ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Абдувалӣ Рашидов

Абдувалӣ Рашидов (23.06.1949) шаҳри Хуҷанд, вилояти Суғд) — олим, омӯзгор, номзади илмҳои педагогӣ, дотсент. Зиндагинома Соли 1970 Донишгоҳи давлатии омӯзгории Ленинобод ба номи С.М. Киров ро хатм кардааст. Ихтисос, муаллими математика ҳиссоббарор.
Андрей Абдувалиев

Андрей Абдувалиев (Абдувалиев Андрей Ҳакимович июни 1966, Ленинград) — варзишгар, гурзпартои Тоҷикистон ва Ӯзбекистони Шӯравӣ, устоди хизматнишондодаи варзиш. Чемпиони Бозиҳои олимпии тобистона 1992 дар гурзпартоӣ. Чемпиони дукаратаи ҷаҳон оид ба варзиши сабук. Рекорди инфиродӣ — 83,46 м. Чемпиони ИҶШС 2. Устоди хизматнишондодаи варзиши ИҶШС. Зиндагинома Хатмкардаи Донишкадаи тарбияи ҷисмонии Тоҷикистон. Аз соли 1993 дар Ӯзбекистон зиндагӣ мекунад. Пас аз анҷоми касби варзишӣ аз соли 2000 ӯ ҳамчун котиби генералии Федератсияи варзиши сабуки Ӯзбекистон, сармураббии дастаи мунтахаби миллӣ кор карда истодааст. Дастовардҳо Чемпиони Бозиҳои Олимпӣ (Барселона, 1992), чемпиони дукаратаи ҷаҳон (Штуттгарт, 1993; Гётеборг, 1995), дорандаи Ҷоми ҷаҳон (Лондон, 1994), соҳиби медали нуқраи Бозиҳои иродаи нек (ИМА, 1990), чемпиони Спартакиадаи халқҳои ИҶШС, чемпиони СССР. Натиҷаи беҳтаринаш дар гурзпартоӣ 83 м 46 см (Сочи, 1990).
Абдуалӣ Абдуманнонов

Абдуали Абдуманнонов — физикдон, доктори илмҳои физикаю математика, профессор. Аълочии маорифи ҶТ.
Абдувалӣ Давронов

Барандаи озмуни байналхалқии Барои тарҷумаи беҳтарин дар номгӯи МЭТР-и мамолики ИДМ ва Балтик ва Абдувалӣ Давронов (29 май 1957, Ворух, вилояти Суғд — 5 январ 2013, Душанбе) — мунаққид ва адабиётшиноси тоҷик, тарҷумон, доктори илмҳои филология, профессор, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон, узви Иттифоқи нависандагони Арманистон, узви Иттифоқи тарҷумонҳои мамолики ИДМ ва Балтик, Аълочии маорифи Тоҷикистон Зиндагинома Абдувалӣ Давронов 29 майи соли 1957 дар деҳаи Ворухи ноҳияи Исфараи вилояти Ленинободи (ҳоло Суғд) Ҷумҳурии Тоҷикистон таваллуд шудааст. Соли 1974 пас аз хатми мактаби миёнаи зодгоҳаш ба факултаи таъриху филологияи Институти давлатии педагогии Ленинобод ба номи С. М. Киров (ҳоло Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров) дохил шуда, онро соли 1978 ба итмом расонидааст. Солҳои дар сафи Қувваҳои Мусаллаҳи Иттиҳоди Шӯравӣ хидмат ва дар тӯли солҳои курси дусолаи муҳаққиқ-коромӯз ва баъдан аспирантураи Институти адабиёти ба номи Манук Абегяни АИ Арманистонро дар шаҳри Ереван хатм намуда, солҳои дар факултаи филологияи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон ба сифати муаллим, муаллими калон ва дотсенти кафедраи адабиёти муосири тоҷик фаъолият карда, соли 1988 курси такмили ихтисосро дар кафедраҳои адабиёти советии рус ва адабиёти халқҳои ИҶШС-и факултаи филологияи Донишгоҳи давлатии Москва ба номи М. В. Ломоносов бо ихтисоси "Адабиёти муосири рус" гузаштааст. Дар тӯли фаъолияташ дар донишгоҳи мазкур ӯ солҳои ба ҳайси муовини сарвари факулта ифои вазифа намудааст. Солҳои раиси бахши забони тоҷикии Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон буд. 5 январи соли 2013 Абдувалӣ Давронов аз олам гузашт. Фаъолияти илмӣ Риштаи тадқиқоти Абдувалӣ Давронов масьалаҳои гуногуни таърихи адабиёт, равобити адабӣ,назария ва танқиди тарҷума, адабиётшиносии муқоисавӣ, мушкилоти назму насри муосири тоҷик, нақди адабиро фаро мегирад. Абдувалӣ Давронов аз ибтидои фаъолияти илмии худ ба масъалаҳои пайвандҳои адабии халқи тоҷик таваҷҷуҳ намуда, тоҷикӣ ва русӣ таълиф кардааст ва асару мақолаҳояш дар сахифаҳои нашрияҳои Тоҷикистон, Арманистон, Фаронса, Эрон ба табъ расидаанд, ки муҳимтаринашон китобу маҷмӯаи мақолот ва монографияҳо мебошад. Осор Ҷоизаҳо Нигаред низ Олимони Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон.
Абдувалӣ Бердиалиев

Абдувалӣ Бердиалиев (10 марти 1939, ноҳияи Бешариқ, вилояти Фарғона, ҶШС Ӯзбекистон) — забоншинос, доктори илмҳои филология, профессор. Зиндагинома Хатмкардаи факултети таъриху филологияи ДДОЛ ба номи С.М.Киров. Солҳои 1962-63 муаллими мактаби миёна, дар хидмати Артиши Шӯравӣ, 1966-1990 омӯзгори ДДОЛ ба номи С.М.Киров, 1990-94 мудири кафедраи забоншиносии умумӣ, 1994-97 мудири кафедраи забони ӯзбекии Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров буд. Аз соли 1997 профессори кафедраи забони ӯзбекии ҳамин Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров. Ба қалами Абдувалӣ Бердиалиев беш аз 220 мақолаҳои илмӣ, китобҳои дарсӣ, дастурҳои таълимию методӣ оид ба сарфу наҳви забони тарзҳои таълими он ва ғ. тааллуқ доранд. Абдувалӣ Бердиалиев узви Шӯрои дифои рисолаҳои номзадӣ ва доктории Донишгоҳи давлатии Самарқанд, Институти забоншиносии АИ Ҷумҳурии Ӯзбекистон буд. Аз соли 1996 узви Шӯрои дифои рисолаҳои номзадии назди ДДХ. Бо роҳбарии Абдувалӣ Бердиалиев 30 нафар унвонҷӯ рисолаҳои номзадӣ ва докторӣ дифоъ намудаанд. Осор.
Абдувалӣ Ҳаитов

Абдувалӣ Ҳаитов — зистшинос, доктори илми биологӣ. Зиндагинома Соли 1968 ДАТ ба номи Ш. Шоҳтемурро тамом карда, ҳамчун лаборанти калон ва ходими хурди илмӣ дар шуъбаи ихтио-логия ва гидробио-логияи Пажӯҳишгоҳи зоология ва паразитологияи ба номи Е. Н, Павловскийи АИ Тоҷикистон фаъолият менамояд. Солҳои 1980-1985 сармутахассиси Иттиҳодияи моҳипарварии н. Абдураҳмони Ҷомӣ, 1985-1986 муовини раиси душанбегии Ҷамъияти моҳидорони Тоҷикистон буд. Аз соли 1986 дар Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон ба номи Ш. Шоҳтемур заҳмат кашида, вазифаҳои ассистент, муаллими калон ва дотсенти кафедраи физиологияи ҳайвоноти хоҷагии қишлоқ ва зоологияро дар Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон ба номи Ш. Шоҳтемур иҷро кардааст. Аз соли 2000 мудирии ҳамин кафедраро ба зимма дошт. Ҳамзамон вазифаи раиси Корхонаи воҳиди давлатии "Моҳипарвар"-и Вазорати кишоварзии Тоҷикистонро адо намудааст. Бобати ҳифзи ҳайвоноти обанборҳои Тоҷикистон, роҳҳои беҳбуди фаъолияти хоҷагиҳои моҳипарварии ҷумҳурӣ, таъсиси зооплактонҳо дар обанборҳо ва ғайра қариб ҳафтод кори илмӣ аз даст баровардааст. Бисёр пешниҳодҳои илмиаш амалӣ гардида, фоидаи иқтисодӣ овардаанд. Осор.
Абдувалӣ ибни Қозӣ Юсуф

Абдувалӣ ибни Қозӣ Юсуф (1461, Оббурдон, ноҳияи Кӯҳистони Масчо — 1542, ҳамон ҷо) — хаттот ва катибанависи тоҷик. Зиндагинома Абдувалӣ шахси фозилу донишманд ва чанд муддат қозӣ ҳам будааст, вале бештар ҳамчун кандакори рӯи санг машҳур гардидааст. Дар катибаи санги рӯи қабраш ӯро чунин тавсиф кардаанд: "ҳокими шаръӣ, мақбули мулук ва салотин, имомулҳумом, сайидулҳукком, афзулулайём, мураббиюлфуқаро, муқаввиуззафо" ва ғайра. Нахустин катибаҳои рӯисангии Абдувалӣ ба солҳои мутаалиқ буда, аз деҳоти Похут ва Шаватки ноҳияи Айнӣ ба даст омадаанд. Матни ин катибаҳо аксар мазмуни ахлоқӣ ва тарбиявӣ доранд. Масалан матни катибаи санги байни деҳоти Шамтич ва Оббурдан: Катибаҳои ёдгормонда Аз Абдувалӣ катибаҳои бисёре ба ёдгор мондаанд, ки беш аз 20-тои онҳо дар захираи Институти таърих, бостоншиносӣ ва мардушиносии ба номи Аҳмади Дониши АИ ҶТ (таҳти рақамҳои 1, 5, 15, 49, 52, 70, 85, 95, 96, 129, 131, 147, 148, 166, 185 ва ғайра) маҳфузанд.
Абдуғафур Самадов

Абдуғафур Самадов (3 16 феврал 1909, вилояти Фарғона — 1996) — пахтакор, ду карат Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ. Устоди пахтаи РСС Тоҷикистон. Аъзои КПСС аз соли.
Абдузафар Иномов

Абдузафар Иномов (28 сентябри 1953, Хуҷанд) — вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати Зиндагинома Абдузафар Иномов 28 сентябри 1953 дар шаҳри Хуҷанд ба дунё омадааст. Факултаи техникии Донишкадаи политехникии шаҳри Бишкеки Қирғизистонро бо ихтисоси муҳандис-механик хатм кардааст.
Абдуворис Мингбоев

Абдуворис Юзбоевич Мингбоев (20.03.1959) ноҳияи Деваштич, вилояти Суғд — олим, омӯзгор, номзади илмҳои психологӣ, дотсент. Зиндагинома Соли 1982 Институти давлатии педагогии Ленинобод ба номи С.М. Кировро хатм намудааст. Ихтисос психолог. 1982-1984 - Омӯзгори фанни биология, химия мактаби таҳсилоти умумии 39 н. Деваштич. 1984-1987 - Муаллими кафедраи умумидонишгоҳии психологияи умумии Институти давлатии педагогии Ленинобод ба номи С.М. Киров. 1987-1991 - Аспиранти Пажӯҳишгоҳи психологияи умумии Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров. 1991-1996 - Дотсенти кафедраи психологияи умумии Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров. 1996-2001 - Ҷонишини мудири шуъбаи идеологии ҳукумати вилояти Суғд. 2011-2015 - Мудири шуъбаи тарбияи Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров. Аз с.2015- то 2020 - Декани факултети тарбияи ҷисмонии Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров. Аз 09.2020 - то ҳол - Сармутахассиси шуъбаи тарбияи Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров.
Абдувалӣ Шарифзода

Абдувалӣ Қурбоналӣ Шарифзода (12 июни соли 1968, дар ноҳияи Кӯлоби) – олим, таърихнигор, номзади илмҳои таърих. Дорандаи медали "Хидмати шоиста" ва нишони тилоии ЭКО. Аълочии фарҳанги Тоҷикистон. Зиндагинома Абдувалӣ Қурбоналӣ Шарифзода соли 1992 факултети таърихи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон, соли 2013 Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистонро хатм намудааст. Солҳои 1993-1994 дар кафедраи таърихи дунёи қадим ва асрҳои миёнаи факултети таърихи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон. Солҳои 1994-2011 дар Осорхонаи миллии ба номи Камолиддин Беҳзод, аз ходими хурди илмӣ то директори ин муассиса. Солҳои 2011-2021 директори Муассисаи давлатии " Осорхонаи миллии Тоҷикистон "-и назди Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон. Аз моҳи апрели соли 2021 мудири Шуъбаи таърихи илм ва техника дар Пажӯҳишгоҳи таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии ба номи Аҳмади Дониш -и Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон Сардабири нашрияи "Ахбори Осорхонаи миллии Тоҷикистон", раиси Шӯрои илмӣ ва Комиссияи экспертии Осорхонаи миллии Тоҷикистон(то соли 2021) ва узви Комисияи ҷумҳуриявии экспертизаи бадеӣ ва коршиноси дараҷаи байналмилалист. Дар чандин ҳафриёти бостоншиносии ҳудуди Тоҷикистон ва Афғонистон иштирок кардааст. Хатмкардаи курсҳои такмили ихтисос дар Академияи фарҳанг ва санъати Федератсияи Россия дар ш. Челябинск, Пажӯҳишгоҳи байналмилалии реставратсия ва консерватсияи шаҳри Теҳрон ва барномаи байналмилалии "Идоракунии осорхонаҳо дар асри " дар кишварҳои Федератсияи Русия, Украина ва Белорусия. Муаллифи Нақшаи мавзӯӣ-экспозитсионии Осорхонаи мактабии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Осорхонаи 2700-солагии шаҳри Кӯлоб, Осорхонаи вилоятии ба номи "Авасто"-и ш. Қурғонтеппа ва Осорхонаи миллии Тоҷикистон назди Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад. Ӯ аксбардори ҳирфаист ва асарҳояш дар дохил ва хориҷи Тоҷикистон чоп шудаанд. 1 Фаъолияти илмӣ Мавӯъҳои илмӣ-тадқиқотӣ: сиккашиносӣ, катибашиносӣ, манбаъшиносӣ, фарҳангшиносӣ ва осорхонашиносӣ. Чандин катибаҳои аҳамияти калони илмӣ доштаи Тоҷикистон, аз ҷумла катибаи куфии Меҳроби Искодар (асри), катибаҳои куфии мақбараи Ҳазрати Шоҳ (асри), катибаҳои куфӣ, насх ва сулси мақбараи Муҳаммад Башоро (асрҳои -) ва катибаҳои аксари ёдгориҳои меъмории асрҳои --и вилоятҳои Хатлону Суғд нахустин бор аз ҷониби ӯ таҳқиқ ва хонда шудаанд. Мақолаҳои илмӣ Муаллифи китобҳои "Клад кушанских монет из Вахшской долины" (Душанбе, 2010), "Клады средневековых монет" (Душанбе, 2011), "Экспозитсия ва экскурсияи осорхона" (Душанбе, 2012); "Шаҳраки кушонии Сайёд", (Душанбе, 2017), "Ганҷинаи Кӯлоб " (Дирҳамҳои сомонӣ) ва зиёда аз 50 мақолаи илмӣ ва илмӣ-оммавӣ мебошад."Китобу-л-фароиз"-и Мавлоно Яъқуби Чархиро баргардон ва нашр намудааст.
Абдуззоҳири Котиб

Абдуззоҳири Котиб (садаи) — хаттот ва хушнависи тоҷик. Зиндагинома Аслан аз Хева. Осори классикони адабиёти форс-тоҷикро бо хати настаълиқи зебо китобат кардааст. "Ҳафт авранг"-и Абдурраҳмони Ҷомӣ (соли китобаташ 1811) аз ҷумлаи асарҳои китобатнамудаи Абдуззоҳири Котиб мебошад.
Абдувоҷид Ашӯров

Абдувоҷид Неъматович Ашӯров (14.02.1947, Самарқанд — 27.03.2002, Душанбе) — физикдон и тоҷик, доктори илмҳои физикаю математика. Зиндагинома Абдувоҷид Неъматович Ашӯров соли 1970 факултаи физикаи ДДТ ба номи В.И Ленин ба итмом расонда, дар Пажӯҳишгоҳи физикаю техникаи ба номи С. Умарови АИ Тоҷикистон ба фаъолият пардохт ва то поёни умр ҷои кор дигар накард. Зинаҳои лаборанти калон, ходими хурди илмӣ, ходими калони илмӣ, мудири лаборатория, сарходими илмиро дар Пажӯҳишгоҳи физикаю техникаи ба номи С. Умарови АИ Тоҷикистон паймудааст. Фаъолияти илмӣ Ҳамчун мутахассиси физикаи назариявӣ перомуни системаҳои конденсионӣ, усули ба истилоҳ "таҷрибаи мошинӣ", роҳҳои гудозиши филиззоти оддию мураккаб, тағйирёбии динамикаи молекулярӣ, ҳисоби коэффисентҳои кондексионӣ ва ғайра таҳқиқот анҷом додааст. Теъдоди осори илмиаш ба шаст мерасад. Осор.
Абдувоҳид Розиқов

Абдувоҳид Абдуқаҳҳорович Розиқов — иқтисоддон, доктори илмҳои иқтисодӣ, профессор. Зиндагинома Дастпарвари Институти политехникии Тоҷикистон. Ассистенти кафедраи Институти политехникии Тоҷикистон, муҳандис-муҳаққиқ ва аспиранти Пажӯҳишгоҳи марказии иқтисодиёту математикаи АИ ИҶШС, мудири шуъбаи Кумитаи давлатии банақшагирии ҶШС Тоҷикистон, мудири шуъбаи Пажӯҳишгоҳи иқтисодиёти АИ ҶШС Тоҷикистон. Ректори Донишгоҳи давлатии Хуҷанд. Муассис ва аввалин декани факултаи бизнеси муҳандисӣ ва менеҷменти Донишгоҳи технологии Тоҷикистон. Мудири кафедраи иқтисодиёт ва менеҷменти истеҳсолии Донишгоҳи технологии Тоҷикистон (аз с.1997). Солҳои 1983-1990 дар таҳияи барномаи комплексии прогресси илму техникаи ҶШС Тоҷикистон дар солҳои 1986-2005 ва 1990-2010 фаъолона ширкат варзидааст. Дар ин барнома таҳияи қисматҳои ҳифзи табиат, маҷмааи сӯзишворию энергетикӣ ва захираҳои табиӣ ба зиммаи ӯ гузошта шуда буд. Солҳои охир роҳбарии самти нави илмӣ оид ба ислоҳоти низоми инфрасохтори истеҳсолӣ дар шароити бозор, масоили сармоягузории миёнамӯҳлат ва назарияи қабули қарорҳои идоракуниро ба зимма дошт. 1 Адабиёт.
Абдузунун Ғаффоров

Абдузунун Қаҳҳорович Ғаффоров (15.09.1927, Хуҷанд) - доктори илми кишоварзӣ, профессор, Ходими шоистаи илми Тоҷикистон. Зиндагинома Абдузунун Қаҳҳорович Ғаффоров соли 1946 Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон ба номи Ш. Шоҳтемур ба итмом расонда, фаъолия-таш пурра дар ҳамин ҷо ҷараён гирифтааст. Вазифаҳои ассистент, муаллим, муаллими калон, дотсентро иҷро карда, 1973-2001 мудири кафедраи хӯрокдиҳии ҳайвоноти хоҷагии қишлоқ дар Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон ба номи Ш. Шоҳтемур буд. Доир ба истеҳсоли хӯроки чорво ва хӯронидани он дар шароити комплекси саноатӣ, беҳтар намудани зоти гӯсфанд зиёда аз сад асару мақола навиштааст. Ҷоизаҳо Осор.
Абдукарим Машраб

Абдукарим Машраб (Машрабов Абдукарим Ибодуллович; зод. 13 декабр 1983, Душанбе) — ҳунарпешаи театру синамо, овозхон. Зиндагинома Абдукарим Машраб 13 декабри соли 1983 дар хонадони ҳунарманд Ибодулло Машраб ба дунё омадааст. Дар соли 2001, пас аз хатми Мактаб-интернати махсуси мусиқии ба номи Малика Собирова, дар факултети овозхони академии Консерваторияи миллии Тоҷикистон ба номи Талабхӯҷа Сатторов идомаи таҳсил карда, онро соли 2007 хатм намудааст. Дар давраҳои донишҷӯияш дар ҷашну арӯсиҳо овозхонӣ кардаву якчанд суруд ҳам сабт намудааст 1. Фаъолият Фаъолияти ҳунариашро ҳамон сол аз Театри давлатии академии опера ва балети ба номи С. Айнӣ оғоз кардааст. Соли 2008 ба факултети актёри театри драма ва кинои Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи Мирзо Турсунзода дохил мешавад.
Абдувалӣ Қушматов

Абдувалӣ Қушматов (Қушматов Абдувалӣ Акрамович декабри 1946, ноҳияи Ашт — 15 декабри 2021, Душанбе) — таърихнигор, доктори илмҳои таърих, профессор, Аълочии маорифи Тоҷикистон, Аълочии фарҳанги Тоҷикистон, Аълочии матбуоти Тоҷикистон, дорандаи Ордени Шараф дараҷаи. Зиндагинома Абдувалӣ Қушматов 5 декабри 1946 дар деҳаи Мулломири ноҳияи Ашт дар оилаи деҳқон ба дунё омадааст. Хатмкардаи факултаи таърихи Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин (ҳоло ДМТ). Ассистент, муаллим ва муаллими калони кафедраи таърихи дунёи қадим ва асрҳои миёнаи УДТ, аспиранти Институти таърихи ИҶШС АИ Иттиҳоди Шӯравӣ, дотсент, докторант, профессор кафедраи таърихи дунёи қадим, асрҳои миёна ва бостоншиносии ДМТ (аз 2009). Соли 1985 дар мавзӯи "Заминдории вақфи шимоли Тоҷикистон дар солҳои" рисолаи номзадӣ ва соли 1998 дар мавзӯи: "Деҳқонони тоҷик дар охири асри 19 ва ибтидои асри 20 " рисолаи докторӣ дифоъ кард. Самтҳои асосии таҳқиқ: омӯзиши масоили умумии таърихи дунёи қадиму асрҳои миёна; вақфшиносӣ; муносибатҳои молию пулӣ ва аграрӣ; таърихи деҳқонӣ дар Шарқи Миёна, Осиёи Марказӣ ва Бухорои Шарқӣ дар аҳди қадим ва асрҳои миёна; низоми андозбандӣ ва маҷбуриятҳои деҳқонони тоҷик ва ғайра. Муаллифи чанд китоб, рисола, дастур, барнома ва зиёда аз 190 мақолаи илмӣ. Бо роҳбарии ӯ 7 нафар рисолаи номзадӣ дифоъ карданд. Узви Шӯрои олимони ДМТ ва Шӯрои ҳимояи рисолаҳои докторӣ ва номзадӣ. Ҷоизаҳо Бо ордени Шараф (дараҷаи 2), Аълочии маорифи Тоҷикистон, Аълочии фарҳанги Тоҷикистон, Аълочии матбуоти Тоҷикистон, Ифтихорномаи Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон, Ифтихорномаи Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон, Ифтихорномаи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон ва ғайра қадрдонӣ шудааст. Фаъолияти илмӣ Ба қалами Абдувалӣ Қушматов зиёда аз 190 асару мақолаҳои илмӣ, илмӣ-оммавӣ ва методӣ таалуқ дошта таълиф шудааст. Осор Даргузашт Абдувалӣ Қушматов баъд аз зуҳри 15 декабри 2021 бар асари беморӣ дар синни 71-солагӣ даргузашт.
Абдукарим Қосимов

Абдукарим Қосимов (10 марти 1933, деҳаи Кулангири ноҳияи Хуҷанд, вилояти Ленинобод, ҶШС Тоҷикистон — 19 октябри 1997, Тоҷикистон) — ходими ҳизбӣ ва давлатӣ, муҳандис -обёр. Ирригатори хидматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон. Зиндагинома Абдукарим Қосимов 10 маоти 1933 дар деҳаи Кулангири ноҳияи Хуҷанд ба дунё омадааст. Соли 1956 Институти хоҷагии қишлоқи Тоҷикистонро хатм кардааст. Фаъолияти корӣ Солҳои усто, прораб, прораби калони СМУ-и 3 (ш. Ленинобод). саринжинер, сардори Управленияи сохтмону монтажи 22 (ш. Уротеппа), сардори трести "Тоҷикцединсторой", котиби Комитети партиявии вилояти Ленинобод, вазири мелиоратсия ва хоҷагии оби ҶШС Тоҷикистон, котиби партиявии вилояти Қурғонтеппа, сардори иттиҳодияи сохтмонии "Таджикводстрой"-и Вазорати хоҷагии оби ҶШС Тоҷикистон. Аз 7.05.10.1997 директори Филиали тоҷикистонии маркази илмӣ-иттилоотиии Комиссияи байналдавлатӣ оид ба рушду устувори Бунёди байналмилалии наҷоти Арал. Вакилӣ Дар съездҳои 16-20-уми ҲК Тоҷикистон узви КМ ҲК Тоҷикистон интихоб шудааст. Депутати Совети Олии ҶШС Тоҷикистон (даъватҳои 8-11). Мукофоту орденҳо Лаурети мукофоти ленинӣ. Бо ду ордени Байрақи Сурхи Меҳнат, ордени "Нишони Фахрӣ", медалҳо ва Грамотаҳои Фахрии Презедиуми Совети Олии ҶШС Тоҷикистон мукофотонида шудааст. Гиромидошт Пойгоҳи обкашии ноҳияи Зафаробод ба номи Абдукари Қосимов гузошта шуда, ҳамчунин осорхона-утоқи кории ӯ дар ин мавзеъ ташкил шудааст. Осор.
Абдукарим Ҳалимов

Абдукарим Ҳалимов (12.05.1947, деҳаи Шаҳбачаи н. Муъминобод – 27.06.2015, шаҳри Кӯлоб) — олим, доктори илмҳои педагогӣ, профессор. Зиндагинома Соли 1982 Донишгоҳи давлатии Кӯлоб ба номи Рӯдакиро хатм намуда, дар Омӯзишгоҳи педагогии шаҳри Кӯлоб ба сифати китобдор, раиси Иттифоқҳои касаба, муовини директор ва директор кор кардааст. Солҳои 1999-2010 директори Коллеҷи омӯзгории назди Донишгоҳи давлатии Кӯлоб ба номи Рӯдакӣ, 2011-2012 муовини ректор оид ба таълими шабона буд. Аз соли 2013 то поёни умр вазифаи профессори кафедраи педагогика ва методикаи таълими Донишгоҳи давлатии Кӯлобро адо намудааст. 652 Доир ба афкори педагогии мутафаккирони форс-тоҷик, бахусус ақоиди педагогию башардӯстии Абулқосим Фирдавсӣ, илму маориф дар давраи Сомониён, тарбияи экологии хонандагон, асосҳои психологияи умумӣ ва ғайра қариб ҳафтод таълифот ба табъ расондааст. Осор.
Абдукарим Қурбонов

Абдукарим Рахимович Қурбонов (11.05.1974, ноҳияи Ваҳдат) — олим, иқтисоддон, номзади илмҳои иқтисод, дотсент Зиндагинома Абдукарим Қурбонов 11 майи соли 1974 дар ноҳияи Ваҳдат таваллуд шудааст. Соли 1996 Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон -ро бо ихтисоси муҳосиб-иқтисоддон хатм намудааст. Баъди хатми донишкада дар вазифаҳои ассистент, муаллими калони кафедраи молия ва қарзи Донишкадаи давлатию кооперативии тиҷорати Тоҷикистон кор кардааст.
Абдукарим Раупов

Абдукарим Раупов (18.04.1949, шаҳри Хуҷанд) - педиатр, доктори илмҳои тиб, профессор, узви вобастаи МАН мактабҳои олӣ.
Абдукарим Розиқов

Абдукарим Розиқов (1898, Хистеварз, вилояти Суғд — 1937) — ходими давлатӣ ва ҳизбии шӯравӣ, иштирокдори фаъоли барпо ва мустаҳкам кардани Ҳокимияти Шӯравӣ дар Тоҷикистон. Узви ҲКИШ (аз 1918). Зиндагинома Аз оилаи деҳқони камбағал. Фаъолияти меҳнатиаш аз соли 1917 дар шаҳри Хуҷанд шудааст. Розиқов Револютсияи Кабири Сотсиалистии Октябрро хушнудона истиқбол наму д. Аз аввалин командирони отряди яхтиёриён дар Қистакӯз. Соли 1920 курси 6-моҳаи командир тайёркунии шаҳри Хуҷандро хатм карда, аз аҳолии меҳнаткаши маҳаллӣ отряди ихтиёриён ташкил намуда, бар зидди босмачиён мубориза бурд ва дар торумори дастаи Мадад Махсум ҳисса гузошт. Корнома Солҳои Розиқов раиси Комиҷроияи волости Қистакӯз (ташаббускори аввалин ҳашар, якшанбегиҳои ободонӣ ва сохтмонҳои биноҳои ҷамъиятӣ дар Қистакӯз), солҳои дар корҳои роҳбарӣ дар шаҳру қишлоқҳои шимоли Тоҷикистон (Конибодом, Ашт, Хуҷанд ва ғайра), 1932 раиси "Совхоз трест"-и ҶШС Тоҷикистон, солҳои раиси Комитети иҷроияи шаҳри Душанбе. Депутати КИМ-и СССР, аъзои КМ ПК (б) Тоҷикистон, аъзои бюрои Комитети партиявии шаҳри Душанбе ва аъзои Президиуми КИМ-и ҶШС Тоҷикистон интихоб шуда буд.
Абдул Зоҳир

Абдул Зоҳир (23 майи 1910, Пагман 21 октябри 1982) — ходими давлатии Афғонистон. Сарвазири 9-уми Афғонистон, 9 июни соли декабри соли 1972. Дар давраи сарвазирии Абдул Зоҳир вазъи иқтисодии кишвар бадтар шуд (ба сабаби хушксолӣ), эътирозҳои донишҷӯен фаъол шуданд, низоъи ҳукумат ва парлумон афзоиш ефт. Ҳукумат ин мушкилотро ҳал карда натавонист ва истеъфо дод. Соли 1973 сафир дар Ҳиндустон. Худи ҳамон сол, пас аз сарнагун шудани мутлақияти подшоҳӣ, хизмати давлатиро тарк кард.
Абдукибор Гадоев

Абдукибор Гадоев (10 феврали 1941, деҳаи Зардахами ноҳияи Балҷувон) — тахрихнигор, доктори илмҳои таърих, профессор. Зиндаигнома Хатмкардаи омӯзишгоҳи педагогии шаҳри Кӯлоб, УДТ. Муаллими кафедраи таърихи КПСС ва иқтисоди сиёсии Институти давлатии тиббии Тоҷикистон, аспиранти УДТ, муаллими калони кафедраи таърихи КПСС ва иқтисодии Институти давлатии тиббии Тоҷикистон, докторанти Донишгоҳи давлатии педагогии Маскав, дотсент ва мудири кафедараи таърихи фарҳанги халқи тоҷик ва асосҳои назарияи иқтисодии ДДТТ, мудири кафедраи илмҳои ҷомеашиносии ДСРТ, декани факултаи таърих ва филология, декани факултаи таърих ва ҳуқуқ, мудири кафедраи таърихи умумӣ, мудири кафедраи таърих ва ҳуқуқи Донишгоҳи давлатии Қӯрғонтеппа. Аз соли 2012 профессори кафедраи таърих ва ҳуқуқи ҳамин донишгоҳ. Муаллифи 2 монография, 3 дастур, зиёда аз 100 мақолаи илмӣ-оммавӣ. Ҷоизаҳо Бо ордени "Шараф" дараҷаи 2 сарфароз гардидааст. Осор.
Абдулотӣ Убайдӣ

Абдулотӣ Убайдӣ — ходими давлатии Либия, вазири корҳои хориҷии АСНЛАД дар солҳои 1982-1984 ва 2011. Фаъолияти сиёсӣ Котиби генералии Конгресси умумихалкии ВСНЛАД дар солҳои. Баъд аз соли 1979 то соли 1981 Котиби генералии Конгресси умумихалкии (сарвари давлат) кор кардааст. Дар солхои котиби генералии Комитети Олии халқии ВСНЛАД. Аз соли 1982 то соли 1984 вазири корҳои хориҷӣ ва сафири Либиё дар Тунис ва Итолиё. 31 августи соли 2011 ӯ аз ҷониби нерӯҳои шӯришӣ 3 4 бо иттиҳоми тасарруфи маблағҳои давлатӣ ҳангоми пардохти ҷуброн ба қурбониёни бомбгузории Локерби дар соли 1988 5 боздошт шуд. Моҳи июни соли 2013 додгоҳ ӯро бо иттиҳоми сӯиистифода аз мақом бегуноҳ донист 6. Дар соли 2011 Абдулотӣ пас аз тарки кишвар аз ҷониби Мӯсо Куса дубора ба мақоми раҳбари вазорати корҳои хориҷӣ таъин шуд.
Абдуррашид Дӯстум

Абдуррашид Дӯстум — сиёсатмадор ва ҷангсолори узбактабори Афғонистон. Муовини раисиҷумҳури Афғонистон. Ӯ раҳбар ва муассиси Ҳизби ҷунбиши миллии исломии Афғонистон аст, ки дараҷаи моршолро дар Урдуи миллии Афғонистон дорад. Зиндагинома Абдуррашид Дӯстум соли 1954 дар деҳаи Хоҷадукӯҳ шаҳристони Шибирғони вилояти Ҷӯзҷон дар оилаи деҳқони фақир ба дунё омадааст. Падараш узбак, модараш туркман 2. Далелҳои ҷолиб Номи "Дӯстум" дар забони тоҷикӣ ҳамон "Дӯстам" ё "Дӯсти ман" мебошад.
Абдул Рауф Касим

Абдул Рауф ал-Касим — меъмор, академик ва сиёсатмадори суриягӣ. Сарвазири Сурия дар солҳои 1980-1987. Адабиёт.
Абдул Раҳмон Халифовӣ

Абдул Раҳмон Халифовӣ (- 14 марти 2009) - сиёсатмадори суриягӣ, сарвазири Сурия (1971-1972 ва 1976-1978). Зиндагинома Соли 1930 дар Димишқ таваллуд шудааст. Офсари ҳарбӣ, муҳандиси қушунҳои зиреҳпуш. Ӯ дар артиши Сурия ва Ситоди генералии он вазифаҳо дошт. Солхои намояндаи Сурия дар ситоди фармондиҳии муттаҳидаи арабҳо дар Коҳира. Соли 1967 сардори шӯъбаи зиреҳпӯши артиши Сурия ва аз соли 1968 сардори шӯъбаи кадрҳои афсарони вазорати дифоъи Сурия буд. Моҳи ноябри соли 1970 вай вазири корҳои дохилии Сурия ва аъзои роҳбарияти минтақавии Бааси Сурия таъин шуд. Генерали дивизион. Сарвазири Сурия аз 3 апрели соли 1971 то 21 декабри соли 1972. 14 марти соли 2009 1 вафот кардааст.