ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Ғори Шахта

Ғори Шахта – осори қадимии деворнигораҳои давраи мезолит, ки 40 км ҷанубу ғарбтари Мурғоб дар сойи Кӯртакка воқеъ аст. Кашф ва таҳқиқи ёдгорӣ Соли 1958 аз ҷониби бостоншинос В. А. Ранов кашф ва тадқиқ гардид. Нигора дар девори ҷанубии ғори начандон калон (баландиаш аз с. б. 4100 м), дар баландии 1,6–2 м аз фарш бо ранги маъданӣ – охра тасвир ёфтааст. Тавсифи бостоншиносӣ Тахмин меравад, ки дар замонҳои қадим қариб тамоми рӯи деворҳо (масоҳ. 25 м 2) дорои нигораҳо буданд, вале то имрӯз танҳо чор деворнигора боқӣ мондааст. Ба ғайр аз нигораи якум, ки дар даромадгоҳи Ғори Шахта аст, нигораҳои дигар тарҳи муайян доранд. Дар нигораи якум (23 см) одам шабеҳи мурғ тасвир шудааст. Сару гардан ва баданаш мисли паранда, пойҳояш шабеҳи пои одамӣ аст ва умуман тасвир бештар шутурмурғро мемонад. Мувофиқи таҳқиқот дар нигораи дуввум ду гуроз рӯ ба рӯ ва тибқи тахминҳои дигар хуку хирс акс ёфтаанд. Даҳон ва дандони ҷоғи боло хуб намудор аст. Тасвири пойҳои ҳайвон рамзист. Дар даромадгоҳи Ғори Шахта ҳайвоне дар бархӯрд бо душоха тасвир ёфтааст. Тасвири сеюм (дарозиаш 85 см) ба хушгов шабоҳат дорад, вале мувофиқи ақидаи баъзе олимон он ба хирс монанд аст. Тасвири тирҳо диққатҷалбкунандаанд: ду тир ба бадани ғажгов (хушгов) расида, сеюмӣ ҷониби он равона шудааст. Шояд тасвири мазкур манзараи шикори одамони ҷамоаи ибтидоӣ бошад. Аҳаммияти таърихӣ Нигораҳои Ғори Шахта аз рӯи услуб ва амал аз ҷумлаи қадимтарин намунаҳои ҳунари тасвирии ҷомеаи ибтидоии Осиёи Марказӣ мебошад.
Ғори Хоҷа Исҳоқ

Ғори Хоҷа Исҳоқ — мазори Хоҷа Исҳоқ, ки дар масофаи 6 км дуртар аз д. Махшевад и ноҳияи Айнӣ, андаруни сахраи азими кӯҳӣ воқеъ аст. Тавсифи ҷуғрофӣ-табиӣ Дар қисмати охири пайраҳаи ғор аз ҷониби чап тарқиши бузурге мавҷуд аст, ки ба дохили он меравад. Дар қисмати рости даромадгоҳи ғор пайкари хушкидаи чорзонунишастаи инсоне қарор дорад, ки бар асари боду борон то миёни онро сангмайдаҳо, пар ва саргини парандагон пӯшондаанд. Ҷумҷума ва пӯсти хушкидаи аксари узвҳои ҷасад то имрӯз хуб ҳифз шудаанд. Дар шонаи рости пайкар сӯрохе мавҷуд аст, ки эҳтимол ҷойи захми пайкон бошад. Дасти рости ҷасад аз он ҷудо дар канори рости тан хобидааст. Сабаби аз байн нарафтани ҷасадро олимон ба шароити иқлимии он мавзеъ марбут донистаанд. Ғор аз ду самт сӯрох буда, дар тамоми фаслҳои сол ҳарорати он аз 10 дараҷа поин намешавад ва маҳалли он дар баландии то 3000 м аз с. б. воқеъ гардидааст. Зикр дар сарчашмаҳои таърихӣ Абутоҳирхоҷаи Самарқандӣ дар китоби худ "Самария" ин мазорро ба Хоҷа Исҳоқи Хатлонӣ мутааллиқ дониста, Абдурраҳмони Мустаҷир ҳангоми сафари худ ба водии Фон онро зиёрат ва ёд кардааст. Қиссаи Хоҷа Исҳоқ Хоҷа Исҳоқи Хатлонӣ домоди Сайид Алии Ҳамадони ст. Ӯ ба муридаш Сайид Муҳаммади Нурбахш (1392–1464) иҷозат дод, ки барои сарнигун кардани ҳоқимияти Шоҳрухи Темурӣ (1374–1447) қиём намуда, эъломи маҳдият (Маҳдӣ будан) кунад. Қиёми нурбахшиён барои бунёди давлати суфиёна соли 1423 аз кӯҳи Тирӣ (Пирӣ, яке аз қалъаҳои Хатлон) оғоз гардид. Аммо ба сабаби нобаробарии қувваҳо ва шикасти нурбахшиён ду писари Хоҷа Исҳоқ кушта шуда, худи ӯ захм бардошт. Шояд муридони Хоҷа Исҳоқ аз бими он, ки иҳонате аз ҷониби лашкари Шоҳрух ба муршидашон ворид шавад, ӯро дар ҳоли захмӣ будан пинҳонӣ ба ин мавеъ интиқол дода, ғореро барои муроқибати муршидашон интихоб намуданд, ки ором ва дастнорас будааст. Эҳтимол Хоҷа Исҳоқ соли 1424 дар ин ғор фавтида бошад ва бо гузашти замон муридони зиндамондааш мазори ӯро зиёратгоҳ қарор дода бошанд, ки бузургдошташ то имрӯз идома дорад.
Ғорчашма

Ғорчашма — деҳа дар ҷамоати деҳоти Даҳанаи ноҳияи Ёвон. Аз Ғорчашма то маркази ҷамоат 10 км, то маркази ноҳия 15 км. Аҳолиаш 392 нафар, тоҷикон.
Ғори Ҳиро

Ғори Ҳиро — ғорест дар кӯҳи Ҳиро, дар 4 км шимолу шарқи шаҳри Макка. Дар маъхазҳои қадимӣ фосилаи байни Ғори Ҳиро то Макка як фарсанг ё се мил зикр шудааст. Алҳол ба сабаби васеъшавии ш. Макка кӯҳи Ҳиро дохили шаҳр қарор гирифта, масофаи байни он ва Масҷидулҳаром ҳудуди 4–6 км-ро ташкил медиҳад. Тавсифи ҷуғрофӣ Кӯҳи Ҳиро дар фосилаи 1,5 км самти рости шоҳроҳи Мино – Арафот, дар баландии 560 м аз с. б. воқеъ гардида, аз Ғори Ҳиро то қуллаи кӯҳ тақр. 50 м аст. Баландии ғор 2 м, бараш 1,2 м ва дарозиаш низ тақр. 2 м. Ғори Ҳиро гунҷоиши 5 нафари нишастаро дошта, дар гӯшае аз он танҳо як нафар мегунҷад. Даҳони ғор ба самти шимол буда, аз он танҳо як нафари миёнақад гузашта метавонад. Дохили ғор аз ҳангоми тулӯъ то ғуруби офтоб равшан аст, аммо гармои сӯзон ба он нуфуз намекунад. Барои баромадан ба кӯҳ, зимнан ба Ғори Ҳиро фақат як пайроҳа вуҷуд дорад. Ҷойгоҳи таърихӣ ва динӣ Паёмбар (с), ки муддатҳо қабл аз рисолати худ ба хилватнишинӣ майлу рағбат пайдо карда буд, аз манзилаш дар Макка ҷониби кӯҳи Ҳиро раҳсипор мешуд ва чандин шабонарӯз, алалхусус дар моҳи рамазон, дар Ғори Ҳиро дар танҳоӣ ба тафаккуру ибодат мепардохт. Дар яке аз чунин лаҳзаҳо фириштаи ваҳй Ҷабраил нозил шуда, 5 ояти нахустини сураи Алақ ро ба вай расонд; ба ин хотир он кӯҳро Ҷабалуннур (Кӯҳи нур) ва Ҷабалурраҳма (Кӯҳи раҳмат) ҳам меноманд. Ғори Ҳиро яке аз маконҳои муътабару мутабаррики Макка ва аз осори боқимондаи асри биъсат (рисолат) ба шумор рафта, зиёрати он аз ҷумлаи амалҳои мустаҳаб (писандида) аст. Ҳамасола дар мавсими ҳаҷ ва умра, хусусан баъди анҷом додани маносики ҳаҷ, шумори зиёди ҳоҷиёну умрагузорон ин макони муқаддасро зиёрат мекунанд.
Ғоратгарӣ

Ғоратгарӣ — ҷиноят ба муқобили моликият, ки дар м. 248 КҶ ҶТ пешбинӣ гардидааст ва мувофиқи ин модда ғоратгарӣ ошкоро тасарруф кардани амволи ғайр мебошад. Ғоратгарӣ яке аз шаклҳои тасарруф буда, ба он ҳама аломатҳои объективӣ ва субъективии тасарруф хос аст. Хусусияти тарафи объективии ғоратгарӣ аз он иборат аст, ки амволи ғайр бо усули ошкоро тасарруф мегардад. Ошкоро ифодаи он аст, ки тасарруфи амволи ғайр дар ҳузури соҳибмулк, шахсони молу мулк дар ихтиёр ё муҳофизаташон қарордошта ё дар ҳузури шахсони бегона, ки хусусияти ғайриқонунӣ будани ҳаракатҳои гунаҳгорро дарк мекунанд, содир мешавад. Барои ғоратгарӣ эътироф намудани кирдор зарур аст, ки худи шахси гунаҳгор низ хусусияти ошкоро доштани ҳаракатҳои худро дарк намуда, маҳз бо чунин усул тасарруф намудани амволи ғайрро ба ҳисоб гирифта бошад. Агар гунаҳгор нияти ниҳонӣ тасарруф намуданро дошта бошаду бо сабаби дар ҷои ҷиноят ба ғафлат афтиданаш (ошкор шуданаш) ба ҳаракатҳои ошкоро гузарад, кирдори ӯ ба ғоратгарӣ мубаддал мегардад. Чунин "мубаддалшавии" дуздӣ ба ғоратгарӣ то пурра тасарруф намудани амвол мумкин аст. Таркиби ҷиноят моддӣ аст. Ҷиноят аз лаҳзаи тасарруфи амволи ғайр ва ба вуҷуд омадани имконияти ихтиёрдорӣ намудан ба он тамом шуда эътироф мешавад. Тарафи субъективии ғоратгарӣ бо қасди бевосита ва мақсади гаразнок тавсиф меёбад. Субъекти ҷиноят шахси мукаллафи ба синни 14-солагӣ расида шуда метавонад. Дар қ. 2, 3 м. 248 КҶ ҶТ ҳолатҳои вазнинкунандаи ғоратгарӣ пешбинӣ гардидааст. Зери мафҳуми зӯрии барои ҳаёт ва саломатӣ хавфнок набуда расонидани озори ҷисмонӣ, лату кӯб, расонидани зарари сабуки ҷисмонӣ, инчунин маҳрум ё маҳдуд сохтани озодӣ фаҳмида мешавад. Ғоратгарие, ки а) бо истифода аз шароити офати табиӣ ё ҷамъиятӣ; б) ба миқдори калон; в) аз ҷониби гурӯҳи муташаккил; г) дар ҳолати ретсидиви хавфнок содир шудааст (қ. 3 м. 248 КҶ ҶТ). Ғоратгарие, ки а) дар ҳолати ретсидиви махсусан хавфнок; б) ба миқдори махсусан калон содир шуда бошад (қ. 4 м. 248 КҶ ҶТ). Нигаред низ.
Ғори Савр

ҒОРИ САВР ғорест дар қуллаи кӯҳи Савр, 5,4 км ҷанубтари ш. Макка, дар баландии тақр. 750 м аз с. б. Тавсифи ҷуғрофӣ Кӯҳ бо номи Атҳал ё Саври Атҳал низ ёд шудааст. Ба як қавл, аз номи Савр ибни Абдулманот – яке аз ашрофи Қурайш, ки дар кӯҳи мазкур зода шуда буд ё мезист, гирифта шудааст; ба қавли дигар, бинобар ба шакли гови нар (ба арабӣ "савр") ё чанбаршох буданаш чунин номгузорӣ шудааст. Ғор ду даромадгоҳ (ғарбиву шарқӣ) дорад. Даромадгоҳи ғарбӣ дар ибтидо ба андозае танг буд, ки як тан бо душворӣ аз он мегузашт; он минбаъд борҳо васеъ карда шуд. Алҳол бар ва баландии даҳонаи ғарбӣ дар ҳудуди 0,5 м аст. Тӯли Ғори Савр 18 ваҷаб ва бари бахши мобайни он 11 ваҷаб, баландии даруни ғор ба андозаи қади як инсон ва масоҳаташ 2,5 м 2 аст. Дар дохили он 2–3 нафар нишаста намоз хонда метавонанд. Қиссаи Ғори Савр Муҳаммад (с) соли 13-уми биъсат (рисолат), бо мақсади раҳоӣ аз дасти мушрикони Қурайш шабе, ки бо номи "Лайлатулмабит" ("Шаби шабгузаронӣ") маъруф аст, Алӣ ибни Абитолиб ро дар бистари хоби худ гузошта, қасди ҳиҷрат аз Макка ба Мадина кард. Паёмбар (с)-ро дар ин сафар Абубакри Сиддиқ ҳамроҳӣ мекард ва ба ифтихори ин ҳамсафарӣ ба унвони "Ёри ғор" маъруф гардид. Мушрикон таваҷҷуҳашонро бештар ба шимоли Макка равон намуда буданд, зеро сафар ба Мадина ҳатман ба он сӯ анҷом мегирифт, аммо паёмбар (с) барои ба гумроҳӣ андохтани онҳо ба самти ҷануби Макка раҳсипор гардида, дар Ғори Савр паноҳ бурд ва муддати се шабонарӯз он ҷо монд. Дар ин муддат хӯроки онҳоро писари Абубакри Сиддиқ – Абдуллоҳ таъмин мекард. Ба эъҷози илоҳӣ анкабуте бар дари ғор тор танида, як ҷуфти кабӯтар бар он ошёна гузошта буд. Мушрикон дар таъқиби паёмбар (с) ба Ғори Савр расиданд, вале бо дидани ин манзара гумон карданд, ки ба даруни ғор муддатҳо касе надаромадааст, аз ин рӯ, ба он ворид нашуда бозгаштанд. Зикр дар Қуръон Худованд дар ин маврид мефармояд: "Агар ӯро ёрӣ ҳам надиҳед, Худо ӯро нусрат додааст, он гоҳ ки кофирон ӯро, ки дуввумин каси дунафара буд, аз ватан берун карданд; вақте онҳо дар Ғор буданд, вақте ба ёри худ мегуфт: Ғамгин мабош, ҳамоно Худо бо мост " (Қуръон, 40). Баъди навмед гаштани мушрикон аз ёфтани паёмбар (с) ӯ бо шутуроне, ки фарзандони Абубакри Сиддиқ – писараш Абдуллоҳ ва духтараш Асмоа фароҳам карда буданд, роҳи Мадинаро пеш гирифт. Ин ҳодиса оғози ҳиҷрати паёмбар (с) аз Макка ба Мадина ба шумор меравад. Ҷойгоҳ дар таърих ва шариат Дар наздикии Ғори Савр ғори дигари хурдтаре низ ҳаст, ки зери тахтасанги монанд ба косаи воруна қарор дорад. Ғори Савр дар баробари Ғори Ҳиро аз осори боқимондаи аҳди рисолат ба шумор рафта, зиёрати он аз ҷумлаи амалҳои мустаҳаб (писандида) аст. Бештари пайроҳаи кӯҳӣ ба самти Ғори Савр барои осонтар кардани рафтуомади зиёраткунандагон, ки беш аз як соат тӯл мекашад, ба шакли зина-зина сохта шудааст. Баъзе муаррихон иштибоҳан Ғори Саврро бо Ғори Ҳиро омехтаанд.
Ғориф

Ғориф — деҳа дар ҷамоати деҳоти Раҳимзодаи ноҳияи Рашт. Аз Ғориф то маркази ҷамоат 87 км, то маркази ноҳия 108 км. Аҳолиаш 46 нафар, тоҷикон.
Ғорғинч

Ғорғинч — деҳа дар ҷамоати деҳоти Лангаришоҳи ноҳияи Тоҷикобод. Аз Ғорғинч то маркази ҷамоат 4 км, то маркази ноҳия 22 км. Аҳолиаш 300 нафар, тоҷикон.
Мирзо Аҳмади Ғофил

Мирзо Аҳмади Ғофил — шоир ва хаттоти форс-тоҷик. Зиндагинома Зодаи деҳаи Хоши вулусволии Ҷирми Бадахшони Афғонистон. Маълумоти ибтидоиро дар зодгоҳаш гирифта, дар ҳудуди Бадахшон машҳур гардид. Ғофил хаттоти забардаст низ буд ва хатти настаълиқро ба дараҷаи олӣ менавишт. Ӯ аз дабирони хоссаи Мирбобохон писари Мирнасруллоҳхон, ҳокими Бадахшон буд. Бо куняи Қозӣ Дабир маъруфу машҳур гардида, бо тахаллуси Ғофил шеър эҷод менамуд. Ашъораш фарогири назокатҳои маънавӣ ва адабӣ буда, аксаран ба намояндагони адабиёти классик, хусусан ба Бедил пайравӣ менамуд. Намунаҳои ашъораш дар тазкираҳо, ҷунгу баёзҳо сабт гардидаанд. Намунае аз эҷодиёти Ғофил Шаророҳангаму ҷуз сози ваҳшат набвад оромам, Матоъи субҳаму маҳмил ба дӯши ноқаи шомам. Намедонам, чӣ сон гул кардаам дар арсаи олам, Чу маҳ ҷуз пайкари хам нест дар оғозу анҷомам. Дар ин водӣ чу ман, ё Раб, мабодо кас гирифторе, Ки чун товус гардад кисвати ман ҳалқаи домам. Ғами май нест чун даври мукофотам дар ин гулшан, Чу хуни ток мино хӯрд, к-аз мино хӯрад ҷомам. Макун машқи табассум, то насозад даҳр дилхунат, Ки аз хатти ҷабини ғунча ин гардид эъломам. Дили огаҳ кудурат аз ҳаводис бештар ёбад, Бар ин маънӣ дар ин ғафлатсаро Ғофил бишуд номам.
Ғофили Мозандаронӣ

Ғофили Мозандаронӣ — шоир, дабир ва хаттоти форсизабони Ҳиндустон. Зиндагинома Аз зодгоҳаш — Мозандарон дар замони ҳукмронии Аврангзеби Оламгир ба Ҳиндустон рафт. Ба сабаби дар иншопардозӣ "ягонаи замона" будан дабири хоссаи Аврангзеби Оламгир гардид. Аврангзеб ба ӯ унвони "Равшанрақам" дода буд. Соҳиби тазкираи "Миръоту-л-олам" (таълифаш 1667) Бахтовархон, ки бо ӯ робитаи дӯстӣ доштааст, аз Ғофили Мозандаронӣ ҳамчун "ҷавони мустаид" ном бурдааст. Мувофиқи маълумоти Муҳаммадафзали Сархуш дар тазкираи "Каламоту-ш-шуаро" "дар хатти насху настаълиқ назир надошт ва дар хутути дигар мисли сулсу райҳону риқоъ ва ғайра бемисл буд". Аз эҷодиёташ абёти пароканда тавассути тазкираҳои "Миръоту-л-олам" (4 байт) ва "Каламоту-ш-шуаро" (16 байт) боқӣ мондааст. Ин рубоиҳо аз ӯянд: Чун пир шудӣ, кори ҷавон натвон кард, Пирист на кофарӣ, ниҳон натвон кард. Дар зулмати шаб ҳар он чи кардӣ, кардӣ, Дар равшании рӯз ҳамон натвон кард. Аз гармии ишқ баҳру бар месӯзад, Сабри дилу тоқати ҷигар месӯзад. Ишқ офати зуҳди хушку домони тар аст, Оташ чу гирифт, хушку тар месӯзад.
Ғофилобод (деҳа, н. Восеъ)

Ғофилобод — деҳа дар ҷамоати деҳоти Абуабдуллоҳи Рӯдакии ноҳияи Восеъ. Аз Ғофилобод то маркази ҷамоат 4 км, то маркази ноҳия 22 км. Аҳолиаш 1138 нафар, тоҷикон.
Ғофилобод (деҳа, н. Норак)

Ғофилобод — деҳа дар ҷамоати деҳоти Дуконии ноҳияи Норак. Аз Ғофилобод то маркази ҷамоат 24 км, то маркази ноҳия 27 км. Аҳолиаш 617 нафар, тоҷикон.
Ғофилобод (деҳа, н. Муъминобод)

Ғофилобод — деҳа дар ҷамоати деҳоти Нуралишо Назарови ноҳияи Муъминобод. Аз Ғофилобод то маркази ҷамоат 1 км, то маркази ноҳия 7 км. Аҳолиаш 2056 нафар, тоҷикон.
Ҳамза Ғофили Систонӣ

Малик Ҳамза Ғофил ибни Ҷалолуддини Систонӣ — шоир и форс-тоҷик. Зиндагинома Дар зодгоҳаш Сиистон илм омӯхта, ба камол расид. Барои такмили илму дониш ба Ҳинд рафт ва ба хидмати дарбори Аврангзеб ворид гардид. Ба ватан баргашта, ҳокимии Систонро ба уҳда гирифт. Ба шеъру шоирӣ майлу рағбат дошт. Дар анвои гуногун латифу равон шеър мегуфт. Намунаҳои ашъораш дар тазкираҳо оварда шудаанд. Боз як ҷиҳати дигари фаъолияти Ҳамза Ғофили Систонӣ дар он аст, ки ӯ чун ҳукмрон ба аҳли илму адаб ғамхор буд. Абёти зер намунаҳо аз эҷодиёти ӯст: Одам зи адам рӯ чу дар ин водӣ кард, Пиндошт, ки ғам кам аст, пур шодӣ кард. Аз ғамкадаи ҷаҳон чу берун мерафт, Ғамро ба замона вақфи авлодӣ кард. Дар оташи ҳиҷрони бути аҳдшикан Дар дида нигоҳу бар лабам сӯхт сухан. То гиряи ман сарфи куҷо хоҳад шуд, Саргардонам чу абри гумкардачаман. Ғофил нашавӣ аз ин ду маънӣ, Ғофил, Сармояи мард аз ин ду гардад ҳосил. З-ин роҳнамоён ба яке шав қоил, Ё ақли дуруст, ё ҷунуни комил.
Ғофилобод (деҳа, н. Роғун)

Ғофилобод — деҳа дар ҷамоати деҳоти Қадиоби ноҳияи Роғун. Аз Ғофилобод то маркази ҷамоат 13 км, то маркази ноҳия 20 км. Аҳолиаш 306 нафар, тоҷикон.
Ғоршиносӣ

Ғоршиносӣ, спелеология (юн. — "ғор", — "дониш") — як бахши илми заминшиносӣ, хусусан карстшиносӣ, ки ба омӯзиши ғорҳо — таърихи пайдоиши онҳо, асотир, микроиқлим, обу наботот, боқимондаи қабатҳои маскунии асри санг, тасвирҳои рӯи шах, муҷассамаҳо ва истифодаи феълии онҳо машғул мебошад. Ғоршиносӣ дар баробари ғорҳои карстӣ, ҳамчунин ғорҳоеро меомӯзад, ки бо роҳи фарсоиш, дефлятсия, абразия, суффозия, аз таъсири қувваҳои тектоникӣ (ғорҳое, ки аз таркишҳо пайдо шудаанд), дар натиҷаи ҷорӣ ва шах шудани гудоза, об шудани ях (ғорҳои яхӣ) ба вуҷуд омадаанд. Ғоршиносӣ аз нимаи дуюми асри 19 ҳамчун илм ташаккул ёфт. Пайдоиши ғоршиносӣ, яъне илми спелеология бо номи донишманди фаронсавӣ Э. А. Мартел, олимони австриягӣ А. Шмидл, Ф. Краус, А. Грунд ва В. Кнебел алоқаманд аст. Дар ИҶШС бо масъалаҳои ғоршиносӣ Ин-ти умумишӯравии карстшиносӣ ва спелеологияи шаҳрҳои Перм, Уфа, Комиссияи карсту спелеологии Ҷамъияти географии ИҶШС (Ленинград) ва шуъбаҳои сершумори спелеотуризм машғул буданд, ки фаъолияти онҳо аз ҷониби шуъбаи марказии Шӯрои марказии умумииттифоқии Иттифоқҳои касаба оид ба сайёҳӣ ва экскурсияҳо назорат мешуд. Соли 1953 Конгресси якуми Иттиҳоди байналмилалии ғоршиносӣ баргузор шуда, оинномаи он дар Конгресси 4-уми байналмилалии ғоршиносӣ дар Любляна (пойтахти Словения) қабул гардид. Ғоршиносӣ бо геология, ҷуғрофияи физикӣ, маъданшиносӣ, геоморфология, ҳидрогеология, ҳидрология, метеорология, иқлимшиносӣ, зоология, ботаника, ландшафтшиносӣ, палеонтология, бостоншиносӣ ва таърих пайвастагии зич дорад.
Мирзо Муҳаммадмуроди Ғофилӣ

Мирзо Муҳаммадмуроди Ғофилӣ — шоир и форс-тоҷик. Зиндагинома Аслаш аз мардуми Дарвоз аст. Дар зодгоҳаш таълим гирифтааст. Тибқи иттилои муаррихон ("Таърихи адабиёти Афғонистон") дар шеъру шоирӣ моҳир ва ҳамчунин соҳибдевон будааст. Аз мазмуни ашъори шоир бармеояд, ки дар тангдастӣ ҳаёт ба сар бурдааст. Як нусхаи девони нотамоми Ғофилӣ дар Ганҷинаи дастнависҳои шарқии ба номи А. Мирзоеви АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон нигаҳдорӣ мешавад, ки аз 42 ғазал, 8 мухаммас ва як достони "Қиссаи ҷанги духтари Қайсари Рум" иборат аст. Сабки баёни шоир сода ва ба адабиёти шифоҳии мардум наздик аст. Абёти зер аз ӯст: Ай бути ширинхисол, дасти ману доманат, Дилбари нозукхаёл, дасти ману доманат. Рӯи ту чун офтоб, наргиси мастат ба хоб, Зулфи ту пурпечутоб, дасти ману доманат. Нест чу ту дилрабо, ай санами хушлиқо, Рӯй бигардон ба мо, дасти ману доманат. Қадди ту сарви сиҳӣ, рафти ту кабки Аз ҳама болотарӣ, дасти ману доманат. Волаву шайдо шудам бар рухи зебои ту, Бӯса зи лабҳои ту, дасти ману доманат. Қадди ту чун сарв рост, фитнаи чашмат балост, Ғамзаи ту дилрабост, дасти ману доманат. Гирди лабонат шакар, чашми ту бодоми тар, Сӯи гадоён назар, дасти ману доманат. Рӯи ту чун навбаҳор, чашми ту доим хумор, Зулфат аҷаб тобдор, дасти ману доманат. Ишқи ту дар ҷони ман, карда барояш ватан, Ғофилии пуралам, дасти ману доманат.
Мафкура

Мафкура — маънои мафҳум, ғоя, таълимотро дорад, ба ибораи дигар бошад, маънояш низоми ақидаҳо нисбат ба табиат, ҷамьият, шахсият, арзишҳо ва меъёрҳои ин ё он синф, яъне мақсадҳо ва тарзу усулҳои ба даст овардани онон, ки ба муносибатҳои моддӣ, пеш аз ҳама, ба муносибатҳои истеҳсолии дар дохили ҷамъият буда вобастагӣ доранд, мебошад. Асоси мафкураро гояҳои фалсафӣ, сиёсӣ, иқтисодӣ, маънавй, динӣ ва эстетикӣ ташаккул медиҳанд. Мафкура аз тамоюлҳо, мактабҳо, ҷараёнҳои сершумор иборат асг, ки дар бисёр маврид оид ба ҳалли ин ё он масъала онҳо мухолифи якдигар мебошанд. Аммо бо баробари арзи вуҷуд доштани ин тафовутҳо тамоюлҳои мазкур дар заминаи ягонаи сохтори иҷтимоӣ баромад менамоянд.. низ.
Сураи Ғофир

Ғофир (— Бахшоянда) — чилум сураи Қуръон. Сура дар Макка нозил шудааст ва иборат аз 85 оят аст. Мундариҷа Тафсир Эзоҳ.
Ғринг

Ғринг — деҳа дар ҷамоати деҳоти Лангардараи ноҳияи Шамсиддин Шоҳин. Аз Ғринг то маркази ҷамоат 9 км, то маркази ноҳия 79 км. Аҳолиаш 84 нафар, тоҷикон.
Мулло Муҳаммадиброҳими Ғубор

Мулло Муҳаммадиброҳим Ғубори Балхӣ — шоир и форс-тоҷик. Зиндагинома Дар зодгоҳаш Балх мадрасаро хатм карда, сипас бо даъвати Абдулазизхони Аштархонӣ (ҳукмронӣ) ба Бухоро омадааст. Дар хидмати дарбор буд ва Абдулазизхон ба ӯ илтифот дошт. Сипас ба Ҳиндустон сафар карда, бо шоирону донишмандони он ҷо мусоҳиб шудааст. Ба Бухоро баргашта, бо амри Абдулазизхон чанд муддат дар мадрасаҳои Самарқанду Бухоро ба тадрис машғул шуд. Мувофиқи маълумоти тазкиранигор Малеҳои Самарқандӣ рисолаҳои илмӣ низ таълиф намудааст. Намунаҳои шеъраш тавассути тазкираҳо ва баёзҳо то замони мо расидаанд. Абёти зер аз ӯст: Бунафша гирди сараш гашту ман парешонам, Ки ин шикастазабон ҳарфи зулф мегӯяд. Ҳамчун нигин зи номи ту пур шуд даҳони мо, То номи дигаре наравад бар забони мо. Савдои сӯхтан зи сари мо намеравад, Чун шамъ агар сафед шавад устухони мо.
Ғубори Исфаҳонӣ

Мирзо Абутуроб Ғубори Исфаҳонӣ — шоир и форсизабони Ҳиндустон. Зиндагтнома Ҳамроҳи падараш Мирзо Муҳаммадалихон, ки аз "силсилаи мирзоёни дафтари Сафавия" буд, ба Ҳиндустон рафта, дар замони барҳаёт будани падараш ва баъд аз вафоти ӯ дар дарбори ҳукмронони он сомон хидмат мекард. Дар Акбаробод ва Аҳмадободи Гуҷарот зиндагиву эҷод кардааст. Дар тазкираҳо бо нисбаи Гуҷаротӣ низ ёд шудааст. Дар оғоз убор тахаллус мекард. Сипас тахаллусашро ба Туроб иваз намуд. Дар тазкираҳо, мас., "Хизонаи омира" суханвари "хуштабъ, дақиқулфикр, маъниёб", "Сарви Озод" чун "шоири хушзеҳн", "Сафинаи Хушгӯ" чун "шоири хушфикр, хушзабон, соҳибталош, бисёрдон" тавсиф шудааст. Вақте ки Ҷаъфар мутахаллис ба Ошиқ ном шоире дар ҳаҷваш қасида гуфт, ӯ дар ҷавоб рубоии зерро сурудааст: Гӯянд, ки ҳаҷв кард моро Ҷаъфар, Ширину латиф ҳамчу ширу шаккар. Сад шукр, ки он чи айби мо буд, Ғубор, Имрӯз барои дигаре гашта ҳунар. Абёти зер низ аз ӯст: Ҷони Маҷнуну дили Фарҳод мехоҳем мо, Хонаи занҷирро обод мехоҳем мо.. Нола бо мурғи қафас пайғоми мо шояд нагуфт, Синаи чоку дили ношод мехоҳем мо.
Ғубори Розӣ

Мирзонабӣ Ғубори Розӣ — шоир и форс-тоҷик. Зиндагинома Таҳсили ибтидоиро дар зодгоҳаш гирифтааст. Бо сабаби беморӣ аз биноӣ маҳрум гардид. Ба атторӣ (дорусозӣ) машғул буд. Намунае аз ашъори Ғубори Розӣ: Эй ҷаъди хам андар ками он дилбари айёр, Дар ҳар сари мӯят дили як шаҳр гирифтор. Гаҳ такя ба Ноҳид кунӣ, гоҳ ба Хуршед, Гаҳ даст ба шамшер барӣ, гаҳ ба думи мор. Печон ба сару гардани он моҳӣ чу нонак Дар гардани бадхоҳ каманди шаҳи аброр. Ҷамшед барозандаи дайҳими имом аст, Хуршеди фурӯзандаи дин, Ҳайдари каррор. Ғам пардадар асту ашк ғаммоз, Пӯшидани ишқ кори ман нест. Чизе, ки варо шумора натвон, Илло ғами бешумори ман нест. Шаб он ки бар оташам занад об, Ҷуз дидаи ашкбори ман нест. Рафтам, ки канора гирам аз ғам, Шаб нест, ки дар канори ман нест.
Ғубории Ҳиравӣ

Муҳаммадамин Ғубории Ҳиравӣ (1; қарни) — шоир, хаттот ва донишманди форс-тоҷик. Зиндагинома Мувофиқи маълумоти манбаъҳои адабӣ аз шоирону донишмандони машҳури замон будааст. Дар иншо моҳир буд, аз илми ҳайъат огоҳии комил дошт. Аз эҷодиёташ намунаҳо дар тазкираҳо (мас., "Маҷмаъу-л-хавос") сабт гардидаанд. Абёти зер аз ӯст: Чунон макун, ки дигар тарки оҳу нола кунам, Чунон макун, ки туро бо Худо ҳавола кунам. Рухе, ки гашта чу коҳ аз хумори меҳнату дард, Зи нашъаи майи ворастагӣ чу лола кунам. Ба ним лаҳза, ки домони дигаре гирам, Сазо ба домани рашки ҳазорсола кунам. Дил хуш ба сари кӯйи ҷунун омада буд, Дар сабру субот зуфунун омада буд. Ин уқдаи рашк агар намеомад пеш, Аз уҳдаи ошиқӣ бурун омада буд.
Ғудок

Ғудок — деҳа дар ҷамоати деҳоти Лангари ноҳияи Кӯҳистони Масчо. Аз Ғудок то маркази ҷамоат 3 км, то маркази ноҳия 37 км. Аҳолиаш 68 нафар.
Ғувинд

Ғувинд — деҳа дар ҷамоати деҳоти Иван-Тоҷики ноҳияи Кӯҳистони Масчо. Аз Ғувинд то маркази ҷамоат 27 км, то маркази ноҳия 32 км. Аҳолиаш 194 нафар.