ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Муинуддини Ҷувайнӣ

Муинуддини Ҷувайнӣ — ориф, сӯфӣ 1, нависанда, шоир ва донишманди форс-тоҷик, муаллифи "Нигористон" ва "Аҳсану-л-қассас". Зиндагинома Мавлоно Муинуддини Исфароинӣ ал-Ҷувайнӣ бо тахаллуси Муин ва Муинӣ шуҳрат ёфтааст. Мувофики маълумоти бисьёр кӯтоҳу сатҳии аз сарчашмахо ба даст даромада, Муинуддин дар дех, аи Андозаи наздики Ҷувайн ном мавзеи Хуросон ба дунё омада, кариб 20 сол дар музофотҳои гуногуни Хуросон ба таҳсили соҳаҳои гуногуни илму адаби он давра пардохтааст. У дар айёми ҷавонӣ ба ҳузури донишманди маъруфи замон Мавлоно Фахруддин Холидии Исфароини рох ёфта, муддатхо аз файзи таълими аи баҳра мебардарад ва ифтитори шогирдии уро дарёфт менамояд. Баъд аз анчоми таҳсил ва фаро гирифтани илму донишҳои маъмулии замоп Муинуддин ба Озарбойчоиу Ирок, рафта, ба корҳои маъму-рйю давлатӣ щул меварзадва дар оолп 781 х. (1379 м.) аз олам мегузарад. Аз мероси адабии ӯ ягона асаре, ки то кунун махфуз мондааст, и "Нигористон" ном китоб мебошад. Нусхаҳои дастнависи зиёди ин асар дар китобхонаҳои гуногуни ҷаҳон нигоҳ дошта мешаванд. Дар тули карнхо ба микдори зиёд китобат карда шудани "Нигористон" аз шуҳрати фаровон доштаи ва макбули доираи васеи хонандагони даврони гузашта будани он шаходат медиад. Нигористон "Нигористон", ки таълифаш дар соли 735 х. (м.) сурат гирифтааст, бо насри махлут бо назм на-вишта шуда, ба пири рухонии муаллиф Шайх Саъдуддин Юсуфи Хуммулӣ пабераи суфии машҳур Саъдуддин Мухаммад Хуммулӣ (вафоташ соли 650 х. 1252 м.) бахшида шудааст.
Мукаммал Давлатова

Мукаммал Давлатова (30.07.1932, шаҳри Самарқанд) — забоншиноси тоҷик, номзади илмҳои филологӣ, дотсент. Зиндагинома Соли 1957 факултети забон ва адабиёти тоҷики Донишкадаи давлатии занонаи шаҳри Сталинободро хатм кардааст. Солҳои аспиранти донишкадаи омӯзгории пойтахт, ходими хурди илмии сектори забони тоҷикии Институти забон ва адабиёти ба номи Рӯдакии АИ ҶТ, муаллими калони кафедраи забони тоҷикии Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко буд. Соли 1983 ба муддати 3 моҳ дар Институти забоншиносии АИ ИҶШС ва соли 1990 муддати 3 моҳ дар Донишгоҳи давлатии Ленинград аз курси такмили ихтисос гузаштааст. Солҳои дотсенти кафедраи забони тоҷикии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ буд. Муаллифи зиёда аз 15 мақолаҳои илмӣ, илмию методӣ мебошад. Корҳои илмию тадқиқотии ӯ ба масъалаҳои таърихи забони тоҷикӣ ва дигар масъалаҳои забоншиносӣ бахшида шудаанд. 1 Осор Пайвандҳо.
Муин Абдураҳмонов

Муин Камолович Абдураҳмонов (30 ноябри 1933, шаҳри Бухоро — 13 августи 2016, Душанбе) — доктори илми тиб, профессор, Аълочии соҳаи тандурустӣ. Зиндагинома Муин Абдураҳмонов хатмкардаи Омӯзишгоҳи тиббии Душанбе ва факултаи тибби ҳарбии Институти давлатии тиббии шаҳри Куйбишеви Федератсияи Русия. Духтури ҳарбӣ дар Ҷумҳурии Демократии Олмон, аспиранти Институти тибби кишварии АИ Тоҷикистон, акушер-гинекологи таваллудхонаи ҷумҳуриявӣ, ассистенти кафедраи муолиҷавии Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино, саракушер-гинекологи Душанбе, ассистент, дотсент, профессор ва мудири кафедраи акушерӣ ва гинекологияи факултаи педиатрии Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино буд. Аз соли 2005 профессор-мушовири кафедраи акушерӣ ва гинекологияи 2-и Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино буд. Муин Абдураҳмонов 13 августи 2016 дар Душанбе даргузашт. 1. Фарзандонаш Фаррух Абдураҳмонов ва Фирӯза Абдураҳмонова мисли падар докторони илмҳои тиб гардида фаъолияти пизишкиашонро давом дода истодаанд. Фаолияти илмӣ Таҳқиқоташ ба таъсири омилҳои антропогении муҳити беруна ба ташаккул ва инкишофи фаъолияти насловарӣ, мубодилаи витаминҳои 1, 2, 6,,, ҳангоми камхунии муътадил ва камхунии вазнини гипохромии оҳаннорасо дар давраи ҳамл бахшида шудааст. Аввалин шуда дар шароити клиникӣ таъсири бемориҳои хлор ва пеститсидҳои фосфорорганикиро дар ташаккул ва инкишофи системаи "модар-ҳамроҳак-ҷанин" муайян намуд. Муаллифи қариб сад мақола 7 пешниҳоди навоварона аст. 2 Осор Ҷоизаҳо.
Муғ

Муғ 1 2, тоҷикон ва қирғизҳо.
Мукаррама Шамсиддинова

Мукаррама Шамсиддинова – ҳунарпешаи театр, Ҳунарпешаи хизматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон. Нигаред.
Муко

Муко — яке аз шаҳрҳои префектураи Кёто, Ҷопон аст.
Муковнин (ноҳияи Клет, Волгоград)

Муковнин — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Клет, ки дар вилояти Волгоград қарор дорад, дохил мешавад.
Мукаррама Камолова

Мукаррама Камолова (6 январи 1937, Душанбе — 2 октябри 1994, ҳамонҷо) — ҳунарпешаи синамои тоҷик, барандаи Ҷоизаи комсомоли Ленинии Тоҷикистон. Ҳунарпешаи хизматнишондодаи Тоҷикистон. Духтари дирижёр Аъзам Камолов ва раққоса Офтобхон Исомова. Зиндагинома Студияи миллии Институти давлатии санъати театрии ба номи А. В. Луначарский (ГИТИС)-ро хатм намудааст. Ҳунарпешаи театри мазҳакаи мусикии ба номи А. С. Пушкини ш. Ленинобод (Хуҷанд, 1960-61), ҳунарпешаи ТДАДТ ба номи А.Лоҳутӣ. Эҷодиёт Беҳтарин нақшҳои офаридаи ҳунарпеша: Любов Гордеевна ("Камбағалӣ айб нест"-и А.Островский), Клариче ("Шоҳ гавазн"-и К.Готси), Луиза, Амелия ("Макр ва муҳаббат" ва "Роҳзанон"-и Ф.Шиллер), Лутфия, Занҷира, Гулнор ("Хор дар гулистон", "Горнизон таслим намешавад" ва "Дохунда"-и Ҷ.Икромӣ), Гурдофарид ("Рустам ва Суҳроб"-и Ғ.Абдулло), Садорат ("Хатро ман навишта будам"-и Ф.Ансорӣ), Ангустпас ("Хонадони Бернарда Алба"-и Ф.Лорка) ва ғ. Саҳм дар синамо Дар филмҳои "Ҳасани аробакаш" нақши Зайнаб, "Ситораи Улуғбек"-и "Ӯзбекфилм" нақши Нисоро иҷро кардааст.
Мукаррама Қосимова

Мукаррама Қосимова (Қосимова Мукаррама Набиевна январи 1933, Конибодом, вилояти Ленинобод, ҶШС Тоҷикистон — 2 октябри 2020 1, Душанбе, Тоҷикистон) — забоншиноси тоҷик, доктори илми филология, профессор, узви вобастаи Академияи илмҳои ҶТ, академики Академияи байналмилалии мактабҳои олӣ 2, Аълочии маорифи халқи ҶШС Тоҷикистон, Арбоби шоистаи илм ва техникаи Тоҷикистон. Зиндагинома Мукаррама Қосимова 16 январи соли 1933 дар шаҳри Конибодом дар хонаводаи яке аз поягузорони рӯзноманигории тоҷик Нбӣ Фахрӣ ба дунё омадааст 3. Баъд аз хатми Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин дар аспирантура таҳсил кардааст. Фаъолияти корӣ Солҳои ба ҳайси муаллима, муаллимаи калон, дотсент, профессори факултети филологияи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон кору фаъолият кардааст. Солҳои ва декани факултети филологияи ДМТ. Солҳои дар вазифаи ходими калони илмӣ буд. Солҳои мудири кафедраи забони тоҷикии ДДТ ва солҳои мудири кафедраи таърихи забон ва типологияи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон буд. Мукаррама Қосимова аз соли 1982 аввал ба ҳайси котиби илмӣ, сипас раиси Шӯрои диссертатсионӣ барои дифои рисолаҳои номзадӣ ва докторӣ дар назди ДМТ то соли 2012 ва узви Шӯрои диссертатсионӣ дар назди Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон буд. Аз соли 2004 профессор, мушовири илмии кафедраи таърихи забон ва типологияи ДМТ буд. Бо ибтикори Мукаррама Қосимова Маркази омӯзиши забонҳои назди Донишгоҳи миллии Тоҷикистон ташкил шуд, ки дар ин марказ асосан шаҳрвандони хориҷӣ забонҳои тоҷикӣ, арабиро меомӯзанд ва аз соли 2001 то 2009 роҳбарии ин марказро ба уҳда дошт. Ҳамакнун ӯ узви Комиссияи аттестатсионии назди Ҳукумати Тоҷикистон аст. Мукаррама Қосимова дар тарғибу омӯзиши алифбои ниёгон ба воситаи телевизиони марказӣ ва ҳафтаномаи "Адабиёт ва санъат" кӯшиши зиёде ба харҷ додааст. Фаъолияти илмӣ Соли 1962 диссертатсияи номзадиро дар мавзӯи "Ҷумлаҳои пайрави шартӣ дар забони адабии тоҷик" ҳимоя намуд. Соли 1982 рисолаи докториро дифоъ кардааст. Зери роҳбарии Мукаррама Қосимова 42 нафар рисолаҳои докторӣ ва номзадӣ дифоъ кардаанд 4. Мукаррама Қосимова барои мактаби олӣ ва миёна китобҳои дарсӣ ва дастурҳои таълимӣ таълиф карда, ба қалами ӯ беш аз 190 номгӯйи асар ва интишороти илмӣ тааллуқ дорад. Даргузашт Мукаррама Қосимова 2 октябри соли 2020 дар синни 87 солагӣ дар манзили зисташ дар Душанбе даргузашт 1. Осор Ҷоизаҳо.
Мукино (ноҳияи Юрев-Полский)

Мукино — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Юрев-Полский, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.
Мукофоти Сесил Де Милл (Глобуси тиллоӣ, ИМА)

Мукофоти Сесил Де Милл (Глобуси тиллоӣ, ИМА) Номинатсияҳои асосии ҷоизаи "Глобуси тиллоӣ" Глобуси тиллоӣ аз рӯи 26 номинатсияи асосӣ супорида мешавад: Барандагони ҷоиза Соли 2016 — Дензел Вашингтон, 1Пайвандҳо Эзоҳ Бойгонӣ шудааст 8 июли 2012 сол.
Ҷоизаи Темплтон

Ҷоизаи Темплтон — ҷоизае, ки аз ҷониби Бунёди Ҷон Темплтон дар соли 1972 таъсис ёфтааст. Ба шарафи тоҷиру филантропи амрикоӣ Ҷон Темплтон гузошта шудааст. Ҳоло андозаи Ҷоизаи Темплтон 795 000 фунт Стерлинг ё 1,4 млн долари амрикоиро ташкил медиҳад. Феҳристи барандагон Нигаред низ Пайвандҳо Шаблон:Ҷоизаи Темплтон.
Ҷоизаи Нобел

Ҷоизаи Нобел — яке аз бонуфузтарин ҷоизаи байналхалқӣ мебошад, ки ҳар сол барои тадқиқотҳои барҷастаи илмӣ, ихтирокориҳои револютсионӣ, саҳми бузург дар фарҳанг, рушди ҷомеа супорида мешавад. Ҷоизаи Нобел мувофиқи меросномаи Алфред Нобел (соли 1895) таъсис ёфтааст. Дар соли 1901, нахустин ҷоизаҳои ин бунёд эҳдо шуд. Тибқи васияти ӯ, панҷ ҷоиза ба таври солона дар риштаҳои физик, химия, физиология ва пизишкӣ, адабиёт ва сулҳ ба афроде дода мешавад, ки бештарин хидматро ба мардум карда бошанд 4 5 6. Шашумин ҷоиза яъне ҷоизаи ёдбуди Нобели илмҳои иқтисодӣ низ соли 1968, тавассути Бонки марказии Шветсия поягузорӣ шуд, ки албатта дар феҳристи ҷоизаҳои марбут ба бунёди Нобел ҷой надорад 7. Ҳоло андозаи Ҷоизаи Нобел 10 млн кронаи шведӣ (қариб 1,05 млн евро ё 1,5 млн доллари ИМА)-ро ташкил медиҳад. Ҷоизаҳои Нобел Дар васияти Нобел ҷудо кардани маблағро барои ҷоизаҳо ба намояндагони танҳо панҷ соҳа пешбинӣ шудааст: Инчунин, ба ғайр аз васияти Нобел, аз соли 1969 инҷониб бо ташаббуси Бонки Шветсия ҷоизаи ёдбуди Алфред Нобел дар соҳаи иқтисод низ дода мешавад, ки онро ғайрирасмӣ Ҷоизаи Нобел барои соҳаи иқтисод меноманд. Он дар ҳамон шароити ҷоизасупории дигар ҷоизаҳои Нобел дода мешавад. Дар оянда Шӯрои Бунёди Нобел тасмим гирифтааст, ки шумораи номзадҳоро дигар зиёд накунад. Ҳоло ҳам барои намояндагони соҳаҳои дигари илм ва санъат, ки Нобел онҳоро аз таваҷҷӯҳи худ дур кардааст, чунин мукофотҳое ҳастанд, ки аз ҷиҳати мақом ва андозаи худ ба ҷоизаи Нобел нисбатан наздиканд. Барои риёзидонон, ин пеш аз ҳама, ҷоизаҳои Ҳобил ва Филдс мебошанд 8. Дар соҳаи дин ба ҷоизаи Нобел ҷоизаи Темплтон монандӣ дорад.
Муксут (ноҳияи Нижнеудинск, Иркутск)

Муксут — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Нижнеудинск, ки дар вилояти Иркутск қарор дорад, дохил мешавад.
Мулино (ноҳияи Бабушкин, Вологда)

Мулино — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Бабушкин, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Мулату Тешоме

Мулату Тешоме - Президенти Эфиопия аз 7 октябри соли 2013 то 25 октябри 2018 аз ҷониби парлумон интихоб шудааст. Зиндагинома Мулату Тешоме соли 1955 дар шаҳри Арҷои музофоти Велего (ҳоло қисми Оромия), (Империяи Эфиопия) таваллуд шудааст (тибқи баъзе сарчашмаҳо, соли 1956). Ба мардуми оромо тааллуқ дорад 2. Вай дар Донишгоҳи Пекин таҳсил карда, дар он ҷо ҳуқуқи байналмилалӣ ва дигар илмҳои сиёсиро омӯхтааст. Чанд муддат дар хориҷа дарс додааст. Вай дипломати касбӣ аст. Вай як қисми муҳими ҳаёти худро дар хориҷи кишвар гузаронида, дар сафоратҳо ва консулгариҳои Эфиопия кор кардааст. Вай дар вазифаҳои гуногуни дипломатӣ кор кардааст. Вай дар Чин, Австралия, Ҷопон ва Туркия сафир буд. Дар муддати кӯтоҳ (аз соли 2001 то 2003) Вазорати кишоварзӣ ва шаҳрсозии Эфиопияро сарварӣ мекард 3. Дар интихоботи президентии Эфиопия, ки 7 октябри соли 2013 баргузор шуд, ҳизби ҳоким Ҷабҳаи инқилобии демократии халқҳои Эфиопия Мулата Тешомеро номзад ба мақоми сафир дар Туркия пешбарӣ кард ва ӯ пирӯз шуд 4. Мулату Тешоме як писар дорад.
Мулки Бадахшон

Бадахшон - мулкест дар соҳили ғарби ва шарқии дарёи Панҷ, музофоти имрўзаи Бадахшони Афғонистон. 1 Адабиёт Портал:Таърих.
Мулк (гиёҳ)

Мулк — гиёҳи яксолаест аз оилаи лӯбиёиҳо. Тавсифоти гиёҳшиносӣ Баландиаш сантиметр; пояи рост, барги мураккаб (аз 1 ҷуфт баргча иборат), гули бунафш, сурх, гулобитоб, сафеди кабудтоби бунафш, ғилофаки -тухма, тухми дорчинии холдор дорад. Моҳҳои июн—июл гулу мева мекунад. Густариш Мулк дар кишварҳои баҳри Миёназамин, Осиёи Хурд, Хитои Ғарбӣ, Ҳимолой ва ва кишварҳои собиқ Шӯравӣ (Қисми Аврупоӣ, Кавказ, Сибири Шарқӣ, Осиёи Миёна) кишт мешавад. Мулк дар Тоҷикистон аз замонҳои қадим маълум аст. Ҳоло онро бештар дар водиҳои Панҷ ва Ванҷ мекоранд. Мулки худрӯй маълум нест. Мулки мазрӯъ ба осонӣ худрӯй мешавад. Мулки мазрӯи худрӯй дар қаторкӯҳҳои Зарафшон, Ҳисору Дарвоз, ноҳияҳои Тоҷикистони Ҷанубӣ, Шарқӣ ва Помири Ғарбӣ мерӯяд. Корбурд Мулк зироати ғизоию техникӣ ва хӯроки чорвост. Аз кишти омехтаи Мулк ва хӯшадорҳо хошоки хушсифат мегиранд. Орди дони Мулкро ба хӯроки чорво ҳамроҳ мекунанд. Сафедаи Мулкро чун ашё барои тайёр намудани пластмасса, локу ранг ва ғайра ба кор мебаранд.
Мулкак

Мулкак — гиёҳи бисёрсолаест аз оилаи лубиёиҳо. Тавсифоти гиёҳшиносӣ Баландиаш сантиметр; пояаш сершохча, баргаш мураккаб (аз ҷуфт баргчаҳо иборат), хӯшагулаш -гула, гулаш калони сурх ё бунафши сурхтоб, гилофакаш -тухма, тухмаш қаҳваранги холдор. Моҳҳои май—сентябр гулу мева мекунад. Густариш Растании хоси (эндеми) Помиру Олой аст. Дар бешаи паҳнбарг, арчадор, дашт, алафзор, урану торонзор, нишебиҳои регу санглох ва ғайра (метр аз соҳили баҳри), асосан дар қаторкӯҳҳои Зарафшон, Ҳисору Дарвоз мерӯяд. Корбурд Мулкакро гову асп нағз мехӯранд. Дар таркибаш (дар айёми гул) 0,67% қанди ҳалшаванда, 6,51% гемиселлюлозаҳо, 26,75% сафеда, 26,75% протеин, 1,48% равган, 9 мг% каротин (провитамини А) ва ғайра дорад. 100 килограмм хошоки мулкак 21,13 кгилограмм протеини ҳозим дошта, 82,79 воҳиди хӯрокӣ мебошад. Дони мулкакро ҷӯшонида ба таом меандозанд.
Мулки Вахш

Мулки Вахш – мулкест дар водии дарёи Вахшаб (Вахш). Мулки Вахш, ки дар гузашта як бахши Бохтари Иронзамин маҳсуб меёфт 1 Дар асрҳои - Мулки Вахш ба мулкдорони Хуттал тобеъ буд. 2 Адабиёт Портал:Таърих.
Мулкакгул

Мулкакгул, мулкаки бӯё — гиёҳи яксолаест аз оилаи лубиёиҳо. Тавсифоти гиёҳшиносӣ Баландиаш аз 25 сантиметр то 2 метр; пояаш сершохча, баргаш мураккаб (аз 1 ҷуфт баргча иборат), гулаш калон (дарозиаш сантиметр), гуногунранг (аз сафед то бунафш) ва ниҳоят хушбӯй, ғилофакаш тухма, тухмаш калони бӯри сиёҳтоб. Моҳҳои июн—август гул ва июл—сентябр мева мекунад. Густариш Мулкакгули худрӯй дар кишварҳои баҳри миёназамин мерӯяд. Дар ноҳияҳои минтақаи мӯътадил мекоранд. Мулкакгулро дар Тоҷикистон ҳамчун гул асосан дар районҳои шимолӣ ва марказӣ парвариш мекунанд.
Мулки Рашт

Рашт – мулкест дар водии Рашт (Қаротегин), сарзамини имрӯзаи гурӯҳи ноҳияҳои Водии Рашт (Ноҳияҳои Рашт, Тоҷикобод, Лахш, Нуробод, Тавилдара ва Файзобод бо шаҳри Роғун). 1 Адабиёт Портал:Таърих.
Мулки Фарғона

Мулки Фарғона - мулкест дар водии Фарғона, ки дар сарзамини имрўзаи Тоҷикистон, Ўзбекистон ва Қирғизистон ҷойгир аст. 1 Дар водии Фарғона низ иттиҳоди сиёсӣ ё давлати феодалии Фарғона Мулки Фарғона вуҷуд дошт. Дар қадим ин мамлакатро Даван, Бохан, Паханна ва Фрагана, подшоҳонашро бошад, "ихшид" меномиданд. Пойтахти он дар шаҳри Ахсикат ҷой гирифта буд. Даван дар шимол бо Ҳафтрӯд дар ғарб бо Чочу Илок, дар ҷанубу ғарб бо Суғд, дар ҷануб бо Тахористон ва дар шарқ бо воҳаҳои Туркистони Шарқӣ ҳамсарҳад буд. Дар асрҳои - дар Фарғона деҳқонӣ, чорводорӣ ва ҳунармандӣ, инчунин тиҷорати дохилию хориҷӣ ривоҷ ёфта, пояҳои мустаҳками иқтисодӣ дошт. Дар ин айём Фарғона Мулки Фарғона мулк давлати нисбатан пуриқтидор маҳсуб шуда, дар ҳаёти сиёсии Варазруд нақши калон мебозид. Дар он аксаран халқияти эронинажоди суғдӣ, ки пасон асоси халқи тоҷикро ташкил намуданд, сукунат доштанд. 2 Адабиёт Портал:Таърих.
Усрӯшана

Истаравшан - мулкест, ки дар байни Сирдарё дар шимол ва қаторкўҳи Ҳиссор дар ҷануб ҷойгир шудааст. Сарзамини имрўзаи ноҳияҳои Истаравшан ва Шаҳристон. 1 Муборизаи Уструшана зидди Искандар Лашкари юнону – мақдунӣ ба сӯи Уструшана (Истаравшан) ҳамла карда ба ғорат кардани ин диёр шурӯъ карданд. Мардуми Уструшан ба бедодигариҳо тан надода бар зидди истилогарони аҷнабӣ сар бардоштанд ва бо онҳо ҷангиданд. Чунон, ки дар кӯҳсори Уструшан ҷанги шадиде дар миёни суғдиён ва мақдуниён ба вуҷуд омада будааст, ки муттаъарихони қадим қайди махсус кардаанд. Искандар боз ба шимолтар ҳаракат карда ба соҳили дарёи Сир расида заминҳо ва шаҳрҳои соҳили чаппи дарёро ишғол кард. Дар соҳили рости Сирдарё Скифҳо зиндагӣ мекарданд. Искандар аз скифҳо ҳаросида ба он тарафи дарё гузаштанро нахост. Дар вақти забт намудани Уструшан ва соҳили Сирдарё, дар Суғд ва Подшоҳии Бохтари қадим шӯришҳо бар зидди истилогарон сар мезаданд. Вале Искандар Устришан ва соҳили Сирдарёро ишғол намуда ба шӯришҳо бепарвоёна назар мекард. Уструшана Истаравшан дар асрҳои - Ҳавзаҳои дигари таърихию фарҳангии Варазруд – Уструшана Истаравшан, Ҳафтрўд ва водии Талас ғолибан таҳти нуфузи Суғд ва тамаддуни суғдӣ қарор доштанд. Тахтгоҳу афшинҳои Уструшана шаҳри Бунҷикат маҳсуб мешуд. Дар Уструшана шаҳру деҳоти калон, ба монанди Дизак (Ҷиззахи имрӯза), Харкана, Катвондиз, Хуҷкат, Зомин, Ваҷкат, Куркат ва ғайра мавҷуд буданд, ки онҳо дар тарвиҷи ҳаёти шаҳрӣ, тараққиёти ҳунармандӣ ва тиҷорат нақши муҳим мебозиданд. 2 Адабиёт Портал:Таърих.
Мулкон

Мулкон — деҳа дар ҷамоати деҳоти Балҷувони ноҳияи Балҷувон. Аз Мулкон то маркази ҷамоат 5 км, то маркази ноҳия 5 км. Аҳолиаш 714 нафар, тоҷикон.
Мулло Ёрии Хонанда

Мулло Ёрии Хонанда (?, Ҳирот — 153738, Бухоро) — хонанда, навозанда, оҳангсоз, таронасоз ва шоир и форс-тоҷик. Зиндагинома Ҳаёт ва фаъолияти эҷодию ҳунарии Мулло Ёрӣ дар Ҳирот ҷараён гирифта, санъати овозхонӣ, сознавозӣ, шеърро ибтидо аз падараш омӯхт, сипас назди Ғулом Шодӣ такмил дод. Мулло Ёрӣ дар шаклу анвои шеърию мусиқии "савт", "қавл", "амал" ва "рехта" (дар усули мақомҳои "Ироқ", "Ҳусайнӣ", "Рост") таснифоти "Савти дилбарон", "Нақши моҳи сари кӯҳ", "Рехтаи Наво" ва ғайра офарида, ду силсилаи овозии "Ману мастона дар як ҷо", "Дили моро чӣ дархостест" назди устодони созу овози Ҳирот, Самарқанд, Бухоро, Балх, Марв маъмул ва мавриди иҷро будаанд. Мулло Ёрӣ табъи хуби шоирӣ дошт ва ғазалу маснавӣ, мусаддасоти рангин гуфтааст.
Мулло Абдулҷаводи Хуросонӣ

Мулло Абдулҷаводи Хуросонӣ — мусиқидон, оҳангсоз, ахтаршинос ва шоир и форс-тоҷик. Зиндагинома Зодгоҳаш Исфаҳон, дар Ҳирот фавтидааст. Аз овони ҷавонӣ илмҳои бадеъ, қофия, мусиқӣ, ҳандаса, нуҷум, мантиқ, ахлоқ ва ғайраро аз худ карда, чанд муддат аз Қутбуддини Шерозӣ таълим гирифтааст. Доир ба масъалаҳои назарияи мусиқӣ "Рисола дар маърифати мусиқӣ"-ро тасниф кардааст, ки он аз 4 фасл иборат аст. Фасли аввал "Дар маънии мусиқӣ ва қавоиди он", фасли дуюм "Дар маърифати илми мусиқӣ, он чи ки дар он равад", фасли сеюм "Дар таърихи иқои мусиқӣ", фасли чорум "Дар таърифи созҳо". Мулло Абдулҷаводи уросонӣ инчунин рисолае дар илми нуҷум ("Сайру-л-кавокиб") дорад. Дар ғазалсароӣ низ истеъдоди баланд дошт.
Муллер (футболбоз)

Луис Антонио Корреа да Коста — футболбози бразилӣ, маснадашро анҷом додааст, ҳамлагари дуюм, муррабӣ.
Мулло

Мулло (— пурдон, бисёрдон) — ходими дини ислом, махдум, олими мадраса, олими дин ва шариат 1. Истилоҳ Мулло баргирифта аз мавлои тозӣ ба маънои устод, муаллим, одами фозил, дарсхонда ва босавод; назди мардуми авом касе ки саводи хондану навиштан дошта ва назди мардуми босавод касе ки таҳсилоти амиқи илмӣ дошта бошад; ба ақида баъзеҳо касе, ки саводи хондан дорад, вале навишта наметавонад, дар муқобили мирзо, ки саводи хондан ва навиштан ҳардуро дорад. Лақаби уламои дин – касе ки илмҳои фиқҳ, усули фиқҳ, тафсир ва дигар илмҳои диниро донад. Дар Ирон рӯҳониёни яҳудӣ ва зардуштиро низ гоҳе мулло гӯянд, ба монанди Мулло Пинос, Мулло Фирӯз ва ғайра ва гоҳ толибилмон ба унвони шӯхӣ дар аввали номи китобҳо калимаи муллоро дароваранд, ба монанди Мулло Нисоб, Мулло Исогуҷӣ, Мулло Ҷомӣ ва ғайра. Шахсияти мулло дар фолклор Шахсияти мулло ба сабаби ҷойгоҳи динӣ ва сафои маънавие, ки дошта, ба рӯҳи фарҳанги оммиёна даромехта ва дар чакомаҳои фолклорӣ ва корбурдҳои танзӣ ба таври зарифе аз он ёд шудааст, чуноне дар бораи шахсе, ки ҳамроҳ бо илм ахлоқи ҳамида, одоби неки муошират ва расми одамиятро касб накунад, гӯянд: ва ё: Гуфтаи мардум: Нимчатабиб балои ҷон, нимчамулло балои имон масалест дар шаъни одами камсавод ва нимакора ва мулло шудан ба маънои илм гирифтан ва босавод шудан аз корбурдҳои мураккаби он аст. Аз аҳди қадим ҳокимонро расм бар ин буда, ки барои таҳкими пояҳои ҳукми хеш табақае аз муллоёнро ба дарбор бикашанд ва ба ин васила ба ҳукми худ виҷҳаи шаръӣ бахшанд. Ин тоифаи муллоёнро дар фарҳанги омма муллоёни дарборӣ, муллобошӣ ва ғайра гӯянд Ҳамчунин нигаред Эзоҳ Адабиёт Амирулмуъминин Домулло Мавлоно Муаззин Муробит Муҷоҳид Ноиб Ноқиб Охунд Халифаи рошид Ҳоҷӣ Шаҳид.
Мулло Барот

Мулло Барот — деҳа дар ҷамоати деҳоти Ҷафри ноҳияи Рашт. Аз Мулло Барот то маркази ҷамоат 3 км, то маркази ноҳия 17 км. Аҳолиаш 1350 нафар, тоҷикон.
Мулло Бобур Ишқӣ

Ишқӣ, Мулло Бобур писари Ҳидоятуллоҳ (1792, деҳаи Ворӯи Панҷакент — 1863, ҳамон ҷо) — шоир и форс-тоҷик. Зиндагинома Аз оилаи деҳқон. Дар мактаби деҳа саводи ибтидоӣ гирифта, баъд дар мадрасаҳои Бухоро ва Самарқанд таҳсил кардааст. Ба зодгоҳаш баргашта, асосан, аз касби деҳқонӣ рӯз мегузаронд ва гоҳе барои дуктарошон ва шохагарони Самарқанду Ургут аз кӯҳистон чӯбу дуку тирак (барои шоха сохтан) мебурд. Ашъори Ишқӣ дар девоне фароҳам омадааст, ки тақр. 3500 байтро дар бар гирифта, ду сол пеш аз фавти шоир мураттаб шудааст. Дар девони Ишқӣ ғазалу мухаммас ва рубоию қитъаҳои шоир ҷой гирифтаанд. Ишқӣ дар ашъораш бештар аз баҳору зебоиҳои табиат, васфи нигор, гулу лола, ишқу муҳаббат, аҳволи вазнин, зиндагии қашшоқона ва ноободии кӯҳистони тоҷик сухан рондааст. Ғазалҳои Ишқӣ дар пайравии Ҳофизи Шерозӣ, Камоли Хуҷандӣ, Абдурраҳмони Ҷомӣ, Шавкати Бухороӣ ва Саййидои Насафӣ навишта шуда, ба ғазалҳои ҳамин шоирон мухаммас бастааст. Сабки ашъори Ишқӣ содаву равон аст. Дар онҳо таъбирҳои халқӣ, луғати зиндаи мардуми маҳаллӣ, ташбеҳу истиораҳои равшан истифода бурда шудаанд.
Мулло Камолуддини Бухороӣ

Қозӣ Мулло Турсунбоқӣ, мутахаллис ба Мулло Камолуддини Бухороӣ — давлатмард, қозӣ ва шоир и форс-тоҷик. Зиндагинома Падараш фақеҳи донишманд буд. Донишҳои мутадовили замони худро дар зодгоҳаш омӯхт. Чанде дар хидмати хони Хева Муҳаммадраҳими Баҳодурхон умр ба сар бурд. Дар дарбори амирони Бухоро — амир Насрулло ва амир Музаффар низ хидмат карда, мадҳияҳо суруда, инъом гирифтааст. Мулло Камолуддини Бухороӣ қозӣ буд ва мақомҳои давлатии дигаре низ дошт. Маъхазҳо ӯро аз шоирони машҳури рӯзгори худ ном бурдаанд. Девони ашъораш аз қасидаҳо, ғазалиёт, рубоиёт, маснавиёт ва мухаммас иборат буда, ду нусхаи он таҳти шумораҳои 1003 ва 9071 дар Институти шарқшиносии АИ Узбекистон нигаҳдорӣ мешавад. Намунаҳои ашъораш дар тазкираҳо ва баёзҳои қарни низ сабт гардидаанд. Ин ғазал аз ӯст: Субҳи эҷодам нафаспарвардаи шоми ғам аст, Дар қафас мурғи дилам побастаи доми ғам аст. Аз хатти пешониам ҷуз яъс натвон дид кас, Дар нигинам сар ба сар хамёзаи номи ғам аст. Гаҳ алам, гаҳ нола, гоҳе хундилӣ гул мекунад, Гардиши рангам асарпарварди пайғоми ғам аст. Ҳасратам, дардам, шикастам, ҳар чӣ ҳастам, нолаам, Соғарам аз чархи каҷ лабрези инъоми ғам аст. Дафтарамро нест ҷуз тазъиф аъмоли дигар, Баски сар то пои ӯ марқуми арқоми ғам аст. Он чӣ дар қисмат маро аз хони алвон шуд, Камол, Аз ғизои субҳу шомам пухтаву хоми ғам аст.
Хоҷа Мулломуҳаммади Зангбоз

Хоҷа Мулломуҳаммади Зангбоз (1537, Бухоро — 1608, Бухоро) — навозанда, хонанда, ҳаззол, мусанниф ва шоир и форс-тоҷик. Зиндагинома Санъати навозандагӣ, овозхонӣ, ширинкорию базлагӯиро аз падараш, ки аҳли ҳунар буд, меомӯзад. Ибтидо фаъолияти иҷроияшро ба ширингуфторию базлагӯӣ оғоз намуда, дар ҳунари сознавозӣ, овозхонӣ "нодираи рӯзгор ва аъҷубаи замон" дошт. Шеърро некӯ мегуфт.
Мулло Муҳаммадсолеҳи Бадахшонӣ

Мулло Муҳаммадсолеҳ Мухлисии Бадахшонӣ (асри) — шоири форс-тоҷик. Зиндагинома Дар охири асри ва аввали асри умр ба сар бурдааст. Дар Қундузи Бадахшон таваллуд ёфта, барои таҳсили улуми расмии давр ба Бухоро меояд. Мухлисӣ марди фозилу донишманд ва аз илми шеър бохабар буд. Аз ӯ якчанд ғазалу порчаҳои ҷудогонаи насри бадеӣ тавассутп тазкираву манбаъҳои адабӣ то замони мо расидаанд, вале, мутаассифона, девонаш дастрас нагардидааст. Ғазалҳои Мухлисӣ дар мавзӯъ ва мазмунҳои ишқӣ суруда шудаанд.