Аҳолии Ӯзбекистон

Аҳолии Ӯзбекистон тибқи Кумитаи омори ҶӮ барои 7 сентябри 2021 35 000 082 нафарро ташкил медиҳад 1. Мувофиқи маълумоти китоби аз рӯи кишварҳои ҷаҳон — 30.565.411 нафар (1 июли соли 2020) 2. Тафовути ҷиддии ҳисобҳо дар он аст, ки дар тӯли тамоми мавҷудияти Ӯзбекистони соҳибистиқлол дар он барӯйхатгирии аҳолӣ гузаронида нашудааст ва аввалин барӯйхатгирии аҳолӣ дар таърихи Ӯзбекистони соҳибистиқлол то соли 2023 ба нақша гирифта шудааст 3. Таркиби этникӣ ва забонҳо Ӯзбекистон ҷумҳурии сермиллат аст. Аксарияти аҳолиро узбекҳо ташкил медиҳанд (82% дар соли 2013 4), ки ҳиссаи онҳо дар шумораи умумии аҳолӣ мунтазам меафзояд. Ҷойи дуюмро тоҷикон ишғол мекунанд (4,8% дар соли 2013 4), дигар халқҳои Осиёи Марказӣ низ зиндагӣ мекунанд: қазоқҳо, қарақалпоқҳо, қирғизҳо, инчунин туркманҳо ва ғайра. Русҳо (2,6% — бузургтарин ҷамъият дар Осиёи Марказӣ 4) ва дигар халқҳои славянӣ яке аз бузургтарин ақаллиятҳои этникӣ боқӣ мемонанд. Забони расмӣ — ӯзбекӣ; бо ин забон тақрибан 90% аҳолӣ сӯхбат мекунанд. Забони русӣ дар шаҳрҳо васеъ паҳн мешавад; онро зиёда аз 5%-и аҳолӣ истифода мебаранд. 5 То соли 2000 калонтарин ақаллиятҳои миллии кишвар инҳо буданд: русҳо (1 миллиону 199 ҳазор нафар), тоҷикон (1 миллиону 166 ҳазор нафар), қазоқҳо (990 ҳазор нафар), қарақалпоқҳо (504 ҳазор нафар), тоторҳо (324 ҳазор нафар), қирғизҳо (422 ҳазор), кореягиҳо (164 ҳазор), туркманҳо (152 ҳазор), украинҳо (105 ҳазор), арманҳо (42 ҳазор), озарбойҷонҳо (36 ҳазор), форсҳо (қариб 30 ҳазор), уйғурҳо (20 ҳазор), белорусҳо (20 ҳазор), тоторҳои Қрим (10 ҳазор, тахминан — то 90 ҳазор; соли 1989 - 189 ҳазор, вале пас аз пошхӯрии СССР аксари онҳо ба Қрим баргаштанд), яҳудиён (тақрибан 10 - 20 ҳазор, дар соли 1989 - 66 ҳазор), яҳудиёни Осиёи Марказӣ (Бухороӣ) (9,7 ҳазор дар 2000 ва 28 ҳазор дар 1989.), туркҳо (тақрибан 10 ҳазор, соли 1989 - 106 ҳазор, вале пас аз пошхӯрии СССР аксарияти онҳо - туркҳои месхетии бадарғашуда — мамлакатро тарк карданд), олмониҳо (7,9 ҳазор, соли,8 хазор), юнониҳо (камтар аз 10 ҳазор, соли ҳазор), арабҳо (бештар аз 13 ҳазор дар соли 1989) ва дигарон 5. Таркиби динӣ Тибқи Конститутсия, Ӯзбекистон давлати дунявист. Тақрибан 95% аҳолӣ ба дини ислом (узбекҳо ва дигар халқҳои Осиёи Марказӣ) эътиқод доранд, 3% православҳо ва дигар масеҳиён мебошанд. Шаҳрҳо Дар Ӯзбекистон дар соли 2019 16 939 600 сокинони шаҳр зиндагӣ мекунанд 6. Ҳангоми арзёбии ин таносубҳо бояд дар назар дошт, ки дар соли 2009 дар ҷумҳурӣ якбора 966 маҳаллаи аҳолинишин, ки дар онҳо зиёда аз 4,0 миллион нафар аҳолӣ зиндагӣ мекарданд, ба категорияи шаҳракҳо гузаронида шуданд, ки дар натиҷа нишондиҳандаи умумии урбанизатсия фавран аз 35,8% ба 51, 7% баланд шуд 7. То соли 2013 андаке паст шудани суръати урбанизатсия асосан ба он вобаста аст, ки то соли 2011 17 шаҳраки нав ба мақоми деҳот баргардонида шуданд 8. То 1 январи соли 2013 дар ҷумҳурӣ 1204 маҳалли аҳолинишини шаҳрӣ мавчуд аст, вале зиёда аз 80%-и онҳо (967 пункти аҳолинишин) хурд (то 10,0 хазор нафар) мебошанд 9. То 1 январи соли 2013 ҳамагӣ 17 шаҳри дорои шумораи зиёди аҳолӣ (зиёда аз 100,1 ҳазор нафар) ва зиёда аз 500 ҳазор танҳо Тошканд сокинон дошт 9. Калонтарин шаҳри Ӯзбекистон шаҳри Тошканд, пойтахти кишвар буда, аҳолиаш 2 538 400 нафар (ба ҳолати 1 июли соли 2019) аст 6. Тақрибан нисфи аҳолии руси Ӯзбекистон дар Тошканд зиндагӣ мекунанд, ки тақрибан 200 ҳазор нафарро ташкил медиҳад Дар соли 1966 шаҳр ба заминларзаи харобиовар дучор шуд, аммо зуд барқарор карда шуд. Дувумин шаҳри сераҳолӣ дар кишвар Намангон (591,8 ҳазор 10), дар водии Фарғона ҷойгир буда, дар он як қатор дигар шаҳрҳои калон низ ҷойгиранд: Андиҷон (425,5 ҳазор 11), Фарғона (264,9 ҳазор 12), Қӯқанд (233.4 ҳазор 12), Марғилон (215.4 ҳазор 12). Самарқанд (519,7 ҳазор 13) — пойтахти ҶШС Узбекистон то соли 1930 дар кишвар сеюмин шаҳри калонтарин мебошад. Бухоро (273,5 ҳазор 14) - шаҳри қадима, ки дар муддати тӯлонӣ бузургтарин маркази фарҳангӣ ва сиёсии Осиёи Марказӣ, ва Нукус (309,3 ҳазор 15) пойтахти Ҷумҳурии Қарақалпоқистон аст. Шумора Дар солҳои 50-90-уми асри Ӯзбекистон таркиши демографӣ дошт,1 миллион нафар дар соли 1959, 14,1 миллион дар соли 1976, 24,5 миллион дар соли 2000. Аммо дар вақтҳои охир дар Ӯзбекистон паст шудани коэффисиенти умумии таваллуд қайд карда мешавад: дар соли,6, 16 3, 9 дар соли 1993, 16 2,2 дар соли 2008, 16 1,78 дар соли 2016, 2 ки аз сатҳи такрористеҳсоли наслҳо — 2,15, пасттар аст.