ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Афелинус

Афелинус — як навъ ҳашарот. Афелинус дар ҷисми ширинчаҳои хунин зиндагӣ мекунад. Дарозии баданаш 1,2 мм; рангаш сиёҳ, шикам, нӯги пойҳои пеш ва пойҳои қафояш зард. Кирминааш гирдаи чиндор ва зард. Одатан бо роҳи ҷинсӣ афзоиш мекунад. Модинааш 50–100 тухм мегузорад. Афелинусро аз Амрикои Шимолӣ ба дигар мамлакатҳои ҷаҳон овардаанд. Афелинусро дар Тоҷикистон ба муқобили ширинчаи хунин аз соли 1948 истифода мебаранд. Кирминаҳои болиғи Афелинус зимистон ро дар бадани ширинча мегузаронанд. Афелинус баҳорон паррон мешавад. Модинааш ба шиками кирмина ва ширинчаи болиғ якто тухм мегузорад. Дар натиҷа ширинча тадриҷан аз ғизогирӣ мемонад ва нобуд мешавад. Афелинусҳои болиғ бадани ширинчаро сӯрох карда, баромада, парида мераванд. Афелинус ҳангоми 15–25°С будани ҳарорати ҳаво дар 18–26 шаборӯз инкишоф меёбад ва дар давоми тобистон 6–9 маротиба насл медиҳад. Афелинус ҳашарот и хеле фоиданок буда, ширинчаи хунинро қариб тамоман нобуд мекунад ва зарари онро бартараф менамояд. Солҳои охир дар натиҷаи истифодаи баъзе пестисидҳо Афелинус дар бисёр минтақаҳои боғдории ҷумҳурӣ саросар нобуд шуд, ки боиси авҷ гирифтани афзоиши ширинча и хунин гардид. Азбаски Афелинус қобилияти ба дур парвоз кардан надорад, ӯро бо роҳи сунъӣ паҳн мекунанд. Бо ин мақсад тирамоҳ шохчаҳои себи ширинчадорро, ки дар бадани ширинчаҳои хунинашон тухми афелинус мавҷуд аст, то моҳи апрел дар биноҳои хунук нигоҳ медоранд, сипас аз ҳисоби 1000 фард ба 1 га ба дарахтони мева меовезанд.
Афзал (хушнавис)

Афзал, ки бо хатти зебо навишта шудааст.
Сайф Раҳимзоди Афардӣ

Сайф Раҳимзоди Афардӣ (Раҳимов Сайф Абдуевич ноябри 1953, деҳаи Афардӣ, ноҳияи Балҷувон — 20 майи 2000, Душанбе) — нависандаи тоҷик, сенариянависи синамо, барандаи Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Абӯабдуллоҳ Рӯдакӣ 1. Зиндагинома Сайф Раҳимзод баъди хатми мактаби миёнаи Ноҳияи Фархор ёвари чойхоначӣ, рассоми кинотеатри ноҳияи Маскав (ҳоло ноҳияи Мирсайид Алии Ҳамадонӣ), ҳунарпешаи Театри давлатии мазҳакаи мусиқии ба номи С. Вализодаи шаҳри Кӯлоб буд. Донишгоҳи давлатии Тоҷикистонро хатм кардааст. Корманди Кумитаи телевизион ва радиои назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, тарҷумон дар Афғонистон, мухбир, баъдан мудири шуъбаи адабиёт ва санъати газетаи "Тоҷикистони советӣ", тарҷумон дар Афғонистон, коргардони кино, коргардон-таҳиягари "Тоҷиккино", раиси киновидеокомпанияи миллии "Тоҷиккино". Аз августи 1997 то соли 2000 Раиси Кумитаи телевизион ва радиои назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон буд. Эҷодиёт Асарҳояш аз соли 1980 нашр шудаанд. Бо нашри нахустин ҳикояаш "Гунҷишки сафед" Сайф Раҳимзод аз ҷониби хонандагон шинохта ва пазируфта гардид. Сипас бо қиссаи зебову дилангезаш "Ситораҳои сари танӯр" чун нависандаи навпардоз дар адабиёти тоҷик маҳбубият ва шуҳрат пайдо кард. Баъдан ҳикояву қиссаҳояш дар маҷмӯаҳои "Аз ёдҳо, аз ёдҳо", "Дурӯғи сафед", "Васвасаҳои Зикравайҳ" (Таронаҳои хоки париён), "Падруду пайғом", "Доғҳои Офтоб" ба табъ расиданд. Сайф Раҳимзод услуби фардӣ, тарзи нигориши хос дорад. Ӯ ба воқеияти зиндагӣ аз назари фалсафӣ нигаристааст. Олами маънавии инсон, махсусан наврасонро бо маҳорати ҷолибе татствир намудааст. Филмҳо Филмҳои офаридаи Сайф Раҳимзод "Ситораҳои сари танӯр", "Ҳарф бизан, поизам". "Пете", "Чоре" ва ғайра дар фестивал-озмунҳои байналмилалӣ (масалан, кинофестивали Канни Фаронса) соҳиби ҷоизаҳо гардидаанд. Сайф Раҳимзод дар вазифаи пурмасъулияти давлатӣ — Раиси Кумитаи телевизион ва радиои назди Ҳукумати ҶТ маҳорати баланди роҳбарӣ, кордонӣ, садоқат ба миллату давлат, муносибати эҷодкорона зоҳир намуд. Бо ташаббуси ӯ дар Телевизиони Тоҷикистон (Шабакаи якум) телевизиони "Субҳ", шабакаи радиои "Садои Душанбе" ташкил гардиданд; дар Кумита рӯзномаи "Ҷаҳони паём" таъсис ёфт. Хидмати Сайф Раҳимзод дар бозсозӣ, эҳёи ансамбли "Шашмақом" бузург аст 2. Ҷоизаҳо Сайф Раҳимзод соли 1995 Ҷоизаи адабии ИН Тоҷикистон ба номи С. Айниро гирифт. Пас аз вафоташ соли 2002 сазовори Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ дониста шуд. Қиссаҳову ҳикоёти Сайф Раҳимзод ба забонҳои русию украинӣ, қазоқию қирғизӣ, ӯзбекӣ ва ғайра тарҷума шудаанд 1. Вафот Шаби 20 майи соли 2000 дар даромадгоҳи хонааш нависанда ва коргардони машҳури тоҷик Сайф Раҳимзод, ки раиси Кумитаи радио ва телевизион низ буд, дар натиҷаи амали террористӣ кушта шуд 2.
Аферково (ноҳияи Родник, Иванов)

Аферково — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Родник, ки дар вилояти Иванов қарор дорад, дохил мешавад.
Аферево (ноҳияи Сокол, Вологда)

Аферево — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Сокол, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Афзали Кирмонӣ

Афзали Кирмонӣ Афзалуддин Маҳмуд ибни Зиёуддин Муҳаммад — шоир, нависанда, давлатмард ва сиёсатмадори форс-тоҷик, вазири Ҳусайни Бойқаро. Зиндагинома Аз хонадони вазирони авлодӣ 15 сол мулозим ва вазири Султон Ҳусайни Бойқаро (ҳукмронӣ) буд. Дар сарчашмаҳои адабӣ, масалан, тарҷумаи "Маҷолису-н-нафоис"-и Алишери Навоӣ, ки Ҳаким Муҳаммадшоҳи Қазвинӣ анҷом додааст, аз ин шахс чун донандаи илми молия, дафтардорӣ ва ҳисоб ёд шудааст. Афзали Кирмонӣ чун шахсият соҳиби ахлоқи ҳамида, кариму адолатпарвар буд. Ба макри ҳасудон тарки вазифа кард ва ба Ироқ, баъдан ба Маккаву Мадина сафар карда, дар бозгашт дар Қум монд ва эҳтимол дар ҳамон ҷо вафот кард. Афзали Кирмонӣ соҳибдевон будааст ва бештар ба ғазал таваҷҷуҳ доштааст. Девонаш дастрас нагардидааст. Аз осораш намунаҳо ба воситаи тазкираҳову баёзҳо боқӣ мондаанд. Намунае аз абёт Нагӯӣ чашми худ бастам барои дафъи озораш, Хаёли рӯят ин ҷо буд, пӯшидам зи ағёраш. То ҳар шараре дона шавад кишти ҷаҳонро, Бар бод диҳад оташи дил хирмани ҷонро.
Зоҳид Афгор

Зоҳид Афгор — шоири форс-тоҷик. Зиндагинома Дар Самарқанд ба дунё омада, илмҳои роиҷи давр ва инчунин илмҳои дигари аз барномаҳои мадраса берунро омӯхта буд. Мувофиқи маълумоти тазкиранигор Малеҳои Самарқандӣ ("Музаккир-ул-асҳоб") Афгор аз илмҳои бисёри замона — кимиё, симиё (тилисм), лимиё (ҷузъе аз риёзиёт), сеҳру ҷоду, найранҷот ва ғайра огоҳӣ доштааст. Шахси порсо, тақводор, салоҳандеш, вирди Худованд дар замир, хушхулқ, суҳбаторо будааст. "Имтиёз", "Раъно", "Офарин" тахаллус доштааст ва ба ҳар яке аз ин тахаллусҳо девон тадвин кардааст. Ашъори боқимондааш дар навъҳои адабии қасида, ғазал, рубоӣ, қитъа ва ғайра мазмуни фалсафӣ, ишқӣ-ирфонӣ доранд. Достоне иншо кардааст бо номи "Шамъу Парвона", инчунин ба "Туҳфату-л-ироқайн"-и Хоқонӣ ҷавоб гуфтааст. Намунаҳо аз ашъори Афгор: Чандон гиристам, ки нигоҳи ту об хӯрд, Оҳе задам, ки зулфи ту сад печу тоб хӯрд. Бар орази ту дидаи чашмам ба хок рехт, Девори намкашида магар офтоб хӯрд?! Ошиқонро дар бадан ҷуз устухону пӯст нест, Сурати фонус бар маънӣ далели равшан аст.
Афзалии Самарқандӣ

Афзалии Самарқандӣ — шоири форс-тоҷик. Зиндагинома Мувофиқи маълумоти "Тазкирату-ш-шуаро"-и Мутрибӣ Афзалии Самарқандӣ аз шоирони Самарқанд, муосири Мушфиқӣ будааст. Аксари рисолаҳои оид ба шеър ва арӯзу қофияро хуб медонист. Дар бадоҳатан гуфтани шеър маҳорат дошт ва дар маҳфилу мушоираҳо дастболо буд. Охири умраш бо хорию зорӣ гузаштааст. Шоири соҳибдевон будааст. Аз осораш ғазалҳо ва абёти пароканда боқист. Намунае аз абёт.
Афзалуддин Муҳаммади Турка

Афзалуддин Муҳаммади Турка — фақеҳ, муҳаддис, қозӣ, шоир ва донишманди форс - тоҷик. Зиндагинома Аз хонадони Турка, ки дар замони Салҷуқиён (асри 11) аз Хуҷанд ба Исфаҳон омада, муқимӣ шудаанд. Афроди ин хонадон ҳама аҳли илму адаб, соҳиби обрӯю эътибор будаанд. Афзалуддин дар замони Таҳмосби Сафавӣ (ҳукмронӣ) қозии Исфаҳон будааст. Муаллифони тазкираҳову сарчашмаҳои адабии зиёде аз Афзалуддин чун шоири тавоно ва боистеъдод ёд кардаанд. Аз абёт Дар дӯзахи ҳиҷрон лаби кас кай хандад, Ё хотири ӯ ба хуррамӣ пайвандад. Гар он дӯзах чу дӯзахи ҳиҷрон аст, Ҳошо, ки Худо ба кофарӣ бипсандад.
Афзалуддин Садри Турка

Афзалуддин Садри Турка гардид. Абусаид ба Исфаҳон ҳуҷум кард ва мехост онро ба даст бигирад. Падараш, ки аз кори писар норозӣ буд, ба Исфаҳон омад. Абусаид Мирзо гурехт. Шоҳрух якчанд нафареро, ки ба дарбори ҳокими шаҳр қаробат доштанд, аз ҷумла, Афзалудинро ба асирӣ гирифт ва ба Сова бурда, ба дор кашид. Аз Афзалудин ба ғайр аз ашъори дар анвои гуногуни назм сурудааш, инчунин тарҷумаи китоби Абулфатҳ Муҳаммад ибни Абулкарими Шаҳристонӣ "Ал-милал ва-н-ниҳал", ки дар тарҷума онро "Танқеҳу-л-адилат ва-л-илал фӣ тарҷамат китоб ал-милал ва-н-ниҳал" ном додааст, боқӣ мондааст. Адабиёт.
Ғайбулло Афзалов

Афзалов Ғайбулло (10 декабри соли 1948, ҷамоати деҳоти Сарихосори ноҳияи Балҷувон) — ходими давлатӣ, сиёсатмадор, номзади илмҳои кишоварзӣ. Корманди шоистаи ҶТ. Факултети байтории Институти хоҷагии қишлоқи Тоҷикистон (ҳоло 1969) ва Институти сиёсатшиносӣ ва роҳбарии шаҳри Тошканд -ро хатм кардааст. Фаъолияти кориашро соли 1969 аз вазифаи сардухтури байтории ноҳияи Темурмалик оғоз карда, солҳои 1970–73 сарбайтори хоҷагии зотпарварии "Ҳисор"-и ноҳияи Фархор, 1973–1975 сардори Идораи байтории ноҳояи Фархор, 1975–1977 сардухтури байтории вилояти Кӯлоб, 1977–86 сардори Раёсати хоҷагии қишлоқи вилояти Кӯлоб буд. Минбаъд то соли 1991 дар вазифаи роҳбарии ҳизбию давлатии ноҳияҳои Восеъ ва Кӯлоб кор кардааст. Солҳои 1991–1992 директори генералии Иттиҳодияи хоҷагии қишлоқи вилояти Кӯлоб, 1992–93 раиси колхози ба номи Ғайрат Сафарзодаи ноҳияи Восеъ, 1993–1995 ҷонишини раиси Комиҷроияи вилояти Хатлон, 1995–2000 директори генералии Иттиҳодияи истеҳсолии хоҷагии ҷангали ҶТ, 2000–2002 раиси ноҳияи Ҷилликӯли вилояти Хатлон буд. Ду даъват вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб шудааст. Солҳои 2002–05 узви Кумита оид ба сохтори давлатӣ ва худидораи маҳаллӣ ва 2005–06 муовини раиси Кумита оид ба масъалаҳои аграрӣ ва шуғли аҳолии Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон. Аз декабри 2006 аввал иҷрокунанда, аз 27 феврали 2007 раиси вилояти Хатлон мебошад. Дар таҳия ва қабули Сарқонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон, қонунҳои соҳавӣ ва дигар санадҳои меъёрҳои ҳуқуқӣ иштирок кардааст. Бо медалҳои "Барои меҳнати шоён", "10-солагии Иҷлосияи 16 Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон", нишони "Аълочии маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон" сарфароз гардидааст.
Афзал Махдуми Пирмастӣ

АФЗЛ МАХДУМИ ПИРМАСТӢ (соли таваллуд номаълум – вафот 1915, Бухоро) — шоир ва тазкиранависи тоҷик. Дар мадрасаҳои Бухоро таҳсил кардааст. Дар баробари улуми мутадовилаи мадраса ба омӯзиши нуҷум, тиб ва рамл машғул шудааст. Афзал Махдуми Пирмастӣ тақрибан соли 1900 ба хидмати дарбор даромад ва бо супориши амир Абдулаҳад (ҳукмр. 1885–1910) ба тартиб додани тазкира сар кард. Соли 1904 таълифи тазкираашро ба анҷом расонд ва онро "Афзалу-т-тазкор фӣ зикри-ш-шуаро ва-л-ашъор" ном кард (мухтасар "Афзалу-т-тазкор"). То замони мо аз Афзал Махдуми Пирмастӣ ҳамин тазкира ва намунаҳои ашъораш ба тавассути тазкираҳову баёзҳо боқӣ мондаанд. Садриддин Айнӣ дар "Намунаи адабиёти тоҷик" байте чанд аз ашъори Афзал Махдуми Пирмастӣ, инчунин намунаеро аз "Афзалу-т-тазкор" (маълумот дар бораи Тошхоҷа Асирӣ) ҷой додааст. Намунае аз ашъор На бар ин аст дили ман, на бар он аст дили ман, Ҳар чӣ марзои ту бошад, ба ҳамон аст дили ман. Чӣ бигӯям ба ту аз ҳоли дили зори ҳазинам? Ки чунин аст дилам, ё ки чунон аст дили ман Зи нигоҳи бути таннози ситампешаам, Афзал, Шуда хуну зи раҳи дида чакон аст дили ман.
Хайрулло Афзалов

Хайрулло Афзалов (12.10.1945, деҳаи Пуштаи Зардолуҳои ноҳияи Мирсаййид Алии Ҳамадонӣ – 10.02.2011, Душанбе) - олим, доктори илмҳои педагогӣ. Зиндагинома Хатмкардаи шуъбаи форсии Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон. Муаллими мактаби миёна дар шаҳри Душанбе (1968–71), аспиранти Пажӯҳишгоҳи илмҳои педагогикаи умумии Академияи илмҳои педагогии ИҶШС (1971–73), мутарҷим-мушовири шӯравӣ дар Эрон (1973–76), муаллим, мудири кафедра, муовини ректори Донишгоҳи давлатии Кӯлоб (1977–98), корманди шуъбаи фарҳанги Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон (1998–2005), директори Пажӯҳишгоҳи илмҳои педагогии Академияи таҳсилоти Тоҷикистон (2005–2009). Фаъолияти илмӣ Афзалов оид ба масъалаҳои мактаб, маориф ва афкори педагогии бузургони форс-тоҷик таҳқиқот анҷом додааст. Муаллифи зиёда аз 50 асару мақолаи илмист. Осор Мукофоту ҷоизаҳо Бо медали "Хидмати шоиста" сарфароз гардидааст.
Афзалу-т-тазкор фӣ зикри-ш-шуаро ва-л-ашъор

"Афзлу-т-тазкр фӣ зикри-ш-шуар ва-л-ашър" — тазкираи Афзал Махдуми Пирмастӣ, ки таълифаш соли 1904 ба охир расидааст. Мундариҷа Дар бораи аҳволу осори 135 нафар шоир ва аҳли адаби тоҷик, ки дар охири садаи зиндагӣ ва эҷод кардаанд, маълумот додааст. Афзал Махдуми Пирмастӣ дар таълифи "Афзалу-т-тазкор фӣ зикри-ш-шуаро ва-л-ашъор" аз асари Возеҳ "Туҳфату-л-аҳбоб" истифода кардааст. Инчунин номи 15 шоиреро, ки дар тазкираи Возеҳ набуданд, ба асараш илова намудааст. Дар "Афзалу-т-тазкор фӣ зикри-ш-шуаро ва-л-ашъор" оид ба зиндагинома ва хусусиятҳои ашъори шоирон маълумот кам аст. Муаллиф бештар ба хислатҳои шахсӣ ва сифатҳои зоҳирии шоирон диққат додааст. "Афзалу-т-тазкор фӣ зикри-ш-шуаро ва-л-ашъор" дар дарбор бо фармоиши амири Бухоро таълиф шудааст, аз ин ҷиҳат муаллиф баъзан дар баҳо додан ба шахсият ва эҷодиёти шоирон яктарафа рафтор кардааст. Ӯ нисбат ба шоирони ҳақиқатхоҳу адолатпарвар назару андешаи бад дорад. Нусхаҳо Аз "Афзалу-т-тазкор фӣ зикри-ш-шуаро ва-л-ашъор" ҳашт нусхаи дастнавис (маҳфуз дар Институти шарқшиносиии АИ Россия ва захираи дастнависҳои АИ Ӯзбекистон) ва як нусхаи чопшуда дар Тошканд (1916, бо эҳтимоми Салимбеки Иноқ) мавҷуд аст. Аз муқоисаи дастнависҳо ва нусхаи чопшуда бармеояд, ки котиб Абдуманнон ибни Абдулваҳҳоб ҳангоми ба чоп омода кардани асар ба он баъзе намунаҳои ашъор ҳикоятҳои хурд илова намуда, баъзе шоирони дуюмдараҷаро аз тазкира хориҷ кардааст.
Афзалуддини Кошонӣ

Афзалуддини Кошонӣ, маъруф ба Бобо Афзал (Кошон, Устони Исфаҳон — 1214) — файласуф, ориф, нависанда ва шоир и форс-тоҷик. Зиндагинома Дар таърихи адабиёт чун шоири рубоисаро маъруф аст, вале ғазал низ гуфтааст. Мавзӯи рубоиёту ғазалҳояш мазаммати беадолатиҳои замон, рӯҳониёни риёкор, зулму золимӣ мебошад. Баъзе рубоиҳояш тасаввуфианд. Гоҳе озодандешона, бо шубҳаву гумон сухан кардааст: Ҳам сирри ҳақиқатию ҳам кони сахо, Дорам сухане ба ту, ҷавобаш фармо: Гӯянд: "Худо буду дигар ҳеч набуд" Чун ҳеч набуд, дар куҷо буд Худо? Осор Асарҳои муҳимми фалсафии Афзалуддини Кошонӣ "Минҳоҷу-л-мубайин", "Мадориҷу-л-камол", "Роҳи анҷоми нома", "Арзнома" ва "Ҷовидоннома" мебошанд, ки дар маҷмӯъ "Мусаннафоти Афзалуддини Кошонӣ" (Т., 1953) ба табъ расидаанд.
Афзалшоҳ Шодиев

Афзалшоҳ Шодиев (2 июни соли 1962, Панҷрӯд, Панҷакент, ҶШС Тоҷикистон) — яке аз овозхонҳои Тоҷикистон, Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон, собиқ роҳбари Филармонияи давлатии Тоҷикистон ба номи А. Ҷӯраев. Аз эҷодиёт Дили модар.
Хоҷа Муҳаммади Афзалӣ

Хоҷа Муҳаммади Афзалӣ — шоир, ахтаршинос ва донишманди форс-тоҷик. Зиндагинома Зодгоҳаш Бухоро. Тазкиранигор Хоҷа Ҳасани Нисорӣ дар "Музаккиру-л-аҳбоб" Афзалиро чун шоир ва донишманди машҳури давр тавсиф кардааст. Ҳукмрони замон Убайдуллоҳхони Шайбонӣ (ҳукмронӣ 1533-39) ӯро ба мансаби садр таъйин карда буд. Афзалӣ аз илми ҳайат огоҳӣ дошта, дар ин ҷода пайрави Алии Қушчӣ ва Муҳаммад Мазид будааст. Дар охири умр барои саркашию густохӣ аз мансаб ронда шуд ва гӯшанишиниро ихтиёр намуд. Аз эҷодиёташ намунаҳо ба тавассути тазкираҳо расидаанд: Аз эҷодиёт Манеҳ по мансаберо дар миёна, Ки тири азлро гардӣ нишона. Зи мансаб рӯй дар бемансабӣ неҳ, Зи ҳар мансаб туро бемансабӣ беҳ.
Фазлуллоҳ ибни Рӯзбеҳони Хунҷӣ

Афзалуддин Фазлуллоҳ ибни Рӯзбеҳони Исфаҳонӣ — муаррих, сиёсатдон, шоир, нависанда ва донишманди маъруфи форс - тоҷик. Зиндагинома Давраи ҷавонӣ ва таҳсилро дар Шерозу Исфаҳон гузаронда, дар 17-солагӣ ба Ҳиҷоз рафт ва баъди такомули илм, соли 1482 Маккаро зиёрат намуд ва ба Шероз баргашт. Дар пайравии Абуалӣ ибни Сино ва Ибни Туфайл (асри 12) оид ба тарзи давлатдорӣ асаре бо номи "Бадоеъу-з-замон фӣ қиссати Ҳай ибни Яқзон" эҷод кард. Осори ӯ бештар дар улуми давлатдорист. Ҳангоми хидмат (муншӣ) дар дарбори султон Яъқуби Оққуюнлу "Таърихи Аминӣ"-ро навишт. Ин асар оид ба тарзи давлатдорӣ, сабабҳои нооромиҳои давр, муҳити адабӣ, вазъи иҷтимоии садаи ва ибтидои садаи маълумоти саҳеҳ медиҳад. Афзалуддини Фазлуллоҳ дар натиҷаи таъқиби исмоилиёни Эрон аз Табрез ба Кошон омада, дар ҷавоби "Роҳи ҳақиқат" ном асари Ҳасан ибни Муайиди Хуллӣ "Баргаштан аз роҳи хато" ном асарашро навишт. Афзалуддини Фазлуллоҳ соли 1503 ба Хуросон, баъдан ба Бухоро омад. "Меҳмонномаи Бухоро" ва "Сулуку-л-мулук" ("Роҳи подшоҳон", 1514) маҳсули ҳамин давраанд. "Меҳмонномаи Бухоро" мадорики муҳиммеро оид ба таъйини вазъи сиёсӣ ва иҷтимоии садаи ва нимаи аввали садаи, муҳити адабии он аҳд, зиндагии мардум ва ғайра дар бар мегирад. Аз эҷодиёти Афзалуддини Фазлуллоҳ чун шоир намунаҳои ғазалиёт ва қитаъот боқӣ мондаанд. Машҳуртарин асари Афзалуддини Фазлуллоҳ "Сулуку-л-мулук" (иборат аз 15 боб) мебошад, ки дар он масъалаҳои тарзи давлатдорӣ, муносибат бо аҳли ғайридини ислом — яҳудиён, насрониён, маросимҳо, хайру эҳсон ва ғайра матраҳ гардидаанд.
Афзори барқӣ

Афзори барқӣ — асбобҳо барои коркарди механикӣ ва ҳароратии масолеҳ, ки аз муҳаррики барқӣ ба кор дароварда мешавад. Манбаи ҷараён барои афзори барқӣ шабакаи барқии шиддаташ 220 В, баъзан 380 В ё аккумулятори барқӣ буда метавонад. Афзори барқӣ собит ё сайёр мешавад. Онро дар саноат ва рӯзгор истифода мебаранд. Афзори барқӣ барои буридан, пармаву ранг кардан, сайқал додан, часпондан, тарошидани локу ранги маснуот, насб кардану кӯчондани маводди насбшуда ба кор бурда мешавад. Афзори барқӣ аз тана, муҳаррик ва қисми корӣ иборат мебошад. Навъҳои афзори барқӣ: пармаи барқӣ, чархарра, симарра, рандаи барқӣ ва ғайра.
Афзори наҷҷорӣ

Афзори наҷҷорӣ — асбобҳо барои коркарду пардози чӯб ва аз он сохтани маснуоти гуногун, ки мувофиқи иҷрои амал ва таъйинот ба навъҳои зерин ҷудо мешавад: Афзори назоратию андозкунандаи бурандаи дастӣ (масалан, навъҳои гуногуни арра – дастарра, ғӯлабур ё дусара, дандонкалон, маҳинбур, шаддабур ва ғайра; ранда – кафранда, лабранда, нақшсоза, нонранда, пардозранда, ҷафсранда ва ғайра; искана, парма ва ғайра); Афзори назоратию андозкунандаи нишонагузорӣ ва андозакунӣ (хаткаш, гунё, паргор ва ғайра); фаръӣ (болға, анбӯр, винттоб, теша ва ғайра). Баробари пешрафти илм ва техника дар чӯббурӣ ва коркарди чӯб арраҳои мудаввар ва занҷирии электрикӣ, ранда, парма ва афзори сайқалдиҳандаи барқӣ, дастгоҳ ва хатҳои худкор истифода мешаванд.
Маҳбуба Афзалӣ

Маҳбуба Афзалӣ (10.02.1957, Душанбе) — омӯзгор, номз. илмҳои педагогӣ, дотсент. "Аълочии маорифи Тоҷикистон". Зиндагинома Маҳбуба Афзалӣ 10 феврали соли 1957 дар ш Душанбе ба дунё омадааст. Фарзанди Камол Афзалӣ. Пас аз хатми мак. миёнаи 2 Душанбе дар факултаи забонҳои хориҷии (бахши англисии) ИПД ба номи Т.Г. Шевченко таҳсил кардааст (1974–1978). Муаллими каф. заб. англисии УДТ ба номи В.И. Ленин (ҳоло – ДМТ, 1978–87). С. 1988 ба ҳайси муаллими заб. англисӣ ба кори каф. заб. хориҷии ИПД ба номи Т.Г. Шевченко гузаштааст. С. 1992 – муд. каф. заб. хориҷии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон таъйин шудааст. С. 1999 бо ташаббуси ӯ дар ДДОТ садорати фак. заб. англисӣ таъсис ёфтааст, ки роҳбариаш то с. 2001 бар зиммааш буд. Аз с. 2001 дотсенти каф. заб. хориҷии фак. ҳуқуқшиносии Донишгоҳи миллии Тоҷикистон мебошад. Донишу малакаашро дар УДМ ба номи М.В. Ломоносов, УДБелорусия ва Донишгоҳи Кембриҷи шаҳри Лондон такмил додааст. С. 2005 дар мавзӯи "Система гражданско-патриотического воспитания студентов по формированию активной жизненной позиции, обеспечивающей стабильность и безопасность в обществе" рисолаи номзадӣ дифоъ кардааст. Фаъолияти илмӣ Муаллифи зиёда аз 100 мақолаи илмӣ -тадқ., дастури таълимӣ барои донишҷӯ ёни мак. олӣ, аз ҷумла кит. дарсии " " (Д., 2010), "Маҷмӯаи корҳои контролӣ" (Д., 2005), "Характеристика безличных предложений" (Д., 2014), мақолаҳои "Художественный перевод "Авесты" как фактор развития таджикско-немецких литературных связей", "К вопросу о международных литературных связах", "Формирование потенциального словарного запаса студентов на базе общественно-политической и профессиональной лексики", "Речевой конфликт как предмет перислингвистических исследований", "Учебное тестирование как один из методов активизации обучения в вузе", "Формирование языковой картины мира и речевой культуры студентов в процессе обучения иностранным языкам" ва ғ. Бо чандин Ифтихорномаи соҳавӣ ва ДМТ мукофотонида шудааст.
Афзори андозакунандаи оптикӣ

Афзори андозакунандаи оптикӣ — дар мошинсозӣ, воситаи андозакунӣ, ки дар он визиронӣ (якҷокунии ҳудудҳои ашёи андозашаванда бо хатти визир) ё муайян кардани андоза бо ёрии олати тарзи кораш нурӣ иҷро мешавад. Се навъи Афзори ченкунии оптикӣ мавҷуданд: асбобҳое, ки дар онҳо намоёбӣ бо усули нурӣ, вале ҳисоби ҷойивазкунии хатти намоёб бо усули механикӣ (ё усули дигар ғайриоптикӣ) сурат мегирад; асбобҳое, ки дар онҳо ҳам намоёбӣ ва ҳам ҳисоби ҷойивазкунии хатти намоёб бо усули нурӣ иҷро мешавад; асбобҳое, ки бо объекти андозашаванда бевосита наздик мешаванд, аммо ҷойивазкунии нуқтаҳои расишро бо усули оптикӣ муайян мекунанд. Намунаи афзорҳои гуруҳи якум проектор аст, ки барои андозагирию назорати ҷузъҳои мураккабтарҳу хурдандоза (масалан, қолабҳо, ҷузъҳои механизми соат ва ғайра) истифода мешавад. Дар мошинсозӣ бештар проекторҳои пурбиниашон 10, 20, 50, 100 ва 200-карата татбиқ мешаванд, ки қутр ё яке аз тарафҳои экранашон аз 350 то 800 мм аст. Намунаи маъмули афзорҳои гуруҳи дуюм микроскопи андозакунандаи универсалӣ (МЧУ) мебошад, ки дар он ҷузъи андозашаванда дар наварди тӯлӣ ҷой иваз мекунаду микроскопи асосӣ дар наварди арзӣ. Ҳудудҳои сатҳи санҷидашаванда бо ёрии микроскопи асосӣ намоёбӣ мешавад. Бузургии ҷойивазкунии ҷузъро аз рӯйи ҷадвали қиёсӣ, маъмулан, бо ёрии микроскопҳои ҳисоб муайян мекунанд. Ҳоло дар навъҳои МЧУ олати проексияву ҳисобкунанда истифода мешавад. Компаратори интерференсионӣ низ ба афзорҳои гурӯҳи дуюм мансуб аст. Афзорҳои гуруҳи сеюмро барои бо ҷадвал ё ҷадвали қиёсӣ муқоиса намудани бузургиҳои андозашавандаи хаттӣ истифода мебаранд. Афзорҳои мансуби ин гуруҳро компараторҳо меноманд. Оптиметр, оптикатор, интерферометри тамосӣ, дарозисанҷи оптикӣ низ мансуби ин гуруҳанд.
Афзори суфтагарӣ

Афзори суфтагарӣ — асбобест, ки барои коркарди механикии филиз, чӯб, шиша, ҷинсҳои куҳӣ, пластмасса истифода мешавад. Онро аз маводди суфтагарӣ месозанд. Истеҳсоли саноатии Афзори суфтагарӣ аз нимаи дуюми садаи шурӯъ гардид. Афзори суфтагарӣ ба ду навъи асосӣ – дурушт (доираҳои суфтагарӣ, милаи суфтагарӣ ва ғайра) ва нарм ё чандир (чилбур ва маснуоти аз он тайёркардашуда, тасмаҳо, қурсҳо ва ғайра) тақсим мешавад. Барои тайёр кардани Афзори суфтагарӣ аз сунбода (корунд)-и барқӣ, карбиди силитсий (сабз ва сиёҳ), алмоси табиӣ ва сунъӣ истифода мебаранд. Афзори суфтагариро аз маводи сафолӣ, бакелитӣ, вулканӣ ва баъзан силикатӣ, глифталӣ ва магнезиалӣ, ки ба онҳо зарраҳои суфтагарӣ мечаспонанд, истеҳсол мекунанд. Қариб 12000 намуди Афзори суфтагарӣ мавҷуд аст. Доираҳои суфтагариро аз сунбодаи барқӣ ва карбиди силитсий бо қутри 3–1100 мм, ғафсии 0,5–200 мм ва қутри насбкунии 1–305 мм; аз зарраҳои алмос (бо афзори бакелитӣ, филиззӣ ва сафолӣ) бо қутри 6–300 мм, ғафсии ҳалқаи кории 1,5–5 мм ва бари 3–20 мм месозанд. Нишондиҳандаи муҳимми Афзори суфтагарӣ тарокуми алмос (миқдори зарраҳои алмос дар 1 мм3) мебошад (ҳангоми 100% будани тарокум дар 1 мм3 сатҳи афзор 0,878 мг донаҳои алмос мавҷуданд). Тарокуми алмос дар доираи алмосӣ аз 25 то 200 % мешавад. Адабиёт.