Зайниддин Муҳидинов

Зайниддин Муҳидинов (Муҳидинов Зайниддин Қамарович августи 1961, деҳаи Мадм, ноҳияи Айнӣ, вилояти Ленинобод, ҶШС Тоҷикистон) — кимиёдони тоҷик, доктори илмҳои кимиё, профессор. Барандаи ҷоизаи давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ба номи Абу Али ибни Сино дар соҳаи илм ва техника, Ихтирокори беҳтарини Ҷумҳурии Тоҷикистон. Узви Ҷамъияти кимиёгарони Амрико (аз 2007). Зиндагинома Зайниддин Муҳидинов Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба ҳайси омӯзгори фани кимиё соли 1983 хатм намудааст. Фаъолияти корӣ Ӯ солҳои ба сифати лаборанти калон, муҳандиси калон дар озмоишгоҳи полимерҳои нахҳосилкунандаи Институти кимиёи Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолияти илмии худро оғоз намудааст. Солҳои дар аспирантура (Институти кимиёи АИ ҶТ ва Институти Гематологии шаҳри Москва) таҳсили илм намудааст. Тайи солҳои ҳамчун ходими хурди илмӣ ва солҳои 1992-1998 ходими калони илмии озмоишгоҳи полимерҳои мансуб ба тиби Институти кимиёи АИ ҶТ шуда кор кардааст. Зайниддин Муҳидинов солҳои курси докториро дар Донишкадаи миллии тиббии Ҳиндустон гузаронидааст. Солҳои ҳамчун эксперти техникӣ — Институти кимиёи АИ ҶТ, котиби комиссияи озмоишӣ доир ба илмҳои химия ва геологӣ-минералогияи АИ ҶТ шуда, фаъолият кардааст. Зайниддин Муҳидинов соли 2006 ба сифати нозири созмони байналмилалӣ оид ба қатъи яроқи кимиёвӣ дар назди ВКХ ҶТ фаъолият намудааст. Аз соли 2006 ҳамчун ходими пешбари илмӣ дар озмоишгоҳи моддаҳои фаромолекула фаъолият намудааст. Аз 10 апрели соли 2014 бо фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон директори Институти кимиёи ба номи В. И. Никитини АИ ҶТ интихоб шудааст. Фаъолияти илмӣ Зиёда аз 35 сол Зайниддин Муҳидинов дар Институти кимиё доир ба модаҳои фаъоли биологӣ, биополимерҳо, кимиёи полисахаридҳои пектинӣ, технологияи коркард ва соҳҳои истифодабарии онҳо корҳои илмӣ-татқиқотӣ мегузаронад. Соли 1992 рисолаи номзадиро дар мавзӯи "Структураи гомогалактуронан ва пахлӯҳои физикӣ-химиявии ҳосилкунии модаҳои пектинии баландсифат" ва дар соли 2003 рисолаи докториро дар мавзӯи "Ҷабҳаҳои физикӣ-химиявии коркард ва истифодаи модаҳои пектинӣ" дифоъ намудааст. Натиҷаи корҳои илмии Зайниддин Муҳидинов дар самти коркарди асосҳои бунёдии равандҳои технологияи бадаст овардани моддаҳои пектинӣ-муҳимтарин модда дар истифодаи амалии истеҳсоли масолеҳи озӯқаворӣ ва тиббӣ назаррас аст. Аз тарафи вай технологияи нави бадаст овардани пектинҳо аз партовҳои муштақи Хоҷагии Кишоварзии Департаменти Давлатии (ХҚДД) ИМА дар чорчӯбаи барномаҳои Маркази байналмилалии илмӣ-техникӣ (МБИТ) ба сомон расонид. Дар давоми солҳои лоиҳаи дигари "Коркарди интиқолкунандгони моддаҳои доругӣ аз полимерҳои табиӣ" бо ҳамкорӣ бо МИТШ ХКДД ИМА дар чорчӯбаи барномаҳои МБИТ-ро низ роҳбарӣ крадааст. Таҳи солҳои охир ӯ роҳбарии лоиҳаи МБТИ дар мавззуъи "Комплекси олигосаҳаридҳо бо полифенолҳои рустанӣ барои тавлиди маводи нави хӯрокаи табобатӣ" ба уҳда дошт. Ба ғайр аз ин Ӯ дар лоиҳаҳои байналмиллаии экологӣ ки аз тарфи Созмонҳои Аврупо ва Иттиҳоди Атлантикаи Шимолӣ пешниҳод шуда буданд фаъолият ва роҳбари кардааст. Хизматҳои Зайниддин Муҳидинов дар дарёфти асбобҳои нодири илмӣ дар чорчӯбаҳои ҳамаи он лоиҳаи байналмилалӣ, ки ҷиҳати рушди илми кимиё ва Институт такони ҷиддӣ гузошт, хело баланд аст. Аз ҷиҳати рушди илми соҳаи биополимерҳо Ӯ як риштаи нави инновтсиониро ҷорӣ ва коркард карда истодааст. Бо истифода аз моддаҳои пектинӣ ва ва сафедаҳои зардоби шир (боқимондаи коркарди маҳсулоти ширӣ) коркарди нави интиқолкунандагони маводи доруворӣ ихтироъ ва дар оянда (дар барноми с.) тарзи истифодаи онҳо дар тиб таҳҳиқ хоҳад шуд. Дар зери роҳбарии ӯ 10 нафар рисолаи илмии худро дифоъ намудаанд ва боз ду нафар докторант, се нафар аспирантон ва ду магистр корҳои илмиро давом дода истодааст. Зайниддин Муҳидинов дар асоси шартнома тайи солҳои мудири шуъбаи илмии Филиали Донишгоҳи Давлатии Москва ба номи М. В. Ломоносов шуда, фаъолият намудааст. Ӯ аъзои фаъоли шӯрои диссертатсионии Д 047.003.03 КОА шӯроҳои КОА6.007 ва 6.039 назди призиденти Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад. Бо роҳбарии Зайниддин Муҳидинов 10 нафар аспирантон рисолаҳои номзадӣ ҳимоя намудаанд. Нахустин бор аз тарафи вай пектин барои муолиҷаи беморони касалии санги талхадон (желечнокаменный) (Институти гастроэнтерелогияи АИ ҶТ, Институти илмҳои тиббии —, Ҳиндустон) истифода гардидааст ва дар омехтагӣ бо антибиотикҳо барои табобати як қатор касалиҳои сирояткунанда коркард ва дар Беморхонаи касалиҳои сироятии Душанбе, Ҷумҳурии Тоҷикистон истифода шудааст. Тасдиқ карда шудааст, ки истифодаи пектин дар пайвастагӣ бо антибиотикҳо ба табобати бошитоби беморони бо диагнози инфексияи шадиди рӯда ва паст намудани таъсири иловагии антибиотикҳо мусоидат мекунад. Ихтироот Ӯ дорандаи 8 патенти ҶТ, як патенти Евро-Осиёӣ ва ду патенти Украина мебошад. Бо иштирок ва роҳбарии Ӯ патенти аввалини сирри махфии давлатӣ дошта дар ҶТ ба даст оварда шуд. Корбурди ихтироот Осори илмӣ Муаллифи зиёда аз 300 мақолаҳои илмӣ, аз он ҷумла 6 боби китобҳои илмӣ, бо чопи Ҷамъияти кимиёшиносони ИМА, Ҷамъияти Шоҳигарии Бритония Кабир ва Иттиҳоди Аврупо, ва ду монография мебошад. Китобҳо Монография Ҷоизаҳо ва ҷоизаҳо Аз соли 2007 узви Ҷамъияти кимиёгарони Амрико мебошад.