ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Абдулраҳмон Ориф

Абдулраҳмон Муҳаммад Ориф (1916 - 24 августи 2007, Уммон) - пешвои сиёсӣ ва низомии Ироқ. Президенти Ироқ (1966 – 1968), сарвазири Ироқ (1967 – 1968). Вай пас аз марги бародараш Абдулсалом Ориф ба курсии президентӣ нишаст. 17 июли соли 1968 дар натиҷаи табаддулоти ҳарбӣ аз ҷониби Ҳизби Баъс сарнагун карда шуд. Ӯ дар ғурбат зиндагӣ карда, баъд ба Ватан баргашт. Баъди суқути режими Саддом Ҳусейн ӯ дубора кишварро тарк кард. Солҳои охир ӯ дар Урдун зиндагӣ мекард ва дар он ҷо вафот кард. Ҷанги шашрӯза Дар арафаи ҷанги шашрӯзаи соли 1967 дар Синай 100 ҳазор нафар аскарони Миср ва бештар аз 900 танк чамъ шуда буданд. Ба Исроил аз шимол 6 дивизиям Сурия ва 300 танк таҳдид мекард. Урдун бо 7 бригада ва 270 танк 7 ба иттифоқи Мисру Сурия дохил шуд. Абдулраҳмон Ориф, ки дар ҷаҳони араб сарварии худро муқаррар карданӣ шуда, қарор дод, ки ба маъракаи ҳарбии давлатҳои араб ҳамроҳ шавад. Ҷанг шаш рӯз давом кард, вале натиҷаи он дар давоми шаш соати аввал пешакӣ муайян карда шуда буд, ки аксарияти ҳавопаймоҳои Миср аз ҷониби Исроил дар фурудгоҳҳо нобуд карда шуданд. Пас аз он, ҷангҳои заминӣ оғоз шуданд, ки дар он Исроил артиши кишварҳои арабиро шикаст дода, қаламравҳои Ғазза, нимҷазираи Синай, соҳили ғарбии дарёи Урдун ва теппаҳои Ҷӯлонро ишғол кард Дар Ироқ хабари шикаст ба фоҷиаи миллӣ табдил ёфт ва обрӯи президентро боз ҳам такон дод. Ҳукмронии кӯтоҳи Ориф 16 июли соли 1968, вақте ки Ҳизби Баъс табаддулоти низомии бе хун ба анҷом расонд, ба охир расид. Вазири дифоъ Ҳардан ат-Тикрити ба Ориф занг зада гуфт, ки ӯ дигар президент нест. Пас аз он раҳбари барканоршуда ба Туркия фиристода шуд. Аввал дар Лондон, баъд дар Истанбул зиндагӣ мекард. Соли 1979 Саддом Ҳусайн, ки дар ин кишвар ба қудрат расид, ба ӯ иҷозат дод, ки ба ватанаш баргардад. Ба ӯ танҳо як маротиба иҷозат дода шуд, ки кишварро тарк кунад, барои зиёрати Макка. Пас аз сарнагунии Саддом Ҳусайн Абдулраҳмон Ориф Ироқро ба таври абадӣ тарк кард ва дар пойтахти Урдун Амман маскан гирифт. Соли 2004 ҳукумати муваққати Ироқ тасмим гирифт, ки ба Ориф нафақа пардохт кунад ва барои табобати ӯ дар Урдун маблағ ҷудо кунад. Президенти собиқи Ироқ Абдулраҳмон Ориф субҳи 24 августи соли 2007 дар маркази тиббии Ал-Ҳусайн дар Аммон даргузашт. Президенти Ироқ Ҷалол Талабонӣ гуфт: " Ӯ афсар ва президенти ҷумҳурӣ буд. Абдурраҳмон Ориф намунаи мустақим ва таҳаммулпазирӣ буд " 8. Рӯзи дигар ӯро дар шаҳри Ал-Мафрак, 70-километрии шимоли пойтахти Урдун ба хок супурданд. Дар ин маросим мансабдорони воломақоми Ироқ ва раҳбарони дин ширкат доштанд 9. Нигаред низ.
Абдулсалом Ориф

Абдулсалом Муҳаммад Ориф — арбоби низомӣ, сиёсӣ ва давлатии Ироқ; Президенти Ироқ аз соли 1963 то 1966. Вай дар сарнагун кардани ҳокимияти подшоҳӣ нақш асосй бозид. Бо пуштибонӣ дар артиш ва ҳизби Баъс, Ориф пас аз сарнагун кардани Абдулкарим Қосим президенти кишвар мешавад. Ӯ дар суқути ҳавопаймо дар ҷануби Ироқ ба ҳалокат расид. Баъд аз марг ӯ, бародари калонии ӯ Абдулраҳмон Ориф президенти Ироқ гардид. Президентӣ Пас аз суқути Қосим дар ҷараёни табаддулоти мусаллаҳона Абдулсалом Орифр президенти нави кишвар интихоб шуд, мақоми нахуствазирро Аҳмад Ҳасан ал-Бакр ишғол кард. Ҳизби Баъс ба сари хокимият омад, ки вай бо ёрии гвардиям миллй ба муқобили коммунистон ва дигар қувваҳои оппозиционӣ таъқибро кард. Аз моҳи феврал то ноябр, тақрибан. 5 хазор нафар ва бештар аз 10 хазор нафар ба зиндон андохтанд. Аммо дар баробари хамин зиддиятҳои байни Баъс, носирчиёни Ирок ва ЧАН, ки дар бораи муносибати гуфтушунид дар бораи бо Миср муттаҳид намудани Ироқ розй набуданд, тезу тунд шуд, ки дар натиҷа иттиҳоди сотсиалистӣ барҳам хурд. Марг Шоми 13 апрели 1966 чархбол бо президент Ориф аз Басра ба Бағдод парвоз кард. Аз паси у боз ду чархболи дигар ба парвоз баромаданд, ки ба макони таъйиншуда расиданд. Аммо чархбол бо президент ба макон ҳозир нашуд. Пораҳои чархбол субҳи рӯзи дигар дар соҳили дарёи Шатт-ал-Араб дар наздикии минтақаи Ал-Кун пайдо шуданд. Ҳеч яке аз мусофирони ҳавопаймо зинда намондааст 4. Нигаред низ.
Абдулфаттоҳ Аминзода

Абдулфаттоҳ Аминзода (то соли 2024 Аминов Абдулфатоҳ Ҳакимович 1 апрели 1981, деҳаи Бобои Валӣ, ноҳияи Файзобод) — фолклоршинос ва фарҳангшиноси тоҷик, номзади илмҳои филология 2. Зиндагинома Абдуфаттоҳ Аминов 5 апрели соли 1981 дар деҳаи Бобои Валии ноҳияи Файзобод ба дунё омадааст 3. Соли 1998 мактаби миёнаи 9-и зодгоҳашро хатм намуда, худи ҳамон сол ба факултети филологияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон дохил мешавад. Соли 2003 баъди хатми донишгоҳи мазкур дар кафедраи умумидонишгоҳии забони тоҷикӣ ба ҳайси ассистенти кафедра фаъолияти кориро оғоз намудааст. Оиладор, соҳиби 4 фарзанд. Корнома Солҳои дар бахши рӯзонаи аспирантураи шуъбаи фолклори Институти забон ва адабиёти ба номи Рӯдакии АИ ҶТ таҳсил намудааст. Дар замони аспирантияш ба ковишҳои гурӯҳии фолклоршиносони шуъба ҳамроҳ шуда, дар байни солҳои аз сокинони ноҳияҳои Шаҳритус, Қумсангир, Варзоб, Файзобод, Панҷакент, Фархор ва Дарвоз намунаҳои фолклориро дар шаклҳои сабти хаттию овозӣ ва тасвирӣ гирдоварӣ намудааст. Соли 2009, баъди хатми аспирантура дубора ба Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба кор даъват мешавад. Аз моҳи феврали соли 2009 ба ҳайси мутахассиси шуъбаи кор бо ҷавонони донишгоҳ корро оғоз намуда, аз моҳи марти соли 2010 то феврали соли 2012 дар вазифаи мудири шуъбаи фарҳанги донишгоҳи мазкур, ҳамзамон муаллими кафедраи умумидонишгоҳии забони тоҷикӣ фаъолият менамояд. Аз соли 2012 то 2015 ба ҳайси ходими илмии шуъбаи фолклори Институти забон, адабиёт, шарқшиносӣ ва мероси хаттии ба номи Рӯдакии АИ ҶТ ифои вазифа намудааст. Солҳои дубора дар вазифаи мудири шуъбаи фарҳанги Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ва ҳамзамон ассистенти кафедраи адабиёти тоҷики ҳамин донишгоҳ фаъолият мекунад. Аз моҳи марти соли дар вазифаи мудири шуъбаи илмӣ-методии Пажӯҳишгоҳи илмӣ-тадқиқотии фарҳанг ва иттилооти Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон кор намудааст. Аз моҳи августи соли 2020 то сентябри соли 2022 дар вазифаи муовини директор оид ба корҳои илмӣ ва аз моҳи сентябри соли 2022 то имрӯз дар вазифаи директори Пажӯҳишгоҳи илмӣ-тадқиқотии фарҳанг ва иттилооти Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон ифои вазифа намуда истодааст 1. Фаъолияти илмӣ Бо гурӯҳи олимон номинатсияи "Оши палав" ва "Санъати гулдӯзии чакан"-ро таҳия намудааст, ки инҳо солҳои 2016 ва 2018 дар рӯйхатти репрезентативи (намояндагӣ)-и ЮНЕСКО аз номи Ҷумҳурии Тоҷикистон сабт шудаанд. Бори аввал ҷашни арӯсии мардуми Файзобод дар алоҳидагӣ ҳамчун объекти таҳқиқот мавриди омӯзишу пажӯҳиш қарор гирифтааст 1. Ҷоизаҳо Осор.
Абдулфаттоҳ ал-Бурҳон

Абдулфаттоҳ Абдурраҳмон ал-Бурҳон — арбоби давлатӣ, пешвои сиёсӣ ва ҳарбии Судон. Раиси Шӯрои низомии гузариши Судон (12 апрел — 21 августи 2019), раиси Шӯрои соҳибихтиёрии Судон аз 21 августи соли 2019, амалан сарвари давлат. Зиндагинома Солҳои аввал Ал-Бурҳон дар мактаби низомии Судон таҳсил мекард. Баъдтар ӯ инчунин дар хориҷа — дар Миср ва Урдун таҳсил кардааст 2. Хидмати ҳарбӣ Вай дар доираи амалиёти эътилофӣ бо роҳбарии Арабистони Саудӣ алайҳи шӯришиёни Ҳусӣ дар Яман амал намудааст. 1 Собиқ сардори ситоди нерӯҳои заминӣ, аз моҳи феврали соли 2019 — сарнозири нерӯҳои мусаллаҳ 3. Табаддулоти 2019 Расонаҳои маҳаллӣ бар онанд, ки ал-Бурҳон пушти табаддулот ва ҳабси президент ал-Башир буд 4. Қатли ом дар Хартум Дар аввали моҳи июни соли 2019, пас аз боздидҳои ал-Бурҳон ва Муҳаммад Ҳамдан Ҳемети Дагало ба Миср, Имороти Муттаҳидаи Арабӣ ва Арабистони Саудӣ, нерӯҳои амниятии Судон ва нерӯҳои дастгирии сареъ, аз ҷумла ҷангиёни Ҷанҷавид, амр дода шуданд, ки тазоҳуроти осоиштаро дар Судон саркӯб кунанд. Он чизе ки рӯзи 3 июн дар Хартум рӯй дод, куштори Хартум номида шуд 5 6. Даҳҳо тазоҳургари осоишта кушта шуданд ва тақрибан чил ҷасад ба дарёи Нил партофта шуданд, садҳо нафар дар кӯчаҳои Хартум шиканҷа, таҷовуз ва таҷовуз ба номус шуданд. 7 Музокироти Ал-Бурҳон бо мухолифин дар бораи ташкили ҳукумати ягона лағв шуд. Дар рӯзҳои баъдӣ, ШНГ якчанд пешвоёни оппозисиюнро боздошт кард 8 9. Ияд ал-Бағдодӣ қарори Ал-Бурҳонро дар бораи саркӯб кардани ШНГ-ро ҳамчун таъсири умумӣ, ки роҳбарони Арабистони Саудӣ, Амороти Муттаҳида ва Миср аз ҳаракатҳои демократӣ метарсиданд, шарҳ дод. 10 Маҳмуд Элмутасим, як фаъоли сиёсӣ, ки Донишгоҳи Хартумро хатм кардааст, инчунин гуфт, ки Арабистони Саудӣ ва АМА ба мавҷудияти демократия дар Ховари Миёна мухолифанд, зеро агар худи идеяи демократия дар Ховари Миёна реша мегирад ё паҳн мешавад, пас он ба режимҳои ҳукмрон таҳдид хоҳад шуд, ба мисли — Арабистони Саудӣ ва АМА 11. Шӯрои соҳибихтиёр 21 август Абдулфаттоҳ ал-Бурҳон дар назди раиси Суди олии кишвар савганд ёд карда, ба ҳайси раиси Шӯрои соҳибихтиёрии Судон ба кор шурӯъ кард, ки созишнома дар бораи таъсиси он бо мухолифин 17 август ба имзо расид 12. Ҳаёти шахсӣ Вай оиладор вст а се фарзанд дорад.
Абдулфаттоҳ Исмоил Алӣ

Абдулфаттоҳ Исмоил Алӣ Ал-Ҷуфӣ (июли соли январи соли 1986) — сиёсатмадор ва ходими давлатии Ямани Ҷанубӣ, Раиси Президиуми Шӯрои Олии Халқӣ, роҳбари Ҷумҳурии Демократии Халқии Яман, муассис, идеологи асосӣ ва роҳбари аввали Ҳизби Сотсиалистии Яман аз 21 декабри соли 1978 то 20 апрели соли.
Абдулфаттоҳ Раҳимов

Абдулфаттоҳ Раҳимов — муовини ректори Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров Зиндагинома Абдулфаттоҳ Иброҳимович Раҳимов 5 январи соли 1955 дар деҳаи Дараи об ноҳияи Шӯрободи собиқ вилояти Кӯлоб (ҳоло вилояти Хатлон) дар оилаи коргар таваллуд шудааст. Пас аз хатми мактаби миёна соли 1971 ба факултети табиатшиносию-географияи Институти педагогии ба номи С.М. Кирови Ленинобод Институти педагогии ба номи С.М. Кирови шаҳри Ленинобод (ҳоло Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров) дохил шуда, соли 1976 хатм намуд. Пас аз хатми Донишгоҳ ба ноҳияи Восеъ собиқ вилояти Кӯлоб ба кор рафт. Сипас дар мактаби миёна 1 ш. Кӯлоб баъдан дар Институти такмили ихтисоси муаллимони вилояти Кӯлоб аз соли 1988 то соли 1992 дар вазифаи мудири кабинети методии биология-география ва химия кор кард. Соли 1992 ба Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Б.афуров ба кор омада, дар вазифаҳои сарлаборант, муаллим, муаллими калон ва муовини декан оид ба таълим, тарбия ва шуъбаи ғоибона фаъолият намуд. Соли 2000-ум дар шаҳри Душанбе рисолаи номзадиашро ҳимоя кард. Соли 2000 ба Раёсати Донишгоҳ дар вазифаи муовини дастгоҳи раёсати донишгоҳ ба кор таъйин шуд. Аз соли 2004 то соли 2009 дар вазифаи мудири шуъбаи ғоибонаи Донишгоҳ фаъолият бурд. Аз соли 2009 то соли 2012 дар вазифаи муовини ректор оид ба шуъбаи ғоибона ишғоли вазифа кард. Аз моҳи июни соли 2012 то ин ҷониб дар вазифаи муовини ректори Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров оид ба корҳои таълим фаъолият бурда истодааст. Оиладор, соҳиби 6 фарзанд мебошад таъйин гардид.. Пайвандҳо.
Абдулфаттоҳи Ғоиб

Абдуфаттоҳи Ғоиб 1 (қаблан Саидов Фаттоҳ Ғоибович ноябри 1962, деҳаи Гичовак (Хушобак)-и ноҳияи Данғара) — ходими давлатӣ, генерал-майори адлия. Зиндагинома Фаттоҳ Саидов соли 1962 дар деҳаи Хушобаки ноҳияи Данғара ба дунё омадааст. Соли 1984 факултети иқтисодии Донишгоҳи милии Тоҷикистонро бо баҳои аъло хатм мекунад. Фаъолияти кориро дар шуъбаи мубориза алайҳи ҷиноятҳои иқтисодии корҳои дохилии яке аз ноҳияҳои Душанбе шурӯъ кардааст. Сипас мактаби олии милиса дар шаҳри Саратови Русияро хатм мекунад. Солҳои барои кор ба шуъбаи мубориза бо ҷароими созмонёфтаи вазорати умури дохилаиТоҷикистон даъват мешавад. Соли 1996 сардори бахши мубориза бо ҷиноятҳои иқтисодии шуъбаи умури дохилаи ноҳияи Исфара таъйин мешавад. Аз соли 1998 то 2002 фаъолиятро ба ҳайси сардори шуъбаи мубориза бо ҷиноятҳи иқтисодии Идораи умури дохилаи шаҳри Душанбе идома медиҳад. Аз соли 2004 то соли 2009 дар вазифаи сардори Раёсати корҳои дохилаи пойтахт кор мекунад. Моҳи июни соли 2009 бо фармони раиси ҷумҳурии Тоҷикистон директори Оҷонсии назорати давлатии молиявӣ ва мубориза бо фасоди Тоҷикистон таъйин мешавад. Ойиладор. Соҳиби 5 фарзанд.
Абдулфаёз Дӯстов (деҳа, н. Балхӣ)

Абдулфаёз Дӯстов — деҳа дар ҷамоати деҳоти Ҳалеварди ноҳияи Ҷалолиддин Балхӣ. Аз Абдулфаёз Дӯстов то маркази ҷамоат 6 км, то маркази ноҳия ноҳия 2 км; роҳ асфалтпӯш. Аҳолиаш 3352 нафар, тоҷикон. Иқтисод Мактаби таҳсилоти миёнаи умумӣ, дорухона, бунгоҳи тиббӣ, китобхона ва нуқтаҳои савдои хусусӣ дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: чорводорӣ ва сабзавоткорӣ. Заминҳо аз канали Қумсангир обёрӣ мешаванд. Деҳа ба шарафи Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ Дӯстов Абдулфаёз номгузорӣ шудааст.
Абдулхайр Бадалов

Абдулхайр Бадалов (10 майи 1949, деҳаи Мадм, ноҳияи Айнӣ) — кимиёшинос, доктори илмҳои химия, профессор. Зиндагинома Хатмкардаи Институти кимиёи технологии Маскав. Ассистент, муаллими калон ва дотсенти ИПТ (1970–92), мудири кафедраи кимиёи умумӣ ва ғайриорганикӣ (1992–2003), ноиби ректор оид ба корҳои илмӣ (2003–06), декани факултети кимиёи технологӣ ва металлургияи ДТТ ба номи М. Осимӣ (аз соли 2007). Фаъолияти илмӣ Абдулхайр Бадалов оид ба кимиё ва термодинамикаи кимиёӣ таҳқиқот анҷом додааст. Доир ба тавсифи термодинамикии пайвастҳои кимиёӣ, аз ҷумла тақр. 100 пайвасти гидридӣ, маълумоти иловагӣ ба даст овардааст, қонуниятҳои тағйири пайвастҳои гидридӣ ва гидрофторидӣ (мас., галогенидҳо, онидҳо, нитридҳо, борогидридҳо, лантаноидҳо), хусусиятҳои термикии зиёда аз 200 интерметаллидҳои системаи алюминий-лантаноидҳоро муайян намудааст. Муаллифи 2 монография, 10 дастури таълимӣ барои донишҷӯён ва мақолаҳои зиёди илмӣ. Осор.
Гулбибӣ Абдулхайрова

Абдулхайрова Гулбибӣ Бобомуродовна (1 январи 1976, деҳаи Чортеппа, ноҳияи Ленин) — ҳунарпешаи театр. Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон. Зиндагинома Соли 1997 Донишкадаи давлатии санъати ба номи М. Турсунзодаро хатм намуда, дар Театри давлатии ҷавонони ба номи М. Воҳидов ҳунар меозмояд. Дар спектаклҳои "Аҳмади бинӣ", "Ба пеш холаҳо", "Марги ду тан", "Заволи Чамбули Мастон", "Киштишикастагонем", "Бегоҳи шанбе", "Торҳои муҳаббат", "Тири маломат", "Зани сарватманд", "Меҳмони нохонда", "Моҷарои имтиҳон", "Моҷаро", "Шоҳдухтар Фефела", "Харгӯши доно", "Аловиддин ва чароғи сеҳрнок" ва ғайраҳо нақш бозида, собит сохт, ки аз сабукборони соҳил нест. Бинандагон аз ғайрати эҷодиаш дар барномаи телевизионии "Лаҳзаҳои гуворо" солиён боз лаззат мебаранд, бешак, маҳорат ва лаёқаташ дар мазҳака баланд аст, аз миёни бонувон ошнотарин чеҳраи ҳунар маҳсуб меёбад. Ҷоизаҳо Бо медали "Хидмати шоиста" қадр шудааст.
Абдулхайр Қосимов

Абдулхайр Қосимов (Қосимов Абдулхайр Баҳромович.08.1907, Бухоро — 15.02. 1999, Душанбе) — ҳунарпешаи театру кино, Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон, Ҳунарпешаи халқии ҶШС Тоҷикистон. Зиндагинома Дар Театри драмаи мусиқӣ ва Театри ҷавонони ш. Бухоро ба сифати актёр ҳунар озмуда, солҳои актёри Театри мусиқии тоҷик (аз соли 1940 Театри давлатии опера ва балети ба номи С. Айнӣ), роҳбари бадеии Театри мусиқӣ-мазҳакаи ш. Хоруғ, роҳбари бадеии Театри халқии вилояти Ғарм буд. Аз соли 1946 то 1962 (нафақа) ба сифати актёри Театри давлатии академӣ-драмавии ба номи Лоҳутӣ заҳмат кашидааст. Ин пири ҳунар тамоми зиндагии хешро харҷи санъат сохт, қариб сад образ дар театр, зиёда аз шаст нақш дар кино офарида, бойгонии заррини ҳунари миллатро ғанитар гардондааст. Аз истеъдоди модарзодаш на танҳо студияи "Тоҷикфилм" ("Ман бо духтаре вохӯрдам", "Қисмати шоир", "Амалиёти Кубро", Хиёнат" ва дигар филмҳо"), балки "Узбекфилм", "Мосфилм", киностудияи ба номи А. Довженко баҳра бурдаанд. Алоқамандии кино имрӯз ҳам нақшҳои мухталифи офаридаашро бо як ҷаҳон ҳавас тамошо менамоянд. Муаллифи пйесаи телевизионии "Ҷасорат", як қатор интермедияҳои намоишҳои телевизионии "Чойхонаи дилкушо", "Беғараз панд", "Театри минётур" ва ғайра буд. Хидматаш дар парвариши истеъдодҳои ҷавон калон аст. Ҷоизаҳо Бо ордени Байрақи Сурхи Меҳнат, медалҳо ва Грамотаҳои Фахрии Президиуми Совети Олии Тоҷикистон қадр шудааст.
Абдулхолиқи Ғиҷдувонӣ

Абдулхолиқи Ғиҷдувонӣ ибни Абдулҷамил (24 март 1103, Ғиждувон — 1179, Ғиждувон) — ориф, сӯфӣ ва асосгузори тариқати хоҷагон, пири рӯҳонии Баҳоуддини Нақшбанд, яке аз шогирдони маъруфи Хоҷа Юсуфи Ҳамадонӣ. Осор Осори бисёре боқӣ мондааст, ки мазмунҳои фалсафию ирфонӣ доранд. Муҳимтарини онҳо "Маноқиби Хоҷа Юсуфи Ҳамадонӣ", "Ибтидои ҷомеъ-ул-кулам", "Маслак-ул-орифин" мебошанд. "Ибтидои ҷомеъ-ул-кулам" панду насиҳатҳои муаллиф ба писархондаш Авлиёи Кабир мебошад, ки бо номи "Васиятнома" низ машҳур аст. Вай дар ин рисола асосан дар бораи шартҳо ва вазифаҳои солики роҳи ҳақиқат, ки иҷрои онҳо барои ҳар як суфии ин роҳро пешгирифта ҳатмӣ ва зарурӣ аст, сухан рондааст. Шарти аввал ва умдае, ки Хоҷа Абдулхолиқ дар назди солики роҳ мегузорад, порсоманишӣ ва мутадайин будани ӯ мебошад. Суфии ҳақиқӣ он аст, ки тамоми аркони шариатро риоя намуда, вазифаҳои тариқатро ба ҷо оварад ва ризқу рӯзиашро бо меҳнати ҳалоли худаш пайдо кунад. Солик бояд қадру қимати пири худро арҷ гузорад. Зеро муршид аст, ки равандаи роҳро барои расидан ба каъбаи мақсуд ҳидоят мекунад, пеш аз ҳама бояд кӯшиш кунад, ки нафси хешро аз молу ҷоҳталабӣ озод намояд: Абдулхолиқи Ғиҷдувонӣ агар аз як тараф ба сӯфиён меомӯхт, ки ба самоъ камтар машғул шаванд, аз тарафи дигар, вай самоъро тамоман инкор намекард: Таълимоти ахлоқӣ Мувофиқи таълимоти ахлоқии ӯ шахс танҳо дар сурати дурию иҷтиноб ҷустан аз хислату рафторҳои бад маҳбубу мақбули мардум шуда метавонад. ӯ пайравони худро ба саодатмандӣ, нисбат ба дигарон ғамхору меҳрубон будан даъват карда, интиқомҷӯиро намепазируфт. Ин нуқтаи таълимоти ӯро баъдтар пайравони тариқаи нақшбандия касб карда, шиори "маранҷу маранҷон"-ро ба миён оварданд. Дар таълимоти Абдулхолиқи Ғиҷдувонӣ боварӣ ба сарнавишту қисмат ҷойи хос дорад ва ба таълимоти ислом зич алоқаманд аст. Таълимоти Абдулхолиқи Ғиҷдувонӣ минбаъд дар ташаккули таълимоту таъсиси тариқаи нақшбандия таъсир расонд ва то ҳол аҳамияти худро гум накардааст.
Абдулғафури Лорӣ

Бадеуддин Абдулғафури Лорӣ (1; мулаққаб ба Разиуддин;? — 1506, Ҳирот) — донишманд, ориф, фақеҳ ва шоир и форс-тоҷик. Зиндагинома Дар сарчашмаҳои таърихию динӣ ва адабӣ чун шахси таҳсилдида, огоҳ аз улуми мутадовилаи замонаш тавсиф шудааст. Рутбаи Мавлоно гирифтани Абдулғафури Лорӣ гувоҳи он аст, ки ӯ ба дараҷаи баланди илму фазли замони худ — ба устодӣ расида будааст. Писари Ҳусайн Воизи Кошифӣ адиби маъруф Фахруддин Алии Сафӣ яке аз шогирдони ӯст. Дар таърихи илму адаб чун нависандаи шарҳу ҳошияҳо машҳур аст. Абдулғафури Лорӣ аз машҳуртарин шогирдони Абдурраҳмони Ҷомӣ буд. Осор Бо дархости фарзанди Ҷомӣ — Зиёуддин Юсуф бар "Нафаҳоту-л-унс" ва "Фавоиди Зиёия"-и Ҷомӣ шарҳу ҳошия баста, мушкилоти онҳоро тавзеҳ додааст. Ин асар ба ғайр аз ҳавошӣ боз шарҳи ҳол ва тавсифи осори Ҷомиро дар бар гирифта, чун намунаи асари ёддоштӣ эътироф гардидааст. Забону услуби он содаву равон аст.
Абдулғаффор Махдуми Булбул

Абдулғаффор Махдуми Булбул мутахаллис ба Фавҷӣ (1879, Хуҷанд — 1979, ҳамон ҷо) — хаттот ва шоири тоҷик. Осор Аз шогирдони Абдуллатифи Ҳисорӣ буда, дастнвис ва қитъаҳои ба қалами ӯ тааллуқдоштаро гирдоварӣ намудааст. Ашъори чанде аз шоирони хуҷандиро ҷамъ оварда, онҳоро бо хати зебо китобат кардааст. Аз ҷумла намунаи ашъори худашро бо хати хоною дилчасп китобат намудааст, ки дар дасти писараш Маҳдуми Боқиҷон (сокини Хуҷанд) маҳфуз мебошад.
Абдулғанӣ Бародар

100 Мулло Абдулғанӣ Бародар 29 сентябри 1968, Витмак, Деҳ-Рахвод, Урузғон, Шоҳигарии Афғонистон), 2 инчунин бо номи Мулло Бародар Охунд  маъруф аст — фармондеҳи саҳроӣ ва раҳбари қаноти сиесии Ҷунбиши афғонии Толибон. Яке аз асосгузорони Толибон дар соли 1994. Муовини Мулло Муҳаммад Умар (шояд хешованди ӯ) ва роҳбари Шӯрои Кветта. Аз Соли 2009 то 2021 амалан ҳамчун пешвои Ҷунбиши Толибон баррасӣ мешуд, гарчанде ки пешвои Ҷунбиши афғонии Толибон диншиноси исломӣ Ҳайбатулло Охундзода мебошад.
Абдулқаюм ибни Худойберган

Абдулқаюм ибни Худойберган (соли таваллуд ва вафот номаълум) — хушнавис ва хаттоти тоҷик (нимаи дуюми садаи). Зиндагинома Зодгоҳаш Қӯқанд. Бештар китобҳои дарсиро рӯйнавис мекардааст. "Шарҳи Ҳошияи Қутбӣ" ва "Шамсия"-и Қутбуддини Розӣ аз осори китобати Абдулқаюм мебошад, ки соли 1893 дар Тошканд ба табъ расидаанд.
Абдулғозихоҷаи Истаравшанӣ

Абдулғозихоҷаи Истаравшанӣ ибни Тӯрахӯҷа машҳур ба Мавлавӣ Ҳусайни Истаравшанӣ (нимаи аввали садаи) — хушнависи форс- тоҷик. Осор Асарҳои бисёрро китобат намудааст. Дар китобат ва рӯйбардор намудани "Чор девон"-и Алишер Навоӣ (охири солҳои 40 садаи) иштирок дошт. Соли 1848 "Хамса"-и Навоиро бо хати басе зебою хоно китобат кардааст, ки дорои арзиши баланди бадеист.
Абдулқаюм Қурбӣ

Абдулқаюм Қурбӣ (Абдулқаюм Ҳамроев, Самарқанд — 1937) — шоир, адиб, рӯзноманигор ва рӯшанфикри тоҷик, аввалин муҳаррири рӯзномаи "Овози тоҷик" Зиндагинома Абдулқаюм соли 1886 дар гузари Боғимайдон (дар баъзе маъхазҳо Заргарон)-и шаҳри Самарқанд дар оилаи Ҳамроқул ном заргари босавод таваллуд шудааси 1. Абдуқаюм, баробари таҳсил дар мактаби кӯҳна, дар назди муаллими хусусӣ — шоири тавонои ҳамон давр Саидаҳмади Васлӣ савод меомӯзад. Устодаш зеҳни тез ва ҳофизаи хуби Абдуқаюмро пай бурда, ба тарбияи ӯ аҳамияти махсус медиҳад. Ӯ дар муддати кӯтоҳ сарфу наҳв ва ҳисобу китобро аз худ карда, хонданро дар яке аз мадрасаҳои Регистон, ки мударриси босавод Эшони Тӯра сарварӣ мекард, давом дод. Баробари ин шабонгоҳ дар паҳлӯйи падар нишаста, аз сирру асрори касби заргарӣ хабардор мешуд. Табъид ва даргузашт Абдулқаюм Қурбӣ соли 1937 бо айби "аксулинқилобӣ" ба муҳлати 10 сол табъид мегардад ва ҳамон сол дар ғурбат вафот мекунад 2. Танҳо соли 1986 суди вилояти Самарқанд бо ҳукми худ номи поку неки аввалин сармуҳаррири "Овози тоҷик"-ро сафед менамояд ва ҳоло дар Самарқанд, дар кӯчае, ки номи ӯро дорад, ба хотираи некаш лавҳаи сангин гузошта шудааст.
Абдулғаффорхон

ҷоизаи Ҷавоҳирлаъл Неҳрӯ Хон Абдулғаффор, Почо Хон, Бочо Хон — пешвои сиёсӣ ва рӯҳонӣ паштуҳо, ҳамдаст ва пайрави Маҳатма Гандӣ, асосгузори аввалин артиши бидуни хушунат дар ҷаҳон. Барои озодии ҳуқуқҳои миллати паштун мубориза бурдааст. Аз соли 1919 роҳбари ташкилоти миллатгарои "Анҷумани ислоҳи афғонӣ" ва пешвои партияи "Ҷирғаи паштун". Яке аз асосгузорони "Ҳизби халқии миллии Покистон" 4. Зиндагинома Хон Абдуғаффор дар соли 1890 дар наздикии Пешовар ба дунё омадааст. Падараш, Хон Баҳром буд Эзоҳ Адабиёт Пайвандҳо Суратҳо Шаблон:Шахсият-нопурра.
Абдулқаҳҳори Самарқандӣ

Абдулқаҳҳор ибни Исҳоқи Самарқандӣ — арӯздон ва шоири форс-тоҷик. Зиндагинома Абдулқаҳҳори Самарқандӣ аз мардони фозили асраш буда, доир ба илми қофия ва арӯз рисолаи "Арӯзи Ҳумоюн"-ро таълиф кардааст. Ҳарчанд ин рисола дар тақлиди "ал-Муъҷам"-и Шамси Қайси Розӣ ва "Меъёру-л-ашъор"-и Насируддини Тӯсӣ таълиф шудааст, мисолҳои овардаи ӯ аз ашъори шоирони садаи қимати таълимию маърифатии асарро зиёд намудаанд. Абдулқаҳҳори Самарқандӣ бо тахаллуси "Шариф" низ шеър гуфтааст ва дар рисолаи хеш дар мавриди вазнҳои алоҳидаи арӯз ва ашъораш мисолҳо овардааст.
Абдулқаҳҳор ибни Устоди Қӯқандии Самарқандӣ

Абдулқаҳҳор ибни Устоди Қӯқандии Самарқандӣ (соли таваллуд ва вафот номаълум) — хаттот ва хушнависи тоҷик (нимаи аввали садаи). Осор Абдулқаҳҳор қитъа ва асарҳои ҷудогонаро бо анвои хат китобат кардааст. Аз осори хаттотиаш танҳо "Маҳбуб-ул-қулуб"-и Алишер Навоӣ, ки соли 1809 бо хати хеле зебову хоно китобат шудааст, то мо расидааст. Асари мазкур дар Ганҷинаи дастнависҳои шарқии Институти шарқшиносии АИ ӯзбекистон маҳфуз мебошад.
Абдулқаҳҳори Завқӣ

Абдулқаҳҳор ибни Муҳаммадкарими Завқӣ (? — 1877, Бадахшон) — шоир и форс-тоҷик. Зиндагинома Дар Бадахшон маълумоти ибтидоӣ гирифта, таҳсилашро дар Бухоро давом дод ва пас аз хатми мадраса ба зодгоҳаш баргашт. Шахси таҳсилкарда, огоҳ аз улуми динӣ будааст. Ин ғазал аз ӯст: Ғунча, гӯ, лаб макушо, к-он гули хандон ин ҷост, Сарв, кам ҷилва кун, он сарви хиромон ин ҷост. Зоҳидо, аз сари кӯяш наравам сӯи биҳишт, Майли ҷаннат накунам, равзаи ризвон ин ҷост. Хизр, беҳуда марав дар талаби оби ҳаёт, Дар лабаш ёфтаам, чашмаи ҳайвон ин ҷост. Чашмаш ошӯби ҷаҳон, раҳзани ақлу дилу дин, Ғамзааш қотили ҷон, фитнаи даврон ин ҷост. Завқӣ аз хоки дараш рӯй натобад ба ситам, З-он ки кони караму маъдани эҳсон ин ҷост.