Ҷулфо (Озарбойҷон)

Ҷулфо (озарбойҷонӣ:) — шаҳр дар Озарбойҷон, маркази маъмурии ноҳияи Ҷулфои Ҷумҳурии Мухтори Наҳҷувон. Дар соҳили дарёи Аракс ҷойгир аст. Дар гузашта, як деҳаи арманӣ, ва маркази бузурги тиҷорат. Ҷулфо истгоҳи роҳи оҳандор дар роҳхати роҳи оҳани Наҳҷувон воқеъ аст. Таърих Ҷулфо дар қадим ва асрҳои миёна Тибқи иттилои Донишномаи Эрон (" "), Ҷулфо деҳаи қадимӣ дар қаламрави Арманистони таърихист. Қисми минтақаи таърихию ҷуғрофии Арманистони Сюник 1. Тибқи ривоятҳо, Ҷулфоро шоҳи афсонавии Арманистон Тигран Ервандунӣ таъсис додааст, ки дар асри пеш аз милод зиндагӣ кардааст. Аввалин бор онро як муаррихи арманиӣ асри қайд кардааст. Мовсес Хоренатси дар дастхаташ шаҳракро бо транскрипсияи русӣ бо номи Джула овардааст. Бино ба Мовсес, Тигран Ервандунӣ дар инҷо асирони модиён ро маскун намудааст: Олими бритониёӣ Клиффорд Эдмунд Босворт дар бораи давраи асрҳои - сухан ронда, Ҷулфоро дар қатори Двин ва Ани дар қатори шаҳрҳои тиҷоратии армании водии Аракс номбар кардааст. Дар байни асрҳои -, он ба як шаҳри калон, ба маркази тоҷоратии Арманистон (пеш аз ҳама дар савдои абрешим) мубаддал гашт, ки аксаран аҳолии армании худро нигоҳ медошт. А. Ҷейкобсон қайд мекунад, ки Ҷулфо яке аз шаҳрҳои ҷанубу шарқии Арманистон буд, ки дар асрҳои — рушди иқтисодиро аз сар гузаронд 2. Мувофиқи гуфтаи муаррих Инна Багдиандс Маккаб аз Донишгоҳи Тафтс, Ҷулфо дар Арманистони таърихӣ дар дарёи Аракс дар роҳи қадимаи савдо ҷойгир буд 3. Шаҳри тиҷоратии Арманистон Ҷулфо дар нимаи дуюми асри, ба гуфтаи И.Петрушевский, 15-20 ҳазор нафар аҳолӣ дошт ва нуқтаи мубодилаи асосӣ барои савдои аврупоӣ-осиёии абрешим буд 4. Дар соли 1604, ҳангоми ҷангҳои байни империяҳои Форс ва Усмонӣ, Шоҳи Форс Аббоси 1 барои нигоҳ доштани Закавказье дар зери ҳукмронии худ тактикаи сӯзонидани заминро дар Арманистон ба кор бурд ва дар давоми он тамоми аҳолии Арманистони Шарқиро аз инҷо кӯчонидааст, ҳам аҳолии масеҳӣ ва ҳам мусулмонро. Аҳолиро маҷбуран ба Исфаҳон кӯчонданд, ва дар он ҷо шаҳраки арманиҳоро ташкил дод, ки то имрӯз вуҷуд дорад - бо номи Ҷулфои Нав 5. Яке аз сабабҳои депортатсияи аҳолиро Таърихи Ҷаҳон ҳамчун хоҳиши шоҳ барои раҳоӣ ёфтан аз рақобати тоҷирони Арманистон меномад. Е. Родионова се сабабро номбар мекунад ҳарбӣ-стратегӣ, сиёсӣ ва иқтисодӣ. Шумораи депортатсияшудагонро муаррихи фаронсавӣ тақрибан 1200 оила тахмин мекунад.. соли 1605 шоҳи Форс Шоҳ Аббос 1200 оилаи арманиро аз Ҷулфо ба Аракси Арманистон маҷбуран кӯчонд 6. Шоҳи Форс Аббоси 1 ба тасмими кӯҷонидани арманиҳо аз Ҷулфо чунон қатъи истода буд, ки соли оянда вай ба Ҷулфо артиш фиристод, то тақрибан ҳазор нафар аз сокинони баргаштаи шаҳрро дар соли 16161617 боз тақрибан ҳазор хонаводаро аз шаҳри харобшуда хориҷ кард. Фурӯпошии ногаҳонӣ ва драмавии Ҷулфо ба ҷомеа ва фарҳанги арманӣ таассуроти амиқ ва бардавом гузошт, ки ин дар солномаҳои асри қайд карда мешавад. Шаҳр дар хотираи дастаҷамъонаи арманиҳои эронӣ ҳамчун фоҷеаи муҳими рамзӣ боқӣ мондааст 7. Ҷулфо дар замони муосир Дар соли 1948 Ҷулфо мақоми шаҳрро гирифт, дар соли 1970 он 5 ҳазор нафар, дар соли 1991 - 8,3 ҳазор нафар аҳолӣ дошт. Дар солҳои 1942-1944 дар Ҷулфо ба ном роҳи Долони форсӣ, ки тавассути он иттифоқчиёни ИҶШС барои мубориза бо Олмони фашистӣ ба ИҶШС силоҳ ва таҷҳизот мерасонданд, воқеъ буд. Мероси фарҳангӣ Дар охири асри, дар байни харобаҳои Ҷулфои қадим, чунин ёдгориҳи мавҷуд буданд: Қабристони Хачкарҳо ва нест кардани он Дар байни ёдгориҳои Ҷулфо қабристони хачкарҳо, ки дар се теппа ҷойгир буд 12 13 14 15. Александр Родс, сафарномаи худ Ҷулфоро дар соли 1648 шарҳ дода, дар бораи 10 ҳазор хачкарро навиштааст. Дар аввали асри, 6 ҳазор хачкари дигар дар қабристон боқӣ монданд. Ба ғайр аз хачкарҳо, инчунин сангҳои мазорҳои амудӣ, се калисо ва ибодатгоҳ номбар шудаанд.