ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Гамма-тайфсанҷ

Гамма-тайфсанҷ, ғамма-спектрометр — тайфсанҷ, асбоб барои чен кардани тайфи ғамма-нур (ғамма-афканишот). Дар аксар ғамма-тайфсанҷ энергия ва интенсивияти квантҳоро тавассути чен кардани энергияи электронҳое, ки дар таъсири мутақобилаи нурҳои электромагнитӣ бо атомҳо ҳастанд (раванди иониши атом) ё аз рӯи энергияи зарраҳои зарядноки дар равандҳои реаксияҳои фотоҳастаӣ тавлидшуда муайян мекунанд. Усули босамари муайян кардани энергияи -квантҳо тавассути электронҳои ақибрафта (ба ном "тайфсанҷи комптонӣ") буда, тарзи дигари муайян кардани энергия ва интенсивияти -квантҳо усули кристалл-дифраксионӣ мебошад, ки бо он аз рӯи бузургии кунҷи моилшавии бреггӣ бевосита дарозии мавҷи - нурро чен мекунанд. Усули истифодаи тамоюли функсияи гузарониши сели -квантҳо (истифодаи қонуни фурӯбурди -квантҳо, нигар Гамма-нур) низ истифода мегардад. Тавсифоти асосии ғамма-тайфсанҷ самарот ва қобилияти тафриқаи он мебошанд. Бузургии самарот бо эҳтимоли пайдоиши зарраҳои зарядноки сонавӣ ва эҳтимоли ба қайд гирифтани онҳо муайян карда мешавад. Қобилияти тафриқаи ғамма-тайфсанҷ бо имкони ҷудо-ҷудо сабт намудани ду ғамма-кванти энергияашон ба ҳам наздик муайян гардида, бо таносуби ҳисоб карда мешавад (ки ин ҷо Е — энергияи зарраи зарядноки дуюмӣ, - паҳноии хатти тайфӣ дар ними баландии он — дар миқёси энергия мебошад). Вобаста ба раванди муоинашаванда ғамма-тайфсанҷ-ҳо синтсиллятсионӣ, ғамма-тайфсанҷ-ҳои магнитӣ, ғамма-тайфсанҷ-ҳои кристалл-дифраксионӣ ва нимноқилӣ мешаванд.
Комптон (гамма-расадхона)

Расадхонаи Комптон дуюм аз "Бузургтарин расадхона"-и баъди телескопи Хаббл мебошад. Расадхона барои харитасозӣ, тайфсанҷӣ, ба қайдгирӣ ва муайян намудани мавқеи манбаи гамма-нурҳо. Соли 1991 бо номи "Гамма-расадхона" ба фазои кайҳон бароварда шуд ва баъдан ба шарафи физик Артур Комптон номгузорӣ гардид. Расадхона барои тартиб додани зичи манбаи гамма-нурҳо, боқимондаи ситораҳои фавқулнавъ, ситораҳои ОВ-асотсиатсияҳо, ҳастаи галактикаҳои фаъол, кашфи гамма-барстерҳо ва назардиди пурраи осмон истифода шудааст.
Гамма-табобат

Гамма-табобат, кюри-табобат — як тарзи шуоъшифоӣ, ки бо истифода аз ғаммаафканиши изотопҳои радиоактив -и радиоактив ба бофтаҳо бевосита тамос доранд ё аз онҳо 1–2 см дуртар ҷой мегиранд. Гамма-табобати тамосӣ се навъ мешавад: аппликатсиявӣ, дохилибофтаӣ ва дохилиҷавфӣ. Ҳангоми ғамма-табобати аппликатсиявӣ маводди радиоактивро аз рӯйи тартиби муайян дар аппликатор ҷой медиҳанд. Аппликаторро барои ҳар бемор алоҳида аз пластмасса ё ашёи дигар месозанд. Бо ин мақсад лавҳачаи ғафсиаш 1 см ба муддати 5–10 дақ. дар оби гарм (тақр. 40°С) нигоҳ дошта мешавад. Сипас онро аз об берун оварда мехушконанд ва ба мавзее, ки бояд бо шуоъ дармон шавад, тавре мегузоранд, ки билкулл қолиби онро гирад. Баъди шах шудани аппликатор ба он маводди радиоактивро устувор сохта, мавриди истифода қарор медиҳанд. Бо мақсади муҳофизат аз таъсири афканишот болои аппликатор бо сурби ғафсиаш 3–4 мм пӯшонида мешавад. Табобат ҳамарӯза 3–12 соат (7–12 рӯз) давом мекунад. Ин роҳи ғамма-табобатро барои муолиҷаи саратони пӯст, лаб, ангиома ва ғ. истифода мебаранд. Ҳангоми ғамма-табобати дохилибофтаӣ маводди радиоактив ба воситаи сӯзанҳои махсус бевосита ба омос фиристода мешаванд. Қабл аз истифода сӯзанро меҷӯшонанд. Ҷойи муолиҷа беҳис карда мешавад. Чунин усули ғамма-табобат барои муолиҷаи саратони пӯст, рӯй, лаб, пилк, забон, мақъад ва ғ. нафъ дорад. Ҳангоми ғамма-табобати дохилиҷавфӣ маводди радиоактивиро ба воситаи зонд, баллон ё аппликаторҳои резинӣ равона месозанд. Дуруст ҷойгир шудани мавод тариқи рентгенографӣ назорат карда мешавад. Онро бо мақсади табобати саратони сурхрӯда, гулӯ, гарданаву танаи бачадон, пешобдон ва рӯдаи рост истифода мекунанд. Гамма-табобати фосилавӣ ба воситаи ғамма-дастгоҳҳо сурат мегирад. Ҳангоми он манбаи афканишотро аз бофтаҳо 6–100 см дуртар нигоҳ медоранд. Асосан барои илоҷи омосҳои амиқ ҷойгирифта ба кор бурда мешавад.
Гамма (воҳиди андозагирӣ)

Гамма — воҳиди ғайрисистемавии шадидияти майдони магнитӣ, ки бештар барои чен кардани магнетизми Замин ва майдонҳои магнитии кайҳонӣ истифода мебаранд. Бо ҳарфи ишора мекунанд. Гамма ҳиссаи садҳазоряки эрстед (воҳиди шадидияти майдони магнитӣ дар системаи воҳидҳои СГС (см,-грамм,-сония) мебошад Г. 10–5 эрстед; Гамма — воҳиди ғайрисистемавии масса, ки баъзан барои чен кардани массаҳои хурд истифода мешавад. 1 Г. 10–6 г аст. Ба ҷойи истилоҳи гамма бештар истилоҳи "микрограмм" (мкг,)-ро ба кор мебаранд.
Гамма-функсия

Гамма-функсия — функсияи риёзӣ, маъмулан бо ишора мешавад, ки қимати факториал!! -ро ба дилхоҳ ҳолати 0,-1, 2, татбиқ мекунад. Истилоҳи гамма-функсияро ба илм бори аввал Л. Эйлер дохил карда, Лежандр бо Г ифода намудааст. Барои ададҳои ҳақиқии 0 гамма-функсия бо интеграли ҳисоб карда мешавад; ишораи дигари он (барои ададҳои бутун) Г(+1)! аст. Барои Г.-ф. таносубҳои зерин ҷой доранд: Г(+1) Г (муодилаи иловакунии Эйлер): (формулаи дучандкунии Лежандр): Қиматҳои хусусии Г.-ф. инҳоанд: Г 0! 1; Г. Г.-и адади дилхоҳи комплексии бо формулаи ҳисоб карда шуда, он хосиятҳои болоиро низ дорад. Нигар низ Факториал.
Гамма (ҳунари таҷассумӣ)

Гамма — дар ҳунарҳои таҷассумӣ ва ороишӣ, тобишҳои ба таври гармоникӣ ба ҳам вобастаи ранг (яке аз тобишҳо баландтар ва ё бештар аст), ки ҳангоми таҳияи асарҳои бадеӣ истифода мешаванд. Маъмулан ин истилоҳро бо таърифҳои барои ранг мусоид истифода мекунанд (мас., ғаммаро муътадил, гарм, равшан ва ғ. меноманд).
Гамма (ҳарф)

Хусусиятҳо Юникод: +393: +33 -код: 915; ё 393;: 947; ё 33; -16 393 33 -код: %%93: %%3 Мнемоника:;:;, (ном: гамма, юн.) — севумин ҳарфи алифбои юнонӣ. Дар ситемаи юнониисабти алифбоии рақамҳо адади 3-ро ифода мекунад.
Гаммаи мажорӣ

Гаммаи мажорӣ — садоҳои қатори ладҳои мажорӣ, яъне, ифодаи пайдарҳамаии ҳама зинаҳои лад дар шакли болобароӣ ё поинфуроӣ. Гаммаи минорӣ, садоҳои қатори ладҳои минорӣ, яъне, ифодаи пайдарҳамии ҳама зинаҳои лад дар шакли болобароӣ ё поинфуроӣ.
Гаммаи хроматикӣ

Гаммаи хроматикӣ (нимпардагӣ) — мунтазамии (болобароянда ва поинфуроянда) ҳаракати садоҳо бо нимтониҳо. Агар Гаммаи хроматикиро ба андозаи глисандои мелодӣ дида бароем, бетарафист дар муносибати ладӣ, он гоҳ имлои нотаи вай одист: бо ҳаракат ба боло фақат диезҳо ба кор бурда мешаванд, бо ҳаракат ба поин – танҳо бемолҳо. Аммо дар асоси Гаммаи хроматикӣ одатан ягон лад – мажорӣ ё минорӣ ҷой дорад. Бинобар ин дар мусиқии классикӣ қонуни "имло" - Гаммаи хроматикии баъзе ладҳо ва қонуни гармоникӣ инъикос меёбад (қонуни алтератсивии ладҳо, оҳангдории наздик ва ғайра).. низ.
Гаммаи пурратонӣ

Гаммаи пурратонӣ — гаммаест (қаторовоз), ки дар он фосилаҳо байни ҳама зинаҳои ҳамсоя ба яктонии пурра баробаранд. Чунин Гамма дар таркибаш 6 садо дорад (якҷоя бо такрори октаваи якум - 7) Дар Гаммаи пурратонӣ нимтониҳо вуҷуд надоранд. Вуҷуд надоштани нимтониҳо дар Гаммаи пурратонӣ кашишҳои одатшудаи ладро хароб мекунад, ки ин хислати мажор ва минор мебошад. Гаммаи пурратонӣро аллакай В. Мотсарт ба сифати эффекти ба худ хосдошта истифода мебурд. Дар операи "Руслан ва Людмила"-и М. Глинка Гаммаи пурратонӣ яке аз унсурҳои тавсифномаи мусиқии Черномор ҳисобида мешавад. Имконпазирии таъсирбахшии Гаммаи пурратонӣ (ва гармонияи ба вай хос бударо) дар мусиқии худ А. Бородин, Н. Римский-Корсаков истифода бурдаанд, алалхусус К. Дебюси онро васеъ ба кор бурдааст.. низ.
Гамовшина (ноҳияи Погар)

Гамовшина — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Погар, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Гамсахурдия, Константин Симонович

Гамсахурдия Константин Симонович (гурҷӣ:; (3 майи 1891 — деҳаи Абаш, Кутаиси — 17 июли 1975, Тифлис) — нависанда ва муаррихи гурҷӣ. Академики АИ Гурҷистон. Зиндагинома Маълумоти ибтидоиро дар Кутаиси гирифта, сипас дар Донишгоҳи Петербург таҳсил намуд. Дере нагузашта таҳсилро қатъ карда, ба Олмон ҳиҷрат кард. Фаъолияти илмию эҷодӣ Фаъолияти илмиву эҷодии Константин Гамсахурдия дар донишгоҳҳои Кённигсберг, Лейпсиг ва Мюнхен идома ёфт. Баъди хатми Донишгоҳи Берлин ба кори дипломатӣ машғул шуд. Асарҳояш аз соли 1914 чоп шудаанд, яке аз асосгузорони Гурӯҳи академии нависандагон буд. Дар нимаи дуюми солҳои 20 садаи ба таъқиб дучор гардида, ҳабс ва бадарға шудааст. Константин Гамсахурдия дар зери таъсири ҷараёни декадентӣ романи "Лабханди Дионис"-ро навишт. Романҳои "Рабудани моҳ" (ҷ-ҳои 1-3,) ва "Гулбандии навдаҳо" ба ҳаёту зиндагии деҳқонон бахшида шудааст. Дар романҳои таърихии "Дасти рости ҳунарманди бузург", Довуди Бинокор (ҷ-ҳои 1- 4,) мавзӯъ ва раванди худшиносии миллӣ тасвир ёфтааст. Константин Гамсахурдия муаллифи ҳикоя ва повестҳо ва мунаққиду муаллифи чандин мақолаҳои адабӣ мебошад. Дар асарҳои Константин Гамсахурдия тасвири расму ойин ва анъанаҳои миллии гурҷӣ возеҳу равшан ба назар мерасанд. Ӯ асарҳои "Мазҳакаи илоҳӣ"-и Данте, "Кулфати Вертери ҷавон"-и И. В. Гётеро ба забони гурҷӣ тарҷима кардааст.
Кнут Ҳомсун

Ҷоизаи Нобел дар бахши адабиёт Кнут Ҳомсун август 1859 1 2 3, Вугу, Уплонд 5 ё Лум, Уплонд 5 4 — 19 феврал 1952 4 1 2, Гримстод, Оуст-Огдер) — нависандаи норвежӣ, дорандаи Ҷоизаи Нобел дар бахши адабиёт дар соли.
Ган Дэ

Ган Дэ — ахтаршинос и Зиндагинома Дар садаи то мелод зиндагӣ кардааст. Бо номи Ган Гун низ машҳур буд. Якҷо бо ситорашиноси дигари Чин — Ши Шэн қадимтарин дар таърих феҳристи ситораҳоро таҳия кардааст. Мушоҳидаҳои аввалини сайёраи Муштарӣ ва кашфи яке аз радифони он (Ганимед ё Каллисто)-ро низ ба Ган Дэ мансуб медонанд.
Гонгилюн

Гонгилюн (— гиреҳ), ё уқдаи асаб — маҷмӯи ҳуҷайраҳои асаб, ки аз тана, дендриту аксонҳо, инчунин ҳуҷайраҳои шилми асаб иборатанд. Гонгилюн парда низ дорад, ки аз бофтаҳои пайвандӣ таркиб ёфтааст. гонгилюн дар бисёр ҳайвон- теппача, омосоти бемуҳра ва ҳамаи муҳрадорон вуҷуд дорад. гонгилюнҳо бисёр вақт ба ҳам пайваст шуда, сохторҳои гуногун, мас., бофтаҳои асаб, занҷираҳои асаб ва ғайраро ҳосил мекунанд. Дар бемуҳраҳо гонгилюн маъмулан қисмҳои силсилаи марказии асаб аст. Дар ин ҷонварон гонгилюнҳо бо ҳам омехта шуда, сохтори нисбатан мураккабро ба вуҷуд меоранд. Мас., аз махлут гаштани чанд гонгилюнҳои ҷуфт дар рафти таҳаввулот дар бандпойҳо ва нармбаданҳои сарпо майна ташаккул ёфтааст. Дар муҳрадорон гонгилюнҳо берун аз силсилаи асабҳои марказӣ қарор доранд. Силсилаи гонгилюнҳо сохторҳои гуногуни силсилаи асабро ба ҳам пайваста, такона (импулс)-ҳои асабро таҳвил ва баъзе амалкарди узвҳои дохилиро идора мекунанд. Ду гурӯҳи калони гонгилюн — гонгилюнҳои ҳароммағзӣ ва мухтор мавҷуданд. Аввалӣ аз ҷисми нейронҳои ҳиссӣ (сенсорӣ), дуввумӣ аз ҷисми нейронҳои силсилаи мухтори асаб ташаккул ёфтаанд. Дар тибби муосир гонгилюн чанд мафҳумро ифода мекунад, мас., гонгилюни бунёдӣ, гонгилюни нашвӣ ва ғ. гонгилюни бунёдӣ ташкилаест, ки аз нейронҳои зериқишрӣ (уқдаҳои нейронӣ) иборат буда, дар маркази моддаи сафед дар нимкураҳои мағзи сар ҷойгир аст. Нейронҳо амалкарди нашвӣ ва ҳаракатии андомгонро танзим карда, дар амалиёти гуногуни силсилаи асаб ширкат меварзанд. гонгилюни нашвӣ уқдаи муҳимми силсилаи асабҳои наботӣ мебошад. Гонгилюнҳои нашвӣ ба дарозии сутунмуҳра занҷирвор ду қатор ҷой гирифтаанд. Андозаи онҳо аз чанд ҳиссаи миллиметр то баробари нахӯд буда, кори ҳамаи узвҳои дохилиро ба низом медароранд. Дар китобҳои тиббӣ гонгилюн ба маънии "асаббофт" низ меояд.
Ганглиозидоз

Ганглиозидоз — беморие, ки дар натиҷаи дар силсилаи асаб ҷамъ омадани ганглиозидҳо (гликолипидҳо) падид меояд. Ганглиозидҳо липид (моддаи чарбмонанд)-ҳои турши гликосфитӣ буда, таркибашон аз кислотаи нейраминат иборат аст. Онҳо дар парда (мембрана)-и нейронҳо ҷойгиранд ва дар ҳамлу нақли ионҳо ва пайвастшавии нейротрансмиттерҳо ширкат меварзанд. Имрӯз қариб 10 навъи ганглиозидоз мавҷуд аст. Ганглиозидози 1 навъи бемории ирсӣ буда, дар натиҷаи норасоии ферменти 1--галактозадазҳо сар мезанад. Ферменти мазкур то мағзи сар, ҷигар ва фибробласти пӯст расида, баъд аз он фаъол мегардад. Нишонаҳои ганглиозидози 1 навъи соли дуюми ҳаёт падид омада, батадриҷ авҷ мегиранд. Камубеш ба бофтаҳои устухон таъсир мерасонад. Аз он узвҳои дохилӣ зиён намебинанд. Фарқи ганглиозидози 1 навъи аз дигар навъҳои ганглиозидоз дар он аст, ки дар бадани бемор баъди бистсолагӣ дизартрия (халали дастгоҳи нутқ) хурӯҷ мекунад. ганглиозидози 2 ба мағзи сар осеб расонда, оқибат бо марг меанҷомад. Аломатҳои умумии ганглиозидоз дар таъхир ва сипас боздории инкишофи рӯҳӣ, хурӯҷи бемории саръ ва нақси чашм (дар ҳуҷайраҳои ганглиозии шабакия ғун шудани ганглиозидҳо) зоҳир мегардад. Баъзе шаклҳои ганглиозидоз хусусияти этникӣ дошта, асосан дар яҳудиён — ашкеназиҳо вомехӯранд. ганглиозидоз бо роҳи таҳқиқи фаъолияти ферментҳо дар ҳуҷайраҳои моеи обпарда (ҷанинхалта), инчунин бо микроскопи электронӣ мушоҳида кардани биоптат (намуна)-ҳои пӯст, рӯдаи рост ва мултаҳима ташхис карда мешавад. Он муолиҷаи махсус надорад.
Ганглиозидҳо

Ганглиозидҳо, сиалогликолипидҳо — липидҳои сохторашон мураккаб, ки дар молекулаашон унсури карбогидрат доранд. Ганглиозидҳо асосан дар сатҳи ҳуҷайраи бофтаи асаб ҷой гирифтаанд, вале онҳоро дар пардаи ҳуҷайраҳои эритротситҳо, ҷигар, сипурз ва ғ. низ пайдо кардан мумкин аст. Ганглиозидҳо дар рустаниҳо ва резандомгон ба мушоҳида нарасидаанд. Ганглиозидҳо ҳамчунин даррокҳои махсуси "шинохтан"-и баъзе заҳрҳо ва серотонин мебошанд. Дар ҳуҷайраҳо ганглиозидҳо дар дастгоҳи Голҷи ташаккул меёбанд. Дар сурати дар андомгон (организм) халал ёфтани мубодилаи ганглиозидҳо бемории ганглиозидоз пайдо мешавад.
Ганглионеврома

Ганглионеврома, ганглиотситома, ганглиома — як навъ омоси ғайрисаратонӣ. Дар бофтаҳои асаб ташаккул меёбад. Сохтори омос вобаста ба миқдор ва хусусияти ҳуҷайраву торҳои асаб гуногун мешавад. ганглионеврома мумкин аст дар ҳамаи қисматҳои мағзи сар, бештар дар умқи меъдачаи инкишоф ёбад. Он ғилофак (капсула) надорад, андозааш 2–4 см аст. Ганглионевромае, ки аз танаи асаби симпатӣ ташаккул меёбад, бисёр вақтҳо ба миёндевори ақиб ё ба ҷӯяки сутунмуҳра реша медавонад. Вобаста ба маҳалли пайдоиш ганглионевромаҳо гуногун мешаванд: ганглионевромаи силсилаи асаби марказӣ (дар назди меъдачаҳои паҳлуӣ), ганглионевромаи силсилаи асаби симпатӣ, ганглионевромаи ғадудҳои болои гурда, ганглионевромаи асабу ганглийҳои майнаву ҳароммағз (мас., уқдаи Гассеров, асаби сомеа), ганглионевромаи дигар узвҳои бадан (мас., атрофи пӯсти бинӣ, пилк). Ганглионевромаҳои пухта, одатан, кам дучор меоянд. Андозаи онҳо баробари сари сӯзан (баъзан калонтар) буда, дар қисми чапи бадан (аксаран дар занҳо) пайдо мешаванд. Барои ташхиси ганглионеврома аз таҳқиқоти гистологӣ истифода мебаранд. Муолиҷаи ганглионеврома бо усули ҷарроҳӣ сурат мегирад.
Ганданафасаки гандум

Ганданафасаки гандум — як навъи ҳашараи зараррасон. Тавсифот Асосан ба зироати ғалладона, бахусус ҷав, гандум ва шолӣ зиён меорад. Дарозиаш 10-13 мм, рангаш зардча, нақшҳои мармаргун дорад. Ҳашароти болиғ тирамоҳ ба кӯҳу бешазорҳо парида рафта, дар он ҷойҳо зимистон мегузаронад. Аввали баҳор дар ғаллазорҳо ҷой мегирад. Модинааш тухм мегузорад; тухмаш мудаввар, рангаш норинҷии сабзтоб. Кирминаҳо баъд аз 35-40 рӯз ба ҳашараи болиғ табдил меёбанд. Г. г. дар шароити Тоҷикистон соле як бор афзоиш мекунад. Тадбирҳои мубориза Эзоҳ Адабиёт.
Шабушаки ришқа

Ганданафасак ришқа, шабушаки ришқа — як навъ ҳашараи зараррасони зироати кишоварзӣ.
Гангток

Гангток — шаҳр дар маркази Ҳиндустон. Маркази маъмурии иёлати Сикким. Аҳолӣ — 98 ҳазор нафар. Бунбасти тиҷоративу нақлиётӣ. Макони ҳунарҳои мардумӣ ва сайёҳат. Гангток мақоми шаҳр, пойтахти иёлати Сиккимро дар миёнаи асри соҳиб шудааст.
Рашид Аҳмад Гангӯҳӣ

Рашид Аҳмад ибни Ҳидоят Ахмад Ансории Гангӯҳӣ — орифи форсизабони яке аз донишмандони илми ҳадис. Зиндагинома Силсилаи насабаш аз тарафи падар ба Абуайюби Ансорӣ ва аз ҷониби модаркалонаш ба ёздаҳ пушт ба шайх Абдулқуддуси Гангӯҳӣ мерасад. Дар ҳафтсолагӣ аз падар ятим монд ва дар тарбияи бобояш ба камол расид. Дар шаҳри Карнол аз мавлавӣ Муҳаммадтақӣ забон ва адабиёти форсиро омӯхт. Баъд назди Муҳаммадбахши Ромпурӣ сарфу наҳви забони арабиро хонда, бо тавсияи ӯ соли 1847 барои такмили дониш ба шаҳри Деҳлӣ рафт. Дар Деҳлӣ шогирди мавлоно Мамлукалии Натавӣ (он замон раиси Коллеҷи Деҳлӣ) гардида, назди Шоҳ Абдулғании Муҷаддидӣ илми ҳадисро омӯхт. Аз муфтӣ Садруддин низ сабақ гирифтааст. Дар Гангӯҳ тафсир, ҳадис ва фиқҳро дарс дода, шогирдони бисёре тарбият кард. Садҳо нафар аз ӯ иҷозаи нақли ҳадис гирифтанд. Рашид Аҳмад Гангӯҳӣ соли 1857 бо Муҳаммадқосими Нонатавӣ — яке аз муассисони Мадрасаи Девбанд дар шӯриши зидди англисҳо бо сарпарастии ҳоҷӣ Имдодуллоҳи Форуқӣ ширкат кард. Барои ин аз тарафи ҳукуматдорони англис ба таъқиб гирифтор шуда, боздошт ва шаш моҳ аз озодӣ маҳрум гардид. Аз Гангӯҳ ба Таҳонабаҳун назди мавлоно Шайх Муҳаммади Таҳонавӣ рафта, байъати маънавӣ кард. Рашид Аҳмад Гангӯҳӣ ҳар чаҳор силсилаи тасаввуфро аз худ намуда, ба авлиёи онҳо байъат карда буд, аммо ба тариқаи чиштияи собирия бештар байъату таълим мекард. Ӯ се бор ба сафари ҳаҷ рафтааст. Соли 1895 нобино гашт ва то лаҳзаҳои охири умр ба ислоҳи ботину тазкияи нафси иродатмандонаш пардохт. Аз дарси ҳадиси ӯ беш аз сесад олими бузург баҳра бурдаанд. Машҳуртарин шогирдонаш: мавлоно Муҳаммадҳасан — оид ба "Сиҳоҳи ситта" ба табъ расидааст. Маҷмӯаи фатво ва номаҳояш низ нашр гардидаанд.
Ганг (дарё)

Ганг, Ганга (ҳиндуӣ – дарё) — бузургтарин дарёи Осиёи Ҷанубӣ дар Ҳиндустон ва Бангладеш. Дарозиаш 2700 км, масоҳати ҳавзааш 1120 ҳазор км 2. Аз кӯҳҳои Ҳимолой дар баландии қариб 5000 м сар шуда, ба халиҷи Банголаи уқёнуси Ҳинд мерезад. Якҷо бо дарёи Браҳмапутра делтаи ниҳоят васеи Банголаро (беш аз 100 ҳазор км 2) ташкил медиҳад. Болообаш аз дараҳои танги кӯҳӣ, қисми миёна ва поёнобаш аз ҳамвории Ҳинду Ганг ҷорӣ мешавад; бари маҷрои миёнааш 400–600 м, поёнобаш – 2 км. Дарёбодаш кӯлу ботлоқзорҳо дорад. Манбааш барфу пирях ва борон. Ганг яке аз серобтарин дарёҳои ҷаҳон аст. Давраи серобиаш аввалҳои май то нимаи сентябр. Дар мавсими обхезӣ сатҳи оби Ганг то 10–15 м баланд шуда, майдонҳои васеъ, бахусус дар минтақаи делта, зери об мемонанд. Сарфи миёнаи об дар резишгоҳ (бо Браҳмапутра) 35–38 ҳазор м 3 с, дар як сол 1200 км 2 с. Оби Ганг лой буда, дар як сол қариб 350 млн т ҷинсҳои кӯҳиро шуста меорад. Аз резишгоҳ то доманаи кӯҳҳои Ҳимолой (то шаҳри Ҳардвар) 1450 км-и Ганг киштигард аст. Шохобҳои калони Ганг аз рост – Ҷамна, Сон, Дамодар; дар чап – Гомати, Гҳагҳра, Гандак, Коси, Махонанда. Оби Ганг ва шохобҳои он барои обёрӣ васеъ истифода мешаванд. Дар Ганг наҳрҳои Гангаи Боло ва Поён, Ҷамнаи Боло ва Поён, Ғарбӣ ва Шарқӣ, Агра, Сарда ва ғ. сохта шудаанд. Дар соҳилҳои Ганг ва шохобҳои он шаҳрҳои Аллоҳобод, Банорас (Варанаси), Патна, дар ҳавзаи Ганг шаҳрҳои Агра, Деҳлӣ, Калкутта ва ғ. воқеанд. Ҳиндуҳо Гангро дарёи муқаддас мешуморанд. Дар соҳилҳои Ганг якчанд маркази муҳимми динӣ – Ҳардвард ва Ришикеш (дар мавзеи аз кӯҳ ба ҳамворӣ баромадани Ганг), Банорас (Варанаси) ва Аллоҳобод (дар маҷрои поёнӣ), Сагар (дар резишгоҳи Ганг ба уқёнус) ҷойгиранд, ки зиёратгоҳи мардуманд. Оби Гангро шифобахш ва поксозандаи гуноҳҳо мешуморанд. Бинобар ин ойинҳои ғусл ва пароканда намудани хокистари фавтидагон дар Ганг маъмул гардидаанд. Сӯзондани ҷасад дар соҳили Ганг орзуи ҳар як ҳинду аст, зеро тибқи боварҳо (эътиқод) гӯё дафн дар оби он шахси эътиқодмандро ба мақсади деринаи раҳоӣ – динӣ наздик менамояд. Бо оби Ганг мавзеъ ва ашёи нопокро мешӯянд, оби онро ба дигар ҳавзҳо рехта, ба онҳо сифати муқаддасӣ ва рӯҳафзоӣ мебахшанд.
Гангстеризм

Гангстеризм (ангангстеризм – ғоратгар, авбош) —— усули асосии зӯроварии низоми ҷинояткорӣ дар ИМА ва кишварҳои дигари Ғарб, ки бо роҳи созмон додани дастаи муташаккили ғоратгар сурат мегирифт. Ҷинояткорон баҳри расидан ба ҳадафҳои хеш ба куштор даст мезаданд, хонаҳоро ғорат менамуданд ва оташ мезаданд, одамонро мавриди шиканҷа қарор медоданд, мерабуданд ва ҳар гуна амалҳои ирҳобӣ анҷом медоданд. Дастаҳои гангстерӣ аз гурӯҳҳои калони дорои сохтори дохилии махсус таркиб ёфта, аз силсилаи маротиби қатъии иштирокдорон иборат буданд, ки ин итоати бечунучароро ба ташкилоти болоӣ таъмин менамуд. Дастаҳои гангстерӣ дар садаи дар ИМА аснои азхудкунии "Ғарби ваҳшӣ", ки дар он минтақа мақомоти политсия ва адолати судӣ амал намекарданд, пайдо гардидаанд. гангстеризм хусусан солҳои 1920–33, ки дар кишвар "қонуни манъи машрубот" амал менамуд, бештар ривоҷ ёфт. Фоидаи зиёде, ки аз фурӯши машруботи ба таври қочоқ истеҳсолнамуда ба даст меомад, заминаи асосии ташкил додани гурӯҳҳо ва дастаҳои гангстерӣ мегардид. Куштору одамрабоӣ ва задухӯрдҳои мусаллаҳона тамоми кишварро фаро гирифта буд. Маҳз дар ҳамин давра низоми синдикатҳои гангстерӣ ташаккул ёфтаанд, ки то ҳоло фаъолият доранд. Ал-Капоне, Лаки Лучиано, Меир Лански ва дигарон "синдикати ҷиноят"-ро ташкил намуданд, ки он дар шакли иттиҳодияҳои махсус фаъолият дошт. Он самтҳои фаъолияти ҷинояткоронаи муташаккилро дар байни аъзоёнаш муайян карда, тиҷорати ҷинояткоронаро дар саросари мамлакат ҳамоҳанг месохт. Яке аз шохаҳои он "синдикати куштор" ном дошт, ки самти фаъолияташ ба номаш мувофиқ буд. Гангстерҳо интиқоли маводди мухаддир, нигоҳдорӣ ва фурӯши расмӣ ва ғайрирасмии онро ба уҳда доштанд. Онҳо дар муассисаҳои махсус муттаҳид гардида, даст ба ҷиноят мезаданд. Гурӯҳҳое амал мекарданд, ки барои ситонидани қарзҳо ва ҷазо додани "гунаҳкорон" махсус гардонида шуда буданд. Судхӯрӣ яке аз шаклҳои фаъолияти онҳо ба шумор мерафт. Гангстерҳо дар соҳаи рекэтгарӣ низ фаъол буданд. Онҳо ба ҳар амале, ки боиси ба даст овардани маблағ ва ашёву маводди дигари қиматнок мегардид, даст мезаданд. Бар замми содир намудани ҷиноятҳои анъанавӣ ба тиҷорати ғайриқонунии маводди мухаддир машғул мегардиданд. Даромади асосии созмонҳои гангстерӣ муддатҳо аз тиҷорати "марги сафед" маншаъ мегирифт. Тадриҷан фаъолияти созмонҳои гангстерӣ шаклу намудҳои нав мегирифт. Онҳо гӯё ба "тиҷорати расмӣ" мегузаштанд, саҳмияи ширкатҳои бузург, инчунин қитъаҳои заминро харидорӣ ва аз худ намуда, муассисаву марказҳои савдо ва тиҷоратро молик мешуданд. Ҳукумати Амрико хатар ва таҳдидҳои раванди мазкурро, ки аз олами ҷиноят берун рафта, мақсади ба сиёсати бузург ҳамроҳ гардиданро дошт, дарк намуда буд, аммо муддати тӯлонӣ ба муқобили он амали таъсирбахшеро анҷом дода натавонист. Соли 1970 қонун "Дар бораи назорат аз рӯи ҷинояткории муташаккил дар ИМА" ба тасвиб расид, ки заминаи ҳуқуқии муборизаи ниҳодҳои давлатӣ бар зидди гангстеризм гардид. Минбаъд гангстеризм дар мамлакатҳои дигари олам низ мунташир гашт. Аз ҷумла, дар Ҷопон гангстеризм реша давонда буд, ки он бо номи "якудза" машҳур буд. Дар шароити имрӯза мафҳуми гангстеризм барои ифодаи усули амалисозии сиёсати таҷовузкоронаи хориҷӣ истифода мегардад.
Сиёҳмурдагӣ

Сиёҳмурдагӣ, қонқориё 1, гангрена (аз;,,) — марги қисмате аз узви бадан ба сабаби нарасидани хун, зарба, уфунат, ё сармозадагӣ, ки бар асари он узв чурӯкидаву сиёҳ шавад. Бо мурури инкишофи сиёҳмурдагӣ бофтаҳо камоб (сиёҳмурдагӣ-и хушк), қисми осебдида тадриҷан хушк, сахт ва ҷигаритоб (муммонанд) мешавад. сиёҳмурдагӣ бештар дар дасту по падид меояд. Сиёҳмурдагии хушк батадриҷ рушд меёбад. Дар натиҷа бофтаҳо мехушканд, ҷигарӣ ё сиёҳ мешаванд. Ҳолати умумии бемор вазнин намешавад, зеро дар бофтаҳои хушк мавҷудоти зиёновар инкишоф намеёбанд. Риоя накардани қоидаҳои асептика боиси пайдоиши сиёҳмурдагии тар мегардад. Сиёҳмурдагӣ бинобар халал ёфтани ҳаракати хун рух медиҳад. Дар бофтаҳои тар мавҷудоти пӯсишовар нумӯ мекунанд. Дар натиҷа, бофтаҳо ба чизи нарми сабзранг ё сиёҳи бадбӯй табдил меёбанд. Ҳарорати бадан баланд, вазъи умумии бемор бад мешавад, ки нишонаи заҳролудии организм аз маҳсули таҷзияи бофтаҳост. Сиёҳмурдагӣ асосан дар узвҳои раги хунгардашон кам (мас., ангушт, панҷаи даст, кафи пой, суфраи гӯш) ба вуҷуд меояд. Ба пайдоиши сиёҳмурдагӣ ихтилоли ҳаракати хун дар узву бофтаҳо (мас., дар аснои баста шудани шараён), зуд лахта бастани хун, бемории ғадудҳои усораи дохилӣ (эндокринӣ), мас., касалии қанд, захм ёфтани раги хунгард, атеросклероз (танг гаштани сурхраг), осебҳои гуногун (муддати дароз бо тофтабанд фишурдани бофтаҳо, тазйиқи шикам, шикастабандӣ), омилҳои кимиёӣ (таъсири кислотаҳо ё ишқорҳо) ва физикавӣ (ҳарорати аз 50°С баланд ё сармои аз 20°С паст, -афканишот, -афканишот) мусоидат менамоянд. Нақси фаъолияти дилу рагҳо, витаминкоҳиш, ихтилоли мубодилаи моддаҳо, заҳролудии музмин аз шароб ва никотин ҷараёни сиёҳмурдагиро метезонанд. Ҳангоми баста шудан (тромбоз)-и сиёҳрагҳои рон саривақт гирифта партофтани судда (тромб) сиёҳмурдагиро пешгирӣ мекунад. Риояи қоидаҳои тарбандӣ ва тофтабандӣ ҳатмист. Дар сурати натиҷаи дилхоҳ надодани тадбирҳои пешгирии сиёҳмурдагӣ узви осебдидаро мебуранд.