ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Академияи муҳандисии Ҷумҳурии Тоҷикистон

Акадмияи муҳандисии Ҷумҳурии Тоҷикистн — ташкилоти илмию техникӣ ва эҷодии ҷамъиятӣ. Таъсис Соли 1991 ҳамчун шуъбаи Тоҷикистонии Академияи муҳандисии ИҶШС таъсис шуд. 3 июли 1992 Акадмияи муҳандисии Ҷумҳурии Тоҷикистн (АМ ҶТ) ном гирифт. АМ ҶТ олимон ва муҳандисони пешқадами ҷумҳуриро барои таҳкими робитаҳо байни пажӯҳишҳои асосӣ, коркардҳои техникӣ, инноватсия, технологияи пешқадам ва ҷорӣ намудани дастовардҳои муҳандисӣ дар истеҳсолот ба таври ихтиёрӣ ва интихобӣ муттаҳид менамояд. Ба ҳайати Академияи муҳандисии байналхалқӣ (АМБ), Федератсияи ин-тҳои муҳандисии кишварҳои исломӣ шомил аст ва узви Шӯрои ҷамъиятии ҶТ мебошад. Ба ҳайати АМ ҶТ 45 узви пайваста, 48 узви вобаста, 23 мушовири академикӣ, 34 доктори илм, 45 номзади илм, 10 Ходими хизматнишондодаи илми ҶТ, муаллифони ихтироот ва таклифҳои ратсионализаторӣ, аъзои шӯроҳои олимон ва шӯроҳои махсусгардонидаи ҷумҳуриявӣ ва байналмилалӣ, 12 аъзои фахрии хориҷӣ, 9 узви пайваста ва 11 узви вобастаи АМБ шомиланд. Корхонаи воҳиди давлатии "Ширкати алюминийи тоҷик" (ТАЛКО), Корхонаи давлатии "Востокредмет", Ширкати саҳҳомии холдингии кушодаи "Барқи тоҷик", Комбинати маъдантозакунии Анзоб, Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ба номи Муҳаммад Осимӣ, Донишгоҳи технологии Тоҷикистон ва ғ. аъзои коллективии АМ ҶТ мебошанд. Самтҳои фаъолият Академия дар самтҳои зерин фаъолият дорад: геология, истихроҷ ва коркарди сарватҳои зеризаминӣ; системаҳои иттилоотӣ, алоқа ва телекоммуникатсия, метрология ва стандартонӣ; коммуникатсия, системаи нақлиёт; мошинсозӣ; металлургия ва масолеҳшиносӣ; экологияи муҳандисӣ, мониторинг ва сарфакории энергия; сохтмон, саноати бинокорӣ ва меъморӣ; технологияи саноати хӯрокворӣ ва маҳсулоттайёркунӣ; технологияи химиявӣ ва биохимиявӣ; иқтисодиёт, ҳуқуқ ва идоракунии фаъолияти муҳандисӣ; энергетика; муҳандисӣ дар тиб; муҳандисӣ дар фаъолияти иҷтимоӣ; туризми илмӣ ва экологӣ. Дар назди Академия як қатор корхонаҳои хурди истеҳсолӣ фаъолият доранд, Пажӯҳишгоҳи экологияи инсон ташкил карда шудааст. Академия масъалаҳои ташкиливу сохтории ҷории фаъолияти худро ҳал карда, лоиҳаҳои муҳандисиву техникӣ, барномаҳо ва таклифҳо таҳия менамояд, барои таҳия ва татбиқи қарорҳои илмиву техникӣ шарикон меҷӯяд, конференсия ва семинарҳои илмиву техникӣ доир менамояд, дар фаъолияти табъу нашр ширкат меварзад, робитаҳои байналхалқиро ривоҷ медиҳад, дар масъалаҳои муҳандисӣ ба корхонаву муассисаҳои ҷумҳурӣ, шахсони воқеӣ ва ҳуқуқӣ маслиҳатҳо медиҳад. Дурнамои рушди Академия бо кашфи иқтидорҳои калони илмӣ ва техникию инноватсиониву муҳандисӣ марбут аст. Солҳои Президенти Академия Ваҳҳобов А. буд. Аз соли 1996 раиси Акадмияи муҳандисии Ҷумҳурии Тоҷикистн узви вобастаи АИ ҶТ А. Катаев буд. Бознигаред.
Академияи меъморӣ ва сохтмони Ҷумҳурии Тоҷикистон

Акадмияи меъморӣ ва сохтмни Ҷумҳурии Тоҷикистн — маркази асосии илмиву эҷодӣ ва ҳамоҳангсозии Тоҷикистон дар соҳаи меъморӣ ва бинокорӣ Таъсис Академияи меъморӣ ва сохтмони Ҷумҳурии Тоҷикистон (АМС ҶТ) 21 феврали 1995 барои мусоидат намудан ба фаъолияти иттиҳоди олимон ва мутахассисони фаъоли ҶТ дар соҳаи меъморӣ, шаҳрсозӣ, бинокорӣ ва истеҳсолот, кормандони эҷодии санъати ороиши амалӣ ва монументалӣ ва бо мақсади инкишофи меъморию шаҳрсозӣ дар ҶТ, дар як марказ ҷамъ овардани иқтидорҳои зеҳнӣ ва дар хоҷагии халқ амалан истифода бурдани онҳо таъсис дода шудааст. Дар ҳайати АМС ҶТ 4 узви пайваста, 18 узви вобаста, 12 узви фахрӣ, 10 узви хориҷӣ ва тақрибан 60 мушовири академикӣ шомиланд. Аъзои пайваста ва аъзои вобаста ба воситаи овоздиҳии пинҳонӣ дар асоси озмун интихоб мешаванд. Аъзои фахрӣ ва хориҷӣ, инчунин мушовирҳои академикӣ бо овоздиҳии кушода дар асоси тавсияҳои шӯъбаҳо ва раёсати АМС ҶТ интихоб мегарданд. Дар байни 104 аъзои АМС ҶТ 6 нафар узви Академияи байналмилалии илмҳои педагогӣ, муҳандисӣ, меъморӣ, 10 нафар узви академияҳои ҷумҳуриявӣ ва соҳавӣ, 9 нафар докторони илм, 13 нафар профессорон, 4 нафар дорандаи Мукофоти давлатӣ ва ленинӣ, 2 меъмори шоиста, 5 бинокори шоиста, 1 корманди шоиста, 1 Ходими шоистаи санъат, 2 Ходими шоистаи илми Ҷумҳурии Тоҷикистон ва 8 Рассоми шоистаи Тоҷикистон мебошанд. Дар байни онҳо олимони машҳур Нӯъмон Неъматов, Х. Р. Содиқов, С. Д. Исоева, Рустам Собитович Муқимов, С. М. Мамадҷонова, С. Н. Шарипов, Б. Ҷ. Ҷабборов ва дигарон ҳастанд. АМС ҶТ 35 ташкилот, идора, комитет ва вазоратҳоро муттаҳид мекунад (зиёда аз 2, 5 ҳазор нафар). Сохтор Мақоми олии АМС ҶТ Маҷлиси умумӣ, мақомоти идоракунандааш Раёсат ва Бюрои он мебошанд. Февр. 1995 раиси АМС ҶТ Б. А. Зуҳуриддинов, ноибҳои раис Рустам Собитович Муқимов ва Н. Х. Яъқубов интихоб шуданд. АМС ҶТ бо Агентии сохтмон ва меъмории назди Ҳукумати ҶТ, пажӯҳишгоҳҳо ва ташкилоти асосии лоиҳакашии давлатӣ, Академияи илмҳои Тоҷикистон, Академияи муҳандисии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Академияи илмҳои меъморӣ ва бинокории Федератсияи Россия ва дигар ташкилотҳои мамлакатҳои хориҷаи наздик ва дур робита ва ҳамкории зич дорад. АМС ҶТ дар таҳияи лоиҳаи Қонуни ҶТ "Дар бораи фаъолияти меъморӣ, шаҳрсозӣ ва сохтмон" (онро майи 1997 Маҷлиси Олии ҶТ тасдиқ кард), амалигардонии Барномаи комитети иҷроияи байналмилалӣ оид ба нуқтаҳои аҳолинишини назди Департаменти меъморӣ ва сохтмони Тоҷикистон фаъолона иштирок кардааст. 3 монография, васоити таълимӣ, маълумотномаҳо ба табъ расонд. Аъзои АМС ҶТ дар ШМА, Туркия, Ҳиндустон, Екатеринбург ва ғайра ихтисоси худро такмил додаанд. Бознигаред Узви Академия.
Академияи хурди илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон

Академияи хурди илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон — иттиҳодияи ихтиёрии эҷодии хонандагони синфҳои болоӣ, ки барои тадбирҳои интихоби касбу ҳунари мактаббачагон ва ҷалби онҳо ба эҷодиёти муташаккилонаи илмию техникӣ, инкишофи маърифат, малакаҳои илмию тадқиқотӣ, ихтироъкорӣ, фаъолияти таҷрибавии беруназдарсӣ таҳти роҳбарии олимон, устодони мактабҳои олӣ ва миёнаи махсус, мутахассисони хоҷагии халқ нигаронида шудааст. Таъсис Соли 1971 дар заминаи Қасри пионерону мактаббачагони ҷумҳурӣ бо ибтикори АИ ҶШС Тоҷикистон, Вазорати маорифи ҶТ, КМ ИЛКҶ Тоҷикистон, бо ҳамкории зичи Ҷамъияти умумииттифоқии ихтироъкорону ратсионализаторон, садорати ҷумҳуриявии Иттифоқи ҷамъияти илмиву муҳандисии ИҶШС, ҷамъияти ҷумҳуриявии "Дониш" ва ғайра таъсис ёфтааст. Академияи хурди илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон шакли фаъоли ҳамкории пажӯҳишгоҳҳои АИ ҶТ, мактабҳои олӣ ва миёнаи махсус дар тайёр намудани кадрҳои илмӣ ва мутахассисони баландихтисос аз ҳисоби хонандагони соҳибистеъдоди синфҳои болоии мактабҳои миёна барои соҳаҳои гуногуни хоҷагии халқ мебошад. Раёсаташро Президент ба уҳда дошта, ду ноиби Президент ва котиби илмӣ аъзои он ҳастанд. Мақоми идоракунии Академияи хурди илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон Шӯрои илмии хонандагони синфҳои болоӣ мебошад, ки дар он намояндагони ҳамаи бахшҳо шомиланд. Шӯро ба ҳалли масъалаҳои ташкилии фаъолияти Академияи хурди илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон дар байни ҷаласаҳо машғул мегардад. Академияи хурди илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон аввал аз панҷ бахш – илмҳои ҷамъиятӣ, физикаю математика, геологияю химия, тиббию биология, кишоварзӣ иборат буд. Соли 1983 дар Академияи хурди илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон бахшҳои иқтисод, экология, рӯзноманигорика, филологияи тоҷик, педагогикаю психология, меъморӣ ташкил ёфтаанд. Соли 1987 филиалҳои он дар Хуҷанд, Кӯлоб, Қӯрғонтеппа, Хоруғ, инчунин як қатор ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ кушода шудаанд. Ба ҳар узви Академияи хурди илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон нишони сарисинагӣ ва шаҳодатнома, ба беҳтаринҳо унвони "узви пайваста" ва "узви вобаста"-и Академияи хурди илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон дода мешавад. Аъзои академия Аъзои Академияи хурди илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон аз воситаҳои таълимии муассисаҳои илмӣ, кафедраю факултетҳои мактабҳои олӣ ҳамаҷониба истифода мебаранд. Масалан, аъзои Академияи хурди илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бахши меъморӣ бевосита дар синфхонаҳои шуъбаи меъмории Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ба номи М. Осимӣ таҳсил менамоянд ё дар ҳафриёте, ки Пажӯҳишгоҳи таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии ба номи А. Дониши АИ ҶТ мегузаронад, ҳамроҳи олимон иштирок менамоянд. Аз миёни аъзои Академияи хурди илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон нафарони зиёде ба илму дониш дил баста, ҳоло ҳамчун олимони варзида ва мутахассисони боистеъдод дар соҳаҳои гуногуни хоҷагии халқи ҷумҳурӣ фаъолият доранд. Аз соли 2009 Академияи хурди илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун Шуъбаи кор бо мактаббачагони назди Раёсати АИ ҶТ мақоми расмӣ гирифт. Президентҳои академия.
Академияи умумиҷаҳонии Кембриҷ

Муассисаи таълимии таҳсилоти умумии ғайридавлатии "Академияи умумиҷаҳонии Кембриҷ" таърихи 20.09.2018 дар шаҳри Душанбе ба кор оғоз кард. Санаи 20.09.2018 Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ва Раиси шаҳри Душанбе Рустами Эмомалӣ дар ноҳияи Шоҳмансури шаҳри Душанбе Муассисаи таълимии таҳсилоти умумии ғайридавлатии "Академияи умумиҷаҳонии Кембриҷ"—ро дар вазъияти тантанавӣ ифтитоҳ карданд. Эмомалӣ Раҳмон барои сохтмони ин муассисаи байналмилалии Тоҷикистону Бритониё 28 апрели соли 2017 санги асос гузошта, ҳамон вақт сохтмончиёнро ба иҷрои босифати корҳо ҳидоят карда буданд. Бинои мактаби муосир дар давоми яку ним сол бо тарҳи замонавӣ ва сифати баланди меъморӣ бунёд ва бо иштироки Пешвои миллат мавриди баҳрабардорӣ қарор дода шуд. Масоҳати умумии қитъаи замини муассисаи таълимии мазкур 6847 метри мураббаъ ва масоҳати умумии сохтмонии он 2345 метри мураббаъро ташкил медиҳад. Муассиса аз ду бинои 3-ошёна бо таҳхонаю болохона ва як бинои 2- ошёна иборат мебошад. Дар мактаби мазкур 500 ҷой барои таълиму тарбияи томактабӣ ва таҳсилоти умумӣ фароҳам оварда шудааст.Дар ин ҷо ошхона бо 150 ҷойи нишаст, нуқтаи тиббӣ, китобхона ва синфхонаҳо барои таълиму тарбияи томактабӣ ва синфҳои болоӣ мавҷуд аст. Дар муассиса синфхонаҳо барои омӯзиши фанни таълими меҳнат, аз ҷумла, азхудкунии пухту паз, синфхонаи муҳандисӣ барои омӯзиши технологияи муосир, ҳавзи оббозӣ, синфхонаи махсус барои омӯзиши рақсҳои гимнастика ва балет, толори варзишӣ, ҳуҷраи ивази сару либос ва толори маҷлис барои 90 ҷойи нишаст ҷойгир мебошанд.Таълим дар ин муассиса тибқи барномаҳои таълимии зинаҳои таҳсилоти томактабӣ ва таҳсилоти умумӣ дар асоси стандартҳои давлатии таҳсилоти Британияи Кабир ва мутобиқ ба стандартҳои давлатии таҳсилоти Ҷумҳурии Тоҷикистон сурат гирифта, забони таълим забони англисӣ мебошад. Таълиму тарбияи томактабӣ дар маркази инкишофи кӯдакон ва таҳсилоти умумӣ бошад, дар се зина: ибтидоӣ, умумии асосӣ ва миёнаи умумӣ амалӣ мегардад. Пас аз хатми ин муассиса ба хатмкунандагон ҳуҷҷатҳои таҳсилоти намунаи давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Британияи Кабир дода шуда, онҳо метавонанд таҳсили худро дар муассисаҳои таълимии таҳсилоти олии касбӣ ва илмии кишварҳои Аврупо,Амрико, Япония ва ғайра идома диҳанд. Омӯзгорону устодон дар ин муассиса аздоираи беҳтарин муаллимони соҳибкасбу соҳибтаҷрибаи Британияи Кабир ва Ҷумҳурии Тоҷикистон даъват гардида, машғулиятҳову дарсҳо ба хонандагон бо истифода аз усулҳои муосири таълим ба роҳ монда мешаванд.Ба ғайр аз ин, муассисон ба нақша гирифтаанд, ки то соли 2020 баъди аз ҷониби мақомоти дахлдори давлатӣ ҷудо гардидани қитъаи замин барои хонандагони аз 18 то 23- сола коллеҷ бунёд намоянд. Пайвандҳо Коллеҷи тиббии ҷумҳуриявӣ.
Акакио Кордейро Баррето

Акакио Кордейро Баррето — футболбози бразилӣ, маснадашро анҷом додааст.
Академияи шеъри ҷаҳон

Академияи шеъри ҷаҳон, Фарҳангистони шеъри ҷаҳон — иттиҳодияи ҷамъиятии байналмилалии адабӣ, фарҳангии ғайридавлатӣ, ки дар асоси принсипҳои демократӣ, озодии сухан, баробарҳуқуқии ҳамаи аъзояш амал мекунад. Таъсис Соли 1998 бо ибтикори Шоири халқии Тоҷикистон Гулрухсор таъсис дода шудааст (18. 9. 2008 дар Вазорати адлияи ҶТ муҷаддадан сабти ном гардид). Самтҳои фаъолияти Академияи шеъри ҷаҳон: омӯзиши шеъри ҷаҳон, ҷараёнҳои нави адабӣ, тарҷума ва нашри осори адибони машҳури дунё, таҳкими равобит ва дӯстии байни эҷодкорони кишварҳои гуногун, дастгирии ҷавонони соҳибистеъдод, ташкили сафарҳои илмӣ-адабӣ барои омӯзиш ва гирдоварии эҷодиёти шифоҳии халқ, баргузор кардани анҷуманҳо, конференсияҳои илмию адабӣ, симпозиумҳо, ҳамоишҳо, маҳфилҳо ва ғ. (дар ҳамкорӣ бо иттиҳодияҳои эҷодии дохили ҷумҳурӣ ва хориҷ аз кишвар). Ба узвияти шахсони машҳури ҷаҳон, новобаста аз шаҳрванди кадом кишвар буданашон ва ё корхонаҳову муассисаҳо, соз-мону иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ, эҷодӣ дар асоси ариза ва қарори раёсати Академияи шеъри ҷаҳон пазируфта мешаванд. Академияи шеъри ҷаҳон дар вилоятҳои Суғд, Хатлон, ВМКБ шӯъбаҳо дорад. Аъзои академия Аввалин аъзои академия аз Тоҷикистон Муъмин Қаноат, Лоиқ Шералӣ, Бозор Собир ва дигарон мебошанд. Ба узвияти А. Казакова Р., А. Вознесенский (Россия), Б. Олейник, И. Драч (Украина), О. Сулаймонов (Қазоқистон), В. Некляев (Белоруссия), Зарринкӯб, Муҳаммадшафеи Кадканӣ, Қайсари Аминпур (Эрон), Валиуллоҳи Ансорӣ (Ҳиндустон) ва дигар адибон интихоб шудаанд. Аз ҷониби Академияи шеъри ҷаҳон якчанд – албомҳои "китоби гӯё" – "Тӯфони ишқ" (шеърҳои Ҷалолуддини Румӣ, ровӣ Гулрухсор; сурудҳо бар матни ашъори Мавлоно дар иҷрои ҳофизони тоҷик), "Машриқи пиёла", (ашъори Ҳофиз, ровӣ Гулрухсор), "Соғари хамёза" (Бедил, ровӣ Гулрухсор), "Ориёно" (мунтахаби ашъори Гулрухсор, ровӣ худи шоира, бо таронаҳои қадимии суғдӣ, шуғнӣ, классикӣ ва ғ. дар иҷрои сарояндагони тоҷик) сабт гардидаанд. Академияи шеъри ҷаҳон инчунин маҷмӯаҳои ашъори Ҷалолуддини Румӣ, Симини Беҳбаҳонӣ, Қайсари Аминпур, Рустами Ваҳҳоб, Сиёвуш ва дигаронро ба табъ расондааст. Академияи шеъри ҷаҳон дар ҷумҳуриҳои ИДМ, кишварҳои Шарқ, Европа, ШМА ҳамоишҳои адабию фарҳангӣ, базми шеъру тарона баргузор кардааст ва ин фаъолияташ идома дорад.
Акансере

Акансере Акан сере) — деҳа (овул) дар ноҳияи Ойиртау дар вилояти Қазоқистони Шимолӣ. Ба ҳайати ҷамоати деҳоти Антонов шомил аст. Аҳолӣ Тибқи натиҷаи барӯйхатгирии аҳолӣ дар соли 2009 98 нафар аҳолӣ (50 мард ва 48 зан) дошт.
Канакуш

Канакушҳо, акарисидҳо (аз — кана ва — мекушам) — моддаҳои химиявие, ки барои нобуд кардани канаҳо таъйин шудаанд. Барои несту нобуд кардани канаҳои рустанихӯр инсектисидҳои фосфорорганикӣ (метафос, метилнитрофос, трихлорметафос ва ғайра), хусусан инсектисидҳои системавӣ (фосфамид, метилмеркаптофос, октаметил ва ғайра) аҳамияти калон доранд. Спиртҳои ароматӣ, эфири кислотаҳо, сулфидҳо, сулфонҳо, азобензол, нитрофенолҳо, баъзе пайвастҳои органикии фтор, инчунин хокаю маҳлули сулфурро низ чун акарисидҳо истифода бурдан мумкин аст. Бо мақсади нобуд намудани канаҳои хунмак инсектисидҳои хлорорганикӣ, аз ҷумла келтан, милбекс, тедион (тетрадихлон), хлорбензид (хлорпарасид), хлорбензилат, эфирсулфонат (овотран), фосфорорганикӣ ва эфири кислотаҳои карбаминро кор мефармоянд.
Акартан

Акартан — як навъ акарисид. Барои нобуд кардани канаҳои рустанихӯр, занбӯруғҳои касалиовари пахта, дарахтони меваи ситрусӣ ва зироат (ба ҳар гектар кг) истифода мекунанд. Барои одаму ҳайвон зарар дорад.
Акарапидози занбӯр

Акарапидози занбӯр, акароз, акариоз — касалии занбӯри асал, ки канаи (аз оилаи) ба вуҷуд меоварад. Бори нахуст соли 1904 дар ҷазираи Уайт (Англия) ба қайд гирифта шудааст. Барангезандаи акарапидози занбӯрро соли 1920 олими шотландӣ Ҷ. Ренни бо ҳамкоронаш муқаррар намуд. Канаҳо аввал дар ҷуфти 1-уми трахеяҳои сина, дар асоси болҳо, халтаҳои ҳавоии шикам, сарсина ва сар ҷой мегиранд. Онҳо дар трахеяҳои сина афзоиш ёфта, тадриҷан ба трахеяҳои тамоми организм паҳн мегарданд. Барангезанда ба роҳи нафас (трахеяҳои сина), тахтапушту қафаси сина, буни бол ва ғайра тухм мегузорад. Канаҳо шираи организми занбӯрро макида, аз худ заҳр хориҷ мекунанд ва бо ҳамин роҳ онро нобуд месозанд. Кана берун аз организми занбӯр ҳамагӣ 3 – 4 рӯз умр мебинад. Занбӯри солим аз занбӯрҳои касал сироят меёбад. Аломатҳои касалӣ баъди 2 – 4 соли сироят ёфтани оилаи занбӯри асал зоҳир мегарданд. Парешонии болҳо ва парвоз карда натавонистани занбӯр аломатҳои акарапидози занбӯр буда, асосан аввали баҳор мушоҳида мешаванд. Акарапидози занбӯрро фақат бо роҳи санҷиши лабораторӣ аниқ ташхис кардан мумкин аст. Бо мақсади аниқ муқаррар кардани акарапидози занбӯр аз ҳар оилаи занбӯрҳои гумонбар ба касалӣ ба лабораторияи ветеринарӣ 30 – 50 занбӯри касалро фиристодан лозим аст. Акарапидози занбӯрро бо эфирсулфонат, фалбекс, нитробензол, метилсалитсилат, этилсалитсилат ва ғайра муолиҷа мекунанд. Вале бо мақсади пурра нест кардани акарапидози занбӯр ҳамаи занбӯрҳои касал ё ба касалӣ гумонбарро нобуд кардан лозим аст. Пешгирӣ Роҳи пешгирии А.: баҳорон пеш аз парвози нахустин оилаи занбӯрҳоро бояд бодиққат аз назар гузаронд. Дар ҷойҳои карантини касалӣ хариду фурӯши занбӯр манъ аст. Асал ва прополиси занбӯрҳои касал барои одам ва занбӯрҳои солим хавфнок нест, бинобар ин савдои онро манъ накардаанд.
Акаиуа

Акаиуа — яке аз шаҳрҳои префектураи Окаяма, Ҷопон аст.
Акарология

Акарология (аз "кана" ва "илм")) — як фасли зоология, ки канаҳоро меомӯзад. Акарология бахше аз арахнология (илм дар бораи тортанақшаклон) аст. Акарология доир ба анатомияи муқоисавӣ, эмбриология, физиология, экология, зоогеография, филогения ва таснифи канаҳо, ҳамчунин масъалаҳои марбут ба тиб, ветеринария ва кишоварзии онҳо баҳс мекунад. Дар Тоҷикистон масъалаҳои ба акарология вобастаро Институти зоология ва паразитологияи ба номи Е. Н. Павловский, институтҳои тадқиқоти илмии чорводорӣ ва ветеринария, Институти пешгирии бемориҳо ва факултети ветеринарияи ДАТ ҳаллу фасл менамоянд.
Акарсу

Акарсу (Тангахона;) — деҳа дар ноҳияи Бейтушшебап, вилояти Ширнак, Туркия. Шумораи аҳолӣ — 98 нафар дар соли 2021. Асосан курдҳо.
Акатево (ноҳияи Белозер, Вологда)

Акатево — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Белозер, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Акаши

Акаши — яке аз шаҳрҳои префектураи Ҳёго, Ҷопон аст.
Акароз

Акароз, хоришак — касалии музмини ҳайвонот, ки бо хоришу илтиҳоби пӯст ҷараён мегирад. Ангезандаҳои касалӣ хоришканаҳо мебошанд. Сироят ҳангоми тамос бо ҳайвони касал, ҳамчунин аз ашёи нигоҳубини чорво, ки дар онҳо канаҳо ҷой доранд, ба вуҷуд меояд. Акароз хусусан тирамоҳ ва зимистон хурӯҷ мекунад. Ба пайдоиши касалӣ дар ҷойи нам, ифлос ва сарду торик нигоҳ доштани ҳайвонот мусоидат менамояд. Ғизои бесифат низ муҷиби сар задани касалӣ мешавад. Ба акароз бештар ҷавонаҳо ва ҳайвоноти лоғар гирифтор мегарданд. Дар ҷисми ҳомил канаҳо 4 – 6 ҳафта зиндагӣ мекунанд. Онҳо ба қабати пӯст даромада, нӯги асабҳоро ангезиш медиҳанд. Ҳайвон тоқат накарда, ҷойи иллатёфтаро дар девору харсанг ва танаи дарахтон мехорад, дар натиҷа пӯст дағал ва ғафс гашта, пашм мерезад. Гову гӯсфандон хароб ва каммаҳсул мешаванд. Интихоби тарзу усули табобати акароз ба хусусияти касалӣ ва фасли сол вобаста аст. Аспҳоро, одатан, ба камераи махсус андохта, ангидриди сулфат дуд мекунонанд; ҳайвоноти дигарро бо марҳамҳои гуногун табобат менамоянд. Ҳангоми саросар сироят ёфтани чорво ё бо мақсади пешгирии касалӣ, ҳайвонотро дар ҳавзҳои дорудор (гексахлоран, креолин ва ғайра) оббозӣ медоранд. Ҳамзамон оғилхона ва ашёи нигоҳубини чорво дезинфексия карда мешавад. Азбаски доруҳои барои табобат пешбинишуда ба тухми канаҳо таъсир намекунанд, муолиҷа вобаста ба давраи инкишофи паразитҳо такрор хоҳад ёфт. Ҳангоми дар хоҷагӣ ба қайд гирифта шудани акароз чорворо ба 3 гурӯҳ ҷудо менамоянд: моли касал; моли гумонбар ба касалӣ; моли солим. Ҳар гурӯҳи ҳайвонот алоҳида нигоҳ дошта мешавад. Хоҷагӣ ҳамон вақт солим ҳисоб меёбад, ки агар дар тӯли 20 рӯзи баъди андешидани тадбирҳои зарурӣ ҳолатҳои нави ба касалӣ дучор омадани чорво ба қайд гирифта нашаванд.
Акашариф Ҷӯра

Акашариф Ҷӯра (Шариф Ҷӯраев; маъруф ба номи Акашариф марти 1896, ноҳияи Дарвоз — 2 октябри 1966) — овозхон ва оҳангсози тоҷик. Ҳофизи халқии ҶШС Тоҷикистон. Зиндагинома Ӯ барвақт ятим монда зиёда аз 20 сол хизматгори амалдори Дарвоз будааст. Солҳои мудири "Чойхонаи сурх"-и Ғарм буд ва ҳамчун ҳофизи хушсалиқа машҳур гардид. Соли 1935 ӯро ба радиои пойтахт ҳамчун ҳофиз ба кор даъват намуданд. Акашариф иштирокчии се даҳаи адабиёт ва санъати тоҷик дар шаҳри Москва (1941, 1949 ва 1957) аст. Ӯ давомдиҳандаи анъанаҳои мусиқии халқии тоҷик мебошад. Суруду таронаҳои беҳтарини вай вирди забони мардум буданд ва имрӯзҳо ҳам аз ҷониби ҳофизон такрор ба такрор сароида мешаванд. Дар эҷодиёташ аз намунаҳои Шашмақом низ зиёд сароида мешуданд. Сурудҳои Акашариф "Қалъабандӣ", "Ҷони ман", "Алла", "Анора овардам", "Ҷӯраҷон", "Булбулон", "Интихоб мекунам" ва сюитаҳои рақсии Чорзарб, "Наврӯзи баҳор" ва диг. маъмули дилҳои тамошобинон гашта буданд. Ба номи Акашариф Ҷӯраев дар Тоҷикистон филармонияи давлатӣ гузошта шудааст 1 Қалъабандӣ (Бедил) Ҷоизаҳо Бо орденҳои Ленин, "Нишони фахрӣ" ва ифтихорномаҳо сарфароз гардонида шудааст. Гиромидошт.
Акбар Абдулло

Акбар Абдулло — шоир, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон Зиндагинома Акбар Абдулло 9 июни соли 1950 дар деҳаи Даштиҷуми ноҳияи Шӯроободи вилояти Хатлон ба ҷаҳон омадааст. Маълумоти миёнаро дар мактаби миёнаи ба номи Т. Г. Шевченкои ноҳияи Восеъ гирифта, солҳои дар Техникуми индустриалӣ-педагогии Душанбе таҳсил кардааст. Солҳои хидмати ҳарбиро адо намудааст. Солҳои шунавандаи Мактаби олии Вазорати умури дохилаи Иттиҳоди Шӯравӣ (дар Тошканд) будааст. Курсҳои махсуси касбиро баъдтар дар шаҳрҳои Маскав, Ленинград ва Қоҳира анҷом додааст. Эҷодиёт Нахустин чакидаҳои хомааш аз солҳои ҳаштодуми асри гузашта дар рӯзномаву маҷаллаҳои Туркманистон ва Русияву Қазоқистон ба табъ расидаанд. Муаллифи маҷмӯаҳои шеърии "Розҳои танҳоӣ", "Кошонаи сӯхта" "Созҳо аз розҳо", "Ниёзи дил", "Шоири дардҳо" ва ғ. мебошад.
Акбар Исоев

Акбар Баҳоваддинович Исоев (31.08.1955) шаҳри Хуҷанд — олим, омӯзгор, номзади илмҳои санъатшиносӣ, дотсент. Зиндагинома Соли 1977 ДДОЛ ба номи С.М.Кировро хатм намудааст. Ихтисос Муаллими нақша, расм ва меҳнат.
Акбар Алӣ

Акбар Алӣ (1951 - ваф., ш.Самарқанд) — шоири тоҷик. Акбар Алӣ Донишгоҳи давлатии Самарқандро дар риштаи забону адабиёти форсии тоҷикӣ ба поён расонд. Ашъораш дар "Маориф ва маданият", "Ҳақиқати Ӯзбекистон", "Пионери Тоҷикистон" ва "Ҷавонони Тоҷикистон" чоп шудааст. Адабиёт Нигаред низ.
Акбар Акобирхоҷаи Бухороӣ

Акбар Акобирхоҷаи Бухороӣ (асри 19) — шоири тоҷик. Зиндагинома Акбар Акобирхоҷа дар зодгоҳаш Бухоро таҳсил карда, ба камол расидааст. Пас аз хатми мадраса ба тадрис шуғл меварзад. Ба гуфтаи тазкиранигор Қорӣ Раҳматуллоҳи Возеҳ ("Тӯҳфат-ул-аҳбоб") "табъаш дар назми ашъор иқтидори тамом дорад". Аз осораш намунаҳои ғазалиёт, рубоиҳо, қитъаҳо ба тавассути тазкираҳову баёзҳо боқӣ мондаанд. С. Айнӣ дар "Намунаи адабиёти тоҷик" як ғазал ва як рубоии бенуқтаро аз Акбар Акобирхоҷа ҷой додааст. Намунаҳо аз ашъори Акбар Акобирхоҷаи Бухороӣ:.
Акбари Бузург

Акбар Абулфатҳ Ҷалолуддин Муҳаммад, машҳур бо Акбари Бузург, арбоби давлат, сарлашкар. Зиндагинома Пас аз марги Ҳумоюн Акбар зимоми давлатдориро ба дасти худ гирифт. Забткориҳо Вай дар навбати аввал тавонист муқовимати афғонҳоро рафъ кунад ва минбаъд Ҷайнпур, Гволиур, Аҷмир, Гондвоноро тасхир карда, мулкҳои Читор ва Тантҳамборро ҳам зери итоати худ даровард. Андаке баъдтар навоҳии бойи Роҷистон, Гуҷарот, Бамғол, Кобул, Кашмир, Синд, Дакан, Аҳмаднагарро низ фатҳ кард ва Деҳлию Аграро пойтахти давлатдории Темуриёни Ҳинд қарор дод. Акбар бо давлатҳои ҳамсояи худ, аз қабили Сафавиёни Эрон робитаи дӯстона барқарор намуд; ҳамчунин бо Убайдуллохон паймонҳои ҷиддӣ баста шуданд. Ҳукумрониҳо Дар давраи ҳукмрониаш Акбар лашкари низомии савора таъсис дод, ки дар ҷангҳо ва муборизаҳо бо феодалҳои маҳаллӣ ва лашкари бегонагон қувваи асосӣ буд. Ба сипаҳсолорон ба ҷойи замин маоши пулӣ муқаррар намуд, сипоҳро аз нав бо силоҳи навтар ҷиҳозонд. Акбар на танҳо сарлашкари боистеъдод, балки яке аз машҳуртарин ходимони давлатӣ дар таърихи Ҳиндустон буд; ӯ ба аъёну ашрофи Ҳинд такя карда як қатор чораҷӯиҳои давлатӣ доир намуд: аввалан ҳудуди давлатро ба 12 остон (мисли вилоят ё штат-иёлат) тақсим кард, системаи муносиботи арзӣ ва молиро ба низоми муайян даровард — андозаи молиётро мушаххас ва пардохти андози ҷизяро аз мардуми ғайри мусалмон манъ кард, унсурҳои мухталифи нажодӣ ва қавмиро (эронитаборон, туркҳо, афғонҳо, дравидҳо ва ғайра) ба ҳам наздик намуд ва аз байни онҳо табақоти ҷадиди иҷтимоӣ ба номи "мансабдорони кишвар"-ро ташкил дод. Акбар барои ривоҷу равнақи фарҳангу адаби Ҳиндустон хидматҳои босазоеро анҷом додааст. Акбар ният дошт дар Ҳиндустон эътиқоди умумиеро бо номи "Дини Илоҳӣ" ҷорӣ намояд, ҳарчанд ин дин дар аввалҳо бо унвони "Оини Акбарӣ" маъруф гардид, вале баъди вафоти Акбар он фақат ба мазҳабе табдил ёфту халос. Акбар расму русумоти нахушоянду бад ва манфурро чун "сотӣ" (зинда сӯзондани зан пас аз марги шавҳар), издивоҷи хурдсолон, ғуломдорӣ ва амсоли инҳоро дар саросари кишвар манъ кард. Тибқи маълумоти маъхазҳо Акбар ба илму адаб низ дилбастагӣ доштааст.