ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Аэростатика

Гурӯҳ:::Википедия:Статьи с малым количеством внутренних ссылок АЭРОСТТИКА (аз аэро ва статика), фасли ҳидроаэромеханика, ки мувозинати муҳитҳои газӣ, асосан атмосфераро меомӯзад. Намуди асосии муҳити газӣ ҳавои атмосфера мебошад. Ҳаво чун моеъ ва ҷисмҳои сахт зери таъсири қувваи вазнинӣ буда, ба сатҳи Замин фишор меоварад. Бар хилофи таъсири қувваи вазнинӣ қобилияти ба ҳама газҳо хос – васеъшавӣ дорад ва ҳатталимкон ҳаҷми калонро ишғол мекунад, яъне ҳаво чандир аст. Ин хусусияти ҳаво боиси камшавии зичии он дар қабатҳои болоии атмосфера мегардад. Таҷрибаҳо нишон доданд, ки ҳаҷми ҳавои массааш муайян ба чандириаш мутаносиби чаппа аст. Таҳти фишори 2, 3, 10 атм. ҳамон як миқдори ҳаво (назар ба фишори 1 атм.) мутаносибан ҳаҷми 2, 3, 10 баробар камро ишғол мекунад. Яъне, агар фишори газ якчанд баробар кам шавад, ҳаҷми газ ҳамон қадар бузург мешавад (қонуни Бойл–Мариотт). Асбобҳое, ки фишор ё чандирии ҳаворо меомӯзанд, монометр номида мешаванд. Вазифаи асосии аэростатика омӯзиши фишори атмосферӣ дар баландиҳои гуногун ва қувваи болобардорест, ки ба ҷисми дар ҳаво шинокунанда таъсир мекунад. Аэростатика дар омӯзиши мувозинати атмосфера ва дар назарияи ҳавопаймоӣ васеъ истифода мешавад.
Аюб Эл Аррак Роуас

Аюб Эл Аррак Роуас (августи 1994, Барселона, Испания) — футболбози испанӣ, нимҳимоятгари марказӣ.
Аюд

Аюд — яке аз шаҳрҳои вилояти Алба, Руминия аст.
Мамлакат Аюбова

Мамлакат Аюбова — номзади илмҳои филология, дотсенти кафедраи забони тоҷикии Донишгоҳи миллии Тоҷикистон. Зиндагинома Мамлакат Аюбова хатмкардаи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко ва аспирантураи ДДМТ. Фаъолияти кориаш соли 1978 оғоз гардидааст: муаллими забон ва адабиёти мактабҳои миёна, муҳаррир ва сармуҳаррири шуъбаи табъу нашри ДДМТ (1993–1994), ассистент, муаллими калон ва дотсенти кафедраи забони тоҷикӣ барои ихтисосҳои ғайрифилологии ДМТ. Рисолаи илмиашро таҳти унвони "Антропонимияи тоҷикони навоҳии Шаҳритузу Қубодиён" соли 2002 дифоъ намудааст. Муаллифи зиёда аз 20 мақолаи илмӣ- тадқиқотӣ ва методист. Осор.
Аюу

Аюу (Аюу) — деҳа (айыл) дар ҳайати деҳистони Заргари ноҳияи Ӯзгани вилояти Ӯш, Ҷумҳурии Қирғизистон. Аҳолӣ — 1328 нафар дар соли 2023.
Аюу-Тапан

Аюу-Тапан (Аюу-Тапан) — деҳа дар деҳистони Ҷошолуи ноҳияи Олойи вилояти Ӯш, Ҷумҳурии Қирғизистон. Аҳолӣ — 1335 нафар дар соли 2023.
Аюҷилға

Аюыилға - пирях дар Помири Шимолу Шарқӣ, дар нишебии шимолии қаторкӯҳи Академияи Фанҳо. Дарозиаш 5,5 км, бараш м. Масоҳ. умумиаш 6,9 км. Ҳаҷми ях 0,489 км3. Қисми болоии пирях дар баландии 6565 м ва қисми поёниаш дар баландии 3700 м ҷойгир мебошад. Аз пирях дарёи Аюҷилға (шохоби чапи Муғсу) ҷорӣ мешавад.
Аябе

Аябе — яке аз шаҳрҳои префектураи Кёто, Ҷопон аст.
Аятское (деҳа)

Аятское — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Невянский, вилояти Свердловск медарояд.
Аят (деҳа)

Аят — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Невянский, вилояти Свердловск медарояд.
Аясе

Аясе — яке аз шаҳрҳои префектураи Канагава, Ҷопон аст.
Аёз

Аёз, Аёс, Оёз — ғуломи Султон Маҳмуди Ғазнавӣ, ки ба василаи садоқати фавқулодаи худ ба хоҷааш ва ақли расояш то ба мансаби вазирӣ расид. Дар замони ҳукмронии Масъуд – писари Маҳмуд Аёз вилоятҳои Қаздор ва Моконро идора менамуд. Тимсоли бадеӣ Аёз ба тимсоли бадеӣ табдил ёфта, дар адабиёти Шарқ, хусусан адабиёти форс-тоҷик, аз ҷузъиёти ҳаёти ӯ нақлу ривоятҳои бисёр ба вуҷуд омадаанд. Масалан, дар "Мантиқ-ут-тайр"-и Аттор исми Аёз борҳо вомехӯрад ва ҳикоёту латифа дар борааш оварда шудаанд. Ба симои Аёз асосан адибони орифи адабиёти шарқ Абдурраҳмони Ҷомӣ, Абулфараҷи Рунӣ, Саноӣ, Ҷалолуддини Румӣ, Низомӣ, Саъдӣ, Ҳофизи Шерозӣ ва дигарон таваҷҷуҳ намуда, аз он барои аҳдофи ирфониву суфиёнаашон истифода кардаанд:.
Аячи (деҳа)

Аячи) — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Сковородинский, вилояти Амур медарояд.
Аёзқалъа

Аёзқалъа — харобаи се қалъа дар ноҳияи Берунии Қарақалпоқистон, ки ба асрҳои 4 – 2 то м. тааллуқ дорад. Соли 1937 экспедитсияи Хоразм ҳафриёти археологӣ ва тадқиқоти онро оғоз кард. Қалъаи сеюм муфассалтар омӯхта шуд. Вусъаташ 260 х 180 м буда, аз саҳни ҳавлӣ ва 40 хона иборат аст. Вусъати умумии хонаҳо 2400 м2. Девори хонаҳо аз хишти хоми чоркунҷа бардошта шудааст. Дар Аёзқалъа ашёи сафолӣ, олоти меҳнат, аслиҳа, тангаҳои мансуб ба давраи Кушониён, аз ҷумла тангаи Канишка ёфт шудаанд. Аёзқалъа дар он замон дар шимоли шарқии Хоразм яке аз истеҳкомҳои муҳим буд.
Аёният

Аёният — дар таълим, истифодаи воситаҳои аёнӣ, ки ба инкишофи тафаккури хонандагон ёрӣ мерасонад. Аёниятро педагоги чех Я. А. Коменский, аёнияти тасвирӣ (суратҳо, моделҳо ва ғайраҳо).
Ағба (деҳа, н. Сангвор)

Ағба — деҳа дар ҷамоати деҳоти Чилдараи ноҳияи Сангвор. Аз Ағба то маркази ҷамоат 10 км, то маркази ноҳия 35 км. Аҳолиаш 100 нафар, тоҷикон.
Аёс

Аёс — якбора паст шудани ҳарорати рӯи замин ва қабати ҳавои наздизаминӣ дар охирҳои тирамоҳ, зимистон ва аввали баҳор. Аёс радиофаъол, адвективӣ ва адвективию радиофаъол мешавад. Вақте ки дар ҳавои соф боди сабук мевазад, афканишоти сатҳи замин ба дараҷаи баландтарин расида, аёси радиофаъол ба амал меояд. Дар натиҷаи аз ягон минтақа ба самти уфуқӣ босуръат ҳаракат кардани ҳавои хунук аёси адвективӣ рух медиҳад (нигар Адвексия). Дар як вақт ба амал омадани ин ду ҳодиса аёси адвективию радиофаъолро ба вуҷуд меорад. Дар охири тирамоҳ ва аввали баҳор дар натиҷаи аёс рӯи замин яхи тунук баста, ба соҳаи кишоварзӣ зарари калон мерасонад.
Ағба

Ағба — ҷойи аз ҳама пасти теғаи қаторкӯҳҳо, ки ҳамчун гузаргоҳи мувофиқтари байни водиҳои ду тарафи кӯҳ хидмат мекунад. Баландии агрохимия ба баландии қатор кӯҳҳо вобаста аст: дар Урал то 400 м, Алп то м, Кавказ то м, Осиёи Миёна то м ва Ҳимолой то 5500 м. Дар Тоҷикистон ағбаи Шаҳристон 3351 м, ағбаи Анзоб 3372 м баландӣ доранд.
Фахробод (ағба)

Фахробод — ағбаест дар қисми шимолии қаторкӯҳи Қаротоғ. Баландиаш аз сатҳи баҳр 1242 м. Аз ағба роҳи автомобилгарди Душанбе — Бохтар мегузарад, ки он аҳамияти республикавӣ дорад. Роҳи хдуравҳо ва автобусҳо тамоми сол кушода аст.
Дид (ҳавошиносӣ)

Дид дар ҳавошиносӣ, ё аёнияти атмосферӣ — имконияти бо чашм дидани объектҳои дур, ки аз мушоҳидагар бо қабати ҳаво ва ё дигар фазои тиракунанда ҷудо карда шудааст. Маълумоти асосӣ Омӯзиш Омӯзиши аёнияти атмосферӣ барои ҳаракати ҳамаи намудҳои нақлиёт (аёнияти аломатҳои роҳ, истгоҳҳо ва ғайра), корҳои топографӣ (аёнияти аломатҳои триангулятсионӣ), аэроаксбардорӣ ва корҳои ҳарбӣ аҳамияти калони амалӣ дорад. Тағйирёбии аёнияти атмосферӣ ба ивазшавии обу ҳаво зич вобаста аст. Аз ин рӯ, дар пойгоҳҳои метеорологӣ Аёнияти атмосфериро пайваста мушоҳида карда, қимати онро дар пешгӯии обу ҳаво истифода мебаранд. Барои беҳтар кардани аёнияти атмосферии объектҳои андозаҳои кунҷиашон хурд дурбинро истифода бурдан мумкин аст. Дар ҳолати набудани туман ва хокбориш аз шишаи сурх мушоҳида намудани ҷойҳои дур беҳтар мешавад, зеро шишаи сурх нурҳои кабуди фазоро намегузаронад. Ғайр аз ин, ҷойҳои дурро бо шуоъҳои инфрасурх аксбардорӣ кардан мумкин аст. Бо истифода аз радиолокатсия объектҳоро дар ҷойи торик, тумани ғафс ва абр ошкор ва ё аксбардорӣ мекунанд.
Ағинсой

Ағинсой Ағынсай) — деҳа дар вилояти Туркистони Қазоқистон. Дар ноҳияи Ҷетисой ҷойгир аст. Аҳолӣ Дар соли 2009 243 нафар аҳолӣ дошт.
Оқдара

Оқдара (озарбойҷонӣ:) — шаҳрест дар Озарбойҷон, маркази маъмурии ноҳияи Оқдара, 62 км шимолтар аз Хонканди аст. Таърих 29 январи соли 1960 мақоми шаҳраки навъи шаҳриро гирифт 2 ва соли 1985 мақоми шаҳрро гирифт. Дар замони шӯравӣ Мардакерт (арманӣ.) ном дашт. Соли 1992 муқовиматҳои шадиди ҷанги Қарабоғ дар шаҳр вусъат ёфт. 4 июли соли 1992 озарбойҷониҳо ҳангоми ҳамлаи тобистона Оқдараро забт карданд ва қариб як сол онро назорат карданд. 27 июни соли 1993 шаҳрро Артиши мудофиаи Ҷумҳурии Қарабоғи Кӯҳӣ ишғол кард 3. Дар вақти муноқиша ба шаҳр зарари ҷиддӣ расонида шуд. Дар шаҳр калисои Санкт Ҳованнес Мкртич мавҷуд аст, ки соли 1881 сохта шуда, соли 2003 барқарор карда шудааст. Аҳолӣ Мувофиқи барӯйхатгирии умумииттифоқии аҳолии СССР дар соли 1989 дар Мардакерт 8325 нафар зиндагӣ мекарданд 4. Иқтисод 28 июни соли 2010 дар Мартакерт бо иштироки Президенти ҶҚК Бако Саакян корхонаи нави нӯшокиҳои спиртӣ Арзи груп ба кор сар кард. Нигораҳо.
Ағрирас

Ағрирас — яке аз шахсиятҳо дар осори адабиёти пешазисломии мардуми эронинажод ва "Шоҳнома"-и Фирдавсӣ, бародари Афросиёб. Дар Авесто ба шакли Ағраераса омадааст аз корҳои неки ағрирас бештар сухан рафтааст. Вай асирони эрониро аз дасти шоҳи Турон Афросиёб озод мекунад ва аз куштан эмин медорад. Дар фасли 29 "Бундаҳиш" ағрирас бо номи "Гопатшоҳ" ёд шудааст, вале дар фасли 31 омадааст, ки Аҳура Маздо бар ивази корҳои некаш ба ӯ писаре дод мавсум ба Гопатшоҳ. Достони ағрирас дар "Шоҳнома"-и Фирдавсӣ муфассалтар омадааст. Ӯ мардест хирадманд, ботадбир, ҳушманд, номдор, некхоҳ, некдил, некпай. Ҳангоми бори нахуст ба Эрон ҳуҷум кардан бародараш Афросиёбро аз куштору хунрезӣ боздоштанӣ шуд, вале Афросиёб ба суханони ӯ гӯш надод. Вақте Афросиёб асирони эрониро ба қатл расондан хост, Ағрирас аз бародараш хоҳиш намуд, ки ин корро накунад ва асиронро барои дар зиндон нигоҳ доштан ба ӯ супорад. Ағрирас асирони эрониро озод кард ва барои ин кори некаш ба дасти Афросиёб кушта шуд.
Оқдош

Оқдош (озарбойҷонӣ:) — шаҳр дар ноҳияи Оқдоши Озарбойҷон. ҳолӣ — 31 700 нафар. Масоҳати шаҳр — 1 050 км. Таърих Ҷуғрофия Иқтисод.
Оқчабади

Оқчабади (озарбойҷонӣ:) — шаҳрест дар Озарбойҷон, маркази маъмурии ноҳияи Оқчабади. ҳолиаш 112400 нафар аст. Масоҳати шаҳр 1760 аст.
Ақвоми Эронзамин

Ақвоми Эронзамин дар ин қаламрав боиси бештар наздикшавии забони ин ақвом шудааст. 1 Ақвоми қаламрави Ҳахоманишӣ дар санг нивиштаҳои Тахти Ҷамшед омадааст к ин фҳрист бадин шарҳ аст: Нигаред низ.
Ақвоми сокини Эрон

Ақвоми кишвари Эрон — ба ақвом, сокинони дар кишвари Эрони муосир маскунбуда дохил мешаванд. Сохторӣ қавми Эрон бар асосӣ китоби наваштаи Ярвонад Иброҳимиён оварда шудааст 1: Қавмҳо Ақалиятҳои динӣ манбаъ Шаблон:Понавис Шаблон:қалиятҳои қавми Эрон.
Ақаллият

Ақаллият (вазъи ҳуқуқӣ - конститутсионӣ) - гурӯҳи шахсоне, ки дар марзи давлат ҷойгир буда, бо хусусиятҳои этникӣ, забонӣ, динӣ ва ғайра аз тамоми аҳолӣ фарқ карда, нисбат ба онҳо камшуморанд. Акаллият нисбат ба аксарият хусусияти хоси худро барои нигоҳ доштан кӯшиш мекунад.Мавҷуд будани ақаллият масъалаи ҳимояи онҳо, кафолати ҳуқуқу озодӣ ва худидораи онҳоро тақозо мекунад. Хусусияти хос ва манфиати ақаллият одатан ба воситаи мухторият додан ҳалли худро меёбад. Падидаи ақаллият ҳам аҳамияти байналхалқӣ ва ҳам аҳамияти ҳуқуқию конститутсионӣ дорад. Дар чандин санадҳои байналхалқӣ ҳимояи манфиатҳои ақаллият тавсия шудааст. Дар Муоҳидаи байналхалқӣ дар бораи ҳуқуқҳои шаҳрвандӣ ва сиёсӣ (соли 1966) муқаррар карда шудааст, ки дар он мамлакатҳое, ки ақаллияти этникӣ, динӣ ва забонӣ мавҷуд аст, ба шахсони ба ин ақаллият тааллуқдошта, барои якҷоя истифода бурдани фарҳанг, эътиқод ба дини худ ва иҷрои расму оинҳо, инчунин барои истифодаи забони модарӣ набояд монеа гузошта шавад (м 27). Дар қонунгузории миллӣ хусусияти этникии кишвар бо роҳи конститутсионӣ ва қонунҳо кафолат дода мешавад. Дар онҳо баробарҳуқуқии ақаллият бо аксарият ва кафолатҳои иловагии таъмини ҳуқуқҳои этникӣ, динӣ ва забонии ақаллият муқаррар карда мешавад. 1. Нигаред низ Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд.
Ақалият

Ақалият (вазъи ҳуқуқӣ - конститутсионӣ) - гурӯҳи шахсоне, ки дар марзи давлат ҷоӣгир буда, бо хусусиятҳои этникӣ, забонӣ, динӣ ва ғаӣра аз тамоми аҳолӣ фарқ карда, нисбат ба онҳо камшуморанд. Ақаллият ннсбат ба аксарият хусусияти хоси худро барои нигоҳ доштан кӯшиш мекунад. Мавҷуд будани ақаллият масъалаи ҳимояи онҳо, кафолати ҳуқуқу озодӣ ва худидораи онҳоро тақозо мекунад. Хусусияти хос ва манфиати ақаллият одатан ба воситаи мухторият додан ҳалли худро меёбад. Падидаи ақаллият ҳам аҳамияти баӣналхалқӣ ва ҳам аҳамияти ҳуқуқию конститутсионӣ дорад. Дар чанднн санадҳои баӣналхалқӣ ҳимояи манфиатҳои ақаллият тавсия шудааст. Дар Муоҳидаи баӣналхалқӣ дар бораи ҳуқуқҳои шаҳрвандӣ ва сиёсӣ (соли 1966) муқаррар карда шудааст, ки дар он мамлакатҳое, ки ақаллияти этникӣ, динӣ ва забонӣ мавҷуд аст, ба шахсони ба ин ақаллият тааллуқ дошта, барои якҷоя истифода бурдани фарҳанг, эътиқод ба дини худ ва иҷрои расму оинҳо, инчунин барои истифодаи забони модарӣ набояд монеа гузошта шавад (м 27). Дар қонунгузорин миллӣ хусусияти этникии кишвар бо роҳи конститутсионӣ ва қонунҳо кафолат дода мешавад. Дар онҳо баробарҳуқуқии ақаллият бо аксарият ва кафолатҳои иловагии таъмини ҳуқуқҳои этникӣ, динӣ ва забонии ақаллият муқаррар карда мсшавад.
Ақбӯ

Ақбӯ ё Ақвӯ — шаҳрест дар минтақаи Кабилие дар шимоли Алҷазоир дар вилояти Беҷая. Ин шаҳри афзояндаест, ки дар соли 2008 шумораи аҳолиаш 52,300 нафарро ташкил медод. Ин рақам нисбат ба оне, ки дар соли 1998 сабт шуда буд, тақрибан 20,000 зиёдтар аст.
Ақаллияти миллӣ

Ақаллияти миллӣ, ақаллияти этникӣ — шакли умумияти миллию этникӣ, ки дар ҳолати ҷудо гаштани қисм ё гурӯҳе бар асари тағйири сарҳад, муҳоҷирати ихтиёрӣ ё муҳоҷирати маҷбурӣ ба амал омадааст. Ақаллияти миллӣ аз воҳиди давлатию миллӣ бенасибанд, онҳоро бо мафҳуми "халқҳои хурд" набояд ҳаммаъно донист, зеро онҳо қисми халқҳое мебошанд, ки воқеан дар ҳудуди мамлакати дигар зиндагӣ дошта, соҳиби шакли давлатдории миллии хеш мебошанд. Аҳолии таҳҷоии камшумори мамлакатҳои гуногун (масалан ҳиндуҳои Америка) ҳам ақаллияти миллӣ ба шумор намераванд, чунки дар ҳудуди этникии худ зиндагӣ намуда, воҳиди маъмурию сиёсӣ ва миллии дигар надоранд, одатан ҳамчун субъекти мустақили муносибатҳо эътироф гардидаанд, ба сифати умумияти давлатофарин дар доираи муносибатҳои минтақавӣ ё сатҳи локалӣ пазируфта шудаанд. Шумора аломати фарқкунандаи ақаллияти миллӣ нест, як қисм аз миллион нафар зиёдаанд, гурӯҳе аз чанд ҳазор беш нестанд. Дар шароити давлати мутамаддин ақаллияти миллӣ барои ҳимояи манфиатҳои худ иттиҳодияи ҷамъиятӣ таъсис дода, мекӯшанд ба раванди сиёсӣ таъсир расонанд, ҳарчанд ин иттиҳодияҳо аксаран ҷанбаи фарҳангӣ доранд. Дар баъзе мавридҳо онҳо аз доираи ваколатҳои худ берун баромада, ба масоили сиёсию ҷамъиятӣ даст мезананд, намояндагони худро ба мақомоти давлатию қонунбарор сафарбар намуда, ба воситаи онҳо барои ҳалли масъалаҳо талош меварзанд. Намояндагони ақаллияти миллӣ ҳамчун шаҳрванд ҳақ доранд дар шакли инфиродӣ ва ҳам дастаҷамъӣ бевосита ва пайваста дар равандҳои ҳокимиятӣ ва шаклҳои дигари корҳои давлатӣ иштирок намоянд, аммо мансубият ба ақаллияти миллӣ ҳеч гоҳ онҳоро дорои ҳуқуқҳои фавқулода намегардонад. Давлатҳои миллӣ наметавонанд аксарият ва ақаллиятро дар як сатҳ нигоҳ доранд. Миллате, ки бо номаш давлат муаррифӣ мегардад, яъне миллати давлатофарин наметавонад ақаллияти миллиро дар баробари худ эътироф кунад. Дар акси ҳол давлати миллӣ моҳият ва мазмунашро гум менамояд. Умуман, муносибатҳои байниҳамдигарии миллати асосӣ ва Ақаллияти миллӣ аз сатҳи тамаддун ва гуманизми миллати давлатофарин вобаста аст. Дар сиёсати ҷаҳонӣ муносибат бо ақаллияти миллӣ асосан дар доираи "Эъломия дар бораи ҳуқуқҳои шахсоне, ки ба ақаллиятҳои миллӣ ё этникӣ, динӣ ва забонӣ тааллуқ доранд", ки комиссия оид ба ҳуқуқи инсони СММ соли 1992 ва "Конвенсияи ҳудудӣ дар бораи ҳимояи ақаллиятҳои миллӣ", ки Шӯрои Европа соли 1994 қабул кардааст, муайян карда мешавад. Акалияти милли чист Адабиёт.
Ақд (никоҳ)

Ақд — аҳд, созиш, гиреҳ, паймон ва истилоҳи динӣ, ин ҷо асосан ба маънои никоҳ аст. Ақди никоҳ бастан яке аз талабҳои муҳими тарзи ҳаёти мусулмонӣ буда, ин маросим барои домодшаванда ва арӯсшаванда бояд дар ҳузури мулло ва падарвакилҳо сурат гирад. Мулло ҳангоми бастани ақд вазифадор аст, ки пас аз хондани хутбаи никоҳ розигии тарафайнро се маротиба пурсон шавад. Дар сурати хомӯш мондани арӯсшаванда ба ҷои ӯ розигии яке аз ҳамроҳон ва ё падарвакили ӯ низ кифоя аст. Ақди никоҳ ҳамон вақт иҷобат мегардад, ки агар тарафайн аз қонуну қоида ва талаботи ислом роҷеъ ба ҳаёти оилавӣ пурра бохабар бошанд. Нигар низ Никоҳ.
Ақдасия (Теҳрон)

Ақдасия — яке аз маҳаллаҳо дар шимолу шарқи Теҳрон ва Шемирон аст. Ин маҳалла дар ноҳияи 1-и Шаҳрдории Теҳрон ва Шаҳристони Шемиронот аст. Таърих Дар гузашта заминҳои Ақдасия ба хазинадори Носируддиншоҳ тааллуқ дошт, ки пас аз додани он ба ҳамсари Носируддиншоҳ Амина Ақдас, ин вилоят Ақдасия ном гирифт. То оғози давраи Мухаммадризошо ҳ бахши зиёди аз заминхои Ақдасия ё ба кишоварзӣ бахшида шуда буданд. Ободии зиндаги дар Ақдасия аз омадани ашроф ба маҳалла бармегардад. Пас аз ин дар махалла сохти сохтмонҳо вусъат ёфт. Ба гунае, ки то инқилоби 1979 дар Ақдасия аз заминњои кишоварзї осоре намонд.
Мардумони эронитабор

Мардумони эронитабор, ақвоми эронитабор — гурӯҳи гуногуне аз мардумон 1 2, ки бо забонҳои эронии шохаи ҳиндуэронии оилаи забонҳои ҳиндуаврупоӣ ҳарф мезананд. Ҳоло онҳо дар Эрон, Афғонистон, Тоҷикистон, Узбакистон, Покистон, Туркия, Ироқ, Сурия, Уммон, Чин, Озарбойҷон ва Русия паҳн шудаанд.
Ақибгоҳ

Ақибгоҳ — ба маънои васеъ тамоми ҳудуди мамлакати ҷангкунанда бо аҳолӣ ва захираҳои иқтисодии он, ғайр аз минтақаи амалиётҳои ҳарбӣ; ба маънои маҳдуд маҷмӯи қувваю воситаҳои таъмини қӯшун, флот ва амалиёти онҳо, ки дар ҳудуди ҷабҳаҳо, артишҳо, иттиҳодияҳо ва қисмҳо ташкил карда мешаванд. Вазифаҳои умумии ақибгоҳи артиши амалкунанда: таъмини моддӣ ва техникии қӯшун, тахлия (эвакуатсия) ва табобати маҷрӯҳону беморон, баровардани ашёи ҳарбии нолозим ва ғайра ақибгоҳи артиши амалкунанда дар қӯшунҳои хушкигард ҷабҳавӣ, артишӣ ва қӯшунӣ мешаванд, ки ҷузъи ҷудошавандаи ҷабҳа, артиш, дивизия ва полкҳо мебошанд. Ақибгоҳи ҷабҳавӣ ва ақибгоҳи артиширо инчунин ақибгоҳи фаврӣ ва ақибгоҳи иттиҳодияҳои қӯшунӣ ва қисмҳоро ақибгоҳи қӯшунӣ меноманд. Мустаҳкам гардидани ақибгоҳ ба иқтидори иқтисодӣ ва матонати маънавии мамлакат вобаста аст.
Ақибнишинӣ

Ақибнишинӣ — амалиёти қӯшунҳо, ки барои аз таҳти зарбаҳои душман баровардани қисмҳои ҳарбӣ, ишғоли минтақаҳои барои мудофиа қулай, ҳуҷуми (зарбаи) ҷавобӣ, ихтисори тӯли ҷабҳа ё ғанимати вақт гузаронда мешавад. Ақибнишинӣ ҷангкунон ё бо мақсади стратегӣ пеш аз рӯ ба рӯ шудан бо душман ба вуқӯъ омада метавонад. Ақибнишинӣ танҳо бо фармони сарфармондеҳ иҷро хоҳад шуд.
Оқешкӣ

Оқешкӣ Ақешкі) — деҳа дар ноҳияи Аскалдӣи вилояти Алмаатои Қазоқистон, ки дар соли 2009 532 нафар аҳолӣ дошт.
Ақидаи махсуси судя

Ақидаи махсуси судя - ҳамаи масьалаҳоеро, ки дар вақти дида баромадани парванда ба миён меоянд, судяҳо аз рӯи аксарияти овозҳо ҳал мекунанд. Дар вақти ҳалли масъала ҳеч яке аз судяҳо ҳақ надорад, ки аз овоздиҳӣ худдорӣ кунад. Судяе, ки бо қарори аксарият розӣ нест, метавонад фикри махсуси худро ба тариқи хаттӣ баён кунад. Фикри махсуси судя ба маводи парванда замима карда мешавад. Вале дар толори маҷлиси суд эълон карда намешавад. Дар мавриде. ки парванда бо фикри махсуси судя ба суди болоӣ ба тариқи касатсионӣ, аз рӯи шикоят ё эътироз фиристода нашавад, он гоҳ ваӣ барои ба тариқи назоратӣ санҷидан ба раиси суди болоӣ фиристода мешавад.
Назар

Назар ё ақида (юн.) — мафҳум дар бораи чизе, эътиқод, муҳокима, хулосабарорӣ, нуқтаи назар оид ба мавзӯе, ки дар он объективияти комил ба даст овардан ғайриимкон аст, дар асоси тафсири факту далелҳо ё муносибати эмотсионалӣ ба онҳо. Афлотун ақидаро нақшаҳои монанди ашёҳо, мавод, молҳо, ки дар майна меғунҷад, номида буд. Аз руйи фаҳмиши Кант ақида фаҳмиши ақлонист, ки он аз руйи фаҳмиши ҳиссӣ ба ягон ашё монанд нест (яъне ба мисли озодӣ, ҷовидонӣ, Худо, фикр, тасаввурот, мақсад, нақша). Ақида баҳодиҳӣ, баёни нуқтаи назар, шарҳ, инчунин изҳори андеша оид ба муносибат ба зуҳурот, раванд ва ё шахсият аст, ки дар онҳо хулосаи тасдиқшаванда ё радшавандаи далелҳо вуҷуд надорад.. низ.
Ақиқ

Ақиқ — навъе аз сангҳои қиматбаҳо, ки сурхранг ва зарди норанҷист. 2. киноя аз лаб.
Оғоназар Ақназаров

Оғоназар Ақназаров — доктори илмҳои биологӣ, академики Академияи илмҳои Тоҷикистон, узви вобастаи Академияи илмҳои Тоҷикистон. Зиндагинома Оғоназар Ақназаров Донишгоҳи аграрии Тоҷикистонро хатм намудааст. ихтисос - "физиологияи рустаниҳо", Муовини директор, директори Институти биологии Помир ба номи Х.Ю.Юсуфбекови Академияи илмҳои Тоҷикистон (1982-1986 - то имрӯз). Раиси Бахши Помири Академияи илмҳои Тоҷикистон (1997- то имрӯз). Самтҳои асосии фаъолияти илмӣ: физиологияи экологии рустаниҳо; омӯзиш, ҳифз ва истифодаи оқилонаи захираҳои рустании сарзамини кӯҳистон. Ҷоизаҳо Бо медали "Ветерани меҳнат" тақдир шудааст. Манобеъ Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон. Ҳайати шахсӣ. – Душанбе: Дониш, 2011. - 216 с. Нигаред.
Ақраб (бурҷ)

Ақраб (23 Октябр — 22 Ноябр) — яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Обон дар тақвими Эронӣ аст.
Ақл

Ақл он чизест, ки фикр, эҳсос, дарк, тасаввур мекунад, ба ёд меорад ва ирода мехоҳад. Маҷмӯи падидаҳои равонӣ, аз ҷумла ҳам равандҳои бошууронаро дар бар мегирад, ки тавассути онҳо шахс аз ҳолатҳои берунӣ ва дохилӣ огоҳ аст ва равандҳои ғайрӣ, ки метавонанд ба фард бидуни ният ё огоҳӣ таъсир расонанд. Ақл дар аксари ҷанбаҳои ҳаёти инсон нақши марказӣ мебозад, аммо табиати дақиқи он баҳснок аст. Таърихи таҳаввулоти ақл бо рушди системаҳои асаб алоқаманд аст, ки боиси ташаккули майна гардид. Тафаккури фардии инсон низ баробари омӯхтани таҷриба ва аз марҳилаҳои равонӣ дар раванди пиршавӣ инкишоф меёбад. Соҳаҳои асосии таҳқиқоти омӯзиши ақл психология, асабшиносӣ, илми маърифатӣ ва фалсафаи ақлро дар бар мегиранд. Ақл ба бисёр соҳаҳои дигар, аз ҷумла маърифатшиносӣ, инсоншиносӣ, дин ва маориф дахл дорад. Таъриф Ақл маҷмӯи падидаҳо ва қобилиятҳои равонӣ мебошад, ки ҳам ҳолати бошуурона ва ҳам ғайрро фаро мегирад. Истилоҳи ақл баъзан ба маънои танг истифода мешавад, ки танҳо ба вазифаҳои маърифатии марбут ба идрок, тафаккур, огоҳӣ ва хотира ишора мекунад. Ба маънои васеътар, он инчунин равандҳоро ба монанди эҳсос, ҳавасмандӣ ва рафторро дар бар мегирад. Сарфи назар аз ин баҳсҳо, мувофиқати васеъ вуҷуд дорад, ки ақл дар аксари ҷанбаҳои ҳаёти инсон ҳамчун макони шуур, эҳсосот, фикрҳо ва ҳисси шахсӣ нақши марказӣ мебозад. Соҳаҳои гуногуни тадқиқот ақлро меомӯзанд; аз ҷумла равоншиносӣ, илми маърифат, асабшиносӣ ва фалсафаи ақлро дар бар мегиранд. Инкишоф Шаблон: Соҳаҳо ва усулҳои тадқиқот Омӯзиши ақл мушкилоти гуногунро ба миён меорад, зеро бевосита тафтиш кардан, идора кардан ва чен кардани он душвор аст. Кӯшиши бартараф кардани ин мушкилот тавассути таҳқиқи мағзи сар бо мушкилоти нави худ меояд, асосан аз сабаби мураккабии мағзи сар ҳамчун шабакаи нейронҳо, ки аз миллиардҳо нейронҳо иборатанд, ҳар кадоми онҳо то 10 000 пайванд ба нейронҳои дигар доранд. Шаблон: Равоншиносӣ омӯзиши илмии ақл ва рафтор аст. Он падидаҳои равонӣ, аз ҷумла дарк, хотира, эҳсос, фикр, қарор, зеҳн ва шахсиятро таҳқиқ мекунад. Вай минбаъд ба зуҳуроти зоҳирии онҳо дар шакли намунаҳои рафтори мушоҳидашаванда, омӯхтани он, ки ин намунаҳо ба шароитҳои беруна чӣ гуна вобастагӣ доранд ва тавассути омӯзиш ташаккул меёбанд, манфиатдор аст. Психология як фанни васеъест, ки зерсоҳаҳои зиёдеро дар бар мегирад. Психологияи маърифатӣ ба фаъолиятҳои сатҳи олии равонӣ, ба монанди тафаккур, ҳалли мушкилот, мулоҳиза ва ташаккули консепсия таваҷҷӯҳ дорад. Зерсоҳаҳои минбаъда муқоисавӣ, клиникӣ, таълимӣ, касбӣ ва нейропсихологияро дар бар мегиранд. Ривоншиносӣ ҳа илмӣ дар охири асри аз кори таҷрибавии Вилгельм Вундт ба вуҷуд омад. Мактабҳои ибтидоии фикрӣ сохторализм, психоанализ, гешталтпсихология, функсионализм ва бихевиоризмро дар бар мегирифтанд. Асабшиносӣ Шаблон: Асабшиносӣ омӯзиши системаи асаб аст. Диққати аввалиндараҷаи он системаи марказии асаб ва махсусан майна мебошад. Асабшиносӣ я фанни алоҳидаи таълимӣ эътироф карда шуд, зеро пешрафтҳои технологӣ, ба монанди рушди усулҳои нейровизуалӣ, ин соҳаро инқилоб карданд. Ҳамчунин нигаред.
Ноҳияи Оқсу

Ноҳияи Оқсу Ақсу ауданы) — воҳиди маъмурӣ дар шимолу шарқи вилояти Алмаатои Қазоқистон. Маркази маъмурӣ деҳаи Ҷансугуров аст. География Ноҳия дар қисми шимолу шарқии вилояти Алмаато ҷойгир аст. Қисми шимолии ноҳияро кули Балхаш мешӯяд; дар шарқ вилоят бо ноҳияи Сарканд ҳамсарҳад аст; дар ҷануби шарқ ва ҷануб — бо Чин; дар ҷанубу ғарб — бо ноҳияи Эскелдин; дар ғарб — бо ноҳияи Қаротул ҳамсарҳад аст. Аз ҳудуди ноҳия 2 дарёи калон ва 5 хурд мегузарад. Калонтарини онҳо – дарёи Оқсу – 305 км дарозӣ буда, аз нишебиҳои Алатауи Ҷунгарӣ.