Аҳолии Қазоқистон

Шумораи умумии аҳолии Қазоқистон Қазақстан халқы) ба 1 октябри соли 2021 19 062 700 нафар аст 1.Аз рӯи шумораи аҳолӣ дар феҳристи кишварҳо дар ҷои 64-ум қарор дорад. Зичии миёна каме камтар аз 6,93 нафар дар як км (ҷои 184-ум дар рӯйхати кишварҳо аз рӯи зичии аҳолӣ). То моҳи марти соли 2022, 22 шаҳри Қазоқистон беш аз 100 ҳазор нафар аҳолӣ доранд, ки 3-тои онҳо беш аз як миллион нафар аҳолӣ доранд. Дар соли 2021 афзоиши тахминии аҳолӣ 246,494 нафарро ташкил дод, ки ин 1,3% шумораи умумии аҳолиро ташкил медиҳад. Динамикаи аҳолӣ Маълумоти демографӣ 1 Маълумот дар бораи таваллуд ва фавт то соли 1979 тахминӣ мебошад. Барӯйхатгирии аҳолӣ Барӯйхатгирии аҳолии Ҷумҳурии Қазоқистон дар соли 1999 дар моҳи феврал, расо 10 сол пас аз барӯйхатгирии умумииттифокии аҳолии СССР дар соли 1989 баргузор шуд. Аввалин барӯйхатгирии аҳолии Қазоқистон пас аз ба даст овардани истиқлол аз 25 феврал то 4 марти соли 1999 гузаронида шуда буд. То охири соли 2000 натичаҳои асосии барӯйхатгирии аввалини аҳолии мамлакат чоп карда шуданд. Тибқи барӯйхатгирии аҳолӣ дар соли 1999 шумораи аҳолии Ҷумҳурии Қазоқистон 14.953,1 ҳазор нафарро ташкил дода, 1246,1 ҳазор нафар (7,7%) нафар нисбат ба маълумоти тафтиши Казокистон (16.199,2 ҳаз.) камтар буд. Барӯйхатгирии аҳолӣ дар Қазоқистон дар соли 2009 дуввумин барӯйхатгирии аҳолии Ҷумҳурии Қазоқистон пас аз ба даст овардани соҳибихтиёрӣ мебошад. Он аз 24 то 25 феврали соли 2009 баргузор гардид. Натоиҷи муқаддамотии расмии барӯйхатгирии аҳолӣ 4 феврали 2010 дар сомонаи Кумитаи давлатии омори Қазоқистон нашр шуд. Тибқи барӯйхатгирии аҳолӣ дар соли 2009 шумораи аҳолии Ҷумҳурии Қазоқистон 16.004,8 ҳазор нафарро ташкил дода, 1.022,9 ҳазор нафар (6,8 %) нафар нисбат ба барӯйхатгирии соли 1999 зиёдтар буд. Яке аз натиҷаҳои ғайричашмдошти барӯйхатгирии аҳолӣ якбора коҳиш ёфтани ҳиссаи аҳолии шаҳр аз 56,3% то 54,0 % ва мутаносибан афзудани вазни қиёсии аҳолии деҳот буд. Барӯйхатгирии аҳолӣ дар Қазоқистон дар соли 2021 сеюмин пас аз ба даст овардани соҳибихтиёрӣ, барӯйхатгирии аҳолӣ дар Ҷумҳурии Қазоқистон аст. Таркиби миллӣ Қазоқистони имрӯза давлатест, ки аҳолиаш сермиллат дорад. Тибқи маълумоти аввали соли 2021, қазоқҳо аксарияти аҳолиро ташкил медиҳанд (69,01 %), пас аз он русҳо (18,42 %), ӯзбекҳо (3,29 %), уйғурҳо (1,48 %), украинҳо (1,36 %), тоторҳо (1,06 %) ва дигарон 2 Барӯйхатгирии соли 2009 Маълумоти пешакии барӯйхатгирии соли 2009 дар бораи ҳиссаи қавмҳои асосӣ 4 феврали соли 2010 интишор шудааст: қазоқҳо - 63,1%-и аҳолӣ, русҳо — 23,7 %, ӯзбекҳо — 2,8 %, украинҳо — 2,1 %, уйғурҳо — 1,4 %, тоторҳо — 1,3 %, немисҳо — 1,1 %, дигар миллатҳо — 4,5 %. 3 Шумораи қазоқҳо дар солҳои 1999-2009 ба 26% (ё 2,1 миллион нафар), ӯзбекҳо — 23% (87 хазор), уйғурҳо — 6% (ба 13 хазор) афзудааст. Шумораи немисҳо якбора кам шуд — 50% (175 ҳазор), инчунин украинҳо — 39% (214 ҳазор), тоторҳо — 18% (46 ҳазор), русҳо — 15% (ба 683 ҳазор нафар). Забондонӣ Тибқи маълумоти пешакии барӯйхатгирии соли 2009 4 забони маъмултарин дар Қазоқистон забони русӣ буд,4 фоизи аҳолии мамлакат нишон дод, ки нутқи даҳонии русиро мефаҳмад, 84,8 фоизи аҳолӣ ба забони русӣ ҳам хонда ва ҳам навишта метавонад, 3.4 % танҳо хонда метавонанд. Дар баробари ин забони гуфтугуи қазоқиро 74 % аҳолии мамлакат мефаҳмад, 62 % ба забони қазоқӣ хонда ва навишта метавонад ва 2,9 % танҳо хонда метавонанд. Дар байни миллатҳои гуногуни Қазоқистон дар сатҳи донистани забон тафовути ҷиддӣ вуҷуд дорад. Ҳамин тариқ, дар байни миллатҳои славянӣ онҳо сухани даҳонии қазоқро мефаҳманд 25.3 % русҳо, 21,5 % украинҳо, 19 % белорусхо ва 20,9 % полякҳо. Немисҳо ҳамин гуна сатҳи дониши забони қазоқиро нишон медиҳанд - 24,7 %. 6.3 изҳор намуд, ки онҳо ба забони қазоқӣ хондан ва навиштанро доранд % русҳо, 5,2 фоизи украинҳо, 4,8 фоизи белорусҳо, 6,6 % аз полякҳо, 7,9 % олмонрҳо. Аз 2 то 2,9 %-и намояндагони ин миллатҳо гуфтанд, ки онҳо танҳо ба забони қазоқӣ хонда метавонанд. Дар баробари ин, дар байни қазоқҳо фоизи баланди онҳое, ки нутқи шифоҳии қазоқро дуруст мефаҳманд, мушоҳида мешавад – 98,4 %, инчунин як қатор халқҳои туркзабон: ӯзбекҳо 95,5 %, уйғурҳо 93,7 %, қирғизҳо 92,7 %. Муносибат ба дин Тибқи барӯйхатгирии соли 2009, 70,2 % қазоқистониҳо мусулмонанд, зиёда аз 26,2 % - насрониён, 2,8 % - беимонон, аз ҷавоб додан ба савол худдорӣ кардаанд, 0,5 %. Тибқи маълумоти Институти тадқиқоти стратегии Қазоқистон дар соли 2019, ҳиссаи беимонон 18,7% ташкил додааст 5. Таҳқиқоти -и Амрико нишон медиҳад, ки сатҳи диндории аҳолии Қазоқистон (43 %) дар мтнтақа аз ҳама пасттар аст. Дар маҷмуъ дар ҷаҳон Қазоқистон аз рӯи ин нишондиҳанда дар байни Словения ва Швейтсария ҷой гирифтааст. Нишондиҳандаҳои асосӣ Давомнокии миёнаи умр дар ҷумҳурӣ соли 1980 66,9 ва соли 1990 ба 68,7 (мардон — 63,9, занон — 73,4) расид. 6 Таваллуд Дар соли 2020 сатҳи таваллуд ба як зан 3,13 кӯдакро ташкил медиҳад. 7 Давомнокии миёнаи умр - 73,15 сол 8. Омори фавт Тибқи маълумоти соли 2010, мизони фавт аз сабабҳои хушунат дар синни 10-29 сола дар Қазоқистон 10,66 ба 100 ҳазор нафарро ташкил медиҳад. Дар байни 53 кишвари минтақаи Аврупо, маълумот дар бораи он баррасӣ гардиданд Мувофиқи ин нишондод, Қазоқистон дар ҷои 3-юм меистад 9. Тибқи маълумоти Кумитаи омори ҳуқуқӣ ва ҳисобҳои махсуси Додситонии кулли Қазоқистон, дар соли 2009 дар кишвар 1642 куштор ва 3121 худкушӣ ва дар моҳҳои январ-сентябри соли 2010 – 1025 куштор – 2359 ҳодисаи худкушӣ ба қайд гирифта шудааст 10. Тибқи маълумоти соли 2006, сатҳи фавти кӯдакон дар моҳҳои январ-сентябр 14,7 ҳолат ба 1000 зинда таваллудро ташкил додааст. Дар мамлакат зар сол қариб 300 ҳазор кӯдак таваллуд мешавад. Дар баробари ин, ҳамасола тақрибан 5 ҳазор кӯдаки то 5-сола мефавтанд, ки тақрибан нисфи онҳо навзод мебошанд 11. Аз рӯи ҷамъбасти 11 моҳи соли 2009 сатҳи фавти модарон ба 100 ҳазор кӯдаки зинда таваллудшуда 35,8 нафарро ташкил дод. Аз рӯи ҷамъбасти 11 моҳи соли 2010 сатҳи фавти модарон ба 100 ҳазор кӯдаки зинда таваллудшуда 23,3 нафарро ташкил дод. 12. Дар соли 2010, тибқи маълумоти Вазорати ҳолатҳои изтирорӣ, 79 садамаи бузурги нақлиётӣ ба қайд гирифта шудааст, ки дар он 689 нафар ҷароҳат бардошта, 205 нафар ба ҳалокат расидаанд. Дар маҷмӯъ, агар садамаҳои худрав, ҳавоӣ ва роҳи оҳанро ҷамъ кунем, мо 140 ҳодисаи садамаҳои калони нақлиётиро ба даст меорем, ки дар онҳо 760 нафар ҷароҳат бардошта, 254 нафар фавтидаанд. 13 Дар ҳамин ҳол, танҳо дар вилояти Алмаато дар соли 2010 873 нафар дар вазъияти изтирорӣ ба ҳалокат расида, 5878 нафари дигар ҷароҳатҳои вазнини ҷисмонӣ бардоштаанд. 3338 ҳодисаи техногенӣ ва табиӣ рух дод, ки зарари моддӣ аз 2,1 миллиард тенге (14,3 миллион доллар) зиёд буд. Бахши зиёди ҳодисаҳо дар натиҷаи сӯхтор (1422 ҳолат) ва садамаҳои нақлиётӣ (1532 ҳолат) рух додааст, - хабар медиҳад Раёсати ҳолатҳои изтирории вилояти Алмаато. 14 Дар соли 2009-ум 116 садамаи калони нақлиётӣ ба қайд гирифта шуда, 857 нафар ҷароҳат бардошта, 208 нафар ба ҳалокат расидаанд. 13 Муҳоҷират.