ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Амаравати

Амаравати — шаҳр дар штати Маҳараштраи Ҳиндустон, дар соҳили рости дарёи Кришна. Таърих Аҳолии шаҳр 434 ҳазор нафар мебошад. Амаравати бо ёдгориҳои меъмориаш машҳур буда, туризм ва истеҳсоли матоъҳои пахтагӣ манбаъҳои асосии даромадаш мебошад. Ёдгориҳои таърихӣ Амаравати яке аз марказҳои буддоияи аҳди қадим буда, дар ҳудуди он осори меъмории давраи давлатдории Сатаваханҳо (махсусан сулолаи Андҳра) боқӣ мондааст. Машҳуртаринаш ступа — мақбара-маъбади (гунбазшакл) мансуби садаи 2 пеш аз мелод, муқаддасоти буддоиён мебошад. Нигораҳои рӯидевории ин маъбуда, ки ба рӯзгору ҳаёти заминии Буддо ва таълимоти ӯ дахл доранд, хеле ҷолибанд. Девори давродаври он чаҳор дарвозаи ба чаҳор самти олам нигаронидашуда дошта, бо услуби хоси санъати буддоӣ (сутунҳо ва пайкари шерҳо) оро дода шудаанд. Маъбадҳои дертар биноёфта дорои барелйефҳои гуногунмазмун, аз ҷумла тасвири апсарҳо — олиҳаҳои рақсанда ("раққосаҳои илоҳитабор"-и бошишгоҳи шоҳони Андҳра) мебошанд. Баъзе намунаи муҷассамаҳои Амаравати дар осорхонаҳои Мадрас ва Британия маҳфузанд. Мактаби пайкарасозии Амаравати ба санъати буддоии Ҳиндустони Ҷанубӣ ва Шри-Ланка таъсири амиқ расондааст.
Амарал (футболбоз, тав. 1973)

Алексндре да Силва Мариано — футболбози бразилӣ, нимҳимоятгари пойгоҳӣ.
Амаранка (деҳа)

Амаранка — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Ромненский, вилояти Амур медарояд.
Амарилдо Де Хесус Сантос

Амарилдо де Хесус Сантос — футболбози бразилӣ, муҳофиз.
Амарилдо Луис Де Соуза

Амарилдо Луис Соуза да Силва — футболбози бразилӣ, нимҳимоятгар.
Амарилдо Таварес Да Cилвейра

Амарилдо Таварес да илвейра — футболбози бразилӣ, зарбазананда (страйкер).
Амаури

Амаури Карвалю де Оливейра — футболбози бразилӣ, зарбазананда (страйкер).
Амаурй Эпанинондас

Амаурӣ Эпанинондас 31 Март 2016, Барретус, Бразилия) — футболбози бразилӣ, ҳамлагар.
Амарилдо Соуза До Амарал

Амарилдо Соуза До Амарал — футболбози бразилӣ, зарбазананда (страйкер).
Амбун

Амбун — ченаки асосии вазн ва масоҳати Помири Ғарбии асрҳои миёна. Маълумот Дар аввали садаи амбун дар Рӯшон баробари 4 кафч, ё 24 растай, ё 1 вилоғ баробар карданд. Дар Шуғнон амбунро аз 96 то 144 кг қимат дошт. Баъзе муҳаққиқон амбунро баробари 80 кг муайян кардаанд.
Амбарон

Амбарон — деҳа дар вилояти Бадахшони Афғонистон. Дар ноҳияи Хоҳон ҷойгир аст.
Амбросиус Босшаерт

Амбросиус Босшаерт рассом ва санъаткори норвегиягӣ аст.
Амбразура

Амбразура (— тиркаш, равзанаи сангар) — сӯрохии кушода (баъзан сарпӯшдор) дар иншооти мудофиавӣ ва манораҳои зиреҳпӯш барои оташфишонӣ аз тӯп, миномёт ва пулемёт (бар Шакл ва андозаҳои амбразура ба шакли силоҳ, минтақаи оташфишонӣ, шароитҳои тирандозӣ вобаста аст.
Амборкунӣ

Амборкунӣ ё амбортапун — ҷашни хонаводагии кишоварзони минтақаи ноҳияи Дарвоз мебошад. Ин ҷашн бахшида ба анҷоми ордкунии ғаллаҳои деҳқонӣ ва дар анбор ("ганҷур") захира намудани он баргузор мешуд. Орди аз осиёб овардаро ба кулиҳо рехта, бо пойҳо сум мезаданд (метапидан). Сипас ордҳоро бо испанд ё пиёзи ваҳшии хушккарда дуд меандохтанд ва чашми баду офатҳоро дур мекарданд. Дар ноҳияи Дарвоз ва баъзе деҳаҳои ҳавзаи дарёи Хингоб шаби он рӯзи ордзахиракунӣ зиёфат меоростанд. Аз орди нав нони чапотӣ пухта, таоми равғанҷӯшӣ тайёр мекарданд. Ба зиёфат наздикони хонавода ва баъзе деҳқонони дигарро даъват мекарданд. Нахуст шуда ба хӯрок шахси калонсолу муътабар, бафайзу некқадам, одаме, ки хасису чашмгурусна набошад, шурӯъ мекард. Агар аввал шуда, шахси дорои хислатҳои номатлуб ба хӯрок даст дароз кунад, инро фоли нохуб медонистанд. Зеро дасти номубораки ин шахс шояд файзу баракати захираи ордро дур мекард. Пас аз итмоми зиёфат пири муътабар чунин дуо медод: Рӯзи дигар аз орди ҳосили нав хӯроки маросимӣ – ӯмоч тайёр таҳия карда, "дар ҳаққи арвоҳи гузаштагон" мардони деҳаро зиёфат мекарданд. Деҳқонони нисбатан доро буз ё гӯсфанд кушта, таом пухта, ба мардум медоданд. Амборкунӣ ва зиёфати он як навъ анҷоми мавсими солонаи кишоварзӣ ба шумор мерафт.. низ.
Амволи корфармо

Амволи корфармо - маҷмӯи ашё ва арзишҳои моддӣ, ки дар соҳибмулкии корфармо қарор дорад. 1. Нигаред низ Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд.
Амбросово (ноҳияи Юреветс, Иванов)

Амбросово — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Юреветс, ки дар вилояти Иванов қарор дорад, дохил мешавад.
Амволи якхела

Амволи якхела - амволест, ки нишонаҳои хоси ҳамаи амволи навъи якхеларо дошта, бо миқдор, вазн ва андоза муайян карда мешаванд. Чунин ашёҳо ивазшавандаанд, мисол як тонна картошка, 100 кг мандарин, 10 кг равған ва ғайра. Дар ҳолати гум шудан, ё дуздидан чунин ашёро талаб намудан душвориҳо дорад. Барои ин лозим аст, ки ба чунин ашёҳо характери хоса, ягона дода шавад. Яъне дар зарфҳои алоҳида халтаҳо, қуттиҳо ва ғайра ҷой намуда, бо нишонаҳои фарқкунанда аломат гузошта шавад. Масалан, пул ҳам моли ягона аст, аммо рақами пул мавҷуд буда, барои талаб карда гирифтан кифоя нест. Зеро муомилот ва гардиши пулро доштан ғайриимкон аст. 1. Нигаред низ Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд.
Дармонгоҳ

Дармонгоҳ, амбулатория (аз — бо рафтуо иҷро кардан) — муассисаи табобатӣ. Амбулатория ба фаъолияти нуқтаҳои фелдшерию акушерӣ ва нигаҳдории тандурустӣ назорату роҳбарӣ менамояд. Назар ба дармонгоҳ дар амбулатория шумораи ками мутахассисон — терапевт, ҷарроҳ, педиатр, стоматолог кор мекунанд. Бемороне, ки ба намуди дигари ёрии тиббӣ мӯҳтоҷанд, ба муассисаҳои табобатии дахлдор фиристода мешаванд. Кори амбулатория дар асоси усули тақсимоти ҳудуду маҳалҳо ба роҳ монда мешавад. Вазифаи коркунони амбулатория аз пешгирии беморӣ ва умури санитарию гигиенӣ низ иборат аст. Дар Тоҷикистон амбулаторияи аввалин соли 1886 дар маҳаллаи Миршабхонаи шаҳри Хуҷанд, дар ҳавлии Грудинин ном тоҷир таъсис ёфта буд, ки асосан ба занҳои маҳаллӣ кумак мерасонд. Дар он як нафар духтури зан, тарҷумон ва фелдшер кор мекард. Дар давоми зиёда аз як сол тақрибан 4 ҳазор нафар занон муолиҷа гирифтанд. Дар давраи Ҳокимияти Советӣ дар Тоҷикистон адади амбулатория хеле афзуд. Амбулаторияҳои ҳозиразамон бо таҷҳизоти замонавӣ ва мутахассисони варзида таъмин мебошанд.
Виктор Амбарсумян

медали Кэтрин Брюс (24 апрел 1969) Нишони зарини Ломоносов Амбарсумян Виктор Амазаспович (арманӣ., 5 сентябр 1908 (1908-09-18), Тифлис — 12 августи 1996, Бюракан) — ахтафизикшинос, асосгузори мактаби астрофизикаи назариявии Академияи Илмҳои ИҶШС. Зиндагинома Академик ва президенти Академияи Илмҳои Арманистон, ду карат Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ. Хатмкардаи Донишгоҳи Ленинград. Солҳои профессор донишгоҳи мазкур. Ташкилотчӣ ва роҳбари кафедраи астрофизика, профессор Донишгоҳи Ереван, ноиби президент ва президенти Иттиҳоди байналхалқии астрономҳо. Асосгузор ва директори Расадхонаи астрофизикии Бюракан. Таҳқиқоти муҳимаш дар соҳаи ассотсиатсияҳои ситорагӣ ва ядроҳои фаъоли галактикаҳо бахшида шудаанд. Амбарсумян собит намуд, ки раванди ташаккули ситораҳо дар Кайҳони мушоҳидашаванда идома доранд. Амбарсумян узви ифтихорӣ ва хориҷии Академияи Илмҳои якқатор давлатҳои ҷаҳон буд. Ҷоизаҳо Дорандаи Мукофоти сталинӣ, Мукофоти давлатии Федератсияи Русия, Медали тилоии ба номи М. В. Ломоносов, Қаҳрамони Миллии Арманистон. Ба ифтихори Амбарсумян сайёраи хурд номгузорӣ шудааст. Соли 2010 бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Арманистон Мукофоти ба номи Амбарсумян дар соҳаи астрофизика таъсис дода шуд. Осор Эзоҳ Адабиёт.
Амгун

Амгун, дарё дар кишвари Хабарови РСФСР, шохоби чапи Амур. Тулаш 723 км, масоҳати хавзааш 55500 км.квю. Аз як шудани дарёҳои Аякит ва Сулук дар нишебиҳои каторкухи Бурея ба вучуд омадааст. Шохоби калонаш-Нимелен.Манбааш асосан борон.Сарфи миёнаи солонаи об дар чараёни поёни 500 м. кубисон.
Амволи муштараки зану шавҳар

Амволи муштараки зану шавҳар — пас аз қайди давлатии никоҳ дар байни зану шавҳар муносибатҳои молумулкӣ асоси ҳуқуқӣ пайдо мекунад. Минбаъд дар ҷараёни никоҳ молу мулки якҷоя бадастовардашуда, ки қонунгузории ҷумҳурӣ пешбинӣ намудааст, амволи муштараки зану шавҳар ба шумор меравад ва амволе, ки зану шавҳар дар давраи ҳамзистӣ ҷамъ овардаанд, моликияти умумии онҳо ҳисобида мешавад (қисми якуми моддаи 34 Кодекси оилаи Ҷумҳурии Тоҷикистон). Кодекси оилаи Ҷумҳурии Тоҷикистон, ғайр аз ин муайян намудани низоми ҳуқуқии молу мулки якҷояи зану шавҳар, инчунин муносибатҳои ба моликияти ҳар кадоме аз зану шавҳар алоқаманд, вазъи ҳуқуқии молу мулки ҳамсаронро, ки дар аҳдномаи никоҳ муайян шудааст, ба танзим медарорад. Кодекси оилаи Ҷумҳурии Тоҷикистон ба сарчашмаҳои молумулкии ҳамсарон: аз фаъолияти меҳнатӣ - музди меҳнат, аз фаъолияти соҳибкорӣ, интеллектуалӣ (зеҳнӣ) - даромад, инчунин ёрдампулиҳо ва дигар пардохтҳои пулиро дохил намудааст. Молу мулки якҷояи зану шавҳар аз маблағҳои пулӣ, амволи манқул - автомашинаҳои тамғаҳои гуногун, дигар воситаҳои нақлиёт, амволи ғайриманқул - хонаҳои истиқоматӣ, иморатҳо, мебели хона ва монанди онҳо, қоғазҳои қиматнок, вомбаргҳо (облигатсияҳо), барот (вексел), чек, сертификати бонкӣ, коносамент ва ғайра, саҳмияҳо – саҳмияҳои одӣ ва имтиёзнок, пай ва ғайра иборат аст. Ҳамаи амволи номбурда, ки танҳо дар давраи занушавҳарӣ ҷамъ оварда шудаанд, молу мулки муштараки онҳо ба шумор меравад. Ин амвол новобаста аз он ки ба номи зан ё шавҳар гирифта шудааст, моликияти муштараки онҳо мебошад. Номгӯи молу мулки якҷояи зану шавҳар, ки дар Кодекси оилаи Ҷумҳурии Тоҷикистон пешбинӣ шудааст, махдуд нест, чунки ба он намудҳои дигари молу мулк низ дохил шуданаш мумкин аст, ки қонунгузории ҷорӣ пешбинӣ кардааст. Муносибатҳои ҳуқуқӣ роҷеъ ба молу мулки маштарак танҳо дар ҳолати дар никоҳи расмӣ будани зану шавҳар пайдо мешавад. Дар мавриди набудани никоҳи расмӣ ва мавҷудияти муносибатҳои никоҳи воқен, яъне зиндагии якҷояи марду зан новобаста аз тӯлонӣ будани он асоси ҳуқуқиро роҷеъ ба молу мулки муштарак ташкил намедиҳад. Дар ин ҳолат муносибатҳои молумулкӣ ба воситаи Кодекси оилаи Ҷумҳурии Тоҷикистон ба танзим дароварда намешавад. Зану мард дар ин маврид ҳар яке соҳиби молу мулки алоҳидаи худ аст ва нисбати он қонунгузории гражданӣ дар бораи моликияти ҳиссагӣ (боби 17 Кодекси граждании Ҷумҳурии Тоҷикистон, қисми 1) татбиқ мегардад. 1. низ.
Амелино (ноҳияи Фролов, Волгоград)

Амелино — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Фролов, ки дар вилояти Волгоград қарор дорад, дохил мешавад.
Аменхотепи III

Аменхотепи — шоҳи Миср аз сулолаи 18, тақрибан солҳои 1455 – 19 то м. ҳукмрон будааст. Ҳукмронӣ Давраи ҳукмр. А. замони ривоҷу равнақи Миср буд. Сохтмони азими Қаср дар Фив, ибодатгоҳи Амон дар Луксор ва дигар ибодатгоҳҳову ҳайкалҳои хурду бузурги дар ҳамин вақт бавуҷудомада шоҳиди болоравии иқтидори ҳарбии Миср, доман паҳн кардани сарҳади мулк (аз болооби Фурот то остонаи 4-уми Нил), ба тобеияти Миср даромадани подшоҳони Бобул, Митан ва Кипр аз нишонаҳои тараққии иҷтимоиву иқтисодӣ ва фарҳанги ҳамин давраанд.
Аменорея

Аменорея (аз а, юн. – моҳ ва – мешорам), беҳайзӣ, ҳайз надидан — ҳолатест, ки зан дар муддати 6 моҳ ё аз ин ҳам бештар ҳайз намебинад. Таснифот Агар духтар баъди ба балоғат расидан ё зан тамоман ҳайз надида бошад, аменореяи якумин ва агар боре ҳайз дида, минбаъд тамоман ҳайз набинад, аменореяи дуюмин меноманд. Дар ҳаёти зан якчанд давраҳои ҳайз надидан (то балоғат, ҳомилагӣ, бачамаконӣ, менопауза) вуҷуд дорад. Ин давраҳо чун ҳолати физиологии организм давом карда, баъд қатъ мегарданд (аменореяи физиологӣ). Аменореяи патологӣ дар натиҷаи нуқсони модарзодии тухмдон, бачадон ва маҳбал, хеле суст инкишоф ёфтани узвҳои номбурда, инчунин осеб дидани ҷанин аз доруе, ки зан дар давраи ҳомилагӣ (дар аввали ва то охири моҳи сеюми бордорӣ – дар давраи муҳими тағйири ҷанин) истеъмол мекунад, пайдо мешавад. Табобати аменореяе, ки аз ин сабабҳо рӯй додааст, имконнопазир аст. Аменорея дар натиҷаи бемориҳои ғадудҳои эндокринӣ, хусусан ғадудҳои сипаршакл, болои гурда ва гипофиз, бемории сил, камвитаминӣ, исқоти пай дар пай низ ба вуҷуд меояд. Сабабҳо Сабабҳои аменореяро ҳамчунин метавон ба ҷузъӣ ва умумӣ ҷудо кард. Ба сабабҳои ҷузъии аменорея мансубанд: Вале бисёр вақт сабаби аменорея бемориҳои вазнини сироятӣ (домана, ҳасба, вабо, пневмония, уфунат ва ғайра), сили шуш, амрози гурда, тухмдонҳо, ҷигар, силсилаи дилу рагҳо, ғадудҳои усораи дохилӣ, амрози рӯҳӣ (шизофрения, психастения, саръ), заҳролудӣ (аз сурб, фосфор) ва ғайра маҳсуб мешаванд. Муолиҷа Муолиҷаи аменорея ба рафъи бемории асосӣ вобаста аст (камхунӣ, беиштиҳоӣ, диабет, бемориҳои ғадуди сипаршакл, гипофиз ва ғайра). Хусусан тадбирҳое, ки барои бо хун беҳтар таъмин гаштани узвҳои коси хурд имконият медиҳанд, натиҷаи дилхоҳ ба бор меоварад. Давоҳои гормонӣ, физиотерапия ва истеъмоли витаминҳо низ муҳим аст.
Охнотун

Аменхотепи (баъдан Охнотун то м. —?) — яке аз фиръавнҳои Мисри Қадим. Ҳукмронӣ Солҳои ҳукмр. 1365 – 48. А. писари Аменхотепи буд. Дар 15-солагӣ бар тахт нишаст ва ба ӯ лақаби Неферхепрура, яъне "беҳтарин офаридаи Ра" дода буданд. Ра (Офтоб) – худои олии Мисри Қадим аст. Баъд аз як соли ҳукмрониаш ба ӯ лақаби Уэнра, яъне "мутааллиқи ягонаи Ра" илова гардид. А. -ро дар маъхазҳо гоҳо пешгӯй ва ё ғайбдон ва гоҳо девона ҳам номидаанд. А. бар хилофи издивоҷи анъанавии фиръавнҳо бо Нефертитӣ ном зебодухтари яке аз ашрофзодаҳо хонадор шуд. А. соли 1359 пойтахти Мисрро 300 км дуртар аз Фив (пойтахти ҳамон давра) ба мавзеи махсусе кӯчонд ва онро Ахетатон, яъне "хонаи Атон" номид. Ҳоло он дар ҳудуди шаҳри Тел-ал-Амарна воқеъ аст. Муҳимтарин иқдоми А. аз он иборат аст, ки ӯ аввалин бор дар таърихи Мисри Қадим ғояи яккахудоиро ба вуҷуд овард ва худои ягонаи ӯ Атон (чархи Офтоб) ном дошт. Соли 1356 ӯ Атонро худои ягона эълон кард, парастиши тамоми худои маъмулии мисриёнро ғайри қонунӣ эълон кард ва парастиши Амон сахт таъқиб карда мешуд. ӯ ҳамаи маъбадҳоро баст ва мӯбадонро аз кор ронд. Атон манбаи тамоми ҳаёт эълон гардид. ӯ Атонро на танҳо худои ягонаи Миср, балки худои ягонаи ҷаҳон медонист. Ин фавқулистеъдодият ба ӯ имкон дод, ки номи худро Эхнатон, яъне "писандидаи Атон" гузорад. Дар с-ҳои ҳукмр. А. ҷангҳои забткорона умуман рух надодаанд. Дар ғояи парастиши яккахудоӣ маслиҳатгари ӯ модараш Тий буд; Худи А. аз бемории саръ азият мекашидааст. Гӯё маҳз дар вақти хурӯҷи саръ Атон ба ӯ ҳақиқатро баён мекардааст ва лақаби девона ба ӯ ба-д-ин сабаб буд. Дар пойтахти таъсисдодаи А. – Ахетатон бостоншиносон суруде бо номи "мадҳияи Атон" пайдо кардаанд, ки он яке аз асарҳои бадеӣ, фалсафӣ ва динию ривоятии қадим маҳсуб мешавад. Ин суруд нисбат ба дигар сурудаҳои динии мисриёни қадим мазмуни васеъ дошта, Атон ҳамчун худои ягона на танҳо барои мисриён, балки барои ҳамаи кишварҳо маънидод мешуд. А. умри дароз надид ва ҷавон фавтид. Пас аз марги А. мӯбадоне, ки ба тавассути парастиши маъбадҳои гуногун ризқу рӯзӣ ба даст меоварданду аз он маҳрум шуда буданд, ба шӯриш хеста, боз парастиши Амонро барқарор карданд ва ба шоҳи яктопарасти худ лақаби девонаро ошкоро илқо карданд. Пойтахт ҳам боз ба Фив кӯчонда шуд ва Ахетатон оҳиста-оҳиста хароб гардид.
Америго Веспуччи

Америго Веспуччи — гардишгар, баҳрнавард, кошиф ва нақшанигори италиёӣ, ки қорраи ғарбӣ ба номи ӯ Америка номида мешавад. Зиндагинома Дар оилаи нотариуси сарватманд ба дунё омадааст. Дар флотҳои баҳрии Испания ва Португалия хидмат кардааст. Солҳои дар якчанд экспедитсия ба соҳилҳои Амрикои Ҷанубӣ ширкат варзида, онро тасвир кард ва Олами Нав номид. Харитакаши лотарингӣ М. Валдземюллер соли 1507, ба гумони ин ки Олами Куҳан (Осиё)-ро Колумб таҳқиқ карда, Олами Навро Америго Веспуччи кашф намудааст, материки ҷанубиро "Америка" номид. Соли 1538 дар харитаи Меркатор қисми шимолии қитъа низ "Америка" ном гирифт. Соли 1508 Америго Веспуччи ба вазифаи сарроҳбалад (сарштурман)-и Испания таъйин гардид (аз лотсманҳо имтиҳон мегирифт, харитаи заминҳои кашфшуда ва роҳҳои онҳоро тасвир мекард).
Америcий

Америий — унсури химиявӣ, рақами атомиаш 95 буда бо рамзи ишора карда мешавад 3. Дар ҷадвали даврии ҳозира замон, Америий дар блоки ва дар 3-юм гурӯҳи элементҳо ҷойгир мебошад. 4 Хосиятҳо Физикӣ Элементи радиоактив, изотопи устувортаринаш 243 (давраи нимкоҳишаш 7370 сол). Америтсийро соли 1944 олими америкоӣ Г. Сиборг дар натиҷаи бо нейтронҳо бомбаборон кардани плутоний ҳосил кардааст. Металли нуқрагун; ҳарор. гудозишаш 1173°С, ҳарор. ҷӯшишаш 2600°С, зичиаш 13,67 гсм3. Америтсий монанди дигар актиноидҳо аз нигоҳи химиявӣ фаъол мебошад. Дараҷаи оксидшавиаш +3 аст. Дар шароити муқаррарӣ бо оксиген ва нитроген, таҳти ҳарор. бо аксари ғайриметаллҳо, аз ҷумла бо гид- роген ба реаксия медарояд. Дар шароити гуногун пайвастҳои дараҷаҳои оксидшавиашон +1 — +7 ҳосил карда шудаанд. Пайвастҳои комплексии А. низ ҳосил гардидаанд. Химиявӣ Атомӣ Изотопҳо Изотопҳои америтсий дар тадқиқоти атомӣ мавриди истифода қарор мегиранд. Изотопи 243 барои синтези баъзе изотопҳои нобелий, алюминий (50 мм) ва шишаро метавон чен ва назорат намуд. Дар оянда А.-ро аз реакторҳои атомии бо нейтронҳои ҳароратӣ коркунанда метавон ба даст овард., ҳангоми фаъолияти реактори атомӣ бо иқтидори 1000 МВт соле то 7 кг изотопҳои 241 ҳосил мешаванд. Мавҷудият дар табиат Таърих Кашф Номгузорӣ Пайвандҳо Эзоҳ Адабиёт Ҳаволаҳои беруна.
Амрикои Марказӣ

Амрикои Марказӣ —— қисми ҷанубии Амрикои Шимолӣ, байни гарданаҳои Теуантепек ва Дарен. Дар ҳудуди Амрикои Марказӣ давлатҳои Гуатемала, Гондурас, Никарагуа, Коста-Рика, Панама, Салвадор ва Белиз. Соли 2010 Амрикои Марказӣ 8 млн сайёҳ қабул кардааст. Марзбандии сиёсӣ Ба Амрикои Марказӣ чунин кишварҳо ва ҳудудҳои тобеъ дохиланд: Эзоҳ.
Америко Галего

Америко Рубен Галего (25 апрел 25 апрели 1955) — футболбози аргентинӣ, маснадашро анҷом додааст, нимҳимоятгари марказӣ, муррабӣ.
Америко Гонсалес (футболбоз)

Америко Гонсалес — футболбози алвадорӣ, маснадашро анҷом додааст, муҳофиз, муррабӣ.
Америко Тесориэре

Америко Мигел Тесориэре (18 марти 1899 (1977-12-30) Декабр 30, 1977) — футболбози аргентинӣ, дарвозабон.
Амрико

Америка — қитъаи олам иборат аз ду материк; Америкаи Шимолӣ ва Америкаи Ҷанубӣ. Мафҳуми Америка маъмулан нисбати як давлати қитъа – ИМА ва барои ифодаи мансубият ба он (масалан, доллари америкоӣ, сафорати Америка, тарзи зисти америкоӣ ва ғайра) истифода мешавад. Гарданаи Панама сарҳади байни ин ду материк аст. Дар Нимкураи Ғарбӣ, байни Уқёнуси Атлантик ва Уқёнуси Ором воқеъ гаштааст. Ба Америка калонтарин ҷазираи олам Гренландия ва якчанд ҷазираҳои дигари атроф тааллуқ доранд. Масоҳат 42,5 млн км. Аҳолиаш 890 млн нафар. Кишварҳои байни Америкаи Шимолӣ ва Америкаи Ҷанубиро Америкаи Марказӣ, ҷазираҳои воқеъ дар Уқёнуси Атлантик ва Баҳри Карибро Вест-Индия (ё Америкаи Кариб) ва мамлакатҳои байни сарҳади ҷанубии ИМА ва Антарктида воқеъгаштаро Америкаи Лотинӣ меноманд. Таърих 5 аср пеш аз кашфи расмии Америка Абурайҳон Берунӣ дар Нимкураи Ғарбӣ мавҷуд будани хушкиро тахмин карда буд. Ба Гренландия ва соҳилҳои шимол шарқии Америкаи Шимолӣ дар асрҳои норманнҳо омадаанд (нахустин кашфи ин ҷойҳо тақрибан ба солҳои 900-ум мансуб аст). Ҷазираҳои Антил, қисми шимолии соҳилҳои Америкаи Ҷанубӣ ва қисми ҷанубии Баҳри Кариби соҳилҳои Америкаи Шимолиро солҳои Христофор Колумб кашф кардааст. Номи ин қитъаро харитасози лотарингӣ Валдземюллер соли 1507 дар асари худ "Муқаддимаи космография" ба шарафи баҳрнаварди италиявӣ Америго Веспуччӣ додааст, ки ӯ бори аввал сарзамини дар Нимкураи Ғарбӣ кашфшударо қитъаи нави олам тахмин карда буд. Мувофиқи тахмини дигар Америка аз номи тоҷири бристолӣ Ричард Америк, ки экспедитсияи трансатлантикии Ҷон Каботро (соли 1497, ду сол пеш аз Веспуччи ба соҳилҳои Лабрадор расидааст) маблағгузорӣ карда буд, бармеояд. Аҳолӣ Аҳолии таҳҷоии Америкаи то давраи Колумб қавму қабилаҳои гуногуни ҳиндуёни америкоӣ ва эскимосҳои маҳаллӣ буданд. Аз замони дар Америка шурӯъ шудани ҳукмронии европоиҳо қисми бештари аҳолии бунӣ нобуд гардид. Аксарияти аҳолии кунунии Америка авлоди европоиҳо, африкоиҳо (ғуломони аз Африка овардашуда) ва ҳиндуҳои маҳаллӣ мебошанд. Дар Америка шумораи америкоиҳо, англису канадагиҳо, мексикоию бразилиягиҳо, аргентинагиҳо, колумбиягиҳо, чилигию венесуэлагиҳо, кубагиҳо афзунтар аст. Забон Забони аксарияти аҳолии Америка ба забонҳои ҳиндуаврупоӣ мутааллиқ аст (франсавӣ). Дин Дар Америка асосан дини католикӣ ҳукмрон буда, адёни дигар ба ҳам даромехтаанд (мазҳабҳои протестантӣ, дини мулатҳо ва африкоиҳо). Кишварҳо Дар қитъаи Америка 50 мамлакат ҷойгир аст. Дар бораи табиат, таърих ва иқтисодиёти Америка нигар мақолаҳои Америкаи Шимолӣ, Америкаи Ҷанубӣ.
Амрикои Лотинӣ

Амрикои Лотинӣ — номи гурӯҳи мамлакатҳое, ки дар қисми ҷанубии Америкаи Шимолӣ (якҷоя бо Америкаи Марказӣ, Вест-Индия) ва тамоми Америкаи Ҷанубӣ воқеанд. Ҷуғрофиё Масоҳати умумии Амрикои Лотинӣ 22,8 млн км2. Аҳолиаш беш аз 500 млн нафар. Зичии миёнаи аҳолӣ – 30 нафар дар 1 км2, дар минтақаҳои сернуфус – 100 нафар дар 1 км2. Дар ҳудуди Амрикои Лотинӣ давлатҳои Аргентина, Бағам, Барбадос, Боливия, Бразилия, Венесуэла, Гаитӣ, Гайана, Гватемала, Гондурас, Гренада, Республикаи Доминикана, Колумбия, Коста-Рика, Куба, Мексика, Никарагуа, Панама, Парагвай, Перу, Салвадор, Суринам, Тринидад ва Тобаго, Уругвай, Чилӣ, Экватор, Ямайка, инчунин мулкҳои Британияи Кабир, Франсия, Нидерланд ва ИМА ҷой гирифтаанд. Аҳолии Амрикои Лотинӣ гуногунмиллат буда, аз ҷиҳати этникӣ хеле мураккаб аст. Дар он мардуми таҳҷоӣ – ҳиндиҳои Америка, европоиҳои муҳоҷир, мулатҳо, самбо, зангиён, хитойиҳо, ҳиндуҳо ва ғ. зиндагӣ мекунанд. Зиёда аз 10 фоизи мардуми Амрикои Лотинӣ ба забон ва лаҳҷаҳои гуногуни ҳиндиҳои америкоӣ ҳарф мезананд. Азбаски аксарияти аҳолии минтақа ба забони романӣ гуфтугӯ мекунанд ва асоси ин забон лотинист, ин сарзамин Амрикои Лотинӣ ном гирифтааст. Дини асосӣ – дини католикӣ. Амрикои Лотинӣ аз ҷиҳати синни миёнаи аҳолӣ "ҷавонтарин" дар ҷаҳон аст: тақр. 45 фоизи аҳолии он то 15-сола буда, аҳолии аз 60-сола боло ҳамагӣ 7 фоизро ташкил медиҳанд. Ҳоло 15 фоизи тамоми аҳолии Амрикои Лотинӣ ва нисфи аҳолии Боливия, Гватемала, Перу ва Эквадор ҳиндиҳои америкоӣ мебошанд. Сафедпӯстон наздики 20% буда, бештар дар Аргентина, Уругвай ва Коста-Рика маскунанд. Африкоиҳо (9 – 10%) аксаран дар Гаитӣ ва Вест-Индия, ҳиндуҳо дар Гайана, Тринидад ва Тобаго, хитойиҳо дар Вест-Индия иқомат доранд. Таърих Сокинони Амрикои Лотинӣ ҳанӯз дар замонҳои палеолити боло ва мезолит аз шимолу шарқи қитъаи Осиё ба ин мавзеъ омада аз таъриху тамаддуни хеш намунаҳои ҳайратовар боқӣ гузоштаанд. Дар давраи пеш аз Х. Колумб дорад. Марзбандии сиёсӣ Ба Амрикои Лотинӣ чунин кишварҳо ва ҳудудҳои тобеъ дохиланд: Бразилия Бразилия Боливия Боливия Венесуэла Венесуэла Гаити Гаити Гватемала Гватемала Гондурас Гондурас Ҷумҳурии Доминикана Ҷумҳурии Доминикана Колумбия Ҷумҳурии Колумбия Коста-Рика Коста-Рика Мексика Мексика Никарагуа Никарагуа Панама Панама Парагвай Парагвай Перу Перу Салвадор Салвадор Уругвай Уругвай Чили Чили Эквадор Эквадор Мартиника Сен-Бартелми Сен-Мартен Гвианаи Фаронса.
Америко Руффино

Америко Руффино (27 июли 1905 (1988-07-04) 4 Июл 1988) — футболбози аргентинӣ, нимҳимоятгари ҳуҷумкуни канорӣ.
Амет Рамирес

Амет Хосуэт Рамирес Боурдетт (июни 1993, Панама) — футболбози панамӣ, нимҳимоятгар.
Амзор Аиларов

Амзор Николаевич Аиларов — футболбози русӣ, нимҳимоятгар.
Хлорамбен

Амибен, амобен, хлорамбен, (7 5 2 2) — як навъ гербисид. Моддаи кристаллии сафед. Амибенро чун консентрати эмулсияи 25%-а ё ғурӯшаи 10%-а истеҳсол мекунанд. Барои нест кардани алафҳои бегона (турбгиёҳ, шӯра, обдуздак, курмак ва ғайра) ба помидор (пеш аз шинондани кӯчат) ва соя (пеш аз нешзанӣ) мепошанд. Баъди моҳ дар хок пурра таҷзия мешавад. Барои занбӯри асал безарар аст.
Аметист

Аметист, ҷамаст — минерал, як навъи кварс. Рангаш бунафш, ё бунафши сурхчатоб ё бунафши осмонӣ буда, дар рӯшноӣ онро дигар мекунад. Вобаста ба кон рангаш дар рӯшноӣ устувор мебошад ё мепарад. Ҳангоми то 250°С тафсонидан рангаш дигар мешавад. Асосан дар пегматитҳои гранитӣ, рагҳои кварсӣ, ковокиҳои ҷинсҳои вулқонӣ вомехӯрад. Кристаллҳояш аз қабатҳои ҳамвориҳои призма ва ромбоэдр ташшаккул ёфтаанд. Аз ҳама намудҳои кварс аметист бештар рӯяҳои ромбоэдр дорад. Сингонияаш – тригоналӣ. Сахтиаш аз рӯи ҷадвали Моос – 7. Зичиаш 2630 – 2650 кгм3. Нишондиҳандаи шикаст 1,543–1,554. Конҳои аметист дар Русия, Бразилия, Шри Ланка, Уругвай, Арманистон мавҷуданд. Тибқи ривоятҳои қадима аметист касро аз бадмастӣ нигоҳ медорад. Аметистро ба таври сунъӣ низ ҳосил мекунанд, ки аз табииаш фарқ кардан хеле душвор аст. Аметисти сунъи андозааш то 30 см-ро ҳосил кардаанд. Беҳтарин намунаҳои аметисти табиӣ ва сунъиро дар заргарӣ истифода мебаранд.