ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Ҳазорчашма (деҳа, н. Рашт)

Ҳазорчашма — деҳа дар ҷамоати деҳоти Хичбораки ноҳияи Рашт. Аз Ҳазорчашма то маркази ҷамоат 27 км, то маркази ноҳия 57 км. Аҳолиаш 458 нафар, тоҷикон.
Ҳазорчашма (кӯл)

Ҳазорчашма — номи кӯл дар ноҳияи Панҷакенти вилояти Суғди Ҷумҳурии Тоҷикистон буда, дар нишебии шимолии қаторкӯҳи Ҳисор, дар водии қисми болооби дарёи Шинг шохоби рости дарёи Моғиён, ҳавзаи Зарафшон воқеъ гаштааст. Манбаи асосии кӯл оби дарёчаест, ки аз ин кӯл 2 км болотар аз Марғзор ҷорист. 1 Об ба дохили кули Ҳазорчашма аз ду тараф аз дарахти сурх ва Марғзор ҷорӣ мешавад. Эҳтимол аз сабаби сард будани об ғайр аз курмоҳи дигар намуди ҷонварони зериобӣ зиндагӣ карда наметавонанд. Ин кул дар дараи нисбатан васеъ ҷойгир аст. Ин аст, ки сокинони маҳаллаҳои поёни Оби ҳаёт, Сари сангпул, сойи Марғзор ин мавзеъро тобистони дароз — аммо ин ҷо он на он қадар дароз аст, ҳамчун чарогоҳ истифода мебаранд. Ҳатто оғилҳои худро дар ҳамин ҷо бунёд кардаанд. Кули Ҳазорчашма нисбат ба дигар кулҳо сабуру ором аст ва рангаш сиёҳчатоб мебошад. Ҳамин тавр ҳама кулро дидем. Таассурот олист. Аҷиб он ки аз Ҳафткӯл танҳо кули Марғзор ва Ҳазорчашма дар фасли дай ях мебанданд ва барои мардум ҳамчун пул хидмат мекунанд. Обдави ин кулҳо моро мутахаййир кард. Яъне аз кули 7-ум ба кули 6-ум об ба таври муқаррарӣ тавассути дара ҷорӣ мешавад. Кули 6-ум обрав надорад ва поёноби он гум мешавад оби он бо тайи замин ба кули 5-ум мерезад. Болои он мардум хона андохтаанд. Ва ин раванд то кули поёни айнан ҳамин хел идома меёбад. 2 Нигаред низ.
Ҳазрат Совмен

28666398? 4375459? Ҳазрат Маҷидович Совмен (адиг. Шъэумэн Хьазрэт Мэджыдэ ыкъор май соли 1937, А. Афипсип, ноҳияи Хакуратинский (ҳоло ноҳияи Тахтамукайский, Адигея), Вилояти Мухтори Адигея, Кишвари Азов-Черноморски РСФСР, СССР) — соҳибкор, арбоби давлатӣ ва сиёсии Русия. Президенти Ҷумҳурии Адигея аз 8 феврали соли 2002 то 13 январи соли 2007. Президенти Адигея 13 январи соли 2002 Ҳ. Совмен дар интихоботи президентии Ҷумҳурии Адигея зиёда аз 69,74% овоз гирифта, ғолиб омад. Маросими ифтитоҳ 8 феврали соли 2002 баргузор шуд. Узви Шӯрои Олии ҳизби Русияи ягона. Дар давраи роҳбарии ӯ дар ҳукумати ҷумҳурӣ ҳафт сарвазир, шаш вазири кишоварзӣ, панҷ вазири матбуот 1 иваз карда шуданд, шӯъбаи мубориза бо терроризми ФСБ барҳам дода шуд. Ба вазифаи президенти Ҷумҳурии Адигея Ҳ. М. Совмен ҶСП "Полюс"-ро ба Норилск Никел ба маблағи 7,4 миллиард рубл арзёбӣ кардааст. 13 январи соли 2007 Аслан Тхакушинов 2 ӯро дар вазифаи президентӣ иваз кард.
Ҳазрати Исо

Вай Масеҳ, Исо ибни Марям (а), охирин паёмбар аз паёмбарони Бани Исроил аст. Номи эшон Исо ва лақабашон Масеҳ мебошад. Ба ӯ Ибни Марям низ гуфта мешавад, ки ин ном баргирифта аз номи модараш Марям духтари Имрон аст. Вай фақат аз як модар ба дунё омад ва падаре надошт. Дар Қуръони Карим дар бораи ӯ чунин омадааст: Имрон падари Марям назди Бани Исроил шахсияти бузурге буд. Ҳамсараш нозо буд ва синни худи ӯ рӯ ба фузунӣ ниҳода дар ҳоле ки ҳанӯз соҳиби фарзанде набуд. Ӯ дар ниёиши худ аз Худованд дархост намуд, то фарзанди писаре ба ӯ ато кунад ва назре карда буд, ки он фарзандро вақфи ибодати Худованд ва хидмат ба хонаи Худо (Байт-ул-муқаддас) намояд. Худованд дуои ӯро мустаҷоб кард, аммо фарзанде, ки ба дунё омад духтар буд, ки Марям ном гирифт. Ҳамсари Имрон пас аз таваллуди Марям дуо кард, то Худованд ин духтарро ҳифз намояд ва фарзандони ӯро аз васвасаҳои шайтон дар амон нигаҳ дорад. Калимаи "Масеҳ" чунон чӣ муфассирон гуфтаанд, бинобар эҳтимоли бештар ба маънои "муқарраб" ё "муборак" (хуҷаста) ё "малак" (фаришта) аст. Ин масъала дар Қуръон чунин бозгӯ шудааст:.
Ҳазрати Шоҳ

Ҳазрати Шоҳ (Ҳазратишоҳ) — қаторкӯҳ дар ҷануби Тоҷикистон, ки ба қисми ғарбии қаторкӯҳи Дарвоз пайванд аст. Дарозии қаторкӯҳ аз 55 км иборат буда, қуллаи баландтаринаш 4088 метрро ташкил медиҳад. Дар ин қаторкӯҳ бештар буттаҳо ва растаниҳои гуногун мерӯянд.
Ҳазрати Эмом

Ҳазрати Эмом — деҳа дар ҷамоати деҳоти Лангардараи ноҳияи Шамсиддин Шоҳин. Аз Ҳазрати Эмом то маркази ҷамоат 20 км, то маркази ноҳия 95 км. Аҳолиаш 267 нафар, тоҷикон.
Ҳазрат Сабоҳӣ

Ҳазрат Сабоҳӣ (зод. 1948, Самарқанд) — рӯзноманигор, санъатшинос ва тарҷумон и тоҷик. Узви Иттиҳодияи журналистон, Иттиҳодияи кинематографистон ва Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон мебошад. Номзади илми санъатшиносӣ. Дорандаи ҷоизаи "Китоби беҳтарини соли 1988 дар бахши санъатшиносӣ" (Москва, 1988). Зиндагинома Ҳазрат Сабоҳӣ 15 декабри соли 1948 дар гузари Чорраҳаи ш. Самарқанд ба дунё омадааст. Шуъбаи журналистии факултети филилогияи УДТ ба номи В. И. Ленинро хатм кардааст. Ходими адабӣ, мудири шуъбаи адабиёт ва санъат, котиби масъули рӯзномаи "Комсомоли Тоҷикистон" (ҳоло — "Ҷавонони Тоҷикистон"—1976). Пас аз хатми аспирантура ходими хурд ва калони илмӣ, ходими пешбари илмӣ, мудири шуъбаи таърихи санъат дар Пажӯҳишгоҳи таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии Академияи илмҳои Тоҷикистон. Тарҷумон дар гурӯҳи мушовирони вазорату муассисаҳои давлатии Афғонистон. Котиби масъули рӯзномаи "Овози Самарқанд", тарҷумони Созмони садо ва симои Хуросони Ҷумҳурии Исломии Эрон (2000 2011). Аз с. 2011 — муҳаррир ва мутарҷими Агентии миллии иттилоотии "Ховар" дар назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон. Ҳоло дар Самарқанд кору зиндагӣ дорад. Ҳамсари ӯ рӯзноманигор ва шоира Маҳбуба Неъматзода аст. Эҷодиёт Муаллифи китобҳои "Таҷассуми кинематографии осори устод С. Айнӣ", мунтахаботи Вофии Самарқандиро бо номи "Армуғон", ҳамчунин, девони ашъори Орифи Гулханӣ (Самарқанд, 2000)-ро бо пешгуфтори муфассалу тавзеҳот тадвин ва чоп кардааст. Барои донишомӯзони синфҳои 4-уми мактабҳои тоҷикии Ӯзбекистон китоби хонише таҳия намудааст, ки дар бахши тоҷикии нашриёти "Ӯзбекистон" (Тошканд) аз соли 2003 то имрӯз ба табъ мерасад. Бештар аз 100 мақолаи илмӣ, тақриз ва навиштаҳои дигари Ҳазрат Сабоҳӣ дар маҷаллаву маҷмӯаҳои Тоҷикистон, Афғонистон, Эрон, Русия, Украина ва Литва чоп шудаанд. Як силсила мақола, рисола ва китобҳои дарсиро дар бахши санъат ба тоҷикӣ гардондааст. Дар сайтҳои "Сентр-Азия" (Русия) ва "Бозтоб" (Эрон) 12 мақолаи ҷавобияи вай ба таҳрифкунандагони таъриху фарҳанги бостонии халқи тоҷик эълом шудааст. 1 Намунаи осор Яке аз тартибдиҳандагони Луғати русӣ-тоҷикии истилоҳоти санъат. — Душанбе: ЭМТ, 2004. Ашъораш дар маҷмӯаи "Аз Самарқанди чу қанд" — Теҳрон, 2006 чоп шудааст. Китобҳои "Низоми сиёсии империализми муосир" — М.:Прогресс, 1988, "Санъати тасвирии Тоҷикистон" — Душанбе: "Адиб", 1989, "Дастури таълими санъати тасвирӣ" (барои омӯзгорон). — Душанбе: "Маориф", 1989 ва ғ.-ро ба дарӣ ва тоҷикӣ тарҷума намудааст.
Ҳаитбай Худайбергенов

Ҳаитбай Худайбергенов (1906, деҳаи Ушаган, волости Қара-Клин, уезди Шурахон, Вилояти Сирдарё - 1995) — ходими давлатии шӯравӣ ва ҳизбӣ. Зиндагинома Худайбергенов аъзои ҲКУ (б) аз соли 1929 техникуми кишоварзии Ашқободро хатм Кардааст. Дар солҳои 1930-1932 ва 1933-1934 дар Институти кишоварзии Туркманистон таҳсил кардааст, котиби партком. Вакил дар анҷумани 18-уми ҲКУ (б), узви Комиссияи марказии тафтишотии ҲКУ (б). Вакили Шӯрои олии ИҶШС Даъвати 1. Мукофотҳо Оила Писарон — Ботур Худайбергенов, доктори илмҳои тиб, Мурат Худайбергенов (23.11.194427.5.2008), доктори илмҳои тиб, узви—вобастаи АИ ҶШС Туркманистон. Нигаред низ Манбаъ.
Ҳайбарчашма

Ҳайбарчашма — деҳа дар ҷамоати деҳоти Балҷувони ноҳияи Балҷувон. Аз Ҳайбарчашма то маркази ҷамоат 6 км, то маркази ноҳия 6 км. Аҳолиаш 59 нафар, тоҷикон.
Ҳайати Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон (аз 2013)

ҲАЙАТИ ҲУКУМАТИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН Инчунин нигаред Пайвандҳо.
Ҳайбатуллоҳ Охундзода

Мавлавӣ Ҳайбатуллоҳ Охундзода — шахсияти мазҳабӣ ва сиёсии афғон, раҳбари феълии ҷунбиши ифротгарои Толибон аз моҳи май 2016. Аз 15 августи 2021 — амалан ҳокими аксари манотиқи Афғонистон. Зиндагинома Ҳайбатуллоҳ Охундзода дар соли 1961 дар вулусволии Панҷвоӣ дар вилояти Қандаҳор дар подшоҳии Афғонистон мутаваллид шуд. Мутааллиқ ба қабилаи паштуни нурзай аст. Аз хонаводае фақир ва мазҳаби омадааст. Падараш, мулло Муҳаммад Охунд, чеҳраи мазҳабии барҷастае дар рустои худ ва имоми ҷамоати масҷиди хурди маҳаллӣ буд. Ӯ бидуни доштани замини шахсии худ, ба ҳамроҳи хонаводааш комилан ба садақаву закот вобаста буд ва мунҳасиран ба фаъолиятҳои мазҳабӣ машғул буд. Ҳайбатуллоҳ Охундзода таҳсилоти исломии аввалияи мазҳабии худро назди падараш фаро гирифт. Пас аз шурӯъи ҷанги Афғонистон дар соли 1979, Ҳайбатуллоҳ Охундзодаи 18-сола маҷбур шуд ба ҳамроҳи хонаводаи худ ба Покистон фирор кунад ва дар шаҳри Кветта, наздики марзи Покистон ва Афғонистон мустақар шавад. Дар онҷо таҳсилоти динии худро идома дод ва сипас яке аз мадорисро раҳбарӣ кард 1.
Ҳайвуд Ривер

ҳвӯд ревир — номи дарёе аст, ки дар давлати Канада равон аст.
Ҳаёти вуҳуш

Ҳаёти вуҳуш (аз) ба куллияи ҷондорои аз қабили бустондорон, паррандагон, хуррандагон ва дузистони атлоқе мешавад, ки ба сурати ваҳши ва табии бидуни дахолат ё кумаки инсон ба рӯи коре замини зиндагӣ карда ва об ва ғизои худро худ таъмин мекунад ва худшикор карда ва ё шикор мешавад. Ҳаёти вуҳуш аз пистондорон, паррандагон, хазандагон, дузистон ташкил шудааст.
Ҷонварон

Ҷонвар, ҳайвон — гурӯҳи калони организмҳо мебошад ва ба гурӯҳчаҳо зерин тақсим мешавад.
Ҳайдар Одиназода

Одиназода Ҳайдар Одина (Одинаев Ҳайдар Одинаевич; зод. 2 декабр 1955) — доктори илмҳои техникӣ, профессор, узви вобастаи АМИТ. Зиндагинома Ҳайдар Одиназода 2 декабри соли 1955 ба дунё омадааст. Ҳайдар Одиназода соли 1983 баъди хатми Институти политехникии Тоҷикистон дар кафедраи "Технологияи металлҳо ва ҳифзи меҳнат"-и муассисаи номбурда ба ҳайси ассистент ба кор шурӯъ кардааст. Соли 1985 аспиранти Институти химияи Академияи илмҳои Тоҷикистон буд ва соли 1989 диссертатсияро ҳимоя кард. Солҳои дар Вазорати саноат ва коркарди захираҳои хом, Вазорати иқтисод ва аз моҳи июни соли 1996 то моҳи июни соли 2005 ҳамчун ҷойнишини вазири маорифи Тоҷикистон фаолият кардааст.
Ҳайдар (деҳа)

Ҳайдар Хайдар) — деҳа дар вилояти Туркистони Қазоқистон. Дар ноҳияи Пахтаарал ҷойгир аст. Аҳолӣ Дар соли 2009 1740 нафар аҳолӣ дошт.
Ҳайдар Абубакр Аттос

Ҳайдар Абубакр Аттос (5 апрели 1939, Ал-Хурайда (Ҳадрамавт, протекторати Британияи Адан) — ходими сиёсӣ ва давлатии Яман аст. Зиндагинома Ҳайдар Абубакр Аттос 5 апрели соли 1939 дар ал-Ҳурайдаи вилояти Ҳадрамавт таваллуд шудааст. Маълумоти миёнаро дар Ямани Ҷанубӣ ва маълумоти олиро (Коллеҷи олии техникӣ) дар Қоҳира гирифтааст. Муҳандиси барқ бо дараҷаи бакалаврӣ дар соҳаи муҳандисӣ 2. Соли 1960 ба Ҷунбиши миллатгароии араб ҳамроҳ шуд 3. Иштирокчии фаъоли ҷанги озодихоҳӣ, аз соли 1963 узви Ҷабҳаи миллии озодихоҳии Ямани Ҷанубӣ, солҳои 1972-1978 узви Кумитаи марказии Ташкилоти ягонаи сиёсии Ҷабҳаи Миллӣ 2 3. Аттос дар вазорати корҳои ҷамъиятии Ҷумҳурии демократии Ямани Ҷанубӣ кор кардааст, баъдан ба ҳайси муҳандиси шӯъбаи таъминоти барқи вилояти Ҳадрамавт кор кардааст. Аз апрели соли 1969 — вазири корҳои ҷамъиятӣ ва нақлиёти Ҷумҳурии Халқии Ямани Ҷанубӣ, аз соли 1975 — вазири нақлиёт. Аз октябри соли 1977 — и.в. вазири сохтмон, аз декабри соли 1978 — вазири сохтмон. 14 феврали соли 1985 дар иҷлосияи Шӯрои Олии Халқии ҶДХЯ сарвазири Ҷумҳурии Демократии Халқии Яман тасдиқ карда шуд, инчунин аъзои Президиуми Шӯрои Олии Халқӣ (ШОХ) интихоб карда шуд. Вай то 8 феврали соли 1986 дар ин вазифа кор мекард. Аз анҷумани Ҳизби сотсиалистии Яман (октябри 1978) — аъзои КМ ҳизб, дар анҷумани (фавқулодда) соли 1980 боз ба аъзогии КМ ҳизб интихоб шудааст, аз 11 январи соли 1985 — аъзои Бюрои Сиёсии КМ Ҳизби сотсиалистии Яман. Бо чандин орденҳои яманӣ ва хориҷӣ, аз ҷумла бо ордени "Нишони Фахри"-и ИҶШС мукофотонида шудааст 2. Аз 24 январи соли 1986 — ҷонишини раиси Президиуми Шӯрои Олии Халқӣ (ШОХ) ва иҷрокунандаи вазифаи Раиси Президиуми Шӯрои Олии Халқӣ. Аз 8 феврали соли 1986 — раиси Президиуми Маҷлиси халқӣ. Аз 22 май и 1990 то 9 май и 1994 - Сарвазири Ҷумҳурии муттаҳидаи Яман. Аз 21 май и 1994 то 7 июл и 1994 - Сарвазири Ҷумҳурии демократии эътирофнашудаи Яман дар давраи ҷанги шаҳрвандӣ 4. Аз моҳи июли соли 1994 дар Урдун, баъдан дар Амороти Муттаҳидаи Араб ва Арабистони Саъудӣ дар бадарға буд 5. Ӯ ғоибона дар соли 1998 ба қатл маҳкум шуда буд, вале моҳи майи соли 2003 бо фармони афви умумӣ озод гардида сипас ба Яман баргашт. Оиладор ва соҳиби се фарзанд 3. Адабиёт.
Ҳайдар Саидаҳмадов

Ҳайдар Саидаҳмадов – ҳунарпешаи Театри давлатии академии драмавии ба номи А. Лоҳутӣ, Ҳунарпешаи хизматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон.
Ҳайдар Раҳматов

Ҳайдар Бобоевич Раҳматов — олим, иқтисоддон, доктори илмҳои иқтисодӣ, профессор Зиндагинома Ҳайдар Раҳматов 19 майи соли 1957 дар ноҳияи Фархор ба дунё омадааст. Фаъолияти илмӣ Раҳматов Ҳ. Б. зиёда аз 70 мақолаҳои илмӣ, илмӣ-методӣ навишта ва аз чоп баровардааст, дар конфрентсияҳои байналхалқӣ ва ҷумҳуриявию донишгоҳӣ баромаднамудааст. Ду монография, як китоби дарсӣ ва 4 брошюра навишта аз чоп баровардааст. Дар ҳалли чунин масъалаҳои илмӣ, ба монанди, таҳлили ислоҳоти аграрии ҶТ ва ташаккули муносибатҳои бозорӣ, таҳқиқи хусусиятҳои сектори аграрии иқтисоди миллӣ, батартиб дарории муносибатҳо оид ба истифодаи замин ва алоқамандии онҳо бо моликият, рента ва даромадҳои истеҳсолкунандагони кишоварзӣ ҳиссаи худро гузоштааст. Аз соли 1978 инҷониб, яъне 38 сол боз ба тарбияи насли наврас, ҷавонон машғул шуда чандин шогирдони ва мутахасисони баландихтисос ва болаёқати соҳаи иқтисод, аз ҷумла, 3 нафар номзадҳои илмро ба воя расонидааст, ки қариб дар ҳамаи соҳаҳои мухталифи ватани азизамон иҷрои вазифа намуда истодаанд. Осор Адабиёт доир ба Ҳайдар Раҳматов.
Ҳайдар Алиев

доктори фахрии Донишгоҳи давлатии муносибатҳои байналмилалии Маскав (МГИМО) (9 январ 1964) 4343764? (28 август 1995) 119809054? (30 май 2003) Ҳайдар Алиев, Гейдар Алирза огли Алиев (озарӣ:) — ходими давлатӣ ва ҳизбӣ, Котиби якуми ҲК ҶШС Озарбойҷон, Президенти Озарбойҷон, ду карат Қахрамони меҳнати состалистӣ. Зиндагинома Посдорӣ Фурудгоҳи байналмилалии Боку номи Ҳайдар Алиевро дорад. Дар шаҳри Уляновск майдон, дар шаҳри Киев боғи истироҳатӣ, дар шаҳрҳои Боку, Анқара, Истанбул, Бухарест, хиёбон дар шаҳрҳои Остона, Малгобек, Анқара ва ғайра кӯчаҳо ба номи Ҳайдар Алиев гузошта шудааст. Ҳар сол дар рӯзи таваллуди Ҳайдар Алиев (10 май) дар макотиби миёнаи Озарбойҷон дарси якум ба Ҳ. Алиев бахшида мешавад.
Ҳайдар Саидов

Ҳайдар Раҳматович Саидов (25.12.1940) шаҳри Хуҷанд, вилояти Суғд — олим, омӯзгор, номзади илмҳои физика-математика дотсент. Корманди шоистаи Тоҷикистон, Аълочии маорифи Тоҷикистон. Зиндагинома Соли 1963 Донишгоҳи миллии Тоҷикистонро хатм кардааст. Ихтисос: муаллими физика. Солҳои 1966-1972 - корманди хурд ва калони илмии Пажӯҳишгоҳ Физика-техникаи Академияи илмҳои Тоҷикистон. Солҳои 1972-1974 - дотсенти кафедраи физикаи ДДОЛ ба номи С.М.Киров. Солҳои 1974-1978 - ноибректори корҳои илмӣ ДДОЛ ба номи С.М.Киров. Солҳои 1978-1993 - ноибректори корҳои таълими ДДОЛ ба номи С.М.Киров. Солҳои 1997-1999 - декани факултаи физика-техникаи Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров. Солҳои 1999-2001 - мудири кафедраи физикаи умумии Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров. Солҳои 1993-1999 ва 2001 - то ҳоло - дотсенти кафедраи физикаи назариявии Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров.
Ҳайдаралӣ

Ҳайдаралӣ — деҳа (қишлоқ) дар ноҳияи Бӯстонлиқи вилояти Тошканд, Ҷумҳурии Ӯзбекистон 1.
Ҳайдари Кулчапаз

Ҳайдари Кулчапаз (1;? — 1551) — шоир и форс-тоҷик, устоди Ғазолии Ҳиравӣ.
Ҳайдарали Азимов

Ҳайдарали Азимов - раққоси балет Театри давлатии академии опера ва балети ба номи Садриддин Айнӣ.
Ҳайдар Сафиев

Сафиев Ҳайдар (5 феврали 1950, Кӯлоб — 20 январи 2023, Душанбе) — кимиёдон, доктори илмҳои кимиё, профессор, Дорандаи Ҷоизаи давлатии ҶТ ба номи Абӯалӣ ибни Сино, Узви пайвастаи Фарҳангистони улуми Тоҷикистон.
Ҳайдар Ҷамол

Ҳайдар Ҷамол Ҷаҳодович (озарбойҷонӣ: ноябри 1947, Маскав — 5 декабри 2016, ки дар Алма-Ато) — ходими исломӣ ва ҷамъиятии Русия. Раиси Кумитаи исломии Русия; ҳамшарики раис ва узви раёсати Ҳаракати ҷамъиятии умумирусиягии Мероси исломии Русия; узви доимии Созмони Конфронси исломӣ ва мардуми араб; яке аз саҳмгузорони таъсис ва узви шӯрои ҷамъиятӣ Ҷабҳаи чапи Русия; вакили маҷлиси миллии Федератсияи Русия. Иштирок дар Роҳпаймоии норозиёнро қабул кард. Зиндагинома Ҳайдар Ҷамол 6 ноябри соли 1947 дар Маскав таваллуд шудааст. Падар — рассом Ҷоҳид Ҷамол, озарбойҷонӣ, модар рус — савораи ҳирфаӣ Шаповалова Ирина Игоревна. Падараш, Ҷоҳид (Ҷоид) Шамил оғлу Ҷамол, рассоми шоистаи Русия. Ӯ дар деҳаи Гӯлабли и Озарбойҷон таваллуд шудааст ва дар омӯзишгоҳи давлатии рассомии ба номи Азимзода Азим таҳсил кардааст. Донишкадаи рассомии Маскави ба номи Суриковро бо ихтисоси рассом-наққош хатм кардааст, узви Иттифоқи рассомони ИҶШС (аз соли 1957), аввал дар МАРХИ ва сипас дар Строгановка дарс додааст. Адабиёт.
Ҳайдари Қассоб

Ҳайдари Қассоб — амири Сарбадорони Сабзавор, вориси Заҳируддин Каробӣ.
Ҳайдари Шерозӣ

Ҳайдари Шерозӣ — яке аз шоирони ҳамзамони Хоҷӯи Кирмонӣ ва рақиби вай буда, ба ҳокими замон Абӯсаид надим ва дӯст будааст. Пас аз даргузашти Абӯсаид (с. 1335) Ҳайдар ба Шероз, ба дарбори Абӯисҳоқи Инҷу кӯчида меояд. Аз Ҳайдари Шерозӣ девоне боқӣ мондааст, ки дар он якчанд қасида ва мадҳияҳое дар ситоиши сулолаи Музаффариён, ғазалиёт ва ҳаҷвияю қитъаҳо мавҷуд аст. Аз ғазалиёт.
Ҳайдаробод (деҳа, н. Ваҳдат)

Ҳайдаробод — деҳа дар ҷамоати деҳоти Гулистони ноҳияи Ваҳдат. Аз Ҳайдаробод то маркази шаҳр 6 км. Аҳолиаш 918 нафар, тоҷикон.
Ҳайдаробод (деҳа, н. Носири Хусрав)

Ҳайдаробод — деҳа дар ҷамоати деҳоти Наврӯзи ноҳияи Носири Хусрав. Аз Ҳайдаробод то маркази ҷамоат 8 км, то маркази ноҳия 13 км. Аҳолиаш 503 нафар, тоҷикон.
Ҳайлигендамм

Хайлигендамм - истироҳагоҳе, ки дар он ҷо вохурии Кишварҳои бузур -8 соли 2007 дар Олмон баргузор мегардад. Нигористон.
Ҳайдаршо Пирумшоев

Ҳайдаршо Пирумшоев – олим, муаррихи шинохташудаи тоҷик, доктори илмҳои таърих, профессор Зиндагинома Ҳайдаршо Пирумшоев - 30 декабри соли 1944 дар ноҳияи Ванҷ чашм ба олами равшан кушодааст. Хатмкунандаи омӯзишгоҳи педагогии шаҳраки Навободи ноҳияи Ғарм ва Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ мебошад. Фаъолияташ дар ҳамин баргоҳи илму маърифат гузаштааст, зинаҳои коромӯз (ассистент), муаллими калон, дотсент, декани факултаи таърих, мудири кафедраи таърихи Тоҷикистонро тай кардааст. Аз соли 1996 баробари омӯзгорӣ мудирии шуъбаи таърихи қадим, асрҳои миёна ва нави Пажӯҳишгоҳи таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии ба номи Аҳмади Дониш -и АИ Тоҷикистонро ба зимма дорад. Инчунин, зиёда аз 17 сол ба ҳайси профессори кафедраи таърихи умумӣ ва ватании Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон ба муҳассилин дарс медиҳад. 1 Фаъолияти илмӣ Самту паҳлӯҳои фаъолияти илмию таҳқиқотии профессор Ҳайдаршо Пирумшоев хеле фароҳ аст, вале ҷавҳари онро масоили таърихнигорӣ ташкил медиҳад. Дар бобати омӯзиши муносибати Русия ва Осиёи Миёна замони то инқилоби соли 1917 ковиши илмияш шоистаи ҳама гуна ситоиш аст, аз баракати заҳматаш ба илм маъхазҳои нав ворид гаштанд. Соли 1979 дар мавзӯи "Инъикоси шаҳрҳо ва ҳаёти шаҳри Бухорои шарқӣ охири асри Х1Х – ибтидои асри ХХ дар асарҳои тадқиқотчиёни тоинқилобии рус" рисолаи номзади илми таърих ва соли 1996 оид ба "Муносибатҳои Русия ва Осиёи миёна асрҳои - миёнаи асри Х1Х дар таърихнигории рус" рисолаи докторӣ ҳимоя намудааст. Ӯ ба бисёр ҷанбаҳои торики равобити Русия ва Осиёи Миёна равшанӣ андохтааст. Барои ин олими пухтакор таърих афсонаи ширин нест, балки саропо илм аст, дирӯз имрӯз ва фардои инсонҳост, бо ҳазорон мушкилот саҳифаҳои норавшани таърихи меҳану миллаташро омӯхта, афзалияту кӯтоҳиҳояшонро муайян месозад, бо ҳавсалаи тамом ва масъулият корро анҷом медиҳад, ба ҳар ҳодисоту далели таърихи аз нуқтаи назари ҳамон давра ва арзишҳои муосири илмӣ баҳо мегузорад. Яке аз ҷиҳатҳои фарқунандаи пажӯҳишаш сабку услуби хоси нигориш мебошад, вай масоили илмиро бо маҳорати баланд мавриди таҳқиқу таҳлил қарор дода, дар сурати лузум ба он обу ранги бадеӣ медиа ба хонанда наздику шавқовар менамояд. Муҳаққиқ ҳамзамон дар пажӯҳиши фаъолияти ашхоси таърихӣ, арбобони давлатӣ, олимон аз қабили С.Айнӣ, Б.Ғафуров, А.Семенов, З.Раҷабов, Б. Искандаров, М.Эркаев, А.Мухторов ва дигарон матолиб интишор намуда таърихнигори миллиро ғанитар гардонидааст, дар эҷоди мақолаҳои назариявии таърих истеъдодашро нишон додаст. Ҳиссаш дар бунёди мактаби хоси тақиқотӣ, омӯзишу парвариши мутахассисони соҳа, танзиму такмили васоити таълимию китобҳои дарсӣ ва ғайра калон аст. Умумане, ба ин қалами ин паҳлавони илми таърихи тоҷик зиёда аз 300 асару мақолаи илмӣ, илмӣ-методӣ ва илмӣ – оммавӣ мансубанд, таълифоташ ба бисёр забонҳо чоп шудааст. Ӯ иштирокдори чандин симпозиуму конфронсҳои ҷумҳуриявӣ, минтақавӣ ва байналмиллалии таърихшиносон мебошад. Намунаи осор Адабиёт дар бораи Ҳ. Пирумшоев Нигаред.
Ҳайн (дарё)

Ҳайн — номи дарёе аст, ки дар давлати Фаронса ба Белгия равон аст.
Ҳаймаҳмадӣ

Ҳаймаҳмадӣ — деҳа дар ҷамоати деҳоти Бӯстони (номи пештарааш Қарабулоқ) ноҳияи Файзобод. Аз деҳа то маркази ноҳияи 17 км. Аҳолиаш 1302 нафар, тоҷикон. Дар деҳа муассисаи таҳсилоти таҳсилоти миёнаи умумӣ, мағозаи хусусӣ, чойхонаи ҷамъиятӣ, хонаи саломатӣ, корхонаи хурди коркарди меваи "Гулоб" фаъолият доранд. Аҳолии деҳа ба ғаллакорӣ, боғу токдорӣ ва чорводорӣ машғуланд. Заминҳо аз дарёи Элок ва оби чашмаҳо обёрӣ мешаванд.
Ҳайронак

Ҳайронак — деҳа дар ҷамоати Деҳоти Қиблаии ноҳияи Рӯдакӣ. Аз Ҳайронак то маркази ҷамоат 8 км, то маркази ноҳия 43 км. Аҳолиаш 158 нафар, тоҷикон.
Ҳайронии Қумӣ

Ҳайронии Қумӣ — шоир и форс-тоҷик, падари Замирии Ҳамадонӣ. Аз мардуми шаҳри Қум буд. Чанде дар Кошон зист, аз онҷо, ки умри худро дар Ҳамадон гузаронд, ба "Ҳамадонӣ" маъруф шуд. Шоире забардаст ва дорои ҳофизае қавӣ буд. Мегӯянд сад ҳазор байт шеър ҳифз дошт. Вай аз надимони султон Яъқуб дар Озарбойҷон ва дар ақсоми мухталифи шеър устод буд. Осорт ӯ "Девони шеър", маснавии "Баҳрому Ноҳид", "Мунозираи осмону замин", "Мунозираи сиху ва мурғ"; "Мунозираи шамъу парвона". Ӯ ҳамчунин қасидае дар ҳаҷви қозӣ Муҳаммад Ъалоӣ, қозии шаҳри Кошон суруда, ки маъруф аст.
Ҳайратии Тунӣ

Фаридуддини Муҳаммад Тунӣ, маъруф ба Ҳайратии Тунӣ — шоир и форс-тоҷик Зиндагинома Дар бораи зодгоҳи Ҳайратӣ ихтилофи зиёде вуҷуд дорад ва аз Тун, Бухоро, Марв ва Кошон ба унвони зодгоҳи вай ном бурдаанд. Алишир Навоӣ ӯро аз Тун медонад, ки дар Марв зиндагӣ кардааст ва ба Ҳайрати Марвӣ машҳур шудааст. Ӯ ҳамаср бо Шоҳ Таҳмосби Сафавӣ буд. Ҳайратӣ муддате мулозими Шоҳ Таҳмосб буд ва қасоиде дар бораи ӯ сурудааст. Вай дорои ғазалҳои латиф ва дилкаш аст ва дар бораи аҳли байти Паёмбари Ислом, ашъори зиёде сурудааст. Лутфи табъи ӯ ва зӯқи ғазалсароиашро дар чанд байти шеър метавон қиёс кард: Намунаи шеър: Гаҳ дил аз ишқи бутон гаҳ ҷигарам месӯзад, Ишқ ҳар лаҳза ба доғи дигарам месӯзад. Ҳамчу парвона ба шамъе сару кор аст маро, Ки агар пеш равам болу парам месӯзад. Ман зи худ бехабару оташи ҳиҷрон дар дил, Раҳ, ки ин шӯъла шаб бехабарам месӯзад. Соммирзои Сафавӣ аз муосирони Ҳайрати Тонӣ дар китоби худ "Туҳфаи Сомӣ" менависад: "Мулло Ҳайратӣ марде зебо ва хушгузарон ва ҳамеша қаландарона мезиста. Вай дар ҳама боб шеър гуфта, аммо дар манқабат бисёр кӯшидааст. Дар авоили ҷавонӣ бисёр лоаболӣ ва беиқид буд ва аҳоҷӣ байни ӯ ва Ваҳиди Қумӣ машҳур аст." Ҳайратӣ дар ҳолати мастӣ ба соли 961 ҳиҷрии қамарӣ аз боми манзиле дар Кошон афтод ва дида аз ҷаҳон фурӯ баст.
Ҳайронбед

Ҳайронбед — деҳа дар ҷамоати деҳоти Фондарёи ноҳияи Айнӣ. Аз Ҳайронбед то маркази ҷамоат 8 км, то маркази ноҳия 34 км. Аҳолиаш 650 нафар, тоҷикон.
Ҳайсам ибни Адӣ

Ҳайсам ибни Адӣ (ё 748 1, Куфа — 822 2 ё 822 1) — забоншинос, нависанда ва муҳаддисии ироқии эронитабор, муаллифи "ат-Таърих", "ас-Савоиф", "ан-Наводир", "ал-Муъамирин".