ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Гаструла

Гаструла (нав:, аз — меъда, батн) — яке аз давраҳои рушди ҷанинии мавҷудоти серҳуҷайра. Дар давраи гаструла ҷанин девораи дуқабата (берунӣ — эктодерма, дохилӣ — эндодерма) ва ҷавф (гастротсел) дорад, ки ба тавассути сӯрохӣ — бластопор ба муҳити беруна алоқаманд аст. Сараввал ба таркиби энтодерма ва гоҳе эктодерма маводди баргаки васатӣ — мезодерма низ дохил мешавад. Дар интиҳои гаструлятсия мезодерма ба қабати мустақил ҷудо гашта, девораи ҷанин аз дуқабата ба сеқабата табдил меёбад. Гузариш аз бластула ба гаструла дар ҳайвонот ба тарзи гуногун сурат мегирад. Дар давраи гаструла дар баргакҳои ҷанинӣ баъзе дигаргуниҳо падид меоянд. Ҷанини бисёр ҳайвонот давраи гаструларо дар тухмпарда ё ҷисми модар паси сар мекунад; гаструлаи баъзе ҳидраҳо кирмина буда, ҳаёти озод ба сар мебарад. Баъзан аломатҳои нисбатан умумӣ низ аз ҳамдигар фарқ мекунанд, мас., гаструлаи моҳиҳои устухондор гастротсел ва гаструла-и баъзе рӯдаковокҳо бластопора надорад. Мавҷудияти давраи гаструла-ро дар рушди ҳамаи мавҷудоти серҳуҷайра олимони рус А. О. Ковалевский ва И. И. Мечников кашф карда, бо ҳамин ягонагии пайдоиши ҳайвонотро исбот намудаанд.
Гатито Фернандес

Роберто Жуниор Фернандес Торрес (марти 1988, Асунсион, Парагвай) — футболбози парагваӣ, дарвозабон.
Пизишкии гувориш

Пизишкии гувориш 1, гастроэнтерология (аз, — меъда + — рӯда + — илм) — фасли бемориҳои дарунӣ, ки сохт, вазифа, бемории узвҳои ҳозима, усулҳои ташхиси беморӣ, табобат ва пешгирии онҳоро меомӯзад. Таърих Бемориҳои аъзои ҳозима аз қадим маълуманд. Буқрот доир ба парҳезшифоӣ ақидае баён карда буд, ки он дар инкишофи пизишкии гувориш аҳаммияти бузурге дошт. Яке аз фаслҳои "Қонун"-и Абуалӣ ибни Сино ба меъда ва ҳолатҳои он бахшида шудааст. Дар он дар бораи бемориҳо ва хуншории сурхной, мизоҷи меъда, офатҳои меъда, ки ғайримизоҷианд, бадмизоҷӣ, дард ва нотавонии меъда, офатҳо ва заъфи гувориш, дуруштӣ ва сахтии меъда, хун қай кардан маълумоти ҷолиб мавҷуд мебошад. Абуалӣ ибни Сино дар робита ба ҳолати ҷигар низ бисёр масъалаҳои муҳиммеро шарҳ додааст. Ақидаҳои ӯ дар баёни ташреҳи ҷигар, бемориҳои ҷигар ва дармони онҳо, чизҳои барои ҷигар музир, заъф ва суддаҳои ҷигар, сабабҳои хурдии ҷигар ва ғ. то имрӯз моҳияти хешро гум накардаанд. Пизишкии гувориш ҳамчун илм дар натиҷаи таҳқиқоти олимони утришӣ К. Рокитанский, фаронсавӣ Ш. Крювеле ва дигарон ва борик барои таҳқиқи амиқи фаъолияти меъда ва бемориҳои роҳҳои талха шароити мусоъид фароҳам омад. Рушду инкишофи усулҳои рентгенологӣ барои муқаррар сохтани иллатҳои аъзои ҳозима мусоидат намуданд. Корбасти усулҳои таҳқиқи асбобӣ, яъне гастроскопия, эзофагоскопия, лапароскопия, ректороманоскопия, радиоиндикатсия, колоноскопия, радиотелеметрия ва ғ. имкониятҳои ташхисотро дар соҳаи пизишкии гувориш афзун намуданд. Дар пешрафти пизишкии гувориш саҳми олимони рус ва шӯравӣ — И. П. Павлов, С. П. Боткин, М. П. Кончаловский, М. И. Певзнер, А. Л. Мясников, Е. М. Тареев, Н. В. Коновалов, А. С. Логинов, В. Т. Ивашкин ва дигарон низ назаррас аст. Дар Тоҷикистон Дар Тоҷикистон пизишкии гувориш ба маънои ҳақиқӣ баъд аз ташкили пажӯҳишгоҳи махсус, ки дар Иттиҳоди Шӯравӣ нахустин буд, ташаккул ёфтааст. Соли 1965 дар заминаи шуъбаи болинии Пажӯҳишгоҳи пизишкии кишварӣ Пажӯҳишгоҳи улуми гувориш таъсис дода шуд. Олимони он бисёр масъалаҳои улуми гуворишро мавриди таҳқиқ қарор доданд. Бо кӯшиши гепатологҳои ҷумҳурӣ усули биопсияи сӯзании ҷигар ба роҳ монда шуд, ки комёбии бузург буд. Саҳми пизишкони гувориши тоҷик дар таҳқиқи иллати ҷигар ва бемориҳои вирусии он, майзадагӣ, бемории санги талхадон, бактерияи ва амрози қисми болоии аъзои ҳозима низ арзанда аст. Дар бемористонҳои шаҳрҳои Душанбе, Хуҷанд, Истаравшан, Кӯлоб, Норак, Регар ва ғ. шуъбаҳои махсуси гувориш фаъолият доранд. Дар ҷумҳурӣ аз соли 1990 маҷаллаи вижаи пизишкии гувориш ба табъ мерасад.
Гатина, Роза Фаттоҳовна

Гатина Роза Фаттоҳовна (8.3.1953, шаҳраки Навободи ноҳияи Ғарм) — кимиёдон, доктори илмҳои кимиё, профессор. Зиндагнома Хатмкардаи УДТ. Омӯзгори омӯзишгоҳи касбҳои техникии 1 шаҳри Душанбе, лаборант, ходими хурди илмӣ ва ходими калони илмии Институти химия, сарвари заводи таҷрибавии ҳамин муассиса, профессор Институти кимиёи технологии шаҳри Чимкенти Ҷумҳурии Қазоқистон, корманди илмӣ, ҷонишини директор ва директори Институти таҳқиқоти илмии маводди кимиёии шаҳри Қазони Ҷумҳурии Тотористон (аз 2000). Г. оид ба кимиёи гидридҳо, роҳҳои бозёфти гидриди алюминий пажӯҳиш анҷом додааст. Муаллифи зиёда аз 90 китобу мақолаи илмист. Осор.
Гатка (ноҳияи Новозибков)

Гатка — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Новозибков, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Гаттерия

Гаттерия, ё туатара — ягона ҷонвари хазандаи қадимӣ. Ҳамҷинсони гаттерия дар давраи триас (тақр. 225 млн сол қабл) зиндагӣ кардаанд. Мансуби зерсинфи хазандаҳои минқорсар аст. Муҳраҳои аррапушти гаттерия амфитселӣ (аз ду ҷониб фурӯрафта) буда, ду ҷуфт чуқураки чакка ва ду ҷуфт камонаки ҷумҷума дорад. Устухони чоркунҷаи ҷумҷумаи гаттерия беҳаракат аст. Гаттерия дар дил ҷавфи варидӣ (чун моҳиҳо) дошта, зоҳиран калтакалоси азими калонсару панҷадорро мемонад. Дарозиаш то 76 см. Дар тахтапушт ва думи гаттерия аз пулакчаҳои секунҷа шонаи секунҷаи начандон баланд рӯидааст. Рангаш зарди сабзтоб. Гаттерияҳо то омадани аврупоиҳо дар ҷазираҳои Зеландияи Нав бисёр буданд. Ҳоло фақат дар мамнуъгоҳҳои 13 ҷазирачаи халиҷи Пленти мавҷуданд. Гаттерия дар зери замин то умқи 1 м зиндагӣ мекунад. Ҷонвари шабгард буда, ҳашарот ва дигар ҳайвонҳои бемуҳраро мехӯрад. Моҳи январ ҷуфт шуда, октябр – декабр модинааш 8–15 дона тухм мегузорад. Инкишофи ҷанин 12–15 моҳ давом мекунад. Дар 15–20-солагӣ ба балоғат мерасад. То 100 сол (дар шароити сунъӣ то 50 сол) умр мебинад. Қаблан ақидае роиҷ буд, ки гаттерияҳо фақат як навъ доранд, вале соли 1989 профессор Университети Виктория (Веллингтон) Ч. Догерти дар ҷазираи Бразер навъи дигари он – туатара (.)-ро ошкор сохт. Ба Китоби сурхи байналмилалии ҳифзи табиат дохил карда шудааст.
Гаубарува

Гаубарува, Гобрия — яке аз сипаҳсолорон ва давлатмардони аҳди Куруши Кабир (то м.), Камбуҷия (то м.) ва Дорои (то м.). Падари Мардуния ҳамсафи Хашиёршоҳ (то м.) Зиндагинома Насабаш ба хонадони бонуфузи патейхориҳои Порс мерасад. Ҳангоми лашкаркашии Куруши Кабир ба Бобил сипаҳсолори ҷабҳаи пешсаф буда, баъди фатҳи шаҳрҳои Сиппар сарфармондеҳии сипоҳиёни найзадорро ба уҳда дошт. Мутобиқи маълумоти Катибаи Бесутун соли 520 то м. ошӯби мардуми Эломро саркӯб намуд. Соли 514 то м. ҳангоми лашкаркашии Дорои ба самти шимолии баҳри Сиёҳ қувваҳои низомии Ҳахоманишиёнро дар муборизаи зидди скифҳо роҳбарӣ мекард. Дар муҷассамаи Нақши Рустам аз паҳлуи чапи Дорои назди тахти шоҳаншоҳ мақом дорад. Писари Г. — Мардоний ҳангоми лашкаркашии Хашиёршоҳ ба Юнон (соли 480 то м.) сарфармондеҳи сипоҳиёни пиёданизом буд.
Гаула (дарё)

Гаула ((-)) — номи дарёе аст, ки дар давлати Норвегия равон аст.
Гаубитса

Ҳаубитса — тӯпи артиллерӣ, ки барои оташфишонӣ аз мавқеъҳои пӯшида (таҳти кунҷи то 700) таъйин гардидааст. Таърих Гаубитса садаи дар Аврупои Ғарбӣ, миёнаҳои садаи дар Русия пайдо шуда, гафунитса ном доштааст. Дар ҳолатҳои муҳосира артиллерияи қалъаҳоро бо гаубитса мусаллаҳ мекарданд. Аз садаи шурӯъ карда дар майдонҳои ҷанг гаубитсаҳои сабукро истифода мебурданд. Аз миёнаҳои садаи артиши рус бо гаубитсаи милаш дарозкардашуда — "аспи якшоха" (ҳайвони афсонавӣ) мусаллаҳ гардид. Дар ҷангҳои якум ва дуввуми ҷаҳонӣ ҳамаи артишҳо аз гаубитса васеъ истифода бурданд. Ҳоло артиллерияи артишҳо бо гаубитсаҳои муосир мусаллаҳанд. Қутр (калибр)-и мили гаубитсаи муосир мм буда, аз он дар як дақ. ба масофаи 30 км то 10 бор тир холӣ кардан мумкин аст. гаубитса худгард ва кашидабаранда мешавад. Тӯпе, ки хусусияти гаубитсаро дар худ омезиш медиҳад, гаубитса-тӯп ё тӯп-гаубитса ном дорад.
Гаудапада

Гаудапада (тахминан дар ҳудуди байни асрҳои 7-8 зистааст) — мутафаккири муаллифи нахустин тафсири муназзами адвайта-веданта. Устоди Говинда, ки Шанкара дар назди ӯ таълим гирифта буд, ба шумор меравад. Асари асосии Гаудапада "Мандукя-карика" аз 4 фасл иборат аст. Фасли аввал фарогири баёни мухтасари матни Упанишада буда, дар он 4 ҳолати шуур шарҳ дода шудааст. Дар фасли дуввум роҷеъ ба воқеият надоштани ашёе, ки дар хоб эҳсос мешаванд ва дар қиёс бо ин мавҳум будани ҳамаи ашёе, ки дар бедорӣ дарк мешаванд, сухан меравад. Гаудапада ба шабоҳати куллии ҳолатҳои бедорӣ ва хоббинӣ исрор меварзад. Фасли севвум аз баёни мавқеи муайян ва равшани Адвайта: Воқеияти ягона будани Атман-Браҳман ва хаёл будани ғайри он иборат аст. Гаудапада ба омӯзиши аҷата-вада, яъне, таълимоти тавлиднашавандагӣ пардохтааст. Дар фасли чаҳорум Гаудапада ба баёни воситаҳое пардохтааст, ки тибқи андешаи ӯ, бо ёрии онҳо метавон ва бояд аз хаёли дугонагӣ раҳоӣ ёфт. Дар ин китоб Гаудапада ҳамчунин муҳимтарин мавзӯъҳои адвайта-веданта: айнияти атман ва браҳман, майя, ҳикмат (ҷняна) ҳамчун омили раҳоӣ, донистанашаванда будани зоти мутлақ ва ғ.-ро мавриди таҳлил қарор додааст. Бисёр андешаҳои Гаудапада ба таълимоти буддоӣ монандӣ дошта, буддоия (хусусан мантиқи манфии мадҳямика) ба ӯ таъсири зиёд расондааст.
Сэмюэл Гаудсмит

стипендияи Гуггенҳайм узви Ҷамъияти физикии Амрико Сэмюэл Абраҳам Гаудсмит (июли 1902, Гаага — 4 декабри 1978, Рино, Невада) — физикдон и амрикоӣ. Узви Академияи илмҳои миллии ИМА. Зиндагинома Хатмкардаи донишгоҳҳои Лейден ва Амстердам. Солҳои 1927-46 дар Университети Мичиган дарс додааст. Проф. Университети Нортуэстерн. Сэмюэл Абраҳам Гаудсмит доктори фахрии Институти Кейза, доктори Ун-тҳои Чикаго ва Юти, доктори фахрии Университети шимолу ғарб буд. Барои хидматҳои шоён дар соҳаи физика бо орденҳои империяи Британия, Оранж-Нассау ва медалҳои ба номи Карл Каптон, "Озодӣ", ба номи Макс Планк сарфароз гардидааст.
Гатиха (ноҳияи Камешков)

Гатиха — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Камешков, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.
Гауко (футболбоз)

Луис Карлос Тоффоли 17 Март 2016, Кануас, Бразилия) — футболбози бразилӣ, ҳамлагари марказӣ, муррабӣ.
Ҳаусманит

Гаусманит 2+ 2 3+ 4 — минерал аз гурӯҳи шпинел, формулаи кимиёиаш 2+23+ 4. Таркибаш 62% ва 38,0% О 2 иборат буда, ҳамчунин ва 2 дорад. Сингонияаш тетрагонӣ. Сохтори кристаллҳояш ба сохтори шпинел монанд аст. Агрегатҳояш маъмулан массаҳои тӯдаии донадор буда, баъзан кристаллҳои тетрагонии ба кристаллҳои браунит монанд ҳосил мекунад. Рангаш сиёҳи қаҳваӣ. Ранги хокааш сурхи моил ба бӯр. Ҷилои сатҳи тозааш алмосӣ ё нимфилиззӣ. Сахтиаш 5-5,5. Зудшикан. Вазни хоссаш 4,7-4,9. Гаусманит дар натиҷаи дигаргуншавии захираҳои таҳнишини манган, дар шароити нарасидани оксиген ба вуҷуд меояд. Ҳамроҳи браунит, манганит ва дигар минералҳои мангандор вомехӯрад. Дар шароити сероксиген фарсоиш ёфта, ба псиломелан ва пирозолит мегузарад. Захираҳои саноатиаш дар кони рагаҳои гармобии Спалск (Нижний Тагил), кони маъданҳои дигаргуншудаи таҳнишинии Қараҷол (Қазоқистон), Инфелд (Олмон) мавҷуд аст. Гаусманит минералест, ки аҳаммияти саноатӣ дорад ва бо дигар ҷинсҳои кӯҳии мангандор барои истеҳсоли чӯян ва навъҳои махсуси пӯлод истифода мешавад.
Гаусторийҳо

Ҳаусторийҳо (— нӯшанда) — ҷиҳози макандае, ки рустаниҳо ба воситаи он аз тана ё узвҳои наздиктари рустании дигар маводди ғизоиро меҷабанд.
Гаусс

Гаусс — воҳиди индуксияи магнитӣ дар системаи воҳидҳои сантиметр-грамм-сония СГС (системаҳои Гаусс ва сантиметр-грамм-сония-метр СГСМ). Ба шарафи олими олмонӣ Карл Фридрих Гаусс номида шудааст. Ишорааш Гс. 1 Гаусс ба индуксияи майдони магнитии якҷинсае баробар аст, ки дар он ба ноқили мустақими яксантиметрии нисбат ба вектори индуксияи майдон амудӣ ҷойгиршуда (ҳангоми аз он ҷорӣ будани ҷараёни баробар ба 1 воҳиди ҷараёни СГСМ) қувваи баробар ба 1 дин таъсир мерасонад. Гауссро инчунин индуксияи магнитие шумурдан мумкин аст, ки ҳангоми он аз буриши масоҳаташ 1 см 2 (ки ба самти хатҳои индуксия амудӣ мебошад) сели магнитии 1 максвелл мегузарад. Таносуби байни воҳидҳои индуксияи магнитӣ дар системаҳои воҳидҳои СГС ва системаи воҳидҳои байналмилалӣ СИ чунин аст Гс104 Тл. Дар амалия воҳиди килогаусс (1000 Гс)-ро низ истифода мебаранд.
Гач

Гач — масолеҳи бинокорӣ, ки дар натиҷаи зери ҳарорати баланд сӯзондани гипс ҳосил мекунанд. Маҳлули гачи кӯфтаро ба осонӣ ба шакли дилхоҳ даровардан мумкин аст, ки он фаврӣ сахту хушк мешавад. гачи хушкшуда ранги сафеди мақбул мегирад. Беҳтарин навъи гачро "гулгач" мегӯянд. Дар санъати меъморӣ гач аз ибтидои м. ба сифати масолеҳи гилкорӣ, андова ва ороиш ва ғ. истифода мешавад. Нигаред низ Эзоҳ Адабиёт.
Гахани (ноҳияи Эхирит-Булагат, Иркутск)

Гахани — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Эхирит-Булагат, ки дар вилояти Иркутск қарор дорад, дохил мешавад.
Таджики (китоб)

Гафуров Б.Г.. — Москва. — Наука, 1972. — С. 658. Таджики - китоби Тоҷикони академик Бобоҷон Ғафуров ба забони русӣ мебошад. Китоби мазкур ба забони тоҷикӣ дар солҳои 70 - 90-уми асри якчанд маротиба нашр гардида ба забони инглисӣ ва забони порсӣ дар асри баргардон шудааст. Мундариҷа Бобоҷон Ғафуров дар асар таърихи кишварро аз давраи сохти ибтидоӣ - қабилавии Осиёи Миёна то давраи навин (мобайнҳои қарни ХУ)-ро таҳлилу шарҳ медиҳад. Ҳаёти қавму халқиятҳои гуногуни сокини минтақа, инчунин аҷдодони тоҷиконро дар давраи рушди муносибатҳои ғуломдорӣ, сарнавишти таърихии тоҷиконро дар давраи бавуҷудоии муносибатҳои феодалӣ ва пойдории сохти феодалӣ, ҷараёни баохиррасии ташаккули халқи тоҷик ва давлатдории он, дараҷаи рушди фарҳанг, иқтисодиёт ва ҷамъияти синфии минтақаро дар асрҳои миёна инъикос менамояд. Ба инҷо ҳам нигаред Таълифоти китоби Тоҷикон Донистаниҳо Китоби Гафуров Б.Г. Таджики. Древнейшая, древняя и средневековая история – М.: Наука, 1972. – 658 с.дар Китобхонаи миллии Тоҷикистон маҳфуз аст. 1 Пайванди беруна.
Ҳафний

Ҳафний — унсури химиявӣ, рақами атомиаш 72 буда бо рамзи ишора карда мешавад 4. Дар ҷадвали даврии ҳозира замон, Ҳафний дар блоки ва дар 4-ум гурӯҳи элементҳо ҷойгир мебошад. 5 Хосиятҳо Физикӣ Химиявӣ Атомӣ Изотопҳо Мавҷудият дар табиат Таърих Кашф Номгузорӣ Пайвандҳо Эзоҳ Адабиёт Ҳаволаҳои беруна.
Гачабозӣ

Гачабозӣ, качабозӣ, каҷабозӣ — навъе аз бозиҳои бачагона. Рафти бозӣ Ширкаткунандагони гачабозӣ паҳлуи ҳам ҳалқае ороста, як нафарро сардор интихоб мекунанд. Барои шурӯи бозӣ ангуштарӣ, тугма ё сангпорае даркор аст, ки онро "гача" меноманд. Сардор дар мобайни ҳалқаи бозигарон истода, гачаро ба дасти яке аз бачагон медиҳад ва "Дастҳо боло!" гӯён амр мекунад. Ҳама дастҳоро боло мебардоранд. Сардор фармон медиҳад, ки дастҳояшонро сӯйи пушт баранд. Бо шумориши "Як!", "Ду!" бачаҳо дастони худро аввал ба паҳлу ва баъд ба пушт бурда пинҳон мекунанд. Сардор аз онҳо мепурсад, ки "Гача дар дасти кист?". Бачаҳо бо як овоз ҷавоб медиҳанд, ки "Гача дар дасти ман аст! Дар кадомин дасти ман аст?". Бачаҳо дар ин лаҳза бо ҳам зич шуда, гачаро даст ба даст мегардонанд ва кӯшиш мекунанд, ки сардор дар дасти кӣ будани гачаро пай набарад. Ҳамин тариқ, бозӣ то гачаро пайдо кардани сардор давом мекунад. Нафаре, ки гачаро аз даст афтонад, аз бозӣ хориҷ мешавад. Агар гача аз дасти касе пайдо шавад "гача гул кард" мегӯянд ва ӯро сардор таъйин карда, бозӣ аз нав оғоз меёбад. Аз ин бозӣ ибораи фразеологии "кача гул кард" ба радифи зарбулмасалҳо ворид шуда, дар мавриди фош гардидани сирр (роз) ё ёфт шудани чизе, ашёе истифода мешавад. Дар адабиёт Дар адабиёти бадеӣ низ ин образ васеъ ба кор рафтааст: Ҳангомаи шаб гузашту шуд қисса тамом, Толеъ ба кафам яке наандохт кача. Рӯдакӣ Гачабозӣ аз саргармиҳои хуби наврасон буда, ба чобукию ҳушёрию зиракии онҳо мусоидат мекунад.
Гаутенг

Гаутенг (Ҳаутенг; 4; сесото..) — яке аз музофотҳои Ҷумҳурии Африқои Ҷанубӣ. Он соли 1994 пас аз ислоҳоти маъмурӣ ташкил карда шуд. Гаутенг музофоти аз ҷиҳати иқтисодӣ мутараққӣ дар Африқои Ҷанубӣ мебошад. Аз рӯи ҳудуд, он дар ҷои охирин қарор дорад (1,4% кишвар). Маркази маъмурии вилоят шаҳри Йоханнесбург аст. Ҷуғрофия ва иқлим Гаутенг ягона музофот дар кишвар аст, ки соҳили наздисарҳадӣ ё марз бо дигар кишварҳо надорад. Бо музофотҳои Фри-Стейт (дар ҷануб), Шимолу ғарб (дар ғарб), Мпумаланга (дар шарқ) ва Лимпопо (дар шимол) ҳамсарҳад мебошад. Сарҳади ҷанубии Гаутенг қад-қади дарёи Ваал мегузарад. Қисми зиёди қаламрав дар баландкӯҳи Велд (тақрибан 1500 м аз сатҳи баҳр) ҷойгир аст. Қаторкӯҳҳои ва теппаҳои кӯҳҳои Магалисберг ва Витватерстарнд байни Претория ва Йоҳаннесбург қад кашиданд. Иқлими минтақа субтропикӣ аст, аммо аз баландии сатҳи баҳр сахт вобаста аст. Дар Претория (1300 м аз сатҳи баҳр) ва Йоханесбург (1700 м), ҳаво хеле сард аст. Дар зимистон, сардиҳо аксар вақт, махсусан дар минтақаҳои ҷанубӣ рух медиҳанд. Боридани барф кам ба назар мерасад, аммо дар баъзе минтақаҳо низ рух медиҳад. Дар Йоҳаннесбург миқдори миёнаи солонаи бориш 713 мм; максимуми январ ° С, минимум ° С; максимуми июн ° С, минимум ° С. Бориши миёнаи солона дар Претория 647 мм, ҳарорат назар ба Йоханнесбург каме баландтар аст. Аҳолӣ Аҳолии минтақа, аз рӯи маълумотҳои соли 2010, аз 10,6 миллион нафар зиёд аст (сераҳолитарин вилоят, тақрибан 20% аз шумораи умумии аҳолии кишвар). Ғайр аз он, он дорои суръати баландтарини афзоиши аҳолӣ мебошад, ки шумораи аҳолӣ аз соли 1996 то 2001 то 20% афзоиш ёфтааст. Зичии аҳолӣ ба 586 нафар км мерасад. Ҳиссаи шахсони то 15-сола - 23,6%; аз 65 сола боло - 4%. Синну соли миёна 27 аст. Ба ҳар 100 зан 101,2 мард рост меояд. 14,4% аҳолӣ бо африқоӣ ҳарф мезананд; бо забони англисӣ - 12,5%; бо зулу - 20,5%; бо сесото - 13,1%; бо сотои шимолӣ - 10,7%; бо свана - 8,4%; бо венда - 4,2%; бо тсонга - 5,1%; бо ндебелӣ - 1,5%; ба свазӣ - 1,2%. Тақрибан 76% аҳолӣ масеҳӣ ҳастанд,7% мусулмонон мебошанд,8% ҳиндуҳо мебошанд,4% худро бо ягон дин тараф намекунанд. Ҳиссаи бекорон 25,8% -ро ташкил медиҳад. Тақсимоти маъмурӣ Музофот ба 3 ноҳияи шаҳрӣ ва 2 ноҳия тақсим мешавад: Иқтисод Гаутенг як маркази муҳими иқтисодӣ барои Африқои Ҷанубӣ ва тамоми қитъаи Африқо буда, дар соҳаҳои истеҳсолӣ, молиявӣ, нақлиёт, технология ва телекоммуникатсия нақши муҳим мебозад. Бо майдони танҳо 1,4% минтақаи Африқои Ҷанубӣ, Гаутенг то 33,9% тамоми ММД Африқои Ҷанубиро ташкил медиҳад. Дар вилоят бисёр ширкатҳо ва корхонаҳои хориҷӣ ҷойгиранд. Вобаста ба афзоиши босуръати аҳолии шаҳрҳо дар солҳои охир, проблемаи нақлиёт рӯзмарра мегардад. Палеоантропология Намояндагони намудҳои, ки дар ғоре дар зери Ситораи бомдодӣ (минтақаи Гаҳвораи башарият) ёфт шудаанд, 236-335 ҳазор сол пеш аз милод зиндагӣ мекарданд.
Гаҳвораҷунбон

Гаҳвораҷунбон — як навъ ҳашараи даранда. Дар Аврупои Ҷанубӣ, Осиёи Пеш, Осиёи Марказӣ, Африқо, қисман дар Осиёи Ҷанубу Шарқӣ ва Австралия дучор меояд. Ба Амрико низ бурда шудааст. Тавсифот Тани дароз (наринааш 42-52 мм, модинааш 48-75 мм), сари секунҷа, чашмони калон ва пойҳои буғумнок дорад. Пойҳои пеши гавҳораҷунбон тараққӣ кардаанд, ки ба воситаи онҳо туъмаро дошта мегирад ва ҳангоми таҳдиди хатар ба пешу ақиб мисли "гаҳвора" алвонҷ мехӯрад. Гавҳораҷунбонҳо боли заиф доранд. Ранги гавҳораҷунбон вобаста ба маҳалли сукунат тағйир меёбад (сабз, зард, бӯр). Гавҳораҷунбонҳои дар рӯйи алаф ё бутта нишастаро аз барг ё шохча фарқ кардан душвор аст. Гавҳораҷунбон ҳаёти муқимӣ ба сар мебарад. Ҳаёти онҳо то ду моҳ давом меёбад. Дар сурати расидани ғизо муддати дароз метавонад дар як шохи рустанӣ ҷой гирад; гоҳе наринаи он парвоз мекунад. Ғизои гавҳораҷунбон ҳашарот ва кирминаи онҳост; ба калтакалосҳои хурд ва парандаҳо ҳам ҳамла мекунад. Модинаи баъзе навъи гавҳораҷунбонҳо дар вақти ҷуфт шудан ё баъд аз он сари наринаро канда, танашро мехӯрад. Гавҳораҷунбонҳои модина зери санг, дарахт, чӯб ва дигар ҷойҳо пила танида, то 300 дона тухм мегузоранд. Тухмҳои гавҳораҷунбон дар дохили пила (оотека) буда, ба сармои то 18°С тоб меоранд. Тани кирминаҳои гавҳораҷунбон бо хорчаҳои тез пӯшида шудааст; онҳо оотекаро фақат баъди тулаки якум тарк мекунанд. Кирминаҳо баъд аз 4 бор тулак кардан болиғ ва ба гавҳораҷунбон монанд мешаванд. Дар дунё зиёда аз 2000 навъи гавҳораҷунбон маълум аст, ки асосан дар минтақаҳои тропикӣ ва субтропикӣ зиндагӣ мекунанд. Дар Тоҷикистон 70 навъи гавҳораҷунбон дучор меояд, мас.,,, ва ғ. Баъзе гавҳораҷунбонҳо (гавҳораҷунбони дарахтгард, Риветинаи калон, Риветинаи Бей-Биенко, Риветинаи кондарагӣ, Амблитесписи Мишенко, Мантиси саркалон, Эмпузии шохбол ва ғайра) ба "Китоби сурхи Тоҷикистон" дохил карда шудаанд. Гарчанде гавҳораҷунбонҳо барои одам зараровар нестанд, вале баъзе навъи онҳо занбӯри асал, саворак ва дигар ҳашаротро хӯрда, ба табиат зиён мерасонанд.
Гачак

Гачак — деҳа дар ҷамоати деҳоти Деҳқонободи ноҳияи Ҳисор. Аз Гачак то маркази ҷамоат 6 км, то маркази ноҳия 6 км; роҳ асфалтпӯш. Аҳолиаш — 5184 нафар (2022 1 нафар — 2017), тоҷикон. Иқтисод Мактаби таҳсилоти миёнаи умумӣ, бунгоҳи тиббӣ, маркази савдо, 3 нуқтаи савдои хусусӣ, 2 мас-ҷиди панҷвақта, осиёби хусусӣ, корхонаи коркарди сангу рег (шағалбарорӣ), корхонаи "Карбит" дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: пахтакорӣ, чорводорӣ, ғаллакорӣ ва сабзавоткорӣ. Заминҳо аз дарёи Хонақоҳ обёрӣ мешаванд. Дар ҳудуди деҳа хоҷагии ҷамъиятии ба номи Латиф Муродов мавҷуд аст.
Гачбурӣ

Гачбурӣ — ҳунари сохтану таҳия кардани гач барои сақфу деворҳои бино; буридани нақшҳои гачӣ. гачбурӣ дар ҳар минтақа ва дар ҳар давру замон шаклу шеваҳои хосси худро дошт. Гач аз замонҳои хеле қадим ба ҳайси масолеҳи бинокорӣ ба кор мерафтааст. Дар қадимтарин бинои дунё тайёр мекунанд. Маҳлули омехта аз гачу об пас аз муддате ба хамири нарм табдил меёбад ва гачбур дар ҳамон ҳолат онро бо андова ба сатҳе мемолад ё аз он нақшҳои дилхоҳ мебурад. Пас аз сахт шудани гач гачбур бо абзори хосси худ ба пардоз додани он шурӯъ мекунад.
Гачбандӣ

Гачбандӣ — яке аз усулҳои табобат, ки ҳангоми шикастан, кафидан ё баромадани устухон, муолиҷаи бемориҳои дастгоҳи такяву ҳаракат, инчунин барои ноҷунбон кардани дасту по, гардану сар ба кор мебаранд. Асоси гачбандӣ гачи тиббист (нигар Гач), ки хокаи маҳини сафед ё андак зарди беолоиш буда, зуд шах мешавад. Пеш аз гачбандӣ ба дока гач молида, дар зарфи обаш гарм тар мекунанд. Баъди тамоман тар шуданаш (дигар пайдо нагаштани ҳубобчаҳои ҳаво) докаро аз об берун меоранд. Ҷойи иллатёфтаро бо болиштаки пахтагӣ ё қабати тунуки пахта пӯшонда, аз болои он бандинаи гачолудро мепечонанд. Печҳои дока бояд болои якдигар ҳамвор хоб раванд. Дар мавриди гачбандии дуруст ҳаракати хун халал намеёбад ва узв дард намекунад. Бо мақсади назорат панҷаи по ё дастро кушода мегузоранд (гачбандӣ намекунанд). Пайдоиши дарду варам, хунуку карахт шудани узв, кабудшавии ангуштон аломати нодуруст гачбандӣ кардан аст. гачбандӣ-и бардавом боиси аз сабзиш мондани мушакҳо ва шах шудани бандҳои беҳаракат мешавад. Гачбандиро бо арра, корд ё қайчӣ мебуранд. Боқимондаи онро бо оби ширгарм ва собун мешӯянд.
Гачечиладзе, Гиви Ражденович

Гачечиладзе Гиви Ражденович (5 августи 1914, Тифлис – 9 феврали 1974, ҳамон ҷо) — адабиётшинос, нависанда ва тарҷумон и гурҷӣ. Зиндагинома Хатмкардаи Донишгоҳи Тифлис мебошад. Баъдан китобҳои ӯ "Дар бораи Байрон", "Шоирони англис", "Манзума, тарона ва шеърҳои англисӣ", "Сонетҳои Шекспир", "Робин Гуд", "Қиссаҳои халқии англисӣ", ба чоп расидаанд. Соли 1959 китоби ӯ "Масъалаҳои назарияи тарҷумаи бадеӣ" нашр шуд. Асарҳои "Масъалаҳои тарҷумаи воқеъбинона", "Тарҷумаҳои бадеӣ ва робитаҳои адабӣ" ва китоби дарсии "Мадхали назарияи тарҷумаи бадеӣ" ба қалами Гачечиладзе тааллуқ доранд. Гачечиладзе сармуҳаррири Нашрияи академии гурҷии таълифоти Шекспир буд.
Гашево (деҳа)

Гашево — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Вилегодский, вилояти Архангелск медарояд.