Низомҳои ҷустуҷӯӣ

Низоми ҷустуҷӯӣ ё муҳаррики ҷустуҷӯӣ — ин системаи барномавие, ки барои ҷустуҷӯи маълумот дар шабакаи ҷаҳонӣ сохта шудааст. Натиҷаҳои ҷустуҷӯ умуман ба намуди рӯйхат пешниҳод мешаванд, ки саҳифаи натиҷаҳои ҷустуҷӯ ном доранд. Маълумотҳо метавонанд бо -саҳифаҳо, тасвирҳо ва дигар намуди файлҳо омехта бошанд. Баъзе низомҳои ҷустуҷӯи, ҳамчунин маълумотҳои дар базаи маълумотҳо ё дар ҷузгирҳои кушода, мавҷуд бударо гирифта медиҳанд. Баръакси -ҷузгирҳое, ки танҳо аз ҷониби муҳаррирон таъмин мегарданд. Низомҳои ҷустуҷӯи ҳамчунин маълумотҳои воқеиро бо воситаи алгоритмҳо ва -ҳо таъмин менамоянд. Барои ҷустуҷӯи маълумот бо ёрии низоми ҷустуҷӯи истифодабаранда дархости ҷустуҷӯиро таҳия мекунад. Таърих Низомҳои -ҷустуҷӯи пеш аз ибтидои шабакаи глобалӣ декабри соли 1990 мавҷуд буданд. Низоми ҷустуҷӯии истифодабаранда " " соли 1982 ва низоми ҷустуҷӯии мулти-шабакавии истифодабаранда " " соли 1989 аввалин маротиба амалӣ гашта буданд. Санаи 10 сентябри соли 1990 низоми ҷустуҷӯии " ба кор сар дода шуд, ки файлҳои дар серверҳо мавҷуд бударо ҷустуҷӯ мекард. Индексатсияи шабакаи глобалӣ то сентябри соли 1993 умуман бо тарзи дастӣ иҷро карда мешуд. Дар он замон рӯйхати -серверҳо буд, ки аз ҷониби Тим Бёрнерс-Лӣ (-) таҳрир шуда буд ва дар -серверҳои баргузор гашта буданд. Як тасвири рӯйхати таърихи соли 1992 монда аст, лекин рӯз аз рӯз бисёртар -серверҳои нав дар шабака пайваст мешуданд, ки рӯйхатро саривақт таҳрир додан мушкил буд. Дар сомонаи серверҳои нав, зери сарлавҳаи "!", оғоз мешуданд. Аввалин ассбобе, ки барои ҷустуҷӯи маълумот дар Интернет сохта шуда буд, ин " " мебошад. Чунин ном аз калимаи " бе ҳарфи ", ки маънои бойгонӣ дорад, гирифта шудааст. Низоми мазкур аз ҷониби Алан Имтейҷ, Билл Ҳилан ва Ҷ. Питер Дутш (.), донишҷӯёни ихтисоси илмҳои компютерӣ – и донишгоҳи дар шаҳри Монреал, сохта шудааст. Барномаи мазкур рӯйхати файлҳои дар сомонаҳои анонимӣ мавҷуд бударо дар базаи маълумотҳо сабт мекард, ки роҳи ҷустуҷӯ осон мегашт. Низоми ҷустуҷӯии маълумотҳои он сомонаҳоро индексатсия намекард, аз баски ҳаҷми маълумотҳо хеле маҳдуд буданд, ки онҳоро бо тарзи дастӣ дарёфт намудан осон буд. Аз ҳисоби боло равии (соли 1991 аз ҷониби Марк МакКаҳилл (дар донишкадаи Минесотта сохта шудааст) ду низоми ҷустуҷӯии нав, ва пайдо шуданд. Монанди, онҳо номи файлҳо ва сарлавҳаҳое, ки дар низоми индексии нигоҳ дошта мешуданд ҷустуҷӯ мекарданд. (- -) ҷустуҷӯи аксарият сарлавҳаҳои менюи дар ҳамаи рӯйхатҳои мавҷуд бударо, бо воситаи калимаҳои калидӣ таъмин мекард. асбобе буд, ки барои гирифтани маълумотҳо аз серверҳои махсуси истифода бурда мешуд. Дар фасли тобистони соли 1993 низоми ҷустуҷӯи барои мавҷуд набуд, лекин якчанд каталогҳои махсус бо тарзи дастӣ таъмин карда мешуд. Оскар Нирстраз дар донишгоҳи Женева якчанд – ҳоро навишта буд, ки онҳо саҳифаҳоро инъикос мекарданд ва ба формати стандартӣ аз нав менавиштанд. Ин ибтидои 3, ки аввалин низоми -ҷустуҷӯ ба ҳисоб меравад. Низоми мазкур 2 сентябри соли 1993 сохта шудааст. Моҳи июни соли 1993 аз ҷониби Меттю Грей дар Донишкадаи Технологии Массачусеттс, аввалин -робот сохта шуда буд, ки дар асоси асос дошта, барои генератсияи индексе, ки " ном дошт истифода бурда мешуд. Мақсади асосии " инченкунии ҳачми буд, ки то охири соли 1995 кори худро иҷро мекард. Дуюмин низоми -ҷустуҷӯ " " моҳи ноябри соли 1993 пайдо шуд. -роботро истифода намебурд, лекин аз хабари мавҷуд будани файлҳои индексӣ, ки дар формати муайян буданд, аз ҷониби маъмурияти -сомонаҳо вобаста буд. -браузери " " аз ҷониби, аввалин браузер набуд, лекин аввалин зуд паҳн шуда буд. Моҳи ноябри соли 1993 версияи 1.0 аз гурӯҳи браузерҳои мавҷуд буда ҷудо шуд, ки нишонҳо, хатчӯбҳо, интерфейси хубтар ва тасвирҳоро ба худ дохил мекард, ки истифодаи барномаро барои истифодабарандаи оддӣ осон мекард. (моҳи декабри соли 1993 аз ҷониби Ҷонатан Флетчер сохта шудааст) -роботро барои ёфтани -саҳифаҳо ва сохтани индекси он истифода мебурд, -формаро ҳамчун интерфейс барои барномаи қабулкунии дархост истифода мебурд. Ин якумин асбобе, ки барои ҷустуҷӯи маълумот дар шабакаи ҷаҳонӣ бо якҷоягии се функсияҳои асосӣ истифода мебурд. Аз сабаби маҳдуд будани маълумотҳои дар платформаҳое, ки низоми мазкур кор мекард, индексатсия ва ҷустуҷӯ ҳам ба сарлавҳаҳои саҳифаҳо маҳдуд буд. Яке аз аввалин низоми ҷустуҷӯии -асос " " буд, ки соли 1994 пайдо шуд. Баръакси пешояндагонаш, низоми мазкур ба истифодабарандагон имконияти ҷустуҷӯи ҳар як калима дар ҳар як саҳифаро пешниҳод мекард. Аз ҳамин замон стандарти аксарият низомҳои ҷустуҷӯӣ гардид. Ҳамҷунин аввалин низоми васеъ паҳн шудатарин буд. Инчунин соли 1994, " " (дар донишкадаи ибтидо ёфта буд) ба кор монда шуд ва ба кори тиҷоратии азим гашт. Баъд аз аксарият низомҳои ҷустуҷӯи пайдо шуданд, ва барои машҳурият рақобат мебурданд. Дар қатори онҳо,,,,, ва, буданд.! Яке аз машҳуртарин роҳи ҷустуҷӯи саҳифаҳои шавқовар барои истифодабарандагон, ба ҳисоб мерафт, лекин функсияи ҷустуҷӯ дар —узгир хеш кор мекард, бартар аз нусхаи матни пурраи -саҳифаҳои. Истифодабарандагон имконият доштанд, ки -ҷузгирро аз назар гузаронанд, бештар аз навиштани дархости калимаи калидӣ-асос. Соли 1996 " " дар ҷустуҷӯи низоми ҷустуҷӯи буд, ки барои як низом шартномаи эксклюзивӣ пешниҳод намояд, ки низоми ҷустуҷӯии муайян гардида ҳамчун низоми ҷустуҷӯии -браузери шавад. Дар он вақт шавқи хеле калон буд, ки ба ҷойи як низоми ҷустуҷӯи бо панҷ низомҳои ҷустуҷӯии калонтарин шартнома баст, ки арзиши шартнома, дар як сол, панҷ миллион доллари ИМА (5 000 000) буд. Ҳар як низоми ҷустуҷӯи дар саҳифаи ҷустуҷӯии бо навбат ҷойгир карда мешуданд. Панҷ низомҳои ҷустуҷӯӣ инҳо буданд:!,,,, ва буданд. идеяи фурӯхтани критерияҳои ҷустуҷӯиро соли 1998 аз ҷониби ширкати хурди. қабул кард. Чунин қадам дар бизнеси Низомҳои Ҷустуҷӯӣ (НҶ) таъсири калон расонид, ки аз мубориза то фоиданоктарин ширкат дар Интернет омада расид. Низомҳои ҷустуҷӯи ҳамчун ситораҳои дурахшони Интернет инвеститсия буданд, ки охири солҳои 1990-ум пайдо шудаанд. Якчанд ширкатҳо ба бозори НҶ зуд ҷойгир шуданд, ки аз ибтидои пешниҳоди умумӣ даромади калон ба даст оварда буданд. Баъзе аз онҳо низоми ҷустуҷӯии умумии худро маҳкам карда, фақат бо нашрияҳои барои корхона сохта шударо мефурӯшанд, аз он ҷумла ширкати. Бисёр ширкатҳои НҶ аз соли 1999 то соли 2001 дар қулла буданду, лекин аз байн рафтанд. Тақрибан соли 2000-ум низоми ҷустуҷӯии, хеле машҳур шуд. Ширкати мазкур натиҷаҳои хубро аз ҳисоби инноватсияи, ки дар мақолаи "Анатомияи Низоми Ҷустуҷӯӣ", ки аз ҷониби асосгузорони Сергей Брин ва Ларри Пейҷ навишта шуда буд, ба даст овард. Ин аргоритм дар асоси рақами тартиби ва -и дигар -сомонаҳо ва -саҳифаҳои монанд ва алоқаманд, ба -саҳифаҳо баҳогузори мекунад, ки -саҳифаҳои хубу дилхоҳ алоқамандӣ доранд. Инчунин, низоми ҷустуҷӯии худро бо интерфейси минималистӣ таъмин карда буд. Баръакси ин аксарияти рақобатпазирон низоми ҷустуҷӯии худро дар -портал ҷойгир карданд. Ҳақиқатан, низоми ҷустуҷӯии машҳур шуд, ки ҳатто низомҳои фиребгарона, монанди, пайдо шуданд. Дар соли 2000-ум,! Хизматрасонии ҷустуҷӯии худро, дар асоси низоми ҷустуҷӯии, пешниҳод мекард.! соли 2002, ва соли 2003 -ро (ки ва -ро дар даст дошт) ба даст овард.! ба низоми ҷустуҷӯии то соли 2004-ум гузашт, вақте ки онҳо низоми ҷустуҷӯии худро дар асоси технологияҳои ба даст овардаашон ба кор сар доданд. аввалин -ро тирамоҳи соли 1998 бо истифодаи нитиҷаҳои ҷустуҷӯии, ба кор сар дод. Дар ибтидои соли 1999 сомонаи мазкур, рӯйхатҳоро аз ва бо натиҷаҳои омехта карда, нишон доданро сар кард. Дар муддати кӯтоҳ дар соли 1999, натиҷаҳои ҷустуҷӯии –ро истифода мебурд. Дар соли 2004-ум ба низоми ҷустуҷӯии худ гузаштанро сар кард, ки ин дар асоси -, бо номи буд. Якуми июни соли 2009, низоми ҷустуҷӯии худро бо номи аз нав сар дод. Бисту нуҳуми июли соли 2009,! ва шартнома бастанд, ки! дар асоси технологияи кор мекунад. Дар ҷадвали 1 низомҳои ҷустуҷӯӣ, бо соли таъсис ёбӣ ва ҳолати ҷории онҳо оварда шудаанд. Ҷадвали 1. Рӯйхати низомҳои ҷустуҷӯӣ Дар ҷадвали овардашуда, 35 низоми ҷустуҷӯии фаъол ва 37 низоми ҷустуҷӯии ғайри фаъол оварда шудаанд, ки миқдорашон ба 72 расидааст. Мумкин аст, ки рӯйхати овардашуда рӯз аз рӯз, метавонад тағйир ёбад. Тарзи кори низоми ҷустуҷӯӣ Низоми ҷустуҷӯи протсессҳои дар поён оварда шударо, дар вақти воқеъӣ таъмин мекунад. - сканиронӣ; - индексиронӣ; - ҷустуҷӯкунӣ. Низомҳои -ҷустуҷӯӣ маълумотҳоро бо воситаи -сканиронӣ аз сомона то сомона, ба даст меоранд. Пеш аз фиристодани маълумоти муайян, "Тортанак" барои файли стандартӣ бо ном., ки барои ин омода шудааст, тафтиш мекунад, ки индексиронии маълумотҳо аз якчанд факторҳо иборат аст, чунин факторҳо инҳоянд: сарлавҳаи саҳифа, маълумоти саҳифа,,, бобҳои стандартии ё мета-маълумоти дар теги мавҷуд буда. Индексиронӣ маънои онро дорад, ки калимаҳо ва дигар намуди маълумотҳо, ки дар -саҳифаҳо мавҷуданд, ба номи домении сомона ва майдонҳои -асос иттиҳод менамояд. Иттиҳодияҳо дар базаи маълумоти умумӣ сохта мешаванд, ки барои дархостҳои ҷустуҷӯи Интернетӣ, дастрас шаванд. Дархост, аз ҷониби истифодабаранда, метавонад аз як калима иборат бошад. Индекс барои зуд ёфтани маълумотҳои ба дархост дахл дошта ёри мерасонад. Баъзе техникаҳои индексиронӣ ва кэширонӣ сирри тиҷоратӣ мебошанд, вале -сканиронӣ протсесси оддӣ мебошад, ки ҳамаи сомонаҳоро дар асоси систематикӣ аз назар мегузаронад. Дар байни аз назар гузаронии "Тортонак" версияи саҳифаи кэширонидашудае, ки дар хотираи кории низоми ҷустуҷӯӣ нигоҳ дошта мешавад, зуд ба дархостдиҳанда равона карда мешавад. Агар, аз назар гузаронӣ дер монад, низоми ҷустуҷӯӣ ҳамчун -прокси фаъолият мебарад. Дар ин ҳолат саҳифа метавонад аз саҳифаи индексиронидашуда фарқ кунад. Дар саҳифаи кэширонидашуда, версияе нишон дода мешавад, ки калимаҳои он индексиронидашуда буданд. Вақте ки саҳифаи асли гум мешавад, версияи кэширонидашудаи саҳифа фоиданок меояд, лекин ин проблема формаи оддии шуморида мешавад. Одатан, вақте ки истифодабаранда дархостро ба низоми ҷустуҷӯӣ ворид мекунад, ин якчанд калимаи калидӣ мебошад. Индекс аллакай номи сомонаҳое, ки калимаҳои калидиро доранд, дар худ нигоҳ медорад ва онҳо аз индекс фавран дастрас мешаванд. Протсесси ҳақиқии сарборӣ ин генератсияи -саҳифаҳое, ки рӯйхати натиҷаҳои ҷустуҷӯ мебошанд. Ҳар як саҳифа дар рӯйхати умумӣ, вобаста ба маълумоти индексҳо, бояд чен карда шаванд. Дар он вақт элементи натиҷаҳои ҷустуҷӯ, формаи ҷустуҷӯӣ, азнавсозӣ ва ҷойгиршавии фрагментҳое, ки зерматни калимаҳои калидиро нишон медиҳанд, дошта бошад. Он протсессҳо барои ҳар як саҳифаҳои натиҷаҳои ҷустуҷӯ такрор мешаванд. Ба ғайр аз ҷустуҷӯи оддие, ки бо воситаи калимаи калидӣ иҷро мешавад, низомҳои ҷустуҷӯӣ -и худро ё операторҳои коммандавӣ асос ва параметрҳои ҷустуҷӯие, ки барои аниқ кардани натиҷаҳои ҷустуҷӯ истифода бурда мешаванд, пешниҳод мекунанд. Саҳм дар бозори ҷаҳонии НҶ машҳуртарин низоми ҷустуҷӯӣ дар ҷаҳон ба ҳисоб меравад, ки саҳмияи бозориаш дар моҳи июни соли 2017 ба 91.86% расида аст. Дар ҷадвали 2 рӯйхати машҳуртарин НҶ дар ҷаҳон оварда шудаанд. Ҷадвали 2. Рӯйхати машҳуртарин НҶ дар ҷаҳон Чи хеле, ки дар ҷадвали 2 омори оварда шуда, низоми ҷустуҷӯии машҳуртарин дар ҷаҳон мебошад. Дар ҷадвали 3 рӯйхати машҳуртарин НҶ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон (ҶТ) оварда шудааст. Ҷадвали 3. Рӯйхати машҳуртарин НҶ дар ҶТ Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон ҷои якум низоми ҷустуҷӯии бо 81.43%, ҷои дуюм бо 14.15% ва ҷои сеюмро. бо 2.2% саҳмияи бозор ишғол менамоянд. По пайдоиши Интернет, одамон тарзи додугирифти нави маълумотҳоро пайдо карданд. Дар ибтидои соли 1990-ум шабакаи умумиҷаҳонӣ пайдо шуда буд, ки имконияти гирифтани маълумотҳои ҳуҷҷатҳои дар байни худ алоқаманд ва дар компютерҳои гуногун ҷойгир ва ба Интернет пайваст бударо, пешниҳод мекард. Бо пайдоиши, низомҳои ҷустуҷӯӣ пайдо шуданд, ки ҷустуҷӯи маълумотҳоро дар Интернет хеле осон мекарданд. Дар ҷадвали 1-и ҳисоботи мазкур рӯйхати низомҳои ҷустуҷӯӣ овардашудаанд, ки аз онҳо 35 низоми ҷустуҷӯии фаъол ва 37 низоми ҷустуҷӯии ғайри фаъол, ки миқдорашон ба 72 расидааст. Мумкин аст, ки рӯйхати овардашуда рӯз аз рӯз, тавонад тағйир ёбад. Чи хеле, ки дар қисми "Саҳм дар бозори Низомҳои ҷустуҷӯӣ"-и ҳисоботи мазкур оварда шудааст, низоми ҷустуҷӯии дар ҷаҳон бо 91.86% ва дар Ҷумҳурии Тоҷикистон бо 81.43%-и саҳми бозор, машҳуртарин низоми ҷустуҷӯӣ ба ҳисоб меравад. Ҳамчунин нигаред.