ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Афродита

Афродѝта — дар асотири Юнони Қадим илоҳаи ишқу зебоӣ, духтари Зевс ва Диана. Мувофиқи ривоятҳои асотирии дигар аз кафки баҳр пайдо шудааст. Афродита дар шакли зебоиҳои баҳору табиат падидор мегардад, дар байни гулҳои садбарг, шақоиқу нуъмон, бунафшаву наргис, савсану сунбул тасвир ёфтааст. Афродита нигаҳбони ҳосили фаровон, баҳрнавардон, зебоибахши замин, ақди никоҳ, кӯҳсорон, дарёҳо ва ғайра мебошад. Афродита дар дили ошиқон ҳарорати меҳру муҳаббатро афзун менамояд ва худаш низ бо эзадон Анхес, Арес ишқварзӣ мекунад. Афродита дар устураҳо хеле зебо, соҳибҷамол, дилрабо тасвир ёфтааст. Камарбанде дошт, ки аз миён боло мебаст ва бо ин зебоии андоми ӯ зиёдтар мегашт. Ҳамин гуна камарбандро дар асотири ориёӣ Аредвисура Аноҳита — илоҳаи ишқу зебоӣ, илоҳаи обҳо дорад. Афродита ба илоҳаҳои финиқиҳо Астарта, бобилиҳо Иштар, мисриҳо Исида монанд аст. Ин илоҳаҳо дар тасвироти боқимонда якҷоя бо тӯдаи ҳайвоноти ваҳшии ромшуда — шер, гург, хирс ва ғайра пайдо мешаванд. Дар баъзе нигораҳо Афродита низ ба ҳамин шакл тасвир ёфтааст. Ба ғайр аз Юнон, дар кишварҳои дигар — Рим, Сурия, Арабистон маъбадҳои Афродита вуҷуд доштанд. Дар осори адибону файласуфон Лукретсий, Эсхил, Афлотун, шоира Сапфо ва дигар Афродита чун илоҳаву зани зебо тасвир ёфтааст. Машҳуртарин муҷассамаи Афродита, ки дар он тамоми назокату латофат, зебоии зан таҷассум ёфтааст, ба муҷассамасози Юнон Приксител (тақрибан то м.) тааллуқ дорад. Яке аз муҷассамаҳои қадимии Афродита дар осорхонаи Луври Париж маҳфуз аст. Дар таърихи санъати тасвирӣ беҳтарин асар тимсол (портрет)-и Афродита (офаридаи Апеллес) эътироф гардидааст. 3 Адабиёт.
Афросиёб

Афросиёб — шоҳи Турон, персонажи асотиру ривоятҳо ва достонҳои ҳамосии бостонии мардуми ориёӣ ва "Шоҳнома" -и Фирдавсӣ. Афросиёб дар Авесто ба шакли Франграсйана, дар осори паҳлавӣ – Фрасйик омадааст. Маънои калимаи Франграсйана, Фрасйик "касе, ки ба ҳарос меандозад" мебошад. Афросиёб дар Авесто дорои сифати "макрйа" – "сазовори марг", "муҷрим" аст. Оид ба якчанд лаҳзаи зиндагӣ ва фаъолияти Афросиёб дар бахши "Яштҳо"-и Авесто, "Шоҳнома"-и Фирдавсӣ ва асарҳои дар пайравии он навишташуда (масалан, "Барзунома") мукаммалтар гардидаанд. Дар осори паҳлавӣ Афросиёб чун "қаҳрамони маданиятомӯз" амал менамояд. Ӯ барои мардум дар кӯҳсору водиҳо ҷӯй канд, оташкадаҳо бино кард ва ғайра. Афросиёб дар "Шоҳнома"-и Фирдавсӣ набераи писари Пашанг аст. Бо баҳонаи кинхоҳӣ ба сабаби кушта шудани Тур борҳо ба Эрон ҳуҷум карда, ин кишварро тороҷу ғорат менамуд ва ҷанговарон, занону кӯдакони эрониро ба асирӣ мебурд. Афросиёб шоҳи Эрон Нӯзарро асир гирифта, ба қатл расонд. Мехост паҳлавонон – ҷанговарони эрониро, ки ҳамроҳи Нӯзар буданд, нест бикунад, вале Ағрирас – бародари Афросиёб онҳоро раҳо кард. Барои ин кораш Афросиёб Ағрирасро кушт. Боз як бадкирдории Афросиёб дар Турон кушта шудани Сиёвуш мебошад. Ҳатто Рустам, ки борҳо Афросиёбро шикаст дода, аз мулки Эрон дур мекард, ба ҷавру ҳилаву найранги Афросиёб гирифтор шуд. Афросиёб писари Рустам – Суҳробро, ки дар Турон таваллуд ёфта буд, ба ҷанги Рустам фиристода, ба ҳамдигарро шинохтани онон мумониат кард. Дар натиҷа Суҳроб ба дасти Рустам кушта шуд. Чунонки дар "Барзунома" омадааст, Афросиёб набераи Рустам – Барзу – писари Суҳробро ба ҷанги Рустам фиристод, вале дар ин достон набераву бобо ҳамдигарро бо ёрии модари Барзу шинохтанд ва Барзу дар ҷангҳо ба муқобили Афросиёб қарор гирифт. Поёни кори Афросиёб дар "Шоҳнома" ба достону ривоятҳои Авесто монанд аст. Дар "Шоҳнома"-и Фирдавсӣ Афросиёб тимсоли шахси бадкирдор, шоҳи золиму хунхор ва ғоратгару кинаҷӯй мебошад. Як хислати бадтари Афросиёб ҷангҷӯист. Афросиёб ба асотиру ривоятҳо, достонҳои ҳамосии туркҳо, озарбойҷониҳо, ӯзбекҳо, туркманҳо низ роҳ ёфтааст. Дар баъзе ҳамосаҳои туркӣ Афросиёб шоҳи кишвари туркон аст, ки ба кишварҳои ҳамсоя ҳуҷум мекард. Сулолаҳои туркии Қарахониён, Салҷуқиён худро аз дудмони Афросиёб медонистанд. Сабаби ин таҳаввулот таъсири ҳамосаҳои қаҳрамонии эронӣ ба ҳамосаҳои туркӣ мебошад. 1 М. Диловаров. Адабиёт.
Афрӯзиш

Афрӯзѝш — афрӯхтани омехтаи сӯзишворӣ дар силиндрҳои муҳаррики дарунсӯз. Ду навъи афрӯзиш маълум аст: афрӯзиш аз батареяи аккумляторҳо ва афрӯзиш аз магнето. Дар афрӯзиши батареявӣ ҷараёни барқи пастшиддат (12-16 В) аз батареяи аккумуляторҳо ба воситаи калиди афрӯзиш ба симпечи якуми ғалтаки индуктивӣ меояд. Чараёни баландшиддат (12000–15000 В), ки дар симпечи дуюми ғалтаки индуктивӣ ба вуҷуд меояд, ба воситаи ротор ба контакт ва аз он ба шамъи силиндр дода мешавад. Байни электродҳои шамъ шарора пайдо шуда, афрӯзиш ба амал меояд. афрӯзиши батарявӣ оғози хуби кори муҳаррикро таъмин карда, бештар дар автомобил татбиқ меёбад. Дар афрӯзиши аз магнето баамалоянда ба батареяи аккумуляторҳо эҳтиёҷ нест. Ин усули афрӯзиш дар трактор, мототсикл ва автомобилҳои махсус татбиқ мешавад.
Афсар (филми 2018)

Афсар (панҷ.) иак филми ҳиндӣ аст, ки соли 2018 тавлид шудааст ва коргардони он Гулшан Сингҳ аст. 2 3 4 Дар ин филм ҳунармандоне чун Тарсем Ҷосер, Нимрат Хиро, Гурпет Гоги ва Карамҷит Анмол нақш бозидаанд.
Афсари Баҳор

"Афсри Баҳр" — оҳанги мавсимию маросимии форс-тоҷик, ки онро Борбади Марвӣ ба муносибати ҷашни Наврӯз дар аҳди Сосониён эҷод намудааст. "Афсари Баҳор" ба силсилаи дуюми "Хусравонӣ"-и Борбад низ дохил аст, ки зебоиҳои табиат ва суруру шодии мардумро дар баҳорон тавсиф мекунад. Дар маъхаз ва манбаъҳои хаттии асҳои 12–13 ("Мақолид-ул-улум"-и Ҷурҷонӣ, "Рисолаи мусиқӣ"-и Муҳаммади Нишопурӣ ва ғайра) "Афсари Баҳор" чун шуъбаи мусиқии мақоми "Ушшоқ" хотирнишон шудааст) гӯшаи мусиқӣ дар таркиби "Ҳафтмақом" ("Ҳафтдастгоҳ")-и Эрон. Ҳоло "Афсари Баҳор" дар мусиқии халқи тоҷик маъмул нест.
Афсари Биринҷӣ

Афсари Биринҷӣ — ёдгории дар давраи Ҷанги Бузурги Ватанӣ ҳалокшудагон, дар баландии Тинисмяги дар маркази Таллин 1947-2007 ҳамчун ёдгории Ҷанговари озодибахш. Перенесён апреля 2007 года на Военное кладбище Таллина.
Афсари ихтиёрӣ

Афсари ихтиёрӣ - шахсе, ки иштирокчии низои ҳарбӣ аст ва ҳуқуқи шомил гаштан ба қувваҳои мусаллаҳи тарафи даргирро дар амалиёти ҳарбӣ дорад. 1. Нигаред низ Қонун (дар ҳуқуқ).
Афсари Сигзӣ

"Афсри Сигзӣ" — оҳанги мавсимию маросимии форс-тоҷик, ки онро Борбади Марвӣ дар аҳди Сосониён ба муносибати ҷашни Наврӯз эҷод кардааст. "Афсари Сигзӣ" ба силсилаи аввали "Хусравонӣ"-и Борбад дохил шуда, ҳолату рӯҳияи мардумро дар рӯзи иди Наврӯз васфу тараннум мекардааст. Мувофиқи маълумоти рисолаи мусиқии "Мақолид-ул-улум"-и Ҷурҷонӣ, "Афсари Сигзӣ" чун шуъбаи мусиқӣ дар асрҳои 12–13 амал доштааст, вале дар "Дувоздаҳмақом" хотирнишон нашудааст) сози тории мусиқии қадимии мардуми эронинажод, ки бо ин ном шуҳрат доштааст. 1 Адабиёт.
Афсарӣ (шоир)

Афсарӣ — шоири тоҷик. Зиндагинома Дар доираи адабии Бухоро ба камол расида ва соҳибдевон будааст. Ашъори хубу санҷида дар навъҳои ғазал, рубоӣ, муаммо ва ғайрадоштааст. Аз меросаш ашъори пароканда ба воситаи тазкираҳо ва баёзҳо боқӣ мондаанд. Ин байт аз ӯст: На аз боди сабое ларза дар ҷоми шароб афтад, Зи акси рӯйи соқӣ ҷоми май дар изтироб афтад.
Афсар

Афср — касе, ки дар нерӯҳои мусаллаҳ, милиса, пулис ва дигар сохторҳои низомӣ дараҷаи сардорӣ ва симати фармондеҳӣ дошта бошад. Вожашиносӣ "Афсар" вожае форсӣ (-- - + - "сар", яъне "ончи бар сар гузоранд") ва маънии аслияш "тоҷ, кулоҳи подшоҳон" аст 1. Вале "афсар" аз қадим ба маънои "сардор; раҳбар" низ ба кор мерафтааст, чуноне ки дар "Таърихи Табарӣ" омадааст: "Бидон ки падари ту афсари қавм буд" 2. Бузургвор Фирдавсӣ афсар ро дар "Шоҳнома" ба маънои "фармондеҳ, солор, сарвар" борҳо ба кор бурдааст: Ба Гуштосп гуфт: "Эй набарда савор, Сари саркашон, афсари корзор, Чӣ номат, ба ман гӯй шаҳру нажод? " В-аро з-ин сухан ҳеч посух надод 3. Ҳамин маънои маҷозии "афсар" ва ҳамовоии он бо " ва " далел шуда, ки он дар нерӯҳои мусаллаҳ ба маънии "сардор" ба кор гирифта шавад. Пешина Афсар дорои дараҷаи низомӣ ё интизомӣ аст. Аввалҳо ашхосеро, ки соҳиби баъзе мансабҳои давлатӣ буданд, афсар меномиданд. Бо пайдо шудани артиши кирояи доимӣ ва нерӯи дарёӣ аз капитан поён) тақсим мешуданд. Баъди Инқилоби Октябр тамоми дараҷаҳои афсарӣ барҳам дода шуд. Соли 1943 дар паи раво шудани сардӯшиҳо дар Артиши Сурх ва Нерӯи дарёӣ саркардагон, сардорон ва солорон "афсар" ном гирифтанд. Афсарони Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон Дар Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон як силсила рутбаҳои афсарӣ мавҷуданд 4: Нигаред низ.
Афсаҳ

Афсҳ Мулло Мухтор-махдуми Бухороӣ (соли таваллудаш номаълум – вафоташ тақрибан солҳои 90 садаи) — шоири тоҷик. Қабраш дар Бухоро. Пас аз хатми таҳсил дар мадрасаҳои Бухоро ба шеъргӯӣ шурӯъ намудааст. Дар доираи адабии давр чун шоир шуҳрат доштааст. Аз осораш намунаҳо дар тазкираҳову баёзҳо боқист. Забони ашъораш бар хилофи пайравони сабки мушкилписанди Мирзо Абдулқодири Бедил, ки дар садаи хеле зиёд буданд, содаву равон мебошад.
Афсонак

Афсонк, мастӣ, мия — як навъ гиёҳест худрӯйи заҳрнок (аз ҷинси мастак), авлоди рустаниҳои бисёрсола, мансуби лӯибиёиҳо. Пояаш рост (10–30 см қад мекашад), серпашмак. Баргаш мураккаб (дарозиаш 3–8 см; думчааш кӯтоҳ – 3–8 мм), аз 3 баргча иборат аст; баргчааш байзашакл (дарозиаш 2–5 см, бараш 0,8–2 см), серпашмак. Гулаш зард (моҳи июн мешукуфад). Ғилофакаш 3–4-тухма (дарозиаш 2–6 см, бараш 1,2–1,8 см); тухмаш гурдашакл, сиёҳтоб. Афсонак гиёҳи бисёрсола буда, маъмулан, дар нишебҳои санглохи баландкӯҳ (Помири Шарқӣ, 3900–4500 метр аз сатҳи баҳр) нумӯ мекунад. Чорво афсонаки тару тозаро намехӯрад. 20 намуди он дар Ҳимолой, Амрикои Шимолӣ ва дар Русия (6 намудаш дар Сибири Шарқӣ) Дар минтақаи алъпии ноҳияҳои Помири Шарқӣ, Ҳисору Дарвоз, Зарафшону Тоҷикистони Ҷанубӣ ду намуди Афсонак вомехӯрад. Намудҳои Афсонак аз сабаби термопсин, тситизинЮ пахикарпин барин алкалоидҳо доштанашон заҳрноканд. Аз барг, поя, тухм ва решаи алкалоидҳои термопсин, тситизин ва пахикарпин, кислотаҳои органикӣ мегиранд. Ҷӯшоб ва ҷавҳари Афсонак дар тиб чун воситаи балғамовар истифода мешавад. Афсонак дар солҳои камалафӣ мумкин аст боиси заҳролудии чорво гардад. Аломатҳои заҳролудӣ: чорво ноором, нафаскашиаш тез, пойҳои ақибаш нимфалаҷ мешаванд, ба зудӣ аз нафастангӣ (дар натиҷаи фалаҷ гардидани узвҳои нафаскашӣ) ҳалок мегардад. Дараҷаи заҳрнокии афсонак асосан ба алкалоидҳо (термопсин, пахикарпин, ситизин, алпин, аргентин ва ғайра)-и таркиби он вобаста аст. Баргу пояи афсонак (айёми ғунчабандӣ) 1,5–2% алкалоид дорад. Алкалоидҳои афсонак ба асаб ва мағзи сар таъсир карда, онҳоро зуд фалаҷ мегардонанд. Дар афсонак як миқдор дигар моддаҳои ҳаётан фаъол (гликозидҳо, сапонинҳо, флаваноидҳо, кислотаҳои органикӣ ва ғайра) низ ҳастанд. Пахикарпин ва ситизин барои тайёр кардани чандин дору истифода мешаванд. Афсонакро дар тиб низ истифода мебаранд. Моддаи таъсирбахши он алкалоидҳо мебошанд. Дар тибби халқӣ ҷӯшоби баргу пояи афсонак барои нест кардани киҷҷа, табобати грипп, бронхитҳо, пневмония тавсия мешавад. Чойи гулҳои хушкондаи он давои сурфаи сахт аст.
Афсурдарӯҳӣ

Афсурдарӯҳӣ, депрессия (аз) — бетобиест, ки бо ихтилоли фаъолияти рӯҳӣ (рӯҳафтодагӣ) ва ҷисмонӣ, сустии ҳаракат, ихтилоли узвҳои ҳозима ва хоб зоҳир мегардад. Дараҷаҳои гуногуни аломатҳои афсурдарӯҳӣ мушоҳида мешаванд. Масалан, рӯҳафтодагӣ бо андӯҳ, гум шудани шавқу ҳавас, ғами гарон ва хоҳиши марги хеш; сустии фаъолияти рӯҳӣ бо "заифӣ"-и тафаккур, иҷро карда натавонистани корҳои фикрӣ; заифии ҳаракат бо андаке бемадорӣ ва дар як вазъият соатҳо "шах шуда мондан"-и бемор ва ғайра Вобаста ба зуҳуроти аломатҳо афсурдарӯҳӣ сабук ва изтиробӣ мешавад. Дар рафти афсурдарӯҳии изтиробӣ андӯҳ бо "ошӯби ҳаракат", хурӯҷи яъсу ноумедӣ ҷӯр мегардад. Ин қабил беморон қиёфаи хос доранд: беист ба як нуқта нигоҳ мекунанд, имову ишораашон ноқис, ҳаракаташон суст аст. Бар хилофи муваққатан паст шудани тонуси рӯҳию физиологие, ки аслан ба шароити беруна вобаста буда, ба одамони солим хос аст, афсурдарӯҳӣ бетобии устуворест, ки ҳатто баъди бартараф шудани сабабҳои пайдоиш низ метавонад идома ёбад. Ба устувории афсурдарӯҳӣ хастагии тӯлонӣ, садамаи рӯҳии кашолёфта (ба ном афсурдарӯҳии бемадорӣ), аз сар гузарондани ғаму кулфат (ба ном афсурдарӯҳии мутаассирӣ) мусоидат мекунанд. афсурдарӯҳии одамони калонсол имкон дорад, ки баъди баъзе бемориҳои сироятӣ (масалан, грипп) инкишоф ёбад. Бе назорати духтур ва бисёр истеъмол намудани доруҳо, хусусан доруҳои таскинбахш низ афсурдарӯҳии тӯлониро ба вуҷуд меоварад. Шахсони рӯҳан заиф ва ноустувор (беморони невроз, психопатия, ашхосе, ки зарбу лат хӯрдаанд, майзадагон) зуд гирифтори афсурдарӯҳӣ мешаванд. Афсурдарӯҳӣ бетобиест, ки ҳамеша ба муолиҷа эҳтиёҷ дорад. Азбаски шахси афсурдарӯҳ дар бораи муҳити иҷтимоӣ идрок ва ақидаи хос дорад (ба ном тафаккури депрессивӣ), ӯ зудранҷ мешавад. Вақте ки "ҳама чиз сиёҳ метобад", аз баҳонаи андак ҷанҷол бармехезад ва боиси қатъи алоқа бо одамони наздик ва ҳатто худкушӣ мегардад. Дар аснои авҷ гирифтани афсурдарӯҳӣ беморонро, маъмулан, дар касалхона табобат мекунанд. Ҳангоми муолиҷаи дармонгоҳӣ (амбулаторӣ) ба ҷо овардани дастурҳои духтур оид ба тартиби қабули дору, режим ва хӯрок бечуну чаро зарур аст.
Аффект

ффект — шадидтарин ва кӯтоҳтарин ҳаяҷонзадагӣ, фишори рӯҳӣ ва эҳсосот дар шахс, ки боиси хашм, тарс, навмедӣ ва ғайра гардида, шахс дар он ирода ва идораи худро барои чанд лаҳзае аз даст медиҳад. Дар ҳолати аффект хусусиятҳои зерин пайдо мешаванд: заифшавии амиқи шуур, амнезияи пурра ё ҷузъии хотир, вайроншавии идрок ва диққат. Пайдоиши ҳолати ффект ҳамеша бо вазъияти шароитҳои муҳимми ҳаёти инсон алоқаманд аст. Аффектро инчунин ангезандаҳои қавӣ, аз қабили истифодаи калимаи бемаврид, таҳқир, таҳдид, рафтори номатлуби одамони дигар ба вуҷуд меоваранд. Ба аффект бештар одамоне гирифтор мешаванд, ки силсилаи асабашон дар мувозанати қавӣ нест. Дар ҳолати аффект майдони фаъолияти шуур маҳдуд мегардад, яъне он ба доираи маҳдуду муайяни ашёву ҳодисаҳо равона мешавад. Амалҳои дар ҳолати аффект бавуҷудоянда хусусияти автоматӣ доранд. Аффект аз се зина иборат аст: зинаи тайёрӣ, таркиш ва баъди таркиш. Дар равоншиносӣ асосан аффекти патологӣ ва физиологиро ҷудо мекунанд. Аффект ҳамчун ҳолати сабуккунанда дар адабиёти ҳуқуқӣ тавсиф дода мешавад, зеро айбдоршаванда аз рӯйи барномаи пешакӣ банақшагирифта ҷиноятро содир намекунад, балки ҳаракату рафторҳои ӯ зери таъсири шароитҳои ногаҳонӣ сурат мегиранд. Ҳолати аффект бо сонияҳо чен карда мешавад. Устувории ҳолати аффект аз дараҷаи ахлоқи шахс вобаста аст. Аз сабаби он ки аффект имкони танзими ҳудуди рафторро ниҳоят маҳдуд менамояд, тавсияҳо оид ба бартарафсозии он дар амалияи педагогӣ ва муолиҷаи рӯҳӣ мақсади пешгирикунӣ дорад. Ҳолати аффектро бо роҳи бартараф намудани вазъиятҳои онро бавуҷудоваранда, иҷрои амалҳои диққатро ба дигар тараф ҷалбкунанда ва ғайра пешгирӣ кардан мумкин аст.
Аффинаж

Аффинж (фаронс., аз – тоза кардан) — раванди металлургии ҳосил намудани филиззҳои асили ниҳоят холис (тило, нуқра ва ғайра) бо роҳи аз ҳамдигар ҷудо ва аз ғашҳо тоза кардани онҳо.
Афтиши ҷисм

Афтѝши ҷисм — ҳаракати ҷисм дар майдони ҷозибаи Замин ҳангоми ба сифр баробар будани суръати ибтидоӣ. Афтиши ҷисм зери таъсири қувваи ҷозиба, ки ба масофаи байни ҷисм, маркази Замин ва қувваи муқовимати муҳит (ҳаво, об) вобаста аст, ба амал меояд (қувваи муқовимати муҳит ба суръати ҳаракат вобаста мебошад). Афтиши ҷисм ба сатҳи Замин ба гардиши шабонарӯзии он (бо суръати кунҷии 0,0000729 радс) низ вобаста аст. Агар ғайрикуравӣ будани Замин, таъсири гардиши он (аз сабаби хурдии), инчунин муқовимати ҳаво ба назар гирифта нашавад, ҳаракати маркази вазнинии ҷисми афтанда аз рӯйи хатти росте ба амал меояд, ки он ба маркази Замин равона шудааст. Ҳангоми афтиши ҷисм дар баландии ниҳоят хурди (– радиуси Замин) вобастагии қувваи ҷозибаро сарфи назар аз ҳисоб кардан мумкин аст. Ҳаракати маркази вазнинии ҷисм бо шитоби доимии 0 (шитоби қувваи ҷозиба) ба суръати аз рӯйи қонуни афзоянда ба вуҷуд меояд (х – масофаи тайшуда нисбат ба мавқеи аввалаи ҷисм). Ҳангоми афтиши ҷисм аз баландиҳои калон вобастагии қувваи ҷозиба ва масофа + –-ро ба эътибор гирифтан зарур аст. Дар ин маврид шитоби маркази вазнинии ҷисми афтанда аз рӯйи қонуни 02 2, суръат аз рӯйи тағйир меёбад. Ҳангоми будан ифодаи суръати ҷисми афтандаро дар лаҳзаи афтиши ҷисм ба сатҳи Замин ифода мекунад ва ҳангоми будан ифодаи ба ифодаи табдил меёбад. Ҳангоми афтиши ҷисм аз баландии хурд дар ҳолати ба эътибор гирифтани таъсири гардиши Замин, ба қувваи ҷозиба қувваи марказгурези инерсия зам мешавад. Баробартаъсиркунандаи ин ду қувва қувваи вазнинии Р мебошад, ки самташ амудӣ аст. Дар ин маврид шитоби афтиши озод (шитоби қувваи вазнинӣ) аз 0 ҳам аз ҷиҳати бузургӣ ва ҳам аз ҷиҳати самт фарқ карда, ба арзи ҷуғрофиёи вобаста аст (масалан, шитоби афтиши озод дар қутб ба 9,83 мс2 ва дар хатти истиво ба 9,78 мс2 баробар аст). Дар амалия барои ҷисмҳое, ки суръати афтиши онҳо зиёд аст (масалан, афтиши тири тӯп, парашют), муқовимати муҳитро ба назар мегиранд. Ҳангоми аз баландиҳои зиёд афтодани ҷисм қувваи Кориолисро бояд ба эътибор гирифт, зеро қувваи инерсияи Кориолис ҳангоми афтиши амудии ҷисм дар Нимкураи шимолии Замин тамоюли шарқӣ ба вуҷуд меоварад.
Аффилиатсия

Аффилитсия — ҳамроҳшавӣ, ҳолати равониест, ки шахс дар он барои пайвастан бо гурӯҳ ва ҳамроҳ шудан бо ҷамоате талош меварзад. Майл ва кӯшиш ба аффилиатсия дар шахс вақте пайдо мешавад, ки дар ҳолати фишори рӯҳӣ, тарс аз чизе ва ё ваҳшати танҳоӣ қарор дошта бошад. Пайвастан бо ҷамъи дигаре вайро аз он ҳолат берун меорад, тарсу ваҳшат ва изтиробашро коҳиш медиҳад ва шиддати фишори рӯҳиро то андозае сабук мекунад. Аз даст додани аффилиатсия дар шахс эҳсоси танҳоӣ, ваҳшат ва бегонагиро ба вуҷуд оварда, ӯро ба ҳолати эҳсоси нокомӣ ва навмедӣ дучор месозад. Илова бар ин, майл ба аффилиатсия яке аз ниёзҳои фитрӣ ва хусусиятҳои равонии инсон аст.
Аффикс

ффикс (– пайвастшуда, часпида) — ҳиссаҳои ёрирасони калимасоз, ки дорои маънои грамматикӣ буда, ба аввал, мобайн ва ё охири реша пайваст шуда маънову сохти онҳоро тағйир медиҳанд. Аффиксҳо пеш аз решаву асос оянд, пешванд (префикс; ҳам-дил, бо-шукӯҳ, бе-мағз, дар-омад, фур-овардан), дар мобайн миёнванд (интерфикс: гуфт-у-гӯ, гир-у-дор, дав-о-дав) ва дар охир пайваст гарданд, пасванд (суффикс: амон-ӣ, шавқ-манд, чӯб-ин, гул-истон) ном доранд. Навъи дигари аффикс миёнванд (инфикс) мавҷуд аст (масалан дар забони англисӣ -- – истодан масдар буда, бе миёнванди – маънои "меистод"-ро мефаҳмонад) ва ин дар забони тоҷикӣ маъмул нест. Аффикс вобаста ба хусусияти маъносозӣ калимасоз (ҳам-фикр, бо-шараф, ҳалво-гар, сабз-иш, хирад-манд) ва шаклсоз (би-гуфт, ме-гуфт, корд-ча, каду-ча, чӯб-ак) шуда, баъзе аффиксҳо ҳам маънои луғавӣ ва ҳам маънои грамматикии решаро тағйир медиҳанд. Масалан: сӯз-он, даҳ-а, но-дон, сиёҳ-ӣ. Дар мавриди муайян намудани вазифаи маъносозию шаклсозии аффикс ба хусусияти маъноии онҳо дар дохили реша ё асос диққат бояд дод, зеро як зумра аффиксҳо шаклсоз бошанд ҳам (хоҳар-ча, одам-ча, кабуд-ча), хосияти калимасозӣ низ доранд (бози-ча, ало-ча, қалам-ча). Аффиксҳо дар забон вазифаҳои муҳимми луғавию грамматикиро адо намуда, аз рӯйи дараҷаи калимасозӣ дар забони муосир ба гурӯҳҳои сермаҳсул, каммаҳсул ва бемаҳсул ҷудо мешаванд. 1. Аффиксҳои сермаҳсул аз рӯйи қолаби муайяни калимасозӣ миқдоран калимаҳои бисёр месозанд: ҳам-, бо-, бе- ва ғайра 2. Аффиксҳои каммаҳсул доираи калимасозии нисбатан танг доранд ва калимаҳои бисёр сохта наметавонанд: бар-, фур-, дар-. 3. Аффиксҳои бемаҳсул танҳо бо якчанд калима омада, хусусияти қадимӣ доранд, аз давраҳои пеш то кунун ду–се калима сохтаанд: -ур (ранҷ-ур, музд-ур, ганҷ-ур).
Аффон ибни Муслим

Аффн ибни Муслѝм Абуусмон Аффон ибни Муслими Ансории Басрии Саффор — муҳаддиси Бағдод. Дар ривояти ҳадис сиқа ва ҳар шаш аз асҳоби "Саҳеҳ"-ҳои шашгона аз тариқи ӯ ҳадис овардаанд.
Афурино (ноҳияи Великоустюг, Вологда)

Афурино — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Великоустюг, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Афшин

Афшѝн (суғдӣ – соҳиб, ҳомӣ, волӣ) — унвони шоҳони Истаравшан ва баъзе волиёни Суғд пеш аз истилои арабҳо. Тамоми ҳокимияти даҳрӣ, ҳарбӣ ва динӣ дар ихтиёри Афшин буд. Асрҳои 8–9 дар Истаравшан сулолаи Ковусиён Афшин буд.. низ.
Афшин Муқим

Афшин Муқим (зод. 16 феврали 1992, ноҳияи Айнӣ, вилояти Суғд, Тоҷикистон) — рӯзноманигори тоҷик, Аълочии матбуоти Тоҷикистон. Узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон. Зиндагинома Афшин Муқим 16 феврали соли 1992 дар ноҳияи Айнӣ ба дунё омадааст. Факултети забонҳои Осиё ва Аврупои Донишгоҳи миллии Тоҷикистонро дар соли 2014 бо ихтисоси шарқшинос-филолог хатм кардааст 1. Фаъолияти корӣ Солҳои дар Кумитаи телевизион ва радиои назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва аз соли 2012 то соли 2015 дар Агентии миллии иттилоотии Тоҷикистон "Ховар" фаъолият кардааст. Аз 3 феврали соли 2014 дар вазифаи котиби матбуотии Кумитаи дин, танзими анъана ва ҷашну маросими назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон кор мекунад 1. Аз соли 2018 узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон мебошад. Ҷоизаҳо Афшин Муқим дар соли 2020 бо нишони сарисинагии "Аълочии матбуоти Ҷумҳурии Тоҷикистон" қадрдонӣ шудааст.
Афшин Ҷаъфарӣ

Афшин Ҷафарӣ — яке аз овозхонони попи эронӣ мебошад. Замина Суруди Афшин бо номи, дар бисёр радио ва ТВ эронӣ пахш шуда буд. Илова бар сурудҳои форсиаш, ӯ ва бародараш Амир Алӣ якчанд сурудҳоеро бо олмонӣ хондаанд. Сурудҳояш попи Ғарб ва забони форсиро як карда жанри замонавӣ дорад. Дискография 1. Ситора 2. Ғарибӣ 3. Эй Дил 4. Буи Борон 5. Ту Барам 6. Асалӣ 7. Нома Навис 8. Инструментал 1. Отиш 2. Ситора 3. Духтари Сарзамин 4. Модар 5. Табло 6. Шаҳри Ошноӣ 7. Ту Метавонӣ 8. Инструментал 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10.
Аффриката

Аффрикта, дар забони русӣ "ц" (аз т ва с), дар забони тоҷикӣ "ҷ" (аз д ва ж) ва "ч" (аз т ва ш) аффриката мебошад, ки аз ду ҷузъ иборат буда, дар як махраҷ (дар қисми пеши забон дар натиҷаи ба бехи дандонҳои боло расидани нӯги забон) ба амал омадаанд. Аффрикатаҳо аз таркиби овозҳои дигар (масалан, кш, пж ва ғайра) бо он фарқ мекунанд, ки: Барои ҳосил шудани аффриката фақат давомнокии вазъияти узвҳои нутқ зарур аст.
Афшон

Афшн — як навъи ороиши китоб, дар матни китоб ё дар ҳошияи он пошидани оби тило. Ҳамчунин бо рангҳои гуногун заминаи коғаз хол-хол рангомезӣ мешавад. Амали Афшон бо ёрии олатҳои махсус иҷро мегардад, ки онро зарафшон низ мегӯянд. Афшон дурушт ва бехта мешавад. Афшони бехтаро Муҳаммад Муъмин ибни Хоҷа Абдуллоҳи Марворид ихтироъ намудааст.