ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Ассотсиатсияҳои ситорагӣ

АССОТСИТСИЯҲОИ СИТОРАГӢ, гурӯҳҳои ситораҳои ҷавони (синнашон то даҳҳо млн сол) андозаи паҳнояшон 50–100 пк ва шумораашон аз якчанд то садно.Ассотсиатсияҳои ситорагӣ соли 1949 В. А. Амбарсумян кашф ва коҳиши онҳоро пешгӯӣ намуд. Таҳқиқоти баъдинаи Ассотсиатсияҳои ситорагӣ Блаув, Б. Морган, В. Маркарян, И. Копилов ва дигарон воқеаи васеъшавии Ассотсиатсияҳои ситорагиро тасдиқ кард. Дар охирҳои солҳои 40 садаи В. А. Амбарсумян роҳи дигари ҳалли масъалаи муайян намудани синни ситораҳоро пеш гирифт. Ӯ маълумоти мавҷударо оид ба тақсимоти ситораҳои навъҳои гуногун дар фазо, инчунин таҳқиқоти хусусӣ оид ба динамикаи ситораҳо (яъне ҳаракати онҳо дар майдони ҷозибавие, ки тамоми ситораҳои Галактика ба вуҷуд меоранд)-ро асоси кори худ гирифт. Дар ин асос ӯ ду хулосаи муҳимро на танҳо барои астрофизика, балки барои ҳамаи илмҳои табиатшиносӣ кард: Ин хулосаҳо ба тарзи пайдоиши ситораҳо ва табиати манбаи энергияи ситораҳо вобаста набуда, дар кашфи навъҳои нави гурӯҳҳои ситоравӣ, ки Ассотсиатсияҳои ситорагӣ номида шудаанд, асос ёфтаанд. Чунин гурӯҳҳоро тарокуми ситорагӣ меноманд. Ду навъи тарокуми ситорагиро фарқ мекунанд: пароканда (мансура) ва курашакл (манзума). Тарокумҳои пароканда маъмулан аз даҳҳо ё садҳо ситораи пайдарпайи асосӣ ва ситораҳои фавқулазиме иборатанд, ки дар марказ чандон ғун нашудаанд. Тарокумҳои курашакл аз даҳҳо ва ё садҳо ҳазор ситораи пайдарпайии асосӣ ва ситораҳои сурхи азим иборатанд. Навъҳои зерини Ассотсиатсияҳои ситорагӣ мавҷуданд: Ситораҳои узви Ассотсиатсияҳои ситорагӣ бо ҳам ҷозибавӣ алоқаманд нестанд, лекин таъсири ҷозибавии дигарон ситораҳоро ҳис мекунанд. Дар натиҷа Ассотсиатсияҳои ситорагӣ пароканда ва ситораҳои он дар фазои ситораҳои дигар парешон мешаванд. Ҳамаи ситораҳои Ассотсиатсияҳои ситорагӣ синни баробар доранд, ки далели дар як вақт пайдо шудани онҳо мебошад.
Ассошиэйтед Пресс

Шаблон:Агентии иттилоотӣ АССОШИЭЙТЕД ПРЕСС, яке аз бузургтарин агентиҳои иттилоотии ИМА, ки соли 1848 таъсис ёфтааст. Ассошиэйтед прессмонополияи бонуфуз буда, якҷо бо агентии "Юнайтед пресс интернэшонал" тамоми корҳои иттилоотии ИМА-ро ба манфиати табақаи ҳукмрон комилан назорат мекунад. Зиёда аз 100 ҳазор корманд дорад. Аз иттилооти Ассошиэйтед пресс агентиҳои бисёр давлатҳо (аз ҷумла РИА ва АМИТ "Ховар") истифода мебаранд. Моҳи октябри соли 2008 Ассошейтед пресс дар кӯчаи 450 Уест 33-уми шаҳри Ню-Йорк ҷойгир шуд. Маводи худро ба рӯзнома,радио ва телевизонҳо дар Амрико ройгон медиҳад. Ҳамаи ҳамкорони Ассошейтед пресс ҳаққи узвият месупоранд. Ҳамаи матолиби он ройгон аст ва аз навиштаҳои журналистони касбӣ низ истифода мебарад. АП ба ҳайати намояндагии Иттифоқи касабаи рӯзномаҳо дохил шуда, яке аз идоракунандагони Иттифоқи кормандони алоқа ва - мебошад. АП ҳайати бузургеро бо ба вуҷуд овардани афкори умум муттаҳид намуд. Аз ҷумла, дар соли 2005 маҷмуӣ иттилооти ин агентиро бештар аз 1700 рӯзнома бо иловаи 5000 телевизион ва радио нашр карданд. Дар китобхонаи суратҳои он бисёртар аз 10 млн расм маҳфуз аст. Ассошейтед пресс 243 шуъбаи хабарӣ дар 120 давлат бо кадрҳои сатҳи ҷаҳонӣ дар ихтиёр дорад. АП маводи ҷолиби махсусгардонидашудаи радиоӣ низ омода мекунад. Бисёре аз рӯзнома ва ширкатҳои радиоӣ берун аз Амрико низ обуна ҳастанд, ки пардохти озод ё ихтиёрӣ барои истифодаи маводи Ассошейтед прес доранд.Як қисми ин коперативҳо шартнома бо АП доранд, бештар созмонҳои хабарӣ ба таври ихитёрӣ барои коркарди иттилооти маҳалӣ ба Ассошейтед пресс грант медиҳанд. Масалан, дар ду саҳифаи ҳар нашри рӯзномаи Вашингтон пост хабарҳои аз ҳаёти минтақа чоп мешавад. Асссошейтед пресс аз усули "Формулаи пирамидаи чаппа" ё "Аҳроми воруна" кор мегирад, ба хотири ҷолибия ва фаромӯшнаванда таҳия шаванд. Таърих Захираҳои интернетӣ.
Астармола

Астармола — гиёҳест худрӯй. Тавсифоти гиёҳшинохтӣ Пояаш рост (то 80 см қад мекашад), пашмакдор. Баргаш дарозрӯя (6-13 см), думчадор. Хӯшагулаш туғшакл (дарозиаш 10-60 см). Гулаш майда, сабз. Ғӯзааш дарозрӯя (7-9 мм), нӯгтез, сертухм. Тухмаш ҷигарранги баланд. Моҳҳои март-май гул карда, май-июн тухм мебандад. Астармола маъмулан дар минтақаи ҷангалзори дарахтони паҳнбарг, арчазор, нишебиҳои хокии куҳ, замини партов (к. Мевағул, қаторкуҳҳои Зарафшон, Ҳисору Дарвоз, мавзеъҳои Тоҷикистони Ҷанубӣ —2000 м баландтар аз сатҳи баҳр) мерӯяд. Хосиятҳои шифоӣ Астармола гиёҳи доруист. Табибони халқӣ онро чун давои талхарон ва барои табобати сил, тарбод ва омос тавсия медиҳанд. Ҷӯшоби астармоларо подзаҳр мешуморанд. Астармола рустании заҳрнок аст. Аз он моли майда, махсусан гӯсфанд бештар зиён мебинад. Ҳайвони бемор камиштиҳо, нафасгириаш тез, аъзои ҳозима ва гурдааш озурда мешавад, баъзан пешобаш хунолуда мегардад. Аломатҳои заҳролудӣ, маъмулан, баъди 3-5 шаборӯз барҳам мехӯранд. Баъзе навъҳои астармола (.,.) низ дорои чунин хусусиятҳоянд. Дар таркиби баргу пояи астармола алкалоидҳо (0,01-0,18 %), гликозидҳо (0,5-2 %), сапонинҳо (10-22,5 %), флавоноидҳо (4,4-5,5 %), кумаринҳо (умбеллиферон, скополетин ва ғайра), иридоидҳо ва ғайра мавҷуданд.
Астаниха (ноҳияи Собин)

Астаниха — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Собин, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.
Астафевская (ноҳияи Красноборский)

Астафевская — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Красноборский, вилояти Архангелск медарояд.
Астарбозӣ

Астарбозӣ — бозии қадимии тоҷикон, ки ба шашкабозӣ шабоҳат дорад. Онро баъзан "шонздаҳқатора" низ меноманд. Ду бозигар 16-тоӣ муҳра доранд. Муҳраҳо шакли махсус надоранд ва аз сангча, кулӯх, танга, тухми рустанӣ ва ғайра иборат буда метавонанд. Муҳраҳо дар маҷмӯъ ба як намуд буда, танҳо бо нишонае аз якдигар фарқ мекунанд. Онҳо аз як нуқта ба нуқтаи дигар болои хат ҳаракат мекунанд. То баромадани ҳамаи "сипоҳиён" аз "арк" "шоҳ" наметавонад аз он берун ояд. Берун аз арк сипоҳиён ҳуқуқи аз назди шоҳ ақиб рафтан надоранд. Муҳраи ҳарифро зада гирифтан мумкин аст. Роҳи бурд дар Астарбозӣ Се роҳи бурд мавҷуд аст: Ҳар як бурд хол меоварад. Секунҷае, ки аз он ҷо бозигарон ба бозӣ шурӯъ мекунанд, ба забони тоҷикӣ "астар" (арк) ном дорад. Дар муқобили арк ҳариф ҷой мегирад, муҳраҳо дар болои нуқтаҳои буриши хатти канор ва дохил монда мешаванд. Танҳо панҷ буриши хатти мобайн холӣ мемонад. Муҳраҳо аз як хат ба хатти дигар, ба ҳама тараф рост ба пеш, ба хатти каҷ ё ба қафо бо як хат рафта метавонанд. Тамоми муҳраҳо то охири бозӣ ҳуқуқи ягона доранд. Дамка ё дигар тағйирот вуҷуд надорад. Бозигар муҳраро гирифта, аз болои ҳариф хез карда, дар нуқтаи холии наздик меистад. Якбора якчанд муҳраро гирифтан мумкин аст. Агар ҳариф қасдан барои манфиати худ муҳраро қурбон кунад, онро зада гирифтан мумкин мешавад, аммо гирифтанаш маҷбурӣ нест. Мақсади астарбозӣ бо муҳраҳои худ муҳраҳои ҳарифро гирифта, арки онро забт кардан мебошад. Агар оқибати бозӣ маълум бошад, чун шоҳмот ва шашка онро то охир давом намедиҳанд. Аз арк баровардани ҳамаи муҳраҳо зарурнест, агар роҳи гаштан бошад. Муҳраҳои ҳарифон ду ранг дошта, ҳар гурӯҳ аз як шоҳ ва 15 сипоҳӣ (ҷамъ 16 муҳра) иборат аст. Шаш муҳра (шоҳ ва панҷ сипоҳӣ) дар арк меистанд. Шоҳ дар мобайн, сипоҳиҳо дар чаҳор тараф ҷой мегиранд. Даҳ сипоҳӣ аз пеши арк дар ду хатти майдон камин мегиранд. Тарзи ҷойгиршавии ҳар ду тараф бар як навъ аст. Хатти мобайнро "марза" меноманд ва он танҳо дар аввали бозӣ холӣ меистад. Ҷойи исти муҳраҳоро камингоҳ меноманд. Астарбозӣ бозии хеле қадимист, шакли ҳандасиаш ба он далолат мекунад, ки бозии аҳли савод ва донандагони риёзию ҳисоб будааст. Дар Самарқанд, водии Зарафшон, Дарвоз, Файзобод, Ҳисор бештар маъмул будааст.
Астафево (ноҳияи Каргополский)

Астафево — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Каргополский, вилояти Архангелск медарояд.
Астафево (ноҳияи Илин, Иванов)

Астафево — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Илин, ки дар вилояти Иванов қарор дорад, дохил мешавад.
Астахов (ноҳияи Киквидзен, Волгоград)

Астахов — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Киквидзен, ки дар вилояти Волгоград қарор дорад, дохил мешавад.
Асташиха (деҳа)

Асташиха — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Бурейский, вилояти Амур медарояд.
Астаховский (ноҳияи Урюпинск, Волгоград)

Астаховский — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Урюпинск, ки дар вилояти Волгоград қарор дорад, дохил мешавад.
Астафево (ноҳияи Юреветс, Иванов)

Астафево — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Юреветс, ки дар вилояти Иванов қарор дорад, дохил мешавад.
Астафево (ноҳияи Собин)

Астафево — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Собин, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.
Астағфируллоҳ

Астағфируллоҳ (истиғфор — вожа ва таъбири қуръонӣ, ки ба маънои талаби омурзиш ва бахшоиш аз Худованд аст. Бар пояи таълимоти Ислом Худованд боргоҳи раҳмат ва дари навозишҳои хешро бар рӯи бандагон аз тариқи барномаи истиғфор боз гузошта, то пас аз иртикоби гуноҳе ва ё барои касби файз ва наздикии бештаре бо ин роҳ ба сӯи ӯ руҷӯъ намоянд. Вожаи астағфируллоҳ ба маънои васеаш баёнгари василаи амалӣ ва ё барномаи комиле барои рушди маънавӣ ва сайри тадриҷии инсон дар маротиби камол ва ба сӯи Худо аст. Истиғфор маънои дигари тавба буда, дар ривоятҳои суннат маъмулан бо ибораи "Астағфируллоҳа раббӣ ва атубу илайҳ" зикр мегардад ва аз назари аҳли таҳқиқ бояд бо шартҳо ва ё қисматҳои амалии зерин ҳамроҳ бошад: пушаймонӣ аз гузашта ва ё кори анҷомшуда, худдорӣ аз гуноҳ ва тарки он, истиғфор ва талаби омурзиш аз он ва бозгашт ба сӯи Худо. Ин таъкид бар ҳақиқати амалии астағфируллоҳ — ҳамроҳӣ бо тавба ва амали солеҳ аз таълимоти Қуръон ва Суннат бархостааст. Таъбири астағфируллоҳ дар таносуб бо сиёқи оятҳо ба маъноҳои дигаре низ тафсир шудааст, ки бо маънои куллии ин вожа ба гунае дар иртиботанд. Масалан, он дар ояти 52 сураи Ҳуд ба маънои имон, дар ояти 3 сураи Наср ба маънои хузӯъ дар пешгоҳи Худованд ва дар ояти 33 сураи Анфол ба маънои имон овардан ва гаравидан ба дини Худо тафсир шудааст. Дар фароянди ифодоти вожаи астағфируллоҳ дар Қуръон ва Суннат гоҳе аз истиғфори пайғамбарон барои худ ва ё барои дигарон, гоҳе аз истиғфори муъминон ва гоҳе ҳам аз истиғфори фариштагон ва мавҷудоти дигар барои муъминон сухан ба миён омада ва дар бештари мавридҳо Худованд истиғфоркунандагонро ба раҳмату мағфирати худ башорат додааст. Истиғфор дар ҳар замон ва маконе писандида аст, вале дар таълимоти Қуръон ва Суннат бар истиғфор дар саҳаргоҳон ва баъзе муносибатҳои дигар таъкиди бештар шудааст. Сиғаи "Астағфируллоҳа раббӣ ва атубу илайҳ" аз машҳуртарин таъбирҳо дар боби истиғфор ба шумор меравад, вале муштаққоти дигари он низ дар Қуръон ба касрат ба кор рафтаанд, ба монанди: "Раббиғфир", "ғуфронака Раббано" ва ғайра. Илова бар ин, Қуръони Карим истиғфорро заминаи ҷалби баракот ва раҳмати Худованд дар зиндагӣ, омили рушди иқтисодӣ, имдод бо молу фарзанд, фаровонии ризқ ва сабаби дур шудани азоб ва сахтиҳо аз кишвар мешиносонад, он ҷо ки мефармояд: "Ба онҳо гуфтам, ки аз Парвардгоратон мағфират бихоҳед, ки ӯ бисёр омурзанда аст, осмон (борон)-ро бар шумо бо фаровонӣ мефиристад ва шуморо бо молҳо ва фарзандон имдод менамояд ва бароятон боғҳо ва наҳрҳо мегардонад!".
Астахово (ноҳияи Гус-Хрусталний)

Астахово — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Гус-Хрусталний, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.
Астат

Астат Д. Корсон, К. Мак-Кензи ва Э. Сегре ҳангоми бо -зарраҳо бомбаборон кардани висмут ҳосил намуданд. Астат унсури ноустувор мебошад. Аз ин сабаб ба астат номи юнонии – "ноустувор" дода шудааст. Зиёда аз 24 изотопи астат маълум аст. Дарозумртарин изотопи астат – 210 (давраи нимкоҳишаш 500 дақиқа) мебошад. Астат унсури ниҳоят камёфт аст. Моддаи филиззии сиёҳи кабудтоб, ҷилои филиззӣ дорад; ҳарорати гудозишаш 300°С; ҳарорати ҷӯшишаш 360°С. Соли 1953 кимиёдонҳои амрикоӣ Э. Ҳайд ва А. Гиорсо изотопи 219 -ро аз таркиби франсий ҷудо карданд. Хосияти кимиёвии астат ба йод ва полоний монанд мебошад. Монанди йод дараҷаҳои оксидшавии аз – 1 то + 7 дорад. Ҳангоми гарм кардан якбора ба буғ табдил меёбад. Дар об ҳал намешавад, дар аксар ҳалкунандаҳои органикӣ ҳал мешавад. Хосиятҳои филиззии астат назар ба хосиятҳои ғайрифилиззӣ бештаранд (он марбути сохти электронии атом мебошад). Астат ба осонӣ оксид мешавад. Намаки дучандаи йодиди астату сезий 2, астиди нуқра ва астиди ноустувори ҳидроген ҳосил карда шудаанд. Пажӯҳишҳо нишон доданд, ки астат монанди йод дар ғадуди сипаршакл ҷой дорад. Истифодаи изотопи 211 барои муолиҷаи бемории ҷоғар назар ба изотопи радиоактиви йод 131 муфидтар аст. Адабиёт.
Асташкино (ноҳияи Устюжен, Вологда)

Асташкино — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Устюжен, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Астекҳо

АСТЕКҲО, мардуми нисбатан сернуфус аз ҳиндуёни Мексика. Бо забони науатлӣ, ки аз гурӯҳи забонҳои ютоастекист, такаллум мекунанд. Асри 12 милодӣ Астекҳо аз Шимол ба водии Мехико ворид гардида, муқимӣ шуданд ва дусад сол баъд ба бошишгоҳи Теночтитлан (Мехикои имрӯза) асос гузоштанд. Соли 1427 дар иттиҳод бо шаҳрдавлатҳои Тесюю ва Ткаюпан тамоми маскунини водиро ба тасарруфи худ дароварда, баъдҳо Мексикаи Марказиро низ тобеъ карданд. Солҳои 1519–1921 испаниягиҳо онҳоро забт намуданд. То ба водӣ омадани Астекҳо сохти зиндагии қавмӣ-қабилавӣ доштанд, аз ибтидои садаи давлати синфие таъсис доданд, ки дар он ғуломдорӣ, тиҷорат ва косибии рушдёфта вуҷуд дошт. Бештар ба кишоварзӣ машғул буданд: рустаниҳои лӯбиёӣ, пахта, қаҳва, помидор ва тамоку парвариш мекарданд. Аз ҳайвоноти хонагӣ ба ҷуз саг ҳайвони дигаре надоштанд. Дар тибби халқӣ ва ахтаршиносӣ маъруф буданд. Ҳайкалтарошӣ низ ривоҷ дошт ва аксаран муҷассамаҳои худоёнашонро метарошиданд.
Астир

АСТЍР, астор, истир, истор, ситир 1) воҳиди вазни (аз "статер"-и юнонӣ) асримиёнагӣ, баробари 4,5 мисқол ё 6,4 дирҳам ё 20 грамм. Вазни астир дар ҳар замону макон гуногун буд. Вазни форсии сер (сир) аз астир пайдо шудааст) Номи сиккаи тило (20 дирҳам) ё нуқра (4 дирҳам) дар Юнони Қадим.
Астигматизм

АСТИГМАТЍЗМ (аз а ва юн. – нуқта), як навъ нуқсони системаи оптикӣ (чашм, асбоб ва ғайра). Дар он зоҳир мегардад, ки шикаст ё инъикоси шуоъҳои рӯшноӣ дар буришҳои дастаи рӯшноии ба асбоб (ё чашм) зананда гуногун меояд. Дар натиҷа сатҳи мавҷии куравӣ баъди аз системаи оптикии астигматӣ гузаштан тағйир меёбад ва куравияти худро гум мекунад. Дастаи шуои манбаи нуқтагӣ баъди аз системаи оптикӣ гузаштан на дар як нуқта, балки дар ду порчаи ба ҳам амудии хатти рост, ки аз якдигар дар ин ё он масофа воқеанд, ба ҳам меоянд. Астигматизм тасвири чизҳоро мавозеҳ мекунад. Тасвирҳо дар буришҳои мобайнӣ шакли байзавӣ мегиранд, яктои онҳо доирашакл меояд. Астигматизм ё ба сабаби асимметрияи системаи оптикӣ (дар линзаҳои силиндрӣ) ё дар сурати нисбат ба меҳвари асосии оптикӣ таҳти кунҷи калон задани дастаи рӯшноӣ (дар линзаҳои муқаррарӣ) мушоҳида мешавад. Астигматизми обективро ба воситаи маҷмӯи линзаҳо (анастигматҳо) бартараф кардан мумкин аст. Астигматизми чашмро бо айнак ислоҳ мекунанд.
Астогин

Астогин — волии Рай дар даврони Наср ибни Аҳмад ибни Асад.
Астон Вилла (бошгоҳи футбол)

"Астон Вилла" (номи пурра — Бошгоҳи футболи "Астон Вилла",, талаффузи:) — бошгоҳи футболи инглисӣ аз шаҳри Бирмингҳеми шаҳристони Мидленси Ғарбӣ аст, ки дар Лигбартари Инглистон бозӣ мекунад. Бошгоҳ моҳи ноябри соли 1874 таъсис ёфта, соли 1888 яке аз бошгоҳ-поягузорони Лиги футболи Инглисро ташкил додааст. Соли 1992 низ дар бунёди Лигбартари Инглистон миёни бошгоҳ-поягузорон саҳм дорад. Вилланҳо 7 бор Қаҳрамони Инглистон, 7 маротиба барандаи Ҷоми Инглистон ва 5 маротиба ғолиби Ҷоми Лигаи футболи Инглистон шудаанд. Инчунин дар арсаи Урупо 1 Ҷоми Лигаи Қаҳрамонҳои Урупо, Суперҷоми УЕФА ва 2 Ҷоми Интертоторо соҳиб гаштаанд. Таърих Ҳайати ҳозира Эзоҳ Портал:Футбол.
Иштувегу

Иштувегу, Остиёг, Астиаг (асри то м., Ҳагматона — асри то м., Сатрапии Порт) — чаҳорумин ва охирин подшоҳи Мод (то м.), писари Ҳувахшатра ва падари Мондонои Модӣ. Ҳукумат Дар ибтидои ҳукмронии Иштувегу давлати Мод орому осуда буд, вале тадриҷан бар асари он ки шоҳ ба шикор ва ишрат дилбастагии афзун дошта, бештари вақти худ ва дарбориёнашро сарфи хушгузарониҳо мекард, норозигии мардум ба вуҷуд омад. Ҳамчунин мухолифати ӯ бо ашрофи Мод низ тақвият гирифт. Аз нохушнудии мардуми Мод нисбат ба подшоҳашон Иштувегу истифода намуда, ҳокими Порс — Куруши Кабир — бобои модарии Иштувегу ба сарзамини Мод лашкар кашид. Муҳориба се сол тӯл кашид; дар ин байн Иштувегу чанд маротиба бар лашкари Куруш дастболо ҳам шуд, вале оқибат бар асари хиёнати лашкариёнаш сипоҳи Иштувегу шикаст хӯрд. Охирин муҳорибаи шадид байни порс ҳо ва модҳо дар даромадгоҳи давлати Мод — шаҳри Ҳагматона (Ҳамадони имрӯза) соли 550 то мелод рух дод, ки дар он сипоҳиёни Иштувегу ба ҳалокат расида, худи ӯ асир афтод. Давлати таназзулёфтаи Модҳо барҳам хӯрд ва сулолаи Ҳахоманишиён пойдор гардид. Дар бораи тақдири мин баъдаи Иштувегу маъхазҳои таърихӣ хилофи назар доранд; гурӯҳе бар онанд (Ҳеродот), ки Иштувегу дар зиндони порсҳо фавтида ва бархе (Ктесий) бар он ақидаанд, ки Иштувегуро Куруши Кабир ҳокими Порт ва иддае даъво доранд, ки ҳукмрони Гургон таъйин карда будааст.
Астолпо Жунио Лопес

Астолпо Жунио Лопес — футболбози бразилӣ, дарвозабон.
Астения

Астения (аз — беҳолӣ) — ҳолати беморист, ки бо хастагию беҳолӣ, хиратабъӣ, беқарорӣ, ихтилоли хоб, корношоямии фикрию ҷисмонӣ, тобу тоқат надоштан ба рӯшноӣ, садо, бӯи тез ва ғайра зоҳир мешавад. Астения дар натиҷаи таъсири харобиовари бемориҳои узвҳои дохилӣ, амрози сироятӣ, заҳролудӣ, эҳсосоти рӯҳӣ, риоя накардани низоми кору истироҳат, тағзия, ҳамчунин дар мавриди бемориҳои асаб ва рӯҳӣ ба вуҷуд меояд. Астенияеро, ки сабабҳои он заъфи асабҳо, ҳаяҷони сахт, ҷангу ҷидол, мусибат ва ғайра мебошанд, неврастения (заъфи асаб) меноманд. Астения метавонад дар оғози бемориҳои увзҳои дохилӣ, дар давом (масалан, ҳангоми захми меъда, сил ва дигар амрози музмин) ва фарҷоми онҳо (илтиҳоби шуш, грипп) пайдо шавад. Зуҳуроти астенияба бемории асосии сабабгори он вобастагӣ дорад. Ҳангоми атеросклероз ихтилоли хотира рух медиҳад; дар аснои бемории гипертония, дарди сар ва эҳсоси нофорам дар мавзеи дил пайдо мешавад. Аломатҳои астенияхосси давраи аввали бемории рӯҳӣ (шизофрения) мебошанд. Барои табобати астения иллатеро, ки мӯҷиби он гаштааст, бартараф кардан лозим аст. Воситаҳои тақвиятбахши организм, аз ҷумла витаминҳо, глюкоза, машғулиятҳои ҷисмонӣ, риояи низоми кору истироҳат, тағзияи мунтазаму дуруст, хоби бофароғат низ муфид мебошанд. Бо тавсияи духтур метавон аз доруҳои таскинбахш истифода кард.
Астор Энрикес

Астор Шермон Энрикес Купер (феврали 1983, Тегусигалпа, Ҳондурас) — футболбози ҳондурасӣ, муҳофиз.
Астро

СТРО (юн. а – ситора), қисми аввали калимаҳои мураккабе, ки ба ҷирмҳои осмонӣ ва умуман ба фазои Кайҳон алоқамандӣ доранд. Масалан, астрономия, астрофизика, астродинамика ва ғайра.
Сайёрак

Сайёрак, астероид (аз — "ситорамонанд", аз — "ситора" и — "навъ, зоҳир") — ҷирми хурди осмоние бо қутри 1 то 1000 км (аксаран дар байни мадори ҳаракати Муштарӣ ва мадори Миррих), ки дар гирди Офтоб меградад. Астероидҳо аз сайёраҳо хурдтар бошанд ҳам, баъзеашон радиф доранд. Ҳамин аст, ки онҳоро "сайёраи хурд" низ меноманд. Истилоҳ Истилоҳи "астероид"-ро дар илм бори аввал ситорашиноси англис У. Гершел ворид кардааст. Яке аз усулҳои таснифоти астероидҳо андозаи онҳо мебошад. Ба гурӯҳи астероидҳо ҷирмҳое дохиланд, ки қутрашон бештар аз 50 м аст. Астероидҳо ҳангоми ба атмосфераи Замин дохил шудан насӯхта, ба сатҳи Замин меафтанд, ҳол он ки шиҳобҳо дар атмосфера пурра месӯзанд. Ин далели фарқкунандаи астероидҳо аз зузанабҳо мебошад. Ҳоло дар манзумаи Офтоб то 1,9 млн ҷирми осмонии ба андозаи беш аз 1 км маълум аст. Аз 482419 ҷирми кашфшуда мадори 231665-тои онҳо ба ҳисоб оварда ва ба онҳо рақами расмӣ дода шудааст, ки аз он ҷумла 15615 ҷирм номи расмӣ гирифт. Аксари астероидҳои маълум дар ҳудуди "минтақаи астероидҳо" дар байни мадорҳои Миррих ва Муштарӣ ҷамъ омадаанд. Ҷирми умумии ҳамаи астероидҳо камтар аз ҳафтсадяк ҳиссаи ҷирми Офтоб (ё 4 % ҷирми Моҳ) аст. Бузургтарин астероиди Манзумаи Офтоб Серера аст, ки андозаҳои 975909 км ва массаи 0,9510 21 кг дорад (ин астероид аз 24 августи 2006 ба гурӯҳи резасайёраҳо дохил шуд). Ду астероиди бузургтарини дигар "2 Паллада" ва "4 Веста" мебошанд, ки қутрашон тақрибан 500 км аст. "4 Веста" ягона астероиди минтақаи астероидҳо аст, ки дар чашми номусаллаҳ менамояд. Аввалҳо ба астероидҳо номҳои қаҳрамонони асотири румӣ ё юнониро медоданд. Вале ҳоло кашшофи астероид ба он номи дилхоҳи худро мегузорад. Астероидҳое, ки мадорашон ба дурустӣ таъйин нашудаанд, то ҳанӯз беноманд ва танҳо рақами тартибӣ доранд (масалан; солу моҳи кашф). Таснифи астероидҳо дар асоси тавсифоти мадор ва спектр (тайф)-и намоёни рӯшноии аз сатҳи он инъикосшудаи Офтоб сохта мешавад. Астероидҳодар асоси тавсифи мадорашон ба гурӯҳҳо ва оилаҳо низ ҷудо мешаванд. Соли 1975 Кларк Р. Чапмен, Дэвид Моррисон ва Бен Селлнер таснифоти спектрии астероидҳоро оғоз карданд, ки ба ранг, албедо ва тавсифи спектри нури инъикосшуда асос ёфта буд. Дар ибтидо ин таснифот се навъи астероидҳоро (навъи С — карбонӣ, 75 %; силитсиявӣ — 17 %; филиззӣ — 8 %) дарбар мегирифт. Баъдҳо таснифот хеле фарох шуд ва ҳоло ба 11 навъ тақсим мешаванд. Саҳми олимони тоҷик дар кашф ва таҳқиқи астероидҳо арзанда буда, онҳо ба шарафи кашшоф, расадхона ва давлати мо номгузорӣ шудаанд: "Бобоҷонов", "Бахарев", "Герасименко", "ГисАО", "Доброволев", "Ибодинов", "Киселёв", "Тоҷикистон" ва "Чернов".
Фрэнсис Уилям Астон

ҳамкори Анҷумани салатанатӣ Астон Фрэнсис Уилям (01.09.1877, Ҳарборн — 20.11.1945, Кембриҷ) — физикдон и инглис Астон дар соҳаи физикаи атому ҳастаи атом ва радиокимиё пажӯҳиши бисёр дорад. Ӯ узви Ҷамъияти Шоҳии Лондон, узви вобастаи АИ ИҶШС буд. Донишгоҳҳои Бирминҳем ва Кембриҷро хатм карда, аз соли 1909 дар Донишгоҳи Бирминҳем дарс гуфтааст. Аз соли 1920 узви Тринитиколлеҷ. Соли 1925 массспектрографе сохт, ки қувваи тафриқааш хеле зиёд буд. Ба воситаи он массаи изотопҳои устуворро саҳеҳ андоза кард ва камомади массаҳои як қатори онҳоро ошкор намуд. Астон усули ҷудо кардани изотопҳоро, ки ба ихтилот (омезиш)-и электромагнитӣ ва газӣ асос ёфтаанд, пешниҳод карда, соли 1927 нахустин хатти каҷи зарибҳои (коэффитсиент) бандубастро сохт, ки энергияи робитаи ҳастаҳои атомиро тавсиф медиҳанд. Астон соҳиби ихтирои нахустин масспектрометр буд. Ӯ бо ин асбоб хусусиятҳои гуногуни 213 изотопи устувори табииро таҳқиқ кард ва чандомади нисбии онҳоро муайян намуд. Астон барои ин кор соли 1922 сазовори Мукофоти Нобел гардид.
Ахтарнигор

Ахтарнигор, астрограф (аз — нур ва — менависам) — абзори ахтаршиносӣ барои аксбардориҳои кайҳонӣ. Ахтарнигорро аз рӯйи тарҳи рефрактор, рефлектор ва ё телескопи оинагӣлинзагӣ месозанд. Ахтарнигор дар қисми дидгоҳ кассети аксбардорӣ дорад, ки афканишоти ҷирми мунирро қабул мекунад. Ҳоло ба ҷойи лавҳаи аксбардорӣ ошкоргарҳои рақамӣ ба кор бурда мешаванд. Дар Расадхонаи Ҳисор ахтарнигори 40-сантиметраи Сейсс-Йена истифода мешавад.
Астроботаника

АСТРОБОТНИКА, гиёҳшиносии кайҳонӣ, фасле дар астробиология, ки набототи мавҷудаи сайёраҳои Манзумаи Офтоб, бахусус Миррихро меомӯзад. Соли 1945 бо ташаббуси Г. А. Тихов роҳандозӣ шудааст. Тасдиқи асосии мавҷудияти рустаниҳо дар Миррих тағйироти мавсимӣ, аз ҷумла обшавии яхи қуллаҳои қутбҳо ва торикшавии баъзе минтақаҳои он мебошад, ки далели инкишофи рустаниҳо буда метавонад. Тафовути хусусиятҳои оптикии минтақаҳои торики ин сайёра аз хусусиятҳои оптикии набототи заминӣ (дар спектр (тайф)-и фурӯбурд мавҷуд набудани хатти хлорофилл, кам будани қобилияти инъикос дар соҳаи сурхи спектр) ҳамчун натиҷаи мутобиқшавии рустаниҳо ба шароити хеле сарди Миррих маънидод карда мешавад. Қисман ин падида то дараҷае дар Замин – дар Помир, Сибири Шимолӣ ва ғайра мушоҳида мешавад. Аммо усулҳои астробиология мавҷудияти рустаниҳоро дар дигар сайёраҳо мустақиман исбот накардаанд.
Астралиха (ноҳияи Шекснин, Вологда)

Астралиха — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Шекснин, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Астроида

Астроида (аз астро ва юн. — намуд) — хатти каҷи ҳамворе, ки онро нуқтаи астроидаи давраи радиусаш 4 ҳангоми дар давраи беҳаракати налағзида ғелидан мекашад. Муодилаи астроида дар силсилаи координатҳои декартӣ ин аст: х23+2323. Муодилаи параметрии он 34, 34 аст. Астроида чор нуқтаи бозгашт дорад. Дарозии камон ба 32 24 ва дарозии хатти каҷ ба 6 баробар асту радиуси каҷӣ 32 22 мебошад.