ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Муҳаммадсалим Басиндва

Муҳаммад Салим Басиндва (4 апрели 1935 таваллуд шудааст) — сиёсатмадори яманӣ аст, ки аз 10 декабри 2011 то 24 сентябри 2014 сарвазири Яман буд. Зиндагинома Дар Адан таваллуд шудааст, Басиндва аз соли 1993 то 1994 вазири корҳои хориҷӣ буд. 2 Вай узви ҳизби ҳокими Яман буд, аммо дар авоили солҳои 2000-ум истеъфо дод, то ба мухолифини президент Алӣ Абдуллоҳ Солеҳ ҳамчун як шахси мустақил пайваст. 3 Моҳи ноябри соли 2011, пас аз чанд моҳи нооромиҳо дар Яман, Басиндва аз ҷониби мухолифони яманӣ ба раҳбарии нахустин ҳукумат пас аз барканории президент Солеҳ пешбарӣ шуд. 4 27 ноябри соли 2011 ӯро муовини президент Абд Раббо Мансур Ҳодӣ сарвазир таъин кард. Ӯ ва аъзои кобинаи вазирон 10 декабри соли 2011 савганд ёд карданд 5 31 августи соли 2013, Басиндва аз як сӯиқасд, вақте ки афроди мусаллаҳ ба сӯи корвони ӯ оташ кушоданд, ба тангӣ раҳоӣ ёфт. 21 сентябри соли 2014 Басиндва дар ҳамон рӯзе, ки шӯришиёни Ҳусӣ шаҳри Санъо, пойтахти Яманро ишғол карданд, аз мақоми сарвазир истеъфо дод. 6 7 24 сентябри 2014 Абдуллоҳ Муҳсин Аква ба иҷрои вазифаи сарвазир шуруъ кард.
Муҳаммадсолеҳи Кашфӣ

Муҳаммадсолеҳи Кашфӣ — муншӣ, хаттот ва шоир и форс-тоҷик. Зиндагинома Писари Мирабдуллоҳи Тирмизии Мушкинқалам. Дар аҳди Шоҳиҷаҳон дар Ҳиндустон зистааст. Шоҳиҷаҳон ӯро ба аморати яке аз вилоятҳо серфароз гардонидааст. Муҳаммадсолеҳи Кашфӣ ғайр аз хаттотӣ ба забонҳои тоҷикӣ ва ҳиндӣ шеър эҷод мекард. Ба тоҷикӣ Кашфӣ, ба ҳиндӣ Субҳонӣ тахаллус дошт. Намунаи ашъораш дар баёзҳо вомехӯрад.
Муҳаммадсиддиқ Ҳайрати Бухороӣ

Муҳаммадсиддиқи Ҳайрат — шоир ва рӯшанфикри тоҷик. Зиндагинома Ҳайрат соли 1878 дар гузари Арӯсони Бухоро ба дунё омадааст. Номи шоир Муҳаммадсиддиқ буда, "Ҳайрат" тахаллуси адабии ӯст. Падари шоир дар масҷиди гузари Арӯсон муаззин буда, барои тарбияи писараш ҳаматарафа саъй доштааст. Шоир дар овони ҳафтсолагӣ аз модар ва дар дувоздаҳсолагӣ аз падар ятим мемонад. Ҳайрат дар синни 15-солагӣ ба мадраса дохил шуда, илмҳои ҷории замонро комилан фаро мегирад. Вай соли 1895 бо устод Садриддин Айнӣ рафоқат пайдо намуда, онҳо аз ҳамдигар хеле баҳраҳо мебаранд. Ҳайрат аз бемории сил вафот кардааст.
Муҳаммадтоҳири Насрободӣ

Муҳаммадтоҳири Насрободӣ (1618, Исфаҳон — номаълум) — адиб, шоир, нависанда ва тазкиранивисофорс-тоҷик, муаллифи "Тазкираи Насрободӣ". Зиндагинома Дар соли 1027 ҳиҷрӣ қамарӣ дар Насробод, яке аз маҳаллаҳои бузурги Исфаҳон ба дунё омадааст. Абову аҷдоди ӯ дар замони салотини Сафавия ва подшоҳони собиқ, камоли эътиборро доштанд. Ҷадди ӯ, Хоҷа Садруддин Алӣ, дар замони Султон Муҳаммад Гӯраконӣ, молики об ва замини бисёре буд.
Муҳаммадсалом Муҳаммадов

Муҳаммадсалом Муҳаммадалиевич Муҳаммадов (Магомедсалам Магомедалиевич Магомедов, дарғинӣ МяхӀяммадгӀялила урши Мяхяммадсялам июни соли 1964, д. Леваши ноҳияи Левашински ҶШС Доғистон, РСФСР, СССР) — ходими давлатӣ ва сиёсии Русия. Раиси Маҷлиси мардумии Ҷумҳурии Доғистон аз 20 феврали соли 2006 то 11 марти соли 2007. Президенти Ҷумҳурии Доғистон аз 20 феврали соли 2010 то 28 январи соли 2013. Муовини роҳбари Дастгоҳи Президенти Федератсияи Русия аз январи соли 2006. 28, 2013. Писари раҳбари собиқи Доғистон Муҳаммадалӣ Муҳаммадов.
Муҳаммадтоҳир Саидзода

Муҳаммадтоҳир Саидзода (таф. 29.04.1967, н. ба номи Ҷалолиддини Румӣ) — биологи тоҷик, омӯзгор, номзади илмҳои биология, дотсент. Аълочии маорифи Тоҷикистон. Зиндагинома Муҳаммадтоҳир Саидзода соли 1991 – факултети биологияи Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин -ро хатм намудааст. Соли 1983 фаъолиятро ба сифати коргари совхози ба номи съезди КПСС (ҳозира хоҷагии ба номи А. Қаландаров)-и н. Дӯстӣ оғоз намуда, солҳои 1984-1985 лаборанти кафедраи физиологияи растаниҳои факултети биологияи ДМТ ва донишҷӯи шуъбаи шабонаи ҳамин Донишгоҳ буд. Аз 2017 620 инҷониб директори муассисаи давлатии таълимии "Мактаби Президентӣ барои хонандагони болаёқат дар шаҳри Ҳисор аст. Ба Булғория, Словакия, Олмон, Испания, Итолиё, Эстония, Полша, Россия, Қазоқистон, Гурҷистон сафари хидматӣ намуда, савияи дониши тахассусии худро такмил додааст.
Нодими Истаравшанӣ

Муҳаммадсолеҳ Нодими Истаравшанӣ — шоир и форс-тоҷик, фарзанди Ҳоҷӣ Муҳаммади Шаҳдӣ 1. Зиндагинома Нодими Истаравшанӣ ба шеъргӯӣ а хурдсолӣ кардааст. Пас аз хатми таҳсил Нодими Истаравшанӣ ҳамчун шоир шуҳрат пайдо кард. Баъдтар ӯ ба чанде аз шаҳрҳои Мовароуннаҳру Осиёи Хурд сафар пеш гирифт. Аз Нодими Истаравшанӣ девоне боқист ки аз ғазалиёт, муҳаммасот, қитъаот, рубоиб ва фардиёту сокиномаҳо иборат буда, бештар аэ 1200 байтро фаро мегирад. Қисми зиёди девони Нодими Истаравшаниро ғазал ташкил медиҳад. Дар ғазалҳояш мавзӯи ишқ, аҳволи баду зиндагии сахт, азобу уқубати тоқатфарсо, меҳнати душвору нодинҷор, беқадрию беҳуқуқии аҳли заҳмат ва орзую омоли онҳоро сурудааст. Нодими Истаравшанӣ дар ғазалсароӣ давомдиҳандаи анъанаи Ҳофиз буда, аз ғазалҳои Ҳофиз илҳом гирифтааст. Ғазалҳои дар оҳанги ғазалҳои Ҳофиз гуфтан ӯ мавзӯъ ва мундариҷаи нав, дофияву радифи тоза ва обуранги хоса дошта, ба рӯҳияи замон мувофиқат мекунанд. Дар як силсила шеърҳои ӯ аз худсарию тороҷгариҳои хону амирон ва амалдорони феодалӣ ва ба дод омадани мардум сухан меравад. Қаламрави шод дар назари шоир харобазор аст: Дар харобободи шодӣ ранги маъмурӣ куҷост? Омадам аввал харобу меравам охир хароб. Нодими Истаравшанӣ аҳволи иҷтимоӣ, дунёи маънавӣ, зиндагонии мардуми оддӣ ва рӯҳияи онҳоро аёну барҷаста ба калам додааст, чунки худи шоир аз ин табака ҷамъиятӣ баромада шуд. Забони ашъори Нодими Истаравшанӣ соддаву равои, тасвирҳои ӯ ҷозибу дилнишинанд.
Муҳаммадхӯҷа Ҳусейнхӯҷаев

Муҳаммадхӯҷа Ҳусейнхӯҷаев — шоҳмотбозӣ тоҷик (таваллуд 2 июн, 1987 зодаи Исфара). Муҳаммадхӯҷа Ҳусейнхӯҷаев дар озмунҳои минтақавӣ, ҷумҳуриявӣ ва байналхалқи иштирок кардааст. Вай обурӯи кишвари худро дар Туркия ва Италия боло бардошт. Дар ҳоли ҳозир Муҳаммадхӯҷа Ҳусейнхӯҷаев аз июли 2008 дар шаҳри Санкт-Петербург Русия маҳорати худро сайқал дода истодааст.
Муҳаммадхоҷа Яъқубов

Муҳаммадхоҷа Искандарович Яъқубов (таваллуд 31 марти 1995, Исфара, Тоҷикистон) — муштзан (боксёр)-и касбии тоҷик дар вазнҳои сабук ва нимасабук. Барандаи чандин унвони қаҳрамонии бокси минтақавӣ ва ҷавонон аз рӯи,, ва. Маснади варзишӣ Муҳаммадхоҷа Яъқубов 12 декабри соли 2015 дар ринги ҳирфаӣ бори аввал бар Владимир Терехови рус ғолиб омад, ки ин қувваозмоӣ барои ӯ низ аввалин бор шуд. 15 ноябри соли 2016 дар набарди чоруми худ дар ринги ҳирфаӣ ӯ Николай Бузолини русро (5-2-1) бо нокаути техникӣ шикаст дод ва унвони Қаҳрамони бокси Осиё дар -ро ба даст овард. 18 феврали соли 2017 ӯ унвони худро дар мубориза бар зидди Йогли Ҳеррера аз Колумбиё ҳимоя кард. 1 2 майи соли 2017 ӯ бар муштзани ӯзбек Фирӯзбек Юлдошев унвони қаҳрамонии худро бори дигар ҳифз кард. Сипас ӯ ду муборизаи рейтингӣ (радабандӣ) баргузор кард, ки дар онҳо ғалабаи пеш аз вақт ба даст овард. Соли 2019 Ёқубов ҳайати мураббиёни худро зиёд кард ва бо Фредди Роуч, Педро Гарсиа, Владимир Видов ва Жанна Попова ҳамкорӣ ба роҳ монд. 2 ноябри соли 2019 ӯ қаҳрамони феълии Мексика Абрахам Монтойяро мағлуб кард 2 7 марти соли 2020 Яъқубов сеюмин дифоъи унвони кард. Вай бо қарори доварон қаҳрамони собиқи ҷаҳон оид ба Томас Рохасро мағлуб кард 3 Омор дар бокси касбӣ Шаблон:Легенда боксёрских боёв.
Муҳаммадшарифи Самарқандӣ

Муҳаммадшарифи Самарқандӣ (қарни — қарни) — меъмор ва ҳунарманди форс-тоҷик. Зиндагинома Аслан аз Самарқанд, Дар сохтани гумбаз ва ороиши ёдгориҳои меъморӣ маҳорат дошт. Ба Ҳиндустон рафта, солҳои ба сохтмони мақбараи Тоҷмаҳал сарварӣ кард ва намунаи мукаммалтарину нодиртарини санъати гунбазсозии Осиёи Миёна ва Шарқи Наздикро нишон дод.
Муҳаммадшариф Муродов

Муҳаммадшариф Муродов — варзишгар (таэквон-до), Устоди варзиши дараҷаи байналмилалӣ, ғолиби Чемпионати ҷаҳон дар Эстония, барандаи Ҷоми ҷаҳон дар Австрия, ғолиби Чемпионати Осиё. Дар Чемпионати ҷаҳон байни наврасон (Душанбе, 2014) соҳиби ҷои дуюм гаштааст.
Садри Зиё

Шарифҷон Махдуми Садри Зиё (Муҳаммадшариф ибни Абдушшакури Оят 1, Бухоро — 1932) — давлатмард, қозӣ, шоир, тазкиранавис ва таърихнигори тоҷик, аз бунёнгузорони анҷуманҳои адабии равшанфикрӣ дар Бухоро ва мактаби усули ҷадид дар адабиёти тоҷик 2. Падари Муҳаммадҷон Шакурӣ. Зиндагинома Шарифҷонмахдуми Садри Зиё соли 1965 дар шаҳри Бухоро дар хонадони донишманд ва шоир домулло Абдушшакури Оят ба дунё омадааст. Шариф номи ӯст, "махдум" — вожаест, ки ба номи муллозодагон илова мекарданд, "садр" — унвони илмии динист, ки баъд аз "ӯроқ" ва "судур" саввумин ва олитарин унвони уламо ба шумор меравад, Зиё тахаллуси адабиаш мебошад. Садри Зиё баъди хатми таҳсили улум дар мадрасаҳои Бухоро аз соли 1893 ба фаъолияти қозигӣ оғоз намуд, ки он то соли 1920 давом кардааст. Дар ин муддат ӯ дар туманҳои Зандане (Пешкӯ), Вобкент, Ғиждувон, бекигариҳои Чорҷӯй, Қаршӣ, Каркӣ, Шаҳрисабз қозигӣ кардааст. Вай баҳори соли 1917 қозикалони Бухоро шудааст. Мероси илмию адабии Садри Зиё зиёда аз 60 асарро ташкил медиҳад. Муҳимтарини онҳо: "Наводири Зиёия", "Рӯзнома", "Тазкирату-л-хаттотин", "Таърихи амирони манғития", "Рисолаи асбоби инқилоби Бухоро" ва ғайраҳо мебошанд. Охири асри ва аввали асри хонаи Садри Зиё (кӯчаи Хӯҷа Гулрез, 16-20) ба як маҳфили адабӣ табдил ёфта буд, ки дар он як зумра зиёиён иштирок намуда, баҳра гирифтаанд. С.Айнӣ, М. А. Мунзим ва дигарон иштирокчии фаъоли ҷамъомадҳои маҳфили адабии хонаи Садри Зиё буданд. Эҳтимол аст, ки дар натиҷаи таъсири ҳамин маҳфил, бо ташаббуси С. Айнӣ ва М. А. Мунзим, аз ҷумлаи толибилмони мадрасаҳои Бухоро, маҳфили дӯстдорони илми таърих бунёд гардида буд. 3 Хонавода Аз ҷумлаи фарзандони Шарифҷон Махдуми Садри Зиё донишманди тоҷик Муҳаммадҷон Шакурӣ мебошад.
Муҳаммадшариф Ҳимматзода

Муҳаммадшариф Ҳимматзода (Муҳаммадшариф Ҳимматов июли 1951, Тавилдара, ҶШС Тоҷикистон, ИҶШС — 17 марти 2010, Душанбе, Тоҷикистон) — сиёсатмадор, яке аз муассисон ва нахустин раиси Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон 1. Вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон. Зиндагинома Ҳимматзода Муҳаммадшариф 6 июли соли 1951 дар деҳаи Ғундараи ноҳияи Тавилдара таваллуд шудааст. Соли 1966 мактаби миёнаро хатм намуда, муддате дар назди олимони сарфу наҳв, таъриху фалсафаи исломӣ машғули дарс шудааст. Улуми исломиро ба пуррагӣ хатм намудааст. Ҳамзамон дар муассисаҳои гуногуни хоҷагии халқи ноҳияи Кофарниҳон бо меҳнати фоиданоки ҷамъиятӣ машғул будааст. Аз соли 1990 то соли 1999 масъулияти раисии ҲНИТ-ро бар уҳда дошт. Фаъолият Соли 1992 бар асари ҷанги шаҳрвандӣ иҷборан ба Ҷумҳурии Исломии Покистон муҳоҷират карда, дар сохторҳои раҳбарикунандаи Ҳаракати НИТ ва ИНОТ фаъолияти сиёсӣ кардааст. Ҳамчунин аз соли 1993 то соли 1997 донишҷӯи Донишгоҳи Байналмиллалии Покистон буда, онро соли 1997 бо ихтисоси ҳуқуқшинос хатм намудааст. Аз соли 1994 то соли 1997 иштирокчии фаъоли музокироти сулҳи байни тоҷикон буд. Аз моҳи июли соли 1997 то моҳи октябри соли 1998 узви зеркомиссияи сиёсии Комиссияи Оштии Миллӣ ва аз моҳи октябри соли 1998 то 1 апрели соли 2000 раиси зеркомиссияи ҳуқуқии КОМ-ро бар уҳда дошт. Аз 19 январи соли 2000 то 20 марти соли 2000 сафир оид ба супоришҳои махсуси вазорати корҳои хориҷаи Ҷумҳурии Тоҷикистон шуда кор кардааст. Аз 27 феврали соли 2000 вакили Маҷлиси Намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, узви Кумитаи оид ба корҳои байналхалқӣ, иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ ва иттилоот мебошад. Муҳаммадшариф Ҳимматзода ҳамчун олими файласуф дар доираи уламо ва фузалои ҷаҳони ислом маълуму маъруф аст. Ба чандин кишварҳои дунё сафарҳо доштааст. Дар даҳҳо симпозиуму конферонсҳои байналмилалӣ ширкат варзида барои мавзӯи ислом ва сиёсат гузоришу суханрониҳои пурмазмун доштааст. Муаллифи даҳҳо рисолаҳои илмӣ-оммавӣ мебошад. Осор Муҳаммадшариф Ҳимматзода муаллифи китобҳои "Дар ҷустуҷӯи ҳақиқат", "Зиндагӣ ва осори Абуҳанифа", "Ақидаи Имом Абуҳанифа", "Дидгоҳ ва масоил", "Таассуби мазҳабӣ-амали номақбул" мебошад. Ҷоизаҳо Муҳаммадшариф Ҳимматзода бо фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон барои хидматҳои шоистааш дар роҳи истиқрори сулҳи тоҷикон бо ордени "Дӯстӣ" сарфароз гардонида шудааст. Марг Муҳаммадшариф Ҳимматзода 17 марти соли 2010 бар асари бемории тӯлонӣ аз олам даргузашт.
Шоҳид, Муҳаммадшоҳи Самарқандӣ

Шоҳид Муҳаммадшоҳи Самарқандӣ (қарни, Самарқанд) — шоир и форс-тоҷик. Зиндагинома Дар Самарқанд зиндагӣ ва эҷод кардааст. Шоҳид аз ҷавонӣ бо Малеҳои Самарқандӣ шинос шудааст. Ӯ марди хуштабъу зариф ва хушсуҳбат буда, дар ҳаҷву мутоиба истеъдоди баланд доштааст. "Дар бадеҳаву ҳаҷву ҳиҷо навиштааст Малеҳои Самарқандӣ ба навъе хотираш роғибу моил аст ки ҳама кас ба у қоил аст". Шоҳид гоҳо ба тақозои эҳтиёҷоти зиндагӣ ба мадҳи аҳли давлат низ рӯ овардааст. Дар "Музаккиру-л-асҳоб" аз осори ӯ фақат ин байти матлаъ зикр шудааст. Аз дидаам сиришк наранҷида рафтааст, Бе оразат гиристан аз дида рафтааст.
Муҳаммадюсуфи Табрезӣ

Муҳаммадюсуф (қарни 14) — меъмор ва наққоши форс-тоҷик. Зиндагинома Аслан аз Табрез. Дар ороиш, нақшунигор ва кошикории як қатор ёдгоридои меъмории Шаҳрисабз иштирок кардааст. Дар сохтани Оқсарой (охири асри 14) ширкат дошта, алалхусус пештоқи бошукӯҳи онро бо нақшунигор ва кошишои беназир оро додааст. Ном ва санаи иморати он (786 ҳиҷрӣ—1385 м.) дар байни нақшҳои пештоқ сабт гардидааст.
Муҳаммадшоҳи Қоҷор

Муҳаммадшоҳи Қоҷор (январ 1808, Табрез — 5 сентябр 1848, Теҳрон) — севумин шоҳ аз дудмони Қоҷор буд, ки аз 23 октябри 1834 то 5 сентябри 1848 ба унвони подшоҳи Эрон ҳукумат кард. Ӯ наваи Фатҳъалишоҳ, фарзанди Аббос Мирзо буд. Муҳаммадшоҳ то пеш аз расидан ба тоҷу тахт, Муҳаммад Мирзо номида мешуд ва маъруф ба "Валиаҳди сонӣ" буд.
Муҳаммадқосими Фаришта

Муҳаммадқосим Ҳиндушоҳи Астарободӣ, маъруф ба Фаришта (1, Гургон — 1620 1) — таърихнигор ва пизишки форс-тоҷик, коргузори салотини Аҳмаднагар ва Биҷопури муаллифи "Тарихи Фаришта" ва "Дастуру-л-атиббо".
Муҳаммадюнус Манфӣ

Муҳаммад Юнус ал-Манфи — дипломат ва сиёсатмадори Либиё аст. Ӯ дар Форуми муколамаи сиёсӣ раиси Шӯрои президентии Либиё интихоб шуд, ки дар он ширкаткунандагони низоъи дохилӣ дар Либиё ҳукумати нави интиқолиро барои баргузории интихоботи президентӣ ва парлумонӣ дар ин кишвар тасдиқ карданд 2. Дар гузашта сафири Либиё дар Юнон буд 3. Зиндагинома Соли 1976 дар шаҳри Тобрук таваллуд шудааст. Зодаи қабилаи Манф. Ӯ дар факултаи муҳандисии Донишгоҳи Табрук таҳсил карда, дар он ҷо унвони номзади илмро гирифт. Манфӣ яке аз раҳбарони фаъоли Ассотсиатсияи донишҷӯёни Либиё (шӯъбаи иттифоқи донишҷӯёни Ҷамоҳирияи Либиё) буд, ки дар Фаронса таҳсил кардааст. Пас аз сарнагун кардани Муаммар Қаззофӣ, ӯ узви Конгресси умумимиллӣ шуд, ки ба Кумитаи хоҷагии манзилию коммуналӣ сарварӣ мекард 4. Баъдтар вай ба намояндагии дипломатӣ дар Юнон сарварӣ кард. Фаъолияти ӯ ба ҳайси сафир дар Афина бо ташаннуҷи равобити Ҳукумати ризоияти миллӣ (Либиё) ва ҳукумати Юнон бар сари созишномаи марзи баҳрии Либиё ва Туркия буд. Дар охир, дар моҳи декабри соли 2019, ӯ аз Афина ихроҷ карда шуд 3. 5 феврали соли 2021 Манфӣ дар баробари Абдулҳамид Муҳаммад Дбейба дар мақоми сарвазир ва Мӯсо ал-Конӣ ва Абдуллоҳ ал-Лафӣ ба ҳайси муовинони президент ширкат карданд. Рӯихати онҳо 39 раъй гирифт, ки аз рӯихати Оқоилоҳ Солеҳ Исо ва Фатҳи Башаги 2 панҷ нафар бештар аст. Рӯихати Солеҳ-Башагӣ дар ИМА тасвиб шуда буд, аммо сафири Амрико ҳама гуна кӯшиши таъсир ба раванди интихоботро рад кард.
Муҳаммадяҳё Салтанат

Муҳаммадяҳё Салтанат (қарни) — шоир и форс-тоҷик. Зиндагинома Дар Самарқанд зиндагӣ ва эҷод кардааст. Бино ба маълумоти Малеҳои Самарқандӣ Салтанат соҳиби истеъдоди баланди шоирӣ буда, дар ашъораш мазмуну образҳои нави бадеиро бисёр истифода бурдааст. Шоир ба камбағалон таваҷҷӯхи хосе дошта, ҳамеша шарики ғаму шодии онҳо буд. Аз ашъори Салтанат дар "Музаккиру-л-асҳоб" 3 байти як ғазал намуна оварда шудааст.
Муҳаммадқул Ҳазратқулов

Муҳаммадқул Ҳазратқулов (5 ноябри 1944, Истаравшан, вилояти Ленинобод, ҶШС Тоҷикистон — 8 октябри 2020, Тоҷикистон) — файласуфи тоҷик, доктори илмҳои фалсафа. Зиндагинома Муҳаммадқул Ҳазратқулов факултаи шарқшиносии Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин соли 1967 ба поён расондааст. Солҳои 1969-1972 дар Эрон ба ҳайси тарҷумон кор кардааст, соли 1974 рисолаи номзадиро дифоъ кардааст. Солҳои 1980-1990 ӯ роҳбари ҳайати таҳририяи фалсафа ва ҳуқуқ, баъдтар роҳбари шӯрои таҳририяи назорати илмӣ ва бадеии Энсиклопедияи Советии Тоҷик буд. Соли 1991 рисолаи доктории худро дар мавзӯи Фалсафаи Шаҳобуддини Суравардӣ дифоъ кард. Солҳои 1992-1996 аввал профессори кафедра, сипас мудири кафедраи фарҳангшиносӣ, этика ва эстетикаи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон буд. Аз соли 1996 ҳамчун ходими калони илмии Пажӯҳишгоҳи фалсафа, сиёсатшиносӣ ва ҳуқуқи Академияи илмҳои Тоҷикистон кор кардааст. Солҳои дар Ҷумҳурии Исломии Эрон машғули тадрису таҳқиқ буд. Доманаи таҳқиқаш васеъ аст, мавриди ҳикмати адибони классикии форс-тоҷик, ҷараёни тасаввуф, анъанаҳои бостонии мардуми форсзабон, идҳои суннатии ниёгон, аз ҷумла Наврӯз, тамаддуни ориёиҳо ва ғайра зиёда аз дусад асару мақола навиштааст. Солҳои охир М. Ҳазратқулов китоби дарсӣ барои донишҷӯёни донишгоҳ Сӯфия ва таҳқиқоти Ислом ва Абу Ҳанифа-ро нашр намудааст. Осор.
Муҳаммадёр Ҳайдаров

Муҳаммадёр Маҳмадумарович Ҳайдаров (9 июли соли 1980, ноҳияи Шаҳринав) – номзади илми филология, дотсенти кафедраи забони адабии муосири тоҷикии Донишгоҳи миллии Тоҷикистон. Зиндагинома Муҳаммадёр Ҳайдаров 9 июли соли 1980 дар деҳаи Турбақалъа 4 (ҳоло Ваҳдат)-и ноҳияи Шаҳринав таваллуд шуда, соли 1997 мактаби миёна, соли 2001 факултети филологияи Донишгоҳи миллии Тоҷикистонро бо ихтисоси филолог-ҳуҷҷатнигор аз рӯйи шакли таҳсили бакалавр ва соли 2003 ихтисоси забон ва адабиёти тоҷикро аз рӯйи шакли таҳсили магистр хатм карда, солҳои 2004-2008 дар шуъбаи ғоибонаи аспирантураи ДМТ таҳсил намудааст. Ӯ рисолаи номзадиашро соли 2015 дар зери роҳбарии профессор Ҳ. Маҷидов бо унвони "Калимаҳои услуби баланд дар забони адабии муосири тоҷик" ҳимоя кардааст. Соли 2017 барои фаъолияти пурсамар дар соҳаи омӯзгорӣ бо "Ифтихорнома"- и Донишгоҳи миллии Тоҷикистон, соли 2019 бо "Ифтихорнома"-и вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон сарфароз гардонида шудааст. Фаъолияти ҷамъиятию роҳбарӣ: солҳои 2004 – 2007 танзимгари Маркази забони адабии муосири тоҷик (МЗАМТ)-и ДМТ ва баъд вазифаи ҳамоҳангсози Маркази омӯзиши забонҳо ва тарҷума; соли 2016 раиси Шӯрои кураторони факултети филология; аз соли 2017 муовини декан оид ба тарбияи факултети филолигияи ДМТ мебошад.
Муҳаммадҳусайн Сабурии Табрезӣ

Муҳаммадҳусайн Сабурии Табрезӣ — шоир, наққош, музаҳҳиб ва ахтаршинос и форс-тоҷик. Зиндагинома Вай аз шоирони мактаби вуқӯъ 1 ва аз мунаҷҷимони аҳди Шоҳ Аббоси Сафавӣ (ҳ) аст, ки ба ҳусни ашъор ва макорими ахлоқ ва тарзи ғазал аз амсоли худ мумтоз ва дар фанни наққошӣ ва тазҳиб низ саромад буд.
Муҳаммадҳусайн Собири Табрезӣ

Муҳаммадҳусайн Собири Табрезӣ (қарни) — ҳаттот, наққош, ҷадвалкаш, лаввоҳи форс-тоҷик, шогирди Миралии Хаттот. Зиндагинома Аз овони ҷавонӣ ба нигоришу хушнависӣ, ҳалкорию лаввоҳӣ шуғл дошта, дар айни ҳол ҳунари наққоширо аз Мирзоалии Мусаввир ва Мираки Исфаҳонӣ омӯхт. Баъди камолоти ҳунар ба Табрез рафта, дар он ҷо девонҳои Саъдӣ, Ҳофиз, "Шоҳнома"-и Фирдавсӣ, "Хамса"-и Низомӣ, "Юсуф ва Зулайхо"-и Ҷомиро китобат карда ороиш додааст. Ӯ дар хушнависӣ, лаввоҳӣ, ҷадвалкашӣ шогирдони зиёде дошт.
Муҳаммадҷон Расулӣ

Муҳаммадҷон Яъқубзод Расулӣ – пизишк, олими тиб, профессор, нишони Ба аълочии нигахдории тандурустй, Духтури хизматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон, узви пайвастаи (академики) Академияи мардумии Нури Хуҷанд Зиндагинома Муҳаммадҷон Яъқубзод Расулӣ, соли 1920 дар китьаи Раззоқи шаҳри Хуҷанд ба дунё омадааст. Хатмкунандагони техникуми тиббии Хуҷандшаҳр, донишҷӯи Донишкадаи тиббии Сталинобод. Эҷодиёт муаллиф, ҳаммуаллиф, мусанниф ва муҳаррири як силсила луғатҳои соҳавии тиб таълиф ва нашр намудааст (солҳои 1973-1988), ки ба туфайли он истилоҳоти тиббии русӣ ва тоҷикӣ ғанӣ гардидааст; 1 Донистаниҳо.
Муҳаммадҷон Мирзошоев

Муҳаммадҷон Мирзошоев (21 феврали 1948) — нависанда, тарҷумон, рӯзноманигор, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон Зиндагинома Муҳаммадҷон Мирзошоев 21 феврали соли 1948 дар деҳаи Кӯли ҷамоати деҳоти Лангари Шоҳи ноҳияи Тоҷикобод чоп шудааст. Соли 1970 "Раҳнамои хонанда" ном дастуре таълиф намудааст, ки ба масъалаи эҳтирому истифодаи босамари китоб бахшида шудааст. Чанд очерки ӯ ба тасвири кору пайкор ва рӯзгори муҳоҷирони водии Вахш, ҳифзи табиати зебову гуворои Тоҷикистон бахшида шудаанд. Солҳои донишҷӯи факултаи таърихи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ва узви Шӯрои илмии факултаи номбурда, солҳои ҷонишини муҳаррири рӯзномаи "Комсомоли Тоҷикистон", солҳои узви Шӯрои этика ва ҳуқуқи Иттифоқи журналистони Иттиҳоди Шӯравӣ будааст. Солҳои аввал дар Мактаби олии ҳизбӣ, сипас Институти сиёсатшиносии шаҳри Тошканд таҳсил кардааст. Аз соли 1991 то ҳол сармуҳаррири ҳафтаномаи "Наврӯзи Ватан" мебошад. Аз соли 1996 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон аст. Эҷодиёт Як силсила мақолаву очерки ӯ ба тасвири ҳаёт ва фаъолияти олимони тоҷик Бобоҷон Ғафуров, Аҳрор Мухторов, Баҳодур Искандаров, Мансур Бобохонов, Темур Муҳиддинов ва диг. бахшида шудааст, ки дар рӯзнома ва маҷаллаҳои гуногуни ҷумҳурӣ ба табъ расидаанд. Китобҳои ӯ "Баҳодури Бағалак", "Лолаҳои аз хун дамида", А.Шугай (Украина), Э. Генри (Олмон)-ро тарҷума ва чоп кардааст. Ҷоизаҳо.
Муҳаммадҷон Рабиев

Муҳаммадҷон Рабиев (02.05.1913 – 19.05.1983) — ҳунарпеша, коргардон, дромнависи театр ва кино. Ходими хизматнишондодаи санъати Тоҷикистон, узви Иттифоқи киноматаграфистони ИҶШС. Зиндагинома Соли 1931 курсҳои алоқачиёнро дар шаҳри (Самарқанд) хатм намуда, соли 1933 – дар рабфаки алоқаи шаҳри Тошканд таҳсилро ба итмом расонидааст. Ӯ солҳои 1936-1938 ба ҳайси ҳунарпеша, коргардон ва директори Театри мусиқӣ-драммавии Хоруғ кор кардааст. Солҳои 1938-1939 – инспектор оид ба репертуари Управленияи санъати ШКХ Тоҷикистон (Душанбе) ва. 1940-1941 – сардори шуъбаи Управленияи санъат, соли 1941 – муовини директори Театри опера ва балет буд. Дар солҳои Ҷанги Бузурги Ватании с-ҳои 1941 ҳамчун аскари алоқачӣ хидмат кардааст. Баъд аз ҷанг сардори шуъбаи Управленияи санъат, директор ва роҳбари бадеии Филармонияи давлатии Тоҷикистон, директори Театри опера ва балети ба номи С. Айнӣ фаъолият намудааст. Эҷодиёт Муҳаммадҷон Рабиев ва Азиза Азимова муаллифони нахустин балети ба саҳна гузошташудаи тоҷик "Ду гул", аз рӯи асари оҳангсоз А. Ленский мебошанд. Аз рӯи либреттоҳои М. Рабиев балетҳои "Дилбар", "Қолини осмониранг" ба саҳна гузошта шудаанд. Ӯ инчунин муаллифи зиёда аз 20 пиесаҳои театрҳои драммавӣ ва дастаҳои ҳаваскори бадеӣ мебошад. Спектаклҳо аз рӯи пиесаҳои М.Рабиев дар саҳнаҳои театрҳои ҷумҳурӣ намоиш дода мешуданд. Ҳамкории эҷодиаш бо синамои миллӣ аз соли 1961 сар шудааст. Филмшиносӣ Ҳаммуалифи сенарияҳои кинофилмҳои: "Зумрад", "Ошиқ аст – ошиқ нест", "Дар ағба типарронӣ манъ аст". Ҷоизаҳо Бо ордени "Нишони Фахрӣ", медалҳои "Барои меҳнати шоён", "Барои Ғалаба бар зидди Олмон", "20 - солагии Ғалаба бар Олмон" мукофотонида шудааст.
Муҳаммадҷон Қонунов

Муҳаммадҷон Қонунов - варзишгар, гуштигири тоҷик, ғолиби озмун дар вазни то 55 кг.
Муҳаммадҷон Шоев

Муҳаммадҷон Ҷумаевич Шоев — биологи тоҷик, номзади илмҳои биология, профессор.
Муҳаммадҷон Шарипов

Муҳаммадҷон Шарипов —, ходими намоёни маорифи халқи Тоҷикистон, аввалин директори Донишкадаи олии омӯзгории Хуҷанд, иштирокдори Ҷанги Бузурги Ватанӣ. Донишгоҳи коммунистии Осиёи Миёнаро дар шаҳри Тошканд хатм карда, фаъолияти кориашро ба ҳайси коргузори иттифоқи "Қӯшчӣ" дар ш. Пржевалск оғоз намудааст. Муаллими техникуми омӯзгорӣ, директори Донишкадаи олии омӯзгории Хуҷанд, директори Донишкадаи шабонаи омӯзгории Сталинобод, созмондиҳандаи Донишкадаи омӯзгории Тоҷикистон дар Тошканд. Аз с.1936 то оғози ҶБВ дар системаи Комиссариати маорифи халқи Ӯзбекистон дар вазифаҳои директори мактаб, корманди илмии шуъбаи Шарқи китобхонаи давлатии оммавии ба номи Навоӣ кор кардааст. Баъди ҷанг дар системаи маорифи ш.Пржевалск ва ш.Тошканд хидмат карда, бо ордену медалҳо сарфароз гардидааст.