ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Алишер Боқиев

Боқиев Алишер Худойназарович (таваллуд 21.12.1974, шаҳраки Сомониёни ноҳияи Рӯдакӣ) — варзишгари тоҷик, куштигир, Устоди шоистаи варзиши Тоҷикистон дар куштии ҷуду ва қураш, Устоди варзиши дараҷаи байналмилалӣ аз намуди олимпии ҷуду, қураш, самбо, "куштигирӣ". Мураббии шоистаи варзиши Ҷумҳурии Тоҷикистон. Зиндагинома Нозукиҳои гӯштини миллии қураш ва ҷудуро аз падараш — Мураббии хидматнишондодаи варзиши ҶШС Тоҷикистон Худойназар Боқиев омӯхтааст. Хатмкардаи Донишкадаи тарбияи ҷисмонии Тоҷикистон. Аз соли 1996 мураббии Мактаби махсуси варзишӣ оид ба дзюдои ноҳияи Рӯдакӣ. Чемпиони чандинкаратаи Тоҷикистон аз рӯйи намудҳои гӯштини дзюдо, самбо ва қураш. Ҷоизадори бозиҳои Осиё дар шаҳри Хиросимаи Ҷопон (1994; ҷойи 5-ум). Соли 2001 дар Чемпионати Осиё дар шаҳри Улан-Батор (ҶХМ) сазовори ҷойи дуввум ва медали нуқра гардид. Чемпиони Осиё дар бахши гӯштини миллии қураш (2001, Тошканд).
Алишер Латифзода

Алишер Ҷӯраевич Латифзода – оҳангсози (композитор)-и тоҷик, узви Ассотсиатсияи миллии композиторони ИМА; аъзои Иттифоқи композиторони Россия ва Ӯзбекистон. Узви Академияи Байналхалкии Шоҳии Созмони Милали Муттаҳид. 2 Осораш дар 37 мамлакат барои тамошобинон пешкаш шудааст. Зиндагинома Алишер Латифзода 2 июни соли 1962 дар шаҳри Душанбе таваллуд шудааст. Соли 1980 мактаби миёнаи махсуси мусиқии ҷумҳуриявиро дар синфи скрипка ва композитсия хатм намуда, ҳамон сол ба Консерваторияи давлатии Москва ба номи П.И.Чайковский 1 ба синфи профессор Пирумов А.И. 2 (композитсия, полифония) дохил мешавад. Баъди хатми Консерватория соли 1985 А. Латифзода ба Иттифоқи композиторони СССР қабул карда шуд. Вай дипломанти Озмуни умумииттифоқии композиторон аст. Солҳои таҳсил вай дар жанрҳои гуногун якчанд асарҳо, аз ҷумла: Сюита барои квартети торӣ, силсилаи миниатюраҳо барои квинтети созҳои нафасии чӯбин, Соната барои труба ва фортепиано, Достон барои оркестри торӣ, "Албоми бачагона" барои фортепиано, кантатаи "Мо зери ситораҳои хушбахт таваллуд шудаем" бар ашъори шоирони тоҷик ва ғайра.Ба сифати кори дипломӣ Консерти сеқисма барои скрипка бо оркестр пешниҳод карда шуд. Пас аз бозгашт ба Тоҷикистон А. Латифзода ду асари калон – Симфония барои оркестри торӣ (дар 4 қисм) ва мусиқии консертӣ барои 2 фортепианоро менависад. Аз соли 1993 то 2003 вай дар шаҳри Тошканд кор ва зиндагӣ кардааст. Бо даъвати роҳбарияти Консерваторияи миллии Қазоқистон ба номи Қурмангазӣ (сентябри соли 2003 – апрели соли 2004) дар кафедраи композитсия ва дирижёрии оркестр фаъолият бурдааст. Композитор А. Латифзода ҳамеша фаъолона бо навозандагон, дирижёрон, дастаҳои мусиқии кишварҳои гуногун ҳамкорӣ менамояд. Дар жанру сабкҳои мухталиф мусиқӣ эҷод мекунад. Асарҳо сабки синтезӣ "Восток-Запад- и Классика" эҷод менамояд. Мавқеи махсусро дар эҷодиёти композитор масъалаи ба ҳам наздик гардонидани пайравони мазҳабҳои гуногун ("Трио "Крест и Полумесяц", достони "Апокалипсис", "Толеранс", "Небесный голос") гирифтааст. Алишер дар " " Алишер Латифзода узви Ассотсиатсияи миллии композиторони ИМА; аъзои Иттифоқи композиторони Россия ва Ӯзбекистон мебошад. Соли 2006 Хонаи нашрияи силсилавии " – " (ИМА) ному насаби А.Латифзодаро ба фасли 1-уми нашри китоби " " ворид намуд. Соли 2007 дар фасли 66-уми нашриёти китоби " " низ ному насаби композитор шомил гардидааст. Аз соли 2006 инҷониб Алишер Латифзода дар ИМА истиқомат мекунад. Соли 2011 ӯ иштирокчии Фестивали байналмилалии "Баҳористон" (Душанбе) буд Эътирофоти байналмилали Осор Опера Балет Жанри симфонӣ Мусиқии эстрадӣ-симфонӣ Мусиқии камеравӣ-созӣ Мусиқӣ барои фортепиано Жанри вокалӣ-хорӣ Қариб 200 суруд ва такмили оҳангҳои халқии тоҷикӣ, озарӣ, афғонӣ, яҳудӣ, қриму қирғизӣ, кореягӣ, немисӣ, туркманӣ ва Мусиқӣ барои театр ва кино Инчунин нигаред Эзоҳ Пайванди беруна.
Алишер Навоӣ (деҳа, н. Ёвон)

Алишер Навоӣ — деҳа тобеъи шаҳраки Ҳаёти Нави ноҳияи Ёвон. Аз Алишер Навоӣ то маркази ҷамоат 3 км, то маркази ноҳия 33 км. Аҳолиаш 3301 нафар, тоҷикон.
Алишер Мирзонабот

Алишер Худобердӣ Мирзонабот (Мирзонаботов) (27 августи соли 1980, ноҳияи Рӯшони Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон, ҶШС Тоҷикистон) — арбоби низомӣ ва давлатии тоҷик, раиси Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон аз 5 ноябри соли 2021, генерал-майор. Зиндагинома Алишер Мирзонабот 27 августи соли 1980 дар ноҳияи Рӯшони вилояти Мухтори Бадахшони Кӯҳии ҶШС Тоҷикистон таваллуд шудааст. Маориф Соли 1997 мактаби рақами 4-и ноҳияи Рӯшони ВМКБ-ро хатм кардааст. Соли 2003 Донишкадаи ҳарбии КНБ-и Ҷумҳурии Қазоқистонро хатм кардааст. Фаъолияти низомӣ Баъди хатми мактаб дар сафи қӯшунҳои сарҳадӣ, аз соли 1998 то соли 2000 дар қисми низомии 2730 (Душанбе) хидмат кардааст. Моҳи марти соли 2003 муовини сардори ситоди қисми 2107-и Қӯшунҳои сарҳадии ноҳияи Мурғоби Тоҷикистон, аз январи соли 2004 то моҳи августи соли 2005 сардори ситоди як қисми ҳарбӣ шуда, баъдан дар вазифаҳои гуногун дар қӯшунҳои сарҳадӣ то соли 2017 хидмат кардааст. Моҳи сентябри соли 2017 дар вазифаи муовини раиси Кумитаи давлатии амнияти миллии Тоҷикистон кор карда, то моҳи сентябри соли 2018 дар ин мақом кор кардааст. Фаъолияти меҳнатӣ Моҳи сентябри соли 2018 муовини аввали раиси Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон таъйин шуд. 24 ноябри соли 2020 бо фармони раисиҷумҳури Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон раиси шаҳри Хоруғ таъйин шуд 1. Ӯ 5 ноябри соли 2021 бо фармони раисиҷумҳури Тоҷикистон раиси Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон таъйин шуда, дар ин вазифа Ёдгор Файзовро иваз кард 2. 3 Аз 26 августи соли 2022 аз ҳавзаи интихоботии бисёрмандатии Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон 1 дар ҷараёни даъват узви Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб шудааст. 4 Рутбаи ҳарбии генерал-майорро дошта, барои хизматҳои сазовор ва содиқона ба давлату миллати тоҷик бо мукофотҳои давлатӣ сарфароз гардидааст. 5 Мукофот Оила Оиладор, чор фарзанд.
Алишер Тӯйчиев

Алишер Тӯйчиев — дарвозабон, иштирокчии дастаи миллии футболи Тоҷикистон аз Истиқлол дар Қатар..
Алишер Соҳибов

Алишер Соҳибов (4 сентябр 1981, ҶШС Қирғизистон — 24 октябр 2007 1, Уш) — рӯзноманигор ва хабарнигори ӯзбектабори Қирғизистон. Алишер Соҳибови 26-сола, сардабири ҳафтаномаи "Сиёсат" ва хабарнигори Садои Амрико, аз журналистоне буд, ки рӯйдодҳои хунини Андиҷонро дар соли 2005 бозтоб дода, сипас муддати тӯлонӣ ба таҳлилу баррасии онҳо пардохта буд. Вай рӯзи 24-уми октябр ҳангоме ки аз идорааш мебаромад, тирборон шуда, ба ҳалокат расид. Ягона шоҳиди маълуми ин қатл, таҳлилгари умури сиёсӣ ва коршиноси гурӯҳҳои мазҳабӣ, Иқбол Мирсаидов мегӯяд, тири аввал ба пои ӯ расид ва замоне ки ӯ афтод, ҳамлавар ба вай наздик омад ва ба сараш тир зад. 2 Ҷеффрӣ Гедмин, президенти Радиои Аврупои ОзодРадиои Озодӣ гуфт: "Марги Соҳибов як рахнаи дигар дар рушди журналистикаи ҳирфаӣ ва мустақил дар Осиёи Марказист. Алишер, ҳатто баъд аз расман хотима додани вазифааш низ меҳмони пайвастаи барномаҳои Радиои Аврупои ОзодРадиои Озодӣ дар масъалаҳои ҳуқуқи инсон, озодии матбуот ва таҳаввулоти сиёсӣ дар Ӯзбекистон буд. Равобити мо амиқтар шуд, вақте Алишер ризоият дод, ки маводи барномаҳои бахши ӯзбекии моро дар рӯзномааш ба чоп расонад. Ҳамкорон ва дӯстони ӯ дар Радиои Аврупои ОзодРадиои Озодӣ талафоти бузурге доданд.".
Алиқул Алиев

Алиқул Алиев — ходими давлатӣ ва сиёсии даврони Иттиҳоди Шӯравӣ дар ҶШС Тоҷикистон. Зиндагинома Соли 1914 дар деҳаи Чорбоғи Ноҳияи Ӯротеппа таваллуд шудааст. Узви ҲКИШ аз соли 1939. Аз соли 1929 - дар корҳои хоҷагидорӣ, иҷтимоӣ ва сиёсӣ. Солҳои 1929 - 1946 - коргари хоҷагӣ, донишҷӯи курсҳои муҳосибот, муҳосиби ноҳияи Чорбоғи ноҳияи Ӯротеппа, котиби Шӯрои (Совети) деҳаи Чорбоғи ноҳияи Ӯротеппа, муовин, мудири шуъбаи маорифи халқи кумитаи иҷроияи Шӯрои вакилони меҳнаткашони вилояти Кӯлоб, мудири бахш, мудири шуъбаи ташкилии Кумитаи вилоятии ҲК Тоҷикистон Котиби якуми Кумитаи ноҳияи Ховалинги Ҳизби Коммунистии (большевикҳои) Тоҷикистон, раиси Кумитаи иҷроияи Шӯрои вакилони меҳнаткашони вилояти Кӯлоб, вазири молияи ҶШС Тоҷикистон, муовини раиси Госплани Совети Вазирони ҶШС Тоҷикистон. Ӯ вакили Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон даъвати 2-7-ум интихоб шуда буд. Алиқул Алиев пас аз соли 1974 даргузаштааст. Ҷоизаҳо Дорандаи орденҳои.
Алишо Ғуломҳайдаров

Алишо Ғуломҳайдаров — низомии тоҷик, иштирокдори Ҷанги Бузурги Ватанӣ. Дорандаи ду ордени Ҷанги Ватанӣ, дараҷаи, ду ордени Ситораи Сурх, Байрақи Сурх; медалҳои "Барои мудофиаи Сталинград". Аз соли 1963 корманди Вазорати корҳои дохилии ҶШС Тоҷикистон, подполковники Вазорати корҳои дохилии ИҶШС 1 2 3. Зиндагинома Алишо (Алексей) Ғуломҳайдаров 12 июни соли 1916 дар дехаи Мияншари волости Шуғнон ба дунё омадааст 1 2.
Алиқул Имомов

Алиқул Имомов (1910 —?) — давлатмарди тоҷик, Вазири фарҳанги ҶШС Тоҷикистон.
Алиқул Утаганов

Алиқул Утаганов (6.01.1945, деҳаи Арали ноҳияи Кӯйбышев (имрӯза А. Ҷомӣ), географ, номзади илмҳои география. Зиндагинома Солҳои 1962–1966 дар факултети географияи Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т.Г. Шевченко таҳсил кардааст. Солҳои 1966–1969 корманди Кумитаи кор бо ҷавонони ноҳияи Кӯйбышев, 1969–1972 котиби ҳизбии хоҷагии Ёвон – 4 буд. Соли 1972 ба кафедраи географияи иқтисодии Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко ба кор омадааст. Аз соли 1978 дар кафедраи географияи иқтисодии донишкадаи омӯзгории пойтахт ҳамчун муаллим, иҷрокунандаи вазифаи мудири кафедра ва мудири кафедра кор кардааст. Солҳои 1988–1991 муовини президенти Ҷамъияти географии Ҷумҳурии Тоҷикистон, 1991–1994 президенти ҷамъияти мазкур буд. Аз соли 1995 то ба имрӯз дотсенти кафедраи иқтисодиёти ҷаҳони Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон мебошад. Аз соли 2004 ҳамчун мудири кафедраи мазкур кор карда, айни ҳол мудири шуъбаи таҷрибаомӯзии Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон мебошад. Муаллифи зиёда аз 50 асару мақолаҳои илмӣ ва илмию методӣ аст, ки дар онҳо масъалаҳои рушди пахтакорӣ, боғдориву ангурпарварӣ, азхудкунии заминҳои нав, ташкили минтақавии истеҳсолот ва ғайраҳо мавриди баррасӣ қарор гирифтаанд. Осор.
Алиқул Тураев

Алиқул Кабирович Тураев (23 майи 1937, деҳаи Булён, ноҳияи Данғара — 25 октябри 1997, Душанбе) — зистшинос, номзади илмҳои биология, дотсент. Зиндагинома Солҳои дар факултети табиатшиносию географияи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко таҳсил намудааст. Солҳои раиси Шӯрои донишҷӯён, котиби ташкилоти комсомолӣ, котиби ташкилоти ҳизби комунистии факултети биология, муаллими факултети биологияи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко буд. Солҳои дар аспирантураи донишкадаи омӯзгорӣ таҳсил намудааст. Солҳои вазифаи мудири кафедраи зоология, декани факултети биология ва химияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ буд. Муаллифи зиёда аз 60 корҳои илмию тадқиқотӣ ва илмию методӣ, аз ҷумла "Хояндагони Ҳисору Қаротегин", дастурҳои таълимӣ оид ба корҳои лабораторӣ аз зоологияи сутунмуҳрадорон (бо ҳаммуаллифӣ) мебошад. Оид ба экология ва паҳншавии хояндаҳои Тоҷикистон дар мисоли ҷайра корҳои илмиву тадқиқотӣ ба анҷом расонидааст. Бо ифтихорномҳои КМ комсомоли Тоҷикистон ва Вазорати маорифи ҶШС Тоҷикистон сарфароз шудааст.
Алишер Навоӣ

Алишер Навоӣ — шоир ва мутафаккир, асосгузори адабиёти классикии турк, ходими давлатӣ. Ӯ дар осори ӯзбекии худ бо тахаллуси Навоӣ ва дар ашъори тоҷикиаш бо тахаллуси Фонӣ шеъру асарҳо эҷод кардааст. Зиндагинома Падари Навоӣ Ғиёсуддин аз амалдорони дарбори Абулқосим Бобур байни авлодони Тимур (солҳои ҳукмрониаш) барои тоҷу тахт муборизаи тезу тунде шуд ва падари Навоӣ аз ин низоъҳо ба танг омада, маҷбуран бо оилаи худ ба тарафи Ироқ, фирор кард ва муддате дар шаҳрҳои Тафт ва Шероз зиста соли 1452 боз ба Ҳирот баргашт ва бо фармони Бобур ҳокими Сабзавор таъйин шуд. Дар тӯли ин муҳоҷират Навоӣ таҳсили илмро давом дода, дар баробари улуми расмӣ аз Хоҷа Юсуфи Бурбон илми мусиқиро омӯхт. Дар синни 12-солагӣ аз падар маҳрум гашт. Ӯро Бобур ба тарбияи худ гирифта, с. 1457 ба Машҳад бурд. Навоӣ дар Машҳад низ ҳамроҳи Ҳусайни Бойқаро дониши худро дар соҳаи фалсафа, мантиқ, риёзиёт ва адабиёт такмил дода, бо шоирони номӣ Сайд Ҳасани Ардашер, Камоли Турбатӣ вохурд. Фаъолияти эҷодии Навоӣ дар синни 10 то 12 – солагиаш оғоз ёфтааст. Дар 15 – солагӣ ӯро чун шоири зуллисонайн шинохтанд (чунки ӯ дар осори ӯзбекии худ бо тахаллуси Навоӣ ва дар ашъори тоҷикиаш бо тахаллуси Фонӣ шеъру асарҳо эҷод кардааст). Навоӣ соли 1464 ба Ҳирот баргашта аз Ҷомӣ илми қофияро таълим гирифт. Аммо зиндагии Навоӣ дар Ҳирот дер напоид, Ҳокими нави Хуросон Абу Саид (1454 – 1469) ӯро аз мухолифони худ дониста, молу мулкашро мусодира карда соли 1466 ба Самарқанд бадарға намуд. Навоӣ дар Самарқанд бо олимону адибон ва намояндагони аҳли санъати онҷо шиносоӣ пайдо кард. Ҳокими Самарқанд, ки бо тахаллуси "Вафоӣ" шеър мегуфт, авоиро дастгирӣ намуд. Навоӣ дар ин шаҳр омухтани назарияи адабиётро ҷиддан давом дода, илми фиқҳро аз Фазлуллоҳ Абулайс таълим гирифт. Ӯ бо Амир Шайхами Суҳайлӣ вомехурад хар ду дӯстони ҷонӣ шуданд. Дар Самарқанд Навоӣ аз ҷиҳати моддӣ тангӣ кашида бошад ҳам, аз ҷиҳати дониш ва касби шоирӣ хеле камол ёфт. Соли 1479 дар Ҳирот Ҳусайни Бойқаро ба сари ҳокимият омад ва Навоиро ба дарбор даъват кард. Навоӣ таҳсилашро дар Самарқанд катъ намуда, ба Ҳирот баргашт ва ба муносибати иди рамазон дар мадҳи Ҳусайни Бойқаро бо радифи "ҳилол" қасидае навишта, аз мукаррабони султон гардид. Соли 1469 аввал муҳрдори давлат таъйин гардид ва баъдтар вазифаи вазир ва унвони амирро соҳиб шуд. Вале кашмакашу низоъ ва хабаркашиву ҳасадбарии аҳли дарбор Навоиро ба танг оварданд. Ӯ соли 1476 аз хидмати давлатӣ даст кашид ва соли 1477 Ҷомиро пир баргузида, вориди фирқаи Нақшбандия гардид. Вале соли 1479 ӯро маҷбуран ҳокими Ҳирот таъйин карданд. Навоӣ бо тарзи давлатдории Ҳусайни Бойқаро, ки аксар вақти худро ба айшу нуш сарф мекард, розӣ набуд ва пеши онро гирифтани мешуд. Аз ин рӯ, султон бо мақсади аз пойтахт дур кардан ӯро зимистони соли 1487 ҳокими яке аз вилоятҳои дурдаст – Астаробод таъйин кард. Навоӣ соли 1489 ба Ҳирот баргашта ва робитаашро аз дарбор канда, то охири умр ба таълифу тасниф машҳур шуд. Навоӣ самараи фаъолияти сиёсӣ, илмӣ ва адабии худро сарфи ободонин мамлакат, сохтмони биноҳои хайрия ва осоишу пешрафти мардум карда буд. 3 Алишер Навоӣ 3 январи 1501 дар Ҳирот ба хок супорида шудааст. Некдошт.
Алиҷон Ваҳобов

Алиҷон Аҳтамович Ваҳобов (17.09.1972, ш. Душанбе) — омӯзгор, муаллими фанни биология, дар Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ Зиндагинома Алиҷон Аҳтамович Ваҳобов солҳои 1990–1995 дар шуъбаи география-биологияи факултети географияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ таҳсил намудааст. Ассистенти кафедраи биологияи умумӣ, мудири кафедраи биологияи умуми ва методикаи таълими биология, мудири кафедраи анатомия ва физиология ва дотсенти кафедраи анатомия ва физиология. Солҳои 1998–2001 дар аспирантураи донишгоҳи омӯзгорӣ таҳсил намудааст. Мудири кафедраи биологияи умумӣ ва методикаи таълими биология. Мудири кафедраи анатомия ва физиология дар айни замон дотсенти кафедраи анатомия ва физиологияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ. Муаллифи 8 дастури таълимию методӣ, мақолаҳои илмӣ - тадқиқотӣ ва фишурдаи корҳои илмӣ дар конфоронсҳои илмии ҷумҳуриявӣ ва хориҷӣ мебошад. Осор Пайвандҳо Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ.
Алишери Муҳаммадӣ

медали "Хидмати шоиста" Аълочии маорифи Тоҷикистон Алишери Муҳаммадӣ (22 июли 1977, ноҳияи Ғарм, ҶШС Тоҷикистон — 16 ноябри 2020, ноҳияи Рӯдакӣ, Тоҷикистон) — шоир, мутарҷим, мунаққид ва донишманди тоҷик, номзади илмҳои фалсафа 1. Узви Иттиҳодияи нависандагони Тоҷикистон (аз соли 2005) ва Иттиҳодияи рӯзноманигорони Тоҷикистон (аз соли 2007). Аълочии маорифи Тоҷикистон, барандаи медали "Хидмати шоиста". Зиндагинома Хатмкардаи факултаи филологияи тоҷики ДМТ. Муаллими забон ва адабиёти тоҷики мактаби миёнаи 1 шаҳри Душанбе, директори мактаби миёнаи 52, мушовир (—2004), коргузори шуъбаи маорифи ноҳия, сардори шуъбаи иҷтимоиёти дастгоҳи раиси н. Рашт, муаллими Маркази таълимӣ-омӯзиши модулии ноҳияи Рашт, сармутахассиси КВД "Ориёно", директори КВД "Клуби соҳибкорони ҷавон"-и Кумитаи ҷавонон, варзиш ва сайёҳии назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, сармутахассис, сардори Маркази "Тоҷикшиносӣ"-и Китобхонаи миллии Тоҷикистон. Аз соли 2017 дар СИЭМТ ба сифати муҳаррири хурд, муҳаррири пешбари редаксияи таърих ва аз соли 2020 то охири умр дар вазифаи мудири редаксияи назорати илмӣ ва таҳрири адабӣ кор кардааст. Фаъолияти илмӣ Муаллифи қариб 10 мақолаи илмӣ ва илмӣ- оммавӣ доир ба арзишҳои маънавию ахлоқӣ. Осор Осори манзумаш дар маҷмӯаҳои "Никоҳи аҷуза", "Ранги ҳавасҳо", "Сафинаи зиё" фароҳам омада, мавзӯъҳои ишқ, васфи табиати кӯҳсор ва инсондӯстиро дар бар мегиранд. Даргузашт Алишери Муҳаммадӣ дар таърихи 16 ноябри соли 2020 дар синни 43-солагӣ бар асари бемории дил даргузашт 2.
Алиқулбеки Ҷаббодор

Алиқулбеки Ҷаббодор, номи пуррааш Алимуҳаммад Алибекибни Абдулбеки Наққошбошӣибни Алиқулбеки Фарангӣ? — 1779, Мозандарон) — мусаввир ва минётуранигори эронӣ (нимаи дуввуми садаи ва ибтидои садаи). Зиндагинома Бинобар дар дарбори шоҳ хидмат карданаш, лақаби "Ҷаббодор"-ро гирифтааст. Мувофиқи маълумоти тазкираи "Оташкада"- и Лутфалибеки Исфаҳонӣ Алиқулбеки Ҷаббодор дар Исфаҳон таваллуд ёфта, дар овони ҷавонӣ дар дарбори Сулаймоншоҳ (ҳукмрони) хидмат кардааст. Ҳаёт ва зиндагии Алиқулбеки Ҷаббодор ба замони ҳукмронии шоҳи сафавӣ Таҳмосб ва Нодиршоҳи Афшор (ҳукмронӣ) рост меояд. Ба аксари асарҳояш "Ғуломзодаи қадим Алиқули Ҷаббодор" имзо мондааст. Алиқулбеки Ҷаббодор сабки санъати тасвирии асримиёнагии Шарқро идома дода, дар эҷодиёташ аз услуби минётуранигории мамалакатҳои Европа (Италия, Франсия, Нидерландия ва ғайра) истифода бурдааст. Хусусан, нусхаи тасвири "Портрети шоҳзодаи Фаронса"- и Филипп де Шампан (тахминан 1650), "Ду хонум ва маҳрам" (Қазвин, 1974), се мусаввараи Сулаймоншоҳ (Қазвин, 1674), "Авлиё", "Шоҳ ва дарбориён", "Шикоркунии шоҳ", "Савора", "Шоҳин" ва ғайра, ки ба қалами Алиқулбеки Ҷаббодор мутталлиқанд, дар таърихи рушд ва инкишофи ҳунари нигорандагии кишварҳои Шарқ, бахусус Эрон мавқеи хос доранд. Яке аз минётураҳои машҳури Алиқулбеки Ҷаббодор "Чӯпонписар ва чӯпонзанон" дар Намоишгоҳи байналмилалӣ (Нию-Ёрк, 1920) ба намоиш гузошта шудааст. Теъдоди зиёди осори ҳунарии Алиқулбеки Ҷаббодор дар музейҳо ва китобхонаҳои Россия, ИМА, Англия ва Эрон нигаҳдорӣ мешаванд.
Алиҷон (деҳа, н. Данғара)

Алиҷон — деҳа дар ҷамоати деҳоти Пушинги ноҳияи Данғара. Аз Алиҷон то маркази ҷамоат марказ км, то маркази ноҳия 8 км; роҳ асфалтпӯш. Аҳолиаш 2083 нафар, тоҷикон. Иқтисод Деҳа мактаби таҳсилоти миёнаи умумӣ, бунгоҳи тиббӣ, китобхона, клуб ва нуқтаҳои савдои хусусӣ дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: ғаллакорӣ, боғу токдорӣ ва чорводорӣ. Заминҳо лалмӣ.
Алиҷон Бойматович Бойматов

Алиҷон Бойматович Бойматов (15.10.1948) ноҳияи Деваштич, вилояти Суғд) — олим, омӯзгор, номзади илмҳои педагогӣ, дотсент Зиндагинома Соли 1969 Донишкадаи давлатии омӯзгори шаҳри Ленинобод ба номи С.М. Кироврохатм кардааст. Ихтисос омӯзгори забони англисӣ.
Алиҷон Бойматов

Алиҷон Бойматов (12 июни 1945, Ленинобод) — иқтисоддон, доктори илми иқтисодӣ, профессор. Дорандаи Ҷоизаи ба номи академик Б. Ғафуров. Шаҳрванди фахрии Линколн (ИМА). 1 Зинагинома Алиҷон Бойматов ДДТ ба номи В. И. Ленин ва курси маркетинг ва соҳибкории донишгоҳи Линколн (ИМА)-ро хатм кардааст. Сариқтисоддони базаи ҷумҳуриявии "Таджиклесстройторг", ходими илмӣ, мудири шуъба, директори бахши Тоҷикистонии Пажуҳишгоҳи умумииттифокии конъюнктура ва талабот, ходими калони илмӣ ва мудири шуъбаи Пажуҳишгоҳи иқтисодиёти АИ ҶТ, мудири шуъбаи бахши Хуҷандии Пажӯхишгохи иқтисоди ҷаҳони ва муносибатҳои байналхалқӣ, ҷонишини директори Маркази илмӣ-иқтисодии Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров, ноибдекани факултаи менеҷмент ва технологияи компутарии Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров (аз с.2003). Муаллифи зиёда аз 100 кори илмӣ, аз ҷумла 15 китобу монография мебошад. Муаллифи нахустин китоби дарсии "Маркетинг" барои мактабҳои олии Ҷумҳурии Тоҷикистон аст. Таҳти рохбарии Бойматов панҷ нафар рисолаи номзади ҳимоя кардаанд. Иштироккунандаи конфронсҳои байналхалқӣ (ИМА, Небраска, 1995; Канада, Ванкувер, 1995). Осор.
Алиҷон Солиев

Ҳунарпешаи хидматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон Алиҷон Солиев (1 январи 1939, Сталинобод, ҶШС Тоҷикистон — 9 апрели 2007, Душанбе, Тоҷикистон) — овозхони тоҷик, Ҳунарпешаи шоистаи ҶШС Тоҷикистон. Зиндагинома Соли 1964 Консерваторияи Тошкандро хатм карда, дар ансамбли навтаъсиси эстрадии "Гулшан"-и Кумитаи телевизион ва радиои ҷумҳурӣ сурудхонӣ намудааст, аз соли 1971 сарояндаи ансамбли мақомхонони ҳамин кумита буд. Солҳои ба сифати муаллим ва мудири кафедраи мусиқии анъанавии Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзода фаъолият доштааст, дар факултаи санъати Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи Б. Ғафуров ҳам дарс додааст. Эҷодиёт Ӯ асарҳои мусиқии касбӣ ва халқиро бо маҳорати баланд иҷро менамуд. "Турнаҳо", "Чашми туро", "Меҳри рӯзгор", "Шайдо накун", "Эй ҷони ман асират", "Қиссаи ишқ", "Эй сабо шӯхӣ накун", "Дӯст", "Саодати ман", "Дилбари ҷонам", "Чашми туро", "Бо табассум", "Турнаҳо", "Субҳи кишвари рӯят", "Хуршеди ман", "Бурди қарорам", "Биё боз", "Духтари фархунда", "Мижгони булбул", "Гулшани васл", "Сарахбори ороми ҷон", "Ушшоқи Қуқанд", "Чоргоҳи як" аз зумраи онҳоанд. Садояш дар филмҳои тоҷикии "Хатти парвоз", "Сандуқ барои келин" ва ғайраҳо танин андохтааст. Иштирокдори Симпозиумҳои байналхалқии мусиқии халқҳои Шарқ дар шаҳри Самарқанд (1978, 1983, 1987) буд. Ҷоизаҳо Бо Грамотаи Фахрии Президиуми Совети Олии Тоҷикистон қадр шудааст.
Алиҷони Айнӣ

Алиҷони Айнӣ (зод. 6 августи 2004, Кӯлоб, Тоҷикистон) — футболбози тоҷик, нимҳимоятгари бошгоҳи Самгуралӣ ва тими миллии Тоҷикистон. Маснади клубӣ Алиҷон фаъолияти худро дар бошгоҳи "Локомотив-Помир", ки дар лигаи аввали Тоҷикистон бозӣ мекард, оғоз кардааст. Зимистони соли 2022 бозигари тими "Регар-ТадАЗ" аз лигаи олии кишвар шуд. Алиҷон 2 апрели ҳамон сол дар байни ӯ аввалин бозиро анҷом дод бар муқобили дастаи Равшан Фирӯз Бобиевро иваз кард, ки ӯ дар танаффус қарор дошт. Рӯзи 1 май нимҳимоятгар голи аввалини худро дар лигаи олӣ, ба дарвозаи Эсхата зад. Умуман, Алиҷон дар ҳайати командам "Автозаводск" 8 бозӣ гузаронда, 1 гол зад. 11 августи соли 2022 Алиҷон бо Краснодар шартномаи чорсола ба имзо расонд. 14 август вай дар ҳайати дуюми "Краснодар-2" аввалин бозиро анҷом дод. 18 феврали соли 2023 бо як мавсим ба "Истиқлол" -и Қазоқистон баргашт. Маснади тими миллӣ Нимҳимоятгар ба далели осеби Искандар Ҷалилов 2 ба тими миллии Тоҷикистон даъвати аввалини худро гирифт. Вай аввалин бозии худро дар ҳайати он 25 марти соли 2021 анҷом дод ва дар дақиқаи 85-уми вохӯрӣ бо Муғулистон дар чаҳорчӯби интихобии Ҷоми ҷаҳонии футбол-2022 ба ҷои Парвизҷон Умарбоев баромад. Муваффақиятҳо Омори футболбоз Клуб Тими миллӣ Невозможно определить количество столбцов Ҳамагӣ: бозиҳои гузаронидашуда голҳои задашуда; бурд, дуранг, бохт.
Алйcон Батиста

Алйон Батиста Брандан — футболбози бразилӣ, ҳамлагар.
Алиҷони Ғижакӣ

Алиҷони Ғижакӣ (1471, Ҳирот — 1540, Ҳирот) — мусиқидон, навозанда, хонанда ва оҳангсози форс-тоҷик. Зиндагинома Аз шогирдони машҳуру боистеъдоди Устод Шодӣ. Сараввал санъати мусиқиро аз падараш омӯхта, минбаъд асосҳои илмию назарии мусиқӣ, роҳу равиши навозандагӣ, сарояндагию оҳангсозиро зери сарпарастии Устод Шодӣ ва Хоҷа Исҳоқи Шиҳобӣ аз худ кардааст. Дар шаклҳои мураккаби "Савт", "Амал", "Пешрав", "Куллиёт", "Саҷъ", "Рехта", "Қавл" асарҳо эҷод намудааст. Дар тазмини асари Алии Кормал ва устодаш "Моҳи Ҳилол" савти "Ду ҷуфт моҳи ҳилол"-ро ба усули "Туркзарб" ба мақоми "Ҳусайнӣ" (бар ғазали Ҷомӣ) эҷод кард. Дигаре аз савтҳои машҳури Алиҷони Ғижакӣ "Сарви суманвар" (дар усули "Даври Шоҳӣ") ба услуби шуъбаи "Дугоҳ" (бар ғазали Биноӣ) мебошад, ки Устод Шодӣ онро аз беҳтарин осори мусиқӣ шуморидааст. Алиҷони Ғижакӣ инчунин "Куллиёт"-е ба мақоми "Рост" (ба усули "Даври равон", бар ғазали Ҷомӣ) тасниф намудааст, ки дар он моҳияти шаш овоза, дувоздаҳ мақом ва бисту чаҳор шуъбаро шарқ медиҳад. Алиҷони Ғижакӣ барои созҳои тории камонӣ низ чандин "амал", "кор", "пешрав" ва "тарона" эҷод намуда, қисме аз онҳоро ба Устод Шодӣ бахшидааст.
Алиҷон Наимов

Алиҷон Набиҷонович Наимов (28.07.1967, ш. Истаравшан) — риёзидон, доктори илмҳои физикаю математика 1. Зиндагинома Алиҷон Наимов факултаи механикаю математикаи Донишгоҳи миллии Тоҷикистонро бо дипломи аъло хатм кардааст. Муаллифи зиёда аз 45 мақолаи илмӣ, илмӣ- методӣ аст. Осори илмӣ.
Алкантара (дарё)

Алкантара  — номи дарёе аст, ки дар давлати Итолиё равон аст.