ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Аккумулятор

Аккумулятор (лотинӣ — захиракунанда) — асбобест барои захира кардан ва дар мавриди зарурӣ ба истеъмолкунандаҳо додани энергия. Вобаста ба навъи энергияи захирашаванда аккумуляторҳо электрикӣ, гидравликӣ, ҳароратӣ, инерсионӣ мешаванд. Аккумулятори электрикӣ энергияи электрикиро дар намуди энергияи химиявӣ захира мекунад ва мувофиқи талаб онро боз ба энергияи электрикӣ табдил дода, ба истеъмолкунандаҳо медиҳад (нигар Манбаъҳои химиявии ҷараён). Хусусияти кории аккумулятори электрикӣ дар баргардандагии реаксияи химиявӣ асос ёфтааст, ки аз элементҳои галванӣ бо ҳамин фарқ мекунад. Он аз электродҳои мусбат ва манфии дар маҳлули электролит ҷойгиршуда иборат аст. Дар сатҳи ба электролит расидаи электродҳо фарқи потенсиалҳо пайдо мешавад, ки онро қувваи электрҳаракатдиҳанда (ҚЭҲ)-и аккумулятор меноманд. Вобаста ба навъи электролит аккумулятори электрикӣ кислотагӣ ва ишқорӣ мешавад. Саноат намудҳои зерини аккумулятори электрикиро истеҳсол мекунад: сурбӣ-кислотавӣ, никелу кадмиявӣ, никел-металл-гидридӣ, литий-ионӣ, литий-полимерӣ ва никел-руҳ. Ин аккумуляторҳо бо муҳлати хидмат (шумораи сиклҳои заряд-разряд), шиддати миёнаи заряду разряд (ба ҳар элемент В), энергияи хос (бо Ҷ, кҶ ё Втсоат), ки аз 1 кг масса ё 1 дм3 ҳаҷм ҳангоми разряд гирифта мешавад, коэф. амали муфид ва гунҷоиш (бо Ампер-соатҳо) фарқ мекунанд. Фаъолияти аккумулятори электрикиро бо роҳи зарядноккунӣ (гузаронидани ҷараёни электрикӣ) барқарор кардан мумкин аст. Барои ҳосил кардани шиддати баланд, гурӯҳи аккумуляторҳоро пай дар пай пайваст мекунанд, ки силсилаи (батареяи) аккумуляторҳо номида мешавад. Аккумулятори электрикӣ дар нақлиёти худрав, авиатсия, аппаратҳои кайҳонӣ, таҷҳизоти алоқа, асбобҳои ҳавопаймоӣ ва киштиронӣ ва ғайра истифода мешаванд. Аккумулятори гидравликӣ барои дар системаҳои гидравликӣ як хел нигоҳ доштани фишор ва сарфи моеъ (газ) хидмат мекунад. Бештар дар системаҳое истифода мешавад, ки сарфи моеъ ё газ дар онҳо тағйирёбанда аст. Намуди аккумулятори гидравликӣ — аккумулятори пневматикӣ аст, ки барои кам кардани тағйирёбии фишори ҳавои фишурдашуда дар шабакаи пневматикӣ хидмат мекунад. Аккумулятори ҳароратӣ энергияи гармиро захира карда, меъёру мунтазамии бо буғу энергия таъмин кардани таҷҳизоти саноатро ба амал меоварад. Аккумулятори инерсионӣ ҷисми мутаҳаррикест, ки миқдори ҳаракаташ назар ба миқдори ҳаракати қувваҳои ба ҷисм таъсиркунандаи беруна фузунтар аст (масалан, маховик). Захираи энергияи маховик дар мошинҳо, муҳаррикҳо, воситаҳои нақлиёт ва ғайра истифода мешавад.
Акопонета (дарё)

Акопонета — номи дарёе аст, ки дар давлати Мексика равон аст.
Акобир Каримов

Акобир Каримов — биологи тоҷик, доктори илмҳои биология, профессор.
Акоран Баррера Рис

Акоран Баррера Рис (январи 1983, Санта Крус Де Тенерифе, Испания) — футболбози испанӣ, нимҳимоятгари Ҳамлагар.
Акобир Мирзораҳимов

Акобир Каримович Мирзораҳимов (03.04.1963, н. Ваҳдат) — олим, доктори илмҳои биологӣ. Зиндагинома Акобир Каримович Мирзораҳимов соли 1985 факултаи биологияи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И. Ленинро (ҳоло ДМТ) ба итмом расонда, дар аспирантураи Пажӯҳишгоҳи биофизика ва физиологияи рустаниҳои АИ Тоҷикистон хондааст. Аз соли 1989 ба сифати ходими илмӣ, ходими калони илмии Лабораторияи илмӣ-таҳқиқотии ДМТ заҳмат кашида, солҳои 1994-2008 дотсенти кафедраи физиологияи рустаниҳо буд, чанд соли охир вазифаи муовини декани факултаи биологияи Донишгоҳи миллии Тоҷикистонро иҷро кардааст. Аз апрели соли 2015 директори Пажӯҳишгоҳи зоология ва паразитологияи Академияи илмҳои Тоҷикистон ва аз апрели 2016 директори Пажӯҳишгоҳи ботаника, физиология ва генетикаи рустаниҳои Академияи илмҳои Тоҷикистон мебошад. Ӯ солҳои охир дар кафедраи физиологияи рустаниҳо ва биотехнологияи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон ба тадриси илмҳои табиӣ машғул аст. Аз моҳи феврали соли 2019 то апрели соли 2019 профессори кафедраи физиологияи рустаниҳо ва биотехнологияи факултети биологияи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон фаъолият кардааст. Аз моҳи апрели соли 2019 бо фармони Вазири маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон Муовини ректори Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ оид ба илм таъйин гардида, то имрӯз фаъолияти меҳнатӣ карда истодааст. 1. Бобати тавсифи муқоисавии РБФ-карбоксилаза дар шаклҳои аз ҷиҳати ҳосилнокӣ гуногуни рустании пахта, шаклҳои молекулавии гуногуни фермент, танзими фаъолнокии маҷмӯаҳои мултиферментии озоди сикли Калвин дар рустаниҳои дараҷаи олӣ таҳқиқот анҷом додааст. Шумораи таълифоташ аз ҳаштод мегузарад. Осор Мукофот Бо медали "Хидмати шоиста" қадр шудааст.
Аколзин (ноҳияи Чернишков, Волгоград)

Аколзин - деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Чернишков, ки дар вилояти Волгоград қарор дорад, дохил мешавад.
Акрам Акрамхоҷаи Тошкандӣ

Акрам Акрамхоҷаи Тошкандӣ (асри 19) — шоири тоҷик. Зиндагинома Дар Бухоро зиндагӣ ва эҷод кардааст. Мувофиқи маълумоти "Тазкират-уш-шуаро"-и Муҳтарам Акрам шахси таҳсилдида, огоҳ аз улуми мутадовилаи замон будааст. Дар тазкираҳо ва баёзҳо ғазалҳояш ба назар мерасанд. Абёти зерин аз ӯст:.
Акрам Додоҷонов

Акрам Ахмедҷонович Додоҷонов (13.05.1960, Душанбе), муаллими фанни графика, номзади илмҳои педагогӣ, дотсент. Зиндагинома Солҳои 1977–1978 дар Институти лоиҳакашии "Душанбегипрогор" ҳамчун нақшакаш фаъолият намудааст. Солҳои 1978–1982 дар факултети индустриалию педагогии Донишкадаи давлатии омӯзгории Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко таҳсил кардааст. Солҳои 1982–1983 устои таълимӣ-истеҳсолотии омӯзишгоҳи техникии 7 Душанбе, 1983–1985 муаллими кафедраи умумитехникии Донишкадаи давлатии омӯзгории Душанбе, 1985–1988 аспирант, 1988–1989 устои таълимӣ, ассистенти кафедраи фанҳои умумитехнткии донишкадаи номбурда буд. Солҳои 1989–1992 ба ҳайси ассистенти кафедраи роҳнамои касбии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Қ. Ҷӯраев, 1992–1993 муаллими калони кафедраи номбурда фаъолият намудааст. Солҳои 1993–1997 вазифаи муовини декани факултети индустралию педагогӣ оид ба тарбия, 2002–2005 мудири кафедраи механикаи техникӣ ва нақшакашӣ, 2005–2009 декани факултети технология ва соҳибкории Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айниро ба уҳда дошт. Аз соли 2009 инҷониб дотсенти кафедраи механикаи техникӣ ва нақшакашии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ аст. Муаллифи 6 дастури методӣ ва зиёда аз 30 мақолаҳои илмӣ, илмию методӣ мебошад, ки дар онҳо масъалаҳои муҳими таҳсилоти технологӣ дар муассисаҳои таҳсилоти олии касбӣ, миёнаи махсус ва миёна матраҳ шудааанд. Бо нишони сарисинагии "Аълочии маорифи Тоҷикистон" мукофотонида шудааст. Осор.
Акрам Акобиров Қурбонович

Акобиров Акрам Қурбонович (4 августи 1954, пос. Ҷилликул, ноҳияи Колхозобод; ҳоло ноҳияи Ҷалолиддини Румӣ), арбоби низомӣ, генерал-майор. Солҳои фаъолият Хатмкардаи факултети таърихи УДТ. Муаллими мактаби миёна дар ноҳияи Ёвон (1976 – 1979), таҳсил дар Мактаби махсуси Комитети амнияти давлатии СССР (шаҳри Тошканд, 1979 – 1980), ваколатдори фаврӣ дар ноҳияи Ёвон (1980 – 1984), таҳсил дар Академияи Комитети амнияти давлатии СССР дар шаҳри Москва (1984 – 1985), хидмат дар Ҷумҳурии Афғонистон (1988 – 1990), сарваколатдор ва ҷонишини сардори гурӯҳи фаврӣ дар минтақаи Кӯлоб (1990 – 1996), ҷонишини сардори раёсати Комитети амнияти миллӣ (КАМ) дар вилояти Суғд (1996 – 1997), ҷонишини сардори раёсати КАМ дар вилояти Хатлон (1997 – 99), сардори раёсати КАМ-и вилояти Суғд (1999 – 2004), сардори раёсати КАМ-и Ҷумҳурии Тоҷикистон (2004 – 2006). Аз соли 2006 мушовири Вазорати корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон, мушовири сафоратхонаи ҶТ дар Ҷумҳурии Қирғизистон (аз соли 2009). Бо ордени Спитамен сарфароз гардидааст.
Баҳодур Акрамзода

Акрамзода Баҳодур Исмоил - муҳандис — механик вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати ва даъвати.
Акрамшо Фелалиев

Акрамшо Фелалиев — доктори илмҳои кишоварзӣ. Узви вобастаи Академияи илмҳои ҶТ, 1 узви Кумитаи Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати оид ба масъалаҳои аграрӣ ва шуғли аҳолӣ. Зиндагинома Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленинро хатм кардааст, ихтисос — "биология". Самтҳои асосии фаъолияти илмӣ: биология, генофонд ва полиморфизми дарахтҳои мевадор. Ходими хурд ва калони илмӣ, мудири озмоишгоҳи мевадорӣ, котиби илмии Институти биологии Помири Академияи илмҳои ҶТ. Намояндаи Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон (— то имрӯз). Дорандаи Ҷоизаи Комсомоли ленинии Тоҷикистон. Акрамшо Фелалиев — аз Ҳавзаи интихоботии Хоруғ 41 Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон — вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати 2 Нигаред низ.
Акрекс

Акрекс — дезин, динобутан, динофен, як навъ моддаи химиявӣ. Кристаллҳои рангаш зард; ҳарор. гуд. 61 – 62°С. Дар об бад, дар спирт нисбатан беҳтар, дар атсетон ва ксилол нағз ҳал мешавад. Акрексро чун хокаи намкаши 50%-а истеҳсол мекунанд. Суспензияи 0,1 – 0,5%-аи он барои нест кардани канаҳои рустанихӯр ва занбӯруғҳои гарда, тортанакҳои пахта (ба ҳар га 1 кг), канаи дӯлона ва канаи дарахтони мева (ба ҳар га 0,75 – 2 кг), гардаи себу нок (ба ҳар га 0,75 – 1,5 кг), канаи сурхи рустаниҳои ситрусӣ (ба ҳар га 3 – 4 кг), тортанаккана ва гардаи бодиринг (1,5 –3 кг) истифода мегардад. Акрекс хеле заҳрнок аст ва канаҳоро дар ҳамаи давраи инкишоф маҳв мекунад. Бинобар ин дар вақти ба доруҳои фосфороорганикӣ тобовар шудани канаҳо ин доруҳоро метавон бо акрекс иваз кард. Дар таркиби себ, нок, ангур, рустаниҳои ситрусӣ аз 0,05 мгкг зиёд боқӣ мондани акрекс ҷоиз нест (вале дар таркиби ғуҷуммеваҳо набояд боқӣ монад). Дар давраи нашви рустанӣ акрексро аз ду маротиба зиёд намепошанд. Истифодаи акрекс дар атрофи ҳавзҳои моҳипарварӣ манъ аст. Баъди 3 рӯзи истифодаи акрекс ба корҳои мошинӣ ва пас аз 8 – 10 рӯз ба корҳои дастӣ иҷозат дода мешавад. Барои занбӯри асал заҳр аст, аз ин лиҳоз онро дар давраи гули рустаниҳо истифода бурдан мумкин нест.
Зикриё Акрамӣ

Зикриё Акрамӣ (Зикриё Иномович Акрамов) — олим, муаррих, доктори илмҳои таърих, дотсент, Аълочии маорифи Тоҷикистон Зиндагинома Зикриё Акрамӣ 2 июли соли 1961 дар шаҳри Душанбе дар оилаи хизматчӣ таваллуд шудааст. Соли 1978 мактаби миёнаи 66 шаҳри Душанберо хатм намуда, ба факултети таърихи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленин дохил шуд. Фаъолияти кориашро дар вазифаи муаллими кафедраи таърихи Ҳизби коммунисти Иттиҳоди Шӯравӣ ва иқтисоди сиёсӣ дар Донишкадаи давлатии фарҳанг ва санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзода оғоз мекунад. Солҳои 1986-1988 ба сифати котиби комитети комсомолии Донишкадаи мазкур адои вазифа намудааст. Соли 1988 ба аспирантураи рӯзонаи кафедраи таърихи халқи тоҷики Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон дохил шуда, баъд аз хатми аспирантура ва дифои рисолаи номзадӣ соли 1990 ба кафедраи таърихи халқи тоҷики Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленин ба ҳайси ассистенти кафедра ба кор даъват шуд. Дар ин кафедра Зикриё Акрамӣ то соли 2011 ба сифати асистент, муаллими калон, дотсент, муовини декани факултети таърих ва профессор кор кардааст. Аз соли 2001 то соли 2005 дар Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон ба ҳайси дотсент ва профессори кафедраи таърихи Ватанӣ фаъолияти илмӣ-омӯзгории худро идома додааст. Зикриё Акрамӣ аз январи соли 2005 то декабри соли 2008 вазифаи декании факултети таърихи Донишгоҳи миллии Тоҷикистонро бар уҳда дошт. Аз моҳи майи соли 2009 дар вазифаи мудири шуъбаи илмҳои гуманитарӣ-иҷтимоӣ ва иқтисодии Институти илмӣ-таҳқиқотии ДМТ кор мекард. Аз 20 апрели соли 2015 то 5 феврали соли 2019 директори Пажӯҳишгоҳи таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии ба номи Аҳмади Дониш -и Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон кор мекард. Ҳоло, профессори кафедраи таърихи халқи тоҷики Донишгоҳи миллии Тоҷикистон ва ба ҳайси профессори кафедраи таърихи умумӣ ва ватании Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон ба муҳассилин дарс медиҳад. Фаъолияти илмӣ Соли 2000-ум рисолаи докториро дар масоили хусусиятҳои миллии ташаккули синфи коргари Тоҷикистон дифоъ намуда, ба унвони доктори илмҳои таърих мушарраф шудааст. Дар давоми фаъолияти беш аз 30-солаи худ дар соҳаи маориф зиёда аз 100 мақолаҳои илмӣ, методӣ ва инчунин 4 монография чоп намудааст. 1 Осор васоити дарсӣ:.
Акролеин

Акролеин — С2 – СНО, навъе аз алдегидҳои беҳад. Моеи беранг, бӯи бад дорад; ҳарорарти ҷӯшишаш 52,5°С. Ҳангоми буғронии чарбҳо бо миқдори хеле кам ҳосил мешавад. Акролеинро бо роҳи бо моддаҳои обгир (масалан, бисулфати калий) гарм кардани глитсерин, дар техника бошад, бо роҳи бевосита оксидкунонии пропилен ҳосил мекунанд. Аз сабаби дорои бандҳои беҳад будан, ба полимеризатсия майл дорад. Ба реаксия дохил мешавад, бинобар ин вайро барои истеҳсоли зифтҳои синтезӣ ва моддаҳои гуногун истифода мебаранд. Акролеин дар истеҳсоли дорувор низ кор фармуда мешавад.
Акридин

Акридин — дибензпиридин, пайвасти гетеросиклӣ, 139, аз се ҳалқаи шашузвае, ки бо ҳам конденсатсия шудаанд, иборат аст. Акридин ба миқдори хеле кам дар таркиби зифти ангиштсанг (равғани сабз) дучор мешавад. Акридин кристаллҳои беранг ҳосил менамояд; ҳарор. гуд. 111°С. Дар маҳлул ранги кабудча, ки хоси бисёр пайвастҳои акридинӣ аст, пайдо мекунад. Бо кислотаҳои қавии минералӣ намакҳои зардтоби шӯшабаста ба вуҷуд меоварад. Акридинро бо роҳи синтез ҳангоми бо кислотаи мӯрча дар иштироки хлориди руҳ гарм кардани дифениламин ҳосил мекунанд. Баъзе ҳосилаҳои акридин хосияти бактерисидӣ дошта, чун дору дар тиб истифода мешаванд, масалан, ревинол (этакридин) ва акрихин (атебрин). Бархе аз ҳосилаҳои онро дар химияи таҳлилӣ чун индикатор ба кор мебаранд. Акридин асоси як қатор рангҳост, чунончи, рангҳои норанҷии акридинӣ, зарди акридинӣ, бензофлавин, хризамилин ва ғайра.
Аслам Акрамов

Акрамов Аслам Шарифович (29 июли 1959, шаҳри Кӯлоб) — генерал–майори хадамоти гумрук. Солҳои фаъолият Хатмкардаи факултети иқтисодии УДТ, сардори шуъбаи гумруки аэропорти шаҳри Кӯлоб, сардори шуъбаҳои гумруки ноҳияҳои Панҷакент, Хуҷанд, сардори идораи гумруки Вазорати даромадҳо ва пардохтҳои давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар вилояти Хатлон, муовини вазир — сардори Департаменти гумруки Вазорати даромадҳо ва пардохтҳои давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон буд. Аз соли 2006 корманди Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон. Бо ордени Шараф (дараҷаи 1) сарфароз гардидааст.
Акрам Акбаров

Акрам Акбаров (1948, шаҳри Уротеппа) — меъмори тоҷик, номзади илми меъморӣ, дотсент, узви вобастаи Академияи муҳандисии Тоҷикистон. Зиндагинома Хатмкардаи шуъбаи меъмории факултети бинокории Институти политехникии Тоҷикистон. Солҳои фаъолият Ассистент (1971 – 1972) ва муаллими калони (1972 – 1985) кафедраи Меъморӣ, дотсенти кафедраи Лоиҳакшии меъморӣ ва графикӣ (1985 – 1991), мудири кафедраи Асосҳои лоиҳакашии меъморӣ ва графикии (1991 – 1997) ДТТ. Солҳои 1997 – 1999 ҳамчун сармеъмори Дафтари хадамоти СММ барои иҷрои "Лоиҳаи барқароркунӣ, таҷдид ва рушди Тоҷикистон" дар ноҳияҳои Ғарм, Нуробод, Тоҷикобод, Тавилдара, Ҷиргатол лоиҳаи барқарорсозӣ ва таҷдиди зиёда аз 150 объект (мактабҳо, беморхонаҳо, роҳҳо, кӯпрукҳо, нерӯгоҳҳои барқӣ ва ғайра)-ро таҳия намудааст. Солҳои 2000 – 2003 ҷонишини сардор (сармуҳандис – меъмори калони Минтақаи гурӯҳи машваратии тарроҳон)-и Бонки Рушди Исломӣ оид ба "Лоиҳаи таҷдид ва бозсозии мактабҳои миёна дар Ҷумҳурии Тоҷикистон" буд. Бо роҳбарӣ ва иштироки бевоситаи ӯ дар ноҳияҳои Ҳисор, Бохтар, Файзобод, Данғара (2-то), Рӯдакӣ ва Темурмалик 7 мактаби миёнаи таҳсилоти умумии замонавӣ бо тамоми таҷҳизоту лавозимоти техникӣ сохта ба исттифода дода шуданд. Солҳои 2003 –2010 директори Маркази такмили ихтисос ва хидматрасониҳои консталтингии (мушовиратӣ) ДТТ ва ҳамзамон солҳои 2005 – 2006 роҳбари Департаменти меъморӣ ва шаҳрсозии Комитети давлатии сохтмон ва меъмории ҶТ. Аз июли 2010 мудири кафедраи Меъморӣ ва дизайни ДТТ. Соли 1982 дар Донишгоҳи меъмории шаҳри Москва дар мавзӯи "Хусусиятҳои ташкили тарҳрезию меъмории маҷмааҳои аграрию саноатии шаҳракҳо дар минтақаҳои кӯҳистон" (дар мисоли Тоҷикистон) дифоъ намудааст. Муаллифи зиёда аз 150 асару мақолаҳои илмӣ дар соҳаи шаҳрсозӣ, тарроҳӣ ва иморатсозии маҳаллаҳои аҳолинишини деҳот, инчунин беш аз 60 лоиҳаи таҷдиду барқарорсозии объекҳои соҳаи маориф, тандурустӣ, иҷтимоӣ ва муҳандисии инфрасохтори ҶТ. Дар конференсияю симпозиумҳои байналмилалӣ (Бишкеки Қирғизистон, 2002; Нанҷинги ҶХХ, 2008; Женева, 2009; Австрия, 2009; Германия, 2010; Қазоқистон, 2010; Россия, 2010) иштирок намуда, оид ба масъалаҳои инкишофи шаҳрсозӣ ва бунёди деҳот, инчунин доир ба такмилдиҳии объектҳои манзилию маъмурии минтақаҳои кӯҳистон маърӯзаҳо кардааст. Аълочии маорифи Тоҷикистон. "Меъмори сол". Узви Комитети манзил, экология ва захираҳои замини Комиссияи иқтисодии европавии СММ (аз соли 2009), узви таҳририяи маҷаллаи "Архитектура, строительство и дизайн" (аз соли 2010). Дорандаи медали тилои ИМ Тоҷикистон. Узви ИМ СССР ва ИМ Тоҷикистон. Осор Формирование поселков АПК в условиях горного региона, Д, 1988; Лоиҳаи биноҳои истиқоматии пастошёна барои иморатсозии ихчами деҳоту шаҳрҳои Тоҷикистон, Д., 1994; Градостоительные проблемы горных районов, дар китоби Национальная стратегия и план действий по устойчивому развитию горных территорий, Д., 2002; Особенности планировки и застройки сельского поселка а условиях Таджикистана, Д.,.
Акри

Акри — иёлат дар ҷанубу ғарбӣ Бразилия. Административный центр — город Риу-Бранку. Граничит на севере со штатом Амазонас, на востоке — со штатом Рондония, на юго-востоке — с Боливией, на юго-западе — с Перу. Аз ҷиҳати масоҳат ин иёлат дар Бразилия ҷойи 16-умро мегирад. (153 149,9 км), а по аҳолӣ — 25 место (639 ҳазор, нафар соли).
Акромегалия

Акромегалия (аз юн. — дасту по ва юн. — бузург) — беморие, ки сабабаш ихроҷи барзиёди гормони сабзиш аст. Сабабҳои акромегалия пурра омӯхта нашудаанд. Акромегалия дар аксари беморон бо омоси гипофиз алоқаманд аст. Баъзан захми, зарбаи рӯҳӣ ва сирояти музмин боиси акромегалия мегардад. Акромегалия дар натиҷаи ҳомилагии иллатнок ё баъди таваллуд низ инкишоф меёбад. Ҳангоми акромегалия номутаносиб сабзидани устухонҳои скелет, бофтаҳои нарм, узвҳои дарунӣ ва баъзе ихтилолоти мубодилавӣ зуҳур мекунанд. Одатан, акромегалия пас аз анҷоми рушди организм ба вуҷуд омада, тадриҷан инкишоф меёбад ва солиёни дароз тӯл мекашад. Акромегалия дар кӯдакон метавонад боиси азимҷуссагӣ шавад. Ба акромегалия асосан занҳои 18 – 35-сола гирифтор мешаванд. Беморӣ тадриҷан оғоз меёбад: беҳолии тамоми бадан, дарди даст ва ихтилоли ҳассосияти он, рушди номутаносиб ва тағйири шакли рӯй ба сабаби калон шудани бинӣ, ҷоғи поён, камони фавқи абрӯ ва рухсора. Лабҳо ғафс ва панҷаи дасту пой аз ҳад зиёд паҳн мешавад, забон дар даҳон бо душворӣ ҷой мегирад. Беморон аз дарди, хастагӣ, заъфи босира ва ғадудҳои ҷинсӣ шикоят мекунанд. Онҳо бояд доиман таҳти назорати духтури чашм, невропатолог ва эндокринолог бошанд. Усулҳои ҳозираи муолиҷа (шуоъшифоӣ, муолиҷа бо адвиёт ва ғайра) имкон медиҳанд, ки тарашшӯҳи барзиёди гормони сабзиш бартараф ва ҳолати бемор сабук карда шавад.
Акриламид

Акриламид, 2 2 (2-пропенамид); кристаллҳои беранг, ҳарор. гуд. 84,5°С, ҳарорати ҷӯш. 215°С. Дар об, метанол, этанол, атсетон хуб, дар этилатсетат, хлороформ, бензол, гептан бад ҳал мешавад. Гурӯҳи 2 ба реаксияҳое, ки барои амидҳои кислотаҳои карбони алифатӣ хос аст, дохил мешавад. Акриламид хосияти сусти амфотерӣ дорад. Бо третбутилати ва кислотаи сулфат намак ҳосил мекунад. Ҳангоми бо маҳлули обии формалдегид дар иштироки асосҳо (7 – 9) таъсир намудан, ба -метилолакриламиди ноустувор (2 2) ва дар иштироки катализаторҳои кислотагӣ (ва барзиёд будани А.) ба, 1 – метилен-бис-акриламид (2 2)22 табдил меёбад. Ба банди дучандаи акриламид аминҳои алифатии якумин ва дуюмин, 3, спиртҳо, меркаптанҳо, 2, кетонҳо ва моддаҳои дигар зуд пайваст мешаванд. Акриламид бо карбогидридҳои диенӣ ба синтези диенӣ дохил мешавад; дар натиҷаи гидродимеризатсияи электрохимиявӣ ба адинодиамид табдил меёбад. Зимни полимеризатсия шудан полиакриламид ҳосил мекунад. Акриламидро дар саноат бо роҳҳои зерин ба даст меоранд: гидролизи акриламид бо 24-и 84,5%-а дар ҳарораташ 80 – 100°С дар иштироки ингибиторҳои полимеризатсия (намакҳои ва,, фенотиазин ва ғайра); гидролизи катализии акриламид дар ҳарораташ 80 – 120°С дар иштироки катализаторҳои мис (миси Реней, 23, 232 ва ғайра). Акриламид мономер барои истеҳсоли полиакрилонитрил ва ҳосил кардани сополимерҳо бо акриламид, стирол, винилатсетилен, акрилонитрил ва кислотаи акрилат мебошад. Акриламид моддаи оташангез ва заҳрнок аст; ба системаи асаб, ҷигар, гурда зарар мерасонад, пардаҳои луобии чашмро месӯзонад.
Акс (санъати бадеъӣ)

Акс (— чаппа, мухолиф, зид, вожгуна, баръакс) — дар илми бадеъ номи яке аз санъатҳои лафзист. Хусусиятҳо Яке аз хусусиятҳои акс дар он зоҳир мегардад, ки калимаҳои ду мисраи шеър чаппа ё баръакс гузошта шавад, мазмун тағйир намеёбад: Равзаи ризвони ман — хоки сари кӯи дӯст, Хоки сари кӯи дӯст — равзаи ризвони ман. Ҳофиз Намудҳои акс Акс ду навъ аст: Инчунин, шоир рукнҳои мисраи аввали байтро иваз карда, аз онҳо мисраи дуюм месозад: Баъзе муҳаққиқони каломи манзум санъати аксро тард (дур кардан, рондан) низ гуфтаанд, чунонки шоир мисраеро мутаррад (танҳо)::овараду мисраи дуюмро акси он қарор диҳад: Яке аз намунаҳои беҳтарини санъати Акс ғазали Ҳофиз аст, ки бо байти оғоз ёфтааст.
Акс

Акс - ин тасвирест, ки бо ёрии аксбардорак гирифта мешавад. Аксҳо рақамӣ ва ё аналогӣ мешавад. Одатан табиат, одамон, ҳайвонотро ба акс мегиранд.
Акропол

Акропол — ӯрда ва ҳисори шаҳр дар Юнони Қадим. Акропол аввал ҷойи истиқомати одамон буд. Баъд дар атрофи он шаҳристони калоне бунёд гардид. Акропол ҳамчун қалъа ва истеҳкоми муҳофизатӣ хидмат мекард. Ҳангоми ҷанг аҳолӣ дар Акропол паноҳ меёфт. Акропол ибодатгоҳ ва ҷойи парастиш низ ҳисоб мешуд. Дар он ҷо муҷассамаҳои худоён ва қаҳрамонони асотирӣ воқеъ буданд. Аз харобаҳои акрополи шаҳрҳои Микен, Афина, Аргос нишонаҳои тамаддуни гузашта бисёр ёфт шудаанд. Акрополи Афина (асри 5 то м.) зеботарини онҳо буд. Бозёфтҳои санъати меъморӣ ва муҷассамаҳои он ҷолиби диққат буда, қисми зиёди онҳо дар музейи Британия маҳфузанд. Ҳоло акрополи Афина музейи бастошиносист.
Аксай (ноҳияи Октябр, Волгоград)

Аксай — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Октябр, ки дар вилояти Волгоград қарор дорад, дохил мешавад.
Аксаково (ноҳияи Гороховетс)

тасвираково - деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Гороховетс, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.
Аксай

Аксай — шаҳрест дар вилояти Ростов дар Русия аст. ҳолиаш 38012 нафар аст.
Аксарайский (ноҳияи Красноярск)

Аксарайский - деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Красноярск, ки дар вилояти Астрахан қарор дорад, дохил мешавад.
Аксариха (деҳа)

Аксариха — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Камишловский, вилояти Свердловск медарояд.
Аксаментово (ноҳияи Почеп)

тасвираментово - деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Почеп, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Аксариха (Камишловский)

Аксариха — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Камишловский, вилояти Свердловск медарояд.