ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Аргон

ргон — элементи химиявии гурӯҳи системаи даврии Менделеев, гази инертӣ; рақами атомиаш 18, массаи атомиаш 39,948. Дар ҳолати муқаррарӣ аргон гази беранг, бебӯй ва бемаза аст. Дар табиат аргон танҳо дар ҳолати озод дучор мешавад. Атмосфера 1610 12, қишри замин 0,16510 12, об 0,75210 12 аргон доранд. Дар таркиби ҳаво 0,98 % аргон ҳаст. Аргони атмосферӣ аз се изотопи устувор — 36 (0,337 %), 38 (0,063 %) ва 40 (99,60 %) иборат мебошад. Аз сабаби зиёд будани изотопи 40 массаи атомии он аз массаи атомии К, ки дар системаи даврии Менделеев аз он пеш меистад, зиёдтар аст. Аз изотопҳои радиоактивии сунъии аргон барои нишонаи радиоактивӣ 37 (давраи нимкоҳишаш 35 шаборӯз) короям аст. Зичии аргон (дар 0°С, 101325 нм 2) 1,7839 кгм 3, ҳарор. гудозиш 189,3°С, ҳарорати ҷӯшиш — 185,9°С. Дар 1 л об дар шароити муътадил 51,9 м 3 аргон ҳал мегардад. Аргон дар металлҳо ҳал намешавад. Молекулаи аргон якатома аст. Ҳамаи кӯшишҳои ҳосил кардани пайвастҳои валентии аргон бенатиҷа анҷом ёфтанд. Аргон бо пайвастҳое, ки дар панҷараҳои кристаллии худ ковокии андозааш тақр. ба андозаи аргон мувофиқ доранд, пайвастҳои мудохил (клатратҳо) ҳосил мекунад, мас., бо 4, 2, фенол, гидрохинон ва ғайра. Аз онҳо 6 2 бештар омӯхта шудааст. Дар пайвастҳои мудохил, мас., дар 2 6 2 изоморфи 2 -ро бо иваз кардан мумкин аст. Ин барои дар фишори мӯътадил синтез кардани 6 2 имконият медиҳад. Дар саноат аргонро аз ҳаво дар натиҷаи сахт хунук кардани он ҷудо мекунанд. Аргонро аз дигар газҳои инертӣ бо усули газохроматографӣ низ ҷудо кардан мумкин аст. Аргон ҳангоми таҳвили ҳароратии металлҳое, ки зуд оксид мешаванд, васеъ истифода мегардад. Дар ҳавои аргон металлҳои камёфт ва рангаро кафшер мекунанд,,, ва ғ-ро мегудозанд. Бо аргон чароғҳои барқиро пур менамоянд (аргон суръати бухори волфрамро суст ва равшании онро зиёд мекунад). Аргони радиоактив баъзан барои назорати системаҳои ҳавотозакунӣ кор фармуда мешавад.
Евгения Аргуновская

Аргуновская Евгения Василевна (зод. 23 апрел 1926, Тошканд) — ҳунарпешаи театр ва синамои тоҷик, Ҳунарпешаи халқии ҶШС Тоҷикистон. Зиндагинома Хатмкардаи шӯъбаи актёрии Институти давлатии театрию рассомии ба номи Островскийи шаҳри Тошканд. Дар Театри давлатии драмаи русии ба номи В. Маяковскийи ш. Душанбе ба кор оғоз намуда, беш аз сию панҷ сол дар саҳнаи он ҳунарнамоӣ кардааст. Соли 1990 ба Россия ҳиҷрат намудааст. Евгения Аргуновская дар офаридани ролҳои драмавӣ маҳорати баланд дошт, ҷиҳатҳои психологӣ ва эмотсионалии образҳоро бо назокати хос таҷассум менамуд, бештар ба ҷиҳатҳои рӯҳии қаҳрамонон диққат дода, ботинашонро ҳаққонию боварибахш мекушод. Беҳтарин ролҳои офаридаи Евгения Аргуновская: Бибизайнаб ("Достони Бибизайнаб"-и С. Саидмуродов), Зулфия ("Фоҷиаи Усмонов"-и М. Миршакар), Вера ("Одамони пурғайрат"-и В. Шукшин), Дорина ("Тартюф"-и Ж. Молер), Розия ("Арӯси нохонда"-и И. Исмоилов ва Ю. Нестеренко), Нина ("Садоқат"-и Н. Погодин), Варвара ("Мерос"-и А. Сафронов), Кабато ("Хонума"-и А. Сигарелӣ), Сусанна Мелитовна ("Аз се то шаш"-и А. Чхаидзе), Зина ("Палата"-и С. Алёшин) ва ғ. Ордену ҷоизаҳо Бо ордени Байрақи Сурхи Меҳнат, медалҳо ва Грамотаи Фахрии Президиуми Совети Олии РСС Тоҷикистон қадр аст.
Аргуновская (деҳа)

Аргуновская — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Велский, вилояти Архангелск медарояд.
Аргуновский (деҳа)

Аргуновский — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Велский, вилояти Архангелск медарояд.
Аргус

Аргус Куарес Бордигнон — футболбози бразилӣ, муҳофизи марказӣ.
Ардавази I

Ардавази, Артабази — фармондеҳи эронӣ дар артиши Хашоёршои аз дудмони Форнокиён, писари Форноки.
Урдибиҳишт

Урдибиҳишт ё Савр - моҳи дуюм дар Тақвими Эронӣ ва 31 Рӯз аст. Воқеа Таваллуд Воқеа.
Устони Ардабел

Устони Ардабел — яке аз 31 устони Эрон аст. аркази ин устон шаҳри Ардабел аст. Шаҳристонҳои устон Шаҳрҳои Устони Ардабел.
Ардавази II

Ардавази, Артабази — фармондеҳ ва ашрофзодаи эронӣ, сатрапи Фригияи Хурд (пеш аз мелод) ва сатрапи Бохтару Суғд (пеш аз мелод), писари Фарравази ва падари Борсина ва Фарравази.
Ардавони I

Ардавони, Артабони 1 — подшоҳи Ашконӣ (123 пеш аз мелод), фарзанди Фриёпат. Пас аз кушта шудани Фарҳоди ба дасти сакоҳо бар тахти шоҳӣ нишаст. Баъд аз қатл шудани бародарзодааш – Фарҳоди солҳои 128 – 124 то м. ҳукмронӣ кардааст. Ба муқобили скифҳо ва дигар қавму қабилаҳои саркашу ғоратгар дар шарқу ҷануби кишвар ҷангидааст. Дар яке аз ин муҳорибаҳо ҷароҳат бардошт ва бар асари он фавтид. Баъд аз марги ӯ Меҳрдоди ба тахти подшоҳӣ нишаст.
Ардавони Хоразмӣ

Ардавони Хоразмӣ, Артави Хоразмӣ — яке аз шоҳони хоразмӣ, ки дар поёни садаи аввали мелодӣ ва шояд ҳамчунин дар оғози садаи дувуми милодӣ, бар сарзамини Хоразм фармон ронд. Ӯ дувумин шоҳ аз як силсилаи подшоҳии бидуни ном дар Хоразм буд, ки ба дасти шоҳи пешинаш бунён ниҳода шуда буд. Номи он подшоҳ дониста нест. Ардавон дар даврони подшоҳии худ шаҳрии тозае сохт ва онро пойтахти хеш сохт.
Ардавони III

Ардавони, Артабони 2 — писар ё бародари Балоши. Дар замони кӯдакии Покур, муддати кӯтоҳе ба унвони подшоҳ (мелодӣ) ҳукумат кардааст. Дар давраи вуҷудияташ барои тахту тоҷи Порт талошу муборизаҳо кардааст. Дар маъхазҳо дар бораи ҳолати подшоҳии ӯ маълумоти кофӣ нест.
Ардавони II

Ардавони, Артабони 1 — подшоҳи Ашконӣ, эҳтимолан набераи духтарии Фарҳоди. Бо дастгирӣ ва пешниҳоди табақаи ҳокими кишвар ба ҷойи Вунуни ба салтанат расидааст. Дар дуюмин набард бо Ардавони Вунун шикаст хӯрда, ба Селевк гурехт ва Ардавони вориди пойтахти кишвар – Тайсафун гардид. Сипас Ардавони Арманистонро низ тасарруф намуд ва писараш Ардро ҳокими он ҷо таъйин кард. Соли 18 мелодӣ артиши Рум Арманистонро ишғол кард. Бо пешниҳоди Артабон миёни Ашкониён ва римиён аҳдномаи сулҳ ба имзо расид ва Ардавони ба лашкаркашиҳо ба сарзаминҳои ҳамсоя оғоз намуд. Соли 36 мелодӣ дар пойтахт шӯриш сар зад ва Ардавони ба назди хешовандони худ ба Гургон фирор кард. Аҳолии Селевк Тиридодро ҷонибдорӣ карданд ва ӯ Тайсафунро муҳосира намуд. Ардавони бо сипоҳи қавӣ ба сӯи Тайсафун ҳаракат кард. Ардавони ба Сурия фирор намуд. Баъд аз тоҷгузории муҷаддади Ардавони императори Рим хоҳони равобити дӯстона миёни Ашкониён ва римиҳо шуд. Аммо нооромӣ дар дохили кишвар идома дошт 1. Ардавони соли 38 мелодӣ даргузашт ва ба ҷойи ӯ яке аз писаронаш бо номи Гударз ба тахти подшоҳӣ нишаст.
Ардавони IV

Ардавони, Артабони — охирин подшоҳи Шоҳаншоҳии Ашконӣ, писари Балоши. Ҳукмронӣ Баъд аз падараш Балоши дар байни солҳои ҳукмронӣ кардааст. Пеш аз ба тахти подшоҳӣ нишастан ӯ ҳокими Мод буд ва бародараш Балоши ҳокими Байнаннаҳрайн. Ибтидо миёни ин ду бародар барои соҳиб шудан ба тахту тоҷи шоҳаншоҳӣ ҷанги худӣ сар зад ва ба Артабони муяссар гардид, ки ҳокимиятро дар дасти худ нигоҳ дорад. Ҳамзамон бо ин ҳодисаҳои дохили Эрон императори Рум барои ҳамла ба Эронзамин омода шуд. Вай роҳи ҳилаю найрангро пеш гирифта, дар соли 216 ба Артабони нома навишт ва ба хотири иттиҳоди ду кишвар ба духтари ӯ хостгор шуд. Артабони дархости вайро пазируфт ва императори Рум бо сипоҳи бисёр ба сӯи пойтахти Ашкониён ҳаракат кард. Ҳангоме ки Артабони ва ҳамроҳони бесилоҳаш ба хотири истиқболи римиҳо ба беруни пойтахти кишвар шаҳри Тайсафун баромада буданд, лашкари римиён ба ин мардуми бесилоҳ ҳамла карда ҳамаашонро ба қатл расонданд. Римиҳо ғанимати фаровоне ба даст оварда, халқи бисёреро асир гирифта, ҳангоми ақибнишинӣ шаҳрҳо ва рустоҳоро вайрону хароб карданд. Чунончи, дар шаҳри Арбил оромгоҳи подшоҳони ашкониро ба хок яксон намуданд. Ҳангоми бозгашт ба ватан императори римиён дар соли 217 ба дасти яке аз ҳамроҳонаш ба қатл расид. Артабони лашкари бисёре гирд оварда бар сари римиҳо тохт. Римиҳо аз тарс асиронро раҳо карда пешниҳоди сулҳ намуданд. Дар ҷавоб ба онҳо Артабони талаб кард, ки бояд римиҳо шаҳрҳо ва қалъаҳои вайронкардаашонро аз нав тармим карда, аз Байнаннаҳрайн берун раванд ва товони ҷангро бипардозанд. Пас аз як ҷанги шадиди серӯза римиён ҳамаи шартҳои Артабони -ро қабул карданд, аммо Артабони бо вуҷуди пирӯзӣ бар римиҳо натавонист шӯришҳо ва ҷангҳои дохили кишварро фурӯ нишонад. Дар солҳои охири салтанати Артабони сарпарасти оташкадаи шаҳри Истахр Бобак ва писари ӯ Ардашери Бобакон вилоятҳои Кирмон, соҳили Халиҷи Форс, Исфаҳон ва Хузистонро тасхир карданд ва дар тайи се ҷанг Артабони -ро шикаст дода, 28-уми апрели 224 ба ҳалокат расонданд. Бо ҳамин сулолаи Ашкониён ҷойи худро ба хонадони Сосониён дод.
Ардавирофнома

"Ардивирофнома", "Артавирознома" — яке аз осори динии адабиёти паҳлавист, ки аз тарафи муаллифи номаълуме дар а-ҳои ба забони форсии миёна навишта шудааст. Мавзӯи "Ардивирофнома"-ро баёни сафари тахайюлии (фантастикӣ) Вироф ном мубади зардуштӣ ҳамроҳи Суруш ва Отар (Озар — рӯҳи оташи муқаддас) ба дунёи дигар ташкил медиҳад. Вирофро ҷамоаи мубадон аз байни 7 кас ба сабаби комилияти дониши динӣ ва ахлоқиаш фиристодаи заминиён ба он дунё интихоб мекунанд. Вироф доруи беҳушӣ хӯрда, ба хоби гарон меравад ва рӯҳи ӯ ба он дунё парвоз мекунад, то ки аз барҳақии дини зардуштия барои мардум далел орад. Рӯзи ҳафтум рӯҳи Вироф ба замин бармегардад. ӯ бедор шуда, дар назди мубадону дигар ҳаммаслакон таассуроти худро аз сафари он дунё баён намуд. Мувофиқан ба суханронии Вироф "Ардивирофнома" ба қисмҳо (фаргардҳо) ҷудо гардидааст. Дар ҳар як фаргарди Вироф аз гуноҳе ва подошу ҷазои он сухан рафтааст. Тасаввуроти эсхатологӣ (ондунёӣ), ки дар ин асар омадааст, аз масъалаҳои марказии дини зардуштия буда, ба бисёр осори адабии динии Шарқи Наздик ва Марказӣ (махсусан ба адабиёти дини ислом) таъсир расондааст, масалан, меъроҷи Муҳаммад пайғамбар (с). Сюжети "Ардивирофнома" ба "Мазҳакаи илоҳӣ"-и Данте ва "Рисолат-ул-ғуфрон"-и Абулъалои Маарӣ монанд аст. Ҷиҳати ҷолиби монандии "Ардивирофнома" ва "Мазҳакаи илоҳӣ" дар он аст, ки дар ҳар дуи онҳо тасвири дӯзах нисбат ба биҳишт муфассалтар аст. "Ардивирофнома" бо вуҷуди асари динӣ буданаш дорои хусусиятҳои адабиёти бадеӣ низ мебошад. Дар он унсурҳои адабиёти шифоҳӣ ва анъанаҳои адабиёти хаттӣ ба ҳам омехта омадаанд. Тамсилҳо, воситаҳои тасвири бадеӣ, монологу диалогҳо, иборапардозиҳои муҷаз арзиши бадеии асарро зиёд кардаанд. Умуман, "Ардивирофнома" аз ҷиҳати баландии пояи маданияти сухан ва мукаммалияти таркибу тарзи баён нисбат ба дигар осори адабиёти паҳлавӣ пурратар мебошад. Қадимтарин нусхаи нисбатан мукаммали "Ардивирофнома" матни позандии он замони ин ривоятро ба давраи Ардашери Бобакон мансуб медонад. Ин нусхаест, ки дар нимаи дуюми садаи 13 Зардушт Баҳроми Пажду ба назм даровардааст. Тарзи баён дар "Ардивирофнома"-и манзум сода аст. Калимаҳои арабӣ дар он хеле каманд. Дар он аз истилоҳоти динӣ ва нуҷуми маъмул дар забони паҳлавӣ истифода шудааст. Ба ғайр аз нусхаи манзуми "Ардивирофнома"-и Пажду, чанде аз муаллифони дигар, аз ҷумла Анӯшервон писари Марзбон ва Ковус (порсҳо — пайравони зардуштия дар Ҳиндустон) "Ардивирофнома"-ро ба назм даровардаанд. "Ардивирофнома" ба забонҳои санскрит, гуҷаротӣ, англисӣ тарҷума шудааст.
Ардакон

Ардакон — шаҳр ва пойтахти Шаҳристони Ардакон, Устони Язд, Эрон. Шумори аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 2006, 61,596 нафар будааст.
Ардашер (дабир)

Ардашер (асри) — мубади аршад ва яке аз дабирони Шоҳаншоҳии Соонӣ дар дар замони ҳукумати Хусрави Анӯшервон.
Ардаули

Ардаули - коммунаи Италия, ки дар вилояти Сардиния, дар музофоти Ористоно ҷойгир аст. Аҳолӣ 1158 нафар, зичии аҳолӣ 56 нафар км мебошад. Он масоҳати 21 км-ро фаро мегирад. Рамзи почта - 9081. Рамзи телефон - 078.
Ардашери III Сосонӣ

Ардашери (апрел 630, Тайсафун) — подшоҳи Сосонӣ, фарзанди Ширӯя ва модари румӣ.
Ҳисомуддавла Ардашер

Ҳисомуддавла Ардашер — испаҳбади Табаристон аз дудмони Бовандиён, хоҳарзодаи Рустами.
Ардашери III

Ардашери — подшоҳи Ҳахоманишӣ (пеш аз мелод), писари Ардашери. Ҳукмронӣ Ардашери солҳои то мелод ҳукмронӣ кардааст. Баъд аз марги Ардашери бар тахт нишаст. Дар оғози подшоҳӣ шоҳзодагони хонаводаи шоҳиро аз миён бардошт, то дар оянда муддаие барои тоҷу тахт пайдо нашавад. Дар соли 344 то мелод Ардашери тавонист Мисрро аз нав ба империяи Ҳахоманишиён ҳамроҳ кунад. Барои муқобила бар зидди Филиппи Мақдунӣ ба юнониён кумак намуд. Баъд аз кушта шудани Ардашери писараш Аршак ба тахти шоҳаншоҳӣ нишаст.
Ардашери II

Ардашери (то м. — 358 то м., Тахти Ҷамшед) — даҳумин шоҳаншоҳи Ҳахоманишӣ (пеш аз мелод), писари бузурги Дориюши. Ҳукмронӣ Ардашери солҳои то мелод ҳукмронӣ кардааст. Баъд аз марги падараш Дориюши бар тахт нишаст. Дар ибтидои ҳукмрониаш бародараш Куруш ба ӯ сӯиқасд кард, аммо вай бо дахолати модараш Курушро танбеҳ надод ва ӯро ҳокими Осиёи Хурд таъйин намуд. Дар соли 401 то мелод Куруш қиём кард ва бо якчанд ҳазор мардони ҷангии юнонӣ бар зидди Ардашери лашкар кашид. Дар ҷанги байни ин ду бародар Куруш кушта шуд ва беш аз даҳ ҳазор муздурони юнонӣ ба ватанашон баргаштанд. Соли 378 то мелод байни давлатҳои юнонии Афина ва Спарта ҷанги пуршиддате рух дод. Бо дахолати Ардашери байни давлатҳои номбурда ҷанг хотима ёфт ва байни онҳо аҳднома баста шуд, ки тибқи он давлатҳои юнонӣ мебоист ҳар кадом дар умури дохилии худ мустақил бошанд ва бар зидди якдигар иқдом накунанд. Давлати Спарта ба дарбори Ардашери сафир фиристод ва қарор шуд, ки Қибрис (Кипр) дар ихтиёри Ҳахоманишиён боқӣ монад. Ардашери нахустин подшоҳи Ҳахоманишиён аст, ки дар катибаҳояш бо номҳои Митро ва Аноҳита зикр шудааст. Зоҳиран ӯ дӯстдори ин ду олиҳа, бахусус Аноҳита буда, дар ноҳияҳои гуногуни Эронзамин барои ӯ маъбадҳо бунёд кардааст.
Ардашери I Кушоншоҳ

Ардашери Кушоншоҳ (номаълум — 245) — нахустин фармонравои Сосонии Кушоншаҳр. Ӯ пас аз суқути Шоҳаншоҳии Кушонӣ дар соли 225 мелодӣ ба дасти Сосониён, бар Кушоншаҳр фармон ронд.
Ардашери I Бовандӣ

Ардашери Бовандӣ — подшоҳи дудмони Бовандиёни Табаристон, фарзанди Ҳасани Бовандӣ.
Ардашери IV

Ардашери, Аршак, Арсес — подшоҳи Ҳахоманишӣ (пеш аз мелод), писари Ардашери. Пас аз заҳролуд шудани падараш бар салтанати Ҳахоманишӣ фармонравоӣ кард ва дар ниҳоят Богвос вайро ба қатл расонд 1 2.
Бесс

Бесс, Бессус, Ардашери — сатрапи Бохтар, аз сардорони Дориюши дар ҷанг бо Искандар, шоҳаншоҳи худхондаи Ҳахоманишӣ (пеш аз мелод). Зиндагинома Тирамоҳи с. 331 то м., вақте ки Дорои дар муҳорибаи Гавгамел аз Искандари Мақдунӣ шикаст хӯрд, Бесс он ҷо фармондеҳи лашкари дастаи савораи Бохтариёну Суғдиёни Доро буд. Искандари Мақдунӣ Дороро аз Ҳамадон ба Рай ва аз он ҷо ба Марв таъқиб намуд, ки зимни он Бесс бо Доро ҳамроҳ буд. Ҳангоми дар Марв паноҳ бурдан бо дастури Бесс Доро кушта шуд. Баъдтар Бессро шоҳи Бохтар эълон намуданд. Бесс ба худ номи Ардашершоҳ баъди забти Арея (Ҳирот) ва Арахосия (Кобул) ба Бохтар лашкар мекашад. Бесс ба ҷойи муқобилат ба Искандар бо 7000 ҳазор ҷанговар аз дарёи Окс (Ому) гузашта ба вил. Навтоқи Суғд гурехт. Пас аз муддате суғдиён Бессро дастгир карда ба сарлашкари Искандар Лаг Птоломей супориданд. Искандар бо баҳонаи Дороро куштани Бесс, ӯро ба қатл расонд.
Ардашери Чангӣ

Ардашери Чангӣ Муҳаммад ибни Ардашер (1475, Ҳирот — 1547, Бухоро) — оҳангсоз ва навозандаи форс-тоҷик. Зиндагинома Аз ҷавонӣ ба омӯхтани илмҳои замон, аз ҷумла ҳунарҳои хаттотӣ, ҷадвалкашӣ ва наққошӣ пардохтааст; ба мусиқӣ низ меҳр дошта, дар ҳузури ҳунарварони номии давраш навохтани созҳои мусиқию сурудхониро меомӯзад. Барои фарогирии созу овоз ба Бухоро омада, бо устодони мусиқӣ шинос мешавад ва дар назди Мираки Чангии Бухороӣ чангнавозиро меомӯзад. Ардашери Чангӣ чанд муддат дар Бухоро бо ҳамкории устодаш, ки сардори нақорахонаи Шайбониён буд, чун навозанда хидмат кардааст. Дар ин муддат ӯ бо санъатварони машҳури доираи дарбор ва берун аз он ошно шуда, дар санъати навозандагӣ ва сарояндагӣ маҳорати баланд пайдо мекунад. Истеъдоди мусиқидонии ӯ дар иҷрои мушкилтарин қисмҳои созии мақомҳо вусъат меёбад ва дар заминаи савту навоҳои мусиқии классикӣ асарҳои шаклан мураккаби "Амал", "Савт", "Нақш", "Лозима", "Кор", "Саҷъ", "Рехта", "Қавл", "Куллиёт" эҷод менамояд. Мас. ба мақомҳои "Бусалик", "Наво", "Сегоҳ" ва вазнҳои "Даври шоҳӣ", "Зарбулфатҳ", "Туркзарб" оҳангҳои "Амали Чангӣ", "Пешрави Чангӣ", "Савти тарона", "Рехтаи наво", "Савтуламали Бузург"-ро офарида, дар ин шаклу навъҳои мусиқӣ тағйироти тоза дохил кардааст.
Ардашери I

Ардашери — подшоҳи Ҳахоманишӣ (пеш аз мелод), писари севуми Хашоёршо, ки пас аз кушта шудани бародару падараш бар тахти подшоҳӣ нишаст. Ҳукмронӣ Ардашери солҳои то мелод ҳукмронӣ кардааст. Баъд аз кушта шудани падараш Хашиёршо бар тахт нишаст. Дар солҳои аввали ҳукмронии ӯ бародараш Виштосп, ки дар Бохтар даъвои салтанат мекард, дар ду ҷанг мағлуб гардид. Соли 462 то мелод Инбарус ном шахс дар Миср, ки аз ҷониби юнониҳо дастгирӣ меёфт, шӯриш бардошт. Бо фармони Ардашери ҳокими Сурия бар зидди балвогарон лашкар кашид. Дар набардҳои байни с-ҳои то мелод аввал муваффақият бар ҷониби лашкари муттаҳидаи мисриҳо ва юнониён буд, лекин пас аз хушкондани яке аз шохобҳои рӯди Нил артиши Ҳахоманишиён пирӯз гардид. Дар соли 449 то мелод байни Ҳахоманишиён ва Юнон аҳднома баста шуд, ки бо номи муоҳидаи Саймун маъруф аст. Тибқи ин аҳднома юнониҳои Осиёи Хурд дар умури дохилии худ мухторияти комил ба даст дароварданд ва киштиҳои тиҷоратии Ҳахоманишиён метавонистанд ба бандарҳои юнониён озодона рафтуомад кунанд. Ҷазираи Қибрис (Кипр) ҷузви шоҳаншоҳии Ҳахоманишиён шинохта шуд. Дар замони ҳукмр. Ардашери ҳокими Сурия ду бор бар зидди ҳукумати марказӣ исён кард, аммо саркӯб гардид.
Ардит Бeкирӣ

рдит Бкири (13 феврали 1979) — футболбози Албанӣ, маснадашро анҷом додааст, нимҳимоятгар, муррабӣ.
Уруди I

Уруди, Уруд — подшоҳи Ашконӣ (80-75 пеш аз мелод), писари Гударзи.
Ардистон

Ардистон — шаҳрест дар устони Исфаҳон, Эрон аст. Шумори аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 1996, 16,214 тан будааст ва дар соли 2006, 16,214 тан баровард мешавад.
Ардашери Бобакон

Ардашери Бобакон, Ардашери Попакон — бунёнгузор ва нахустин шоҳи Шоҳаншоҳии Соонӣ. Пас аз шикасти вопасин шоҳаншоҳи Ашконӣ Ардавони, дар соли 224 мелодӣ подшоҳии Соониро бунён гузошт. Ардашер ба порсии бостон "артаҳхшсара" талаффуз мешавад 1 аз номҳои куҳану сутудаи Эронӣ мебошад. Дар юнониаш артаҳксерексс маегуфтандашу дар форсӣ низ Ардашер хонда мешавд 2. Ардашер дар луғат маънои "касест ки подшоҳиаш барпояи ростию адолат аст" медиҳад 3. Ҷузъи нахусти артахшир баргирифта аз мафҳуми динии адолати мавсум ба "артаҳ" ё "аша" асту ҷузъи дувумаш бо мафҳум "шаҳр" дар иртибот аст 2. Зиндагинома Писари Попак (Бобак) ва набераи Сосон — яке аз коҳинони Истахр. Бобак аз мавқеи иҷтимоии худ истифода бурда, писараш Ардашерро дар Доробгирд ба мақоми олии низомӣ расонд. Ардашери Бобакон чанд шоҳи Форсро мағлуб ва ҳалок карда, мулки онҳоро соҳиб шуд. Дар ҳамин вақт Бобак бар ҳокими Истахр Гавчеҳршоҳ шӯрида, макони ӯ — "Кохи сафед"-ро тасарруф кард. Гавчеҳршоҳро ба қатл расонда, худ бар тахти салтанат нишаст. Баъди марги Бобак писари калони ӯ Шопур подшоҳ таъйин шуд. Байни Шопур ва Ардашери Бобакон низоъ афтод. Ардашери Бобакон бино ба маълумоти "Форснома"-и ибни Балхӣ 44 солу 10 моҳ подшоҳӣ кард, аммо муддати 30 соли он дар ҷанги мулуки Таванф гузашт. Ӯ ҳама душманонашро аз байн бардошт ва муддати 14 сол шоҳаншоҳи Эрон буд. Ҳукмронӣ Шопур ногаҳонӣ фавтид ва бародарон тахту тоҷро ба Ардашери Бобакон тақдим карданд. Ардашери Бобакон пас аз чанде барои ҷилавгирӣ аз хиёнат ва шӯриши бародарон фармуд, ки онҳоро ба қатл расонанд. Пас аз он ба тасарруфи кишварҳои ҳамсоя пардохта, Кирмон ва соҳилҳои халиҷи Форсро ҷузъи қаламрави худ намуд. Оқибат байни Ардашер ва шоҳаншоҳи Ашкониён Артабони ҷанг ба амал омад. Артабони ба ҳокими Аҳвоз, Марв, Хоразм, Балхро тасарруф намуд ва бо ҳамин қудрати худро дар ноҳияҳои Шарқ вусъат дод. Мувофиқи маълумоти Табарӣ шоҳони Кушон, Турон ва Макурон ва ҳаёти иҷтимоию сиёсӣ рӯ ба тараққӣ ниҳод. Бо мурури замон саргузашти ин подшоҳ сурати афсона гирифтааст. Дар "Корномаи Ардашери Попакон", ки шарҳи аъмол ва афъоли Ардашери Бобакон дар он дарҷ ёфтааст, матолибе дида мешавад, ки мутааллиқ ба ҳикояти Куруши Кабир аст.
Ардаҳон

Ардаҳон 1 — шаҳр дар шимолу шарқи Туркия, маркази вилояти Ардаҳон. Он дар қаторкӯҳи Карс 2 дар болооби дарёи Кура ҷойгир аст, ки ба ду қисм тақсим шудааст. Таърих Ардаҳон як шаҳри хурде буд, ки аввал ба вилояти Эрзеруми Имперотурии Усмонӣ тобеъ буд. Соли 1878 баъди ҷанги Русия ва Туркия ба Имперотурии Русия гузаштааст. Дар асри аҳолӣ асосан бо чорводорӣ ва кишоварзӣ машғул буд. Ҳунармандӣ: дуредгарӣ, мисгарӣ, бофандагӣ маъмул буданд. Дар ибтидои садаи як корхона ва 5 корхонаи хурд (дуредгарӣ, чармгарӣ ва бофандагӣ), инчунин тақрибан 150 устохона, дӯкон ва мағозаҳо мавҷуд буданд. Аҳолӣ Дар арафаи ҷанги Русия ва Туркия дар солҳои 1828-1829 дар шаҳр 400 оила зиндагӣ мекарданд, ки аксарияти онҳо арманиҳо буданд 3. Шаҳр аз ҷониби артиши Русия 5 май, 1877 4 забт карда шуд ва ба минтақаи Карси империяи Русия дохил карда шуд. Аксарияти аҳолӣ арманиҳо буданд, аммо гурҷиҳо, юнониҳо, яҳудиён, русҳо, туркҳо ва язидиҳо низ дар шаҳр зиндагӣ мекарданд 3 5. Пеш аз генотсиди Арманистон аксарияти аҳолӣ арманиҳо буданд. Дар соли 1910 дар тамоми ноҳияи Ардаҳон 27 ҳазор масеҳиён (арманиҳо, юнониҳо, гурҷиҳо) ва 33 ҳазор нафар арманизабонҳои исломӣ зиндагӣ мекарданд. 6. Тибқи барӯйхатгирии соли 2000, аҳолии Ардаҳон 17.274 нафарро ташкил медиҳад, ки аксарияти онҳо туркҳо мебошанд. Пайвандҳо.
Ардолайтӣ

Ардолайтӣ Ардолайты) — деҳа дар вилояти Алмаатои Қазоқистон. Дар ноҳияи Ӯйғур ҷойгир аст. Дар соли 2009 419 нафар аҳолӣ дошт.
Ардона

Ардона, гулхайрии сурх, гулхайрии даштӣ — гиёҳест худрӯй аз ҷинси гули хайрӣ. Тавсифоти гиёҳшинохтӣ Пояаш рост (аз 60 см то 2 м қад мекашад). Баргаш сегӯша, паррадор ё панҷашакл, одатан серпашмак. Гулаш гулобӣ. Мевааш сертухм; тухмаш гурдашакл, қаҳваранги сурхтоб. Моҳҳои июн — июл гул карда тухм мебандад. Ардона, одатан, дар алафзор, ҷангали гармсер, пистазор, замини партов, канори ҷӯйбор (мавзеъҳои ҷануби Тоҷикистон, воҳаи рӯди Сир, қаторкӯҳи Туркистон, м баландтар аз с. б.) ва чун алафи бегона дар киштзори ғалладона месабзад. Корбурди пизишкӣ Ардона гиёҳи доруии маълум аст. Табибони халқӣ бо ҷӯшоби реша ва баргу гулаш дарди қафаси сина, сулфа, хунпартоӣ, дарди гулӯ ва ғайраро табобат мекунанд. Занону духтарон бо ҷӯшоби гулаш сар мешӯянд. Марҳами бех ва гулу барги ардонаро ба ҳафтпӯст, дунбал ва ғайра мебанданд. Дар тибби муосир нақеъ, қиёми хушк ва обакӣ, шарбат ва хокаи бехи онро чун доруи зидди илтиҳоб, балғамовар (асосан ҳангоми қабзияти роҳи нафас) ва иллати узвҳои ҳозима (исҳол, илтиҳоб, энтроколит) истифода мебаранд. Бо шарбати решааш баъзе доруҳоро хуштаъм мекунанд. Бехи ардона ҷузъи таркибии чанд навъ доруи наботист. Ардона гули базеби худрӯст. Гулаш сершаҳд аст. Решаи ардона ба миқдори зиёд луоб, оҳар, моддаҳои даббоғӣ, пектин, аспарагин, бетаин, сахароза ва микроэлементҳо дорад.
Арент де Гелдер

Арент де Гелдер — мусаввири ҳолландӣ. Зиндагинома Дар Дордрехте дар назди С. ван Гоогстранен (ҳудуди 1660) ва дар Амстердам (миёнаҳои 1660) дар назди Х. ван Р. Рембрандт, ки баъдан яке аз пайравони муътамади ӯ гардид, таҳсил кард. Дар осори Арент де Гелдер сужетҳои жанрию мазҳабӣ бартарӣ доранд. Ба тасвирҳои ӯ сатҳи наққошии анбӯҳ ва рангҳои саршори зайтунию бунафш хоссанд. Осори Арент де Гелдерро ба се давраи асосӣ тақсим кардаанд: солҳои 1670 — осори давраи аввал; охири 1670-90 — осори давраи камолот, ки асосан дар заминаи бетарафӣ (нейтралӣ) композитсияҳои камшакл кашидааст; дар давраи охири эҷодиёт дар болои силсилаи иборат аз 22 мусаввараи "Шӯри Масеҳ" кор кардааст, ки дар онҳо нишонаҳои фантастика ва субъективизм зоҳир мешаванд.
Арелск (ноҳияи Трубчев)

Арелск — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Трубчев, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Арепев (ноҳияи Алексеев, Волгоград)

Арепев — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Алексеев, ки дар вилояти Волгоград қарор дорад, дохил мешавад.
Парокандагии гуна

Парокандагии гуна, ареал (аз — майдон, қитъа, мавзеъ) — макони ягон гуна, сарда, авлод ва дигар гурӯҳҳои систематикии гиёҳон ё ҷонварон. Ареал ҳамаҷоя (космополитӣ) ва минтақавӣ (эндемӣ) мешавад. Намуди ареалро асосан аз рӯи сарҳади иқлим муайян мекунанд. Ҳудуди ареал ба иқлим, замин, релеф, омилҳои биологӣ ва таъсири якҷояи ҳамаи онҳо вобаста буда, дар натиҷаи тағйир ёфтани шароит ва фаъолияти хоҷагии инсон хурд мешавад. Дар ҳудуди ареал ҳайвонот ё наботот фақат дар ҳамон ҷое, ки барои ҳаёт бештар мувофиқ аст, маскун мешаванд. Миқдори намудҳои ҳайвонот ё наботот дар доираи ареал як хел нест (дар он ҷое, ки шароит мусоид аст, шумораи намудҳо зиёд мешавад). Донистани ареали олами ҳайвоноту наботот барои дуруст истифода намудани мавҷудоти фоиданок, нест кардани ҳашароти зараррасон ва ғайра аҳамияти калон дорад. Дар харита ареалро бо хати бефосила, нуқта-нуқта ва ғайра ишора мекунанд.