Тоҷикони Покистон

Тоҷикон дар Покистон — сокинони Покистон мебошанд, ки аз наслҳои тоҷикӣ пайдо шудаанд. Ва онҳоро сватийӣ меноманд. Онҳо тақрибан 1 200 000 нафар мебошанд. Аммо афғонҳои пуштунишуда, ки пайдоиши этникии худро намедонанд, тақрибан ба 4 млн нафар мерасанд ва мумкин ба гурӯҳи этникии тоҷикон дохил бошанд. Мувофиқи маълумоти Вазорати давлатҳо ва минтақаҳои наздисарҳадӣ дар соли 2005, ҳадди аққал 7,3 % аҳолии афғонони Покистон ё тақрибан 221,000 нафар зиндагӣ мекунанд, ҳамчун тоҷикони этникӣ ба қайд гирифта шуда буданд. 1 2 Ғайр аз ин, муҳоҷирони тоҷик аз Тоҷикистон низ ҳастанд. 3 дар ҳоле ки баъзе тоҷикон аз Синсзяни Чин дар қисмҳои шимолии Покистон сукунат доранд. Таърих Дар асрҳои нуҳум ва даҳум, минтақаҳои ғарбии Покистон як қисми Империяи Сомониён буданд, ки сулолаи эронии решаҳои тоҷикӣ буданд. 4 Сулолаи Сомониён инчунин "нахустин давлати тоҷикон" номида мешавад. Сулолаи Гурид 5 6 ва давлати Вассалии Свотии Тоҷик бо номи Габари Пахлӣ, ки дар асрҳои 9 ва 12 мавҷуд буданд, инчунин дар қисмҳои Покистони муосир ҳукмрон буданд. 7 Покистон ва Тоҷикистонро рахи танги қаламрави Афғонистон бо номи Долони Вахон ҷудо мекунад. 8 Ҷамъиятшиносӣ Водиҳои Гоҷал, Ишкоман ва Ясин дар шимоли минтақаи Гилгит-Балтистони Покистон ва инчунин ноҳияи Читрал истиқоматкунандагони назарраси тоҷикони помирӣ бо номи вахониҳо мебошанд. 9 10 11 12 Онҳо бо забони вахӣ гап мезананд, ки яке аз шохаҳои забони форсӣ аст. Ассотсиатсияи фарҳангии Вахии Тоҷикистон фарҳанги Вахиро дар Покистон муаррифӣ ва тарғиб мекунад. 13 14 Илова бар ин, тибқи барӯйхатгирии Вазорати Иёлоти Муттаҳида ва Минтақаҳои Сарҳадӣ, дар соли 2005 дар Покистон 221.725 тоҷикони афғон зиндагӣ мекарданд. 1 2 15 Онҳо дар байни ҷараёни бузурги муҳоҷирони афғон ба Покистон пас аз сар задани Ҷанги Шӯравӣ ва Афғонистон дар соли 1979 буданд, дигарон бошанд, дар давоми ҷанги шаҳрвандии солҳои 1992 ва 1996 оғоз ёфтанд, то аз режими Толибон, дигаронашон дар ҷанги баъди соли 2001 дар Афгонистон гуреза шудаанд фирор кардаанд. 16 Тоҷикон 7,3 % аҳолии Афғонистонро дар Покистон ташкил медиҳанд, ки ин дуюмин қавмияти пас аз паштунҳост, ки 81,5 % муҳоҷиронро ташкил медиҳанд. Барӯйхатгирӣ нишон дод, ки онҳо ба 42,480 оила тақсим карда шуданд. Аз рӯи таносуби ҷинсӣ 112,819 нафар (50,9 %) мардон ва 108 906 (49,1 %) занон мебошанд. Гирифтани рақамҳои такмилдода ҳанӯз душвор аст, зеро аксари тоҷикон дар солҳои охир ба Афғонистон баргаштанд ё дар хориҷа муҳоҷир шудаанд, 16 17 дар ҳоле ки баъзеҳо раводидҳои худро барзиёд иҷро мекунанд ё ҳуҷҷатҳои дурусти будубош ва сафари онҳоро надоранд, вақте инро мақомоти ҳифзи ҳуқуқ месанҷанд. 18 19 20 Дар Балуҷистон, дар соли 2005 тақрибан 43,000 шаҳрванди Афғонистон, ки дар ин вилоят зиндагӣ мекарданд, тоҷик буданд. 21 Тоҷикон дар Кветта асосан дар корҳои рӯҳонӣ ва ба ҳайси муаллим кор мекарданд. Дар муқоиса бо ҳамтоёни афғонияшон аз дигар миллатҳо онҳо дар вазъи иҷтимоиву иқтисодӣ бойтар буданд. Шумораи ками тоҷикон инчунин дар маркази пойтахти Исломобод-Равалпинди 22 ва дар Карачи дар Синд, 23 ки шумораи аҳолии онҳо дар соли 2004 то 20,000 нафар зиндагӣ мебуд, истиқомат мекарданд. 17 Ҷалбкунӣ ба ҳаёти иҷтимоию иқтисодии шаҳри Карачӣ барои тоҷикон ва дигар ҷамоатҳои хурдтар назар ба паштунҳои афғон, ки нисбатан хуб муттаҳид шудаанд, душвортар мегардад. Дар давоми солҳои 90-ум, дар натиҷаи ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон, аз 700 то 1200 нафар шаҳрвандони Тоҷикистон ба Покистон ворид шуданд, асосан ба ҳайси донишҷӯён, ва фарзандони гурезаҳои тоҷик дар Афғонистон. Соли 2002 тақрибан 300 нафар хоҳиш карданд, ки ба ватан баргарданд ва бо кумаки СБМ, Раёсати Комиссари Олии СММ ва мақомоти ҳарду кишвар ба ватан баргардонида шуданд. 3 Дар соли 2009, тақрибан 140 донишҷӯи тоҷик дар донишгоҳҳои Покистон таҳсил мекарданд. 24 Созмонҳо Тоҷикистон дар Исломобод сафорат дорад. 25 ва консулгариҳои фахрӣ дар Карачи, 26 Лоҳор ва Пешовар мавҷуд аст. 27 Ширкатҳои ҳавопаймоӣ, аз қабили Тоҷик Эйр ва Сомон Эйр ҳавасмандии тиҷориро изҳор намуда, қаблан парвоз мекарданд, ки Душанбе ва Покистонро бо мақсади мусоидат ба рафтуомади сайёҳон ва корчаллонҳо байни ду кишвар мепайвандонданд. 28 29 30 Ҷашнҳои миллӣ, ба монанди Рӯзи истиқлоли Афғонистон ва Рӯзи истиқлоли Тоҷик аз ҷониби диаспораи тоҷикон ҷашн гирифта мешаванд. 31 Нигористон Нигаред.