ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Ғарбгароӣ

Ғарбгароӣ — раванди гароиш ба фарҳангу тамаддуни Ғарб, интихоб ва истифодаи кӯр-кӯронаи дастовардҳои Ғарб дар тафаккур ва муҳити фарҳангию маънавии шарқиён бо нодида гирифтани ҷанбаҳои манфӣ ва тамоюли истеъмории он. Заминаҳои зуҳур Ғарбгароӣ дар асрҳои 18-19 дар ҳаёти иҷтимоию маънавии Шарқ аввал дар муҳити буржуазияи миллии навтавлидёфта зери таъсири капитализми Ғарб ва баъдан дар доираҳои зеҳнӣ ва илмии мардумони Шарқ, ки идеологҳои буржуазияи навтавлид буданд, ташаккул ёфт. Ғарб дар се садаи охир бо сабаби комёбӣ дар самти рушди илму техника ва иқтисодиёти пешрафта, на танҳо ҳаёти иқтисодию сиёсии кишварҳои мусулмониро дар тобеияти худ қарор дод, балки кӯшиш мекард, ки тамоми ҷанбаҳои ҳаёти маънавию фарҳангии онҳоро низ зери нуфузи худ дарорад. Ин сиёсатро Руссия ҳам дар замони ҳукумати подшоҳӣ ва Иттиҳоди Шӯравӣ дар кишварҳои Осиёи Марказӣ пиёда месохт. Сабабҳо Сабаби зуҳури ғарбгароӣ на танҳо дар қафомонии ҳаёти илмӣ-техникӣ, иқтисодию иҷтимоӣ ва сиёсии мамлакатҳои Шарқ, балки дар огоҳии сатҳӣ ва шинохти яктарафаи онҳо аз дастовардҳои тамаддуни Ғарб низ буд. Фарҳанг ва тамаддуни Ғарб аз пуштибонии дониш ва коршиносии ҷадид бархурдор буд, аммо олами Шарқ дар он замон чунин имкон надошт, аз ин рӯ, ба таъсири фарҳангу тамаддуни неруманди ғарбӣ дучор омад. Азбаски Шарқ дар рӯбарӯи ҳуҷумҳои рӯзафзуни тамаддунию фарҳангии Ғарб истодагарӣ карда натавонист, зери фишори он монда, ба "ҳайрати фарҳангӣ" афтод, ки ин оқибат Ғарбгароӣ-ро ба бор овард. Ғарбгароӣ робитаи инсонро аз таърихи гузаштаи худ гусаста, аз ин нигоҳ маънои асолатбохтагӣ, беҳувиятиро дорад. Пайомадҳо Дар заминаи Ғарбгароӣ ғарбзадагӣ зуҳур мекунад, ки ҳолати ифротии он аст. Ғарбзада фардест, ки ба бегонагон тақлид мекунад. Дар кишварҳои шарқӣ дар муқобили ғарбгароӣ падидаи шарқгароӣ зуҳур кард, ки ҳадафи асосии он тоза кардани ҳаёти фарҳангию маънавӣ ва тафаккури ҷомеа аз ғарбгароӣ аст. Мунаққидони ғарбгароӣ баъзан ба ифрот роҳ дода, дар ақибмондагии Шарқ танҳо Ғарбро айбдор дониста, дар айни замон дигар сабабҳои қафомонии он, аз ҷумла таассуби диниеро, ки садсолаҳо ба рушди илму техника монеа эҷод кард ва онро побанди дастовардҳои Ғарб сохт, нодида мегиранд. Ғарбгароӣ аз ғарбшиносӣ тафовут дорад, чунки ғарбшиносӣ шинохти воқеъбинонаву ҳамаҷонибаи Ғарб ва интихобу истифодаи бошууронаи дастовардҳои навини фарҳангу тамаддуни он бо назардошти манфиатҳои миллии шарқӣ аст.
Ғарибии Кошонӣ

Ғарибии Кошонӣ — шоир, нависанда ва донишманди форс-тоҷик, муаосири Лисонии Шерозӣ. Шахси таҳсилдида, аз донишҳои даври худ огоҳ ва дар дарбори подшоҳи давр — Хон Аҳмад маликушшуаро буд. Ба шоири ҳамасраш Лисонии Шерозӣ эътиқод дошт ва ашъори ӯро татаббуъ кардааст. Мас., ба байти Лисонии Шерозӣ Манам з-он хӯи нозук остин бар чашми тар монда, Зи мижгон то ҷигар сад парда хун бар якдигар монда. Чунин ҷавоб гуфтааст: Ту аз ман фориғу ман бе ту ҳар сӯ дарбадар монда, Зи хорӣ бар сари дунҳимматон бе пову сар монда.
Ғарибии Хуросонӣ

Ғарибии Хуросонӣ — шоир и форсизабони Ҳиндустон. Зиндагинома Дар сини камолот, дар замони ҳукмронии Ҳумоюн ба Ҳиндустон рафта, ба хидмати дарбори ин подшоҳ ворид гардид. Дар анвои гуногуни шеър асарҳо офаридааст. Ғазалро неку мегуфт. Дар манбаъҳо аз девонаш иттилоъ надодаанд. Абёти зер аз сурудаҳои ӯст: Гар гушоди кори мо будӣ зи зулфи ёри мо, Инчунин ошуфтаву барҳам набудӣ кори мо. Дил зи чоки сина мехоҳад, ки бинад рӯйи дӯст, Марҳам, ай мушфиқ, манеҳ бар синаи афгори мо. Ай Ғарибӣ, илтифоти ӯ ба ғайр озор нест, Чанд хоҳад буд, ё Раб, дар пайи озори мо?! То ҳарими ҳарами ёр шуда маскани ман Рафта берун ҳаваси хулди барин аз сари ман.
Ғарибии Ҳиравӣ

Ғарибии Ҳиравӣ (? — қарни) — шоир ва донишманди форс-тоҷик, аз шогирдони Бадруддини Ҳилолӣ. Зиндагинома Ғарибии Ҳиравӣ дар баъзе манбаъҳо Ҳиротӣ омадааст; муддате Маҷлисии Ҳиравӣ тахаллус мекардааст. Дар зодгоҳаш — Ҳирот ва Самарқанд улуми мутадовилаи даврро омӯхааст. Дар шеъру шоирӣ Бадруддини Ҳилолиро устод медонист. Ҳангоми зиндагӣ дар Самарқанд ба хонаи падари тазкиранигор Мутрибии Самарқандӣ рафтуомад дошт. Дар Самарқанд ӯро Муллои Ҳиравӣ ном мебурданд, вале бо тахаллуси Ғарибӣ шеър мегуфт. Дар ҳамин давра Мутрибӣ аз ӯ илми сиёқ (суханронӣ, тарзи баён)-ро омӯхтааст. Мутрибӣ ӯро чун шоири боистеъдод, шахси фозилу донишманд, гӯяндаи ашъори покиза тавсиф намудааст. Ба Ҳирот баргашта, ба хидмати ҳукмрони давр ворид гардид. Дар ин ҷо тахаллуси Маҷлисиро пазируфт. Дар манбаъҳои адабӣ аз Ғарибии Ҳиравӣ чун шоири соҳибдевон ёд кардаанд. Аз эҷодиёташ намунаҳо ба тавассути тазкираҳо расидаанд. Ин ғазал аз ӯст: Ишқ он рӯз, ки аз сирри ҳақиқат дам зад, Сирри ин нукта сар аз ҷайби банӣ Одам зад. Бесубот омада бунёди ҷаҳон ҳамчу ҳубоб, Аблаҳ аст он, ки ба худ хайма дар ин олам зад. Дошт ҷамъияти хотир зи сари зулфи ту дил, Боди субҳ омаду ин силсиларо барҳам зад. Ончунон бо алами ишқ дилам хӯй гирифт, Ки даме бе алами ишқ ба олам кам зад. Аҳду паймони Ғарибӣ, маҳи ман, суст магир, Даст дар силсилаи ишқ басе муҳкам зад.
Ғарибии Астарабодӣ

Мир Муҳаммадалӣ Ғарибии Астарабодӣ (? — қарни) — шоир, нависанда, хаттот, навозанда ва мусиқишиноси форс-тоҷик. Зиндагинома Дар манбаъҳои адабӣ ҷузъиёти тарҷумаи ҳолаш наомадааст. Тазкиранависон, масалан, Алишер Навоӣ ("Маҷолису-н-нафоис") аз ӯ чун шоири хуштабъу хушсухан ёд кардаанд. Дар навиштани хатти ғубор моҳир будаст. Ғарибӣ тахаллус карданаш аз ҳамин ҷост. Аксар созҳои мусиқӣ — уд, барбат, камонча, танӯр ва қонунро хуб менавохтааст. Абёти зер намунае аз шеъри ӯст: Шаб, ки меуфтам ба паҳлуи саги он дилфурӯз, Хоб дар чашмам намеояд зи шодӣ то ба рӯз. Дӣ чу пеш омад ба роҳ он дилбари раъно маро, Ман зи шарм ӯро надидам, ӯ зи истиғно маро.
Ғарибсултон Худоёрбекова

Ғарибсултон Худоёрбекова — ҳунарпешаи театр, Ҳунарпешаи халқии ҶШС Тоҷикистон Нигаред.
Ғарибшо Ақназарбеков

ордени Шараф Ғарибшо Сафдарович Ақназарбеков (28.02.1954, деҳаи Барчиди ноҳияи Шуғнон) — генерал-майори хидмати дохилӣ. Мактаби махсуси милитсияи ВКД СССР дар шаҳри Чимкенти Қазоқистон ва Академияи ВКД Федератсияи Россия -ро хатм кардааст. Солҳои 1978 – 90 нозир, сарнозир, сардори қисми фаврӣ, муовин ва сардори калоннаи Раёсати муассисаҳои ислоҳӣ-кории ВКД Ҷумҳурии Тоҷикистон дар ноҳияи Ёвон ва шаҳри Қӯрғонтеппа, 1992 – 1993 муовини сардори ҳамин раёсат дар шаҳри Душанбе, 1993 – 1995 сардори ШКД шаҳри Хоруғ, 1996 – 2000 сардори Раёсати корҳои дохилии ВМКБ, 2001 – 2003 муовини сардори Раёсати корҳои ислоҳии ВКД Ҷумҳурии Тоҷикистон, 2003 – 2004 муовини сардори Раёсати корҳои ислоҳии Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон. Аз соли 2004 муовини фармондеҳи Қӯшунҳои зудамали Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон буд. Ақназарбеков бо ордени Шараф, медалу ифтихорномаҳои соҳавӣ сарфароз гардидааст.
Осиёи Ғарбӣ

Осиёи Ғарбӣ — минтақаи ҷуғрофӣ, ки дар ҷанубу ғарбӣ Осиё, ҷойгир аст, аз як нуқтаи назари ҷуғрофӣ, нимҷазираи Осиёи Хурд ва нимҷазираи Араб, ва минтақаҳои атрофи он соҳили шарқии Баҳри Миёназамин (Шом), Қафқоз (Қафқози Ҷанубӣ), баландкӯҳҳои Арманистон ва Эрон 2 ва доманакӯҳҳои Месопотамия; ва аз нуқтаи назари сиёсӣ, се минтақа - Шарқи Наздик (бе қисми Африқо), Шарқи Миёна ва Қафқози Ҷанубӣ (қисман) дар бар мегирад. Истилоҳот Номгузриҳо бо забонҳои дигар Дар забонҳои ин минтақа онро ба таври зерин меноманд: арманӣ., озарбойҷонӣ:,, гурҷӣ:,. Хусусиятҳои табиӣ Минтақа бо нафт бой аст. Мавҷудияти чарогоҳҳо дар аксари кишварҳои Шарқи Наздик дар соҳаи кишоварзӣ нақши муҳим мебозад, ки рушди чорводориро дар ин ҷо муайян мекунад (дар бисёр минтақаҳо - кӯчабоғҳо). Тақсимбандии муосири сиёсӣ Айни замон ин минтақа чунин қаламравҳои кишварҳоро фаро мегирад: Кишварҳои Қафқози Ҷанубӣ аз қабили Арманистон, Гурҷистон ва Озарбойҷон, аз рӯи баъзе манбаъҳо қисман ба Аврупои Шарқӣ робита доранд. Инчунин бояд қайд кард, ки аз ҷиҳати ҷуғрофӣ бо минтақаи Осиё робита доранд. Арманистон, Гурҷистон ва Озарбойҷон ба ҳар ҳол аъзои Шӯрои Аврупо ва Кипр дар Иттиҳоди Аврупо мебошад.
Ғариза

Ғариза (– сиришт) — гароиши дарунӣ ва зотии андомгони зинда ба самти рафторҳои мушаххас, алоқаҳо, маҳоратҳо ва маълумоте, ки инсон ва ҷонварон бидуни омӯзиш аз ибтидои таваллуд ба сурати билқувва ё билфеъл дар худ доранд. Рафторҳои ғаризӣ аз сиришт бархоста, иктисобӣ ва омӯзишӣ нестанд. Рафторҳое монанди навъи тағзия ва тавлиди мисл дар ҳайвонот бидуни таҷрибаи қаблӣ ва ба таври худкор, генетикӣ ва аз пеш барномарезишуда иҷро мешаванд. Ин барномарезии аз пеш таъйиншуда ғариза аст. Мас.: сангпуштҳои баҳрӣ, ки дар канори соҳил ба дунё меоянд, аз лаҳзаи аввали аз тухм баромадан худ ба худ ба сӯйи баҳр ҳаракат мекунанд. Лонасозӣ, ҷангталабӣ ва дигар рафторҳои бисёр ҷонварон рафторҳои ғаризианд, ки барои бақо лозиманд. К. Г. Юнг ҳар гуна талош ба самти фаъолиятҳои муайян, аз ҷумла ҳамаи фарояндҳои равониро, ки неруяшон таҳти назорати худогоҳ нест, ғариза медонад. Муҳаррики ин кашиш метавонад аз дарун ё берун бархоста бошад ва механизми ғариза низ метавонад ба шакли физикӣ ё органикӣ фаъол гардад. Юнг дар миёни ғаризаҳои бешумори инсон ба вуҷуди як ғаризаи иҷтимоӣ низ қоил аст. Ба андешаи ӯ, инсон танҳо маҷмӯае аз ғаризаҳои худхоҳона нест, балки мавҷуде иҷтимоӣ ҳам ҳаст. Ғаризаҳои инсон Ғаризаҳои инсон ба ду гурӯҳ тақсим мешаванд: ғаризаҳои олӣ (умури фитрии инсон), ва ғаризаҳои ҳайвонӣ. Ғаризаҳои олӣ: худоҷӯӣ, камолхоҳӣ, фазилатталабӣ, ишқу парастиш, илмдӯстӣ, ҳақиқатҷӯӣ ва ғариза Ин гароишҳои зотӣ маънодиҳанда ва рушдбахшандаи ҳаёти инсонанд. Бидуни ин ғаризаҳо инсон ҳайвоне беш нест ва зиндагии ӯ тиҳӣ аз маъно хоҳад буд. Ғаризаҳои ҳайвонӣ (гароишҳои моддӣ ва ҳайвонӣ) дар ҳифзу давомнокии ҳаёти инсон нақши муҳим доранд. Агар ғаризаҳои неруманде чун муҳаббати зот, шаҳват, хашму ғазаб намебуданд, инсон барои ҳифзи ҳаёти худ ҳеч талош намекард ва натиҷаи он ҷуз нестии насли башарият намебуд. Ин ғаризаҳо дар зебосозии зиндагӣ ва дилпазирии он нақши мумтоз доранд. Ғаризаҳо ба зиндагӣ шӯру шавқу ишқ ва зебоии хосе мебахшанд. Ҷиҳати манфии ғариза истифодаи нодурусти он, асири шаҳват гардидани инсон, аз назорати хиради солим дур мондани ғаризаҳо аст. Ғаризаҳо ва шаҳвати инсонӣ, бавижа ғаризаи ҷинсӣ қобили назоратанд, аммо на ба маънои саркӯбии ғаризаҳо ва шаҳавот, балки ба маънои истифодаи дуруст ва ҷилавгирӣ аз гусехтагии онҳост. Адабиёт.
Ғармайн

Ғармайн (ҳамчунон Ғармен) — деҳа дар ҷамоати деҳоти Анзоби ноҳияи Айнӣ. Аз Ғармайн то маркази ҷамоат 98 км, то маркази ноҳия 133 км. Аҳолиаш 47 нафар (2017 нафар дар соли 2007), тоҷикон (яғнобиҳо). Ба ду қисм тақсим аст: Домени Ғармен ва Сари Ғармен.
Ғаришкар (деҳа)

Ғаришкар Ғарышкер) — деҳа дар вилояти Туркистони Қазоқистон. Дар ноҳияи Ҷетисой ҷойгир аст. Аҳолӣ Дар соли 2009 88 нафар аҳолӣ дошт.
Ғармаш

Ғармаш, гулхайрии сафед 2 — гиёҳест бисёрсола. Тавсифоти гиёҳшинохтӣ Пояаш рост; аз 30 см то 2 м қад мекашад. Баргаш калон (дарозии думчааш то 20 см, бари паҳнакаш см), мудаввар. Гулаш сафед, қифшакл. Тухмаш гурдашакли сиёҳтоб. Моҳҳои май — сентябр гул карда, тухм мебандад. Густариш Ғармаш дар аксар ноҳияҳои Тоҷикистон мерӯяд. Бештар дар ҷангалзори паҳнбарг ва гармсер (шибляк), шибоғзори дашт, марғзори субалпӣ, нишебиҳои санглохи кӯҳ, боғ, киштзор, канори роҳ ва ғайра (м аз с. б.) месабзад. Хосиятҳои шифоӣ Теофраст, Дисқуридус, Плиний ва дигарон ғармашро доруи хуби сулфа ҳисобидаанд. Ба ақидаи табибони халқӣ ғармаш реш ва пучакҳоро мепазонад, варамҳоро таҳлил медиҳад. Барги тарашро кӯфта ба сар банданд, варами майна ва пардаи онро шифо мебахшад, барои бардамида шудани пилки чашм давои хуб аст. Онро кӯфта ба захмҳо гузошта банданд, даҳани онҳоро ба ҳам оварда шифо мебахшад. Агар ягон узв шикаста бошад, ба он кӯфта гузошта банданд, устухонро ба ҳамдигар пайваст мекунад. Агар ғармашро дар об ҷӯшида, он обро ба сар бирезанд ё сарро бо он шӯянд, мӯи сарро нарм мекунад. Ва агар дар он об то ноф даромада шинанд, варами мақъадро таҳлил медиҳад. Тухми хушкашро кӯфта, бехта, бо оби ширгарм биошоманд, санги гурдаро майда карда мерезонад. Кӯфтаи тухми ғармашро дар об тар карда, он луобро бо шакар даромехта, нимгарм бихӯранд, сурфаи гарм ва хун қай карданро нафъ дорад. Пӯсти решаи ғармаш бисёр қавӣ аст. Агар онро дар об ҷӯшонида бинӯшанд, исҳолро мебандад. Иллати қулинҷ (колит)-ро шифо мебахшад. Решаи ғармашро дар об ҷӯшонида дар он об даромада бихобанд ё бишинанд, пайвандҳои шахшударо мулоим мекунад. Решаи хушки онро кӯфта, ордаки онро бо орди боқило даромехта, бо равғани хук сиришта, бар буғумҳо гузошта банданд, шах шудан ва варамҳои сахтро ислоҳ мекунад. Бехи ғармашро дар тибби бисёр давлатҳои ҷаҳон истифода мебаранд; асосан доруи балғамовар ҳисоб меёбад. Ҳангоми илтиҳоб ва қабзияти узвҳои нафас, роҳи пешоб, газаки меъдаву рӯда ва ғайра низ тавсия медиҳанд. Бехаш то 35 % луоб, инчунин қанд, аспаргин ном модда ва ғайра дорад. Бехи ғармашро баҳор ва тирамоҳ ғундошта, дар ҷои соя мехушконанд. Нигаред низ Эзоҳ Адабиёт.
Ғармӣ (шоир)

Муҳаммад ибни Муҳаммадҷони Ғармӣ — шоир и форс-тоҷик. Зиндагинома Таълими ибтидоиро дар зодгоҳаш аз падараш, ки шахси таҳсилдида буд, омӯхта, барои такмили дониш ба Бухоро рафтааст. Дар яке аз мадрасаҳои Бухоро таҳсил намудааст. Пас аз хатми мадраса оиладор ва дар Бухоро муқим шудааст. Чанде дар Косон, Намангон ва дигар ҷойҳо зиста, ба сахтӣ рӯз гузаронидааст. Ғармӣ дар ашъораш аз ғарибию бекасӣ ва носозиҳои зиндагӣ шиква кардааст. Ӯ чанд бор азми ба ватанаш — Ғарм бозгаштанро дошт, вале муваффақ нагардид. Ғармӣ шоири соҳибдевон аст. Дар девонаш асосан ғазалҳояш фароҳам омадаанд. Девонашро худи шоир соли 1851 дар айёми пирӣ мураттаб сохтааст. Як нусхаи он зери 652 дар Ганҷинаи дастнависҳои шарқии ба номи А. Мирзоеви ИЗАШМХ АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон маҳфуз аст. Ин ғазал аз ӯст: Дил орзуе ҳар замон фасли баҳор кард, Овози кабку булбули он кӯҳсор кард. Хотиррасон накардаӣ, ай дил, ба он ватан, Акнун ба сайри рафтани он лолазор кард. Акнун куҷо муяссари рафтан ба он ватан, Майли гулу бунафшаву себаргазор кард. Умрест ин ҷафо ба ғарибӣ кашидаам, Акнун дилам ба рафтани ин ҷо хумор кард. Бигзашт ин ҷавонию қомат хамида гашт, Дасти тиҳӣ ба пириам охир ки кор кард. Ғармӣ, макун ба дил гиреҳ ин орзуи хом, Акнун куҷо ба рафтани худ он диёр кард.
Ғарғара

Ғарғара — деҳа дар ҷамоати деҳоти Корези ноҳияи Данғара. Аз Ғарғара то маркази ҷамоат 6 км, то маркази ноҳия 7 км. Аҳолиаш 2886 нафар, тоҷикон.
Ғассон Канафонӣ

Ғассон Канафонӣ (апрели 1936, Акко, Фаластин – 8 июли 1972, Байрут, Лубнон) — нависанда ва рӯзноманигори шинохтаи фаластинӣ. Дорандаи Ҷоизаи Лотос 1975. Узви раёсати Ҷабҳаи мардумӣ барои озодии Фаластин (муаллифи барномаи ҶМБОФ). Зиндагинома Эҷодиёт Пайвандҳо.
Ғассон Масъуд

Ғассон Масъуд — ҳунарпешаи аҳли Сурия аст.
Ғассон ибни Аббод

Ғассон Ибни Аббод — волии Хуросон, яке аз сарлашкарони халифа Маъмун (ҳукмронӣ). Зиндагинома Соли 817 дар ҷанг бо ҷонибдорони Амин асир афтода, пас аз раҳоӣ душманони Иброҳим ибни Маҳдиро саркӯб намуд ва дар аҳди Иброҳим муддати кӯтоҳ волии Куфа буд. Соли 818 халифа Маъмун Раҷо ибни Абизаҳҳокро бо сабаби ноуҳдабароияш аз мансаби волии Хуросон озод намуд ва Ғассон ибни Аббодро ба ҷойи ӯ таъйин кард. Ба қавли Наршахӣ ва Гардезӣ, Ғассон ибни Аббод замони волии Хуросон буданаш "Лайс ибни Саъдро аз Самарқанд маъзул карда, Нӯҳ ибни Асадро ҳоким таъйин кард". Соли 821 бо ташаббуси вазири Маъмун — Аҳмад ибни Абихолид Ғассон ибни Аббод аз вазифаи волии Хуросон озод ва ба ҷойи ӯ Тоҳир ибни Ҳусайн волии Хуросон таъйин карда шуд. Ғассон ибни Аббод муддате дар дарбори халифа монд. Солҳои 828-29 ба сабаби сарпечӣ кардани волии Синд аз итоати дарбори хилофати Бағдод Ғассон ибни Аббод бо супориши Маъмун ба он ҷо фиристода шуд ва волии онро ба Бағдод равон карда, Мусо ибни Яҳёро ба мансаби волигӣ нишонд (ба қавли Табарӣ Ғассон ибни Аббод солҳои 828-32 волии Синд буд). Пас аз вафоти Маъмун халифаи нав Муътасим Ғассон ибни Аббодро волии ал-Ҷазира, Қиннасрин ва ал-Авосим таъйин кард.
Ғафор Алимов

Ғафор Яҳёевич Алимов (соли 1917, ш. Ленинобод – ваф. маълум нест), муаллими фанни ботаника. "Аълочии маорифи Тоҷикистон" Зиндагинома Соли 1939 факултети агрономии Донишкадаи давлатии хоҷагии қишлоқи Тоҷикистонро хатм кардааст. Солҳои 1939–1940 агрономи калони истгоҳи мошин ва трактори (МТС) ноҳияи Ҳисор буд. Солҳои 1941–1945 дар Ҷанги Бузурги Ватанӣ иштирок намудааст. Солҳои 1946–1948 ҳамчун назоратчии калони Вазорати назорати давлатии ш. Сталинобод, 1949–1957 муовини директор оид ба таълими мактаби коркунони хоҷагии қишлоқ, 1957–1979 ба ҳайси муаллими калони кафедраи ботаникаи факултети географияи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко фаъолият намудааст. Дар муддати 22 соли фаъолияти омӯзгориаш дар донишкадаи омӯзгории пойтахт дар тарбияи ҳазорҳо мутахассисон саҳм гузоштааст. Оид ба ихтисосаш корҳои илмӣ ва маводҳои таълимӣ ба нашр расонидааст. Ҷоизаҳо Бо ордени "Байрақи сурх", "Ҷанги Бузурги Ватанӣ" дараҷаи дуюм, "Нишони фахрӣ", нишони сарисинагии "Аълочии маорифи халқи Тоҷикистон" ва 6 медал мукофотонида шудааст.
Ғассониён

Ғассониён дар Фаластини Шарқӣ (ҳудуди имрӯзаи Сурияи Ҷанубӣ ва Урдун). Зуҳур ва ташкили давлат Дар ибтидои асри Ғассониён ҳокимияти сулолаи Солиҳиёнро дар Сурияи Ҷанубӣ барҳам дода, давлати мустақили худро таъсис доданд. Дар аҳди Ҳорис ибни Ҷабал Ғассониён бо империяи шарқии Рум шартнома баста, минбаъд дар тамоми ҷангҳои румиён бо Эрон ширкат доштанд. Иштирок дар набардҳои минтақа Соли 545 Ҳорис бо мақсади забти Арабистони Марказӣ бо шоҳи сулолаи Лахмиҳо Мунзири, ки иттифоқчии эрониён буд, ҷанг оғоз намуда, пас аз шикаст додани ӯ дар соли 554 қисме аз давлати ӯро тобеи худ кард. Дар замони ҳукмронии писари Ҳорис Мунзир, иттифоқчиён чун пешин ба ҳамдигар эътимод надоштанд. Соли 581 бо амри император Тиберий Мунзир ва ду писарашро дастгир карда, ба назди ӯ бурданд. Писари дигари Мунзир — Нуъмон соли 584 бо императори шарқии Рум ҷанг оғоз намуд, аммо дастгир ва ба Ситсилия бадарға гардида, давлати Ғассониён барҳам дода шуд. Таназзули давлат Дар ибтидои асри император Ҳерақл (Ираклий) бо мақсади пешгирии хатари эҳтимолии арабҳо ҳокимияти Ғассониёнро барқарор намуд. Мутобиқи маъхазҳои форсии асри ҳокими Ғассониён Ҷабал ибни Айҳам дар муҳорибаҳои Думату-л-Ҷандал ва Ярмук аз ҷониби румиҳо ширкат намуда, пас аз шикасти онҳо ба Рум рафт ва соли 642 дар он ҷо фавтид. Пас аз ин ҳудуди давлати Ғассониён ба Хилофати Араб тобеъ гардид.
Ғафлат

Ғафлат (– бехабарӣ, фаромушӣ; бепарвоӣ, саҳлангорӣ) — дар тасаввуф яке аз сифатҳои замима, ҳиҷоби бузурге, ки солики тариқат ҳангоми сайру сулук бо он рӯбарӯ мегардад. Бештари мардум ҳам ба он дучор мешавад. Ба қавли Ғаззолӣ, наваду нуҳ дар сади халқ дар ғафлати маҳз рӯзгор ба сар мебаранд. ғафлат барои толибони ҳақиқат азоби хеле дарднок аст, зеро монеи мақсад ва ҳадафи онҳо мегардад. Рафъи он ба зикри пайваста ва тавассул ба пири комил муяссар мегардад, ки соликро бо иршод ва роҳнамоиҳои худ аз ин вартаи ҳалокат мераҳонад. Ба андешаи Бобо Тоҳир, ғафлат дорои се мартаба аст: ғафлати содиқон, ғафлати орифон ва ғафлати ғофилон. ғафлати содиқон таваҷҷуҳ ба зикр ва ғафлат аз мазкур ва ғафлати орифон тарки амру дастурҳои илоҳӣ, аммо ғафлати ғофилон он аст, ки Худованд олимонро муҳлат медиҳад, ки аз илми худ ғафлат намоянд. Ҳар ки лаҳзае аз Худо ғофил бошад, исён варзида, гунаҳкор аст ва ҳар ки аз нафси худ ғофил гардад, ӯро куштааст ва инсони сутуда аст. Аз нигоҳи Ибни ғафлат ҳиҷобе аст, ки аз миён бардошта намешавад ва рафъаш муҳол аст; агар ҳиҷоби ғафлат бардошта шавад, рози рубубият ботил хоҳад гашт. Ҳушёрӣ пояи ҳар хайру некӣ ва ғафлат асоси ҳар шарру бадӣ аст. Басо афроде, ки ҳушёру бедоранд, дар ҳоле ки воқеан ғофиланд. Табиист, ки шахс намехоҳад аз ҳушёрӣ ғофил гашта, ба ғафлат унс гирад. Ошкортарин нишонаҳои ҳушёриву бедорӣ ғаму андуҳ ва ҳузн, аммо намоёнтарин аломатҳои ғафлат шодии аз ҳад зиёд ва сармастӣ дониста мешавад.
Ғафурии Толиқонӣ

Ғафурии Толиқонӣ (1; қарни) — шоир и форс-тоҷик. Зиндагинома Ҷузъиёти шарҳи ҳолаш маълум нест. Ин шахс мураттиби маҷмӯаи ашъори шоирони пеш аз худ ва ҳамзамонаш мебошад. Шеърҳо дар маҷмӯа мувофиқи навъҳо фароҳам омадаанд. Дар ин маҷмӯа 23 байт аз ашъори Рӯдакӣ, намунаҳо аз эҷодиёти Соиби Табрезӣ, Ваҳшии Бофқӣ ва дигарон оварда шудаанд. Нусхаи ягонаи ин маҷмӯа дар китобхонаи шахсии Ҳусайн Оқомалик (Теҳрон) мавҷуд аст. Ин абёт аз ӯст: Дило, чун нола бар лаб рӯзу шаб ҳамчун ҷарас дорӣ, Фиғон кун ҳамчу булбул, то гумони як нафас дорӣ. Доманфишон зи турбати ман меравӣ, магар Бар доманат нишаста ғубори муҳаббатам?!.
Ғафур Расулов

Ғафур Расулов (11.10.1953, д. Искодари н. Айнӣ) — олим, шарқшинос ва иқтисоддон, номзади илмҳои иқтисод. Зиндагинома Хатмкардаи факултети забонҳои шарқии Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И. Ленин. Дар давоми таҳсил аз соли 1974 то соли 1976 ба ҳайси тарҷумон мушовир дар Ҷумҳурии Исломии Эрон фаъолият намудааст. Аз соли 1973 то соли 1983 дар рўзномаҳои "Коммунисти Қурғонтеппа", "Ҳақиқати Қурғонтеппа", "Ҳақиқати Хатлон", ба ҳайси мухбири калон фаъолият 569 намуда ва аз соли 1983 то 1986 дар Давлати Исломии Афғонистон дар вазифаи тарҷумони низоми хизмат намудааст. Аз соли 1989 то 1995 дар рўзномаҳои "Паёми Душанбе" ва "Садои мардум" вазифаи мудири шуъбаро ба зимма дошт. Солҳои 1995 - 2013 дар Вазорати рушди иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон ба ҳайси сардори шуъба, муовини сардори раёсат ва сардори раёсат фаъолият намуда, ҳамзамон муовини сармуҳаррири маҷаллаи "Тоҷикистон: стратегия ва тараққиёт" буд. Солҳои 2013-2015 дар вазифаи дотсенти Донишгоҳи технологии Тоҷикистон ва мудири кафедраи баҳисобгирии бухгалтерӣ, таҳлил ва аудити Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ фоъолият намуд. Солҳои 2015-2019 сардори Раёсати тадқиқоти макро-иқтисодии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ва ҳамзамон ба сифати дотсенти кафедраи умумидонишгоҳии назарияи иқтисодии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ кор мекунад. Рисолаи номзадиро дар мавзуи "Сармоягузориҳои хориҷӣ ва нақши онҳо дар рушди иқтисодиёти Ҷумҳурии Тоҷикистон" ҳимоя намудааст. Узви Иттиҳоди журналистони СССР ва Тоҷикистон, Инчунин, узви Ассотсиатсияи байналмилалии журналистон, Аълочии матбуоти Тоҷикистон мебошад. Осор.
Ғафур Ҳайдаров

Ғафур Ҳайдаров (15.01.1927, шаҳри Хуҷанд – 27.07.2009, шаҳри Хуҷанд), доктори илми таърих, профессор, Ходими шоистаи илми Тоҷикистон. Зиндагинома Ғафур Ҳайдаров оли 1947 Институти давлатии педагогии Хуҷандро ба поён оварда, ба сифати ассистенти кафедраи таърихи ҳамин ҷо фаъолияташро шурӯъ намудааст. Солҳои 1950-1953 дар аспирантураи Донишгоҳи давлатии Осиёи Миёна (ш. Тошканд) хонда, фаъолияти минбаъдааш пурра (беш аз 45сол) дар Институти давлатии педагогии Хуҷанд гузаштааст, вазифаҳои сармуаллим, дотсенти кафедраи таърих, мудири кафедраи таърихи СССР, профессори кафедраи таърихи халқи тоҷикро Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров (аз 1992 то охири умр) адо кардааст. Аз муаррихони пурмаҳсули тоҷик маҳсуб меёбад, зиёда аз ҳаштсад асару мақолаи илмӣ, илмӣ-методӣ, илмӣ-оммавӣ, публисистӣ навиштааст, ки масоили барқарор ва мустаҳкам гардидани Ҳокимияти Шӯравӣ дар Тоҷикистон, амалӣ гардондани сиёсати миллии ҳизб ва давлати шӯравӣ дар ҷумҳурӣ, инкишофи маорифи халқ ва инқилоби маданӣ дар Тоҷикистон ва ғайраро фаро гирифтаанд. Муаллифи китобҳои дарсӣ аз фанни "Таърихи халқи тоҷик" аст, дар таълифу таҳрири бисёр китобҳо, аз ҷумла "Очеркҳои таърихи Партияи Коммунистии Тоҷикистон" ширкат варзидааст. Дар тарбияи кадрҳои илмии педагогӣ хидмати бедареғ намудааст. Бо ордени Ленин, медалҳо ва Грамотаҳои Фахрии Президиуми Совети Олии Тоҷикистон қадр шудааст. Осор.