ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Назрии Бадахшӣ

Назрии Бадахшӣ (нимаи дуюуми қарни) — шоир и форс-тоҷик. Зиндагинома Аз зодгоҳаш барои таҳсил ба Мовароуннаҳр омад ва илмҳои замонро омӯхта, шахси фозилу донишманде гардид. Мутрибӣ дар тазкирааш аз илму дониши Назрии Бадахшӣ сухан ронда, чанде дар назди ӯ шогирд буданашро зикр мекунад. Назрии Бадахшӣ дар ҳунари хаттотӣ (хати настаълиқро хуб менавишт), зарнишон кардани тиркаш, мӯҳр кандан моҳир будааст. Мероси адабии Назрии Бадахшӣ тавассути тазкираву баёзҳо то замони мо расидааст. Мутрибӣ аз ӯ ду ғазал, як қитъа ва се ҳикояти латиф меорад. Матлаъ ва мақтаи як ғазали Назрии Бадахшӣ ин аст: Кай бувад ҷоно, бар хоки дарат маъво кунем, Ҳамчу хуршед аз сарафрозӣ ба Кайвон ҷо кунем Шоми ҳиҷрон ҳамчу Назрӣ вораҳам аз банди ғам, Чун хаёл он халқаи гесӯи мушкосо кунем.
Наикари Гарсия

Миқдори бозӣ ва гол барои бошгоҳи ҳирфаӣ фақат барои лигаҳои мухталифи миллӣ ба назар гирифта мешавад. Миқдори бозӣ ва гол барои мунтахаби миллӣ дар бозиҳои расмӣ. Наикари Гарсиа Перес (марти 1997, Урниета, Гипускоа, Испониё) — футболбозбонуи аҳли Испониё ва бошгоҳи футболи занонаи "Реал Мадрид". Зиндагинома Маснади бошгоҳӣ Мунтахаби миллӣ.
Наил Галимов

Наил Хаматхасанович Галимов — футболбози русӣ, маснадашро анҷом додааст, зарбазананда (страйкер), муррабӣ.
Наил Хабибуллин

Наил Раисович Хабибуллин — футболбози русӣ, зарбазананда (страйкер).
Наил Кэрролл

Наил Кэрролл (сентябри 1983, Панама, Панама) — футболбози панамӣ, муҳофизи рост, муҳофиз.
Наим Aлай

Наим лай — футболбози Албанӣ, нимҳимоятгар.
Наим Ғиёсов

Наим Ғиёсов – ҳунарпешаи театр, Ҳунарпешаи хизматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон Соли таваллуд- 1911,1 октябр Ҷои таваллуд- Самарқанд,шаҳри Самарқанд, ҶСС Ӯзбекистон Нигаред.
Наим Носиров

Наим Носиров - бозингари футболи Тоҷик. Соли таваллуд 28 апрел 1986, Душанбе Нигаред Портал:Футбол Пайвандҳо Иштирокчиёни 15-ум Бозиҳои Осиёӣ Доҳа 2006 (пайванди дастнорас).
Назруллоҳи Назар

Назруллоҳи Назар (30 январи 1949, деҳаи Дарғи ноҳияи Айнӣ, вилояти Ленинобод) — тарҷумон, шоир, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон Зиндагинома Назруллоҳи Назар 30 январи соли 1949 дар деҳаи Дарғи ноҳияи Айнӣ таваллуд ёфтааст. Соли 1963, баъди хатми мактаби 7-солаи деҳа, вориди Омӯзишгоҳи педагогии Панҷакент шуда, соли 1967, баъди хатми он, дар факултаи забонҳои Шарқи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон таҳсил кардааст. Солҳои корманди аршади Ҷамъияти дӯстӣ ва робитаҳои мадании Тоҷикистон бо кишварҳои хориҷӣ, тарҷумони забони арабӣ дар Ироқ, корманди аршади Шӯрои умури динияи Совети вазирони ҶШ Тоҷикистон, котиби масъул ва муовини раиси Кумитаи ҳамдилии Тоҷикистон бо кишварҳои Осиё ва Африқо, муовини сардор ва сардори Раёсати кишварҳои Осиё ва Африқои Вазорати корҳои хориҷии ҷумҳурӣ будааст. 6 августи соли 2007 Сафири фавқулодда ва мухтори Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Ҷумҳурии Мисри Араб таъйин шудааст. Аз соли 2001 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон аст. Эҷодиёт Назруллоҳи Назар аз овони мактабхонӣ ба забони тоҷикӣ, аз айёми донишҷӯӣ ба забони арабӣ шеърг ӯӣ кардааст. Мутарҷим, мураттиб ва муҳаррири китобҳои зерин аст: "Қаҳрамони кишвари офтобӣ". Ҳикояҳои халқии узбекӣ. Тарҷума аз русӣ ба арабӣ, Абдулазиз ал-Мақолеҳ. Ҷоми ашк. Маҷмӯаи ашъор. Тарҷума аз арабӣ ба тоҷикӣ. "Зи рахшанда кавкаб ёздаҳ". Тарҷумаи ашъори шоирони муосири тоҷик аз забони тоҷикӣ ба арабӣ, (Душанбе, 1992). Гулназар. "Диёрам Тоҷикистон". Маҷмӯаи ашъор, Тарҷума аз тоҷикӣ ба (Душанбе, 1998). "Луғати тоҷикӣ ба арабӣ", Низор Қаббонӣ. "Садои дард". Ашъори мунтахаб. Тарҷума аз арабӣ ба тоҷикӣ, "Се саҳна аз Тоҷикистон", "Гули рухсор ва гули назар" дар Қоҳира мунташир гардидааст. Ҳамчунин, маҷмӯаи мақолаҳои Сарвари давлат "Назаре ба мероси Имоми Аъзам" дар зери назари ӯ ба арабӣ тарҷума ва соли 2009 дар Ар-Риёз ба чоп расидааст. Ҷоизаҳо.
Наим Сангинов

Наим Сангинов (15.11.1944, ноҳияи Айнӣ), забоншинос, номзади илмҳои педагогӣ, дотсент. Зиндагинома Соли 1966 факултети забонҳои хориҷии Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Ленинобод ба номи С.М. Кировро хатм кардааст. Солҳои 1967–1968 муаллими кафедраи забони англисии АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон, 1970–1971 афсари Артиши Шӯравӣ, аз соли 1971 муаллим, муаллими калон, дотсенти кафедраи педагогикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко буд. Якчанд сол дар вазифаи мудири кафедраи педагогика, психология ва методикаи кори тарбиявии Донишкадаи давлатии санъати ба номи М.Турсунзода адои вазифа намудааст. Якчанд солҳо ҳамчун дотсенти кафедраи педагогикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко кор карда, аз соли 1995 мудири кабинети методии Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон буд ва ҳамчун муаллими ҳамкор дар донишгоҳи омӯзгорӣ кор мекард. Муаллифи як қатор асару мақолаҳои илмӣ, илмию методӣ мебошад.
Наимҷон Азимов

Наимҷон Азимов – мутриб, Ҳунарпешаи хизматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон. Нигаред Адабиёт Шаблон:Шахс-нопурра.
Наим Турсунов

Наим Назарович Турсунов (09.05.1934, ноҳияи Айнӣ – ваф. 12.04.2004, ш. Душанбе), педагоги тоҷик, номзади илмҳои педагогӣ, дотсент, профессор. Зиндагинома Соли 1953 Техникуми тарбияи ҷисмонӣ, соли 1957 факултети тарбияи ҷисмонии Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Сталинобод ба номи Т. Г. Шевченкоро хатм кардааст. Солҳои 1959–1961 аспиранти кафедраи педагогика ва психология, 1968–1971 муаллими калон, 1971–1977 дотсент ва мудири кафедраи равоншиносӣ, 1977–2004 профессори кафедраи равоншиносии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ буд. Муаллифи зиёда аз 180 корҳои илмӣ ва илмию методӣ, иштирокчии як қатор конференсияҳои байналмилалӣ ва минтақавӣ мебошад. Оид ба намудҳои мухталифи варзиши миллӣ корҳои илмӣ бурдааст. Бо унвони "Корманди шоистаи Тоҷикистон", нишонҳои сарисинагии "Аълочии маорифи Тоҷикистон", "Аълочии мактабҳои олии ИҶШС", "Собиқадори тарбияи ҷисмонии Тоҷикистон" ва "Собиқадори меҳнати Ҷумҳурии Тоҷикистон" сарфароз карда шудааст. Осор.
Наима Солизода

Наима Солизода (Солизода Наима Шодибой январи соли 1990, шаҳри Душанбе, ҶШС Тоҷикистон) — сиёсатмадори тоҷик, муҳандис-систематехник, номзади илмҳои иқтисодӣ, вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати. 1. Корнома Мукофот.
Най бар сари баҳор

Най бар сари баҳор - суруди қадимаи форсу тоҷик мебошад.Най бар сари баҳор аз ҷумлаи сурудҳои мавсимию маросимӣ буда,ба силсилаи 360 лаҳни Борбад мансуб аст. Нигаред.
Найдара

Найдара — деҳа дар ҷамоати деҳоти Карим Исмоилови ноҳияи Ваҳдат. Аз Найдара то маркази шаҳр 16 км. Аҳолиаш 739 нафар, тоҷикон.
Най (сози мусиқӣ)

Най як найи интиҳоист, ки дар мусиқии Ховари Миёна ҷойгоҳи намоён дорад. Дар баъзе аз ин анъанаҳои мусиқӣ, он ягона асбоби нафасӣ истифода мешавад. Аз қадим байни мардуми эронинажод машҳур аст. Дар кишварҳои Араб мизмар меноманд. Найро аз чӯб, филиз месозанд. Кутраш 3-4см, дарозиаш 40-60. Дарозии сурох дорад, ки барои дамидани бод истифода мешавад. Бар танаи най шашто сурох мешавад, ки онҳо барои тағир додани овоз ё лаҳн ба кор мераванд. Тавасути фишори сахту сусти дамидани бод ва маҳкам намудани сурохҳо ба ангуштон аз он ба миқдори 3 октава садои оҳанге ҳосил мегардад. Сурохе дар тарафи муқобил дорад,ки онро бо ангуштони дасти чап мепушанд. Нигаред.
Наитан Нандес

Наитан Нандес (декабри 1995, Пунта Дел Эсте, Уругвай) — футболбози уругвайӣ, нимҳимоятгар.
Найгуф

Найгуф — деҳа дар ҷамоати деҳоти Ваҳдати ноҳияи Сангвор. Аз Найгуф то маркази ҷамоат 25 км, то маркази ноҳия 105 км. Аҳолиаш 82 нафар, тоҷикон.
Наимҷон Назирӣ

Наимҷон Назирӣ (20 августи соли 1936, Истаравшан) — шоири тоҷик. Зиндагинома Наимҷон Назирӣ 20 августи соли 1936 дар шаҳри бостонии Ӯротеппа — Истаравшани кунунӣ ба дунё омадааст. Исми хонаводагиаш— Аслонов. Тахаллусашро аз номи бобои модариаш гирифтааст. Ӯ таҳсилоти миёнаро дар мактаби ба номи Горкийи шаҳри Ӯротеппа бардошта, соли 1954 роҳи Сталинободро пеш гирифт. Ва панҷ сол дар факултаи таъриху филологияи Донишгоҳи Давлатии Тоҷикистон таҳсил намуд. Фаъолияти эҷодиашро Наимҷон Назирӣ соли 1959 асосан дар маҷаллаи "Хорпуштак" ва радиои ҷумҳурӣ оғоз намудааст. Ҳоло бошад сарварии осорхонаи таърихӣ ва кишваршиносии шаҳри Истаравшанро ба уҳда дорад. Эҷодиёт Наимҷон Назирӣ бештар дар боби шеърҳои ҳаҷвӣ ва бачагона заҳмат кашидааст. Ӯ муаллифи маҷмӯаҳои "Хушаҳо", "Гулқайчӣ", "Хирсаки каҷпо", "Бахти мо", "Тӯшаи роҳ" ва ғайра мебошад. Ходими журнали ҳаҷвии "Хорпуштак", муҳаррири радио рӯзномаи "Сӯҳбати дӯстон", сармуҳаррири Комитети давлатии телевизион ва радиошунавонии назди Совети Вазирони ҶШС Тоҷикистон. Аз соли 1975 мудири шӯъбаи газетаи "Роҳи коммунизм"-и шаҳри Ӯротеппа. Аввалин шеърҳояш дар газетаи "Роҳи коммунизм" соли 1950 чоп шудаанд. Шоир қариб дар ҳамаи шаклҳои шеърӣ қувваозмоӣ кардааст. Соли 1960 достони "Хатои Насим"-ро ки аз ҳаёти донишҷӯён нақл мекунад, таълиф намуд. Бештар ба ҳаҷву мутоиба майл дорад. Муаллифи маҷмӯаҳои "Хӯшаҳо" ва "Тӯҳфаи баҳор" мебошад. Шеърҳои хаҷвӣ ва бачагонааш дар маҷмӯаҳои "Гулқайчӣ", "Хирсаки каҷпо" ба табъ расидаанд. Очерки "Дастони шифобахш", ки дар бораи Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ духтури терапевт Камол Баратович Охунов ҳикоят мекунад, ба қалами ӯ тааллуқ дорад. Шеъру масал ва ҳаҷвияҳояш ба якчанд забонҳои халқҳои Иттиҳоди Шӯравӣ тарҷума шудаанд. Асарҳои адибони ӯзбек (Саид Аҳмад "Марги порахӯр"), озарӣ, туркман ва диг., инчунин латифаҳои булгории "Лабханди Габрово"-ро ба тоҷики гардондааст. Бо медали "Барои меҳнати шуҷоатнок. Ба муносибати 100-солагии рӯзи таваллуди В. И. Ленин" мукофотонида шудааст. Аз соли 1975 узви ИН Иттиҳоди Шӯъравӣ.
Найзирак

Найзирак — деҳа дар ҷамоати деҳоти Дуконии ноҳияи Норак. Аз Найзирак то маркази ҷамоат 6 км, то маркази ноҳия 9 км. Аҳолиаш 491 нафар, тоҷикон.
Найзаандозӣ

Найзаандозӣ, найзазанӣ, найзабозӣ Яке аз намудҳои ҳарбӣ ва варзиши бостонии тоҷикон. Найзаро дар гузашта ҳам пиёда ва ҳам савора ба кор мебурданд. Дарозии найза 1,5-2 м буда, онро аз шохҳои рост ва сахти дарахтон месохтанд ва ба нўги он теғаи оҳанинро насб менамуданд. Найза инчунин яке аз олоти шикор ба шумор мерафт. Маҳорати баланди паҳлавони найзаандоз дар он зоҳир мешуд, ки ҷонварро дар шикор ва ё душманро дар майдони ҷанг бо як зарба афканад. Баъзе найзаандозони моҳир найзаро аз масофаи 60 м ба нишон мерасониданд. Найзаро инчунин савори асп, дар рўйи он хаму рост шуда, лаъбу ҳунарҳо намуда, ҳаво медоданд. Найзабозӣ яке аз намудҳои мусобиқаи варзишӣ дар ҷашнҳои арўсӣ, хатнасур ва иди Наврўз буд. Дар саросари кишвар дар ҳоли аз байнравӣ қарор дорад. 1 Адабиёт 1. Андреев М.С. Таджики долины Хуф. Сталинобод. 1953. 2. Турсунов Н. Бозиҳои миллии тоҷикӣ. Д., 1983. Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик. Ҷ.1. Д., 2015. Нигаред Манобеъ.
Найқалам

Найқалам олати китобатро гуянд, ки аз замонҳои бостон байни мардуми машриқзамин аз ҷумла тоҷикон маъмул буд. Онро аз най сахт тарошида, барои навиштан истифода мебурданд. Ручкаҳои ҳозира найқаламро аз истифода баровардаанд.
Найзадумҳо

Найзадумҳо — як қатори ҳайвонҳои буғумпои баҳриро гӯянд, ки аз синфи меростомаҳо буда, бештари онҳо замонҳои қадим нобуд шудаанд. Сохти зоҳирӣ Бадани найзадумҳо паҳн (дарозиаш то 90 см) буда, аз ду қисм (сарсива ва шикам) иборат аст. Дар қисми сарсива 6 ҷуфт пой доштанд, ки вазифаи ҳаракат, доштан ва майда кардани хӯрокро иҷро мекарданд. Ҳаёт Найзадумҳо ҳайвони ҷудоҷинсаи тухмгузор аст. Аз тухми онҳо кирмина пайдо мешавад. Ҷинсҳо 12 ҷинси мурдарафтаи найзадумҳо маълуманд, ки ба давраи силур мансубанд. Найзадумҳо ба 3 ҷинс ва 5 намуд тақсим мешаванд, онҳо дар уқёнуси Атлантика ва соҳилҳои ҷанубу шарқӣ ва шарқии Осиё паҳн шудаанд. Найзадумҳо дар тунукоба зиндагӣ мекунанд. Ғизояшон ҳайвонҳои бемуҳраи зериобӣ ва обсабзҳо мебошанд.
Найим

Муҳаммад Али Амар (ноябри 1966, Сеута, Испания) — футболбози испанӣ, нимҳимоятгари марказӣ.
Найман Буқарбой (деҳа)

Найман Буқарбой Найман Бұқарбай ауылы) — деҳа дар вилояти Туркистони Қазоқистон. Дар ноҳияи Пахтаарал ҷойгир аст. Аҳолӣ Дар соли 2009 379 нафар аҳолӣ дошт.
Найлcон

) 1 Найлон Фернандо Недейрус — футболбози бразилӣ, муҳофизи марказӣ.
Найлюр

Найлюр Биспо де Соуза Жуниор — футболбози бразилӣ, муҳофиз.
Наймодай (ноҳияи Нукут, Иркутск)

Наймодай — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Нукут, ки дар вилояти Иркутск қарор дорад, дохил мешавад.
Наймон (Аравон)

Наймон (Найман) — деҳа дар деҳистони Тео-Моюни ноҳияи Аравони вилояти Ӯш, Ҷумҳурии Қирғизистон. Аҳолӣ — 4003 нафар дар соли 2023.
Найраи Нигерия

Найраи Нигерия, — воҳиди пули Нигерия аст.
Наймон (ноҳияи Навкат)

Наймон (Найман) — деҳа дар ҳайати деҳистони Наймони ноҳияи Навкати вилояти Ӯш, Ҷумҳурии Қирғизистон. Аҳолӣ — 1830 нафар дар соли 2023.
Найрангбозӣ

Найрангбозӣ — як навъи сирки халқии тоҷикист, ки аксар ҳангоми сайрҳо ва туйҳои калон намоиш дода мешавад. Найрангбозҳо ҳаргуна амалиёти ғайриоддӣ мекардаанд. Чунончи онҳо аз даҳонашон оташ мебароварданд ё худ коғазпораҳоро фурӯ бурда, баъд ба ҷояш танга мебароварданд, ё ин ки кадуи холиро нишон дода сипас ба замин мегузоштанд.
Найнавоз

Найнавоз — навозандаи най (сози нафасии мусиқӣ). Дар асрҳои пешин дар тамоми минтақаи Осиёи Марказӣ найнавозон дар ҷашн, тӯй, сур ё дигар навъи хурсандӣ, яъне Базм ҳунарнамои мекарданд. Нигаред Базми хоса.
Найрези сағир

Найрези сағир оҳангест дар силсилаи 12 мақом. Найрези сағир дар силсилаи мазкур то асрҳои 14-15 амал карда бадтар аз байн рафтааст. Найрези сағир аз оҳанги найрез ҳосил шуда нисбат ба он кӯтоҳу нармтар аст. Нигаред низ.
Найсир Кармона

Найсир Кармона Мунйос (сентябри 1998, Колумбия) — футболбози колумбӣ, нимҳимоятгар.
Найрез

Найрез — шаҳрест дар устони Форс, Эрон аст. Шумораи аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 1996, 37,377 тан ва дар соли 2006, 46,831 тан будааст.
Найсони

Саидмухаммад Тохир ибни Саидхусайни Татавй соли таваллудаш ва вафоташ номаълум, шоир ва таърихнависи форсизабони Ҳиндустон. Рочеъ ба ҳаёту эчодиёти у маълумоте дастрас нест, ба чуз он ки у аз шогирдони Мирзог Гозивиеки мутахаллис ва викорй буда, дар дарбори Акбар (хукмронии соли) мансаби тархони доштааст. аз Найсони китобе дар таърихи деҳаи Татаи сарзамини Синд бо унвони таърихи тохирй мондааст.
Найробӣ

Найробӣ — (англисӣ:) — яке аз шаҳрҳои Африқо аст. Пойтахти Кения аст.
Найтоповичи (ноҳияи Унеч)

Найтоповичи — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Унеч, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Накама

Накама — яке аз шаҳрҳои префектураи Фукуока, Ҷопон аст.
Найшакар

Найшакар — ҷинси рустаниҳои бисёрсолаи қанддорест аз оилаи хушаиҳо. Пояаш рости баланд (то 6 м). Туғаш ва шохчаҳояш банддор, хушачаҳояш бо мӯякҳои дароз ва гулҳои дуҷинса фаро гирифта шудааст. Парвариш Найшакарро аз қаламча зиёд мекунанд. Дар плантатсияҳои найшакар соле маротиба ҳосил меғундоранд, ки ҳуҷайраҳои паренхимии пояи он то 20% мебошад. Дар Иттиҳоди Шӯравӣ найшакар чун зироати яксола дар водии Вахши Тоҷикистон ва вилояти Сурхондарёи Ӯзбекистон парвариш карда мешавад. Моҳҳои феврал— март найшакарро ба ҷуякҳо шинонида, моҳи октябр (то 800 сентнерга) меғундоранд. Қандинокии пояи найшакар % аст. Найшакар барои истеҳсоли ром истифода мешавад. Гунаҳо Бино ба маълумоти Боғҳои ботаникии подшоҳӣ Кю 36 намудро дар бар мегирад 1: Эзоҳ Адабиёт.
Нака

Нака — яке аз шаҳрҳои префектураи Ибараки, Ҷопон аст.
Накатсу

Накатсу — яке аз шаҳрҳои префектураи Оита, Ҷопон аст.
Наканно (ноҳияи Катанг, Иркутск)

Наканно — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Катанг, ки дар вилояти Иркутск қарор дорад, дохил мешавад.
Накано

Накано — яке аз шаҳрҳои префектураи Нагано, Ҷопон аст.
Накатсугава

Накатсугава — яке аз шаҳрҳои префектураи Гифу, Ҷопон аст.
Наквасино (ноҳияи Нюксен, Вологда)

Наквасино — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Нюксен, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Накисо

Накисо (зод. садаи) — мусиқидон, ромишгар, чангнавоз ва хонандаи аҳди Соонӣ. Устоди чангнавозӣ буд ва дар дарбори Хусрави Парвиз тарона месуруд.
Наққошӣ

Наққошӣ — нақшакашӣ, ҳунари офаридани нақш, маҳсули эҷодии санъаткорони халқӣ ва касбӣ, яке аз навъҳои бостони санъати ороиши амалӣ. Ёдгориҳои меъморӣ ва бозёфтҳои бостоншиносии Осиёи Миёна шаҳодат медиҳанд, ки наққошӣ дар ин ҷо аз замонҳои қадим ривоҷ ёфтааст. Инкишофи ҳунарҳои меъморӣ, кулолӣ, мисгарӣ, заргарӣ, қолинбофӣ, гулдузӣ ва ғайра ба тараққиёти наққошӣ низ мусоидат кардаанд. Намунаҳои нодири нақшунигоре, ки дар натиҷаи ҳафриёт аз Тирмиз, Варахша (Бухоро), Афросиёб (Самарқанд), Панҷакенти қадим, Хулбук (Хутлон) ва дигар мамлакатҳо ёфт шудаанд, аз маданияти гузаштагони мо гувоҳӣ медиҳанд. Адабиёт Б. Ғафуров. Тоҷикон. Китоби 1 - Душанбе, 1989.
Нақлиёт

Таробарӣ ё ҳамлу нақл — яке аз муҳимтарин бахшҳои иқтисод аст ва раванди бурдану овардани мусофирҳо, колоҳо ё борҳо аз ҷое ба ҷое бо таробарҳо ё василаҳои нақилияро мегӯянд. Вожашиносӣ "Таробарӣ" баробари форсии истилоҳи " (аз — "таро-" ва — "бурдан") аст, ки аз пешванди "таро -" ва исми масдари "барӣ" аз феъли "бурдан" сохта шуда ва маънияш "ҳамлу нақли коло ё мусофир аз ҷое ба ҷои дигар аст". "Таро -" дар ин истилоҳ бо "-" дар корбурду маънӣ ҳамсон аст ва бар "ҳаракат аз як сӯ ба сӯи дигар" далолат мекунад. Он аз " -" дар забони авестоӣ гирифта шуда, ки маънояш "аз як сӯ" буда ва ҳамчунин решаи " -", ки дар вожаи авестоии " -" ба маънии "гудор; гузаргоҳ" ба кор рафта, ба маънии "гузаштан" ва "бад-он сӯ рафтан" аст 1. Аз ин вожа дар забони бохтарӣ исми " рӯида, ки дар ҷойноми Тармиз боз мондааст: он дар забони балхӣ " буда, ки аз " -а-" дар эронии бостон ба маънии "гузаргоҳ" рӯидааст. Тармиз аз қадим яке аз муҳимтарин гузаргоҳҳои рӯди Ому будааст. Ҳамин вожа дар забонҳои шуғнӣ-рӯшонӣ ба гунаи "тарӯ тарав" боз мондааст. Намудҳои таробарӣ Таробарӣ вобаста ба равиши бурдану овардани мусофирҳо ва бору колоҳо чанд намуд мешавад: Манобеъ.
Нақши Рустам

Нақши Рустам — маҷмаъи бостонӣ дар Рустои Зангиобод вокеъ дар Шаҳристони Дороби устони Форси Эрон, дар фосилаи 4 километр аз Тахти Ҷамшед қарор дорад. Ин маҷмаъи бостонӣ ёдмонҳое аз Эламиён, Ҳахоманишиён ва Сосониёнро дар худ ҷой додааст ва аз ҳудуд соли 1200 пеш аз милод то 625 милоди ҳамвора мавриди таваҷҷуҳ будааст, зеро оромгоҳи чор тан аз подшоҳиёни Ҳахоманишӣ, нақшҳои барҷастаи мутааддид аз вақоеъи муҳими давраи Сосониён, бино Каъбаи Зардушт ва нақши барҷаста Вироншдоӣ аз давраи Эламиён макон қарор доранд ва дар давраи Сосониён, маҷмаъи Нақши Рустам аз назари динӣ ва миллӣ низ аҳамияти бисёр доштааст.
Наледино (ноҳияи Котлаский)

Наледино — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Котлаский, вилояти Архангелск медарояд.
Налдо (футболбоз, тав. 1988)

Эдиналдо Гонес Перейра — футболбози бразилӣ, муҳофизи марказӣ.
Налбек

Налбек — деҳа дар ҷамоати деҳоти Қаратоғи ноҳияи Турсунзода. Аз Налбек то маркази ҷамоат 13 км, то маркази ноҳия 20 км. Аҳолиаш 342 нафар, тоҷикон.
Налимово

Налимово — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Артёмовский вилояти Свердловск медарояд.
Наливной пункт Брянск (ноҳияи Брянск)

Наливной пункт Брянск — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Брянск, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Налескино (ноҳияи Вязников)

Налескино — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Вязников, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.
Накор Буэно

Накор Буэно Гомес (марти 1978, Барселона, Испания) — футболбози испанӣ, ҳамлагар.
Налдо (футболбоз, тав. 1982)

Роналдо Апаресидо Родриге — футболбози бразилӣ, муҳофизи марказӣ.
Намадбофӣ

Намадбофӣ ё Намадмолӣ — аз ҳунарҳои қадимаи мардуми тоҷик буда, он бештар дар қисмати деҳоти Тоҷикистон рушд ёфтааст ва онро намадмолӣ низ мегӯянд. Намад як навъи гилем ё палоси хона буда, барои истифода дар рӯи фарш тайёр карда мешавад. Намад хеле палоси гарм ва мулоим буда, ба болои он кӯрпача партофтан ҳоҷат надорад. Намад ғафс, сабук ва бисёр гарм аст, ки дар фасли сармои кӯҳистон истифодаи он хеле роҳат дорад. Намадро бештар дар минтақаҳое, ки чорвои хурд парвариш мекунанд, мемоланд. Тарзи истеҳсолот Намадро аз пашми чорвои хурд (буз, гӯсфанд, бузи ангорӣ ва ғайра) тайёр мекунанд. Пашми аз чорвои хурд тарошидаро мешӯянд, баъди хушк шудан онро ғоз медиҳанд. Сипас, қисми барои гулпартоӣ заруриро ранг мекунанд. Дар болои қанор ё чодар пашмро паҳн карда, вобаста ба тахайюлот бо пашмҳои рангшуда оро медиҳанд. Баъди ородиҳӣ ба болои пашм оби ҷӯш рехта, чодар ё қанорро эҳтиёткорона тоб дода ҷамъ мекунанд. Ҷамъ кардани қанор кори душвор буда, онро асосан мардҳо ба анҷом мерасонанд. Баъди ҳар дафъа тоб додан бо оринҷ онро зер ва ҳамвор мекунанд. Ҳангоми тоб додани қанори пашмдор ҳар дафъа ба болои он оби ҷӯш мерезанд. Дар охир намади ҷамъшударо бо пой зер карда, обашро меравонанд. Рӯзи дигар қанори ҷамъкардашударо ҳамвор мекунанд ва намад тайёр мешавад. Намад бо дастгоҳ низ бофта мешавад. Дар ин ҳолат аз ин матоъ чакман, ҷелак, беостин ва дигар намудҳои либос дӯхта мешавад. Пашми гӯсфанд ресида шуда, ба дукҳои майда ҷудо гардида, барои матоъбофӣ омода мегардад. Дар бофтану ранг кардани матоъ ягон маводи кимиёвӣ ва сунъӣ истифода намешавад. Ин навъи намадбофӣ дар Бадахшон ва деҳоти Айнӣ (Фалғар) хеле маъмул буд. Бисёр сокинони он афсӯс мехӯранд, ки ин намуди ҳунари мардумӣ қариб ба фаромӯшӣ рафтааст. Новобаста аз ин оилаҳои намадбофе ҳастанд, ки то ҳол ин намуди ҳунармандии гузаштагонро пос медоранд, бинобар бо шуғли намадбофӣ машғуланд. Сокини шаҳри Хоруғ Гулдасти Меҳровар аз ҳунармандоне мебошад, ки бо касби намадбофӣ машғул аст. Дар баъзе минтақаҳои Бадахшон оилаҳое мавҷуданд, ки асбоби намадбофии онҳо таърихи зиёда аз 300-сола дорад. Намадбофии бадахшонӣ асосан дар фасли зимистон амалӣ мегардад. Зеро мардум аз кори саҳро фориғ мешаванд. Аз матоъи намад дар арафаи тӯй ба домод либосҳои шаҳмард тайёр карда мешавад. Дар замони ҳозира талабот ба либосҳои намадин афзуда истодааст.
Намакдон

Намакдон зарфи намак, зарфи хурде, ки намак андохта ба рӯйи дастархон мегузоранд: намак хӯрда намакдон шикастан.
Намаки ош

Намаки ош — пайвастагии кимиёвӣ, ки дар табиат дар ҳолати кристаллӣ вомехӯрад.
Намадмолӣ

Намадмолӣ — барои сохтани намад пашми буз ё гӯсфандро ба андозаи даркорӣ ба болои палос паҳн карда, бо ҷорӯб пашмро зада ҳамвор менамоянд. Бо офтоба ба болои он оби ҷӯш пошида, пас аз намнок шуданаш, онро бо лӯла ё чӯби ҳамвор мемоланд. Дар ин ҳангом кам-кам ба он об пошида меистанд. Баъд аз ин ду-се нафар мардҳо ба зону нишаста, намадро бо дасту оринҷ ба пешу қафо меғелонанд. Тақрибан пас аз ду соат намадро боз карда, онро баръакс печонида, боз ғелонданро давом медиҳанд. Баъд аз шакли муайянро гирифтан ва ба дараҷаи даркорӣ сахт шудани намад онро кушода, дар офтоб хушк менамоянд. Намад дар хонаҳои сокинони Помир аз замонҳои қадим вазифаи гилем, палос, кӯрпаву кӯрпача ва кампалро иҷро мекунад. Зеро дар он минтақа пахта ва маҳсулоти пахтагин хеле кам буданд. Аз намад инчунин болопӯш ва арақчини асп, китфпӯши чӯпонон (чакман) тайёр карда мешавад. Дар Помир истеҳсол ва гулпартоии намадҳои пурнақшу нигор, асосан, касбу кори занҳо мебошад. Дар амали гулпартоӣ нақшҳои гуногуни анъанавӣ: резгигул, калонгул, миёнагул;нақшҳои ислими лола, бодом, нилуфар; тасвирҳои зооморфӣ: гули аждар, тоҷи хурӯс, товус, кабӯтар, морак,; нақшҳои ҳандасӣ: чоркалид, давра, турунҷ, ишкелбанд, занҷирбанд, гирдоб, мавҷ, каҷак ва ғайра истифода мешаванд. Барои таҳияи намади гулдор пашми рангшударо ба шакли дилхоҳ паҳн карда, об зада, сипас онро молиш медиҳанд. Пашмро дар дегҳо андохта ранг медиҳанд. Дар гузашта рангҳои табииро аз пӯстлохи анор, чормағз, гулу гиёҳҳои хушк омода мекарданд. Ҳоло рангҳои шимиёвӣ (химиявӣ) ба кор меравад. Дар навоҳии Кӯҳистони Бадахшон ранги гулобиро аз гиёҳи руван, ранги зардро аз гули насрин, ранги сурхро аз бехи хори гули насрин, ранги зарди сиёҳчатобро аз чӯби зардолу ва чормағз истеҳсол мекарданд. Дар вақти ба кор бурдани рангҳои табиӣ барои устувор нигоҳ доштани ранг аз маҳлули замч васеъ истифода менамуданд. Баробари афзудани истеҳсол ва воридоти гилему қолинҳои корхонаӣ эҳтиёҷ ба намад ва намадмолӣ кам шуда истодааст.. низ.
Намаккон

Намаккон — кӯл дар ҳудуди Ҷумҳурии мухтори Қарақалпоқистони Ҷумҳурии Ӯзбекистон буда ва аз ҷузъҳои намак – моддаи сафеди булӯринсадаф ва кон – ҷой, макони намак таркиб ёфта, маънои кони намакро дорад.. низ.