ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Галактионовка (деҳа)

Галактионовка — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Туринский, вилояти Свердловск медарояд.
Галактоза

Галактоза (аз решаи юнонии -, "шир") — моносахаридест аз гурӯҳи гексозаҳо. Галактоза дар табиат фаровон буда, дар таркиби олигосахаридҳо (мелибиозҳо, рафинозҳо, стахиозҳо), баъзе гликозидҳо, полисахаридҳои наботот ва бактерияҳо (шилм, луоб, галактанҳо, моддаҳои пектинӣ, гемиселлюлоз) мавҷуд аст. Дар андомгони одам ва ҳайвонот дар таркиби лактоза (қанди шир), галактоген, сереброзидҳо, мукопротеидҳо вуҷуд дорад. Норасии модарзодии галактоза дар андомгони одам боиси бемории галактоземия мегардад.
Галактиониха (ноҳияи Харовск, Вологда)

Галактиониха — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Харовск, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Галактоземия

Галактоземия — бемории ирсӣ, ки дар натиҷаи ихтилоли мубодилаи моддаҳо ва ба глюкоза табдил наёфтани галактоза падид меояд. Галактоза, ки ҳамроҳи ғизо аз қанди шир — лактоза ба андомгон ворид мешавад, дучори табодул мегардад, вале вокуниш (реаксия) бинобар нақси ирсии ферменти асосӣ нотамом мемонад. Ихтилоли таҷзияи галактоза (нигар Карбогидратҳо) боиси дар хун ҷамъ омадани маҳсули мубодилаи он гашта, силсилаи асабҳои марказӣ, ҷигар, гурдаҳо ва зуҷоҷияи чашмро заҳролуд месозад. Дар ин гуна ҳолатҳо мумкин аст ҳипогликемия низ рух диҳад. Галактоземия се навъ дорад: муқаррарӣ, норасоии галактокиназаҳо ва эпимеразаҳо. Галактоземияи муқаррарӣ бисёр дучор меояд. Нишонаҳои он баъди чанд рӯзи таваллуди тифл зоҳир мегарданд. Чунин кӯдак калон ба дунё меояд. Дар ҳолати вазнин будани беморӣ тифл қай мекунад, аз истеъмоли шир шикамрав мешавад; ҳамчунин аломатҳои зардпарвин, калон шудани ҷигар, катаракта мушоҳида мешаванд. Ҳангоми сабук будани беморӣ кӯдак ширро ҳазм карда наметавонад, аз сина рӯ мегардонад. Бо мақсади пешгирӣ ва муолиҷаи галактоземия миқдори галактозаро дар пешобу хун муайян мекунанд. Галактоземия дар таркиби пешоб бо усули хроматография муайян карда мешавад. Ба кӯдаки бемор ба ивази шир омехтаҳои ғизоӣ, хӯрокҳои ширии бе лактоза (соявал, нутрамиген, энпити белактоза) ва шавлаҳои гӯштию сабзавотӣ додан лозим аст. Норасоии галактокиназаҳо бо аломатҳои катаракта падид меояд. Нишонаҳои норасоии эпимеразаҳо ба галактоземияи муқаррарӣ монанд мебошанд. Дар сурати саривақт муолиҷа накардан кӯдаки бемор баъди чанд моҳ мефавтад. Барои кӯдаконе, ки муолиҷаи дуруст ёфтаанду парҳез мекунанд, галактоземия некфарҷом аст.
Галантерея

Галантерея (— ҳалимӣ, хушмуомилагӣ), чарчинворӣ — номи умумии тиҷоратии ашёи гуногуни ороишӣ ва рӯзгор, аз қабили тугма, дастпӯшак, галстук, тӯр, гарданбанд, шона ришта, оина ва ғайра. Маҳсулоти галантериявӣ ба молҳои саноатӣ мансуб буда, андозаи хурд доранд ва барои истифодаи умум пешбинӣ шудаанд. Маҳсулоти чарчинвориро аз нах, пластмасса, чарм, филиззот, чӯб, шиша ва ғ. истеҳсол карда, дар мағозаҳои махсус ба фурӯш мебароранд.
Галаосиё

Галаосиё — шаҳр ва маҳали ҷойгиршавии ноҳияи Бухоро дар вилояти Бухорои Ӯзбекистон аст. 2 Аҳолии он 12600 нафар аст.
Галатея (радиф)

Галатея — радифи дохилии сайёраи Нептун. Аз номи яке аз нереидаҳои асотири Юнони Қадим (худои баҳр, духтарони Нерей ва океанидаи Дорида, ки шакли зоҳириашон ба париҳои дарёии славянӣ шабеҳ аст) гирифта шудааст. Ҳамчун Нептун У1 низ ифода мекунанд. Галатеяро дар асоси 10 акси дар тӯли 5 рӯз фиристодаи дастгоҳи кайҳонии "Вояҷер-2" соли 1989 кашф карда, 16 сентябри 1991 ном гузоштаанд. Галатея шакли ғайрикуравӣ дошта, поинтар аз мадори синхронии наздинептунӣ давр мезанад ва дар натиҷаи ин мадори радиф аз таъсири қувваҳои ҷазру маддӣ торафт поинтар меравад. Бо мурури замон Г. метавонад ба рӯйи Нептун афтад ё аз сабаби васеъшавии мадду ҷазр пора-пора шуда, ҳангоми ба ҳудуди Рош (радиуси мадори даврии радифе, ки гирди ҷирми осмонӣ давр зада, дар он қувваҳои ҷазру маддии дар натиҷаи ҷозибаи ҷисми марказӣ бавуҷудомада ба қувваҳои худҷозиба баробаранд) расидан ҳалқаро ташкил диҳад. Дар Галатея равандҳои геологӣ мушоҳида нашудаанд. Андозаи Галатея 204184144 км, радиуси миёнааш 88 4 км, массааш 2,120,081018 кг, зичии миёнааш 0,75 0,1 гсм ва даври гардишаш 0,428744 рӯз аст.
Галантамин

Галантамин — доруест аз гурӯҳи воситаҳои антихолинэстеразавӣ; алкалоиде, ки дар таркиби пиёзаки баъзе намудҳои гули баҳман, зевак (амонкора) ва дигар рустаниҳо мавҷуд аст. Дар шакли гидробромиди галантамин истеҳсол мекунанд. Хокаи маҳини сафед. Дар об бад ҳал мешавад. Галантаминро барои муолиҷаи миастения, миопатия, фалаҷи майнаи кӯдакон, бемориҳои рӯдаву меъда ба кор мебаранд. Дар шакли маҳлули обӣ бо сӯзан ба зери пӯст гузаронида мешавад. Хусусан дар давраи барқарорсозии полиомиелит нофеъ аст. Мухолифи доруҳои кураре мебошад.
Галатс

Галатс — яке аз шаҳрҳои вилояти Галатс, Руминия аст.
Галактикаи Секунҷа

Галактикаи Секунҷа — галактикаи спиралии навъи буда, яке аз наздиктарин галактикаҳо ба Роҳи Каҳкашон дар масофаи 850 килопарсек аз он ҷойгир аст. Он дар Гурӯҳи маҳаллӣ ҷойгир аст ва аз рӯи ҳаҷм, масса ва равшанӣ пас аз Роҳи Каҳкашон ва Галактикаи Андромеда ҷои сеюмро ишғол мекунад. М 33 аз ҷиҳати параметрҳои худ умуман дар байни галактикаҳои типи худ фарқ намекунад. Диаметри 33 ба 50-60 ҳазор соли рӯшноӣ баробар аст, ки аз Роҳи Каҳкашон ниммаротиба кам аст, дар он 40 миллиард ситора мавҷуд аст, дар ҳоле ки Галактикаи мо, аз рӯи ҳисобҳои гуногун, аз 100 то 400 миллиард ситора дорад. Ҷузъи асосии галактика диски он мебошад. Дастҳои спиралии галактика пора-пораанд ва на он қадар сахт печонида шудаанд. Сурохии сиёҳи абармассивӣ (Сверхмассивная чёрная дыра) дар он дида намешавад. Аз ҷиҳати ҳаҷм ва равшанӣ дар гурӯҳи маҳаллӣ, он танҳо пас аз туманотии Тарантула дар Абри Калони Магеллан ҷои дуюмро ишғол мекунад. Дар галактика шумораи зиёди манбаъҳои рентгенӣ ва ситораҳои тағирёбанда маълуманд. Дурахшонтарин манбаи рентгении доимӣ дар тамоми гурӯҳи маҳаллӣ, 33 -8, дар ядрои галактикаи Секунҷа ҷойгир аст. Галактикаи Секунҷаро Шарл Мессие соли 1764 кашф кардааст, гарчанде ки онро Ҷованни Баттиста Годиерна то соли 1654 мушоҳида карда буд. Эдвин Ҳаббл дар тадқиқи галактика ҳиссаи калон гузошт: дар соли 1926 дар бораи галактика маколаи муфассал чоп карда, дар он, аз ҷумла, табиати ғайригалактикии объектро исбот кард. М 33 дар бурҷи Секунҷа (созвездие Треугольника) мушоҳида карда мешавад. Бо бузургии зоҳирии +5,7 м, ин галактика яке аз дуртарин объектҳост, ки онро бо чашми одӣ дидан мумкин аст.
Галахтиновская (деҳа)

Галахтиновская — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Вилегодский, вилояти Архангелск медарояд.
Галахона (деҳа, н. Рӯдакӣ)

Галахона — деҳа дар ҷамоати деҳоти Лоҳури ноҳияи Рӯдакӣ. Аз Галахона то маркази ҷамоат 5 км, то маркази ноҳия 14 км; роҳ асфалтпӯш. Аҳолиаш 1145 нафар, тоҷикон. Иқтисод Мактаби таҳсилоти миёнаи умумӣ, бунгоҳи тиббӣ, нуқтаи савдои хусусӣ ва масҷиди панҷвақта дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: ғаллакорӣ ва чорводорӣ. Заминҳояш лалмӣ. Дар ҳудуди Галахона хоҷагии деҳқонии ба номи Аҳмад Юсупов мавҷуд аст.
Галашаҳид

Галашаҳид — деҳа дар ҷамоати деҳоти Ҷӯра Раҳмонов ноҳияи Турсунзода. Ҷуғрофиё Дар ҳудуди деҳа Хоҷагии деҳқонии токпарварии "Боғи Сомон" ҷойгир аст. Аз Галахона то маркази ноҳия 3 км; роҳ асфалтпӯш. Аҳолиаш 625 нафар. Нуқтаи савдои хусусӣ, нуқтаи фурӯши сӯзишворӣ, масҷиди панҷвақта, осиёби хусусӣ дорад. Деҳа мактаб надорад. Як қисми хонандагон дар мактаби шаҳри Турсунзода ва қисми дигарашон дар мактабҳои деҳаи Ғайрат ва Якуми Май таҳсил мекунанд. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: боғу токпарварӣ, сабзавоткорӣ ва чорводорӣ. Заминҳо аз дараи Қаратоғ ва наҳри Шайх Музаффар обёрӣ мешаванд.
Галашова (деҳа)

Галашова — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Тугулимский, вилояти Свердловск медарояд.
Галашино (ноҳияи Кинешем, Иванов)

Галашино — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Кинешем, ки дар вилояти Иванов қарор дорад, дохил мешавад.
Пайкари осмонӣ

Сурати фалакӣ, пайкари осмонӣ, галаситораҳо, ҳамахтарҳо — маҷмӯъи калони ситораҳо, ки таҳти таъсири қувваҳои ҷозиба ба ҳам наздик шудаанд. Суратҳои фалакӣ ҳанӯз то кашфи галактикаҳо маълум буданд. Суратҳои фалакӣ дар Галактикаи мо ва дигар галактикаҳо мавҷуд буда, дар як вақт аз як туманоти газучангӣ ҳосил шудаанд. Суратҳои фалакӣ аз бурҷҳо фарқи куллӣ доранд. Бурҷ маҷмӯи ситораҳои дар минтақаи муайяни кураи осмон ҷойгирифта аст, ситораҳои он нисбат ба мо дар масофаҳои гуногун ҷойгиранд ва бо ҳам кашиши ҷозибавӣ надоранд. Ду навъи Суратҳои фалакӣ мавҷуд аст — куравӣ (манзума) ва пароканда (мансура, бешакл). Суратҳои фалакии куравӣ зоҳиран курашакл буда, зичии ҷойгиршавии ситораҳояшон ба самти марказ меафзояд. Чунин суратҳои фалакӣ дар масофаҳои дур даҳҳо Мпк воқеанд: онҳоро фақат ба воситаи телескопҳо мушоҳида намудан мумкин аст. Суратҳои фалакии куравӣ умри зиёд (зиёда аз 12 млрд сол) ва ситораҳои бисёр дошта, ситораҳои қисми марказии онҳо нисбат ба ситораҳои атрофи Офтоб садҳо-ҳазорҳо баробар зичтар ҷойгир шудаанд. Андозаашон 2060 пк ва миқдори ситораҳояш аз даҳҳо ҳазор то ба миллионҳо мерасад. Шумораи онҳо дар Галактикаи мо қариб 200, дар Туманоти Андромеда 500 ва дар фавқулгалактикаи М87 то 13000 адад аст. Дар бисёр суратҳои фалакии куравӣ ситораҳо дар як марҳалаи таҳаввул ҳастанд, ки ин далели дар як вақт ба вуҷуд омадани онҳо мебошад. Мушоҳидаҳо нишон медиҳанд, ки онҳо дар муҳити байниситоравии зичиаш зиёд ба вуҷуд омадаанд. Чунин суратҳои фалакӣ дар гирди Галактикаи мо бо суръати 200 кмс дар давоми сол як маротиба давр мезананд. Суратҳои фалакии пароканда шакли муайян надошта, ситораҳои онҳо бе тартиби муайян ҷойгиранд. Баъзе суратҳои фалакии пароканда, ба монанди Парвин (арабиаш Сурайё), Гиадиҳо ё Алфа Персей ба чашм хуб намоён мешаванд. Мунаҷҷимони қадим онҳоро то кашфи галактикаҳо ба қайд гирифтаанд, аз ҷумла ахтаршиноси садаи Абдурраҳмони Суфӣ онро дар бурҷи Бодбон (Сафина) тасвир намудааст. Онҳо дар наздикии тасмаи Роҳи Каҳкашон ҷойгир мебошанд, дар ҳолате, ки суратҳои фалакии куравӣ дур аз он, дар галои галактика ҷой гирифтааст. Суратҳои фалакии пароканда аз садҳо-ҳазорҳо ситораи дар як замон аз як абри азими молекулавӣ ҳосилшуда ташкил ёфтаанд. Дар Галактикаи мо қариб 1200 адад чунин суратҳои фалакӣ мушоҳида шудаанд, ҳарчанд миқдори умумии онҳо зиёд аст. Ситораҳои онҳо бо ҳамдигар алоқамандии зич надоранд ва ҳангоми гузариш аз назди галаситораҳои дигар ё абрҳои азими газучангӣ парешон мешаванд. Суратҳои фалакии пароканда дар галактикаҳои спиралшакл ва бешакл мушоҳида мешаванд, ки дар онҳо раванди фаъоли ситоратавлидшавӣ идома дорад. Суратҳои фалакии ҷавон дар байни абрҳои молекулавӣ ҷойгир мешаванд (аз он ба вуҷуд меоянд). Бисёр суратҳои фалакии пароканда устувор нестанд ва дар фосилаи якчанд миллион сол афканиши ҷавонситораҳои тафсон гази дохилии системаро ба берун тела дода, массаи онро то дараҷае кам мекунанд, ки ситораҳои онҳо зуд пароканда мешаванд. Гузариши як ситора аз назди ситораи дигар метавонад суръати онро зиёд намуда, сабаби аз Суратҳои фалакӣ канда шуданаш гардад. Чунин равандҳо сабаби парешон шудани ситораҳои суратҳои фалакии пароканда мегарданд.
Галашино (ноҳияи Пучеж, Иванов)

Галашино — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Пучеж, ки дар вилояти Иванов қарор дорад, дохил мешавад.
Галашово (ноҳияи Пестяк, Иванов)

Галашово — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Пестяк, ки дар вилояти Иванов қарор дорад, дохил мешавад.
Галая Лужа (ноҳияи Почеп)

Галая Лужа — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Почеп, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Галдер Серрахерия

Галдер Серрахерия Лопес (апрели 1989, Баракалдо, Испания) — футболбози испанӣ, нимҳимоятгари марказӣ.
Голвонудармонӣ

Голвонудармонӣ, галванотерапия — яке аз усулҳои барқдармонӣ. Бо мақсади муолиҷа истифода бурдани ҷараёни доимии пайдарпай (голвон)-и камшиддат (30–80 В) ва суст (то 50 мА). Таърих Бори аввал ибтидои садаи аз тарафи духтури итолиёӣ Луиҷӣ Голвонӣ пешниҳод ва татбиқ шудааст таъйин мекунанд. Бо мақсади голвонудармонӣ аз асбобҳои махсус (АГ–75, АГН–32, АГП–33, ГР–ГМ) истифода мебаранд. голвонудармониро барои муолиҷаи кӯдакон низ кор мефармоянд. Онро фақат баъди 4–6 ҳафтаи таваллуд метавон истифода бурд. Қабл аз ҳама духтур бояд ҳолати пӯсти тифлро аз назар гузаронад. Барои муолиҷаи кӯдакон шиддати ҷараёни барқ нисбатан паст карда мешавад.
Голвонуметр

Голвонуметр (аз номи хонаводагии Луиҷи Голвонӣ ва вожаи — "чен мекунам"), галванометр — асбоби дақиқ (баландҳассос) барои чен кардани қувва, шиддат ва миқдори хеле хурди ҷараёни электрӣ. Голвонуметрро, маъмулан, чун нишондиҳанда (сифр-индикатор) барои муайян кардани мавҷудияти ҷараён ё шиддат дар занҷири электрӣ истифода мебаранд. Вобаста ба навъи ҷараёни электрӣ голвонуметрҳои ҷараёни доимӣ ва голвонуметрҳои ҷараёни тағйирёбанда мавҷуданд. Бештар голвонуметрҳои ҷараёни доимии системаи магнитию электрӣ маъмуланд, ки ба таъсири майдони магнитии магнити доимӣ ба ноқили ҷараёндор асос ёфтаанд. Асбобро тавре месозанд, ки ба ҷойи ақрабак оинача насб шудааст. Нури рӯшноӣ аз оинача инъикос ёфта, ба сӯйи ҷадвал (шкала) равона мешавад. Голвонуметрҳо қувваи ҷараёни то 510-11 А ва шиддати то 510-8 В-ро чен карда метавонанд. Барои чен кардани қувва ё шиддати ҷараёни тағйирёбанда (то 5 кҲс) голвонуметрҳои ларзишии ҷараёни тағйирёбандаро ба кор мебаранд.
Ҷазираҳои Феникс

Ҷазираҳои Феникс — галаҷазира дар уқёнуси Ором. Дар 2650 км ҷанубу ғарби ҷазираҳои Ҳавайӣ ҷойгир аст. Аз 8 атолл ва 2 рифи зериобӣ иборат аст. Масоҳати умумии он тақрибан 29 километри мураббаъро ташкил медиҳад. Ба Ҷумҳурии Кирибатӣ тааллуқ дорад. Дар ғарби галаҷазира ҷазираҳои Гилберт, дар шарқ ҷазираҳои Лайн (Спорадҳои Полинезияи Марказӣ) ҷойгиранд. Ҷуғрофия Ҷазираҳо дар қисми марказии кишвар ҷойгиранд. Растаниҳои онҳо ба ҷазираҳои ҳамсояи Гилберт ва Лайн монанд аст: палмаҳои кокос (баъзеҳо плантатсияҳо доштанд), мессершмидия ва дигар растаниҳои алафӣ. Ягона ҳайвоноти ширхӯр дар ҷазира каламушҳои полинезиягӣ мебошанд, ки одамон ба ин ҷо овардаанд. Обҳои соҳилӣ аз моҳӣ бой мебошанд. Бисёре аз ҷазираҳои галаҷазираи Финикс макони лона кардани паррандаҳои баҳрӣ мебошанд. Ҷазираҳои Бирнӣ, Мак-Кин ва Равакӣ (Феникс) захираҳои баҳрӣ ба ҳисоб мераванд. Аз 28 январи соли 2008 Ҷазираҳои Финикс мамнӯъгоҳи табиӣ буда, яке аз калонтарин дар ҷаҳон (масоҳаташ 410,500 км) мебошад. Соли 2010 қаламрави он ба рӯйхати мероси умумиҷаҳонии ЮНЕСКО дохил карда шуд. Атоллҳо Рифҳои зериобӣ Таърих Таърихи аввали ҷазираҳо омӯхта нашудааст. Чизе ки маълум аст, дар ҷазираи Манра (Сидней) пеш аз аврупоиҳо полинезиҳо)) зиндагӣ мекарданд (ба ин бозёфтҳои галагазираҳои ҷазира шаҳодат медиҳанд). Ҷазираҳои Финиксро киштиҳои аврупоӣ ва асрикоӣ дар асри кашф кардаанд. Баъдан, онҳо объекти таваҷҷӯҳи ширкатҳое буданд, ки дар истихроҷи гуано дар ҷазираҳои уқёнуси Ором машғуланд. Ин ба олами набототу ҳайвоноти ҷазираҳо зарари калон расонд. Пеш аз истиқлолияти Кирибатӣ 12 июли соли 1979 ҷазираҳои Финикс ба Британияи Кабир тааллуқ доштанд 2.
Галваностереотипия

Галваностереотипия (аз галвано ва стереотипия) — раванди бо усули галванопластика тайёр кардани нусхаҳои қолаби чопи барҷаста (стереотипҳо). Галваностереотипия бори нахуст дар Экспедитсияи (Идораи) истеҳсоли коғазҳои давлатӣ дар Петербург барои зиёд кардани қолабҳои чопӣ истифода шудааст. Ин раванд аз қолабтайёркунӣ, бо усули электролиз дар рӯйи матритса таҳшин кардани филизз (одатан, мис) ва ороишдиҳӣ иборат аст. Галваностереотипияро дар нашри китобу маҷаллаҳое, ки аксҳои рангаи зиёд доранд, инчунин барои чопи суратҳои ранга истифода мебаранд. Галваностереотипҳо нисбат ба қолибҳои рехтаи стереотипӣ аксҳоро саҳеҳтар таҷдид намуда, ба фарсудашавӣ устувортаранд ва нашрдиҳиашон зиёд аст, мас., бо галваностереотипҳои мисӣ то ҳазор нусха ва баъди иловатан бо қабати тунуки оҳан ё никел рӯйпӯш кардани онҳо то миллион нусха баровардан мумкин аст.
Галванотехника

Галванотехника — соҳаи электрокимиёи амалӣ, ки равандҳои таҳшинонии электролитии филиззҳоро дар сатҳи маҳсулоти филиззӣ ва ғайрифилиззӣ дар бар мегирад. Раванди галванотехника ба кристаллбандии филиззҳо ҳангоми гузаштани ҷараёни электрии доимӣ аз маҳлулҳои обии намакҳои онҳо асос ёфтааст. Ионҳои мусбат заряднокшудаи филизз бо электронҳо пайваст шуда, дар сатҳи маҳсулоти рӯйпӯшшаванда (дар галваностепия) ё дар рӯйи қолабҳои махсус, ба ном матритсаҳо (дар галванопластика) дар шакли филиззи холис таҳшин мешаванд. Асосҳои раванди галванотехникаро Б. С. Якоби кашф намудааст. Равандҳои галванотехникаро барои бо филизз рӯйпӯш кардани сатҳи маҳсулот, ба даст овардани нусхаҳои саҳеҳи филиззӣ, мас., қолибҳои чопӣ, муҳрҳои гуногун ва ғ. истифода мебаранд.
Луиҷи Голвонӣ

Луиҷи Галвани — пизишки итолиёӣ, анатомист, физиолог ва физикдон, яке аз бунёнгузорони таълимот дар бораи барқ ва электрофизиология, асосгузори электрофизиологияи таҷрибӣ. Зиндагинома Луиҷи Галвани 9 сентябри соли 1737 дар Болоня ба дунё омадааст. Ӯ аввал илоҳиёт ва баъд пизишкӣ, физиология ва анатомияро омӯхтааст. Дар соли 1759 вай Донишгоҳи Болонияро бо ихтисоси илоҳиётшинос хатм кард ва танҳо пас аз дифоъ кардани рисолаи худ ба тиб таваҷҷуҳ пайдо кард (ин дар зери таъсири падари шавҳараш — пизишки номвар ва профессори тиб Карло Галеаззи рух дод). Фаъолияти илмӣ Корҳои илмии аввалини Луиҷи Галвани ба анатомияи муқоисавӣ бахшида шуданд. Соли 1771 таҷрибаҳоро оид ба омӯзиши кашишхӯрии мушакҳо оғоз намуда, ҳодисаи зери таъсири ҷараёни электрӣ кашишхӯрии мушакҳои қурбоқаро ошкор кард. Баъдтар Волта қайд кард, ки кашишхӯрии мушакҳои қурбоқа аз таъсири ҷараёни электрикӣ аз нуқтаи назари физикӣ чизи нав нест. Ҳодисаи индуксияи электрикӣ, маҳз ҳодисаи ба ном "зарбаи бозгаштӣ"-ро соли 1779 Магон баррасӣ намуда буд. Луиҷи Галвани кашишхӯрии мушакҳоро ҳангоми ба воситаи ноқил пайваст кардани он бо асаб ё ҳароммағз мушоҳида намуд. Инчунин муқаррар кард, ки мушак ҳангоми ба он дар як вақт расидани ду ноқили гуногун кашиш мехӯрад. Луиҷи Галвани аз таҷрибаҳои худ ба хулоса омад, ки манбаи нав ва шакли нави барқ вуҷуд дорад. Ба чунин хулоса Луиҷи Галваниро таҷрибаи тартиб додани занҷири сарбаста аз ноқилҳо ва мушаки қурбоқа водор кард. Ба туфайли таҷрибаҳои ӯ Алессандро Волта манбаи нави ҷараён — унсури галваниро кашф намуд 6. Соли 1791 "Рисола дар бораи қувваи электрӣ ҳангоми ҳаракати мушак" ном асараш аз чоп баромад. Кашфиёти Луиҷи Галвани муддати дуру дароз дар китобҳои таълимӣ ва мақолаҳои илмӣ "галванизм" номида мешуданд. Истилоҳи мазкур то имрӯз дар номи баъзе дастгоҳҳо ва равандҳо боқӣ мондааст. Пажӯҳишҳои Луиҷи Галвани дар амалияи илми тиб ва баҳри дарёфти усулҳои таҷрибаи физиологӣ аҳаммияти бузург доранд.
Галдун (ноҳияи Тулун, Иркутск)

Галдун — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Тулун, ки дар вилояти Иркутск қарор дорад, дохил мешавад.
Галенит

Галенит (аз — маъдани сурб) — минерал, сулфиди сурб. Дар таркибаш унсурҳои зиёди омехтаҳои изоморфӣ ва механикӣ дорад. Системаи кристаллбандиаш кубӣ. Сохтори кристаллиаш ба сохтори галит монанд буда, кристаллҳояш аксар дар шаклҳои гексаэдр, октаэдр мешавад ва комбинатсияи онҳоро доранд. Дар шакли кристаллҳои хуб ташаккулёфта ва ба намуди доначаҳо ва кристаллҳои мухталиф дар ҷисми кварс, карбонатҳо ва минералҳои дигари сулфидӣ дучор меояд. Рангаш хокистарӣ – сурбӣ. Ранги хокааш сиёҳи хокистарӣ. Ҷилояш филиззӣ. Сахтиаш 2,5, зичиаш 7400–7600. кг м 3, зудшикан. Вазни хоссаш 7,6. галенит асосан дар конҳои ҳидротермалӣ ва баъзе конҳои таҳшинӣ ҳамроҳ бо сфалерит ва ғ. дучор меояд. Дар минтақаҳои фарсоиш галенит бо пардаи анизит пӯшида мешавад. Корбурд Конҳои галенит дар ИМА, Хитой, Русия, Ӯзбекистон, Қафқози Шимолӣ, Қазоқистон, шимоли Тоҷикистон (Кони Мансури Калон, Зарнисор) кашф шудаанд. галенит маъдани асосии сурб мебошад, вале аз он дар бисёр мавридҳо нуқра, висмут, таллиум ва дигар унсурҳои нодир низ истеҳсол мекунанд. Беш аз 60 дарсади сурбро мамлакатҳои тараққикарда барои истеҳсоли аккумуляторҳои автомобил, пайвастагиҳои сурбро барои тоза кардани нафт, истеҳсоли ранг (белилаи сурбӣ), оксиди сурбро барои истеҳсоли шишаи махсус (хрустал), рӯпӯш намудани симҳои зеризаминӣ ва ғ. истифода мебаранд.
Галерея

Галерея — бино ё толори дарози барҳавою равшан, ки дар он маҷмӯаи асарҳои бадеӣ ва ҳунари тасвирӣ ба таври доимӣ ба намоиш гузошта мешаванд. Галерея дар толори қасрҳо бо девори яктарафа дар намуди қатори тирезаҳои калон дар ибтидои садаи, бахусус дар услуби санъати меъмории замони барокко, ба вуҷуд омадааст. Девори рӯбарӯи тирезаҳо, маъмулан, барои ҷойгиркунии асарҳои санъати тасвирӣ ва ҳайкалтарошӣ истифода мегардид, ки рӯшноии хуби табиӣ дошт. Имкони хуби дар галерея ҷойгирсозии экспонатҳо боис шудааст, ки осорхонаҳои бадеӣ ё қисме аз онҳоро, бе дар назар доштани хусусиятҳои меъморӣ, галерея гӯянд. Дар шаҳри Душанбе (хиёбони Рӯдакӣ, 89) толори намоишгоҳи "Суҳроб-Арт-Галерея" вуҷуд дорад, ки ба рассоми номӣ Суҳроб Қурбонов мансуб буда, дар он асосан асарҳои санъати тасвирии мусаввирони тоҷик ба намоиш гузошта мешаванд.
Галера

Галера — киштии белдори пастсаҳни низомӣ бо белҳо ва ду-се сутуни бодбонҳояшон секунҷа ва росткунҷашакл, ки чун ҳаракатовари иловагӣ хидмат мекарданд. Таърих Асри 7 дар Венетсия пайдо шуда, то нимаи садаи ба ҳайати флоти ҳарбии кишварҳои Аврупо дохил буд. Бартарии асосии галераҳо дар он буд, ки онҳо дар рӯзҳои бешамол низ тез ҳаракат мекарданд. Суръати галера тавассути белзанӣ то 8 узел (1 узел 1,852 кмсоат) мерасид. Дар садаи галераҳои белҳояшон дар ду қатор ҷойгирифта пайдо шуданд. Дар садаи дар галера белкашҳо (заврақронҳо)-ро дар як қатор ва белҳоро гурӯҳ-гурӯҳ ҷойгир мекарданд. Галераҳое, ки онҳоро гурӯҳҳои аз се белкаш иборат, идора мекарданд, триера ном доштанд. Дарозии галера то 60 м, бараш то 7,5 м, савияи ба об ғӯтиданаш то 2 м мерасид. Киштӣ аз 16 то 32 бели дарозии ҳар кадом то 15 м дошт. Ҳар як белро 5-7 нафар ба ҳаракат меоварданд. Аслиҳаи асосии галера то нимаи садаи таранҳои рӯйиобӣ, мошинаҳои тирпарто, арбалетҳо, дертар тӯпҳо буданд. Ҳайати низомии галера якҷо бо аскарон то 450 нафарро ташкил медод. Гурӯҳи белкашҳо аз ғуломон, бадарғашудагон ва ихтиёриён иборат буд. Дар нимаи садаи дарозии галераҳои тиҷоратӣ 48 м ва барашон 10 м буд. Галераҳои Малта, ки дар Юнон ва Туркия истифода мешуданд, беш аз 50 м дарозӣ ва қариб 11 м паҳно доштанд. Дар нимаи садаи флотҳои галерадор аз байн рафтанд ва галераҳоро ҳамчун зиндонҳои шинокунанда истифода мебурданд. Дар Русия галераҳо дар замони подшоҳии Пётри пайдо гардида, дар ҷангҳои зидди Шветсия истифода бурда шудаанд.
Голиун

Голиун, галеон — киштии бисёрсаҳни бодбондори калон. Ба пайдоиши голиунҳо боркашонии байни қитъаи Аврупо ва мустамликаҳои амрикоӣ мусоидат намудааст. Дар асрҳои 16-18 дар Аврупо ҳамчун киштии ҳарбӣ ва тиҷоратӣ истифода мешуд. Зарфияти голиун то 1000 тона ва беш аз он, дарозиаш 50 м, бараш 12 м буд. Дар саҳни он 50-80 тӯпро ҷойгир мекарданд. Ҳайати он аз 600 аскару маллоҳ иборат буд. Голиунҳо то садаи истифода мешуданд.
Галего (футболбоз)

Франсиско Фернандес Родригес (марти 1944, Пуэрто Реал, Испания) — футболбози испанӣ, муҳофизи марказӣ.