ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Иқома

Иқомат (дуюм, пас аз азон, даъват ба намоз, пеш аз хондани намози фарз. Иқома гуфтан аз намозҳои фарзӣ (суннат) аст. Калимаҳои дар иқома талаффузшуда тақрибан бо азон якхелаанд, магар ин ки пас аз вожаҳои "ҳайя ала-л-фалаҳ" (шитоб кунед ба наҷот) вожаҳои "қад қомати-с-салату" (— вақти намоз аст. 1 Аҳли суннат иқомаро зуд мехонанд ва бар хилофи азон калимаҳоро ду бор такрор намекунанд. Истисно калимаҳои "Аллоҳу Акбар" ва "қад қомату-с-салату" мебошанд. Дар мазҳаби Ҳанафӣ иқомат ҳам ба гунаи азон хонда мешавад, ба истиснои талаффузи дукаратаи вожаҳои "қад қомату-с-салату". 1 Хондани иқома дар аввали намозҳои фарз, аз ҷумла намози ҷумъа барои мардон матлуб (суннат) аст; дар мазҳаби ҳанафӣ хондани иқомат аз ҷониби занон номатлуб маҳсуб мешавад ва дар мазҳаби шофӣ оромона хондани иқомат аз ҷониби занон матлуб аст (суннат) 1.
Иқрор (истилоҳи исломӣ)

Иқрор (истилоҳи исломӣ) — дар сухан эътироф кардани дини ислом. Иқрор яке аз се (ҳад) ҷузиёти Имон дар дини ислом аст.. низ.
Иқтидор

Иқтидор (– қудрат, тавоноӣ) — нерӯ ва тавоноии фарде ё мақомоте, ки барои ба амал баровардани ягон навъи фаъолият кифоят мекунад. Аз фард ё мақомоти дорои иқтидор итоат карда мешавад. Дар сиёсатшиносӣ иқтидор қудрати сиёсӣ, падидаи қонунӣ ва эътирофгардида аст, ки мебояд дар шароити мухталиф мавриди итоат ва фармонбардорӣ қарор гирад. Дар сатҳи давлат қудрату ҳокимият мақоми қонунӣ, расмӣ ва сунатӣ (дар омехтагӣ бо мазҳабҳо ва ғ.) дошта, ба иқтидор табдил мешаванд. Бино бар ин, иқтидор маҳдудтар аз қудрату ҳокимият аст ва наметавонад ҳудуду шароити имкони худ, яъне қонун, суннат, мазҳаб, урфу одат ва ғ.-ро пурра зоҳир намояд. Имрӯз дар давлати мардумсолорӣ қудрате, ки ҳокимияти мардумиро муаррифӣ менамояд, иқтидор ба шумор меравад ва мардумсолорӣ равиши табдили қудрат ба иқтидор аст. Ба таври куллӣ, мафҳуми "қарордоди иҷтимоӣ" танҳо маҷрои тавлиди иқтидор аст. Сиёсатмадорон бо аз даст додани қудрат иқтидор-ро низ аз даст медиҳанд. Тибқи фалсафаи сиёсӣ-классикии Ғарб дар намунаи таълимоти Т. Гоббс, Ҷ. Локк ва Ж. Руссо, иқтидор асоси ҳокимияти давлатӣ аст. Он танҳо ба воситаи ризоият падид омада, дар шароити муосир дар сурате идома меёбад, ки барои ҳифзи ҷон, мол, озодӣ, сулҳ ва амнияти мардумӣ ба кор равад. иқтидор ба ин маъно ду чеҳра дорад: яке он ки дар ҳавзаи ҳукм ва ҳокимият зоҳир мешавад ва дигар он ки дар низоми итоат ва фармонбардории воқеӣ аз қудрат ҷонибдорӣ мекунад. Бидуни иқтидор наметавон ба аҳком ва тасмимҳои зарурӣ аз назари қонунӣ расид. Қудратҳои сиёсӣ ва иҷтимоии мухталиф дар таркиби иқтидор маншаи зиддияту муқовимат ва бесуботӣ дар ҳаёти сиёсӣ шуда метавонад. Дар замони муосир, ки масъалаҳои иҷтимоии қонунияти қудрат дучори буҳрон шудаанд, роҳи тавлиди иқтидор танҳо такя ба ҳокимияти мардум мебошад. Адабиёт.
Иқтидор (физик)

Иқтидор — бузургии физикиест, ки бо кори дар воҳиди вақт иҷро шуда муайян карда мешавад: ё дар мавриди умумӣ (ин ҷо кори элементарие мебошад, ки дар фосилаи вақт одатан 1 сония иҷро мегардад). Воҳиди иқтидор дар СИ Ватт (Вт) ва дар системаи СГС эргсон аст (1Вт10 нишондиҳанда 7 эргсон). Иқтидорро дар техника баъзан бо қувваи асп низ ифода мекунанд.
Иқтисод

Иқтисод — ба як низоми иқтисодӣ дар як ё чанд минтақаи ҷуғрофиёӣ ё сиёсии хосс гуфта мешавад ва дарбаргирандаи тавлид, тавзеъ ё тиҷорат, масрафи колоҳо ва хадамот дар он минтақа ё кишвар мебошад. Як иқтисод маҷмӯъи кулли арзиши муомилот миёни фаъолони иқтисодӣ назири афрод, гурӯҳҳо, созмонҳо ва ҳатто миллатҳост.
Иқтисоддон

Иқтисоддон — ҳирфае дар дониши иҷтимоӣ дар заминаи иқтисод аст. Иқтисоддонон таърифҳо, назарияҳо ва усулҳои иқтисодро медонанд ва тавоноии таҷзия ва таҳлили масоили иқтисодӣ дар ҳавзаи калон ва хурди иқтисодии дар сатҳи бунгоҳ ва санъатро доранд. Ва ба иборати дигар иқтисоддон ба касе гуфта мешавад, ки ба масоили иқтисодии асри ҳозири як кишвар огоҳ бошад ва таҳлилу назарияпардозӣ дар бораи иқтисоди як кишварро карда битавонад.
Иқтисоди Аргентина

Иктисодиёти Аргентина бо захираҳои зиёди канданиҳои фоиданок, сатҳи баланди саводноки, дорои бузургтарин соҳаи истеҳсоли маҳсулоти кишоварзии содирот нигаронидашуда рушд ёфта истодааст. Ҷумҳурии Аргентина яке аз давлатҳои рушдёфтаи иқтисодӣ дар ҷаҳон баҳисоб меравад. Аргентина кишвари агро-саноатӣ мебошад. Ҳаҷми ММД-и он дар соли 2008 (324,8млрд)-ро ташкил медод, ки ба ҳар сари аҳоли 14,2 ҳ. доллар рост меояд. Бо ин нишондод Ҷумҳурии Аргентина дар Амрикои Лотинӣ ҷои 2-юмро баъд аз Чили ишғол менамояд. Инчунин Ҷумҳурии Аргентина аъзои "Бистгонаи бузург" мебошад. Кишоварзӣ Соҳаи кишоварзӣ яке аз соҳаҳои асосии иқтисодиёти Аргентина ба шумор меравад. Аргентина бо маҳсулоти кишоварзӣ яъне хуроквори қариб пурра талаботи худро қонеъ мегардонад ва инчунин яке аз содироткунандаи асосии маҳсулоти кишоварзӣ ба шумор меравад. Махсусан истеҳсоли ғалладона ва зироатҳои равғандор, ки содироти асосиро ташкил медиҳанд рушд ёфтааст. Инчунин истеҳсоли лубиё, картошка, равған, орд, биотсўзишвори, бензин рушд ёфтаанд ва ба содирот равона шудаанд. Аз ҷиҳати истеҳсоли лубиё Аргентина дар Амриоки Ҷанубӣ ҷои 2-юм ва дар ҷаҳон ҷои 3-юмро ишғол менамояд. Дар соҳаи кишоварзӣ нақши муҳимро чорводорӣ мебозад. Чорвои калони шохдор дар соли 2010 (48млн) сар-ро ташкил медод, ки дар ҷаҳон ҷои 1-ро ишғол менамояд. Маҳсулоти ширӣ дар соли 2009 (10,1 млн. т)-ро ташкил медод ва аз ин 20%-и он ба содирот нигаронида шудааст. Тақрибан 45%-и шири коркардшуда барои таёр кардани панир истифода мегардад. Сол аз сол истеҳсоли маҳсулоти ширӣ меафзояд. Меваю сабзавот 3%-и содиротро ташкил медиҳанд. Дар шимолу шарқии Аргентина истеҳсоли шакар, тамокў ва дар соҳилҳои он бошад истеҳсоли шароб ба роҳ монда шудаанд. Саноати истихроҷ Ҷои 2-юмро дар сатри содирот бензин, гази табии, маҳсулотҳои нафту химиявӣ ки 20%-и ҳаҷми умумии содиротро ташкил медиҳанд ишғол менамоянд. Канданиҳои фоиданокро тило, платина, уран, нуқра, мед ва руҳ ташкил медиҳанд. Савдои хориҷи Шарикони тиҷоратии Аргентина давлатҳои Иттиҳоди Аврупо, Бразилия, Хитой, Россия, Ҳиндустон ва дигарон ба шумор мераванд. Молу маҳсулотҳои содироти: лубиё, гушт, газ, нефт, гандум, ҷуворимака, металҳои ранга, автомобил, Молҳои воридоти ба Аргентина: мошинҳои мусофирбар, молҳои истеъмоли, нуриҳои минералӣ, ашёҳои хом, чарм ва дастгоҳу таҷҳизот, метал, пластмас. Қарзи хориҷӣ — 129 млрд долл. (в 2008). Воҳиди Асрорӣ: Песо. 5,00 песо за 1 доллар США. (10.02.2013г).
Иқтисоди Бразилия

Иқтисодиёти Бразилия - Бразилия яке аз мамлакатҳои Амрикои Ҷанубӣ аст, ки потенсиали калони иқтисодӣ дорад, аммо ҳиссаи ин мамлакат дар хоҷагии ҷаҳони капиталистӣ соли 1965 танҳо 0.8 фоиз тамоми маҳсулоти саноатро ташкил дод. Сабаби ин ҳолати ҳукмронии дурударози мустамликадорони Португалия ва ба мамлакат сар даровардани каписталисти хоҷагӣ мебошад.
Иқтисоди бозор

Иқтисоди бозор (ҳамчунин Иқтисоди бозори озод ва Иқтисоди бунгоҳи озод) — як системаи иқтисодӣ аст, ки дар он тавлид ва тавзеъи колоҳо ва хадамот бо механизми бозорҳои озод, ки тавассути системаи қиммати озод ҳидоят мешаванд (ба ҷойи бозорҳои бо барнома), анҷом мегирад.
Иқтисоди муҳити зист

Иқтисоди муҳити зист — ба таври куллӣ шомили мароҳили арзёбии аҳамияти иқтисоди инҳитоти муҳити зист ва ёфтани илали иқтисодӣ ин инҳитоту ироаи ангезаҳои иқтисодии лозим ҷиҳати кунд кардан, мутаваққиф кардан ва баръакс кардани раванди ин инҳитот мебошад.
Иқтисоди Эрон

Иқтисоди Эрон, ки яке аз сарватмандтарин кишварҳои Осиё аст, аз лиҳози тавлидоти миллӣ дар ҷаҳон дар ҷои 18-ум (тибқи, 2010) ва калонтарин дар байни кишварҳои Осиёи Ғарбӣ, Ховари Миёна ва ОПЕК мебошад. Эрон аз рӯи маҷмӯи маҳсулоти дохилӣ пас аз Туркия бузургтарин иқтисод дар ҷаҳони ислом (ҷои 29-ум) мебошад. Дар байни дигар кишварҳои ҷаҳон аз рӯи рақобатпазирӣ 8 76-ум, аз рӯи навоварӣ 9 78-ум ва дар шохиси иқтисоди дониш 10 дар ҷои 94-ум қарор дорад. Хусусиятҳои умумӣ Бахши кишоварзӣ 10%-и ММД-и Эронро ташкил медиҳад ва тақрибан 14 аҳолии қобили корро бо кор таъмин мекунад. 30 фоизи ММД-ро саноат (23 фоизи ахоли), аз чумла саноати нефту-химиявй ишгол мекунад. 60 % — бахши хизматрасонӣ (63 % қувваи корӣ). 11. Тавозуни тиҷоратии Эрон 73 % мусбат (содирот — 230 доллар, воридот — 150 миллиард доллар) дорад. 11. 80%-и содиротро маъданҳои фоиданок ташкил медиҳанд, дар ҳоле ки танҳо 1%-и аҳолӣ дар истихроҷи онҳо кор мекунанд. Дар соли 2006 музди миёнаи солона 2700 доллари амрикоиро ташкил дод. Аҳолӣ аз хатти камбизоатї пасттар аст — 18,7 %. Сатҳи таваррум 15,8 фоизро ташкил медиҳад. Маҷмӯи маҳсулоти дохилии Эрон 12 (бо назардошти давраи ҳиҷрии шамсӣ: аз 21 март то 20 марти оянда. сол): — дар Эрон хронология аз ҳиҷри шамсӣ истифода мешавад.,4 миллиард доллар (5 % афзоиш). Дар солҳои 2007 ва 2008 афзоиши 7 % пешбинӣ шудааст.,9 миллиард доллар (афзоиш 2,5 %). миллиард доллар (-2,0 %) равшан кардан миллиард доллар (афзоиш 6,8 %),40 (-11,34 %) 2016 — +4,5 (аз рӯи ХБА); баландии 6.3 фоиз, аз чумла дар сохаи нефть — 8,3 % (аз рӯи маълумоти Маркази омори Эрон,); Ин афзоиш ба далели лағви таҳримҳо алайҳи Эрон тибқи созиш дар бораи барномаи ҳастаии Эрон ба дастомадааст. 2017 — +4,1 % (аз рӯи ХБА); баландии 4.3 фоиз, аз чумла дар сохаи нефть — 3,7 % (аз рӯи) Эрон 16 адад дорад % захираи гази табиии ҷаҳон. Конхои асосй дар шельфи халичи Форс ва дар шимолу шарки мамлакат вокеъ гардидаанд. Эрон, мисли Қатар, дар Халиҷи Форс аз ҳамон майдон (онро ба таври дигар меноманд: Қатар — Шимол ва Эрон — Парси Ҷанубӣ) истифода мекунад. Дар ҳамин ҳол, Қатар бузургтарин содиркунандаи дар ҷаҳон маҳсуб мешавад, дар ҳоле ки Эрон асосан барои бозори дохилӣ истеҳсол мекунад ва ба Туркия танҳо андаке — тақрибан 6-8 миллиард м3 медиҳад (дар соли 2017 ҳаҷми интиқол ба 8,9 баробар буд) миллиард метри мукааб 13).
Иқтисоди калон

Иқтисоди калон, ё макроиқтисод — шохаи аз илми иқтисод аст, ки ба як амалкарда, сохтор, рафтор ва тасмимгирии як иқтисод дар куллияти он мепардозад, хоҳ иқтисоди як кишвар бошад ё иқтисоди як минтақа ва ё иқтисоди ҷаҳон. Яке аз қисматҳои асосии назарияи иқтисодӣ — макроиқтисод мебошад. Макроиқтисод ҳодисаҳои умумиеро тадқиқ мекунад, ки рафтори иқтисоди миллиро инъикос менамоянд. Макроиқтисод — як қисми назарияи иқтисодӣ мебошад, ки шароит, омилҳо ва натиҷаҳои тараққиёти иқтисоди миллиро меомӯзад. Назарияи макроиқтисодро олимони Юнони Қадим Афлотун ва Арасту ба вуҷуд овардаанд. Ин назария дар охири асри ва оғози асри аз ҷониби мактабҳои гуногуни назарияи иқтисодӣ, хусусан аз ҷониби намояндагони мактаби марксистӣ, кейнсчигӣ, монетаристӣ ва мактаби институтсионализми иҷтимоӣ инкишоф дода шудааст. Объектҳои асосии омӯзиши макроиқтисод чунин масъалаҳои асосии иқтисодӣ ба ҳисоб мераванд: шуғли аҳолӣ, беқурбшавии пул, дахолати давлат ба иқтисод, рушди иқтисодӣ, истеъмолот, маблағгузорӣ, маҷмӯи арза, маҷмӯи тақозо ва ғайра.
Иқтисоди миллӣ

Иқтисоди миллӣ — яке аз мафҳумҳои марказии назарияи макроиқтисод ба ҳисоб меравад. Ин мафҳумро бори аввал олими амрикоӣ Василий Леонтев ҳамчун низоми худтанзимшаванда, ки аз фаъолиятҳои гуногуни ба ҳамдигар алоқаманд таркиб ёфтааст, истифода карда буд. Асоси иқтисоди миллиро корхонаҳо, фирмаҳо, ташкилотҳо, хоҷагиҳои хонагӣ ва дигар субъектҳои хоҷагидорӣ ташкил медиҳанд, ки онҳо дар низоми тақсимоти ҷамъиятии меҳнат вазифаҳои гуногунро иҷро мекунанд. Иқтисоди миллӣ аз соҳаи истеҳсолӣ ва соҳаи ғайриистеҳсолӣ иборат аст. Соҳаи истеҳсолӣ маҷмӯи соҳаҳои тавлидкунандаи маҳсулоти ҷамъиятӣ буда, ба он асосан саноат, хоҷагии қишлоқу савдо, нақлиёт ва дигар соҳаҳои тавлидкунандаи мол дохил мешаванд. Соҳаи истеҳсолӣ дар навбати худ ба истеҳсолоти моддӣ ва истеҳсолоти ғайримоддӣ ҷудо мешавад: Истеҳсолоти моддӣ истеҳсолотест, ки дар он воситаҳои истеҳсолот ва предметҳои истеъмолӣ истеҳсол карда мешаванд. Дар назарияи иқтисод истеҳсолоти моддиро ба истеҳсоли воситаҳои истеҳсолот (соҳаи) ва истеҳсоли чизҳои истеъмолӣ (соҳаи) низ ҷудо мекунанд. Агар сухан дар бораи саноат равад, онҳоро гурӯҳи А ва гурӯҳи Б меноманд. Истеҳсолоти ғайримоддӣ аз истеҳсолоти моддӣ бо маҳсулоти худ, ки шакли ғайримоддиро дорад, фарқ мекунад. Ба истеҳсолоти ғайримоддӣ соҳаҳои илм, санъат, маданият, маориф, тандурустӣ ва ғайра дохил мешаванд, бинобар ҳамин, онро соҳаи истеҳсоли хидматҳо низ меноманд. Соҳаи ғайриистеҳсолӣ соҳае мебошад, ки маҳсулот истеҳсол накарда, балки дар тақсимоти он ширкат меварзад. Ба соҳаи ғайриистеҳсолӣ мудофиа, ҳифзи ҳуқуқ, муассисаҳои динӣ ва дигар ташкилотҳои ҷамъиятӣ дохил мешаванд. Дар назарияи иқтисод таркиби истеҳсолӣ, таркиби иҷтимоӣ, таркиби соҳавӣ ва таркиби минтақавии иктисоди миллиро аз ҳамдигар фарқ мекунанд. Таркиби истеҳсолӣ тақсими истеҳсолкунандагони миллиро ба субъектҳои иқтисодии асосӣ инъикос мекунад. Аслан се гурӯҳи истеҳсолкунандагони асосиро аз ҳамдигар фарқ мекунанд: хоҷагиҳои хонагӣ, фирмаҳо ва давлат. Таркиби иҷтимоии иқтисоди миллӣ тақсимоти онро мувофиқи шаклҳои моликият ифода мекунад. Ба таркиби иҷтимоӣ соҳаи (сектори) давлатӣ, соҳаи коллективӣ, соҳаи хусусӣ, соҳаи шахсӣ ва соҳаи омехта дохил мешаванд. Таркиби иҷтимоӣ ҳангоми таҳлили иқтисоди миллӣ нақши муҳим мебозад ва ба инкишофи ин соҳаҳо асосан мувофиқи ҳиссаи онҳо ба маҷмӯи маҳсулоти дохилӣ ё даромади миллӣ баҳо медиҳанд. Мақсадҳои асосии ҳама гуна иқтисоди миллӣ инҳо мебошанд:.
Иқтисоди Ҳиндустон

Ҷумҳурии Ҳиндустон кишвари рушдёфтаи агро – саноатӣ мебошад, ки дар ҷаҳон аз руи ҳаҷми ММД баъди ИМА ва Хитой ҷои 3-юмро ишғол менамояд. Њаҷми ММД дар соли 2014 2,048 трлн доллар-ро ташкил медод, ки ба ҳар сари аҳоли 1ҳ.626 рост меояд. Асоси рушди иқтисодиёти Њиндустонро соҳаҳои гуногуни саноат ташкил мекунанд. Кишоварзӣ Дар соҳаи кишоварзии Ҳиндустон зиддият дида мешавад. Бисёре аз деҳқонон замини кам ва ё умуман замин надоранд. Дар аксари деҳотҳо нерӯи барқ нест. Аз руи заминҳои обӣ (54,8млн га) Њиндустон ҷои 1-умро дар ҷаҳон ишғол менамояд. Ба соҳаи хоҷагии қишлоқ 60% - и қувваи корӣ равона шудааст, ки он 19,9% - и ҳаҷми ММД-ро ташкил мекунад. Њиссаи маҳсулоти кишоварзии ба содирот нигаронидашудаи Њиндустон 15%-ро ташкил медиҳад. Кишти асосии Њиндустонро гандум ва биринҷ ташкил медиҳанд. Дар қисми ҷанубу шарқии Њиндустон майдони асосии парвариши биринҷ ҷойгир аст. Дар қисми шимолу ғарбии он бошад кишти гандум бо обёрии сунъи ба роҳ монда шудааст.Њиндустони муосир талаботи худро бо хурока таъмин менамояд. Дар соли 2008 ҳосили гандум ба 71,8 млн т, ҷуворимакка 10,6 млн т, биринҷ 116,6 млн т. ва картошка ба 24 млн т. расида буд. Инчунин ба зироат ва кишти асоси дохил мешаванд: найшакар, офтобпараст, лубиё, кишти пахта, қаҳва, чой, каучуи табии, банан. Њиндустон аз ҷиҳати истеҳсоли шакар дар ҷаҳон ҷойи 2-ро ишғол менамояд. Истеҳсоли солонаи шакар ба 14млн т. баробар аст. Маводи хом барои истеҳсоли шакар дар 3,6 миллион гектар замин парвариш карда мешавад. Чорводорӣ Чорводорӣ нақши муҳимро дар соҳаи кишоварзии Њиндустон мебозад. Аз руи шумораи чорвои калони шохдор Њиндустон ҷои аввалро дар ҷаҳон ишғол мекунад, Аммо аз руи истеъмоли гушт яке аз ҷойҳои охирон – ро ишғол менамояд. Мувофиқи ақидаҳои динии "Индуизм" гов ҳайвони муқаддас ба шумор меравад ва аз ҳамин сабаб гушти он истеъмол карда намешавад. Саноати истихрочи маъдан Воридшавии Њиндустон ба роҳи саноатикунонӣ нақши захираҳои сӯзишворӣ ва ашёи хоми онро зиёд кард. Имрузҳо маъдани оҳан, ангиштсанг, нафт ва ғ. дарёфт ва коркард карда шудаанд. Њиндустон танҳо 30%- и талаботи худро бо нафт ва газ мустақилона таъмин менамояд. Миқдори боқимонда аз давлатҳои Халиҷи Форс воридот карда мешаванд. Истеъмоли нафт қариб 100 млн т. дар як сол мебошад. Саноати коркарди истехсолӣ Марказҳои асосии саноати коркарди истеҳсолӣ шаҳрҳои Бомбей, Калкута, Дели ва Мадрас мебошанд. Аз руи саноати атомӣ Њиндустон дар ҷаҳон чои намоёнро ишғол менамояд. Соҳаи асосии саноати сабук, маснуоти саноати бофандагӣ, ки бо ашёи хоми ватанӣ кор мекунад, ба ҳисоб меравад. Дар Њиндустон соҳаҳои гуногун саноати худравсозӣ, техникаи маишӣ, қоғаз, нуриҳо ва сементбарори рушд ёфтаанд. Ба соҳаҳои тайёрасози, электроника ва телекоммуникатсия сармоягузорӣ карда мешаванд. Молҳои асосии саноатии барои содирот равона шуда маҳсулоти кимиёвӣ, пӯлод, мошин ва таҷҳизот, воситаҳои нақлиёт, техникаи маишӣ ва электроника, трактор, либос ва доруворӣ мебошанд.
Иқтисодиёти ҶШС Тоҷикистон

Иқтисодиёти ҶШС Тоҷикистон - қисми таркибии иқтисодиёти Иттиҳоди Шӯравӣ, ки дар ҳудуди ҶШС Тоҷикистон воқеъ буд. Он як қисми ноҳияи иқтисодии Осиёи Миёна буд. Саноат Саноати сабук ва хурокворӣ зиёда аз 60 фоизи маҳсулоти саноатро ташкил медод. Соҳаҳои асосии саноати вазнин электроэнергетика, саноати маъдани куҳӣ, металлургияи ранга, машинасозй ва металлкоркунӣ, саноати масолеҳи бинокорӣ буданд. Асоси саноати электрикиро нерӯгоҳҳои обии барқии Норак, Головная, Бойғозӣ (дар Вахш), Қайроққум (дар Сирдарё) ва ғайра ташкил медоданд. То соли 1989 сохтмони НОБ-и Роғун, НОБ-и Сангтуда дар дарёи Вахш давом доошт. Нерӯгоҳи калони барқии аловӣ — дар Душанбе, Ёвон. Ангишти қаҳваранг (Шӯроб), нафт (дар шимол ва ҷануби ҷумҳурӣ), гази табиӣ (Вахш, водиҳои Ҳисор) истихроҷ карда мешуд. Истихроҷ ва ғанисозии маъданҳои металлҳои ранга ва нодир (сурб, руҳ, висмут, сурма, симоб, вольфрам, молибден), тилло. Металлургияи ранга (заводи алюминий дар Турсунзода, заводи гидрометаллургии Исфара ва гайра). Корхонахои мошинсозй печка, мошинхои хочагии кишлок, тачхизот барои корхонахои савдо ва хуроки умумй, бофандагй, тачхизоти рушноидиханда, трансформаторхо, яхдонхои рузгори помири, кабель ва гайра истехсол мекарданд (маркази асосиаш Душанбе мебошад). Саноати химия: заводхои нурихои азотй дар Кургонтеппа, электрохимиявии Ёвон, пластмасса дар Душанбе ва гайра тараккй карданд. Сохахои асосии саноати сабук пахтатозакунй, шохибофй, колинбофй (Душанбе, Ленинобод, Кайроккум ва гайра) мебошанд. Дар саноати хурокворй, саноати консервбарории мева, равгану равган ба назар мерасид. Кишоварзӣ Соли 1986 дар ҷумҳурӣ 299 совхоз ва 157 колхоз мавҷуд буд. Замини кишоварзӣ 4,2 миллион гектарро ташкил дод, ки аз он: Ба муносибати корҳои бузурги ирригатсионӣ майдони замини обӣ соли 1986 ба 662 ҳазор гектар расид. Қариб 65 фоизи маҳсулоти умумии хӯроквориро маҳсулоти кишоварзӣ ташки медод. Соҳаи пешбарандаи хоҷагии кишоварзӣ пахтакорӣ (ҷамъоварии пахтаи хом дар соли 1986 922 ҳазор тонна буд); пахтакорӣ дар водии Фарғона, водии Вахш, водии Ҳисор инкишоф меёфт. Тоҷикистон базаи асосии истеҳсоли пахтаи маҳиннах мебошад. Тамоку, геран, зағир, кунҷит низ кишт карда мешуд. Қариб 20 фоизи киштзорро ғалладона (ҷамъоварии умумии ғалла — 246 ҳазор тонна дар соли 1986) ишғол мекард. Зироатҳои сабзавот ва каду парвариш карда мешуданд. Мевапарварӣ ва боғдорӣ (аз чумла ситруспарварӣ) ва токпарварӣ рушд кард. Гусфандпарварии пашм у гушт ва чорводории гушту шир меафзуд. Чорво (барои соли 1987, ба хисоби миллион): чорвои калони шохдор — 1,4 (аз ҷумла модагов — 0,6), гусфанд у буз — 3,2. Кирмакпарварӣ низ соҳаи асосии кишоварзӣ буд. Нақлиёт Дарозии роҳҳои нақлиёт (барои соли 1986): Ба Тоҷикистон газ аз Узбакистон, Афғонистон (лӯлаи гази Келиф - Душанбе) аз конҳои гази маҳаллӣ интиқол дода мешуд. Нигаред низ.
Иҳор Тисченко

Иҳор Серҳийович Тисченко — футболбози русӣ, нимҳимоятгар.
Иҷозаномаи нармафзор

Иҷозаномаи нармафзор, парвонаи нармафзор — санади қонуниест, ки равиши истифода ва таксири нармафзорро мушаххас мекунад. Як парвонаи нармафзори маъмулӣ ба корбари ниҳоӣ ихтиёроте медиҳад, ки ба муҷиби он метавонад нармафзорро ба наҳве, ки боиси зери по гузоштани ҳаққи нашри он нашавад, мавриди истифода қарор диҳад.
Иҷлосияи сарнавиштсоз. (Китоб)

Иҷлосияи сарнавиштсоз: Феҳристи адабиёт. – Душанбе: Бухоро, 2012. – 206 с. Мундариҷа Феҳристи мазкур ба ифтихори 20–солагии Иҷлосияи Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳия шудааст. Феҳрист аз мақолаи муқаддимавӣ, 3 қисм ва 10 зерқисм иборат аст. Мақолаи муқаддимавӣ роҷеъ ба аҳамияти оламшумул ва нақши таърихии Иҷлосияи Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бунёди ҷомеаи навин ва эҳёи заминаҳои конститутсионии Тоҷикистони соҳибистиқлол маълумоти мушаххас медиҳад. Дар қисми якуми феҳрист номгӯи асарҳои дар шакли алоҳида нашршуда дохил шудаанд. Қисми дуюми феҳрист адабиёти дар саҳифаҳои нашрияҳои даврӣ, китобҳо ва маҷмӯаҳои илмӣ интишорёфтаро дар бар мегирад. Дар феҳрист унвони ҳамаи асарҳо ба забони асл тибқи стандарти нав тасвир ёфта, навиштаҷоти библиографӣ ба асарҳои такроран чопшуда тибқи замони нашрашон зери як асар бо нишон додани ҳамаи манбаъҳои интишорӣ пешниҳод шудааст. Феҳристи мазкур бори нахуст дар асоси захираи Китобхонаи миллии Тоҷикистон ва веб–сайтҳои Интернет таҳия шуда, маводи чопию электронии солҳои 1992-2012 нашршударо дар бар гирифтааст. 1 Тақризҳо Донистаниҳо Китоби Иҷлосияи сарнавиштсоз: Феҳристи адабиёт. – Душанбе: Бухоро, 2012. – 206 с. дар Китобхонаи миллии Тоҷикистон маҳфуз аст. Пайванди беруна.
Иҷрокунанда

Иҷрокунанда — сознавоз, ҳофиз, мутриб, ки асари мусиқиро ё ягон-то партияро дар ансамбл, оркестр, хор иҷро мекунад. Фаъолияти иҷрокунандагӣ - ташкилӣ эҷодиёти махсусест (ниг. Интерпретатсия), ки ба ҷуз аз маҳорати касбӣ, аз мутриб донишу фарҳанг ва истеъдоди баркамолро тақозо мекунад. Ӯ касби худро мебояд дар сатҳи ниҳоят баланд аз бар карда бошад.. низ.
Иҷозатнома

Иҷозатнома, лисензия (аз с — ҳуқуқ, иҷозат) — иҷозат, рухсат ба ҳуқуқ, ва ё ҳақи иҷрои ин ё он фаъолият, ки дорои иҷозатномаро талаб менамояд. Иҷозатномагирӣ дар тиҷорат Иҷозатномагирӣ дар илму маориф Литсензиякунонӣ - тартиби эътироф кардани имконоти муассисаи олии таълимии навъи муайян барои оғози фаъолияти таълимӣ, ки бо гирифтани таҳсилоти олии касбӣ ва ихтисос мутобиқи талаботи стандартҳои таҳсилоти олии касбӣ, инчунин, талаботи давлатӣ нисбат ба таъмин будан бо кадрҳо, таъминоти илмию методӣ ва моддию техникӣ алоқаманд аст. 1 Ҳуқуқи муаллиф Манобеъ.
Й

Хусусиятҳо Тарз Й +; й +; Ном Й: йот й: й Юникод Й: +419 й: +439 -код Й: 1049; ё 419; й: 1081; ё 439; -16 Й 419 й 439 -код Й: %0%99 й: %0%9 Й (йот), ҳарфи дувоздаҳуми алифбои тоҷикӣ ва ёздаҳуми алифбои ки овози ғайриҳиҷоии миёнизабонии бардошти болоро ифода мекунад. Дар алифбои криллии славянӣ ин ҳарф собиқа надошт ва фақат соли 1935 аз тарафи Академияи фанҳои Русия ба асоси шакли ҳарфи и сурат гирифта ба алифбо дохил шуда буд, аммо то соли 1917 ба ҳисоби ҳарфҳои алифбо намедаромад.
Йeтмир Сeфa

Йтмир Сф (30 январи 1987) — футболбози Албанӣ, нимҳимоятгар.
Йалдо Ҳаким

Йалдо Ҳаким (1983 — хабарнигор ва барандаи телевизиони БиБиСи аст 1.
Ҷомеашиносӣ

Ҷомеъашиносӣ, сосиология (аз — ҷомеъа ва — илм) — илм дар бораи ҷамъият, системаҳо, ки онро ташкил менамоянд, қонунҳои амал ва инкишофи он, ташкилотҳои иҷтимои, муносибатҳо ва умимиятҳояш. Аз рӯи қоидаи Энтони Гидденс, ҷамъиятшиносӣ — ин омӯзиши ҳаёти ҷамъиятии одам, омӯзиши гурӯҳҳо ва ҷамъият.
Ясна

Маздаясно дар Ҳиндустон Эрониёни зартуштӣ Порсён Эрониён "Ясно" ("Йясно", дар Авесто ба маънии ниёишу ситоишу парастиш) — номи муҳимтарин бахши Авестои кунунист, ки 72 гот дорад ва "Гоҳон"-и панҷгонаи Зартушт ("Готҳо") низ ҷузви ҳамин 72 гот ба шумор меравад.
Йгор Де Соуза

Йгор де Соуза — футболбози бразилӣ, зарбазананда (страйкер).
Йвон Ле Роус

Йвон Ле Роус (апрели 1960, Плуворн, Фаронса) — футболбози испанӣ, маснадашро анҷом додааст, муҳофизи марказӣ, муррабӣ.
Йазд

Язд — шаҳрест дар устони Язд, маркази дини зардуштй дар Эрон аст. Шумори аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 1996, 326,776 тан будааст ва дар соли 2006, 505,037 тан баровард мешавад.
Ноҳияи худмухтори Тошқӯрғон-Тоҷикистон

Йенги Тоҷик Тошкӣрғон Тошкӣрғон.
Яшт

Маздаясно дар Ҳиндустон Эрониёни зартуштӣ Порсён Эрониён "Яштҳо" ("Йаштҳо") — севумин бахши Авестои кунунист, ки 21 яштро дар бар мегирад. Маъно "Яшт" — дар Авесто яшти ҳамреша ва ҳаммаънои "Йасна" аст ва 21 Яшти Авесто ҳар кадом ба яке аз инон ихтисос дорад. Нигаред низ.
Йгор Сантяго

Йгор Масиел Сантяго — футболбози бразилӣ, нимҳимоятгари пойгоҳӣ.