ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Исмоил Умар Ҷелиҳ

Исмоил Умар Ҷелиҳ — дуввумин президенти Ҷибутӣ аз 8 майи 1999. Зиндагинома ва фаъолияти президентӣ Оилаи ӯ дар солҳои 1960 аз Эфиопия ба Ҷибутӣ кӯчид. Намояндаи мардуми Иссо. Вай дар полис хидмат кардааст, пас аз он ки Ҷибутӣ дар соли 1977 истиқлол ба даст овард, сардори хадамоти махфӣ таъйин шуд. Дар моҳи апрели соли 1999 номзадии ӯ ба ҳайси ҷонишини Ҳасан Гулед Оптидун ба президентӣ пешбарӣ карда шуд ва Ҷелиҳ 73 % овозҳоро гирифт. Дуввумин президенти Ҷибутӣ аз 8 майи соли 1999 ба кор шурӯъ намуд. Дар моҳи декабри соли 2000, ӯ сардори бонуфузи полис Ёсин Яберо аз мақом барканор кард ва кӯшиши ошӯби нерӯҳои полисро саркӯб кард. Ябе ба муҳлати дароз аз озодӣ маҳрум карда шуд 4. Исмоил Умар Ҷелиҳ дар соли 2005 дубора президент интихоб шуд, дар сурати набудани номзадҳои дигар, вай 100%-ро гирифт. Пас аз интихоби дубора, ӯ борҳо эълом дошт, ки нияти интихоб шудан ба давраи ояндаро надорад, аммо дар интихоботҳои президенти кишвар, ҳам дар соли 2011 ва ҳам дар соли 2016 ширкат варзид 4. Тибқи сарқонуни кишвар, иҷозат дода шуд, ки барои 2 мӯҳлат номзад ба мақоми президентӣ пешбарӣ карда шавад, аммо дар соли 2010 Исмоил Ҷелиҳ Маҷлиси миллии Ҷибутиро маҷбур кард, ки ба конститутсияи кишвар тағйирот ворид кунад, то ба ӯ барои бори сеюм номзад шудан имкон диҳад. Ин боиси эътирозҳои калон аз соли 2010 гардид, ба мисли ҷунбиши бузурги демократӣ дар кишварҳои Эътирозҳо зуд саркӯб карда шуданд. Ҳизбҳои мухолифин дар интихобот иштирок накарданд, зеро танҳо як номзади номаълум бар зидди президенти амалкунанда дар бюллетени интихоботӣ пешбарӣ карда шуд. Дар интихоботи навбатии соли 2011, Исмоил Ҷелиҳ нисбат ба номзадҳои дигар беш аз 80%-и овозҳоро ба даст овард. Дидбони ҳуқуқи башар тасмим гирифт, ки интихобот одилона набуд, зеро пешвоёни ҳизбҳои мухолифин пеш аз овоздиҳӣ зиндонӣ шуда буданд. Дар баҳори соли 2016 дар интихоботи навбатӣ 5 Исмоил Ҷелиҳ беш аз 85%-и овозҳоро ба даст овард ва боз дар ин мақоми давлатӣ монд.
Гелони ғарб

Гелони ғарб — шаҳрест дар устони Кирмоншоҳ, Эрон аст. Шумори аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 1996, 11,913 тан будааст ва дар соли 2006, 11,913 тан баровард мешавад.
Гелоншоҳи Зиёрӣ

Гелоншоҳ — охирин фармонравои дудмони Зиёриён, писари Унсурулмаъолии Кайковус. Китоби "Қобуснома" барои ӯ навишта шудааст.
Ҳемагглютсинатсия

Ҳемагглютсинатсия (– хун ва – часпидан) — зери таъсири омилҳои гуногун, мас., подтанҳо, бактерия ё вирусҳо ба ҳамдигар часпидану таҳшон гаштани эритроситҳое, ки дар моеъ муаллақ мебошанд.
Рудолф Гелпке

Рудолф Гелпке (декабри 1928, Валденбург, Швесария 19 январи 1972, Люсерн, Швейсария) — нависанда ва тарҷумон и олмонизабони швейсарӣ, эроншинос, пажӯҳишгари забону адабиёти форсӣ ва забонҳои ҳиндуаврупоӣ. Зиндагинома Дар донишгоҳҳои Базел, Берлин, Сюрих антропология, таърихи адён (бештар ислом), фалсафаро омӯхт. С. 1957 барои рисолааш оид ба Султон Масъуди Ғазнавӣ унвони доктори илмро гирифт. Фаъолияти эҷодӣ Фаъолияти эҷодияш аз нависандагӣ оғоз ёфтааст, "Достоннависони барҷастаи муосири Эрон" иштирок кардааст.
Ҳемотит

Ҳемотит, гематит (— хун, хунранг) — минерали васеъ паҳншудаи оҳан 2 3. Дар таркибаш то 70 % оҳан ва миқдори ками манган, титан дорад. Сохтори кристаллбандиаш тригоналӣ. Бештар дар шакли лавҳаҳои (пластинка) шашкунҷа дучор меоянд.
Ҳематома

Ҳематома (аз "хун" + - "омос") — дар натиҷаи осебҳои пӯшида, ки боиси даридани рагҳо мешаванд, дар бофтаҳои наздик ғун шудани хун.
Хуншиносӣ

Хуншиносӣ, гематология (аз, — хун +) — бахше аз пизишкӣ, ки сохту вазифаи куллии хун (хун, узвҳои хунзо ва таҷзияи хун), сабабу василаҳои пайдоиши бемориҳои хун, инчунин дарёфти роҳҳои ташхису муолиҷаи онҳоро меомӯзад.
Геловани, Михаил Георгиевич

Ҳунарпешаи мардумии ҶШС Гурҷистон Михаил Георгиевич Геловани (6 январи 1893, Кутаиси, Гурҷистон – 21 декабри 1956, Маскав) — ҳунарпешаи гурҷитабори шӯравӣ. Артисти халқии ИҶШС. Фаъолияти эыодь Фаъолияти эҷодиашро дар Батуми оғоз намуда, баъд дар театрҳои Боку, Кутаиси кор кардааст. Пас аз Инқилоби Октябр аз мактаби ҳунарпешагии Театр-студияи коргардон Михаил Геловани Ҷабарии Тифлис гузашт (1919–20). Нимаи дуввуми солҳои 20 садаи ба коргардонии филмҳо рӯ овард. Аз соли 1927 коргардону басаҳнагузорандаи студияи филмбардории "Армен-кино", баъд ҳунарпешаи Театри ба номи Ш. Руставелии Тифлис (1936–39), Театри бадеии академии Маскав ба номи М. Горкий (1942–48), театр-студияи актёри кино (1954–56) буд. Ба нақшҳои иҷрокардаи Михаил Геловани мушоҳидакории дақиқ хос аст: Васка Пепел ("Дар қаър"-и М. Горкий), Котсия ("Дӯшинаҳо"-и Ш.Н. Дадиани), Тариэл Мкловадзе (пйесаи ҳамноми Э. Ф. Ниношвили) ва ғ. Михаил Геловани нахустин иҷрокунандаи нақши И. В. Сталин дар театр (1937, "Аз шарора"-и Дадиани; "Марди мусаллаҳ"-и Н. Погодин) ва дар кино – "Шафақи бузург" (1938; Мукофоти давлатии ИҶШС,1941), "Ленин дар соли 1918" (1939; "Мудофиаи Саритсин" (1942; Мукофоти давлатии ИҶШС, 1942), "Қасам" (1946; Мукофоти давлатии ИҶШС, 1947), "Сарнагуншавии Берлин" (1950; Мукофоти давлатии ИҶШС, 1950) мебошад. Дар кино дигар нақшҳои ҷолиб низ бозидааст: Бахва Пулава ("Се ҳаёт", 1925), шоир ("Хабарда", 1931), Ломидзе ("То дидан", 1935), Крилэ ("Водии заррин", 1937) ва ғ. Михаил Геловани режиссёри филмҳои "Ҷавонии музаффар" ва "Қафқозии асил" аст. Бо ордени Байрақи Сурхи Меҳнат сарфароз гардидааст.
Устони Гелон

Гелон (, гил., озарбойҷонӣ: номи устонест таърихӣ дар Эрон, воқеъ дар соҳилҳои ҷанубии баҳри Каспий. Таърих Дар аҳди қадим яке аз музофотҳои ғарбии Гиркания буданд, ки дертар ин вилоят аз номи онҳо падид омадааст. Дар минтақаи Гелон ва атрофи он, ба андешаи таърихнигорон В. В. Бартолд, И. М. Дяконов, М. А. Дандамаев ва дигарон, боз қабилаҳои каспианҳо, амардҳо ва тапуриҳо будубош доштанд, ки номҳои баҳри Каспий, рӯди Амард ба майдони кашмакашҳои дохилӣ ва рақобатҳои сиёсии империяҳои Ашкониён, Сосониён ва Рум табдил ёфт. Дар асрҳои 8-9 арабҳо як қисми Гелон-ро забт карданд, вале қисмати дигари кӯҳсораш Дайлам ва Мозандарон боқӣ монданд. Баъди кушта шудани охирин шоҳаншоҳи Сосониён — Яздгирди Ш набераи ӯ — Пирӯз дар қисмати Гелон, кӯҳистони Дайлам, Мозандарон ва Табаристон ҳукумати ниммустақили сулолаи Испаҳбадонро бунёд гузошт, ки ба низоми давлатдории ниёгон такя мекард. Сомониён тақр. соли 891-92 Гелон, Гургон ва Табаристонро тасарруф намуда, муддате дастнишондаҳои худро дар ин вилоятҳо гузоштанд. Дар аҳди ҳукмронии Наср ибни Аҳмади Сомонӣ хонадони Оли Зиёр, ки бошандагони қадимии Гелон буданд, соли 927 бо изҳори итоат ва фармонбардорӣ аз Сомониён ба ҳукумати ин минтақа расиданд, ки саромади онҳо Асфор ибни Ширӯя буд. Шамсулмаолӣ ибни Вушмгир Гелон ба яке аз марказҳои асосии Инқилоби Эрон таъсис ёфт, ки он то 29 сентябри 1921 вуҷуд дошт. Гелон имрӯз яке аз устонҳои пурсарват ва калонтарини ҶИЭ ба шумор рафта, аҳолиаш 2,4 млн нафар мебошад. Масоҳаташ беш аз 14042 ҳазор км. Гелон аз лиҳози мавқеи ҷуғрофиёии имрӯз дар ҳудудҳои ҷанубу ғарбии баҳри Каспий, қисмати ғарбии Мозандарон ва қисмати шарқии Ардабил ҷойгир буда, аз шимол бо Озарбойҷон ҳамсарҳад аст. Сарватҳои асосии зеризаминии Гелон нафт, ангишт, оҳан ва мис буда, ҷангалзор ва оби фаровон дорад. Маркази асосии маъмурияш — ш. Рашт, шаҳристонҳои калонаш Осторо, Бандари Анзалӣ, Лоҳиҷон, Рӯдсар, Лангрӯд, Фумак. Сокинони деҳот бештар ба кишоварзӣ, бахусус парвариши шолӣ, рустаниҳои ситрусӣ, чой ва пилапарварӣ машғуланд, моҳидорӣ низ ривоҷ ёфтааст.
Гемолимфа

Гемолимфа - моеъе, ки дар рагҳои ҳайвоноти бемӯҳра, ки системаи гардиши хуни сарбаста доранд ҳаракат мекунад ва вазифаи хунро ичро мекунад.
Ҳемоглобин

Гемоглобин - сафедаи хун, ки дар хуҷайраҳои сурхи хун эритроситхо ҷойгир шудааст ва сурхии хун аз он вобаста аст.
Хунпешобӣ

Хунпешобӣ, гематурия (аз — "хун" ва — "пешоб") — хунпешобие, ки сабаби он бемории гурдаҳо, роҳҳои пешоб ва ғайра аст. Агар дар таркиби пешоб хунро бо чашм дидан мумкин бошад, пас онро макрогематурия меноманд; дар мавриди дар зери микроскоп ба мушоҳида расидани эритроситҳо сухан аз боби микрогематурия меравад. ҳематурия аломати бисёр бемориҳои роҳи пешоб аст, мас., омос ва сили гурдаҳо, пиелонефрит, бемории санги пешоб, систити хунрез, омоси пешобдон (масона) ва ғ. ҳематурия ҳамчунин метавонад нишонаи ихтилоли лахтабандии хун ҳангоми бемориҳои ҷигар, хун, зангила ва зиёд кардани вояи антикоагулянтҳо бошад. Бо мақсади дуруст ташхис кардани ҳематурия таҳлили сечандаи пешоб кумак мерасонад (пешоби беморро аз аввал, мобайн ва охир дар се истакон мегиранд). Дар истакони якум ба мушоҳида расидани пешоби хунолуд (макрогематурия) аломати осеби пешоброҳа аст (мас., зарбу лат хӯрдан, полип, саратон, сӯзок, сифилис ва ғайра). Мавҷуд будани хун фақат дар истакони охирин (ҳематурияи терминалӣ) аз иллати қисми ақиби пешоброҳа, гарданаи пешобдон (ниҳематурия Систит), ғадуди зермасона (ниҳематурия Простатит), ҳубобчаҳои манӣ далолат мекунад. Дар ҳар се истакон вуҷуд доштани хун (ҳематурияи тоталӣ) мумкин аст дар мавриди бемориҳои пешобдон, ҷомчаҳо ва паренхимаи гурда мушоҳида шавад. Дар ҳар сурати ҳематурия маризро бетаъхир ба назди духтури уролог фиристодан лозим аст.
Ҳемутурокс

Ҳемутурокс, гемоторакс (аз — хун ва — сина) — гирд омадани хун дар пардаи шуш. Сабаби ҳемутурокс хунравии дохилӣ бинобар осеби пӯшида ё кушодаи сина аст. Он метавонад баъди ҷарроҳии узвҳои сандуқи сина, сили аъзои нафас ва дигар бемориҳо низ пайдо шавад.
Хунгузаронӣ

Хунгузаронӣ, гемотрансфузия (аз — хун ва аз — гузаронидан) — як усули муолиҷаро гӯянд, ки зимни он ба маҷрои раги бемор (реципиент) хуни донор (шахси хундиҳанда) ё ҷузҳои он (массаҳои эритроситӣ ё лейкоситӣ ва ғ.), инчунин моддаҳои хунивазкунанда мефиристанд. Таърих Бо мақсади муолиҷа истифода намудани хун (махсусан, хуни ҳайвонот) аз қадимулайём маълум аст. Соли 1667 олими франсавӣ Ж. Дени хуни барраро бомуваффақият ба беморе, ки хунаш кам буд, гузаронд. Кушишҳои минбаъдаи ба одамон гузаронидани хуни ҳайвонот бенатиҷа монда, боиси марги беморон гардиданд. Соли 1819 акушери англис Ҷ. Бландел аввалин шуда хуни одамро ба одам гузаронд. Баъди аз тарафи олими утришӣ К. Ландштейнер ва духтури чех Я. Янский муайян шудани гуруҳҳои хун ва истифода шудани намаки натрии ҷавҳари лимӯ (барои консервонии хун) хунгузронӣ бехавф гардида, васеъ татбиқ ёфт. Кашфи резус-фактор хунгузарониро боз ҳам бехвфтар кард. Хунро пойгоҳи хунгузаронӣ ҷамъ намуда, ба муассисаҳои табобатӣ мефиристад. Соли 1926 дар Москва аввалин дар ҷаҳон Иниститути илмии хунгузаронӣ ташкил шуд.
Гемофилия

Гемофилия (аз — "хун" ва, инҷо — "тамоюл") — бемории ирсиест, ки ба сабаби норасоии омили лахтабандии хун (омилҳои, Х ва Х) пайдо мешавад.
Генерал

Генерал — дараҷаи низомӣ ё рутбаи шахси роҳбарикунандаи қувваҳои мусаллаҳ дар бисёр кишварҳои ҷаҳон. Маъмулан дар неруи заминию ҳавоӣ ба кор меравад. Ин рутба аввалин бор садаи дар Фаронса пайдо шуд. Дар Русия то инқилоби соли 1917 рутбаҳои генрал-лейтенант, генрал-фелдмаршал, генрали инфентария (лашкари пиёда), лашкари савора, артиллерия, муҳандис-генерал вуҷуд доштанд. Дар артиши Иттиҳоди Шӯравӣ бо Фармони Президиуми Шӯрои Олии ИҶШС аз 7 майи 1940 чунин рутбаҳои генралӣ муқаррар шуданд: генрал-майор, генрал-лейтенант, генрал-полковник, генрали артиш (барои фармондеҳони қӯшунҳои умумӣ). Дар артиши Тоҷикистон низ бо пайравӣ аз замони шӯравӣ ин рутбаҳо муқаррар шудаанд. Рутбаи генрал дар кишварҳои ҷаҳон бо номҳову дараҷабандиҳои гуногун дида мешавад. Мас., дар Эрон онро "артишбуд" меноманд ва болотарин дараҷаи ҳарбӣ аст. Дар артиши ИМА рутбаҳои генрали бригада, генрал-майор, генрал-лейтенант, генрали артиш; дар Фаронса — генрали бригада, генрали дивизия, генрали корпус, генрали артиш. Дар ҶФО генрал аз лиҳози мартаба чаҳорум аст (пас аз генрали бригада, генралмайор ва генраллейтенант). Дар Лаҳистон низ Г. аз соли 2002 мақоми чаҳоруми баланд мебошад.
Генерал-адютант

Генерал-адютант — рутбаи низомӣ, сипас рутбаи мулозимӣ дар артиши Русия. Онро бори нахуст Пётри барои ашхосе, ки дар назди император, генерал-фелдмаршалу ёварони вай ва аз ҷумла, генералҳо, ҳамчун сарадютант ба шумор мерафтанд, муқаррар кард. Генерал-адютант дар назди шоҳ дафтари коргузории урдугоҳро сарварӣ ва дар назди генерал-фелдмаршалу дастёри ӯ вазифаҳои адютантро иҷро намуда, дар ситод ба умури коргузорӣ роҳбарӣ мекард.
Генерал-бас

Генерал-бас — овози паст (бам)-и тавассути рақами ишорашуда, ки дар овозҳои баланд бо садои паст ҳамовозӣ мекунад. Генерал-бас охири садаи дар Итолиё зимни ҳамовозии арғунун ва клавесин дар асарҳои бисёровоза пайдо шуд. Пайдоиши генерал-бас бо инкишофи пуравҷи гемофония дар мусиқии аврупоӣ алоқаманд аст. Дар аввали садаи генерал-бас бо суръати тез дар мамлакатҳои Аврупо паҳн шуд. Солҳои паҳншавии генерал-бас (тақр.)-ро "давраи генерал-бас" меноманд. Намунаҳои генерал-бас дар асарҳои К. Монтеверди, А. Корелли, А. Скарлетти, И. С. Бах, Г. Ф. Гендел, Ҷ. Пергозели ва дигарон дида мешаванд. Аз нимаи садаи генерал-бас аз истифода баромад. Лекин то ҳол дар амалияи педагогӣ чун фанни таълимӣ оид ба ороиши ҳамовозӣ истифода мешавад.
Георг Фридрих Ҳандел

Георг Фридрих Ҳандел 1685 (1685-03-05), Ҳалле — 14 апрели 1759, Лондон) — оҳансози олмонӣ табори инглис буд.
Генерал-адмирал

Генерал-адмирал — яке аз рутбаҳои баланди низомӣ дар қувваҳои ҳарбии баҳрии чандин кишвар аст. Дар Русия генерал-адмирал ҳамчун баландтарин рутба ва мақоми низомии қувваҳои ҳарбии баҳрӣ дар соли 1722 аз ҷониби Пётри ба рӯйхати рутбаҳо ворид карда шуд ва баробар ба рутбаи генерал-фелдмаршал дар қувваҳои хушкигард ё мушовири мухтори дараҷаи аввали хадамоти мулкӣ буд. Дар қувваҳои ҳарбии баҳрии Олмон генерал-адмирал мувозӣ бо рутбаи генерал-полковники артиши хушкигард ва дар қувваҳои ҳарбии баҳрӣ дувумин рутбаи баланд (пас аз гросс-адмирал) аст. Адмирали бузург (шведии) дар Шветсия вазифа ва рутбаи баланди низомӣ ва ҳамрадиф бо рутбаи фелдмаршали артиш буд. Аз аҳди шоҳ Карли генерал-адмирал (шведии) яке аз вазифаҳои баланд дар қувваҳои ҳарбии баҳрии Шветсия шумурда мешавад. Дар аҳди Густави генерал-адмирал-ҳо дар Шӯрои назди шоҳ ҷаласа ташкил мекарданд ва масоили пешрафту фаъолиятҳои размии қувваҳои ҳарбии баҳрии кишварро баррасӣ менамуданд. Генерал-адмирал (-) солҳои 1892–1910 баландтарин рутба дар қувваҳои ҳарбии баҳрии Португалия буд, ки танҳо шоҳи ин кишвар ҳамчун Сарфармондеҳи қувваҳои ҳарбии баҳрӣ ин дараҷаро дошт. Дар лашкари хушкигард ба он рутбаи маршали бузурги Португалия (-) мувофиқат мекард, ки ин рутба низ танҳо ба шоҳи кишвар ҳамчун Сарфармондеҳи кулли артиш дода мешуд.
Геналво Да Силва Оливейра

Геналво да Силва Оливейра — футболбози бразилӣ, нимҳимоятгар.
Генерал-фелдмаршал

Генерал-фелдмаршал — рутбаи олии низомӣ дар артишҳои хушкигарди Олмон, Утриш ва Русия. Таърих Нахустин бор дар садаи дар Олмон ва аз соли 1699 тавассути Пётри 1 дар Русия муқаррар гардид (то соли 1917). Дар чандин кишвар, аз ҷумла Фаронса, он қиёсан ҳамрадиф ба дараҷаи маршал (маршал-генерал) буд. Бо таваҷҷуҳ ба дараҷабандӣ генерал-фелдмаршал баробар бар рутбаҳои генерал-адмирали флот, канслер ва ё мушовири мухтори дараҷаи аввали хадамоти мулкӣ шумурда мешуд. Дар аҳди Пётри 1 ҳамчунин рутбаи генералфелдмаршал-лейтенант (яъне муовини генерал-фелдмаршал, баландтар аз генерал-аншеф) низ роиҷ буд. Ин рутба ҳамчун ҷоизаи ифтихорӣ ғолибан ба хориҷиҳое дода мешуд, ки дар артиши рус хидмат намекарданд.
Генерал-капитании Венесуэла

Генерал-капитании Венесуэла — воҳиди маъмурии Империяи Испания, ки солҳои 1777-1823 вуҷуд дошт. Таърих Дар аввал, ин заминҳо дар ихтиёри аудиенсия шоҳии Санто Доминго буданд. Дар соли 1717 сарвазири нави Гранадаи нав таъсис дода шуд ва ин заминҳо дар ихтиёри он қарор гирифтанд. Дар солҳои 1730, губернатори музофоти Каракас инчунин дар музофотҳои Маракайбо, Кумана, Гайана, Тринидад ва Маргарита қудрати ҳарбиро ба даст овард. Оҳиста-оҳиста, қудрати маъмурӣ, ҳарбӣ, фискалӣ ва маънавӣ бар ин сарзаминҳо дар Каракас мутамаркиз шуд, гарчанде ки расман Маракайбо, Гайана ва Тринидад ба аудиторияи шоҳигарии Богота ва дигар музофотҳо ба тобеони шоҳигарии Санто-Доминго тобеъ буданд. Барои он, ки вазъи расмӣ ба вазъияти воқеӣ мувофиқат кунад, дар соли 1777 капитании ҷудогонаи Венесуэла ташкил карда шуд, ки ба Аудиенсияи Шоҳигарии Богота тобеъ набуд ва музофотҳои Маракайбо, Гайана ва Тринидад қонунан ба аудиенсияи Шоҳигарии ш. Санто-Доминго кӯчонида шуданд. Дар соли 1786, аудиенсияи алоҳидаи Каракас ташкил карда шуданд, ки минтақаи масъулияти қонунии он бо минтақаи назорати маъмурӣ-ҳарбии капитании генералии Венесуэла рост омад. Капитанҳои генералии Венесуэла.
Генераловский (ноҳияи Котелников, Волгоград)

Генераловский — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Котелников, ки дар вилояти Волгоград қарор дорад, дохил мешавад.
Гундсолор

Гундсолор — дараҷае солорӣ дар нерӯҳои заминӣ ва ҳавоӣ, ниҳодҳои низомӣ, интизомӣ ва амниятӣ, ки ҷойгоҳе болотар аз сарҳанг ва пойинтар аз лашкарсолор дорад ва баробар бо дарёдор дар нерӯи дарёӣ аст; генерал-майор 1. Гундсолор дар нерӯҳои мусаллаҳ маъмулан мақоми созмонии фармондеҳи гунд ро дорад, ки ягоне тактикӣ дар шохаву зершохаҳои нерӯҳои мусаллаҳ аст, ки маъмулан хурдтар аз лашкар будаву аз ду ҳанг ё чанд гурдон ташкил ёфта ва ягонҳои хурдтаре барои бароварда сохтани ниёз ба он ҳамроҳ мешаванд; тип 2; бригада 3 4. Вожашиносӣ "Гундсолор" яке аз истилоҳоти сипоҳи Ашкониён ва Сосониён аст ва аз ду вожа сохта шудаву мақулаи дастурии ин вожа исм ва сохтвожаи он ба сурати исм (гунд) + исм (солор) аст: гунд (" лашкар; гурӯҳ, даста " 5 эҳтимолан аз эронии бостон: - " сипоҳ; гунд " 6) + солор (-- эронии бостон: --) 6. Дар сохти ин исм аз фароянди вожасозии таркиб истифода шудааст. "Солор" гунае дигар аз "сардор" аст, ки аз куҳантарин замонҳо ба маънои "раҳбар, пешво, фармондеҳ; генерал" дар номгузории симату дараҷаҳои низомӣ ба кор меравад 7 8. Истилоҳи "гунд" дар "Шоҳнома" дар таркиби вожаи "гундовар" омада, ки Фирдавсӣ онро ба маънои "сипаҳсолор" ба кор бурдааст 6: Пазира шудандаш ҳама меҳтарон, Бузургони Эрону гундоварон 9. Ин истилоҳ аз забонҳои эронии миёна низ мегуфтанд 8. Истилоҳи "гунд" дар нахустин садаҳои исломӣ бо истилоҳи "лашкар" ҷойгузин шуда, ки пеш аз ислом ҳам ба кор мерафтааст. Ин истилоҳ дар забони пашту: " ғунд гашта ва ҳанг дар Нерӯҳои мусаллаҳи Афғонистон чунин номида мешавад 12. Пешина Гундсолор ҳамчун мақоми низомӣ нахустин бор дар сипоҳи Ҳахоманишиён (550 – 330 то милод) падид омадаву беварабад (-) номида мешудаву фармондеҳи бевара (-) будааст 13. Бевара аз 10 ҳазора (-) ташкил мешуд ва 10 000 сарбозро дар бар мегирифт. Бевара дар сипоҳи Ашкониён ном гирифта ва фармондеҳи он гунд-солор (-) хонда мешуд 15. Дар сипоҳи Сосониён ташкил мешуд, ки ҳар кадоме 1 000 сарбозро дар бар мегирифт 16. Фармондеҳи гунд дар сипоҳи Сосониён низ гундсолор (-) номида мешуд 17. Дар паи шикасти шоҳаншоҳии Сосониён аз мусулмонон ва густариши ислом дар Эронзамин, арабҳо бархе аз истилоҳоти низомии эрониро вом гирифтанд. Чунончи, аскар аз, ҷунд аз ва файҷ аз (пиёда) вом гирифта шудаанд 18. Бо таваҷҷуҳ ба ин пешинаву корбурд, истилоҳоти "гунд" ва "гундсолор" барои ҷойгузин кардани вомвожаи русии "бригада" ва дараҷаи низомии "генерал-майор" ба Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳод шудаанд 19. Нишонаҳои дараҷаи гундсолорӣ Пайвандҳо.
Лашкарсолор

Лашкарсолор — дараҷае солорӣ дар нерӯҳои заминӣ ва ҳавоӣ, ниҳодҳои низомӣ, интизомӣ ва амниятӣ, ки ҷойгоҳе болотар аз гундсолор ва пойинтар аз сипаҳсолор дорад ва баробар бо дарёбон дар нерӯи дарёӣ аст; генерал-лейтенант 1. Лашкарсолор дар нерӯҳои мусаллаҳ маъмулан мақоми созмонии ҷонишини вазорати дифоъ, умури дохилӣ, амният, сардори ситод ё фармондеҳии лашкар ро дорад, ки ягони роҳкунишие хурдтар аз сипоҳ ва бузургтар аз гунд буда ва таҷҳизоту ҷангафзорҳои лозим барои иҷрои амалиёти размӣ дорад 2; дивизия 3 4. Вожашиносӣ "Лашкарсолор" аз ду вожа сохта шуда ва мақулаи дастурии ин вожа исм ва сохтвожаи он ба сурати исм (лашкар) + исм (солор) аст: лашкар (5 -- " посдоранда; поянда " эронии бостон: - + - " посдорӣ кардан ") 6 + солор (эронии бостон: --) 6. Дар сохти ин исм аз фароянди вожасозии таркиб истифода шудааст. "Солор" гунае дигар аз "сардор" аст, ки аз куҳантарин замонҳо ба маънои "раҳбар, пешво, фармондеҳ; генерал" дар номгузории мақому дараҷаҳои низомӣ ба кор меравад 7 8. Пешина Лашкар ҳамчун ягони размӣ нахустин бор дар сипоҳи Ҳахоманишиён (550 – 330 то милод) падид омадаву бевара (-) номида мешуда ва онро беварабад (-) фармондеҳӣ мекард 9. Бевара аз 10 ҳазора (-) ташкил мешуд ва 10 000 сарбозро дар бар мегирифт. Бевара дар сипоҳи Ашкониён ном гирифта ва фармондеҳи он гунд-солор (-) хонда мешуд 12. Дар сипоҳи Сосониён ташкил мешуд, ки ҳар кадоме 1 000 сарбозро дар бар мегирифт 13. Фармондеҳи гунд дар сипоҳи Сосониён низ гундсолор (-) номида мешуд 14. Аммо аз миёнаҳои садаи дар канори истилоҳи "гунд" истилоҳи "лашкар" дар осори адабии бавижа "Шоҳнома", бисёр ба кор рафтааст 8. Чунончи, Фирдавсӣ гуфта: Бирав бо сипоҳе ба кирдори кӯҳ, Гузин кун зи гурдони лашкар гурӯҳ 16. Дар сипоҳи Сомониён, Ғазнавиён ва Салҷуқиён фармондеҳи лашкарро "солори лашкар" ва "амири лашкар" мегуфтанд 17. Чунончи, "солори лашкар" дар "Шоҳнома" борҳо ба кор рафта ва аз бофтор чунин бар меояд, ки он мансабе поинтар аз сипаҳсолор буда ва мақоми ҷонишинӣ доштааст, чуноне ки генерал-лейтенант дар артишҳои урупоӣ ҷонишини генерал будааст: Чунин гуфт солори лашкар ба шоҳ, Ки "Фармони ту бартар аз чарху моҳ, Бад-он сон шавам, к-ам ту фармон диҳӣ, Ту шоҳи ҷаҳондориву ман раҳӣ" 16. Сипаҳро ба солори лашкар супурд, Бирафту ҷаҳондидагонро бибурд 16. Фарҳангистони Эрон бо пешниҳоди Анҷумани вожагузинии артиш дар соли 1935 "лашкар"-ро ҷойгузини истилоҳоти туркӣ-муғулии "тумон" (түмэн) ва фаронсавии "дивизюн" ва "сарлашкар"-ро ҷойгузини "амири тумон" кард 18, ки ҳамакнун дар Нерӯҳои мусаллаҳи Эрон дараҷае баробар бо генерал-лейтенант аст. "Лашкар" дар "Фарҳанги забони тоҷикӣ" 7 ва "Фарҳанги тафсирии забони тоҷикӣ" 8 оварда шудааст. Бо таваҷуҳ ба ин додаҳо, вожаҳои "лашкар" ва "лашкарсолор", ки дар қиёс бо "гундсолор" аз ибораи "солори лашкар" сохта шудааст, барои ҷойгузин кардани истилоҳи русии "дивизия" ба Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳод шудаанд 19. Нишонаҳои дараҷаи гундсолорӣ Пайвандҳо.
Генералиссимус

Генералиссимус (от — "калонтарин") — унвони олии ҳарбӣ дар қувваҳои мусаллаҳи чандин мамлакат. Генералиссимус ба сарлашкароне, ки вақти ҷанг ба якчанд артиш (маъмулан артишҳои иттифоқчиён) роҳбарӣ мекунанд, инчунин гоҳе ба намояндагони сулолаҳои шоҳӣ ва ё ходимони давлатӣ ҳамчун унвони фахрӣ дода мешуд. Нахустин бор соли 1569 ин унвонро шоҳи Фаронса Карли ба бародари 18-солаи худ (баъдтар шоҳ Генрихи) дод. Минбаъд дар асрҳои 16-18 унвони генералиссимусро дар Фаронса 4 нафар, дар Австрия 5 нафар, дар Олмон 1 нафар соҳиб шуданд. Дар Русия унвони генералиссимус аввалин бор насиби сардори артиш А. С. Шеин гашт. Баъдтар дар Русия ба унвони генералиссимус княз А. Д. Меншиков, шоҳзода А. У. Брауншвейтский ва лашкаркаши бузург А. В. Суворов соҳиб шуданд. Дар собиқ ИҶШС унвони генералиссимус ба И. В. Сталин (27.6.1945) дода шуд. Минбаъд Ф. Франко (Испания), Чан Кай Ши (Тайван), Ким Ир Сен (ҶХДК) унвони генералиссимус-ро гирифтанд.
Генератори Ван де Грааф

Генератори Ван Де Грааф — генератори баландшиддат, ки дар асоси амали электриконии навори диэлектрикии ҳаракаткунанда кор мекунад. Генератори аввалинро физики амрикоӣ Роберт Ван де Грааф соли 1929 сохта буд, ки бо он фарқи потенсиали то 80 киловолт ҳосил гардид. То соли 1933 генераторҳои нисбатан тавонои шиддаташон то 7 млн волт ихтироъ шуданд. Дар генераторҳои муосир ба ҷойи навор занҷирҳо истифода мешаванд, ки аз қисмҳои филиззӣ ва пластикӣ (пеллетронҳо) иборатанд. Дар оғоз Генератори Ван Де Грааф барои таҳқиқоти ҳаста бо мақсади шитобдиҳӣ ба зарраҳои барқанок истифода мешуд. Ҳоло барои шитобдиҳии зарраҳои барқанок усулҳои дигар истифода гардида, Генератори Ван Де Грааф барои тамсиласозии равандҳое, ки ҳангоми раъду барқ ба амал меоянд, инчунин барои ба вуҷуд овардани тахлияи раъд дар рӯйи Замин истифода мегардад.