ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Деван Наир

Деван Наир Ченгара Витил — арбоби давлатӣ, сиёсӣ ва иттифоқи касабаи сингапурӣ, президенти Сингапур. Котиби генералии Ҳизби амали демократии Малайзия, котиби генералии Ҳизби "Амали мардумӣ". Зиндагинома Писари амалдори саноати резинӣ. Соли 1933 оила ба Сингапур кӯчид ва дар он ҷо дар мактаби Виктория таҳсил кард. Соли 1940 дар бораи таҳсил шаҳодатномаи Кембриҷро гирифт. Нафрати ӯ нисбат ба ҳукмронии мустамликавӣ аллакай дар солҳое маълум шуда буд, ки ӯ матни суруди Ҳукмрон шав дар баҳрҳо, эй Бритониё! -ро бар зидди Англия иваз мекунад, он ҳангоме, ки хори мактаб дар назди меҳмони фахрии мустамликавӣ иҷро карда буд. Пас аз анҷоми Ҷанги Дуюми Ҷаҳонӣ, ӯ ба тадрис машғул буд ва баъдтар дар Мактаби католикии Сингапур дар Муассисаи Институти Ҷозефи Муқаддас, Сингапур (. ",) ва мактаби мардонаи англикании (") таълим додааст. Соли 1949 ӯ Котиби генералии иттифоқи касабаи омӯзгор они Сингапур интихоб шуд. Дар давоми солҳои 1950-ӯм ҳангоми ҳабс дар зиндон, ӯ навиштаҳои Шри Ауробиндоро мутолиа намуда, пайрав ва шогирди якумраи ӯ боқӣ монда буд. Аъзои Лигаи коммунистии зидди Бритониё. Соли 1954 ба сафи ҳизби "Амали мардумӣ" дохил шуд. Вай барои фаъолияти зидди мустамликадорӣ аз ҷониби ҳукуматдорони бритониёӣ таъқиб зери гирифтор шуд. Соли 1954 аз ҷониби бритониёҳо дастгир карда шуд. Дар соли 1956, ӯ боз тибқи Қонуни бехатарии ҷамъиятӣ бо гумони ташвиқи коммунистӣ ва барангехтани бетартибиҳо дар мактабҳои боздошт шуд. Вай соли 1959 баъди ғалабаи қувваҳои тарақипарвар озод карда шуд. Ӯро котиби сиёсӣ дар Вазорати маориф таъин карданд. Дар соли 1960 раиси комиссияи тафтиши системаи пенитенсиарӣ шуда, ба кори Шӯрои мубориза бо маҳви бесаводии калонсолон шуруъ намуд. Вай ягона узви ҳизби "Амали мардумӣ" буд, ки дар интихоботи умумихалқии Малайзия дар соли 1964 пирӯз шуд. Вай яке аз асосгузорони Ҳизби амали демократии Малайзия буд. Дар Малайзия то соли 1965 мезист, то он вақте, ки Сингапур бо сарварии Ли Куан Ю аз федератсия ҷудо шуд. Ба Сингапур баргашта, вай ба Конгресси миллии иттифоқҳои касаба, ки соли 1961 дар ташкили он ширкат дошт, сарварӣ кард. Аз соли 1979 - узви Парлумон и Сингапур. Аз 23 октябри соли 1981 то 27 марти соли 1985 - Президенти Сингапур, ки аз ҷониби Ассамблеяи қонунгузор интихоб шудааст. Вай дар шароити номаълум истеъфо дод. Тибқи баъзе гузоришҳо, бо сабаби табобати майзадагӣ 2. Ба гуфтаи худи сиёсатмадор, ӯ зери фишор замоне истеъфо дод, ки муовини нахуствазир Го Чок Тонг таҳдид кард, ки ӯро аз мақоми президентӣ барканор мекунад. Ӯ ҳамчунин иддао кардааст, ки ба ӯ маводи мухаддир додаанд, то ӯро бемаънӣ нишон диҳанд ва барои бадном кардани ӯ дар бораи ҳаёти шахсии ӯ овозаҳо дар бораи рафторҳои манфӣ паҳн шудааст. Ин амал боиси муборизаи тӯлонии ҳуқуқӣ ва ҳакамӣ миёни ду сиёсатмадор гардида буд. Соли 1988 пас аз истеъфо аз мақоми президенти кишвар ӯ ҳамроҳи ҳамсараш аввал ба Иёлоти Муттаҳида, сипас ба Канада муҳоҷират карданд ва то охири умр дар онҷо зиндагӣ карданд. Дар охири умраш ба бемории дементатсия гирифтор шуд 3. Соли 2014 аз ҷониби сарвазир Ли Сян Лун Институти меҳнат ва шуғл аҳолӣ ба номи Деван Наир кушода шуд.
Девдара

Девдара — деҳа дар ҷамоати деҳоти Ромити ноҳияи Ваҳдат. Аз Девдара то маркази шаҳр 51 км. Аҳолиаш 104 нафар, тоҷикон.
Девдор

Девдор — деҳа дар ҷамоати деҳоти Шӯроободи ноҳияи Шамсиддин Шоҳин. Аз Девдор то маркази ҷамоат 9 км, то маркази ноҳия 9 км. Аҳолиаш 965 нафар, тоҷикон.
Девоногарӣ

Деваногарӣ, неполӣ, маротҳӣ, синдҳӣ, биҳорӣ, бҳилӣ, морворӣ, конканӣ, бҳоҷпурӣ, сантолӣ, кашмирӣ, санскритӣ ва забонҳои дигар аст, ки "ногарӣ" ҳам гуфта мешавад. Деваногарӣ мураккаб аст аз дева – нимаинсон-нимахудо ва ногар ба маънои гӯиш ва гуфтор аст. Ва "ногарӣ" дар санскрит муаннаси шакли "ногара" буда, ба маънои шаҳрӣ аст.
Девзира

Девзира — биринҷи ҷойдорӣ. Калондонаи дарозрӯя, шаффоф, сурху сафед, оббардор аст ва кам равған мехӯрад, оши паловаш хуштаъм мешавад. Дар он витамини В-2 нисбат ба дигар биринҷҳо зиёд аст. Бештар дар ноҳияҳои Исфара, Панҷакент, Истаравшан, Нову Пролетар ва дигар ноҳияҳои вилояти Суғд ва водии Ҳисор кишта мешавад. Нигаред.
Деве Говда

Хараданахалли Доддеговда Деве Говда (канн.; насл. 18 майи 1933) - арбоби давлатӣ ва сиёсатмадори 12-умин сарвазири Ҳиндустон. Зиндагинома Деве Говда фаъолияти сиёсии худро дар ҳизби Конгресси миллии Ҳинд кор кардааст. Ҳукумати Деве Говда 21 апрели соли 1997 пас аз аз даст додани дастгирии Конгресси миллии Ҳиндустон истеъфо дод. Писари ӯ Ҳараданахалли Деве Говда Кумарасвами низ солҳои 2006-2007 дар вазифаи сарвазири Карнатака кор кардааст. Пайвандҳо.
Девид Мауто

Девид Мауто - бозигари дастаи футболи "Равшан" Кӯлоб. Пайвандҳо.
Девис Уко

Девис Фредович Уко — футболбози русӣ, ҳамлагар.
Девитса (ноҳияи Острогожск, Воронеж)

Девитса — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Острогожск, ки дар вилояти Воронеж қарор дорад, дохил мешавад.
Девиче (ноҳияи Навлин)

Девиче — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Навлин, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Девкин (ноҳияи Кумилжен, Волгоград)

Девкин — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Кумилжен, ки дар вилояти Волгоград қарор дорад, дохил мешавад.
Девлохак

Девлохак — деҳа дар ҷамоати деҳоти Комсомолободи ноҳияи Нуробод. Аз Девлохак то маркази ҷамоат 8 км, то маркази ноҳия 25 км. Аҳолиаш 170 нафар, тоҷикон.
Девид Кемерон

Девид Кемерон, Девид Вилям Доналд Кемерон —— сиёсатмадори бритониёӣ, раҳбари Ҳизби муҳофизакор. 75-умин сарвазири Бритониёи Кабир (аз 11 майи соли июли соли 2016).
Девитса (ноҳияи Семилук, Воронеж)

Девитса — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Семилук, ки дар вилояти Воронеж қарор дорад, дохил мешавад.
Девкино (ноҳияи Пучеж, Иванов)

Девкино — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Пучеж, ки дар вилояти Иванов қарор дорад, дохил мешавад.
Девкина Гора (ноҳияи Пучеж, Иванов)

Девкина Гора — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Пучеж, ки дар вилояти Иванов қарор дорад, дохил мешавад.
Девонаи Гулханӣ

Девонаи Гулханӣ (?, Ҳирот — 1345, Бағдод) — мусиқидон, навозанда, хонанда, шоир ва хаттоти форс-тоҷик. Зиндагинома Мусиқӣ ва шеъру хаттотиро дар зодгоҳаш омӯхт. Барои фарогирии ҳунар ба Бағдод рафта, назди Сафиуддин Абӯлмӯъмини Урмавӣ, ба ашъори худ ва муосиронаш асарҳои марғуб офарида-аст. Махсусан, асарҳои "Пешрави Гулханӣ", "Амали Гулханӣ", "Амали Дебоча", ки дар таз-мини мақомҳои "Рост", "Наво", "Бузург" (бар усулҳои "Барафшон", "Сақил", "Шодиёна") дар ҳаёти мусиқӣ шуҳрат доштаанд. Девонаи Гулханӣ ки табъи баланд, дониши назарӣ дар мусиқии форсӣ дошт, асосҳои шеъри форсиро хуб медонист, Урмавӣ дар эҷоди рисолаҳои "Китобу-л-адвор", "Рисолату-ш-Шарафия", таснифоти овозии мусиқиаш аз қӯмакҳои эҷодиаш баҳравар шудааст.
Девонаи Ҳисобӣ

Девонаи Ҳисобӣ — навозанда, хонанда ва шоир и форс-тоҷик. Зиндагинома Зодаи Хива. Дар Қарокӯл, Марв зиндагӣ ва ба камол расида, аз ҷавонӣ дар шеъру мусиқӣ, қиссахонӣ рисолае дар мусиқӣ нигошта, мавриди назари аҳли таҳқиқ гардидааст.
Девона Ҳусомии Хоразмӣ

Девонаи Ҳусомии Хоразмӣ — шоир ва орифи форс-тоҷик. Зиндагинома Аз соли таваллудаш иттилоъе дар даст нест, аммо таърихи вафоташро Рабиулаввали 911 ва баъзе 922 ё 923 зикр кардаанд (Ҳидоят, с. 381; Намунае аз адабиёти тоҷик, с. 113; Нафисӣ, ҷ. 1, с. 6, 318). Чун 63 сол умр кард, таърихи таваллудаш бояд дар ҳудуди 848 ё 860 бошад. Гуфтаанд дар Хива, аз тобеоти Хоразм, ба дунё омад ва баъдан дар Қаракӯли Бухоро сокин шуд ва то охири умр дар он ҷо зист ва дар ҳамон ҷо ба хок супорида шуд (Насории Бухорӣ, с. 160, 163; Ҳидоят, ҳамон ҷо).
Девонаи Балхӣ

Девонаи Балхӣ (—?) — шоир, сӯфӣ ва хушнависи форс-тоҷик. Зиндагинома Ӯ аз шоирони суфимашраб будааст. Дар хушнависӣ низ моҳир буда, навъҳои хатро бо камоли ҳунармандӣ менавиштааст. Дар бораи Девонаи Балхӣ танҳо дар бахш -ро неку менавишту шеър низ хуб мегуфт ва ин байт аз ӯст: Мехостам назора кунам нақши ӯ дар об, Ногаҳ насим омаду нақше бар об зад.
Девонаи Нишопурӣ

Девонаи Нишопурӣ (1;? — қарни) — шоир и форс-тоҷик. Зигндагинома Дар Нишопур ба воя расида, таҳсили илм кардааст. Ашъораш дар байни шоирон ва мардуми Мовароуннаҳр шуҳрат дошт. Васфи ишқ, шикоят аз замона, ҳидоят ба вафодориву ростиву дӯстӣ, бебаҳра набудан аз лаззати умр ва ғайра мавзӯъҳои асосии ашъори ӯст. Девонаи Нишопурӣ соҳибдевон аст. Оромгоҳаш дар шаҳри Нишопур зиёратгоҳ аст. Намунае аз мероси ӯ: Аз хати анбарфишонат шуд муаттар миҷмара, Ҳасрати чашми ту дорад дар Хито оҳубара. Ҳар сиришкеро, ки хуноби ҷигар ҳамроҳ нест, Пеши саррофи хирад сим аст, аммо носара. Бар сари роҳи хаёлат хонаҳои дидаро Мекунам ободу месозам зи мижгон панҷара. То абад дар оташи ишқи ту хоҳад сӯхтан Аз ҷигарҳо уду аз дилҳои пурхун миҷмара. Аз либоси даҳр чун Девона бо шоле бисоз, Гар хаёли суф дорӣ, дил бинеҳ бар чандара.
Девон (шаҳристон)

Девон — яке аз шаҳристонҳои Англия мебошад, ки дар Ҷанубу Ғарби кишвар воқеъ аст. Макази маъмурӣ — шаҳри Эксетер, шаҳри бузургтарин — Плимут. Масоҳат — 6 707 км (ҷойи 4-ум аз рӯи масоҳат).
Девонаи Нойӣ

Девонаи Нойӣ (номи аслиаш Султонмуҳаммад; гузари Хоҷа Абдуи Самарқанд — 1495, ҳамон ҷо) — найнавоз, оҳангсоз ва шоир и форс-тоҷик. Зиндагинома Муддате назди Хоҷа Абдулқодири Нойӣ, ки сарвари аҳли ҳунари Самарқанд буд, нозукиҳои илми мусиқиро омӯхтааст. Аз намояндаи барҷастаи ҳавзаи эҷодию амалии мусиқии Самарқанд Абдулмуъмини Ҳофиз асосҳои назарӣ ва амалии санъати сарояндагиро фаро гирифтааст. Девонаи Нойӣ дар навохтани сози най ва сабки иҷрои он дигаргуниҳои нави эҷодӣ ворид кардааст. Дар санъати ҳазлу танз табъи баланд дошта, риёкорону авомфиребонро ҳаҷву масхара мекард. Ба сабаби аъёну ашрофи шаҳрро масхара кардан ба ӯ унвони "Девона"-ро дода буданд. Дар маҷлиси аҳли тақво ба зарбу навоҳои мақомҳои "Наво", "Бузург", "Рост" ва "Ҳусайнӣ" таснифот дорад. Бино ба маълумоти "Туҳфату-с-сурур"-и Дарвешалии Чангӣ Девонаи Нойӣ найнавози машҳури замони хеш будааст. Аксари ако- биру ашроф орзуи ҳамсуҳбатии ӯро доштаанд. Ғазалу рубоӣ, қитъаро хеле равон месурудааст. Ғазали зер намунае аз ашъори рангини ӯст: Эй лаби лаълат зи оби зиндагонӣ нектар, Зиндагонӣ бе лаби лаълат намехоҳам дигар. Абрувони дилкашат зоғони мушкинпайкаранд, Дар талош афтода ҳар як бар сари бодоми тар. Гар сари бозор гуфтӣ: "Мекушам девонаро", Моҳи ман, Девонаро нав гашт бозори дигар.
Девона Муҳаммади Чалабӣ

Девона Муҳаммади Чалабӣ (зод. 1448, Афюнқараҳисор) — яке аз шайхони маъруфи мавлавия. Зиндагинома Девона фарзанди Болӣ Муҳаммади Чалабӣ Султон, мулаққаб ба Абопӯши Валӣ (фавт 1485) — шайхи мавлавихонаи Қараҳисор буд. Ин мавлавихона пас аз мавлавихонаи Қуния муҳимтарин ба шумор мерафт. Алоқамандону муридони Ҷалолуддини Балхӣ пас аз зиёрати оромгоҳи ӯ ба он ҷо низ мерафтанд. Баъзе нависандагон, шояд ба сабаби нописанд будани лақаби "Девона" ӯро Султон Девонӣ меномиданд. Устодони Девона Асадуддини мутакаллим ва Аҳмад Афандӣ будаанд. Девона ба Ҷалолуддини Балхӣ ҳам зоҳиран ва ҳам ботинан хеле монанд будааст. Машраби Девона ба машраби ҳамзамонаш Улу Орифи Чалабӣ — яке аз бузургони мавлавия, ки ба қавле гироишҳои қаландарӣ ва ботинӣ аз замони ӯ ба миёни мавлавиён роҳ ёфтаанд, шабоҳати бисёр дошта, ҳатто тундравтару бебоктар ба шумор мерафт. Девона аз овони ҷавонӣ дар кӯҳу биёбонҳо гашта, фақат танураӣ (навъе либоси қаландарӣ) мепӯшид ва ҷомаи қаландарӣ бар дӯш меандохт. Гоҳ кулоҳи мавлавӣ, гоҳ кулоҳи сайфӣ (гунае аз кулоҳи мавлавиён, ки шабеҳи шамшер буд) ва гоҳ тоҷи ҳусайнӣ ё тоҷи дувоздаҳтарк, мансуб ба Шамси Табрезӣ, бар сар мениҳод. Эҳтимол, ба ҳамин ҷиҳат ӯро аз пайравони тариқати шамсия ангоштаанд. Девона баъзан ба шеваи қаландарон чорзарб мезад (мӯи сар, мӯйлаб, риш ва абрӯяшро метарошид) ва пайравонашро ҳам ба ин кор вомедошт. Ӯ пайваста ҷоми шароб дар даст дошт ва гӯё Девона оғозгари рӯй овардани мавлавиён ба афюн будааст. Девона ҳатто аз анҷом додани фаризаи ҳаҷ саркашӣ карда, ба муридонаш низ иҷоза намедодааст, ки ба ҳаҷ бираванд. Ҷаҳонбинии Девона як намунаи ҷаҳонбинии маъмули суфиёна буда, ӯ дар масоили ҳастишиносӣ ва маърифатӣ усули асосии таълимоти ваҳдати вуҷудро пайравӣ кардааст. Девона нуктаҳои алоҳидаи дигар тариқатҳои тасаввуфӣ, бахусус ақоиди ҳуруфия, бектошия ва қаландарияро бо таълимоти амалии мавлавия омезиш додааст. Дар ашъори Девона таъсири ақоиди мазҳаби шиа мушоҳида мегардад ва ӯ дохилкунандаи баъзе оинҳои шиӣ ба амалияи мавлавия ба шумор меравад. Девона ба таълимот ва ашъори Ҷалолуддини Балхӣ сахт дилбаста буд, суханони ӯро асроромез, ҳатто аз Худо ваҳйшуда медонист ва "Маснавии маънавӣ"-ро дар радифи Қуръон мегузошт. Чунончи, гуфтааст: "Ба гӯши ҷон бишнав, фаҳм кун, дарёб, барои роҳи Ҳақ Маснавӣ" далелу бурҳон ва насс аст. Ваҳйи Ҳақ аст, мо онро каломи қолу қил намедонем". Девона ба ду сарвари дигари тариқати мавлавия — Ҳусомуддини Чалабӣ ва Султонвалад низ дилбастагии зиёд доштааст. Девона бо мақсади тарғибу ривоҷи мавлавия ба Бағдод, Ҳалаб, Лозиқия, Машҳад, Сандуқлӣ, Алҷазоир, Миср ва Муғла сафар карда, дар ин минтақаҳо мавлавихонаҳои зиёде таъсис дод, пайравони зиёд пайдо карда, дар интишори тариқати мавлавия хидмати бузургеро ба анҷом расонид. Эҳтимол меравад, ки мавлавихонаи Форсро низ ӯ бунёд карда бошад. Девона халифа ва шогирдону пайравони зиёде низ доштааст, аз ҷумла Муъраф Уғлӣ, соҳиби асари манзуми "Ваҳдатнома" дарҷ гардидааст.
Девони пирӣ (китоб)

Девони пирӣ — маҷмуаи шеърҳои Шоири халқии Тоҷикистон Лоиқ Шералӣ. Ин китоб соли 2008 бо ҳамдастии Бунёди Лоиқ Шералӣ дар шаҳри Хуҷанд ба табъ расидааст. Мураттибони маҷмуа — Ромиш Лоиқзода ва Баҳриддин Алавӣ. Китоб аз 480 саҳифа иборат аст.
Девондарра

Девондарра, инчунин ба забони румӣ ҳамчун,, ва) — шаҳр ва пойтахти Шаҳристони Девондарра, устони Курдистон, Эрон. Дар барӯйхатгирии соли 2006, шумораи аҳолии он 22,842 нафар, дар 5,305 оила буд. Забони гуфтугӯӣ дар ин шаҳр курдӣ аст, аммо забоне, ки дар мактабҳо ва идораҳо истифода мешавад, форсӣ аст, зеро забони расмӣ дар Эрон форсӣ мебошад. Тақрибан ҳама сокинони шаҳр забони форсиро хуб медонанд.
Девони Ҳофиз

Девони Ҳофиз — китобест муштамил бар ҳама ашъори боқимонда аз Ҳофиз. Бештари ин шеърҳо ба забони форсӣ аст, аммо ашъори муламмаъ ва як ғазали тамоми арабӣ ҳам дар он ба чашм мехӯрад. Муҳиммтарин бахши ин девон, ғазалиёт аст. Шеърҳое дар дигар қолабҳои шеърӣ монанди қитъа, қасида, маснавӣ ва рубоӣ ҳам дар ин девон ҳаст. Ҳеч нишонае мабнӣ бар нобудии бахши умдае аз ашъори Ҳофиз дар даст нест ва илова бар ин, Ҳофиз дар замони ҳаёташ шуҳрат зиёде доштааст. Бинобарин зиёд набудании теъдоди шеърҳои мавҷуд дар девон нишон медиҳад, ки ӯ шоири пуркоре набудааст. Шумори ҳамаи ғазалҳое, ки ба таври куллӣ мавриди пазириш воқеъ шудаанд, камтар аз 500 ғазал ҳастанд ғазал дар вироиши Қазвинӣ ва Ғанӣ, 486 ғазал дар вироиши дувуми Хонларӣ ва 484 ғазал дар вироиши Соя.
Девочкино (ноҳияи Дубров)

Девочкино — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Дубров, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Деврон Гарсия

Деврон Кйбер Гарсия Дуккер (феврали 1996, Роатан, Ҳондурас) — футболбози ҳондурасӣ, нимҳимоятгари пойгоҳӣ.
Девори қалъа

Девор (инчунин иҳота кардан, панҷара, тавора, девори бофта, девори қаторчӯб) — иншоотест, ки як майдонро иҳота мекунад, одатан дар беруни бино ва аз сутунҳо ва чӯбҳои аз маводи гуногун сохташуда иборат буда, барои иҳота кардан (ҳифзи сарҳад) ва чаҳорчӯбаи муайян хидмат мекунад. Намудҳои деворҳо Вобаста аз маводи истифодашуда, деворҳои зерин фарқ мекунанд: Деворҳои сангин Деворхои оҳану бетонӣ Эзоҳ Адабиёт.
Девор

Девор — девор ин барои тақсим кардани ҳавли ва дар баъзе ҳолатҳо тамоми шаҳр ва ё кишварро бо ёрии девор тақсим мекунанд. Нигаред.
Девотский (ноҳияи Сузем)

Девотский — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Сузем, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Девори Бузурги Чин

Девори Бузурги Чин — ёдгорими меъморӣ дар шимоли Чин. Дарозии умуми он ба 6350 км. аст. Девори бузурги Хитой рамзи мардонагиву ҳамдилии ин мардум ба ҳисоб меравад. Қисми зиёди ин девор дар ҳудуди музофоти Хэбэй, ки дар Хитойи шимолӣ ҷойгир аст, воқеъ гардидааст. Масоҳати Хитой бузург мебошад, аз ин рӯ ҳифзи он аз душманон кори осон нест. Ба хотири муҳофизати ватан дар асрҳои - то милод ба сохтани ин иншооти нотакрори таърихӣ шурӯъ намуданд. Сохтани деворро шоҳ Ванли Чанчен оғоз карда буд. Ӯ барои хитоиҳо қаҳрамони миллӣ ба шумор меравад. Девори бузургро дар давоми 100 сол сохтаанд. Муаррихон бозгӯӣ менамоянд, ки дар асри, дар даҳрӯзаи аввали сохтмон зиёда аз 500 000 нафар ҷони худро аз даст додаанд. Ҷасади мурдаҳоро чун масолеҳ дар сохтмони девор истифода мебурданд. Дар даврони ҳукумронии император Син Шухуандӣ (221 то милод) девори Хитой боз баландтар карда шуд. Дарозии девор 5400 километрро ташкил медиҳад. Баландии он 6,6 метр, ғафсии қисми поёнаш 6,5 метр ва ғафсии қисми болояш 5,5 метр буда, дар масофаи муайян дидбонгоҳ дорад. Дар қисмати ғарбии музофоти Хэбэй ин девори бузург то андозаи чашмрас хароб гардидааст, вале дар маљмӯъ қисми зиёди девор то замони мо боқӣ мондааст.
Девори бузург (филм)

Девори бузург — филми коргардон Чжан Имоу соли 2016 истеҳсоли муштараки ИМА ва Чин. Нахустнамоиши филм дар Чин 15 декабри соли 2016, дар Тоҷикистон 26 январи соли 2017 5 баргузор гардид. Достон Филм дар бораи таърих ва ҳодисаҳои "Девори бузурги Чин" дар садаи ҳикоятгарӣ мекунад. Ҷосусони махсуси Британияи Кабир ба сӯйи Империяи шимолии Сун ба Хитой ба мақсади харидани хокаи яроқ меоянд. Дар онҷо онон ба тарҳи сохтмонии девори сангину киматбаҳои Чин ошноӣ пайдо мекунанд, ки ин девори бузургро барои ҳифзи марзу буми хеш бар зидди Муғулҳо сохта буданд. Сараввал шоҳигарии Сун қаҳрамонони филмро ғоратгар номида, онҳоро зиндонӣ мекунанд. Вале аз ҳуҷуми ногаҳонии ҷонварони бадҳайбат — тоутӣ ду зиндониро, ки санъати баланди ҷангӣ доштанд ба майдони ҳарбу зарб мебароранд. Филм саросар аз саҳнаҳои ҷолиби синамоӣ ороста шудааст 6. Дар нақшҳо Истеҳсол Наворбардории филм 30 марти соли 2015 дар Синдао 8 оғоз гардид. "Девори бузург" гаронарзиштарин филм шуда, пурра дар Чин ба навор гирифта шудааст. Буҷет ва ҳазина Филм дар жанрҳои тахайюлӣ-афсонавӣ, таърихӣ, ҷангӣ-саргузаштӣ ва ҳаётӣ бо маблағи 150 млн доллар наворбардорӣ шудааст. Филм то имрӯз зиёда аз 600 млн доллар ба хазинаи худ суди соф овардааст. Бисёр аз ҳаводорони филмро раъяти давлатҳои Амрико, Хитой, Фаронса, Россия ва давлатҳои муштаракулманофеъ дар бар мегирад. Ҳаҷми умумии филм 104 дақиқаро ташкил мекунад.
Девяшина (деҳа)

Девяшина — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Ирбитский, вилояти Свердловск медарояд.
Дегаӣ

Дегаӣ — деҳа дар ҷамоати деҳоти Комсомолободи ноҳияи Нуробод. Аз Дегаӣ то маркази ҷамоат 7 км, то маркази ноҳия 25 км. Аҳолиаш 692 нафар, тоҷикон.
Дег

Дег — олати филизиест, барои тайёр кардани хӯрок, ош, таом. Дегҳо аксари вақт шакли мудавварро дороянд. Аз рӯи ҳаҷм дегҳо ниҳоят гуногун мешаванд.
Дегдон

Дегдон оташдон; дегмонак.
Дегдонак

Дегдонак — деҳа дар ҷамоати деҳоти Муҷихарфи ноҳияи Нуробод. Аз Дегдонак то маркази ҷамоат 7 км, то маркази ноҳия 56 км. Аҳолиаш 1225 нафар, тоҷикон.
Дегилевская (деҳа дар ноҳияи Ленск)

Дегилевская — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Ленск, ки дар вилояти Архангелск қарор дорад, ва ба ҳамин вилоят итоат мекунад, дохил мешавад 1. Ҷуғрофия Ин деҳа дар ноҳияе қарор дорад, ки ба ноҳияҳои Шимолгони Русия дохил мешавад.
Девят Изб (ноҳияи Грязоветс, Вологда)

Девят Изб — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Грязоветс, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Дего Коза

Дего Вилверон Ферейра Коза — футболбози бразилӣ, ҳамлагар.
Дегерес

Дегерес Дегерес) — деҳа дар вилояти Алмаатои Қазоқистон. Дар ноҳияи Ҷомбул ҷойгир аст. Дар соли 2009 1785 нафар аҳолӣ дошт.
Деградатсияи муҳити табиӣ

Деградатсияи муҳити табиӣ — дар натиҷаи фаъолияти нодурусти инсон нобуд шудан ва ё ба тариқи ҷиддй дигаршавии қонуниятҳои алоқамандии табиату ҷамъият (ивазшавии моддаҳою қувваҳо дар алоқамандии ҷамъияту табиат).. низ Ҳуқуқ.
Дегрез

Дегрез — деҳа дар ҷамоати деҳоти Чилдухтарони ноҳияи Муъминобод. Аз Дегрез то маркази ҷамоат 12 км, то маркази ноҳия 16 км. Аҳолиаш 810 нафар, тоҷикон.
Дегтярка (деҳа)

Дегтярка — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Красноуфимский, вилояти Свердловск медарояд.
Дегтяново (ноҳияи Унеч)

Дегтяново — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Унеч, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Дегтярка (ноҳияи Комсомолск, Иванов)

Дегтярка — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Комсомолск, ки дар вилояти Иванов қарор дорад, дохил мешавад.
Дегтяревка (ноҳияи Сураж)

Дегтяревка — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Сураж, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Дегтярево (ноҳияи Иванов, Иванов)

Дегтярево — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Иванов, ки дар вилояти Иванов қарор дорад, дохил мешавад.
Дегтярново (ноҳияи Родник, Иванов)

Дегтярново — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Родник, ки дар вилояти Иванов қарор дорад, дохил мешавад.
Деготнитса (ноҳияи Кинешем, Иванов)

Деготнитса — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Кинешем, ки дар вилояти Иванов қарор дорад, дохил мешавад.
Дегтярное (ноҳияи Вейделевск)

Дегтярное — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Вейделевск, ки дар вилояти Белгород қарор дорад, дохил мешавад.
Деде (футболбоз, тав. 1978)

Леонардо де Деус Сантос — футболбози бразилӣ, маснадашро анҷом додааст, муҳофизи ҳамлагари канорӣ, муррабӣ.
Дегтярня (ноҳияи Устюжен, Вологда)

Дегтярня — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Устюжен, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Дегтярное (ноҳияи Каменск, Воронеж)

Дегтярное — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Каменск, ки дар вилояти Воронеж қарор дорад, дохил мешавад.
Дегтярск

Дегтярск — шаҳрест дар вилояти Свердловск дар Русия аст. ҳолиаш 15869 нафар аст.
Дедов (ноҳияи Стародуб)

Дедов — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Стародуб, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Дедевка (ноҳияи Харовск, Вологда)

Дедевка — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Харовск, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Дедня (ноҳияи Клетнян)

Дедня — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Клетнян, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Деде (футболбоз, тав. 1987)

Деривалдо Бесерра Кавалканте — футболбози бразилӣ, нимҳимоятгар.
Дедимар

Дедимар Соуза Лима — футболбози бразилӣ, маснадашро анҷом додааст, муҳофиз, муррабӣ.
Деде (футболбоз, тав. 1988)

Деде — футболбози бразилӣ, муҳофизи марказӣ.
Деде Андерсон

Андерсон де Оливейра Гонес — футболбози бразилӣ, ҳамлагар.
Дедоветс (ноҳияи Кадуй, Вологда)

Дедоветс — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Кадуй, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Дедовка (ноҳияи Петропавловск, Воронеж)

Дедовка — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Петропавловск, ки дар вилояти Воронеж қарор дорад, дохил мешавад.
Дедоветс (ноҳияи Бабаев, Вологда)

Дедоветс — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Бабаев, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Дедоводе (ноҳияи Комарич)

Дедоводе — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Комарич, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Дедов Остров (ноҳияи Тотем, Вологда)

Дедов Остров — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Тотем, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Дедова Горка (ноҳияи Плисетс)

Дедова Горка — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Плисетс, ки дар вилояти Архангелск қарор дорад, ва ба ҳамин вилоят итоат мекунад, дохил мешавад 1. Ҷуғрофия Ин деҳа дар ноҳияе қарор дорад, ки ба ноҳияҳои Шимолгони Русия дохил мешавад.