ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Гарда

Гарда, гардзанӣ — навъи касалии маъмули рустаниҳо. Ангезандаҳо Ангезандааш занбӯруғҳои халтадор (аз оилаи) мебошанд. Ба гарда харбуза, тарбуз, каду, бодиринг, себ, нок, помидор, садбарг, пахта, зироати хӯшадор, лаблабуи қанд ва ришқа гирифтор мешаванд. Ангезандаи гардаи шафтолу ва садбарг, зироати полизӣ ва бодиринг.., хӯшадорҳо., лаблабуи қанд ва ришқа., пахта а. мебошанд. Нишонаҳои зоҳирӣ Ҳангоми падид омадани аломатҳои касалӣ узвҳои рустаниро қабати тунуки сафедтоб мепӯшад. Қабати сафед бӯртоб гардида, дар он нуқтаҳои сиёҳ пайдо мешаванд. Баргу навдаи касал камқувват гашта мехушкад, рушди шоху навдаҳои наврас суст мегардад. Аз гарда самари дарахтон зарар мебинад. Меваи касал мекафад ва мепӯсад. Ангезандаҳои гарда дар қисмати берунии рустанӣ зиндагӣ мекунанд. Митселий (тана)-и онҳо тавассути гаустория (узви ҷаббиш) моддаҳои ғизоии ҳуҷайраи пӯсти рустаниро ҷаббида мегирад. Занбӯруғҳои гарда дар тӯли тобистон бо спора (конидия)-ҳо афзоиш мекунанд. Конидияҳо ба воситаи шамол паҳн шуда, ба рустаниҳои солим сироят менамоянд. Дар охирҳои давраи нашв, ҳангоми хазонрез клейстокарпийҳо рушд меёбанд. Онҳо 4-8, баъзан 22 халтача доранд. Дар халтача 2-8-тоӣ спораи якҳуҷайраи зард ё беранг мавҷуд аст. Дар мавриди кӯтоҳ будани давраи нашв ё дер сар шудани касалӣ клейстокарпийҳо нумӯ намекунанд. Занбӯруғҳои гарда зимистонро дар шакли клейстокарпий ва занбӯруғреша мегузаронанд. Клейстокарпий дар барг, навда ва муғҷаи касал ҷой мегирад. Баҳорон, баъди гарм шудани ҳаво ва афзудани намӣ, пардаи он варам карда мекафад ва спораҳояш пош мехӯранд. Ҳамин тавр, онҳо ба рустаниҳои солим сироят мекунанд. Занбӯруғреша зимистонро дар қабати пӯстлох, байни пулакчаҳои муғча ва дигар ҷойҳо мегузаронад. Баҳорон аз он торҳои нафиси беранг рӯида, ба конидияҳо табдил меёбанд. Тадбирҳои мубориза Бо мақсади мубориза бо гарда буридани навдаҳои касал, дар охири тирамоҳ ҷамъ карда сӯзондани боқимондаи рустаниҳо, шудгори дурусти замин муҳим аст. Ба шафтолу пошидани сулфури коллоидӣ ё карадан натиҷаи хуб медиҳад. Ба садбаргзор хокаи сулфур (баъди ҳар 10-15 рӯз), содаи ҷомашӯйӣ (ба 12 л об 48 г сода ва 40 г собун) ё маҳлули собуни сабз (ба 12 л об 400 г собуни сабз ва 5 г даҳани фаранг) пошидан тавсия мешавад.
Гарданаи Карелия

Гарданаи Карелия — гардана дар байни хилиҷи Фини баҳри Балтика ва кӯли Ладога дар вилояти Ленинград. Дар ҷануб бо пастии Приневск ҳамсарҳад аст. Релефаш сертеппа, баландиаш аз 10 м (Приозёрск) то 203 м (баландии Лемболов). Дар шимол таҳкурсии қадимӣ аз гранитҳо, гнейсҳо ва диоритҳо ташаккул ёфта, дар сатҳи он сахраҳои бузург мавҷуданд. Қисмати ҷанубии Гарданаи Карелияро таҳнишастҳои пиряхӣ ва кӯлию пиряхӣ пӯшондаанд. Ҷанубтар аз кӯли Суходолск аз ғарб ба шарқ қариб ба масофаи 40 км силсилакӯҳи машҳури Мичуринск (бараш аз 1 то 3 км, баландиаш то 50 м) тӯл кашидааст. Гарданаи Карелия минтақаи ҳазор кӯл (пайдоишашон бештар пиряхӣ) мебошад, ки онро дарёи пуроби Вуоск ва дарёчаву ҷӯйборҳои зиёд бурида мегузаранд. Бештар аз 60 дарсади ҳудуди Гарданаи Карелия аз бешаҳои дарахтони сӯзанбарг ва 7-8 дарсад аз ботлоқзорҳо иборат аст. Шаҳрҳои бузургаш: Виборг, Приозёрск, Всеволожск. Дар соҳили халиҷи Фин истироҳатгоҳҳои Сестрореск, Зеленогорск, Репино ҷойгир шудаанд. Сайёҳӣ ривоҷ ёфтааст.
Гарданаи Перекоп

Гарданаи Перекоп (Перекопський перешийок, қри.:, Ор бойну, 2) — минтақаи хушкӣ, ки нимҷазираи Қримро бо материк пайваста, баҳри Азовро (халиҷи Сиваш) аз баҳри Сиёҳ ҷудо мекунад. Дар қисми шимоли Қрим воқеъ аст. Дарозиаш 30 км, бараш 8-23 км. Баландиаш то 20 м. Аз гил ва гилхок ташаккул ёфтааст; соҳилҳояш ҷаридор русҳо садро ба даст дароварданд. Дар солҳои Ҷанги гражданӣ Артиши Сурх дар рафти амалиёти Перекоп — Чонгар истеҳкоми пурқуввати мудофиавии гвардияи сафедро дар Гарданаи Перекоп рахна карда, Қримро озод намуд. Соли 1944 дар рафти амалиёти Қрим Артиши шӯравӣ хатти мустаҳками мудофиавии лашкари фашистонро дар Гарданаи Перекоп рахна кард. Дар ҳудуди Гарданаи Перекоп шоҳроҳҳои автомобилгард, р. о., хатти интиқоли барқ, наҳри Қрими Шимолӣ мегузаранд, ки барои Қрим аҳамияти бузург доранд.
Гарданаи Суэс

Гарданаи Суэс — минтақаи хушкӣ, ки Африқо ва Осиёро ба ҳам пайваст ва баҳри Миёназамину баҳри Сурхро аз ҳам ҷудо кардааст. Бараш 112 км. Гарданаи Суэс минтақаи фурӯхамидаи тектоникӣ буда, бо ҷинсҳои гилӣ пур шудааст. Релефаш ҳамвор, дар қисми ғарбӣ хомаю регтеппа дорад. Дар пастиҳо ҷо-ҷо шӯрзамин ва кӯлҳои шӯр (бузургтаринаш Кӯли Калони талх) вомехӯранд. Иқлимаш субтропикии биёбонӣ. Аз Гарданаи Суэс Канали Суэс мегузарад.
Гарданаи Пушткӯҳ

Гарданаи Пушткӯҳ 1 — деҳа дар ноҳияи Шомил, шаҳристони Бандар Аббос, устони Ҳурмузгони Эрон аст. Аз рӯйи барӯйхатгирии соли 2006, ҷамъияти он 215 нафар ва 51 оила буд.2 Иқтибосҳо:.:..%8%3%8%1%8%4%9%85%8%7%8%1%%8-%8%9%9%85%9%88%9%85%%8-%9%86%9%81%9%88%8%3-%9%88-%9%85%8%3%%9%9%86%9%86%8%%8%7%%8%8%-%8%3%8%1%8%4%9%85%8%7%8%1%%8%8%%9%85%8%9%%8%8%-%8%8%9%87-%8%%9%81%%9%%8%%9-%8%%9%82%8%3%%8%9%85%8%7%8%-%%9%8%4%9%88%8%1%%8-%8%3%8%7%9%84-1395.
Гардан

Гардан — он қисми бадан, ки сарро бо тан мепайвандад. Асоси гардан сутунмуҳра — муҳраи гардан аст. Дар гардан ибтидои узвҳои нафас (ҳанҷара, хирной), ҳозима (гулӯ, ғадудҳои оби даҳон, як қисми сурхрӯда), рагҳои хун ва лимфа, ғадуди сипаршакл ва ғадудҳои наздисипаршакл, инчунин, асабҳо ҷой гирифтаанд. Ҳароммағз низ аз муҳраҳои гардан сар мешавад. Аз нуқси инкишофи гардан бештар каҷгарданӣ дучор меояд. Осебҳои пӯшидаи гардан дар натиҷаи садамаҳо, афтодан аз баландӣ, овехтан ба дор ва ғ. рух менамоянд. Дар ин гуна мавридҳо бофтаҳои нарм лат хӯрда, тағоякҳои ҳанҷара ва трахея, устухонҳои зери забон, муҳраҳои гардан мешикананд. Осебҳои кушодаи гардан бо нишонаҳои иллати рагҳои калон, ҳанҷара, сурхрӯда, ғадуди сипаршакл, асабҳои ҷумҷумаю мағзи сар ва ғ. падид меоянд. Ба бемориҳои илтиҳобии гардан лимфаденит, флегмона, пучак, ҳафтпӯст, саромос, ки бисёр вақт ба сарсом (менингит) ва уфунат (сепсис) мепечад, мансуб мебошанд. Лимфаденит ва флегмона бинобар мавҷудияти манбаи сироят дар дандонҳои пӯсида, ҳангоми ангина, фарингит, ларингит, амрози илтиҳобии ғадуди оби даҳон, пӯсти рӯву сар, бемориҳои сироятии кӯдакон, захми сурхрӯда, ҳанҷара, гулӯ ва ғ. низ ба вуҷуд меоянд. Иллатҳои гардан бо доруҳои гуногун ва амалиёти ҷарроҳӣ табобат карда мешаванд.
Гарданаи Ҳисор

Гарданаи Ҳисор — харобаҳои деҳаи асрҳои 7-8 дар деҳаи Мадми ноҳияи Айнӣ. Дар ҳуҷҷатҳои Қалъаи Муғ бо номи Мадм зикр шудааст. Харобаҳо аз сабаби дар паҳлуи қалъаи Ҳисори Мадм ҷойгир будан, Гарданаи Ҳисор ном гирифтаанд. Гарданаи Ҳисор аз ду бахш — қаср ва хонаҳои иқоматии аҳли деҳа иборат аст. Қаср дар болои бунёди дузинадор сохта шуда, аз биноҳои дуқабата иборат буд. Дар қабати якум қаср (64 м2), маъбади оташ ва хонаҳои иқоматӣ ҷой доштанд. Қабати болои қаср хароб шуда, утоқҳои он боқӣ намондаанд. Деворҳои қаср ва хонаҳои иқоматӣ аз похса ва хишти хом сохта шудаанд. Толор чор сутун ва пӯшиши ҳамвор дошт. Деворҳои толор ва маъбад бо нақшҳо оро ёфта буданд. Атрофи девори толор бо суфаҳо иҳота шуда буд. Дар суфаи марказии Гарданаи Ҳисор тахти кадхудо боқӣ мондааст. Дар зинаи поёнии ҳавлӣ ва утоқҳои хоҷагӣ, ҳаммом ва ҷойи зисти хизматгорон вуҷуд дошт. Дар зинаи боло дари даромади толор ва утоқҳои пешайвони сутундор ҷой доштанд. Қасрро девор ва дарвоза аз хонаҳои иқоматӣ ҷудо мекард. Кулбаҳои кишоварзон дар Гарданаи Ҳисор аз як хонаи калон иборат буда, ба қисмҳо тақсим мешуд. Дар байни хонаҳои истиқоматӣ суфа барои зиндагӣ ва хоб вуҷуд дошт. Як бахши Гарданаи Ҳисор ба ҷарӣ фурӯ рафтааст. Дар Гарданаи Ҳисор ду маъбади оташ вуҷуд дошт. Хонаҳои деҳа аз санг ва хишти хом сохта шуда, дар ибтидои садаи тақр. 30-35 оила дар он зиндагӣ мекарданд. Гарданаи Ҳисор аз самти шарқу шимол бо ҷарӣ ва аз ҷанубу ғарб бо девори ҳимоявии дорои тиркашҳо иҳота мешуд. Гарданаи Ҳисор дарвоза дошт, ки он аз ду қабат иборат буд. Сокинони Гарданаи Ҳисор ба кишоварзӣ, чорводорӣ, ҳунармандӣ, кулолӣ, бофандагӣ ва оҳангарӣ машғул буданд. Гарданаи Ҳисор аз садаи маркази Бутамон, солҳои қароргоҳи Утт — валиаҳди Деваштич буд. Соли 722 ҳангоми задухӯрд бо арабҳо хароб шуд. Дар натиҷаи ҳафриётҳои бостоншиносӣ (1964-66 ва 1971) аз Гарданаи Ҳисор деги биринҷӣ, зарфҳои сафолӣ, корд, пайконҳо, тангаҳо, асбобҳои ороишӣ, чӯбҳои кандакории нимсӯхта ва ғ. ёфт шудаанд.
Гарданга

Гарданга — деҳа дар ҷамоати деҳоти Хумдони ноҳияи Нуробод. Аз Гарданга то маркази ҷамоат 3 км, то маркази ноҳия 2 км; роҳ автомобилгард. Аҳолиаш 530 нафар, тоҷикон. Иқтисод Нуқтаҳои савдои хусусӣ ва мактаби таҳсилоти умумии асосӣ дорад. Хонандагон таҳсилро дар мактабҳои таҳсилоти миёнаи умумии шаҳраки Дарбанд ва деҳаи Хумдон давом медиҳанд. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: ғаллакорӣ, чорводорӣ, сабзавоткорӣ ва боғдорӣ. Заминҳо аз оби чашмаҳо обёрӣ мешаванд. Дар ҳудуди Г. хоҷагии деҳқонии "Гарданга" мавҷуд аст. Ёдгориҳои таърихӣ Дар деҳа ёдгории таърихии қалъаи Имлоқ боқӣ мондааст.
Гарддон

Гарддон — қисми гардбарг, ки дар он гард ҳосил мешавад. Гарддон аз халтаи гард (микроспорангия) иборат аст. Сӯрохчаҳои гарди рустаниҳои пӯшидатухм ва микроспорангияҳои рустаниҳои лучтухм ба ҳамдигар монанд мебошанд. Дар сӯрохчаҳои гард микроспораҳо ҳосил шуда, аз онҳо гард ташаккул меёбад. Баъди кушода шудани гарддон гард ба воситаи ду сӯрохи дарозрӯя баромада, ба гардгираки гулбарг мегузарад ва минбаъд рушд меёбад.
Гардезӣ

Абусаъид Абдулҳай ибни Заҳҳок ибни Маҳмуди Гардезии Ғазнавӣ, маъруф ба Гардезӣ — муаррихи маъруфи садаи, муаллифи "Зайну-л-ахбор" (тақр. соли 1050 навишта шудааст). Зиндагинома Доир ба ҳаёти Гардезӣ маълумоти дақиқ мавҷуд нест, ба ғайр аз ин, ки ӯ ҳамзамони Абулфазли Байҳақӣ ва Абурайҳони Берунӣ будааст. Асари Гардезӣ "Зайну-л-ахбор" дар аҳди султони Ғазнин Зайнулмилла Абдуррашид ибни Маҳмуди Ғазнавӣ (1049–1053) навишта шуда, дар эҷоди он Гардезӣ аз осори муаррихони қаблӣ (Ибни Хурдодбеҳ, Ҷайҳонӣ ва дигарон) истифода кардааст. Асар ба шакли таърихи умумиҷаҳонӣ ва фарҳангномаи мардумшиносӣ иншо гардида, дар бораи шоҳони қадими эронӣ, пайғамбарони ислом, хулафои рошиддин, таърихи муфассали Хуросон то соли 1041, ҷадвалҳои солшуморӣ, идҳои мусулмонон, зардуштиён, масеҳиён ва яҳудиён, инчунин роҷеъ ба туркҳову ҳиндуҳо маълумоти пурарзиш дорад. Осор Эзоҳ Адабиёт.
Гардбарг

Гардбарга — қисми гул, узви ҷинсии наринаи рустаниҳои гулдор. Дар гардбарга гард ҳосил мешавад. Гардбарга аз ришта ва гарддон иборат аст. Ришта ҳамтои микроспорофилли плаунашаклон ва лучтухмҳо мебошад. Баъди давраи мейоз дар ҳар чаҳор лонаи гарддон аз ҳуҷайраҳои археспорий микроспораҳо падид меоянд. Баъдан онҳо ба гаметофити нарина — зарраҳои гард табдил меёбанд. Дар як гул (мас., дар баъзе намуди кактусҳо) мумкин аз як то ҳазорҳо адад гардбарга мавҷуд бошад. Маҷмӯи гардбарга-и гулро андротсей меноманд. Маъмулан, гардбаргаҳо дар гулбанд ба таври морпеч ё доирашакл ҷой мегиранд. гардбарга метавонад пурра ё қисман васл гардад. Дар кадугулҳо гардбарга комилан, дар мураккабгулҳо бо гарддон, дар ғилофакдорон бо риштаҳо васл шудаанд. гардбарга барои гардолуд шудани рустаниҳо муҳим аст.
Гардез

Гардез — шаҳр дар Афғонистон (дар ҷануби Кобул). Маркази маъмурии вилояти Пактиё. Дар воҳаи Гардез, дар сари роҳҳои автомобилгард (ба сӯйи Кобул, Ғазнӣ, Покистон) ва корвонгузар байни кӯҳҳои Сулаймон ва Ҳазораҷот воқеъ гаштааст. Аҳолиаш 75000 нафар. Дар баландии 1000 м аз с. б. ҷойгир аст. Солҳои 1980-87 дар Гардез пойгоҳи калони низомии Иттиҳоди Шӯравӣ (артиши 40-ум) ҷойгир шуда, ҳангоми амалиётҳои ҳарбӣ дар шоҳроҳи стратегии Гардез — Хост (Матун) нақши муҳим дошт. Соҳаҳои асоси хоҷагӣ: чорводорӣ (бузу гӯсфандпарварӣ), сабзавоткорӣ ва ғаллакорӣ. Заминҳояш аз дарёи. Гардез обёрӣ мешаванд. Гардез зодгоҳи муаррихи садаи Гардезӣ мебошад. Дар Гардез собиқ президенти Афғонистон Муҳаммад Наҷибулло таваллуд ва дафн шудааст.
Гардгирак

Гардгирак — узви рустанӣ, ки барои қабули гард ҳангоми гардолудшавӣ хидмат мекунад. Гардгирак маъмулан дар нӯги кулола ё стилодий ташаккул меёбад. Дар сурати набудани кулола ё стилодий бевосита дар ғӯра пайдо мешавад. Гардгирак шаклҳои гуногун дошта, рӯяш бо пистонак ё мӯякҳо, ки гардро нигоҳ медоранд, пӯшида шудааст.
Гарди гул

Гарди гул, гардак — маҳсули микроспораи рустаниҳои тухмдор. Гард шакли ғаметофити наринаро дошта, дар микроспорангия (нигар Спорангий) аз микроспораҳо ташаккул меёбад. Таркиби гарди гул аз сафеда, равған, витаминҳо, аминокислотаҳои озод, намакҳои минералӣ, пигменту ҳормонҳо иборат аст. Дар таркиби гади гул ҳамчунин моддаҳои фаъоли биологӣ, бахусус ферментҳо ва каротиноидҳо мавҷуданд, ки барои гардолудӣ аҳаммият доранд. Занбӯри асал аз гарди гул мум (перга) тайёр мекунад. Гарди гули рустаниҳое, ки тавассути ҳашарот гардолуд мешаванд, часпаку калон ва спородермааш хушрангу хушбӯй аст. Гарди гул чанд рӯз қобили гардолуд кардани гул аст (мас., гарди гули нилуфар 60-65 рӯз, ҷуворӣ 2 шаборӯз ва ғайра). Бинобар ин, усулҳои гуногуни нигоҳдории гард мавҷуданд, ки ҳангоми гардолудкунии сунъӣ истифода мешаванд.
The Guardian

"Гардиан" 6 (— "Посбон") — рӯзномаи умумимиллии Ингилистон. Соли 1821 дар шаҳри Манчестер таъсис дода шудааст. То соли 1959 бо номи "Манчестер гардиан" ба табъ мерасид. Аз соли 1961 дар шаҳрҳои Манчестер ва Лондон нашр мешавад. Г. яке аз рӯзномаҳои бонуфузи ин кишвар аст. Адади нашраш 420 ҳазор нусха.
Гардиши бор

Гардиши бор — нишондиҳандаи иқтисодии ҳаҷми боркашонӣ ба воситаи нақлиёти гуногун дар як муддати муайян. Ин нишондиҳанда бо тонна (т), километр (км) ва мил ҳисоб карда мешавад ва ба массаи борҳои кашонидашудаю масофаи тайкардашуда дар як давраи муайяни вақт баробар мебошад. Дар шароити муосир гардиши бори нақлиёти автомобилгард, нақлиёти обӣ, нақлиёти р. о., нақлиёти ҳавоӣ, хатҳои интиқоли лӯлагӣ ва нақлиёти дарёӣ вуҷуд доранд. Нишондиҳандаҳои гардиши бор дар раванди банақшагирӣ ва таҳияи омор барои муайян кардани ҳосилнокии меҳнат дар нақлиёт (ҳаҷми тоннакилометр ба як воҳиди корӣ) истифода бурда мешаванд. Арзиши боркашониҳо низ аз рӯйи ҳисоби тоннакилометр ҳисоб карда мешавад, зеро хароҷоти боркашонӣ ба дурии роҳ ва вазни бор вобаста мебошанд. Гардиши бори нақлиёти обӣ аз рӯйи нишондиҳандаи тоннамил ҳисоб карда мешавад. Гардиши бор дар нақлиёти р. о. бо нишондиҳандаи кмтонна муайян карда мешавад.
Гардиш (мусиқӣ)

Гардиш) — порчаи оҳанг (гардиши мелодӣ) ё пайдарҳамии аккордҳо (гардиши гармонӣ), ки диққати зебоӣ, аслӣ ё хос бударо барои мусиқии ҳамин композитор, халқ, давра ба худ ҷалб мекунад. Ҳамин тавр, дар бисёр асарҳои П.Чайковский хусусияти Гардиши оҳангнокӣ, равиши аз зинаи лад (парда) ба поинфуроянда вомехӯрад...
Гардиши аккорд (мусиқӣ)

Гардиши аккорд — навъи аккордест, кадоме ки нақши "такягоҳи басӣ"-ро тони (садои) асосӣ нею, вале ягон-то садои дигари онро иҷро мекунад (тони тертсовӣ, тони квинтовӣ ва ғайра). Сеовозагӣ (трезвучия) 2 гардиш дорад (секстаккорд, кварт-секстаккорд); септакорд – 3 (квинтсекстаккорд, тертсквартаккорд, секундаккорд); нонаккорд гардиш надорад. Табиист, ки бо Г. а. нақшаи сохти он вайрон мегардад...
Ортур Ҳорден

ҳамкори Анҷумани салатанатӣ Ортур Ҳорден (октябри 1865, Манчестер 17 июни 1940, Борн-Энд, Бакингемшир) — зистшимидони иниглис. Зиндагинома Дар Донишгоҳи Викторияи Манчестер ва Донишгоҳи Эрлангени Олмон таҳсил кардааст. Мудири лабораторияи кимиё ва ташхиси оби Донишгоҳи Виктория, роҳбари шуъбаи биокимиёи Институтипешгирии бемориҳо, профессор Донишгоҳи Лондон буд. Оид ба ҷӯшиши спирт таҳқиқот анҷом додааст. Соли 1929, ҳамроҳи Х. Эйлер-Ҳелпин, барои таҳқиқи ҷӯшиши спирт ва ферментҳое, ки дар раванди он ширкат меварзанд, сазовори мукофоти Нобел гардидааст.
Парда

Парда — қитъае порча бошад, ки барои ҷилавгирӣ аз убури нур ё бод ё камнур кардани як фазо истифода шавад.
Гардиши воситаҳои гардон

Гардиши воситаҳои гардон — гирдгардиши пурраи воситаҳои гардон аз лаҳзаи азхудкунӣ (хариди ашёи хом, мавод ва ғайра) то истеҳсол ва фурӯши маҳсулоти тайёр. Гардиши воситаҳои гардон баробари ба ҳисоби корхона гузаштани маблағи даромад (фоида)-и бадастомада анҷом меёбад. Воситаҳои гардон ба худӣ ва қарзӣ ҷудо мешаванд. Воситаҳои худӣ воситаҳое мебошанд, ки доимо дар ихтиёри корхона қарор доранд ва аз ҳисоби захираҳои корхона ташкил дода мешаванд. Воситаҳои қарзӣ воситаҳое мебошанд, ки аз ҳисоби захираҳои берунӣ ташкил меёбанд (қарзҳои бонкӣ, уҳдадориҳои кредиторӣ ва дигар пассивҳои корхона). Давомнокии гардиши воситаҳои гардон аз рӯи формулаи Д Б: МР ҳисоб карда мешавад, ки дар ин ҷо Д — давомнокии гардиш дар рӯзҳо; Б — бақияи воситаҳои гардон (ҳисоби миёна ё барои давраи муайян) ба ҳисоби пул; М — ҳаҷми молу маҳсулот; Р — шумораи рӯзҳои барои давраи муайян ҳисобшуда мебошад. Камшавии давомнокии як гардиш аз беҳтар шудани истифодаи воситаҳои гардон шаҳодат медиҳад. Шумораи гардишҳо барои давраи муайян, ё худ зариб (коэффитсиент)-и гардиши воситаҳои гардон аз рӯи формулаи КГ МБ ҳисоб карда мешавад, ки дар ин ҷо КГ — зариби гардиш; М — ҳаҷми молу маҳсулот; Б — бақияи воситаҳои гардон (ҳисоби миёна ё барои давраи муайян) ба ҳисоби пул аст. Зариби гардиш ҳар қадар зиёд бошад, воситаҳои гардон ҳамон қадар хубтар истифода бурда мешаванд. Дар мавриди суръат бахшидани гардиши воситаҳои гардон захираҳои моддӣ ва манбаъҳои ташкилнамоии онҳо аз гардиш озод мегарданд. Дар сурати сустшавии суръати гардиши воситаҳои гардон ба пайдо кардани воситаҳои иловагӣ эҳтиёҷ пайдо мешавад. Самаранокии истифодаи воситаҳои гардон ба як қатор омилҳо: вазъи умумии иқтисодӣ, хусусиятҳои қонунгузории андозситонӣ, шароити гирифтани қарзҳо ва меъёрҳои фоизи онҳо, иштирок дар барномаҳое, ки аз буҷет маблағгузорӣ мешаванд ва ғ. вобастагӣ дорад. Ин омилҳо новобаста ба манфиат ва фаъолияти корхона ба он таъсир расонида метавонанд.
Гардиши мол

Гардиши мол — раванди дар муомилот, хариду фурӯш ва гардиш қарор доштани мол. Гардиши мол яке аз рукнҳои муҳимми муносибатҳои иқтисодии ҷомеа аст. Азбаски истеҳсолоти мол раванди муназзаму доимтакрорёбанда мебошад, ҳаракати мол бояд равишу мароми доимӣ дошта бошад. Дар ҳолати аз гардиш мондани мол дар истеҳсолот рахна пайдо шуда, зиддиятҳо тезутунд мегарданд, таъмини мардум бо мол душвор мешавад. Мол маҳсули кори барои мубодила таъйиншуда мебошад. Барои таъйиноти худро амалӣ намудан, мол бояд доимо дар гардиш бошад. Корхонаҳо, соҳибкорон ва шахсони алоҳида моли истеҳсолкардаро ба фурӯш мебароранд ва дар ҳолати ба талабот ҷавоб додан мол харидорӣ мешавад. Фоидаи корхонаву соҳибкорон танҳо дар натиҷаи ба фурӯш рафтани моли истеҳсолкарда ба даст оварда мешавад. Мақсади муҳимму ниҳоии истеҳсолкунандагони мол фурӯши воқеии он мебошад. Ба фурӯш нарафтани мол гардиши онро қатъ менамояд. Бинобар ин истеҳсолкунандагони мол бештар ба идома ёфтани Гардиши мол диққат медиҳанд. Бо ҳамин мақсад рекламаи мол, ташвиқу тарғиби он амалӣ мегардад. Пешрафти технология ва техника, ба миён омадани технологияи муосири коркарди маҳсулот барои зиёд кардани ҳаҷми истеҳсоли мол мусоидат менамоянд. Дар шароити иқтисоди бозорӣ ҳаҷми фурӯши мол ба сатҳи даромади аҳолӣ ва дараҷаи некӯаҳволии мардум вобаста мебошад. Дар сурати ба вуҷуд омадани зиддият байни раванди афзоиши ҳаҷми мол ва сатҳи даромади мардум фурӯши мол душвор мешавад. Суст ва қатъ гардидани раванди Гардиши мол метавонад ба сар задани ҳолати буҳрони иқтисодӣ мусоидат намояд. Гардиши мол-ро аз рӯйи нишондиҳандаи суръат ва афзоиши гардиш, ҳаҷми фурӯши мол муайян мекунанд.
Гардиши сармоя

Гардиши сармоя — муҳлати аз истифодаи маблағи сарфшаванда то ба дасти сармоядор баргаштани сармояи ибтидоӣ дар шакли пул. Сармоя аз молу мулк, дороӣ, воситаҳои пулию молӣ иборат аст. Мафҳуми гардиши сармоя ҳаракати давомноку муттасили сармояро мефаҳмонад. Илми иқтисодшиносӣ ҳаракати сармояро ба ду намуд ҷудо мекунад: гирдгардиши сармоя ва гардиши сармоя. Ҳаракати пай дар пай, аз як шакл ба шакли дигар табдил ёфтани сармоя гирдгардиши сармоя номида мешавад. Яъне, сармоя гардишро дар шакли пул оғоз карда, баъд ба шакли маҳсулоти истеҳсолшуда мегузарад ва аз он ба шакли молӣ табдил меёбад. гардиши сармоя-ро К. Маркс чунин тасвир кардааст: П — М ИМ — П1: Иқтисодчиён сармояро аз рӯйи суръати гардиш ба ду ҳисса ҷудо мекунанд: асосӣ ва гардон. Ҳиссаи аввали сармоя аз олоти мошину таҷҳизот, бинои истеҳсолӣ ва ғ. иборат буда, дар рафти истеҳсолот арзишашонро тадриҷан ба моли истеҳсолшаванда мегузаронанд. Ба ғайр аз сармояи асосӣ ва гардон боз сармояи доимӣ ва тағйирёбанда фарқ карда мешавад. Ин раванд аз ҷониби К. Маркс бо мақсади нишон додани сарчашмаи афзоиши сармоя пешниҳод шудааст. Бо ҳамин роҳ вай нишон додааст, ки сармояи доимӣ дар ташаккули арзиши изофа ҳиссагузор нест, зеро манбаи афзуншавии сармоя заҳмати коргар мебошад. Яъне, сармояи тағйирёбандае, ки барои харидани қувваи коргарӣ сарф мешавад, боиси тавлиди арзиши изофа мегардад. Дар хоҷагидорӣ суръати гардиши сармоя ҳар қадар баланд бошад, имкони ба даст овардани фоида ҳамон қадар бештар мегардад. Барои баҳо додан ба гардиши сармоя вақти гардишро ченаку андоза мекунанд. Муҳлати гардиши сармоя аз истифодаи маблағи сарфшуда оғоз шуда, то ба охир расидани ин ҳаракат ба дасти сармоядор баргаштани сармояи ибтидоӣ дар шакли пулро дар бар мегирад. Дар хоҷагидорӣ, одатан, сармояи масрафшаванда бештар барои харидани сармояи асосӣ ҷудо мегардад. Барои барқарорсозии сармояи асосӣ фонди истеҳлокӣ (амортизатсионӣ) ташкил карда мешавад. Андозаи онро аз рӯйи арзиши унсурҳои сармояи асосӣ ва муҳлати хидмати онҳо муайян мекунанд. Бо пешрафти тамаддун ва рушди илму техника ҳиссаи сармояи асосӣ меафзояд. Ҳиссаи сармояи асосӣ дар соҳаҳои гуногуни фаъолияти сармоя фарқ мекунад. Суръати гардиши сармоя низ гуногун аст.
Гардиши фосила (мусиқӣ)

Гардиши фосила — тағйирдиҳии фосила бо усули омехтани садои поинии он боло ба октава ё болоӣ ба октава поин гардиш меёбад. Фосилаҳои тоза мавриди гардиш тоза мемонанд (квинтаи тоза – квартаи тозаро ба вуҷуд меорад ва ғайра); фосилаҳои боқимонда тағйир меёбанд: калонҳо ба хурд мубадал мегарданд, хурдҳо – ба калон, зиёдшуда – ба хурдшуда, вале хурдшуда – ба зиёдшуда. Бо гардиши фосилаҳои таркибӣ, ҳарду садо дар ҳаракати рӯ ба рӯ аз ҳарду ҷониб ба октава омехта шуда, ягонто фосилаи одиро ба вуҷуд меорад (нона септимаро медиҳад, детсима – секстаро ва ғайра)...