ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Зуманд

Зуманд — деҳа дар ҷамоати деҳоти Деҳмалики ноҳияи Варзоб аст. Аз деҳаи Зуманд то маркази ноҳия 30 км роҳи худравгард. Аҳолиаш 736 нафар (2017 нафар — 2007), яғнобиҳо 1. Таърих ва мардум Соли 1878 бунёд шуда, аҳолиаш асосан аз водии Яғноби ноҳияи Айнӣ ба ин минтақа кӯчидаанд. Иқтисод Деҳа муассисаи таҳсилоти миёнаи умумӣ, 3 нуқтаи савдои хусусӣ, бунгоҳи тиббӣ, китобхона дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагии деҳа сабзавоткорӣ, ғаллакорӣ, боғдорӣ ва чорводорӣ мебошанд. Заминҳо аз чашмаҳои Ҳаёт, Булоқ, Шара ва Шаршар обёрӣ мешаванд. Шахсиятҳои шинохта Дар ҳудуди деҳа 6 хоҷагии деҳқонии инфиродӣ фаъолият доранд. Номзади илмҳои педагогӣ Г. Неъматов, Чорводори хидматнишондодаи ИҶШС М. Раззоқов, дорандаи ордени Ленин С. Мирзоев, шоир (узви ИН Тоҷикистон) Х. Юлдошев, аввалин барпокунандагони сохти колхозӣ дар ноҳия Варзоб Арбоб Қосим ва Шукур Қосим дар ҳамин деҳа таваллуд шудаанд. Аз деҳаи Зуманд ду журналист - Яҳё Маҳмаднабиев ва Ҷасури Қиёмиддин дар нашрияҳои сатҳи ҷумҳуриявӣ фаъолият доранд.
Зулҳулайфа

Зулҳулайфа — номи минтақа ва деҳкадае дар ҷануби Мадина; ҷои муайяни эҳромбандии ҳоҷиён ҳангоми маросими ҳаҷ. Зулҳулайфа яке миқотҳои панҷгонаест, ки барои бастани эҳром ба сурати камарбанди ҷуғрофӣ дар атрофи Макка муайян шудаанд. Зулҳулайфа 8 км ҷанубтари Мадина ва дар фосилаи 15 км аз Масҷиди набавӣ воқеъ гардида, ба таври умумӣ дуртарин миқотгоҳ аз Макка ва дар фосилаи тақр. 470 км (ба гуфтаи баъзе маъхазҳо – 420 км) дуртар аз он ҷойгир шудааст. Тибқи баъзе маъхазҳои таърихӣ паёмбар (с) қитъаи заминеро дар минтақаи Зулҳулайфа барои Алӣ ибни Абитолиб (р) ҷудо кард. Алӣ (р) дар он ҷо чоҳҳои об ҳафр кард ва аз ин пас минтақа ба номи "Обор" ё "Абёр Алӣ" маъруф гардид. Ба ақидаи аксари муҳаққиқон, ин ном аз забони мардум пайдо шуда, воқеияти таърихӣ надорад. Ҳамчунин ақидае роиҷ аст, ки Зулҳулайфа номи обе аз обҳои банӣ Ҷашм буда, минтақа бо он номгузорӣ шудааст. Бар асоси ривоятҳои сират ва ҳадис, паёмбар (с) вақте ба сӯи Макка равон мешуд, зери дарахте дар ҷои масҷиди Шаҷара, ки дар Зулҳулайфа аз самти Мадина воқеъ аст, намоз мехонд ва вақте бармегашт, дар Зулҳулайфа дар водие маъруф ба Водии Ақиқ намоз мегузорид. Паёмбар (с) барои ҳаҷҷатулвадоъ низ аз Зулҳулайфа эҳром бастааст. Имрӯз аксари мардуми Шом, Ироқ ва моварои он аз тариқи Мадина ба ҳаҷ мераванд ва аз миқотгоҳи Зулҳулайфа эҳром мебанданд. Дар замони халифаҳои рошид дар Зулҳулайфа, дар ҷои дарахте, ки паёмбар (с) зери он намоз мегузорид, масҷиди хурде бо номи "масҷиди Шаҷара" бино гардид. Масҷидро Умар ибни Абдулазиз дар асри 7 бозсозӣ ва васеътар кард, вале он баъдҳо хароб шуд. Дар замони шоҳони Арабистони Саудӣ Файсал ибни Абдулазиз ва Фаҳд ибни Абдулазиз масҷиди Шаҷара дар Зулҳулайфа аз нав бозсозӣ ва фазои он васеъ карда шуд ва барои бастани эҳром имконоти муносибе, аз қабили ташнобҳо, ғуслгоҳҳо ва ғ. дар он фароҳам гардид. Имрӯзҳо он бо номҳои масҷиди Зулҳулайфа, масҷиди Миқот ва масҷиди Эҳром машҳур аст.
Зумрад (филм)

"Зумрад" — филми коргардон Александр Давидсон ва Абдусалом Раҳимов, наворбардоришуд дар соли 1961. Нахустнамоиши филм дар шаҳри Маскав 12 апрели соли 1962 баргузор гардид. Достон Зумрад, духтари тоҷик, ки барои хондан ба шаҳр меравад, он ҷо бо омӯзгори худ дар донишгоҳ ишқварзӣ мекунад ва таҳсилро раҳо карда, ба деҳа бармегардад 1. Дар нақшҳо Ҷоизаҳо.
Насли Z

Насли (инчунин бо номи зумерҳо, -насл ва,, ё 1 маълуманд) истилоҳест дар ҷаҳон барои насли одамони тақрибан аз соли 1997 то 2012 таваллудшуда истифода мешавад 2 3 4 5 6 7. Ба назарияи наслҳо мувофиқат мекунад, ки аз ҷониби Вилям Стросс ва Нил Ҳоув эҷод шудааст. Хусусиятҳои умумӣ ва тамоюлҳои таъкидшуда Намояндагони насли планшетҳо, ва 3 воқеиятро фаъолона истифода мебаранд 8. Аксар вақт истилоҳи насли ҳамчун синоними истилоҳи шахси рақамӣ баррасӣ мешавад 9. Насли ба илму техника таваҷҷуҳ дорад (масалан, тахмин меравад, ки бисёре аз намояндагони насл ба масъалаҳои муҳандисию техникӣ, биотиббӣ, робототехника), инчунин санъат машғул хоҳанд шуд 10. Инчунин тахмин карда мешавад, ки насл сарфакор хоҳад буд 11. Одатан, одамони насли ҳамчун фарзандони волидони насли 12 13, ё баъзан ҳатто насли дида мешаванд. Он чизе ки наслҳои қаблӣ технологияҳои нав ё технологияҳои оянда номиданд, аллакай барои насли мавҷуд аст. Ин аввалин насли воқеии рақамӣ аст. Волидайни кӯдаконе, ки баъдтар насли шуданд, муҳоҷирони рақамӣ номида мешаванд, зеро дар кӯдакии онҳо чунин технологияҳо вуҷуд надоштанд. Ҳоло интернет танҳо бо компютери хонагӣ маҳдуд намешавад ва ба шарофати телефонҳои нави мобилӣ, смартфонҳо ё дастгоҳҳои дастӣ ҳар вақт дастрас шудан мумкин аст. Илова бар ин, насли аввалин наслест, ки комилан дар даврони ҷаҳонишавӣ ва постмодернизм таваллуд шудааст. Инчунин қайд карда мешавад, ки бисёре аз волидони одамони насли дар вақти нопурра кор мекунанд ё ҳатто дар хона кор мекунанд ва вақти бештарро барои тарбияи фарзандон сарф мекунанд 14. Аҳли ҷамъият ба масъалаҳои бехатарӣ диққати калон медиҳад. Наврасони насли кӣ шудан мехоҳанд? Наврасони насли дар муқоиса бо пешгузаштагони худ дар ҷаҳони хеле дигар зиндагӣ мекунанд. Барои онҳо хидматҳо ва технологияҳои рақамӣ ҷузъи ҷудонашавандаи ҳаёти ҳаррӯза мебошанд. Ин наврасон шуғлҳои бонуфузро авлотар медонанд, ки меҳнати вазнини ҷисмониро талаб намекунанд ва аксар вақт омодагии баланд ва маълумоти олиро талаб мекунанд. Ихтисосҳое, ки барои онҳо таҳсилоти миёнаи касбӣ ё ҳадди ақали омӯзиш одатан кифоя аст, аксаран дар антирейтинг қарор доранд 15. Ҳамчунин нигаред Эзоҳ Адабиёт.
Зумрадшоҳ (деҳа, н. Исфара)

Зумрадшоҳ — деҳа дар ҷамоати деҳоти Зумради ноҳияи Исфара. Аз Зумрадшоҳ то маркази ҷамоат 2 км, то маркази ноҳия 3 км; роҳ асфалтпӯш. Аҳолиаш 2674 нафар. Иқтисод Деҳа муассисаи таҳсилоти миёнаи умумӣ, боғчаи бачагона, бунгоҳи тиббӣ, чойхона, 3 масҷиди панҷвақта, тӯйхонаи "Зумрадшоҳ" ва китобхона дорад. Соҳаҳои асосии хочагӣ: боғдорӣ (бештар зардолу), сабзавоткорӣ, ғаллакорӣ ва чорводорӣ. Заминҳо аз рӯди Исфара обёрӣ мешаванд. Дар ҳудуди деҳа 179 хоҷагии деҳқонии инфиродӣ фаъолият доранд. Дар канори деҳа маҷмааи осоишгоҳи иқлимӣ-гармобшифоии "Зумрад" воқеъ аст, ки дар ҳудудаш чойхонаи миллии "Сино", осорхонаи инфиродии Мирзо Олимов, китобхона, толори консертӣ мавҷуданд.
Зумрадшоҳ

Зумрадшоҳ, Қалъаи Боло — ёдгории бостонӣ, харобаҳои кӯшки ҳокимнишин, ки 4 км ҷанубтар аз Исфара, дар соҳили рости рӯди Исфара ҷойгир аст. Ҳафриёт Бори аввал тавассути экспедитсияи Б. А. Латинин таҳқиқ шуда, аз ҷониби бостоншиносон Е. А. Давидович ва Б. А. Литвинский сабт ва ҳафр гардид. Тибқи ривоятҳои мардумӣ бинои кӯшк ба ҳокими Исфара Зумратшоҳ нисбат дода мешавад. Кӯшки Зумрадшоҳ (баландиаш 11-12 м, масоҳаташ 16х65 м) дар болои таҳкурсии баланд аз похса, хишти хом (52х26х10 см) ва чӯб бунёд шуда, бинои он дуқабата буд; дар қабати поин хонаҳои равоқпӯш ва дар қабати боло хонаҳои иқоматӣ ҷой доштанд. Ҳафриёти ёдгорӣ нишон дод, ки Зумрадшоҳ дар болои як бинои охири аҳди ҳукумати Кушониён бунёд шудааст. Биноҳои қабати дуввум бо чӯбу хок пӯшонида шуда буданд. Зумрадшоҳ то асри 19 се бор таъмиру бозсозӣ шуда буд: давраи аввал — асрҳои 6-8, давраи дуввум — асрҳои 9-12 ва давраи севвум — асри 14. Зумрадшоҳ қароргоҳи ҳокимони Исфара буд. Зумрадшоҳ дар натиҷаи муқобилияти Бойбутабий (собиқ ҳокими Исфара) бар зидди ҳокими дастнишондаи хони Хӯқанд Олимхон — Маъсумхон-ҳоҷӣ қисман хароб шуд. Кӯшк солҳои 70 асри 20 дар натиҷаи соҳилро рахна кардани дарё ва хоки атрофи онро кашондани аҳолӣ пурра хароб гардид. Аз чоҳи хонаи 1 осорҳои бостонии аҳди Сомониён, аз ҷумла, чироғҳои сирдор, коса, кӯза, суроҳии шишагӣ, лаълии сирдори даруну берунаш мунаққаш (дар қисми поинии дохилаш шери болдори шамшербадаст тасвир шудааст), аз чоҳи хонаи 2 сиккаҳои ғитрифӣ, мусайябӣ, муҳаммадӣ ва сафолпораҳо, аз чоҳи хонаи 4 ду табақи гилини нақшини сирдор, ду чироғ, кӯзаи мунаққаши қолабӣ, қадаҳу суроҳиҳои шишагӣ, ду ҳован бо ҳовандасти биринҷӣ ва ғ. пайдо шудаанд.
Зумрад (осоишгоҳ)

"Зумрад" (ҶСК "Осоишгоҳи Зумрад") — осоишгоҳ дар шаҳри Исфараи вилояти Суғд. Мавқеъи ҷуғрофиёӣ Дар соҳили рӯди Исфара (дар баландии 940 м аз с. б.) дар нишемангоҳи кӯҳҳои Варорӯд ҷойгир шудааст. Масоҳаташ 20 га. Аз "Зумрад" то маркази шаҳр — 3 км, то шаҳри Хуҷанд — 110 км. Иқлими маҳал континентист; тобистон — хушк, зимистон — муътадил. Ҳарорати миёнаи ҳаво дар моҳи июл 26°С, январ — 2°С. Мавзеи "Зумрад" зеботарин гӯшаи шаҳр буда, ба осорхонаи табиӣ монанд аст. Сабаби таъсиси "Зумрад" чашмаи минералии "Обишифо" аст. Таърих Дар ҷои кунунии "Зумрад" соли 1972 барои кормандони соҳаи кишоварзӣ хонаи истироҳат (150 кат) сохта шуда буд. Соли 1976 онро ба осоишгоҳ табдил доданд (барои 260 нафар дар як баст). Баъди ба истифода додани бинои 1 (соли 1983) адади ниёзмандон ба 380 ва бинои 4 (соли 1987) ба 500 нафар дар як баст расид. Соли 2015 ба ҶСК "Осоишгоҳи Зумрад" табдил дода шуд. Шароит "Зумрад" дорои 3 бинои иқоматӣ, 2 котеҷ, 3 бинои табобат (барои 250 нафар дар як соат), қасри "Шифокорон" (дорои 300 ҷой), китобхона, чойхонаи "Сино", Осорхонаи тибби тоҷик (ба номи ташаббускори бунёди "Зумрад" ва аввалин сарвари он Мирзо Олимов), ошхона (дорои 500 ҷои нишаст), толори рақс, қаҳвахона, озмоишгоҳи саририву биокимиёӣ, шуъбаҳои ташхис, дандонпизишкӣ ва ғайра мебошад. Дар "Зумрад" бемориҳои дилу рагҳо (ғалаёни хун, миокардит, атеросклероз, камхунии дил, тромбофлебит ва ғ.), узвҳои такя ва ҳаракат (тарбод, остеохондроз, остеоартроз, остит, бурсит ва ғ.), касалиҳои занона (илтиҳоби бачадон, бенаслӣ, эндометрит, аднексит, колпит ва ғ.), илтиҳоб ва захми меъда, амрози ҷигар, талхадон, гурда ва роҳҳои пешоб ва ғайра дармон карда мешаванд. Муолиҷа бештар бо истифода аз оби минералӣ (обшифоӣ), варзиш, парҳез, лойқаи шифобахш, лойқабарқ, озокерит (муми кӯҳӣ), нафталан, барқшифоӣ, магнитшифоӣ, масҳшифоӣ, сӯзандармонӣ ва ғайра сурат мегирад. Дар маркази варзиши шифоии "Зумрад" 37 намуд дастгоҳҳои муолиҷавӣ, тенниси рӯи миз, биллиард, майдончаи волейболу бадминтон мавҷуданд. "Зумрад" тамоми сол фаъолият мекунад. Сарварон Сарварони Зумрад: Мирзо Олимов, З. В. Восидов, З. М. Олимов (аз), А. Р. Ҳалимов (аз 2016). Ҷоизаҳо Соли 2015 "Зумрад" барои сифати олии хидматрасонӣ бо Ҷоизаи байналмилалии тилоии " " (Авҷи сифат) мушарраф гардидааст.
Зумудг (деҳа, н. Ишкошим)

Зумудг — деҳа дар ҷамоати деҳоти Птупи ноҳияи Ишкошим. Аз Зумудг то маркази ҷамоат 5 км, то маркази ноҳия 59 км; роҳ қисман асфалтпӯш. Аҳолиаш 840 нафар (январи 2017), тоҷикон. Итисод Деҳа муассисаи таҳсилоти миёнаи умумӣ, бунгоҳи тиббӣ, китобхона, клуб, осиёби обӣ ва 6 нуқтаи савдои хусусӣ дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: ғаллакорӣ, картошкапарварӣ, боғдорӣ, сабзавоткорӣ ва чорводорӣ. Заминҳо аз чашмасорони кӯҳдоманҳо обёрӣ мешаванд. Дар ҳудуди деҳа хоҷагии деҳқонии "Ҳаёти Нав" ва корхонаи коркарди чӯб фаъолият доранд.
Зумрат Ғайбуллоева

Зумрат Ҳабибовна Ғайбуллоева — олим, омӯзгор, номзади илмҳои химия, узви Ассотсиатсияи олимони Аврупо ва Осиё, Аълочии маорифи Тоҷикистон дорандаи "Медали тило"-и Созмони умумиҷаҳонии моликияти зеҳнӣ Зиндагинома Зумрат Ғайбуллоева соли 1981 мактаби миёнаи 53 шаҳри Душанберо бо баҳои аъло хатм намуда ба факултаи механикию технологии Институти политехникии Тоҷикистон (ҳоло Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ба номи академик М.С.Осимӣ) дохил шудааст. Аз соли 1986 то ҳол дар Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ба номи академик М.С.Осимӣ кору фаъолият менамояд. Солҳои 2004-2008 ба ҳайси муовини вазири саноат ва энергетикаи Ҷумҳурии Тоҷикистон, сардори Раёсати муносибатҳои байналмилалии Вазорати саноат ва энергетикаи Ҷумҳурии Тоҷикистон кор карда, айни ҳол дотсенти кафедраи "Технологияи истеҳсолоти химиявӣ" аст. Фаъолияти илмӣ Зумрат Ғайбуллоева соли 1993 соҳиби унвони илмии номзади илмҳои химия гардид. Муаллифи 120 мақолаи илмӣ, 18 ихтироот, 6 петенти ЕвроОсиё, 6 васоити таълимӣ ва 1 монография мебошад. Дастовардҳо: узви Ассотсиатсияи олимони Аврупо ва Осиё, Аълочии маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон, дорандаи "Медали тило" барои ихтироот, ҷоизаи умумиҷаҳонии "Илм ва тандурустӣ" (кори илмии беҳтарин дар самти металлургия ва технологияи химиявӣ). Ҷоизаҳо 23 июли соли 2021 аз ҷониби Созмони умумиҷаҳонии моликияти зеҳнӣ ба Ғайбуллоева Зумрат Ҳабибовна барои кори илмии беҳтарин ва дар амал татбиқ намудани ихтироот, саҳмгузорӣ дар иҷрои ҳадафи чоруми стратегӣ - саноатикунонии босуръати кишвар медали тило тақдим карда шуд. 1 Созмони умумиҷаҳонии моликияти зеҳнӣ дар Женева ҷойгир буда, зиёда аз 193 давлати ҷаҳон ба он шомил мебошанд.
Зунгу

Зунгу (асри) — фармондеҳи низомии эронӣ дар замони ҳукумати шоҳаншоҳ Хусрави Парвиз.
Зунгар (ноҳияи Нукут, Иркутск)

Зунгар — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Нукут, ки дар вилояти Иркутск қарор дорад, дохил мешавад.
Зуннор

Зуннор — камарбанди рангаш махсус, ки дар қаламрави исломӣ дар гузашта бояд зиммиёни масеҳӣ ва яҳудӣ, оташпарастон, зардуштиён, бутпарастон ва бараҳманиён барои фарқ кардани онҳо аз мусулмонон болои ҷома бар миёни худ мебастанд; нишони аҳли зимма. Дар масеҳият Дар масеҳият риштаи муттасил ба салибро, ки масеҳиён ба гардани худ меовезанд, зуннор меноманд. Ҳамчунин навори катонӣ ё абрешимие, ки кашишон аз даври гардани худ гузаронида, ду сари онро аз тарафи пеш овезон мекунанд, зуннор номида мешавад. Дар тасаввуф Зуннор дар тасаввуф ба маънои якрангӣ ва якҷиҳатии солик дар роҳи дин ва пайравии роҳи яқин буда, дар истилоҳи соликон камари хидмат ва тоати маҳбуби ҳақиқӣ бастан аст. Дар ирфон зуннор бо таваҷҷуҳ ба маънои аслиаш ба ду маънои ба ҳам зид ба кор рафтааст) маҷмӯаи қайду бандҳое, ки нафси соликро дар худ асир карда, монеъ аз раҳоӣ ва болоравии ӯ дар сулук мешаванд) чанг задани солик ба ресмони матини тавҳиди Ҳақ ва ягонагии Ӯ дар қувватҳо ва феълу таъсир. Ба ин маъно, зунноре ки бар гардани солик аст, танҳо монеъ аз сайри ӯ нест, балки боиси такомули доимии ӯст. Зуннорро дар маънои аввал бояд гусаст ва дар маънои дуввум тақвият дод ва пос дошт. Дар шеър Зуннор дар шеър киноя аз зулфи маъшуқ аст. Зуннори соғар киноя аз мавҷи пиёлаи шароб, хаттест, ки аз шароб сартосари пиёла рафта, пур шудани онро маълум мекунад; ҳалқаест, ки аз шароб дар пиёла боқӣ мемонад; мавҷи шароб дар қадаҳ аст. Зуннор аз зери хирқа кушодан киноя аз ифшои роз ва касеро расво кардан аст. Зуннори хунӣ бар миён бастан ё миёнро ба зуннори хунин бастан киноя аз камари қатл бастан аст: Миёнро ба зуннори хунин бибаст, Фиканд оташ андар саройи нишаст. Фирдавсӣ Зоҳиду роҳиб сӯйи ман тохтанд, Хирқаву зуннор дарандохтанд. Низомӣ Чӣ зуннори мағ дар миёнат, чӣ далқ, Ки дарпӯшӣ аз баҳри пиндори халқ. Бӯстон.
Зураб Кокоев

Кокоев, Зураб Ушангович — (зод. 9 августи 1959, Тбилиси ҶШС Гурҷистон) — муҳандиси садо, Аълочии фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон) Соли 1982 Зураб Кокове ба ҶШС Тоҷикистон омада ва ба Институти кооперативии шаҳри Душанбе дохил шуд. Аз соли 1984 то 1989 барабаннавози гурӯҳи "Согдиана" буд. Соли 1984 дар назди театри лӯхтаки шаҳри Душанбе студияи "Лабораторияи эҷодии ТАРУН" ташкил кардааст, ки дар он сурудҳои Олег Фезов, Наргис Бандишоева, Ширинмох Нихолова ва ғайраро сабт кардааст. Соли 1990 дар Кохи "Борбад" студияи сабти овози "Шоу Биржа" ташкил кард, ки дар он бисьёр ҳофизҳои машҳур сабт карда буданд. Аз соли 1997 то соли 2007 дар вазифаи сармуҳандиси садо дар БШСС "МИР" кор мекард. Аз соли 2008 то соли 2013 дар Кумитаи Ҷавонон ва варзиши Ҷумҳурии Тоҷикистон, ба ҳайси продюсер ва директори садои барномаҳои ҷавонон кор мекард. 3 ноябри соли 2021 бо унвони Аълочии фарҳанг Ҷумҳурии Тоҷикистон сарфароз гардид.
Зуннуни Арғун

Зуннун, Зуннуни Арғун (фавт 1507) — амири Кандаҳор, аз хонадони элхониёни муғул, ки дар ибтидо ходими дарбори султон Абусаъид (ҳукмронӣ 1459-61) буд. Зуннун дар аҳди ҳукумати султон Ҳусайн Бойқаро ҳокими Ғур ва Систон гардид. Пас аз ишғол кардани Зобулистон Кандаҳорро маркази мулки худ интихоб карда, ҳамроҳ бо писаронаш Шоҳ Шуҷоъбег ва Муҳаммад Муқимбег нуфузи хонадони Арғуниёнро дар Хуросон устувор кард. Зуннун соли 1498 аз заиф шудани ҳокимияти Ҳусайн Бойқаро истифода бурда, бо ёрии сипоҳиёни Ғур, Заминдовар ва Кандаҳор ба вил. Ҳирот ҳуҷум кард. Пас аз вафоти Ҳусайн Бойқаро сарзаминҳои наздикӯҳии вил. Ҳирот низ ба қаламрави Зуннун ҳамроҳ гардиданд. Ҳамзамон ӯ яке аз духтарони худро ба ақди писари Ҳусайни Бойқаро — Бадеъуззамон-мирзо дароварда, дар тасмимгириҳои домодаш нақш дошт. Моҳи майи 1506 Шайбонихон сарлашкари худ — Эйламон-баҳодурро барои ҳуҷум ба Хуросон амр дод. Зуннун дар набарди назди Дашти Зардак сипоҳи Шайбонихонро шикаст дода, қисми зиёди сипоҳиёнро асир гирифт. Шайбонихон моҳи майи 1507 ба Хуросон ҳуҷум карда, сипоҳи муттаҳидаи Бадеъуззамон ва Зуннун-ро шикаст дод (19 майи 1507). Зуннун пас аз шикаст хӯрдани лашкари Хуросон ба қатл расонида шуд.
Зунҳебото

Зунҳебото, инчунин бо номи Зунҳебо маълум аст, шаҳрест, ки дар иёлати Нагаланди Ҳиндустон ҷойгир аст. Дар З. суми-нагаҳо зиндагӣ мекунанд. Он макони бузургтарин калисои баптистӣ дар Осиё, калисои баптистии Зунҳебото Сумӣ мебошад. 1 Этимология Калимаи аз калимаҳои сумиӣ, номи буттаи гулдор ва ба теппаи боло гирифта шудааст. Дар ин минтақа рустании зюнҳебо фаровон мерӯяд ва шаҳр дар болои теппаҳои ғафс бунёд шудааст, ки аз ин рӯ, Зунҳебо-то ё Зунҳебото ном гирифтаанд. Аз ин рӯ, Зунбеҳото маънои теппаи гулҳои зунҳеборо дорад. География Зунҳебото дар шимоли қаторкӯҳҳои Сатоӣ ҷойгир аст. Аз сабаби баландии худ, Зунҳебото як варианти мӯътадили иқлими субтропикии намнокро дорад (. Зунҳебото зимистонҳои салқин ва тобистонҳои хеле сербориш дорад. Моҳҳои хунуктарин аз моҳи декабр то феврал мебошанд, ки шабнам ба амал меояд ва дар баландтаринҳо баъзан барф меборад. Дар давраи баланди тобистон, аз моҳи июн-август, ҳарорат ба ҳисоби миёна 80–90 ° (27–32 °) ташкил медиҳад. Боришоти шадид дар фасли тобистон ба амал меояд. Демография Тибқи саршумори соли 2011, 2 Зунҳебото 22,633 нафар аҳолӣ дорад. Мардон — 51.7% занҳо 48.23%-ро ташкил медиҳад. Муассисаҳои таълимй Мактабҳо дар шаҳри Зунхебото Коллеҷҳо.
Зумуррад

Зумуррад, зумурруд, зумруд (юн.) — минерал, навъи берилли шаффоф, санги қиматбаҳои дараҷаи якум. Он аз омехтаҳои оксиди хром (2 3) ранги сабзи баланд гирифтааст. Сахтиаш аз рӯи ҷадвали Моос – 7,5–8 (баъди алмос ва ёқут). Формулаи кимиёияш 2 2 6 (силикати бериллий ва алюминий). Дар сохтори гексагоналӣ шӯша баста, аксаран булӯрҳои сутунчашакл ҳосил мекунад. Булӯрҳои калон (беш аз 5 қирот) ва бенақсу баландранги он аз алмос қиматтар аст. Конҳо Конҳои зумуррад дар натиҷаи тағйирёбии тамоси амфиболитҳо, варақсангҳои магнезитӣ ва серпетинитҳо аз таъсири пегматитҳои гранитӣ ҳосил мешаванд. зумуррад инчунин дар рагҳои кварс ва шпати даштидор ба назар мерасад. Конҳояш нисбатан кам буда, дар Руссия (Урал), Ҷумҳурии Африқои Ҷанубӣ (Трансваал), Ҳиндустон, Покистон, Афғонистон ва Колумбия (Мусо) воқеанд. Дар Тоҷикистон ҷинсҳои тафтавӣ, пегматит ва рагҳои кварсии минерали берил, зумурради ношаффофдошта дучор меоянд. Мавҷудияти зумуррад дар Тоҷикистон то Инқилоби Октябр маълум буд. Соли 1906 топографи ҳарбӣ Л. Б. Боршевский аз минтақаи Дарвоз 3 кристалли санги қиматбаҳоро пайдо карда, ба унвони генерал-губернатори Туркистон (дар ш. Тошканд) фиристод. Мутахассисон яке аз он сангҳоро эҳтимолан зумуррад муайян карданд. Соли 1986 мудири лаборатория (озмоишгоҳ)-и сарватҳои табиии Ин-ти геологияи АИ Тоҷикистон Л. Н. Россовский ва акад. Р. Баротов дар мақолаи худ қайд карда буданд, ки минтақаи азими паҳншавии пегматитҳои сангҳои гаронбаҳо (сапфир, рубин, скаполит, берилли асил – зумуррад, булӯри кӯҳӣ) аз тарафи ғарб ба шимолу ғарб аз қ-кӯҳи Ҳиндукуш (Афғонистон ва Покистон) оғоз гардида, ба Помири Ҷанубӣ (қисми ҷанубии Бадахшон) мегузарад ва минбаъд ба Қароқурум ва Ҳимолой (Хитой, Ҳиндустон, Бутон) ба масофаи зиёда аз 3000 км (бараш 200–400 км) тӯл мекашад. Зумуррадро бо роҳи сунъӣ низ ҳосил мекунанд. Онро дар Мисри Қадим ва Бобил медонистанд. Дар асри 2 то мелод дар Африқои Шимолӣ (дар соҳили б. Сурх) зумуррадро аз конҳо истихроҷ мекарданд. Ҳоло аксари зумурради ҷавоҳириро (заргариро) аз конҳои Бразилия ва Колумбия истихроҷ мекунанд. Тибқи ривоятҳои қадимӣ мардум онро ҳамчун санги сеҳрнок ва тилисми боқудрат нигоҳ медоштанд ва бо зумуррад тоҷи шоҳон ва салиби насрониёнро оро медоданд. Онро санги шифобахш шуморида, барои табобати дилу рагҳои хунгард ва чашм истифода мебурданд. Ба пиндори онҳо ҳар кас, ки ангуштарии нигинаш аз зумуррадро бо худ бигирад, хоби бад намебинад ва он одамро аз ғаму ғусса, бемориҳои дил, беҳушшавӣ, бехобӣ, саръ ва вабо ҳифз мекунад. зумуррад барои тайёр кардани ҳар гуна маснуоти заргарӣ (нигини ангуштарин, дастпона, гӯшвора ва ғ.) ба кор меравад.
Зуниҳо

Зуниҳо, суни — халқияти мансуб ба гурӯҳи пуэблои ҳиндутабор дар ҷанубу ғарби ИМА, ки аксарият дар минтақаи Зунӣ, дар ғарби иёлати Ню-Мексико, дар марзи иёлати Аризона иқомат мекунанд. Шумораи умумиашон зиёда аз 10 ҳазор нафар. Ба забони инфиродии зунӣ (70 %) ва забони англисӣ гуфтугӯ мекунанд. Хатташон лотиниасос. Ба боварҳои қадимӣ эътиқод доранд. Фарҳанги анъанавии зуниҳо бо фарҳанги ҳиндуҳои кишоварзи ҷанубу ғарби ИМА умумият дорад. Ба кишти рустаниҳои обӣ ва лалмӣ (ҷуворимакка, лӯбию, каду), ҷамъоварии маҳсулот, шикор (оҳу, ғизол, харгӯш) ва ҳунармандӣ (бофандагӣ, кулолӣ, сабадбофӣ) машғуланд. Шумораи умумии зуниҳо то оғози робитаашон бо испаниҳо 4-6 ҳазор нафар буд, онҳо дар соҳили д. Зуни (шохоби Колорадои Хурд) ва шохоби он 6 бошишгоҳ (пуэбло) доштанд. зуниҳо расман таҳти тобеияти испаниҳо қарор гирифта, дар шӯриши пуэбло ширкат карданд. Соли 1692 испаниҳо дубора мавзеъҳои зисти зуниҳо-ро ишғол карда, онҳоро ба як пуэбло (Зуни) кӯчониданд. Кӯшишҳои насронӣ кардани зуниҳо натиҷа надод. Баъди заиф шудани фишорҳои сиёсӣ ва мазҳабӣ робитаҳои зуниҳо бо испаниҳо мустаҳкам шуда, машғулияти филизгудозӣ, кишоварзӣ, чорводорӣ ва анъанаҳои идории онҳоро омӯхтанд. Қабилаҳои апачиҳо ва наваҳоиҳо (ташаккулёбӣ: асрҳои 15-16) дар асппарварӣ ва гӯсфандпарварӣ рақиби асосии зуниҳо буданд. Амрикоиҳо дар сарнавишти зуниҳо таъсири ҷиддӣ надоштанд. Соли 1877 дар заминаи қаламрави сукунати зуниҳо минтақаи мамнӯъ (резерватсия) ташкил ёфт. То ибтидои асри 20 ҳокимияти он тавассути Шӯро (иборат аз 6 роҳиби калон) амалӣ шуда, ҳар сол "губернатор" ва ёварони ӯро таъйин мекард. Аз ибтидои асри 20 дар байни Шӯрои роҳибон ду гурӯҳ муҳофизакорон (католикӣ) ва тараққихоҳон (зиддикатоликӣ) ба вуҷуд омаданд. Дар байни ҳиндуёни ИМА зуниҳо аввалин шуда конститутсияи қабилавӣ қабул карданд, ки тибқи он ҳокимият аз Бюрои федералӣ оид ба умури ҳиндуҳо ба ихтиёри "губернатор" ва Шӯрои қабила гузашт. Аксарияти онҳо маълумоти олӣ доранд. Баъзе ҳунарҳои анъанавии зуниҳо — бофандагӣ ва сабадбофӣ тадриҷан аз байн рафтанд.
Зурмала

Зурмала — бурҷ, ёдгории бостонии буддоии аҳди Кушониён (асрҳои 1-2), ки 10 км ҷанубтари димнаи қадими Тирмиз воқеъ аст. Омӯзиши Зурмала аз соли 1927 оғоз гардида, аз ҷониби бостоншиносон А. Стрелков, Г. А. Пугаченкова ва дигарон таҳқиқ шудааст. Зурмала ҳамчун ступаи буддоии устувонашакл (қутраш то 14,5 м) аз хишти хом (30х30х4,5-5 см) дар болои таҳкурсии чоркунҷашакл (22х16 м; баландиаш 1,5 м) бунёд шудааст. Дар қисмати болояш қубба-гунбаз дошт, ки барои ҳифзи ашёи қиматбаҳо (навиштаҷоти муқаддас, санг, гандум) истифода мешуд; бо мурури замон хароб гардид. Қисми асосӣ ё поинии Зурмала бо ранги сурхи баланд оро ёфта буд. Зимни ҳафриёт аз атрофи Зурмала ҳайкалчаҳои буддоӣ ёфт шуданд. Ҳоло харобаҳои Зурмала (баландиаш 12-13 м) боқӣ мондаанд.
Зураб Санайа

Зураб Владимирович Санайа — футболбози русӣ, маснадашро анҷом додааст, дарвозабон, муррабӣ.
Зураб Тсиклаури

Зураб Сергеевич Тсиклаури — футболбози русӣ, зарбазананда (страйкер).
Зурвондод

Зурвондод (зод. асри) — ашрофи Соонӣ, сипаҳбад аз хонадони Сурен, писари Меҳрнарсӣ.