ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Аммонитҳо

Аммонитҳо — як навъ ҷонварони бемуҳраи мунқариз. Аз давраи девон то давраи табошар зиндагӣ кардаанд. Аммонитҳо гӯшмоҳии гуногун доштанд, ки бо девораҳои кӯндаланг ҷудо шуда буд. Ҳар девора ҳуҷраро мемонд. Дар ҳуҷраи охир, ки бо даҳон тамом мешуд, танаи нарми ҷонвар ҷойгир шуда буд. Ҳуҷраҳои дигар бо газ пур буда, вазифаи ҷиҳози гидростатикиро иҷро мекарданд. Ҳуҷраҳо бо ҳамдигар ба воситаи ғуррии бандакмонанди танаи нарм бо рагҳои хунгард, ки низоми мӯътадили газро дар қисмҳои бадан таъмин менамуданд, пайваст буданд. Қутри гӯшмоҳӣ то 2 м буд. Аммонитҳо дар баҳрҳо сукунат доштанд. Яке нағз шино мекард, дигаре хазида ҳаракат менамуд. Аммонитҳо барои аниқ кардани қонуниятҳои инкишофи фардии организм (онтогенез) ва таносуби он бо филогенез муҳим аст, зеро ҳама қисмҳои гӯшмоҳии аммонитҳо дар ҷараёни онтогенез сахт тағйир ёфтаанд.
Имораи Марвазӣ

Абумансур Аммора ибни Муҳаммади Марвазӣ — шоир и номдори охири аҳди Сомонӣ ва аввали давраи Ғазнавӣ. Зиндагинома Мувофиқи маълумоти маъхазҳои адабӣ, махсусан "Лубобу-л-албоб"-и Муҳаммад Авфии Бухороӣ Аммораи Марвазӣ шоири маъруфу машҳури давр буда, дар Марв зиндагӣ ва эҷод кардааст. Дар китобҳои оид ба илми шеър, луғатҳо (мас. "Луғати фурс") аз осори Аммораи Марвазӣ абёту порчаҳо оварда шудаанд. То имрӯз 80 байт аз эҷодиёташ дастрас аст. Дар "Лубобу-л-албоб" пора аз марсияи дар фавти охирин намояндаи сулолаи Сомониён — Мунтасир гуфтаи Аммораи Марвазӣ сабт гардидааст. Аз ашъори Аммораи Марвазӣ бармеояд, ки ӯ дар тасвир, васфи табиат, сурудани ашъори ошиқона, васфи маю шароб, панду андарз додан, даъват ба ахлоқи ҳамида ва ғ. устод будааст. Намунаи ашъор Абёти зерин аз ӯянд: Эзоҳ Адабиёт.
Аммория

Аммория, фатҳия, афтаҳия — як фирқаи шиъа, ки муассисаш Абулфазл Аммор ибни Мусои Соботӣ буд. Пайравони аммория имоматро аз Алӣ ибни Абитолиб то Ҷаъфар ибни Муҳаммад ба таври силсилавӣ пазируфтаанд. Онҳо мӯътақиданд, ки имом баъди Ҷаъфар ибни Муҳаммад писари калонии Ҷаъфари Содиқ – Абдуллоҳ ибни Ҷаъфар аст. Онҳоро аз рӯи лақаби Абдуллоҳ ибни Ҷаъфар (футҳӣ ё афтаҳ – паҳнпой) футҳия ё афтаҳия низ гӯянд. Муаллифи "Фирақ-уш-шиъа" овардааст, ки Абдулло ибни Ҷаъфар бародаронашро эҳтиром накарда, ҳангоми зинда будани падараш ба ҳашвия майл намуд ва баъди марги ӯ даъвои имомат кард. Аммор ибни Мусои Соботӣ дар охири умраш аз ақидааш роҷеъ ба имомати Абдуллоҳ ибни Ҷаъфар рӯй гардонда, имомати Козимро пазируфт ва бо ин гузариши имоматро аз бародар ба бародар эътироф намуд. Минбаъд пайравони аммория ба чанд ҷамоа тақсим шуданд. Зурория (ё таймия) аз ҷумлаи онҳост. Ҳоло аммория чун фирқаи мустақили динӣ фаъолият надорад, баъзе нуқтаҳои ақоидашон дар таълимоти мазҳаби шиъа мушоҳида мешаванд.
Аммофос

Аммофос — навъе аз нуриҳои нитрогену фосфордор. Истеҳсол Дар натиҷаи нейтрализатсияи кислотаи фосфат бо аммиак ҳосил мекунанд. Асосан аз омехтаи моноаммонийфосфат 4 2 4 ва каме диаммонийфосфат 2 НРО 4 иборат аст. Дар об нағз ҳал мешавад. Камнамак аст, сахт намешавад, чанг намекунад, зуд пош мехӯрад. Дар хокҳои гуногун (хусусан сиёҳхок ва хокҳои хокистарранг) чун нурии асосӣ ва ғизои иловагӣ истифода бурдан мумкин. Нурии бебаҳо барои зироати техникӣ (пахта, лаблабу ва ғайра) аст. Таносуби зиёди миқдории нитрогену фосфори аммофос бисёр вақт зарурати илова намудани нуриҳои нитрогендорро ба миён меоварад. Барои истеҳсоли нуриҳои минералии омехта ва мураккаб унсури беҳамтост. Сари вақт ба хок андохтани аммофос зироатро сармобардор мекунад, ташаккул ва пухта расидани ҳосилро метезонад. Дар таркиби аммофос омехтаҳои зарарнок вуҷуд надоранд. Меъёр, муҳлат ва тарзи истифодааш ба дигар нуриҳои фосфордор монанд аст. Аммофосро дар халтаҳои коғазӣ нигоҳ медоранд.
Аммонификатсия

Аммонификатсия (аз аммоний ва – мекунам) — раванди таҷзияи моддаҳои органикии нитрогендор, ки ҳангоми он аммиак ҷудо мешавад. Аммонификатсия дар гардиши нитроген дар табиат ва тағзияи рустаниҳо аҳамияти калон дорад. Дар ҷараёни аммонификатсия нитрогени пайвастҳои органикии хок (гумус, нуриҳои органикӣ, боқимондаи рустаниҳо, ҷасади ҳайвоноти мурдарафта ва микроорганизмҳо) барои ғизои рустаниҳо мувофиқ мегардад. Аммонификатсияи сафедаҳо бо ёрии бактерияҳои пӯсонандаи хок, инчунин баъзе актиномисетҳо ва занбӯруғҳо ба амал бароварда мешавад. Аммиаки ихроҷгаштаро қисман худи микроорганизмҳо азхуд мекунанд; қисми дигари он зери таъсири кислотаҳои органикӣ ва ноорганикии хок мӯътадил гашта, ба намаки аммоний табдил меёбад. Аммонификатсия дар шароити аэробӣ ва анаэробӣ сурат мегирад. Ҳангоми дар шароити анаэробӣ рух додани он моддаҳои иловагие ҳосил мешаванд, ки барои рустаниҳо зарар доранд. Баъзе моддаҳои дигар низ аммонификатсия мешаванд., дар роҳи ҳозимаи тӯқумшуллук ферменти хитиназа мавҷуд аст. Он хитин ва хитозинро таҷзия мекунад. Аз хитин то 80% -атсетилглюкозамин ва аз хитозин полиглюкозаминҳои хурдмолекула ҳосил мешаванд. Карбамидро уробактерияҳо таҷзия карда, аммиак ва гази карбонат ҳосил менамоянд. Дар таҷзияи гумус як қатор микробҳо, аз ҷумла аммонификаторҳо ширкат меварзанд. Пуринҳо ва примидинҳо низ аммонификатсия мешаванд.
Аммофоска

Аммофоска — як навъ нурии минералӣ. Дар таркибаш 15 %, 15 % 2 5, 15 % 2, 1,2 % 2 мавҷуд аст. Аммофоска 45 % моддаҳои ғизоӣ дорад. Аз ин рӯ, амофоска аз ҷиҳати иқтисодӣ нисбатан камхарҷ аст. Онро барои парвариши картошка, марҷумак, зағир, лӯбиёгиҳо, тамоку, ток ва ғайра тавсия медиҳанд. Дар ҳама гуна хок истифода мешавад, хусусан барои гилхок, регхок ва хокҳои ботлоқӣ манфиатнок аст. Аммофоска нам намекашад.
Амниотомия

Амниотомия — чок кардан ё дарондани ҷанинхалта. Бо мақсади ангехтани дард, инчунин ҳангоми ғафс будани пардаи ҷанин, паст ҷой гирифтан ё қисман ҷудо шудани ҳамроҳак, баланд шудани фишори хун дар вақти таваллуд амалӣ гардонда мешавад. Амниотомияро дар шароити тамйизӣ (ниг. Асептика) ба воситаи асбобҳои махсус мегузаронанд. Дар вақти таваллуд амниотомияро метавонад момодоя ба ҷо оварад.
Амниот

Амниотхо - гурӯҳи ҳайвоноти зеробии муҳрадор, ки намояндагони онҳо аз тухми дар хушки гузошта шуда инкишоф меёбад.
Амнезия

Амнезия (аз - ҳиссачаи инкорӣ + "хотир") — ихтилоли хотир. Ҳар гуна таассурот ва эҳсосот дар майнаи одам нақш мегузорад (энграмма). Хотир бошад, он нақшро дар худ таҷассум месозад (ихтиёрӣ ё ғайриихтиёрӣ), маҳфуз медорад ва дар мавриди зарурат таҷдид менамояд (репродуксия). Амнезия дар натиҷаи бемориҳо ва осебу садамаи мағзи сар ба вуҷуд меояд.
Амнияти муҳити зист

Амнияти Муҳити Зист - Амнияти Муҳити Зист ба вуҷуд омад. Ҳаводорони ин ақида далел пеш меоранд, кӣ олудасозӣи муҳити зист, низоъи сиёсӣ, бархурди шадид, ва сиёсати истифодаи захираҳои табиат ба омилҳои муҳити зист ва офатҳои табиӣ пайвастагӣи мустақим ва ғайримустақим доранд. Воқеъан имруз захираҳои табиат то андозае сиёсати хоричӣ ва сиёсати иқтисодӣи ҳар кишварро муаян месозад. Ин риштаи нисбатан нави илмӣ, кӣ фаврӣ инкишоф меёбад, барои онҳое, кӣ мавзӯъи захираҳои камёби табиат ва вобастагӣи онҳо ба низоъ дар кишварҳои дар ҳоли тавсия баррасӣ мекунанд пурбаҳо гашта аст. Бархе аз нахустин пажуҳишгарони барҷаста дар ин соҳа Феликс Доддс, Норман Майэрс, Ҷэсика Мэтюс, Ричард Улман, Артур Уэстинг, Томас Ҳомер Диксон, Ҷэфри Дабелко, Питер Глик, ва Ҷосеф Ромм мебошанд. Барномаи таърифи амнияти муҳити зистро ташхис дода сохти зеринро пешкаш намуд: амнияти муҳити зист, ин зистпазирӣи табиат барои пойдорӣи ҳаёт аст, ва се унсури тобеъ дорад: Нигаред.
Амнияти байналмилалӣ

Амнияти байналмилалӣ — низом ва услуби муносибатҳои байналмилалӣ, ки шомили суботи бомароми рушди иқтисодӣ, сиёсӣ ва дигар муносибатҳои байни давлатҳо буда, ба рафъи таҳдидҳои таҷовузи беруна, таъмини ҳамзистии осоиштаи давлатҳо дар пояи баробарҳуқуқӣ, истиқрори истиқлоли миллӣ, соҳибихтиёрӣ ва мустақилияти комили халқҳо асос меёбад. Фароҳам овардани чунин шароити мусоид яке аз вазифаҳои умда ва муҳиму пурмасъули ҳар як давлат буда, дар ҳуқуқи байналхалқии муосир, аз ҷумла дар Оинномаи СММ ифода ёфтааст. Пас аз Ҷанги дуюми ҷаҳонӣ (1939–45) бар асари қувват гирифтани таҳдид ва хатари ҷанги ҷаҳонии атомӣ ва термоядроӣ мубориза ва талошҳо барои таҳкими сулҳ ва таъмини амнияти халқҳо таъхирнопазир гардиданд. Ин талошҳову муборизаҳо тамоми халқи ҷаҳонро фаро гирифта, ба ташкили системаи томи давлатҳои мустақили Осиё, Африка ва Америкаи Лотинӣ оварда расонданд. Санадҳои таърихии ҷаласаҳои машваратии байналхалқӣ шоҳиди онанд, ки мубориза барои амнияти байналмилалӣ, халъи силоҳ (яроқпартоӣ), истиқлоли миллӣ, ҳамкорӣ ва сулҳ ҳақиқатан хусусияти умумиҷаҳонӣ ва умумихалқӣ пайдо кардаанд. Воситаҳои асосиву умдаи таъмини амнияти байналмилалӣ мушоҳидаҳои дуҷониба, бароҳандозии бехатарии тарафайн, муттаҳид сохтани давлатҳо дар иттиҳодҳои бисёрҷанба, тааҳҳуди ташкилотҳои байналмилалии умумиҷаҳонӣ, демократикунонии ҷомеа, демилитаризатсия ва гуманизатсияи тартиби сиёсии байналмилалӣ, истиқрори авлавияти (муқаддамӣ, афзалиятнокӣ) ҳуқуқӣ дар муносибатҳои байналмилалӣ мебошанд. Мутаносибан аз доираи зуҳур сатҳҳои зерини амният фарқ карда мешаванд:.
Амният

Амният — маҷмӯи тадбирҳои ҳуқуқӣ, иқтисодӣ, иҷтимоӣ, экологӣ, маъмурӣ, сиёсӣ, ки дар онҳо муҳофизати манфиатҳои ҳаётан муҳими шахс, ҷомеа, давлат аз ҳодисаҳо ва таъсироти зарарноки муҳити зист, ҳамчунин аз дигар навъи таҳдидҳои дохиливу хориҷӣ мадди назар гирифта мешавад. Ин истилоҳ дар даврони муосир хеле маъмул буда, ба аксари ҷанбаҳои ҳуқуқӣ ва сиёсатшиносӣ ворид шудааст. Ҷомеа ва арзишҳои моддию маънавии он, давлат ва сохти конститутсионӣ, истиқлол ва тамомияти ҳудуди он аз объектҳои асосии амнияти шахс ва ҳуқуқу озодиҳои он мебошанд. Ҳамчунин нигаред.
Амнияти иҷтимоӣ

Амнияти иҷтимоӣ — қисми таркибии амнияти миллӣ, ки ҳолати шахсият, гурӯҳи иҷтимоӣ, ҳуқуқ ва озодии иҷтимоии ононро таъмин менамояд. Объекти доимии амнияти иҷтимоӣ маҷмӯан шахсияти воқеӣ, ҳуқуқҳо ва озодии ҳаётан муҳими ӯ дар партави ҳаёти ҷамъиятӣ буда, ба ӯ аз тарафи давлат имконияту замонат дода мешавад, ки зиндагӣ кунад, фаъолият намояд, ҳақи хидмат дарёфт кунад, худро маҷонан табобат кунад ва ройгон маълумоти таҳсилотӣ гирад, истироҳату фароғат намояд. Бахусус, дар давраи гузариш ба иқтисоди бозорӣ ва муносибатҳои бозоргонӣ дар шароитҳои мушаххасу муайяне, ки як гурӯҳ ё табақаи аҳолии камбизоат ё нисбатан муфлис ба ҳимояи иҷтимоӣ ниёзманданд, таъмини Амнияти иҷтимоии онҳо аз тарафи давлат воҷиб мебошад. Аксаран аз амнияти иҷтимоӣ занон, кӯдакон, маъюбон ва нафақагирҳо бархурдор бояд бошанд. Яке аз вазифаҳои амнияти иҷтимоӣ беҳтар намудани сифати зиндагӣ дар доираи ҷалб будан ба коре мебошад. Дар таъмин намудани амнияти иҷтимоии аҳолӣ вазъи муҳити зист низ аҳамияти калон дорад; истиқрори экологӣ ва кам гардидани зарарҳои табиӣ хеле заруранд. Эҳсоси муфлисӣ дар муқобили ашхоси дорам низ аз нобаробарии иҷтимоӣ буда, ба ҳифозат ниёз дорад ва даромади воқеии аҳолию таъмин будан бо макони зист, нерӯи электрикӣ, газ ва дигар маводи сӯзишворию хӯрокворӣ аз ҷузвҳои амнияти иҷтимоӣ мебошанд.
Амнияти миллӣ

Амнияти миллӣ — маҷмӯи андешаҳои расман қабулшуда ба мақсаду стратегияи давлатӣ дар соҳаи таъмини амнияти шахсӣ, ҷамъиятӣ ва давлатӣ аз таҳдидҳои сиёсӣ, иқтисодӣ, иҷтимоӣ, низомӣ, техногенӣ, экологӣ, иттилоотӣ, фарҳангӣ бо дарназардошти захираҳои мавҷудаи имкониятҳо. Қобилият, истеъдод ва ҳунари миллат барои қонеъ гардондани талаботе, ки ҷиҳати худҳифозаткунӣ, худистеҳсолкунӣ, худтакмилдиҳӣ ва худтаҷдидкунӣ бо камтарин хисорот (зарарҳо) барои арзишҳои бунёдии ҳолати кунуниаш зарур мебошанд. Бахшҳои амнияти миллӣ Амнияти миллӣ чунин соҳаҳоро дар бар мегирад: Таъмини амнияти миллӣ Таъмини амнияти миллӣ – маҷмӯи чорабиниҳои сиёсӣ, иқтисодӣ, иҷтимоӣ, тандурустӣ, низомӣ ва ҳуқуқӣ, ки ба фароҳам овардани фаъолияти ҳаёти мӯътадили миллат, бартараф сохтани хатароти имконпазир равона шудаанд. Амнияти миллӣ ҳамчунин фарогири ҷанбаҳои зерин мебошад: ҳимояи сохти давлатӣ; ҳимояи сохти ҷамъиятӣ; таъмини дахлнопазирии ҳудудӣ ва истиқлол; таъмини мустақилияти сиёсӣ ва иқтисодии миллат; таъмини тандурустии миллат; ҳифзи тартиботи ҷамъиятӣ; мубориза бо ҷинояткорӣ; таъмини амнияти техногенӣ ва ҳимоя аз хатарҳои офати табиӣ. Таъмини амнияти миллӣ бо татбиқи сиёсати ягонаи давлатӣ, системаи иқтисодӣ, тадбирҳои инженерӣ-техникӣ, ҳаётии шахс, ҷамъият ва давлат ба даст оварда мешавад. Принсипҳои асосии таъмини амнияти миллӣ инҳоянд: қонуният, риояи мувозинаи манофеи ҳаётан муҳими шахс, ҷамъият ва давлат; масъулияти мутақобили шахс, ҷамъият ва давлат оид ба таъмини амният; якҷояшавӣ бо системаҳои байналмилалии амниятӣ. Барои муҳайё кардан ва нигаҳдории дараҷаи зарурии ҳифзи объектҳои амниятӣ дар ҳар як давлат системаи меъёрҳои ҳуқуқӣ таҳия мешаванд, ки муносибат дар соҳаи амниятро ба танзим медароранд. Самтҳои асосии фаъолияти мақомоти ҳокимияти давлатиро дар ин бахш муайян мекунанд, ба ташаккул ва азнавсозии мақомоти таъминкунандаи амният мусоидат намуда, фаъолияташонро зери назорат мегиранд. Самтҳои амнияти миллии тоҷикистон Амнияти миллӣ самтҳо ва принсипҳои муҳими сиёсати давлатиро инъикос менамояд. Усулҳои асосии он инҳоанд: Аслан амнияти миллиро артиш, хадамоти разведка ва контрразведка, идораҳои ҳифзи ҳуқуқ, хадамоти тиббӣ ва идораҳои масъули амсоли инҳо таъмин менамоянд.
Амнияти иқтисодӣ

Амнияти иқтисодӣ — яке аз қисматҳои асосии амнияти миллии давлат. Аз дидгоҳи фарохтар, зери мафҳуми амнияти иқтисодӣ кифоятии таъминот мутобиқи сатҳи талаботи амнияти миллӣ бо захираҳои молиявӣ ва бештар захираҳои зурурии худӣ, фароҳам овардани шароити мусоид барои рушди иқтисодиёт ва болобурди сатҳи рақобатпазирии мамлакат, ҳифозати манфиатҳои иқтисодии шахсӣ, ҷамъиятӣ, давлатӣ, аз таҳдидҳои дохилию хориҷӣ дар амон будан фаҳмида мешавад. Амнияти иқтисодӣ бунёди амнияти миллист, ки бойгариҳои табиӣ, захираҳои истеҳсолӣ ва ғайриистеҳсолӣ, амволи ғайриманқул, захираҳои моддӣ (молӣ), инсонӣ, сохторҳои хоҷагӣ, оила, шахсӣ ва амсоли инҳоро фарогир аст. Косташавии амнияти иқтисодӣ ба хоҷагии ҳар мамлакат таъсири манфӣ расонда, манфиатҳои иқтисодии шахс, ҷамъият ва давлатро маҳдуд месозад. Стратегияи амнияти иқтисодӣ бошад, шароитҳои мусоиди рушди иқтисодӣ, баланд бардоштани сатҳи рақобатпазирӣ, инчунин ҳимояи манфиатҳои барои ҳаёт муҳимро аз хатарҳои дохилӣ ва берунӣ дар бахши иқтисодиёт таъмин менамояд. Фароҳам овардани чунин шарту шароитҳо барои ғанӣ гардидани буҷаи давлат, аз ҷумла барои таъмини захираҳои молиявӣ-иқтисодӣ, ки дараҷаи таъминоти зарурии амнияти миллиро дар бар мегирад, дар навбати аввал қобилияти мудофиавиро боътимод ва барои ҳалли масъалаҳои иҷтимоӣ вобаста ба баланд бардоштани сатҳи зиндагии мардум мусоидат менамояд. Таъмини амнияти иқтисодӣ аз рӯи хусусиятҳои худ вазифаи стратегӣ ва дарозмуддат мебошад. Дар шароити ҳозира Стратегияи рушди иқтисодии ҷумҳурӣ дар асоси ҳуҷҷатҳои зерин амалӣ мегардад: Стратегияи миллии рушди ҶТ барои давраи то соли 2015 ва Стратегияи паст кардани сатҳи камбизоатӣ барои солҳои 2010 – 12 (давраи 3-юм). Пайи ҳам ва аз рӯи нақша амалӣ гардидани мақсадҳои барномавӣ, ки аз ҳуҷҷатҳои мазкур бармеоянд, ба рушди босуботи иқтисодиёти кишвар дар давоми 10 соли охир мусоидат намуданд. Маҷмӯи маҳсулоти дохилии (ММД) кишвар дар ин давра 2,2 маротиба афзуда, суръати болорафти миёнасолонаи он 8,3 фоизро ташкил дод. Сатҳи таваррум наздики 4 маротиба паст гардид. Қарзи берунии давлат, ки дар с. 2000-ум 108 фоизи ММД-ро ташкил медод, дар с. 2010 то андозаи 31, 5 фоиз кам гардид. Дастовардҳои мусбӣ дар сатҳи макроиқтисодӣ ба паст гардидани сатҳи камбизоатӣ дар кишвар мусоидат намуданд, ки он аз 81 фоизи соли 1999 то ҳади 49,3 фоиз дар с. 2009 пойин рафт. Барои комёб шудан ба амнияти иқтисодии кишвар корҳои бисёреро бояд анҷом дод. Бахусус, се самти стратегии фаъолияти иқтисодии кишвар барои ояндаи наздик муайян карда шудаанд, ки дар мавриди ҳалли мусбии онҳо метавон дар ин ҷода ба амнияти иқтисодӣ-и комил муваффақ гашт: таъмини истиқлоли энергетикӣ, бехатарии хӯрокворӣ, аз бунбасти коммуникатсионӣ раҳо бахшидани ҷумҳурӣ.
Амнияти экологӣ

Амнияти экологӣ — як ҷузви амнияти миллӣ, маҷмӯи шароитҳои табиию иҷтимоӣ барои таъмини ҳаёти бехатару фаъолияти ашхоси дар ҳудуди муайян зиндагикунанда, ҷамъи тадорукоти ҳуқуқӣ, тиббӣ ва биологӣ барои нигаҳдошти тавозун байни биосфера ва барзиёдии антропогению (мудохилаи инсоният ба табиат) дигар фишорҳои воқеӣ. Амнияти экологӣ беҳдошти вазъи экологии кишвар ва бехатарии экосистемаҳои табиӣ оид ба ҳифзу нигоҳдории намудҳои нодири набототу ҳайвонот, истифодаи оқилонаи сарватҳои табиӣ, пешгирии ҳодисаҳои тағйирёбии иқлим, таъмини бехатарии экологии ҷумҳурӣ ва дигар самтҳои муҳити зистро омӯхта, чораҳои зарурӣ пешниҳод менамояд. Қонунҳо "Дар бораи ҳифзи муҳити зист", "Дар бораи ҳудудҳои табиии махсус муҳофизатшаванда ва иншоотҳо", "Дар бораи олами ҳайвонот", "Дар бораи муҳофизат ва истифодаи олами наботот", "Оид ба гуногунии биологӣ ва бехатарии биологӣ" (соли 2004) ва ғ., инчунин барномаи давлатии экологӣ барои с-ҳои ва барномаи нави экологӣ барои с -ҳои аз ҷумлаи тадбирҳое мебошанд, ки Ҷумҳурии Тоҷикистон дар ин росто ба нақшаи амал гирифтааст. Бо мақсади таъмини амнияти экологӣ Кумитаи ҳифзи муҳити зисти назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон меъёрҳои экологиро ба меъёрҳои ҷаҳонӣ мутобиқ намуда, ҳуҷҷатҳои заруриро омода кардааст. Вай ба як қатор созишномаҳои ҳифзи муҳити зисти байналхалқӣ: Созишномаи Вена "Дар бораи ҳифзи қабати озон", Созишнома "Дар бораи гуногунии биологӣ", Созишнома "Доир ба мубориза алайҳи биёбоншавӣ", Созишнома "Дар бораи тағйирёбии иқлим", Созишнома "Дар бораи заминҳои обӣ — ботлоқӣ", Созишнома "Доир ба нигоҳдории намудҳои кӯчандаи ҳайвоноти ваҳшӣ" шомил аст. Ҳамзамон бо мақсади таъмини мувозинати биологӣ — амнияти экологии кишвар Фармони Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон 121-ф аз 2 дек. 2009 ва Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон "Дар бораи Низомнома оид ба Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон" ба тасвиб расидааст, ки ҳоло мавриди иҷро қарор дорад.
Амо Бекназаров

Бекназаров Амо Иванович (номи хонаводагии ҳақиқӣ — Бекназарян 5 6; арманӣ. — 1965) — ҳунарпеша ва коргардони синамо, филмноманависи арманӣ, Ҳунарпешаи мардумии Арманистон. Эҷодиёт Чун ҳунарпеша Бекназаров солҳои дар филмҳои коргардонҳои рус асосан нақши аъёну ашроф ва "ошиқи салонӣ"-ро бозида, барои ташкил ва инкишофи кино дар Гурҷистон, Арманистон ва Озарбойҷон саҳми калон гузоштааст. Коргардони аввалин филмҳои бадеӣ дар киностудияи навтаъсиси Арманистон, Гурҷистон ва Озарбойҷон. Солҳои дар киностудияи "Востоккино"-и Русия фаъолият намуда, аз ҳаёти мардуми Шарқи Дур филмҳо мебардорад. Беҳтарин филмҳои таҳиякардаи Бекназаров: "Падаркуш", "Ганҷи гумшуда", "Севил", "Игденбу", "Пэпо", "Зангизанбӯр", "Давидбек" ва ғайра. Муаллифи биёр сенарияҳост, ки худ филмбардорӣ кардааст ё дигар коргардонҳо ба навор бардоштаанд. Дар филмҳояш асосан аз рӯзгори пешин ва ҳаёти муосири халқҳои Қафқоз образҳои барҷастаи инсонӣ таҷассум сохтааст. Бекназаров бо "Тоҷикфилм" ҳамкорӣ намуда, филми ҳуҷҷатии "Субтропикҳои Осиёи Миёна" ва филми бадеии "Насриддин дар Хуҷанд"-ро (1959, бо ҳамроҳии реж. Э. Карамян) таҳия кардааст. Киностудияи "Арманфилм" соли 1966 ба номи Бекназарян гузошта шудааст. Ҷоизаву орденҳо Дорандаи Мукофоти давлатии СССР. Бо орденҳои Байрақи Сурхи Меҳнат, "Нишони Фахрӣ", "Ситораи Сурх" сарфароз гардидааст.
Амозовский (ноҳияи Карачев)

Амозовский — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Карачев, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Омун

Амон, Омун — яке аз худоҳои миллии Мисри Қадим. Дар Мисри Қадим Амон подшоҳи худоҳо ва ҳимояткунандаи фиръавнҳо ҳисоб меёфт. Худоҳои миллии мисриёни қадим бештар бо мавзеъ ва шаҳрҳои алоҳида вобаста буданд. Решаи чунин парастишот ба замонҳои қабл аз таърих мерасад. Бо мурури эътибори бештар пайдо кардани шаҳрҳои алоҳида доираи парас-тиши худои парастишшавандаи он мавзеъ васеъ мешуд. Айнан ҳамин тавр, аз давраи Шоҳигарии Миёна (2050 – 1700), аз замоне, ки Фив маркази умумии мисриён эътироф гашт (Фив дар давоми асрҳо пойтахти Мисри Қадим буд), парастиши Амон характери умумидавлатӣ гирифт. Ҳатто Амонро Амон-Ра низ меномиданд. Зеро Ра (Офтоб) аз замонҳои қадим дар Миср подшоҳи худоҳо ва падари одам ҳисобида мешуд.
Амон Верма

– Амон Верма — ҳунарпешаи филм ва сериёлҳои Ӯро зиёдтар ҳамчун барандаи телевизион мешиносанд, ки барномаи дар аз соли 2001 то 2004 идома дошт, хело машҳур шудааст ва ӯ ҳамчун баранда пешбарандаи барнома буд. Зиндагинома Эҷодиёт дар синамо Ҳаёти шахсӣ Филмнома Ҷоизаҳо Нигаред низ.
Амонат

Амонат — маблағ ва сарвати дигари шахсони воқеӣ ва ҳуқуқӣ, ки ба ташкилоти қарзӣ барои нигаҳдорӣ супурда шудаанд.. низ.
Амон Воҳидов

Амон Воҳидов (10 апрели 1936, деҳаи Боғи Баланди ноҳияи Самарқанд) — забоншиноси тоҷик, профессор. Зиндагинома Хатмкардаи Донишгоҳи давлатии Самарқанд. Лаборанти калон, х. и. шуъбаи луғатҳои ИЗАШ МХ-и ба номи Рӯдакии АИ ҶШС Тоҷикистон, тарҷумон дар Афғонистон, муаллими Донишкадаи омӯзгории Самарқанд ба номи С. Айнӣ, аспиранти ИЗА. Аз соли 1973 омӯзгор, дотсент, профессори кафедраи забони тоҷикӣ ва филологияи Шарқи Донишгоҳи давлатии Самарқанд. Дар солҳои аввали фаъолияташ дар ҳайати гурӯҳи мураттибони "Фарҳанги забони тоҷикӣ" (дар ду ҷилд, М., 1969) кор мекард. Фаъоияти илмӣ Самти асосии фаъолияти илмии Амон Воҳидов луғатшиносӣ, пажӯҳиши таърихи фарҳангнигории форс-тоҷик мебошад. Дар бораи "Ғиёсу-л-луғот"-и Муҳаммад Ғиёсуддин рисолаи номзадӣ навишт; монографияаш дар ин боб бо номи "Ғиёсу-л-луғот"-и Муҳаммад Ғиёсуддин ва мавқеи он дар фарҳангнигории тоҷикӣ-форсӣ (Самарқанд, 2012) ба табъ расид. Ба қалами Амон Воҳидов мақолаҳо оид ба фарҳангҳои дар асрҳои миёна навишташудаи форсӣ-тоҷикӣ, рисолаҳо, китобҳои дарсӣ, дастурҳои таълимӣ тааллуқ доранд. Амон Воҳидов барои талабагони тоҷики синфҳои 3, 7, 10 дар ҳаммуаллифӣ бо З. Ҳоҷиматова, А. Шарофиддинова, Т. Чориев китобҳои дарсии "Забони тоҷикӣ" таълиф намудааст. Дар Донишгоҳи давлатии Самарқанд забони ҳозираи тоҷикӣ, таърихи забон, фарҳангнигорӣ, этимология, афкори забоншиносӣ дар фалсафаи Шарқ ва ғ.-ро ба донишҷӯён ва магистрантҳо дарс медиҳад. Осор.
Амонулло Қодиров

Амонулло Қодиров (10 июни 1945, ноҳияи Шаҳринав — 28 июни 2020, Душанбе) — ҳунарпешаи театр, Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон, Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон. Зиндагинома Омӯзишгоҳи ҷумҳуриявии маданӣ-равшаннамоии ноҳияи Ленин (ҳоло Коллеҷи фарҳанги ноҳияи Рӯдакӣ) ва Институти давлатии санъати театрии ба номи А.Луначарскийи шаҳри Маскавро ба поён расонда, зиёда аз сӣ сол актёри Театри давлатии ҷавонони ба номи М. Воҳидов буд. Дар ҳаҷв доди ҳунарро медиҳад. Ҳарчанд образҳои лирикӣ, драмавӣ, фоҷиавиро низ бо маҳорати баланд иҷро мекунад, ҳолати рӯҳию дунёи ботинии қаҳрамононашро ҳамаҷониба мекушояд. Тамошогарон ба истеъдодаш дар беш аз шаст спектакли театр, аз қабили "Дон Жуан", "Умри ҷовид", "Латифаҳои деҳот", "Якпула савдо, садпула ғавғо", "Робиаи Балхӣ", "Умед", "Табиби зӯракӣ" баҳои баланд додаанд. Дар филмҳои тоҷикии "Субҳи Ганг", "Достони Сиёвуш", "Ҳафт арӯси дуздидашуда", "Аспҳо дар моҳтобшаб", "Хоби хирси сафед" образҳои дурахшон офаридааст. Пайи дасташро дар бисёр саҳнаю намоишномаҳои телевизиони тоҷик гузошта, дар дубляжи филмҳо ба забони тоҷикӣ иштирок намудааст. Даргузашт Амонулло Қодиров 28 июни соли 2020 дар шаҳри Душанбе дар синни 75-солагӣ даргузашт.
Амон Ҳамдамов

Амон Ҳамдамов - композитор ва дирижёр, омӯзгор, Ходими хидматнишондодаи санъати Тоҷикистон, Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон, узви Иттифоқи композиторони Тоҷикистон (аз с.1958). Зиндагинома Амон Султонович Ҳамдамов 5 майи соли 1918 дар гузари Чорраҳаи Самарқанд ба дунё омадааст. Иштирокчмм ҶБВ-ии с.1941-1945. Мактаби мусиқи, Омӯзишгоҳи мусиқии ш.Сталинобод (ҳоло – Душанбе, 1952), Консерватория давлатии ба номи П.И.Чайковский (Москва, 1958)-ро хатм кардааст. Аз 15-солагӣ ғижжакнавози дастаи ҳунарии Театри яҳудиёни ш.Самарқанд, мутриби Театри драмаи мусиқии Тоҷикистон ба номи А.Лоҳутӣ, консертмейстери оркестри созҳои халқии Тоҷикистон. Пас аз анҷоми ҶБВ дирижёри Оркестри созҳои халқӣ, муаллими Омӯзишгоҳи мусиқии ш.Душанбе (1959-1961-1981), сардирижёри Оркестри созҳои халқии КДТР, дотсенти Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзода. Иштирокчии се Даҳаи адабиёт ва санъати тоҷик дар Москва (1941, 1949, 1957), ҷонишини раиси Иттифоқи оҳангсозони Тоҷикистон. Эҷодиёт Муаллифи қариб 150 асари мухталиф: сурудҳои Барои чандин спектакли ТДАДТ ба номи А.Лоҳутӣ оҳанг офаридааст: Мукофот ва ҷоизаҳо.