ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Муҳаммад Наҷиб ар-Рубаъӣ

Муҳаммад Наҷиб ар-Рубаъӣ (- арбоби давлатии Ироқ. 14 июли соли 1958 ба унвони нахустин раиси ҷумҳурии Ироқ, 8 феврали соли 1963 бар асари табаддулоти низомӣ аз ҳокимят барканор гардид. Зиндагинома Соли 1904 дар Ироқ (вилояти Имперотурии Усмонӣ) таваллуд шудааст. Якҷоя бо Абдулкарим Қосим дар инқилоби 14 июли соли 1958 ширкат дошт. Подшоҳ Файсали табадулогарон пешниҳод карданд, ки таслим шаванд. Подшоҳ бо тамоми аҳли байташ аз қаср берун омаданд, ки ҳар яки онҳо дар болои сари худ Қуръон доштанд. Вакте ки онҳо аз қаср баромада рафтанд, лейтенант Абдулсаттор ал-Абосӣ бе фармон оташ кушода, қариб тамоми оилаи подшоҳро тирборон кард. Файсали баъдан бар асари захмҳои гирифтааш дар бемористоне, ки дар он ҷо ба табобат бурданд, даргузашт. Баъди ин ҳодисаҳо Абдулкарим Қосим сарвазири Ироқ шуд ва Наҷиб ар-Рубаъӣ раиси Шӯрои мустақил шуд. Дар ҷараёни табаддулоти 8 феврали соли 1963 Абдулқосем кушта ва Наҷиб ар-Рубаъӣ аз мақомаш барканор шуд. Муҳаммад Наҷиб ар-Рубаъӣ соли 1965 даргузашт. Пайвандҳо Нигаред низ.
Муҳаммадқул Нарзиқулов

Муҳаммадқул Нарзиқулов — доктори илмҳои биологӣ, профессор, Академики Академияи илмҳои ҶШС Тоҷикистон. Арбоби шоистаи илми ҶШС Тоҷикистон. Дорандаи Ҷоизаи давлатии ба номи Абӯалӣ ибни Сино. Зиндагинома Муҳаммадқул Нарзиқулов соли 1937 факултаи биологияи Университети давлатии Самарқандро хатм карда, дар аспирантураи он хондааст. Ходими илмии филиали тоҷикистонии Институти зоология ва паразитологияи АИ СССР, Иштирокдори Ҷанги Бузурги Ватанӣ. муаллими калони Институти педагогии Самарқанд ва Университети давлатии Самарқанд, ходими калони илмии шуъбаи биологияи филиали тоҷикистонии АИ СССР, директори Пажӯҳишгоҳи зоология ва паразитологияи Академияи илмҳои ҶШС Тоҷикистон (1951-1967, 1971-1985), саркотиби илмии Академияи илмҳои ҶШС Тоҷикистон кор кардааст. Ӯ соли 1985 дар Душанбе оламро падруд гуфтааст. Фаъолияти илмӣ Таҳқиқгари барҷастаи олами ҳашароти Тоҷикистон ва умуман Осиёи Миёна эътироф шудааст, дар дарёфти роҳҳу воситаҳои муҳофизати биологии ниҳоли пахта аз ҳашароти зараррасон саҳми босазо гузоштааст. Дар ин самт бори аввал ба ҳисоб гирифтани омилҳои экологиро ба миён гузошт, ҳашароти фоидабахши биосенози пахтазорро таҳқиқ карда, ба афзоиши ҳашароти зараррасон монеъ гардидани онро собит сохт. Ҳамчун энтомолог ба масъалаи тартиб, сохт ва муносибати мутақобилаи ҳашарот дар агробиосенози пахтазор диққати хос дода, усулҳои ҷадиди мубориза бо зараррасонҳои хоҷагии халқ муайян намуд, ки дар хоҷагиҳои пахтакори Тоҷикистон ва дигар ҷумҳуриҳои Осиёи Марказӣ аз санҷиш гузашта, фоидаи иқтисодӣ овардаанд. 1 Осор Мукофот Адабиёт.
Муҳаммад Наҷиб

Муҳаммад Наҷиб (феврал 1901 1 2 3, Хартум — 28 август 1984 1 2, Қоҳира 4) — низомӣ ва ходими давлатии Миср, аввалин президенти Ҷумҳурии Миср пас аз инқилоби соли 1952. Зиндагинома Муҳаммад Наҷиб дар оилаи низомӣ таваллуд шудааст. Вай дар коллеҷи Гордон дар Хартум, сипас дар Академияи ҳарбии Миср таҳсил кардааст. Дар соли 1918 ба ӯ рутбаи лейтенант дода шуд ва хидмати ҳарбиро дар Судон оғоз кард 5. Дар аввали солҳои 20-ум, ӯ аз Хартум ба Қоҳира кӯчид ва дар он ҷо аввал посбон буд ва сипас ба артиш рафт.
Муҳаммад Наҷибулло

Муҳаммад Наҷибулло, инчунин бо номи доктор Наҷиб (пушту — августи 1947, Гардез, Подшоҳии Афғонистон 27 сентябри 1996, Кобул, Иморати Исломии Афғонистон) — ходими давлатии афғон, фаъоли сиесӣ ва ҳизбӣ, дипломат: Президенти Афғонистон, Раиси Шӯрои инқилобии Ҷумҳурии Демократии Афғонистон, котиби генералии КМ Ҳизби ҳокими ҲХДА, Сардори Хадамоти иттилооти давлатӣ. Вай дар вазифаи раиси Хадамоти иттилооти давлатӣ барои усулҳои сахти худ 3 ва қобилияти хуби ташкилотчигӣ маъруф шуд, ки дар натиҷа таваҷҷӯҳи роҳбарияти шӯравиро ба худ ҷалб кард, ки бо дастгирии ӯ дар соли 1986 Бабрак Кормали истеъфокардаашро дар сарварии ҶДА иваз кард. Кӯшиш мекард, ки дастгирии ҳукуматро дар байни аҳолии Афғонистон васеъ кунад. Сиесати оштии миллӣ - ро оғоз намуда, изҳор дошт, ки омода аст бо намояндагони муҷоҳидон ҳукумати эътилофӣ таъсис диҳад ва ҲХДА аз монополияи ҳокимият даст кашад. Конститутсияи ҶДА соли 1987 қабулшуда исломро дини давлатӣ эълон кард, истифодаи шариатро иҷозат дод ва дигар зикри сотсиализм ё коммунизмро дар бар намегирифт 4. Гарчанде ки ин чораҳо муваффақ буданд, онҳо натавонистанд ба ҷанги шаҳрвандӣ хотима диҳанд. Наҷибулло аз вазъияти ноустувори худ огоҳ шуда, зидди хуруҷи нерӯҳои шӯравӣ аз кишвар баромад кард, ки он соли 1989 ба анҷом расид ва ҷанги шаҳрвандӣ бо шиддати бештар идома ефт. Пас аз як соли пошхӯрии ИҶШС, ҳукумати ҶДА аз дастгирии ҳукумати шӯравӣ маҳрум шуд ва дар алоҳидагии байналмилалӣ қарор гирифт. Наҷибулло дар Бинои миссияи СММ дар Кобул паноҳ бурд ва то соли 1996 дар он ҷо буд, то он даме ки аз ҷониби Толибон, ки ҳокимиятро дар Афғонистон ишғол карда буданд, забт ва кушта шуд.
Муҳаммад Нурӣ

Муҳаммад Ҳидояти Нурӣ (декабр 1929, Рашт — 31 июл 2010 1, Теҳрон) — омӯзгори овоз ва хонандаи эронӣ. Аз машҳуртарин оҳангҳои ӯ метавон ба "Ҷони Марям", "Каҳкашони ишқ" "Сарзамини маҳбуби ман" ва "Эрон Эрон" ишора кард. Зиндагинома Муҳаммади Нурӣ 1 дайи соли 1308 дар Рашт зода шуд. Муҳаммад нури фориғуттаҳсили Ҳунаристони театр, забон ва адабиёти инглисӣ аз Донишгоҳи Теҳрон, ва мабонии театр аз Донишкадаи улум иҷтимоӣ буд. Даҳаи 1320 (хуршедӣ) даврони оғоз навъе тафаккур дар шеъру мусиқии овозӣ дар миёни мардуми Эрон, бавежа насли ҷавон буд, ки бахшеро метавон мутаассир аз нашр ва пахш васеътари мусиқии илмӣ ва осори фолклори кишварҳои ҷаҳон аз тариқи радио ва сафаҳот граммофон донист. Муҳаммад Нурӣ дар ҳамин солҳо (синни навҷавони) бо хондани ашъор навине, ки бар рӯйи нағмаҳои рӯзи кишварҳои ғарбӣ ва бархе қатаоти классикии овозӣ суруда шуда буд, кори хонандагиро оғоз кард. Носир Ҳусайнӣ, афсари мусиқидони артиши Эрон аз мушаввиқони Муҳаммад Нурӣ будааст.
Муҳаммад Носир

Муҳаммад Носир — арбоби давлатӣ ва сиёсии Тунис аст, ки аз 25 июли 2019 1 то 23 октябри 2019 иҷрокунандаи вазифаи президенти Тунис буд. Президенти муваққат Дар охири моҳи июли соли 2019, пас аз марги раисиҷумҳури кишвар Қаъд Сибсӣ Носир иҷрокунандаи раиси ҷумҳуриро муваққат ба уҳда гирифт. Вай то ин замон аллакай бемор буд ва эълом дошт, ки пас аз интиқоли қудрат ба президенти нави мунтахаби Тунис дар тирамоҳи ҳамон сол, аз умури сиёсӣ канор меравад. Ба ӯ бечунучаро муяссар шуд, ки мақсадашро иҷро кунад. Моҳи октябр дар даври дуюми интихоботи президентӣ ба ӯ муясар гардид, ки президенти Тунис интихоб шавад. Охири моҳи октябр ба дасти Қаис Саид гузаштани хокимият сурат гирифт ва Носир ба истеъфо рафт.
Муҳаммад Раббонӣ

Мулло Муҳаммад Раббонӣ (пушту е 1956, Пашмол, Шоҳигарии Афғонистон 21 апрели 2001, Равалпинди, Покистон) — фармондеҳи саҳроии афғон, яке аз асосгузорон ва пешвоени асосии ҷунбиши Толибон. Вай пас аз Мулло Муҳаммад Умар дуюмин шахс дар иерархияи Толибон буд.
Муҳаммад Ноҷӣ ал-Атарӣ

Муҳаммад Ноҷӣ ал-Атарӣ (насл. 1944, Ҳалаб) - арбоби давлатии Сурия, сарвазири Сурия аз 10 сентябри 2003 то 29 марти 2011. Ҳаёти аввалӣ ва таҳсилот Отарӣ соли 1944 дар Ҳалаб таваллуд шудааст ва дар риштаи меъморӣ таҳсил кардааст ва дар Нидерландия дипломи шаҳрсозӣ гирифтааст. Забонҳои фаронсавӣ, инглисӣ ва испаниёиро хуб медонад 1. Аз марти соли 2000 - узви Кумитаи Марказии Баас. Соли 1967 Донишгоҳи механикии Ҳалабро хатм кардааст. Соли 1972 Донишгоҳи меъмории Амстердам. Фаъолияти сиёсӣ Соли 1966 ба сафи Баас дохил шуд. Аз соли 1983 то соли 1987 раиси Шӯрои шаҳри Ҳалаб буд. Аз марти соли 2000 - узви Кумитаи Марказии Баас. Моҳи марти соли 2003 раиси Шӯрои мардумӣ (парлумони Сурия) таъин шуд ва дар моҳи сентябри ҳамон сол раҳбарии ҳукуматро бар ӯҳда дошт 2. Сарвазири Сурия Ӯ бори аввал 10 сентябри соли 2003 сарвазир таъин шуд. Гуфта мешавад, ки номзадии ӯ ҳам "тамоюлҳои технократӣ ва ҳам баасиро" дар сиёсати Сурия муттаҳид мекунад 3. 29 марти соли 2011 тамоми кобинаи вазирон ба нишони эътироз бар зидди режим истеъфо дод 4. 3 апрели соли 2011 президент Асад Одел Сафарро вориси Атарӣ таъин кард.
Муҳаммад Саид Пошо

Муҳаммад Саид Пошо (17 март 1822 1, Қоҳира — 17 январ 1863 1, Қоҳира) — волии Миср.
Муҳаммадсаид Аттор

Муҳаммад Саид ал-Аттор буд. 2 Пайвандҳо.
Муҳаммад Сидқӣ Сулаймон

Муҳаммад Сидқӣ Сулаймон - ходими давлатии Миср, сарвазири Миср. Зиндагинома.
Муҳаммад Саидбеки Дарвозӣ

Муҳаммад Саидбек ибни Мир Ҳокимбек ибни Мирзо Неканҷоми Дарвозӣ (1831, деҳаи Кеврон, Дарвоз — 1892, ҳамон ҷо) — шоир и форс-тоҷик. Зиндагинома Маълумоти ибтидоиро дар зодгоҳаш гирифта, таҳсили улумро дар яке аз мадрасаҳои Фарғона идома дод. Пас аз хатми мадраса ба зодгоҳаш баргашта, ба деҳқонӣ ва иншои шеър шуғл меварзид. Соҳибдевон будааст. Девонаш дар дасти хешовандонаш дар Афғонистон маҳфуз аст. Дар тазкираҳо, баёзҳо ашъори парокандааш — ғазалҳо, рубоиҳо сабт гардидаанд. Баъзе шеърҳояш дар пайравии Мирзо Абдулқодири Бедил суруда шудаанд. Абёти зер аз ӯст: Кай бувад, ё Раб, ки сайри он хами абру кунам, Хешро ҷо дар нигоҳи наргиси ҷоду кунам? Партави иқбол кай бар фарқи ман тобад, ки то Ҳамчу гул рухсораи рангини ӯро бӯ кунам? Нафҳае з-он хоки мушкинаш агар бар ман вазад, Кай таманнои Хутан ё нофаи оҳу кунам? Давлату дороиву иқболи ҷамшедӣ марост, Дасти худ гар ҳалқа андар ҳалқаи он мӯ кунам. Чашми Дарвозӣ агар маҳрам ба дидорат шавад, Ғайри дидори ту, ҷоно, ҷумларо як сӯ кунам.
Муҳаммадризо Паҳлавӣ

доктори фахрии Донишгоҳи Ҳарвард Муҳаммадризо Паҳлавӣ (26 октябр 1919 1 2 3, Теҳрон 1 — 27 июл 1980 2 3 4, Қоҳира) — шоҳи охирини Эрон аз сулолаи Унвони пуррааш Аълоҳазрат Шоҳаншоҳ Ориёмеҳр (унвони низомияш Бузургартишторон ва хитобаш Аълоҳазрати Ҳумоюн). Зиндагинома Дар замони ҳукмронии Мухаммадризо ғарбикунонии Эрон зиёд шудан мегирифт, қадамхо ба сӯи ҳуқуқҳои занҳо баробар шуд, ки ин вазъи номусоидии мусулмонони шиамазҳаб мегардид. Ӯ алокахояшро бо анъанаҳои исломи кандан мехост хатто солшумории ҳиҷрӣро каме вакт ба солшумори аз замони Ҳахоманишиён 2595 соли шоҳаншоҳи эълон карда буд, баъд маҷбур шуд ки ин навовариро барҳам диҳад. Инқилоби исломии соли 1979 ҳокимияти шоҳаншоҳиро сарнагун мекунад ва шоҳ маҷбур мешавад ватанро тарк карда дар бадарғагӣ зиндагони кунад ва соли дигараш вафот мекунад, бар сари давлат пойдеворони исломи бо сарварии Оятулло Ҳумайнӣ омада дар инқилоб ғалаба мекунад ва давлати наве бо номи Ҷумҳурии Исломии Эрон ташкил меёбад. Ҷанги дуюми ҷаҳони ва оғози ҳукмронӣ.
Муҳаммад Осимӣ

Муҳаммад Осимӣ (Муҳаммад Сайфиддинович Осимӣ — 1996) — фаласуф, доктори илмҳои фалсафа, академики Академияи илмҳои ҶШС Тоҷикистон, Арбоби шоистаи илми ҶШС Тоҷикистон. Президенти Академияи илмҳои ҶШС Тоҷикистон 3. Зиндагинома Муҳаммад Осимӣ Донишгоҳи давлатии Самарқандро хатм кардааст, депутати Совети Олии ИҶШС (даъватҳои 7 ва 14) ва аъзои КМ ҲК Тоҷикистон буд. Фаъолияти илмӣ Самтҳои асосии фаъолияти илмӣ: фалсафаи табиатшиносӣ; таърихи фалсафа, илм, забон, адабиёт. Муаллифи зиёда аз 10 асар ва 250 мақолаҳои илмӣ мебошад. Таълифотҳои ӯро масъалаҳои худшиносӣ, тадқиқи паҳлӯҳои осори Амир Хусрави Деҳлавӣ, масоили ҳастишиносӣ, аз ҷумла тасвири физикии олам ва муаррифинамоии нақши тоҷикон дар рушди тамаддуни ҷаҳонӣ фарогир мебошанд. 4 Осори илмӣ Ҷоизаҳо Эзоҳ Адабиёт.
Муҳаммад ибни Сурӣ

Муҳаммад ибни Сурӣ — малики дудмони Ғуриён (қарни —1011), писари Амир Сурӣ.
Муҳаммад Собиров

Муҳаммад Оламович Собиров — арбоби давлатии шӯравӣ ва рус. Сарвазири Ҷумҳурии Тотористон аз 30 августи соли 1990 то 16 январи соли 1995. Зиндагинома Зодаи деҳаи Ново-Курмашевои ноҳияи Кушнаренковский, РАСС Бошқирдистон. Соли 1936 бо оилааш ба деҳаи Кушнаренково кучида, дар мактабҳои ибтидоӣ ва миёна таҳсил кардааст. Соли 1955 Институти нефти Уфаро бо ихтисоси пармакунии чоҳҳои нефту газ бо унвони инженери куҳкан хатм кардааст. Худи хамон сол дар контораи пармакунии рақами 2-и "Алметьевбурнефть" ба сифати пармачӣ ба кор шурӯъ кард, баъд инженери калон, ҷонишини сардори шӯъбаи истеҳсолӣ-техникӣ, аз вазифаи котиби комитети партиявии трест озод шуд. Соли 1958 ба сафи КПСС қабул шуд. Соли 1965 котиби дуюми комитети шаҳрии Алметевск и КПСС интихоб шуд. Аз соли 1968 то соли 1981 мудири трести "Востокмонтажгаз", аз соли 1981 то соли 1984 сардори иттиҳодияи "Татнефтестрой" буд. Соли 1983 Академияи хоҷагии халқи назди Шӯрои Вазирони СССР-ро хатм кардааст. Соли 1984 ба ҳайси муовини Раиси Шӯрои Вазирон дар ҳукумати ҶМШС Тотористон ба кор рафт. Вакили Совети Олии ҶМШСТ интихоб шудааст. Соли 1989 Раиси Совети Вазирони ҶМШСТ таъин шуд. Аз соли 1990 инҷониб ӯ фаъолона ҷонибдори соҳибихтиёрии Тотористон буд, ки бояд ба истиқлолияти иқтисодии ҷумҳурӣ асос ёбад. Аз соли 1991 то 1995 сарвазири Ҷумҳурии Тотористон буд. Вакили Шӯрои Олии Федератсияи Русия интихоб шудааст. Солҳои 1995-1999 вакили халқи Ҷумҳурии Тотористон, аъзои Президиуми Совети давлатии Ҷумҳурии Тотористон буд. Соли 1998 раиси Ҳизби ҷумҳурихоҳи Тотористон интихоб шуд. Дар ҳамон сол номзадии ӯ ба мақоми раиси порлумони ҷумҳуриявӣ пешбарӣ шуд, аммо Муҳаммад Собиров аз номзадии шаҳрдори Набережние Челни Рафгат Олтинбоев пуштибонӣ кард ва раисиҷумҳури Тотористон Минтимер Шаймиев ба ин вазифа Фарид Мухаметшинро тавсия кард. Шахсан сафари Қазон ва як қатор консертҳои овозхон Алла Баяноваро дар моҳи ноябри соли 1992 ташкил кард.
Муҳаммад Солеҳ

Муҳаммад Солеҳ (1455, Хоразм — 1535, Бухоро) — таърихнигор, нависанда, хаттот ва шоир и зуллисонайни форс-тоҷик, муаллифи асари таърихии манзуми "Шайбонинома".
Муҳаммад Сӯфии Самарқандӣ

Муҳаммад Сӯфии Самарқандӣ — нависанда, таърихнигор ва тарҷумон и форс-тоҷик, мутарҷими "Рабеъу-л-аброр ва мухтору-л-ахёр"-и Замахшарӣ ба форсӣ.
Сӯфии Мозандаронӣ

Муҳаммад Сӯфии Мозандаронӣ — шоир и форсизабони Ҳиндустон. Зиндагинома Аз Сӯфии Мозандаронӣ тақрибан 4 ҳазор байт (ғазал, қасида, рубоӣ) боқи мондааст. Сӯфии Мозандаронӣ дар тазкираи "Майхона" ҳамчун муаллифи соқинома зикр шудааст. Соқиномаи ӯ яке аз беҳтарин соқиномаҳо дар адабиёти форс-тоҷик ба шумор меравад. Тазкирае дар бораи шоирони форсизабон бо номи "Бутхона" ба қалами Сӯфии Мозандаронӣ мансуб аст. Дар ашъори Сӯфии Мозандаронӣ мавзӯъҳои анъанавии адабиёти форс-тоҷик (ишқ, ғами ҳиҷрон, ҷудоӣ, панду насиҳат ва ғайра) ба назар мерасанд. Дар эҷодиёти ӯ афкори озодандешӣ мушоҳида мешавад. Аз ин рӯ баъзе муосиронаш уро кофир хондаанд. Намунаҳо аз эҷодиёти Сӯфии Мозандаронӣ: Маро ба вақти ҷудоӣ чу шамъ мурдан беҳ, Ки зинда монаму бе дӯст бингарам ҷоро. Ба ҳар ҷо ҷӯшад обе аз дили хок, Магӯ чашма, ки чашми гирянокест. Шикофи ҳар заминеро, ки бинӣ, Гиребонпорае ё синачокест.
Муҳаммад Султонов

Султонов Муҳаммад Имомалиевич (22 декабри соли 1992, ноҳияи Ёвон, Тоҷикистон) — футболбози тоҷиктабори рус, нимҳимоятгари дастаи "Нижний Новгород". Зиндагинома Муҳаммад Султонов 22 декабри соли 1992 дар ноҳияи Ёвони вилояти Хатлони Тоҷикистон таваллуд шуда, писари чоруми оила мебошад. Пас аз як соли таваллуди Муҳаммад оилаи ӯ ба Душанбе мекучанд. Соли 2002 онҳо ба шаҳри Каменкаи вилояти Пенза муҳоҷират карданд ва дар он ҷо Султонов дар мактаби варзишии кӯдакон ва наврасони 1 зери роҳбаврии мураббӣ Дмитрий Галкин ба тамрин пардохт. Соли 2007, пас санҷиш ба академияи ЦСКА, ки аз 1000 ширкаткунандагон як нафар бояд мегузашт, Муҳаммад ба ин ноил шуд. Қаҳрамони Русия байни ҷавонон. Дар мавсимҳои 12 ӯ 48 бозӣ гузаронида, дар чемпионати ҷавонон 9 гол задааст. Моҳи феврали соли 2012 ба дастаи Локомотиви Маскав гузашт 2. Дар қисми баҳории мавсими 201314 ӯ дар клуби ФНЛ Спартак-Налчик бозӣ мекард. Ӯ мавсими 201415 -ро дар клуби "Тосно" гузаронид, ки бо он тим барандаи медали биринҷии чемпионат шуд ва дар бозиҳои плей-офф барои ба Лигаи бартари Русия расидан аз дастаи Ростов шикаст хӯрд. Ду мавсими оянда дар ҳайати дастаи "Шинник"-и Ярославл бозӣ кард. Тобистони соли 2017 ӯ ба клуби Ротор-Волгоград гузашт. Дар оғози мавсими 201819 ӯ маҷрӯҳ шуд — шикастани бандҳои салиби зону, ки барқароршавиаш вақти зиёдро гирифт 3. Муҳаммад султонов мувофиқи баҳодиҳии мухлисон се маротиба беҳтарин футболбози чемпионати ФНЛ эътироф шуд (апрел, май, ноябри соли 2019). 11 августи соли 2020 ӯ дар Премер Лига аввалин бозии худро дар майдони худ бо дастаи Зенит анҷом дод. Ҳаёти шахсӣ Ҳамасараш Кристина Султонова, ки бо ӯ дар кӯдакӣ дар шаҳри Каменка шинос шуда буд, 3 августи соли 2016 издивоҷ кард.
Муҳаммад Тоҳирхоҷаи Зарир

Зарир Муҳаммад Тоҳирхоҷаи Ҷӯйбории Бухороӣ, лақабаш Узбакхоҷа (? — 1889, Бухоро) — шоир и форс-тоҷик. Зиндагинома "Зарир" тахаллуси шоирии ӯст, ки ба сабаби кӯри модарзод буданаш онро интихоб кардааст (маънои калимаи арабии "зарир" кӯр аст). Дар ин бобат чунин гуфтааст: Баски дилгир аст тарзи суҳбати аҳли ҷаҳон, Аз азал дониста чашми хеш пӯшидам аз он. Қуръон ва дигар китобҳои динӣ, улуми расмии даврро аз худ карда буд. Аз абёти гузаштагон беш аз 5 ҳазор байтро аз ёд медонист. Шахси донишманд, хушсуҳбат, маҳфилоро буд. Дар хонааш аҳли адаб ҷамъ омада, маҳфили шеърхонӣ, мушоира баргузор мекарданд. Дӯстдори аҳли адаб буд, махсусан, Шамсуддин Шоҳинро дӯст медошт; ӯро ба фарзандӣ қабул карда буд. Шоҳин дар асараш "Туҳфаи дӯстон" мадҳияе дар бораи ӯ иншо кардааст: Худоро, чӣ сеҳр асти тақдири ӯ, Ки эъҷози ғайбат дар зери ӯ. Агар мурдадил бишнавад нуктааш Хирад баркушояд раги сактааш.. Тахаллус ба шеъраш аз он шуд Зарир, Ки нодида мӯ мекашад аз хамир.. Абёти зерин намунае аз сурудаҳои ӯянд: Кай чашми дилам бо ту дучор афтаду гиряд, Чашми ту ба рӯи мани зор афтаду гиряд. Умрест, ки бар сар ба ҷуз инам ҳавасе нест, К-андар қадамат як-ду-се бор афтаду гиряд. Гоҳо, ки фитад чашм бар он гесуву ораз, Аз шавқ басо лайлу наҳор афтаду гиряд.. Бифрист, Зарир, ин ғазали тар сӯи Омул, То марқади Толиб ду-се-чор афтаду гиряд. Ғазали мазкур дар пайравии Толиби Омулӣ гуфта шудааст.
Сухарто

Сухарто, аз соли 1991 инчунин ҳамчун Ҳоҷӣ Муҳаммад Сухарто — як арбоби низомӣ ва давлатдори Индонезия аст. Генерал-лейтенант; соли 1997 ба ӯ унвони махсуси ҳарбии Генерали Калон. Президенти дуюми Индонезия дар соли 1966, тибқи фармони президент Сукарно, аз номи ӯ ҳуқуқи амал карданро гирифт, Пас аз истеъфои Сукарно аз соли 1967 то 1968 муваққатан иҷрокунандаи вазифаи президент буд, аз соли 1968 то 1998 расман вазифаи президентро ишғол кард. 1 феврали соли 1966 Сухарто ба унвони генерал-лейтенант таъин шуд, дере нагузашта вай вазири мудофиа таъин шуд. 11 марти соли 1966 Сукарно декрети маъруф ба Суперсемар - ро имзо кард (Фармони 11 март), ки тибқи он Сухарто ҳуқуқи аз номи президент амал кардан - ро гирифт. 12 марти соли 1967 Конгресси муваққатии машваратии халқӣ (КММ) Сукарноро аз вазифаи президент барканор карда, Сухарторо иҷрокунандаи вазифаи президент таъин кард; Президенти собиқ Сукарно ба ҳабси хонагӣ гирифта шуд. 27 марти соли 1968 дар иҷлосияи махсуси Конгресси муваққатии машваратии халқӣ Сухарто расман ба мақоми президенти Индонезия интихоб шуд.
Муҳаммад Траоре Дярра

Муҳаммад Траоре Дярра (ноябри 1994, Барселона, Испания) — футболбози испанӣ, ҳамлагар.
Муҳаммад Фузулӣ

Муҳаммад ибни Сулаймон, мутахаллис ба Фузулӣ — шоир ва мутафаккири форсигӯи Озарбойҷон, муаллифи қасидаи "Анису-л-қалб" ба Зиндагинома Асарҳояш ба забонҳои туркӣ (озарбойҷонӣ), форсӣ ва арабӣ таълиф шудаанд. Фузулӣ дар назди падараш савод бароварда, таҳсилро дар мадрасаи Бағдод давом дод. Чанд сол дар мадрасаи Бағдод мударрис буд. Фузулӣ дар забонҳои туркӣ ва арабӣ се девони ғазалиёт ва қасоид дорад. Девони форсии ӯ 392 ғазал, девони туркиаш 295 ғазалро дар бар мегирад. Фузулӣ ғазалҳояшро дар пайравин Ҳофиз эҷод кардааст. Дар ғазалиёти ӯ олами маънавии инсон, туғёни ҳиссиёт тасвир ёфта, одамони ҷоҳилу разил сахт мазаммат шудаанд. Ғазалиёташ аз таъсири тасаввуф холӣ нест. Фузулӣ шаклу мазмуни ғазалро содда карда, шеваи наверо пеш гирифтааст, ки онро ғазали фузуливор гуфтаанд. Достони "Лайлӣ ва Маҷнун" аз ҷумлаи беҳтарин асарҳои Фузулӣ мебошад. У дар ин достон, ки бо "Лайлй ва Маҷнун"-и Ҷомӣ ва Ҳотифӣ ҳамбастагӣ дорад, ба рӯзгори қаҳрамонони худ тағйироти ҷиддӣ даровардааст. Як ҷиҳати ҷолиби диққати достони Фузулӣ дар он аст, ки шоир барои боз ҳам беҳтар ифода намудани ҳиссиёти қаҳрамонон аз вазну сюжети асосии асар берун рафта, дар он бисёр ғазалҳои худро истифода бурдааст. Ин достон дар байни халқҳои туркизабон шӯҳрати зиёде доштааст. Дигар асарҳои Фузулӣ "Матлаъу-л-эътиқод" низ ба қалами ӯ тааллуқ дорад. Шоирони тоҷик (Исо-махдум, Кошифи Хуҷандӣ, Комили Ҳисорӣ, Айнӣ, Лоҳутӣ) ғазалҳои Фузулиро назираву тазмин кардаанд. Асарҳои Фузулӣ ба забонҳои арабӣ ва форсӣ ба табъ расидаанд. Дар Боку ҳайкали ӯ гузошта шудааст.
Муҳаммад Субҳон

Адиб ном номи аслӣ Муҳаммад Субҳон тасвир тавсифи тасвир ном ҳангоми таваллуд номи пурра тахаллусҳо таърихи таваллуд 10.07.1945 зодгоҳ Муҳаммад Субҳон — нависанда, Ҷанговари интернатсионалист, Узви вобастаи Академияи илмҳои байналхалқӣ оид ба экология, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон Зиндагинома Муҳаммад Субҳон 10 июли соли 1945 дар деҳаи Қалъачаи Қалони ноҳияи Ӯротеппа (ҳозира ноҳияи Истаравшан) таваллуд ёфтааст. Соли 1962 мактаби миёнаи 7-ро ба итмом расонда, ҳамон сол донишҷӯи факултаи табиатшиносию ҷуғрофияи Донишкадаи давлатии омӯзгории Ленинобод шудааст. Баъди хатми донишкада дар Институти зоология ва паразитологияи ба номи Е.Н.Павловскийи АИ ҶТ ба фаъолияти илмӣ пардохта (1967 1985), аз дараҷаи лаборанти калон то ходими калони илмӣ ба камол расидааст. Соли 1971 вориди аспирантура шуда, 3 сол дар шаҳри Ленинград (ҳозира Санкт-Петербург) рисолаи илмӣ навиштааст ва сазовори унвони номзади илмҳои биология шудааст. Солҳои 1976-1979 котиби аввали Кумитаи комсомоли Академияи илмҳои ҶШС Тоҷикистон буда, солҳои 1980-1981 дар сафи Қувваҳои Мусаллаҳи Шӯравӣ (дар Афғонистон) адои хидмат кардааст. Сипас, то соли 1983, дар Институти зоология ва паразитология ҳамчун корманди калони илмӣ фаъолият бурдааст. Соли 1984 дигарбора Афғонистон рафта, соли 1985 ба Ватан баргаштааст ва сардори Раёсати илму техникаи Вазорати сабзавоту меваҷоти ҷумҳурӣ таъйин шудааст. Баъдан, солҳои 1986-1989, сардори Шуъбаи ҳифзи муҳити зисти Кумитаи агросаноатӣ, солҳои 1990-1992 сардори Сарраёсати назорати давлатии Вазорати ҳифзи табиати ҷумҳурӣ будааст. Солҳои 1992-1999 дар вазифаҳои котиби илмӣ, раиси Маркази илмӣ, мудири шуъба, муовини раиси Маркази илмии Хуҷанди Академияи илмҳои ҷумҳурӣ фаъолият бурдааст. Аз моҳи апрели соли 1999 то 2003 нахуст муовини раиси Ҳаракати ваҳдати миллӣ ва эҳёи Тоҷикистон дар вилояти Суғд баъдан ноиби ректори ДДҲБСТ ва мушовири шуъбаи Суғдии Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон, аз ноябри соли 2011 корманди Ҷамъияти дӯстӣ ва равобити фарҳангии Тоҷикистон бо кишварҳои хориҷа дар вилояти Суғд мебошад. Соли 1996 ба узвияти Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон пазируфта шудааст. Эҷодиёт Зиёда аз 60 мақолаи илмию оммавӣ, китобҳои "Луғати русӣ - тоҷикӣ аз зоология", "Асрори табиат", "Ҳифзи табиати кишвар", "Ҳифзи табиаткори зиндагӣ", афсонаҳои "Лаклаки сафед", "Ишқи мор", "Шоҳпаланг", "Наҳанги мӯйлабдор" ва ғ. зодаи қалами ӯстанд. Китобҳои барои наврасон таълифкардаи вай "Қози якпо", "Лаби уштур овезон", "Асрори табиат", "Қиссаи лаклаки сафед", "Наҳанги мӯйлабдор", "Марди латтапайванд" мақбули ҳамагонанд. Қиссаҳои мустанади "Нури Самарқанд", "Тақдир", "Ҷонфидои Машриқзамин", "Қиссаи Фозилпаҳлавон", "Гули сурхи Истаравшан", "Сарнавишт", "Мирзоёни ҷонфидо", "Ҳомиён", "Марди соҳибхирад" -аш ба гунаи китобҳои алоҳида мунташир гардидаанд. Ҳикояҳояш бо забонҳои русӣ, ӯзбекӣ, булғорӣ тарҷума шудаанд. Ҷоизаҳо.