ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Мушовир-фиристода

Мушовир-фиристода (муовини Сафири фавқулодда ва мухтор ва ё Намояндаи доимӣ дар назди ташкилоти байналмилалӣ) - Намояндаи доимӣ дар назди ташкилоти байналмилалӣ - кормандони хидмати дипломатӣ, ки дар намояндагиҳои дипломатӣ ва муассисаҳои консулии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар хориҷа, намояндагиҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон дар назди ташкилотҳои байналмилалӣ кор мекунанд.. низ Эзоҳ соли 2008, 6, мод. 448.
Мушриф Мирзоқаландари Исфарагӣ

Мушриф Мирзоқаландари Исфарагӣ (қарни 19) — таърихнигор, шоир ва хушнависи тоҷик. Зиндагинома Ӯ бо номи Мирзои Мушриф низ машҳур буд. Мушриф бо супориши Умархон "Зафарнома"-и Фазлии Намангониро, ки ба таърихи ҳукмронии Умархон бахшида шуда аст, ба наср мегардонад. Номи дигари ин асар "Таърихи Амир Умархонӣ" аст. Мушриф бо хоҳиши Умархон асари таърихии "Шоҳномаи Умархонӣ"-ро менависад. Баъзеҳо онро "Таърихи Амир Умархонӣ" номидаанд. Дастхати ин асар то ба мо расидааст. Нусхаи имзокардаи муаллиф дар шуъбаи ленинградии Институти шарқшиносии Академияи Фанҳои Иттифоқи Республикаҳои Советии Сотсиалистӣ СССР маҳфуз аст. Соли таълифи асар номаълум.
Мушу гурба

Мушу гурба — дар эҷодиёти Убайди Зоконӣ мавқеи хос дорад. Он асарест, ки ҳам аз ҷиҳати шакл, ҳам аз лиҳози мазмун ва ҳам аз ҳайси сабк навоварона мебошад. То Убайди Зоконӣ касе қиссаро дар қолаби қасида нарехтааст. Фақат ӯ ин қиссаро дар шакли қасида сурудааст. Он қамаги 94 байт буда, дар қолаби маснавӣ эҷод гардидааст ва вазнаш ҳазачи мусаддаси маҳфуз аст, ки арконаш мафоилун, мафоилун, фаулун мебошад. Мазмуни рисола аслан ба шакли ҳазлу мутоиба оварда шудааст ва қаҳрамонҳои асар тақрибан ашхоси реали мебошанд.
Муштоқи Исфаҳонӣ

Мир Сайид Алӣ, мутахаллис ба Муштоқ — аз шоир они даврони Нодиршоҳи Афшор аст. Вай яке аз асосгузорони давраи бозгашт буд. Ӯ бо сабки ироқӣ шеър менавишт. Зиндагинома Зиндагии Муштоқ ҳамзамон бо Озари Бегдилӣ ва Ҳотифи Исфаҳонӣ буд. Соли 1169 ё 1170 ҳиҷрӣ дар Исфаҳон даргузашт. Намунаи шеър Зи коинот буриданду бо ту пайвастанд. Ба сирри ишқ куҷо пай баранд аҳли хирад, Магар кунанд фаромӯш ончи донистанд. Махур ба марги шаҳидони куйи ишқ афсӯс, Ки дӯстони ҳақиқӣ ба дӯст пайвастанд. Маҷу талофии бедод аз бутон к-ин қавм, Намак зананд бар он дил, ки аз ҷафо хастанд. Ҷамоате, ки кунанд аз ситам фиғон, Муштоқ, На ошиқанд, ки туҳмат ба хештан бастанд. 1 Байте машҳур Ин байти Муштақ хеле машҳур аст: Ҳушёр ба ҷойи маст гирад.
Муштиф

Муштиф — деҳа дар ҷамоати деҳоти Анзоби ноҳияи Айнӣ. Аҳолиаш 0 нафар.
Мушунг

Мушунг, нахӯди даштӣ, рустаниест яксола. Баландиаш то 1 м; пояаш ғафси камшохча, баргаш мураккаб (аз 2 – 3 ҷуфт баргча иборат), гулаш калони одатан ҳарранга, баъзан сафедтоб, ғилофакаш 6 – 8-тухма, тухмаш мудаввари зарди сабзча, сурхтоби холдор. Моҳҳои июн – июл гул ва июл – авг. мева мекунад. Дар Тоҷикистон бештар дар қ.-кӯҳҳои Туркистон, Ҳисору Дарвоз ва ноҳияҳои Тоҷикистони Ҷанубӣ ва Шарқӣ, Помири Ғарбӣ мерӯяд. Чун алафи бегона дар киштзори ғалладона (800 – 2800 м аз с. б.) низ месабзад. М. дар заминҳои лалмии минтақаҳои Ҳисор ва Кӯлоб, инчунин дар заминҳои обии Ҳисору Вахш кишта мешавад. М.- ро алоҳида ё ҳамроҳи ҷав ва сулӣ мекоранд. Аз дону орди он таом мепазанд. М. рустании доруист. Ҷӯшоби алафи он хосияти пешобронӣ дошта, намакҳоро аз организм хориҷ менамояд, санги гурдаро майда карда мерезонад. Хусусан ба вояи ғизои ашхоси гирифтори бемориҳои дил илова кардани он манфиати зиёд меорад. Табибони халқӣ бо буғи орди М. пучак ва диг. иллатҳои ба он монанди пӯстро "мепазонанд". Орди М. хосияти беҳамтои ҷаббандагӣ дорад. Истеъмоли М. барои беморони диабети қандӣ низ муфид аст (савияи қанди хунро паст мекунад). М. – ро кӯфта ва бо сафедии тухм омехта карда ба ҷойҳои осебёфтаи пӯст (экзема, захмҳои гуногун, нарак, хуномос ва ғ) гузошта банданд, нафъ мерасонад. Қиёми обӣ ва ғилофаки М. давои сурхакон ва дерматитҳо аст. Истеъмоли М. боиси садо додану дамиши шикам мешавад. Барои ислоҳи ин бояд шибит истеъмол кард.
Мушхор

Мушхор 2, ё парам, ё патрун, ё эзорчаспак — гиёҳест дусола, рустании паҳнбарги хордори часпанда. Тавсифоти гиёҳшиносӣ Аз 60 то 150 см қад мекашад. Пояаш сершохи сурхча, баргаш калон, гулаш бунафши сиёҳтоб, мевааш дорчинии хокистарранг ё бӯр. Июн — август гул карда, мевааш август — сентябр мепазад. Дар нишебии теппаҳо, заминҳои партов, боғ, ҷойҳои сернаму соя, қад-қади ҷӯйборҳо, полизҳо, наздикии манзилгоҳ, баъзан дар киштзор мерӯяд. Дар кӯҳҳои Мевағул, Зарафшон, ҳисору Дарвоз ва дигар ноҳияҳои набототӣ вомехӯрад. Корбурд дар тиб Дар тиб решаи мушхорро кор мефармоянд. Онро соли аввал дар охири давраи нашв ё аввали баҳор ҷамъоварӣ мекунанд. Решаҳоро пора карда дар ҷои шамолрас мехушконанд (то 5 сол нигоҳ доштан мумкин). Тибби халқӣ Дар тибби халқӣ мушхор барои муолиҷаи бисёр бемориҳо истифода мешавад. Ҷӯшоби решаи онро чун давои пешоброну арақрон ва ҳангоми касалиҳои обхӯра, ниқрис, ширинча, диабети қандӣ, дарди санги гурда, қабзиятҳои музмин, газак, саратони бачадон ва сурхрӯда, касалиҳои пӯст (ҳафтпӯст, шукуфа, экзема, гармича), бемориҳои олоти таносул ва ғайра истеъмол мекунанд. ҳангоми саратони меъда решаи хушки майдакардаи мушхорро рӯз дар спирт ё об нигоҳ дошта, якчумчагӣ мехӯранд. Сокинони ҷануби ҷумҳурӣ тухми бирёнкардаи мушхорро барои табобати чурра, газаки меъда ва дарди сандуқи сина (пеш аз таом) муфид меҳисобанд. Тоҷикони қаротегину Дарвоз барги мушхорро буғ дода ба омос мебанданд. Дар деҳаи Понғози ноҳияи Ашт тухми мушхор ва мағзи чормағз ё зардолуро якҷоя кӯфта, ҳангоми миёндард мехӯранд, барги тару тозаи онро равған молида ба зону ва сар мегузоранд. Бо ҷӯшоби мушхор шустани сар мӯйро бақувват мекунад. "Равғани мушхор", ки дар натиҷаи дар равғани бодом, шафтолу ё зардолу тар карда мондани решаи мушхор таҳия месозанд, давои беҳамтои халқӣ барои нигоҳубини мӯй аст. Синонимҳо Бино бар маълумоти дар соли 2013 3, дар синонимикаи навъ номҳои зерин дохил мешаванд: Эзоҳ Адабиёт.
Муштарӣ (сайёра)

Муштарӣ (Ҳурмуз, Юпитер) – панҷумин сайёра аз Офтоб буда яке аз сайёраҳои системаи офтобӣ. Он сайёраи газӣ буда массааш аз Офтоб тақрибан ҳазор дафъа камтар, вале дувуним баробари массаи тамоми сайёраҳои дигари системаи офтобиро ташкил мекунад. Муштарӣ аз қадимулайём ба астрономҳо маълум буд ва таи даврҳо бо ҳар гуна мифу асотирҳо пайваста ба ном бурда мешуд. Римиҳо онро ба худои Рум нисбат дода Юпитер ном бурдаанд, ки то ба ҳол дар бисьёрии кишварҳои ҷаҳон бо ин ном тасниф карда мешавад. Аломати астрономиаш ё худ. Нигаред низ Эзоҳ Церера Плутон Хаумеа Макемаке Эрида Кандидаты: Седна Орк Квавар 2007 10 2002 4 Ганимед Титан Каллисто Ио Моҳ Европа Тритон Титания Рея Оберон Япет Харон Ариэл Умбриэл Диона Тефия Энцелад Миранда Протей Мимас Нереида Замин Миррих Юпитер Зуҳал Уран Нептун Плутон Хауме Макемаке Эриды Кандидаты: Орка Квавара Паллада Юнона Веста Астрея Геба Ирида Флора Метида Гигея Парфенопа метеороидҳо астероидҳо радифҳои он (околоземные основного пояса троянские кентавры) транснептуновые (пояс Койпера (плутино кьюбивано) рассеянный диск) дамоклоиды кометы (облако Оорта) радифҳои маснуи Замин дастгоҳҳои кайҳонии байнисайёраӣ Вулқон ва вулканоиды радифи Меркурий радифҳои Зуҳра другие радифҳо Земли Противоземля (Глория) бывшие планеты Тейя, Фаэтон или Планета Пятый газовый гигант Девятая планета, Тюхе, Планета и другие транснептуновые планеты Немезида.
Мушхор (ҷинси рустанӣ)

Мушхор, ё парамбарг 4 — як ҷинси рустаниҳои алафии дусолаест аз оилаи мураккабгулҳо. Ном Номи лотинии аз номи юнонии лотинишудаи мушхор — юн., ё 2, ё 5 баромада, ки нахустин бор онро Диоскорид ишора кардааст. Тавсифоти гиёҳшиносӣ Барги калон-калони найчашакли дуҷинсаи бештар қирмизӣ дорад. Гунаҳо Бино бар иттилооти пойгоҳи додаҳои, ҷинс 19 намудро дар бар мегирад 6: Хосияти шифоӣ Ҷӯшоби решаи инчунин, кислотаҳои органикӣ, равгани эфир ва моддаҳои дигар дорад. Вай чун моддаи пешоброн, арақовар ва шарбаташ бо равғани бодом ё зайтун барои мустаҳкамкунии мӯй истифода мешавад. Ҷӯшоб ва хамираи решаи мушхорро барои муолиҷаи тарбод. ниқрис ва бемориҳои пӯст истифода мебаранд. Тухми мушхор то % равған дорад.
Мущининская (ноҳияи Вожегод, Вологда)

Мущининская — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Вожегод, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Муъаллақот

Муъаллақот (арабии) — машҳуртарин навиштаҳо ва гуфтораҳои арабии пеш аз ислом дар шеъри фасеҳ аст. Қасоиди бисёр зебо, пурбор ва пурмаъно, ки ҳар як аз онҳо маънии вижае дар бар дорад. Гӯяндгони ин қасоид ба "Шуъарои-л-муъаллақоти-с-сабъ", яъне асҳоби муъаллақоти сабъ маъруф ҳастанд ва асҳоби муъаллақоти сабъ ҳафт тан аз шоъирони рӯзгори ҷоҳилияти араб (пеш аз мусулмон шудан) буданд, ки ҳар як қасидаи ғарро сурудаанд. Моҷарои овехтани ин ашъор аз девори Каъба иддаъои бедалелӣ аст ва ба далели инки ин иддаъо бисёр оҳангин ва хаёлангез аст, ба суръат машҳур шудааст ва ҳамин қасоид аст, ки дар "ас-свна"-и аҳли илм ба сабуъаи муаллақа ва муаллақоти сабуъ машҳур аст. 1 Гӯянд ваҷҳи тасмияи ин қасоид ба ал-муъаллақот аз онҷост, ки монанди гавҳари гаронбаҳо дар гӯшу зеҳни шунавандаи он муъаллақ мешудааст. Тафсир ал-Муъаллақот ном "ҳафт қасида" аз шоъирони фасеҳ ва балиғи араб аст, ки аз рӯйи тафохур бар дарвозаи Каъба овехта буданд, то содир ва вориди ҳар диёр мушоҳида намоянд. Араб бар он аст, ки дар аҳди ҷоҳилият ҳафт қасида аз ҳафт шоъири мақбули ҳамагон буд ва он ҳафт бар ҷамеъи ашъори дигар шоъирон раҷҳон дошт ва дар ҳақиқат, муаррифи рӯҳу нишоти ҳаёти араб буд. Аз ин рӯ, онҳоро навишта ва бар хонаи Каъба овехтанд ва бад-ин муносибат онҳоро "муъаллақот сабъ" ва гоҳ "сабъи тивол" номидаанд. Ҳамчунин, баъзе аз муаррихон ба "даҳ қасида" низ ишора намудаанд ва онро "муъаллақоти ъашр" номидаанд. Гӯянд: Аввалин касе, ки ин қасоидро ҷамъоварӣ намуд, Ҳаммод Ровия буд. Вай баъд аз ҷамъоварии қасоид, онҳоро "ал-қасоиди-с-сабъу-т-тивол" номид. Ҳамчунин гӯянд: Онҳоро "ал-муъалақаот" номид. Ривоят аст, ки вай гуфта ин ашъор зеботарин ашъорӣ аст, ки токунун араб гуфтааст ва араб даврон ҷоҳилият чунин қасоидиро "ал-муъаллақот ё ас-самут" меномидаанд. Адибону нависандагони араб бар онанд, ки ин қасоид дар асл "даҳ қасида" будааст, вале баъзе аз нависандагон ва китобҳо гоҳе номи қасидае овардаанд ва гоҳе номи қасидаи дигареро раҳо кардаанд, бино бар ин, дар кутуби қадима аз ҳафт қасида ном бурда шудааст, чунонки Ибни Калбӣ ва Ибни Абд Раббаҳ соҳиби китоби "Иқту-л-фарид" мегӯяд. Бино бар ин, дар кутуби қадима аз "сабъаи муъаллақот" ёд шудааст. Дар ин боб нависандагон дар ҳайрат афтодаанд, ба ин сабаб, ки касоне гуфтаанд "Сабъаи муъаллақот" ва касоне дигар навиштаанд "Ашраи муъаллақот". Ин қасоид борҳо чоп шудааст ва шарҳҳои бисёр бар онҳо навиштаанд ва ҳар қасида аз қасоиди муъаллақот шомили 81 то 100 байт аст. Муъаллақоти сабъ.
Муъминобод

Муъминобод — яке аз шаҳрҳои вилояти Хатлон, ва маркази ноҳияи Муъминобод мебошад. Таърих Аҳолӣ Нақлиёт Саноат ва истеҳсолот Кишоварзӣ.
Муъминобод (деҳа, н. Носири Хусрав)

Муъминобод — деҳа дар ҷамоати деҳоти Истиқлоли ноҳияи Носири Хусрав. Аз Муъминобод то маркази ҷамоат 6 км, то маркази ноҳия 11 км. Аҳолиаш 411 нафар, тоҷикон.
Муъмин Шарифзода

Муъмин Шарифзода (Шарифзода Муъмин Машокир; зод. 16 апрели 1965, ноҳияи Ашт) — иқтисоддон, доктори илмҳои иқтисод, профессор. Зиндагинома Мумин Машокир Шарифзода соли 1965 дар ноҳияи Ашт деҳаи Понғоз таваллуд шудааст. Соли 1991 Донишкадаи савдои советии кооперативии шаҳри Новосибирскро бо ихтисоси молшиносӣ ва ташкили савдои молҳои хӯрокворӣ, иқтисодчӣ хатм кардааст. Шарифзода Мумин Машокир тайи солҳои ба ҳайси коргари совхози Съезди ХУ- уми КПСС ноҳияи Ашт фаъолият бурдааст. Давоми солҳои дар сафи Қувваҳои мусаллаҳи Шӯравӣ хидмат кардааст. Солҳои донишҷӯи Техникуми кооперативии шаҳри Ленинобод; солҳои донишҷӯи Донишкадаи советии савдои кооперативии шаҳри Новосибирск; солҳои аспиранти Академияи кооперативии матлуботи Сибир; солҳои директори ҶММ "Шарбат"-и шаҳри Новосибирск буд. Солҳои ба вазифаҳои дотсенти кафедраи маркетинги Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон, солҳои мудири кафедраи тиҷорат ва ҳуқуқи Донишгоҳи давлатии тиҷоратии Тоҷикистон дар шаҳри Хуҷанд, солҳои ҷонишини директори ДДТТ шаҳри Хуҷанд фаъолият бурдааст. Аз соли 2008 то имрӯз ба ҳайси ректори Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон ифои вазифа намудааст. Профессор Шарифзода Мумин Машокир барои хидматҳои шоён бо медали "Хизматҳои шоиста" сарфароз гардонида шудааст. Ӯ бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 15 марти соли 2017 131 ректори Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон 1.
Муъминобод (деҳа, н. Вахш)

Муъминобод — деҳа дар ҷамоати деҳоти Ваҳдати ноҳияи Вахш. Аз Муъминобод то маркази ҷамоат аз 1 км камтар, то маркази ноҳия 24 км. Аҳолиаш 1096 нафар, тоҷикон.
Муъминобод (деҳа, н. Турсунзода)

Муъминобод — деҳа дар ҷамоати деҳоти Қаратоғи ноҳияи Турсунзода. Аз Муъминобод то маркази ҷамоат 13 км, то маркази ноҳия 20 км. Аҳолиаш 347 нафар, тоҷикон.
Мӯъмин Қаноат

Муъмин Қаноат (май 1932 ё 20 май 1932 1, ноҳияи Дарвоз, Вилояти мухтори Кӯҳистони Бадахшон — 18 май 2018, Душанбе) — шоир, ходими давлатӣ, Шоири халқии Тоҷикистон. Узви вобастаи Академияи илмҳои ҶТ, Дорандаи Ҷоизаи давлатии ИҶШС, Барандаи Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Абӯабдуллоҳ Рӯдакӣ.
Муъминободи Поён

Муъминободи Поён — деҳа дар ҷамоати деҳоти Карим Исмоилови ноҳияи Ваҳдат. Аз Муъминободи Поён то маркази шаҳр 8 км. Аҳолиаш 1370 нафар, тоҷикон.
Муъминободи Боло

Муъминободи Боло — деҳа дар ҷамоати деҳоти Карим Исмоилови ноҳияи Ваҳдат. Аз Муъминободи Боло то маркази шаҳр 9 км. Аҳолиаш 1417 нафар, тоҷикон.
Муъминҷон Абдуллоев

Муъминҷон Маҳмудҷонович Абдуллоев — омӯзгор - кимиёгар, муҳандис - металлург, номзади илмҳои техникӣ. Аълочии маорифи ҶТ. Зиндагинома Муъминҷон Маҳмудҷонович Абдуллоев 20 апрели 1957 дар шаҳри Самарқанд таваллуд шудааст. Хатмкардаи факултети кимиёи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон ва факултети металлургияи Институти политехникии Қазоқистон. Сармуҳандиси Институти кимиёи АИ ҶТ, электролизчӣ, устои баст, устои калон, технолог, муовини сардори сехи электролизи КВД "ШАТ", муовини директор, директори Коллеҷи металлургии Турсунзода, мудири шуъбаи маорифи ш.Турсунзода, директори литсейи президентии ш.Турсунзода, директори Коллеҷи металлургии Турсунзода (аз с. 2010 инҷониб). Ӯ Аълочии маорифи ҶТ буда, бо ифтихорномаҳои давлатӣ мукофотонида шудааст.
Муъоҳадаи адами таъарруз

Муъоҳадаи адами таъарруз — ба муоҳидаи байн ду ё чанд кишвар гуфта мешавад, ки дар он тарафайни муоҳида мутааҳҳид мешавад дар амалиётҳои низомӣ алайҳи якдигар ширкат накунанд. Лидз ва дигарон байни мафоҳими муоҳадаи адами таҷовуз ва муоҳадаи бетарафӣ тафовут қоил шудаанд ва мегӯяанд, ки дар паймони адами таҷовуз ба ин маъно аст, ки имзокунандагон ба ҳамдигар ҳамла нахоҳанд кард, вале дар муоҳадаи бетарафӣ тарафайн ҳеҷ иқдоми манфӣ ё ҳимояте аз нақзи манофеи тарафи дигар нахоҳанд кард. ин муоҳидот дар даҳаҳои 1920 ва 1930 бисёр маъмул буданд, вале пас аз Ҷанги ҷаҳонии дувум истифода аз онҳо коҳиш ёфт. Намунаи ин муоҳидот Паймони Молотов-Рибентроп аст, ки дар сол 1939 байни Шуравӣ ва Олмон имзо ва дар соли 1941 бо таҳоҷуми Олмон ба Шӯравӣ дар амалиёти Борборосса зери по гузошта шуд. Бино бар пажӯҳишҳо, эҳтимоли инки қудратҳои бузурги ҷаҳонӣ алайҳи кишварҳое, ки бо онҳо қарордоди адами таҷовуз доранд, иқдоми низомӣ анҷом бидиҳанд, аз эҳтимоли амалиёти низомӣ алайҳи кишварҳое, ки бо он ҳеч иттиҳоде надоранд, бештар аст. Ҳамчунин Қайдҳо.
Муъоз ибни Муслим

Муъоз ибни Муслим — фармондеҳи низомии эронитабор ва волии Хуросон дар замони хилофати Аббосиён ва яке аз ҷонибдорони Абумуслими Хуросонӣ.
Муъминов Муҳаммадҷон

Муҳаммадҷон Муъминов (1.05.1901, шаҳри Марғилон – 2.04.1976, шаҳри Душанбе) — мутриб, навозанда (дутор, ғижжак) ва оҳангсози тоҷик. Ходими Хизматнишондодаи санъати ҶШС Тоҷикистон. Зиндагинома Муҳаммадҷон Муъминов касби дутору ғижакнавозиро аз устодони ин пеша омӯхтааст. Солҳои 1921-24 дар ҳайати отряди савораи Қӯқанд зидди босмачиён мубориза бурда, баъди хидмат дар соҳаи санъат кор кардааст. Солҳои 1933-1938 сардирижёр ва роҳбари мусиқии Театри давлатии академии драмаи ба номи А. Лоҳутӣ, 1938-1942 сардирижёри оркестри созҳои халқии Кумиати давлатии радиои тоҷик, 1942-1960 роҳбари мусиқии ансамбли созҳои халқии Филармонияи давлатии Тоҷикистон ва 1960-1962 дутору ғижакнавози оркестри созҳои халқии тоҷик шуда кор кардааст. Аз соли 1962 то вафоташ нафақагири шахсӣ. Эҷодиёт Сурудҳои эҷодкардаи Муъминов – "Ташаккур" (Б. Раҳимзода), "Эй санам акси туро." (Турсунзода), "Булбулон" (Лоҳутӣ), "Душмани шапарак" (Суҳайлӣ) ва ғайра; савту навоҳои созӣ: "Озод", "Табрик", "Ғунча", "Сайри гул", "Садои дутор", "Рақси дилбар", "Рақси шодӣ" ва ғ. аз қабили онҳоянд. Бо ордени "Нишони Фахрӣ", медалҳо ва Грамотаи Фахрии Президиуми Совети Олими ҶШС Тоҷикистон мукофотонида шудааст.
Муътабар Шарипова

Муътабар Забеҳуллоевна Шарипова (12.06.1977) шаҳри Хуҷанд, вилояти Суғд) — олима, омӯзгор, номзади илмҳои филологӣ, дотсент. Зиндагинома Соли 1999 Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуровро хатм кардааст.
Муътабар Оқилова

Муътабар Аҳмадҷоновна Оқилова (20.08.1957) ноҳияи Ғафуров, вилояти Суғд) — олима, омӯзгор, номзади илмҳои филологӣ. Зиндагинома Соли 1978 Институти педагогии ба номи С.М. Киров, факултети таъриху филологияи тоҷик хатм кардааст. Ихтисос муаллими забон ва адабиёти тоҷик.
Муяссар Рафиева

Муяссар Ғаффуровна Рафиева (23 июли 1953, Душанбе, ҶШС Тоҷикистон) — биолог, номзади илмҳои биологӣ, дотсент. Зиндагинома Солҳои дар Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин таҳсил намудааст. Солҳои ассистенти кафедраи физиологияи рустаниҳои донишгоҳи мазкур буд. Солҳои аз рӯи ихтисоси физиологияи рустаниҳо дар аспирантура таҳсил кардааст. Солҳои лаборанти калони Маркази ҳисоббарории Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин, ассистент, муаллими калон ва дотсенти кафедраи ботаникаи факултети биологияи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко буд. Фаъолияти илмӣ Муаллифи зиёда аз 40 асару мақолаҳои илмӣ мебошад. Дар масъалаҳои омӯзиши оромии тухми зироатҳои меваашон чормағз ва муайян намудани хусусиятҳои физиологии пухтарасии тухми пахта корҳои илмиву тадқиқотӣ бурдааст.
Муяссар Аминова

Муяссар Узоқовна Аминова (19.06.1946, ш. Сталинобод (ҳоло – Душанбе) — ҳунарпешаи театр ва синамо, соҳибкор. Зиндагинома Муяссар Аминова дар студияи ба номи Миттелмани ш. Душанбе таҳсил намудааст (1964–1967). Фаъолияти кориаш аз ҳунарпешаи ТДАДТ ба номи А. Лоҳутӣ оғоз ёфтааст (1964–1967–1975). Солҳои 1968–70 ба кори Театри халқии ш. Кӯлоб гузаштааст. Дар чандин спектаклҳои ин театрҳо нақшҳои ҷолиб офаридааст. Дар филми "Оромӣ намешавад"-и Б. Долинов киностудияи Тоҷикфилм нақши телефончӣ, дар филмҳои "Замони осоишта", нақши Азиза ва "Ҳасани аробакаш"-и Б. Кимёгаров, нақши Садаф, дар филми "Нисо"-и Марат Орифов, нақши муаллима Марямро бозидааст. Солҳои 1975–1990 ба кори Комбинати трикотажи "Зайнабибӣ" гузашта, аввал шогирд ва баъд мудири сех, соли 1995–1997 сардори Иттиҳодияи манзилу коммуналии заводи арматураи ш. Душанбе шуда кор кардааст. Аз соли 1998 – соҳибкор. Соҳиби 1 фарзанд.
Муғулистон (хонот)

Муғулистон — як хониест, ки аз ҷониби қисмати шарқии хонии Ҷағатой дар соли 1334 тақсим шуданаш ба вуҷуд омадааст. Он одатан нисфи ҷануби вилояти мухтори Шинҷон, ки гоҳо Туркистони Чин номида мешавад ва як қисми шарқии Қазоқистони имрӯза, Қирғизистон ва Узбекистонро фаро гирифтааст.
Муғулони Боло

Муғулони Боло — деҳа дар ҷамоати деҳоти Амондараи ноҳияи Панҷакент. Аз Муғулони Боло то маркази шаҳр 23 км. Аҳолиаш 1050 нафар, тоҷикон.
Муъҷизаосо: Афсонаи Момохолак ва Гурбаи Сиёҳ

"Муъҷизаосо: Афсонаи Момохолак ва Гурбаи Сиёҳ" — силсилафилми тасвирии абарқаҳрамонӣ аст, ки тавассути студиёҳои и сохта шудааст. Шахсиятҳои аслии ин достон шомили ду навҷавони порисӣ ба номҳои Маринетте Дупен-Чен (-) ва Адриен Агресте, ки ба тартиб бо истифода аз муъҷизаосои худ ба абарқаҳрамонон Момохолак ва Гурбаи Сиёҳ табдил мешаванд то аз шаҳр дар баробари Арбоби Бадӣ муҳофизат кунанд. Ин филми тасвирӣ ҳамакнун ба беш аз 30 забони зиндаи ҷаҳон дубла шуда ва ба навбат дар кишварҳои мухталиф дар ҳоли пахш мебошад, ҳамчунин дар шабакаи маъруфи низ пахш мешавад. Гуфта шудааст фасли чаҳоруми ин маҷмӯъа дар тирамоҳи соли 2020 мунташир хоҳад шуд.
Муғулистон

Муғулистон кишварест дар Осиё. Бо Русия ва Ҷумҳурии Халқии Чин ҳамсарҳад аст. Таърих Сиёсат ва ҳукумат Бахшбандии кишварӣ Ҷуғрофия Иқтисод Аҳолӣ Фарҳанг ва маориф Пайвандҳо Эзоҳ Озарбойҷон Арманистон Афғонистон Бангладеш Баҳрайн Бруней Бутан Тимори Шарқӣ Ветнам Гурҷистон Миср Исроил Ҳиндустон Индонезия Урдун Ироқ Эрон Яман Қазоқистон 4 Камбоҷа Қатар Қибрис Қирғизистон Ҷумҳурии Халқии Чин ҶХДК Кувайт Лаос Лубнон Малайзия Малдив Муғулистон Мянма Непал Иморот Умон Покистон Русия 4 Арабистони Саудӣ Сингапур Сурия Тоҷикистон Таиланд Туркманистон Туркия 4 Ӯзбекистон Филиппин Шри-Ланка Кореяи Ҷанубӣ Ҷопон Кишварҳои эътрифнашуда ва қисман эътирофшуда: Абхазия Озод-Кашмир Кишвари Ва Вазиристон Курдистони Ҷанубӣ Курдистони Ғарбӣ Ҷумҳурии Чин Қаробоғи Кӯҳӣ Давлати Фаластин (қаламрав Минтақаи Газа ва Соҳили ғарбии дарёи Урдун) Қибриси Шимолӣ Давлати Шан Осетияи Ҷанубӣ қаламравҳои тобеъ: Акротири ва Декелия Қаламрави Бритониё дар Уқёнуси Ҳинд (арх. Чагос) Ҳонконг (Сянган) Макао (Аомынь) Қисман дар Аврупо ё пурра дар Осиё, вобаста ба марз. Ҳамчунин дар Африқо. Ҳамчунин дар Уқёнусия. 4 Ҳамчунин дар Аврупо.
Муғулон

Муғулон — деҳа дар ҷамоати деҳоти Гулистони ноҳияи Рӯдакӣ. Аз Муғулон то маркази ҷамоат 1 км, то маркази ноҳия 21 км. Аҳолиаш 1531 нафар, тоҷикон.
Сафобахш (деҳа, н. Панҷакент)

Сафобахш (то 2017 — Муғулони Поён, Муғулон 1) — деҳа дар ҷамоати деҳоти Амондараи ноҳияи Панҷакент. Аз Сафобахш то маркази шаҳр 22 км. Аҳолиаш 375 нафар, тоҷикон.
Муқаддами Муҳсин Вазирӣ

Муқаддами Муҳсин Вазирӣ ва Осорхонаи ҳунарҳои модерни Ню-Йорк ба намоиш гузошт. Китобе бо номи "Шеваи тарроҳӣ" навиштааст, ки чандин бор чоп шудааст. Бархе аз осораш дар Осорхонаи ҳунарҳои модерни Ню-Йорк, Кохи Ниёварони Теҳрон ва Музейи ҳунарҳои муосири Теҳрон нигаҳдорӣ мешаванд.
Муғулистони дохилӣ

Муғулистони дохилӣ — яке аз нояҳияҳои мухтори Ҷумҳурии Халқии Чин аст, ки дар Шимоли кишвар воқеъ аст. Маркази маъмурии ноҳия — шаҳри Хух-Хото. Масоҳат — 1 181 104 км (Ҷойи 2-ум аз рӯи масоҳат), ки 12 % ҳудуди Чин аст, аз рӯи ҳаҷми масоҳат ба масоҳати якҷояи Фаронса ва Олмон баробар аст. Аҳолӣ — 24 706 321 нафар (Ҷойи -ум байни воҳидҳои маъмурии сатҳи вилоятии Чин). Таъсиёбӣ декабри соли 1949. Таърих Бахшбандии кишварӣ Иқтисодиёт Аҳолӣ Муғулистони дохилӣ — минтақаи сермиллати Чин мебошад, 49 миллатро дарбар мегирад. Аксарияти аҳолиро — ханҳо 18 465 586 наф., 79,17 % ташкил медиҳанд. Муғулҳо — 3 995 349 нафар, 17,13 % аҳолии Муғулистони дохилиро дарбар мегиранд. Фарҳанг Ҷозибаҳои гардишгарӣ Дин Пайвандҳо.
Муқаддас (деҳа, н. Темурмалик)

Муқаддас — деҳа дар ҷамоати деҳоти Саидмуъмин Раҳимови ноҳияи Темурмалик. Аз Муқаддас то маркази ҷамоат 30 км, то маркази ноҳия 20 км. Аҳолиаш 84 нафар, тоҷикон.
Муқадас Маҳмудов

Муқадас Маҳмудов - ҳунарпешаи театр ва коргагардони филми шӯравӣ. Зиндагинома 20 феврали 1926 дар Сталинобод (ҳозира Душанбе) таваллуд шудааст. Муқадас Маҳмудов 18 апрели соли 1991 вафот кардааст. Филмшиносӣ Филмҳои бадей Ҳунарпеша.
Муқаддас Эгамбердиева

Муқаддас Холиқовна Эгамбердиева (16.06.1982) ноҳияи Ғафуров, вилояти Суғд) — олим, омӯзгор, номзади илмҳои педагогӣ, дотсент. Зиндагинома Соли 2007 Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров хатм кардааст.Ихтисос омӯзгори синфҳои ибтидоӣ.