ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Аҳмади Ясавӣ

Хоҷа Аҳмади Ясавӣ — мутафаккири мутасаввиф, муассиси тариқаи ясавия (асри 12). Зиндагинома Дар овони ҷавонӣ муддате хидмат ва мулозимати яке аз шайхони маъруфи турк Бобо Арслонро ба ҷо оварда, баъд ба ҳалқаи шогирдони Юсуфи Ҳамадонӣ пайваст. Баъди вафоти пираш муддате ба ҷойи ӯ сарварии тариқатро ба уҳда дошт, сипас ба шаҳри Яс (дар Туркистон) омад. Дар он ҷо ба таълиму тарбияи муридон машғул шуд ва тариқаи ясавияро таъсис дод. Аҳмади Ясавӣ сарҳалқаи машоихи турк ба ҳисоб меравад. Ақоиди суфиёнаи ӯ мисли таълимоти дигар намояндагони мактаби Юсуфи Ҳамадонӣ ба аркони шаръӣ комилан мутобиқат мекунанд. Аҳмади Ясавӣ бар хилофи Абдулхолиқи Ғиҷдувонӣ, ки зикри хуфяро талқин мекард, тарафдори зикри ҷаҳрӣ буд. Онро зикри арра низ мегӯянд. Мувофиқи он толибони роҳи ҳақиқат ба овози баланд зикр карда, аз самои он ба ваҷд омада, сармаст мешуданд ва дар онҳо ваҷду шавқу мастӣ ҳувайдо мегардид. Ривоҷу равнақи фаъолияти дарвешони ҷаҳрӣ дар Осиёи Миёна ва берун аз он ба тариқаи ясавия робитаи мустақим дорад.
Қозӣ Аҳмади Ғаффорӣ

Қозӣ Аҳмад ибни Қозӣ Муҳаммади Ғаффорӣ — хушнавис, шоир, таърихнигор, нависанда ва мусаввири форс-тоҷик. Зиндагинома Дар Кошон таваллуд шудааст. Аз авлоди Наҷмуддин Абдулғаффори Шофеии Қазвинӣ. Ба қавли Абдулқодири Бадоунӣ муддатҳо дар Эрон вазир буд ва саранҷом истеъфо дода, ба зиёрати Байтулмуқаддас сафар кард ва пас аз анҷоми маросими ҳаҷ ба Ҳиндустон рафт. Ба қавли Ғуломмуҳаммади Ҳафтқаламӣ ("Тазкираи хушнависон") хушнависи настаълиқ буд ва дар Ҳиндустон ба шоҳзода Парвиз таълими хат мекард. Пас аз марги шоҳзода тарки хидмат намуда, соли 156667 вафот кард. Ҳангоми иқомат дар Эрон дар хонадони Соммирзо зиндагӣ мекард ва ин шоҳзода дар бораи ӯ гуфтааст: "Дар ҳиддати зеҳн ва салиқаи иншо байни ақрон (ҳамнишинон) машҳур буд". Аз осори хаттотии вай "Таърихи нигористон" ва "Насхи ҷаҳоноро" боқӣ мондааст. Аҳмади Ғаффорӣ шоири хуштабъ ва базлагӯ низ будааст.
Аҳмади Ғижакӣ

Аҳмади Ғижакӣ, Устод Саидаҳмад, маъруф ба Ғижакӣ (қарни, Бухоро — 1514, Ҳирот) — навозанда ва хонандаи форс-тоҷик. Зиндагинома Баъди камолот ба Ҳирот рафта, дар дарбори Ҳусайни Бойқаро (ҳукмронӣ) хидмат кардааст. Дар навохтани ғижак ихтирооти тоза намуда, коса ва дастаи онро такмил додааст, ки дар натиҷа имконоти садодиҳиаш афзудааст. Сабки навозандагӣ ва ҳофизии Аҳмади Ғижакӣ дар Ҳирот ҳаводорони зиёде пайдо карда, аксари навозандагон равияи ӯро тақлид менамуданд. Инчунин Аҳмади Ғижакӣ барои ғижак дастури таълимӣ мураттаб сохта, барои созҳои тории камонӣ асарҳо эҷод намудааст, ки дар барномаҳои аҳли ҳунари Ҳирот ва Бухоро маъмул буданд. Дар Нақорахонаи Ҳирот сарварии гурӯҳи навозандагони созҳои тории камониро ба уҳда дошт ва худаш барномаи хоссае барои онҳо мураттаб сохта буд. Вай бо ҳофизу навозандагони номии даврааш Устод Кеҳситии Нойӣ, Устод Қулмуҳаммади Удӣ, Устод Алии Хонақоҳӣ ва дигар дар як саф ҳунарнамоӣ кардааст. Аҳмади Ғижакӣ чандин оҳанг ба мақомҳои "Ироқ", "Исфаҳон", "Бӯсалик", "Наво" ва "Ҳусайнӣ" тасниф намудааст. Табъи хуби шоирӣ низ дошта, ғазалу рубоиро некӯ мегуфтааст.
Аҳмади Қавом

Аҳмади Қивом (январ 1876, Теҳрон — 23 июл 1955 1 2, Теҳрон), маъруф ба Қавомуссалтана — хушнавис ва нахуствазири собиқи Эрон. Зиндагинома Аз кӯдакӣ ба касби муқаддамоти улуми адабӣ пардохт. Дар ҷавонӣ дар иншои расоил ва хушнависӣ шуҳрат ёфта, дар дарбори шоҳи Қоҷор Музафаруддин муншӣ (котиб) буд. Баъд вазифаҳои муовини вазир ва вазири Вазорати ҷангро ба уҳда дошт. Пас аз истиқрори машрутият волии Хуросон таъйин гардид. Дар воқеаҳои соли 1921 дар Машҳад ӯро дастгир карда, таҳти ҳифозат ба Теҳрон фиристоданд, вале дере нагузашта аз зиндон озод ва нахуствазири Эрон таъйин карда шуд. Баъдҳо ба сафар ва саёҳати кишварҳои хориҷа пардохт. Соли 1943 дубора ба нахуствазирӣ расид ва дар рафъи фалокати (офати) Озарбойҷон кӯшишҳои зиёд ба харҷ дод. Соли 1953 бори дигар нахуствазир таъйин шуд, вале пас аз чанд рӯз ба сабаби беморӣ истеъфо дода, соли 1956 дар 77-солагӣ вафот кард. Ӯро дар мақбараи хонаводагӣ дар Қум ба хок супориданд. Аҳмади Қивомуссалтана хатти шикастаи настаълиқро устодона менавишт ва бо хатти настаълиқи зебо чанд асарро китобат кардааст. Соли 1933 мураққаи (шомили даҳ руқъа) муноҷоти ҳазрати Алӣ ибни Абитолибро бо хатти зебо ба таври олӣ китобат кардааст, ки дар Китобхонаи салтанатии Эрон маҳфуз аст. Як маҷмӯаи китобаткардаи ӯ, ки шомили қасидаҳои дар мадҳи Музаффаруддиншоҳ гуфташуда мебошад, низ дар ҳамин китобхона аст. Ду қитъаи бо хатти настаълиқи зебо навиштаи вай дар Китобхонаи миллии Теҳрон маҳфуз мебошад.
Аҳмадии Хуросонӣ

Аҳмадии Хуросонӣ (соли таваллуд ва вафот номаълум) — шоири тоҷик (охири садаи – ибтидои садаи). Дар зодгоҳаш Ҳирот илмҳои расмии даврашро омӯхта, ба камол расид. Дар навъҳои гуногуни шеър асар меофарид. Бештар ба ҳазлу мутоиба майл доштааст. Намунаҳои ашъораш ба тавассути тазкираҳо боқӣ мондаанд. Ин байт аз ӯст: Огаҳ наӣ аз нолаи шабҳои асирон, Фарёд аз ин хоби гароне, ки ту дорӣ.
Аҳмади Қазвинӣ

Аҳмади Қазвинӣ (1471, Қазвин – 1545, ҳамон ҷо) — сароянда ва мусиқидони машҳури давраи Сафавиён. Асосҳои шеър ва мусиқиро дар зодгоҳаш фаро гирифта, аз устодони созу овоз ҳунар андӯхтааст. Аҳмади Қазвинӣ муддати зиёд дар дарбори шоҳони сафавӣ – шоҳ Таҳмосб ва шоҳ Исмоили Сафавӣ ба сифати сароянда ва гӯяндаи расмӣ хидмат намудааст. Шоҳ Таҳмосб Аҳмади Қазвиниро дар радифи ҳунарварони аввалиндараҷаи дарбор қарор дода, ба маҳорати эҷодию ҳунарвариаш эҳтироми хосса гузоштааст. Аҳмади Қазвинӣ дар жанру шаклҳои шеърию мусиқии "нақш", "амал", "қавл", "рехта", "саҷъ" ва ғайра ҳунар озмуда, офаридаҳояш дар ҳавзаҳои ҳунарии Қазвин, Табрез, Исфаҳон, Машҳад ва Бухоро шуҳрати зиёд касб кардаанд. Бисёр устодони ин ҳавзаҳои ҳунарӣ ба таснифоташ назираҳо эҷод намудаанд. Ӯ дар санъати қиссахонӣ, равзахонӣ, навҳахонию таъзия маҳорати баланди ҳунарӣ нишон дода, соҳибсабк будааст. Таърихнависи давраи Сафавиён Искандарбеки Туркман дар иртибот ба маҳорати баланди гӯяндагии ӯ навиштааст: "Аҳмад дар шеваи гӯяндагӣ ва қудрати навозандагӣ аз амсолу Қуръон имтиёз дошт ва дар ин ҳунар тоқ ва дар печиши овоз ва намаки хонандагӣ шуҳраи офоқ буд". Ҳамчунин дар сурудани шеър, махсусан наът, марсия, маснавӣ маҳорати баланд дошта, матни аксари "рехта", "саҷъ" ва "амал"-ҳои ба имомони аҳли шиъа бахшидаашро худаш эҷод намудааст.
Аҳмадинаҷот Сезар

Аҳмадинаҷот Сезар (сентябри 1941, Афюнқараҳисор) — даҳумин президенти Туркия аст. Маҷлиси бузурги миллии Туркия Сезарро дар соли 2000 баъд аз ба итмом расидани мӯҳлати ҳафтсолаи раҳбари пешини ӯ Сулаймон Демирел Президенти Туркия интихоб кард. 28 августи соли 2007 ба ҷои ӯ Абдулло Гул таъин шуд. Зиндагинома Аҳмадинаҷот Сезар 13 сентябри соли 1941 дар шаҳри Афюнқараҳисор таваллуд шудааст. Пас аз хатми мактаби миёна дар соли 1958 дар факултаи ҳуқуқшиносии Донишгоҳи Анқара таҳсил карда, фаъолияти худро ба ҳайси қозӣ дар Анқара оғоз кардааст. Ӯ пас аз адои хидмат дар Академияи ҳарбӣ аввал қозӣ ва баъдан ба ҳайси қозии назоратӣ дар Додгоҳи олии таҷдиди назар кор кардааст. Дар моҳи марти соли 1983 ӯ ба Суди Олии Апеллятсия интихоб шуд. Азбаски Сезар узви Палатаи болоии Қонун буд, ӯ яке аз се номзаде шуд, ки аз ҷониби Ассамблеяи Суди Олии Апеллятсия барои узвият дар Суди конститутсионӣ тавсия шудааст. Моҳи январи соли 1998 Сезар раиси Додгоҳи конститутсионӣ интихоб шуд. Соли 2000 дар даври сеюми интихобот раисиҷумҳур интихоб шуд, 330 овози вакилони парлумонро гирифт, 16 майи соли 2000 савганд ёд кард. Ӯ дар соли 1964 бо Семре Курумоғлу издивоҷ кард ва соҳиби се фарзанд: Зейнеп (соли таваллудаш 1966), Эбру (соли таваллудаш 1973) ва Левент (соли таваллудаш 1973) мебошад.
Маҳмадсаид Аҳмадов

Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон Маҳмадсаид Аҳмадов (Аҳмадов Маҳмадсаид Исломович, маъруф ба Қорӣ Маҳмадсаиди Ҳисорӣ феврали 1955, деҳаи Гулханӣ, ноҳияи Ҳисор, ҶШС Тоҷикистон — 14 июни 2021, Ҳисор, Тоҷикистон) — овозхони маъруф, наътсаро, Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон. Зиндагинома Маҳмадсаид Аҳмадов 10 феврали соли 1955 дар деҳаи Гулхании ноҳияи Ҳисор ба дунё омадааст. Хатмкардаи Омӯзишгоҳи ҷумҳуриявии маданӣ-равшаннамоии ноҳияи Ленин. Солҳои корманди шуъбаи фарҳанги ноҳияи Данғара, корманди хонаи маданияти ноҳияи Ҷиргатол, корманди шуъбаи фарҳанги ноҳияи Нуробод, роҳбари бадеии хонаи маданияти хоҷагии ба номи Карл Маркси ноҳияи Ҳисор кор кардааст. Аз соли 1990 то охири умр корманди шуъбаи фарҳанги ноҳияи Ҳисор ва ҳамзамон овозхони Филармонияи халқии ба номи Тоҷиддин Муҳиддинови ноҳияи Ҳисор буд. Сурудаҳо Маҳмадсаид Аҳмадов бо хондани ғазалу қиссаву ривоятҳои динӣ ва сӯфиёнаву ирфонӣ дар миёни ҳаводоронаш дар Тоҷикистон бо номи Қорӣ Маҳмадсаиди Ҳисорӣ бисёр маъруф буд 1. "Ёди рӯи ту", "Хуш намеояд маро", "Табъи гуҳарбор", "Бонги ҷараст", "Азиз аст", "Суроғи кӣ будӣ?", "Зи куҷо меоӣ?", "Камони абрӯ", "Мавҷи рамида", "Шамъи дилафрӯз", "Барнамеояд", "Сорбон", "Ба тоҷик", "Таърих гувоҳ аст", "Шукрона", "Қадри нон", "Ман зи Оли Сомонам" аз беҳтарин таронаҳояш ба шумор мераванд. Ҷоизаҳо Бо медали "Хидмати шоиста" қадр шудааст. Даргузашт Маҳмадсаид Аҳмадов бар асари беморӣ субҳи 14 июни соли 2021 дар зодгоҳаш дар 66-солагӣ даргузашт.
Олим Аҳмадов

Олим Абдураҳмонович Аҳмадов (16.03.1958, Душанбе) — иқтисоддон, номзади илмҳои иқтисодӣ. Зиндагинома Олим Абдураҳмонович Аҳмадов дар факутаи иқтисодии УДТ ба номи В.И. Ленин таҳсил кардааст корманди шуъбаи иқтисодии Бонки Американ экспресс дар Русия (2009–2011). Аз с. 2011 – директори департаменти рушди бизнес дар кишварҳои наздики хориҷии Бонки тиҷоратии "Юнистрим".
Муҳаббат Аҳмадова

Муҳаббат Абдураҳмоновна Аҳмадова (06.05.1947, Душанбе) — омӯзгор, тарҷумон, номзади илмҳои филология. Зиндагинома Муҳаббат Абдураҳмоновна Аҳмадова дар фак. заб. хориҷии. Муддати 20 сол дар ташкилотҳои байналмилалии муқими ҶТ ва ҳамчунин дар Сафорати ИМА дар ҶТ тарҷумон будааст. С. 2011–2014 – дотсенти кафедраи лингвистикаи филиали УДМ ба номи М.В. Ломоносови Москва дар ҶТ. Аз с. 2014 – бознишаста.
Рустам Аҳмадов

Рустам Абдураҳмонович Аҳмадов (18.10.1952, Душанбе) — 10.02.2010, дар ҳамон ҷо) — муаррих, муаллими варзиш. Номзади илмҳои таърих. Зиндагинома Рустам Абдураҳмонович Аҳмадов дар Техникуми физкултураи Душанбе таҳсил кардааст (1969–71). Муаллими тарбияи ҷисмонии мак. миёнаи 36 Душанбе (1971–1981). С. 1986 факултаи таърихи ИПД ба номи Т.Г. Шевченкоро хатм кардааст. Муаллими каф. таърихи ИПД ба номи Т.Г. Шевченко (1986–1988). С. 1991 рисолаи номзадӣ дифоъ намудааст. Муаллими калони каф. таърих ва илмҳои ҷамъиятшиносӣ, ҷон. декан оид ба таълими донишҷӯ ёни хориҷӣ; ноиби ректор оид ба қисми хоҷ. Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино (1991–2006), ноиби рек. оид ба корҳои илмии ДДЗТ ба номи С. Улуғзода (2006–10). Дар даврони шӯравӣ муддати 5 сол роҳбари отрядҳои минтақавии бинокории донишҷӯёни Тоҷикистон дар гӯшаҳои гуногуни СССР будааст. Барои саҳми боризаш дар рушди вилояти Мурманск ва Комбинати маъдантозакунии Апатити РСФСР бо ордени "Нишони Фахрӣ" мукофотонида шудааст.
София Аҳмадова

София Аҳмадова (Аҳмадова София Олимовна.8.1939, деҳаи Обигарми ноҳияи Файзобод) — биолог, доктори илмҳои биология — профессор. Зиндагинома Хатмкардаи Институти давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абуалӣ ибни Сино. То соли 1971 дар донишкадаи мазкур фаъолият намудааст. Аз соли 1971 устоди Донишгоҳи омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ. Оид ба масоили фаъолияти асаби бачагону наврасон таҳқиқот анҷом медиҳад. Дар муассисаҳои томактабӣ ва макотиби таҳсилоти умумии пойтахт бобати инкишофи фаъолияти ақлии бачагон таҷрибаҳо карда, натиҷаи онҳоро дар мақолаҳо ва тавсияномаҳои усулӣ (методӣ) дастраси умум гардондааст. Осор.
Гулчеҳра Аҳмадова

Гулчеҳра Абдураҳмоновна Аҳмадова (17.08.1955, ш. Душанбе) — пизишки амрози дохила (терапевт), омӯзгор. Зиндагинома Гулчеҳра Абдураҳмоновна Аҳмадова пас аз хатми мак. миёнаи 9 ш. Душанбе дар Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино таҳсил кардааст (1972–1978). Пизишки Стансияи ёрии таъҷилии тиббии шаҳри Душанбе (1978– 83), пизишки Беморхонаи ҷум.-явии 3 ба номи А.М. Дякови (ҳоло – Маркази миллии тиббӣ) ш. Душанбе (1983–1985), корм. хурди илмии ИТИ гастроэнтрология (1985–1988), омӯзгори кафедраи анатомияи Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино (1988–1992). С. 1993 ба ИМА кӯчидааст.
Ӯткур Аҳмадов

Ӯткур Улуғназарович Аҳмадов (11.09.1953, Душанбе) — педиатр, номзади илмҳои тиб, дотсент. Зиндагинома Ӯткур Улуғназарович Аҳмадов дар Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино таҳсил кардааст (1972–78). Пизишки интерни Беморхонаи клиникии кӯдаконаи 1 Душанбе (1978–79), пизишки боварии шуъбаи суғуртаи касабаи ҶТ (1979–80), педиатр, муд. шуъбаи полиомиелити Беморхонаи клиникии кӯдаконаи 2 Душанбе, муд. шуъбаи полиомиелити Беморхонаи клиникии сироятии Душанбе (1980–1996), ҳамзамон ассис. каф. асабшиносии Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино (1991–2001), ассис. каф. беҳдошти муҳити зисти Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино (2001–04), дотс. каф. беҳдошти муҳити зист ва тибби меҳнат (2004–05), дотс. каф. беҳдошт ва экология (2005–2007), ҷон. дек. ва ҳамзамон мутах. офиси бақайдгирӣ оид ба системаи кредити фак. нигаҳдории тандурустии ҷамъиятии ДДТТ (2006–2010). Аз соли 2009 – дотсенти кафедраи Беҳдошти муҳити зисти Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино. Фаъолияти илмӣ Соли 2000 дар мавзӯи "Циркуляция микроорганизмов в хирургических стационарах и их эпидемиологическое и гигиеническое значение" рисолаи номз. дифоъ кардааст. Муаллифи 85 мақолаи илмӣ ва 3 кит. дарсӣ, аз ҷумла "Заболевания периферической нервной системы" (Д., 2006), "Беҳдошти меҳнат" (Д., 2011), "Беҳдошти коммуналӣ" (Д., 2011) ва 25 дастури методӣ.
Аҳмадия

Аҳмадия — ҷараёни динӣ, ки соли 1889 дар Ҳиндустон (вилояти Панҷоб) ба вуҷуд омадааст. Муассисаш Мирзо Ғулом Аҳмад буда, соли 1889 худро Маҳдӣ эълон намудааст. Ӯ худро ислоҳотгари садаи эълон карда, ҷамъияти динии "Анҷумани Аҳмадия"-ро таъсис кард. Соли 1891 Мирзо Аҳмад ҳамчун набии нав эътироф шуд. Пайравони Аҳмадия муассиси онро ҳамчун маҳдии мусулмонону масеҳиён ва аватраи худои ҳиндуии Кришна мешумурданд. Мақсади асосии Аҳмадия бо ҳам созиш додани ислом, масеҳият ва ҳиндуия буда, кӯшиш намудааст, ки дар Ҳиндустон дини нав эҷод кунад. Ин ҷараён аҳкоми асосии ислом — ваҳдат, донисташаванда будани Худо, баробарии одамон ва ғайраро эътироф намуда, муборизаи синфиро инкор мекунад, ҷиҳоди зидди аҷнабиёнро рад менамояд ва онро танҳо бо мақсадҳои мудофиавӣ раво медонад. Бино ба ақидаи пайравони Аҳмадия, Ғулом Аҳмад таҷассуми Муҳаммад, Исои Масеҳ ва Кришна буда, илҳоми пайғамбарӣ дорад. Бинобар он касе, ки Ғулом Аҳмадро эътироф накунад, кофир эълон мешавад. Пайравони Аҳмадия минбаъд ба ду гурӯҳ — қодиёнӣ (пайғамбарии Аҳмадро эътироф мекарданд) ва лоҳурӣ (танҳо ислоҳотгари ислом будани Аҳмадро эътироф мекунанд) ҷудо шуданд. Моҳияти иҷтимоии таълимоти Аҳмадия дар баробарии одамон назди Офаридгор зоҳир мешавад. Ғояи баробарии одамон дар таълимоти ӯ боиси афзудани тарафдорони Аҳмадия дар байни буржуазияи миллию оммаи деҳқонон гардид. Таълимоти динии Аҳмад дар асарҳои зиёди ӯ (зиёда аз 60) ва махсусан дар "Бароҳини Аҳмадия" ва "Фалсафаи таълимоти ислом" инъикос ёфтаанд. Ҷавҳари фалсафаи таълимоти исломро се зинаи инкишофи фард (ҷисмонӣ, ахлоқӣ ва рӯҳонӣ) ташкил мекард. Дар зинаи аввал муаллиф бештар масъалаҳои шаръӣ, дар зинаи дуюм такомули нафсонию таҳзиби ахлоқ ва дар зинаи сеюм такомули рӯҳиро баррасӣ намудааст. Дар ин зина гӯё қобилияту истеъдоди пайғамбарӣ пайдо мешавад, вале ба он на ҳама ноил мешаванд. Масъалаҳое, ки дар ин асар таҳлил шудаанд, аз доираи таълимоти умумии дини ислом берун набошанд ҳам, таъбиру таъвили онҳо ҷиҳатҳои иҷтимоии таълимоти Аҳмадияро тақвият додаанд. Тарафдорони Аҳмадия чандин нашрия доранд, ки машҳуртарини онҳо ("Нур", Лоҳур) ва, ("Маҷаллаи ислом", Лондон) мебошанд. Ҷараёни Аҳмадия ҳамчун ҷараёни ислоҳотии ислом (инкори нубувват, аҳаммияти фаъолияти моддии шахс, барқароркунии биҳишт дар рӯйи замин ва ғайра) шинохта шудааст. Барои бекор кардани ҷиҳод фақеҳон ӯро ба куфру илҳод маҳкум кардаанд. Баъди марги Аҳмад роҳбарии Аҳмадияро писари ӯ Мирзоносири Аҳмад ба уҳда дошт. Қисмати асосии пайравони Аҳмадия дар Покистон (зиёда аз 500 ҳазор нафар) ва Ҳиндустон зиндагонӣ мекунанд. Тарафдорони Аҳмадия дар байни аҳолии маҳаллии Афғонистон ва Эрон низ мавҷуданд. Шумораи умумии пайравони Аҳмадия дар мамлакатҳои Осиёи Ғарбӣ (Афғонистон, Эрон, Исроил, Урдун, Лубнон, Сурия) наздики 100 ҳазор мебошанд. Онҳо дар Мавритания, Англия, Фаронса, Олмон, Амрико низ сукунат доранд.
Аҳмадхон Амрохон Муродзода

Аҳмадхон Амрохон Муродзода (аввал ном Аҳмадхон Амрохонович Муродов) (16.02.1968, деҳаи Рӯдакӣ, ноҳияи Восеъ) — муаррих, номзади илмҳои таърих, дотсент. Зиндагинома Соли 1992 факултети таърихи Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Қ. Ш. Ҷӯраевро хатм намудааст. Солҳои муаллими фанни таърихи мактаби таҳсилоти умумии 62 шаҳри Душанбе, ассистенти кафедраи таърихи сиёсӣ, аспиранти кафедраи таърихи халқи тоҷик, ассистент, муаллими калони кафедраи номбурдаи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Қ. Ҷӯраев буд. Аз соли 2005 то ба имрӯз мудири кафедраи таърихи умумӣ ва ҳамзамон муовини декани факултети таърихи донишгоҳи омӯзгорӣ оид ба корҳои илмӣ аст. Муаллифи 30 мақолаҳои илмӣ, илмию методӣ мебошад. Оид ба инъикоси воқеаҳои сиёсӣ дар матбуоти даврии Тоҷикистон дар солҳои, ҳаёти халқи тоҷик дар асрҳои — корҳои илмӣ бурдааст. Аҳмадхон Амрохон Муродзода 7 январи соли 2025 бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон директори Институти таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии ба номи А. Дониш Институти таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии ба номи А.Дониши Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон таъин карда шудааст. 1 Мукофот. Осор.
Аҳмадшоҳ Маҳмадшоҳ

Аҳмадшоҳ Маҳмадшоҳ — ҳаҷвиянигор, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон.
Аҳмадшоҳ Комилзода

Аҳмадшоҳ Комилзода (18 декабри 1952, ноҳияи Комсомолобод, ҶШС Тоҷикистон) — воқеанигор ва рӯзноманигори тоҷик 1. Профессор. Зиндагинома Аҳмадшоҳ Комилзода 18 декабри соли 1952 дар ноҳияи Комсомолобод ба дунё омадааст. Солҳои дар Омӯзишгоҳи омӯзгории Ғарм бо ихтисоси омӯзгори синфҳои ибтидоӣ таҳсил кардааст. Хатмкардаи Институти давлатии педагогии шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко бо тахассуси омӯзгори фанни забон ва адабиёти тоҷик дар соли 1976 мебошад. Дар солҳои аспиранти кафедраи забони тоҷикии Институти давлатии педагогии шаҳри Душанбе буд. Кору фаъолият Паноҳандагӣ Аҳмадшоҳ Комилзода аз ноябри 1993 то апрели 1995 паноҳанда дар ДИ Афғонистон буд.
Аҳмадшоҳ Улфатшоев

Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон Аҳмадшоҳ Улфатшоев (30 сентябри 1945, деҳаи Кеврони ноҳияи Дарвоз, ВАКБ, ҶШС Тоҷикистон — 9 октябри 2020 1, Душанбе, Тоҷикистон) — ҳунарпешаи театр ва синамо, Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон, Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон. Зиндагинома Аҳмадшо Улфатшоев 30 сентябри соли 1945 дар ноҳияи Дарвоз ба дунё омадаст. Хатмкардаи Омӯзишгоҳи мусиқии шаҳри Душанбе ва Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турс. Фаъолияти ҳунарӣ Баъди хидмат дар сафи Артиши Шӯравӣ ба сифати роҳбари мусиқии дастаи ҳаваскорони ноҳияи Орҷоникидеобод заҳматунзода кашидааст. Аз соли 1975 то охири умр дар Театри давлатии академии драмаи тоҷик ба номи А. Лоҳутӣ фаъолият кардааст. Нақшҳо Театр Дар саҳна бо маҳорати хосси ҳунарпешагӣ нақшҳои Дохунда ("Дохунда"-и Ҷ. Икромӣ), Рӯдакӣ ("Рӯдакӣ"-и С. Улуғзода), Рустам ("Рустам ва Суҳроб"-и Ғ. Абдулло), Баҳроми Чӯбина ("Баҳроми Чӯбина"-и Т. Аҳмадхонов), Сомонхудот ("Сомонхудот"-и С. Айюбӣ), шоҳ Парвиз ("Борбад"-и Ҷ. Қуддус), амир Абдулаҳад ("Алломаи Адҳам ва дигарон"-и С. Улуғзода), шоҳ Егей ("Медея"-и Софокл) ва ғайраро офаридааст. Синамо Аҳмадшоҳ Улфатшоев ҳунарпешаи кино ҳам мебошад (нақши Остонақул дар филми "Восеъ", Кумир дар филми "Кумир"-и Е. Аролев ва ғайра). Даргузашт Аҳмадшо Улфатшоев баъди зуҳри рӯзи 9 октябри соли 2020 дар бемористони Қарияи болои шаҳри Душанбе дар синни 75 солагӣ даргузашт.
Сайид Аҳмадхон

Сайид Аҳмадхон — ислоҳотгари машҳури олами ислом. Зиндагинома Аслу насабаш араб буда, аввал дар Ҳирот мезист ва дар аҳди Акбархон ба Ҳиндустон ҳиҷрат кардааст. Соли 1837 Аҳмадхон дар Деҳлӣ вазифаи котиби девони ҷиноии ҳукуматдорони англисро ба уҳда дошт. Соли 1869 ба Англия сафар карда, ҳангоми мусофираташ бо фарҳанги Ғарб аз наздик шинос шуд. Баъди бозгашт дар ноҳияи Ғозипур коллеҷ таъсис намуд. Дар барномаи коллеҷи исломии шарқиаш бар хилофи тадриси илмҳои динию расмии замонаш, омӯзиши илмҳои дунявӣ ва фанҳои маъмули мамолики Ғарбро дохил кард. Ин амали ӯ дар низоми маорифи исломӣ муносибати ислоҳталабонаашро ифода мекард, ки боиси таҳдиду туҳмати бисёре гардид. Таълифот Аҳмадхон дар давоми фаъолияти худ асари бисёреро таълиф намуд, ки муҳимтаринашон "Осори санодид" ва "Сабабҳои инқилоби Ҳинд" мебошанд. Ӯ ба Қуръон шарҳ навишта, роҷеъ ба ҳаёти Муҳаммад (с) рисолае низ иншо намудааст. Инчунин дар масъалаҳои дин, таълиму тарбия, сиёсату ахлоқ, мақолаҳои сершумор ба табъ расонда, назарияи ислоҳотхоҳии худро дар онҳо баён намудааст.
Аҳмадҷон Парпиев

Аҳмадҷон Парпиев – ҳунарпешаи театр, Ҳунарпешаи хизматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон. Нигаред Адабиёт Шаблон:Шахс-нопурра.
Аҳмадшоҳи Дурронӣ

Аҳмадшоҳи Дурронӣ, ҳамчунин маъруф ба Аҳмадшоҳи Абдолӣ — ходими давлатӣ, асосгузори давлати Дуррониён. Баъди марги Нодиршоҳи Афшор амири Хуросон гардид. Паштунҳои Афғонистон баъзан ӯро ("падар") ном мебаранд. Зиндагинома Аҳмадхон (баъдан Аҳмадшоҳ) дар Мултон таваллуд шуда, хонаводааш аввал ба Қандаҳор ва баъдан ба Ҳирот кӯч бастааст. Дар лашкаркашиҳои Нодиршоҳи Афшор ширкат намуда, маҳорати ҳарбиашро такмил додааст. Баъди марги Нодиршоҳи Афшор пешвоёни қабилаи абдолӣ дар мазори Шери Сурхи Қандаҳор ҷирга (ҷаласа) ороста, аз миёни як идда довталабони тоҷу тахт Аҳмадшоҳи Дуррониро баргузиданд. Дар аҳди ӯ абдолиён соҳиби имтиёз ва нуфузи махсус гардида, "дуррониён" ном гирифтанд ва худаш ҳамчун "дурри дуррон" шуҳрат ёфт. Аҳмадшоҳи Дурронӣ баробари муттаҳид намудани қабилаҳои парокандаи афғон Калот, Ғазнӣ, Кобул, Пешоварро тобеъ намуд, соли 1750 Балуҷистон, 1753 Кашмиру Панҷоб, 1755 Хуросонро зери итоати худ даровард, дар шимоли Балх, Қундуз, Маймана, Шибурғону Бадахшонро забт кард, ки қаблан мулкҳои Аморати Бухоро маҳсуб мешуданд. Аҳмадшоҳи Дурронӣ давлати азиме бо масоҳати 2 млн км мураббаъ барпо намуд, ки ғайр аз афғонҳо инчунин тоҷикон, ҳазораҳо, балуҷҳо, ӯзбекҳо ва дигар халқу қабилаҳоро фаро мегирифт, миёни онҳо дуррониҳо соҳиби нуфузу имтиёзи хос буданд. Тариқи мамлакатдорӣ ва ташкили қувваҳои низомии Дуррониён ба давлатҳои пешинаи Шарқи Миёна шабоҳат дошт. Забони дарӣ забони расмии Дуррониён буд. Дар аҳди Аҳмадшоҳи Дурронӣ ҳунармандӣ ва савдо дар шаҳру деҳот ривоҷу равнақ ёфта, истеҳсолот рӯ ба тараққӣ ниҳод. Пойтахти аввалаи Аҳмадшоҳи Дурронӣ – Қандаҳор ободу зебо гардида, дар ин ҷо иморати бисёр сохта шуд, ки намунаи онҳо мақбараи Аҳмадшоҳи Дурронӣ мазори "Хиркоми муборак" ҳоло ҳам побарҷост. Аҳмадшоҳи Дурронӣ дар дарбораш аҳли адабу илму ҳунарро ҷамъ оварда, худ шеър менавишт, девони ашъораш соли 1940 дар Кобул нашр шуд.
Аҳмадҷон (хаттот)

Аҳмадҷон, (Хӯқанд,, ҳамон ҷо) — хаттоти тоҷик. Дар қитъанависӣ шуҳрат дошт. Касби асосиаш пӯстиндӯзӣ буд, вале ба сабаби зиёд будани мухлисонаш қитъа ва рубоиро ба хатти настаълиқ, сулс ва ғайра китобат мекард. Санъати хаттотиаш баланд буд. Намунаи асарҳои китобаткардааш дар Осорхонаи адабиёти Хӯқанд маҳфузанд.
Аҳмадҷон Домуллоҷонов

Аълочии маорифи Тоҷикистон Аҳмадҷон Домуллоҷонов (зод. 7.08.1956, ноҳияи Ғафуров, вилояти Суғд) — олим, омӯзгор, номзади илмҳои техникӣ, дотсент. "Аълочии маорифи Тоҷикистон" Зиндагинома Соли 1980 ДДОЛ ба номи С. М. Киров хатм кардааст. Ихтисос, физика.
Аҳмадҷон Муҳаммадхоҷаев

Аҳмадҷон Муҳаммадхоҷаев (10.02.1941, деҳаи Рохарви ноҳияи Ванҷ) — файласуфи тоҷик, доктори илмҳои фалсафа, профессор, Узви вобастаи Академияи илмҳои ҶТ.
Аҳмадҷон Қобилов

Аҳмадҷон Қобилов аз Ҳавзаи интихоботии Спитамен 25 вилояти Суғд - вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати. низ.
Аҳмадшоҳи Қоҷор

Аҳмадшоҳи Қоҷор (январ 1898, Табрез — 21 феврал 1930, Нёйӣ-сур-Сен) — ҳафтумин ва охирини шоҳ 1 аз дудмони Қоҷор, писар ва ҷонишини Муҳаммадалишоҳ буд, ки аз 16 июли 1909 то 31 октябри 1925 шоҳи Эрон буд. Ӯ пас аз халъи падараш ва дарҳоле ки танҳо 12 сол дошт, ба шоҳӣ расид. Аҳмадшоҳ пас аз 16 соли салтанат дар 1925 бо рӯйи кор омадани силсилаи Паҳлавӣ ба василаи Ризошоҳ аз подшоҳӣ барканор шуд.
Аҳмадҷон Юлдошев

Аҳмадҷон Юлдошев (25.03.1950, д. Чимқӯрғони ноҳияи Панҷакент), омӯзгор. Номзади илмҳои педагогика. Зиндагинома Аҳмадҷон Юлдошев дар факултети шарқшиносии ва ҳамчунин Грам. Фахрии Ваз. маор. Тоҷикистон мукофотонида шудааст.