ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Забони бошқирдӣ

Забони бошқирдӣ аввалин маротиба ба воситаи маҷмӯи қоидаҳои Кумитаи Шуравии Бошқирдистон аз 24 марти соли 1920 муаян шуда буд 7. Дарҳол, ҳамин маҷмӯи қоидаҳо дар Конститутсияи Ҷумҳурии Бошқирдистон сабт шудааст 8. Дар ҷаҳон зиёда аз 1,2 млн нафар одам бо забони бошқирдӣ суханронӣ мекунанд. Аз рӯи додаҳои барӯйхатгирии аҳолӣ, дар Русия забони бошқирдиро 1 152 404 одам медонад, аз онҳо 484 бошқир, 131 950 тотор, 20 258 русҳо, 6 276 чувашҳо, 3 211 марийҳо, 1 953 қазоқҳо, 1 630 удмуртҳо, 1 279 ӯзбакҳо ва 8 363 нафар дигар миллат 9. Хат Қабилаҳои бошқирҳо, дар қадимулайём хати бостонии туркиро истифода мебурданд. Пас аз қабул кардани дини ислом, ки асри оғоз ёфт ва дар давоми чандин садсолаҳо, бошқирҳо хати арабиро пеш гирифтанд. Дар асоси ин хат, хати забони адабӣ - туркӣ, ва варианти маҳаллии забони тотории бостонӣ таъсис ёфт, ки бо ин забон аз асри то аввали асри, адибон, осорҳои адабӣ эҷод мекарданд 10 11 12. Аз байни асри сар карда, таъсиси хати миллии бошқирдӣ оғоз мегирад, ки фаъолияти ӯ ба солҳои рост меояд. Дар соли 1923 дар асоси хати арабӣ, алифбо тасдиқ мешавад. Соли 1929 алифбои бошқирдӣ ҳуруфи лотиниро (яналиф) қабул мекунад. Соли 1940, алифбо дар асоси ҳуруфи кирилликӣ ба роҳ монда шуд. Алифбои муосири забони бошқирдӣ аз 42 ҳарф иборат аст. Ба ғайр аз 33 ҳарф, ки бо забони русӣ умумӣ аст, боз 9 ҳарф барои ишораи садоҳои хоси забони бошқирдӣ, қабул шудааст. Алифбои бошқирдӣ Алифбо дар асоси ҳуруфи кирилликӣ бо 9 рамзи иловагӣ ва садоҳои мувофиқи хос таъсис ёфтааст. Шеваҳои забони бошқирдӣ Шеваи шарқӣ (кӯҳистонӣ, куваканӣ) гуфтор: айӣ, аргаяшӣ, салютӣ, миассӣ, кизилӣ Шеваи шарқии забони бошқирдӣ, дар ноҳияҳои шимолу-шарқӣ ва қисман дар ҷанубу-шарқии Ҷумҳурии Бошқирдистон, дар баъзе ноҳияҳои вилояти Челябинск ва вилояти Курган паҳн шудааст. Бо матонати хоси лексикӣ ва фонетикӣ фарқ мекунад; гуфторҳои алоҳида (аргаяшӣ, салютӣ) муддати тӯлонӣ, аз дигар шеваҳо ва гуфторҳои забон, ҷудо инкишоф ёфта истодааст. Шеваи шарқӣ, сифати ҳолати бостонии забонро нишон медиҳад, мисол, рудиментҳо (доир ба урфу одат) ротасизми туркии бостонӣ (нодуруст талаффуз кардани ҳарфи "р"), артефактҳои феълҳои тасриф: аргаяш. бараты 13 "ӯ рафта истодааст", адабии миёна. бара; васеъ истифода бурдани континуатив бо калимаҳои ёрирасон барыу, тороу, ултырыу, ятыу: миасс. китеп утырам "ман рафта истодаам" (континуативи замони ҳозир.), йоҡтап ята "ӯ хуфта истодааст"; императив (сиғаи амр, феъли фармоиш) шумораи ҷамъ ба -ң: салют. барың "равед" ва ҳоказо. Шеваи шимолу-ғарбӣ (ғарбӣ) гуфторҳо: Гуфтори гайнӣ, белӣ-поён, қароиделӣ, танипӣ, уралӣ-миёнагӣ Шеваи шимолу-ғарбӣ, дар ноҳияҳои шимолу-ғарби Ҷумҳурии Бошқирдистон, ноҳияҳои алоҳидаи Тоторстон, Перм ва Удмуртия паҳн шудааст 14 15.
Забони бусниёӣ

Забони бусниёӣ (ба бусниёӣ:) — яке аз забонҳои славянии ҷануби аз хонаводаи забонҳои ҳиндуаврупоӣ ва гунаи меъёри сербикрувотӣ аст, ки буснёиҳо бад-он гуфтугӯ мекунанд. Бусниёӣ дар канори крувотӣ ва сербӣ яке аз се гунаи расмии ин забон дар Босния ва Ҳерсеговина аст.
Забони виетнамӣ

Забони виетнам -Виетнам. Забони давлатии Виетнам Забони ветнамӣ.
Забони ванҷии қадим

Забони ванҷии қадим, ки то авоили қарни 19 мелодӣ дар ноҳияи Ванҷи Бадахшони Тоҷикистон ривоҷ дошт ва калимоте аз он тавассути шарқшиносии рус И.И. Зарубин то ба имрӯз расидааст. Муҳаққиқони эронишинос ин забонро низ мансуб ба гурӯҳи шуғнонӣ-рӯшонӣ донистаанд. Зарубин 1924, с. 79-81; Розенфельд 1956, с. 173-280. 1 Забони ванҷии куҳан забони эронии гурӯҳи ҷануби шарқие буд, ки тахминан 150 сол пеш дар водии Ванҷи Бадахшони Тоҷикистон ривоҷ доштааст. Чунончӣ қаблан зикр намудем, эроншиноси маъруф И.И.Зарубин соли 1924 дар як мақолаи худ беш аз сӣ калимаи аз ин забон гирдовардаи худро дарҷ намуда, зикр кардааст, ки дар водии Ванҷ, ки имрӯз яке аз лаҳҷаҳои кӯҳистонии тоҷикӣ ривоҷ дорад, мардум изҳор доштаанд, ки ниёконашон ба забони дигаре такаллум мекардаанд. Ӯ ҳамчунин таъкид доштааст, ки дар соли 1915 дар ин ҷо ҳанӯз пирамардоне мезистанд, ки забони волидонашонро фаромӯш накарда буданд ва чанд калимаеро аз ин забон, ки дар хотир доштанд, ба ӯ гуфтаанд. Ҳамин теъдоди маҳдуди калимот имкон медиҳад то ин забонро ба гурӯҳи забонҳои помирӣ мансуб донем. Мавҷудияти забони ванҷии куҳанро муҳаққиқоне чун М.С. Андреев ва Ҳ. Шёлд, ки дар оғози солҳои 30-юми асри гузашта аз ин макон дидан кардаанд, низ таъйид намудаанд. А.Е. Снесарев, ки худ забоншиноси касбӣ набуд, зикр кардааст, ки "дар водии Язгулом ва дар қисмати болооби Ванҷ мардум ба яке аз лаҳҷаҳои забони шуғнонӣ такаллум мекунанд". Бо иттико ба маводи луғавии бозмондаи забони ванҷии куҳан ва ҳамчунин бо таваҷҷуҳ ба мавқеи ҷуғрофии водии Ванҷ метавон ҳадс зад, ки он забоне наздик ба забони язгуломӣ будааст ва зоҳиран тавофути сохтории он аз забонҳои гурӯҳи шуғнӣ-рӯшонӣ аз ҳадди тафовутҳои сохтории забони язгуломӣ аз забонҳои машмули ин гурӯҳ бештар набудааст 2. Адабиёт.
Забони вйетнамӣ

Забони вйетнам - забони давлатии Вйетнам.
Забони вахонӣ

Забони вахонӣ — аз забонҳои эронии ҷануби шарқиест, ки аз рӯи хусусиятҳои фонетикӣ ва луғавию грамматикии худ дар байни соири забонҳои помирӣ мавқеи хоссаро ишғол мекунад. Дар ҳудуди ноҳияи Ишкошими Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшони Тоҷикистон, дар қисмати чапи водии Вахони Афғонистон, дар манотиқи Чатрор ва Хунзои Покистон ва ҳамчунин дар вилояти Синтсизяни Чин ривоҷ дорад Пахалина 1975; Грюнберг, Стеблин-Каменский 1978; Стеблин-Каменский 1999. Ин забон ҳам дар води Вахон ва ҳам дар манотиқи дигар гӯишҳои сершумор дорад. 6 Дар ҳудуди ноҳияи Ишкошими Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшони Тоҷикистон, дар қисмати чапи водии Вахони Афғонистон, дар манотиқи Чатрор ва Хунзои Покистон ва, ҳамчунин, дар Сариқули Чин ривоҷ дорад Пахалина 1975; Грюнберг, Стеблин-Каменский 1978; Стеблин-Каменский 1999. Ин забон ҳам дар водии Вахон ва ҳам дар манотиқи дигар гӯишҳои сершумор дорад. Густараи истеъмоли ин забон нисбат ба тамоми забонҳои эронии шарқӣ васеътар аст ва он дар байни забонҳои эронӣ ягона забоне мебошад, ки дар тамоми ҳавзаҳои этнолингвистии Ҳиндукуши Шарқӣ мавриди корбурд қарор дорад. Аз ин рӯ, шаклҳои диалектологии гуфтори вахонӣ низ зиёд аст ва танҳо дар қаламрави Бадахшони Тоҷикистон се лаҳҷаи ин забон – шарқӣ (болоӣ), марказӣ (миёна) ва ғарбӣ (поёнӣ) корбурд дорад. Муҳаққиқон тамоми анвои диалектологии корбурди забони вахониро дар тафовут аз дигар забонҳои помирӣ лаҳҷа гуфтаанд, зеро дар фарқият аз, масалан, намояндагони забонҳои гурӯҳи шуғнӣ-рӯшонӣ, ки ҳар кадоме номи забони худро ба маҳалли корбурдии он мансуб медонанд ва номи умумие барои он забонҳо вуҷуд надорад, вахонизабонони тамоми ҳавзаҳои минтақаи Ҳиндукуши Шарқӣ забонашонро вахонӣ (вахӣ) меноманд ва номи локалӣ (маҳаллӣ)-и дигаре барои лаҳҷаҳои он вуҷуд надорад. Водии Вахонро, ки дар он вахониён зиндагӣ мекунанд, дарёи Панҷ ду қисмат кардааст, ки соҳили рости он дар қаламрави Тоҷикистон ва соҳили чапи он дар ҳудуди Афғонистон ҷойгир аст. Аз он мавқеияте, ки водии Вахон дар Эрони бостон ва дар масири Роҳи Абрешим ишғол мекард (аз ин водӣ як шохаи муҳимми ин шоҳроҳ мегузашт, ки дар таърих бо номи "Роҳи бузурги буддоӣ" маъруф аст), дар бораи ин сарзамин ва сокинони он дар сарчашмаҳои таърихии юнонӣ, арабӣ ва форсӣ-тоҷикӣ маълумоти фаровоне овардашудааст. Афсона, ривоёту нақлҳо, чистону зарбулмасалҳо, таронаҳо, суруди алла ва "Булбулик" аз маъруфтарин жанрҳои фолклорие мебошанд, ки ба забони вахонӣ эҷод шудаанд. Дар шарқшиносии аврупоӣ дар бораи ин забон бори аввал А. Бёрнс иттилоъ дода буд 7. Адабиёт.
Забони водии Хуф

Забон ва гӯиши мардуми водии Хуф и ноҳияи Рӯшони Тоҷикистон. Бархе аз помиршиносон онро забони хуфӣ, бархе дигар гӯиши хуфии забони рӯшонӣ муаррифи кардаанд. Бояд зикр намуд, ки хуфиён дар муҳити гӯишварони рӯшонӣ ба рӯшониён тақлид мекунанд ва дар байни шуғнониён мекӯшанд ба забони шуғнонӣ такаллум кунанд. 1 Адабиёт.
Забони гагаузӣ

Гагаузӣ як забони туркиест, ки танҳо дар Гагаузия гуфтугӯ мекунанд.
Забони гурҷӣ

Забони гурҷӣ — забони оилаи забонҳои картвелӣ, забони расмии Гурҷистон, забони миллӣ ва адабии гурҷиҳо. Яке аз забонҳо бо адабиёти қадима. Забони гурҷӣ хати гурҷиро истифода мекунад. Миқдори гӯяндагон (барои соли 1993) — тақрибан 4 млн нафар танҳо дар худи Гурҷистон ва чандин ҳазори дигар дар дигар давлатҳо — асосан, дар Русия, ИМА ва Туркия.
Забони даниягӣ

Забони даниягӣ Дания. Таснифот Тақсимоти ҷуғрофӣ Шеваҳо Фонология Садонокҳо Ҳамсадоҳо Грамматика Морфология Синтаксис Луғат Системаи навиштан Таърих МисолҳоСарчашмаҳо.
Забони расмӣ

Забони расмӣ — забоне, ки ба таври қонунӣ дар кишвар ё минтақае аз кишвар, ки аз тавоноии вазъи қонунҳои хосси он минтақа бархурдор аст, интихоб шудааст. Забони расмӣ бештар бо забони давлатӣ ҳаммаъно мебошад, вале метавонад баробари забони давлатӣ амал кунад. Забони давлатӣ — забонест, ки бо он коргузории давлат иҷро мегардад ва ҳамаи санадҳо бояд бо ин забон навишта ё тарҷума шаванд. Масалан, дар Тоҷикистон забони давлатӣ забони тоҷикӣ мебошад. Масалан, дар моддаи 4 Қонуни ИҶШС "Дар бораи забони халқҳои ИҶШС" аз 24 апрели соли 1990 гуфта шудааст, ки "бо назардошти шароити таърихии бавуҷудомада ва бо мақсади таъмини вазифаҳои умумииттифоқӣ забони русӣ дар марзи ИҶШС забони расмии ИҶШС дониста мешавад ва ҳамчун воситаи муоширати байни миллатҳо истифода бурда мешавад". Дар асл забони русӣ вазифаи забони давлатии ИҶШС-ро иҷро мекард. Забони расмӣ забонест, ки баробари забони давлатӣ дар марзи давлат татбиқ шуда метавонад. Масалан, мувофиқи моддаи 7 Конститутсияи Қазоқистон соли 1995 забони давлатӣ дар ҷумҳурӣ забони қазоқӣ мебошад. Дар ташкилотҳои давлатӣ ва мақомоти худидораи маҳаллӣ баробари забони қазоқӣ расман забони русӣ низ истифода бурда мешавад...
Забони зозокӣ

Зозокӣ (ва Зозокӣ:,) дар Туркия яке аз забони Эрони аст. Чанд ҷумлаи намӯна.
Забони деҳворӣ

Забони деҳворӣ навъе аз забони форсӣ аст, ки 19 000 нафар аз мардуми Деҳворӣ гуфтугӯ мекунанд. қабила дар Балуҷистон, Покистон дар соли 2018. Қариб ҳамаи форсизабонони Деҳвор дар Мастунг, Хуздар, Нушк, Харон, ноҳияи Сарлат, Далбандин ва Калат. Истинод.
Забони дунганӣ

Забони дунганӣ - "манзилҳои низомии сарзаминҳои сарҳадӣ" бармегардад, ки дар Шинҷон (Шинҷони муосир) дар давраи рушди он аз ҷониби Чин дар давраи сулолаи Син паҳн шудааст. Номҳои худи дунганҳои СССР ИДМ, ки то имрӯз истифода мешаванд, ҳуиҳуй, ҳуимин мардуми Ҳуэй, ло ҳуиҳуй ҳуэйҳои мӯҳтарам ҳуй - мусулмонон дар "Ло-ҳуй" - "мусулмонони куҳан (муҳтарам)" - бар хилофи мусулмонони "нав" (барои хитоиҳо) - туркҳои Туркистон ё җун-янг жин ("мардуми дашти марказӣ"). Онҳо забони худро мутаносибан забони мардуми ҳуӣ (ҳуизӯ йюян) ё забони дашти марказӣ (ҷ ун-янг ҳуа) меноманд. Тақсим ва фаровонӣ Асосан дар Қирғизистон, Қазоқистон ва Узбакистон паҳн шудааст. Шумораи умумии нотиқон қариб 100 ҳазор нафарро ташкил медиҳад (тақрибан миёнаҳои солҳои 2000-ум), аз ҷумла Лаҳҷаҳо Бо омадан ба Осиёи Марказӣ онҳо бо ду лаҳҷа гэнсуӣ ва шэнсӣ сухан мегуфтанд. Минбаъд дар СССР лаҳҷаи гэнсуӣ барои сохтани забони адабии дунгонӣ интихоб шуд. Хат Дар СССР се варианти хатти алифбои забони дкардаӣ пешниход карда шуд. Бо истифода аз вариантҳои лотинӣ ва махсусан кириллӣ дар навиштаҷоти забони дунғонӣ адабиёти густурда, аз ҷумла бадеӣ, илмӣ, истинодӣ ва таълимӣ ба табъ расидаанд. Солҳои охир баъзе ходимони ҷамъиятии дунганҳо ба тарафдории ба алифбои лотинӣ гузарондани забони дунгонӣ баромад карданд.
Забони ибрӣ

Забони ибрӣ — яке аз забонҳои семитии шимоли ғарбӣ аст. Нигаред.
Забони илокано

Забони илокано — як забони филиппинист, ки ба ин забон сокинони ҷазираи калонтарини Филиппин — Лузон ҳарф мезананд.
Забони заргарӣ

Забони заргарӣ 1 як забони фаросохта аст, ки дар байни табақаҳои бозор роиҷ будааст. Асоси сохтани он ҳамон забонест, ки мардуми як деҳа ё як шаҳр бо он суҳбат мекунанд, вале вожаҳоро тавре дасткорӣ мекунанд, ки ғайр аз худи он гурӯҳ дигарон онро намефаҳманд. Ин навъ забонҳо дар миёни аснофу пешаварон ва гоҳе ақаллиятҳо, аз қабили яҳудиён ё гурӯҳҳои кӯчаке ба монанди кӯлиҳо (ҷӯгиҳо) ривоҷ дорад. Қидмати забонҳои сохтагӣ дар Эронзамин ҳаддиақал ба нахустин санади мавҷуд, ки дар соли 372-и қамарӣ навишта шудааст, бармегардад. Дар Вожанома Деҳхода ин забонҳо ба унвони лутер 2 ё лутро низ ном бурда шудаааст. Забони мурғӣ, забони сидӣ, забони ломӣ, забони гулисурхии пасрашӣ, забони гунҷишкӣ 3 ва монанди он он низ аз ҳамин хонаводаанд. Бояд байни ин забон бо забони заргарии румону, ки дар бархе аз рустоҳои Эрон, масалан Обеки Қазвин, истифода мешавад, тафовут гузошт, зеро онҳо комилан аз ҳам фарқ мекунанд. Дар ин забон пас аз ҳар як аз ҳуруфи вожагон ҳарфи з илова мешавад; чунонки ҷумлаи "Ман меоям"-ро чунин мегӯянд: "Мазаназа мезиозоязамаза". Ин забон дар Дуруз, Аҳсо ва Димишқ низ маъмул аст ва з ақзақа ва ли сон-ул-асофир номида мешавад. 4 Забонест ғайримаъмул, ки ду кас бо ҳам қарор диҳанд ва чун бо якдигар сухан гӯянд, дигарон нафаҳманд. Дар ин забон одат бар он аст, ки ҳарфе махсусро дар ҳама вожагон табдил ба ҳарфи дигар (махсусан "з") кунанд. Пешина Доктор Ҳойнриш Бругеш дар сафарномаи ҷомеъ ва интиқодии худ, ки дар солҳои 1859-1860-и мелодӣ дар бораи авзоъи иҷтимоӣ-сиёсии Эрон дар замони Носириддиншоҳи Қоҷор таълиф намудааст, тафовути ин забон бо забони заргарии румонуро мутаваҷҷеҳ нашуда ва роҷеъ ба забони заргарӣ чунин тавзеҳ медиҳад: Дастури забон Забони заргарӣ дар ҳақиқат як забон нест, балки татбиқи рамзгузорӣ рӯи овоҳои вожаҳост. Бо ин тафсир бисёре аз забонҳоро метавон ба сурати заргарӣ баён кард, агарчи ин қоида то кунун танҳо рӯи забони форсӣ татбиқ шудааст. Барои баёни як вожа дар забони заргарӣ вожа ба ҳиҷоҳои ташкилдиҳандаи он тақсим мешавад. Ҳар ҳиҷои забони форсӣ бо сомит(ҳарфи бесадо) ва як мусаввит (ҳарфи садодор) шурӯъ мешавад. Дар забони заргарӣ ҳар ҳиҷо ду бор адо мешавад, бо ин тафовут, ки дар ҳиҷои дувум ҳарфи з ба ҷои садодори аввал меояд ва боқияи ҳиҷо ба ҳамон сурат талаффуз мешавад. Ба мисолҳои зер таваҷҷуҳ кунед: Пул П+у+л ҳамсадо + садонок + ҳамсадо пузул Бобо бо + бо бозо + бозо бозобозо Ту Тузу. Ман Мазан (дар ин мисол ҳарфи н бахше аз ҳиҷои аввал буда, з-ро намегирад. Ҳамин тавр талаффуз мешавад) Ӯ Ӯзу Дуб (ба монанди Дубби Акбар) Дузуб Хар Хазаризӣ Шумо шу + мо шузу мозо Чиро чи +ро чизи розо Танӣ та + нӣ таза низӣ Киро (ба маънои чи касеро) ки + ро кизи розо Биё би + ё бизи ёзо Читурӣ чи+ту+рӣ чизи тузу ризӣ Мисол ми + сол мизи созол + + Китоб ки + тоб кизи тозоб (дар ин мисол ҳарфи б ҷузъи ҳиҷои дуюм буда, з-ро намегирад. Ҳамин тавр талаффуз мешавад) Википедиё ви+ки+пе+ди+а визи кизи пизи дизи ёзо бозор бо + зор бозо розор Понавис.
Забони индонезиёӣ

Забони индонезиёӣ — забони расмии кишвари Индонезия аст. Ин забон гӯиши меъёрӣ аз забони молойӣ аст, ки дар соли 1945 ва пас аз истиқлоли Индонезия расман мушаххас ва таъриф шуд. Ин забон ҳамчунон бисёр наздик ба забони молойӣ аст ва метавон гуфт, ки гӯишварони ин ду забон метавонанд ба роҳатӣ бо ҳам суҳбат кунанд.
Забони ирландӣ

Забони ирландӣ - Ирландия. Таснифот Тақсимоти ҷуғрофӣ Шеваҳо Фонология Садонокҳо Ҳамсадоҳо Грамматика Морфология Синтаксис Луғат Системаи навиштан Таърих МисолҳоСарчашмаҳо.
Забони исландӣ

Забони исландӣ — забони расмии кишвари Исландия. Таснифот Тақсимоти ҷуғрофӣ Шеваҳо Фонология Садонокҳо Ҳамсадоҳо Грамматика Морфология Синтаксис Луғат Системаи навиштан Таърих МисолҳоСарчашмаҳо.
Забони испониёӣ

Забони испониёӣ — яке аз забонҳои романӣ аст. Бо ин забон дар Испания, Мексика ва дигар кишварҳои қитъаи Амрико гуфтугу мекунанд. Таснифот Фонология Садонокҳо Ҳамсадоҳо Грамматика Морфология Синтаксис Луғат Системаи навиштан Таърих МисолҳоСарчашмаҳо.
Забони ишкошимӣ

Забони ишкошимӣ (забони ринӣ; ба ишкошимӣ —) — забони эронии шарқӣ (забонҳои бадахшонӣ) буда, дар деҳаҳои Ран (Рн) ва Сумҷини ноҳияи Ишкошими Тоҷикистон ва низ ба унвони забони сангличӣ (Санглич) ва зебокӣ (Зебок) дар Бадахшони Афғонистон мустаъмал аст. Дар байни гӯишҳои ишқошимӣ сагличӣ ва зебокӣ тафовутҳои фонетикӣ ва луғавӣ ба назар мерасад (ниг. Пахалина 1959, с. 474-536). Баъзе муҳаққиқон сангличиро ба унвони забони алоҳида низ баррасӣ кардаанд Юсуфбеков 1999. Теъдоди гӯишварони забони ишқошимӣ дар Тоҷикистон ҳудуди ҳазор нафар аст. 4 Забони ишкошимӣ номидаанд. Гурӯҳи забонҳои ишкошимӣ навъҳои гуфтории ишкошимӣ (ранӣ), зебокӣ ва сангличиро муттаҳид кардааст, ки ба ҳам аз лиҳози сохтори савтӣ, луғавӣ ва грамматикӣ ба ҳам хеле наздиканд ва тафовути диалектологии онҳо аз доираи лаҳҷа берун нарафтааст. Осори фолклорӣ, ки ба забони ишкошимӣ эҷод шудааст, то ҳадде гирдоварӣ ва чоп шудааст. Аз ашъори шоирони ишкошимии даврони пешин ҳанӯз ҳеҷ намунае дастрас нагардидааст, аммо намунаҳои ашъори шоирони даврони шӯравӣ мисли Нафасбек Раҳмонов ва Одина Назарзода, ки ҳам ба забони модарии худ ва ҳам ба тоҷикӣ шеър гуфтаанд, чоп шудаанд 5. Адабиёт.
Забони йидға

Забони йидға, мунҷивар, лутқуҳивар — забони қавми камшуморе (йидғаҳо). Ба забони мунҷонӣ (яке аз забонҳои бадахшонӣ) наздик аст (тақр. 50-60% монандӣ). Бо он 6125 нафар дар вилояти Хайбер-Пухтунхво и Покистон сухан мегӯянд (соли 2000).
Забони ишоратӣ

Забони ишора (баъзан забони ношунавоён) — забоне ки, ношунавоен бо он гуфтугӯ менамоянд. Барои ифодаи фикру андеша дар вақти гуфтугу ишорату аломат бо дастон истифода бурда мешавад. Дар баъзе аз кишварҳо (дар ИМА ва Канада) забони ишорати (забони ишоратии амрикоӣ,) ба унвони забони расмӣ қабул шудааст. Пайвандҳо Нигаред.
Забони итолиёӣ

Забони итолиёӣ. Ҳамчун дуюм забони расми дар як чанд ҳавзаҳои давлатҳои Хорватия ва Словения қабул шудааст. Таърих Забони итолиёӣ дар асоси лаҳҷаҳои романии Итолиё таркиб ёфт ва авали худро аз забони халқии лотинӣ гирифт. Забони адабии итолиёӣ дар асоси шеваи Тоскана таркиб ёфт, яъне дар ҳамон ноҳияе, ки қабилаҳои этрускҳо зиндагӣ мекарданд. Ақидае вуҷуд дошт, ки хусусиятҳои шеваи тосканӣ бо шеваи этрускӣ пайваст ҳастанд ва аз ҷиҳати забон дар мӯҳити як гурӯҳанд. 8, аммо дарҳол ин ақида дар шумораи куҳан ба ҳисоб меравад. 9. Таърихи забони итолиёӣ ба се давра тақсим мекунанд, ки якум давра аз асри сар карда то асри дарбар мегирад, он вақте ки стандарти флорентсиягӣ нисбати боқимонда стандартҳо бартарӣ дошт. Дар марҳалаи ибтидои бунёди шеваҳо, асосан дар марказ ва ҷануби кишвар равнақ меёбад ва одатан ин ҳуҷатҳои ҳуқуқӣ ва ашъори рӯҳонӣ буд. Маркази барҷастаи илм, дайр Монтекассино мешавад. Дертар, охири асри, марказҳои алоҳидаи адабиёт ва расмҳои шевагӣ инкишоф меёбанд: Ситсилия, Болония, Умбрия ва дигарон. Ин чунин дар қатори забони "халқӣ" Итолиё забони лотинӣ, забони куҳани фаронсавӣ ва забони куҳани провансалӣ истифода мебурданд. Дар охири асри мактаби "намуди нави ширинсуханӣ" Данте мулоҳизаро тадқиқ кардани буд, дар бораи он, ки бо забони халқӣ метавон дар боби ҳаргуна мавзӯъ асар эҷод кардан, аз бадеӣ то рӯҳонӣ. Ин гуна забони халқии "ташаккулёфта" ӯ номбар мекард, лекин Данте намегуфт, ки як шева ҳамаи хусусиятҳои лавозимиро дорад ва ин гуна ҳисоб намекард. Асри пас ах коркарди шеваи тосканӣ, ки рӯ ба сифати намунаи Данте, Петрарка ва Боккаччо овард, забони адабии умумиитолиёӣ гашт 10. Давраи асрҳои — байниитолиёӣ номгузор мешавад. Дар ин вақт суханҳое пайдо мешаванд, ки забони халқӣ ва дархусус тосканӣ аз забони лотинӣ бартарӣ дорад ва беҳ аст (Алберти Леон Баттиста, Политсиано Анҷело), сарфу нахви (грамматика) — якум пайдо мешавад. ("Дастури забони халқии флорентсӣ", 1495). Нависандагони дигар ноҳияҳо, мисол аз Неапол Якопо Саннадзаро, ҳаракат мекарданд ки забони асарҳои худро ба шеваи тосканӣ наздик кунанд. Алифбо Ҷадвал Адабиёт.
Забони сомии тер

Забони йокангӣ-саамӣ, ё забони терӣ-саамӣ – яке аз шарқитарин забонҳои саамӣ мебошад. Дар қисмати шимолу шарқии нимҷазираи Кола паҳн шудааст. Шумораи этникии саамаҳои тер тақрибан сад нафарро ташкил медиҳад; шумораи гӯяндагони забон бошад, хеле камтар аст – дар соли 2004 чунин одамон танҳо даҳ нафар буданд, дар соли 2010 – танҳо ду нафар. Таърих Аввалин маълумот дар бораи забонҳои саамӣ ба забонҳои терӣ-саамӣ алоқаманд аст. Ин луғати кӯтоҳи терӣ-саамӣ мебошад, ки онро соли 1557 аз ҷониби сайёҳи англис Стивен Барроу навишта шудааст ва Ричард Гаклуйт дар китоби машҳури худ нашр кардааст 5. Дар охири асри 19, дар қисми шарқии нимҷазираи Кола, шаш деҳаи терӣ-саамӣ мавҷуд буданд, ки тақрибан 450 нафар аҳолӣ доштанд. Дар ҳоли ҳозир, дар ин минтақа танҳо 100 саами этникӣ боқӣ мондааст, ки аз он чанд нафар калонсолон бо забони модарии худ ҳарф мезананд ва боқимонда бошанд ба забони русӣ гузаштаанд. Ин вазъ қисман аз тағир ёфтани тарзи ҳаёти анъанавии саамиён, алалхусус коллективонидан ва кӯчонидани калонтарин деҳаи саамӣ, Иоканга ба маҳалли аҳолинишини Гремиха вобаста аст. Забони терӣ-самӣ скрипти стандартикунонидашуда надорад ва дар он таълим дода намешавад. Забон хуб омӯхта нашудааст – тавсифи пурраи грамматика вуҷуд надорад, гарчанде ки сабтҳои аудиоӣ ва матнҳо мавҷуданд.
Забони котолонӣ

Забони котолонӣ, забони котолунёӣ, котолунӣ ё котолон (кот.) — забоне румитабор ва забон расмии кишвари Андорра ва яке аз забонҳои расмии иёлат Котолуниё дар шимоли кишвари Испания аст. Ба ин забон дар кишварҳои Фаронса ва Итолиё низ суҳбат мешавад. Ҳудудан миллион нафар ба ин забон сухан мегӯяанд.
Забони кореягӣ

Забони куриёӣ — забони Ҷумҳурии Корея ва ҶХДК.
Забони уелсӣ

Забони уэлсӣ (ва) — яке аз забони гурӯҳи забонҳои Ҳинду-Аврупоӣ аст. Таснифот Тақсимоти ҷуғрофӣ Шеваҳо Фонология Садонокҳо Ҳамсадоҳо Грамматика Морфология Синтаксис Луғат Системаи навиштан Таърих МисолҳоСарчашмаҳо.
Забони киммерӣ

Забони киммерӣ — забоне аз гурӯҳи забонҳои эронии 1 2 3 4 кимериёни бостон аст, ки дар ҳудуд қарни ҳаштуми пеш аз мелод мезистаанд.
Забони лаҳистонӣ

Забони лаҳӣ — яке аз забонҳои исловӣ ва забони расмии ки Лаҳистон аст.
Забони курдӣ

Забони курдӣ — яке аз забонҳои эронӣ, забонҳои ҳиндуаврупоӣ аст. Он худ континууми лаҳҷаҳоро ифода мекунад 10: Он дар Ироқ, дар Курдистони ҷанубӣ ва дар Роҷава (автономия дар Сурия) мақоми давлатӣ дорад. Он асосан дар минтақаи Курдистон и Шарқи Наздик паҳн шудааст ва дар байни чаҳор кишвар — Туркия, Эрон, Ироқ ва Сурия тақсим шудааст. Он дар ду шакли адабӣ – курманҷӣ ва суронӣ мавҷуд аст 11. Якум бар пояи лаҳҷаи ҷанубу шарқии курди шимолӣ, дуввумӣ бар гӯиши Сулаймония аст.
Забони лотинӣ

Забони лотинӣ забони бостонӣ Рим аст. Ин забон ҳамчун забони илми истифода мешавад.
Забони лодинӣ

Лодин (инчунин романшӣ тиролӣ, доломитӣ, трентинӣ; номи худаш) — яке аз забонҳои зергурӯҳи румӣ аз гурӯҳи романии оилаи забонҳои ҳиндуаврупоӣ аст, ки бо мардуми Ладин ҳарф мезанад. Википедия Дар феҳристи Википедияҳо бо забони ладинӣ вуҷуд дорад. То соати 12 28 апрели соли 2025 ин бахш 180 784 мақоларо, дар бар мегирад, ки аз рӯи ин параметр дар байни ҳамаи бахшҳои забонӣ ҷои 58-умро ишғол мекунад. Дар бахш 9 680 нафар, корбар сабтином кардаанд се нафари онҳо унвони мудирро доранд корбарони фаъол вироиш дар 30 рӯзи охир анҷом доданд; шумораи умумии таҳрирҳо дар давоми мавҷудияти бахш 242 017 ададро ташкил медиҳад.
Забони лурӣ

Забони лурӣ яке аз Забонҳои эронӣ буда зиёда аз 5 миллион тан ва дар Эрон (бисёр) ва Ироқ (кам) зиндагӣ мекунанд ва дорад.Забони лори тақрибан 6 милиян соханвар дорад.
Забони модарӣ

Забони модарӣ — мафҳуме, ки дар Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон истифода бурда шудааст. Мувофиқи қ.З моддаи 2 ҳамаи миллатҳо ва халқиятҳое, ки дар ҳудуди ҷумҳурӣ зиндагӣ мекунанд, ҳақ доранд аз забони модариашон истифода кунанд. Қонуни забони Ҷумҳурии Тоҷикистон муқаррар кардааст, ки забони давлатӣ эълон шудани забони тоҷикӣ ҳуқуқҳои конститутсионии шаҳрвандонеро, ки забони модариашон дигар аст, маҳдуд намекунад. Ҷумҳурии Тоҷикистон баробарҳуқуқии забонҳоро эътироф менамояд, барои ҳамаи забонҳое, ки дар ҷумҳурӣ мавриди истифода қарор доранд, кафолати ҳуқуқӣ ва муносибати боэҳтиромонаро таъмин менамояд, баробарии ҳамаи шаҳрвандонро дар назди қонун, сарфи назар аз забони модарии онҳо ҳимоя мекунад.. низ.
Забони малайӣ

Забони малайӣ (номи қавмӣ:) — забони этникӣ аст, ки аз ҷониби гурӯҳи этникии малай зодаи минтақаи шарқии ҷазираи Суматра ва минтақаҳои ҳамсояи он ба монанди ҷазираҳои Риау, ки инчунин ҷазираи Сингапур мебошанд. Ин забони расмии Сингапур ва Малайзия мебошад. Он инчунин ҳамчун забони ақаллиятҳо дар музофотҳои Риау ва ҷазираҳои Риауи Индонезия эътироф шудааст.
Забони фаросохта

Забони фаросохта, забони маснӯъӣ — дар муқобили забони табиӣ қарор дорад ва забоне аст, ки амдан ва огоҳона тавассути фард ё гурӯҳе аз афрод ба гунае тарроҳӣ шудааст, ки фоқиди беқоидагиҳо, печидагиҳо ва истисноҳои мавҷуд дар забонҳои табиӣ бошад ва ёдгириву мусаллат шудан ба он нисбатан осон ва дар муддати замони кӯтоҳе муяссар бошад.
Забони мақдунӣ

Забони мақдунӣ — забони шарқи ҷанубии славянӣ аст. Ин забони расмӣ Ҷумҳурии Мақдуния аст. Инҷоро ҳам нигаред.
Забони маҷорӣ

Забони маҷорӣ — забони мардуми маҷор. Алифбо.