ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Абдулкарим (ҳокими Ҳисор)

Абдулкарим (соли таваллуд ва вафот номаълум) - ҳокими Ҳисор (тахминан солҳои 1840 – 1860). Фарзанди Саидбийи Атолиқ. Ҳукмронӣ Абдулкарим бо амири Бухоро иртиботи нисбатан хубе доштааст. Соли 1850 беки Балҷувону Кӯлоб Мизробшоҳ бо шоҳи Дарвоз ба Ҳисор ҳамла карда Душанберо оташ заданд. Амири Бухоро Музаффар (1860 – 1885) борҳо ба сӯи Ҳисор лашкар кашида мардуми бисёреро ба қатл расонд. Абдулкарим истиқлоли мулки худро дар минтақа устувор дошта натавонист. Билохира Ҳисор ва мулкҳои атрофи он (Дарвоз, Кӯлоб, Балҷувон ва ғайра) ба тобеияти аморати Бухоро даромаданд.
Абдулилоҳ бин Киран

Абдулилоҳ бин Киран (4 апрел 1954 (1954-04-04), Рабат) — сиёсатмадори мазҳаби исломгароӣ, раҳбари бузургтарин Ҳизби адолат ва рушд 4 5. Пас аз пирӯзии ҳизб дар интихоботи соли 2011 ӯ сарвазир таъин шуд 6. Сарвазир аз 29 ноябри соли 2011 то 5 апрели соли.
Абдулкарим Абдуллоҳ Арашӣ

Абдулкарим Абдулло ал-Арашӣ (декабри соли 1934 - 10 июни 2006) — ходими давлатии Яман; панҷумин президенти Ямани Шимолӣ. Зиндагинома Баъди инқилоби соли 1962 Арашӣ дар амалиёти ҷангии зидди қувваҳои подшоҳӣ иштирок намуд. Аз соли 1978 инҷониб дар вазифаҳои ноиби президент ва раиси Маҷлиси муассисони халқи Ҷумҳурии Ямани Араб буд.
Абдулкарим Рофеъӣ

Абдулкарим Рофеъӣ — фақеҳи шофеъӣ, муҳаддис, муфассир ва таърихнигори форс-тоҷик, муаллифи "ал-Муҳаррир", "ат-Таҳзиб" ва "Шарҳи Муснади Шофеъӣ".
Абдулкарим (шоир)

Абдулкарим (асри 16) — шоири форс-тоҷик ва аз шогирдони Хоҷа Ҳасани Нисорӣ. Зиндагинома Дар тазкираҳои садаи ин шоир чун шахси асилзода, шоири хуштабъ, дорои суханони марғуб ва ашъори дуррбор ёд гардидааст. Хоҷа Ҳасани Нисорӣ дар тазкирааш "Музаккир-ул-аҳбоб" Абдулкаримро яке аз шогирдони худ донистааст. Абдулкарим шеърҳои худро аз назари Нисорӣ ва чанде аз аҳли қаламу ҳаммаслакони худ мегузаронид. Аз девонаш иттилое нест. Намунаҳои ашъораш ба воситаи тазкираҳо ва баёзҳо то замони мо расидаанд. Ин абёт аз ӯст:.
Абдулкарими Бухороӣ

Абдулкарими Бухороӣ — таърихнигор, ҷуғрофиёдон ва сайёҳи тоҷик. Зиндагинома Амир Ҳайдар Абдулкарими Бухороиро соли 1804 дар ҳайати намояндагону сафирон ба Русия фиристод. Ӯ дар шаҳрҳои Петербург, Москва ва Астрахан будааст. Соли 1807 чун саркотиб ба шаҳри Истамбули Туркия фиристода шуд. Дар Истамбул оиладор шуда, то охири умр ҳамон ҷо ҳаёт ба сар бурдааст. Осор Аз Абдулкарими Бухорои дар бораи таърихи Туркистону Афғонистон асаре бо номи "Таърихи қадимӣ" боқӣ мондааст. Ин асарро шарқшиноси франсавӣ Ш. Шефер "Таърихи Осиёи Марказӣ" ном гузошта, ба забони франсавӣ тарҷума ва дар Париж чоп кардааст.
Карим Девона

Карим Девона — шоир и мардумии тоҷик 1. Зиндагинома Карим Девона соли 1878 2 дар деҳкадаи Ҷуррак, ки дар даврони Аморати Бухоро тобеи амлокдории Қалъаи Ғозималики вилоятиҲисор буд, ба дунё омадааст. Карим Девона шуғли деҳқонию бофандагӣ дошт ва аз донишу адаб бархурдор буд. Бо мардуми фозили замонаш Абдуррасули Қубодиёнӣ, Толиби Афсонагӯй, Муллобобо, Муллоҳомид ва Муллоҷӯраи Ҳисорӣ, бо гурӯҳи бофандагони Қаратоғ, аз ҷумла Тағоймуроди Танбӯрӣ мутахаллис ба Хиҷил, Мирзонуъмони Мафтун рафту омад дошта, аз суҳбатҳои адабии онҳо баҳравар гаштааст. Ба шаҳрҳои Деҳнав, Тирмиз, Шаҳрисабз, Самарқанд, Бухоро, Қуқанд борҳо сафар карда, бо равшанфикрони замонаш тарҳи дӯстӣ афкандааст. Аз тарафи ҳокимони давр борҳо таъқиб шуда, соли 1910 барои ашъори зиддизамонавиаш ба зиндон уфтод ва мири Ҳисор ҳукми қатли ӯро эълом кард. Аммо зилзилаи Қаратоғ ба иҷрои ҳукм қонеъ шуд: мир онро ғазаби худо пиндошта шоирро аз ҳабс озод кард. Шоир худро ба "девонагӣ" зада, ҳукуматдорони замонашро рӯирост танқид карда ва мардумро ба таври худҷӯш бошад ҳам, ба мубориза даъват менамуд: Ман наям "Девона", номамро Карим бинҳодаанд, Лек аз дасти замона мекунам девонагӣ. Эй фақирон, як шавед бо ҳамдигар билиттифоқ, Чӯбу санг оред бар фарқи сари миру иноқ. Ашъор Карим Девона аз адабиёти классикӣ таъсири зиёде бардошта, эҷодиёти вай дар байни фолклор ва адабиёти хаттӣ меистад. Ӯ бештар шахсони алоҳида, ҳоким, миршаб, қозӣ, амини бозор ва ҳатто деҳқонони камбағалро, ки ба мансабдорон хушомад мезаданд, ба зери тозиёнаи танқид мегирад (шеърҳои "Ба шоҳ", "Надорам", "Магар гуноҳ аст?", "Мезананд девонаро", "Дар вафоти Абдулмаҷид", "Баҳс бо Муҳаммадалибои Ашқар", "Шӯриён бозор шуд", "Тӯйи калон дар Ҷуррак" ва ғайраҳо.). Карим Девона гоҳ аз фалак менолад (шеърҳои "Эй фалак", "Фалаки ситамгар", "Нолаи модар", "Ранги заъфарон") ва гоҳе дарун-дарун сӯхта, ғусса хӯрда, шикоят пеши кассе намебарад (шеърҳои "Надорам", "Магар гуноҳ аст?"). Вале дар ашъори давраи охираш ба муқобили шоҳу сохти амирӣ овози хешро баландтар кардааст (шеърҳои "Ба шоҳ", "Инсон ғулом намешавад", "Шӯриши Ҳисор" ва ғайра). Бедории фикрии Карим Девона ба туфайли суҳбатҳо бо равшанфикрон ва маорифпарварони давраш, саёҳатҳои ӯ ба шаҳрҳои гуногун пайдо шудааст. Карим Девона ба забони узбакӣ низ шеърҳо дорад. Пиромуни зиндагиву осори Карим Девона адиб ва донишманди тоҷик Ҳабибуллоҳ Назаров пажӯҳиш кардааст. Донишмандон И. Брагинский, Н. Маъсумӣ, З. Раҷабов дар боби вижагиҳои назми ӯ нақду баррасӣ кардаанд. Даргузашт Ӯ соли 1918 дар деҳаи Ҷурраки Ҳисор аз олам гузаштааст. Некдошт Соли 1988 ба ифтихори 110-солагии шоир дар ноҳияи Хуросон "Осорхонаи Карим-Девона" ифтитоҳ шуда, ҳамон сол бо ташаббуси масъулини ҳукумат ва ҷавонони фаъоли ноҳияи Рӯдакӣ дар деҳаи Шӯриён пайкараи шоир гузошта шуд. Инчунин, соли 1998 ба муносибати 120-солагии шоир пайкараи ӯ аз деҳаи Шӯриён ба маркази маъмурии ноҳияи Рӯдакӣ, шаҳраки Сомониён, назди Китобхонаи марказии ноҳия оварда, Осорхонаи таърихӣ-кишваршиносӣ ба номи Карим-Девона номгузорӣ шуд. Яке аз деҳаҳои шаҳраки Шарораи шаҳри Ҳисор низ номи Карим-Девонаро дорад.
Абусаъди Самъонӣ

Абусаъд Абдулкарим ибни Муҳаммади Самъонӣ (9 феврал 1113, Марв — 26 декабр 1166 1, Марв 2) — ҳофизи Қуръон, муҳаддис, фақеҳи шофеъӣ, адиб ва таърихнигори барҷастаи хуросонӣ. Зиндагинома Самъонӣ аз хонадони арабҳои муҳими Марв буд. Падараш (Абӯбакр) Самъонии сесоларо барои таҳсил ба шаҳри Нишопур бурд ва ӯ дар он ҷо маълумоти кофӣ гирифт. Самъонӣ бештарини умрашро барои ҷамъ кардани ривоятҳо ва маълумотҳои таърихию географӣ сарф кардааст. Ӯ ба Бағдод, Ҳалаб, Димишқ, Байтулмуқаддас, Ҳиҷоз, Хорезм, Бухоро, Исфаҳон, Куфа, Басра ва ғайра сафар кардааст. Ин сафарҳо барои навиштани асарҳои илмӣ ба Самъонӣ ёрӣ расонданд. Солҳои Самъонӣ дар Марв зиндагӣ карда, соҳиби унвони раиси шаҳр ва навоҳии он гардида, инчунин дар Мадраса дарс медодааст. Вале машғулияти асосии ӯ дар ин давра мураттаб сохтани маълумотҳои дар сафар ҷамъкардааш буд. Мувофиқи баъзе сарчашмаҳо Самъонӣ доир ба таърихи шаҳрҳои Бағдод, Марв, тарҷумаи ҳоли шайхҳо ва олимон 49 асар навиштааст. То замони мо фақат номи асарҳо омада расидаанд, ба истиснои "Китобу-л-ансоб".
Руслан Абдуллоев

Абдуллоев Руслан Абдуллоевич (7 марти 1944 1 — 30 январи 2002, Озарбойҷон) — футболбози шӯравӣ сармураббии озарбойҷонӣ. Ӯ ҳамчун ҳамлагар бозӣ мекард. Устоди варзиши ИҶШС. Мураббии шоистаи ҶШС Озарбойҷон. Вай яке аз беҳтарин мураббиён дар таърихи футболи Озарбойҷон дар давраи шӯравӣ ба шумор меравад 1.
Абулқосими Қушайрӣ

Абдулкарим ибни Ҳавозин Абулқосим Қушайрии Нишобурӣ (август 986,, Хуросон, Хилофати Аббосиён 3 2 — 30 декабр 1072 1 2, Нишопур, Хуросон, Хилофати Аббосиён) — сӯфӣ, ориф, файласуф, шоир, нависанда, мутакаллим, фақеҳ ва муфассири форс-тоҷик, муаллифи "Рисолаи Қушайрия", "ар-Рисола фӣ илм-ит-тасаввуф", "ал-Таҳбир фӣ илму-л-такбир" ва "Шарҳи асмоу-л-ҳусно".
Абдулкарими Хоразмӣ

Абдулкарими Хоразмӣ (соли таваллуд номаълум — вафот тахминан байни, Шероз) — хаттот, шоир ва донишманди форс-тоҷик, фарзанди Абдурраҳмони Хоразмӣ ва бародари Абдурраҳими Хоразмӣ. Зиндагинома Зодгоҳаш Шероз. Азбаски аҷдодаш аз Хоразм будаанд, тахаллуси "Хоразмӣ"-ро ихтиёр кардааст. Тибқи иттилооте ҳаёти Абдулкарими Хоразмӣ асосан дар Шероз гузаштааст. Аммо бархе бар ин ақидаанд, ки Абдулкарими Хоразмӣ замони ҳукумати Султон Яъқуби Оққуюнлу (ҳукмронӣ) дар Табрез иқомат доштааст. Абдулкарими Хоразмӣ аз овони бачагӣ ба хаттотӣ шуғл варзида, сипас дар ин пеша машҳур гаштааст. Бародари Абдулкарими Хоразмӣ Абдурраҳими Хоразмӣ низ хаттоти соҳибистеъдод будааст. Бино ба маълумоти муаллифи китоби "Гулистони ҳунар" Қозӣ Аҳмад сабку услуби хаттотии бародарон ба ҳам монандӣ доштааст. Ин ду хаттот дар ҳунари хаттотӣ падарашон — Абдурраҳмони Хоразмиро устоди худ шумурдаанд. Осор То замони мо намунаҳои осори хаттотии Абдулкарими Хоразмӣ расидаанд, ки аз маҳорати баланди ӯ дар навиштани хати настаълиқ шаҳодат медиҳанд. Бино ба маълумоти сарчашмаҳои таърихӣ Абдулкарими Хоразмӣ шогирдони зиёдеро тарбият намудааст, ки хаттот ва наққоши номӣ Муҳаммади Баққол яке аз онҳост. Абдулкарими Хоразмӣ ва бародараш табъи шоирӣ низ доштаанд. Намунаҳои китобати. Абдулкарими Хоразмӣ дар китобхонаҳои давлатии Истанбул, Теҳрон, Санкт-Петербург маҳфузанд.
Абдуллатиф

Абдулатиф — шоҳзодаи сулолаи Темуриён, писари Улуғбек. Зиндагинома Дар тарбияти Абдуллатиф бобояш Шоҳрух ва модаркалонаш Гавҳаршодбегим нақши муассире доштаанд. Абдуллатиф дар юришҳои султон бевосита ширкат дошта, пас аз марги Гавҳаршодбегим дар раъси сипоҳи темуриёни Ҳирот қарор дошт. Соли 1447 миёни Абдуллатиф ва шоҳзода Алоуддавла барои касби нуфуз дар Хуросон задухӯрд ба амал омад ва дар ҷанги Нишопур ба дасти рақибаш асир шуд. Абдуллатиф бо дахолати падараш аз асорат озод гардид ва ҳукумати вилояти Балхро соҳиб шуд. Абдуллатиф бо ҳадафи соҳиб шудан бар тахти Самарқанд бо ҳамдастии шоҳзодаи темурӣ Абулқосим Бобур ва бекҳои темурӣ алайҳи падараш Улуғбек қиём кард ва баъд аз муборизаи дусола дар деҳаи Димишқи Самарқанд соҳиби тахт шуд. Абдуллатиф дар таърих бо номи шоҳзодаи падаркуш маъруф аст. Бо ризояти ӯ падараш ва бародараш Абдулазиз Мирзо ба қатл расидаанд. Марг Абдуллатиф пас аз шаш моҳи салтанаташ ба тавассути навкари хоси Улуғбек ба исми Бобо Ҳусайн Баҳодур кушта шуд. Абдуллатиф шахси худхоҳу шуҳратпараст, вале дар айни замон аз ихлосмандони улум, таъриху фалсафаву илоҳиёт буд ва гоҳе дар шеър ҳам ҳунарозмоӣ кардааст. Адабиёт.
Абдуқодири Раҳим

Абдуқодири Раҳим (Абдуқодир Раҳимов январи 1961, Кафтархона, Восеъ, ҶШС Тоҷикистон) — шоири тоҷик. Зиндагинома Раҳимов Абдуқодир 17 январи соли 1961 дар деҳаи Кафтархонаи ноҳияи Восеъ ба дунё омадааст. Хатмкардаи Омӯзишгоҳи маданӣ-маърифатии ҷумҳуриявии ноҳияи Ленин ва факултети филологияи тоҷики УДТ. Фаъолияти корӣ Корманди телевизиони тоҷик, омӯзгори фанни забон ва адабиёти тоҷик дар ноҳияи Комсомолобод, хабарнигор, котиби масъули рӯзномаи "Мубориз"-и ноҳияи Восеъ, муҳаррири калон, мудири шуъбаи маҷаллаи "Фарҳанг", мухбири газета "Ҷумҳурият" буд. Аз соли 1999 мудири шуъбаи фарҳанги ҳамин нашрия. Фаъолияти эҷодӣ Фаъолияти эҷодии Абдуқодири Раҳим охири солҳои 80 садаи оғоз шуд. Беҳтарин намунаҳои осораш дар маҷмӯаҳои ашъор ва нигоштаҳои мансури "Дурӯғи шабнам", "Чароғи ошноӣ", "Ҷилваи як нола", "Нусхаи парешонӣ", "Рӯшноӣ", "Фиреби меҳр", "Хилвати Ойина", "Духтари афсонаҳо" гирд омадаанд. Мавзӯи ашъори Абдуқодири Раҳим васфи Ватан инсондӯстӣ, зебоиҳои табиати кишвар, ишқу ҷавонӣ, андешаҳои фалсафӣ дар бораи маънии зиндагӣ ва ғайра мебошанд. Ҷоизаҳо Абдуқодири Раҳим — дорандаи ҷоизаи Кумитаи ҷавонон, варзиш ва сайёҳии назди ҳумати ҶТ, узви ИЖ Тоҷикистон. Бо медали "Хидмати шоиста" сарфароз гардидааст. Аз соли 1994 узви ИН Тоҷикистон.
Абдуллатиф Дайфуллоҳ

Абдуллатиф Дайфуллоҳ (январи 1930 – 27 марти 2019) - афсари низомӣ ва сиёсатмадори яманӣ буд. Ӯ дар вилояти Ибб таваллуд шудааст. Ӯ ба артиши Яман пайваст ва дар Академияи ҳарбии Миср дар Қоҳира таълими ҳарбӣ гирифт ва дар он ҷо ҳамдардии носириро пайдо кард. Дар замони табаддулоти сентябри соли 1962 ӯ рутбаи генерал-майор дошт 1 ва дар артиши Яман хидмат мекард. 2 Вай дар замони ҳукмпонии президент Абдулло Ас-Салол, аз 26 апрели соли 1963 то 5 октябри соли 1963 сарвазири Ҷумҳурии Ямани Араб буд 3 Дайфуллоҳ дар моҳи январи соли 1975 низ ба ҳайси иҷрокунандаи вазифаи сарвазир нӯҳ рӯз кор кард. 3 Дайфуллоҳ моҳи марти соли 2019 дар синни 89-солагӣ даргузашт.
Абдуллатифи Балхӣ

Абдуллатифи Балхӣ (соли таваллуд ва вафот номаълум) — шоири тоҷик (асри 10). Зиндагинома Бино ба маълумоти тазкиранависон, дар ашъори ӯ эҷодиёти даҳанакии халқ ва забони гуфтугӯӣ таъсири зиёд дорад. Аз мероси адабии Абдуллатифи Балхӣ достони "Иброҳими Адҳам" боқӣ мондааст, ки дар он қиссаю ривоят ва каромату хориқулодоти яке аз намояндагони бузурги тасаввуфи ибтидоӣ – Иброҳими Адҳам гирдоварӣ шудаанд.
Абдуллатифи Ҳисорӣ

Абдуллатифи Ҳисорӣ (қарни) — хушнавис ва хаттоти тоҷик. Зиндагинома Зодгоҳаш Ҳисор. Бештар ба сайёҳӣ шуғл варзидааст. Дар шаҳрҳои гуногун аз устодони хушнавис таълим гирифтааст. Абдуллатифи Ҳисорӣ дар ибтидо услуби хати ороишии Намадии Ҳиндиро пазируфта, онро ба хубӣ омӯхтааст. Баъдтар услуби хатти Зиёи Хуҷандиро қабул кард. Китобати Абдуллатифи Ҳисорӣ хеле эътибор доштааст, ки хушнависи хуҷандӣ Мирзо Ҳошими Хуҷандӣ ба он баҳои баланд додаст. Хаттотони маъруфи он замон Абдулғаффор Махдуми Булбул ва Турдиалӣ аз ҷумлаи шогирдони Абдуллатифи Ҳисорӣ мебошад. Хати зебо ва моҳирона китобатшудаи сақфи бинои ҳозираи Музейи Қӯқанд (арки собиқ) ба қалами ӯ тааллуқ дорад.
Абдуллатифи Ӯротеппагӣ

Абдуллатифи Ӯротеппагӣ (Мавлоно Абдуллатифи Мастчоҳии Ӯротеппагӣ; асри 16) — шоирва мударриси форс-тоҷик. Зиндагинома Зодгоҳаш Кӯҳистони Масчо. Барои такмили дониш ба ӯротеппа рафта, дар мадрасаи Кӯкгунбаз таҳсил кард. Пас аз хатми таҳсил ба мударрисӣ машғул шуд. Мувофиқи маълумоти тазкираҳо дар солҳои охири умраш ба Тошканд рафт ва дар он ҷо вафот кард. Дар манбаъҳои адабӣ аз муносибати дӯстонаи Абдуллатиф ба Гармии Ӯротеппагӣ маълумот дода шудааст. Аз Абдуллатиф абёти пароканда ба тавассути тазкираҳову баёзҳо то замони мо расидаанд.
Абдуллатифи Ҷомӣ

Абдуллатифи Ҷомӣ (1; асри 16) — шоир ва сӯфии форс-тоҷик. Зиндагинома Дар зодгоҳаш шаҳри Ҷом таҳсил намуда, ба камол расидааст. Аз авлоди Аҳмади Ҷомӣ буд. Бино ба маълумоти сарчашмаҳо Абдуллатифи Ҷомӣ аз улуми мутадовили замон — адабиёт, фиқҳ, иншо, забони арабӣ ва ғайра баҳраманд гардида, дар муҳити худ шуҳрати зиёде доштааст. Барои такмили таҳсил ба кишварҳои Шарқ сафар карда, бо аҳли илму адаб ҳамсуҳбат шудааст. Дар як байташ мегӯяд: Мувофиқи маълумоти тазкиранигори садаи Хоҷа Ҳасани Нисории Бухороӣ ("Музаккир-ул-аҳбоб") Абдуллатифи Ҷомӣ ба туркӣ низ шеър мегуфтааст. Абдуллатифи Ҷомӣ бо нигоштаҳои худ дар адабиёти тоҷики садаи мақоми баланд дорад. Рубоии зерин аз ӯст:.
Абдуллатифи Шуштарӣ

Абдуллатифи Шуштарӣ — сайёҳ ва муаррих и форс-тоҷик. Зиндагинома Абдуллатифи Шуштарӣ охири садаи ба мамолики Эрону Ироқ, Арабистону Ҳиндустон сафар карда, хотироташро дар асаре бо унвони "Туҳфату-л-олам", ҷанги байни Эрону Россия, ҳукмронии англисҳо дар Ҳиндустон, истилои Миср аз тарафи франсавиҳо ва оид ба таърих ва географияи садаи Англия, Россия ва Америка маълумоти пурарзиш медиҳад.
Абдуллатифхон

Абдуллатифхон — шашумин ҳокими ӯзбек 1 аз сулолаи Шайбониён дар хонигарии Бухоро. Ҳукмрониаш солҳои. Ҳукмронӣ Дар Самарқанд баъди вафоти Абдуллоҳхони Шайбонӣ (1539 – 40) ба тахт нишаст. Ҳамин вақт намояндаи дигари сулолаи Шайбониён Абдулазизхон (1540 – 49) дар Бухоро худро хон эълон кард. Дар натиҷа дар Мовароуннаҳр дуҳокимиятӣ рӯй дод. Абдуллатифхон соли 1551 ҳамроҳи ҳокими Тошкент Наврӯз Аҳмадхон ба муқобили ҳокими Кармина Искандархон лашкар кашид, вале дар корзор аз Абдуллоҳхони (писари Искандархон) шикаст хӯрд. Аз давраи ҳукмронии Шайбониён дар Осиёи Миёна чанд ёдгории меъморие боқӣ мондааст, ки баъзеи онҳоро ба Абдуллатифхон нисбат медиҳанд. Яке аз онҳо Кӯкгунбази ӯротеппа аст.
Абдулло (деҳа, н. Балхӣ)

Абдулло — деҳа дар ҷамоати деҳоти Навободи ноҳияи Ҷалолиддин Балхӣ. Аз Абдулло то маркази ҷамоат 1 км, то маркази ноҳия 20 км. Аҳолиаш 1675 нафар, тоҷикон.
Абдулло Ёрмуҳаммадов

Абдулло Ёрмуҳаммадов (машҳур ба Абдулло-командир ноябр 1896, Ноҳияи Пахтаарал — 21 сентябр 1940, Олмотӣ) — ходими давлатӣ, яке аз фаъолони муборизаи зидди ҳаракати зиддиинқилобӣ, аввалин вазири корҳои дохилии Тоҷикистон 1. Зиндагинома Хатмкардаи Омӯзишгоҳи чорсолаи Самарқанд. Котиб-тарҷумони идораи уезди Каттақӯрғон, сардори идораи милисаи ш. Каттақӯрғон, раиси Комиҷроияи Шӯрои вакилони меҳнаткашон ва ваколатдори мубориза бар зидди ҳаракати зиддиинқилобӣ дар уезди Каттақӯрғон, раиси Комиҷроияи вилояти Самарқанд, муовини Комиссари мардумии корҳои дохилии Ҷумҳурии Мухтори Шӯравии Сотсиалистии Туркистон, Комиссари корҳои дохилии Ҷумҳурии Мухтори Туркистон, сардори Экспедитсияи Қизилқум, Комиссари мардумии корҳои дохилаи ҶМШС Тоҷикистон (14.12.19241927). Солҳои 19271940 дар мақомоти роҳбарии Қазоқистон: ҷонишини Комиссари мардумии савдо, раиси Комиҷроияи шӯроҳои ҳавза ва шаҳри Семипалатинск, раиси Комиҷроияи шаҳри Алма-Ато, сардори хоҷагии об, Комиссари мардумии адлия, сарарбитри Комиҷроияи вилояти Қазоқистони Ҷанубӣ. Ҷоизаҳо Бо се ордени Байрақи Сурхи Ҷумҳурии Халқии Шӯравии Бухоро (1923, 1924, 1926) қадр шудааст. Некдошт Яке аз кӯчаҳои шаҳри Душанбе ба хотираи Абдулло Ёрмуҳаммадов Абдулло-командир номгузорӣ шудааст.
Абдулло Абдурауфов

Ҳунарпешаи хидматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон Абдулло Абдурауфов — сарояндаи операи тоҷик, Ҳунарпешаи хизматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон, Зиндагинома Абдулло Абдулғафурович Абдурауфов 27 декабри соли 1928 дар гузари Қӯшҳавзи шаҳри Самарқанд ба дунё омадааст. Факултети филологии ИДП Самарқанд, шуъбаи миллии Консерваторияи давлатии Москва ба номи П. И. Чайковский ва Консерваторияи давлатии Тошканд ба номи Мухтор Ашрафӣро хатм намудааст. Сарояндаи яккахони Филармонияи давлатии Тошканд ба номи Қорӣ Ёқубов, сарояндаи Театри опера ва балети ба номи А. Навоии Ӯзбекистон, Театри давлатии академии опера ва балети ба номи Садриддин Айнӣ, ФДТ ва Театри операи шаҳри Самарқанд. Ба шаҳрҳои гуногуни собиқ Иттифоқи Шӯравӣ ва мамлакатҳои хориҷӣ, аз ҷумла Ироқ, Афғонистон, Финляндия, Олмон, Дания сафари ҳунарӣ кардааст. Образҳои саҳнавӣ Дар саҳнаи театрҳои Тоҷикистон ва Ӯзбекистон дар операҳо бештар аз 20 партияро иҷро кардааст. Дар саҳнаи Театри опера ва балети ба номи А.Навоии Ӯзбекистон: дар Театри давлатии академии опера ва балети ба номи Садриддин Айнӣ: Суруд ва романсҳои оҳангсозони тоҷик, сурудҳои халқҳои Шарқ, рус ва Ғарб, ҳамчунин мусиқии классмкии вокалӣ ва ғайра дар репертуари ӯ мавқеи хос доштанд. Дар театрҳои Самарқанд ва Тошканд, низ дар чанд опера ба саҳна баромадааст. 1 Мукофот ва ҷоизаҳо Ҷоизадори Фестивали умумиҷаҳонии ҷавонон ва донишҷӯён (Москва, 1957), Озмуни умумииттифоқии вокалистон (Москва, 1957) ва Озмуни умумииттифоқии вокалистон ба номи М. И. Глинка (Москва, 1964).
Абдулло Абдулвосиев

Абдулло Абдулвосиев (1922, деҳаи Қӯзибегӣ, Орҷоникидзеобод — 19 майи 1968, ҳамон ҷо) — Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ. Зиндагинома Хатмкардаи Омӯзишгоҳи педагогии шаҳри Орҷоникидзеобод. Иштирокчии Ҷанги Бузурги Ватанӣ. Нозири комитети Ҳизби Коммунистӣ, раиси комиҷроияи Шӯрои депутатҳои халқии ноҳия, директори идораи қабули ғалла, мудири шуъбаи раёсати "Тоҷикплодоовош"-и назди Шӯрои Вазирони ҶШС Тоҷикистон буд. Вакили Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон (даъвати 6). Ордену медалҳо Бо ордени Ленин ва медалҳо сарфароз гардидааст.
Абдуллоҳ Гул

ҷоизаи Абдуллоҳ Гул — сиёсатмадори президенти Туркия (аз 28 августи 2007 то 28 августи 2014). Қабл аз он - сарвазири Туркия, баъдан муовини 1-уми сарвазир ва вазири корҳои хориҷӣ. Вай ҷонибдори ҳамгироии аврупоии Туркия, талошҳои зиёде ба харҷ дод, то кишвараш тавонист музокирот дар бораи пайвастани Туркия ба Иттиҳоди Аврупо ро оғоз кунад. Дар баробари ин, вайро пайрави арзишҳои исломӣ медонанд. Президент Моҳи май Раҷаб Эрдуғон нахуствазир Абдуллоҳ Гулро номзади аслии ҳизби ҳоким дар интихоботи президентии соли 2007 эълон кард. Ин тазоҳуроти аҳзоби мухолифро ба бор овард, ки аз номзадии Гул, ки ҳамчун "исломгаро" шӯҳрат дошт, комилан қаноатманд набуданд. Аҳзоби мухолиф тасмим гирифтанд, ки ба далели надоштани кворум раъйи президентро бойкот кунанд ва интихоботро беэътибор эълон кунанд. Дар шаҳрҳои бузург алайҳи пешниҳоди Гул ба мақоми президентӣ ва дифоъ аз низоми дунявии Туркия раҳпаймоиҳои эътирозӣ баргузор шуданд. Сардори штаби генералй Я. Буюканит аз эътирозгарон пуштибонӣ кард ва гуфт, ки дар сурати таҳдид ба низоми дунявӣ артиш омода аст дахолат кунад. Зери фишори густарда Абдуллоҳ Гул аз номзадии худ даст кашид. Моҳи июл дар Туркия интихоботи порлумонӣ баргузор шуд, ки дар он Ҳизби Адолат ва Рушд ба раҳбарии Раҷаб Тайиб Ардуғон пирӯзии комил ба даст овард. Парлумони тозатаъсис ба номзадии президент овоз дод. Дар як овоздиҳии такрории рӯзи 28 августи 2007 Гул раисиҷумҳур интихоб шуд ва худи ҳамон рӯз ба курсии худ нишаст. 28 августи 2014 ӯ курсии президентии кишварро тарк карда, ваколатҳоро ба нахуствазир Раҷаб Тайиб Эрдуғон вогузор кард, ки дар интихоботи 10 август и соли 2014 пирӯз шуда буд. Ҳаёти шахсӣ Соли 1980 бо Хайруниссо Озюрт, ки ҷияни ӯ буд 5, издивоҷ кард ва ҳамсарони Гул соҳиби се фарзанд - писарон Аҳмад Мунир ва Маҳмад Эмре ва духтар Кубра шуданд. Унвонхои фахрй Пайвандҳо.
Абдулло Имомов

Абдулло Асадуллоевич Имомов (21.05.1970, д. Ситораи сурхи н. Абдураҳмони Ҷомӣ) – ҷуғрофияшинос, номзади илмҳои география. Зиндагинома Абдулло Имомов солҳои 1987 – 1993 дар Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ таҳсил намуда, онро бо ихтисоси география хатм кардааст. Солҳои 1988 - 1989 дар сафҳои Артиши Шравӣ хизмат кардааст. Давоми солҳои 1993 – 2006 ба ҳайси роҳбари ташкилоти наврасон ва ҷавонон, муаллими фанни география, биологияи мактаби миёнаи 16-и н. А. Ҷомӣ ва мактабҳои миёнаи 3 ва 5-и ш. Роғун кор кардааст. Соли 2004 категорияи олии омзгорир ба даст овардааст. Аз соли 2006 то ин ҷониб ҳамчун муаллим, муаллими калони кафедраи географияи умумӣ (географияи табиӣ)- и факултети география дар Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ мекунад. Ҳамчунин, дар ин давом соли 2008 ба ҳайси раиси Шурои кураторони Донишгоҳи давлатии омзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ фаъолият кардааст. Муаллифи чандин мақолаҳои илмӣ, китобҳои дарсӣ ва дастурҳои методиву таълимӣ. Соли 2021 дар мавзуи "Хусусиятҳои ташаккулёбӣ, инкишоф ва фаъолияти ҳавзҳо дар шароити Ҷанубу арбии Тоҷикистон рисолаи номзадӣ ҳимоя кардааст. Осор Пайвандҳо Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ.
Абдулло Букарам, Ҷр.

Абдулло Хайне Букарам Пулей (марти 1982, Гуайякил, Эквадор) — футболбози эквадорӣ.
Абдулло Ашӯров

Ашуров Абдулло Дустмухамедович (1904, Хуҷанд — 23.11.1976, Душанбе) — рассоми тоҷик. Хатмкардаи Омӯзишгоҳи рассомии шаҳри Тошканд ва Академияи рассомии шаҳри Ленинград. Фаъолияти эҷодии А. Ашӯров асосан портретнигорист. Портрети маорифпарвар Беҳбудӣ, шоир Мирмуллоев, ҳунарпеша Аброр Ҳидоятов ва ғ. аз ҷумлаи офаридаҳои солҳои аввали эҷодиёти ӯянд. "Автопортрет"-и ӯ, ки соли 1940 кашида шудааст, аз намунаи беҳтарини портретҳои офаридааш мебошад. Рассом ғайр аз портретнигорӣ мусаввараҳои гуногунжанру рангинмавзӯъро низ офаридааст, ки дар ҳар давру замон ҳадафи иҷтимоию сиёсии худро доштаанд. Соли 1944 А. Ашӯров мусаввараи "Ба ивази ҷанговарон"-ро эҷод мекунад, ки дар он як саҳнаи ниҳоят пурҳаяҷони зиндагии мардуми ақибгоҳи солҳои ҷангтабиӣ ва дилчасп тасвир ёфтааст. Рассом ғайр аз тасвири мавзӯъ ва мазмунҳои замонавӣ (Аълочиёни синфи "5", 1947, Музейи халқҳои Шарқ, шаҳри Маскав; "Портрети муаллим", 1955, Музейи кишваршиносии Хуҷанд; "Гӯсфандони ҳисорӣ",1947; "Пахтакорони Восеъ", 1971; "Қӯтоспарварон") ба мавзӯъҳои таърихӣ низ рӯ оварда, мусаввараҳои зебо офаридааст. А. Ашӯров ширкаткунандаи намоишҳои гуногуни байналмилалист. Бо медалҳо сарфароз гардидааст. Узви ИР ИҶШС (аз соли 1945).
Абдулло Букарам

Абдулло Хайме Букарам Ортис (феврал 1952 (1952-02-04), Гуаякил) — арбоби давлатӣ ва сиёсии Эквадор, Президенти Эквадор дар солҳои 1996-1997. Дар давраи президентӣ ӯ лақаби Эл Локо (девона)-ро дошт 2; аз сӯи Конгресси Миллии Эквадор дар соли 1997 бо иттиҳоми маъюби равонӣ ба импичмент эълон карда шуд. 2.