ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Муродбахш (деҳа, н. Фархор)

Муродбахш — деҳа дар ҷамоати деҳоти 20-солагии Истиқлолияти Тоҷикистони ноҳияи Фархор. Аз Муродбахш то маркази ҷамоат 8 км, то маркази ноҳия 13 км. Аҳолиаш 1016 нафар, тоҷикон.
Муродбоев (ноҳияи Ҷетисой)

Муродбоев Мұратбаев) — деҳа дар вилояти Туркистони Қазоқистон. Дар ноҳияи Ҷетисой ҷойгир аст. Аҳолӣ Дар соли 2009 1135 нафар аҳолӣ дошт.
Муродиф

Муродиф, синоним (аз "ҳамроҳ" + "ном") — калимаҳое мебошанд, ки аз ҷиҳати таркиби овозӣ ҳархела буда, як маъно ё маъноҳои ба ҳамдигар наздикро ифода мекунанд. Ба монанди: Ситамгар.
Муродбоев

Муродбоев Мұратбаев) — деҳа (ауыл) дар вилояти Туркистони Қазоқистон. Дар ноҳияи Келес ҷойгир аст. Дар соли 2009 тибқи барӯйхатгирии аҳолӣ 1933 нафар аҳолӣ дошт.
Муродии Бухороӣ

Абулҳусайн Муҳаммад ибни Муҳаммад Муродии Бухороӣ — шоир и шуҳратманди даврони Сомониён. Зиндагинома Бино ба гуфтаи Саолибӣ ("Ятимату-д-даҳр") Муродии Бухорои дар замони салтанати Сомониён зиставу эҷод карда, шуҳрати зиёде ёфтааст. Муродии Бухорои яке аз ҳамсуҳбатони устод Рӯдакӣ буда, пеш аз ӯ вафот кардааст. Рудакӣ дар ин бора бо матлаъи зерин марсияе навиштааст: Мурд Муродӣ, на щамоно, ки мурд, Марги чунин хоҷа на корест хурд Муродии Бухороӣ аз шоирони соҳибдевон буда, ба арабӣ низ шеър месурудааст, вале аз ашъори арабиаш 27 байт ва аз форсӣ тоҷикиаш 2 байт маҳфуз мондааст.
Муродилло Нуруллоев

Муродилло Нуруллоев (15 ноябри 1953, деҳаи Урметани ноҳияи Айнӣ, ҶШС Тоҷикистон — 23 сентябри 2018, Тоҷикистон) — физикдон и тоҷик, доктори илмҳои физикаю математика, профессор. Зиндагинома Нуруллоев Муродилло 15 ноябри соли 1953 дар деҳаи Урметани ноҳияи Айнӣ дар оилаи деҳқон таваллуд шуда, мактаби миёнаро дар зодгоҳаш хатм намудааст. Баъди хатми мактаби миёна дар сафи Қувваҳои мусаллаҳи собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ адои хидмати Ватан намуда, сипас соли 1975 ба факултети физикаи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон дохил шуда, ин боргоҳи илму маърифатро соли 1980 бо ихтисоси физика хатм намудааст. Фаъолияти корӣ Фаъолияти кориашро соли 1980 ба ҳайси лаборанти калони кафедраи оптика ва спектроскопияи факултети физикаи ДМТ оғоз намудааст. Аз соли 1980 то соли 1997 дар вазифаҳои лаборанти калон, мудири лабораторияи таълимии факултети физикаи ДМТ, аспиранти шуъбаи рӯзонаи кафедраи оптика ва спектроскопияи факултети физикаи ДМТ, ходими илмӣ ва ходими калони илмӣ, муаллими калон, сипас иҷрокунандаи вазифаи дотсенти кафедраи оптика ва спектроскопияи факултети физикаи ДМТ, докторанти кафедраи оптика ва спектроскопияи факултети физикаи ДМТ, муовини ректори ДМТ оид ба илм, сардори шуъбаи илм ва таъбу нашри Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон, ҳамзамон дотсенти кафедраи оптика ва спектроскопияи факултети физикаи ДМТ, сардори шуъбаи аттестатсия, аккредитатсия ва иҷозатномадиҳии Хадамоти давлатии аттестатсионии Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолият намудааст. Аз соли 2003 то лаҳзаҳои охири ҳаёт дар вазифаи профессори кафедраи оптика ва спектроскопияи факултети физикаи ДМТ кор кардааст. Фаъолияти илмӣ Баъд аз хатми шуъбаи аспирантура зери унвони "Межмолекулярные взаимодействия в жидком морфолине и его растворах по данным инфракрасной спектроскопи" соли 1987 рисолаи номзадӣ ва соли 2002 дар мавзӯи "Влияние замещения на спектроскопические и донорно-акцепторные свойства органических соединений различного класса 1 " рисолаи докториашро ҳимоя намуда, муаллифи зиёда аз 150 мақолаю фишурдаи илмӣ, китоби дарсӣ ва васоиту дастурҳои таълимию методӣ мебошад, ки онҳо дар маҷаллаҳои ватанию хориҷӣ ба нашр расидаанд 2 2. Ҷоизаҳо Муродилло Нуруллоев барои хидматҳои бисёрсола дар соҳаи илму маориф ва тарбияи ҷавонон бо нишони сарисинагии "Аълочии маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон" қадршиносӣ шудааст. Даргузашт Муродилло Нуруллоев 23 сентябри соли 2018 аз олам даргузашт.
Муродтеппа

Муродтеппа — деҳа дар ҷамоати деҳоти Фирӯзаи ноҳияи Носири Хусрав. Аз Муродтеппа то маркази ҷамоат 7 км, то маркази ноҳия 7 км. Аҳолиаш 1262 нафар, тоҷикон.
Муродулло Шерализода

Муродулло Шерализода (Муродулло Шералиев апрел 1945, Кулолӣ, вилояти Суғд — 5 май 1992, Душанбе) — рӯзноманигори тоҷик. Муродулло Шералиев соли 1945 дар ноҳияи Панҷакенти вилояти Суғд таваллуд шудааст. Хатмкардаи Институти давлатии педагогии шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко). Корнома Дар вазифаҳои ходими адабии редаксияи рӯзномаи "Маориф ва маданият" ва ёрдамчии Котиби якуми КМ ПК Тоҷикистон ифои вазифа намуд. 5 октябри соли 1990 бо Қарори Совети Олии ҶШС Тоҷикистон Сармуҳаррири Рӯзномаи "Садои мардум" — органи Совети Олии ҶШС Тоҷикистон таъйин гардид. 5 майи соли 1992, ки бозиҳои сиёсии мансабхоҳони бегонапараст оғоз гардида, вазъи Тоҷикистонро хеле муташанниҷ гардонда буд, аз тири раҳокардаи нохалафе шаҳид гардид.
Муродҷон Тӯйчиев

Муродҷон Тӯйчиев - варзишгар, гуштигири тоҷик, ғолиби озмун дар вазни то 120 кг 1 ва барандаи медали биринҷии Бозиҳои осиёӣ.
Муром (ноҳияи Шебекин)

Муром — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Шебекин, ки дар вилояти Белгород қарор дорад, дохил мешавад.
Муром

Муром — шаҳрест дар вилояти Владимир дар Русия аст. ҳолиаш 126901 нафар аст.
Муроран

Муроран — яке аз шаҳрҳои префектураи Ҳоккаидо, Ҷопон аст.
Муромтсовка (ноҳияи Эхирит-Булагат, Иркутск)

Муромтсовка — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Эхирит-Булагат, ки дар вилояти Иркутск қарор дорад, дохил мешавад.
Муромский (ноҳияи Муром)

Муромский — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Муром, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.
Муромка Малая (ноҳияи Верхнеландехов, Иванов)

Муромка Малая — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Верхнеландехов, ки дар вилояти Иванов қарор дорад, дохил мешавад.
Муромтсево (ноҳияи Судогод)

Муромтсево — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Судогод, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.
Мурото

Мурото — яке аз шаҳрҳои префектураи Кочи, Ҷопон аст.
Мурруд Бону

Мурруд Бону (Мируд) — яке аз занони наҷибзодаи Соонӣ, ҳамсари Ардашери Бобакон ва модари Шопури.
Муртазо Гударзӣ

Муртазо Гударзӣ (1; зод. 1979) — оҳангсоз 2, муҳаққиқ, навозандаи дутори Хуросон ва хонандаи мусиқии суннати эронӣ, ки бештар бар рӯйи мусиқии маҳаллии шимоли Хуросон тамаркуз дорад. Ӯ тарроҳ ва созандаи "дутори муосир" аст ва ҳамакунун дар Теҳрон ва Караҷ ба омӯзишт дутор ва овозт хуросонӣ машғул аст. Зиндагинома Гударзӣ аз маҳзари устодон бузурге назири Ҳоҷҷ Қурбон Сулаймонӣ, Ҳоҷҷ Ҳусайни Ягона, марҳум Исмоил Сатторзода, Муҳаммади Ягона, Ҳасан Қудратӣ баҳра бурдааст. Токунун аз вай олбуми мусиқии маҳаллии "Қучон", олбуми "Шохтоӣ", олбуми "Абрешими тараб", олбуми "Раҳгузор", олбуми "Пайванд" ва олбуми "Сабурӣ" мунташир шудааст. Ҷоизаҳо ва фаъолиятҳои ҳунарӣ.
Ҷамшед Муртазозода

Ҷамшед Саидалӣ Муртазозода — ҳуқуқшинос, олим, доктори илмҳои ҳуқуқшиносӣ, вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати.
Мурсия

Мурсия (Мурсия) - шаҳр дар ҷанубу шарқи Испания, маркази маъмурии ҷамоати мухтори Мурсия ва музофоти ҳамном мебошад. То 1 январи соли 2012, шумораи аҳолии Мурсия 441 354 нафарро ташкил дод, ки ин шаҳрро дар байни шаҳрҳои Испания дар ҷои 7 мегузорад. Таърих Мардум Иқлим Иқтисод Фарҳанг Ҷозибаҳои гардишгарӣ Нигаред.
Муртазо Зайниддинов

Муртазо Зайниддинов (3 декабри 1954, Ворух, Исфара, ҶШС Тоҷикистон - 5 октябри 2023, Душанбе, Тоҷикистон) – филолог, номзади илми филология, дотсенти кафедраи назария ва адабиёти навини форсии тоҷикӣ Донишгоҳи миллии Тоҷикистон. "Аълочии маорифи Тоҷикистон". Зиндагинома Муртазо Зайниддинов факултети филологияи тоҷики Донишгоҳи миллии Тоҷикистонро хатм намудааст. Муҳаррири хурди нашриёти давлатии "Ирфон", мудири кафедраи назария ва адабиёти навини форсии тоҷикии Донишгоҳи миллии Тоҷикистон. Фаъолияти илмӣ Муалифи зиёда аз 200 мақолаҳои илмӣ, таълимӣ-методӣ ва китобу дастурҳо мебошад. Зайниддинов назария ва амалияи илмиро дар иртибот таҳқиқ намуда дар як вақт аз фанни Адабиёти ҷаҳон барои донишҷӯён дарс мегӯяд ва осору аҳволи адибони бузурги дунёро дар иртибот бо адабиёти тоҷик таҳқиқ менамояд. Мақолаву асарҳои таълиф намудаи ӯ оид ба осору аҳволи адибони халқҳои ҷаҳон Қаюм Носирӣ, Шаҳобуддин Марҷонӣ, Абдулло Туқай, Шариф Камол, Олимҷон Иброҳимов, Мусо Ҷалил, Л.Толстой, А.Пушкин, А.Гайдар, К.Паустовский, А.Чаковский, Мухтор Авезов, Алишер Навоӣ, Ҳамза Ҳамкимзода, Ғафур Ғулом, Аширмат Назаров, Т.Сотилғанов, Ч.Айтматов, Э.Межелайтес, М.Бажан, Николас Гильиен, Шота Руставелӣ, Назар Душбадзе, Сергей Есенин ва дигарон ба хонандагони тоҷик шинос буда, дар ташаккули дунёшиносии онҳо саҳм гузоштааст. Ҳамчунин З. ба ҷараёни инкишофи адабии муосир иртибот дошта, паҳлӯҳои гуногуни ҳайёту эҷодиёти С.Айни, А.Лоҳутӣ, М.Турсунзода, Ҳ.Юсуфӣ, А.Пирмуҳаммадзода, Сотим Улуғзода, Ҷалол Икромӣ, А.Қаҳҳорӣ, М.Ҳайдаршо, И.Файзулло, Қутби Киром, М.Ҳотам ва Садриддин Ҳасанзод дар мақолаву гузоришҳои худ мавриди арзёбӣ қарор додааст. Аз ҷониби ӯ Барномаи таълимии адабиёти иттиҳод, Барномаи таълимии адабиёти хориҷӣ, китоби дарсии Адабиёти ҷаҳон барои синфҳои 10-11, Дастури таълимии Таърихи адабиёти хориҷӣ нашр гардидааст. Зайниддинов чун муҳақиқи пайвандҳои адабӣ дар марказҳои илмию фарҳангии хориҷӣ низ эътироф гардидааст. Соли 1995 дар таҷлили ҷашни эпоси "Манас" дар Туркия, соли 1997 дар Конгреси – туркшиносони ҷаҳон дар шаҳри Оренбург, соли 2007 дар семинари байналмилалии омӯзиши тарзи ҳаёти солим дар Украина, соли 2008 дар семинари байналмилалӣ дар шаҳри Лондони Британияи Кабир иштирок намудааст. З. узви Иттиҳоди тарҷумонҳо ва ноширони Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил ва Балтия буда дар анҷумани дуюм ва форуми шашуми байналмилаии он дар шаҳри Еревани Ҷумҳурии Арманистон иштирок ва суханронӣ намудааст. Ҷоизаҳо Зайниддинов бо унвони "Аълочии маорифи халқи Тоҷикистон", "Аълочии матбуоти Ҷумҳурии Тоҷикистон", "Аълочии фарҳангии Ҷумҳурии Тоҷикистон" мукофотонида шудааст. Соли 2009 сазовори мукофоти давлатии "Ордени дӯстӣ" гардидааст. Осор.
Муртазо Пошоӣ

Муртазо Пошоӣ — сарояндаи поп, оҳангсоз ва навозандаи эронӣ. Зиндагинома Муртазо Пошоӣ 11 августи соли 1984 дар Ориёшаҳри Теҳрон таваллуд шудааст. Вай аз овони кӯдакӣ ба мусиқӣ таваҷҷуҳ дошт ва дар синни чордаҳсолагӣ ба навохтани гитара оғоз кард. Ғайр аз навохтани гитара, ӯ инчунин фортепиано менавохт ва бисёр сурудҳои худро низ менавишт. Вай дар Донишгоҳи Озодии Исломии Озарбойҷон таҳсил кардааст ва соли 2009 онро хатм кардааст 1. Эҷодиёт Пошоӣ фаъолияти касбии мусиқии худро соли 2009 бо нашри сурудҳояш дар интернет, алахусус оғоз кардааст. Ҳамчун овозхон, ӯ хеле навовар буд. Вай бештар бо сурудҳои шинохта шудааст. Беморӣ ва даргузашт Охири моҳи сентябри соли 2013 эълом шуд, ки Муртазо ташхиси саратони меъда дорад. Наздиконаш ин хабарро рад карданд, аммо вебсайти расмии ӯ эълом дошт, ки консертҳои барномарезишудаи ӯ ба сабаби бемории ӯ лағв шудааст. Вай пас аз як моҳ бо кулоҳ дар як намоиши телевизионӣ зоҳир шуд ва дар бораи бемории худ нақл кард. Вай пеш аз эълони ин хабар ҷарроҳии вазнинро аз сар гузаронд. 3 ноябри соли 2014, Пошоӣ ба беморхонаи Баҳман интиқол ёфт ва дар бистарӣ шуд. Духтури ӯ қайд кард, ки Муртазо то лаҳзаҳои охирини ҳаёти худ ҳанӯз ҳам умед дошт ва ӯ бесаброна интизор буд, ки дар нахустин консерти худ дар Торонто рӯзи 29 ноябри соли 2014, ки бояд оғози сафари Канада ва ниҳоят сафари байналмилалии ӯ бошад, ҳунарнамоӣ кунад. Дӯст ва ҳамовозаш Фарзод Фарзин розӣ шуд, ки консертро ба ҷои ӯ баргузор кунад ва ҳамаи сурудҳои Мортезаро дар васфи ӯ иҷро кунад. Пас аз маргаш, ба ӯ аз вазири шаҳрвандӣ ва муҳоҷирати Канада номаи эътироф ирсол шуд. Дар ин нома Пошоӣ барои талошҳояш барои таблиғи фарҳанги Эрон дар Канада ва истеъдодҳои беназири худ, ки ба ӯ ҳамчун афсонаи ҷомеаи эронӣ ва дар саросари ҷаҳон обрӯ пайдо кардаанд, эътироф карда шуд. Сарфи назар аз бемории худ, ӯ инчунин ба дигарон низ ғамхорӣ мекард: ӯ даъвати -ро қабул кард ва садақа мекард, дар ҳоле ки мухлисон ва дигар овозхонони ҳамватанро даъват кард, ки кумак кунанд 2. Вай пас аз муборизаи тӯлонӣ бо саратони меъда 14 ноябри соли 2014 дар синни 30-солагӣ даргузашт 3. Ҷанозаи ӯ 16 ноябр дар толори Ваҳдат баргузор шуд ва ӯ дар қабристони "Биҳишти Заҳро" ба хок супурда шуд. Миллионҳо мухлисонаш дар маросими дафни ӯ дар як пайроҳаи ғайриоддӣ ширкат варзиданд ва ҳангоми дафн сурудҳои ӯро қироат карданд. Марги ӯ мардуми Эронро дубора муттаҳид кард, зеро онҳо аз марги овозхони 30-сола андӯҳгин буданд. Маросими дафни ӯ бузургтарин издиҳомро дар Эрон пас аз эътирозҳои интихоботи соли 2009 гирд овард. Бо вуҷуди он ки чанд ҳафта сипарӣ шуд, ҳазорҳо оила, дӯстон ва мухлисон қабри ӯро бо гулҳо, шамъҳо ва расмҳои Муртазо зиёрат карданд. Ғайр аз он, мухлисоне, ки берун аз Эрон зиндагӣ мекунанд, муҳаббати худро бо наворҳо дар шабакаҳои иҷтимоӣ, аз қабили, ва нишон доданд 4 5. Албомҳо Сурудҳо Шеър: Меҳрзод Амирхонӣ.
Мурувват Бачабеков

Мурувват Бачабеков (1 майи 1944, деҳаи Вотхут, ноҳияи Ванҷ) — устоди варзиш. Зиндагинома Солҳои дар Донишкадаи тарбияи ҷисмонии Тоҷикистон таҳсил намудааст. Солҳои дар сафҳои Артиши Шӯравӣ хидмат кардааст. Солҳои ассистент ва муаллими калони кафедраи тарбияи ҷисмонии Донишгоҳи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Қ. Ҷӯраев буд. Солҳои ҳамчун директори меҳмонхонаи варзиши Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолият намудааст. Аз соли 2008 то ба имрӯз муаллими калони кафедраи тарбияи ҷисмонии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ мебошад. Бо унвонҳои фахрии "Мураббии шоистаи ҶШС Тоҷикистон" ва "Корманди шоистаи ҶШС Тоҷикистон" сарфароз карда шудааст.
Муртигит (деҳа)

Муртигит — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Тиндинский, вилояти Амур медарояд.
Муруди хирсак

Муруди хирсак, хирсакмуруд — дарахтест аз оилаи настараниҳо. Тавсифоти биологӣ Баландиаш 1, метр (диаметри танааш то 60 сантиметр), пӯстлохаш ашҳабӣ, сиёҳтоб, баргаш -ҳиссагӣ (дарозиву бараш сантиметр), хӯшагулаш в—19-гула, гулаш сафеди -гулбарга, мевааш (6 гула) мудаввар, хеле сахт, талху турш. Апрел гулу август—сентябр мева мекунад. Паҳншавӣ Танҳо дар Осиёи Миёна (Помиру Олой ва Тиёншон) месабзад. Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон дар қаторкӯҳҳои Қурама, Зарафшон ва кӯҳи Муғул (Мевагул) паҳн шудааст. Одатан дар нишебиҳои санглохи арчазор ва бодомзор (метр аз соҳили баҳр) мерӯяд. Дарахти гармибардор буда, нишебиҳои санглоху региро мустаҳкам карда, хокро аз эрозия нигоҳ медорад. Ба муруди хирсак навъҳои нокро пайванд мекунанд. Мевааш бадсифат ва адамияти истеҳсоливу истеъмолӣ надорад.
Муруй (ноҳияи Залари, Иркутск)

Муруй — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Залари, ки дар вилояти Иркутск қарор дорад, дохил мешавад.
Муршид

Муршид — пир, шайх, шахси ба пояи баланди маърифати ирфонӣ расидаро гӯянд, ки муридро ба тариқати тасаввуфӣ роҳнамун месозад. Дар тасаввуф барои камолоти маънавӣ ва маърифати ирфонӣ ба солик ёрию дастуроти иловагӣ лозим аст, ки он тавассути муршид дода мешавад. Ибни Халдун маърифати ирфониро баррасӣ намуда, сайру сулуки сӯфияро ба се қисм ҷудо намудааст ва барои ислоҳи нуқс, тасфияи қалб ва маърифати асрори ҷаҳони кайҳонӣ кумаки муршид ва мураббиро ҷоиз доннстааст. Муносибати муриду муршид бештар бо муносибати раввинҳою роҳибон монанд аст, мурид бояд дар тамоми рафтору кирдораш ғуломи ҳалқабаргӯши муршид бошад, дастуроти ӯро махфӣ нигоҳ дорад ва тамоми фикру зикрашро ба гуфтаи ӯ роҷеъ ба маърифати ҳақ равона кунад. Дар бораи чуннн муносибат дар "Шарҳи таарруф" омадааст, ки: "кори мурид ба ҷустуҷӯ ва кори мурод ба гуфтугӯ, кори мурид бо риёзат ва кори мурод ба иноят аст, мурид мураққаъи хидмат пӯшад ва мурод шароби васлат нӯшад". Иршоди муршид аз тавбаю талаб ва рафъи хотироти сӯфӣ шурӯъ шуда, он зикру фикру таваҷҷуҳи доимӣ, ризою таваккул, таслиму тафрид, таҷриду тасфия, сидк, шавқу завқу муҳаббат, мукошифаю мушоҳида, фаною бақо ва ҷамъулҷамъро дар бар мегирад, ки ҳар яке аз ин мафҳумҳо моҳияти муайяни тасаввуфӣ дошта, зинаҳои меъроҷии маърифати маънавиро ифода мекунанд.
Мурғаки бадан

Мӯйи ба тан сих ё рост шудан (Мурғаки бадан) ба барҷаста шудани маҳали равиши мӯ дар сатҳи сатҳи пӯсти фард ишора дорад ва маъмулан ҳангоме, ки як фард таҷоруби қавӣ ва эҳсосоти шадид монанди тарсу шодӣ ва сархушӣ ё ангехтагии ҷинсиро таҷриба мекунад, рух медиҳад. Истилоҳи пизишкии ин мавзӯъ ё аст. Манбаъ Аз Википедиаи порсӣ.
Мурч

Мурч, мурчи сиёҳ, фулфул, филфил — буттаест, ки пояи борики печанда дорад (дарозиаш то 12 м). Тавсифоти ботаникӣ Баргаш байзашакли думчадор, хӯшагулаш саракмонанд (дарозиаш 5 – 10 см), гулаш майдаи сафед ё зардтоб; аз вазиши бод гардолуд мешавад. Мевааш доначаи яктухма (диаметраш 3 – 5 мм), тунди сабз, баъди пухтан сурх мешавад. Истифодабарӣ Мурчро дар нимхомӣ меғундоранд; баъди хушконидан ранги сиёҳ мегирад. Мурч аз тухм ё кӯчат зиёд карда мешавад. Ниҳоли мурч баъди 3 – 4 соли кишт ва баъди 5 – 6 моҳи кӯчат гул мекунад. Мевааш баъди 8 – 10 моҳ мепазад. Аз ҳар бех рустанӣ 0,6 – 1,5 кг ҳосил меғундоранд. Тундии мурч ба миқдори пиперин (5 – 9%), бӯяш ба равғани эфир (0,9 – 2,5%) вобаста аст. Он инчунин 1 – 2% зифт, 6 – 12% равған ва оҳар дорад. Мурчро замонҳои пеш ба Тоҷикистон аз Ҳиндустон меоварданд. Хосияти шифоӣ Мурч дар тиб ҳамчун воситаи иштиҳоовар ва ҳозим истифода мешавад. Он ҷузъи таркибии баъзе доруҳо низ мебошад. Табибон мурчро давои ангина, сурфа, бронхит, сусткамарӣ, баъзе бемориҳои пӯст, санги гурда, радикулит, остеохондроз, дарди буғумҳо, аденома, рехтани мӯй ва ғ. меҳисобанд. Агар як қошуқ мурчро дар як истакон асал омехта, рӯзе 3 – 4 маротиба якчумчагӣ биошоманд, ба ангина ва сулфаи тар даво мебахшидааст. Агар як қошуқ мурчи кӯфта ва як қошуқ шакарро омехта карда, 0,5 қошуқчаи онро ба як истакон шир андохта биёшоманд, боҳро тақвият мебахшидааст. Мурчро бихӯранд, балғамро меканад, меъда, ҷигар ва аъзои ҳозимаро қувват мебахшад, иштиҳо меоварад, оруғи туршро дафъ мекунад. Мурчи куфтаро бо чарбии мурғ ва орди боқилою нахӯд сиришта гузошта банданд, бемории барас (песӣ)-ро даво месозад. Агар ба як истакон равғани зайтун як қошуқ мурчи кӯфта андохта, дар оташи паст 5 – 10 дақиқа ҷӯшонанд ва баъди хунук шудану полондан онро ба узви дардманд моланд, бемории радикулит, остеохондроз, сӯзиши банду буғумҳо, неврити асаби рӯй ва фалаҷро нафъ мекардааст. Истеъмоли мурч одамони гарммизоҷро дарди сар медиҳад. Дар мавриди камхунӣ, бемориҳои аллергӣ, реши меъда ва рӯдаи дувоздаҳангушта истифодаи мурч зиён дорад.
Мӯрча

Мурча — як оилаи ҳашарот, ки ба қатори пардаболҳо мансуб буда, ба таври иҷтимоӣ зиндагӣ мекунад. Морфология Мурча хелҳои гуногуни морфологӣ (модина ва наринаҳои болдор, модонаи бебол — "малика", мурчаҳои коргар ва ғайра) дорад. Бадани Мурча аз, сина ва шикам иборат аст; пойҳояш се ҷуфт мебошанд; муйлабчаҳояш бориканд; рагдавонии болҳояш нопурра ё хеле сода; аксарашон бол надоранд. 9 (ё 10) зероила (360 ҷинс)-и Мурча, ки қариб 7000 намудро дарбар мегирад, дар мамлакатҳои тропикӣ, субтропики ва муътадили кураи Замин паҳн шудааст. Дар Иттиҳоди Шӯравӣ қариб 300 намудаш аз 46 ҷинс ва дар Тоҷикистон қариб 50 намудаш (Мурчаи аспак, Мурчаи зард, Мурчаи маллаи бешагӣ ва ғайра) зиндагӣ мекунад. Мурчаҳо гуруҳ-гуруҳ дар мурҷаҳонаҳо зиндагӣ мекунанд. Дар мурҷаҳона одатан ба ғайр аз модина ва наринаҳои болдор як ё якчанд модинаи беболи тухмгузор вазифаи посбонии мурчахона ва тақсими сайдро ба ҷо меоранд. Ҳаёт Ҳаёти оилаи мурчаҳо хусусан мурчаҳои дараҷаи олӣ гуногун ва мураккаб аст. Асоси мавҷудияти оиларо мубодилаи ғизо дар байни фардҳо ва муносибати ҳамдигарии маликаи тухмгузор ва мурчаҳои коргар ташкил ме- диҳанд. Баъзан якчанд оилаи мурчаҳо колонияи дӯстона ташкил намуда, якҷоя зиндагӣ мекунанд. Онҳо ҷои зисташонро якҷоя муҳофизат мекунанд ва ба он ҷо мурчаҳои бегонаро омадан намемонанд. Ҳаёти як ҷатор мурчаҳо ба намудҳои муайяни рустаниҳо вобаста аст. Масалан, баъзеи онҳо дар сӯрохиҳои кундаи дарахтҳо лона месозанд, баъзеи дигарашон бошанд, моддаҳое махсусе, ки рустаниҳо ҷудо мекунанд, мехӯранд. мурчаҳо барои ҳимояи худ моеъи сӯзонанда (кислотаи Мурча) ҷудо мекунанд. Хурокашон ғалладона, ҳашарот, шираи ширинчаҳо ва ғайраҳо мебошад. Аксари мурчаҳо ҳашароти фоидаоваранд. Масалан, мурчаҳои маллаи бешагӣ аз ҷинси дар биотсенози беша мақоми калон доранд; онҳо ҳайвонҳои бемуҳраи майдаро нобуд мекунанд. Вале баъзеи онҳо (мурчаҳое, ки хурокворӣ, чӯб ва ғайраро мехӯранд) ба хоҷагии халқ зарар мерасонанд.
Мурғи саққо

Мурғи Саққо — як оилаи парандаҳое, ки ба қатори белпойҳо мансубанд. Дар зери нӯлаш халтаи калони ҳалқум дорад. Аксҳо Нигаред низ.
Мурғи Марҷон

Мурғи Марҷон - марҷонмурғ, буқаламун, яке аз калонтарин паррандагони хонагии мансуби оилаи марҷнмурғҳо. Нигаред.
Мурғи ишқ

Мурғи ишқ (номи роиҷ дар Эрон), ё тӯтии нағмаҳхони мавҷдор (номи илмӣ:) кучактарин гӯна аз хониводаи тӯтӣсонон мебошаду донахор (тухмхӯр) аз хонивода порокит (дароз дум) бӯдау бӯмӣ Австралияаст. 1 Ин паранда дорои парҳои думии нисбатан баландӣаст ва дар табиат ба рангҳои сабзу зард бо рагаҳои (рахҳои) сиёҳ дар нуқоти мухталифӣ аз бадан дида мешавад. Ин паранда пас аз саг у гурба, маҳбӯбтарин ҳайвони хонагӣ дар дунёст. 2 Мурғи ишқҳо дар асорат ба рангҳои обӣ, сифед, хокистарӣ, сабз, бунафш, зарду таркибӣ аз инҳо низ қобили мушоҳида ҳастанд. 3 Мутолиъоти таборзоӣ (Филўжнтик) нишон медиҳанд ки ин паранда, иртиботи такомулӣ (эволютсионии) бисёр наздикӣ бо шаҳдтутӣтаборону тутӣони анҷирхор доранд. 4 5 Мурғи ишқҳо бисёр боҳуш ҳастанду тавонои ёдгирифтани корҳои мухталифи ҳамонанди тақлиди садоро доранд.
Мурғи чипор

Мурғи чипор,зоти мурғи гӯшту тухмдеҳ.Аз рӯи рангу пару бол 8-хел мешавад.Мурғи чипори ало-було ва сафед паҳн шудааст.Вазни хурӯсаш 3,6-4,3кг, мокиёнаш 2,7-3,4кг мебошад.Соле ба ҳисоби миёна 160-170 дона тухм (вазни яктояш 55-60г) мекунад.Онро бо мақсади истеҳсоли бройлер бо мурғҳои карнуэлӣ ҷуфтӣ мекунанд.
Мурғи султонии хонагӣ

Мурғи султонии хонагӣ — яке аз анвоъи мурғони хонагӣ. Мурғи султонии хонагӣ аз мурғи султонии муқаррарӣ, ки дар Африқоии Ғарбӣ зиндагӣ мекунад, пайдо шудааст. Бори аввал дар Юнони Қадим ва Рим хонагӣ кардаанд. Танаи мурғи султонии хонагӣ дароз, сараш қариб бепар, тоҷаш сурхтоб (бунаш устухонӣ), дар болои нӯли чангакмонандаш пардахалтаи бунафшранги овоз дорад. Болаш мудаввар, думаш кутоҳи ба поён хамида, кафи пояш барҷаста, бе пих, хокистарранг ё гулобӣ. Параш ашҳабӣ, кабуд, сафед, чипор мешавад. Пари чӯҷааш одатан қаҳваранг. Мурғи султонӣ хуб давида ё парвоз карда метавоиад. Мурғи султони болиғ ба хунукӣ тобовар аст ва ба шароити маҳал нағз мутобиқ мегардад. Мурғи султониро барои истеҳсоли гӯшт парвариш мекунанд. Дар моҳ болиғ ва дар хоҷагиҳо сол истифода мешавад. Дар гала ба мокиён як хурӯс мегузоранд. Хурӯсҳои болиғ то 2 килограмм, мокиён 1,8 килограмм, бройлерҳои -рӯзааш қариб 1 килограмм вазн доранд. Гӯшти мурғи султонии наврас мулоим, хуштаъму серғизост. Соле дона тухм медиҳад; тухмаш нокшакл, қаҳваранг (вазни яктоаш грамм), зардиаш серкаротиноид мебошад. Дер мепояд ва қимати ғизоияшро гум намекунад. Дар давоми 28 шаборӯз чӯҷа мебарорад. Мурғи султонии болиғро дар мурғхона (зимистон) ё дар ҳавои кушод, дар шипангҳои болопӯшида (тобистон), мокиёнҳои тухмдеҳро дар катакҳо ни- гоҳ медоранд. Чӯҷа-бройлерҳои мурғи султониро дар мурғхона ё катак парвариш кардан мумкин аст. Ба онҳо дар як шаборӯз маротиба хӯрок (асосан комбикорм) медиҳанд; хӯрокии сабз, орди алаф, моддаҳои минералӣ, сафеда ва ғайраро низ истифода мебаранд. Вояи хӯроки мурғи султонӣ (мокиён) бояд % протеин ва 3000 килокаллориякилограмм энергияи мубодилавӣ дошта бошад. Вояи хӯроки бройлерҳо аз 45-рӯзагӣ то охири парвариш 20 % протеин ва 3050 килокаллориякилограмм энергияи мубодилавӣ дорад. Мурғи султонӣ нисбат ба дигар паррандаҳои хоҷагии қишлоқ ба касалиҳои сироятӣ ва навазионӣ бештар тобовар аст. Барои онҳо аз ҳама бисёртар трихомонез, тоун, гетераксидоз хавфнок аст.
Мурғи султонӣ

Мурғи султонӣ, сесарка — оилаи паррандаҳои мурғмонанд. Дарозии баданаш сантиметр, калонҷусса, пойҳояш бақувват, ва қисми гарданаш бепар, параш сиёҳ ё хокистарранги чипор. 4 ҷинс ва 7 гунаи мурғи султонӣ маълум аст. Густариш Дар Африқо, ҷануби Саҳрои Кабир ва ҷазираи Мадагаскар маскунанд; эҳтимол ба Арабистони Ҷануби Ғарбӣ ва ҷазираи Коморск бурда бошанд. Дар даштҳои алафзори тропикӣ, пахтазор ва ҷангал зиндагӣ мекунад. Села-села дар замин гашта, шабро дар дарахт мегузаронад. дона тухм мегузорад. Дон, шохчаҳои наврас, пиёзак, ҳашарот ва дигар бемӯҳрагонро мехӯрад. Мурғи султонӣ паррандаи сайдист.