ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Муҳаммад Ҳасан Шарқ

Муҳаммад Ҳасан Шарқ) — сиёсатмадори собиқи Афғонистон (мустақил). Зиндагинома Соли 1971 намояндагони шохзода Муҳаммад Довуд ва ду афсар розӣ шуданд, ки дар таҳти роҳбарии бевоситаи машваратчиёни ҳарбии шӯравӣ табаддулоти артишро ба амал бароранд. Пас аз сарнагун кардани шоҳ Зохиршоҳ, Муҳаммад Ҳасан Шарқ дар моҳи августи соли 1973 муовини сарвазири ҳукумати Муҳаммад Довуд шуд ва то охири соли 1978 дар ин мақом буд. Аз июни соли 1987 ҷонишини сарвазири хукумати Муҳаммад Наҷибулло шуд. Вай инчунин вазири авиатсия буд. Муҳаммад Ҳасан Шарқ аз 26 майи соли 1988 то 21 феврали соли 1989 Сарвазири Афғонистон буд. Ӯ ҳамчунин сафир дар Ҳиндустон буд. 21 феврали соли 1989 аз вазифаи Сарвазир дур карда, хукуматаш барканор карда шуд. Пас аз ба даст овардани қудрат аз ҷониби Толибон, ӯ Афғонистонро тарк кард ва дар муҳоҷират дар Амрико қарор гирифт. М.Ҳ. Шарқ муаллифи ду китоб оид ба таърихи навини Афғонистон, аз ҷумла "Офариниш ва харобӣ". Библиография.
Муҳаммадҳусайни Ақилӣ

Муҳаммад Ҳусайни Ақилӣ (1; Шаблони холии ВД-Дебоча) — пизишк ва донишманди форс-тоҷик.
Муҳаммадҳусайни Табрезӣ

Муҳаммадҳусайни Табрезӣ — хушнавис ва донишманди форс-тоҷик. Зиндагинома Зодгоҳаш шаҳри Табрез. Номи падараш Мавлоно Иноятуллоҳ. Муҳаммадҳусайни Табрезӣ дар Машҳад аз Саидаҳмади Машҳадӣ ва Мирҳайдар навъҳои гуногуни хатро омӯхт. Ҳамроҳи Молики Дайламӣ кор карда, ба такмили хат пардохт. Муҳаммадризои Табрезӣ, Беҳбуди Шоҳаншоҳӣ ва Муҳаммадшариф, Алиризои Аббосӣ аз шогирдони ӯ буданд. Осори хаттотии ӯ дар Китобхонаҳои донишгоҳи Равонкушку ва Хазинаи авқофи Истамбул, Китобхонаи миллии Порис, Китобхонаи миллииТеҳрон, дар Музеи бостоншиносии Деҳлӣ ва як нусхаи "Муноҷот"-и Хоҷа Абдуллоҳи Ансорӣ дар Китобхонаи оммавии Ленинград ба номи Салтиков Шедрин мадфузанд.
Муҳаммад Ҳусейн Робле

Муҳаммад Ҳусейн Робле (сумол.; зод. октябри 1963, Ҳобйо) — ходими ҳизбии сомалиягӣ, нахуствазири Сомали аз 23 сентябри соли 2020. То омадан ба сиёсат ӯ аъзои Созмони ҷаҳонии меҳнат ва муҳандис-эколог буд 1 2. Зиндагинома Дар Хобо дар октябри соли 1963 таваллуд шуд. Аз Хабар Гидир, зертоифаи Ҳавийя мебошад. Дараҷаи бакалаврро дар соҳаи сохтмони шаҳрвандӣ дар Донишгоҳи миллии Сомалӣ гирифта, баъдан ба Пажӯҳишгоҳи шоҳии фанноварӣ дохил шуда, дар онҷо дараҷаи магистрро дар муҳандиси экологӣ ва рушди устувор соҳиб шуд 3. Дар моҳи сентябри 2020 президенти Сомалӣ Муҳаммад Абдуллоҳи Фармаҷо ӯро ба вазифаи сарвазир таъин кард 4 5. Ӯ 18 сентябр интихоб шуд ва 23 сентябр яковоза аз ҷониби Парлумони федералии Сомалӣ тасдиқ шуд. Аввалин суханронии худро дар парлумон анҷом дод 6. 18 декабри соли 2020 Робле бояд дар варзишгоҳи Галкайо баромад мекард. Якчанд дақиқа пеш аз омаданаш террористи маргталаб худро дар варзишгоҳ тарконда, ҳафт сокини осоишта ва се афсарро кушт 7. Дар моҳи сентябри соли 2021, Муҳаммад Ҳусейн Робл Муҳаммад Абдуллоҳи Муҳаммадро дар монеъ шудан ба тафтишот, ки боиси истеъфои раҳбари шуд, айбдор кард. Дар моҳи сентябри соли 2021, президенти Сомалӣ Муҳаммад Абдуллоҳ Муҳаммад салоҳиятҳои иҷроияро бозпас гирифт Муҳаммад Ҳусейн Робл, Сарвазир конститутсияи давраи гузаришро вайрон кард, то ваколатҳои иҷроияш бозхонд карда шаванд (..), алалхусус ваколатҳои импичмент ва ё таъини раҳбарон то интихобот баргузор шуд ", гуфта мешавад дар дафтари президент.
Муҳаммад Ҷавад Чирри

Имом Муҳаммад Ҷавад Чирри (1 1905 – 10 ноябр 1994) 1 асосгузор ва сарвари Маркази Исломии Амрико 2 то охири умр. Соли 1994 дар Деарборн, Мичиган, ИМА даргузашт.
Муҳаммад Ҳусайн Тантовӣ

12249199? 12251026? 16124346? 16124316? 16124373? 16124387? 16124331? 12246594? 12246595? 16120479? 16120435? 20423242? 20423246? 16120335? Муҳаммад Ҳусайн Тантовӣ Сулаймон (31 октябри соли 1935, Қоҳира — 21 сентябри соли 2021, ҳамон ҷо) — фелдмаршали Артиши Миср, вазири дифоъ ва тавлидоти низомии давлати Миср 4. Фармондеҳи собиқи Нерӯҳои мусаллаҳи Миср ва раиси собиқи Шӯрои олии низомии Миср буд ва дар фосилаи истеъфои Ҳуснӣ Муборак ва риёсати ҷумҳурии Муҳаммад Мурсӣ ба унвони раисиҷумҳури муваққати Миср таъйин шуда 5 ва Камол Ҷанзуриро ба унвони нахуствазир таъйин намуд.
Муҳаммадалии Мусаввир

Муҳаммадалии Мусаввир (қарни — қарни) — мусаввир ва хаттоти форс-тоҷик. Зиндагинома Зодгоҳаш Кошон. Санъати наққошӣ, сураткашӣ, ҳалкорию ҷадвалкаширо аз Абдуосамади Шерозӣ омӯхтааст. Инчунин дар санъати хаттотӣ ном бароварда, ба шаҳрҳои Исфаҳон, Шероз, Табрез рафта, бо тазйину тазҳиби девон машғул шуд. Пас ба Ҳирот ва аз он ҷо ба Китобхонаи Наввоби Машҳад рафта, то охири умр котибӣ кард. Як нусхаи "Шоҳнома"-и Фирдавсӣ ва девони Шайх Аттор аз намунаҳои беҳтарини амали Муҳаммад Мусаввир аст.
Муҳаммадакбари Арзонӣ

Муҳаммадакбари Арзонӣ ибни Муқими Деҳлавӣ — пизишк ва донишманди форс-тоҷик.
Муҳаммадризо Шаҷариён

Муҳаммадризо Шаҷариён (сентябри 1940, Машҳад, Эрон — 8 октябри 2020, Эрон) — мусиқидон ва хонандаи сабки асили эронӣ. Ӯ ҳамчунин хушнавис дар хатти настаълиқ, раиси Шӯроии олии хонаи мусиқии Эрон, бунёнгузори гурӯҳи Шаҳноз ва мубдиъи чанд сози мусӣқӣ буд. Ӯ дар қироъати Қуръон низ фаъолият дошту дуъоии Раббано, маъруфтарин тиловати қуръонии ӯ буд; Ин асарро Созмони мероси фарҳангии саноеъи дастӣ ва гардишгарии Эрон ба унвони асари миллӣ сабт кардааст. Зиндагинома Муҳаммадризо Шаҷариён 1 меҳри соли 1319 (23 сентябри 1940) дар Машҳад ба дунё омадааст. Хонданро аз кӯдакӣ бо ҳамон лаҳни кӯдакона оғоз кард.Аз кӯдакӣ, бо тавваҷуҳ ба истеъдоду садои хубаш, таҳти таълими падар, ки худ қории Қуръон буд, машғул ба парвариши садои хеш шуд.
Муҳаммадалишоҳи Қоҷор

Муҳаммадалишоҳи Қоҷор (июн 1872, Табрез, Эрони Қоҷорӣ — 5 апрел 1925, Сонрему, Подшоҳии Итолиё) — шашумин подшоҳ аз дудмони Қоҷор, ки аз 8 январи 1907 то 16 июли 1909 бар Эрон ҳукумат кард. Муҳаммадалишоҳ аз мухолифони машрута буд ва Маҷлиси шӯрои миллиро ба тӯп баст ва озодихоҳонро ба қатл расонд. Пас аз ҳамла ба Маҷлис давраи мавсуми истибдоди сағир оғоз гардид. Ӯ пас аз фатҳи Теҳрон тавассути машрутахоҳон ба раҳбарии Сардор Асъад Бахтиёрӣ ба сафорат Русия дар Теҳрон паноҳанда шуд ва бо фишорҳои дохилӣ ва хориҷи маҷбӯр ба тарки Эрон шуд. Машрутахоҳон пас аз вай писари хурдсолш Аҳмадшоҳро ба салтанат интихоб карданд. Муҳаммадалишоҳ вобастагии зиёде ба давлати Русия дошт. Дар давраи подшоҳии ӯ суиқасди алайҳи ӯ шуд, ки нофарҷом монд. Муҳаммадалишоҳ дар соли 1304 шамсӣ дар Итолиё даргузашт ва ӯро дар Карбало ба хок сипурданд.
Муҳаммадалии Аҷамӣ

Муҳаммадалии Аҷамӣ - шоир, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон Муҳаммадалии Аҷамӣ 21 январи соли 1954 дар рустои Ғайрати ноҳияи Бохтари вилояти Қӯрғонтеппа таваллуд шудааст. Соли 1981 факултаи филологияи тоҷики Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленинро хатм кардааст. Баъди хатми донишгоҳ муддате хабарнигори рӯзномаи ноҳиявии "Навиди Вахш", корманди масъули шуъбаи маорифи халқи шаҳри Қӯрғонтеппа, ходими шуъбаи вилоятии Ҷамъияти дӯстдорони китоб, раиси шуъбаи вилоятии Иттифоқи нависандагони ҷумҳурӣ будааст. Чанде дар Ҷумҳурии Исломии Эрон зисту фаъолият доштааст. Муҳаммадалии Аҷамӣ 4-уми майи 2020 дар шаҳри Душанбе аз олам даргузашт. Эҷодиёт Муаллифи маҷмӯаҳои ашъори "Кокули борон", "Ватан", "Сари об", "Ҳар субҳ ман зи ишқи ту оғоз мешавам" буда, се дафтари шеъраш – "Андӯҳи сабз", "Биҳишти Одаму гандум" ва "Атри шабҳои Хуросон" дар Эрон (Теҳрон) ба табъ расидаанд. Навиштаҳои ӯ дар соҳаи нақди адабӣ дар қолаби мақолаву рисолаҳои "Шигарфиҳои ҳунарӣ ва маъноӣ дар шеъри Устод Рӯдакӣ", "Ҳар ки ин оташ надорад", "Бедил ва каломи Ҳофиз ", "Хиттаи муъаттари шеър", "Ҳақ бо сукут буд", "Марде аз ҷинси ғазал", "Сарвҳои баланди андеша", "Ҷойгоҳи қасида дар шеъри муосир", "Гулдони ҳафтранг", "Тафаккур ва ҳис дар шеър", "Шеър чист?!" ва ғ. интишор ёфтаанд.
Муҳаммадалӣ Азизӣ

Муҳаммадалӣ Азизӣ (зод. 1 марти 1966, ноҳияи Москва, вилояти Кӯлоб, ҶШС Тоҷикистон) — омӯзгор, олим, дотсент, ходими ҷамъиятиву давлатӣ, доктори илмҳои педагогӣ, Аълочии маорифи Тоҷикистон ва Аълочии фарҳанги Тоҷикистон. Зиндагинома Азизӣ Муҳаммадалӣ Миралӣ 1 марти соли 1970 дар деҳаи Гулобод, хоҷагии "Дӯстӣ"-и ноҳияи ноҳияи Москва, вилояти Кӯлоб, ҶШС Тоҷикистон (ҳозира Мир Сайид Алии Ҳамадонӣ) дар оилаи деҳқон ба дунё омадааст. Соли 1977 ба синфи 1 муассисаи таҳсилоти миёнаи умумии 8 рафта, онро бомуваффақият хатм намудааст. Соли 1988 ба факултети филологияи тоҷики Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленин (ҳозира Донишгоҳи миллии Тоҷикистон) дохил шуда, онро соли 1993 ба итмом расонид. Афсари эҳтиётӣ, дорои рутбаи ҳарбии подполковник мебошад. Оиладор, соҳиби 4 фарзанд аст. Кор ва собиқа Аз соли 1993 то соли 2000 омӯзгори забон ва адабиёти тоҷики Омӯзишгоҳи касбӣ- техникии 28-и шаҳри Душанбе буд. Сипас аз соли 2000 то 2002 дар муассисаи таҳсилоти миёнаи умумии 51-и шаҳри Душанбе ба ҳайси муовини директор оид ба корҳои таълиму тарбия фаъолият кардааст. Аз соли 2002 то соли 2004 дар вазифаҳои мутахассис, сармутахассис, муовини сардори сарраёсати маорифи шаҳри Душанбе кор кардааст. Солҳои 2004-2009 сармутахассис доир ба ислоҳоти Маркази идораи Лоиҳаи системаи маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон буд. Аз моҳи август то ноябри соли 2009 дар Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон ба сифати мудири шуъбаи корҳои маъмурӣ ва ташкилӣ фаъолият намуд. Солҳои 2009-2012 роҳбарии Пажӯҳишгоҳи рушди маорифи Академияи таҳсилоти Тоҷикистонро ба зимма дошт. Сипас, аз 2012 то 2015 мудирияти шуъбаи маорифи ноҳияи Синои шаҳри Душанберо дар ӯҳдаи худ дошт. Соли 2015 директори "Маркази ҷумҳуриявии муассисаҳои таҳсилоти иловагӣ"-и Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб гардида, то соли 2017 дар ин мақом фаъолияти худро идома дод. Аз соли 2017 то июни соли 2021 сардори сарраёсати маорифи Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳри Душанбе буд. Ҳоло эксперти Комиссияи олии аттестатсионии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад Фаъолияти илмӣ Муҳаммадалӣ Азизӣ соли 2009 дар мавзуи "Нақши ғояҳои педагогии классикони форсу тоҷик дар рушди муассисаи таълимии муосир" диссертатсияи номзадӣ ҳимоя намуда, сазовори дараҷаи илмии номзади илмҳои педагогӣ, аз рӯйи ихтисоси 13.00.01 - Педагогикаи умумӣ, таърихи педагогика ва таҳсилот гардид. Тӯли чанд сол дар кафедраи педагогикаи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба ҳайси омӯзгор фаъолият намуда, дорои унвони илмии дотсент гардидааст. Соли 2018 диссертатсияи докториашро барои дарёфти дараҷаи илмии доктори илмҳои педагогӣ, аз рӯйи ихтисоси 13.00.01 - Педагогикаи умумӣ, таърихи педагогика ва таҳсилот дар мавзуи "Ҳамгироии тарбияи шаҳрвандӣ-ватандӯстӣ дар фаъолияти кишваршиносии муассисаҳои таҳсилоти миёнаи умумии Ҷумҳурии Тоҷикистон" дифоъ намуд. Ҳоло ҳамзамон дар кафедраи умумидонишгоҳии педагогикаи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон ба ҳайси омӯзгор фаъолият дорад. 5 монография, беш 20 адад китобу дастурҳои таълимӣ, қариб 200 мақолаҳои илмию методӣ ба қалами Азизӣ тааллуқ доранд. Ҷоизаҳо.
Муҳаммадалӣ Музаффарӣ

Муҳаммадалӣ Музаффарӣ (зод. 5 майи 1947, деҳаи Висхарв, ноҳияи Дарвоз, ВМКБ) — файласуфи тоҷик, доктори илми фалсафа, профессор. Узви вобастаи АМИТ. Зиндагинома Соли 1970 факултаи филологияи руси Институти давлатии педагогии Душанберо ба итмом расонда, дар ҳамин ҷо ҳамчун ассистент ба фаъолият пардохт. Баъди адои хидмат дар сафи Артиши Шӯравӣ кори омӯзгориро дар Институти давлатии педагогии Душанбе давом дод. Солҳои коромӯз ва аспиранти Институти фалсафаи АИ СССР (шаҳри Маскав), ходими хурди илмӣ, ходими калони илмӣ, сарходим ва сарвари Маркази антропологияи Пажӯҳишгоҳи фалсафаи АИ Тоҷикистон буд. Аз соли 2006 мудирии кафедраи антропологияи системавии Институти такмили ихтисоси кормандони тибби ҷумҳуриро ба зимма дошт. Пажӯҳишҳо Ба равияи нави илмӣ — антропологияи системавӣ дар Тоҷикистон асос гузошта, бо ибтикораш омӯзиши фанни антропология дар нақшаи таълимии чанд факултаи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон ва Донишгоҳи тиббии Тоҷикистон ворид гардид. Перомуни умдатарин масоили антропологияи таърихӣ ва муосир беш аз сад кори илмӣ нигоштааст. Ҷоизаҳо Барандаи ҷоизаи академии "Олимони машҳури Ҷумҳурии Тоҷикистон" мебошад. Осор.
Муҳаммадалӣ Маҳмадов

Муҳаммадалӣ Маҳмадов (21 декабри 1951, деҳаи Гулистон, ноҳияи Рӯдакӣ) — ҳунарпешаи инамо. Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон 1. Зиндагинома Муҳаммадалӣ Маҳмадов 21 декабри соли 1951 дар деҳаи Гулистони ноҳияи Рӯдакӣ, ки бо номи Мавлоно Яъқуби Чархӣ маъруф аст, ба дунё омадааст. Соли 1972 омӯзишгоҳи рассомӣ ва соли 1979 факултаи таърихи Донишгоҳи миллии Тоҷикистонро хатм кардааст. Аз солҳои 1979 дар инамо нақш меофарад. Солҳои ҳунарпешаи театри русии "Полуостров" буд. 2 То имрӯз беш аз 50 нақш дар филмҳои истеҳсоли инамои Тоҷикфилм, Русия, Қазоқистон, Қирғизистон, Осетия, Сурия, Алҷазоир, Миср, Венгрия ва дигар кишварҳо иҷро кардааст. Оиладор, соҳиби ду писар. 3 Ҷоизаҳо.
Муҳаммадамини Самарқандӣ

Муҳаммадамини Самарқандӣ, мутахаллис аб Сарфароз (? — қарни) — шоир и форс-тоҷик. Зиндагинома Аз Самарқанд. Соли 1667 аз гуруснагии сахт гурехта, ба Бухоро рафт. Дар ин шаҳр эҷодиёти ӯ камол ёфт ва Сарафроз мақоми баланди шоирӣ пайдо кард. Дар тазкираи Малеҳои Самарқандӣ Сарафроз ҳамчун шахси зарифу маҷлисоро, хушҳофиза, шоири ҷӯяндаву тозасухан ва дар назму наср устод тавсиф шудааст. Миқдори ашъори Сарафрозро Малеҳо бештар аз 20000 гуфтааст. Девонаш пайдо нест. Намунаҳои осори Сарафроз дар тазкираи Малеҳо ва дигар баёзу ҷунгҳо дарҷ шудаанд. Сарафроз сабки ҳиндиро дар равияи соддаи он ривоҷ додааст. Шеърҳои ӯ бисёр образҳои тоза доранд ва соддаву фаҳмо навишта шудаанд: Бувад бе холи абрӯи ту бо ман, Ситора сангу мох, фалохан. Агар гӯям сухан аз шӯрбахтӣ, Даҳонам пурнамак гардад чу ҳован.
Муҳаммадалӣ Муҳаммадов

Муҳаммадалӣ Муҳаммадович Муҳаммадов (ба Магомедали Магомедович Магомедов, ба дарғинӣ МяхӀяммадла урши МяхяммадгӀяли июни соли 1930, д. Леваши, ҶМШС Доғистон, РСФСР, СССР) — арбоби давлатӣ ва сиёсии шӯравӣ ва Раиси Девони Вазирони ҶМШС Доғистон аз 24 май соли 1983 то августи соли 1987. Раиси Президиуми Шӯрои Олии ҶМШС Доғистон аз августи соли 1987 то 24 апрели соли 1990. Раиси Шӯрои Олии ҶМШС Доғистон ҶШС Доғистон Ҷумҳурии Доғистон аз 24 апрели 1990 то 26 июли 1994. Раиси Шӯрои давлатии Ҷумҳурии Доғистон аз 26 июли 1994 то 20 феврали 2006. Қаҳрамони Меҳнати Федератсияи Русия. Сарвари Доғистон 26 июли соли 1994 раиси Шӯрои давлатии Ҷумҳурии Доғистон интихоб шуд. Моҳи январи соли 1996 боз узви Шӯрои Федератсия шуд. 22 марти соли 1996 Ассамблеяи конститутсионии Ҷумҳурии Доғистон ваколатҳои Шӯрои Давлатиро то 26 июли соли 1998 тамдид кард. Дар ҳамон сол Маҷлиси конститутсионии Ҷумҳурии Доғистон ӯро дубора раиси Шӯрои давлатии Ҷумҳурии Доғистон интихоб кард. Аз 2 сентябри соли 2000 то 12 марти соли 2001 — узви Президиуми Шӯрои давлатии Федератсияи Русия 2 3. Тобистони соли 2002 бо қарори Маҷлиси конститутсионии Ҷумҳурии Доғистон дубора раиси Шӯрои давлатии Ҷумҳурии Доғистон интихоб шуд. 16 феврали соли 2006 пас аз мулоқот бо президент Владимир Путин, вай истеъфои пеш аз мӯҳлаташро эълон кард. 18 февраль В. Путин ӯро даъват кард, ки ба Комиссияи назди Президенти Федератсияи Русия оид ба таҳкими давлатдории Русия ва муносибатҳои федералӣ шомил шавад. Ӯ раиси фахрии Совети давлатии Ҷумҳурии Доғистон мебошад. Оила Бо Зулгижат Магомедова издивоҷ кардааст. Писарон: Магомед, Ҳоҷимурод, Магомедсалам, духтарон: Зайнаб, Тагибат.
Ҳазини Лоҳиҷӣ

Шайх Муҳаммадалӣ Ҳазини Лоҳиҷӣ (1, Исфаҳон — 1766 1, Банорас) — шоир, ориф ва донишманди форс-тоҷик. Зиндагинома Муҳаммадалӣ Ҳазин дар соли 1103 ҳиҷрии қамарӣ дар Исфаҳон зода шуд. Ӯ аз табори Зоҳидиҳо ва наводагони Шайх Зоҳиди Гелонӣ аст. Аз устодони Ҳазин метавон ба Амир Сайид Ҳусайни Толиқонӣ ишора кард. Ӯ ҷаҳонгард ва ҳамчунин донишманди ҷонваршинос буд. Вай ҳамчунин аз охирин шоирони бузурги сабки ҳиндӣ буд. Ҳазин дар китоби таърихи худ ба номи "Зиндагии Шайх Ҳазин ба қалами худи ӯ" вазъи Исфаҳон дар замони ҳамлаи афғонҳо ва низ ишғоли Эрон ба василаи туркони Усмониро шарҳ медиҳад.
Муҳаммадамини Бухороӣ

Амин (Муҳаммадамини Бухороӣ; с. ва ваф. номаълум) — шоир и тоҷик (а. 19). Зиндагинома Ба қавли тазкиранигорон (мас., Муҳтарам, "Тазкират-уш-шуаро") Амин аз шоирони тавоно ва боистеъдоди замон будааст. Бештар ғазалу мухаммас месурудааст. Ба ӯ инчунин ду маснавӣ — "Маснавии Шариф" ва "Маснавии Латиф"-ро нисбат медиҳанд. Бо тиббу табобат низ шуғл доштааст. Намунаи ашъор Абёти зерин аз ӯст:.
Муҳаммадамир Ниёзов

Муҳаммадамир Ниёзов (зод. 1909) — давлатмард ва сиёсатмадори тоҷик ва шӯравӣ. Узви ҲОК(б) аз соли 1932. Зиндагинома Муҳаммадамир Ниёзов соли 1909 дар Помир дар дар хонаводаи тоҷики деҳқони фақир ба дунё омадааст. Корнома Муҳаммадамир Ниёзов кори худро дар соли 1919 ба унвони чӯпон дар ноҳияи Шӯғнон оғоз кард, дар солҳои ба унвони коргар сохтимоне кор кард, сипас дар як интернат таҳсил кард, дар солҳои дар Мактаби ҳизбии шӯравӣ дар Сталинобод таҳсил кард, кор кард. Ба унвони мураббӣ дар Иттифоқи камбағалон кор кард, дар солҳои донишҷӯи Донишгоҳи коммунистии заҳматкшони Шарқ дар Маскав буд, дар соли 1936 ӯ ба унвони муовини бахши донишҷуён ва ҷавонони Кумитаи марказии комсомоли Тоҷикистон машғул ба кор шуд. Дар солҳои ба унвони котиби аввали кумитаи ҲК(б) Тоҷикистон ноҳияи Муъминобод, дар солҳои комиссари маорифи халқи ҶШС Тоҷикистон, аз соли 1938 дар кори иқтисодӣ дар ноҳияи Ленинободи ҶШС Тоҷикистон кор кард 1. Ӯ депутати Шӯрои Олии ИҶШС даъвати 1-ум интихоб шудааст.
Муҳаммадафзал Сархуши Кашмирӣ

Муҳаммадафзал ибни Муҳаммадзоҳид Сархуши Кашмирӣ — шоир ва тазкиранависи форсизабони Ҳиндустон. Зиндагинома Аҷдоди Сархуш аз Бадахшон буда, ӯ дар хурдсолӣ ҳамроҳи падараш ба Сарҳинд рафтааст. Таҳсили шоир он ҷо гузаштааст ва ӯ бо Носиралии Сарҳиндӣ дӯсту ҳамсабақ будааст. Сархуш аз 8-солагӣ ба шеъргӯӣ сар кардааст. Чанде дар хидмати дарбор буда, вале соли 1697 аз хидмат даст кашидааст ва дар Деҳли гӯшанишиниро пеша кардааст. Ҳангоми дар дарбор буданаш қасидаҳои мадҳӣ навиштааст. Сархуш таълифоти манзуму мансурн зиёде доштааст (маснавиҳои "Нуран ало нур", "Ҳусн ва ишқ", "Соқинома", "Қазо ва қадар", "Дар баъзе хусусиятҳои Ҳиндустон", "Ҷангномаи Муҳаммад Аъзамшоҳ" ва асарҳои мансури "Ҷӯшу хурӯш", дебочаи рисолаи "Равоеҳ" — дар пайравии "Равоеҳ"-и Ҷомӣ ва ғайра), ки нусхае аз онҳо то замони мо нарасидааст. Девони ашъоре, ки адабиётшиносоии ҳиндӣ ба ӯ нисбат медиҳанд, дар воқеъ девони ашъори Мирзо Яҳёхони Сархуш аст, ки аз аҳли Эрон буда, дар аҳди Музаффаруддини Қоҷор умр ба сар мебурд ва девонаш соли 1906 дар Калкатта ба табъ расида буд. Аз асарҳои Сархуш танҳо тазкираи "Калимоту-ш-шуаро" то ба мо расидааст, ки соли 1942 дар Лоҳур ва соли 1951 дар Мадрас ба табъ расидааст.
Муҳаммадамин Сумро

Муҳаммадмиан Сумро сиёсатмадори покистонӣ. Зиндагинома Сумро, собиқ бонкдор, 25 майи соли 2000 губернатори вилояти зодгоҳи худ Синд шуд. 26 декабри соли 2002 аз ин мақом хориҷ шуда, номзадии худро ба Сенат пешбарӣ кард, 23 феврали соли 2003 ба он ҷо интихоб шуд ва 12 март раиси Сенат интихоб шуд. Аз 15 ноябри соли 2007 то 25 марти соли 2008 сарвазири муваққати Покистон буд. Пас бозгашт баъд аз тасдиқи Ҳукумати Юсуф Ризо Гелонӣ ба вазифаҳои раиси Сенат интихоб шуд. Ӯ аз 18 август то 9 сентябри соли 2008 баъд аз истеъфои Парвиз Мушарраф, то интихоботи президенти нави Покистон - Осиф Алӣ Зардорӣ, ҳамчунин Президенти Ҷумҳурии Исломии Покистон шуда буд. Сумро оли 2009 аз мақоми раиси Сенат рафт. Пайвандҳо.
Муҳаммадбоқири Яздӣ

Мулло Муҳаммадбоқир ибни Зайналъобидини Яздӣ (1639 1) — риёзидон и форс-тоҷик. Таълифот Муҳиммтарин асари риёзӣ мавҷуди вай "Уюну-л-ҳисоб" ном дорад, ки онро ба тақлид аз китоб "Мифтоҳу-л-ҳисоб"-и Ғиёсуддин Ҷамшеди Кошонӣ навишт.
Муҳаммади V Калонтонӣ

нишони Легиони ифтихорӣ Муҳаммади Султони Калантонӣ (6 октябри соли 1969, Кота Бхару, Калантон, Малайзия) аз 13 сентябри соли 2010 Султони Малайзияи Калантон аст ва дар ноябри соли 2011 низ ба муддати панҷ сол муовини аввали ҳокими олии Малайзия интихоб шудааст. Аз 13 декабри соли 2016 то 6 январи соли 2019 дар мақоми Ҳокими олии Малайзия (Шоҳи Малайзия) 5 кор кардааст.
Муҳаммадзамони Солеҳ

Муҳаммадзамони Солеҳ — нависандаи шинохтаи тоҷик. Узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон. Зиндагинома Муҳаммадзамони олеҳ 5 январи соли 1951 дар деҳаи Падрохини Масчоҳ дида ба олами рӯшан кушодааст. Фориғуттаҳсили факултаи филологияи тоҷики Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон буда, фаъолияти кориро ба ҳайси ходими адабии шуъбаи адабию драмавии Телевизиони тоҷик оғоз намудааст. Баъдан дар вазифаҳои мудири бахши адабии Театри давлатии академӣ-драмавии ба номи Абулқосим Лоҳутӣ, ходими адабии ҳафтаномаи "Адабиёт ва санъат", мудири шуъбаи танзими тарҷума ва нашри китоби Кумитаи матбуоти Тоҷикистон, мудири бахши адабии Театри таҷрибавии "Аҳорун", ходими адабии Бунгоҳи тарҷума ва нашри "Симурғ"-и назди Кумитаи давлатии матбуоти ҷумҳурӣ, сардабири нашриёти "Деваштич" адои хидмат намудааст. Муҳаммадзамони Солеҳ 1 феврали соли 2009 дар синни 58-солагӣ бар асари сактаи дил дунёи фониро тарк гуфт. 1 Эҷодиёт Фаъолияти эҷодии Муҳаммадзамони Солеҳ аз таълифи ҳикоя оғоз ёфта, ҳикояи нахустинаш "Рӯзи ғалаба" соли 1982 дар "Газетаи муаллимон" ба табъ расидааст. Аввалин маҷмӯаи ҳикояҳояш "Сарви Кишмар" бо фотиҳаи устод Муҳаммадҷон Шакурӣ ба дасти хонандагон расидааст. Дар солҳои баъд қисса ва романҳои нави ӯ "Ардавирафнома", "Оҳанги шаҳри ишқ", "Ишқи актёри пир", "Девори Хуросон", "Ганҷи сӯхта", "Кобуси Кобус ё бозори пашшаҳо" симои Муҳаммадзамони Солеҳро ҳамчун як нависандаи борикбаён ва амиқандеш барафроштанд 2. Маҷмӯаи навиштаҳои ӯ "Ишқи актёри пир", "Оҳанги шаҳри ишқ", романи "Девори Хуросон" дар Тоҷикистону Эрон ва китоби "Ардавирофнома ё сояҳои шикаста"-аш дар интишороти "Балх" (Эрон) чоп шудаанд. Муҳаммадзамони Солеҳ ба майдони адабиёт ҷасурона ва бо сабку услуби хоса ворид омада, назари таърихиро дар таҳқиқи воқеъияти зиндагӣ амиқтар намудааст. Романи таърихии ӯ "Девори Хуросон", ки қаҳрамони асосияш Амир Исмоили Сомонӣ мебошад, бо такя ба осори таърихнигорону олимон ва адибони давраи Сомониён нигошта шуда, асари пурмуҳтавои дорои суҷаи ҷолибу хонданист ва дар тарбияи завқи бадеии хонанда, худшиносию худогоҳии мардуми тоҷик, дарки ифтихори миллию ватандорӣ арзишу моҳияти калон дорад. Муҳаммадзамони Солеҳ аз насли адибони навпардози Тоҷикистон буд, ки ба мисли Баҳманёр, Сайфи Раҳимзод, дар солҳои 80-ум бо сабки баёну навишти хос вориди саҳнаи насри тоҷик шуданд. Нахустин маҷмӯаи ҳикояҳои ӯ таҳти унвони "Сарви Кишмар" бо пешнависи адабиётшиноси маъруф, Муҳаммадҷон Шакурӣ вайро ҳамчун нависандаи умедбахш муаррифӣ кард 3. Қиссаи "Ишқи аввали Хоҷа Насриддин"-и Темур Зулфиқоровро ба тоҷикӣ тарҷума, "Готҳо"-и Зардуштро ба хатти имрӯза баргардон кардааст.
Муҳаммади Бовандӣ

Муҳаммади Бовандӣ, Шамсулмулук Муҳаммади Табаристонӣ — испаҳбади Табаристон аз хонадони Бовандиён, писар ва ҷонишини Ардашери Бовандӣ.
Ҳоҷӣ Бектоши Валӣ

Муҳаммади Бектош, Ҳоҷӣ Бектоши Валӣ — ориф, сӯфӣ ва донишманди форс-тоҷик, бунёнгузори тариқати бектошия, муаллифи "Мақолот", "Китобу-л-фавоид" ва "Шатҳия". Зиндагинома Шарҳи ҳоли Ҳоҷӣ Бектоши Валӣ хусусияти ривоятию асотирӣ дошта, дар бораи зиндагии воқеии ӯ маълумоте дар даст нест. Гӯё ӯ дар Нишопур ба дунё омада, аз Аҳмади Ясавӣ илм омӯхтааст Бино ба маълумоти маъхазҳо Ҳоҷӣ Бектоши Валӣ дар давраи ҳукмронии султони турк — Урхон сарвари силсилаи инкишория будааст ва баъдтар силсилаи бектошияро таъсис намудааст.
Шиҳобуддини Насавӣ

Шиҳобуддин Нуруддин Муҳаммад Зайдарии Насавӣ (1;? — 1249, Ҳалаб) — нависанда, шоир ва таърихнигор и форс-тоҷики дарбори Хоразмшоҳиён, муаллифи "Сирату-с-султон Ҷалолуддин Манкбуртӣ".
Шамсуддин Муҳаммади Дунайсирӣ

Шамсуддин Муҳаммади Дунайсирӣ — нависанда ва донишманди форс-тоҷики муқими муаллифи "Наводиру-т-табодир".
Муҳаммади Кавкабӣ

Муҳаммади Кавкабӣ (қарни — қарни) — оҳангсоз, хонанда ва шоир и форс-тоҷик. Зиндагинома Дар Самарқанд таваллуд шуда, санъати мусиқиро дар зодгоҳаш аз Хоҷа Ҷаъфари Қонунии Самарқандӣ омӯхт. Ба Бухоро назди Кавкабии Бухороӣ рафта, шогирди содиқи ӯ шуд. Таркиботи мақомҳоро аз худ намуд. Чанд пешрав, амал, нақш дар мақоми "Рост" эҷод карда, ба устодаш Кавкабии Бухороӣ бахшидааст. Шеър низ мегуфтааст.
Муҳаммади Подшоҳ

Муҳаммади Подшоҳ ибни Ғуломмудиддин, мутахаллис ба Шод, маъруф ба Насими Мир (қарни) — шоир, адиб ва луғатнависи форсизабони Ҳиндустон. Зиндагинома Дар қарни умр ба сар бурдааст. Муншии роҷаи вилояти Вечинагар-Онандроҷ буд. Муҳимтарин асари Муҳаммад Подшоҳ "Фарҳанги Онандроҷ" мебошад.