Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон

Вазорати тандурустии Ҷумҳурии Тоҷикистон — мақомоти иҷроияи марказии ҳокимияти иҷроияи Ҷумҳурии Тоҷикистон дар соҳаи тандурустӣ. Фаъолияти В. аз татбиқ намудани сиёсати ягонаи давлатӣ дар соҳаи тандурустӣ ва ба низоми муайян даровардани санадҳои меъёрии ҳуқуқии бахши тандурустӣ иборат мебошад. В. бар асоси Конститутсия (Сарқонун)-и Ҷумҳурии Тоҷикистон, қонунҳои конститутсионӣ, қонунҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон, санадҳои Маҷлиси миллӣ ва Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, фармонҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, қарорҳои Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва асноди ҳуқуқии байналмилалии аз тарафи Ҷумҳурии Тоҷикистон эътирофшуда, Низомномаи Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 3 марти 2014 тасдиқ шудааст, фаъолияти хешро созмон медиҳад. Таъсис То соли 1917 нигаҳдории тандурустӣ дар Тоҷикистон ҳамчун системаи давлатӣ вуҷуд надошт. Баъди ба Русия ҳамроҳ карда шудани Осиёи Миёна ҳукумати подшоҳӣ барои хидматрасонии тиббии аҳолии ин сарзамин ба ҳар сари кас соле 14 тин ҷудо мекард. Аморати Бухоро бошад, барои ниёзмандии тандурустии мардум фалсе харҷ намекард. Шароити хеле вазнини моддию маишии мардум, зиндагонии қашшоқона, бесаводӣ, таъсири хурофот, вазъияти беҳдошти бади маҳалу манзилҳо, ифлосӣ ва пурсироятии муҳити атроф – об, ҳаво ва хоку хӯрок боиси паҳн гардидани бисёр бемориҳои гузаранда – сорию вогир, касбию иҷтимоӣ – безгак, чечак, вабо, тоун, ришта, ҳасба, домана, кузоз, ҳорӣ, хуноқ, сулфакабудак, сурхакон, махмалак, сил, зотулҷанб, исҳоли хунин, фалаҷ ва амсоли инҳо мегардиданд. Соли 1913 дар ҳудуди Тоҷикистони ҳозира 1 беморхона, ки 40 кат, 13 духтур ва 32 нафар корманди миёнаи тиббӣ дошт, амал мекард. Солҳои аввали Ҳокимияти Шӯравӣ ба Тоҷикистон аз дигар ҷумҳуриҳо, аксаран аз Федератсияи Русия ва Украина кормандони тиб фиристода шуданд. Соли 1924 Комиссариати халқии нигаҳдории тандурустии ҶМШС Тоҷикистон таъсис ёфт. Пас аз ташкил ёфтани ҶШС Тоҷикистон бисёр бемориҳои иҷтимоӣ ва сироятӣ тамоман аз байн рафтанд. Солҳои сиюми садаи аввал дар Хуҷанд, баъд дар Сталинобод (ҳозира Душанбе) техникумҳои тиббӣ ва соли 1939 дар Сталинобод Институти тиббӣ таъсис ёфтанд. Соли 1946 аввал ба Вазорати нигаҳдории тандурустӣ ва баъдан ба Вазорати тандурустии ҶШС Тоҷикистон ва аз соли 2013 ба Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон табдили ном намуд. Сохтори вазорат Дар даврони Истиқлоли давлатӣ ва гузариш ба муносибатҳои иқтисоди бозоргонӣ мақсаду вазифа ва уҳдадориҳои Вазорати молияи Ҷумҳурии Тоҷикистон куллан тағйир ёфта, системаи молияи давлатӣ мувофиқи сохтори нав ташкил карда шуд. Сохтори дастгоҳи марказӣ Роҳбарият; Раёсати ислоҳот, кумаки аввалияи тиббию санитарӣ ва робитаҳои байналмилалӣ; Раёсати таҳсилоти тиббию фармасевтӣ, сиёсати кадрҳо ва илм; Раёсати иқтисодӣ ва банақшагирии буҷети соҳаҳои тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолӣ; Раёсати ташкили хидматрасонии тиббӣ ва технологияҳои муосир; Раёсати ташкили хидматрасонии тиббӣ ба модарону кӯдакон ва танзими оила; Раёсати фарматсия ва молҳои тиббӣ; Раёсати амнияти санитарию эпидемиологӣ, ҳолатҳои фавқулода ва кумаки фаврии тиббӣ; Раёсати ҳифзи иҷтимоии аҳолӣ; Шуъбаи баҳисобгирӣ ва муҳосибот; Шуъбаи ҳуқуқ; Шуъбаи аудити дохилӣ; Шуъбаи назорат, коргузорӣ ва корҳои махсус; Бахши котибот. Муассисаҳои системаи вазорат Корхонаи давлатии за-ди протезию ортопедии шаҳри Душанбе, бо филиалҳояш дар шаҳрҳои Хуҷанд, Кӯлоб ва Хоруғ. Роҳбарони вазорат У. Шамсиддинова (1929–30), Ҷ. Имомов (1930–35), А. И. Болшемянников (1936–37), А. Азимова (1938–39), И. Я. Бобохоҷаев (1951–53), К. Ю. Аҳмадов (1953–57), Я. А. Раҳимов (1957–62), И. Я. Саженин (1962–85), Г. К. Пӯлодова (1985–90), Ҷ. Иномзода (1990–92), А. Аҳмадов (1992–2003), Н. Файзуллоев (2003–06), Р. Ф. Абдураҳмонова (2006–08), Н. Ф. Салимзода, Насим Хоҷа Олимзода (аз 2017). Адабиёт.