ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Ғиёсуддин Муҳаммади Ғурӣ

Ғиёсуддин Абулфатҳ Муҳаммад — султон ва сипаҳсолори хонадони Ғуриён (1163–1203), писари Баҳоуддин Соми ва падари Ғиёсуддин Маҳмуд. Дар давраи ҳукмронии аввали худ ӯ даъвогаронро ба тахти Ғуриён шикаст дод ва бо Хоразмшоҳ барои ҳукмронӣ дар Хуросон мубориза бурд. Ӯ дар соли 1176 Ҳиротро ишғол кард ва то соли 1200 бар қисми зиёди қаламрави Афғонистон ва манотиқи атрофи он, инчунин дар ғарб то Бастом ва Гургон назоратро барқарор кард. Бародараш Муизуддин Муҳаммад дар идора ва густариши қисмати шарқии давлат (дар Бангола) кумак карда, бо садоқат ва эҳтироми беандоза ба Ғиёсуддин хидмат мекард. Ғиёсуддин соли 1202 вафот кард ва ба ҷои бародараш Муизуддин нишаст. Зиндагии пешина Ғиёсуддин соли 1139 таваллуд шудааст; ӯ писари Баҳоуддин Соми буд, ки дар соли 1149 ба муддати кӯтоҳ ба ҳайси подшоҳи сулолаи Гуриён ҳукмронӣ кард. Ғиёсуддин як бародари хурдӣ бо номи Муизуддин низ дошт. Ғиёсуддин дар ҷавонӣ ҳамроҳи Муизуддин аз ҷониби амакаш Алоуддин Ҳусайн зиндонӣ шуда буд, вале баъдтар писари Сайфуддин Муҳаммад ӯро озод кард. 1 Вақте ки Сайфуддин дар соли 1163 даргузашт, ашрофони Ғурӣен Ғиёсуддинро дастгирӣ намуда, барои ба тахт баромадани ӯ кумак карданд. Собиқаи шуғлии ҳарбӣ Вақте ки Ғиёсуддин ба тахт нишаст, бародараш Муизуддин ба ӯ барои куштани рақиб, сарвари ғуриён бо номи Абул-Аббос кумак кард. Аммо бахсу мунозираҳои оилавии гуридхо бо хамин тамом нашуд. Дере нагузашта Ғиёсро амакаш Фахруддин Масъуд, ки даъвои тахт шуда, бо Тоҷуддинини Юлдуз, волии Салҷуқиҳои Ҳироту Балх иттифоқ меуфтад, ба баҳс кашид. Ғиёсуддин дар ин ҷанг ҳокими Салҷуқиёнро шикаст дода кушта, сипас ба забт кардани Заминдавор, Бодғис, Ғарҷистон ва Ҷӯзҷон меравад. Фахруддинро бахшида, уро ба вазифаи волии Бомиён баркарор намуд. Баъдтар Фахруддин вафот кард ва ба ҷои писараш Шамсуддин Муҳаммад ибни Масъуд тахти фармонравоӣ шуд, ки ба зуди Балх, Чағониён, Вахш, Ҷарум, Бадахшон ва Шуғнонро аз давлати хонии Қароқитой забт кард. Ва ба ин васила аз Ғиёсуддин унвони султон гирифт. 2 Соли 1173 Ғиёсуддин ба Ғазнӣ ҳамла кард ва туркҳои оғузро, ки шаҳри Ғазнавиёнро ишғол карданд, шикаст дод. Пас аз он бародараш Муизуддинро ҳокими Ғазнӣ таъйин кард 3. Дар давоми ду сол он аз тарафи Ҳирот ва Пушанг аз ҷониби ҳокими Салҷуқӣ Баҳоуддин Туғрул забт карда шуд. Дере нагузашта ҳокими Систон Тоҷуддини Ҳарб ибни Муҳаммад ва туркҳои оғуз, ки Кирмонро дар ихтиёр доштанд, ҳокимияти Ғиёсуддинро эътироф карданд. 4 Соли 1186 Ғиёсуддин ҳамроҳи Муизуддин Муҳаммад сулолаи Ғазнавиёнро несту нобуд карда, Лоҳурро забт кард ва дар он ҷо ҳокими Ғазнавиён Хусрав Малик ба қатл расид 5 6. Ғиёсуддин дар соли 1190 бо кумаки ҳокимони Бомиён, Сиистон ва бародараш Муизуддин лашкари Султоншоҳро дар Марв торумор кард. Ӯ инчунин қисми зиёди қаламравҳои охиринро дар Хуросон ба худ даровардааст. Дере нагузашта дар байни Хоразмшоҳхо ва Гуриён ҷанг шуд. Такаш ба Ҳирот, Қароқитойҳо ба Гузгон ҳамла карданд. Вале хар ду аз Ғиёсуддин маглуб шуданд. Даргузашт 11 феврали соли 1202 Ғиёсуддин Абулфатҳ Муҳаммад дар Ҳирот вафот кард. Ҷонишини ӯ бародараш Муизуддин, ки зуд аз Ҳиндустон ба Ғур баргашт ва ба пуштибонии ашрофзодаҳои Ғуриён муроҷиат кард. Ӯ дар Фирӯзкӯҳ ба унвони Султони Императори Ғуриён тоҷ бардошт.
Ғиёсуддин Муҳаммад ибни Ҷалолуддини Ромпурӣ

Ғиёсуддин Муҳаммад ибни Ҷалолуддин ибни Шарафуддини Ромпурӣ (1791, Ромпур, Ҳиндустон —?) — фарҳангнависи форсизабони Ҳиндустон. Зиндагинома Дар мадраса таҳсил карда, баробари улуми мутадовилаи давр ба омӯзиши забонҳо майлу рағбати хосса зоҳир намуд. Пас аз хатми мадраса худ мударрис шуд. Забонҳои ҳиндиро хуб медонист. Ба фарҳангнигорӣ таваҷҷуҳи хосса дошт. Асари машҳури Ғиёсуддин Муҳаммад — "Ғиёсу-л-луғот" дар фарҳангнигорӣ маҳсули пажӯҳиши ӯст, ки онро дар зарфи 14 сол ба анҷом расонидааст. Ба ғайр аз "Ғиёсу-л-луғот" Ғиёсуддин Муҳаммад шарҳҳое бо номи "Кашфу-л-асрор" (ба қасоиди Бадри Чочӣ, анҷоми таълиф — 1842, нашраш 1898), "Баҳори борон" (ба "Гулистон"-и Саъдӣ, таълиф 1844), "Шарҳи Абулфазл" (ба рисолаи "Мактубот"-и Абулфазл ибни Муборак, вазири Акбар — ҳукмрони Ҳиндустон; таълиф 1848), шарҳҳо ба луғоти "Искандарнома"-и Низомии Ганҷавӣ низ навиштааст.
Ғиёсуддин Пиралӣ

Ғиёсуддин Пиралӣ — нуҳумин малик аз хонадони Курт, писари Муиззуддин Ҳусайн.
Малик Ғиёсуддин

Малик Ғиёсуддин ибни Рукнуддин (? — 1329, Ҳирот) — панҷумин малик аз хонадони Курт, писари Рукнуддини.
Ғиҷовак

Ғиҷовак — деҳа дар ҷамоати деҳоти Пушинги ноҳияи Данғара. Аз Ғиҷовак то маркази ҷамоат 5 км, то маркази ноҳия 10 км. Аҳолиаш 2678 нафар, тоҷикон.
Ғиёсуддини Наққош

Ғиёсуддини Наққош, Пир Аҳмади Заркӯб (1; қарни) — наққоши форс-тоҷик. Зиндагинома Ғиёсуддини Наққош усулҳои наққошии чиниро бо эронӣ омехта истифода менамуд. Дар замони ҳукмронии Шоҳрухи Темурӣ ӯро Бойсунғур Мирзо бо ҳайате ба кишвари Чин бораи омӯзиши санъати нақошии ин кишвар фиристод. Ғиёсуддини Наққош аз ин сафар ба Эрон (822 ҳ. қ. 1419) бо худ тарҳи боғҳо ва тарзи наққошии чиниро овард. Ғиёсуддини Наққош пеш аз ба кишвари Чин рафтан чанд муддат дар китобхонаи Бойсунғур Мирзо дар Ҳирот (Афғонистон) ба ҳунари наққошӣ машғул буд. Ӯ бо номи "Аҷоибу-т-тоиф" сафарномаи мухтасаре эҷод намудааст, ки ҳангоми сафар дар Чин наққошӣ кардааст. Ин асари ӯ шаҳодат медиҳад, ки эҳтимол Муҳаммади Сиёҳқалам низ ҳамроҳи ӯ будааст, барои ҳамин баъзе асарҳои наққошии Сиёҳқаламро ба Ғиёсуддини Наққош нисбат додаанд. Навиштаҳои Ғиёсуддини Наққош дар баъзе таърихномаҳои он замон, аз ҷумла "Зубдату-т-таворих" ва "Матлаъу-с-саъдайн" оварда шудаанд. Бо вуҷуди шуҳрати бисёр доштан осору офаридаҳои наққошии ӯ то замони мо боқӣ намондаанд.
Хондамир

Ғиёсуддин ибни Ҳумомуддин — таърихнигор и форс-тоҷик, набераи Мирхонд. Зиндагинома Аввалҳо дар дарбори Темуриён — Ҳирот хизмат кардааст. Баъди сарнагун шудани сулолаи Темуриён дар Ҳирот, ондамир муддате дар дарбори Исмоили Сафавӣ хидмат карда, соли 1528 ба маркази Империяи Темуриёни Ҳинд — шаҳри Деҳлӣ рафт. Дар замони ҳукмронии Бобур ва писари ў — Ҳумоюн зиндагӣ ва хизмат кардааст. ондамир дар юришҳои Ҳумоюн иштирок карда, шоҳиди бисёр воқеаҳои таърихӣ буд. Дар Ҳиндустон асари сеҷилдаи худ "Ҳабибу-с-сияр"-ро навиштааст, ки он таърихи Эрон, Осиёи Миёна ва дигар мамлакатҳои Шарқи охири қарни 15 — аввали қарни 16-ро дар бар мегирад. ондамир инчунин муаллифи асарҳои "Дастуру-л-вузаро", "Ҳумоюннома" ё "Қонуни Ҳумоюн" буда, ҷилди 7-ум ва хотимаи "Равзату-с-сафо"-и Мирхондро низ навиштааст.
Ғиҷҷакнавоз

Ғиҷҷакнавоз - навозандаи ғиҷҷак (сози тории мусиқӣ). Дар асрҳои пешин дар тамоми минтақаи Осиёи Марказӣ ғиҷҷакнавозон дар ҷашн, тӯй, сур ё дигар навъи хурсандӣ, яъне Базм ҳунарнамоӣ мекарданд. Нигаред Базми хоса.
Ғовд

Ғовд — деҳа дар ҷамоати деҳоти Ваҳдати ноҳияи Сангвор. Аз Ғовд то маркази ҷамоат 20 км, то маркази ноҳия 60 км. Аҳолиаш 106 нафар, тоҷикон.
Ғозии Кашмирӣ

Хоҷа Оқибат Маҳмуд Ғозии Кашмирӣ (қарни) — шоир и форсизабони Ҳиндустон. Зиндагинома Дар Кашмир ба дунё омада, зиндагияш асосан дар шаҳри Азимобод гузаштааст. Ба шеъргӯӣ бо тахаллуси Нозим шурӯъ карда, сипас онро ба Ғозӣ иваз намуд. Тазкиранигор Биндробан Доси Хушгӯ ("Сафинаи Хушгӯ") аз ӯ чун шоири хушсалиқа, шахси хушфикр, баландталош, моҳир дар фанни шеъру иншо ёд кардааст. Намунаҳои абёташ дар тазкираҳои гуногун, аз ҷумла, дар "Суҳуфи Иброҳим", "Гули раъно" оварда шудаанд. Абёти зер аз ӯст: убори хотири ошиқ ба гардун мезанад паҳлу, Сиришки дидаи пурнам ба Ҷайҳун мезанад паҳлу. Рӯят аз гармии май як чамани гул шудааст, Чашмат аз бодакашиҳо қадаҳи мул шудааст.
Ғозии Хуросонӣ

Ғозии Хуросонӣ — шоир и форс-тоҷик. Зиндагинома Бино ба маълумоти Мутрибӣ ("Тазкирату-ш-шуаро), дар яке аз маҳалҳои Хуросон ба дунё омада, дар Ҳирот илм омӯхтааст. Аз дастмузди қассобӣ таъмини маош мекардааст. Мутрибӣ ба маҳорати шоирии Ғозии Хуросонӣ баҳо дода, таъкид кардааст, ки "ӯ ашъори санҷида ва писандида" дорад. Азбаски Ғозии Хуросонӣ намояндаи адабиёти доираҳои ҳунармандӣ ва табақаҳои поини ҷамъият буд, дар ашъори ӯ то андозае аҳвол ва орзую омоли ҳамин табақаи аҳолӣ инъикос ёфтааст. Ашъори парокандааш ба тавассути тазкираҳо боқӣ мондааст. Ин ғазалу рубоӣ намуна аз ашъори ӯст: Лабташнаи ту моили Кавсар намешавад, Саргарми бодаи ту мукаддар намешавад. Нисбат ба ин гадои камин илтифоти ту, Қурбон шавам, ки ҳеч муқаррар намешавад. Аз як нигоҳи гарми ту то ҷон намедиҳам, Меҳру муҳаббатам ба ту бовар намешавад. Ғозӣ, туӣ, ки ханҷари қассобат орзуст, Сайди заиф қобили ханҷар намешавад. Дардо, ки гули умедам аз боғи мурод Ҳаргиз ба муроди дили шайдо накушод, Афсӯс зи дарди номуродӣ, афсӯс, Фарёд зи дарди бенавоӣ, фарёд!.
Ғозии I

Ғозии (март 1912 1, Макка, Вилояти Ҳиҷоз 1 — 4 апрел 1939 1, Бағдод 1) — шоҳест аз сулолаи Ҳошимиён.
Хоҷамастон (ноҳияи Кӯшониён)

Хоҷамастон (то 30.08.2024 — Ғозималик 1) — деҳа тобеи шаҳраки Бохтариёни ноҳияи Кӯшониён. Аз деҳа то маркази шаҳрак 5 км, то маркази ноҳия 20 км. Аҳолиаш 425 нафар, тоҷикон.
Ғозибеки Тархон

Ғозибеки Тархон — шоир и форсизабони Ҳиндустон ва аз ҳокимони дарбори Темуриёни Зиндагинома Падараш Мирзо Ҷонибеки Тархон яке аз наздикони Ҷалолуддин Муҳаммади Акбар ва ҳукмрони Синд буд. Пас аз фавти падараш бо фармони Акбар зимоми қудратро дар Синд ба зимма гирифт. Дар фурсати кӯтоҳ, бо вуҷуди ҷавон буданаш, шӯришу туғёни мухолифони дохилии Синдро фурӯ нишонд ва онҳоро маҷбур намуд, ки ба ҳукумати марказӣ, ба Акбар итоат намоянд. Ӯ муддате дар Агра дар хидмати Акбар буд. Пас аз фавти Акбар ба Тата (Синд) баргашт ва дар аҳди Ҷаҳонгир-подшоҳ илова бар Тата (Синд) ҳукумати вилоятҳои Мултон ва Қандаҳор низ ба уҳдаи ӯ вогузошта шуд. Дар синни 25-солагӣ дар Қандаҳор вафот кардааст. Мувофиқи маълумоти тазкираи "Мақолоту-ш-шуаро" Баҳоихон валади Хусравхон ба дасти ғуломаш Абдуллатиф ба қавле хафа шудааст ва ба ривояти дигар ӯро заҳр дода куштаанд. Ғозибеки Тархон дар шоирӣ низ маҳорати баланд дошт ва Виқорӣ тахаллус мекард. Аз ӯ девоне иборат аз панҷ ҳазор байт то замони мо расидааст. "Соқинома"-и ӯ, дар васфи соқӣ, шиша ва шароб машҳур аст. Дар тазкираи "Майхона" 88 байт аз он намуна оварда шудааст. Нусхаи қаламии "Куллиёт"-и ӯ дар Китобхонаи Ромпур маҳфуз аст, ки нокомил буда, маснавии "Соқинома" ва ғазалиёти ӯро фарогир аст. Илми риёзӣ ва нуҷумро хуб медонист. Мусиқидон буд. Дафу дойра ва танбӯрро хуб менавохтааст. Муаллифи тазкираи "Мақолоту-ш-шуаро" Қонеи Татавӣ "дар нағма шинохтан ва танбӯра навохтан беназир" будани ӯро таъкид намуда, рубоии Мулло Муршидро, ки дар васфаш гуфтааст, санад овардааст: Гар нағмаи созат ба сукун меояд, Рамзест, бигӯямат, ки чун меояд. Азбаски ба гирди захмаат мегардад, Печида зи танбӯр бурун меояд. Ба ташвиқу ҳимояти аҳли илму адаб ва ҳунар ҳиммат гумошта, иддаи зиёде аз ҳунармандону донишмандон ва суханварони забардасти замонро гирди худ ҷамъ намуд. Толиби Омулӣ пеш аз ба хидмати Ҷаҳонгир-подшоҳ расида, унвони "маликушшуароӣ" дарёфтанаш дар Қандаҳор зери ҳимояту таваҷҷуҳи хосси ӯ қарор ёфта буд. Мулло Муршиди Буруҷирдӣ, Мулло Аҳсани Гелонӣ, Имодуддин Маҳмуди Асадободӣ, Мир Неъматуллоҳи Васлии Шерозӣ, Фағфури Гелонӣ, Шайдои Исфаҳонӣ, Маҳвии Ардабилӣ, Сурурии Яздӣ, Мулло Асади Қиссахон ва ғ. муддате дар хидмати ӯ будаанд. Намунае аз ашъори Ғозибеки Тархон: Оби ҳайвон чашмаи нӯши шумо, Дурри хубӣ дар буногӯши шумо. Ояти хубӣ магар нозил шуда Дар баёни лаъли хомӯши шумо. Аз "Соқинома"-и ӯст: Ба боғ ар фитад акс аз рӯи ёр, Шавад нӯки ҳар хор рашки баҳор. В-агар бар фалак чеҳра тобон кунад, Хур аз шарми ӯ чеҳра пинҳон кунад. Ба об ар бишӯяд ду зулфи сиёҳ, Ба таъсир сунбул шавад ҳар гиёҳ. В-агар сӯи майхона тозон шавад, Май аз чодари шиша урён шавад. Аз он май, ки ҷон аксе аз нури ӯст, Адиби хирад пок дастури ӯст. Мае к-ӯ чу дар ҷом гардон шавад, Чароғи дили майпарастон шавад.
Ғозиён (деҳа, н. Ғафуров)

Ғозиён — деҳа дар ҷамоати деҳоти Ғозиёни ноҳияи Ғафуров. Аз Ғозиён то маркази ноҳия 30 км. Аҳолиаш 4170 нафар, тоҷикон.
Ғозӣ (муҳориб)

Ғозӣ (— шахсест, ки дар ғазва (ҷанг дар роҳи дин) иштирок мекарданд, ҷанговарони озод, унвони фахрӣ барои мусалмононе, ки бар зидди кофирон меҷангиданд.
Ғозонхон

Ғозонхон — ҳафтумин элхони Эрон аз сулолаи Ҳулогуиҳо, писари Арғун ва набераи Обоқохон. Зиндагинома Ғозонхон дар замони элхонии падараш Арғун ҳукумати Хуросон, Мозандарон, Қумис ва Рай ро ба уҳда дошт ва қаламраваш доимо мавриди ҳуҷуми хонҳои чағатойи Осиёи Миёна қарор мегирифт. Пас аз қатли Бойдухон бо пешниҳоди амир Наврӯз ба ислом гаравида, онро дини расмии Ҳулогуиҳо эълон кард. Аз аҳди Ғозонхон тобеияти Ҳулогуиҳо ба дарбори Хонболиғ хотима ёфт. Ислоҳоти Ғозонхон Ғозонхон бо ташаббуси таърихнигор ва вазир Рашидуддини Фазлуллоҳ дар кишвар як идда ислоҳоти иқтисодӣ ва иҷтимоӣ кард: азхудкунии заминҳои нокорам, ташкили барид (почта), тақсими заминҳои иқтаъ ба ҷанговарон, ҷорӣ кардани вазн ва нархи ягона дар кишвар, ҷамъоварии андоз мувофиқи масоҳат ва сифати замин, манъи намояндагони дарбор ва ҳамроҳонашон аз иқомат дар хонаҳои мардум ҳангоми сафар, тартиби интихоби қозӣ ва ҳалли парвандаҳо дар дорулқазо ва ғайра. Ғозонхон дар муомилоти пулӣ сиккаҳои наверо бо номи "ғозонӣ" аз нуқра ва тило ба муомилот баровард, ки дар рӯи онҳо номи элхон, калимаи тавҳид, номи шаҳр ва соли барориш зарб ёфта буд. Дар аҳди Ғозонхон ғайр аз тангаҳои маъмулӣ ҳамчунии сиккаи махсусе бо номи "дурусттило" ба вазни сад мисқол зарб меёфт, ки ба шахсони хос эҳдо мешуд. Дар заминаи ислоҳоти Ғозонхон иқтисодиёти кишвар ба пешрафт ноил шуда, нишондоди даромади солонаи кишвар нисбат ба давраи Арғун аз 1700 туман ба 2100 туман боло рафт. Сиёсати хориҷӣ Сиёсати хориҷии Ғозонхон барои тақвият бахшидани нуфузи Ҳулогуиҳо дар Шарқи Наздик равона шуда буд. Ғозонхон дар мубориза бар зидди мамлукони Миср нахуст Димашқ, Ҳалаб, Байтулмуқаддас ва Ғазза ро ишғол карда. Сиёсати фарҳангӣ Ғозонхон ба илму фарҳанг таваҷҷуҳ зоҳир карда, бо дастури ӯ дар Табрез расадхона бунёд ёфта буд. То ҳоло дар Табрез маҳаллае бо номи Шанби Ғозон (Шоми Ғозон) машҳур аст.
Ғоиб

Ин вожа якчанд маъноҳо дорад: Ғоибов Ғоибов ё Ғоибова ҳамчун насаб низ вуҷуд дорад: Адабиёт Пайвандҳо.
Ғозӣ Машъал Аҷил ал-Ёвар

Ғозӣ Машъал Аҷил ал-Ёвар (- арбоби давлатии Ироқ. Вай аз 28 июни соли 2004 то 7 апрели соли 2005 вазифаи Президенти Ироқро бар уҳда дошт. Зиндагинома Ғозӣ Машъал Аҷил ал-Ёвар Соли 1958 дар Мосул таваллуд шудааст. Маълумоти олиро дар ИМА гирифта, дар Донишгоҳи Ҷорҷтауни Вашингтон дар соҳаи муҳандисӣ таҳсил кардааст. Солҳои зиёд дар Арабистони Саудӣ як ширкати телекоммуникатсионӣро идора мекард. Пас аз оғози ҷанги Ироқ Ғозӣ ал-Ёвар аз нерӯҳои эътилофи байналмилалӣ ва сарнагунии Саддом Ҳусайн пуштибонӣ кард. Аз 28 июни соли 2004 то 7 апрели соли 2005 вазифаи Президенти Ироқро бар уҳда дошт. Одатан дар назди мардум бо либоси анъанавии арабӣ зоҳир мешавад; аз ҷониби гурӯҳҳои гуногуни этникӣ ва мазҳабии Ироқ пуштибонии васеъ дорад. Нигаред низ.
Ғоибии Самарқандӣ

Шоҳҳусайн Ғоибии Самарқандӣ — шоир и форс-тоҷик. Зиндагинома Илмҳои расмии замонро дар зодгоҳаш — Самарқанд омӯхтааст. Дар нодориву муҳтоҷӣ умр ба сар бурда, ба қавли Мутрибӣ ("Тазкирату-ш-шуаро"), то 60-солагиаш низ "ҳаргиз молики ду тангаи хонӣ набуда"-аст. Ғ. С. марди фозил буда, дар шеър табъи баланд ва зеҳни гиро доштааст. Абёти зер аз ӯст: Наям малул, ки корам наку нашуд, бад шуд, Шавад, шавад, нашавад, гӯ машав, чӣ хоҳад шуд? Баҳори он гули рӯ з-оби ҳайвон сабзу хуррам шуд, Хати хубӣ ба даври ҳусни ту, шоҳо, мусаллам шуд!.
Ғоирхон

Ғоирхон, лақаби Айнолҷуқ, ки дар арафаи тохтутози муғул ба Осиёи Марказӣ ҳокими ш. Утрор буд. Насабнома Дар маъхазҳои таърихӣ бо номи Инолхон ва Ниёлҷуқ низ ёд шуда, насабаш ҳамчун холазода ё тағозодаи Муҳаммад Хоразмшоҳ ба Турконхотун мепайвандад. Номи Ғоирхон нахустин бор дар таърих ҳангоми шарҳи "фоҷиаи Утрор" зикр мегардад. Корномаи сиёсӣ Баъди барқарор гардидани муносибатҳои дуҷонибаи байни муғулҳо бо Хоразмшоҳиён бо дастури Чингизхон ҳайати тоҷироне (иборат аз 450 нафар) бо сарварии Умари Утрорӣ, Ҷамоли Мароғӣ, Фахруддин Дизакии Бухорӣ ва Ҷамоли Мароғӣ бо ашё ва тилову нуқраи фаровон ба Хоразм сафар карда, дар ш. Утрор аз ҷониби Ғоирхон ҳамчун ҷосус дастгир ва ба фармони Муҳаммад Хоразмшоҳ кушта шуданд. Ба қавли Насавӣ, Ғоирхон ба хотири дарёфти амволи гаронбаҳо хилофи фармони Муҳаммад Хоразмшоҳ дар бораи боздошти ҳайат ва муайян кардани ҳақиқати ҳол рафтор карда, тоҷиронро сар бурид. Ба андешаи Ҷувайнӣ, Ғоирхон дар ҷавоб ба мағрурии яке аз тоҷирони ҳинду ба ин амал даст задааст. Пайомади иқдомоти Ғоирхон Баъди ифшо шудани хабар Чингизхон сафорати дигареро бо сарварии Куҷ Буғро ба Хоразм фиристод, то Муҳаммад Хоразмшоҳ гунаҳкори фоҷиа – Ғоирхонро ба дарбори Хони бузург таслим намояд. Муҳаммад Хоразмшоҳ аз тарси сарлашкарону ашрофи бузург (онҳо аксаран наздикони Ғоирхон буданд) на танҳо гунаҳкорро ба Чингизхон насупурд, балки фиристодаи муғулро ба қатл расонид, ки ин амал барои ҳамлаи муғул ба Осиёи Миёна баҳона гардид. Ғоирхон дар арафаи тохтутози муғул бо дастури Муҳаммад Хоразмшоҳ ба истеҳкоми деворҳои мудофиавии Утрор машғул гардида, муҳофазати шаҳрро ба уҳда дошт. Фарҷоми зиндагӣ Чун Ғоирхон намехост ба Чингизхон таслим шавад, муддати 6 моҳ дар Утрор бо сипоҳи 60–ҳазорӣ (ба қавли дигар 20–ҳазорӣ) бар зидди муғулон мубориза бурда, оқибат тибқи фармони Чингизхон зинда дастгир карда шуд. Назари таърихнигорон оид ба тақдири баъдии Ғоирхон гуногун аст: ба қавли Ҷувайнӣ, дар саройи Коси Самарқанд кушта шуд; тибқи ривояти Насавӣ, Чингизхон баъди ишғоли Утрор ба чашму гулӯи Ғоирхон нуқраи гудохта рехт.
Ғолиби Исфаҳонӣ

Мирзо Муҳаммадҳусайн Ғолиби Исфаҳонӣ — шоир и форс-тоҷик. Зиндагинома Аз содоти Исфаҳон буд. Пас аз касби камол ба Ҳиндустон рафт. Наввоб Сарфарозхон — субадори Бангола ба ӯ мансаби девондорӣ дод. Дар замони ҳукмронии Фаррухсияр ба Шоҳиҷаҳонобод кӯчид. Пас аз чаҳордаҳ соли иқомат дар дар замони Нодиршоҳи Афшор ба Эрон баргашт. Бо тазкиранигор Лутфалибеки Озар ҳамсуҳбату дӯст будааст. Намунаҳои ашъораш ба тавассути тазкираҳо боқӣ мондаанд. Абёти зер аз ӯст: Тапиши дил магар изҳор кунад ҳоли маро, В-арна кас нест, ки гӯяд ба ту аҳволи маро. Афсурдадилӣ гашта зи бас ом дар ин шаҳр, Девона ба роҳе раваду тифл ба роҳе.
Ғолбо

Ғолбо (Голбо) — деҳа дар ноҳияи Лайлаки вилояти Бодканд, Қирғизистон Аҳолӣ — 1506 нафар дар соли 2009 1, 1826 нафар дар соли 2020.
Ғолибчон Санавваров

Ғолибчон Бақоевич Санавваров (15.05.1974) шаҳри Хуҷанд, вилояти Суғд) — олим, омӯзгор, номзади илмҳои ҳуқуқшиносӣ, дотсент. Зиндагинома Ғолибчон Санавваров Донишгоҳи миллии Тоҷикистон -ро хатм кардааст. Ихтисос –ҳуқукшинос.
Ғоним Муфтоҳ

Ғоним Муҳаммад Муфтоҳ — як шаҳрванди қатарӣ ва яке аз чеҳраҳои таъсиргузор дар шабакаҳои иҷтимоъӣ 1, сафири ҳусни нияти кишвари Қатар.
Ғолиб Исломов

Ғолиб Исломов (Исломов Ғолиб Қаландарович ноябри 1947, деҳаи Баррӯшони ноҳияи Рӯшон, ВАКБ) — ҳунарпешаи театр ва синамои тоҷик, Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон, Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон. Зиндагинома Фориғуттаҳсили Институти давлатии санъати театрии ба номи А. Луначарскийи шаҳри Маскав. Аз ҳамон сол дар Театри навтаъсиси ҷавонони Тоҷикистон (аз соли 1978 ба номи М. Воҳидов) фаъолияташро шурӯъ кард ва пояш то кунун аз ин даргоҳ канда нашудааст. Нақшҳои театрӣ Дар қариб шаст спектакл амсоли "Хазони сари роҳ", "Муаллими рақс", "Пирии пурзаҳмат", "Модар", "Ситораи раҳнамо", "Дилшод", "Якпула савдо, садпула ғавғо", "Умед", Нақшҳо дар синамо Дар филмҳои тоҷикии "Чор нафар аз Чорсанг", "Вохӯриҳои кӯтоҳ дар ҷанги тӯлонӣ", "Вохӯрӣ дар дараи марг", "Манзилатон обод бод", "Боз як шаби Шаҳрзод", бисёр саҳнаю намоишномаҳои телевизион нақш офарида, паҳлӯҳои гуногуни ҳаёти қаҳрамононашро ошкор месозад. Зеро ҳар образро тавассути омӯзиши пайваста, ҷустуҷӯи бардавом иҷро мекунад. Хоса қаҳрамонони мусбиро табиӣ меофарад. Дубляжи филмҳо Саҳмаш дар дубляжи филмҳо ба забони тоҷикӣ калон аст.
Ғолиби Озарбойҷонӣ

Асадуллоҳхони Рамазонхон Ғолиби Озарбойҷонӣ (—? — шоир и форсигӯи Озарбойҷон. Зиндагинома Улуми мутадовилаи давр, махсусан, шеъру адаби форсиро ба хубӣ аз худ карда буд. Дар дарбори ҳукмрони давраш хидмат мекард. Баъдан, китобдори мадраса буд. Ғолиби Озарбойҷонӣ, асосан шоири ғазалсарост. Бештар ба сабк ва эҷодиёти Ҷалолуддини Балхӣ пайравӣ кардааст. Абёти зер аз ӯст: Ай соқии шӯрангез, май деҳ қадаре моро, В-аз баъди шароби талх з-он лаб шакаре моро. Як ҷом ба ман додӣ, к-аз пой даруфтодам, То бигзарам аз сар низ, дардеҳ дигаре моро. Шуд хушк ниҳоли васл аз боди хазони ҳаҷр, Бешубҳа дарахти хушк надҳад самаре моро. Эй тирашаби ҳиҷрон, бе моҳи рухаш мурдем, Биллаҳ, зи ҷамолаш кун толеъ қамаре моро. Ҳарчанд шаби васлаш маҳтобшабе бояд, Торик шабаш бошад равшан саҳаре моро. Шаҳзода Музаффаршоҳ, к-аз шоҳ валиаҳд аст, Бодо ба адӯ ҳар дам аз вай зафаре моро.
Ғолиби Деҳлавӣ

Мирзо Асадулоҳхон Ғолиби Деҳлавӣ (декабр 1797 1 2,, Агра — 15 феврал 1869 1 2,, Роҷи Бритониё ё Деҳлӣ, Роҷи Бритониё) — шоир, нависанда, пажӯҳишгар ва адиби форсигӯи донишманди муътабари тасаввуфу улуми қуръонӣ. Зиндагинома Гузаштагонаш аз Самарқанд будаанд. Дар 5-солагӣ ятим монд, маълумоти ибтидоиро дар хона, дар назди модараш Иззатуннисо гирифт ва дар як муддат улуми роиҷи замон — мантиқ, фалсафа, тиб, ҳайат, сарфу наҳви арӯз, мусиқӣ, таърих, Қуръону ҳадис, фиқҳ, тафсир ва тасаввуфро аз худ намуд. Дар 15-солагӣ аз Акбаробод ба Деҳлӣ рафта, бақияи умрро он ҷо гузаронд ва бо муқаррари моҳонае, ки подшоҳи Деҳлӣ барояш таъйин карда буд, зист. Соли 1850 ба дарбори Темуриёни Ҳинд ба ҳайси воқеанависи дарбор даъват шуд; соли 1854 мушовири Баҳодуршоҳи — охирин фармонравои муғулон дар Ҳинд таъйин гардид. Дар ҳодисаи шӯриши сипоҳиён алайҳи ишғолгарони Британия дар Ҳинд гумонбар шуд, вале бо заҳамоти зиёд аз пайгард раҳоӣ ёфт. Ғолиби Деҳлавӣ аз шоирони пуркор буда, аз даҳсолагӣ ба шеърнависӣ пардохтааст. Асосан ба форсӣ шеър гуфтааст, аммо ашъори ба урду сурудааш низ ҷойгоҳи вижа дорад. Аз ин рӯ, ӯро "падари шеъри урду" лақаб додаанд. Ӯ бори нахуст андешаҳои фалсафиро вориди шеъри урду кард ва ба шоирони пас аз худ таъсир гузошт. Осори Ғолиби Деҳлавӣ ба урду инҳоянд: "Девони урду", "Уди ҳиндӣ", "Муаммоҳои урду", "Макотиби Ғолиб", "Нодироти Ғолиб" ва "Нукоти Ғолиб", "Сабадчин", "Сабади боғи дудар" ва "Дирафши ковиёнӣ". Дар ибтидо пайрави мактаби Мирзо Абдулқодири Бедил буд. Баъдан бо ташвиқи донишманд ва адиб Мавлоно Фазлиҳаққи Ҳайдарободӣ аз пайравӣ ба сабки Бедил даст кашид, аммо таъсири афкору андешаи Бедил дар ҳамаи давраҳои эҷодиёти ӯ эҳсос мегардад. Дар осори Ғолиби Деҳлавӣ масоили мухталифи рӯзгори адиб, аз ҷумла танқиди зулму золимон, шикоят аз нобасомониҳои зиндагӣ, мазаммати таассубу хурофот, бовар ба ояндаи нек, тасвири рӯзгори пурмашаққаташ, тараннуми ишқу ихлоси поки инсонӣ, башардӯстию меҳри ватан, фалсафа ва панду ҳикмат ҷои намоён дорад. Соли 1958 нусхаи ҷадиди маҷмӯаи ашъораш бо тасҳеҳу таҳқиқи Муҳаммадҳасани Ҳоирӣ ва соли 1962 қасоиди форсияшро бо номи "Суманоти хаёл" ҳамин муҳаққиқ дар Теҳрон ба чоп расонд. Соли 1954 коргардони ҳиндӣ Суҳроб Мудӣ пиромуни зиндагиномаи Ғолиби Деҳлавӣ филми бадеӣ таҳия кард, ки мухлисони зиёде пайдо намуд. Ин байт аз Ғолиби Деҳлавӣ аст: Нагуфтаӣ, ки ба талхӣ бисозу панд пазир, Бирав, ки бодаи мо талхтар аз ин панд аст! Ва ин рубоӣ низ: Эй он ки диҳӣ моя каму хоҳиш беш, Он рӯз, ки вақти бозпурс ояд пеш, Бигзор маро, ки ман хаёле дорам Бо ҳасрати айшҳои нокардаи хеш!.
Ғор

Ғор, мағора — холигиҳои бузурги табақаҳои болоии қишри заминро гуянд, ки дар руи замин як ё якчанд ҷои баромад доранд. Ғор аз ҳал ва шуста шудани ҷинсҳои куҳии зудҳалша ванда — оҳаксанг, доломит, гаҷ ва ғайра (ғори карстӣ), инчунин дар процесси суффозия, абразия, эрозияи бод, ҷорӣ ва шахшавии лава, об шудани яхҳо (ғори яхӣ) ва ғайра ба вуҷуд меояд. Дарозтарин ғорҳоиҳои ҷаҳон инҳоянд: ғори Мамонт (232 км, ИМА), Хёллох (123,5 км, Суис), Оптимистӣ (105 км) ва Озёрная (100,6 км, Укройн). Дар кӯҳҳои Тоҷикистон низ ғорҳо бисёранд. Аз ҷумла, ғори "Мусофирон" дар ноҳияи Мурғоби ВМКБ, ғори Хоҷа Исҳоқ дар ноҳияи Айнӣ ва ғори Сомеъ дар назди деҳаи Ёрии ноҳияи Панҷакент воқеъ гаштаанд. Биёре аз ғорҳои ҷаҳон ба объектҳои туристӣ табдил ёфтаанд.