ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Зулкулл марратайн

"Зулкулл марратайн" — фосилаи лаҳнӣ дар мусиқии классикии форс-тоҷик, ки овозҳои тозаи пардавии ду октаваро дар бар мегирад. "Зулкулл марратайн" дар тақсимоти пардаҳои созҳои мусиқӣ (асосан барбат — уд) фосилаи понздаҳум, яъне зулкулл (октава)-и дукарата аст ва дар фосилаи панҷуми дигар аз 12 фосилаи "зулхамс" фарқ мекунад. "Зулкулл марратайн" аз ҷумлаи буъди муттафиқаи кубро (фосилаи калони гармониявӣ) буда, сенташ 2400 аст. Мавқеи "Зулкулл марратайн" дар қаторовози пардавӣ чунин аст:.
Даҳбед (деҳа, н. Шоҳин)

Даҳбед (то соли 1930 Зулмобод, то соли 1990 Комсомолобод; то соли 2024 — Зулмобод 1) — деҳа дар ҷамоати деҳоти Шӯроободи ноҳияи Шамсиддин Шоҳин. Аз деҳа то маркази ҷамоат 3 км, то маркази ноҳия 3 км, то маркази вилоят 214 км; роҳ мошингард. Аҳолиаш 1603 нафар, тоҷикон. Иқтисод Деҳа муассисаи таҳсилоти миёнаи умумӣ, дорухона, маркази саломатӣ, китобхона, клуб, 2 масҷиди панҷвақта ва 4 нуқтаи савдои хусусӣ дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: ғаллакорӣ, боғдорӣ, занбӯрпарварӣ ва чорводорӣ. Заминҳо – лалмӣ. Дар ҳудуди деҳа 86 хоҷагии деҳқонии инфиродӣ ва устохонаи оҳангарӣ фаъолият доранд.
Зулкифл

Зулкифл (— сарпараст; баҳраманд; касе, ки ба ӯ насиби дучандон расидааст) — яке аз шахсиятҳои банӣ Исроил; номаш ду бор дар Қуръон: дар радифи паёмбарон Исмоил ва Идрис аз ҷумлаи сабркунандагон ва дар канори Исмоил ва ал-Ясаъ аз ҷумлаи некон зикр шудааст. Баъзе муфассирон ӯро паёмбар ва баъзеҳо марде солеҳ донистаанд. Табарӣ, Саолибӣ ва Байзовӣ гуфтаанд, ки ӯ Бишр Башир ибни Айюб буда, пас аз падараш ба паёмбарӣ расидааст. Баъзеҳо Зулкифлро бо Илёс, Юшаъ ибни Нун, Юнус ибни Матто, Закарийё, ал-Ясаъ ибн Ахтуб (шогирди Илёс), Ҳизқил (Иезекиил) як донистаанд. Шабоҳатҳое миёни Зулкифл ва Убадё — яке аз шахсиятҳои "Китоби муқаддас" низ ба назар мерасад. Дар мавриди номи Зулкифл ривоятҳои зиёде мавҷуданд. Ба қавли Ғаззолӣ ("Кимиёи саодат"), вайро барои он Зулкифл номиданд, ки пешниҳоди яке аз анбиёро дар бораи хашмгин нашудан пазируфт. Достоне ҳам дар бораи Зулкифлро ба хашм оварда натавониста, маъюс гаштани Шайтон мавҷуд аст. Ба як ривоят, Зулкифл ба сабаби наҷоти сад ё ҳафтод паёмбар аз марг ва ёрӣ расонидан ба онҳо ба ин ном шуҳрат ёфт. Ба ривояти дигар, Зулкифлро Худованд ба сӯи Канъон ном подшоҳе фиристод. Зулкифл ӯро ба имон хонд ва биҳиштро кафолат дода, замонатномае ҳам ба хатти хеш навишт. Тибқи навиштаи Саолибӣ, ӯ барои лутфу меҳрубонӣ ва кумак ба зане фосид Зулкифл номида шуд. Тибқи достоне, Зулкифл бо дархости мардум аз Худованд хост, то маргро аз миёни онҳо бардорад ва то худашон нахоҳанд, ба сӯяшон марг нафиристад. Ин дархост иҷобат шуд ва дар натиҷа ҷамъияти онҳо ба андозае афзоиш ёфт, ки зиндагиашон сахту душвор гардид. Дар миёнашон пирону беморон зиёд шуданд, ки аз умри худ сер гашта буданд, аммо аҷал ба суроғашон намеомад. Онҳо аз дархости худ пушаймон шуда, ба Зулкифл гуфтанд, аз Худо бихоҳад, то ҳар кас ба аҷали худ бимирад. Зулкифл, ба қавле, дар 70-солагӣ, ба қавли дигар, дар 95-солагӣ фавтидааст. Табарӣ ва Саолибӣ умри ӯро 75, иқоматгоҳи доимӣ ва маҳалли даргузашташро Шом зикр кардаанд. Мақбарае дар масири роҳи Акко — Рамла (ҳоло дар Исроил) ҳамчун мақбараи Зулкифл шуҳрат дошт, ки Носири Хисрав онро зиёрат кардааст. Ҳамчунин чанд мақбараи дигар, аз ҷумла дар нимароҳи Наҷаф — Карбало, дар қарибии ш. Ҳиллаи Ироқ ва дар наздикии ш. Тирмиз ҳамчун марқади Зулкифл зикр шудаанд.
Зуллисонайн

Зуллисонайн (— соҳиби ду забон) — гӯянда ба ду забон. Зуллисонайн адибест, ки ба ду забон асар менависад. Зуллисонайн дар истилоҳи бадеъ шеърест, ки бе тағйири калимаҳо ҳам ба арабӣ ва ҳам ба форсӣ хонда мешавад ва ин шеър дар ҳар ду забон маънӣ ва мафҳуми дуруст дорад. Мас.: Баҳоӣ хона дорӣ бо баҳо кун, Ҳаводорию нодонӣ раҳо кун. Амир Хусрави Деҳлавӣ Маънии форсии ин байт возеҳ аст. Аммо "баҳо" таълиф мекард. Шоирон Бохарзӣ, Абулфутуҳи Бустӣ ва Рашиди Ватвот низ ба арабӣ ва форсӣ эҷод мекарданд. Ин гурӯҳи олиму адибон ҳамчун зуллисонайн машҳур гаштанд. Баъдан бо нуфузи туркон аз асри 15 як силсила адибони дигар бо сарварии Ҷомӣ ва Навоӣ форсию туркӣ гуфтанро комёбона озмуданд, ки ин шеваи гуфторро Зайнуддини Восифӣ ва Гулханӣ низ то ҳадде давом доданд. Аз ҷумла, Навоӣ, ки асосан ба забони туркии чағатоӣ асар менавишт, бо тахаллуси Фонӣ девони ғазалиёти форсӣ дошт. Аз адибони муосир устод С. Айнӣ, А. Фитрат, Ҳ. Ҳакимзода бо тоҷикию Халилуллоҳи Халилӣ ба форсию Иқболи Лоҳурӣ бо форсию Шаҳрёри Табрезӣ ба форсию озарӣ муваффақона асар навиштаанд.
Меҳробод (деҳа, н. Ёвон)

Меҳробод (то соли 2024 — Зулм обод)— деҳа дар ҷамоати деҳоти Ҳасан Ҳусейнови ноҳияи Ёвон. Аз Зулмобод то маркази ҷамоат 10 км, то маркази ноҳия 5 км, то маркази вилоят 106 км; роҳ асфалтпӯш. Аҳолиаш 1992 нафар, тоҷикон. Иқтисод Деҳа муассисаи таҳсилоти миёнаи умумӣ, 3 нуқтаи савдои хусусӣ, 2 осиёби барқӣ, сартарошхона, бунгоҳи тиббӣ, китобхона ва як нуқтаи таъмири автомашинаҳои сабукрав дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: боғдорӣ, сабзавоткорӣ ва чорводорӣ. Заминҳо тавассути пойгоҳи обкашӣ аз дарёи Вахш обёрӣ мешаванд. Дар ҳудуди деҳа 45 ҳоҷагии деҳқонии инфиродӣ фаъолият доранд.
Зулмот

Зулумот (ки дар шеър гоҳе ба сукуни лом ҳам талаффуз мешавад) - ҷамъи зулмат ва қисмате аз замин дар минтақаи шимол аст, ки ба ақидаи қудамо дар он ҷо доиман шаб бошад ва оби ҳаёт дар онҷост ва ҳамчунин гавҳарҳо дар он ҷо парокандааст. Бино бар ривоёт ва афсонаҳо Искандар ва Хизр ба талаби оби ҳаёт ба он ҷо рафтанд ва Хизр оби зиндагӣ бихурд ва зиндаи ҷовид монд вале Искандар ба манзили мақсуд роҳ наёфт. Омехтагии ривоёти марбут ба Искандар ва Зулқарнайн сабаб шуда, ки қазияи рафтан ба зулумот ва ҷустуҷӯи оби ҳаёт ба Зулқарнайн низ нисбат ёфтааст: (Саъдӣ) Манобеъи торихӣ қазияи рафтани Искандар ба зулумотро дуруст надониста ва гуфтаанд, ки гирифтории Искандар ва сипоҳаш дар меҳҳои кӯҳистони шимоли Афғонистон сарчашмаи ривоёт дар бораи рафтани ӯ ба Қутб ва зулумот шудааст.
Ситам

Зулм (— ниҳодани чизе дар ғайри ҷойи худ), ситам, бедод, ҷавр — сифати зишт ва разилаи ахлоқӣ; таҷовуз аз ҳақ ба ботил, тасарруф дар мулки ғайр бе иҷозати молики он ва аз ҳад гузаштан; муқобили адл ва дод. Зулм инҳироф аз эътидол ба зулмҳои фардӣ ва нақз (поймол кардан)-и ҳуқуқи моддиву маънавии инсонҳо бештар таваҷҷуҳ шуда, рафтору кирдорҳои зишту нописанди золимон мавриди мазаммату накуҳиш қарор гирифтааст. Дар аксари мавридҳо ҳокимону амирони давр аз оқибатҳои баду ногувори зулм ҳушдор дода, ба риояи адлу дод даъват шудаанд. Ҳусайн Воизи Кошифӣ ("Ахлоқи Муҳсинӣ") қавли ҳукаморо меорад, ки фармудаанд: "Адл хубтарин фазилат аст ва зулм зишттарин разолат". Имом Ғаззолӣ ("Кимиёи саодат") дурӣ ҷустан аз золимонро авлотар шумурда, бо ситамгарон ва касоне, ки бо онҳо робита дошта бошанд, мухолатат (алоқа) карданро раво надоштааст. Дар рӯзгори муосир, бинобар тасвиби Эъломияи умумии ҳуқуқи башар, тадвини ҳуқуқи шаҳрвандӣ ва дигар санадҳои марбут ба ҳифзи ҳуқуқи инсон, дар баробари баррасии паҳлуҳои сиёсии масъалаи зулм, ҷанбаҳои иҷтимоии он низ васеъ арзёбӣ мешавад. Зулм чӣ-бвад? Вазъ дар номавзее, Ки набошад ҷуз балоро манбае.. Адл чӣ-бвад? Об деҳ ашҷорро! Зулм чӣ-бвад? Об додан хорро. Маснавии маънавӣ Ҳар куҷо адл рӯй бинмудаст, Неъмат андар ҷаҳон бияфзудаст. Ҳар куҷо зулм рахт афкандааст, Мамлакатро зи бех баркандааст. Саноӣ Чашми дил боз кун зи рӯи яқин, Зулми Ҳаҷҷоҷу адли Кисро бин! Ин яке кофиру писандида, В-ин мусулмон, вале накуҳида. Саноӣ.
Зулумай (ноҳияи Зиминск, Иркутск)

Зулумай — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Зиминск, ки дар вилояти Иркутск қарор дорад, дохил мешавад.
Зулмоти салос

Зулумоти салос (торикиҳои сегона) - таъбирест маъхуз аз ояи шаши сураи Зумар: "халақакум миннафси воҳида. Сумма ҷаъала минҳо завҷаҳо ва анзала лакум минал анъоми самонията азвоҷи. Яхлуқукум фибутуни умаҳотикум халқан мин баъди халқин физулумоти салоса." (ӯст ки офарид шуморо аз як нафси (ҷони, нафари) воҳид. Пас аз вуҷуди ӯ зан офарид ва барои шумо аз ҳайвонот ҳашт ҷуфт фиристод. Ӯ шуморо дар батни модаронатон халқ мекунад бо хилқате аз пайи хилқате дар зулумоти салоса." Дар бораи ин Зулумоти салос (торикиҳои сегона) ақволи мухталифе нақл шуда ва ғолиби муфассирин онро киноя аз торикии шиками модар ва торикии раҳим ва бархе киноя аз кудурати табъ ва ҳавои нафсонӣ ва хосияти ҳайвонӣ донистаанд ё тирагии тулу арз ва умқ дар олами сифлӣ ва билохира ба назари баъзе ҳам киноя аз се торикӣ аст, ки Юнусро пеш омад: торикии шаб торикии шиками моҳӣ ва торикии қаъри дарё.
Зулолии Ҳиравӣ

Имомуддин Зулолии Ҳиравӣ (1;? — 1525, Ҳирот) — шоир и форс-тоҷик. Аз шоирони дарбори султон Ҳусайни Бойқаро. Зиндагинома Зулолии Ҳиравӣ шахси фозилу бомаърифат будааст. Алишери Навоӣ нигоштааст, ки Зулолии Ҳиравӣ монанди падараш дарвешхислат буд. Бархилофи адибони рӯзгори худ дар шеъраш аз ҳеч соҳибқудрате тақозои пул ё хидмате намекард. Дар шеър бештар қасидаю ғазал гуфтааст. Қасидаи "Боли мурассаъ"-и Абулмафохири Розиро татаббуъ намудаст, ки тазкиранависон онро ситудаанд. Аз Зулолии Ҳиравӣ дар тазкираҳо абёти парокандае ба ёдгор мондааст. Намунае аз ашъори ӯ: Бикри фикрам н-ояд аз бекоғазӣ берун ба рӯз, Ҳамчу абкори Банотуннаъш аз бечодарӣ. Шеър фазлу шоир омад фозил, аммо чун тамаъ Лозими шеър аст, безорам зи шеъру шоирӣ!.
Зулол (деҳа, н. Данғара)

Зулол (то 12.3.2009 Ойдинкӯл) — деҳа дар ҷамоати деҳоти Исмат Шарипови ноҳияи Данғара. Аз Зулол то маркази ҷамоат 4 км, то маркази ноҳия 14 км; роҳ асфалтпӯш. Аҳолиаш 841 нафар, тоҷикон. Иқтисод Деҳа муассисаи таҳсилоти миёнаи умумӣ, маркази саломатӣ ва се нуқтаи савдои хусусӣ дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: чорводорӣ, боғдорӣ, рустанипарварӣ, моҳипарварӣ. Заминҳо аз б. Норак ба воситаи нақб ва обанборҳои деҳа обёрӣ мешаванд. Дар ҳудуди деҳа 8 хоҷагии деҳқонии инфиродӣ фаъолият доранд. Дар канори деҳа кӯли таърихие бо номи Ойдинкӯл (аз номи зани покдомане, ки Ойимгул ном доштааст) мавҷуд аст. Ходимони давлатӣ Сиҷоуддин Саломзода ва С. Обидинова (собиқ вакили Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон) дар ҳамин деҳа таваллуд шудаанд.
Зултсберг (Форарлберг)

Зултсберг — ҷамоат дар Австрия, дар замини федералии Форарлберг. Ба ҳавзаи Брегентс дохил аст. Аҳолӣ — 1723 нафар (31 декабри соли 2005). Масоҳат — 23,06 км. Рамзи расмӣ — 80.
Зулолии Хонсорӣ

Мавлоно Ҳаким Зулолии Хонсорӣ маъруф ба Нозукхиёл (Хонсор, Устони Исфаҳон — 1615) — шоир и машҳури нимаи дуввуми асри 16 ва ибтидои асри 17 Эрон. Зиндагинома Зулолии Хонсорӣ дар шаҳри Хонсор ба дунё омада, дар ҳамон ҷо таҳсили илм кардааст. Ӯ бо ҳакими маъруф Мир Муҳаммадбоқир Домод робитаи бисёр наздик ва дӯстона дошта, дар маснавиҳои худ ӯро ситоиш намудааст. Зулолии Хонсорӣ баъди дар шоирӣ ном баровардан ба дарбори Шоҳ Аббоси роҳ ёфта, дар муҳити адабии дарбор нуфузу эътибор пайдо мекунад. Ӯ марди дарвештабиат, зебо ва покахлоқ буда, табъи равон, фикри саршор, рӯҳи ҷӯё ва маҳорати баланди суханварӣ доштааст. Мулло Туғрали Машҳадӣ ба эҷодиёти Зулолии Хонсорӣ чунин баҳо додааст: Ба шохи гулбуни нозукхаёлӣ, Наёмад андалебе чун Зулолӣ. Зи шавқи нағмаи он тозабулбул, Мақоми гӯш меҷӯяд лаби гул. Эҷод Зулолии Хонсорӣ аз худ осори манзуми зиёде ба мерос гузоштааст, ки аксари онҳо қасидаву маснавиҳоянд. Аммо тозахаёлӣ ва маҳорати шоирии ӯ бештар дар маснавиҳояш намудор аст ва маҳз ҳамчун шоири маснависаро шинохта шудааст. Мутобиқи эътирофи Зулолии Хонсорӣ ӯ дар маснависароӣ ба Низомии Ганҷавӣ пайравӣ карда, мехостааст, ки дар татаббӯи "Хамса"-и вай панҷ маснавӣ бинависад. Аммо чун шумораи маснавиҳои Зулолии Хонсорӣ монанди "Ҳафт авранг"-и Ҷомӣ ба ҳафт расидааст, ӯ онҳоро якҷо зери унвони "Сабъаи сайёра" ("Ҳафт сайёра") муттаҳид сохтааст. "Сабъаи сайёра" маснавиҳои "Ҳусни гулусӯз", "Шуълаи дидор", "Сулаймоннома" ё "Сулаймон ва Билқис", "Озор ва Самандар", "Майхона", "Зарра ва Хуршед" ва "Маҳмуд ва Айёз"-ро дар бар мегирад, ки онҳо дар пайравии маснавиҳои Низомӣ, Ҷалолуддини Балхӣ, Авҳадии Мароғаӣ ва Ҷомӣ дар баҳрҳои гуногун навишта шудаанд. Баъзе адибон "Сабъаи сайёра"-и Зулолии Хонсориро "Ҳафт ошӯб" гуфтаанд. Мавзӯи асосии ин маснавиҳо ишқи романтикӣ ва ахлоқию ирфонӣ буда, Зулолии Хонсориро дар таърихи адабиёти форсизабони олам машҳур гардонидаанд. Аз миёни маснавиҳои мазкур машҳуртаринашон "Маҳмуд ва Айёз" мебошад, ки ишқи султон Маҳмуди Ғазнавӣ ва ғуломи ӯ Айёзро инъикос менамояд. Ин маснавӣ дорои 4862 байт буда, дар имтидоди 23 сол таълиф шудааст ва бо мурури айём мавқеи маснавиҳои дар ин мавзӯъ навиштаи Фахруддин Алии Сафӣ (фавт 1532) ва Аниси Шомлуро (фавт 1606) танг намуда, шуҳрати фаровон пайдо кардааст. Шоирони форсизабони Ҳиндустон Шайх Абулҳусайн ва Шайх Алӣ Нақии Гумраҳ ҳамаҳди Зулолии Хонсорӣ буданд ва дар ҷамъоварии осори шоир саъйи бисёр намуда, куллиёти ашъори ӯро мураттаб сохтаанд. Мавлоно Туғрои Машҳадӣ ба ҳафт маснавии "Сабъаи сайёра"-и Зулолии Хонсорӣ бо унвони "Ошӯбнома" дебочае навишта, ба ҳар як маснавии ӯ баҳои баланд додааст. Дар яке аз нусхаҳои дастнависи куллиёти Зулолии Хонсорӣ, ки дар китобхонаи Индиа оффис (а о) маҳфуз аст, як маснавии дигари шоир ҷой дорад, ки дар пайравии маснавии Саноӣ навишта шудааст. Аз миёни маснавиҳои Зулолии Хонсорӣ то кунун танҳо "Маҳмуд ва Айёз" ду дафъа дар Ҳиндустону Эрон ба табъ расидааст.
Зулумарти Шимолӣ

Зулумарти шимолӣ — пирях дар Помири Шарқӣ. Дар мавзеъи васлшавии қаторкӯҳи Савуқдара ва Зулумарт, дар қисми шарқии қуллаи Белавлӣ ва саргаҳи рӯдхонаи Савуқсой воқеъ аст. Дарозиаш 11,65 км бараш 700– 1000 м, масоҳаташ 39,8 км. Баландии нӯги забонаи пирях 4400 м, баландии хатти барф аз 4900 то 5020 м.
Зулу

зулусҳо — халқияти африқоӣ, ки аксарият дар Ҷумҳурии Африқои Ҷанубӣ (ҶАҶ,5 млн) ва боқимонда дар Зимбабве (203 ҳазор), Лесато (202 ҳазор), Эсватинӣ (98 ҳазор), Малавӣ (74 ҳазор), Мозамбик (6,8 ҳазор) ва Ботсвана (6,6 ҳазор) сукунат доранд 2. Шумораи умумиашон тақр. 14,1 млн -ро ҳифз кардаанд. Маҳаллаҳои иқоматии зулу боми ҳамвор доранд. Адабиёти шифоҳӣ (ҳамоса, ривоят, зарбулмасал, силсилаи асотирҳо дар бораи Ухлаканян ва Толокош ва адабиёти муосир ба забони исизулу), санъати мусиқӣ ва ҳунарҳои дастии зулу ривоҷ ёфтаанд.
Зулфиқори Самарқандӣ

Зулфиқори Самарқандӣ, мутахаллис ба Фақирӣ — шоир и форс-тоҷик (асри 17). Зиндагинома Зодгоҳаш Самарқанд. Бо Малеҳои Самарқандӣ ошноӣ доштааст. Бинобар зиндагии қашшоқона доштан, тахаллуси Фақирӣ (Фақрӣ)-ро баргузидааст. Ин ғазал аз ӯст: Чун шамъ ба ҷуз ростравӣ пеша надорам, Аз неку бади ҳеч кас андеша надорам. Фарҳодаму оромгаҳам кӯҳи ҷунун аст, Аммо хабар аз сарзаниши теша надорам. Пайваста чу гул сархушам аз хуни дили хеш, Парвои суроҳию сари шиша надорам. Нахли ғамаму сокини бӯстони таваккул, Ҷуз меҳнату андуҳ рагу реша надорам. Фақри ману гӯшаи байтулҳазани хеш Яъне, ки зи ҷаври фалак андеша надорам.
Паланггузар

Зулумарт — қаторкӯҳ дар қисми шимолии Помири Шарқӣ. Аз шимол ба ҷануб ба масофаи беш аз 80 км тӯл кашида, бахшгоҳи ҳавзаҳои рӯдҳои Муғсу, Қарокӯл ва Кӯкуйбелсу (болооби Бартанг) мебошад. Баландиаш ба ҳисоби миёна 5500 м, қуллаҳои баландтаринаш: Октябр — 6780 м, Вера Слуская — 5925 м, Уриский — 5847 м, Дусара — 5775 м. Нишебиҳои ғарбиаш бештар шахдор буда, партгоҳҳо дорад, шарқиаш — нисбатан ҳамвор. Зулумарт асосан аз ҷинсҳои таҳшинӣ (оҳаксанг, варақсанг, кварсит, алевролит, регсанг, конгломерат) ва тафтавӣ (гранит, гранодиорит, диорит) таркиб ёфтааст, ки синнашон ба охирҳои палеозой тааллуқ дорад. Теғаи қаторкӯҳ тези дандонадор, баъзе аз қуллаҳо аз сатҳи теға то м баланданд. Дар Зулумарт пиряхҳо бисёранд; дар нишебиҳои шарқӣ пиряхҳои Володарский (13 км), Октябр (12 км) ва дар ғарбӣ Зулумарти Шимолӣ (15 км) воқеъ гаштаанд. Манбаи асосии оби дарёчаҳои Зулумарту Баландкиик, Қараҷилғаю Оқҷилға ҳамин пиряхҳо мебошанд.
Зулф (навъи хат)

Зулф — як навъи хатти сулс. Хатти мазкурро устодони санъати хаттотӣ писандидаанд. Дар ҳунари меъморӣ низ фаровон истифода мешуд. Ихтироъкори Зулфро баъзеҳо устод Юсуфи Сиҷистонӣ ва дигарон устод Иброҳими Сигзӣ донистаанд. Хаттоти машҳури нимаи дуввуми асри 19 ва ибтидои асри 20 Исҳоқхонтӯраи Тӯрақӯрғонӣ дар рисолааш "Ҷомеъу-л-хутут" доир ба Зулф маълумот дода, намунаи онро бағоят зебо китобат кардааст. Дар "Қомуси усмонӣ"-и Алӣ Саидӣ ҳам ба Зулф баҳои баланд дода шудааст.
Зулфира Асанова

Зулфира Асанова – раққосаи Филармонияи давлатии Тоҷикистон ба номи А. Ҷўраев, Ҳунарпешаи хизматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон. Нигаред.
Зулфиарӯс

Зулфиарӯс — навъи ангури маҳаллӣ. Баргаш гирдаи калон, панҷпарра, пушташ пашмакдор. Гулаш дуҷинса. Хӯшааш махрутшакл (г). Ғужбаш байзашакл, сафеди зардтоб. Ғужмаш ғафс, дилааш хамираки сероб, каме талхмазза. Дар таркиби меваи пухтарасидааш 20-21 % қанд, 4-4,5 % гл туршӣ мавҷуд аст. Токаш миёнасабз, 35-43 дарсади навдаҳояш ҳосилдеҳ. Ҳангоми 5-7 буғум монда буридаи навдаҳояш ҳосили хуб медиҳад. Аз ҳар га 80-100 сентнер ҳосил меғундоранд. Асосан дар ҳаётаи сокинони ноҳияи Нуробод парвариш карда мешавад.
Зулфи тило

Зулфи тило, зулфи зар — як навъ маснуоти заргарӣ; ашёи ороишии занон. Зулфи тило аз ду ресмони дарозиаш 1 м ва қуббаи нуқрагини устувонашакл иборат буда, қисматҳои мухталифи он бо овезаҳо, сангҳои қиматбаҳо ва пӯпакчаҳо оро дода мешуд. Онҳоро дар занҷираҳо пай дар пай мебастанд. Навъи дигари зулфи тило дарозшакл (8–9 см) ва аз найчаи нақшдор иборат буд, ки дар охираш кунгура (ғуппа)-ҳо пайваст карда мешуданд. Барои ороиш дар кунгураҳо марворид мечаспонданд. Баъзан аз дохили қисми найчашакли Зулфи тило бастаи мӯй (зулф)-ро мегузаронданд. Зулфи тилоро ба пешонабанд дар шакли уфуқӣ ё амудӣ дӯхта, пӯпакчаҳоро баробари рухсора меовехтанд. Дар гузашта зулфи тилоро аз нуқра месохтанд ва ба рӯяш оби тило медавонданд. Унсурҳои алоҳидаи он аксаран зарҳалкорӣ мешуд. Зулфи тилоро, маъмулан, якҷо бо "моҳи тило" (ашёи ороишӣ-зинатии пешонаву рӯй) меовехтанд. Зулфи тило аз қадим қисми муҳимми либоси занон маҳсуб ёфта, ба ҷузъи ҷиҳози арӯсӣ дохил мешуд. Бештар дар Самарқанд, Бухоро, Хуҷанд, Панҷакент ва ғ. маъмул буда, то нимаи дуюми асри 19 истифода мешуд.
Зулфин

Зулфин, зулфак, зурфин, зулфӣ, зулфинак — ҳалқаи занҷири дару дарвоза ва сандуқ. Сохтан ва истифодаи зулфин аз қадим маъмул буд. зулфин аз оҳан, мис ва дигар филиззот сохта мешавад. Дар гузашта барои дару дарвозаҳои калон зулфинҳои чубӣ низ истифода мешуданд. Қуфлро аз ҳалқаҳои зулфин мегузаронанд ва дар байн ё болодарии сандуқ ё дар бо мех насб мекунанд. Зулфинҳое низ истифода мешаванд, ки ҳалқаҳои занҷираи онҳо 20-30 см ва баъзан аз ин ҳам дарозтаранд. Вобаста ба усули истифодабарӣ зулфин шакл ва андозаи гуногун дорад. Зулфин таъйиноти ороишӣ низ дошта, баъзан ҳаккокӣ мешавад.
Зулфия Бобоева

Зулфия Бобоева — рӯзноманигор, шоира, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон Зиндагинома Зулфия Бобоева 1 январи соли 1954 дар деҳаи Муҷуни ноҳияи Ғончии вилояти Суғд таваллуд ёфтааст. Соли 1960 ба мактаби зодгоҳаш рафта, дар 13-солагӣ гирифтори беморие гашта, мактаби миёнаро ғоибона фарҷом бахшидааст. Эҷодиёт Ба фаъолияти эҷодӣ ҷиддан машғул буда, шеърҳои нахустинаш дар рӯзномаву маҷаллаҳои Тоҷикистону Ӯзбекистон чоп шудаанд. Мақолаҳои публитсистии ӯ дар матбуоти даврӣ ва маҷмӯаҳои алоҳида ба табъ расидаанд. Муаллифи маҷмӯаҳои "Бӯрон қизӣ", "Илтиҷо", "Бир кам дунё", "Қуёшдан қарз", "Тоғлар нидоси", "Ойсиз оқшомлар", "Эртага кеч бӯлади", "Кафимдаги капалак", "Сабрим саодати" мебошад, ки дар Душанбеву Тошканду Хуҷанду Истаравшан ба табъ расидаанд. Соли 2005 ба узвияти Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон пазируфта шудааст.
Зулф

Зулф (аз, ҷамъи — пораи шаб; ё мухаффафи — занҷир, ҳалқаи дару дарвоза), турра — дастаи борики мӯи сар, ҳалқаи мӯй, ки онро занон барои ороиш тоб дода ва ё каҷ карда, аз баногӯш сар диҳанд; ҳар як аз ду дастаи мӯй, ки бар ду бари рухсор афтодааст. Бинобар сиёҳии рангаш ҷиҳати ташбеҳ ба шаб ё занҷир чунин номида шудааст. Як навъи бофти мӯйи ба зулф монандро дар водии Хуф "вуруф" низ мегӯянд. Яке аз талаботи озмуни ҷумҳуриявии "Чакомаи гесу", ки дар саросари Тоҷикистон гузаронида мешуд, ороиши зулф ва гесу буд. Дар назми классикӣ барои тасвири зулф аз таъбиру тавсифҳои гуногуну рангин фаровон истифода шудааст. Зулф бастан — киноя аз намудани маъшуқ худро ба ошиқ ва дили ӯро ба каманди худ овардан; зулф чин сохтан — киноя аз ороиш додани зулф ва чиндор кардан онро ба азми сайд. Зулфи замин киноя аз шаб аст. Анбарафшон, ғолияфом, мушкин, мушкбез, шабранг, пурпечутоб, пурчин, печон, тобдор, парешон, шикан дар шикан, ҷоду, таррор, чалипо, зуннор аз сифатҳо ва ташбеҳоти зулф аст. Зулфи бухорӣ мансуб ба зеборӯёни Бухоро мебошад: Бар ду баногӯши худ зи шоха ҷудо кард Як зи дигар ҳалқаҳои зулфи бухорӣ. Фаррухӣ Ба зулфи чавгон нозиш ҳамекунӣ ту бад-ӯй, Ки товусест чандин ришта бар по. Рӯдакӣ Саре, ки аз ту бипечад, бурида бод чу зулф! Диле, ки аз ту бигардад, сиёҳ бод чу хол! Анварӣ Сари зулфи ту набошад, сари зулфи дигаре, Аз барои дили мо қаҳт парешонӣ нест. Соиб Дар тасаввуф зулф киноя аз мартабаи имконӣ аз куллиёту ҷузвиёт, маъқулоту маҳсусот, арвоҳу аҷсом ва ҷавоҳиру аъроз аст. Зулф айният ва ҳувиятро гӯянд, ки касеро бад-он роҳ нест; сифоти ҷалолӣ ва таҷаллиёти ҷамолиро гӯянд, ки муҷиби иститори ваҳдати ҷамоли мутлақ шавад. Зулфро "зулмати куфр ё ишколи шариат, мушкилоти тариқат ва муъзалоти ҳақиқат" ("Кашфу-л-луғот"), "аз қуббаи Арш то Таҳтассаро ҳар касрате, ки дар вуҷуд аст ва ҳар ҳиҷобе, ки мақсур гардад" ("Кашшофу истилоҳоти-л-фунун") низ гуфтаанд. Зулф гоҳ бар Шайтон итлоқ мешавад ва гоҳе ба маънои қурб меояд. Дарозии зулфи ҷонон ишора ба адами инҳисори мавҷудот ва касроту таайюнот аст. Чунонки зулф пардаи рӯи маҳбуб аст, ҳар таайюне аз таайюнот ҳиҷоб ва ниқоби ваҷҳи воҳиди ҳақиқӣ аст.
Зулфия Исроилова

Зулфия Исроилова (ӯзбакӣ:; тахаллуси шоириаш Зулфия 14 март 1915 1, Тошканд, генерал-губернатории Туркистон 3 — 1 август 1996 2, Тошканд) — шоир, тарҷумон ва рӯзноманигори узбак. Шоири халқии ҶШС Узбакистон. Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ 4. Барандаи Ҷоизаи давлатии ИҶШС. Узви ҲКИШ аз соли 1953. Зиндагинома Зулфия соли 1915 дар шаҳри Тошканд таваллуд шудааст. Падараш ба косибӣ машғул мешуд. Волидайни Зулфия бисёр мехостанд, ки ӯ босавод шавад. Баъд аз хатми мактаби миёна таҳсили Зулфия дар омӯзишгоҳи педагогӣ идома меёбад. Баъди хатми таҳсил Зулфия ба идораи рӯзномае ба кор медарояд ва аз ҳамон вақт ба шеъргӯӣ оғоз менамояд. Шеърҳои аввалинаш дар маҷмӯаи "Саҳифаҳои ҳаёт" ҷамъ омадааст. Фаъолияти эҷодӣ Кори рӯзноманигорӣ қобилияти эҷодии шоираро сайқал медиҳад. Дар рӯзномаю маҷаллаҳои ҷумҳуриявӣ кор карда, Зулфия асарҳои зиёди назмиву насриро офаридааст. Нашъунамои адабиёти садаи -и ӯзбек бо номи ӯ пайвастааст. Истеъдоди баланди шоирӣ Зулфияро машҳур гардонида буд. Мардуми ӯзбек ва анъанаҳои бисёрасрааш дар шеъру достонҳои Зулфия тараннум ёфтааст. Якдилии халқҳои шӯравиро дар сатҳи баланди адабиёти бадеии ҷаҳонӣ инъикос карда, Зулфия ба наслҳои оянда мероси бои адабиро боқӣ гузоштааст ва ҳамчун муборизи шуълавари сулҳ ба пойдории дӯстии байни халқҳо таъсири намоён расондааст. Асарҳои инсондӯстонааш аз санҷишу имтиҳонҳои таърихӣ гузашта, арзиши хешро то имрӯз гум накардаанд ва дар таърихи адабиёти халқи ӯзбек бо хатти заррин сабт ёфтаанд. Эҷодиёти Зулфия барои ривоҷу равнақи фарҳанги Ӯзбекистон боз барои он ёдгор мондааст, ки ин шоира асарҳои баландмазмунашро ба забони ӯзбекӣ менавишт ва аз ин сабаб обрӯи забони ватанаш баланд бардошт. Ба номи шоира Мукофоти давлатии Ӯзбекистон дар соҳаи адабиёту санъат таъсис гардидааст 5 6. Зулфия, ки имрӯз мояи ифтихори халқ аст, дорандаи Ҷоизаи давлатии СССР (ИҶШС) ва унвони "Шоираи халқии Ӯзбекистон" буд. Ӯ соли 1996 вафот кард.