ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Хариловская (ноҳияи Устянск)

Хариловская - деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Устянск, ки дар вилояти Архангелск қарор дорад, ва ба ҳамин вилоят итоат мекунад, дохил мешавад 1. Ҷуғрофия Ин деҳа дар ноҳияе қарор дорад, ки ба ноҳияҳои Шимолгони Русия дохил мешавад.
Хариново (ноҳияи Рогнедин)

Хариново - деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Рогнедин, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Харино (ноҳияи Бабаев, Вологда)

Харино — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Бабаев, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Харино (ноҳияи Череповетс, Вологда)

Харино — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Череповетс, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Харитоновка (ноҳияи Клетнян)

Харитоновка - деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Клетнян, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Харинская (деҳа дар ноҳияи Ленск)

Харинская — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Ленск, ки дар вилояти Архангелск қарор дорад, ва ба ҳамин вилоят итоат мекунад, дохил мешавад 1. Ҷуғрофия Ин деҳа дар ноҳияе қарор дорад, ки ба ноҳияҳои Шимолгони Русия дохил мешавад.
Харитоново (деҳа дар ноҳияи Котлаский)

Харитоново — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Котлаский, вилояти Архангелск медарояд.
Харитоново (ноҳияи Котлаский)

Харитоново — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Котлаский, вилояти Архангелск медарояд.
Харитониха (ноҳияи Харовск, Вологда)

Харитониха — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Харовск, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Харита

Харита — як тасвири намодин аз сатҳи замин аст. Имеющие общий замысел карты могут объединяться в атлас. Общие определения карты пространства (местности): Харита — это построенное в картографической проекции, уменьшенное, обобщенное изображение поверхности Земли, другого небесного тела или внеземного пространства, показывающее расположенные на ней объекты или явления в определенной системе условных знаков. Харита — математически определённая образно-знаковая модель действительности. Классификатсия Харитаҳои географӣ ба гурӯҳҳои зерин ҷудо мешаванд: Ба қапидаҳои территориалӣ Аз рӯи масштаб харитаҳои зерин ҳастанд: Отличные по масштабу карты имеют разную точность и детальность изображения, степень генерализации и разное назначение. Бо таъинот По содержанию Сохтани харитаҳо Созданием картографических произведений занимается раздел картографии картоведение. Создание карт выполняется с помощью картографических проекций — способа перехода от реальной, геометрически сложной земной поверхности к плоскости карты. Для этого сначала переходят к математически правильной фигур эллипсоида или пули, а затем проектируют изображение на плоскость с помощью математических зависимостей. При этом используют различные вспомогательные поверхности: цилиндр, конус, плоскость. При этом, практически стандартом сейчас стало расположение сторон света: севера сверху и соответственно юга внизу, запада слева и востока справа, относительно смотрящего. Шаблон:Картографическая роза ветров (Карта изображений) Искажения карт На любых географических картах существуют искажения длин, углов, форм и площадей. Эти искажения разных видов, а их величина зависит от вида проекции, масштаба карты и охвата проектируемой территории. Обнаружить на карте искажения длин вдоль меридианов можно, сравнив отрезки меридианов между двумя соседними параллелями — если они находятся на одном уровне, то искажений длины нет. Об искажении расстояний на параллелях свидетельствует соотношение длин отрезков экватора и параллели 60°-й широты между соседними меридианами. Если искажения отсутствуют, то отрезок экватора ровно в два раза больше, чем отрезок 60°-й параллели. О характерном для большинства карт искажении углов можно сделать вывод в том случае, когда параллели и меридианы не образуют между собой прямых углов. Различить искажения формы можно сравнив длину и ширину какого-либо географического объекта на карте и глобусе — если соотношения форм пропорциональны, то искажения по данному критерию нет. Ещё проще различить искажения формы можно сравнив ячейки сетки на одной широте: если они одинаковы, то это свидетельствует об отсутствии искажений формы на данной географической карте. В зависимости от назначения карт, для них подбирают такие проекции, на которых один из видов искажений может отсутствовать, или быть пренебрежимо малым. По характеру искажений картографические проекции делятся на См. также Примечания Шаблон:Примечания Адабиёт Пайвандаҳо Категория:Типы географических карт.
Харинская (ноҳияи Череповетс, Вологда)

Харинская — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Череповетс, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Харитоново (ноҳияи Тейков, Иванов)

Харитоново — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Тейков, ки дар вилояти Иванов қарор дорад, дохил мешавад.
Харитоново (ноҳияи Собин)

Харитоново - деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Собин, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.
Харитоновская (ноҳияи Коношский)

Харитоновская — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Коношский, вилояти Архангелск медарояд.
Харитоново (ноҳияи Шуй, Иванов)

Харитоново — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Шуй, ки дар вилояти Иванов қарор дорад, дохил мешавад.
Харкашак

Харкашак, харбуз, харбузкашак, бузихарӣ Яке аз бозиҳои маъруфи бачагон, ки ба тақлиди мусобиқаи бузкашӣ баргузор мешуд. Он бештар дар фасли зимистон, дар маъракаҳои хурди оилавӣ барпо мегашт. Бачаҳо дар ягон майдони васеъ харсавор ҷамъ омада, ягон чизеро, масалан, ҷома ё пўстакро ба миён мепартофтанд ва ба он дармеафтоданд. Ҳар касе, ки пўстакро аз байн гирифта, ба марра расонад, ғолиб ба шумор мерафт. Ба ғолибон аз ҷониби соҳиби маърака рўймолак, тоқӣ, собун ва монанди инҳо туҳфа дода мешуд.Дар саросари кишвар фаъол аст. 1 Адабиёт 1. Нурджанов Н. Традиционный театр таджиков. Т.1, Д., 2002. 2. Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик. Ҷ.2. Д., 2016. Нигаред низ.
Харкевич Владимир

Харкевич Владимир – ҳунарпешаи театр, Ҳунарпешаи хизматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон. Нигаред.
Харитонтсево (ноҳияи Илин, Иванов)

Харитонтсево - деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Илин, ки дар вилояти Иванов қарор дорад, дохил мешавад.
Харитоново (ноҳияи Холмогор)

Харитоново - деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Холмогор, ки дар вилояти Архангелск қарор дорад, ва ба ҳамин вилоят итоат мекунад, дохил мешавад 2. Ҷуғрофия Ин деҳа дар ноҳияе қарор дорад, ки ба ноҳияҳои Шимолгони Русия дохил мешавад.
Харитоновская (ноҳияи Сямжен, Вологда)

Харитоновская — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Сямжен, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Харитоновская (ноҳияи Тарног, Вологда)

Харитоновская — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Тарног, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Харкив (дарё)

Харкив — номи дарёе аст, ки дар давлати Украйина ба Русия равон аст. 2 Ҷусторҳои вобаста.
Харкив

Харкив (Харків) — шаҳр дар қисми шимолу шарқии Укроин, маркази муҳими саноати ва илмии Укроин аст. Маркази маъмурии вилояти Харкив. Дуюмин шаҳри Укроин аз ҷиҳати аҳолӣ бо шумораи аҳолии 1421125 нафар дар соли 2022. Харкив бо шаҳрҳои тобеияташ якҷоя зиёда аз 2 миллион аҳолӣ дорад. Харкив унвони шаҳри қаҳрамонро (город-герой) соҳиб аст. Шаҳри Харкив 142 донишкадаҳои илмӣ-тадқиқоти, 45 муассисаҳои таҳсилоти олӣ, 16 осорхонаҳо, 6 театр, 80 китобхона дорад. Дар замонҳои ИҶШС Харкив маркази бузурги истеҳсоли танк-, трактор-, турбинасозӣ ва сеюмин маркази бузург аз ҷиҳати саноат, илм ва нақлиёт ба ҳисоб мерафт. Иқтисодиёт Харкив яке аз шаҳрҳои саноатии Укроин мебошад. Асоси истеҳсолоташро корхонаҳои саноати мошинсозии энергетикӣ, нақлиёт, мошинсозии хоҷагии халқ, асбобсозӣ, радиоэлектроника, саноати авиатсияи кайҳонаварди ташкил медиҳанд. Дар корхонаҳои Харкив тамоми турбинаҳои Укроин истеҳсол мешаванд, 60 % тракторҳо, 55 % подшипникҳо, қариб нисфи дастгоҳи идорашавандаи ададӣ, 44 % тахтасангҳои керамики барои ороиши дарунии биноҳо, 23 % шифер, қариб 20 % семент, кранҳои кӯпруки, содаи каустики, лулаҳои асбестосементи ва муфт истеҳсол мешаванд.
Харламбов Юрий

Харламбов Юрий – ҳунарпешаи Театри давлатии драмаи русии ба номи Владимир Маяковский, Ҳунарпешаи хизматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон. Нигаред.
Харковка (ноҳияи Старополтавск, Волгоград)

Харковка - деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Старополтавск, ки дар вилояти Волгоград қарор дорад, дохил мешавад.
Харкино (ноҳияи Пучеж, Иванов)

Харкино — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Пучеж, ки дар вилояти Иванов қарор дорад, дохил мешавад.
Харламиха (ноҳияи Вичуг, Иванов)

Харламиха — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Вичуг, ки дар вилояти Иванов қарор дорад, дохил мешавад.
Харковское (ноҳияи Ровен)

Харковское - деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Ровен, ки дар вилояти Белгород қарор дорад, дохил мешавад.
Харламово (ноҳияи Камешков)

Харламово - деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Камешков, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.
Харламовская (ноҳияи Коношский)

Харламовская — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Коношский, вилояти Архангелск медарояд.
Харламово (ноҳияи Гус-Хрусталний)

Харламово - деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Гус-Хрусталний, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.
Харламово (ноҳияи Киржач)

Харламово - деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Киржач, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.
Харламово (ноҳияи Шекснин, Вологда)

Харламово — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Шекснин, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Харламовская (ноҳияи Череповетс, Вологда)

Харламовская — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Череповетс, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Харлан Баррера

Харлан Жуниор Баррера Эскалона (сентябри 1995, Санта Марта, Колумбия) — футболбози колумбӣ, нимҳимоятгар.
Харлушино (ноҳияи Каргополский)

Харлушино — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Каргополский, вилояти Архангелск медарояд.
Харлово (ноҳияи Плисетс)

Харлово - деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Плисетс, ки дар вилояти Архангелск қарор дорад, ва ба ҳамин вилоят итоат мекунад, дохил мешавад 1. Ҷуғрофия Ин деҳа дар ноҳияе қарор дорад, ки ба ноҳияҳои Шимолгони Русия дохил мешавад.
Харлово (ноҳияи Холмогор)

Харлово - деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Холмогор, ки дар вилояти Архангелск қарор дорад, ва ба ҳамин вилоят итоат мекунад, дохил мешавад 1. Ҷуғрофия Ин деҳа дар ноҳияе қарор дорад, ки ба ноҳияҳои Шимолгони Русия дохил мешавад.
Харлушино (ноҳияи Сокол, Вологда)

Харлушино — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Сокол, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Хармон Буш

Хармон Буш (март 1904 (1904-03-23) таваллуд шудааст - 23 августи 1939 вафот кардааст) сиёсатмадори Боливия буд. 3 Вай ду маротиба аз 17 майи соли 1936 то 20 майи соли 1936 ва сипас аз 13 июли соли 1937 то 23 августи соли 1939 президенти Боливия буд. Хармон Буш 23 августи соли 1939 дар синни 35-солагӣ худкушӣ кард.
Харновка (ноҳияи Мглин)

Харновка - деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Мглин, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Харминка (ноҳияи Гордеев)

Харминка - деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Гордеев, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Харрот

Ин ибора якчанд маъноҳо дорад.
Харовск

Харовск — шаҳрест дар вилояти Вологда дар Русия аст. ҳолиаш 11460 нафар аст.
Харол Мартинес

Харол Энрике Мартинес Гонсалес (марти 1987, Кибдо, Коко Департмент, Колумбия) — футболбози колумбӣ, муҳофизи ҳаматарафа.
Харол Эррера

Харол Эррера Мартинес (майи 1984, Палмира Вале, Колумбия) — футболбози колумбӣ, нимҳимоятгар.
Харчев (ноҳияи Куйтун, Иркутск)

Харчев — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Куйтун, ки дар вилояти Иркутск қарор дорад, дохил мешавад.
Харчиха (ноҳияи Чагодошен, Вологда)

Харчиха — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Чагодошен, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Хархатай участок (ноҳияи Олхонск, Иркутск)

Хархатай участок — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Олхонск, ки дар вилояти Иркутск қарор дорад, дохил мешавад.
Харшино (ноҳияи Белозер, Вологда)

Харшино — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Белозер, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Хартум

Хартум яке аз шаҳрҳои Африқо аст. Пойтахти Судан аст.
Харчевня (ноҳияи Бабаев, Вологда)

Харчевня — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Бабаев, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Харюзовская (ноҳияи Кичменгско-Городетс, Вологда)

Харюзовская — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Кичменгско-Городетс, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Хасавюрт

Хасавюрт — шаҳрест дар Доғистон дар Русия аст. ҳолиаш 121817 нафар аст. Хасав Юрт ба забонй туркй маънош диёр.
Ҳарияна

Ҳарияна — яке аз иёлатҳои Ҳиндустон аст. Таърих Таърихи таъсис - 1 ноябри 1966 Бахшбандии кишварӣ Иқтисодиёт Аҳолӣ Фарҳанг Ҷозибаҳои гардишгарӣ Дин.
Хасинто Баркин

Хасинто Баркин Риверо (сентябри 1915, Куба) — футболбози кубагӣ, муҳофиз.
Хасанби Биджийев

Хасанби Едуардович Биҷийев — футболбози русӣ, маснадашро анҷом додааст, дарвозабон, муррабӣ.
Хасинто Вилалба

Хасинто Вилалба — футболбози парагваӣ, ҳамлагар.
Хасинто Кинкосес

Хасинто Кинкосес (июли 1905 (1997-05-10) 10 Май 1997, Баракалдо, Испания) — футболбози испанӣ, муҳофиз, муррабӣ.
Хаскашаки тракторӣ

Хаскашаки тракторӣ — мошини кишоварзӣ барои ҷамъ овардан ва банд бастани алафи даравшуда. Дар собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ бештар хаскашаки васеъбари ГП-14, ки хасбедаи қитъаи паҳноияш 14 метрро меғундорад, маъмул буд.
Хаспо

Хаспо – деҳаест дар Ҷамоати Техарви ноҳияи Ванҷ.
Хасинто Эспиноса

Хасинто Алберто Эспиноса Кастило (ноябри 1969, Баия Де Каракес, Эквадор) — футболбози эквадорӣ, дарвозабон.
Харюково (ноҳияи Кичменгско-Городетс, Вологда)

Харюково — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Кичменгско-Городетс, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Хассон Рамос Карпио

Хассон Рамос Карпио (июни 1993, Гватемала) — футболбози гватемалӣ, нимҳимоятгар.
Ҷастин Кампос

Ҷастин Кампос Мадрис (30 июни 1971) — футболбози Коста Рикагӣ, маснадашро анҷом додааст, нимҳимоятгар, муррабӣ.
Хати Авесто

Хати Авесто "дин – дабира" ном дошт. Вай асосан, аз хати оромӣ сар задааст ва аз рост ба чап навишта мешуд. Шакли навишти ҳарфҳои авестоӣ ба ҳарфҳои паҳлавӣ монанд аст. Нигаред низ Адабиёт.
Хасун (ноҳияи Карачев)

Хасун - деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Карачев, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Хатар-Хадай (ноҳияи Баяндай, Иркутск)

Хатар-Хадай — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Баяндай, ки дар вилояти Иркутск қарор дорад, дохил мешавад.
Хати гурҷӣ

Хати гурҷӣ (картули калиграпиа) — ин шакли хатӣ, ё адабиёти забони гурҷӣ дар хат бо истифодаи се сутун. Гурҷистон дорои анъанаи асримиёнагист.
Хати баландшиддати барқии "Лолазор – Хатлон" (ЛЭП – 220)

Июни соли 2006 дар рафти ташрифи Президенти Тоҷикистон ба Шанхай (Ҷумҳурии Халқии Чин) дар бораи маблағгузории лоиҳаҳои муштараки инвеститсионии Чин дар Тоҷикистон ба миқдори 603,5 млн. шартнома ба имзо расид. Яке аз лоиҳаҳои муштараки инвеститсиони сохтмони ЛЭП "Лолазор – Хатлон" бо иқтидори 220кВт буд.Сохтмони ЛЭП "Лолазор – Хатлон" дар ҷануби Ҷумҳурии Тоҷикистонбарои интиқоли барқи НБО Сангтӯда-2 дар назар дощта шуда буд.ӯ Хароҷоти умумии лоиҳаҳо - 640 млн. Аз ҷумла: 603,5 млн. саҳми Ҷумҳурии Халқии Чин, 36,5 млн. дигар ҳиссаи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад. Лоиҳаҳои муштараки инвеститсионии Чин дар Тоҷикистон солҳои 2006-2011 амалӣ шудаанд. Баъди ба истифода супоридани НБО Сангтӯда-2 ба воситаи ЛЭП "Лолазор – Хатлон" барқ ба ҷануби Ҷумҳурии Тоҷикистонинтиқол мегардад.
Хати бохтарӣ

Хати бохтарӣ – аз хати юнонӣ пайдо шудааст ва хатти расмии давлати Кушониён буд. Садаи чаҳорум хати бохтариро Ҳайтолиён қабул карданд. Нишонаҳои ин хат аз вайронаҳои Қаротеппа, Кампиртеппа, Сурхкӯтал ёфт шудаанд. Сиккаҳо, катибаҳои ба ин хат алоқадор аз Ӯзгана дастрас шудаанд. Нигаред низ Адабиёт.
Хати паҳлавӣ

Хати паҳлавӣ системаи навиштан барои Порсии миёна будааст. Хати паҳлавӣ – ин хат аз шохаҳои хати оромӣ ихтироъ шудааст. Вай садаи -ўми пеш аз мелод ба вуҷуд омада, дар забони форсии миёна ва барои сабти осори ин забон истифода шудааст. Нигаред низ Адабиёт.
Хушнависии арабӣ

Викианбор Викииқтибос Хати арабӣ — дар Осиёи Марказӣ ва хеле кишварҳои дигар баъди истилои арабҳо (садаҳои --и мелодӣ) ба вуҷуд омадааст. Бо туфайли ҷорӣ гардидани хати хатҳои оромӣ, паҳлавӣ, юнонӣ, суғдӣ, монавӣ аз байн рафтанд. Қадимтарини хати арабиро хати кӯфӣ меноманд. Хати кӯфӣ соли 325-и мелодӣ ихтироъ шуда, намунааш аз қасри Ан-Наммораи Сурия ёфт шуда буд. Баъдан дар асоси хати кӯфӣ навъи дигар хатҳои арабии таълиқ, настаълиқ, шикаста ва ғайра пайдо шуданд. Ба гуфтаи олими шинохта Аълохон Афсаҳзод хаттотони машҳури хати кӯфӣ дар асрҳои — Холид Ибн Абдулҳайёҷ, Заҳҳок ибн Аҷалон, Исҳоқ ибни Ҳаммод, бародарон Иброҳим ва Юсуфи Сиғзӣ, Июни Муқла ва чанде дигарон будаанд. Навъи хати настаълиқ бошад дар садаи Х аз хатти насх ва таълиқ ба вуҷуд омадааст. Настаълиқро комилан хати форсӣ номидан мумкин, зеро онро эрониён ихтироъ кардаанд. Ин хат дар кишварҳои араб паҳн нашудааст ва фақат дар Эрон, Осиёи Марказӣ, Афғонистон, Ҳинду Покистон истифода мешавад. Шакли аввалаи настаълиқ назар ба ҳозирааш соддатар ва номавзунтар буд. Миралии Ҳиравӣ настаълиқро ба шакли зебо дароварда, доир ба тарзи усулҳои навишти он дастуре тартиб додааст. Аз ин рӯ, баъзеҳо ӯро эҷодгари ин хат донистаанд. Лекин настаълиқ пеш аз Миралии Ҳиравӣ низ вуҷуд дошт. Дар такомулу зеботар шудани настаълиқ Ҷаъфари Табрезӣ, Султоналии Қоинӣ, Султоналии Машҳадӣ, Султоналии Ҳаммади Хандон, Бобошоҳи Исфаҳонӣ, Мирмади Ҳасанӣ, Дарвеш Абдии Бухороӣ ва дигарон саҳм гузоштанд. Настаълиқ хати таълиқро пурра аз истифода баровард ва ҷои онро гирифт. Настаълиқ назар ба насх зудтар навишта мешавад. Настаълиқ шакли шикаста ҳам дорад, ки онро шикастаи настаълиқ гуфтаанд ва он барои зуднависӣ хеле мувофиқ мебошад. Шикастаи хати настаълиқ дар асри ба вуҷуд омадааст ва ихтироъи онро ба шоир Муҳаммадшафеи Ҳиравӣ (ваф. 1671) нисбат медиҳанд. Дар инкишофи шикастаи настаълиқ хушнависи асри Дарвеш Абдулмаҷиди Талиқонӣ хидмати зиёд кардааст ва шеваи ӯ то имрӯз давом дорад. Нигаред низ Адабиёт.
Хати ибронӣ (ивритӣ)

Хати ибронӣ – хаттест аз яҳудиёни қадим ва ҳозираи забони ибрӣ. Бо ифодаи "Таврот" хати ибронӣ садаи Х–и пеш аз мелод вуҷуд доштааст. Осори қадимтарини хатӣ тавқими гизерист. Ин тақвим ба садаи Х–и пеш аз мелод дахл дорад. Нигаред низ Адабиёт.
Хати идеографӣ

Хати идеографӣ – хатест баъди хатти пиктографӣ меояд. Калимаи идеография низ иборат аз ду қисм аст. Бо лафзи юнонӣ "Идео"- фаҳмо", "Графо"- навиштан". Хати идеографӣ хатест бо аломатҳои шартии маънидор, калимаҳои яклухт ва ё қисмҳои маънидори ин калимаҳоро ифода месозад. Хатҳои шумери қадим ва чинӣ намунаи хати идеографӣ мебошанд. Шаклҳои қадимаи хати идеографӣ дар асоси хати тасвирӣ (пиктографӣ) ба вуҷуд омада, аввалҳо аз вай фарқ надошт. Дар Шумери қадим, давраи ҳукмрони подшоҳ Ашшурбонопали 2 (охирҳои ҳазорсолаи ва ибтидои ҳазорсолаи пеш аз мелод), хати мехӣ эҷод шуд. Баъдтар ин хат дар давлатҳои шарқи ҳамсоя ба вуҷуд омад ва хатчаҳои вай меҳмонанданд. Нигаред низ Адабиёт.
Хати баландшиддати барқии «Ҷануб – Шимол» (ЛЭП – 500)

Соли 2006 дар рафти ташрифи Президенти Тоҷикистон ба Шанхай (Чин) дар бораи маблағгузории лоиҳаҳои муштараки инвеститсионии Чин дар Тоҷикистон ба миқдори 603,5 млн. шартнома ба имзо расид. Яке аз лоихахо сохтмони хати баландшиддати барқии "Ҷануб – Шимол" (ЛЭП – 500кВт), ки дарозии он 350 км аст, дар назар дошта шуда буд. Ин хат системаи энергетикии ҷануби кишварро бо вилояти Суғд ва дар оянда бо минтақаҳои Чимкенти Қазоқистон ва Даткаи Қирғизистон пайваст хоҳад кард. Арзиши лоиҳа 281,3 млн доллари ИМА аст. Ҳамин гуна хатти 500 киловолта айни ҳол ҳамчунин аз зеристгоҳи барқии "Душанбе-500" то зеристгоҳи амалкунандаи "Регар-500" бунёд меёбад, ки дарозии он 57 км аст. Иқтидори нерӯгузаронии хатти 500 киловолтаи "Ҷануб-Шимол" 27 млн кВтсоат дар як шабонарӯз аст, ки қариб ду баробари эҳтиёҷоти вилояти Суғд ба нерӯи барқ аст, зеро талаботи имрӯзаи шабонарӯзии вилоят ҳамагӣ 14 млн кВтсоат аст. Қобилияти нерӯгузаронии солонаи он ба зиёда аз 8 млрд кВтсоат баробар аст. Аз рӯи созишномаи қаблӣ сохтмони хат дар муддати 45 моҳ бояд то моҳи апрели соли 2010 анҷом меёфт, вале баъдтар тасмим гирифта шуд, ки бунёди он то охири соли 2009 ба поён расад. 1 30 ноябри соли 2009 — ифтитоҳи хатти баландшиддати "Ҷануб-Шимол" аз муҳимтарин рӯйдоди ҷумҳурӣ дар соли 2009 гардид.
Хати овозӣ (фонография)

Хати овозӣ. Системаҳои ҳарфии овозӣ ба ду гурӯҳ ҷудо мешаванд: Ҳамаи хатҳои ҳарфии овозӣ ва хати финиқӣ ибтидо гирифта ба ду самти асоси густариш ёфтаанд. Дар Шарқ аз хати финиқӣ хати оромӣ пайдо шуд, ки қариб ҳамаи хатҳои ҳарфии овозӣ ва баъзе системаҳои ҳиҷоии Осиё аз он сар задаанд. Дар Ғарб (Аврупо) аз хати финиқӣ хати юнонӣ ба вуҷуд омад, ки асоси ҳамаи системаи хатҳои аврупоён гардид. Системаҳои шарқии хатӣ то андозае усули ҳамсадоии финиқиро нигоҳ доштанд. Дар Ғарб бошад ҳамаи системаҳои хатӣ бо роҳи вокалии овозӣ пеш рафтанд. Нигаред низ Хат Адабиёт.
Хати мехӣ

Хати мехӣ - аз тарзи навиштан дар тахтачаи гилин ном гирифтааст. Дар гили тар бо найи нӯгаш тез аломатҳо навишта мешуданд, бинобар ин онро "хати мехӣ" номидаанд. Дар Шумери қадим, давраи ҳукмрони подшоҳ Ашшурбонопали 2 (охирҳои ҳазорсолаи -ӯм ва ибтидои ҳазорсолаи -ӯм пеш аз мелод), хати мехӣ эҷод шуд. Баъдтар ин хат дар давлатҳои шарқи ҳамсоя ба вуҷуд омад ва хатчаҳои вай меҳмонанданд. Дар Элам хати мехӣ (-ӯм пеш аз мелод) истифода бурда мешуд. Хати мехии форсии қадим яке аз ҷавонтарин хатҳои мехӣ мебошад. Дар асри олими олмонӣ Г. Ф. Гротефенд ва сафири англис Г. К. Роулинсон хати мехии форси қадимро тарҷума намудаанд. Ҳамаи навишатаҷотҳо ба замони Ҳахоманишиён таалуқ дорад. Дар катибаи Бесутун (Эрон) се шакли хати мехӣ ба забонҳои аккадӣ, эламӣ ва форсии қадим навишта шудааст. Нигаред низ Адабиёт.
Хати портӣ

Хати портӣ – хатест барои сабти осорҳои забони портӣ ва хати оромӣро бо баъзе тағйироташ дар бар мегрифт. Нишонаҳои хати портӣ аз харобиҳои Нисо, Камис, Қўшттеппа ба даст омадаанд. Хати портӣ ба садаҳои --и пеш аз мелод рост меояд. Нигаред низ Адабиёт.
Хати калимавӣ (логография)

Хати калимавӣ (логография) - ин намуди хат бо тариқи калимаҳои ҷудогона ифода мешавад. Дар инҷо миқдори аломатҳо ба миқдори калимаҳо, аниқтараш, воҳидҳои семантики мустақили хабар баробар аст. Инчунин барои ифодаи як калима (воҳиди семантикӣ) як аломати муайян истифода мешавад. Хати калимавӣ дар асоси хати тасвирӣ тақрибан дар давраи ғуломдорӣ ба вуҷуд омада, тараққӣ кардааст. Нигаред низ Адабиёт.