ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Муҳаммад Халифа ал-Халифа

Муҳаммад Халифа ал-Халифа — ҳокими Баҳрайн дар байни солҳои 1843-1868 буд. Вай шашумин подшоҳи сулолаи Ал-Халифа буд. Ҳаёти ибтидоӣ ва мубориза Муҳаммад набераи Салмон бин Аҳмад, ҳокими Баҳрайн буд ва чаҳор бародар Алӣ, Дуайҷ, Салмон ва Рашид дошт. Муҳаммад ба ҳайси волии Манама хидмат мекард. Вақте ки падараш Халифа бин Салмон дар соли 1834 вафот кард, ӯ ба ҷои ӯ ҳамчун шарики ҳоким омад, аммо бо қудрати кам. Дар соли 1842 Муҳаммад ба ҳукмронии амаки бузургаш Абдуллоҳ Аҳмад ал-Халифа мухолифат кард ва худро ҳокими Баҳрайн ва Қатар эълон кард. Аммо дере нагузашта Муҳаммад дар ҷанги Ан-Насфа алайҳи Абдуллоҳ Аҳмад ал-Халифа шикаст хӯрд ва дар аморати Наҷд таҳти ҳимояти ҳокими Саудӣ Абдуллоҳ бин Тунаён паноҳ бурд. 1 Ҳукмронӣ ва истеъфо Дар аввали соли 1843 Муҳаммад ба Қатар ва сипас ба Баҳрайн баргашт ва дар моҳи апрели соли 1843 Абдуллоҳ ибни Аҳмад ал-Халифаро мағлуб карда, ҳоким шуд. 2 Дар замони ҳукмронии худ Муҳаммад ҳар сол ба Файсал бин вориси Абдуллоҳ бин Тунаён ба унвони амири Наҷд пардохт мекард. Аммо, дар соли 1850 ӯ ба пардохт накардани маблағ шурӯъ кард ва соли оянда Муҳаммад кӯшиш кард, ки аз усмонҳо дастгирӣ гирад, аммо кӯшиши ӯ натиҷа надод. Абдуллоҳ ибни Файсал, писари ҳокими Наҷд, бо миёнҷигарии Саид ибни Таҳнун, ҳокими Абудабӣ тавонист бо Муҳаммад ба созиш бирасад. Дар соли 1860 Муҳаммад ба далели маҳдудият дар аъмоли ӯ аз сӯи бритониёиҳо аз форсҳо хост, ки ҳомии салтанати ӯ бошанд ва пешниҳоди ӯ аз сӯи онҳо истиқбол шуд, аммо амалӣ нашуд. Муҳаммад ва бародараш Алиро резиденти Бритониё, фармондеҳ Феликс Ҷонс маҷбур кард, ки конвенсияро имзо кунанд ва ин конвенсия дар соли 1861 Баҳрайнро ба низоми муҷозот муттаҳид кард. Муҳаммад дар натиҷаи ҳуҷуми Бритониё пас аз нақзи эҳтимолии конвенсияи соли 1861, ки ба ӯ аз анҷом додани харобкориҳои баҳрӣ монеъ шуд, аз тахт даст кашид. 3 Соли 1867 ӯ ва шайхҳои Абудабӣ ба соҳили Қатар ҳамла карданд, ки дар минтақа хисороти зиёд ба бор овард ва ин ҳодиса таҳрими ӯро аз ҷониби бритониёҳоро суръат бахшид. Муҳаммад соли 1868 аз кишвар фирор кард ва аввал ба Хор Ҳасани Қатар рафт ва пеш аз иқомат дар Қатиф. Ҷонишини ӯ бародараш Алӣ ибни Халифа ал- Халифа шуд, ки дар соли 1869 аз ҷониби нерӯҳои Муҳаммад ибни Абдуллоҳ ал-Халифа кушта шуд 4 Нерӯҳои Бритониё Муҳаммадро асир гирифта, ба зиндоне дар Ҳиндустон фиристоданд. Илова бар ин, ба далели фраксияҳои густурдаи оилавӣ Бритониё ҷазираҳои Баҳрайнро муҳосира кард ва ҳамаи аъзои ал-Халифаро ба ҳабс гирифт, ки шартҳоеро ҷорӣ кард, ки боиси иваз шудани ҳоким гардид. 5 Онҳо Исо ибни Алӣ ал-Халифаро ҳокими нави Баҳрайн таъйин карданд. Соли 1888 Муҳаммад аз зиндони Ҳиндустон раҳо шуд ва ба Макка оварда шуд, ки дар он ҷо то маргаш дар соли 1890 ҳамчун нафақахӯри усмонӣ зиндагӣ мекард.
Ҳаким Муҳаммад Шарифхон

Ҳаким Муҳаммад Шарифхони Деҳлавӣ — пизишки форс-тоҷики Ҳиндустон. Зиндагинома Дар Ҳиндустон ҳаёт ба сар бурда, дар замони ҳокимияти Шоҳи Олами 2 ба пояи баланди шӯҳрати табибӣ расидааст. Ба лақаби "Ашрафу-л-ҳукамо" низ машҳур буд. Ҳаким Муҳаммад Шарифхон яке аз аввалин табибони тоҷик аст, ки тибби қадимаи ҳиндии Аюрведаро аз назари тибби исломӣ мавриди таҳлилу тадқиқ қарор додааст. ӯ соҳиби таълифоти зиёд мебошад, аз ҷумла: "Илоҷу-л-амроз", "Таълифи шарифӣ", "Аҷалаи нофиа", "Ҳошияи Нафисӣ", "Туҳфаи оламшоҳӣ", "Шарҳи ҳуммаёти ал-Қонун"-и Ибни Сино, "Сифри латиф" ва ғайра.
Муҳаммад Усмон Ҷаворӣ

Муҳаммад Усмон Ҷаворӣ (сумол.,, инчунин бо номи Муҳаммад Ҷаварӣ 3 ё маъруф ба Усмон Ҷаварӣ 4) — сиёсатмадори Сомалӣ, собиқ раиси парлумони федеролии Сумолӣ 5 6. Ичрокунандаи вазифаи президенти Сумолӣ аз 28 август то 16 сентябри соли 2012. Президенти Сумолӣ Ҳамчун Раиси Парлумон, Ҷаворӣ инчунин ба муддати кӯтоҳ ҳамчун иҷрокунандаи вазифаи президенти Сумолӣ кор кард, дар ҳоле ки парлумон раҳбари навро интихоб кард 7 8. 30 августи соли 2012 Парлумони федеролӣ ҷамъ омада, якдилона кумитаи наверо, ки ба назорати интихоботи президентӣ масъул аст, тасдиқ кард. Дар ҷаласаи порлумонӣ, ки таҳти раёсати Ҷаворӣ баргузор шуд, 15 вакил ба ҳайати комиссия шомил шуда, иҷрокунандаи вазифаи раиси пешин, сафир Мӯсо Ҳасан Шайх Саид Абдуллоҳ раиси ин комиссия таъйин шуд. Пас аз он президент Ҳасан Шайх Муҳаммад ба ҷои Ҷаворӣ раисиҷумҳур шуд, ки 10 сентябри соли 2012 интихоб шуд ва баъд аз шаш рӯз ба кор шурӯъ кард 9 10 11. Кумитаи молияи парламент Моҳи феврали соли 2014 вазири молия Ҳусейн Абди Ҳалане дар бораи таъсиси кумитаи нави идоракунии молия хабар дод. Ин гурӯҳ бахше аз талошҳои мақомоти марказӣ барои эҷоди як низоми шаффофтари молия ба манзури ҷалби кумакҳои иловагии буҷети хориҷӣ мебошад. Дар он мансабдорони Сомалӣ бо намояндагони Бонки Ҷаҳонӣ, Хазинаи Байналмилалии Пул ва Бонки Рушди Африқо мулоқот хоҳанд кард ва ба аъзои кумита вазифадор карда мешавад, ки ба онҳо оид ба масъалаҳои молиявӣ маслиҳат диҳанд 12. Рӯзи 29 марти соли 2014 дар ҷараёни ҷаласаи парлумонӣ, раиси порлумон Ҷаворӣ низ эълом дошт, ки барои гирифтани ҳама маблағ аз Бонки марказӣ аз 1 апрели соли 2014 иҷозаи хаттии Кумитаи молияи парлумонро талаб мекунад 13. Ҷанубу Ғарбии Сумолӣ 22 июни соли 2014 ҳукумати федеролӣ миёнаравӣ байни ҷонибдорони ин равандро барои таъсиси як давлати мустақили нави Сомалии Ҷанубу Ғарбӣ анҷом дод. Гуфта мешавад, ки ду тараф дар мавриди таъсиси давлати ояндаи минтақа ба созиш расидаанд. 23 июни соли 2014 дар дафтари раиси Парлумони федеролӣ Ҷаворӣ як чорабинӣ баргузор шуд, ки дар бораи муттаҳид шудани ду маъмурияти рақиб ба як давлати ягонаи семинтақавӣ, ки аз минтақаҳои Бай, Бакол ва Шабели Поён иборат 14 буд, эълон кард. 14. Ҳамкории сеҷониба Моҳи апрели соли 2015 Ҷаворӣ дар дафтари худ дар Могадишо бо намояндагони СММ ва Иттиҳоди Африқо мулоқот кард. Вазири федеролии амнияти миллӣ Абдулқодир Шайх Динӣ ва сардори артиш Даҳир Адан Элмӣ низ дар ҷаласае ҳузур доштанд, ки ба ҳамгироии нерӯҳои манотиқи мухталифи кишвар ва таҳкими нерӯҳои мусаллаҳи Сомалӣ барои боз ҳам муассиртар саркӯб кардани ҳамлаҳои шӯришиёни Ал-Шабоб бахшида шуда буд. Масъулин ба бахши амнияти умумӣ низ дахл карда, роҳҳои зудтар озод кардани минтақаҳои боқимондаи таҳти назорати ҷангҷӯёнро омӯхтанд. Илова бар ин, онҳо масъалаҳои муҷаҳҳаз кардани нерӯҳои ҳукуматӣ бо силоҳҳои муосирро баррасӣ карданд. Вохӯрӣ бо вакилон ваъда доданд, ки ҳукумати федералӣ ва низомиёни миллиро дастгирӣ хоҳанд кард.
Муҳаммад Худобанда

Муҳаммад Худобанда — чаҳорумин подшоҳи Эрони Сафавӣ, шоир, фарзанди шоҳ Таҳмосби.
Муҳаммад Шиа ас-Судонӣ

Муҳаммад Шиа ас-Судонӣ — сиёсатмадори шиъаи ироқист, ки аз 28 октябри соли 2022 дар мақоми сарвазири Ироқ кор мекунад. Аз соли 2010 то октябри соли 2014 вазири ҳуқуқи башари Ироқ дар Шӯрои вазирони сарвазир Нурӣ Моликӣ буд. 3 4 Вай аз соли 2009 то 2010 волии вилояти Майсон буд.
Муҳаммад Халилов

Муҳаммад Халилов (1 январи 1909 м. Боғи шамоли Самарқанд — 30 декабри 1988, Душанбе) — ҳунарпешаи театр, Ҳунарпешаи халқии ҶШС Тоҷикистон. Зиндагинома Муҳаммад Халилов (1 январи 1909 м. Боғи шамоли шаҳри Самарқанд ба дунё омадааст. Курси дусолаи муаллимтайёркунии Самарқандро хатм кардааст. Муаллими мактаби миёнаи ноҳияи Ургути вилояти Самарқанд, донишҷӯи Инстиути пахтакории ш. Самарқанд ва дар айни замон роҳбари дастаи ҳаваскорони санъат. Соли 1930 ба Тоҷикистон омадааст. Актёри Театри давлатии драмаи мусиқии тоҷик (ҳоло — Театри давлатии академии драмавии ба номи А. Лоҳутӣ. Эҷодиёт Нақшҳои драмавӣ ва мазҳакавиро бозидааст. Симоҳои ҷолибе аз қабили Эшон ("Ҳуҷум"-и В.Ян, 1931), Қодир ("Дар таги пӯстак"-и М.Юсуфбеков, 1933), Салимбек ("Мубориза"-и А.Усмонов, 1933), Аркадий Павлович ("Платон Кречет"-и А.Корнейчук, 1936), Порфирио ("Алқаср"-и Мдивани, 1938), Петров ("Балво"-и Дм. Фурманов ва С.Поливанов, 1939), Темур ("Шодмон"), Хӯҷаев ("Калтакдорони сурх"-и С.Улуғзода, 1941), Брабансио ("Отелло"-и У.Шекспир, 1939, 1948), Ляпкин — Тяпкин ("Ревизор"-и Н. В. Гогол, 1946, 1952), Капулетти ("Ромео ва Ҷулйетта"-и У.Шекспир, 1947, 1953), Мутаваллӣ ("Духтари ноком"-и Ҷ.Икромӣ, 1951), Қудрат ("Дохунда"-и Ҷ.Икромӣ, 1954, 1957), Герсог Албани ("Шоҳ Лир"-и У.Шекспир, 1957), Рофиев ("Тӯфон"-и Ғ. Абдулло, 1957), Ҳодӣ Пиён ("Тӯй"-и С. Ғанӣ, 1958), Ҷунайд ("Рӯдакӣ"-и С.Улуғзода, 1958), Шайх Насрулло ("Мурдаҳо"-и Ҷ.Муҳаммадқулизода, 1963), Барони хасис ("Фоҷиаҳои хурд"-и А. С. Пушкин 1966) офаридааст. Дар бисёр филмҳои тоҷик аз ҷумла "Дар заставаи дур" (нақши Ҷалил, 1940), "Дохунда" (нақши Пирамард, 1956), "Байрақи оҳангар" (нақши ҷорчӣ, 1961) иштирок кардааст. Ба собиқ ҷумҳуриҳои ИҶШС, инчунин ба Афғонистон сафари ҳунарӣ кардааст. Иштироркчии ду Даҳаи адабиёт ва санъати тоҷик дар Москва. Ҷоизаҳо Фарзандони Муҳаммад Халилов — Неъмат Халилов, Шавкат Халилов ва Суръат Халилов чеҳраҳои шинохта дар соҳаи санъати Тоҷикистон мебошанд.
Муҳаммад Шодиён

Шодиён Муҳаммад Султонзода - омӯзгор, вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон. Зиндагинома Шодиён Муҳаммад Султонзода 28 феврали соли 1965 дар ноҳияи Данғара ба дунё омадааст. Миллат тоҷик. Соли 1989 Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистонро хатм кардааст. Ихтисос омӯзгор. Номзади илмҳои физика-математика 1 марти соли 2020 вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб шудааст.
Муҳаммад Холиқ

Муҳаммад Холиқ — шоир, ходими давлатӣ ва ҷамъиятӣ. Узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон. Зиндагинома Муҳаммад Холиқ бахши форсии факултаи шарқшиносии УДТ ба номи В. И. Ленинро хатм намудааст. Ассис. каф. фал. ИПД ба номи Т. Г. Шевченко (ҳоло – ДДОТ ба номи С. Айнӣ, 1971-72). Лектори шуъбаи тарғибу таблиғу ташвиқи КМ ЛКСМ Тоҷикистон, корм. калони илмии ИТИИПТ, инструктори корҳои мад. оммавии Ком. ҷум.-явии Иттифоқи касабаи кормандони хоҷагии қишлоқ ва маҳсулоттайёркунӣ, инспектори калони Шӯрои намояндагии дину оини Совети Вазирони СССР дар Тоҷикистон, тарҷ. гурӯҳи мушовирон дар РДА, муҳаррири гурӯҳи нашру таҳрири Мудирияти Корҳои Совети Вазирони Тоҷикистон,, референти калони Котиботи Мудирияти Кумитаи давлатии агросаноатии Тоҷикистон, ёвари Раиси Совети Вазирони ҶТ, ёвари Раиси Шӯрои Олии ҶТ, мудири Дафтардории Раиси Шӯрои Олӣ ва муовинони раиси Шӯрои Олии ҶТ, муовини директори генералии Биржаи агросаноатии "Шамъ" оид ба масъалаҳои равобити иқтисодии хориҷӣ, сармутахассиси Раёсати робитаҳо бо кишварҳои ИДМ оид ба муносибатҳои дутарафаи Вазорати иқтисод ва савдои ҶТ, референт-тарҷумони Шуъбаи ташкилӣ ва равобити байналмилалии Федератсияи иттифоқҳои касабаи Тоҷикистон, ёвари Раиси Федератсияи иттифоқҳои касабаи мустақили Тоҷикистон, мушовир оид ба лоиҳаҳои Иттиҳодияи ҷамъиятии "Рӯё", сармутах. Шуъбаи экспертизаи забоншиносӣ Комитети забон ва истилоҳоти назди Ҳукумати ҶТ. Аз с. 2012 – мушовири ТҶ "Рӯё". 1 Муаллифи маҷмӯаи ашъори "Навқадам", "Накҳати сипанд", "Таҳорати дарё", "Меҳвари имон", "Чашми садо".
Муҳаммад Юсуф, Муҳаммад Содиқ

Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф — ходими динӣ ва илоҳиётшиноси шӯравӣ ва узбек. Муфтий ва раиси идораи динии мусулмонони Осиёи Миёна ва Қазоқистон. Депутати халқии ИҶШС. Муассис ва узви Шӯрои котибони Иттиҳоди ҷаҳонии уламои мусалмон буд. Тарҷумаи ҳол Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф 15 апрели соли 1952 дар Ӯзбекистон дар оилаи олими диншинос ба дунё омадааст. Падараш муаллим Муҳаммад Юсуф ба писараш маълумоти ибтидоии динӣ дода, барои бомуваффақият дар мактаб таҳсил карданаш тамоми шароитро фароҳам оварда, меҳри китобхониро мепарварид. Муҳаммад Содиқ пас аз хатми мактаби миёна, соли 1970 дар мадрасаи Мири Араби Бухоро таҳсил карда, онро ҳамчун донишҷӯи экстернӣ бомуваффақият хатм кард. Соли 1973 ба Донишкадаи исломии Тошканд дохил шуд. Имом Бухори. Пас аз хатми донишкада соли 1975 дар маҷаллаи "Мусулмонони Шарқи Шӯравӣ" кор кардааст. Соли 1976 ба Донишгоҳи Даъва Исломии Триполи (Либия) дохил шуда, соли 1980 онро бо баҳои аъло хатм кард. Ба ватан баргашта, дар шӯъбаи робитаҳои хориҷии Идораи динии мусулмонони Осиёи Марказӣ ва Қазоқистон кор карда, дар Донишкадаи олии исломии ба номи Имом Бухорӣ дарс мегуфт. Муҳаммад Содиқ дар ин муддат барои донишкада барномаи нави таълимӣ таҳия намуда, таълими фанҳои нави исломиро ҷорӣ намуд ва таъмини донишҷўёнро бо адабиёти зарурии таълимӣ ва илмӣ ташкил намуд. Соли 1986 ректори донишкада шуд. 6 феврали соли 1989 Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф муфтий — раиси Идораи динии мусулмонони Осиёи Марказӣ ва Қазоқистон шуд ва дар арафаи истиқлолияти Ӯзбекистон шайх вакили Шӯрои Олии ИҶШС интихоб шуд. нахустин муфтии Ӯзбекистони мустақил гардид. Бо истиқлолият ба мардум озодии динӣ дода шуд, муфтий Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф маъруфтарин шахсияти Ӯзбекистон гардид. Худи ҳамон сол депутати халқи ИҶШС интихоб шуд. Шайх фаъолияти худро ба ҳайси муфтӣ ва раиси Идораи динӣ барои рафъи монеаҳои мавҷуда дар роҳи ба даст овардани ҳуқуқи динии мусалмонон, ба даст овардани имкони таҳсили динӣ ва барқарорсозии фарҳанги исломӣ равона кардааст. Вай ҳамчун раиси Идораи динии мусулмонони Осиёи Миёна ва Қазоқистон, инчунин депутати халқи Совети Олии ИҶШС ба ҳукумати ҳамонвақта дар бораи ҳаёти мусулмонони тамоми мамлакат маърузаи муфассал пешниход карда, талаб намуд. ҳимояи ҳуқуқҳои онҳо. Баъди ин сиёсати давлат нисбат ба мусулмонон дигар шуд. Иҷозат дода шуд, ки масҷидҳо, муассисаҳои таълимии исломӣ, нашри адабиёти динӣ, иҷрои бисёре аз вазифаҳои динии дар даврони шӯравӣ мамнӯъ буд. Бо талаби депутат дар бораи ташкили зиёрати мусулмонони ИҶШС қарор қабул карда шуд.
Муҳаммад Яъқуббек

Муҳаммад Яъқуббеки Бадавлат (1820 1, Писканд, Хоноти Хӯқанд — 29 май 1877 2, Курло, Шинҷон) — лашкаркаш, давлатмард ва сиёсатмадори тоҷик, бунёнгузор ва нахустин хони давлати Ҳафтшаҳр дар Туркистони Шарқӣ. Зиндагинома Аз оилаи савдогари хурд. Муҳаммад Яъқуббека ввал ҳокими Ҷиноз, дертар (тақрибан соли 1851) беки Оқмачит таъин шудааст. Соли 1865 ба шаҳри Қошғар рафт. Дере нагузашта Муҳаммад Яъқуббек ҳокими Қошғар шуд. Соли 1870 Урумчиро забт карда, бо номи Ҳафтшаҳр давлати мустақил ташкил намуд ва унвони Атолид ғозӣ Бадавлатро гирифта, ҳокими он гардид. Чин соли 1878 Ҳафтшаҳрро барҳам дод. Хонавода Яқуббек дар ҳамин давра соли 1847 милодӣ бо қипчоқдухтаре бо номи Зиёлик издивоҷ мекунад ва соҳиби чаҳор писар: Бекқулибек, Ҳаққулибек, Худойқулибек ва Ҳайдарбек мешавад.
Муҳаммад аз-Зенатӣ

Муҳаммад ал-Зенатӣ (- - -) — як сиёсатмадори Либиё аст, ки Дабири кулли Конгресси умумихалқӣ буд ва аз 18 январи соли 1992 то 3 марти соли 2008 Сарвазири давлати Либиё буд. Ӯ 1 марти соли 2000 дубора сарвазири давлат таъин шуд 2 Ӯ аз шохаи Қадзфа аз қабилаи Ҳуара аст.
Муҳаммад ал-Амин вулд Аҳмад

Муҳаммад ал-Амин вулд Аҳмад, вазир ва раиси парлумон. Зиндагинома Писари Мавлоҷ Аҳмад Вулд Муҳаммад ал-Ҳасан ал-Лаҷлӣ ва боз аз 18 декабри соли 1985 то 16 августи соли 1988 дар вазифаи сарвазири ин кишвари эътирофнашуда кор кардааст. Вай хамчунин вазири маориф буд. Солҳои баъдӣ раиси Шӯрои миллии Саҳроӣи Араб (парлумон–1999), ва боз вазири нақлиёт (1999–2003), корҳои дохилӣ (2003–2007) ва тандурустӣ (тақрибан 2012) буд. Вазири корҳои дохилӣ (тақрибан 2022).
Муҳаммад Яҳё Хон

Оғо Муҳаммад Яҳё Хон — арбоби давлатии Покистон, генерал. Президенти сеюми Покистон ин мақомро бо мақоми вазири умури хориҷа муттаҳид кард. Зиндагинома 4 феврали соли 1917 дар Чаквали Ҳиндустони Бритониё таваллуд шудааст. Хонаводаи Яҳёхон решаҳои туркӣ доштанд, ки аз қабилаҳои қизилбош буданд. Падараш Саодат Алихон аз Пешовар буд. Яҳё Хон пас аз хатми донишгоҳи Панҷоб ба Академияи низомии Ҳиндустон дар Деҳрадун дохил шуд. Дар соли 1938 ӯ дар артиши Ҳиндустони Бритониё дар як қисми низомии воқеъ дар музофоти сарҳадии шимолу ғарбӣ хидматро оғоз кард. Дар давоми Ҷанги Дуюми Ҷаҳонӣ ӯ дар Африқои Шимолӣ, Ироқ ва Италия хидмат кардааст. Пас аз тақсими Ҳиндустони Бритониё, Яҳё Хон дар таъсиси Коллеҷи фармондеҳони Покистон дар Кветта саҳм гузоштааст. Дар солҳои чанги соли 1965 ба дивизиям пиёдагардӣ фармондехй мекард. Ӯ генерал шуд ва дар соли 1966 фармондеҳи нерӯҳои пиёдагарди Покистон таъйин шуд. Дар соли 1969 вазъ дар саросари кишвар аз назорат берун шуд ва президент Муҳаммад Айюб Хон маҷбур шуд, ки қудратро ба генерал Яҳё Хон супорад. Яҳё Хон дарҳол баъди ба сари ҳокимият омадан дар мамлакат вазъияти харбӣ эълон кард. Вай конститутсияро бекор карда, маҷлисҳои миллӣ ва музофотиро пароканда кард. 31 марти соли 1969 Яҳё Хон расман президенти Ҷумҳурии Исломии Покистон шуд 3. Яҳё Хон дар ин ҷанги Покистону Ҳиндустон (зимистони 1971) фармондеҳи олии артиши Покистон буд. Дар ниҳояти кор Покистон дар ҷанг мағлуб шуд, кишвар аз ҳам ҷудо шуд ва 90 000 нафар аскарони Покистон ба ҳиндуҳо таслим шуданд. Таслим шудани Қувваҳои мусаллаҳи Покистон дар Дака бе ҳеч як муқовимат Яхё Хонро ба фарди манфитарини мамлакат табдил дод. Мардум аз ҳама табақаҳои ҷомеа ба интиқод шурӯъ карданд ва ӯ илоҷи дигаре надошт, ки қудратро ба раҳбари маъруфтарин ҳизби Покистон Зулфиқор Алӣ Бҳутто 20 декабри соли 1971 супорад. Соли 1972 Бҳутто фармон дод, ки Яҳё Хонро ба ҳабси хонагӣ нигоҳ доранд 3 Яҳё Хон 10 августи соли 1980 дар Равалпиндӣ даргузашт.
Муҳаммад Фатҳуллоҳ Гюлен

Муҳаммад Фатҳуллоҳ Гюлен (апрел 1941 1 2 3,, Вилояти Ерзурум — 20 октябр 2024 4 5,, Пенсилвания 6 7) — мутафаккир, олим, собиқ имомхатиби давлатӣ, муаллифи асарҳои зиёд ва яке аз чеҳраҳои бонуфузи дунёи муосир. Ӯ дар деҳаи Коруҷуки вилояти Эрзуруми Ҷумҳурии Туркия ба дунё омадааст. Падараш Ромиз Гюлен ва модараш Рафиъа Гюлен мебошанд. Аввалин таълимоти диниро Гюлен дар назди модар, падар ва модаркалонаш Муниса-хонум мегирад. Баъдан барои итмом ва икмоли дониш дар назди мударрис ва олимони маъруф ва тақводори Туркия ба монанди 8 сабақ мегирад. Гюлен аллакай аз ҳамон синну сол бо заковатмандӣ ва ҳушёрияш диққати омӯзгорон ва мударрсионро ба худ ҷалб мекунад. Ҳамчунин Гюлен аз даврони наврасияш ба омӯзиши илмҳои дунявӣ завқи зиёд пайдо мекунад. Фатҳуллоҳ Гюлен соли 1998 бо мақсади табобат ба ИМА меравад. То дами марг дар Сейлорсбурги иёлоти Пенсилванияи ИМА ҳаёт ба сар мебурд. Шахсияти Фатҳуллоҳ Гюлен Фатҳуллоҳ Гюлен аз синни 18-солагӣ ба ҳайси имомхатиби расмӣ дар масҷидҳои гуногуни Туркия адои вазифа мекунад. Ҷомеаи Туркия нисбати шахсияти Гюлен ҳамчун имоми ғайримуқаррарӣ алоқаи зиёд пайдо мекунад. Зеро Гюлен ҳини мавзӯъҳояш ҳақиқатҳои шаръиро ба мардум бо лаҳни сода шарҳ дода, бо кашфиётҳои илмӣ тақвия медод. Ӯ атрофи мавзӯъҳои актуалии ҷомеаву ҷаҳон суҳбат карда, мақоми исломи нобро дар ин раванд таъкид мекард. Дар радифи мушкилоти ҷомеаи муосир аз ҳаёти Ҳазрати Муҳаммад (с.а.с), саҳобагон ва бузургону олимони гузаштаи дини мубин мисолҳо оварда, роҳи дурусти ҳалро аз он.
Муҳаммад ал-Бадр

Муҳаммад ал-Бадр бин Аҳмад Ҳамидаддин (15 феврали 1926, Санъо — 6 августи 1996, Лондон) имом — подшоҳи Шоҳигарии Мутаваккилии Яман дар моҳи сентябри соли 1962. Номи пурраи ӯ: Ал-Мансур Биллоҳ Муҳаммад ал-Бадр бин Ал-Носиридинуллоҳ Аҳмад, имом ва пешвои мӯъминон ва подшоҳи Салтанати Мутаваккилии Яман. Муҳаммад ал-Бадр аз сайидҳо буд ва аз ин рӯ, насли мустақими Паёмбар Муҳаммад, тавассути духтараш Фотима буд. Дар давраҳои гуногун ӯ муовини Ходейда, Санъо, вазири корҳои дохилӣ ва вазири корҳои хориҷӣ буд. 26 сентябри соли 1962 дар натиҷаи табаддулоти низомӣ таҳти роҳбарии Абдулло Ас-Салял, ки худи ал-Бадр сардори гвардияи подшоҳӣ таъин карда буд, сарнагун карда шуд. Имоми сарнагуншуда ба шимол гурехт ва эътилофи қабилаҳои зайдиро ҷамъ овард, то мухолифати мусаллаҳонаи ҷумҳуриро ташкил кунад. Имом ал-Бадр аз ҷониби Арабистони Саудӣ дастгирӣ ёфт, ки дар натиҷа ҷанги шаҳрвандии байни тарафдорони шоҳ ва ҷумҳурихоҳон то соли 1970 идома ефт.
Муҳаммад ибни Сонӣ

Шайх Муҳаммад бин Танӣ; Номи пурраи Муҳаммад бин Танӣ ибни Муҳаммад ат-Тамир (амири Доҳа пас аз падараш Шайх Танӣ бин Муҳаммад Ат-Тамир, аз соли 1868 амири тамоми Қатар 1 Ӯ бештар ба унвони падари Шайх Ҷосим бин Муҳаммад Оли Танӣ, бунёдгузори аморати Қатар маъруф аст, ки дар авохири қарни дороии худро аз артиши усмонӣ бозпас гирифт.
Муҳаммад ибни Аббос

Муҳаммад ибни Аббос — малики дудмони Ғуриён, писари Аббос ибни Шит.
Муҳаммад валид Абдулазиз

Муҳаммад валид Абдулазиз декабри 1956 2, Акжуҷт) — арбоби низомӣ ва сиёсии Мавритания, Президенти Мавритания аз 5 августи 2009 то 1 августи 2019. Раиси Иттиҳоди Африқо аз 30 январи соли 2014 то 30 январи соли 2015. Аз соли 1977 дар артиши Мавритания хидмат кардааст. Дар соли 2005 ӯ яке аз созмондиҳандагони табаддулоти низомии таҳти раҳбарии Эли валид Мухаммад Фол алайҳи Президенти ҷумҳурии кишвар, Муавия валид Сидиаҳмад Тайе буд. 30 августи соли 2007, Президенти ҷумҳури Сидӣ валид Шайх Абдуллоҳ Муҳаммад Абдулазизро фармондеҳи муҳофизони президент таъйин кард. Кӯшиши барканории ӯ аз ин мақом боиси он шуд, ки Муҳаммад Абдулазиз 6 августи соли 2008 табаддулоти бомуваффақияти низомӣ анҷом дод ва Шӯрои давлатии иборат аз 11 нафарро раҳбарӣ кард. Соли 2009 Муҳаммад валид Абдулазиз Президенти Мавритания интихоб шуд. 21 марти соли 2010 Муҳаммад Абдулазиз равобити дипломатиро бо Исроил қатъ кард. Қабл аз ин Мавритания яке аз 3 кишвари арабӣ буд, ки бо Исроил муносибатҳои дипломатӣ доштанд. 14 октябри соли 2012 Муҳаммад Абдулазиз дар пойтахти кишвар Нуакшот 3 4 аз дасташ захмӣ шуд. Тир аз ҷониби як дастаи низомӣ парронда шуда буд, ки худрави президентро нашинохтааст. Тирамоҳи соли 2016 Муҳаммад Абдулазиз ташаббуси тағйири парчами миллии Мавританияро пешниҳод карда буд, ки ба он ду рахи сурх илова карда шавад, то рамзи қурбониҳои мардум дар мубориза бар зидди мустамликадории Фаронса бошад. Моҳи октябри соли 2018 Муҳаммад Абдулазиз шарики наздики худ Муҳаммад валид Ғазувонӣ ро вазири дифои Мавритания таъйин кард, то ӯ дар оянда президенти кишвар шавад. 22 июни соли 2019 дар интихобот, Муҳаммад валид Ғазувонӣ дар даври 1-ум 52 % овозҳоро ба даст овард ва Президенти Мавритания гардид.
Муҳаммад ибни Абдуллоҳ ибни Тоҳир

Муҳаммад ибни Абдуллоҳ (-ум — ноябри 867) — фармондори тоҳирии Табаристон, соҳибушшурта ва амири тоҳирии Бағдод, фармондори Маккаву Мадина, писари Абдуллоҳ ибни Тоҳир.
Муҳаммад ибни Абиссоҷ

Муҳаммад ибни Абиссоҷ — амири Аббосии Озарбойҷони Эрон аз хонадони Соҷиён, писари Абуссоҷи Девдод.
Муҳаммад валид Ғазувонӣ

Муҳаммад валид Шайх Ғазувонӣ (декабр 1956 (1956-12-31), Бумдид, Асаба, Мавритания) — генерал ва ходими сиёсии Мавритания. Дар интихоботи 22 июни соли 2019 ӯ президенти Мавритания интихоб шуд 2, 1 августи соли 2019 3 ба кор шурӯъ кард. Ғазувонӣ директори генералии амнияти миллӣ 4 ва сардори Ситоди Қувваҳои Мусаллаҳи Мавритания буд 5. Вазири дифои Мавритания аз октябри 2018 то марти 2019 6 7. Як шарики наздики президент Муҳаммад валид Абдулазиз 3. Зиндагинома Ғазувонӣ дар Бумдидаи вилояти Асаба 31 декабри соли 1956 таваллуд шудааст 8. Ба як оилаи маъруфи суфиёни Мавритания тааллуқ дорад. Писари пешвои рӯҳонии қабилаи Муробит Идейбуссат 9. Издивоҷ бо Мариам Минт Муҳаммад Вадҳел валид Да 9 10. Панҷ фарзанд дорад 11. Хидмати ҳарбӣ Ӯ аз охири солҳои 1970 дар артиши Мавритания хидмат кардааст. Сипас дар Марокаш ҳамчун афсар таҳсил кардааст. Дараҷаи бакалавр, магистратураи идоракунӣ ва илми ҳарбӣ гирифта, инчунин якчанд шаҳодатномаҳо ва курсҳои ҳарбӣ гирифтааст 11 12. Ғазувонӣ шарики Муҳаммад валид Абдулазиз буд. 13. Дар соли 2005 ӯ узви шӯрои низомӣ буд, ки президент Муавия Сидиаҳмад Тайеро аз мансаб сарнагун кард. Дар соли 2008 ҳамчун иттифоқчии Муҳаммад валид Абдулазиз дар сарнагун кардани президент Сидӣ Шайх Абдуллоҳ ширкат дошт. Фаъолияти сиёсӣ Моҳи октябри соли 2018 президент Муҳаммад валид Абдулазиз Ғазувониро ба вазири дифои Мавритания таъйин кард 7 14. 1 марти соли 2019 Ғазувонӣ ширкаташро дар интихоботи президентӣ эълон карда, хостори иваз кардани президент Муҳаммад валид Абдулазиз буд 15. 15 марти соли 2019 барои ширкат дар интихобот аз вазифаи вазири дифоъ истеъфо дод 16. 22 июни соли 2019 ӯ дар интихобот пирӯз шуд ва дар даври 1-ум 52% овозҳоро ба даст овард ва Президенти Мавритания шуд. 11. Муҳаммад валид Шайх Ғазувонӣ аз 1 августи соли 2019 расман ба иҷрои вазифаи Президенти Мавритания шурӯъ намуд.
Шарафуддин Ҳисоми Насафӣ

Шарафуддин Ҳисоми Насафӣ — муҳаддис, шоир ва донишманди форс-тоҷик, дӯст ва муосири Хоқонии Шервонӣ. Зиндагинома Дар бештар донишҳои рӯзгори хеш маҳорат дошт. Авфӣ назди ӯ дарс хонд ва аз ӯ иҷозаи ривояти ҳадис гирифт. Ба гуфтаи Авфӣ, Хоқонӣ ҳангоме, ки дар Рай ба сар мебарад, чун қасидаи Ҳисом бо радифи "нашканад"-ро хонд, ба нотавонии худ даровардани назирае бар он эътироф кард.
Муҳаммад ибни Абдулхолиқи Майҳанӣ

Муҳаммад ибни Абдулхолиқи Майҳанӣ — дабир, муншӣ, адиб ва нависанда и форсизабон, муаллифи рисолаи "Дастури дабирӣ".
Муҳаммад ибни Абубакри Форсӣ

Муҳаммад ибни Абубакри Форсӣ — файласуф, риёзидон ва ахтаршинос и форс-тоҷик 1, муаллифи "Ниҳояту-л-идрок фӣ асрору-л-улуму-л-афлок" ва "Оёту-л-офоқ мин хаввосу-л-авқот".