ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Айёми ташриқ

Айёми ташриқ (— рӯзҳои офтоб додан ва дар офтоб хушк намудани гӯштҳои қурбонӣ) — серӯзи пас аз ид – ёздаҳум, дувоздаҳум ва сездаҳуми моҳи зулҳиҷҷа ҳастанд. Таърих Дар розгори қадим мардуми Макка ва атрофи он ва ҳамин тавр ҳоҷиёни сарзаминҳои дигар, ки дар мавсими ҳаҷ ба он ҷо меомаданд, ба сабани набудани сардхонаҳо, тариқаи нигаҳдории гӯшт дар қутиҳо – консевакунӣ ва дигар васоили ҳифзи гӯштҳои қурбонӣ ба муддатҳои зиёд ба офтоб додан ва хук намудани гӯштҳои қурбонӣ дар айёми ташриқ ва захира кардани онҳо барои оянда мепардохтанд. Он яке аз василаҳои нигаҳдории гӯшт дар он рӯзгор ба шумор мерафт. Дар ййёми ташриқ ҳамчунин такбири ташриқ гуфта мешавад, ки он назди бузургони ҳанафӣ, ҳанбалӣ ва дар қавле аз шофеъӣ пас аз фарзи намози бомдоди рӯзи нуҳуми зулҳиҷҷа – рӯзи Арафа шурӯъ ва баъд аз намози асри рӯзи сездаҳум ба поён мерасад ва 23 вақт намозро дар бар мегирад, назди моликиён ва шофеъиён бошад, паз аз зубри рӯзи ид шурӯъ ва пас аз асри рӯзи сездаҳум ба поён мерасад ва 17 вақт намозро дар бар мегирад.
Айюқӣ

Айюқӣ — аз шоир они достонсарои форсизабон аст Зиндагинома Айюки шуарои достонсарои форсизабон аст, ки дар асри Х умр ба сар бурдааст. Дар бораи соли таваллуд, соли вафоташ ва инчунин макони таваллудаш маълумоте боки намондааст. Акси симои ӯ низ тақрибан офарида шудааст. Аз сарчашмахо маълум мешавад, ки Айюки шоири достонсарои форсу тоҷик мебошад. Як достони ӯ Варка ва Гулшох ном дорад, ки ба шох Султон Махмуди Газнави (солҳои хукмрониаш) бахшида, навишта шудааст ва ин асар то имрӯз дастраси мо аст. Достон тақрибан аз 2100 байт иборат аст. Аз Айюки инчунин чанд қасида, қитъа ва рубоӣ низ боки мондааст. Аз Варқа ва Гулшоҳ Мазмуни мухтасари достони "Варка ва Гулшох" чунин аст: Дар хонаводаи ду марди солхурдаи кабилаи бани шайбон, бародарон Хилол ва Хумом дар як шаб писар ва духтаре ба дунё омад. Писарро Варка, духтарро Гулшох ном гузоштанд. Онҳо аз хурди нисбати якдигар мехру муҳаббат пайдо карданд. Онҳоро дар синни 12- солаги ба хамдигар ақд мебанданд. Дар шаби аруси кабилаи дигар бо сардории Ибни Амру ба шайбонихо ҳуҷум карда, Гулшохро дуздида мебарад. Пас аз айшу нуши зиёд Ибни Амру маст шуда хоб меравад. Варка ин вазъиятро истифода бурда, Гулшохро гирифта мегурезад. Рӯзи дигар Ибни Амру боз ба шайбонихо ҳуҷум карда, ин дафъа хам Гулшох ва хам Варкаро ба асири мегирад. Баъди чанд муддат бо ёрии Гулшох Варка Ибни Амруро кушта, лашкари уро пароканда мекунад. Бузургони кавм таклиф мекунанд, ки Гулшохро ба Варка диханд, вале модари Гулшох талаб мекунад, ки варқа барии кобини худ ширбаҳо диҳад. Варка барои дарёфти калин ба Яман, назди тагояш меравад. Варка дар рох мешунавад, ки ба мулки тагояш душманон ҳуҷум карда, уро асир кардаанд. Варка зидди душманони тагояш лашкар кашида, уро озод мекунад ва бо молу боигарии зиёд ба ватан бармегардад. Дар ин муддат, ки Варка дар сафар буд, волидон Гулшохро ба подшоҳи Шом Маликмухсин ба ивази молу ганиматҳои зиёд ба зани медиханд. Ба Варка пас аз баргаштанаш хабар медиханд, ки Гулшох мурдааст ва гури гусфандонро нишон медиханд. Лекин пас аз чанд муддат як дусташ ба Варка асли вокеаро накл кард. Варка боз ба Шом сафар мекунад, то ин ки дустдоштаи худро бинад. Бо машаккати зиёд ӯ ба дарбор омад ва Маликмухсин дидани Гулшохро ичозат дод. Пас аз боздид Варка бо ичозати Маликмухсин аз дарбор баромада суйи ватан ба рох мебарояд. У аз ғаму гусса дар рох ҷон медихад. Гулшох аз ин ходиса хабар ёфта, бо Маликмухсин ба зиёрати кабри Варка мераванд. Дар сари кабри ӯ Гулшох худро ба ханчар мекушад. Ба фармони Маликмухсин часади Гулшохро низ назди кабри Варка гурониданд. Ин достони Айюки яке аз достонҳои аввалини ишқию лирики ва фочиави буд. Айюкиро ҳамчун асосгузори ин навъи жанр метавон ҳисобид. Минбаъд дар таърихи адабиёти форсӣ ва чаҳонӣ осори зиёди ишқию лирики ва фоҷиавӣ эҷод гардидаанд. Баъди ӯ чандин шоиру нависандагон дар мавзӯъи ишқу муҳаббати самими, достонҳои худро офариданд. Хусрав ва Ширин -и Ганчави, Лайли ва Мачнун -и Низоми ва Чоми, Комде ва Маъдан -и Бедил, Ромео ва Жульетта -и Шекспир, Руслан ва Людмила -и Пушкин ва даххо дигар асархо ин мавзӯъи муҳими ҳаётиро дар бар мегиранд. Намунаи ашъор Дидани Варқаву Гулшоҳ ҳамдигарро Ғазал Намунаи шеър.
Ак-Довурак

Ак-Довурак — шаҳрест дар Тува дар Русия аст. ҳолиаш 12965 нафар аст.
Ак Барс Аэро

Ак Барс Аэро — як ширкати ҳавопаймоӣ бо Коди ИАТА 2 аст ки дар 10 1953 таъсис ёфта ва дар 2010 фаъолияти худро оғоз кардааст. Қутби Ак Барс Аэро дар ҷойгир аст Ин ширкати ҳавопаймоӣ дар Ҳунулулу, Ҳавайӣ, Иёлоти Муттаҳидаи Амрико ҷойгир аст ва ба 10 самт парвоз мекунад.
Акабира

Акабира — яке аз шаҳрҳои префектураи Ҳоккаидо, Ҷопон аст.
Академик

Академик — аъзо ва ё бо якчанд зинаҳои аъзо, узви зинаи олии созмони олимон – Академияи илмҳо мебошад 1. Синоними калимаи "академик" ибораи "узви комилҳуқуқи академия" мебошад. Ҳамчунин нигаред.
Академизм

Академизм — равияи соф назариявии санъати тасвирӣ, илм ва фарҳанг. Академизм дар академияҳои рассомии асрҳои маъмул буд. Назарияи академизм ба догма асос ёфта, рассом аз доираи он берун намерафт; нусхабардории намунаҳои санъати тасвирии атиқа ва давраи Эҳё расм шуда, афзалият пайдо намуд. Академизм минбаъд барои инкишоф, тавсеа ва пешрафти санъати тасвирӣ монеъ гардид.
Акад

Акад, А г а д е, шадри бостон (сонитар вилоят) дар Байнаннадрайн, дар назди Сиппар (Абудаббаи ҳозира дар Ирок). Такр. 2300 то м. пойтахти давлатӣ бузурги Саргони Кадим. Дертар тамоми вилоятн шим. Байнаннахрайни Чанубй А. ном гирифт. Шодони Бобулистон худро хокими Шумер ва Акад меномиданд. А. ба маркази чоррахаи савдои обию хушкӣ табдил ёфт. Тахминан с. 2200 то м. А.-ро гутихо забт ва хароб карданд. Кисми нокиси ёдторидои санъати А. боки мондааст, ки ба а. 23 то м. мансуб аст.
Фарҳангистон

Фарҳангистон ё Акадмия — муассисаи илмӣ (ҷамъияти илмӣ) — Академияи илмҳо (Академияи улум), ё ки муассисаи таҳсилотӣ дар назар аст. 1) номи нахустин мактаби фалсафие аст, ки Афлотун дар садаи то милод (385 п.м. то соли 529 милодӣ) таъсис додааст. 1 Номи Академия аз номи боғи наздикии Афина гирифта шудааст. Номи боғ бошад ба номи каҳрамони мифологии юнониён - Академиос гузошта шудааст; 2 2) муассисаи калони илмие, ки мутахассисони баландихтисоси илмӣ дошта, масъалаҳои илмии як ё чандин соҳаҳои илмро тадқиқ мекунад. (мас. дар Тоҷикистон Академияи илмҳои Тоҷикистон, Академияи илмҳои кишоварзии Тоҷикистон, Академияи илмҳои тиббии Тоҷикистон, Академияи муҳандисии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Академияи меъморӣ ва сохтмони Ҷумҳурии Тоҷикистон, Академияи таҳсилотии Тоҷикистон). 3) номи баъзе мактабҳои олй. Дар Эрон низ қадимтарин Академияи Ганди Шопур (асрҳои —) ва Донишгоҳи тиббии Ганди Шопур дар давраи салтанати Давлати Сосониён фаъолият намудааст. Дар замони муосир (Академияи Вазорати корҳои дохилии Тоҷикистон, Академияи мусиқии Ҷумҳурии Тоҷикистон, академияҳои ҳарбӣ ва ғайра). Нигаред.
Академияи Вазорати корҳои дохилии Тоҷикистон

Академияи Вазорати корҳои дохилии Тоҷикистон яке аз донишкадаҳои таҳсилоти олии касбии Тоҷикистон мебошад. Маълумоти мухтасар Донишкада соли дар шаҳри Душанбе таъсис ёфтааст. Сарпарасти донишкада Вазорати корҳои дохилии Тоҷикистон мебошад. Мақоми донишкада мактаби олии касбӣ буда, дорои иҷозатномаҳои давлатии Вазорати маорифи Тоҷикистон оид ба ҳуқуқи пешбурди фаъолияти таълимӣ дар соҳаи таҳсилоти олии касбӣ ва Шаҳодатнома дар бораи аккредитатсияи давлатӣ мебошад. Таърих Факултаҳо Маъмурият.
Аъзои пайвастаи АМИТ

Аъзои пайваста (академикҳо)-и Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон — олимон, аз ҷумлаи аъзои вобастаи АИҶТ интихоб карда мешаванд, ки илмро бо асарҳои барҷастаи илмӣ ғанӣ гардонидаанд. Аъзои пайваста ва аъзои вобастаи АИҶТ олимоне интихоб карда мешаванд, ки шаҳрвандони Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошанд 1. Интихоботи аъзои пайваста (академикҳо) ва аъзои вобастаи Академияи илмҳо на камтар аз як бор дар се сол дар доираи ҷойҳои холӣ ва ё дар мавриди аз тарафи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон муқаррар намудани ҷойҳои холии нав гузаронида мешавад 1. Феҳристи феълии аъзои пайвастаи АМИТ Ба таври пешфарз, додаҳо бар асоси феҳристи аъзои пайваста дар вебгоҳи расмии академия ба забони тоҷикӣ 2 ироа мешавад. Барои касоне, ки дар чанд соли ахир интихоб шудаанд ва ҳанӯз дар феҳрсити расмии фавқ қарор нагирифтаанд, дар таърихи интихобот ба манобеъи таъйидкунанда ирҷоъ дода шудааст. То аввали соли 2020 дар ҳайати Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон 34 нафар академикҳои фаъол (аз онҳо 33 нафар мард ва як нафар зан) фаъолият мекунанд. Куҳансолтарин узви ҳақиқии Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон астрофизик Пӯлат Бобоҷонов мебошад, ки соли таваллудаш 1930; Ҷавонтарини академикҳо физикаи назариявӣ Фарҳод Раҳимов (соли таваллудаш 1968) мебошад, ки ҳанӯз қабл аз интихоб шуданаш ба узвияти ҳақиқӣ дар соли 2014 президенти академия шуд (аз соли 2013). Ҳамчунин нигаред.
Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон (пирях)

Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон (пешина Академияи фанҳо) — пирях дар Помири Ғарбӣ, яке аз шохаҳои чапи пиряхи Федченко. Дар нишебаи шарқии қаторкӯҳи академияи фанҳо, дар баландии 4600 м воқеъ гашта, забонаи он то баландии 3200 м мефурояд. Тӯлаш 7,7 км, масоҳаташ 46 км2. Яке аз шохобҳои чапи дарёи Баландкиик аз он сар мешавад.
Академияи Афлотун

Академияи Афлотун — иттиҳоди динию фалсафиест, ки тақрибан соли 387-и то милод Афлотун таъсис дода буд; мактаби Афлотун то садаи -и милод вуҷуд дошт. Таърих Академияи Афлотун (дар ибтидо Гекадемия) аз номи қаҳрамони асотирӣ – Академ, ки боғ и Афлотун низ ба номи ӯ гузошта шуда буд, гирифта шудааст. Ба иттиҳоди номбурда схоларх, ки аъзои Академияи Афлотун интихоб мекарданд, сарварӣ менамуд. Аъзои Академияи Афлотун бо ихтиёри худ аз серхобӣ худдорӣ мекарданд, аз ишқи нафсонӣ канораҷӯӣ менамуданд ва гӯшт намехӯрданд. Дар Академияи Афлотун бисёр илмҳои замона – фалсафа, риёзиёт, нуҷум, табиатшиносӣ ва ғайра тадқиқ мешуданд. Махсусан ба масъалаи илми риёзӣ диққати бештар медоданд. Дар пештоқи дарвозаи Академияи Афлотун чунин шиор навишта шуда буд: "Касе, ки риёзиётро намедонад, ба Академия дохил нашавад!" То замони Ситсерон Академияи Афлотунро ба Қадим ва Нав, баъдтар ба Қадим, Миёна ва Нав ҷудо мекарданд; дар давраи эллинизм тақсимоти дигари таърихи Академияи Афлотун низ вуҷуд дошт. Академияи Афлотуни Қадим Академияи Афлотуни Қадим тамоюли пифагории фалсафаи мутааххири Афлотунро тарафдорӣ намуда, ақидаҳои космологии дар "Тимей" баёншударо инкишоф медод. Ба дараҷаи мутлақ бардоштани баҳсҳои диалектикӣ, ки дар ҷараёни онҳо ҳаққонияти баробари ҳукмҳои зид исбот мегардид, ба принсипи ҷаҳонбинӣ табдил ёфтани онҳо,, адабиёт ва фанҳои маълумоти умумӣ машғул буданд. Дар замони Плутархи Афинагӣ (вафот тақрибан соли 432) ба Академияи Афлотун навафлотунияи майлони афлотинию ямвлихӣ дохил шуд. Соли 529 Юстиниан дар Афина мактабҳои қадимаи фалсафиро барҳам дод. Тақрибан соли 531 як қатор навафлотуниёни афинагӣ бо сарварии Дамаский ба дарбори шоҳи сосонӣ Хусрав муроҷиат карданд. Эҳёи афлотуния дар садаи боиси таъсиси Академияи Афлотун дар Флоренсия (соли 1459) гардид. Навафлотуния заминаи асосии масъалаҳои фалсафии Академияи Афлотунии Флоренсия: аз тарғиби ғояҳои ишқи афлотунӣ то кӯшиши ба ҳам омехтани таълимоти афлотуния бо арастуия, қаббола, герметизм, зардуштия ва дигар навъҳои афкори динию фалсафӣ буд.
Академияи илмҳо ва ҳунарҳои синамо

Академияи илмҳо ва ҳунарҳои синамо — созмони ҷамъиятӣ дар ИМА. Соли таъсисёбии Академия Дар Ҳолливуд соли 1927 таъсис ёфтааст. Ҳадафаш Ҳадафаш баланд бардоштани дараҷаи маърифатӣ, маданӣ ва техникии кинои америкоӣ мебошад. Шумораи коргарон Беш аз 4 ҳазор аъзоро муттаҳид менамояд, ки аксарашон намояндагони барҷастаи эҷодӣ ва маъмурии Голливуд ҳастанд. Аз 12 бахш — режиссёрӣ, актёрӣ, сенариянависӣ, композиторӣ, продюсерӣ ва ғайра иборат аст. Дорои бойгонӣ, китобхона, толори намоишдиҳист, фаъолияти иттилоотӣ ва лексионӣ мебарад. Ҳамасола (аз 1929) барои комёбиҳои барҷастаи кинои америкоӣ ва хориҷӣ аз рӯи 20 номенатсия мукофоти "Оскар" тақдим менамояд, ки дар соҳаи кинои ҷаҳонӣ бонуфузтарин ба шумор меравад. Ғолибон тариқи овоздиҳии махфии аъзои академия муайян мегарданд. Аз соли 1973 барои филмҳои донишҷӯён мукофоти махсус эҳдо мешавад. Академия соле се маротиба феҳрист ва маълумотро дар хусуси маҳсулоти кинои америкоӣ ба табъ мерасонад.
Донишгоҳи Гундишопур

Донишгоҳи Гундишопур — мактаби тиббӣ, гаҳвораи тибби илмии форсу тоҷик, ки дар нимаи асри — нимаи асри дар давлати Сосониён бунёд гардидааст. Асосгузори донишгоҳ шоҳаншоҳии форсизабони сулолаи олӣ Сосон Шопури (с.) мебошад. Таърихи донишгоҳ Донишгоҳи Гундишопур, мактаби тиббӣ, гаҳвораи тибби илмии форсу тоҷик. Академияҳои дар Гундишопур фаъолият дошт. Бо дастури Шопури -ро омӯхта, дар ин бобат дониши кофӣ дошта бошанд. Академияи Гундишопур китобхонаи бузурге дошт, ки дар 250 бино ҷой гирифта буд. Сардухтури бемористон ҳамзамон вазифаи роҳбари донишгоҳро низ иҷро менамуд. Ба қавли муаррихон аввалин сарвари донишгоҳ Бухтишӯъ будааст. Дар Академияи Гундишопур ҷамъомадҳои илмӣ барпо мешуданд. Масалан, соли 561 ҷаласаи якуми олимони тиб баргузор гашт, ки дар кори он аз ҳамаи донишгоҳҳои кишварҳои ҳамҷавор табибон ширкат варзиданд. Ҷаласаро табиби дарбори Хусрави Ҷибраил Дурустабд (намояндаи сулолаи Бухтишӯъ) сарварӣ кард. Дар ҳайати Академияи Гундишопур ғайр аз донишкадаи асосии тиббӣ, ҳамчунин шуъбаҳои дигар ҳам вуҷуд доштанд, ки файласуфу риёзидон, адибу мунаҷҷим ва ғайра тайёр менамуданд. Саҳми устодони Академияи Гундишопур хусусан дар таҳқиқу омӯзиши Авесто назаррас буд. Онҳо тибби Авесторо бо илми тибби юнонӣ, тибетӣ наздик сохта, онро аз маҳдудияти динӣ раҳо карданд. Тарзу усулҳои ҷадиди муолиҷа, ки табибони Академияи Гундишопур пешниҳод намудаанд, дар он давр аз беҳтаринҳо маҳсуб мешуд. Устодони донишгоҳ доир ба муолиҷаи бемориҳо дастурҳои гуногун таълиф карда, ба забони паҳлавӣ рисолаҳо менавиштанд. Дар донишгоҳ таҳияву истифодаи доруҳои нав, хоса давоҳои наботӣ ривоҷ ёфт; мутахассисон дар кори табобат аз омехтаҳои тило, нуқра, мис, оҳан ва пайвастҳои хлору сулфатдор истифода мекарданд. Академияи Гундишопур зиёда аз 300 сол арзи ҳастӣ кард. Он баъди истилои арабҳо рӯ ба таназзул овард. Китобхона, бозёфтҳои илмӣ ва бархе аз олимони донишгоҳ ба пойтахти хилофати аббосиён — шаҳри Бағдод интиқол дода шуданд. Дар Академияи Гундишопур бисёр олимони намоён кору фаъолият доштанд, ки номи баъзе аз онҳо то замони мо расидааст: Бухтишӯи (нахустин сарвари донишгоҳ), Бухтишӯи (вафот 801), Барзуя, Ибни Муқаффаъ, Муҳаммад ал-Ҳарис ибни Калида, Теодорус (табиби насронӣ, ки дар дарбори Шопур хидмат мекард), Собур ибни Саҳл, Саҳорбухт, Мусавейҳ, Абузакариё ибни Мусавейҳ ва ғайра Аз нигоҳи таърихӣ Академияи Гундишопур нахустин донишгоҳи тиббии ҷаҳон маҳсуб мешавад. Нигаред.
Академияи баҳрии Мирчаи Куҳан

Академияи баҳрии Мирчаи Куҳан — муассисаи таҳсилоти олии ҳарбӣ дар Константсаи Руминия, ки соли 1872 таъсис ёфтааст.
Академияи илмҳои иқтисодӣ (Бухарест)

Академияи илмҳои қтисодӣ — муассисаи олии таълимии давлатӣ дар Руминия аст, ки дар шаҳри Бухарест ҷойгир аст. Ин қадимтарин донишгоҳи иқтисод ва савдои Руминия мебошад. Таърих 6 апрели соли 1913 дар Бухарест бо фармони шоҳи Руминия Кароли ҳамчун Академияи олии тиҷорат ва саноат таъсис ёфтааст. Ин аввалин муассисаи таҳсилоти олии иқтисодӣ буд, ки дар Руминия таъсис ёфтааст. Аввалин ректор — математик А. Давидоғлу. Дар соли 1947, академия аз нав ташкил карда шуд ва бо Академияи муштараки тадқиқотӣ якҷоя шуд, то Академияи савдо ва кооперативро таъсис дод. Аз моҳи августи соли 1948 — Институти иқтисод ва банақшагирӣ, шабеҳ ба муассисаҳои таҳсилоти олии СССР буд. Аз соли 1967 — Институти илмҳои иқтисодӣ ва банақшагирӣ ба яке аз калонтарин муассисаҳои таҳсилоти олии Руминия ва Аврупои Ҷанубу Шарқӣ табдил ёфтааст. Дар солҳои 2012-2013 дар ёздаҳ факултаи Академия 22684 донишҷӯ таҳсил мекарданд. Факултаҳо Ҳоло яке аз донишгоҳҳои машҳуртарини Руминия мебошад.
Академияи илмҳои кишоварзии Тоҷикистон

Акадмияи илмҳи кишоварзии Тоҷикистн, АИКТ — муассисаи олии илмҳои кишоварзӣ. Таъсис Соли 1991 таъсис ёфта, дар шаҳри Душанбе воқеъ аст. Ба ҳайати АИКТ 7 нафар узви пайваста, 9 нафар узви вобаста ва 2 нафар аъзои хориҷии АИ КТшомиланд. Шумораи умумии кормандони АИ КТ 1108 нафар (431 нафар кормандони илмӣ, аз он ҷумла 30 нафар доктор ва 124 нафар номзадҳои илм) мебошад. Вазифаҳои асосии АИ КТ: мусоидат намудан ба пешрафти илмҳои кишоварзӣ, истифодаи босамари дастовардҳои илмӣ дар амалия; тайёр кардани мутахассисони баландихтисос; дарёфти роҳҳои нави тараққии техникаи кишоварзӣ; такмили усулҳои пажӯҳиш бо мақсади баланд бардоштани самараи корҳои тадқиқотӣ; истифодаи таҷрибаҳои пешқадам дар истеҳсолоти кишоварзӣ; ба вуҷуд овардани навъҳои нави зироат, мева, зоти сермаҳсули чорво, занбӯри асал, кирмаки абрешим, паранда ва ғайра; рӯёндани навъҳои беҳтарини тухмӣ; таҳияи генофонди анвои маҳаллии зироат; ба вуҷуд овардани асосҳои илмии истеҳсоли хӯроки чорво, нигоҳубини ҳайвонот ва парандаҳо; ба роҳ мондани усулҳои замонавии ҳифзи рустаниҳо ва чорво аз беморию зараррасонҳо, пешгирию табобати ҳайвонот, занбӯри асал ва парандаҳо аз касалиҳо; ҳифзи аҳолӣ аз бемориҳое, ки ба воситаи ҳайвонот интиқол меёбанд; дарёфти асосҳои илмии истифодаи оқилонаи захираҳои табиӣ, ҳосилхез гардондани хок, пешгирии эрозия ва шӯрзании замин; ба вуҷуд овардани системаи мошинҳо барои кишоварзӣ ва ғайра. Муассисоти тобеъ Дар таркиби Академияи илмҳои кишоварзии Тоҷикистон 9 муассисаи илмӣ, аз ҷумла 6 институти соҳавӣ фаъолият доранд: Нашрияи АИКТ "Ахбороти Академияи илмҳои кишоварзии Тоҷикистон". 1 Президентҳои АИКТ Академикҳои АИКТ Нигаред низ Эзоҳ Адабиёт Академияи илмҳои кишоварзии Тоҷикистон А — Асос. — Д.: СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик: тахм. 25 ҷ. сармуҳаррир А. Қурбонов —2023, ҷ. 1). — 978-99947-33-45-3.
Академияи илмҳои Ӯзбекистон

Академияи илмҳои Ӯзбекистон – муассисаи олии илмии Ҷумҳурии Ӯзбекистон мебошад, ки дар пойтахти Ӯзбекистон шаҳри Тошкент воқеъ аст. Дар асоси Филиали Ӯзбекистонии АИ ИҶШС соли 1943 ҳамчун Академияи Фанҳои ҶШС Ӯзбекистон таъсис дода шудааст. 1 Аввалин президенти Академияи Фанҳои ҶШС Ӯзбекистон математик Тошмуҳаммад Ниёзович Қори- Ниёзов буд. Нахустин аъзоёни комилҳуқуқи Академия – Михаил Степанович Андреев, Александр Николаевич Аскоченский, Виктор Васильевич Пославский, Ғафур Ғулом, Мусо Тошмуҳаммадов (Ойбек), Всеволод Иванович Романовский, Тошмуҳаммад Алиевич Сарымсаков, Александр Сергеевич Уклонский, Султон Умарович Умаров, Рихард Рихардович Шредер, Александр Юрьевич Якубовский шуданд. 2 Президентҳои Академия.
Академияи илмҳои тиббии Тоҷикистон

Акадмияи илмҳи тиббии Тоҷикистн, АИТТ — муассисаи илмии тиббӣ дар Тоҷикистон. Таъсис Бо Қарори Ҳукумати ҶТ 31 августи 2009 ташкил шудааст. АИТТ 12 муассиси тадқиқоти илмиро дар бар мегирад: АИТТ аз шуъбаҳои илмҳои клиникӣ, илмҳои назариявӣ ва фармасевтӣ, аспирантура ва бахши илмию ташкилӣ иборат аст. Манзур аз ташкил намудани АИТТ ба роҳ мондани пажӯҳишҳо дар бахшҳои илмҳои назариявӣ ва амалӣ, ҳамоҳангсозии фаъолияти муассисаҳои илмии соҳаи тандурустӣ, дар амал татбиқ намудани дастовардҳои илми тиб, аз ҷумла усулҳои нави ташхис ва табобати бемориҳо, ташкили конгрессу анҷуманҳои илмӣ, муқаррар намудани самтҳои асосии инкишофи илми тиб, тайёр кардани мутахассисони соҳибтаҷрибаи соҳаи тандурустӣ ва ғайра мебошанд. 1 Аъзои АИТТ АИТТ 3 нафар узви пайваста (Мироҷов Ғ. Қ., Додхоева М. Ф., Қурбонов К. М.) ва 6 нафар узви вобаста (Гулмуродов Т Г., Зоиров П. Т., Ҳамидов Н. Ҳ., Файзуллоев Н. Ф., Ғоибов А. Ҷ., Исуфов С. Ҷ.) дорад. Президенти АИТТ — Мироҷов Ғ. Қ. (аз 2009). Бознигаред.
Академияи мақоми Тоҷикистон

Академияи мақоми Тоҷикистон — таълимгоҳи амалию таҳқиқии олии мусиқӣ. Таъсис Соли 2003 бо дастгирии Ҳукумути Ҷумҳурии Тоҷикистон ва кумаки бахши фарҳангии Бунёди Оғохон, бо ибтикори Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон, номзади илми санъатшиносӣ Абдувалӣ Абдурашидов таъсис шудааст. Тадрис ва тарбияи наврасон ва ҳунармандони ҷавон дар таълимгоҳи мазкур бо усули нави омӯзишӣ ва дарки асосҳои шашмақом (муаллиф ва тарҳрезии ин барномаи омӯзиши тавассути Абдувалӣ Абдурашидов пешниҳод шуда), сурат гирифтааст. Мусаннифи ин барнома роҷеъ ба асосҳои ташаккули пардаии мақомҳо, таносубу ҳамоҳангии зарбии мусиқӣ ва авзони шеърӣ, сохтору ниҳодҳои оҳангии ин падидаи шеърию мусиқӣ ва ғайраро бар пояи пажӯҳишоти илмию амалӣ анҷом дода, такя бар дониш ва таҷрибаи андӯхтааш ба бунёди чунин боргоҳи ҳунарии ҳирфаӣ дастёб шудааст. Мақсади таъсиси таълимгоҳи мазкур аз эхёи анъанаҳои асили устодонаи мусиқии Шашмақом (устод-шогирд, силсилахонӣ, эҷоди мусиқии макомӣ), тарбияи насли нави иҷрокунандагону тарғибгарон, донандагону эҷодкорони ҳирфаии мусиқии Шашмақом, ичрои маҷмӯии мақомҳо бо такмили нав ва сабти он дар СД, бо таҳриру такмили нав, интишор намудани китоби шашҷилдаи "Шашмақом" ва таълифи дастуру барномаҳои таълимӣ роҷеъ ба масоили мубрами ин шоҳкории мусиқӣ иборат аст. Дар Академияи мақом 8 нафар сарояндагону навозандагон – Ашӯрова Озода, Хуршед Иброҳимов, Насиба Омонбоева, Зумрад Самиҷонова, Сироҷиддин Ҷӯраев, Тоҳирҷон Ҷӯраев, Камолиддин Ҳамдамов ва Ҷамшед Эргашев соли чорум аст, ки ба ҳайси шогирд зери сарварии устод Абдувалӣ Абдурашидов дониши амалию назарии хешро сайқал медиҳанд. Гурӯҳи ҳунармандони Академия то кунун қисмҳои "Наср" ва "Савт"-и мақомҳои "Рост", "Наво", "Бузург", "Дугоҳ", "Ироқ" ва "Сегоҳро" дар маҷмӯъ (дар шакли силсила) омӯхта, сабти аудиоӣ ва видеоии ин шоҳкории шеъру мусиқиро барои дӯстдорони ҳунари зебо пешкаш намуданд. Академияи мақом бо барномаҳои гуногуни консертӣ дар пойтахт, манотиқи ҷумҳурӣ, кишварҳои Осиёи Марказӣ, мамолики Шарқи Миёнаю Наздик, Аврупо, Амрико бомуваффақият ҳунарнамоӣ намуда, сарвати гаронбаҳои дар тӯли ҳазорсолаҳо эҷоднамудаи тоҷиконро бо тозаҳунарии иҷроӣ манзури сомеъон гардонидааст. Барои хидмат ва ибтикороти ҳунарӣ дар тарғиби мероси мусиқии классикии тоҷикон дар миқёси байналмилалӣ, маҳорати баланди иҷроӣ чанде аз сарояндагони гурӯҳи ҳунармандони Академияи мақом ва иштироки фаолашон дар рӯзҳои фарҳанги тоҷик дар Русия ва Франсия, фестивали байналмилалии шашмақом (Москва, Париж-2005, Душанбе-2006) ба ордену унвонҳои Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон мушарраф шудаанд. 1 Адабиёт Нигаред низ.
Академияи таҳсилоти Тоҷикистон

Академияи таҳсилоти Тоҷикистон — муассисаи олии илмиест, ки олимони намоёни илми педагогика ва ходимони машҳури маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистонро муттаҳид менамояд. Таъсис Академияи таҳсилоти Тоҷикистон 29 апрели 2002 бо қарори 482-и Ҳукумати ҶТ таъсис ёфт. Аввал Академияи илмҳои педагогии назди Вазорати маорифи ҶТ ном дошт. 29 апрели 2009 бо қарори 264-и Ҳукумати ҶТ Академияи таҳсилоти Тоҷикистон номгузорӣ шуд. Ба ҳайати Академияи таҳсилоти Тоҷикистон дохиланд: Аввалин президенти Академияи таҳсилоти Тоҷикистон академик Лутфуллоев М. буд. Ноябри 2008 Каримова И. Х. президенти Академияи таҳсилоти Тоҷикистон таъйин гардид. Дар ҳайати Раёсати Академияи таҳсилоти Тоҷикистон 4 узви пайваста ва 8 узви вобаста фаъолият доранд. Сохтор Сохтори Академияи таҳсилоти Тоҷикистон аз шуъбаҳои арзёбии таҳсилот, илм ва татбиқи мавзӯъҳои фармоишӣ, омӯзиши масъалаҳои сиёсати таҳсилот, бахшҳои аспирантураю докторантура ва кадрҳо, ҳамчунин аз шӯъбҳои муҳосиботу хоҷагидорӣ иборат аст. Академияи таҳсилоти Тоҷикистон муассисаи олии илмии ғайритиҷоратӣ буда, ба ҳалли масъалаҳои банақшагирӣ, ҳамоҳангсозӣ, роҳбарии илмию методии рушди тадқиқоти афзалиятноки бунёдӣ ва амалии соҳаи маориф, истифодаи пурсамари дастовардҳои илм ва тайёр кардани кадрҳои илмии баландихтисос машғул аст. Дар назди Академияи таҳсилоти Тоҷикистон шӯрои дифои рисолаи докторӣ оид ба тахассуси педагогикаи умумӣ, таърихи педагогика ва таҳсилот фаъолият мекунад. Маҷаллаи "Паёми Академияи таҳсилот" нашрияи Академияи таҳсилоти Тоҷикистон мебошад Эзоҳ.