Лурҳо

Лурҳо — мардуми эрониестанд, лурҳо аз асилтарин ва қадами тарин мардумии Эрон ба шумор меёянд, ки дар куҳҳои Эрони Ғарби зиндагӣ мекунанд. Чаҳор шохаи лури бахтиёрӣ, масанӣ, куҳгилӯйе ва Луристон мебошанд, ки асосан бо забони лурӣ алоқаманданд. 1 Вилояти Луристон бо номи лурҳо номгузорӣ шудааст, аммо ин гурӯҳи қавмӣ инчунин дар вилоятҳои Форс, Чаҳормаҳал ва Бахтиёрӣ, Коҳгилуё ва Бойер-Аҳмад, Хузистон, 1 Ҳамадон, 2 Исфаҳон, 3 Теҳрон 4 ва ҷануби вилояти Элом зиндагӣ мекунанд. 5 Забон Лурӣ як идомаи забони эронии ғарбист, ки тақрибан чаҳор миллион нафар бо онҳо суҳбат мекунанд. Давомнома се гӯиши Бахтиёрӣ, Луристонӣ ва Лурии ҷанубиро ташкил медиҳад ва забоншинос Анонбӣ онҳоро гуфа аст дар байни курдӣ ва форсӣ ҷойгир мекунад. 3 Шохаҳои лурӣ 6 Таърих Лурҳо омехтаи қабилаҳои муқими эронӣ мебошанд, ки аз Осиёи Марказӣ ва қабилаҳои бумии эронии Эрони Ғарбӣ, аз қабили касситҳо (ба назар мерасад, ки ватани онҳо дар қаламрави Луристони ҳозира будааст) ва гутиён мебошанд. Тибқи мувофиқати ҷуғрофиёӣ ва бостоншиносӣ бархе аз муаррихон бар ин назаранд, ки эламиён прото-лурҳо будаанд, ки забони онҳо танҳо дар асрҳои миёна эронӣ шудааст. 7 8 Майкл Гюнтер мегӯяд, ки онҳо бо курдҳо зич алоқаманданд, аммо онҳо аз афташ 1000 сол пеш аз курдҳо фарқ кардан гирифтанд. Вай меафзояд, ки "Шарафномаи Шарафхон Бидлисӣ аз ду сулолаи Лур дар миёни панҷ сулолаи курдҳо ёдовар шудааст, ки дар гузашта подшоҳӣ ё аз шакли олии соҳибихтиёрӣ ё истиқлол бархурдор буданд". 9 Шарафхон як боби китоби худро соли 1597 ба хокимони лурхо ва луриён бахшида, онҳоро курдхо хисоб мекунад. 10 ҳамчинин идио мишавад ки таймури ланг низ дар мантақаи вилойти имрузи коҳкилуй ва буяр аҳмад ки бумии лурон аст ланг шуда аст. Генетика Бо назардошти варианти, Лурҳо аз дигар гурӯҳҳои эронӣ бо басомади нисбатан баландтари - 1 (махсусан, зергурӯҳи 112-23) фарқ мекунанд. 11 Якҷоя бо дигар кладҳои худ, гурӯҳи 1 як гаплогруппаи маъмултаринро дар байни Лурҳо дар бар мегирад. 11 12 2 (зергурӯҳҳои 23-47, 23-67, 23-530, мушаххастар) дуюмин патриналии маъмултарин дар Лурҳо мебошад ва бо паҳншавии кишоварзон аз Шарқи Наздик неолит алоқаманд аст. 8000-4000 пеш аз милод. 12 13 14 15 Боз як гаплогурӯҳе, ки ба басомади зиёда аз 10% мерасад, ин гурӯҳи 2 мебошад, ки қисми зиёди онро зергурӯҳи 23 ташкил медиҳад. 11 Гаплогурӯҳи 1111 низ муҳим аст, ки Лурҳо басомади баландтаринро дар Эрон нишон медиҳанд. 11 Насабҳои 11 ва 13 дар 6% ва дар 4% мавҷуданд. 11 Маданият Ҳокимияти пирони қабилаҳо дар байни аҳолии бодиянишин таъсири қавӣ боқӣ мемонад. Дар байни аҳолии мукими шаҳр он кадар бартарй надорад. Чун дар байни курдҳо, занони Лур нисбат ба занони гурӯҳҳои дигари минтақа озодии бештар доранд. Занҳо барои иштирок дар фаъолиятҳои гуногуни иҷтимоӣ, пӯшидани либосҳои гуногуни занона ва сурудхонӣ ва рақс кардан дар маросимҳои гуногун озодии бештар доранд. 16 Биби Марям Бахтиёрӣ зани барҷастаи Лурист. 17 Мусиқии лурӣ, либоси лурӣ ва рақсҳои мардумии лурӣ баъзе аз хусусиятҳои хоси этнофарҳангии ин гурӯҳи этникӣ мебошанд. Бисьёр лурхо дехконону чупонхо мебошанд. Якчанд лур-сафар хам мусикичиёнанд. Матоъҳои луриш ва махорати бофандагй бо махорат ва зебоии худ баҳои баланд медиханд. 18 Дин Аксари лурҳо мусулмонони шиъа мебошанд. Таърихан, бисёре аз лурҳо ба Ярсонӣ пайравӣ мекарданд, аммо тақрибан тамоми аҳолии Ярсони Лурӣ ба исломи шиъа пазируфта шудаанд. 19 Ба навиштаи "Донишномаи ислом" Лурҳо мисли зардуштиён нону оташро гиромӣ доранд. 20 Ҳамчунин нигаред Иқтибосҳо.