Кумитаи ҳолатҳои фавқулодда ва мудофиаи граждании назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон

Кумитаи ҳолатҳои фавқулода ва мудофиаи граждании назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон — мақомоти марказии ҳокимияти иҷроияи Ҷумҳурии Тоҷикистон дар соҳаи ҳолатҳои фавқулода ва мудофиаи гражданӣ. Кумитаи ҳолатҳои фавқулода ва мудофиаи граждании назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз татбиқи сиёсати ягонаи давлатӣ ва ба низоми муайян даровардани санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ дар соҳаи ҳолатҳои фавқулода ва мудофиаи гражданӣ диққати ҳамаҷониба дода, дар ҳолати доимии омодабош қарор дошта, вобата ба имкониятҳои мавҷуда барои пешгирӣ ва бартараф намудани оқибатҳои ҳолатҳои фавқулода хусусияти табиӣ ва техногенидошта ҷидду ҷаҳд менамояд. Таъсис Мудофиаи гражданӣ дар давраи шӯравӣ аввалин саҳифаҳои худро дар солҳои ҷанги якуми ҷаҳон дар моҳи марти соли 1918 дар таърих сабт намуд. Дар баробари пайдо шудани ҳавопаймоҳои ҳарбӣ, аввалин чораҳои муҳофизати аҳолӣ андешида шуданд. Сабаби асосӣ он буд, ки душман бо ҳавопаймоҳои худ ба ақибгоҳҳои қувваҳо аз боло ҳуҷум намуда, анборҳо, захираҳои эҳтиётиро бо зарбаҳои худ несту нобуд карда, қувваҳои ҷангӣ ва таъйиноти чорабиниҳоро аз байн мебурд. Аввалин номи мудофиаи гражданӣ Мудофиаи зидди қувваҳои ҳавопаймоии маҳаллӣ буд, ки соли 1918 то соли 1961 ин номро нигоҳ дошт. Ҳар қадар, ки қувваҳои мураккабтар пайдо мешуд, ҳамон қадар қувваҳои мудофиавии ақибгоҳ беҳтар мегардид. Ситод ва хадамоти мудофиаи гражданӣ дар доираи 500 км дур аз сарҳад ташкил карда шуда, вобаста ба қувваҳои ҳавоии душман ва баъдан инкишофи онҳо чорабиниҳои мудофиавӣ низ тағийр меёфтанд. Шурои комиссарони халқ, 4 октябри соли 1932 "Низомномаи нави Ҳокимияти Советӣ"- ро тасдиқ намуд, ки мувофиқи он Мудофиаи зидди қувваҳои ҳавопаймоии маҳаллӣ чун қисми мустақили системаи умумии мудофиаи қувваҳои ҳавоӣ дониста шуд. То давраи ҷанги дуюми ҷаҳон ҳуҷҷату нишондодҳои хеле зиёде оид ба инкишофи ин соҳа тасдиқ ва амалӣ шуданд. Дар соли 1956 дар Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамагӣ ду нафар оид ба мудофиаи гражданӣ фаъолият менамуд ва ситоди мудофиаи гражданӣ дар ҷойи бинои ҳозираи дӯстии халқҳо қарор дошт. Амалиётҳои фаъолонаи Мудофиаи зидди қувваҳои ҳавопаймоии маҳаллӣ дар давраи ҷанги дуюми ҷаҳон нишон дод ва исбот намуд, ки ин соҳа хеле зарур аст. Аз ҷумла, қувваҳои Мудофиаи зидди қувваҳои ҳавопаймоии маҳаллӣ 30 ҳазор ҳуҷумҳои ҳавоии душманро тавонистанд бартараф намоянд. Яъне, 32 ҳазор садамаҳои калон, 430 ҳазор гулулаҳои ҳавоӣ, қариб 2,5 миллион гулулаҳои рӯизаминӣ ва зеризаминиро бехатару бартараф гардониданд. Зиёда аз 90 ҳазор сӯхторҳо бартараф карда шуданд. Баъди солҳои ҷангӣ, ин соҳа оҳиста – оҳиста инкишоф ёфт. Баъд аз пайдо шудани силоҳи ҳастаӣ, (атомӣ), ядроӣ, нейтронӣ, ҳавопаймоҳои дурпарвоз чорабиниҳои мудофиаи гражданиро новобаста ба доираи ҷойгиршавиашон аз сарҳад дар тамоми маконҳо амалӣ мекарданд. Дар ин давра роҳбариро аз болои Қувваҳои Мудофиаи зидди қувваҳои ҳавопаймоии маҳаллӣ Вазири корҳои дохилӣ ба уҳда дошт. Дар замони Шӯравӣ устувор нигоҳ доштани ҳолати маънавӣ – рӯҳии қувваҳои мудофиаи гражданӣ аз тарафи Комитети Марказии ҳизби Комунистӣ роҳбарӣ карда мешуд. Дар муддати кӯтоҳ қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон вобаста ба масъалаҳои ба фаъолияти вазорат дахлдошта, аз нав дида баромада шуда лоиҳаи қарор ва қонунҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки аз тарафи мутахассисони Вазорати ҳолатҳои фавқулода ва мудофиаи граждании Ҷумҳурии Тоҷикистон омода гардида буданд, қабул шуданд. Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон 202, 19 апрели соли 2001 "Дар бораи фаъолияти хадамоти мудофиаи граждании вазорату идораҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон" қабул гардид. Ин қарор ба рушди хадамоти мудофиаи граждании Ҷумҳурии Тоҷикистон таъсири мусбӣ расонид. Айни замон, Кумитаи ҳолатҳои фавқулода ва мудофиаи граждании назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон мақомоти давлатии идораи мудофиаи граждании Ҷумҳурии Тоҷикистон буда, сиёсати ягонаи давлатиро дар соҳаи мудофиаи гражданӣ, дар бобати омодагӣ ва ҳифзи аҳолӣ, иншоотҳои иқтисодӣ ва ҳудуди Ҷумҳурии Тоҷикистон аз оқибатҳои ҳолатҳои фавқулода замони осоишта ва ҷанг роҳбарии сиёсати ягонаи давлатиро анҷом дода, тамоми маҷмӯи чорабиниҳои умумидавлатӣ, ҳуқуқӣ мудофиавӣ ва дигар чорабиниҳоро, ки ба ҳифзи аҳолӣ, иншоотҳои иқтисодӣ ва ҳудуди Ҷумҳурии Тоҷикистон аз оқибатҳои офатҳои табиӣ ва экологӣ, садамаҳои калони истеҳсолӣ, фалокатҳо нигаронида шудаанд, инчунин ҳангоми аз ҷониби душман истифода гардидани воситаҳои ҳозиразамони зарба сар мезананд, амалӣ ва ҳамоҳанг месозад. Кумита сохтори ҳарбӣ буда, ба он тамоми ҳуқуқҳо, меъёрҳои ҳифзи иҷтимоӣ ва ҳуқуқӣ, ки барои хизматчиёни ҳарбии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва аъзои оилаи онҳо қабул шудаанд, татбиқ мегардад. Фаъолияти Кумита Фаъолияти Кумита дар самтҳои зерин, равона карда шудааст: Аз соли 1994 то ба имрӯз мақомоти ҳолатҳои фавқулода ва мудофиаи граждании вилоятҳо ба пешравиҳо ва дастовардҳои назаррас ноил гаштанд. Раёсатҳо ва шуъбаҳои оид ба ҳолатҳои фавқулода ва мудофиаи граждании вилоятҳо, минтақаҳо ва шаҳру ноҳияҳо, аз ҷумлаи он сохторҳое мебошанд, ки аз давраҳои собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ арзи вуҷуд доштаанд ва баъд аз байн рафтани системаи муттамаркази мудофиаи граждании собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ ва таъсис ёфтани Кумитаи ҳолатҳои мудофиаи граждании назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ба ривоҷ додани фаъолияти онҳо диққати махсус зоҳир карда шуда, ҳоло онҳо ба яке аз сохторҳои асосии Кумита дар ҷойҳо табдил ёфтаанд, ки ҳамарӯза баҳри омода намудани сохторҳо ва аҳолӣ ба ҳолатҳои фавқулода, пешгирӣ ва рафъи оқибатҳои ҳолатҳои фавқулода корҳои зиёдеро ба анҷом мерасонанд. Дар назди зерсохторҳои вилоятӣ, минтақавӣ ва шаҳру ноҳияҳо Дастаи зудамали наҷотдиҳӣ мавҷуд аст, ки имрӯз дорои мутахассисони дараҷаи баланди касбӣ мебошад. Аз давраи таъсисёбӣ, яъне соли 1994 то ба имрӯз хизматчиёни ҳарбии Кумита дар бартараф кардани оқибати офатҳои табиӣ, расонидани кумак ба аҳолии зарардида дар қаламрави ҷумҳурӣ ва берун аз он саҳми арзанда гузошта, аз тарафи роҳбарияти давлат ва давлатҳои хориҷ борҳо қадрдонӣ карда шудаанд. Ҷиҳати дар вилоятҳо, пурзӯр намудани иқтидори воҳидҳои кории Дастаҳои зудамал ва шуъбаҳои Кумита дар шаҳру ноҳияҳои ҷумҳурӣ бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 29 ноябри соли 2017 оид "Дар бораи Кумитаи ҲФ ва МГ-и назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон" тасдиқ гардида, Низомнома ва сохтори Кумита аз нав таҳия карда шуд. 1 Сохтори дастгоҳи марказӣ Роҳбарияти кумита Аз соли 1994 то ин ҷониб роҳбарияти Кумитаро чунин нафарон бар дӯш доштанд.