ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Алиҷубби Нойӣ

Алиҷубби Нойӣ (? - Марв – 1567 – 80) — оҳангсоз ва машшоқи тоҷику Зиндагинома Алиҷубби Нойӣ аз ҷавонӣ ба шеъру мусиқӣ шавқи зиёд дошта, баробари ин пешаи косибиро аз худ менамояд. Ӯ дар хаттотию китобат, ороишу тазҳиб низ ном бароварда, бино ба эътирофи муаррих Соммирзо ("Тӯҳфаи Сомӣ") чандин девони классикони адабиёти тоҷику форсро китобату ороиш додааст. Алиҷубби Нойӣ асосан аз даромади касби чоҳканӣ таъмини маишат мекардааст. Алиҷубби Нойӣ мусаннифи асарҳои зиёди мусиқӣ ба мақомҳои "Рост" ва "Ҳусайнӣ" будааст (дар тазмини асари Алии Кормал). Оҳанги "Пешрави Ҳисор" аз ҷумлаи таснифоти маъмули ӯст. Ин асари ӯ бо номи "Пешрави Хоҷа Чортории найгир" низ маъмул аст. Алиҷубби Нойӣ дар санъати навозандагию сарояндагӣ низ шуҳрат дошта, бо бисёр мусиқишиносон дар иҷрою дарки таркиботи илмии мусиқӣ мунозираҳо мекардааст. Ӯ махсусан дар навохтани созҳои чортор маҳорати баланд доштааст. Алиҷубби Нойӣ муддате дар Бухоро зиста, бо Мираки Маҷрӯҳи Чангӣ ва Кавкабии Бухороӣ аз наздик шинос мешавад ва аз онҳо нозукиҳои мақомҳоро меомӯзад. Ӯ дар тазмини зарбу авзони мақомҳо низ асарҳои тоза эҷод намудааст. Алиҷубби Нойӣ инчунин табъи баланди шоирӣ дошта, ғазалро некӯ мегуфтааст. Адабиёт.
Алкилҳо

Алкилҳо — боқимондаи (радикали) яквалентаи карбогидридҳои сер (ҳаднок), масалан, метил – СНз боқимондаи метан (СН4,), этил – С2Н5 боқимондаи этан (С2Н6,), пропил – С3Н7 боқимондаи пропан (СзН8) ва ғайра Бо ҳарфи, баъзан бо, ишора мекунанд.
Алла Кудлай

Алла Кудлай (23 июли 1954, Лосынивка, ИҶШС) — овозхон. Дискография.
Алкиде Де Гаспери

Алкиде Де Гаспери — яке аз сарвазирони Итолиё дар давраи Ҷнги Сард буд.
Алкин (ноҳияи Куйтун, Иркутск)

Алкин — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Куйтун, ки дар вилояти Иркутск қарор дорад, дохил мешавад.
Алкимиёгар (роман)

"Алкимиёгар" — романи Пауло Коэло аст, ки соли 1988 нашр шуда, ба бестселлерҳои байналмилалӣ табдил ёфтааст. Дар зиёда аз 117 кишвари ҷаҳон нашр шуда, ба 81 забон, аз ҷумла Роман ҳамчун китоби пурфурӯштарин дар таърихи Бразилия ва аз ҳама бештар тарҷумашуда дар ҷаҳон (аз рӯи соли 2008) ба Китоби рекордҳои Гиннесс шомил шудааст 2. Сужет Муаллиф тадқиқоти худро дар соҳаи алкимиё дар миёнаҳои солҳои 70-ум оғоз кардааст. Аммо натиҷаи меҳнатдустӣ ва ғайрати худро надида, соли 1973 тадқиқоташро қатъ кард. Соли 1981 муаллиф бо муаллиме вохӯрд, ки алкимёгарҳоро ба се намуд тақсим кард: яке номуайяниро дӯст медоранд, зеро онҳо мавзӯи худро намедонанд; дигарон медонанд ва мефаҳманд, ки "забони алкимиё ба ақл не, балки ба дил равона шудааст"; дигарон дар бораи алкимиё намедонанд, "вале дар тӯли умри худ тавонистаанд санги файласуфиро кашф кунанд". Қаҳрамони асосии китоб чӯпон Сантяго аз Андалусия мебошад. Рӯзе ӯ хоберо мебинад, ӯро даъват мекунад, ки аҳромҳои Мисрро бубинад ва ганҷе, ки дар онҳо пинҳон аст, пайдо кунад. Зани лулӣ розӣ мешавад, ки ба ивази даҳяки ганҷҳои дар оянда ёфтааш орзуашро ҳал кунад. Вай бо як пирамард, Малкисиддиқ, подшоҳи Салим вомехӯрад, ӯро бовар мекунонад, ки ба Миср биравад ва ба ӯ ду санг, Урим ва Туммимро медиҳад, ки бояд ба Сантяго барои бартараф кардани озмоишҳо кӯмак кунад, бар ивази даҳяки чорвои худ. Қаҳрамон гӯсфандони худро мефурӯшад, ба Африқо шино мекунад ва тамоми пулашро аз даст медиҳад. Ӯ ба ҳайси ёвари тоҷири булӯр кор мекунад ва пули ба даст овардаашро барои рафтан ба пирамидаҳо сарф мекунад. Дар сафар ӯ бо як инглис вомехӯрад, ки ба ӯ дониши алкимиёро ошкор мекунад ва сипас алкимёгарро дар воҳаи Эл-Файум пайдо мекунад. Дар воҳа бо Фотима вомехӯрад ва онҳо ошиқ мешаванд. Ба ӯ хостгорӣ мекунад ва мехоҳад он ҷо бо ӯ бимонад, ки Фотима ба ин розӣ мешавад, аммо мехоҳад, ки ӯ аввал ба ҳадафаш, ба орзуяш бирасад. Ишқи ҳақиқӣ ба роҳ ва орзуи шахсии шумо халал намерасонад. Сипас ӯ ва алкимёгар ба Миср ва пирамидаҳо мерасанд. Вақте ки ӯ ба кофтани замин дар назди пирамидаҳо барои ҷустуҷӯи ганҷ шурӯъ мекунад, дуздон ба онҳо ҳамла мекунанд ва мехоҳанд бидонанд, ки чаро ӯ заминро кофта истодааст. Пас аз посух дар бораи ганҷҳо дар хоб, раҳбари гурӯҳ мегӯяд, ки ӯ низ боре дар хоб дар бораи ганҷҳо дар зери дарахт дар калисои харобшуда дар Испания дидааст. Сантяго дарк мекунад, ки ганҷ дар тамоми ин муддат дар Испания буд. Пас аз он ҳикоя бо мурури замон ба пеш ҳаракат мекунад ва Сантяго ба кофтани сӯрох дар пояи дарахте оғоз мекунад, ки орзуи аввалини худро дидааст. Сандуқи пур аз тилло пайдо мекунад — бас аст, ки ӯ ва Фотима хушбахтона зиндагӣ кунанд.
Алкоголизм

Алкоголизм - бемориест, ки дар натиҷаи мунтазам ва мудом истеъмол кардани нӯшокиҳои спиртнок пайдо гардида, бемор ба чунин нӯшокиҳо вирд мекунад ва ин боиси ранҷурии руҳию ҷисмонӣ, вайронии ахлоқ ва муносибатҳои иҷтимоии ӯ мегардад. Зарбулмасалҳо Нигаред.
Алкилонӣ

Алкилонӣ — ба пайвастҳои гуногуни химиявӣ дохил намудани гурӯҳи алкилҳо. Алкилониро ба воситаи алкилгалогенидҳо (масалан, 25), эфирҳои кислотаҳои ноорганикӣ масалан, диметилсулфат (СНзО)2С2, олефинҳо (масалан, этилен) ва ғайра мегузаронанд. Алкилонии аммиак, аминҳо ва гидразин ба тавассути алкилгалогенидҳо, диалкилсулфатҳо ва намаки онҳо сурат мегирад. Ҳангоми алкилонии аммиак (ё аминҳо) бо алкилгалогенидҳо (реаксияи Гофман) аввал алкилгалогенид аз ҳисоби ҷуфти электронҳои озоди нитроген пайваст ва сипас гид рогенгалогенид бо аммиаки (ё амини) барзиёд ҷудо мешавад. Зимни ин реаксия аминҳо ва гидразинҳои якумин, дуюмин, сеюминро ҳосил кардан мумкин аст. Алкилонии бензол бо алкилгалогенидҳо дар якҷоягии АСз-и беоб (реаксияи Фриди-Крафтс) гузаронда мешавад. Реаксияи мазкур имкон медиҳад, ки ҳамаи атомҳои гидроген дар ҳалқаи бензолӣ пайиҳам ба гурӯҳи алкил иваз карда шаванд. Дар байни реаксияҳои пайвастшавии олефинҳо реаксияи дароз кардани силсилаи карбонӣ мақоми махсус дорад. Мисоли он алкилонии олефинҳо бо парафин дар якҷоягии кислотаи фосфат ё сулфат мебошад. Бо ин роҳ изооктан ҳосил мекунанд, ки сӯзишвории адади октаниаш баланд маҳсуб меёбад. Карбогидридҳои алифатии шоханок зери таъсири агентҳое, ки изомеризатсия мегарданд, бо олефинҳо пайваст шуда, бензин (бензини алкилонида) ҳосил мекунанд. Чунин реаксия бо изобутан дар иштироки кислотаи сулфати 98%-а ҷараён мегирад. Дар натиҷа ғайр аз изооктан чанд изомери дигар (ҳарорати ҷӯшиш 108 – 116°С), ки адади октаниашон ба 100 наздик аст, ҳосил мешаванд. Алкилонӣ дар техника барои ба даст овардани сӯзишвории адади октаниашон баланд (октан, изооктан ва ғайра), аминҳо (якумин, дуюмин, сеюмин ва ғайра), гомологҳои бензол (этилбензол) ва ғайра истифода мегардад.
Алкор

Алкор (80 Дубби Акбар), яке аз ситораи дуқӯша (бо Митсар) дар бурҷи Дубби Акбар (Хирси Калон). Дар қатори ҳафт ситораи равшани бурҷ, ки шакли кафлезро мемонад, ситораи дуқӯшаи машҳури осмон – Митсар ва алкорро дидан мумкин аст. Ин ситораҳоро "Аспу савора" низ меноманд. Аз замонҳои қадим дар осмони ситоразор фарқ намудани алкор қобилияти тезбинии чашмро ифода мекард. Ривоятест, ки гӯё дар Мисри Қадим ба қӯшунҳои яккачини Фиръавн ҷавононеро қабул мекарданд, ки дар осмон ин ситораҳоро фарқ кунанд. Қадри ситоравии алкор 4,02, синфи спектралиаш А5, масофа то Замин 781 соли рӯшноӣ (240,4 пк), аз Митсар дар масофаи 3 соли рӯшноӣ ҷойгир аст.
Аллабергенев Ботир

Аллабергенев Ботир - рассом, дорандаи унвони Арбоби ҳунари Тоҷикистон Нигаред.
Аллан (футболбоз, тав. 1991)

Аллан Маркес Лорейро — футболбози бразилӣ, нимҳимоятгари марказӣ.
Алкалоидҳо

Алкалоидҳо (аз лотинӣ – ишқор ва юнонӣ – монанд) — навъе аз пайвастҳои органикии нитрогендори наботӣ, ки хосияти асосӣ дошта, таъсири физиологӣ мерасонанд. Дар рустанӣ кашф шудани алкалоидҳо аҳамияти калон дошт, зеро то аввали садаи гумон мерафт, ки моддаҳои наботӣ нитроген надоранд. Соли 1803 алкалоидҳои афюн дар намуди омехтаи моддаҳои кристаллӣ кашф шуд. Соли 1806 аз он алкалоиди морфинро ҷудо карданд. Дар садаи стрихнин, хинин, кофеин, атропин, эфедрин ва ғайра кашф шуданд. Феълан тақрибан 10 ҳазор навъи алкалоидҳо маълум аст. Алкалоидҳо сохти мураккаб ва аксар дар молекулаашон гетеросикл доранд. Вояи зиёди онҳо заҳр аст. Алкалоидҳо дар рустанӣ, одатан, дар намуди намаки кислотаҳои органикӣ, масалан, кислотаҳои оксалат, себ, шароб, лиму ва ғайра мавҷуданд. Бештар рустаниҳои дупаллагӣ (хусусан аз оилаи хашхошиҳо, мураккабгулон, чинорак ва ғайра) алкалоидҳо доранд. Барои ҷудо кардани омехтаи алкалоидҳо аз усулҳои хроматография ва таҳлили химиявӣ истифода мебаранд. Бисёр алкалоидҳо моддаҳои кристаллии беранг ва табиатан пайвастҳои гетеросиклӣ мебошанд (дар сиклашон атоми нитроген доранд). Алкалоидҳои сода аз 10 ва алкалоидҳои мураккаб тақрибан аз 50 атоми карбон иборатанд. Алкалоидҳо бо кислотаҳо (масалан, кислотаҳои сулфат, хлорид, салитсилат, оксалат ва ғайра) намак ҳосил мекунанд. Муқаррар кардани сохти алкалоидҳо душвор аст. Баҳри ин табиати гурӯҳеро, ки атомҳои оксиген ва нит роген дорад, муайян месозанд ва молекуларо то ба порчаҳои сохташон маълум таҷзия менамоянд. Дурустии тасаввурот оид ба сохти алкалоидҳо бо роҳи синтез амалӣ гардонда мешавад. Сохтори чунин моддаҳои мураккаб, масалан, морфин, стрихнин ва резерпин муайян карда шудааст. Гуногунии сохти алкалоидҳо таснифи онҳоро душвор месозад. Дар ин маврид бисёр вақт қисми нитрогендори молекулаи алкалоидҳоро чун аломати асосӣ ба эътибор мегиранд (масалан, ҳосилаи пирролидин, пиридин, хиномен индол ва ғайра). Дар рустанӣ бештар алкалоидҳои сохташон бо ҳам наздик мавҷуданд, бинобар ин, моддаҳоеро, ки сохташон муқаррар нашудааст, аз рӯи гурӯҳи рустанӣ тасниф мекунанд, масалан, алкалоидҳои чатргули заҳрнок, алкалоидҳои авранҷ, алкалоидҳои афюн ва ғайра Дар як рустанӣ, одатан, чанд Алкалоидҳои сохторашон монанд вомехӯранд. Бисёр алкалоидҳо (масалан, кофиен, теобромин, эфедрин, ареколин ва ғайра)-ро бо роҳи синтез ҳосил мекунанд. Дар баъзе мавридҳо алкалоидҳои табиии ҷудокардаро ба дору табдил медиҳанд. Баъзеи онҳо ба силсилаи асаб, рагҳо, мушак ва ғайра таъсири интихобӣ мерасонанд. Масалан, стрихнин ва кофеин системаи марказии асабро меангезад, морфин ва скополамин онро ором месозад; хинин ангезандаи вараҷаро маҳв мекунад; апоморфин хосияти қайоварӣ дорад; теобромин таъсири пешобронӣ зоҳир менамояд. Дар тиб асосан алкалоидҳои холис, намак ва ҳосилаҳои онҳо истифода мешаванд. Дар соҳаи кишоварзӣ Алкалоидҳо чун инсектидсид ба кор мераванд.
Аллан (футболбоз, тав. 1997)

Аллан Родригек де Соуза — футболбози бразилӣ, нимҳимоятгар.
Аллаи

Аллаи - коммунае дар Италия, ки дар вилояти Сардиния, дар музофоти Ористоно ҷойгир аст. Аҳолии коммуна 413 нафар, зичии аҳолӣ 15 нафар км мебошад. Масоҳаташ 27 км -ро фаро мегирад. Рамзи почта - 9080. Рамзи телефон - Аҳолӣ Маъмурияти коммуна.
Аллан Алеман

Аллан Алеман Авила (июли 1983, Сан Хосе, Коста Рика) — футболбози коста рикагӣ, нимҳимоятгари ҳуҷумкуни канорӣ.
Аллайский (ноҳияи Красноярск)

Аллайский — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Красноярск, ки дар вилояти Астрахан қарор дорад, дохил мешавад.
Аллан Дус Сантос Нативидаде

Аллан Дус Сантос Нативидаде — футболбози бразилӣ, ҳамлагар.
Аллан Велманн

Аллан Кенни Велманн (майи 1954, Гватемала) — футболбози гватемалӣ, муҳофиз.
Аллан Гониеро

Аллан Масвел Боргес Гониеро — футболбози бразилӣ, нимҳимоятгар.
Аллан Дугблей

Аллан Ҷоакимович Дугблей — футболбози русӣ, нимҳимоятгар.
Аллан Банегас

Аллан Банегас — футболбози ҳондурасӣ.
Аллан Кардекк

Аллан Кардекк Дус Сантос Перейра — футболбози бразилӣ, зарбазананда (страйкер).
Аллан Монтейро Диас

Аллан Монтейро Диас — футболбози бразилӣ, нимҳимоятгари Ҳамлагар.
Аллан Лалин

Аллан Мойзес Лалин Перес (январи 1981, Тегусигалпа, Ҳондурас) — футболбози ҳондурасӣ, ҳамлагар.
Аллан Энтони Костлй

Аллан Энтони Костлӣ Блйден (декабри 1954, Тела, Ҳондурас) — футболбози ҳондурасӣ, муҳофиз.
Аллано

Аллано Брендон де Соуза Лима — футболбози бразилӣ, нимҳимоятгари Ҳамлагар.
Аллан Луттекке

Аллан Андрес Луттекке Расковкй (январи 1993, Сантяго, Чили) — футболбози чилигӣ, зарбазананда (страйкер).
Аллегро

Аллегро аз забони итолиёӣ - калимаи италиаги буда,-ин шух мебошад, Нигаред.
Аллан Овиедо

Аллан Фернандо Овиедо Родригес (ноябри 1970, Алахуэла, Коста Рика) — футболбози коста рикагӣ, ҳамлагар.
Аллен Гевара

Аллен Эстебан Гевара Зунйига (апрели 1989, Либерия, Коста Рика) — футболбози коста рикагӣ, нимҳимоятгари ҳуҷумкуни канорӣ.
Аллеф

Аллеф Беса Нунес — футболбози бразилӣ, муҳофиз.
Аллегретто

Аллегретто (италявӣ - суръати мӯътадилу шӯх) — аз аллегро — 1) суръати на он қадар тези мусиқӣ) мафҳуме, ки фораму рӯҳбахш будани савти мусиқиро ифода мекунад (бештар бо унсурҳои рақсӣ шабеҳ дониста мешавад). Аллегретто дар аксари асарҳои мусиқӣ вохӯрда, суръати гуногуни мусиқиро дорост. Масалан, аз суръат бисёр суст (Бетховен, сонатаи 9-ум барои фортепиано, мм56) то суръати шӯх (Бетховен, сонатаи 2-юм барои фортепиано, мм9160). Суръати шартии аллегретто нисбат ба суст ва нисбат ба тезтар мешавад) номи асар ё қисми мусиқӣ, ки зимни хусусиятҳо ва суръати аллегрето эҷод шудааст. Бештар менуэт ва финали (дар намуди рондо) сонатаҳо, баъзан қисми якуми он (Бетховен, сонатаи 28, барои фортепиано) ё қисми сусти он (Бетховен, симфонияи 7) дар ҳамин суръат эҷод мешавад.
Аллерген

Аллерген — антигенҳое, ки дар ашхоси нисбати онҳо ҳассос аксуламали аллергиро ба вуҷуд меоваранд. Аксуламали аллергӣ тадриҷан баъди ба организм ворид шудани аллерген (пас аз 24 – 72 соат) оғоз мегардад, вале агар дар хуни бемор оид ба ҳамин аллерген подтан (ҷисми бегона) мавҷуд бошад, он тезтар, яъне баъди 15 – 20 дақиқа ба вуқӯъ меояд. Вобаста ба пайдоиш аллергенҳо маишӣ, эпидермиявӣ, инсектисидӣ ва ғайра мешаванд. Муҷиби аллергия метавонад гарди рустанӣ, чанги хона, матоъҳои синтезӣ, баъзе хӯроквориҳо, дорувор ва дигар аллергенҳо бошад. Аллерген ба организм ворид шуда, дар бофтаҳои лимфоидӣ подтанҳо ҳосил мекунад. Дар натиҷа моддаҳои барои организм заҳрнок (гистамин, атсетилхолин, гепарин, брадикинин) ҳосил мешаванд.
Аллелопатия

Аллелопатия — таъсири як рустанӣ ба рустании дигар, ки дар натиҷаи аз худ хориҷ кардани моддаҳои махсус (антибиотикҳо, фитонсидҳо, меразминҳо, колинҳо) ба амал меояд. Баъзе микроорганизмҳо антибиотик ҳосил карда, рушди микроорганизмҳои дигарро бозмедоранд. Меразминҳоро низ микроорганизмҳо ба вуҷуд меоваранд ва рушди рустаниҳои олиташаккулро суст менамоянд. Фитонсидҳо маҳсули рустаниҳои олиташаккул буда, боиси сустшавии инкишофи микроорганизмҳо мегарданд. Колинҳоро баъзе рустаниҳои олиташаккул баҳри заиф намудани рушди рустаниҳои дигари олиташаккул ҳосил мекунанд. Ҳамин тавр, аллелопатия яке аз шаклҳои таъсири мутақобилаи рустаниҳост. Маълумоти нахус тин оид ба аллелопатия дар асарҳои олимони Юнони Қадим ва Рим (Теофраст, Плинейи Калонӣ) оварда шудаанд. алан, онҳо қайд кардаанд, ки маводи ихроҷкардаи дарахти ғор, финдиқ ва баъзе сабзавот ба инкишофи ток ва сифати ангур таъсири манфӣ мерасонад. Алҳол муқаррар шудааст, ки бис ёр рустаниҳои дар токзор рӯида сабзиши токро метезонанд (масалан, шилха, нахӯд ва ғайра) ё суст мекунанд (мехаки сафед, вазирак, авранҷ ва ғайра). Пайдоиши чим низ ба сабзиши ток таъсири манфӣ мерасонад. Таъсири заҳри занбӯруғҳои ҷинси ва ҳам ба узвҳои гуногуни ток кам нест. Тухми ангур антибиотике дорад, ки ба дигар рустаниҳо, бактерияҳо ва занбӯруғҳо таъсири заифсозанда мерасонад. Омӯзиши аллелопатия баҳри мусоид сохтани низоми парвариши дарахтон, хусусан, бо роҳи кишти алафҳои гуногун бартараф кардани филлоксера муҳим аст.
Аллилхлорид

Аллилхлорид — хлориди аллил, СН2 СН – СН2 С1, як навъ пайвасти органикист. Моеи беранг, бӯи тез дорад; ҳарорати ҷӯшишаш 45°С, зичиаш 938 кгм3 (дар 20°С), массаи мол. 76,53. Дар об бад, дар ҳалкунандаҳои органикӣ хуб ҳал мешавад. Аллилхлоридро аз спирти аллил бо таъсири РС ҳосил кардан мумкин аст: СН2 СН – СН2ОН + РС5 СН2 СН – СН2С1 + РОС3 + 1 Аллилхлоридро дар саноат бо роҳи хлоронидани пропилен дар ҳарорати баланд (500°С) ҳосил мекунанд. Аллилхлорид дар истеҳсоли эпихлоргидрин, глитсерин, дору, инсектисидҳо, эфирҳои аллилӣ, спирти аллилӣ, баъзе хелҳои пластмасса, ширеш ва нармкунандаҳо, аллиламин, сиклопропан, аллилсахароза истифода мешавад.
Аллилсианид

Аллилсианид 2 2 (3 – бутеннитрил) — моеи беранг; ҳарор гудозиш – 86,8°С, ҳарор ҷӯшиш – 118,5°С, зичиаш – 0,8377; дар об бад, дар ҳалкунандаҳои органикӣ хуб ҳал мешавад. Бо об ва обу спирти аллил омехтаи азеотропӣ ҳосил мекунад. Аллилсианид хосияти нитрилҳои беҳади алифатиро дорад. Дар муҳити ишқорӣ изомеризатсия шуда, омехтаи сис, трансизомерҳои кротононитрил -ро ба вуҷуд меоварад. Аз ин сабаб ҳангоми гидролизи ишқории аллилсианид кислотаи кротонат ва дар мавриди гидролизи кислотагӣ кислотаи винил атсетат (2 2) ҳосил мешавад. Дар иштироки асосҳо бо моддаҳое, ки атоми гидрогени фаъол доранд, ба реаксия медарояд. Дар ин маврид аллилсианид ба изомеризатсия дучор меояд. Аллилсианидро дар натиҷаи таъсири ҳамдигарии аллилбромид (ё аллилхлорид) ва бе ҳалкунанда ё аллилхлорид ва (ё) дар муҳити обӣ ҳосил мекунанд. Ба сифати аксептор (гиранда)-и хлориди гид роген О3-ро истифода мебаранд. Аллилсианидро метавон барои истеҳсоли кислотаи винилатсетат кор фармуд.
Аллергология

Аллергология (аз юн. — дигар, ғайр, бегона, — таъсир ва — дониш, сухан, илм) — як фасли илми тиб, ки сабаб, тарзи инкишоф, зуҳуроти клиникии бемориҳои аллергӣ ва усулҳои пешгирию муолиҷаи онҳоро дар бар мегирад. Аллергология бо иммунология зич алоқаманд аст. Баъзе амрози аллергӣ ба узвҳои дарун (масалан, як қатор бемориҳои хун, зиқи нафас, тарбод, артрити тарбодӣ, тиреоидит, гломерулонефрит), баъзе дигар ба бемориҳои чашм (конъюнктивити аллергӣ, офталмияи симпатикӣ ва ғайра), гӯш у гулӯю бинӣ (ринитҳои аллергӣ, синуитҳо, ларингитҳо ва ғайра), асаб (полирадикулоневритҳои аллергӣ, энсефаломиелитҳои баъдиваксинавӣ, склероз ва ғайра), пӯст (дерматозҳои касбӣ, саглес) мансубанд. Аллергология дар нимаи якуми садаи дар натиҷаи зиёд шудани бемориҳои аллергӣ ба миён омад. Дар аллергологияи муосир таҷрибаҳо дар ҳайвонот, усулҳои тадқиқи иммунологӣ, патофизиологӣ ва патохимиявӣ, роҳҳои мухталифи пажӯҳишҳои клиникоиммунологӣ (тестҳои пӯстӣ ва серологӣ), патофизиологӣ ва патохимиявии ашхоси гирифтори бемориҳои аллергӣ (намуна барои омӯзиши фаъолияти шуш, муқаррар кардани миқдори гистамин ва дигар моддаҳои фаъоли биологӣ дар хун) васеъ кор фармуда мешаванд.
Аллйcон Айрес Дус Сантос

Аллйон Айрес Дус Сантос — футболбози бразилӣ, муҳофиз.
Аллогенез

Аллогенез (юнонӣ – дигар ва – пайдоиш) — яке аз равияҳои асосии пешрафти таҳаввулот. Истилоҳи аллогенезро соли 1967 профессор украин аллогенез А. Павлов дар илм ҷорӣ кардааст. Аллогенез ба вуҷуд омадани тағйирот дар сохтор ва фаъолияти баъзе гурӯҳи организмҳо мебошад. Масалан, гуногунии нӯли парандагон имкон медиҳад, ки онҳо ғизоҳои мухталифро мутобиқ ба шароит истифода баранд. Чунин ҳолатро метавон дар тарзи ҷойгирии дандонҳои ҳайвоноти ширхор ва гуногунии тухми рустаниҳо низ мушоҳида кард. Мисоли маъмули аллогенез телогенез (теломорфоз) ва гипергенез аст. Дар мавриди телогенез мутобиқат мунҳасир сурат гирифта, фаъолияти узве, ки дучори таҳаввулот гаштааст, маҳдуд мешавад (масалан, даҳони мӯрчахӯрак, ки фақат барои истеъмоли як намуди ғизо мутобиқ гаштааст). Ҳангоми гипергенез, баръакс, ҳолати якбора калон шудани организм ё бархе аз узвҳои он ба мушоҳида мерасад (масалан, шохҳои ниҳоят калони баъзе оҳувони мунқариз, каркаданҳои мунқариз ва ғайра).
Мирзоюсуфи Фозил

Мирзоюсуфи Фозил (Мирзоюсуф Фозилзода, маъруф ба Эшони Мирзоюсуф, Оббурдон, Мастчоҳ — 25 сентябри соли 2016, Мастчоҳ) — олим ва орифи раббонӣ, бародари ориф ва шоири тоҷик Домулло Абдуррашиди Фозил Зиндагинома Мирзоюсуфи Фозил маъруф ба "Эшони Мирзоюсуф" дар соли 1956 дар деҳаи Оббурдони ноҳияи Мастчоҳ чашм ба дунё гушуда. Ӯ улуми ибтидоии исломӣ ва сатҳро дар маҳзари қиблагоҳи худ Эшони Махдум — ки яке аз донишмандони маъруф дар водии Зарафшон ва Истаравшан буда — фаро гирифт ва ҳамчунин адабиёти порсӣ ва низ "Маснавии Маънавӣ"-ро ҳам дар назди падари худ омӯхтааст. 1 Мирзоюсуф табаҳҳуре фавқулода дар адабиёти порсӣ ва ба хусус адабиёти ирфонӣ ва ба вижа дар "Маснавӣ" дошт, ҳамчунин тасаллути вай дар улуми исломӣ аз қабили тафсири Қуръони Карим ва ирфони исломӣ камназир буд. Ӯ солҳои риёсати бахши ҲНИТ дар вилояти Суғдро бар уҳда дошт ва низ муддате узви Риёсати Олии ҲНИТ буд. Мирзоюсуф шогирдони фаровонеро тарбият ва парвариш карда ва муддате имом-хатиби масҷиди ҷомеъи Аллома Иқболи Лоҳурӣ дар ноҳияи Мастчоҳи нав (Бӯстон) буд. Ин олими раббонӣ ашъори ирфонии зиёде суруда, ки порае аз он ашъор дар ду асари барҷоймонда аз вай, яъне "Меҳроби меҳр" ва "Наҷвои дил" ҷой гирифтаанд. Намунаҳоеи ашъор Эзоҳ Инчунин нигаред.
Аллони Шуъубӣ

Аллони ибни Мақсуди Шуъубӣ (1;? — 830) — шоир и достонсаро ва нависандаи эронитабор, муаллифи "Китобу-л-майдон" ва "Китобу-л-ҳалия". Ӯ ба Бармакиён пайваст ва дар Дорулҳикмаи Бағдод барои Ҳорун, Маъмун ва Рашид ба нусхабардории кутуб пардохт.
Аллон-дуллон

Аллон-дуллон — бозии коллективонаи бачагони тоҷик. Аллон-дуллон навъҳои зиёд дорад ва бештар бо иштироки 4 бозигар сар мешавад. Бозигарон нишаста, пойҳояшонро дароз мекунанд. Яктоашон бо овози баланд мегӯянд: "Аллон-дуллон, хӯҷа калон, аркаш баркаш, як пота каш!". Бозигарон зуд пойҳояшонро аз давра кашида пинҳон менамоянд. Касе, ки ин шартро мунтазам ва зуд иҷро накард, бо қарори гурӯҳ "ҷазо" мегирад. Масалан, ҳӯпоқ задан ва ғайра аллон-дуллон дар бачагон ҳушёрӣ ва чолокиро инкишоф дода, онҳоро дар рӯҳи коллективизм тарбия мекунад.
Аллома Ҳиллӣ

Абумансур Ҷамолуддин Ҳасан ибни Юсуф Мутаҳҳари Ҳиллӣ, маъруф ба Аллома Ҳиллӣ (декабр 1250 1, Ҳилла — 27 декабр 1325 1, Ҳилла) — муҳаддис ва фақеҳи эронитабори арабинавис, муаллифи "Талхису-л-маром фӣ маърифату-л-аҳком", "Мабодиу-л-вусул ила-л-илми-л-усул".
Аллигаторҳо

Аллигаторҳо, як ҷинси хазандаҳо. Мансуб ба типи хордадорҳо ва қатори тимсоҳҳо мебошанд. Аллигаторҳо ду намуд доранд: миссисипӣ ва хитойӣ. Аллигаторҳои миссисипӣ (Аллигаторҳо) хазандаи азимҷусса (дарозиаш 4 – 4,5 м) буда, пойҳои кӯтоҳи ғафс дорад (лекин луқмаашро бо суръати тез дошта мегирад); пойҳои пеш аз панҷ ва қафо аз чор ангушт иборат мебошанд (байни ангуштони пойҳои пеш пардаи шиноварӣ дорад). Тахтапушти аллигаторҳо паҳно ва ранги сиёҳ дош та, бо сипарҳои шохин пӯшида шудааст; думаш пурқувват (думи аллигаторҳои ҷавон рахи зарди баланд дорад); чашмонаш хокистарранг. Дар дарёҳо, ҳавзҳо, ботлоқзорҳои штатҳои Каролина ва Флоридаи ШМА, ҳамчунин дар соҳили халиҷи Мексика маскунанд. Наринаҳои калон, одатан, танҳо ва наринаҳои хурд гурӯҳ-гурӯҳ мегарданд. Давраи болиғии аллигаторҳои америкоӣ ба дарозии тан вобаста аст (мавриди ба 180 см расидани дарозии тан болиғ мегардад). Модинааш то 35 – 50 тухм мегузорад. Хазандаи тезгард буда, дар хушкӣ бо суръати 45 кмсоат ҳаракат карда метавонад. Одатан, шабона ба шикор мебарояд. Тӯъмаи онҳо моҳӣ, парандаю ҷонварони ширхӯри обӣ, нармбаданҳо ва харчангшаклҳоянд. Аллигаторҳои хитойӣ (аллигаторҳо) зарди хокистарранг буда, ҷоғи поёнаш доғҳои сиёҳ дорад. Тахтапушт, шикам ва пилки чашмонашро сипарҳои шохин фаро гирифтаанд. Тани аллигаторҳои хурд панҷ ва думи онҳо ҳафт рахи зард дорад (баробари калон шудан, рахҳо нест мешаванд). Дарозии модинааш – то 2,2 м, наринааш – тақрибан 1,4 – 1,7 м. Модинааш то 10 – 40 тухм мегузорад. Аллигаторҳои хитойӣ дар ҳавзаи дарё Янтсзи мас кун шудаанд. Аллигаторҳо сари паҳн дошта, ҳангоми пӯшида будани даҳон дандонҳои чоруми ҷоғи поён нопадиданд (фарқи онҳо аз тимсоҳ дар ҳамин аст). Аз охири тирамоҳ то авв. баҳор аллигаторҳо ба ҳолати карахтӣ мегузаранд. Ҳавои сарду гармои зиёдро дар лонаҳои соҳилӣ (дар чуқурии 1 – 1,5 м) мегузаронанд. Баъди оғози мавсими боронгарӣ ба гушн меоянд. Аллигаторҳо то 85 сол умр мебинанд. Солҳои охир аз сабаби бисёр шикор кардани Аллигаторҳо шумораи онҳо хеле кам гаштааст. Аллигаторҳои хитойӣ ба Китоби Сурх дохил карда шудаанд. Аз пӯсти аллигаторҳо ҷомадон, зин ва ғайра месозанд. Бо ин мақсад дар штатҳои Флорида, Техас ва Луизианаи ШМА аллигаторҳоро дар фермаҳои махсус парвариш мекунанд.
Аллотриоморфизм

Аллотриоморфизм — к с е н о м о р ф и з м (юнонӣ, – дигар, бегона, – шакл), ҳосил шудани минералҳое, ки шакли ба худ хоси кристаллографӣ надоранд. Нахустин кристаллҳое, ки ҳангоми шах шудани магма (дар ҷараёни ҳосил гардидани ҷинсҳои магмавӣ) аз моддаҳои гудохта пайдо мешаванд, шакли мукаммали кристаллографӣ мегиранд. Кристаллҳои минбаъдае, ки дар байни кристаллҳои мукаммал ҷойгир шуда, инкишоф меёбанд, шакли кристаллографӣ гирифта наметавонанд. Ин гуна кристаллҳоро кристаллҳои аллотриоморфӣ ё ксеноморфӣ меноманд. Истилоҳи зидди аллотриоморфизм– идиоморфизм мебошад.
Аллохтон

Аллохтон он ҷисмҳои кӯҳи ва сарватҳои зеризаминие, ки ба туфайли просессҳои геологи чойгардон шудаанд,яъне чои пайдоиши худ ба чои дигар кучидаанд. Нигаред.