ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Минтақаи ҷуғрофиёӣ

Минтақаи ҷуғрофиёӣ (юн. - "камар") — дарбаргирандаи қисмати бузурги қишри ҷуғрофиёӣ, ташкилдиҳандае, ки шароити дифференсияи гидроҳароратии (бо таносуби гармӣ ва нармӣ) дохили минтақаро муайян менамояд. Минтақаи ҷуғрофиёӣ, одатан, аз Ғарб ба Шарқ тӯл мекашанд. Тавсиф Ҳар як минтақаи ҷуғрофиёӣ дарбаргирандаи шароити ягонаи табиӣ мебошанд. Ба ин хусусиятҳо иқлим, резиши сатҳӣ, чуқуриҳои хобиш, таркиби обҳои зеризаминӣ, хок, растаниҳо ва шароити геоморфологию гидрогеологӣ дохил мешаванд; хусусияти он намуди ландшафти минтақавии муайяншуда аст. Аз ин нуқтаи назар минтақаи ҷуғрофиёӣ ба минтақаҳои ландшафтӣ монандӣ доранд. Бисёре аз минтақаи ҷуғрофиёӣ вобаста ба намуди аз ҳама паҳншудаи растаниҳо – бисёртар қисматҳои физиономии ландшафт ва индикатори шароитҳои дигари табиӣ (масалан, минтақаҳои бешазор, минтақаҳои даштӣ ва ғ.) номгузорӣ мешаванд. Дар ҳамон вақт манзараи Минтақаи ҷуғрофиёӣ натанҳо ба маҷмуи шароитҳои нави табии ташаккул меёбад, инчунин таърихи онҳо низ (масалан, аз ҳама кӯҳан-зонаҳои бешаҳои экваториалӣ, аз ҳама чавон-минтақаҳои тундраӣ) муайян мегардад. Минтақаи ҷуғрофиёӣ аз ҳама зуд дар намуди тасма дар дар самти арзӣ ба як ё якчанд материк тӯл мекашад., инчунин метавонанд дорои шаклҳои гуногун бошанд; дар алоҳидагӣ, тӯл кашидан дар самти меридианӣ (масалан, бешадаштҳо, даштҳо ва нимбиёбонҳои Амрикои Шимолӣ). Бисёре аз зонаҳо ба зерзонаҳо тақсим мешаванд (масалан, зонаҳои шимолӣ, миёна ва зерминтақаҳои ҷанубии тайгаҳо). Дар кӯҳҳо баробари пайдо шудани минтақаҳои аномалӣ Минтақаи ҷуғрофиёӣ минтақаҳои баланд номида мешавад. Дар Уқёнуси ҷаҳонӣ низ З.ҷ мавҷуданд, аммо аз сабаи доимо дар ҳаракат будани об сарҳади табии онҳо ба мисли сарҳади хушкӣ чандон аён нестанд. Тавсифномаи дақиқ ва тақсимшавии онҳо ба хушкиҳо дар мақолаи Замин ва мақолаи дар бораи зонаҳои алоҳида нишон дода шудааст (нигаред Зонаи биёбонҳои арктикӣ, зонаи дашт). Дар маҷмуъ зери мафҳуми Минтақаи ҷуғрофиёӣ ё зонаи табии, инчунин зонаҳои холисона ба қисматҳои алоҳидаи табии сатҳи географии Замин тақимшуда: растаниҳо, хокиҳо, гидрогеологӣ ва ғ. фаҳмида мешавад. Дар Нимкураи Шимолӣ Минтақаи ҷуғрофиёӣ-и зерин мавҷуданд: зонаи биёбонҳои яхбастаи Арктика, зонаи тундра, зонаи бешатундра, зонаи бешаи минтақаи муътадил, зонаи дашти минтақаи муътадил, зонаи нимбиёбони минтақаи муътадил, зонаи биёбони минтақаи муътадил, зонаи бутазорҳо ва бешаҳои ҳамешасабзи субтропикӣ, зонаи бешаҳои омехтаи мусонии субтропикӣ, зонаи бешадаштҳои субтропикӣ, зонаи даштҳои субтропикӣ, зонаи биёбонҳои субтропикӣ, зонаи бешаҳои тунуки, бешаҳои хушк ва саваннаҳо, зонаи нимбиёбонҳои тропикӣ, зонаи биёбонҳои тропикӣ, зонаи бешаҳои омехтаи муссонии субэкваторӣ, зонаи бешаҳои экваторӣ. Дар Нимкураи Ҷанубӣ аз зонаҳои номбурда танҳо зонаи тундра, зонаи бештундра, зонаи биёбонҳои минтақаи муътадил во мехуранд. Ҳамчунин Пайванд.
Минтақаҳои вазъи фавқулоддаи экологӣ

Минтақаҳои вазъи фавқулоддаи экологӣ — қисми марзе (шаҳр, ноҳия, минтақа), ки дар вай раванди нобудшавии сохтҳои табиии экологӣ, ифлосшавии глобалии муҳити табиии атроф, фасодшавии захираҳои обӣ, зироату ҳайвонот равшан аён гардидааст ва якбора микдори беморию марги аҳолӣ аз нишондодҳои миёна якчанд баробар зиёд шудаасг ва давлат расман онҳоро минтақаҳои вазъи фавқулоддаи экологӣ эълон кардааст.. низ.
Минтақаҳои Афғонистон

Созмони Милали Муттаҳид бо мақсади мусоидат ба банақшагирӣ ҳафт зерминтақаро дар Афғонистон муайян кардааст, ки ба се минтақа гурӯҳбандӣ шудаанд. Афғонистони Шимолӣ Афғонистони Шимолу Шарқӣ Афғонистони Шимолу Ғарбӣ Афғонистори Марказӣ (минтақа) Афғонистони шарқӣ Афғонистони марказӣ Афғонистони ғарбӣ Афғонистони Ҷанубӣ Афғонистони ҷанубу шарқӣ Афғонистони ҷанубу ғарбӣ Эзоҳ Бағлон Бадахшон Балх Бодғис Бомиён Вардак Ғазнӣ Ғӯр Дойкундӣ Зобул Кобул Кописо Қундуз Кунар Қандаҳор Лағмон Лӯгар Нангарҳор Нимрӯз Нуристон Пактико Пактиё Панҷшер Парвон Самангон Сарипул Тахор Урӯзгон Фароҳ Фориёб Хуст Ҳелманд Ҳирот Ҷӯзҷон.
Минтақаҳои наздисарҳадӣ

Минтақаҳои наздисарҳадӣ як гурӯҳи воҳидҳои хурди маъмурӣ дар минтақаҳои қабилавии дар сатҳи федеролӣ назоратшаванда, ки бевосита дар қисми шарқи ҳафт маъмуриятҳои қабилавӣ ва дар ғарби иёлати Хайбер-Пухтунхво ҷойгир шудаанд. Ҳар як минтақаҳои наздисарҳадӣ бо номи ҳавзаи ҳамшафати иёлати Хайбер-Пухтунхво номгузорӣ шудаанд ва ба афсари масъулини ҳамоҳангсозии ноҳия аз ин ҳавза тобеъанд 1. Идоракунии умумии минтақаҳои наздисарҳадӣ тавассути котиботи ҳудудҳои қабилавӣ, ки дар шаҳри Пешовар ҷойгиранд, амалӣ карда мешавад. Инчунин нигаред Эзоҳ Пайванд.
Минтақаҳои идоракунии федеролии қабилаҳо

Минтақаҳои идоракунии федеролии қабилаҳо инчунин Минтақаи қабилавӣ номида мешавад — як минтақаест, ки дар шимолу ғарби Покистон мавҷуд аст, дар байни иёлати Хайбер-Пухтунхво (собиқ Минтақаи Сарҳади Шимолу Ғарбӣ) ва сарҳад бо Афғонистон ҷойгир шудааст. Дар шимол бо Афғонистон, дар шарқ бо Хайбер-Пухтунхво ва дар ҷануб бо Балуҷистон ҳамсарҳад аст. Масоҳаташ - 27 219 км. Таърих 24 майи соли 2018 Маҷлиси Миллии Покистон барои муттаҳид кардани МИФҚ ва МСШҒ розӣ шуд. 25 май сенат ин масъаларо баррасӣ кард. 31 май қаламрави Минтақаҳои идоракунии федеролии қабилаҳо (МИФҚ) ба иёлати Хайбер-Пухтунхво (собиқ Минтақаи Сарҳади Шимолу Ғарбӣ) ҳамроҳ карда мешавад. Сохтори ҳукумат Ба таври васеъ, Минтақаи қабилаҳо аз ҷониби Толибон назорат карда мешуд. Тибқи конститутсияи Покистон, салоҳияти судҳои Покистон (алалхусус Суди Олӣ) ба қаламрави Минтақаи қабилавӣ дароз карда нашудааст. Ин қаламрав ба ягон иёлати кишвар дохил набуд ва худи иёлат набуд. Маркази маъмурии МИФҚ шаҳри Пешовар буд, ки худ қисми он набуд, балки пойтахти иёлати Хайбер-Пухтунхво буд. Тақсимоти маъмурӣ Аз ҷиҳати маъмурӣ ба ҳафт Минтақаҳои қабилавӣ ва шаш Минтақаҳои наздисарҳадӣ тақсим карда шудааст. Минтақаҳои қабилавӣ Минтақаҳои наздисарҳадӣ Нигаред.
Минтрансстроеветс-3 (ноҳияи Киржач)

Минтрансстроеветс-3 — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Киржач, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.
Минтақаҳои ҷуғрофии Туркия

Вилоятҳои (элҳо)-и Туркия ба 7 минтақаи ҷуғрофӣ гурӯҳбандӣ шудаанд. Ин амал танҳо барои мақсадҳои оморӣ анҷом дода мешавад ва тақсимоти воҳидҳои маъмурӣ нест. Феҳристи минтақаҳо Минтақаи Эгей Ба минтақа элҳои (вилоятҳо)-и зерин дохил мешаванд: Минтақаи Баҳри Сиёҳ Ба минтақа элҳои (вилоятҳо)-и зерин дохил мешаванд: Анатулии Марказӣ Ба минтақа элҳои (вилоятҳо)-и зерин дохил мешаванд: Анатулии Шарқӣ Ба минтақа элҳои (вилоятҳо)-и зерин дохил мешаванд: Минтақаи Баҳри Мармар Ба минтақа элҳои (вилоятҳо)-и зерин дохил мешаванд: Минтақаи Баҳри Миёназамин Ба минтақа элҳои (вилоятҳо)-и зерин дохил мешаванд: Анатулии Ҷанубу Шарқӣ Ба минтақа элҳои (вилоятҳо)-и зерин дохил мешаванд: Нигаред низ.
Минуи хирад

"Минуи хирад", "Доно ва Минуи хирад" (асли паҳлавиаш "Меноки храд", "Донок-у ме-нок-и храд") — яке аз ёдгориҳои адабиёти Соли таълиф ва номи муаллиф маълум нест. Дар асар аз румиён ва кӯчманчиёне, ки ба Эрон ҳуҷум мекарданд, сухан рафта, вале ислом ёдоварӣ нашудааст, аз ин рӯ гуфтан мумкин аст, ки пеш аз ҳуҷуми арабҳо ба Эрон тасниф гардидааст. "Минуи хирад" аз муқаддима ва 62 боб иборат аст. Дар муқаддима мусанниф худро дар шахси сеюм ҳамчун "доно"-е шиносонида аз инқирози дини зардуштӣ, рӯй овардани мардум ба динҳои дигар сухан меронад. Ӯ барои дур кардани гумону шубҳа аз дили мардум бисьёр мекушад, аз донотарин мубаҳон маслиҳатҳо мепурсад. Дар охир ба хирад, ки ҳамчун шахс дар пеши назараш пайдо мешавад, матлаби худро баён мекунад. Хирад ба саволҳои ӯ ҷавоб мегӯяд. Ба ҳамин тариқ 62 боб аз саволу ҷавоби доно ва хирад иборатанд. Дар боби 1-ум пайдоиши олам, ба дӯзах ё ба ҷаннат рафтани равон пас аз марг аз мавқеи схоластикаи дини зардуштӣ шарҳ ёфтааст. Боби 2-юми "Минуи хирад", ки нахустин саволи доно бо он шурӯъ мешавад, тақрибан дорои 100 сухани андарзӣ ва пандуахлоқист. Ин қисмати "Минуи хирад"—аз китобҳои то ба замони мо нарасидаи Авесто танзим шудааст. Дар бобҳои минбаъда вобаста ба саволҳои доно қиссаву ривоятҳо, воқеаҳои таърихӣ, асотири мардуми эронинажод, номи паҳлавонону шоҳони қадимии Эрон аз қабили Каюмарс, Хушанг, Ҷамшед, Сом, Гаршосп, Кайхусрав, воқеоти замони Сосониён ва ғ. оварда шудаанд. "Минуи хирад" ғояи подшоҳи одил, ҳукмронии одилонаро талқин менамояд. Гарчанде ин ғоя аз талаботи дини зардуштӣ баромадааст, вале дар замони таълифи асар ифодаи ин ғоя бешубҳа, як ҷиҳати мусбат ба шумор меравад. Дар байни пайравони дини зардуштии асрҳои миёна "Минуи хирад" яке аз асарҳои мӯътабар ба шумор мерафт. Азбаски он ба забони содда таълиф шуда, бештар хусусияти энциклопедӣ дошт, мубаҳон дар таълими ҷавонон аз ин асар истифода менамуданд. Қисмати андарзӣ, пандуахлоқии "Минуи хирад" низ барои таълиму тарбияи ҷавонон хеле мувофиқ буд. "Минуи хирад" ба қавли яке аз муҳаққиқони адабиёти паҳлавӣ Ҷаҳонгир Таваҳиз "усулан як матни динӣ аст, вале як рӯҳи саршор аз хирад дар он фармонравоӣ мекунад". Он ситоиши хирад ва ақлу дониш, ки мо дар адабиёти форс- тоҷик дар давраҳои нав бармехӯрем ва мисоли барҷастаи он муқаддимаи "Шоҳнома"-и Фирдавсӣ аст, бешубҳа идомаи анъанаи адабиёти пешазисломии халқҳои эронинажод буд. Маъхази асарҳои нахустини пандуахлоқӣ дар адабиёти классикии форс-тоҷик низ ҳамон андарзномаҳои адабиёти қадими тоҷик, аз ҷумла, боби 2-юми "Минуи хирад" ва дигарҳо будаанд. Таълимоте, ки дар "Минуи хирад" оид ба хирад баён гардидааст, дар Юнон назири худро дар фалсафаи ақлии, ин тарҷумаи насрии форсӣ соли 1885 ба табъ расонидааст.
Минчаково (ноҳияи Илин, Иванов)

Минчаково — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Илин, ки дар вилояти Иванов қарор дорад, дохил мешавад.
Миншунқир

Миншунқир Мыңшұңқыр) — деҳа (ауыл) дар вилояти Туркистони Қазоқистон. Дар ноҳияи Утрор ҷойгир аст. Дар соли 2009 нафар аҳолӣ дошт.
Минчаково (ноҳияи Кириллов, Вологда)

Минчаково — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Кириллов, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Миняр

Миняр — шаҳрест дар вилояти Челябинск дар Русия аст. ҳолиаш 11032 нафар аст.
Минёнҳо: Болоравии Гру

"Минёнҳо: Болоравии Гру" — филми тасвирии компютерии пурраметражи студияи " ".
Минёнҳо 3

"Минёнҳо 3" — филми тасвирии компютерии пурраметражи студияи " ".
Минёнҳо

"Минёнҳо" — филми тасвирии компютерии пурраметражи студияи " ".
Минчаково (ноҳияи Вологод, Вологда)

Минчаково — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Вологод, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Минҳоҷ Ғуломов

Минҳоҷ Ғуломов (3 сентябр 1929, Самарқанд — 6 май 1996, Душанбе) — равонпизишк, доктори илми тиб, профессор, академик, узви вобастаи Академияи илмҳои тиббии СССР, Сарпсихиатри Вазорати нигаҳдории тандурустии Ҷумҳурии Тоҷикистон. Ходими хизматнишондодаи илми Ҷумҳурии Тоҷикистон, дорандаи Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Ибни Сино Зиндагинома Дар гузари Қӯшҳавзи шаҳри Самарқанд ба дунё омадааст. Факултети муолиҷавии Донишкадаи тиббии Самарқанд ба номи И. П. Павловро бо баҳои аъло хатм кардааст. Бо ибтикори ӯ дар мамлакат аввалин марказҳои реабилитатсионии бачагонаи психиатрии соҳаи тандурустӣ таъсис дода шудаанд. Дастовардҳо Эксперти Созмони Умумиҷаҳонии Тандурустӣ (СУТ) дар соҳаи психиатрия ва наркология (аз соли 1986). Он солҳо ӯ аз ҷумҳуриҳои Осиёи Марказӣ ягона намояндаи Созмони Умумиҷаҳонии Тандурустӣ (СУТ) буд. Мураттабсози лоиҳаи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон "Дар бораи ёрии психиатрӣ". Мероси илмӣ Таҳқиқоти асосии ӯ ба масъалаҳои умдаи психиатрия бахшида шудаанд. Бори аввал алоқаи патогенези (сарчашмаи) алоими Кандинский (автоматизми рӯҳия)-ро бо бемориҳои асосӣ (масалан, шизофрения-савдоӣ), ки дар онҳо иллати мазкур хурӯҷ мекунад, муайян намудааст. Муалифи 377 таълифоти илмӣ, 18 монография, 13 кашфиёт, 8 китоби дарсӣ, 48 дастури таълимӣ, аз ҷумла китоби дарсии: Дар тӯли фаъолияти худ беш аз 400 нафар табибон, равонпизишкҳоро барои соҳаи тандурустии кишвар таълим додааст. 34 нафар унвонҷӯ бевосита зери роҳбарии ӯ рисолаи номзадӣ ва 2 унвонҷӯ рисолаи докторӣ дифоъ кардаанд. Ҷоизаҳо Фоҷеа Соли 1996 Минҳоҷ Ғуломов ҳамроҳи ректори ДДТТ ба номи Абӯалӣ ибни Сино Баширхон Исҳоқӣ аз ҷониби қотилони ҷоҳил бераҳмона кушта шудааст. Фоҷеаи куштори табибон ва олимони забардаст мардуми кишварро адуҳгин намуд. 2 Гиромидошти устод Эзоҳ Адабиёт.
Минҷилқӣ (деҳа)

Минҷилқӣ Мыңжылқы) — деҳа дар вилояти Алмаатои Қазоқистон. Дар ноҳияи Кеген ҷойгир аст. Дар соли 2009 76 нафар аҳолӣ дошт.
Миовени

Миовени — яке аз шаҳрҳои вилояти Арҷеш, Руминия аст.
Миологиа

Миология (, аз юн. — мушак ва- — тафакккур, мушакомӯзӣ — таълимот дар бораи мушакхо, як фасли анатомия.
Миопатия

Миопатия (аз — мушак ва — беморӣ) — авҷгирии дистрофияи мушак ба бемориҳои ирси мансуб аст.
Миокардит

Миокардит (— "мушак" ва — "дил") — илтихоби мушаки дил. Ба мушак одатан бемориҳои сироятии шадид ва музмин сабаб мешаванд.
Миосен

Миосен — замони миоен, нимаи аввал ва нисбатан дарозмуддати давраи ниаген (ниажен). Ин замон як давраи заминшиносӣ аз давраи неажен аст, ки дар замони тақрибан 30.32 то 333.5 миллион сол пеш вуҷуд дошт.
Мир (шабакаи телевизионӣ)

"Мир" — ширкати телевизионии байнидавлатии Русия, пахшаш бо забони русӣ. Таъсис ёфтааст дар соли 1992 бо розигии ходимони давлатии ИДМ бо мақсади нишондоди мушкилоти сиёсатӣ, иқтисодӣ ва дӯстии башарӣ ё, сохти манбаи хабарҳои умумӣ ва равобити хабарҳо. Ширкати телевизионӣ бо худ ташклоти байналхалқӣ дорои қароргоҳ дар Маскав ва филиалҳои миллӣ дар 9 давлатро ифода мекунад. Дар башҳои МТРК "Мир" шабакаҳои телевизионии "Мир", "Мир 24", "Мир ", истгоҳи радиоии "Мир" ва иттилоотиву омории портали 24. дохиланд. Пахш дар чор вақтҳои минтақавӣ дар ҳудуди 23 давлати хориҷаи наздик ва дур мешавад. Шиори МТРК "Мир" — "Невозможно оторваться!" (тарҷума, Чашм кандан ғайриимкон аст.) (аз 2016) 1. Таърих.
Мир (низоми пардохт)

Низоми пардохти "Мир" — системаи пардохтии миллии руси, ки барои амалиётҳои пардохт намудан хидмат мерасонад. Дар Русия ва тамоми дунё пардохтҳои байни бонкҳо, хидматрасонии нуқтаҳои савдо, ташкилотҳои қарздиҳанда ва ҳисоби кардан коркард мешавад. Бо пули миллии Русия, рубл ҳисоби месозад. Ҷамъияти саҳомии "Мир" — Моҳи декабри соли 2021, аз рӯи гардиш дар Русия 32,3 % бозори системаҳои пардохти ва 25,2 % ҳама амалиётҳоеро, ки бо корд иҷро шудаанд ишғол менамояд. Моҳи сентябри соли 2022 145 миллион корд баровард. Аз рӯи тадқиқотҳои "Сколково", моҳи июни соли 2021 системаи пардохтии "Мир" системаҳои ва -ро гузашта ба 42 % аҳолии Русия кордҳои худро додааст. Дар Тоҷикистон Охирҳои моҳи октябри соли 2022, системаи пардохтии "Мир" дар Тоҷикистон чунин хидматрасониҳоро ба роҳ мондааст: Дар дигар кишварҳо.
Мир (истгоҳи фазоӣ)

Мир — истгоҳи кайҳонӣ ИҶШС буд. Филателия.
Мир-2 (ноҳияи Киржач)

Мир-2 — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Киржач, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.
Мир (унвон)

Мир (унвонест, ки дар кишварҳои исломӣ маъмул аст, ки одатан сарвари қабиларо ифода мекунад. Аз калимаи арабии "амир" гирифта шудааст 1. Дар Имперотурии Усмонӣ унвони мир-и-мирон дар баробари амири араб ал-умаро ("амири амирон") ҳамчун аналоги бейлербейи туркӣ маъмул буд. Дар нимҷазираи Ҳинд пас аз ба қудрат расидани муғулҳо унвони "мир" дар якҷоягӣ бо калимаҳои забони урду барои таъини маршал (мир-тузак), фармондеҳон ва сардорон (мир-дах), сардор (мир-саман), сардори посбон (мир-шикар), коменданти артиллерия (мир-и-атош), раисони маҷлис (мир-и маҷлис), раиси маҳалла (мир-маҳалла) ва саркотиб (мир-муншӣ) истифода мешуданд. Дар подшоҳии Непали ҳиндустонӣ унвони Мир Мунширо сардори котиби вазорати корҳои хориҷӣ ва унвони Мир Умарао (аз Эмир ал-Умара) роҳбари баландпояи поёнтар аз рутбаи сардорро ишғол мекарданд. Яке аз ҳокимони Балуҷистон дар асри Мир Чакар ном дошт. Дар Осиёи Марказӣ ва Ҷанубӣ "мир" ба мисли калимаи "хон" аксар вақт ҷузъи номи шахс аст (масалан, Мир Муртазо Бҳутто, Мирмуҳаммад Амини Бухорӣ). Ин вожа дар номи чанд шаҳрҳои Покистон низ омадааст: Мирпур дар Озод-Кашмир ва Мирпур Хос дар Синд.
Мирфендерескӣ

Мавлоно Абулқосим ибни Абутолиб Мирҳусайнии Мирфендерескӣ — ҳаким, донишманд ва файласуфи форс-тоҷик. Зиндагинома Ниёгони ӯ аз содоти бузурги Астаробод ва аз наводагони Мӯсои Козим буданд. Дар фалсафа пайрави ақидаҳои Ибни Сино буда, муддатҳо асарҳои ӯро дар ҳавзаи илмии Исфаҳон дарс додааст. Асарҳои зиёде таълиф намудааст, ки муҳимтарини онҳо "Рисолаи ҳаракат" ва "Рисолаи саноия" мебошанд. "Рисолаи саноия" масъалаҳои судури олам, пайдоиши табиат, модда, сурат, ҷисм ва ғайраро дар бар мегирад.
Мир Девонаи Шаҷминӣ

Мир Девонаи Шаҷминӣ (?, Бухоро — 1539, Ҳирот) — мусиқидон, оҳангсоз, хонанда, шоир ва донишманди форс-тоҷик. Зиндагинома Илму фарҳанги замонаашро дар Бухоро фаро гирифта, асосҳои ибтидоии шеъру мусиқиро аз падараш меомӯзад. Сониян барои такмили донишу ҳунар ба шаҳрҳои Самарқанд, Марв, Машҳад, Ҳирот рафта, аз устодони созу овоз, адаб ҳунар андӯхтааст. Дар мусиқии назарӣ бештар кӯшиши зиёди омӯзишӣ ба харҷ дода, назди Кавкабии Бухороӣ, Мирзоалии Чангӣ сознавозӣ, равиши эҷоди мусиқиро такмил медиҳад. Дар созҳои уд, қонун, танбӯр маҳорати хуби иҷроӣ касб карда ва дар ин созҳо ихтирооти ҷолиб намуда, дар сарояндагӣ бештар дар иҷрои "савт", "амал", "қавл", "рехта", "нақш" корҳои ҳунарӣ карда, рангомезиҳои тараннумӣ ворид сохтааст. Дар зарбу усулҳои мақомҳои "Рост", "Бузург", "Ҳусайнӣ", "Ушшоқ" тазминҳои рангини мусиқӣ сохта, махсусан асарҳояш "Савти Мирдевона", "Савти ошуфта", "Пешраво ошуфта", "Нақши Шаҷмин" ва ғ. дар ҳавзаҳои эҷодию иҷроии Бухоро, Самарқанду Ҳирот шуҳрати зиёд касб кардаанд. Шеърро некӯ (ғазал, қасида, рубоӣ, маснавӣ) мегуфтааст.
Мир Мансури Мусаввир

Мир Мансури Мусаввир (асри — 1555) — мусаввир, чеҳранигор ва хаттоти форс-тоҷик, яке аз шогирдони Камолуддини Беҳзод.
Мир Мафтун

Мири Мафтун ё Меҳри Мафтун (1962, Ишкошим, Вилояти Бадахшон, Афғонистон) — сароянда ва оҳангсози машҳури тоҷик. Ӯ якчанд маротиба ба Тоҷикистон сафар намудааст. Зиндагинома Мир Мафтун соли 1962 дар ноҳияи Ишкошими вилояти Бадахшони Афғонистон таваллуд шудааст. Рӯзи таваллуди ӯ дар ягон ҷой дарҷ нашудааст. Овозхони халқӣ буда суруду оҳангҳояшро худаш менависад. Аз уҳдаи иҷрои асбобҳои мусиқии халқӣ (дутор, думбура ва ғайра) ба хубӣ баромада танҳо бо забони форсӣ месарояд 1 2. Ӯ сурудҳояшро дар маросимҳои гуногун аз барномаҳои телевизионӣ сар карда то ҷашну маъракаҳо месарояд. Ӯ зуд-зуд дар барномаҳои шабакаи иштирок карда сурудхонӣ менамояд. Лирикаи ӯ ишқӣ ва мазҳакавӣ мебошад. Мафтун тавонистааст дар кишваре зинда монад, ки мусиқиро Толибон манъ карда буданд 1. Барои истеъди мусиқавӣ ва барои нақши ӯ ҳамчун интиқолдиҳандаи фарҳангии мусиқии суннатӣ аз шимоли Афғонистон ба ӯ ҷоизаи шоҳзода Клаус дар соли 2001 дода шуд 3 4. Мафтун якчанд маротиба дар Нидерланд, аз ҷумла соли 2001 дар Арнем ҳунарнамоӣ кардааст 5. Соли 2013 ӯро президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ба Душанбе даъват намуд, ки консерти худро баргузор намуд ва сурудеро ба президенти кишвар бахшид. Инчунин соли 2019 дубора ба Тоҷикистон даъватӣ шуд ва чанд суруде пешкаш намуда дар якчанд барномаҳои телевизионӣ ва интернетӣ даъват шуд. Ӯ миёни мардуми Тоҷикистон бо ватандӯстдорӣ ва сурудҳои халқияш маҳбуб мебошад. Мир Мафтун инчун аъзои ҳакамон дар барномаи ҳунарии Ситораи афғон мебошад. Мири Мафтун солҳои охир бо писараш якҷоя суруд месарояд, ки ӯ низ сарояндаи сурудҳои халқист. Мир Мафтун дар ҷашни Наврӯзи соли 2021 бори дигар ба Тоҷикистон сафар намуда ҷашни Наврӯзро онҷо пешвоз гирифта консерт баргузор намуд. Инчунин бо овозхони тоҷик Хуҷастаи Мирзовалӣ сурудеро дугона сароиданд. Ҳаёти шахсӣ Мири Мафтун ду маротиба хонадор шудааст, ки аз ҳамсари дуввумаш дорои 2 духтар ва 1 писар Муҳаммадризо мебошад. Сурудҳо.. ва ғайра.
Мир Муҳаммад Абҷадӣ

Мир Муҳаммад Исмоилхони Абҷадӣ (? — 1788, Мадрас) — шоири форсизабони Ҳиндустон. Ашъори боқимонда Ба забони урду низ шеър мегуфт. Абҷадӣ аз шоиронест, ки анъанаи "Хамса"-нависиро идома додааст. Инчунин аз ӯ ду девони ашъор, маҷмӯаи қасоид боқӣ мондааст. "Хамса"-и Абҷадӣ маснавиҳои "Зубдат-ул-афкор" (дар ҷавоби маснавии "Махзан-ул-асрор"-и Низомии Ганҷавӣ), "Анварнома" (дар вазни шеърии "Искандарнома"-и Низомӣ, аммо дар мавзӯи дигар), "Роғиб ва Марғуб", "Ҳафт ҷавҳар" (дар ҷавоби "Ҳафт пайкар"-и Низомӣ), "Муваддатнома"-ро (дар вазни шеърии "Хусрав ва Ширин"-и Низомӣ) дар бар гирифтааст. Ба қалами Абҷадӣ маснавии "Ҳақиқатнома", инчунин шарҳе ба "Тӯҳфат-ул-ироқайн"-и Хоқонии Шервонӣ тааллуқ доранд. Дар маснавии "Анварнома" Абҷадӣ оид ба баъзе шуарои гузаштаи форс-тоҷик чунин гуфтааст:.
Мир Қурайшӣ

Мир Қурайшӣ (? — қарни) — шоир и форс-тоҷик ва намояндаи доираи адабии Самарқанд.
Мир Разии Ортимонӣ

Мирзо Разиюддини Ортимонӣ (1570,, Устони Ҳамадон 1 — 1627,, Устони Ҳамадон 1) — шоир ва орифи даврони Сафавия. Зиндагинома Вай дар соли 978 ҳиҷрии қамарӣ дар рустои Ортимон ба дунё омадаст. Дар айёми ҷавонӣ ба Ҳамадон рафт ва дар он ҷо машғули таҳсил шуд ва аз шогирдони Мир Муршиди Бурҷирдӣ гардид. Разӣ ба иллати шоистагии вофире, ки дошт, зуд мавриди таваҷҷӯҳи Шоҳ Аббос, ки муосири вай буд, қарор гирифт. Ба ин сабаб ба Исфаҳон рафт ва дар ҷамъ муншиёни мирзоиён шомил шуд ва ба ҳамин сабаб домоди хонадони Сафавӣ шуд.
Мир Сайид Алӣ

Мир Сайид Алӣ (-ум, Табрез — 1572 1 2, Агра) — рассоми форс-тоҷик. Зиндагинома Мир Сайид Алӣ дар хонаводаи ҳунарманди маъруф Мир Мусаввир ба дунё омадааст.
Ҳайдари Омулӣ

Мир Ҳайдари Омулӣ (1, Омул, Устони Мозандарон 1 — 1408, Наҷаф) — ориф, сӯфӣ, муфассир, нависанда ва шоир и мутасаввифи форс-тоҷик, муаллифи "Тафсири муҳиту-л-аъзам".
Мирeл Йосa

Мирл Йос (1 июни 1963) — футболбози Албанӣ, маснадашро анҷом додааст, нимҳимоятгар, муррабӣ.
Мирабелла-Эклано

Мирабелла-Эклано — коммуна (маҳалли аҳолинишин) дар Италия, ки дар минтақаи Кампания, дар музофоти Авеллино ҷойгир аст. Аҳолӣ 8303 нафар, зичии аҳолӣ 252 нафаркм мебошад. Он масоҳати 33 км-ро фаро мегирад. Рамзи почта — 83036. Рамзи телефон —.
Миразиён

Миразиён — деҳа дар ҷамоати деҳоти Қалъаилабиоби ноҳияи Тоҷикобод. Аз Миразиён то маркази ҷамоат 10 км, то маркази ноҳия 10 км. Аҳолиаш 251 нафар, тоҷикон.
Мирак ибни Шоқозӣ

Мирак ибни Шоқозӣ (? — қарни) — кандакор ва хаттоти форс-тоҷик, ки намунаи чанд катибаи ӯ дар ноҳияи Масчои Кӯҳӣ ва ноҳияи Айнӣ боқист.
Мирeл Дукa

Мирл Дук (9 январи 1991) — футболбози Албанӣ, нимҳимоятгар.
Мира (дарё)

Мира  — номи дарёе аст, ки дар давлати Португалия равон аст.
Мирак Маҷрӯҳии Чангӣ

Мирак Маҷрӯҳии Чангӣ (149899, Марв — 1583, Бухоро) — оҳангсоз, навозанда, хонанда ва шоир и форс-тоҷик. Зиндагинома Мирак санъати мусиқь ва илми замонро аз падараш омӯхтааст. Дар охирҳои умр сарвари мутрибони дарбори Убайдуллоҳхони Шайбонӣ буд. Мирак асари бисёре эҷод кардааст, ки "Куллиёт" ба мақоми "Рост", "Амали сарви равон" ба мақоми "Наво", "Савти ситора", "Қавли чашмони фаттон" ба мақомҳои "Ҳусайнӣ" ва "Кӯчак" аз қабили онҳоянд. Мирак ғазалро некӯ мегуфтааст.
Мираки Бухорӣ

Мираки Бухорӣ, Муҳаммад ибни Муборакшоҳи Бухорӣ (2;? — қарни) — ҳаким ва файласуфи форс-тоҷик ва шореҳи "Ҳикмату-л-айн".
Мираки Кӯр

Мираки Кӯр — хаттоти форс-тоҷик ва аз хушнависони мактаби хаттотии Ҳирот. Дар хушнависӣ маҳорати тамом дошт. Аввал машғули хаттотӣ буда, баъд сипоҳигиро ихтиёр кардааст. Асарҳои зиёдеро китобат намудааст, ки то мо нарасидаанд.
Мираки Бухороӣ

Мираки Бухороӣ, машҳур ба Муҳаммадамин (? — қарни) — хаттоти форс-тоҷик, шогирди Султоналии Машҳадӣ. Хати настаълиқро ниҳоят зебо менавишт. "Зиҷи Улуғбек" ном асарро бо хати настаълиқ китобат намудааст, ки дар китобхонаи Инти шарқшиноносии АИ Узбекистон (таҳти рақами 221) маҳфуз аст.