Қудратуллоҳ Яҳёев

Қудратуллоҳ Яҳёев (зод. 19 ноябр 1946, Сталинобод) — оҳангсози тоҷик, устоди мусиқӣ, профессор, узви Иттифоқи композиторони Тоҷикистон, Арбоби ҳунари Тоҷикистон, барандаи Ҷоизаи давлатии ба номи А. Рӯдакӣ, Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон. Зиндагинома Қудратуллоҳ Яҳёев 1 декабри соли 1946 дар шаҳри Душанбе таваллуд шудааст. Ҳанӯз дар синни 14-солагӣ нахустин иҷроиши асари ӯ дар озмуни шаҳрии ҳунармандони ҷавон баргузор гардид, ки он аз завқи бузурги Қудратуллоҳ ба мусиқӣ шаҳодат медод. Сониян Яҳёев ба Омӯзишгоҳи мусиқии Душанбе ба синфи М. Цветаев ва Г. Александров дохил мешавад. Баъди хатми он ӯ ба шаҳри Москва ба Институти давлатии мусиқӣ-педагогии ба номи Гнесинҳо (ҳоло — Академияи мусиқии ба номи Гнесинҳо) бо муваффақият имтиҳонҳоро супорида, дар ин таълимгоҳи олии мусиқӣ дар синфи композитори маъруф А. И. Хачатурян таҳсилашро давом медиҳад. Ба ҳайси кори дипломӣ композитори ҷавон асари сеқисмаи Консерт барои скрипка ва оркестри симфонӣ офарида онро ба устоди худ мебахшад. Ин асар ба баҳои баланд муваффақ гашт. Паҳлуи дигари фаъолияти композитор омӯзгорӣ мебошад. Солҳои гуногун ӯ дар Омӯзишгоҳи мусиқии шаҳри Душанбе, Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзода, Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ кор карда, соли 1994 — дотсент ва соли 2006 — ба унвони профессор сазовор гардидааст. Солҳои гуногун Қудратуллоҳ Яҳёевдар вазифаҳои сармуҳаррири сарредаксияи мусиқии радио, роҳбари бадеии Филармонияи давлатии Тоҷикистон ва аз соли 1996 ҳамчун сармутахассиси раёсати санъати вазорати фарҳанг кор мекунад. Аз соли 2007 дар Консерваторияи миллии Тоҷикистон фаъолият менамояд. Эҷодиёт Соли 1972 Қудратуллоҳ Яҳёев ба аъзогии Иттифоқи композиторони Тоҷикистон қабул мешавад. Ин солҳо ӯ сюитаҳои чаҳорқисмаи "Тоҷикистони ман", "Зарбҳои кӯҳҳо" бо қисмҳои "Субҳи кӯҳистон", "Рақси чӯпон", "Хикояи мӯйсафед" ва "Ид", достони симфонии "Суруди ҳофиз"-ро бахшида ба Ҳофизи халқии Тоҷикистон Шариф Ҷӯраев ва "Идона"-ро барои оркестри симфонӣ менависад. Соли 1977 дар ноҳияи Данғара комсомол Талбак Лолаев гандумро аз алангаи оташ ҳифз намуда қаҳрамонона ҳалок гардид. Ин ҳодиса тамоми мардуми мамлакатро ба изтироб овард. Композитор Қудратуллоҳ Яҳёевзери чунин таассурот дар асоси балладаи шоир Ҳабибулло Файзулло "Садди оташ" симфонияи якқисмаи "Хотираи Талбак Лолаев"-ро эҷод карда, онро ба ин ҷавонмарги ҷасур бахшида аст. Соли 1981 барои ин асараш Қудратуллоҳ Яҳёевбо медали умумииттифоқии ба номи А. Александров мукофотонида мешавад. Достони симфонии "Ёддоштҳо" ба 100-солагии Садриддин Айнӣ бахшида мешавад. Ин асар низ яке аз муваффақияти композитор дар жанри симфонӣ маҳсуб мешавад. Дар он ба ҳайси оҳанги асосӣ оҳанги "Гардуни Рост" аз мақоми Рост (Шашмақом) истифода бурда шудааст. Асарҳои созӣ-камеравии Қудратуллоҳ Яҳёеваз Сюитаи фортепиано барои 4 даст, Квартети тории полифонӣ, Квартети омехта бо истифодаи ҳайати ғайриоддӣ, Дуэти полифонӣ, Элегия барои флейта ва фортепиано, "Хаёлот" ва "Обшорон" барои фортепиано ва асарҳои дигар иборат аст. Яке аз асарҳои бештар муваффақ гаштаи Қудратуллоҳ Яҳёевдар жанри созӣ-камеравӣ Сонатаи сеқисма барои валторна ва фортепиано маҳсуб мешавад. Дар эҷодиёти композитор жанри суруд низ мавқеъи хосса пайдо кардааст. Дар ин жанр ӯ бо ансамбли эстрадии "Гулшан", оркестри созҳои миллӣ, оркестри симфонӣ, ҳамсароён ва дигар сарояндагони муосири тоҷик ҳамкорӣ менамояд. Сурудҳои "Ватан" (шеъри Ф. Ансорӣ), "Суруди деҳқон", "Дунёи модар" ва "Чиҳил кокул" (шеъри Лоиқ), "Модарам" ва "Оқил бишав" (шеъри Гулрухсор), "Тоҷикистон" (шеъри Б. Раҳимзода), "Душанбе" (шеъри А. Бохтарӣ), "Суруди Рӯдакӣ" (шеъри А. Рӯдакӣ), "Шукрона" (шеъри Ҳ. Қурбонова) ва ғ. дар байни халқ хеле маъмул гаштаанд. Композитор Қудратуллоҳ Яҳёевбо театрҳои драмавӣ ва мусиқии Хуҷанд, Хоруғ, Конибодом, Курғонтеппа, Кӯлоб, театри давлатии ҷавонони ба номи М. Воҳидов ҳамкорӣ мекунад. У дар кинои тоҷик низ таҷрибаи бой дорад. Ба филмҳои "Камони тилоӣ" ва "Сурудҳои Вахш" мусиқӣ навиштааст. Қудратуллоҳ Яҳёевбарои бачагон мусиқии зиёде офаридааст. Ӯ муаллифи маҷмӯаҳои бачагонаи "Кабӯтарак", "Обаки ширин", "Булбулакон сароед" мураттиби китобҳои сурудҳои бачагонаи композиторони тоҷик "Кишвари азизам, Тоҷикистон" ва сурудҳои оҳангсозони Тоҷикистон таҳти унвони "Таронаи Ваҳдат" мебошад. Осори мунтахаб Ҷоизаҳо.