ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Аҳли Байт

Аҳли Байт Ҳамсарон Авлод Шарифон Саидон Қуръон Суннат Сири Набӣ Ҳазрати Муҳаммад дар Макка Муҳоҷирати Тоиф Меъроҷ Ҳиҷрати Муҳаммад Мавлуд Саловот Ғазовот Саҳоба Масҷид ан Набӣ Ҷоҳилия Зулфиқор Аҳлу-л-Байт, Аҳли Байт пас аз фавти Ҳасан сеюмин имоми шиъиён интихоб гардид. Пас аз вафоти Муовия мухолифати зидди Умавиён дар Ироқ авҷ гирифт. Шиъиёни Куфа, ки Ҳасанро имоми сеюми худ баргузида буданд, ӯро ба Куфа барои мубориза алайҳи Язид даъват намуданд. Ҳусайн бо қисме аз тарафдорони худ ва хешу ақрабояш сӯи Куфа мерафт. Дар Дашти Карбалои наздикии Куфа 10 октябри соли 680 лашкари сершумори Умавия Ҳусайнро дар муҳосира гирифт ва 72 нафарро аз ҷумлаи сипоҳиёну хешу табораш бераҳмона ба қатл расонда, сарҳои Ҳусайну хешовандонашро ба Димишқ барои халифа фиристоданд. Аз он рӯз Ҳусайн "Саййид-уш-шуҳадо" хонда шуд ва шиъиёни исноъашарӣ ин рӯзро мотам эълон карда, ҳамчун рӯзи Ошуро қайд мекунанд. Аҳли Байт аз дигоҳи шиъаён Манзур аз ба вуҷуд омадани чунин як истилоҳи мазҳабӣ он аст, ки халифаи Пайғамбар – имом мебоист барои таъбири таълимоти ислом ва роҳбарии маънавӣ ба мусулмонон салоҳияти қонунӣ дошта бошад. Ба ақидаи аҳли ташайюъ чунин шахс метавонист танҳо аз ҷумлаи Аҳл-ул-Байт пайдо шавад. Як омили муҳим, ки сабабгори ба фирқаҳо тақсимшавии аҳли ташайюъ аст, ақидаҳои мухталиф доир ба таркиби Аҳл-ул-Байт мебошанд. Шиъиён аз ибтидо ба улуҳияти хонадони Пайғамбар Муҳаммад ва мушаххасоти хосси авлодӣ доштани аъзои он бовар доштаанд. Чунин сифот имомро аз Аҳл-ул-Байт ҷудо менамуд ва ӯро бо ҳидояти илоҳӣ шоистаи роҳбарӣ ва пешвои мусулмонон дар роҳи сирот-ал-мустақим мекард. Аммо дар ҳамин давраи шаклёбӣ, бо вуҷуди он ки имомони баъд аз имом Ҳусайн басарихилофатомада асосан аз хонадони Алӣ буданд, хонадони Пайғамбар ҳанӯз ҳам ба маънои васеъ дар асоси омилҳои қабилавӣ муайян мегардид. Чунин таъриф шохаҳои гуногуни авлоди Ҳошим, хонадони бузурги қурайшиҳоро, новобаста мустақиман аз насли Пайғамбар будан ё набудан, дар бар мегирифт. Пас ба Аҳл-ул-Байт ворисони Муҳаммад аз тарафи духтараш Фотима ва домоду писарамакаш Алӣ ва ҳамчунин ворисони амаки ӯ ва ҳатто Аббосиён, ба хусус Аббос, ки исломро танҳо соли 630 қабул карда буд, дохил карда мешуданд. Алавиёни Фотимӣ ва ғайрифотимӣ, ҳамчунин дигар Ҳошимиёни ғайриалӣ – ҳама ворисони падарии Пайғамбар – Абдулмуталлиб зоҳиран худро шоистаи узвият дар Аҳл-ул-Байт медонистанд. Баъдтар доираи Аҳл-ул-Байт маҳдудтар шуда, ба он фақат ворисони Муҳаммад (аз тарафи Фотима ва Ҳасаниёну Ҳусайниён) дохил мешуданд. Минбаъд тамоми имомони низорӣ ва исноашарӣ низ ба Аҳл-ул-Байт маҳсуб дониста мешуданд, вале имомат аз тариқи насс ҷорӣ шуда, танҳо аз падар ба писар ё ба набераи писарӣ мегузашт. 1 Адабиёт.
Аҳли нифоқ

ҳли нифқ, одамони дурӯ — ин истилоҳ нисбат ба гурӯҳе ва ё одамоне итлоқ мегардад, ки дар баробари ҳақоиқ ва дар назди арбоби давлат ва ҳар ниҳод ва мақоми тавоное аз худ дурӯягӣ ва душахсиятӣ нишон медиҳанд, дар зоҳир бо онҳо ҳамсозӣ ва ҳамраъйӣ доранд, вале дар ботин нисбат ба онҳо кудурат ва душманӣ меварзанд. Ин истилоҳро Қуръон бори аввал дар муҳити даъвати Мадина ба гурӯҳе аз мардум ба кор бурд, ки дар бархурд бо ислом роҳи нифоқро пеш гирифтанд. Онҳо бо тазоҳур ба ислом ва бо изҳори меҳварҳои асосии имон – имон ба Худо ва ба рӯзи қиёмат зоҳирпарастӣ мекарданд, дар ҳоле ки дар ботини худ ба ислом эътиқод надоштанд. Дар ҳаёти иҷтимоӣ низ Аҳли нифоқ дар ҳар давру замон боиси парешонии авзои фикрӣ ва иҷтимоии мардум мегарданд. Онҳо дар миёни мардум бо афкандани тухмҳои кинаву адоват ва ҳар гуна фитнаву фасод ҷомеаро аз инкишофи солим бозмедоранд ва бо ҳамон марази ботинии худ, ки навъе аз бемориҳои иҷтимоӣ ва равонӣ ба шумор меравад, ба дигарон низ сироят мебахшанд.
Аҳли рафз

ҳли рафз ё равофиз — мафҳуми динӣ-фирқашиносӣ, тоифаҳои мухталифи шиъа, ки пайравӣ аз ислом ба равиши аҳли суннат ва суннати манқул аз тариқи саҳобагони Паёмбар (с)-ро аслан қабул надоранд. Аҳли рафз ба таърихи садри ислом бо диди дигаре нигариста, аксарияти мутлақи саҳобагони Паёмбар (с)-ро ситамкор, ғосиб ва берун аз дин медонанд, ки ҳаққи хонадони Расули Худо (с) – Алӣ ва фарзандонашро дар хилофат ва роҳбарии мусулмонон ба зӯр ғасб намудаанд. Бар ҳамин асос суннат ва ҳар мафҳуми диние, ки аз тариқи онҳо ба наслҳои баъдӣ интиқол ёфтааст, нодуруст, мағшуш ва аз эътибор соқит аст ва суннату дини дуруст танҳо ҳамон аст, ки аз тариқи имомони маъсум – аиммаи аҳли байт ривоят шуда бошад. Решаҳои таърихии шаклгирии фикрӣ ва зуҳури фирқаи хавориҷу тоифаи рофиза – гурӯҳҳои мухталифи шиъа ба ҳайси гурӯҳи мухолиф ба охири замони хулафои рошидин рост меоянд. Ҳарчанд тамоюл ба шахсияти халифаи чаҳорум – Алӣ ибни Абитолиб ба ҳайси пешво ва халифаи мусулмонон пас аз вафоти Расул (с) ва ҳамзамон бо интихоби халифаи аввал ба вуҷуд омада буд, вале он то замони вафоти худи ӯ аз ҳавзаи гароиши фикрӣ ва андешаи сиёсӣ берун нарафт. Ҳамчунин нигаред.
Аҳлиддин Ибодуллозода

Аҳлиддин Ибодуллозода (28 майи 1984, ҶШС Тоҷикистон) — омӯзгор, доктори илмҳои таърих. Зиндагинома Аҳлиддин Ибодуллозода 28 майи соли 1984 ба дунё омадааст. Дар соли 2007 шуъбаи рӯзонаи факултети таърихи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистонро хатм кардааст 1. Корнома Хонавода Оиладор, соҳиби 4 фарзанд. Ҷоизаҳо Бо нишони "Аълочии маориф ва илми Тоҷикистон", нишони "Аълочии фарҳанги Тоҷикистон", медали ҷашнии "25-солагии Қувваҳои мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон" ва Ҷоизаи Исмоили Сомонӣ барои олимони ҷавон дар соҳаи илм ва техника дар соли 2018 қадрдонӣ гардидааст.
Таносух

Таносух (— нақл, гузаштани як чиз ба чизи дигар), боззоӣ, зодмурд, ё реинкарнатсия — таълимоти динию фалсафист дар бораи интиқоли нафс аз як тан (мурда) ба тани дигар (набот, ҳайвон, инсон). Агар аъмоли нафс некӯ бошад, вай гӯё баъди марг ба тани шарифтар ва агар рафтори ӯ некӯ набошад, ба тани вазеътар аз пешин нақл мешудааст. Таърих Таносух дар аҳди бостон пайдо шуда буд. Минбаъд зимни шнкишофи динҳо ва ҷараёнҳои динию фалсафи (бараҳмания, буддоия, ҳиндуия) такмил ёфт ва яке аз муҳимтарин усулҳои назариёти онон гардид. Дар Юнони Қадим таълимоти тасносухро орфеиён, пифагориён, Афлотун ва пайравонаш инкишоф додаанд. Дар Шарқ ғояи таносух ба таълимоти монавия нақши равшан гузоштаст. Ислом таносухро рад мекунад. Вале вай дар кишварҳое, ки пеш зери таъсири идеологии зардуштия буданд, ин ақидаро комилан шикаст дода натавонист. Боқӣ мондани назарияи таносух дар ақоиди баъзе фирқаҳои ислом ва осори як зумра мутафаккирони асрҳои миёна аз ҳамин хусус дарак медиҳад. Масалан, дар "Зоду-л-мусофирин" омада, ки исмоилиёни ғоӣ ба таносух эътимод доранд. Дар "Ал-милал ва н-ниҳал" қайд шудааст, ки Ан-Наззом ва шогирдони ӯ Фазл ибни Ҳадасӣ, Аҳмад ибни Ҳаит низ ба таносух қоил буданд. Вале дар таърихи фалсафаи тоҷик ва дигар халқҳои Шарқи Наздику Миёна ин ақидаро на ҳама маъқул донистаанд. Масалан, Ибни Сино дар "Азҳавия" ин ақидаро бо далелҳои ақлӣ ва нақлӣ рад кардааст. Носири Хисрав, ки аз исмоилиёни эътидолӣ буд, низ ба таносух эътимод надошт ва онро назарияи комилан ботил мешуморид. Аҳли тасаввуф низ таносухро мазаммат кардаанд. Маҳмуди Шабустарӣ менависад: Илми ҳозира таносухро рад мекунад, зеро, мувофиқи он, нафс (шуур) мустақил набуда, балки хосияти мағзи сари инсон аст ва берун аз он мустақилона вуҷуд дошта наметавонад.
Аҳлии Туршезӣ

Аҳлии Туршезӣ — шоири форс-тоҷик. Зиндагинома Аз аҳли Туршези Хуросон буд, аз ин ҷост, ки баъзан бо номи Аҳлии Хуросонӣ низ ёд мешавад. Шеърҳояш дар Ҳиндустон интишор ва мавриди мутолиа қарор доштанд. Дар дарбори Ҳусайни Бойқаро ва Алишери Навоӣ хидмат мекард. Дар охирҳои ҳукмронии онон ба Табрез рафт ва дар камонкашӣ машҳур гашт. Ба ҷавонони Табрез камонкаширо таълим медод. Дар поёни умр гӯшанишин шудааст. Дар баъзе манбаъҳои адабӣ Аҳлии Туршезиро бо Аҳлии Шерозӣ (ҳар ду ҳамзамон буданд) як шахс пиндоштаанд. Аҳлии Туршези шоири соҳибдевон буда, дар байни аҳли адаб "Соқинома"-и ӯ машҳур аст. Соли 1506 асари Абулҳасани Байҳақӣ "ал-Мавоҳиб-уш-шарифа фӣ маноқиби Абуҳанифа"-ро аз арабӣ бо номи "Тӯҳфат-ус-салотин" тарҷума ва ба форсӣ назм карда буд. Дар ғазал ба Абдурраҳмони Ҷомӣ пайравӣ мекард. Намунаи ашъор.
Аҳлии Шерозӣ

Мавлоно Муҳаммад Аҳлии Шерозӣ — шоир ва машшоқи форс-тоҷик. Зиндагинома Дар ҷавонӣ ба Ҳирот омада, ба хидмати дарбори Ҳусайни Бойқаро (ҳукмронӣ 1469–1506) дохил шуд. Пас аз муддате ба зодгоҳаш баргашт. Алишери Навоӣ дар "Маҷолис-ун-нафоис" ва Соммирзои Сафавӣ дар "Туҳфаи Сомӣ" аз истеъдоду ҳунари шоирии Аҳлии Шерозӣ дарак додаанд. Аз эҷодиёти Аҳлии Шерозӣ девони ашъор (6 ҳазор байт) боқӣ мондааст, ки дар он ғазалҳо, қасидаҳо, қитъаҳо, таркиббандҳову тарҷеъбандҳои ӯ фароҳам омадаанд. Ба қалами Аҳлии Шерозӣ инчунин маснавии "Шамъу Парвона", маҷмӯаи рубоиҳои ахлоқӣ бо номи "Зубдат-ул-ахлоқ", соқиномаи рубоӣ (иборат аз 120 рубоӣ) ва як қасидаи маснӯъ дар мадҳи Навоӣ тааллуқ доранд. Аҳлии Шерозӣ мусаннифи чанд асари мусиқӣ, аз ҷумла "Рости панҷгоҳ" мебошад. Аз ӯ инчунин нақшҳо ва савтҳои бисёре низ мондааст. Намунаи ашъор.
Аҳмад (шоир)

Аҳмд — шоири тоҷик. Зиндагинома Дар Бухоро зиндагӣ ва эҷод кардааст. Пас аз хатми таҳсил мударрисӣ мекард. Дар анвои гуногуни адабӣ бо забони равону сода шеър мегуфтааст. Намунаи ашъор.
Аҳмад Алихон

Аҳмд Алихн — хаттот, хушнавис ва шоири форсизабони Ҳиндустон (асри). Ба қавли муаллифи "Риёз-уш-шуаро" Аҳмад Алихон хоҳарзодаи волии Ҳиндустон Саодатхон Баҳодур Зулфиқори Ҷанг ва ба қавли муаллифи "Сафинаи ҳиндӣ" хоҳарзодаи Содотхон Зулфиқор аст, ки вайро ба фарзандӣ қабул карда буд. Хатти настаълиқ ва шикастаро покизаву хуб ва дуруст менавишт. Шахси бофазлу дониш буд. Табъи шоирӣ дошт ва бо тахаллусаш "Иззат" шеър мегуфт. Ҳангоми таълифи "Риёз-уш-шуаро" ҷавон буд ва Вола Ҳомидхоҷа ибни Раҳматуллоҳ бо вуҷуди ҷавонӣ ӯро ситоиш кардааст. Нигаред Адабиёт.
Аҳмад Афиф

Аҳмад Афиф (январи 1967, Маэ, Ҷазираҳои Сейшел) — раҳбари сиёсӣ ва молиявии Ҷазираҳои Сейшел. Аз 26 октябри соли 2020 вай вазифаи муовини президенти кишварро ба уҳда дорад, ки Винсент Меритонро иваз кардааст 1 2. Зиндагинома Ӯ дар Маэ, калонтарин ҷазираи Ҷазираҳои Сейшел, дар оилаи Абдуллоҳ Афиф, президенти Ҷумҳурии Муттаҳидаи Сувадив аз соли 1959 то 1963 таваллуд шудааст. Донишгоҳи Уорвикро дар риштаи математика, таҳқиқоти амалиёт, омор ва иқтисод хатм кардааст. Вай раиси " " ва " " шуда кор кардааст 3 4 5. Соли 2006 вай бори аввал дар минтақаи Ансе-Этуайл ба Маҷлиси Миллӣ интихоб шуд. Соли 2018, ӯ муовини раиси Маҷлиси Миллии Сейшел интихоб шуд. 26 октябри соли 2020, пас аз пирӯзӣ дар интихоботи умумӣ, Аҳмад Афиф ба ҳайси муовини президент савганд ёд кард 3 4 5 6.
Аҳмад Авад ибни Авф

Аҳмад Авад ибни Авф — ходими давлатй, сиёсй ва ҳарбии Судон. Муовини аввали президенти Судон аз 23 феврали соли 2019. Ӯ ҳамчунин вазифаи вазири дифои Судонро (аз августи соли 2015) бар ӯҳда дорад. Зиндагинома Авад ибни Авф қабл аз барканор шуданаш дар моҳи июни соли 2010 дар чаҳорчӯби як тағйироти ҷиддии низомӣ ба ҳайси сардори иктишофи низомӣ ва инчунин раиси ситоди муштараки артиш кор мекард. Пас аз адои хидмат дар артиш сафири Судон дар Умон буд. Авад ибни Авф дар феҳрасти афроде буд, ки дар моҳи майи соли 2007 аз ҷониби Иёлоти Муттаҳида барои нақш ба унвони иртибот байни ҳукумати Судон ва Ҷанҷовид дар ҷанги Дарфур таҳрим шуда буд. 23 феврали соли 2019 Авад ибни Авф муовини аввали президенти Судон таъин шуд ва ба ҷои Бакри Ҳасан Солеҳ дар ин мақом пас аз пароканда шудани ҳукумати президент Умар Башир дар пайи эътирозҳои оммавӣ таъйин шуд.
Аҳмад Бадилӣ

Шайх Аҳмади Бадилӣ (1;? — қарни, Сабзвор) — шайх, сӯфӣ, зоҳид, ориф ва шоир и форс-тоҷик.
Аҳмад Алӣ Мирғонӣ

Аҳмад Алӣ Мирғонӣ (таваллуд 16 августи соли 1941, Хартуми Шимолй — г. 2 ноябри соли 2008, Искандария, Миср) — Арбоби давлатии Судон, президенти Судон дар солҳои 1986-1989. Зиндагинома Соли 1941 дар Хартуми Шимолй дар оилаи бой ва обруманд таваллуд ёфтааст. Ӯ дар Донишгоҳи Лондон таҳсил кардааст. Баъди ба ватан баргаштанаш ба сиёсат машғул шуд. Соли 1986 ӯ дар интихоботи президентии демократӣ пирӯз шуда, президенти Судон гардид. 15 июни соли 1989 аз кӯшиши табаддулот пешгирӣ карда шуд, даҳҳо афсарони низомӣ ба ҳабс гирифта шуданд. Бо вуҷуди ин, аллакай рӯзи 30 июн низомиён қудратро ба даст оварданд, Умар ал-Башир президенти давлат шуд. Мирғонӣ маҷбур шуд ба Миср фирор кунад. Вай соли 2006 ба Судон баргашт. Дар ҳалли низоъ дар Дарфур ширкат кардааст. Мирғонӣ 2 ноябри соли 2008 дар синни 67-солагӣ дар Миср даргузашт. Дар Хартум дафн карда шудааст. Пайвандҳо.
Аҳмад Абдуллоев

Аҳмад Абдуллоев (15 марти 1936, деҳаи Бибиширин, ноҳияи Бойсун, ҶШС Узбекистон — 24 июни 2022, Узбекистон) — адабиётшиноси тоҷик, доктори илмҳои филология. Зиндагинома Аҳмад Абдуллоев, ки 15 марти соли 1936, дар деҳаи Бибиширини ноҳияи Бойсуни вилояти Сурхондарёи Ӯзбекистон ба дунё омадааст. Соли 1957 Институти давлатии педагогии Душанберо хатм кардааст. Дар даҳаи 1990, баъди шурӯъи Ҷанги шаҳрвандӣ дар Тоҷикистон ба зодгоҳаш кӯчид ва тақрибан 26 соли охири умр дар Ӯзбекистон зиндагӣ мекард 1. Корнома Муаллими мактаби миёна дар Бойсун. Аз соли 1996 профессори кафедраи филологияи Донишкадаи давлатии шаҳри Тирмизи Ҷумҳурии Узбекистон. Фаъолияти илмӣ Зиёда аз 10 монография ва 200 рисолаву мақолаи илмӣ, илмӣ-оммавӣ ва илмӣ-методӣ таълиф намудааст. Абдуллоев асосан ба адабиёти форс-тоҷики асрҳои ва намояндагони он Адиб Собири Тирмизӣ, Заҳири Форёбӣ, Унсурӣ, Фаррухӣ, Манучеҳрӣ, Абулфараҷи Рунӣ ва дигар таваҷҷуҳи хосса дорад. Дар баробари омӯзиши ҳаёт ва эҷодиёти шоирону адибони мазкур дар навиштаҳои Абдуллоев ҷараёни адабии ин қарнҳо, масъалаҳои анвоъ ва услуби шеър, махсусан ашъори ғиноӣ, майлу равияҳои адабӣ, хусусиятҳои иҷтимоии адабиёт, оҳангҳои демократӣ ва оҳангҳои "деҳқонӣ"-и назм, хусусияти адабиёти дарборӣ ва ғайра таҳлилу баррасӣ шудаанд. Бозёфтҳои Абдуллоев дар омӯзиши осори Рӯдакӣ, кашфи абёти нав, қасидаи "Фиғония"-и Рӯдакӣ ҷолиби диққатанд. Абдуллоев дар баробари таҳқиқи ҳаёт ва эҷодиёти як зумра шоирону нависандагон осори онҳоро низ ба табъ расонидааст. Девони комили Адиб Собири Тирмизии омоданамудааш соли 2001 ба табъ расид ва барои ин кор ӯ ҷоизаи махсуси Президенти ҶИЭ Сайид Муҳаммади Хотамиро гирифт. Аз охири солҳои 90 садаи Абдуллоев ба омӯзиши масъалаи басо муҳимми адабиётшиносии тоҷику ӯзбек — равобити адабии ин ду халқ дар мисоли Абдурраҳмони Ҷомӣ ва Алишери Навоӣ, Навоӣ ва таваҷҷуҳаш ба ашъори Рӯдакӣ, Анварӣ, Навоӣ ва шоирони Бадахшон машғул аст. Абдуллоев натанҳо муҳаққиқи адабиёти классикии форс-тоҷик, балки муҳаққиқи адабиёти муосири тоҷик низ мебошад. Дар бораи С. Айнӣ, М. Турсунзода, С. Улуғзода, Лоиқ, М. Қаноат, Гулназар, Б. Собир ва диг. мақолаҳои пурмӯҳтаво нигоштааст. Китоби "Мирзо Турсунзодасри Шеър ва достонҳо" (бо ҳамкории П. Турсунзода, Д., 1991) намунае аз заҳмати Абдуллоев дар ин бобат аст. Таҳти роҳбарии Абдуллоев 10 нафар рисолаҳои номзади илмро дифоъ намудаанд. Абдуллоев дар конференсияҳои байналмилалӣ ва ҷумҳуриявӣ иштирок кардааст. Даргузашт Аҳмад Абдуллоев 24 июни 2022 дар синни 86 дар Узбекистон даргузашт 1. Осор.
Аҳмад Баҳманёр

Аҳмад Баҳманёр — адиб, шоир, рӯзноманигори эронӣ. Зиндагинома Забонҳои туркии усмонӣ, англисиро медонист. Пас аз вафоти падараш, ки мударрис буд, ба тадрис машғул шуд ва мадрасаҳои Иброҳимия, Исломияро бунёд ниҳода, таълиму тарбияро ба тарзи нав роҳандозӣ намуд. Дар замони инқилоби Машрутаи Эрон узви ҳизби демократ ва яке аз фаъолони он буд. Азбаски Баҳманёр дар ҳаракатҳои зидди англисҳо ва сиёсати онҳо дар Эрон ширкат мекард, ба зиндон афтод ва 16 моҳ дар ҳабс буд. Дар вазоратҳои молия, маориф ва адлияи Эрон кор кардааст. Осор Чун рӯзноманигор фаъолияти густарда дошт: сардабири рӯзномаи "Садои Эрон", муассиси ҳафтаномаву маҷаллаҳои "Деҳқон", "Фикри озод", "Кашкӯли деҳқон", "Теҳрон", "Занбили деҳқон". Ба ғайр аз мақолаҳои публитсистӣ Баҳманёр оид ба таърихи адабиёти форсӣ ва адабиёти араб мақолаҳои илмӣ нигоштааст, якчанд асари адибону шоирони гузашта, "Асроруттавҳид" (Т., 1313 ҳ. ш.), "Таърихи Байҳақ" (Т., 1317), "Ал-Абния ан ҳақоиқу-л-адвия" (Т., 1346 ҳ. ш.), "Достонномаи Баҳманёрӣ" — дар амсолу ҳикам (Т., 1341 ҳ. ш.; ин асар маҳсули ҳамкории Баҳманёр бо Деҳхудо мебошад), "Соҳиб ибни Аббод" (Т., 1344 ҳ. ш.), "Сарфу наҳв" (Т., 1331 ҳ. ш.) ва ғ.-ро таълиф, тасҳеҳу тадвин кардааст. Маҷмӯаи ашъораш бо номи "Ҳадяи Шарқ" (Т., 1320 ҳ. ш.) ба табъ расидааст.
Аҳмад Гулчини Маъонӣ

Аҳмад Гулчини Маъонӣ (январ 1917, Теҳрон — 5 май 2000, Машҳад) — шоир ва адабиётшиноси Эрон. Зиндагинома Аҳмад Гулчини Маъонӣ узви Анҷумани адабии "Ҳаким Низомӣ" ва яке аз муассисони Анҷумани адабии Эрон буд. Аз тарафи Анҷумани Фарҳангистони Эрон се давра ба вазифаи дабири аввал ва раёсати дабирхона интихоб шудааст. Ашъори сиёсию иҷтимоӣ ва танқидии ӯ дар маҷаллаву рӯзномаҳои Эрон бо имзоҳои мустаори "Симурғ", "Сиҷофи дафтар", "Шоирбошӣ", "Сориқи девон" ва ғ. чоп шудаанд. Барои ҷилди аввали "Таърихи тазкираҳои форсӣ" мукофоти "Беҳтарин китоби сол"-ро гирифтааст. Таълифоти муҳимтарини Аҳмад Гулчини Маъонӣ: "Девони ашъор", "Гулзори маонӣ", "Тазкираи паймона", "Гулшани ҳунар" ва ғ. Ӯ инчунин матнҳои интиқодии "Тазкираи майхона"-и Мулло Абдуннабӣ Фахруззамонии Қазвинӣ, "Таърихи Муллозода", "Латоифу-т-тавоиф"-и Фахриддин Алии Сафӣ ва ғ.-ро ба чоп ҳозир кардааст. Аҳмад Гулчини Маъонӣ ҳамчун шоир ҳам дар тамоми навъҳои шеър тавоно буд: Ҳар хуфта муддаист, ки бедор гаштаам, Ҳар маст қоил аст, ки ҳушёр гаштаам. Бисёр гуфтаам, ки дило, дар миёни халқ Аҳли вафо маҷӯй, ки бисёр гаштаам. Чандон ба даҳр дар раҳи кӯтоҳи зиндагӣ, Дидам баланду паст, ки ҳамвор гаштаам. Ман, к-аз ғурур панҷа ба хуршед мезадам, Афтодатар зи сояи девор гаштаам Гулчин, фузунтарам ба хирад аз замони хеш, З-он рӯ ба чашми аҳли замон хор гаштаам.
Аҳмад бин Белла

- Аҳмад бин Белла (25 декабр, 1918 - 11 апрел 2 012) — сиёсатмадор, арбоби давлатӣ, нахустин Президенти Алҷазоир.
Аҳмад Динӣ Аҳмад

Аҳмад Динӣ Аҳмад — сиёсатмадори Ҷибутӣ, сарвазири Ҷибутӣ дар солҳои 1977-1978. Зиндагинома Намояндаи халқи афар, дар кӯҳҳои Мабла дар шимоли Ҷибутӣ (он вақт соҳили Сумолии Фаронса) таваллуд шудааст. Ҳамчун корманди тиб таълим гирифтааст 4. Солхои ҷонишини раиси Шӯрои намояндагони соҳили Сумолии Фаронса буд. Солҳои 1962-1964 узви ҳукумати Алӣ Ареф Бурҳон буд, сипас дар таъсиси Иттиҳоди демократии Афар ширкат дошт. Баъдтар, то соли 1971 вазири корҳои дохилӣ буд. Инчунин ӯ масъули Лига ва Тартиби Оянда буд. Дар соли 1975 сухангӯи Лигаи нави мардумии Африқо барои истиқлолият бо роҳбарии Ҳасан Гулед Оптидун шуд. Пас аз ба даст овардани истиқлолияти Ҷибутӣ, ӯ дар моҳи июли соли 1977 сарвазир ва вазири банақшагирии шаҳрӣ ва минтақавӣ ва эҷоди захираҳои нав шуд. Аммо пас аз таркиши моҳи декабри соли 1977 дар Палмиер-ан-Зинк ва баъдан мамнӯъ шудани Ҷунбиши озодихоҳӣ, ӯ дар натиҷаи ихтилофот бо президент истеъфо дод ва ба ҷониби мухолифин баргашт 5 4. Соли 1991 ӯ ба Ҷабҳаи барқарории ваҳдат ва демократия, як гурӯҳи шӯришиёни афрӣ пайваста, ки ба тавозуни қудрат даъват карда, алайҳи ҳукумат.%0%90%0%%0%0%0%%0%8%1%91%1%82%0%8%20%0%%0%8%0%7%0%%0%%3%3: - -;;:,;;:амалиёти низомӣ сар кард 5. Моҳи августи соли 1992 сардори ҷабҳаи мухолифин шуд, ба амалиёти ҷангӣ роҳбарӣ кард. Вақте ки ҷабҳа дар соли 1994 пароканда шуд ва фраксияи мӯътадил бо ҳукумат созишнома ба имзо расонд 6, ӯ ба фраксияи радикалӣ сарварӣ кард, ва муборизаро идома медод 6. Пас аз даҳ соли ҷанги шаҳрвандӣ ва бадарға, Аҳмад дар моҳи майи соли 2001 силоҳҳои худро ба замин гузошт 7. Дар интихоботи порлумонии соли 2003 ӯ раҳбари мухолифони муттаҳидаи Алянси ҷумҳуриявӣ барои рушд буд, ки 37% овозҳоро ба даст оварда буд, вале дар парлумон як курсӣ нагирифт.
Аҳмад Билофриҷ

Ҳаҷ Аҳмад ибни Абдулсалом Билофриҷ (5 сентябр 1908 (1908-09-05), Работ, Марокаш — 14 апрели 1990, Работ, Марокаш) — муборизи озодии миллӣ ва арбоби давлатии Марокаш, Сарвазири Марокаш (соли 1958). Зиндагинома Дар оилаи ашрофзода, ки асли морискҳои Андалусия ба дунё омадааст, ва падарашро барвақт аз даст дод. Ӯ литсейи Ҳенри, сипас — Порис (асосан ба шеъри Андалусия тахассус дорад) ва донишгоҳи Қоҳираро хатм кардааст. Вай дараҷаҳои бакалаври санъат ва сиёсатшиносиро гирифтааст. Забонҳои англисӣ, испанӣ, фаронсавӣ ва арабиро хуб медонад. Вай дар айёми чавонӣ аз афкори Ҷамолуддин Афғонй ва Шакиб Арслон, ки шахсан бо онҳо ошно буд, зери таъсири он монда буд. Соли 1927 Ассотсиатсияи донишҷӯёни мусулмонони Африқои Шимолӣ дар Фаронса таъсис намуда ва ба он сарварӣ мекард. Бо ташаббуси ӯ иттиҳодия қарор дод, ки аз сафҳои худ донишҷӯёни миллати фаронсавиро хориҷ кунад. Вай дар соли 1930 дар намоишҳои эътирозӣ ба муқобили "дахири барбарӣ", ки ба муқобили аҳолии араб ва барбарии кишвар баромад мекарданд, иштирок карда, тарафдори ба Марокаш додани истиқлол буд. Бо маҷаллаи "Мағриб", ки соли 1932 дар Порис таъсис ёфта буд, хамкорӣ мекард. Соли 1934 дар конфронси таъсисии Кунгураи исломгароӣ дар Берлин, аъзои Комитети миллии оид ба татбиқи нақшаи ислоҳот иштирок дошт. Дар тайёр кардан ва таҳрири меморандуме, ки соли 1934 ба шоҳ Мухаммади фиристода шуда буд, дар он талаботи дигаргуниҳои дохилии сиёсӣ нишон дода шуда буданд, иштирок намуд. Аз соли 1937 дар Танжер, аз соли 1939 дар Тетуан, аз соли 1943 дар минтақаи фаронсавии Марокаш зиндагӣ кардааст. Дар соли 1934 ҳамчун яке аз ташкилотчиёни блоки корҳои миллим Мағриб, дар соли 1937 — Ҳизбии миллӣ барои ба амал баровардани талабҳо, аз соли 1943 — Ҳизби Истиқлол, баромад кардааст. Дар соли 1944, ӯ ба манифести ҳизб, ки истиқлоли Марокашро талаб мекард, имзо кард, боздошт ва ба Корсика бадарға шуд. Соли 1946 ба Ватан баргашт. Аз соли 1944 — раиси комичроия, солҳои — Котиби генералии Ҳизби Истиклол. Аз соли 1960, баъди аз нав ташкил кардани роҳбарияти он аъзои Шӯрои миллӣ буд. Соли 1952 дар ҳайати вакилон буд, ки дар қароргоҳи Созмони Милали Муттаҳид дар Ню-Йорк зарурати ба Марокаш додани истиқлол ро баён карда, баъд ба пойтахтҳои асосии ҷаҳон сафар карда, ғояҳои соҳибихтиёрии миллиро ҳимоя мекард. Пас аз ба даст овардани истиқлоли Марокаш ӯ дар вазифаҳои роҳбарикунандаи давлатӣ кор мекард: Соли 1972 аз фаъолияти сиёсӣ ба нафақа баромадааст.
Аҳмад Лароқӣ

Аҳмад Лароқӣ – арбоби давлатии Марокаш, Сарвазири Марокаш (6 октябри 1969 – 6 августи 1971), Дипломат, пизишк, доктори илм ҳои тиб. Зиндагинома Вай дар Донишгоҳи Порис таҳсил карда, дар соли 1957 унвони илмии докториро гирифтааст. Пас аз бозгашт ба ватанаш дар Касабланка кор мекард. Дар соли 1958 дар ҳукумат ба кор шурӯъ кард. Дипломат, сафири Марокаш дар Мадрид ва Вашингтон буд. 6 июли соли 1967 вазири корҳои хориҷӣ таъин карда шуд. Дар соли 1967 дар ҳукумати Муҳаммад Бенҳима боз сардори дипломатияи Марокаш таъин шуд. 7 октябри соли 1969 сарвазири Марокаш шуд. Моҳи августи соли 1971 баъди кӯшиши табаддулоти ҳарбӣ барои куштани шоҳ Ҳасани истеъфо дод. Пайвандҳо.
Аҳмад Иқтидорӣ

Аҳмад Иқтидорӣ (24 майи соли 1925, Герош, Эрон - 16 апрели соли 2019, Теҳрон 1), — муаллим, ҳуқуқшинос, нависанда, муаррих ва ҷуғрофиё, донишманди барҷастаи улуми Халиҷи Форс буд. Аз нигоҳи таърих, ӯ аз Хонхои Гераш буд. Дар ҷавониаш ӯ пиёда дар соҳилҳои Халиҷи Форс ва Баҳри Уммон сафар карда, харитасозӣ ва ҳуҷҷатгузории топографияи онҳоро оғоз кард. 2 3 Аҳмад Иқтидорӣ 16 апрели соли 2019 дар Теҳрон даргузашт. 1 Иқтибосҳо.