ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Алии Муҳаммадии Хуросонӣ

Алии Муҳаммадии Хуросонӣ (29 октябри 1950, деҳаи Нигнот, ноҳияи Панҷакент) — адабиётшинос-шарқшинос ва шоир и тоҷик. Зиндагинома Алии Муҳаммадии Хуросонӣ 29 октябри соли 1950 дар Панҷакент таваллуд шудааст. Хатмкардаи УДТ. Пас аз хатми таҳсил корманди илмии Институти шарқшиносии АИ ҶТ. Аз соли 2000 мудири Шуъбаи матншиносии Институти забон, адабиёт, шарқшиносӣ ва мероси хатии АИ ҶТ. Алли Муҳаммадии Хуросонӣ дар бахши таҳқиқу адабиётшиносӣ, танқиди адабӣ, ба чоп омода сохтани матни осори гузаштагон, инчунин таълифи осори бадеӣ (шеърҳо) фаъолият менамояд. Таълифот Ба қалами ӯ беш аз 150 асар, аз он ҷумла китобу монографияҳо, мақолаҳои илмии дар нашрияҳои Тоҷикистон, Эрон, Афғонистон, Покистон, Туркия, Россия, ӯзбекистон батабърасида тааллуқ доранд. Барои рисолаи "Нома ва номанигорӣ дар Шоҳнома"-и Фирдавсӣ", "Соати саъд"-и Мирзолатиф Раҳимзода, "Панднома. Футувватнома. Ҳикоёт аз маснавиҳо"-и Аттор, "Девони Кабир"-и Ҷалолуддини Румиро бо муқаддимаҳои муфассали илмӣ, шарҳҳову тавзеҳоти муфид дар чор ҷилд омода карда, ба табъ расондааст. Бо роҳбарии Алли Муҳаммадии Хуросонӣ чор нафар рисолаҳои номзадӣ дифоъ намудаанд. Алли Муҳаммадии Хуросонӣ аз соли 2002 котиби масъули "Ахбори АИ ҶТ. Шуъбаи илмҳои ҷамъиятшиносӣ" мебошад. Маҷмӯаҳои ашъори Алли Муҳаммадии Хуросонӣ бо номҳои "Чашмаи нӯш", "Майи гулгун", "Насими тавҳид", "Вусъати ишқ" ва "Шукуфаҳои сабзи баҳор" чоп шудаанд. Мавзӯъҳои ашъораш ишқу муҳаббат, меҳри Ватан, тараннуми ваҳдату ягонагии мардуми Тоҷикистон ва ғайра мебошад. ӯ шоирест, ки "илмро бо шеър ва шеърро бо илм мепайвандад" (Р. Ҳодизода). Шеърҳояш дар Эрон, Афғонистон, ӯзбкистон, Россия дастраси хонандагон гардидаанд. Узви ИН Тоҷикистон аз соли.
Алии Шариатӣ

Алии Шариатӣ (ноябри июни 1977) — ҷомеашиноси чап, инқилобӣ, исломшиноси барҷастаи эронӣ. Зиндагинома Алии Шариатӣ дар 23 ноябри соли 1933 дар рустои Коҳак дар наздикии Сабзавори Эрон дида ба ҷаҳон гушуд. Падараш Аллома Муҳаммадтақии Шариатӣ, муассиси қонуни "Нашри ҳақоиқи ислом" буд. Шариатӣ таҳсилоти ибтидоиро дар дабистони "Ибни Ямин"-и Машҳад сипарӣ кард ва ба дунболи он дар соли 1946 вориди дабиристони "Фирдавсӣ"-и Машҳад шуд ва пас аз итмоми давраи дабиристон, дар 16-солагӣ ба донишсарои муқаддамотӣ рафт. Ин мутафаккири эронӣ дар соли 1952 ва дар ҷараёни рӯйдодҳои "21-уми июл" боздошт шуд ва ин нахустин рӯёрӯии ӯ бо низоми ҳокими шоҳ буд. Вай дар соли 1955 дар Донишкадаи адабиёт ва улуми инсонии Донишгоҳи Машҳад ба таҳсил дар риштаи адабиёти форсӣ пардохт ва пас аз муддате бо яке аз ҳамкилосиҳои худ ба номи Пурони Шариъати Разавӣ издивоҷ кард ва сипас бо дарёфти мадраки коршиносӣ ва касби мақоми шогирдии мумтоз аз тарафи донишгоҳ, барои идомаи таҳсил дар мақтаъи дуктуро ба Фаронса рафт. Иқомати ин андешаманди бузург дар Фаронсаро метавон давраи созандагии шахсияти сиёсии ӯ донист, зеро вай бо мутафаккирони машҳур ва барҷастае ҳамчун Луӣ Мосиниюн, Жон Пул Сортер, Жон Берг, Фронтс Фонун, Ҷурҷ Гуревич ва низ шуморе аз устодони барҷастаи Донишгоҳи Сурбон ошноӣ пайдо кард. Ҳамчунин бо ширкат дар фаъолиятҳои сиёсии донишҷӯёни эронӣ дар Порис, аз масоили ҷаҳони севвум огоҳӣ ёфт. Ӯ дар чандин тазоҳурот низ барои пуштибонӣ аз Инқилоби Алҷазоир ширкат кард. Алии Шариатӣ дар соли 1964 ҳангоми бозгашт ба Эрон, дар марз дастгир ва ба зиндони Қизилқалъа дар Теҳрон мунтақил шуд, аммо пас аз муддате дар сентябри ҳамон сол озод ва ба Машҳад рафт ва дар Донишгоҳи Машҳад ба суханронии хирадмандона ва пурмағз дар миёни донишҷӯён шӯру нишот эҷод кард. Ҳамчунин Алии Шариатӣ дар Ҳусайнияи Иршоди Теҳрон ба суханронӣ пардохт ва дубора дастгир шуд. Суханрониҳо ва осори мондагори ин устод таъсири муҳимме дар огоҳибахшӣ ба мардум ва масири пирӯзии Инқилоби Исломии Эрон дошт, ки аз он миён метавон ба "Худсозии инқилобӣ", "Абӯзар", "Бозгашт ба хештан", "Ниёиш", "Мо ва Иқбол", "Таҳлиле аз маносики ҳаҷ", "Торихи тамаддун", "Ҳубут дар кавир", "Зан", "Равиши шинохти ислом", "Ҳусайн — вориси Одам", "Чӣ бояд кард?", "Гуфтугӯҳои танҳоӣ" ва ғайра ишора кард. Даргузашт Алии Шариатӣ дар солҳои поёнии умри хеш даврони сахту тоқатфарсои зиндагии худро пушти сар гузошт ва дар ин муддат ранҷу сахтиҳои зиёдеро таҳаммул кард. Фишорҳои СОВОК (Созмони амнияти шоҳи Эрон) бар вай сабаб шуд, то вай дар 15-уми майи 1977 Теҳронро ба мақсади Ангилис тарк ва ин гуна давраи тозае барои мутолеъа ва муборизаро оғоз кунад. Аммо дар ҳоле ки танҳо чанд ҳафта аз сафараш ба ин кишвар мегузашт, дар 19-уми июни 1977 дар Совт-ҳемптун дида аз ҷаҳон фурӯ баст ва ба диёри Ҳақ шитофт. Пайкари ин мутафаккири номӣ бо машварати Аллома Муҳаммадтақии Шариатӣ ва кумаки дӯстон ва ёрони ӯ аз ҷумла Мустафо Чамрон ва Имом Мӯсо Садр, дар канори ҳарами мутаҳҳари ҳазрати Зайнаб (с) дар Сурия ба хок супурда шуд.
Алии Шатранҷӣ

Ҷамолулҳукамо Деҳқон Алии Шатранҷӣ — шоир ва шатранҷии форс-тоҷик, аз шогирдони Сӯзании Самарқандӣ. Зиндагинома Зодгоҳаш Самарқанд. Дар "Чаҳор мақола"-и Низомии Арӯзии Самарқандӣ ва "Лубоб-ул-албоб"-и Авфӣ аз ӯ чун шоири баркамол, аз зумраи маддоҳони "Оли хоқон" (ҳокимони қарохонии Самарқанд) ёд шудааст. Дар "Лубоб-ул-албоб" 36 қитъаи Алии Шатранҷӣ ва як қасидааш ҷой гирифтаанд. Авфӣ таъкид мекунад, ки "аксар ашъори ӯ муқаттаот аст". Қитъаҳои Алии Шатранҷӣ аксаран панду насиҳатианд. Намунае аз эҷодиёти шоир Намунаҳо аз ашъори Алии Шатранҷӣ:.
Алии Шунқор

Алии Шунқор (1457, Ҳирот — 1541, Ҳирот) — мусиқидон, оҳангсоз, хонандаи ва шоир и форс-тоҷик. Зиндагинома Дар Ҳирот умр ба сар бурдааст. Мусиқиро аз падараш ва мусиқидонҳои Ҳирот Хоҷа Исҳоқи Шиҳобӣ, Устод Шодӣ омӯхтааст. Баъди омӯхтани санъати мусиқӣ як силсила асарҳо — "Савт", "Амал", "Рехта", "Кор", "Сарбанд", "Қавл", "Нақш" ва ғайра офарида, як қисми онҳоро ба маликаи Ҳирот Тӯтибегим бахшидааст. Оҳангҳои Алии Шунқор ба мақомҳои "Ҳусайнӣ", "Ироқ", "Дугоҳ", бар вазнҳои "Туркзарб" ва "Зарбулфатҳ" эҷод шудаанд. "Савти бегимӣ", "Нақши бегимӣ" аз ҷумлаи асарҳои машҳури ӯ ба шумор мераванд. Ғазалро низ некӯ суруда, соҳибдевон будааст.
Алии Ҳиравӣ

Алӣ ибни Абубакр ибни Алии Ҳиравӣ — сӯфӣ, ориф, шайх, ҷаҳонгард ва ҷуғрофиёдони арабинависи форс-тоҷик Зиндагинома Аслан ҳиротист. Ба кишварҳои Шарқи Наздик ва Миёна борҳо саёҳат намуда, дар давраҳои гуногун ба Миср, Арабистон, Байнаннаҳрайн, Эрон, Ҳиндустон, Рум, Ситсилия ва Фалас тин рафтааст. Аксари қайдҳои сафарии Алии Ҳиротӣ соли 1192, ҳангоми хусрони киштӣ дар соҳилҳои Сурия, назди шаҳри Акка нобуд шудаанд. Аз осори Алии Ҳиротӣ то замони мо ба забони арабӣ порчаҳои ҷудогона ва тарҷумаи комили "Китобу-л-ишорат илал-маърифати-з-зиёрат" расидаанд. Дар осори Алии Ҳиротӣ жанри ёддоштию тарҷумаиҳолии "Кутуб-уз-зиёрат" ба жанри космографии адабиёти географии асримиёнагии "аҷоиб" алоқаманд гардонда шудааст. Муаррихони араб ва географҳои давраҳои баъдина (Ибни Холликон, Ёқути Ҳамавӣ ва дигарон) асарҳои Алии Ҳиротиро васеъ истифода мебурданд. Аксари қайдҳои сафарии Алии Ҳиротӣ ҷанбаи ҳуҷҷатӣ дошта, ё дар асоси мушоҳидаҳои шахсӣ ва ё дар заминаи ҳикояти шоҳидон тасвир шудаанд. Масалан, соли 1175 ҳодисаи оташфишонии вулқони машҳури Этнаро (дар Ситсилия) аз рӯи ривоятҳо, юриши аҳли салибро (1173 – 1174) ба Байтулмуқаддас аз мушоҳидаи худ тасвир кардааст. Алии Ҳиротӣ аз рӯи нақли шоҳидон ҷойҳои таърихии Мағриб ва Ҳабашистонро муфассал ба тасвир овардааст.
Алӣ ибни Мӯсо Алризо

Шаблон:Шиъа Алии ибни Муса Ризо мулаққаб ба "Ризо" имом ҳаштуми Шиъиони давоздаҳ имоми аст ки вайро бо унвони Имом ризо ёд мекунанд. Солшумор имомати имомони давоздаҳгонаи шиъа Али Мӯртазо 632 то 661 (29 сол) Ҳасани Муҷтабо 661 то670 (9 сол) Ҳусайни шаҳид 670 то 680 (10 сол) Али Саҷҷод 680 то 712 (32 сол) Муҳаммад Боқир 712то 732 (20 сол) Ҷаъфари Содиқ 732 то 765 (33 сол) Мусои Козим 765то 799 (34 сол) Алии Ризо 799 то 817 (18 сол) Муҳаммади Тақи 817 то 835 (18 сол) Али Нақи 835 то 868 (33 сол) Ҳасан Аскарӣ 867 то 874 (7 сол) Муҳаммад Ал-Маҳди аз 874то замон ҳол (токунун 1140 сол).
Алиилоҳиён

Алиилоҳиён — Алиоллоҳиён, аҳли ҳақ, як фирқаи ғулоти шиъа, ки пайравонаш нахустин имоми шиъа ва халифаи чаҳорум Али ибни Абитолибро мисли Худо мепарастиданд. Дар садаи дар Эрон ва дигар давлатҳои ҳамҷавори он дар байни озарбойҷониҳо, туркҳо, форсҳо ва курдҳо пайдо шуд. Алиилоҳиён аз чанд фирқаи хурд иборат буда, дар маҳалҳои гуногун номҳои мухталиф доштанд. Бино ба маълумоти муҳаққиқони асрҳои миёна алиилоҳиён як фирқаи сиёсӣ буд ва бештар дар Эрон, Ироқ ва Афғонистону Туркия интишор ёфта, ҳамчун афкори озодандешона байни деҳқонон ва ҳунармандону дӯкондорон амал мекард. Пайравонаш бештар мазҳаби худро шиъаи имомӣ мегуфтанд. Алӣ дар назари алиилоҳиён кушояндаи "ваҳйи илоҳӣ" буда, ҳамаи дигар пайғамбарон (Мусо, Исо, Муҳаммад) онро ба воситаи Алӣ дарёфтаанд. Алиилоҳиён сайри такомулии рӯҳ (аз ҷамоду набототу ҳайвон то малакут)-ро мепазиранд ва аввалин таҷаллии томро дар Алӣ мебинанд. Суханоне, ки аз бузургони мазҳаби ин фирқа боқӣ мондаанд, гуфтор (панду андарз) ва калом мебошанд. Дар ибодати алиилоҳиён таъсири масеҳият, буддоия ва равияю ҷараёнҳои гуногуни Шарқ ҷой дорад. Ҷашни "Худовандгор" ("Ховандгор") баъди се шабу рӯз рӯза гирифтан ҳар сол як маротиба ҷашн гирифта мешавад. Талоқ дар назди онҳо муҷоз нест. Баъзе муҳаққиқони Ғарб алиилоҳиёнро бо нусайрия як медонанд, ки нодуруст аст. Ҳар ду фирқа ҳам Алиро ба дараҷаи худоӣ мепарастанд, вале бисёр нуқтаҳои таълимоти ин фирқаҳо аз ҳамдигар фарқ мекунанд.
Алийар Исмаилов

Алийар Ферзулахович Исмаилов — футболбози русӣ, муҳофиз.
Алимахмадов, Некруз Давлатбекович

Некруз Алимахмадов Давлатбекович (тоҷикӣ: Некруз Алимахмадов Давлатбекович, 10 августи 1995, Душанбе, Тоҷикистон) — футболбоз ва варзишгари тоҷик, футзалбози тими миллии Тоҷикистон 1 2 3 4. Иштирокчии Чемпионати Осиё-2016, барандаи Ҷоми Тоҷикистон 2020 5 6 7 8. Тарҷумаи ҳол Кӯдакӣ Некрӯз 10 августи соли 1995 дар шаҳри Душанбе 9, дар оилаи оддии коргар ба дунё омадааст: модараш муаллими физика ва математика буд 10. Некрӯз мактаби миёнаи 51 -ро хатм карда 11, сипас ба Донишгоҳи варзишӣ дохил шуд 12 13. Пас аз хатми донишгоҳ ба Донишгоҳи технологӣ ҳамчун барномасоз-иқтисодчӣ дохил шуд 14 15 16. Ӯ ба футболи касбӣ машғул шуданро аз хурдсолӣ оғоз кард 17 18, бозии аввал дар солҳои донишҷӯӣ буд 19. Нахустин бозии касбӣ соли 2013 буд, ки Некрӯз дар ҳайати тими миллии Тоҷикистон бозӣ мекард 20 21. Соли 2016 дар бозии Чемпионати Осиё оид ба футзал, ки дар он тими Тоҷикистон бозӣ карда буд - 4 ба фоидаи дастаи Тайланд, ки дар Тошканд баргузор шуд 22. Соли 2020 Ҷоми футзали Тоҷикистон-2020 баргузор шуд, ки дар он футзалбозони пойтахт бар тими "Равшан"-и Кӯлоб бо ҳисоби 8 пирӯз шуданд, Некрӯз дар ҳайати дастаи "Соро хет-трик кард" 23 24. Карера Муваффакиятхо Мукофотхо.
Алимов-Любимовский (ноҳияи Новоаннин, Волгоград)

Алимов-Любимовский — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Новоаннин, ки дар вилояти Волгоград қарор дорад, дохил мешавад.
Аликовка (ноҳияи Иловлин, Волгоград)

Аликовка — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Иловлин, ки дар вилояти Волгоград қарор дорад, дохил мешавад.
Аликанте

Аликанте — як шаҳр ва маркази маъмурии вилояти Валенсияи Испания аст. Аз рӯи шумораи аҳолӣ 330 ҳазор нафар шаҳр ҷойи 11-ро дар Испания ишғол кардааст. Аликанте дар соҳили баҳри Миёназамин ҷойгир шудааст. Таърих Мардум Иқлим Иқтисод Фарҳанг Ҷозибаҳои гардишгарӣ Нигаред.
Алимова (ноҳияи Карачев)

Алимова — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Карачев, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Алимовка (ноҳияи Киренск, Иркутск)

Алимовка — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Киренск, ки дар вилояти Иркутск қарор дорад, дохил мешавад.
Алимуҳаммад Муродӣ

Алимуҳамммад Муродӣ (3 августи 1945, деҳаи Қавоқи ноҳияи Шӯрообод, вилояти Кӯлоб) — шоири халқии Тоҷикистон. Узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон. Зиндагинома Алимуҳамммад Муродӣ 3 августи соли 1945 дар деҳаи Қавоқи ноҳияи Шӯроободи вилояти Кӯлоб ба ҷаҳон омада, соҳиби номаи камоли мактаби миёнаи зодгоҳаш гардидааст. Хатмкардаи факултаи филологияи тоҷики Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин аст. Солҳои зиёде дар матбуот кор карда, чанде муҳаррири рӯзномаи ноҳияи Ёвон, мудири шуъбаи рӯзномаи вилояти Қӯрғонтеппа, сармуҳаррири редаксияи мусиқии телевизиони ҷумҳурӣ, мудири шуъбаи нақди адабии маҷаллаи "Садои Шарқ" будааст. Ҳоло дар ноҳияи Мир Саййидалии Ҳамадонӣ кору зиндагӣ мекунад. Эҷодиёт Маҳсули қалами Алимуҳаммад Муродӣ тавассути маҷмӯаҳои "Дастниҳол", "Боғи мурод", "Нози Наврӯз", "Чароғи рӯзадор", "Хайрбоди баҳор" ва чандин маҷмӯаҳои дастҷамъӣ дастраси хонандагон гардидааст. Алимуҳаммад Муродӣ 28 августи соли 2020 бо унвони шоири халқии Тоҷикистон қадрдонӣ гардид 1. Ҷоизаҳо Соли 2005 барои китоби "Хайрбоди баҳор" сазовори Ҷоизаи ба номи Мирзо Турсунзода гардидааст. Аз соли 1987 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон мебошад.
Алимуҳаммад Муҷавар

Алӣ Муҳаммад Муҷавар — аз 7 апрели соли 2007 то 10 декабри соли 2011 дар вазифаи сарвазири Яман ва пеш аз ин вазири нерӯи барқ буд. 1 Дар пайи ошӯби зиддиҳукуматӣ дар Яман, президент Алӣ Абдуллоҳ Солеҳ рӯзи 20 марти соли 2011 Муҷавар ва дигар аъзои кобинаи Яманро барканор кард, аммо аз онҳо хост, то замони таъсиси ҳукумати нав боқӣ монанд. Дар ҷараёни ошӯб, 3 июни соли 2011, Муҷавар дар ҳамон ҳамлае, ки президент Солеҳро шадидан захмӣ кард, сахт маҷрӯҳ шуд. Ӯ дар шаҳри Ар-Риёзи Арабистони Саудӣ табобат гирифт.
Алина Кукушкина

Алина Кукушкина — садопеша ва ҳунарпешаи садогузори Бо овоз додан дар нақши Маша, дар маҷмӯъаи пӯёнамоии "Маша ва Хирс" маъруф аст. Зиндагинома Барои овоздиҳи дар лоиҳаи "Маша ва Хирс" соли 2008 коргардонҳо кӯдакони кормандони киностудия ва шиносҳояшонро даъват карданд. Алинаро модараш Ирина Кукушкина ба кастинг овард. То омадани Алина Кукушкина дар нақши Маша танҳо духтарони калонсол ва ҳунарпешаҳои калонсолро даъват карда буданд. Ин духтарак на танҳо ба қаҳрамони асосии сериоли мултипликатсионии "Маша ва Хирс" монанд ва садояш низ ба коргарон Олег Кузовков писанд омад: садояш бе таъғиротҳо мутобиқ ба садои қаҳрамони сериоли мултипликатсионӣ Маша ва хислаташ ҳам мувофиқ омад. Вай дар нақши Маша овоз медиҳад. Нигаред низ.
Алиназар Пирназаров

Алиназар Турдиназарович Пирназаров (12.03.1957, деҳаи Раҳмонободи ноҳияи Шамсиддин Шоҳини вилояти Хатлон, ваф. 20.08.2020, ш. Душанбе), номзади илмҳои математика. Зиндагинома Солҳои 1974-1979 донишҷӯйи Донишгоҳи давлатии Кӯлоб ба номи Абӯабдуллоҳ Рӯдакӣ буд. Солҳои 1979- 1991 омӯзгори кафедраи алгебра ва назарияи ададҳои МТМ-и Донишгоҳи давлатии Кӯлоб ба номи Абӯабдуллоҳ Рӯдакӣ, солҳои 1991-2002 ба сифати омӯзгори калони кафедраи методикаи таҳсилоти ибтидоии ҳамин муассиса фаъолият кардааст. Солҳои 2002-2004 муаллими калони кафедраи математикаи олии ДАТ ба номи Шириншоҳ Шоҳтемур, солҳои 2004-2008 омӯзгори калони кафедраи математикаи олӣ ва технологияи ДДТТ, солҳои 2008-2011 сардори шуъбаи низоми кредитии ДДОТ ба номи С. Айнӣ буд. Соли 2009 рисолаи номзадиро дифоъ намуда, солҳои 2011-2014 дар вазифаи дотсенти кафедраи математикаи олӣ ва технологияи ДДТТ кор кардааст. Аз соли 2014-2016 мудири кафедраи математикаи олии Донишгоҳи давлатии Кӯлоб ба номи Абӯабдуллоҳ Рӯдакӣ буд. Аз соли 2016-2019 ба ҳайси дотсенти кафедраи математикаи олӣ ва фанҳои табиатшиносии ДДТТ фаъолият кардааст. Аз соли 2019 то охири умр ба ҳайси дотсенти кафедраи таҳсилоти ибтидоии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ кор кардааст. Муаллифи 180 кори илмию методӣ ва 30 дастури таълимӣ мебошад. Осор Пайвандҳо Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ.
Алиназар Хоҷаев

Алиназар Хоҷаев – ҳунарпешаи театр, Ҳунарпешаи хизматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон Нигаред.
Алиобод

Алиободи Катул (инчунин ба забони румӣ ҳамчун "-, -, ва; низ танҳо ҳамчун Алиобод (маъруф, инчунин ба забони румӣ ҳамчун Алғобод номбар шудааст. — шаҳр ва пойтахти шаҳристони Алиобод дар устони Гулистон, Эрон. Дар барӯйхатгирии соли 2006 аҳолии он 46,183 нафар, дар 11,676 оила буд. Шаҳр дар теппаи кӯҳҳои Албурз байни Гургон ва Озодшаҳр ҷойгир аст. Шаршараи Кабуд дар наздикии шаҳр аст. Дар наздикии он деҳаҳои Холин Дареҳ, Чину, Алистон ва Майян ҷойгиранд.
Алинақӣ Вазирӣ

Алинақӣ Вазирӣ (Теҳрон, 1888 – 1980, ҳамон ҷо) — торнавоз ва оҳангсози эронӣ. Зиндагинома Алинақӣ Вазирӣ аз ҷавонӣ назди тағояш торнавозӣ ва пеши Ёвар Оқохон нотахониро омӯхт. Сипас аз кашиши мадрасаи Сан-Луи назарияи мусиқиро фаро гирифт ва ба машқи пайвастаи торнавозӣ шурӯъ кард. Каме баъд зимни ошноӣ бо ҳунармандон Мирзо Абдуллоҳ ва Оқо Ҳусайнқулӣ шуъбае аз мусиқии эрониро дар навозиши онҳо ба нота даровард. Баъдҳо Мусо Маъруфӣ дар тадвини шуъбаҳои ҷомеи мусиқии эронӣ аз ин навиштаҳо истифода бурд, ки Идораи кулли ҳунарҳои зебо онро чоп кард. Соли 1919 ба Аврупо рафта, се сол дар Мактаби олии мусиқии Порис ва ду сол дар Мактаби олии мусиқии Берлин дар соҳаи сарояндагӣ, пианинонавозӣ ва оҳангсозӣ таҳсил кард. Соли 1924 ба Эрон баргашта, барои тадриси мусиқӣ мактаби хусусӣ таъсис дод. Шеваҳои нави таълими В. боис шуд, ки бисёре ба ӯ мухолифат кунанд. В. илова бар тадрис бо эроди суханронӣ, таъсиси клуби мусиқӣ, баргузории консерт фаъолияти густардаеро барои эҳёи мусиқии эронӣ дар сатҳи илмӣ оғоз кард. Солҳои 1929–35 раиси мадрасаи мусиқии давлатӣ, 1944–47 мудири ҳунаристони олии мусиқӣ буд. Дар ҳамин давра, бо ҳамкории Рӯҳуллоҳ Холиқӣ, оркестри навини радиоро ташкил кард. Аз соли 1937 устоди Донишгоҳи Теҳрон буд. Ҳунармандон Абдулҳасани Сабо, Рӯҳуллоҳ Холиқӣ, Маҳдӣ Баркашлӣ аз шогирдони Вазирӣ мебошанд. Эҷодиёт Бархе аз осори Вазирӣ: "Духтари жӯлида" бар ғазали Саъдӣ (барои овоз ва оркестр), сурудҳои "Ватан" (шеъри Абдулазими Қариб), "Марши варзишгарон", "Модар барои кӯдакон", опереттаи "Гулрух". Китобҳои "Дастури тор", "Мусиқии низомӣ", "Дастури виолончел" (скрипка), "Таърихи ҳунарҳои мусаввар", "Зебоишиносӣ" ва "Сурудҳои мадорис" аз таълифоти ӯянд.
Алина Боз

Алина Боз — ҳунарпешаи Модари Алина рус ва падараш турк мебошанд. Зиндагинома Алина Боз 14 июни соли 1998 дар шаҳри Маскави Русия таваллуд шудааст. Модараш рус аст ва падараш як муҳоҷири турк дар Русия мебошад 1. Ӯ ҳафтсола буд, вақте ки оилааш ба Туркия бо сабаби кори нави падараш ба муҳоҷират рафт. Дар он ҷо ӯ туркиро омӯхт ва дар мактаби ибтидоӣ таҳсил намудааст. Ӯ мактаби хусусии -ро хатм намудааст. Алина фаъолияти рақсии худро дар театри рақс оғоз кардааст 2 3. Пеш аз оғози фаъолияти ҳунарӣ, ӯ дар таблиғот ва маҷаллаҳо кор мекард 4. Фаъолият Ӯ фаъолияти ҳунарии худро соли 2013 дар силсилафилми ҳамчун Ҷонон оғоз кардааст. Соли 2014, ӯ дар силсилафилми ҳамчун Ҳазал ҳунарнамоӣ намудааст. Соли 2016, Алина дар филми ҳамчун Мелис Каҳваҷӣ нақш офаридааст. Соли 2017 ӯро ба филми даъват намуданд. Худи ҳамон сол ӯ дар силсилафилми ҳамчун Дафна, ҳамроҳи ҳунарпешаи маъруф Нургул Йешилчой кор кардааст. Соли 2018, ӯ дар силсилафилми ҳамчун Малика Анастасия Романова бо Холид Эрганч ва Бергузар Корел нақш бастааст ва худи ҳамон сол дар силсилафилми нақши асосиро бо Алп Наврӯз бозидааст. Алина дар силсилафилми истеҳсоли Ишқ 101 нақши асосиро ҳамчун Эда миёни ҳунарпешаҳо Мерт Язиҷиоғлу, Кубилай Ака, Каан Ӯрганҷиоғлу, Бода Ишчил ҳунарнамоӣ намудааст. 5. Ҳаёти шахсӣ Алина соли 2015 бо Бурак Юрук робита оғоз намудааст аммо соли 2017 онҳо ҷудо шуданд. Соли 2018 бори дигар онҳо якҷо шуданд. Моҳи сентябри соли 2020, Алина дар якҷоягӣ бо ҳамроҳонаш Кубилай Ака ва Ипек Филиз Язиҷӣ мубталои коронавирус гардиданд 6 7. Соли 2020 ӯ бо овозхони турк Митҳат Ҷон Озар робита оғоз намуд 8 9. Филмнома Нигаред низ Феҳристи ҳунарпешазанҳои Туркия Эзоҳ Иқтибосҳо.
Алиризо Рикобӣ

Алиризо Рикобӣ (майи 1942) — низомӣ ва сиёсатмадори Сурия ва Урдун, нахустин сарвазири Шоҳигарии Сурия ва ду маротиба сарвазири Урдуни ғарбӣ буд. Адабиёт.
Алиризо Аббосӣ

Алиризои Табрезӣ, мутахаллис ба Аббосӣ (асри 1, Табрез — 1628) — хаттот, устоди хушнависӣ ва шоир и форс-тоҷик. Зиндагинома Дар Табрез таваллуд шуда, ҳунари хаттотиро низ ҳамон ҷо аз хаттоти номии давраш Алибеки Табрезӣ омӯхтааст. Хатҳои насх, риқоъ, райҳон, муҳаққақ ва тавқеъро ниҳоят зебою хоно менавиштааст. Ҳангоми аз тарафи туркони Усмонӣ тасхир гардидани Табрез ҷилои ватан карда, ба Қазвин меравад. Шоҳ Аббос Алиризои Табрезиро китобдори китобхонаи дарбор таъйин менамояд (тахаллус "Аббосӣ" аз ҳамин ҷост). Баъд чанд муддат дар Исфаҳон низ зистааст. Алиризои Табрезӣ ҳамчунин дар санъати толот (тарзи навишти хатҳои девор, биноҳо, мақбараҳо, сангҳои қабр) низ беназир буда, дар ин навъи санъат Алоуддини Табрезӣ (Атобеки Табрезӣ)-ро устодаш хондааст. Алиризои Табрезӣ чандин биноҳои шаҳри Исфаҳон (аз ҷумла Масҷиди Шайх Лутфуллоҳ,; Масҷиди Шоҳ, 1617) ва Машҳадро (Мақбараи Имом Ризо, 1615; санги қабри Хоҷа Рабеъ, 1617) низ бо хати зебояш оро додааст. Хати настаълиқи Алиризои Табрезӣ ниҳоят зебою хоно буда, услубан ба хати Миралии Ҳиравӣ наздик аст. Ҳоло чандин китобҳои ба дасти Алиризои Табрезӣ китобатшуда дар Китобхонаи давлатии ба номи Салтиков-Шедрини шаҳри Санкт-Петербург маҳфузанд, ки намунаҳои беҳтаринашон "Бӯстон" ва "Гулистон"-и Саъдии Шерозиянд. Алиризои Табрезӣ Қуръонро низ китобат мекард. Қозӣ Аҳмад дар "Гулистони ҳунар" ба санъати Алиризои Табрезӣ баҳои баланд дода, ӯро "Сайрафии сонӣ" номидааст.
Алиризо Қурбонӣ

Алиризо Қурбонӣ — мусиқидон ва овозхони эронӣ. Зиндагинома Алиризо Қурбонӣ аз даврони кӯдакӣ ба муддати чандин сол ба фарогирии қироати Қуръон назди устодони мухталиф пардохт. Ба тавре ки ҳатто дар даврони донишҷӯӣ ба мақоми дувуми мусобиқоти донишҷӯи кишвар дар риштаи қироат ноил омад. Аз соли 1363 ба таври ҷиддӣ ба фарогирии радифи овозӣ, талфиқи шеъру мусиқӣ, биниш ва зебоишиносӣ дар овози Эрон машғул шуд. Вай дар ин роҳ аз устодоне чун Хусрави Султонӣ, Беҳрӯзи Обидинӣ, Маҳдии Фалоҳ, Ҳусайни Умумӣ, Аҳмади Иброҳимӣ ва Нуруддини Разавии Сарвистонӣ баҳраманд шуд 1. Ӯ аз соли 1378 ба унвони хонандаи Уркестри миллии Эрон ба раҳбарии Фарҳоди Фахруддинӣ ба иҷрои барномаҳои мутааддиде дар дохилу хориҷ аз Эрон пардохтааст.
Алисcон

Алисон Еулер де Фрейтас Кастро — футболбози бразилӣ, нимҳимоятгари Ҳамлагар.
Алиризои Шопӯри Шаҳбозӣ

Алиризои Шопӯри Шаҳбозӣ (сентябр 1942, Шероз — 15 июл 2006, Вашингтон Ҳавзаи Колумбия) — Бостоншинос, муаррих, нависанда ва мутахассис дар бостоншиносии даврони Эрони Давлати Ҳахоманишиҳо ва устоди донишгоҳҳои Шероз, Теҳрон, Ҳарвард, Кулумбия, Гӯтенгин ва Орегони шарқӣ ва бунёнгузори Бундод таҳқиқоти Ҳахоманиши дар соли 1973 буд. Шаҳбозӣ яке аз маҳтарин пажӯҳишгарони мутолеъоти Эрони бостон буд ки дар сатҳи байналмилалӣ, эътибор ва шуҳрати фаровонии дошти. Шаҳбозӣ дар сеюми шаҳривари 1942 дар Шероз мутаваллид шуд ва таҳсилоташро то мақтаи диплом дар ҳамон шаҳр идома дод ва барои идомаи таҳсил дар риштаи торих, ба Донишгоҳи Лондон рафти. Ӯ илова бар забони форсӣ, ба забонҳои забони англисӣ ва забони олмонӣ мусаллат буд ва бо забонҳои забони фаронсавӣ, Забони юнонӣ, забони арабӣ ва оромӣ низ ошноӣ дошт.
Алиризо Бейронванд

Миқдори бозӣ ва гол барои бошгоҳи ҳирфаӣ фақат барои лигаҳои мухталифи миллӣ ба назар гирифта мешавад, тасҳеҳшуда ба ҳолати 10 октябри 2017. Миқдори бозӣ ва гол барои мунтахаби миллӣ дар бозиҳои расмӣ, тасҳеҳшуда ба ҳолати 10 октябри 2017. Алиризо Бейронванд — футболбози эронӣ, дарвозабони бошгоҳи "Антверпен" ва тими миллии футболи Эрон Собиқаи бошгоҳӣ Алиризо Бейронванд дар бошгоҳи "Нафт"-и Теҳрон ба футболи ҳирфаӣ қадам ниҳод. Бори нахуст дар дидори "Нафт" бо "Домош"-и Гелон, дар чаҳорчӯби бозиҳои Ҷоми Эрон (15 октабри 2011) ба майдон омад. Бейронванд дар мавсими 2013-14 дарвозабони аввали "Нафт" буд ва дастааш дар он масим дар мусобиқаи лигаи бартари Эрон ба мақоми сеюм расид. Бейронванд қарордоди худ бо "Нафт"-ро то соли 2019 тамдид кард. Баъдан дастаи "Перспулис"-и Теҳрон ба Бейронванд таваҷҷуҳ намуд, аммо "Нафт" намехост ӯро аз даст бидиҳад. Саранҷом, пас аз поёни фасли 2015-16-и мусобиқаи қаҳрамонии Эрон, Алиризо дар таърихи 16 майи 2016, бо ақди қарордоди дусолае ба "Перспулис" пайваст. Собиқа дар тими миллӣ 4 анвари соли 2015 Алиризо Бейронванд бори аввал дар ҳайати мунтахаби Эрон дар доираи бозиҳои рафиқона бо тими мунтахаби Ироқ дидор анҷом дод (Ироқ 0 Эрон). Ӯ дар бозиҳои интихобии Ҷоми Ҷаҳон — 2018 ҳамчун дарвозабони асосии мунтахаби Эрон бозӣ кард. Бейронванд дар ин силсилабозиҳо маҳорати хуби касбӣ нишон дод, ки натиҷааш мунтаби Эронро ба Ҷоми Ҷаҳон равона кардан буд. Дар ҶҶ дастаи Алиризо дар гурӯҳи В (Испания, Португалия, Эрон, Марокаш) қарор дошт. Дар се вохӯрӣ дар даврӣ гурӯҳӣ ҳарифон танҳо ду маротиба дарвозаи Алиризоро рахна карданд. Ӯ дар вохӯрии охирон бо мунтахаби Португалия зарбаи Криштиану Роналду ро аз зарбаи 11-метра гардонд. Омор Дастовардҳо "Перспулис".