҳаводорони Муъин дар Тоҷикистон низ хеле зиёданд ва ба хотири онҳо дар Кохи Борбад Муъин консерти худро баргузор карда буд. Ҳоли ҳозир Дар айни замон Муъин 23 албом ва як суруди берун аз албомҳояшро (суруди "Танини сулҳ" бо ҳамроҳии Муртазо, Андӣ, Куруш ва Фаттона) пешниҳоди мухлисонаш гардонидааст. Албомҳо Сурудҳо Пайвандҳо.
Муин Ғафуров

Муин Ғафуров (зод. 17 майи 1996, Душанбе, Тоҷикистон) — муборизи муборизаҳои омехтаи ҳунарҳои размӣ, аъзои дастаи мунтахаби миллии оид ба самбои муҳорибавӣ, ду карат чемпиони ҷаҳон аз самбо муҳорибавӣ, чемпиони ҷаҳон аз рӯи грэпплинг, чемпиони ҷаҳони (версичи), ҷудукор, устоди варзиши Тоҷикистон дар дараҷаи байналмилалӣ дар самбои муҳорибавӣ 2. Зиндагинома Аз синни ҳафтсолагӣ вай ба сексияи футбол машғул буд. Аммо чаҳор амакбачаҳои ӯ мехостанд ӯро мубориз созанд ва аз ин рӯ ӯро ба омӯзиши самбо оварданд. Дар аввал, Ғафуров аксар вақт аз таълим барои футболбозӣ мегурехт, аммо пас аз муваффақиятҳои аввалин ӯ ба мубориза таваҷҷуҳ пайдо кард 2. Соли 2014 дар мусобиқоти самбои муҳормбавии касбии "Ҳуҷуми форсӣ" Ғафуров қаҳрамони ҷаҳон дар кшу-санда Магомед Абдуллоевро мағлуб кард. Соли 2016, вай бо созмони Осиёии шартнома баст. Ӯро — намояндаи Лигаи самбои муҳорибавӣ ва ММА-и Тоҷикистон Аҳтам Хокиров тамрин медиҳад 2. Соли 2018, ӯ дар мусобиқаи ҷуду дар Иёлоти Муттаҳида ғолиб омад.
Муъинуддин Фароҳии Ҳиравӣ

Муъинуддин Фароҳии Ҳиравӣ (1;? — 1502) — муфассир, ориф, воиз, шоир ва донишманди форс-тоҷик, муаллифи "Ҷавоҳиру-т-тафсир ли туҳфату-л-амир" ва "Баҳру-д-дурар".
Муъинуддини Натанзӣ

Муъинуддини Натанзӣ (1;? — 1414) — таърихнигор, нависанда, шоир ва донишманди форс-тоҷик, муаллифи "Мунтахабу-т-таворих". Зиндагинома Дар бораи ҳаёту фаъ- олияти ӯ маълумоти пурра нест. Мувофиқи маълумоти баъзе тазкиранависон, аз ҷумла Давлатшоҳи Самарқандӣ, Муинуддини Натанзӣ аслан аз Систон буда, дар Форс зиндагӣ кардааст. Соли 1413 дар Шероз асари машҳури худ "Мунтахабу-т-таворих"-ро таълиф намуда, ба набераи Темур — Искандар ибни Умаршайх бахшидааст. Дар асар дар бораи таърихи сулолаҳои Чағатоиён, Чобаниён, Инҷуиён, Музаффариён, инчунин вилоятҳои ҷануби Эрон (Шубанҳор, Ҳурмузд, Кирмон, Язд, Луристон) ва Осиёи Миёна маълумоти гуногун гирд оварда шудааст. Нусхаҳои алоҳидаи асар дар китобхонаҳои Теҳрон, Порис ва Санкт-Петербург маҳфузанд.
Муин Ғиёсов

Муин Ғиёсов — ҳунарпешаи театр, Ҳунарпешаи хизматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон Нигаред.
Муъинуддини Чиштӣ

Хоҷа Муъинуддин Ҳасани Чиштӣ (феврал 1143, Устони Сестону Балӯчистон — 15 март 1236 1, Аҷмир 2) — файласуф, воиз, хатиб, зоҳид, сӯфӣ, орифи форс-тоҷик, бунёнгузори равияи чиштия, муаллифи "Далелу-л- орифин" ва "Фавоилу-л-фуъод".
Муъинуддини Яздӣ

Муъинуддин ибни Ҷалолуддин Муҳаммади Яздӣ (1;? — 1387) — муҳаддиси шофеъимазҳаб ва таърихнигор и дарбори Музаффариён, муаллифи китоби "Мавоҳиби илоҳӣ".
Муъинулфуқаро

Аҳмад ибни Маҳмуди Муъинулфуқаро — нависанда ва таърихнигори форс-тоҷик, муаллифи "Таърихи Муллозода" 1 дар зикри мазороти Бухоро.
Муъинуддини Парвона

Муъинуддини Парвона — давлатмард ва сиёсатмадори эронитарбор 1, вазири Салҷуқиёни Рум, ки ба дасти Абоқохон аз Элхониёни муғул кушта шуд.