Аҳолии Замин

Аҳолии Замин – шумораи умумии одамоне, ки дар рӯи Замин зиндагӣ мекунанд, (ба вазъи 2 октябри соли 2020) тақрибан ба 7 815 780 000 нафар мерасад 1. Тибқи маълумоти Бонки Ҷаҳонӣ, аҳолии ҷаҳон дар соли 2018 7,594 миллиард нафарро ташкил додааст 2. То солҳои 70-ум аҳолии ҷаҳон аз рӯи қонуни гиперболӣ меафзуд; аз соли 1990 инҷониб сустшавии суръати афзоиши аҳолии ҷаҳон мушоҳида мешавад 3, дар соли 1990 афзоиш 87,4 миллион нафарро ташкил дод Бо вуҷуди ин, аҳолӣ дар ҳаҷми мутлақ афзоиш меёбад (дар соли 2002 - 74 миллион, дар соли 2014 - аз 87 миллион), гарчанде ки афзоиши нисбӣ дар солҳои 2000-ум нисбат ба соли 1963, вақте ки он ба авҷ расид (қариб 2,2% дар як сол), тақрибан нисф кам шуд 4. Тибқи маълумоти СММ, дар солҳои 1994-2014 шумораи одамони аз 60-сола боло дучанд афзудааст ва аллакай дар соли 2014 шумораи пиронсолон дар ҷаҳон аз шумораи кӯдакони то панҷсола зиёдтар буд 5. Дар соли 2009, бори аввал дар таърихи инсоният, аҳолии шаҳр ба аҳолии деҳот баробар шуданд, ки 3,4 миллиард нафарро ташкил доданд 6. Ва минбаъд, интизор меравад, ки қисми афзояндаи аҳолии оламро сокинони шаҳр (яъне афзоиши аҳолии шаҳр нисбат ба тамоми аҳолии ҷаҳон тезтар идома хоҳад ёфт) ташкил хоҳанд кард, ки инро маълумоти охирин (барои соли 2013) тасдиқ мекунад 5. Дар соли 2010 тақрибан 60% аҳолии ҷаҳон дар Осиё, 15,5% дар Африқо, 10,4% дар Аврупо зиндагӣ мекарданд. Дар соли 2050, тибқи пешгӯиҳои миёнаи СММ, зиёда аз нисфи аҳолии кураи замин дар Осиё, 25% дар Африқо, 8,2% дар Амрикои Лотин, 7,4% дар Аврупо, 4,7% дар Амрикои Шимолӣ зиндагӣ хоҳанд кард 7. Олимони СММ ва Донишгоҳи Вашингтон дар соли 2014 боварӣ доштанд, ки шумораи аҳолии Замин то соли 2100 11 миллиард нафар хоҳад буд 8. Тибқи ҳисоботи баъдтар олимони Донишгоҳи Вашингтон, аҳолии Замин дар соли 2100 8,8 миллиард нафарро ташкил хоҳад дод 9 10. Бузургтарин давлати ҷаҳон аз рӯи шумораи аҳолӣ Чин аст; пас аз соли 2025, шояд Ҳиндустон мақоми аввалро аз рӯи аҳолӣ гирад; то соли 1991 Иттиҳоди Шӯравӣ аз рӯи шумораи аҳолӣ саввум буд, пас аз пошхӯрии он Иёлоти Муттаҳида сеюм шуд, ки пас аз соли 2006 зиёда аз 300 млн аҳолӣ дошт (зиёдтар аз кишварҳои фазои пасошӯравӣ дар якҷоягӣ); Индонезия, Покистон аз рӯи шумораи аҳолӣ ҷойҳои чорум ва панҷумро ишғол карданд; Нигерия, Бразилия, Бангладеш, Русия мутаносибан ҷойҳои шашум, ҳафтум, ҳаштум ва нуҳумро ишғол карданд. Миллиардҳо Мувофиқи маълумоти Фонди нуфуси Созмони Милали Муттаҳид, аҳолии ҷаҳон чунин буданд: Дар моҳи октябри 2011, якчанд кишварҳо дар бораи таваллуди марди ҳафт миллиардум дар сайёра хабар доданд, аммо мутахассисони Институти байналмилалии таҳлили системаҳои амалӣ дар Лаксенбург (Австрия) қайд карданд, ки марҳилаи 7 миллиард нафар аз моҳи июли соли 2012 то апрели 2013 убур шуд. СММ инчунин қайд мекунад, ки дақиқан дар куҷо таваллуд шудани кӯдаки юбилейӣ ғайриимкон аст. Аз ин рӯ тасмим гирифта шуд, ки аз таҷрибаи даъват кардани унвон додани чунин кӯдаки мушаххас даст кашида шавад. Тибқи тахминҳои тахминии Питер Грунвалд, як омори Маркази математика ва информатикаи Голландия, дар тамоми таърихи инсоният, ки 162 ҳазор сол пеш оғоз ёфта буд, дар рӯи замин зиёда аз 107 миллиард нафар ба дунё омадаанд 15. Бузургтарин кишварҳои ҷаҳон аз рӯи аҳолӣ Кишварҳое, ки беш аз 80 миллион аҳолӣ аз моҳи июли соли 2020 дар асоси доранд: 16 Аҳолӣ дар давраҳои гузашта Тибқи маълумоти демографи машҳур Пол Эрлих, 10 000 сол пеш дар сайёра тақрибан 5 миллион нафар одамон зиндагӣ мекарданд. Барои ба 2 миллиард расидани аҳолии ҷаҳон 10000 сол лозим буд ва 44 соли минбаъда маротиба барои дукарат зиёд кардани ин рақам, ки таркиши демографиро ба вуҷуд овард. Ҷадвал бо тахминҳои аҳолӣ дар давраҳои гуногуни таърихӣ 17 18 19. Маълумот дар ҳазорҳо одамон дода мешавад. Шарҳ: Азбаски муаллифони пешгӯиҳои аҳолӣ - Бюрои барӯйхатгирии аҳолии ИМА пешгӯиҳои худро мутобиқи вазъи тағирёбандаи демографӣ дар кишварҳои мухталиф ислоҳ мекунанд, рақамҳои пешгӯии ҷадвал метавонанд аз маълумоти манбаи ҷорӣ каме фарқ кунанд. Пешгӯиҳои СММ Тибқи пешгӯиҳои СММ-2019, афзоиши аҳолии ҷаҳон тақрибан дар охири садаи қатъ хоҳад шуд. Интизор меравад, ки бори аввал дар таърихи муосир афзоиши аҳолии ҷаҳон то охири асри ҷорӣ, қисман аз ҳисоби паст шудани сатҳи таваллуди ҷаҳонӣ амалан қатъ мегардад. Пешбинӣ шудааст, ки аҳолии ҷаҳон то соли 2100 тақрибан ба 10,9 миллиард нафар ва афзоиши солона камтар аз 0,1% - коҳиши якбора аз сатҳи мавҷуда, мерасад. Дар байни солҳои 1950 ва имрӯз, аҳолии ҷаҳон ҳар сол аз 1% то 2% афзоиш ёфт ва шумораи одамон аз 2,5 миллиард ба беш аз 7,8 миллиард расид. Таваллудшавии ҷаҳонӣ бо гузашти солҳо паст шуда истодааст. Тибқи пешгӯиҳои демографии СММ 2019, то соли 2050 синну соли миёнаи аҳолии ҷаҳон 36 сола хоҳад буд. То соли 2100 синну соли миёнаи аҳолии ҷаҳон 42 хоҳад буд ва сатҳи таваллуд ба як зан 1,9 таваллудро ташкил хоҳад дод, барои муқоиса– аз 2,5 дар соли 2019. Тибқи пешгӯиҳо, то соли 2070 ин нишондиҳанда аз сатҳи ивазшавии аҳолӣ паст хоҳад шуд (2,1 таваллуд ба як зан). Дар байни солҳои 2020 ва 2100, шумораи одамони синнашон аз 80 ва боло аз 146 миллион ба 881 миллион хоҳад расид. Аз соли 2073 сар карда, шумораи бештари одамон нисбат ба шахсони то 15-сола 65-сола ва болотар пешбинӣ карда мешавад - ин бори аввал дар таърихи инсоният. Омилҳое, ки ба афзоиши синну соли миёна мусоидат мекунанд, афзоиши давомнокии умр ва паст шудани сатҳи таваллуд мебошанд 20 21. Африқо ягона минтақа дар ҷаҳон аст, ки пешгӯӣ шудааст, ки то охири аср афзоиши назарраси аҳолӣ ба назар мерасад. Интизор меравад, ки аҳолии Африқо аз соли 2020 то 2100 аз 1,3 миллиарду ба 4,3 миллиард нафар расад. Дурнамоҳо нишон медиҳанд, ки ин афзоиш асосан дар ҷануби Африқо ба даст хоҳад омад, ки шумораи аҳолии он то соли 2100 беш аз се маротиба афзоиш хоҳад ёфт. Минтақаҳои Иёлоти Муттаҳида ва Канада (Амрикои Шимолӣ) ва Австралия ва Зеландияи Нав (Океания), афзоиши аҳолиро дар тӯли аср эҳсос мекунанд, аммо нисбат ба Африқо бо суръати камтар. Дар давоми ин аср афзоиши аҳолӣ дар Африқо зиёд боқӣ мемонад. Интизор меравад, ки аҳолии Аврупо ва Амрикои Лотин то соли 2100 коҳиш ёбад. Интизор меравад, ки шумораи аҳолии Аврупо дар соли 2021 ба 748 миллион нафар мерасад. Интизор меравад, ки Амрикои Лотин ва минтақаи баҳри Кариб аз рӯи шумораи аҳолӣ то соли 2037 аз Аврупо болотар рафта, дар соли 2058 ба 768 миллион нафар хоҳанд расид. Интизор меравад, ки аҳолии Осиё аз 4,6 миллиард дар соли 2020 ба 5,3 миллиард дар соли 2055 афзоиш ёбад ва пас аз он коҳишро оғоз мекунад. Интизор меравад, ки шумораи аҳолии Чин соли 2031 ба ҳадди аксар мерасад, дар ҳоле ки шумораи аҳолии Ҷопон ва Кореяи Ҷанубӣ пас аз соли 2020 коҳиш хоҳад ёфт. Интизор меравад, ки аҳолии Ҳиндустон то соли 2059 афзоиш ёбад ва он замон ба 1,7 миллиард нафар бирасад. Дар айни замон, Индонезия - сераҳолитарин кишвари Осиёи Ҷанубу Шарқӣ - ҳадди аксар дар соли 2067 ба зиёдтарин нишондиҳандаҳои аҳолии худ мерасад. Интизор меравад, ки дар минтақаи Амрикои Шимолӣ муҳоҷират аз қисми боқимондаи ҷаҳон омили асосии афзоиши доимии аҳолӣ хоҳад буд. Тибқи пешгӯиҳои СММ, шумораи муҳоҷирон дар Иёлоти Муттаҳида дар тӯли 80 соли оянда (2020 ба 2100) 85 миллион нафар зиёд мешавад. Дар Канада эҳтимол дорад муҳоҷират омили асосии рушд бошад, зеро интизор меравад, ки фавт дар Канада аз шумораи таваллудҳо зиёд бошад 20 21. То соли 2100 пешбинӣ шудааст, ки аз 10 кишвари калонтарини ҷаҳон аз рӯи шумораи аҳолӣ 5-тои онҳо дар Африқо хоҳанд буд. Пешбинӣ шудааст, ки то охири аср беш аз нисфи афзоиши аҳолии ҷаҳон шаш кишварро ташкил медиҳад ва панҷ кишвар дар Африқо хоҳанд буд. Интизор меравад, ки аҳолии ҷаҳон аз соли 2020 то 2100 тақрибан 3,1 миллиард афзоиш ёбад. Зиёда аз нисфи ин афзоиш дар Нигерия, Ҷумҳурии Демократии Конго, Танзания, Эфиопия ва Ангола, инчунин дар як кишвари ғайриафриқоӣ (Покистон) дар назар аст. Тибқи пешгӯиҳо, то соли 2100 панҷ кишвари африқоӣ аз рӯи шумораи аҳолӣ ба даҳ кишвари аввали ҷаҳон дохил мешаванд. Пешбинӣ шудааст, ки Ҳиндустон то соли 2027 аз ҳама сераҳолиитарин кишвари дунё мешавад ва аз Чин пеш мегузарад. То соли 2059 шумораи аҳолии он ба 1,7 миллиард мерасад. Дар ҳамин ҳол, пешгӯӣ мешавад, ки Нигерия дар соли 2047 сеюмин сераҳолитарин кишвари ҷаҳон, яъне – Иёлоти Муттаҳидаро аз рӯи аҳолӣ мегузарад. Интизор меравад, ки 90 кишвар аз соли 2020 то 2100 аҳолиашонро аз даст медиҳанд. Интизор меравад, ки аз се ду ҳиссаи ҳамаи кишварҳо ва қаламравҳои Аврупо (32 аз 48) то соли 2100 аҳолии худро аз даст медиҳанд. Дар Амрикои Лотин ва ҳавзаи Кариб интизор меравад, ки аз 50 кишвар, нисфи аҳолии минтақа коҳиш ёбад. Баръакс, дар байни солҳои 1950 ва 2020, танҳо шаш кишвар дар ҷаҳон аз ҳисоби таваллуд ва аҳолии нисбатан ҷавон дар даҳсолаҳои охир аҳолии худро аз даст доданд. Интизор меравад, ки то соли 2100 нисфи кӯдакони дар саросари ҷаҳон таваллудшуда дар Африқо таваллуд мешаванд. Африқо аз рӯи шумораи кӯдаконе, ки то соли 2060 таваллуд мешаванд, аз Осиё пеш мегузарад. Интизор меравад, ки нисфи ҳамаи кӯдаконе, ки дар ҷаҳон таваллуд мешаванд, то соли 2100 дар Африқо бошанд, аз се ҳиссаи ҳамаи кӯдаконе, ки дар ҷаҳон дар 2019 таваллуд шудаанд. Интизор меравад, ки Нигерия аз соли 2020 то 2100 864 миллион кӯдак ба дунё меорад, ки баландтарин дар байни кишварҳои Африқо мебошад. Пешбинӣ мешавад, ки шумораи таваллудҳо дар Нигерия аз шумораи таваллуд дар Чин то соли 2070 зиёдтар хоҳад буд. Дар ҳамин ҳол, тибқи пешгӯиҳо, то охири аср тақрибан сеяки кӯдакон дар ҷаҳон дар Осиё таваллуд хоҳанд шуд, дар ҳоле ки ин нишондиҳанда тақрибан нисфи имрӯзаро ва 65%-ро дар давраи солҳои 1965-70 ташкил додааст 20 21. Соли 1950 Амрикои Лотинӣ ва ҳавзаи Кариб яке аз ҷавонтарин аҳолӣ дар ҷаҳон буданд; то соли 2100, дар Амрикои Лотинӣ ва ҳавзаи Кариб интизор меравад, ки қадимтарин аҳолии ҳама минтақаҳои ҷаҳон дошта бошанд, дар муқоиса бо садаи. Соли 1950 синни миёнаи ин минтақа ҳамагӣ 20 сол буд. Тибқи пешгӯиҳо, то соли 2100 ин рақам беш аз ду баробар зиёд мешавад – ба 49 сол хоҳад расид. Ин намуна ҳангоми дидани кишварҳои алоҳидаи минтақа аён аст. Масалан, дар соли 2020 интизор меравад, ки синни миёна дар Бразилия, Аргентина ва Мексика бошад, ки ин аз синну соли миёна дар Иёлоти Муттаҳида камтар хоҳад буд. Бо вуҷуди ин, то соли 2100 аҳолии ҳар се давлати Амрикои Лотин аз синни аҳолии ИМА калонтаранд. Синну соли миёна дар Бразилия 51, дар Мексика 49 ва дар Аргентина 47 хоҳад буд, дар ҳоле ки синну соли миёна дар Иёлоти Муттаҳида 45 хоҳад буд. Интизор меравад, ки Колумбия дар синни миёнаи аҳолӣ аз 16 то 52 сол аз се маротиба афзоиш ёфта, бештар аз се маротиба афзоиш ёбад 20 21.