ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Атмосфераи ситораҳо

АТМОСФЀРАИ СИТОРАҲО — қабати берунии ситора, ки дар болои ҳаста (ядро)-и ситора, минтақаи тобишҳои он ва ҷараёнҳои ҳамрафти конвексия қарор дорад. Атмосфераи ситораҳо ба чанд соҳаи хурди гуногунхосият тақсим мешавад. Қисме аз асри санг, ки қобили мушоҳида ҳаст ва дар он нури рӯшноӣ тавлид мешавад, фотосфера (шедсиеҳр) ном гирифт. Фотосфера дар ҳамаи соҳаҳои намоёни тайфи бефосила мавҷҳои рӯшноӣ меафканад. Ҳарорати ин соҳа ба сӯи умқи ситора меафзояд ва барои ситораҳои мушобеҳи Офтоб то ба 4500–6500 К мерасад. Маҳз дар фотосфера "доғҳои ситорагӣ" – соҳаҳои сарди рахнашавии майдони магнитӣ падид меоянд. Фотосфераи ситораҳо ва Офтобро бо усулҳои спектрӣ (тайфӣ) ва фотометрӣ меомӯзанд. Болотар аз фотосфера соҳаи хромосфера ҷойгир аст, ки қабати тунуки онро (дар Офтоб қариб 10000 км аст) селҳои ришта-риштаи гази тафсон – спикулаҳо бурида мегузаранд. Ҳарорати хромосфера дар ибтидо муназзам тағйир ёфта, ба қадри аз сарҳадди фотосфера дур шудан баланд мешавад; сипас дар соҳаи гузариши начандон бузург ҷаҳишсон то ҳарорати қисми гармтарини атмосфера – то ҳарорати тоҷ меафзояд (ҳарорати тоҷи Офтоб то ба 2 000 000 К мерасад). Чунин ҳарорати баланд доштани тоҷ масъалаи ҳанӯз даркношудаи астрофизикаи муосир аст. Ин гуна соҳаҳои гузариш ва тоҷ на ҳама ситораҳоро хос аст. Эҳтимол дорад, ки баъзе ситораҳои бузург ва абарбузург тоҷ дошта бошанд. Атмосфераи Офтоб, ситораи ба Замин наздиктарин то дараҷае омӯхта шудааст. Дар вақти кусуфи пурраи Офтоб, ки фотосфераи онро дар чашми мушоҳид ноаён мегардонад, ҳалқаи тунуки хромосфера ва ҳолаи тоҷи Офтобро дидан мумкин аст. Ғайр аз ин асбобҳои махсуси тоҷнигорӣ – коронографҳо мавҷуданд, ки ба воситаи онҳо фотосфераи Офтобро ба таври сунъӣ пӯшонда, тоҷ ва ҳоларо муояна кардан осон мешавад.
Ато Айюбӣ

Ато Айюбӣ (март 1877, Димишқ — 21 декабр 1951, Димишқ) — ходими давлатии аҳли Сурия. Иҷрокунандаи вазифаи сарвазир Сурия соли 1936. Президенти Сурия март - 17 августи соли 1943. Адабиёт.
Ато Муҳаммади Нур

Ато Муҳаммади Нур — волии вилояти шимолии Балх. Аз қавми тоҷик 1. Зиндагинома Атто Муҳаммади Нур 8 январи соли 1964 дар шаҳри Мазори Шариф ба дунё омада, ҳамон ҷо мактаби ибтидоӣ ва миёнаи "Бохтар"-ро дар соли 1983 ба поён расондааст. Ҳанӯз дар солҳои 80 ба ҳаракатҳои ҷиҳодӣ пайваст ва яке аз фармондеҳони аршад дар байни тарафдорони Аҳмадшоҳи Масъуд буд. Устод Атто аз соли 2002 то 2017 волии Балх буд. Атто Муҳаммади Нур соли 2012 дар Донишгоҳи тиҷорати Тоҷикистон дар мавзӯи "Танзими ҳуқуқии иттилооти тиҷоратӣ" рисолаи номзадиашро ҳимоя карда, ҳоло ба таҳияи рисолаи докториаш машғул аст.
Ато Аҳроров

Ато Аҳроров (3 июли 1938, Самарқанд — 25 майи 2023, ҳамон ҷо) — мунаққид, синамошинос, номзади илми санъатшиносӣ. Узви Иттифоқи кинематографистони СССР, узви раёсати Иттифоқи кинематографистони Тоҷикистон. "Аълочии кинематографияи СССР", Арбоби ҳунари Тоҷикистон.
Ато Муҳаммадҷонов

Ато Муҳаммадҷонов (Муҳаммадҷонов Ато Самиуддинович сентябри 1940, Душанбе, ҶШС Тоҷикистон — 9 сентябри 2002, Исфара, вилояти Суғд, Тоҷикистон) — ҳунарпешаи театр ва синамои тоҷик, Узви Иттифоқи киноматографистони Тоҷикистон ва СССР. Ҳунарпешаи халқии ҶШС Тоҷикистон ва дар ниҳоят Ҳунарпешаи мардумии ИҶШС шуд.
Ато ибни Соиб

Ато ибни Соиб Сақафии Куфӣ (ё ибни Молик, ибни Зайд) — фақеҳ ва муҳаддиси машҳури Куфа. Аз табақаи панҷуми ровиён. Вай аз Иброҳими Нахаъӣ, Абумуслими Ағарр ва Анас ибни Молик ривоят кардааст. Аҳмади Ҳанбал ӯро муҳаддиси сиқа ва марди солеҳ гуфтааст. Ато ибни Соиб яке аз устодони имом Абуҳанифа буд. Дар ривояти ҳадис садуқ аст ва Бухорӣ ва асҳоби "Сунан"-и чаҳоргона аз тариқи ӯ ҳадис овардаанд. Ҳофизаи Ато ибни Соиб дар охири умраш тағйир ёфта, ривоятҳоро омехта мекард. Бинобар ин, ривоятҳое, ки ба давраи пеш аз ихтилоти ҳофизааш бармегарданд, ҳама саҳеҳанд. Соли 136 ҳиҷрӣ753-754 милодӣ вафот кадааст.
Ато ибни Абирабоҳ

АТ ЍБНИ АБИРАБҲ, Абумуҳаммад Ато ибни Абирабоҳ ибни Аслами Қурайшии Маккӣ — фақеҳи маъруф, мавлои Қурайш ва аз тобеини ҷалил, муфтӣ ва муҳаддиси аҳли Макка, ки аз ҳар чаҳор Абдуллоҳ ва аз Оиша (раз) ҳадис ривоят кардааст ва имом Абуҳанифа ва дигарон аз ӯ ҳадис шунидаанд. Аз ҷумлаи шогирдони забардасти Ибни Аббос (раз.) дар илми фиқҳ, ҳадис ва тафсир мебошад. Имоми фуқаҳо Абуҳанифа дар бораи Ато ибни Абирабоҳ гуфтааст: "Касеро бофазлтар аз Ато ибни Абирабоҳ надидам". Ато ибни Абирабоҳ шоҳиди бевоситаи тамоми рӯйдодҳои иҷтимоӣ, низоъҳои сиёсӣ ва ҳаводиси талхе буд, ки пас аз қатли халифаи сеюм Усмон (раз) рух дода буданд ва аз ин рӯ аз афкори сиёсӣ ва моҳияти тафриқаафканонаи иҷтимоии фирқаҳои навзуҳур ва дурнамои онҳо хуб огоҳ буд.
Атобакони Форс

Атобакни Форс — силсилае аз амирони туркнажоди Ин силсила ба иртиботи ҷадди ин хонадон (Сулғур) ба унвони Сулғуриён низ маъруфанд 1. Амирони ин силсила ибтидо тобеи Салҷуқиён буданд ва баъдҳо таҳти итоати Хоразмшоҳиён ва пас аз ҳамлаи муғулон фармонбардори Элхониён гардиданд ва бо ҳамин тадбир сарзамини Форсро аз турктозиҳои қавми муғул ҳифозат карданд. Ҳукмронии Атобакони Форс Силсилаи Атобакони Форс аз 10 тан амир иборат буда, мухтасаран асомии теъдоде аз онҳо, ки бузургтари онон буданд. Муддати зимомдориашон ба тариқи зайл аст: Аз ҳамин давра Форс мавриди таваҷҷуҳи Элхониён қарор гирифт. Пас аз муддате Абишхотун бо Мангу Темур – писари Ҳулоку издивоҷ кард ва бад-ин восита Форс тобеи Элхониён шуд. Ҳамчунин нигаред Эзоҳ Адабиёт.
Атобаки Ҷувайнӣ

Муайядулмулк Мунтаҷабуддин Бадеъ Атобаки Ҷувайнӣ — муншии маъруф ва соҳиби девони расоили султон Санҷар 1, муаллифи "Атбату-л-катба".
Атобак

Атобк, атобакон ва Имомуддини Зангӣ аз ғуломзодагони Маликшоҳ – Атобакони Мавсил ҳам аз ҷумлаи ғуломон ё руасои лашкари салҷуқӣ буданд. Расми атобакӣ дар байни Хоразмшоҳиён ва салҷуқиёни Рум низ маъмул буд.
Ато Мирхоҷаи Нерӯ

Ато Мирхоҷаи Нерӯ — рӯзноманигор, шоир, тарҷумон, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон Зиндагинома Ато Мирхоҷаи Нерӯ даъват шуда, то соли 2011 сармуҳарририи онро бар уҳда доштааст. Соли 2003-2008, ҳамзамон, мушовири Шӯрои назми Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон будааст. Аз июли соли 2011 муовини аввали сармуҳаррири рӯзномаи "Ҷумҳурият" – нашрияи расмии Ҷумҳурии Тоҷикистон аст.Аз соли 1994 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон мебошад. Эҷодиёт Ато Мирхоҷа аз овони мактабхонӣ шеър менависад. Нахустин шеърҳои ӯ дар ҳамин овон бо дастгирии Шоири халқии Тоҷикистон Ширин Бунёд дар рӯзномаи "Бадахшони Советӣ" пешниҳоди умум гардидаанд. Соли 1991, бо мадади Шоири халқии Тоҷикистон Камол Насрулло, нахустин силсилаи ашъораш дар китоби дастҷамъии "Боли парвоз" бо номи "Тасмаи мардон" ба чоп расидааст. Баъдан пайи ҳам маҷмӯаҳои ашъори ӯ "Ишқ ва ашк", Сергей Сухоян саҳнагузорӣ шудааст. Дар таҳия ва нашри китобҳои "Вожаномаи мухтасари русӣ-тоҷикии роҳи оҳан" " (2008, дар ҳаммуалифӣ бо Ҳикмат Неъмат), "800 ғазали дилошӯб" (2007, дар ҳамкорӣ бо Асрори Сомонӣ) ва "800 панди дилписанд"-и Мавлоно Ҷалолуддини Румӣ (2007, дар ҳамкорӣ бо Асрори Сомонӣ), "Баёзи меҳр", "Анҷумани дидор", "Гулбоғ", "Эъҷози Раҳмон", "Одами тилоӣ",, "Нома дар барги ҳавас" ва ғ. ҳиссагузорӣ кардааст. Ҷоизаҳо.
Ато Ҳамдам

Ато Ҳамдам (Хоҷаев Ато Ҳамдамович июни 1948, деҳаи Тошбулоқ, ноҳияи Ҳисор) — нависанда, рӯзноманигор ва драматурги тоҷик, ходими давлатӣ ва ҷамъиятӣ. Корманди шоистаи Тоҷикистон, Нависандаи халқии Тоҷикистон 1. Узви Иттиҳоди арбобони театрии Тоҷикистон, Иттифоқи журналистони Тоҷикистон ва Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон. Зиндагинома Ато Ҳамдам 13 июни 1948 дар деҳаи Тошбулоқии ноҳияи Ҳисор ба дунё омадааст. Хатмкардаи факултети забон ва адабиёти Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ва шуъбаи журналистикаи Мактаби олии ҳизбии шаҳри Тошканд. Корманди рӯзномаи "Тоҷикистони советӣ" (ҳоло "Ҷумҳурият",), муҳаррир ва сармуҳаррири рӯзномаи "Комсомоли Тоҷикистон", корманди Кумитаи давлатии телевизион ва радиои Тоҷикистон, Вазири фарҳанги ҶТ, мушовири калони Президенти ҶТ, директори муассисаи нашриявии "Адиб". Аз соли 2009 сармуҳаррири нашриёти "Эр-граф" ва ҳамраиси Анҷумани тарҷумонҳо ва ноширони давлатҳои ИДМ ва кишварҳои назди Балтика. Эҷодиёт Маҷмӯаи очеркҳои Ато Ҳамдам: Пйесаҳои "Писари Ватан", "Пеш аз борон", "Сабақ", "Ҳар қиссаро анҷомест" ва пйесаҳои якпардагии "Бо номи ҳаёт", "Бори каҷ", "Фарзанди якум", "Ба истиқболи субҳ", "Аҷинаҳо", "Самар" ба қалами ӯ тааллуқ доранд. Дар ҳаммуаллифӣ бо адиби русзабони Тоҷикистон Л.Чигрин романҳои "Шоҳроҳи Абрешим", "Садди Суғд", "Садди Хатлон", "Ишқи помирии венет сиягӣ" (ҳар ду 2007), "Ситораи рӯзи Имоми Аъзам", "Хатои Темурланг" -ро таълиф намудааст, ки ба мавзӯъҳои таърихӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангӣ бахшида шудаанд. Романи "Озар аз Уструшан ё Шамшери Спартак", ки ҳамроҳи Л.Чигрин таълиф шудааст, дар Канада ба алифбои арабиасоси форсӣ ва англисӣ ба табъ расид. Асарҳои ӯ ба баъзе забонҳои кишвар ҳои ИДМ тарҷума ва нашр гардидаанд. Ато Ҳамдам повестҳои Г. Марков — "Замини Иван Егорович", "Айёми ҷангии ман", пйесаҳои А. Вампилов — "Латифаҳои деҳот", Тавфиқ Ҳаким — "Тири бехато", Ҷон Голсуорси — "Виҷдон", С. Алёшин — "Кори гражданӣ" ва ғ-ро ба тоҷикӣ гардондааст. Пйесаи "Самар" соли 1983 ба гирифтани мукофоти ҳавасмандкунии Вазорати маданияти ИҶШС ва ИН ИҶШС, мазҳакаи "Сафармахсум" дар озмуни "Парасту-93" (Душанбе) дар озмуни байналмилалӣ "Наврӯз-93" (Ишқобод) ба гирифтани Шоҳҷоиза (ҷойи аввал) мушарраф гардидааст. Ато Ҳамдам вакили анҷуманҳои 22, 23, 24 ҷавонони Тоҷикистон, вакили Анҷумани 19 умумииттифоқии ҷавонон буд. Бо мукофоти адабии ҶИЭ қадр шудааст. Узви ИН Белорусия аз соли.
Атобек Амирбеков

Атобек Амирбеков (зод. 10 январи 1950, Хоруғ) — сиёсатмадор, омӯзгор, номзади илмҳои педагогӣ, дотсент. Зиндагинома Солҳои дар факултети математикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко таҳсил намудааст. Солҳои муаллими математикаи мактаб-интернати 2 Душанбе, муаллими математика ва нақшакашии мактаби миёнаи 15 Душанбе, афсари Артиши Шӯравӣ, муаллими математика ва нақшакашии мактаби миёнаи 2 ш. Хоруғ, лаборанти калон ва ассистенти кафедраи алгебра ва математикаи ҳисоббарории Донишкадаи давлатии омӯзгории Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко буд. Солҳои ҳамчун муаллими калон, дотсенти кафедраи методикаи таълими математика ва муовини декани факултети математикаи донишкадаи омӯзгории пойтахт кор кардааст. Ҳамзамон солҳои дар аспирантураи донишкадаи омӯзгорӣ таҳсил дошт. Оид ба инкишофи саводи графикии талабагони синфҳои 6-8 дар дарсҳои геометрия ва нақшакашӣ кори илмӣ анҷом додааст. Муаллифи зиёда аз 16 мақола ва китобчаҳои илмию методӣ аст. Дар тӯли фаъолияти корияш ҳамчун вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон низ интихоб шудааст. Ҷоизаҳо Осор.
Атола

Атола — ордбирён, ордоб, ҳадир, як навъи таоми маъмули тоҷикӣ. Ордро дар равған (беҳтараш равғани дунба) то сурх шудан бирён карда, сипас шир ва каме об илова намуда, дар оташи паст мепазанд. Барои пухтани атолаи сафед ордро чандон бирён намекунанд. Атола таоми хушхӯр буда, аҳаммияти муолиҷавӣ низ дорад. Баъзе таббохон ба атола тухм ё чормағз ҳам меандозанд. Дар Қаротегину Дарвоз ва бештаре аз навоҳии вилояти Хатлон оши буридаро низ атола (дар талаффузи маҳал — отала) мегӯянд. Ба чор пиёла орд 200 грамм равғани дунба ё маска, 1,5-2 литр шир ва мувофиқи табъ намак лозим аст. Атола навъҳои бисёр дошта, тарзҳои пухтани онҳо низ гуногун аст. Масалан, кочӣ, ки он низ як навъи атола аст. Кочиро аз орди гандум, нахӯду лӯбиё мепазанд. Аввал ордро дар равған бирён карда, баъд об ва баъзан шир ҳамроҳ намуда меҷӯшонанд, пас дар табақҳои калон мекашанд. Ба рӯйи он барои хушхӯрӣ мувофиқи табъ равғани доғи маска ё дилаи харбуза ва дар баъзе маҳалҳо дӯғ мерезанд. Дар Дарвозу Қаротегин ва Бадахшон ин навъи атоларо аз орди гандум ва дар ноҳияҳои водии Зарафшон фақат аз орди гандуми тирамоҳӣ мепазанд.
Моделоба

Моделоба, атолаи модел — хӯроки мавсимӣ буда, дар фасли баҳор аз модел бо об, намак, орд ва ё биринҷ тайёр карда мешавад. Дар водии Рашту Дарвоз ба он орд ё туппаи буридаро ҳамроҳ менамоянд. Моделро тоза карда, реза мекунанд ва ба деги обаш дар ҷӯш меандозанд. Сипас ба он орд, ё туппа, ё биринҷро ҳамроҳ намуда, намак илова мекунанд. Дар вақти истеъмол аз чакка низ истифода мебаранд. Дар Варзоб, Файзобод, Рашт, Дарвоз фаъол аст 1.
Пулод Атоев

Пӯлод Атоев барои нест кардани ДЗОТ-и душман баъди 25 соли тамом шудани ҷанг сарфароз гардид. асри санг 1959 шуъбаи ғоибонаи Институти педагогии Ленинободро хатм кард. Аз соли 1960 то ба нафақа баромадан мудири шуъбаи Пажӯҳишгоҳи илмӣ-техникӣ ва таблиғоти назди Госплани Тоҷикистон дар вилояти Суғд буд. Атоев Пулод бо якчанд медали ҷангӣ сарфароз гардидааст. Адабиёт.
Атобоева Ҳоҷалхон

АТОБЕВА Ҳоҷалхон (15. 01.1915, деҳаи Қумқӯрғони вилояти Намангони Ӯзбекистон), пахтакор, Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ, Устоди пахтаи ҶШС Тоҷикистон. Солҳои 1931–1938 аввал колхозчии колхози ба номи Сталини Ноҳияи Намангони вилилояти Намангон ва баъди ба Тоҷикистон омаданаш аз соли 1940 сардори звенои колхози "Коммунисти Тоҷикистон"-и Ноҳияи Ленин. Аз соли 1968 нафақагири шахсӣ. Звенои Атобоева Ҳоҷалхон солҳои 1946–1947 ҳосили фаровони пахта гирифтааст. Бо 2 ордени Ленин, медалҳо ва Грамотаҳои Фахрии Президиуми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон сарфароз гардидааст.
Маҳмуд Атоев

Маҳмуд Атоев (1896, Файзободи Афғонистон – 1980, Душанбе), аз муборизони фаъоли барпо ва мустаҳкам кардани сохти Шӯравӣ дар Тоҷикистон. Зиндагинома Аз оилаи деҳқони камбағалСолҳои 1917–1920 коргари заводи пахтаи ноҳияи Тирмиз, 1920–1926 афсари ихтиёрии Армияи Сурх буд. Солҳои 1926–1927 ҳамчун ҷонишини сардори Бонки хоҷагии қишлоқ, 1927–1928 ҷонишини раиси Комиҷроияи ш. Сталинобод, 1928– 1931 котиби Комитети ҳизби коммунистии ноҳияи Арал, 1931–1932 ҷонишини Вазири маорифи ҶШС Тоҷикистон кор кардааст. Солҳои 1932–1935 дар Донишгоҳи коммунистии ш. Москва таҳсил кардааст. Солҳои 1935–1936 вазифаи сардори шуъбаи сиёсии маркази мошин ва трактори (МТС) ноҳияи Ӯротеппа, 1936–1937 котиби Комитети ҳизби коммунистии ноҳияи Шаҳритус, 1937–1938 директори Донишкадаи омӯзгории ш. Сталинободро ба уҳда дошт. Инчунин дар вазифаи директори Дорулмуаллимини тоҷикии ш. Тошкент кор кардааст. Солҳои 1938–1941 директори курсҳои раисони комиҷроияҳои ноҳиявӣ дар назди Шӯрои Вазирони ҶШС Тоҷикистон, 1941–1949 сардори Бонки хоҷагии қишлоқ, 1949–1950 Директори комбинати хӯроки ш. Сталинобод, 1950– 1962 директори коллектори китобхонаҳои Раёсати савдои китоби ҶШС Тоҷикистон буд. Барои хидматҳояш бо ордени "Ситораи Сурх" ва 8 медалҳои Иттифоқи Шӯравӣ, инчунин бо 4 ифтихорномаҳои Президиуми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон мукофотонида шудааст. Соли 1931 аъзои КМ Ҳизби Комунисти Тоҷикистон ва се маротиба аъзои КИМ ҶШС Тоҷикистон интихоб гардидааст.
Атолаи нашоиста

Атолаи нашоиста Яке аз таомҳои анъанавӣ барои субҳона буда, аз шир ва нашоиста тайёр мешавад. Нашоистаро аз шираи гандуми таршуда омода мекунанд. Дар дег дар оташи муътадил ду коса шир, чор қошуқ нашоистаро омехта, то ба ҷўш омадан мекобанд. Баъди нағз ҷўшидан атолаи нашоиста тайёр мешавад. Дар саросари кишвар фаъол аст. Нигаред Адабиёт 1. Ершов Н., Пища Таджики Каратегина и Дарваза. Вып.2, Д., 1970. 1 Манобеъ.
Атомакон

Атомакон Атамекен) — деҳа (ауыл) дар вилояти Туркистони Қазоқистон. Дар ноҳияи Сариағаш ҷойгир аст. Дар соли 2009 тибқи барӯйхатгирии аҳолӣ 934 нафар аҳолӣ дошт.
Атомҳои ҳидрогенмонанд

ТОМҲОИ ҲИДРОГЕНМОННД — атомҳое, ки монанди атоми ҳидроген аз ҳаста ва як электрон иборатанд. Атомҳои ҳидрогенмонанд атомҳои ионшудаанд, ки ҳама электронҳои худро ҷуз яке гум кардаанд, чун +, 2+, 3+ ва ғайра (ниг. Ион). Атомҳои ҳидрогенмонанд хосиятҳои оптикии ба ҳидроген монанд доранд. Дар физикаи нимноқилҳо атомҳои ҳидрогенмонандро "атомҳои ғашдор" меноманд, ки валенс (валентнокӣ)-и онҳо нисбат ба дигар атомҳо 1-то зиёд ё кам аст.
Атон

АТН — худои олӣ ва ягонаи мисриёни қадим дар замони ҳукмронии сулолаи 18-и фиръавнҳои мисриён, тақрибан дар асри то мелод дар Мисри Қадим, ки фиръавни замон – Аменхотепи – писари Аменхотепи кӯшиши ҷорӣ намудани яккахудоӣ намуда буд. Ба ақидаи ӯ Атон на танҳо худои ягонаи мисриён, балки худои ягонаи ҳамаи кишварҳо аст. Атон на ҳамсар дошту на фарзанд, на шакли ҳайвонӣ дошту на шакли инсонӣ ва на ҳайкал. Атон худои ягонае буд, ки Аменхотепи парастиш мекард ва дигаронро ба парастиши он даъват менамуд. Атон то марги Аменхотепи худои ягона эътироф гардид ва парастиш карда шуд.
Атом Егоян

1 Атом Егоян (19 Июл, 1960 —) — як коргардони ҳли Канада аст. Филмҳо.
Атонин

Атонин — маҷмӯъ ё меъёри зарбҳо мувозана кардаанд. Дар арӯз ба ҳайси меъёри вазн истилоҳи афоил истифода мешавад, аммо дар мусиқӣ меъёри вазни зарбҳоро Атонин мегӯянд. Масалан, дар арӯз: фаъ, фаал, фаала, фаилун; дар мусиқӣ: тан, танан, танана, тананан. Дар мусиқӣ иқоъ маҷмӯи зарбҳоро ба таври ҷузъӣ (сабаб, ватад, фосила) нишон медиҳад, аммо атонин ин маҷмӯъро ба таври умумӣ (меъёри доиравӣ) ифода мекунад. Масалан вазни "Уфар" 5 зарб дорад – ду зарби (вазнин) ва се зарби сабук. Атонинаш чунин аст: тани тан тани тано. Ё вазни "Авсат" 7 зарб дорад – 5 зарби сангин ва 2 зарби сабук. Атонинаш ин аст: тан тано дар тан тан. Атонин ҳамвазни афоили арӯз аст.
Ҳутусо

Ҳутусо — духтари Куруши Бузург, ҳамсари Дориюши Бузург ва модари Хашоёршо. Ҳутусо таъсиргузортарин ҳамсари Дориюши Бузург буд.
Атосӣ

Атосӣ — номи хонаводае саршинос дар Ҳумси Сурия, ки аз табори асил ба қарни 15 бозмегардад. Нигаред низ.
Субҳон Атоуллоев

Субҳон Атоуллоев (1936, деҳаи Шашкати ноҳияи Панҷакент — 1977, Душанбе) — забоншиноси тоҷик, нозади илми филология. Хатмкардаи факултаи филологияи Институти давлатии педагогии шаҳри Душанбе. Ходими хурди илмӣ, сипас ходими калони илмии ИЗА-и ба номи Рӯдакии АИ ҶТ буд. Атоуллоев дар таълифи ҷ-ҳои 4-5 асари панҷҷилдаи "Шеваи ҷанубии забони тоҷикӣ" иштирок кардааст. Ба қалами Атоуллев инчунин рисолаи "Саидризо Ализода" ва мақолаву рисолаҳо оид ба ҷумлаҳои пайрави мубтадову хабар дар забони тоҷикӣ, пайвандакҳо дар шеваи ҷанубии забони тоҷикӣ тааллуқ доранд. Бо Мукофоти давлатии ҶТ ба номи Абуалӣ ибни Сино сарфароз гардидааст (2001; баъд аз вафот).
Атоуллоҳи Ҳусайнӣ

Атоуллоҳ Маҳмуди Ҳусайнӣ — шоир, нависанда, назариядон ва адабиётшиноси форс-тоҷик. Зиндагинома Улуми мутадовилаи замон, забону адабиёти форсӣ ва арабиро дар Ҳирот омӯхт. Баъд аз хатми таҳсил дар мадрасаҳои Ҳирот – Ихлосия, Султония ва ғайра ба тадрис машғул шуд. Бо бузургони илму адаби садаи Абдурраҳмони Ҷомӣ, Алишер Навоӣ, Абдулғафури Лорӣ ҳамсуҳбат будааст ва аз афкору андешаҳои назарии онҳо баҳра бардоштааст. Аз Атоуллоҳи Ҳусайнӣ ду асар — "Бадоеъу-с-саноеъ", "Рисолаи қофия" ва шеърҳояш ба тавассути манобеи адабӣ ва асарҳои номбурдаи илмиаш боқӣ мондаанд. Атоуллоҳи Ҳусайнӣ афкори назарии адабиётшиносони форс-тоҷик ва навиштаҳои донишмандони арабро оид ба саноеи бадеӣ то андозае ҷамъбаст карда, андешаҳои худро дар асарҳояш иброз намудааст.
Разиюлло Атохонов

Разиюлло Атохонов — риёзидон ва равоншиноси тоҷик, доктори илмҳои равоншиносӣ, профессор Зиндагинома Разиюлло Атохонов солҳои 1954-1956 донишҷўи Донишкадаи муҳандисию сохтмонии ш. Маскав. Соли 1964 факултети физика-математикаи Донишкадаи давлатии омўзгории ш. Душанбе ба номи Т.Г. Шевченкоро хатм кардааст. Солҳои 1977–1982 ҳамчун дотсенти кафедраи методикаи таълими математикаи Донишкадаи давлатии омўзгории ш. Душанбе ба номи Т.Г. Шевченко, 1982–1996 дотсент ва мудири кафедраи психологияи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон, 1996-2014 мудир ва профессори кафедраи педагогика ва психологияи Донишгоҳи ш. Тюмени Федератсияи Русия, 2015 профессори кафедраи таҳсилоти томактабӣ, 2016 профессори кафедраи тахассусии факултети психология ва таҳсилоти фарогир. Оид ба хусусиятҳои ҷамъбасткунии эмпирикӣ ва назарияи ҳалли масъалаҳои арифметикӣ дар мактабиёни хурдсол, психологияи инкишофи тафаккури математикии хонандагон корҳои илмӣ анҷом додааст. Муаллифи зиёда аз 200 асару мақолаи илмӣ, илмию методӣ, дастурҳои таълимиву методӣ ва фишурдаҳои илмӣ аст. Осор.
Атразин

АТРАЗЍН, 8145, як навъ ҳербисид. Массаи мол. 215, 7. Моддаи сафеди кристаллӣ, гудозишаш 173–176°С. Қобилияти ҳалшавиаш дар об 33 мгл; дар ҳалкунандаҳои органикӣ бад ҳал мешавад. Атразинро дар шакли хокаи намкаши 50-фоиза ё хамира, ки 30–40 фоиз моддаи таъсирбахш, равғани минералӣ ва моддаҳои дуюминдараҷа дорад, истеҳсол мекунанд. Атразин ба рустанӣ ба воситаи реша ва барг дохил мешавад. Истифодаи он бар зидди бисёр алафҳои бегона натиҷаи дилхоҳ медиҳад. Ба боғоти ниҳолҳояш 4-сола маҳлули обии Атразинро мепошанд (навбаҳорон то неш зада баромадани алафҳои бегона ё тирамоҳ баъди ғунучини ҳосил). Барои одам ва ҳайвони хунгарм чандон зарар надорад.
Атр

Атр — моеъ дар шакли маҳлули спиртӣ ё обӣ-спиртӣ, ки аз 10-30% (ё бештар аз он, вобаста аз вазн) моддаҳои хушбӯйкунанда дорад. Давомнокии амалии атр дар бадани инсон 5-10 соат ва дар матоъи пахтагӣ на камтар аз 30 соатро ташкил медиҳад. Дар қатори дигар атрҳои ба ин монанд (оби ҳоҷатхона, одеколон) атрҳо дорои консентратсияи баландтарини моддаҳои хушбӯй ва пойдории хушбӯйи мебошанд. Атр барои хушбӯй кардани мӯй, либосҳои таг ва либос истифода мешавад. Аз сабаби зиёд будани консентратсияи моддаҳои хушбӯй ва спирт, атрро ба пӯст истифода кардан тавсия дода намешавад, чунки зарар мекунад. Атрро ба тарафи пеши либос намепошанд, зеро доғҳои чарбдор ба вуҷуд меорад. Усули дурусти истифодаи атр ин ба либосҳои аз матоъҳои пашмин пошидан аст. Бӯи ба ин тариқ истифодашаванда нозуктар хоҳад буд ва либос ва баданро хушбӯй мегардонад. Атрҳои ба атриёт наздиктарин, консентратсияи моддаҳои хушбӯй на камтар аз 10% доранд ва 3-5 соат бӯйи онҳо меистанд. Ғайр аз бӯйҳои спиртӣ, бӯи моеъ ва бӯи сахт низ мавҷуданд, ки дар асоси моддаҳои чарбдор ва мумдор истеҳсол мешаванд. Инчунин бастаҳо бо хокаи хушк (чанг) барои хушбӯй кардани катон мавҷуданд. 1 Пайвандҳо.
Атоуллоҳхоҷаи Чапнавис

Атоуллоҳхоҷаи Чапнавис — хаттоти форс-тоҷик ва устоди хатти настаълиқ. Зиндагинома Зодгоҳаш Бухоро. Азбаски хатро бо дасти чап менавишт, бо номи Чапнавис машҳур гашт. Атоуллохоҷаи Чапнавис марди фозилу донишманди замонаш буда, фанҳои дақиқ ва ҳунарҳои нафисро хуб медонист. Дар навиштани хатти настаълиқ устод буд ва услуби хос дошт. Дар мадрасаҳои Абдулазизхон ва Чорманори Бухоро аз таълиму машқи хат ва фанҳои алҷабру ҳандаса дарс гуфтааст. Асарҳои бисёреро китобат кардааст. Достони "Юсуфу Зулайхо"-и Ҷунайдуллоҳи Ҳозиқ, ки бо хатти настаълиқи майда хеле зебо китобат шудааст, аз ҷумлаи онҳост.
Атран

Атран — як ширкати ҳавопаймоӣ бо Коди ИАТА 8 аст ки дар 1942 таъсис ёфта аст. Қутби Атран дар Фурудгоҳи Байналмиллалии Домодедово ҷойгир аст ва ширкати ҳавопаймоӣ дар Маскав, Русия ҷойгир аст.
Уторид

Уторид (ё Тир) нахустин сайёраи Манзумаи офтобӣ аст. Аломати астрономиаш ё худ. Манбаъ Церера Плутон Хаумеа Макемаке Эрида Кандидаты: Седна Орк Квавар 2007 10 2002 4 Ганимед Титан Каллисто Ио Моҳ Европа Тритон Титания Рея Оберон Япет Харон Ариэл Умбриэл Диона Тефия Энцелад Миранда Протей Мимас Нереида Замин Миррих Юпитер Зуҳал Уран Нептун Плутон Хауме Макемаке Эриды Кандидаты: Орка Квавара Паллада Юнона Веста Астрея Геба Ирида Флора Метида Гигея Парфенопа метеороидҳо астероидҳо радифҳои он (околоземные основного пояса троянские кентавры) транснептуновые (пояс Койпера (плутино кьюбивано) рассеянный диск) дамоклоиды кометы (облако Оорта) радифҳои маснуи Замин дастгоҳҳои кайҳонии байнисайёраӣ Вулқон ва вулканоиды радифи Меркурий радифҳои Зуҳра другие радифҳо Земли Противоземля (Глория) бывшие планеты Тейя, Фаэтон или Планета Пятый газовый гигант Девятая планета, Тюхе, Планета и другие транснептуновые планеты Немезида.
Атрибутсия

Атрибутсия (– муайянкунӣ) – муайян ва аниқ намудани номи аслии муаллифи асар ё манбаи мустаоримзо.
Атрак

Атрак — яке аз дарозтарин дарёҳои Эрон дар шимолу шарқии кишвар. Тӯлаш 699 км.Атрак аз куҳҳои Ҳазормасҷид дар маҳалле ба номи Лоларӯён воқеъ дар 40-километрии шимолу шарқии Қучон.
Атрезия

Атрезия — адам (набудан)-и сӯрохи табиӣ ё баста шудани он дар узвҳои наймонанди бадан (аорта, шараёни шуш, ҳалқум, нойи нафас, сурхрӯда, рӯда, мақъад, маҳбал, гарданаи бачадон ва ғайра). Атрезия модарзодӣ ва ғайримодарзодӣ мешавад. Атрезияи модарзодӣ дар натиҷаи инкишофи нодурусти ҷанин дар батни модар, Атрезияи ғайримодарзодӣ дар асари газак, зарбу лат, осеб (масалан, дар натиҷаи аз ишқор ё кислотаҳо сӯхтани луобпардаҳо) ва ғайра ба вуҷуд меояд. Атрезияи модарзодӣ дар баъзе мавридҳо (масалан, Атрезияҳои шоҳраг, нойи нафас, рӯда, роҳи шоша ва ғайра) сабаби ҳалокати кӯдаки навзод мегардад. Атрезияро бо амали ҷарроҳӣ табобат мекунанд.