ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Аслихон Гӯрбӯз

Аслихон Гӯрбӯз — ҳунарпешаи синамо ва телевизиони турк 1. Зиндагинома Ҳунарпешаи синамо ва телевизион, ки аслан аз як шаҳраки соҳили баҳри Туркия аст. Вай падари худро барвақт аз даст додааст. Вай аз хурдӣ орзу дошт ҳунарпеша шавад, аз ин рӯ, дар рӯзҳои таътил, дар мактаб ва ё оила шеър мехонд, суруд мехонд, асбобҳои мусиқӣ менавохт. Мактаби миёнаро бо ихтисоси муҳосибӣ хатм кардааст. Вай ба ихтисосҳои эҷодӣ бартарӣ дода, ба шуъбаи мусиқии Донишгоҳи Селҷуқ дохил шуд. Дар соли панҷуми донишгоҳи театрии касбӣ вай ба садамаи вазнини худрав дучор шуд. Ҷароҳатҳои вазнин бардошта, Аслихон маҷбур шуд, ки беш аз 5 моҳро дар бистар гузаронад. Ин ҳодиса ба духтар нигоҳи нав дод ва роҳи ӯро муайян кард. Ҷароҳати устухон Аслихонро қавитар кард, ӯ тавонист таҳсилро бо баҳои аъло ба итмом расонад. Фаъолият Аввалин нақши Садо дар филми Вохӯрии калон ба Аслихон муваффақият наовард, балки оғози фаъолияти ӯ буд. Тамошобинон ӯро дар ин нақш 4 сол, аз соли 2004 -2008 тамошо карданд. Лоиҳаи синамои соли 2008, дар нақши Гонҷа, актрисаро ба муваффақияти дилхоҳ наздик кард. Силсилафилми телевизионии солҳои 2009-2010 рӯи навор баромадааст, ки Аслихон нақши Осия Булутро бозидааст ва Тимур Савҷӣ ба ӯ ин нақшро пешниҳод кардааст. Маҳз ба шарофати ин нақш қариб дар тамоми Туркия дар бораи ҳунарпеша сухан меронданд. Вай аввал номинатсия ва сипас ҷоизаи Шапараки тилоӣ - ро барои беҳтарин ҳунарпешаи ҳаҷвӣ гирифт. Маросими ҷоизасупорӣ соли 2011 дар Анталия баргузор шуд. Пас аз он силсилафилм лоиҳаҳои телевизионӣ буданд, ки танҳо сифатҳои актёрии Аслихонро такмил доданд. Вай касбӣ омӯхт, ки ба нақш одат кунад ва аз дастгирии тамошобинон баҳра барад, аломатҳои силсилафилмро комилан иҷро кунад. Ҳамин тавр, соли 2014, муваффақияти навбатии ҳунарпеша дар нақши асосии Денис Гекченерро дар филми Қуллаи Кӯҳҳои Зайтун буд. Аслихон бо филмноманавис Мерал Окай, ки ният дошт ҳунарпешаро дар силсилафилми Асри муҳташам дар нақши Шоҳ Султон гирад, муносибати хуб дошт. Аммо пас аз марги ногаҳонии Миралӣ, нависандагон интихобро аз нав дида баромада, нақшро ба Дениз Чақир доданд. Аммо, дар силсилафилми Асри муҳташам аз соли 2015 -2016 Аслихон нақши Ҳалима Султонро ба даст оварда, бозӣ кард. Дар айни замон, қаҳрамон Аслихон ба таври васеъ муҳокима карда мешавад ва аз ҷониби ҳозирин ҳамчун ҳокими маккор ва ҳукмрон ба ёд оварда мешуд. Дар охирин асарҳои Аслихон филми соли 2016 ҳамчун Омина, силсилафилми Афсонаи Бодрум, ки соли 2017 таҳия шуда нақши Майяро бозидааст шомил мебошанд. Инчунин соли 2017 ҳамчун Мерве дар силсилафилми Кушторҳои хурд бозидааст. Ӯ соли 2020 дар силсилафилми нақши эпизодӣ бозидааст. Ҳаёти шахсӣ Дар соли 2011, Аслихон бо Карам Купадҷӣ издивоҷ кард, аммо пас аз се соли издивоҷ, ҷуфт тасмим гирифт, ки талоқ гиранд. Филмнома Силсилафилм Филмҳо Театр Нигаред низ Феҳристи ҳунарпешазанҳои Туркия.
Асмаар Аряно

Асмаар Анибал Аряно Наварро (январи 1991, Панама, Панама) — футболбози панамӣ, муҳофиз.
Наргис Аслонова

Наргис Наимҷоновна Аслонова — филолог, доктори илмҳои филология, профессори кафедраи Забони тоҷикӣ дар Донишкадаи молия ва иқтисоди Тоҷикистон. Зиндагинома Фаъолияти илмӣ Дифои рисолаҳои илмӣ: Осор Китобҳо: Мақолаҳо:.
Маҳкам Аслонов

Маҳкам Аслонов (15 майи 1935, Ӯротеппа, вилояти Ленинобод, ҶШС Тоҷикистон, ИҶШС — 24 сентябри 2019, Душанбе, Тоҷикистон) — омӯзгор, файласуф, номзади илмҳои фалсафа, дотсент, Корманди шоистаи Тоҷикистон. Зиндагинома Махкам Аслонов дар шаҳри Ӯротеппа ба дунё омадааст. Хатмкардаи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ва аспирантураи он. Солҳои муаллими забон ва адабиёти мактаби миёнаи ба номи Калинини шаҳри Уротеппа, аспиранти Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон, ассистент, муаллими калон ва дотсенти кафедраи фалсафа ва коммунизми илмии Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон, солҳои ҷонишин, котиби комитети ҳизби коммунистии Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон, мудири кафедраи фалсафа ва коммунизми илмӣ, таърих ва сиёсатшиносии Донишгоҳи техникии Тоҷикистон буд. Аз соли 2002 дотсенти кафедраи илмҳои гуманитарии Донишгоҳи техникии Тоҷикистон буд. Фаъолияти илмӣ Фаъолияти илмии Махкам Аслонов самтҳои нақши идеология дар ҷомеа, дӯстии халқҳо, тарзи ҳаёти сотсиалистиро фаро гирифта буд. Доир ба ин масоил ӯ зиёда аз 100 китоб, брошюра, мақолаҳои илмию оммавӣ навиштааст. Ба китоби ӯ "Паҳн шудани идеяҳои ленинизм дар Тоҷикистон" (Из истории распространения марксистко-ленинских идей в Таджикистане) 1, олимони намоёни тоҷик, академикҳо Бобоҷон Ғафуров, Зариф Раҷабов, Солеҳ Раҷабов, Аҳрор Мухторов, Кароматулло Олимов баҳои баланд додаанд. Ӯ пас аз ба синни нафақа расидан ва қатъи фаъолият дар Донишгоҳи техникии Тоҷикистон (соли 2013) ҳамоно ба корҳои ҷамъиятӣ, ба роҳбарии шогир-дон машғул буд ва аз соли 2017 то охири умр бо даъвати мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии ноҳияи Синои шаҳри Душанбе дар вазифаи раиси Шӯрои собиқадорони ҷангу меҳнати ноҳия кор кард ва ҳамзамон узви Шӯрои собиқадорони ҷангу меҳнати Ҷумҳурии Тоҷикистон буд. Даргузашт Махкам Аслонов 24 сентябри соли 2019 дар 84-солагӣ даргузашт. Ҷоизаву унвонҳо Ба унвони фахрии Корманди шоистаи Тоҷикистон, ордени "Шараф" ва ва сипосномаву ифтихорномаҳои зиёд қадрдонӣ шудааст 2. Барои хидматҳои барҷаста дар кори Ҷамъияти "Дониш" номи ӯ дар китоби фахрии Ҷамъияти умумииттифоқии "Дониш" сабт гардидааст.
Аслӣ Тандоған

Аслӣ Тандоған — ҳунарпешаи синамо, телевизион ва театри турк. Зиндагинома Аслӣ 2 апрели соли 1979 дар Анқара таваллуд шудааст. Ҳунарпеша факултаи театрии донишгоҳи Ҳоҷитепаро хатм намуда, пас аз он дар таблиғот, ҳамчун модел кор кардааст. Фаъолият Соли 2002, Аслӣ бори аввал дар экран пайдо шуд, ки дар силсилафилми Гули ман бозӣ кардааст. Соли 2005, Аслӣ нақши Диланро дар силсилафилми Ишқ ва нафрат бо Берен Саат ва Махсун Қирмизигул дар нақшҳои асосӣ ба даст овард. Соли 2007 вай якҷо бо Канъон Имирзалиуғлу дар филми Шараф бозӣ кардааст 1. Шӯҳрати васеи Аслиро нақши Ламия дар силсилафилми ба бор овардааст 2. Пас аз он нақшҳо дар филмҳо:.,,, ва дар силсилафилмҳо:.,, Лайлӣ ва Маҷнун,,И.Ш.Қ. Моҳи сентябри соли 2016, Аслӣ ба ҳайати ҳунармандони мавсими 2-и ҳамчун Гавҳархон Султон, духтари сеюми Аҳмад ва Киёсем Султон ҳамроҳ шуд. Ҳаёти шахсӣ 19 июни соли 2013 Аслӣ бо маблағгузор Ҷоҳид Тан оиладор шуд декабри соли 2014, ҳамсарон писардор (Атлас) шуданд. 2 ноябри соли 2018, Аслӣ фарзанди дуввуми худро ба дунё овард, ки духтар (Ария) буд. Филмнома Силсилафилмҳо Филмҳо Театр Нигаред низ Феҳристи ҳунарпешазанҳои Туркия.
Асмаҳон

Асмаҳон (ноябр 1912 1, Имперотурии Усмонӣ — 14 июл 1944,, Подшоҳии Миср 2) — овозхони мисрӣ.
Асо

Асо — яке аз шаҳрҳои префектураи Кумамото, Ҷопон аст.
Асмэра

Асмэра пойтахти Эритрея аст. Таърих.
Асовитса (ноҳияи Комарич)

Асовитса — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Комарич, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Асомиддин Муродов (деҳа, н. Шаҳритӯс)

Асомиддин Муродов — деҳа дар ҷамоати деҳоти Ҷӯра Назарови ноҳияи Шаҳритӯс. Аз Асомиддин Муродов то маркази ҷамоат 4 км, то маркази ноҳия 24 км. Аҳолиаш 3618 нафар, тоҷикон.
Асомиддин Насриддинов

Асомиддин Насриддинов (5.01.1930, деҳаи Ғузихами ноҳияи Балҷувон – ваф. 10.01.1998, шаҳри Душанбе), адабиётшиноси тоҷик, номзади илмҳои филологӣ, дотсент. Зиндагинома Солҳои 1945–1947 дар Омӯзишгоҳи омӯзгории ш. Қӯрғонтеппа, 1947–1949 Омӯзишгоҳи омӯзгории ш. Кӯлоб, 1951–1954 дар факултети таърих ва забону адабиёти тоҷики Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Сталинобод ба номи Т.Г. Шевченко таҳсил кардааст. Фаъолияти омӯзгориаш аз соли 1944 баъди хатми курсҳои думоҳаи муаллимтайёркунии ш. Қурғонтеппа сар шуда, сараввал муаллим, баъд мудири қисми таълимии мактаби ҳафтсолаи ба номи Сталин кор кардааст. Соли 1954 донишкадаи омӯзгории пойтахтро бо дипломи аъло хатм намудааст. Солҳои 1954– 1955 методисти Институти такмили ихтисоси муаллимони ш. Душанбе, 1955–1958 аспирант, 1958–1979 муаллим, муаллими калон, дотсенти кафедраи адабиёти тоҷик, муовини декани факултети таъриху филологияи тоҷик, муовини ректор оид ба шуъбаи шабона, 1975–1979 муовини ректор оид ба кори таълими Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т.Г. Шевченко буд. Солҳои 1979–1988 бо тақозои тақдир ва туҳматҳои беасос дар маҳбасҳои Сибир қарор дошт ва дар он солҳо корманди китобхонаи маҳбас буд. Солҳои 1988–1998 дар шуъбаи омӯзиши афкори умуми Палатаи китобҳои Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон ба ҳайси мудири шуъба кор кардааст. Ҳамчун олими адабиёти классикии тоҷик дар тадқиқи ҳаёт ва эҷодиёти Саъдию Ҳофиз, Сӯзанӣ, Абдураҳмони Ҷомӣ, Алишер Навоӣ, Абулқосим Лоҳутӣ, мавқеи анъанаҳои халқӣ дар назми классикии тоҷик дар асрҳои, саҳми босазо гузоштааст. Барои хидматҳояш бо медалҳои "Барои меҳнати шуҷоатнок дар солҳои Ҷанги Бузурги Ватанӣ солҳои 1941–1945", "Барои меҳнати шоён", бо ифтихорномаҳои Кумитаи комсомоли Тоҷикистон, Вазорати маорифи Тоҷикистон ва нишони сарисинагии "Аълочии маорифи Тоҷикистон" мукофотонида шудааст. Осор.
Обид Асомов

Асомов Обид Агзамович — ҳунарпеша-ҳаҷвнигори ӯзбек. Ҳунарпешаи хидматнишондодаи Ӯзбекистон. Зиндагинома Обид Асомов 22 октябри соли 1963 дар шаҳри Тошканд ба дунё омадааст. Соли 1993 ӯ театри худ бо номи "Обид-А"-ро ташкил карда буд. Ҳаҷвнигорӣ Обид Асомов дар берун аз Ӯзбекистон ҳам шинохта шудааст ва аз ангуштшумор ҳунармандони кишварҳои Осиёи Миёна аст, ки дар шоу-бизнеси Русия ҷойи по пайдо кардааст ва телевизионҳои Русия наворҳои ҳаҷвии ӯро ба намоиш гузоштаанд 1. Обид Асимов дар солҳои 2000-ум дар барномаҳои телевизионии "Кривое Зеркало"-и Русия иштирок карда буд 2. Даргузашт Обид Асомов дар шаҳри Тошканд бар асари сактаи дил дар сини 55 солагӣ аз олам чашм пӯшид 2. Филмшиносӣ.
Асфор ибни Шеруя

Асфор ибни Шеруя — сипаҳсолори Оли Сомон, ҳокими Гургон, Табаристон, Рай, Абҳар ва ғайра.
Асосу-л-балоғат

"Асосу-л-балоғат" — луғати тафсирии забони ки онро имом Ҷоруллоҳ Абулқосим Маҳмуд ибни Умар аз-Замахшарӣ таҳия намудааст. Муаллиф дар "Асосу-л-балоғат" мақсад гузоштааст, ки маъноҳои ҳақиқии луғавӣ ва маҷозиро аз ҳам ҷудо кунад ва кинояҳову тасреҳоти забониро муайян созад. "Асосу-л-балоғат" дар боби худ бесобиқа аст. Он ҳамчун асоси балоғату баён ва марҷаи муҳимми дарки каломи бадеъ дар забони арабӣ маҳсуб мешавад. "Асосу-л-балоғат" дар як муҷаллад ва аз 28 китоб (боб) иборат буда, калимаву ибороти тафсиршаванда дар он ба тартиби алифбоии дақиқ оварда шудаанд.
Асосгузор: Усмон

Асосгузор: Усмон (: — як силсилафилми телевизионии таърихии саргузашти туркист, ки аз ҷониби таҳиякунандаи филмҳо Мехмет Боздаг офарида шудааст. Идомаи "Эртуғрул". Сюжет 1 мавсим Замоне яке аз пешвои қабилаи турк Кайӣ Эртуғрул Бей дар заминҳои Согут беилик таъсис дод, ки заминро барои хидмати тӯлонӣ ва содиқонааш аз ҳокими султонии Рум Алоуддин Кайқубод гирифта буд. Рӯзе ӯро ба Қуния даъват мекунанд ва сардори муваққати қабилаи Кайӣ ва ҳамзамон бародари хурдиаш Дундар, ки муддати тӯлонӣ дар деҳаи бародарони калонаш Сунгуртекин ва Гундогду зиндагӣ мекард, учбейи Согут мешавад. Аммо қаҳрамони асосии ин силсила, ки 15 сол пас аз оғози ҷангҳои Ҷучиду Ҳулагиҳо сурат мегирад, Усмон аст, ки ҳангоми сафари амакаш Дундар ба қалъаи юнониёни Кулуҷаҳисор аз сӯиқасд ба ҷони Текфур Йоргополос, ки ӯ ҷилавгирӣ мекунад, пешгирӣ мекунад. фармоишгар зани худаш София, духтари ташкилоти махфии Византия бо номи Калисои Маргарита Янис мебошад. Дар баробари ин, Усмон ба гайр аз Янис ва ёрони у, аз қабили душманони Санҷакбейи Салҷуқӣ ва фармондеҳони ҳарбии муғул Балгай ва Ҷарқутай низ дорад ва муносибатҳои байни Дундар ва Усмон тадриҷан бад мешаванд. Бо вуҷуди ин, Усмонро бародари калонии худ Гундуз, рафиқони падараш Бамсӣ ва Абдураҳмон, бевазани Гундогду Селҷон, амаки ӯ Сунгуртекин, пирони қабилаҳои оғуз, дӯстони вафодор - ҷанговарон Конур ва Боран ва бародарии Аҳӣ бо роҳбарии Шайх Эдебалӣ ва духтараш дастгирӣ мекунанд. Бала-Хотун. Дар нақшҳо.
Оиннома

Оиннома - 1) яке аз ҳуҷҷатҳои таъсисии шахси ҳуқуқӣ, ки аз ҷониби муассисони он тасдиқ карда мешавад. Дар оинномаи шахси ҳуқуқӣ бояд номи шахси ҳуқуқӣ, маҳалли ҷойгиршавии он,тартиби идораи шахси ҳуқуқӣ, инчунин маълумоти дигари пешбинӣ намудаи қонун дар бораи намуди дахлдори шахси ҳуқуқӣ нишон дода шавад. Оиннома санади меъёрию ҳуқуқиест, ки вазъи ҳуқуқии иттиҳодияҳо, корхонаҳо ва муассисаҳоро муқаррар намуда, тартиби фаъолият ва муносибати мутақобилаи онҳоро бо дигар мақомот, ташкилот, муассисаҳо ва аъзои худ муайян менамояд. Санади давлатии меъёрию ҳуқуқие, ки дар асоси он соҳаи муайяни фаъолияти Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳти танзим қарор мегиранд, ҳамчунон оиннома ном дорад. 1 2) маҷмӯи қоидаҳое, ки фаъолияти созмон, ҳизб, муассиса ва муносибатҳои мутақобилаи онҳоро бо созмону шаҳрвандони дигар танзим менамоянд. 2 Нигаред.
Асоси кофӣ

АССИ КОФӢ, яке аз қонунҳои мантиқи шаклӣ, ки мувофиқи он ҳеч як гуфтори бидуни ҳеч як асоси кофӣ – р тасдиқ карда намешавад. Қонуни мазкур тақозо менамояд, ки ҳар як фикри дуруст бояд асоси дуруст дошта бошад. Қонуни асоси кофиро, агарчи формула надошта бошад ҳам, лекин шартан чунин ифода кардан мумкин аст: "Агар бошад, пас, асоси вай р ҳам вуҷуд дорад", яъне (р). Асоснокию далеловарӣ шарти муҳимтарини ҳар як фикр мебошад. Агар талаботи қонуни асоси кофӣ риоя нашавад, он гоҳ фикр бедалел ё беасос талаққӣ мегардад. Зери ибораи "асоси кофӣ" чунин асосе фаҳмида мешавад, ки он имкони ҳақ ё дурӯғ будани ҳукми муайянеро собит мекунад. Маъмулан аксиомаҳо, теоремаҳо, қонунҳои илм ва далелҳои санҷидашуда асоси кофӣ шуда метавонанд. Фақат ҳамин гуна ҳукмҳо бояд ба доираи донишҳои илмӣ дохил шаванд. Агар асоси ҳукм фақат ин ё он шахсро муътақид намояд, он эътиқод аст. Масалан, "ман бовар дорам, ки майдонҳои иттилоотӣ вуҷуд доранд ва онҳо чизи моддӣ мебошанд". Лекин, агар шахс нисбат ба ҳақ будани гуфтори худ шубҳа намояд, инро ақида меноманд. Масалан, "ман фикр мекунам, ки берун аз сайёраи Замин одамон вуҷуд доранд". Ҳамин тариқ, қонуни асоси кофӣ имкон медиҳад, ки мо ҳукмҳоро аз рӯи асоснокиашон ба дониш, эътиқод ва ақида тақсим намоем. Мисоли равшани истифодаи он амалияи риёзӣ мебошад, ки ҳеч як риёзидон бе далел чизеро тасдиқ кардан наметавонад. Бо вуҷуди яке аз қонунҳои мантиқии баҳсталаб будани асоси кофӣ баъзе муаллифон даъво доранд, ки қонуни мазкур ҳатто хусусияти мантиқӣ надорад, бинобар ин онро қонун номидан амри муҳол аст. Ба ақидаи баъзе муаллифони дигар танҳо ба туфайли қонуни мазкур имкон пайдо шуд, ки мантиқи риёзии муосир инкишоф ёбад. Қонуни асоси кофӣ чанд сол пас аз қонунҳои дигар аз ҷониби олими олмонӣ Г. Лейбнис (асри 18) баёни саҳеҳи худро ёфт, агарчи ба ақидаи баъзеҳо ин қонун ба Арасту маълум будааст. Қонуни асоси кофиро яке аз усулҳои тафаккур номидан мумкин аст, зеро ин усул тақозо менамояд, ки барои ҳар гуна тасдиқот бояд асосе мавҷуд бошад, то тавассути он фикри тасдиқшаванда ҳақ дониста шавад. Дар мантиқ и анъанавӣ чунин шакли асоснокии дониш дар қатори дигар қонунҳои асосӣ (айният, безиддиятӣ ва истиснои солис) яке аз қонунҳои муҳимми тафаккур ё худ қонунҳои асосии мантиқ ба шумор мерафт.
Асосҳо

АСОСҲ, маҷмӯи меъёрҳои умда ва усул (принсипҳо), ки тибқи онҳо ин ё он соҳаи муайян шакл мегирад ва равнақ меёбад. Асосҳои вобастаи тамоми навъҳои илм, соҳаҳои фарҳанг ва бархе аз иқтисодиёту саноат буда, дар иртибот ба хусусиятҳои худ шарҳу тафсир меёбанд. Тариқи мисол асосҳо дар қонунгузорӣ, асосҳои фалсафа, асосҳои мусиқӣ, асосҳои ҳандаса ва ғайра. Дар ҷилдҳои энсиклопедӣ ин мазмун дар бештари маворид дар дохили истилоҳи асосӣ (масалан, "асосҳои ҳандасӣ" дар мақолаи "ҳандаса" ва ғайра) дода мешавад.
Асосу-л-иқтибос

"АССУ-Л-ИҚТИБС" асари Насируддини Тусӣ дар илми мантиқ, ки соли 1245 ба забони форсии дарӣ таълиф гардидааст. "Асосу-л-иқтибос" аз 9 мақола иборат буда, тамоми қисмҳои мантиқи анъанави аз фаслҳои мантиқ медонад, вале онҳо аслан мавзӯъҳои мантиқӣ нестанд. Дар "Асосу-л-иқтибос" як даста масъалаҳои муҳимми назарияи дониш низ мавриди таҳқиқ қарор гирифтаанд: моҳияти дониши ҳиссию ақлӣ, иқтибосию ғайрииқтибосӣ, ҳақиқат ва навъҳои он аз ҳамин қабиланд. Дар натиҷаи таҳлили ин масъалаҳо вай ба чунин хулосаи муҳимми диалектикӣ расидааст: "маърифати чизҳо амре нест, ки ҳусули он дафъати воҳида бошад, бал онро маротиб аст дар қуввату заъф ва вузӯҳу хафо ва хусусу умум ва камолу нуқсон". "Асосу-л-иқтибос" дар такомули забони форсии алалхусус истилоҳоти фалсафию мантиқӣ нақши муҳим бозидааст. "Асосу-л-иқтибос" -ро Рукнуддин Муҳаммад ибни Алии Астарободӣ низ мавҷуд аст, ки набояд онҳоро бо "Асосу-л-иқтибос" -и Тусӣ яке донист.
Асоси иншоот

Асоси иншоот ё таҳдоб — табақоти ҷинсҳои куҳӣ, ки бевосита бори иморатро мебардоранд; таги таҳкурсии бино ва иншоот. Вобаста ба пайдоиш ҷинсҳои куҳии магмавӣ (гудохтаи зеризаминӣ), таҳшин ва метаморфи (дигаршуда) мешаванд. Ҷинсҳои магмавӣ сохти булӯрӣ (кристаллӣ) доранд ва ба гурӯҳи заминҳои сангӣ (сахра) нисбат дода мешаванд. Ҷинсҳои таҳшин метавонанд сангӣ ё ғайрисангӣ шаванд. Ҷинсҳои метаморфӣ ба гурӯҳи заминҳои сангӣ дохил мешаванд. Хокҳои таҳшин вобаста ба пайдоишашон ба заминҳои қитъавӣ ва таҳшинҳои баҳрӣ тасниф мешаванд. Хок ҳо (заминҳо) — ҷинсҳои куҳие, ки объекти фаъолияти муҳандисию сохтмонии инсон мебошанд ва ба сифати асос (заминаи бино ва иншоот), муҳит ё маводди биносозӣ истифода бурда мешаванд. Хосиятҳои ба биносозӣ дахлдори хокҳоро омезиши маъданӣ ва гранулометрӣ, сохт, таркиб ва ҳолати хок дар ҷойгиршавии табиии онҳо муайян мекунад. Ду гурӯҳи асоси иншоот ифода мешавад. Тағйироти якҷояи таҳдобу бино ва қиматҳои ҳудудии онҳо чанд навъ аст: фурӯнишинии мутлақи таҳкурсӣ; фурӯнишинии муътадили худи бино; фурӯнишинии нобаробари таҳкурсиҳои ҳамсоя; моил шудани таҳкурсӣ ё тамоми бино; фурӯ хамидани ягон қисм; лағзиши уфуқии таҳкурсӣ ё тамоми бино. Биноҳои манзилӣ ва саноатиро, маъмулан, дар асосҳои хокӣ месозанд. Қишрҳои сангдор чун таҳдоб дар иншооти нақлиётӣ (хусусан, пулсозӣ) ва ҳидротехникӣ истифода мешаванд. Дар шароити муҳандисӣ-геологии Тоҷикистон ба сифати таҳдоби бино аксар хокҳои суст (зардхок)-ро истифода бурдан лозим меояд. Бинои дар ин гуна асос сохташуда нобаробар мешинад. Бинобар ин, пеш аз сохтмон заминро хуб шибба мекунанд ё усулҳои гуногуни мустаҳкамкуниро ба кор мебаранд. Лоиҳакашии таҳдобҳо мувофиқи меъёрҳои амалкунандаи сохтмонӣ иҷро карда мешавад. Ҳангоми лоиҳакашии таҳдобҳо ва таҳкурсиҳо, муқаррароти зеринро бояд ба эътибор гирифт: таъмин намудани мустаҳкамӣ ва риояи талаботи истифодабарии бинову иншоот (тағйирдиҳии шакли умумӣ ва нобаробариҳои он дар иморат набояд аз меъёрҳо зиёд бошад); истифодабарии пурраи хосиятҳои мустаҳкамӣ ва тағйири шакли хокҳо, инчунин мустаҳкамии моддаи таҳкурсӣ; ноил шудан ба арзишнокии мувофиқ, таъмини сарфаи мавод ва меҳнат. Интихоби таҳдобҳо ё сохти таҳкурсиҳо дар заминаи муқоисаи нишондиҳандаҳои техникию иқтисодие, ки бо ёрии лоиҳакашии гуногунтарзӣ дастрас шудаанд, иҷро карда мешаванд.
Асосҳо (кимиё)

АСОСҲ, дар кимиё, пайвастҳои кимиёвӣ, ки гурӯҳи ҳидроксил (ОН) доранд ва дар маҳлули обӣ таҷзия шуда, иони яквалентаи ҳидроксил (ОН) ҳосил мекунанд. Асосҳо аз атомҳои филизз ва гурӯҳи ҳидроксил таркиб ёфтаанд. Шумораи гурӯҳи ОН ба валентнокии филизз баробар аст. алан, ҳидроксиди натрий –, ҳидроксиди калсий – Са (ОН)2. Асосҳо бо оксидҳои кислотагӣ ва худи кислотаҳо ба реаксия дохил шуда, намаку об ҳосил мекунанд. Са(ОН)2 + СО2 СаСО3 + Н2О; + 1 + Н2О Баъзе асосҳо дар об ҳал намешаванд. Асосҳоеро, ки дар об нағз ҳал мегарданд, ишқор меноманд. Ишқор ҳои муҳимтарин ҳидроксид ҳои натрий –, калий – КОН ва калсий – Са(ОН)2 мебошанд. Вобаста ба нерӯ асосҳо қавӣ (масалан,, КОН) ва заиф (масалан, 4) мешаванд. Агар валенти филизз тағйирёбанда бошад, он гоҳ онро дар қавс бо рақами румӣ ишора мекунанд, масалан, е(ОН)2 – ҳидроксиди оҳан, ҳидроксиди оҳан. Маҳлули обии асосҳо бо кислотаҳо ба реаксия дохил шуда, намак ҳосил мекунад, ранги лакмусро тағйир медиҳад (ранги лакмус кабуд мешавад). Аз нигоҳи таҷзияи электролитӣ асосҳо электролитҳое мебошанд, ки дар маҳлул таҷзия шуда, иони ҳидроксил (ОН) ҳосил мекунанд. Баъзе асосҳо хосияти кислотагӣ ва асосӣ доранд, яъне асосҳои амфотерианд (ниг. Амфотерият).
Асп (шатранҷ)

Асп — муҳраи шатранҷ мебошад, ки дар оғози бозӣ дар катакҳои 1, 1 (аспҳои сафед) ва 8, 8 (аспҳои сиёҳ) ҷойгир мешавад. Асп ба катаки дилхоҳ, монанди ҳарфи Г (ду катак ба як тараф ва як катак ба дигар) гашта метавонад, агар дар катаки гардишаш муҳраи ҳамрангаш вуҷуд дошта набошад. Қиммати асп аз рӯи қуввааш тақрибан ба як фил ё ба се пиёда баробар аст. Се асп аз рӯи қувва тақрибан ба як фарзин ё ду тӯра баробаранд. Асп дар позитсияҳои маҳкам арзиши калон дорад, чунки аз болои муҳраҳо ҷаҳида метавонад.
Асотири Юнони Қадим

Дин ва асотири Юнони Қадим дар рушди фарҳанг ва санъати ҷаҳон таъсири амиқу гузоштааст. Насли аввали худоён Дар аввал худо Хаос буд. Аз ӯ худоён— Гея (Замин), Никта (Шаб), Тартар (Зулмот), Эреб (Торикӣ), Эрос (Ишқ) пайдо шуданд; Аз Гея — Уран (асотир)Уран (Осмон) ва Понт (Баҳри дохилӣ). Худоён намуди ҳамон қувваҳои табииро, ки ифода мекарданд доштанд. Насли дуюми худоён Фарзандони Гея (падаронашон — Уран, Понт ва Тартар) — Кето (соҳиби махлуқоти баҳрӣ), Нерей (баҳри ором), Тавмант (мӯъҷизоти баҳрӣ), Форкий (посбони баҳрӣ), Эврибия (қувваи баҳрӣ), Титанҳо. Фарзандони Никта ва Эреба — Гемера (Рӯз), Гипнос (Хоб), мойрҳо (Тақдир), Мом (Бадгӯӣ ва Аҳмақӣ), Немезида (Қасос), Танатос (марг), Эрида (Ҷудоӣ), Эриния (интиқом), Эфир (Ҳаво); Апата (Фиреб). Титанҳо Гиперион, Иапет, Кей, Криос, Кронос, Океан. Титанидаҳо: Мнемозина, Рея, Тейя, Тефида, Феба, Фемида. Фарзандони титанҳо: Астерия, Атлас, Гелиос, Лето, Менетий, Прометей, Селена, Эос, Эпиметей. Худоёни олимпӣ Гигантҳо (тақрибан 150) Дигар худоҳо махлуқот Қаҳрамонон Фарзандони мирандаи худоён ва занони миранда, баъзан — олиҳаҳо ва одамон. Одатан дорои қобилиятҳои фавқуттабиӣ ва истеъдодҳои нотакрор буданд. Нигаред.
Аспаксаворӣ

Аспаксаворӣ (Аспакбозӣ) - як навъ рақси мазҳакавии мардонаи тоҷикӣ мебошад, ки сюжети онро тасвири хусусияти аспсаворӣ ва бозии асп ташкил медиҳад. Номи унсур ва истилоҳоти дигар Аспакбозӣ Тавсифи мухтасар Дар рақси аспакбозӣ як нафар мард, ду нафар – марду зан, ё гурӯҳи раққосон иштирок мекунанд. Аз чӯб каллаи аспро тарошида, ба он гӯш, чашм месозанд, ёлу дум мечаспонанд. Ин бозиро дар ҷашни Наврӯз, тӯйҳо ва маъракаҳои хурсандӣ иҷро менамуданд. Маҳалли густариш Водии Ҳисор, Бадахшон Вазъи имрӯзаи унсур Нимфаъол 1 2 Манобеъ.
Аспангез

Аспангез, маҳмез — оҳани ҳалқашакл (чархак) ё нимдоираи дандонадорест, ки барои таҳрик додани асп бар пошнаи мӯзаи саворон баста мешавад. Бино ба маълумоти бостоншиносон аспангезро садаи то милод бори нахуст келтҳо (дар Британияи Кабир) истифода намудаанд. Дар садаи то мелодаспангезро як қатор муаллифони юнонӣ низ ёдрас кардаанд. Мардумони машриқзамин дар асрҳои миёна барои давондани асп ба ҷойи аспангез рикоби махсусро кор мефармуданд.
Аспарагин

Аспарагин,(22, амиди кислотаи аспарагин; массаи мол. 132,12. Дар намуди маншур (призма)-и ромбшакл шӯша (кристалл) мебандад. Дар оби гарм ҳал мешавад. Дар таркиби бисёр сафедаҳо мавҷуд аст. Дар ҳолати озод дар таркиби моеъҳо ва бофтаҳои рустанию ҳайвонот вомехӯрад. Миқдори он дар тухми нешзадаи лӯбиёиҳо хеле зиёд аст. Дар рӯиши рустаниҳо чун нитрогени захиравӣ ва моддаи безарарсозандаи аммиак, ки ҳангоми мубодилаи сафеда ҳосил мешавад, аҳаммияти калон дорад.