ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Аҳолии Финландия

Ахолии Финланд то 1 феврали соли 2022 5 550 066 человек буд 5 550 066 человек 1. Финланд яке аз кишварҳои камаҳолӣ дар Аврупо аст; Зичии аҳолӣ нисбатан паст буда, дар як километри мураббаъ тақрибан 18 нафар аст. Аҳолӣ аз ҷиҳати ҷуғрофӣ хеле нобаробар тақсим шудааст - аксарияти финҳо дар наздикии соҳил, дар қисматҳои ҷанубӣ ва ҷанубу ғарбии кишвар зиндагӣ мекунанд. Дар Ҳелсинкӣ зиёда аз як миллион нафар одамонзиндагӣ мекунанд. Дар Лапландия ба ҳисоби миёна дар як километри мураббаъ ҳамагӣ ду нафар рост меояд. Финляндия - то соли 2021, дар муқоиса бо дигар кишварҳои Скандинавия, кишвари нисбатан якхела аз ҷиҳати дин ва забони модарӣ буд,5 % (4.800.243 нафар) аҳолии Финландия бо забони финлӣ ҳарф мезанад, 5,2 % (287,933 нафар) аҳолӣ ба шведӣ гап мезанад, 0,04 % (2023 нафар) аҳолӣ ба забони сомӣ гап мезанад ва 8,3% бо забонҳои дигар ҳарф мезанад (458042 нафар), 2 66,6 % аҳолӣ ба калисои евангелӣ-лютеранӣ, православї – 1,1 фоиз, пайравони дини дигар – 1,8 фоиз тааллуқ доранд. Ғайридиниҳо — 30,6 %. 2 3. Бузургтарин ақаллиятҳои забонӣ шведҳои финӣ мебошанд, ки асосан дар Уусимаа, ҷазираҳои Аланд ва соҳили Остроботния зиндагӣ мекунанд. Дар охири соли 2021, дар Финландия 442,290 нафар шаҳрвандони хориҷӣ зиндагӣ мекарданд, ки 7,97% шумораи умумии аҳолии кишварро ташкил медиҳад. 4 Аҳолии Финляндия маълумоти олӣ дорад. То охири соли 2020, 3 миллиону 469 ҳазор нафар ё 74 фоизи аҳолии Финландия аз 15 сола боло таҳсилоти олиро хатм кардаанд. 5 Омори демографӣ аз соли 1900 Сохтори аҳолӣ То охири соли 2021, шумораи умумии аҳолии Финляндия 5 548 241 нафар буд (2 743 101 мардон ва 2 805 140 занҳо). 6 Аҳолӣ дар соли 2021 14,448 нафар зиёд шуд 7. 46,463 навзод 8, 55,488 фавт 9, 32,898 муҳоҷири нав ва 15,084 муҳоҷир 10 буданд. 7816 нафар шаҳрвандии Финландияро гирифтанд 11. Ҷойҳои истиқоматӣ ва шаклҳои манзил Финландия яке аз кишварҳои камаҳолӣ дар Аврупо аст; Зичии аҳолӣ нисбатан паст аст, то соли 2021 18,3 нафар ба як километри мураббаъ 1.
Аҳолии Ҷумҳурии Африқои Ҷанубӣ

Аҳолии Ҷумҳурии Африқои Ҷанубӣ як омезиши гуногуни одамони нажодҳо, фарҳангҳо, динҳои гуногун, бо забонҳои гуногун гап задан ва дорои мақоми гуногуни иҷтимоӣ мебошад. Африқои Ҷанубӣ яке аз кишварҳои камшумор дар Африқо аст, ки қисми зиёди аҳолӣ (тақрибан 9,6%) аз аврупоиҳои сафедпӯст (африканҳо ва англо-африқоҳо), пароканда дар ин кишвар бо тамаркузи назаррас дар шаҳрҳои калонтарини кишвар мебошанд. — Йоҳаннесбург, Кейптаун, Дурбан, Претория ва Порт Элизабет. Таркиби миллӣ Аҳолии Африқои Ҷанубӣ ба таври анъанавӣ аз рӯи нажодӣ ва сипас миллӣ ба гурӯҳҳои зерин тасниф карда мешавад: Таносуби сафедпӯстон дар Африқои Ҷанубӣ дар ин кишвар тақрибан дар соли 1940 ба 22% расид, ки баъд аз он аз ҳисоби афзоиши суръати афзоиши шумораи сиёҳпӯстон ва муносибати оштинопазирона ба аҳолии сафедпӯсти ҳизбҳои маҳаллии тарафдори коммунистӣ пайваста коҳиш ёфт. Дар айни замон шумораи сафедпӯстон 5 миллион нафар тахмин зада мешавад, ки аз онҳо 60% африканҳо бо забони модариашон африканӣ (авлоди одамони аз Ҳолландия, Олмон, Фаронса ва дигар аврупоиҳо), тақрибан 39% англо-африкоиҳо ва тақрибан 1% дигар аврупоиҳо мебошанд. Таносуби сафедпӯстон ҳоло тақрибан 10% (соли 1990, 13%) аст. Аммо ҳиссаи аврупоиҳо дар мамлакат барои мамлакатҳои қитъаи Африқо ҳанӯз аз ҳама баландтарин аст. Ҳиссаи Негроидҳо тибқи барӯйхатгирии соли 2001 тақрибан 79,0% -ро ташкил медиҳад, аз ҷумла: Илова бар ин, одамони ранга (мулат) дар Африқои Ҷанубӣ зиндагӣ мекунанд (8,9% аҳолӣ тибқи барӯйхатгирии соли 2001), ки асосан ба африқоӣ гап мезананд ва дар ҷанубу ғарби кишвар мутамарказ шудаанд. Дар соҳили ҷанубу шарқӣ ҳузури муҳоҷирон аз Осиё (асосан Ҳиндустон) мушоҳида мешавад - тақрибан 2% аҳолии кишвар. Дар Кейптаун як гурӯҳи дигар ба назар мерасад - маайзиҳо-кейпҳо - мусулмонон (0,2 миллион ё 6% аҳолии шаҳр), ягона ҷамъияти мусулмонӣ дар кишвар. Афзоиши аҳолии Африқои Ҷанубӣ Суръати афзоиши аҳолӣ 1,2% дар як сол 1. Ҳосилнокӣ - 2,31. Дар соли 2012 коҳиши табиии аҳолӣ ба қайд гирифта шуд. Дар Африқои Ҷанубӣ сатҳи таваллуд паст ва сатҳи фавт хеле баланд аст, якум дар Африқо барои Тунис ва дуюм барои Замбия хос аст. Мушкилоти асосии кишвар — бемории ВИЧ аст. Забон Аз панҷ чор ҳиссаи аҳолӣ (тақрибан 41,6 миллион нафар) халқҳои бантузабонанд, ки муҳимтарини онҳо хоса ва сватӣ мебошанд. Бушменҳо ва Хоттентотҳо низ ҳастанд. Дар байни забонҳои аврупоӣ маъмултаринашон африқоӣ (наздик ба Голландия) мебошанд, ки аз 5 то 65% аҳолии кишвар маҳсуб мешаванд (тибқи ҳисобҳои гуногун) ва англисӣ (тақрибан 5-15%), ки нақши забони муоширати миллатҳоро дар мамлакат иҷро мекунад.
Аҳолӣ дар ҳуқуқи байналхалқӣ

Аҳолӣ дар ҳуқуқи байналхалқӣ - маҷмӯи шахсони ҷисмонӣ, ки дар қаламрави давлати муайян зиндагӣ намуда, тобеи қонунгузории он мебошанд. Ҳайати аҳолӣ дар ҳуқуқи байналхалқӣ аз шаҳрвандони худи давлат, шаҳрвандони ҳориҷӣ, шахсони бешаҳрванд (апатрид) ва шахсони душаҳрвандӣ (бипатрид) иборат мебошад.Вазъи ҳуқуқии аҳолиро қонунгузории миллӣ муқаррар намуда, он ба дараҷаи инкишофи институтҳои демократии ҷомеа ва сатҳи тараққиёти иқтисодии кишвар вобастагӣ дорад.. низ Қонун.
Аҳорун (деҳа, н. Турсунзода)

Аҳорун — деҳа дар ҷамоати деҳоти Қаратоғи ноҳияи Турсунзода. Аз Аҳорун то маркази ноҳия 7 км. Аҳолиаш 3232 нафар, тоҷикон.
Аҳроми вожгуна

Аҳроми вожгуна - шарти ташкили матн, ки дар он аввал ҷанбаҳои нисбатан муҳимму мубрам ва баъдан ҷузиёти дигар (дуюмдараҷа) инъикос мешаванд. Як шакли таҳияи хабар.
Театри Аҳорун

Театри Аҳорун (Театри давлатии тамошобини ҷавон "Аҳорун") — театри давлатии таҷрибавии тамошобини ҷавон, ҳайати эҷодӣ, ки 1 январи 1990 дар назди ҳукумати шаҳри Душанбе таъсис ёфтааст. Аввал чун студия ба вуҷуд омад, роҳбари бадеии он ҳунарпеша ва коргардон Ф. Қосимов буд. Аз соли 2010 ин вазифаро ҳунарпеша С. Қосимова ба уҳда дорад. Ҳайати эҷодии "Аҳорун"-ро як гурӯҳ ҳунарпешагони Театри давлатии ҷавонони Тоҷикистон ба номи М. Воҳидов ташкил доданд. Он аз аввал бо навҷӯию навоварӣ ба фаъолият пардохт ва ҳамчун театри коргардонӣ симо пайдо намуд. Роҳбари бадеии "Аҳорун", муаллиф, таҳиягар ва аксаран ороишдиҳандаи саҳна Фаррух Қосимов буд, ғоя, мазмун ва сохту услуби намоишҳоро худи ӯ эҷод менамуд. Намоишҳо Нахустин намоиши "Аҳорун" "Юсуфи гумгашта боз ояд ба Канъон" аз рӯйи ашъори Ҷалолуддини Балхӣ, Шайх Аттор, Ҳофизи Шерозӣ ва Абдурраҳмони Ҷомӣ соли 1991 таҳия шуд, ки аз ҳар лиҳоз навгонӣ дар театри тоҷик буд. Намоишҳои дигари "Аҳорун" — "Исфандиёр", "Шоҳ Фаридун" (ҳар ду аз рӯйи "Шоҳнома"-и Фирдавсӣ, 1992, 1997) — "Даҷҷол" — "Шайх Санъон" — "Қиссаи ишқ" "Шоҳ Лир" — "Зардушт" — "Раъно" — "Дило, назди касе биншин " низ аз ҷониби Ф. Қосимов дар асоси назми классикии форс-тоҷик эҷод шудаанд. Ӯ дар ин намоишҳо сабки театри маишӣ, айнан ҳаётиро рад намуда, ҳалли шартӣ, образнокию рамзӣ, шаклҳои кушоду равшани театриро афзалтар шуморид ва тамошогарро бо бозёфтҳои ҷасуронаи эҷодии хеш дар ҳайрат гузошт. Фаррух Қосимов дар театри бунёдсохтаи хеш классикаи миллиро аз нав зинда намуд, дар он мавзӯъҳои хеле муҳимми умумиинсонӣ, ғоя ва эҳсосро дарёфт. Роҳбари соҳибистеъдод ва навҷӯй дар ашъори Фирдавсӣ, Аттор, Румӣ, Ҷомӣ, Ҳофиз ва дигар адибони классикӣ унсурҳои драмаро эҷодкорона истифода бурд ва равнақ бахшид. Намоишҳои навоваронаи "Аҳорун" дар ҳаёти театри тоҷик ва умуман фарҳанги Тоҷикистон саҳифаи нав кушоданд. Ҷашнвораҳо "Аҳорун" дар Фестивали театрҳои тамошобини навраси Осиёи Марказӣ (Тошканд, 1990) — фестивалҳои театрии ҷумҳуриявии "Парасту — 90", "Наврӯз — 90", "Парасту — 95" сазовори шоҳҷоиза (Гран При) ва ҳамчунин ба ҷоизаи "Оскар"-и маҷ. "Театральная жизнь" ва медали тилои фестивали ҳарсолаи байналмилалии "Даҳаи Фаҷр" (Теҳрон, 1992) гардидааст. Роҳбари театр Ф. Қосимов барои намоишномаҳои "Шоҳ Фаридун", "Шайх Санъон" ва "Қиссаи ишқ" дар фестивалҳои ҷумҳуриявии "Парасту" соҳиби ҷоизаи беҳтарин коргардони театр шудааст. Дар "Аҳорун" як зумра ҳунарпешагон, аз ҷумла Ҳунарманди халқии Тоҷикистон С. Азизова, Ҳунарпешагони шоистаи Ҷумҳурии Тоҷикистон Қ. Собир, С. Қосимова, Д. Убайдуллоев, А. Шарифов, ҳунарпешагон Ҳ. Солеҳов, К. Мирзоев, Х. Мустафоев, Ҳ. Чиллаев ва дигарон ба камол расидаанд. "Аҳорун" ба Эрон, Россия, Ӯзбекистон, Белгия, Полша, Фаронса ва ғайра сафарҳои эҷодӣ намуда, сазовори обрӯю эътибори баланд гардидааст.
Аҳриман

Маздаясно дар Ҳиндустон Эрониёни зартуштӣ Порсён Эрониён Аҳриман — дар динҳои дугонаи қадимаи эронӣ (маздоия, зардуштия) сарвари худоҳои бадӣ ва таҷассуми мабдаи зиштӣ Маълумотнома Аҳриман зидди Аҳура Маздо ва рӯҳи муқаддас Спента-Маийню буда, ҳама чизи баду зиштро офаридааст. Дар Авесто номаш ба шакли Ангромаийнйу, Анҳромаинйу омадааст. Маънои луғавӣ Ин калима аз ду ҷузъ "ангро" ба маънии "бад" ва "маинйу" — "маниш", "андеша", яъне "бадандеш", "маниши бад" таркиб ёфтааст. Дар "Готҳо" мазҳари бадӣ, бадандеш ба шакли Ака Мана омадааст (Ангро-маийнйу дар қисмҳои дигари Авесто вомехӯрад). Дар "Готҳо" (махсусан, дар Аҳунаваити, боби 30 "Ясно") ва қисмҳои дигари Авесто зиддияти байни Аҳриман ва Аҳура Маздо тасвир ёфтааст, ки ин инъикоси тасаввуроти мардум дар бораи муборизаи Некӣ ва Бадӣ мебошад. Дар "Вандидод"-и Авесто аз аъмоли неки Аҳура Маздо ва бадкирдории Аҳриман сухан рафтааст. Аҳура Маздо 16 кишвари ободу зебо ва барои зиндагии мардум мувофиқ офарид. Вале Аҳриман дар ин кишварҳо мору ҳашароти зараровар, пашшаву мӯрчаҳои газанда, ҳукмронони бад, ҷодугарон, касалӣ, пирӣ, хушксолӣ, зимистони хунуки дуру дароз ва ғайра офарид. Лашкариёни Аҳриман шайтон, иблис, деву париҳо, ҷодугарон ва дигарҳо мебошанд, ки бо раъйи Аҳриман мардумро аз роҳ бароварда, гумроҳ мекунанд. Заҳҳок ба гуфтори иблис гӯш дода, мехост, тухми одамиро аз дунё нест кунад. Ҷамшед дар таъсири қувваҳои аҳриманӣ фахру такаббур кард ва барои ин кораш ҷазо гирифт. Муборизаи Некию Бадӣ мавзӯи ҷовидонаи адабиёт аст. Дар адабиёти тоҷик ин мавзӯъ дар тимсоли Аҳриман ва дигарҳо қувваҳои бадӣ аз давраҳои қадим оғоз ёфта, дар асрҳои миёна ва адабиёти шӯравии тоҷик (масалан, дар эҷодиёти Лоҳутӣ, ки ҷангҷӯёнро пайравони Аҳриман медонад) идома ёфтааст. Дар адабиёти классикии форс-тоҷик номи Аҳриман ба шаклҳои Аҳриман, Аҳроман, Оҳурман, Аҳран, Оҳарн, Оҳарман, Ҳариман ва ғайра вомехӯрад.
Аҳрор Қалондаров

Аҳрор Аҳмадович Қалондаров (12.06.1971, д. Кулумбаи поёни н. Дарвоз) — географ, номзади илмҳои география, дотсент. Зиндагинома Аҳрор Қалондаров соли 1988 – 1994 дар Донишгоҳи давлатии омзгории ш. Душанбе ба номи Қ. Ҷраев таҳсил намуда, солҳои 1994 – 1997 ба ҳайси муаллими география ва биология дар мактаби миёнаи 30-и ш. Душанбе, ҳамчунин, дар ин муддат то соли 2000 ассистенти кафедраи "Геоэкология ва муҳофизати табиат", 2000 – 2003 аспиранти кафедраи "Геоэкология ва муҳофизати табиат" - и Донишгоҳи давлатии омзгории Тоҷикистон ба номи Қ. Ҷраев, давоми солҳои 2003 ва 2009 ҳамчун муаллими калони кафедраи "Геоэкология" - и ДДОТ ба номи С. Айнӣ, солҳои 2009 – 2011 иҷрокунандаи вазифаи мудири кафедраи "Геоэкология" - и донишгоҳи номбурда, солҳои 2011 – 2013 ба ҳайси мудири кафедраи "Географияи табиӣ"-и донишгоҳи мазкур, давоми солҳои 2013 – 2015 ҳамчун мудири кафедраи "Идоракунии иқтисодиёт ва молия"-и Донишкадаи идоракунии давлатии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, солҳои 2016 – 2020 мудири кафедраи "Географияи иқтисодӣ ва иҷтимоӣ"-и факултети географияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ ва аз соли 2020 то инҷониб ба ҳайси декани факултети географияи Донишгоҳи мазкур кор мекунад. Дар тули фаъолияти омзгории худ ба сифати муаллими таҷрибадор дар омода намудани садҳо нафар мутахассисон барои макотибҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон ва дигар сохторҳои давлатӣ саҳми назаррас дорад. Осор Пайвандҳо Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ.
Аҳрор ибни Султонхон

Аҳрор ибни Султонхон (соли таваллуд ва вафот номаълум) — шоир и тоҷик (асри 19). ЗИндагинома Дар Истаравшан дар оилаи шоири маъруф Султонхони Адо ба дунё омадааст. Маълумоти ибтидоиро дар назди падар гирифт. Баъдан илми шеъру шоириро низ аз ӯ омӯхт. Дар замони ба Хӯқанд кӯчидани доираи адабии Истаравшан Аҳрор низ муддате бо аҳли оилааш ба он ҷо кӯчида, дар дарбори Умархон (ҳукмр. 1809–22) хидмат мекард. Дар мадрасаи хони Хӯқанд таҳсилро идома дода, илмҳои расмии замонашро ба хубӣ омӯхт. Ба тоҷикӣ ва ӯзбекӣ шеър мегуфт. Соҳибдевон будааст, вале девонаш дастрас нагардидааст. Дар тазкираҳо, махсусан "Маҷмӯат-уш-шуаро"-и Фазлии Намангонӣ, намунаҳои ашъораш дарҷ гардидаанд. Абёти зерин аз ӯянд:.
Аҳром

Аҳром (— ҷамъи ҳирам), пирамида — иншооти бузурги меъмории аҳромшакли давраи атиқа, ки деворҳои он зинамонанд ва баъзан ҳамворанд. Мақбараҳои азими фиръавнҳои Мисри Қадим (ҳазорсолаи 3 то м. — садаи то м.) — "Маъбади Офтоб" дар шаҳри Пеленкеи Мексика (нимаи дуюми садаи) ва баъзе иншооти пойтахти астекҳо — шаҳри Теночтитлан (Мексика) аз ҷумлаи аҳром мебошанд. Қадимтарин аҳром ҳарами фиръавн Ҷосер дар Саккара (асри 28 то м.) буда, дар шакли аҳроми зинадор сохта шудааст. Ин ҳарамро Имхотеп бино кардааст. Ӯ аз аввалин донишмандони машҳури замонаш буд, ки бинои сангӣ сохтааст. Аҳроми Ҷосер маркази маҷмаа (ансамбл)-и меъмории давраи атиқа буда, масоҳаташ 544,9 277,6 м аст. Девораш 14,8 м ғафсӣ ва 9,6 м баландӣ дорад. Баъдтар аҳромҳо ба шакли маншур (призма)-и чорпаҳлу сохта мешуданд, ки намунаи онҳо аҳроми фиръавнҳо Хеопс, Хефрен ва Микерин (Ҷиза) мебошанд. Боҳашаматтарин аҳром ҳарами Хеопс буда (ҳазораи 3 то м., баландиаш 146 м.) — мувофиқи маълумоти Ҳеродот онро дар давоми 20 сол 100 ҳазор ғулом сохтаанд. Хусусияти фарқкунандаи аҳромҳои Ҷиза дар он аст, ки дар сохтмони онҳо мисли аҳромҳои Ҷосер аз имконоти зинатию ороишии санг ба хубӣ истифода кардаанд. Дар сохтани аҳромҳо хишти пухтаро низ истифода мебурданд, ки инро дар ҳарамҳои зинадор мушоҳида кардан мумкин аст.
Фирӯз Аҳроров

Фирӯз Аҳроров (20 феврали 1937, ноҳияи Ҳисор — 2 марти 2012, Душанбе) — биолог, доктори илмҳои биология (2002, профессор, дорандаи ҷоизаи ба номи академик Е. Н. Павловскийи АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон. Зиндагинома Хатмкардаи факултети биологияи УДТ. Лаборанти калон — ходими калони илмӣ — мудири шуъбаи гидробиология ва ихтиология -и Институти зоология ва паразитологияи ба номи Е. И. Павловскийи АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон, дотсент ва профессор кафедраи зоологияи ДМТ (аз 2003). Аҳроров дар Осиёи Марказӣ ягона мутахассис мебошад, ки доир ба фаунаи зериобӣ, ҳамчунин фаунаи баландкӯҳии Помир таҳқиқоти илмӣ кардааст. Фаъолияти илмӣ Зиёда аз 15 тавсияву пешниҳоди Аҳроров дар соҳаи интродуксияи навъҳои нави моҳӣ дар кӯлу обанборҳои Тоҷикистон ва ҳолати экологии моҳиҳои мавзеъҳои сохтмони нерӯгоҳҳои обии барқӣ дар истеҳсолот ҷорӣ карда шудаанд. Аҳроров муаллифи 180 таълифоти илмӣ, аз ҷумла 2 монография, 6 китоби таълимию илмӣ мебошад. Осор.
Аҳрорӣ

Аҳрорӣ, хоҷааҳрорӣ — навъе аз зардолуҳои пешпазак. Дар шуъбаи самарқандии Институти таҳқиқоти илмии боғу токдорӣ ва майкашии ба номи. Р. Шредер рӯёнда шудааст. Тавсифоти гиёҳшиносӣ Дарахташ калони сершох; дар 12-солагӣ то 7 м, дар 30–35-солагӣ 10–11 м қад мекашад; дарозии шохаҳояш зиёда аз 5–6 м. Пӯстлохаш дорчинии хокистарранг. Баргаш миёнаҳаҷм, байзашакли нӯгтез, канорҳояш дандонадор. Гулаш миёнаҳаҷми сафед. Дарахти аҳрорӣ март – апрел гул карда, нимаи дуюми май ва аввали июн мевааш нобаробар мепазад. Бинобар ин ҳосилашро дар ду-се навбат меғундоранд. Барои гардолуд шудани аҳрорӣ навъҳои Мирсанҷарӣ, Хурмоӣ, Бобоӣ ва Субҳонӣ мувофиқ мебошанд. Мевааш (45х44х44 мм) кулӯла ё байзашакл (30–50 г) — дар мобайн чоки чуқур дорад; рангаш зарди сафедтоб. Дар таркиби меваи хушкондааш 60–70% қанд мавҷуд аст. Мағзи мевааш зардча, сершираи хушбӯй, 12–34% қанд, 0,8% ҷавҳар дорад. Донакаш миёнаҳаҷм (211912 мм) — дорчинии сафедтоб, ба дила сахт часпидааст, мағзаш гирди ширин. Меваи аҳрориро тар мехӯранд, баргаку аштак, тайёр мекунанд; ҳангоми интиқол додан зуд вайрон намешавад. Дарахташ дар заминҳои хокаш хокистарранг нағз месабзад. Соли 5–6-ум самар меоварад. Ҳосилаш миёна, дарахти 20–25-солааш 60–70 кг мева медиҳад. Асосан дар вилояти Суғд (ноҳияи Хуҷанд, Конибодом, Ашт, Исфара, Айнӣ, Бобоҷон Ғафуров, Спитамен, Зафаробод, Панҷакент) — ноҳияи Рашту Нуробод, қисман дар вилҳои Самарқанд, Фарғона ва Тошканд мерӯяд. Ба сармо, хушкӣ ва шӯрии хок, инчунин ба зиёни ҳашароти зараррасон ва касалиҳои занбӯруғӣ тобовар аст.
Аҳрор Мухторов

Аҳрор Мухторов – олим, академики Академияи илмҳои Тоҷикистон, доктори илми таърих, профессор, Дорандаи Ҷоизаи давлатии ба номи Абӯалӣ ибни Сино.
Аҳсанобод

Аҳсанобод — деҳа дар ҷамоати деҳоти Меҳнатободи ноҳияи Кӯшониён. Аз Аҳсанобод то маркази ҷамоат 13 км, то маркази ноҳия 12 км. Аҳолиаш 430 нафар, тоҷикон.
Вайдулло Аҳруллоев

Вайдулло Аҳруллоев (15.02.1952) ноҳияи Ғафуров, вилояти Суғд) — олим, омӯзгор, номзади илмҳои педагогӣ, дотсент. Зиндагинома Соли 1973 Донишгоҳи давлатии омӯзгории Ленинобод ба номи С.М. Киров ро хатм кардааст. Ихтисос, муаллими математика физика.
Зоҳир Аҳрорӣ

Зоҳир Аҳрорӣ (Зоҳир Аҳроров феврали 1930, деҳаи Шикев, ноҳияи Дарвоз — 2 ноябри 2009, Душанбе) — адабиётшинос, шарқшиноси тоҷик, Корманди шоистаи Тоҷикистон. Зиндагинома Хатмкардаи УДТ. Ассистенти кафедраи адабиёти тоҷики УДТ — Х. к. илмии Институти илмӣ-таҳқиқотии Вазорати маорифи Тоҷикистон — ходими илмии ИЗА АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон. Аз соли 1958 то охири умр дар Институти забон, адабиёт, шарқшиносӣ ва мероси хаттии АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки то охири соли 2010 Шуъбаи шарқшиносии АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон, Институти шарқшиносии АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон, Институти шарқшиносӣ ва мероси хаттии АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон ном дошт, аз вазифаи ходими илмӣ сар карда, то мудири шуъба кор кардааст. Фаъолияти илмӣ Ба қалами Аҳрорӣ беш аз 100 монографияву рисола, мақолаҳои илмӣ, мақолаҳои публитсистӣ ва ғайра тааллуқ доранд. Вай ҳаёт ва эҷодиёти шоири маъруф Абдурраҳмони Мушфиқиро омӯхта, дар борааш рисолаи номзадӣ навишт ва осори ӯро ба шакли китоби алоҳида дастраси хонандагон намуд. Аҳрорӣ яке аз таҳиягарони матни интиқодии "Шоҳнома"-и Фирдавсӣ (дар 9 ҷилд) мебошад, ки аз соли 1964 сар карда то соли 2009 се бор ба табъ расидааст. Ҳамроҳи Рауфзода ва К. Айнӣ Фарҳанги мухтасари "Шоҳнома" ва "Андарзнома"-и Фирдавсиро таҳия ва мунташир намудааст. Ба қатори осори таҳиянамудаи Аҳрорӣ ду ҷилд ғазалиёт, маснавиҳои "Юсуф ва Зулайхо", "Сабҳат-ул-аброр", "Саломон ва Абсол"-и Абдурраҳмони Ҷомӣ, "Муш ва Гурба"-и Шайх Баҳоӣ, "Осори мунтахаби Соиб" (ҳамроҳи Лоиқ Шералӣ) ва ғайра дохил мешаванд. Силсилаи пажӯҳишҳои Аҳрорӣ доир ба адабиёти Эрон дар 3 ҷилд китоби "Адабиёти Эрон дар қарни " фароҳам омадаанд. Ҷоизаҳо Бо Грамотаи Фахрии Президиуми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон — медалҳои Тоҷикистон ва Афғонистон сарфароз гардонда шудааст. Осор Адабиёт.
Аҳрор Ботуров

Аҳрор Ботуров (т. 1968, ш. Конибодом, вил. Суғд), мутриб (танбӯрӣ, рубобӣ), оҳангсоз намояндаи ҳавзаи иҷроии Конибодом-Фарғона,устоди факултаи санъати Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи Б. Ғафуров (аз соли 1993 то имрӯз), мудири кафедраи мусиқии анъанавии ДДХ (аз соли 1996). Фориғултаҳсили омӯзишгоҳи санъати ба номи Содирхон, шуъбаи мусиқии анъанавии Инситути давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзода буда, фаъолияти эҷодию омӯзишиашро дар факултаи санъати ДДХ оғоз намуда,ба тадрис ва омӯзиши мусиқии мардумию устодона машғул шудааст. Ботуров мусаннаифи чандин барнома ва раҳнамоҳои мусиқӣ роҷеъ ба созҳои танбӯру дутор, рубоб (қошғарӣ) дар заминаи фарогирии мусиқи мардумӣ, мақомҳо,силсилаи оҳангҳои такмилӣ аст. Зимни ин Ботуров ҷонишини маркази "Ҳунар" ва дастаи бачагонаи мусиқии "Чаман" буда, ба наврасон асосҳои мусиқии мардумӣ ва мақомҳоро тадрис намуда, роҷеъ ба масоили суннат ва меросбарии иҷроӣ мақолаҳои илмию омӯзишӣ нигоштааст. Дар заминаи оҳангсозӣ ҳам корҳои ҳунарӣ намуда ва мусаннифи зиёда аз 20 оҳанг барои созҳои дутору танбӯр ва рубоб бар пояи мусиқии мардумии тоҷик аст. Ботуров иштирокдори фестивал, озмунҳои мусиқии мақомӣ ва мардумӣ (Тошканд-1995, Бишкек-2003), симпозиум-фестивалҳои "Аржанг", мақомхонон (Исфара-2003, Душанбе-2006) ва ғ. буда, дар чандин конфронс ва ҳамоишҳои байналмилалии мусиқӣ, фарҳангӣ (Хуҷанд, Бишкек, Тошканд 2001, 2002, 2004, 2005) дар иртибот ба масоили мусиқӣ маърӯзаҳо намудааст. Ботуров сарварии дастаи мусиқии суннатии "Мерос"-ро ба уҳда дорад ва барои маҳорати хуби иҷроӣ, тарғибу омӯзиши мероси мусиқии тоҷикон сазовори ифтихорнома ва ҷоизаҳо гардидааст. Адабиёт Ҳакимов Н. Шашмақом дар қарни ХХ,Хуҷанд,2006. 1 Ҳамчунин нигаред.
Зафархони Аҳсан

Зафархони Аҳсан — давлатмард ва шоир и форсизабони Ҳиндустон. Зиндагинома Падари Аҳсан Хоҷа Абулҳасани Турбатӣ дар аҳди Акбар (ҳукмронӣ) аз Хуросон ба Ҳинд рафта, дар Дакан, Кашмир ва Деҳлӣ вазифаҳои масъули давлатиро ба уҳда дошт. Аҳсан соли 1633 ҳокими Кашмир таъйин шуд ва чун шахси эҷодгару ҳукмрон дар рушди адабиёти форсии Ҳиндустон саҳм гузоштааст. Соиби Исфаҳонӣ солҳои дароз бо ӯ дӯстӣ дошт. Ғании Кашмирӣ, Абутолиби Калим, Толиби Омулӣ, Муҳаммадҷони Қудсӣ, Салими Теҳронӣ дар дарбори Аҳсан ба кори эҷодӣ машғул буданд. Аз Аҳсан маснавиҳои "Ҳафт манзил", "Ҷилваи ноз", "Майхонаи роз", "Соқинома" ва "Девони ғазалиёту рубоиёт" мерос мондааст. Аз анвои шеър Аҳсан бештар ба ғазал таваҷҷуҳ доштааст. Ӯ 382 ғазал навиштааст, ки тақрибан 2 ҳазор байтро ташкил медиҳад. Мавзӯи ғазалиёташ ишқу муҳаббати поки инсонӣ, масъалаҳои ахлоқу одоб, тасвири табиат ва ғайра мебошад. Аз нигоштаҳои Аҳсан бармеояд, ки дар таъсири шоирони ҳамнишинаш, махсусан Соиб, шеър мегуфтааст. Намунаи ашъор Абёти зерин намунае аз нигоштаҳои ӯянд:.
Аҳсану-т-таворих

"Аҳсану-т-таворих" — асари таърихӣ, муаллифаш Ҳасанбеки Румлу. "Аҳсану-т-таворих" иборат аз 12 ҷилд буда ба забони форсӣ иншо шудааст. Таълифи он соли 1577 анҷом ёфта, то ба рӯзгори мо танҳо нусхаҳои ҷилдҳои 11 ва 12 расидаанд. Ҷилди 11 воқеаҳои таърихии солҳои 1405-93 ва ҷилди 12 воқеаҳои солҳои 1494-1577-ро фаро гирифтаанд. Ҷилди охирини ин асар таърихи даврони ҳукмронии шоҳони сафавӣ — Исмоил, Таҳмосб ва Исмоили -ро дар бар гирифта, соли 1931 ва 1934 дар ду китоб ба тавассути Ч. Н. Седдон дар Ҳиндустон бо тарҷумаи англисӣ ба табъ расидааст. "Аҳсану-т-таворих" соли 1970 дар Теҳрон чоп шуда, ҳамчунин қисматҳое аз он ба забонҳои гурҷӣ, англисӣ ба табъ расидаанд. Ҳасанбеки Румлу дар "Аҳсану-т-таворих" доир ба таърихи Осиёи Миёна низ маълумоти ҷолиб додааст.
Аҳтам Ҳамроқулов

Миқдори бозӣ ва гол барои бошгоҳи ҳирфаӣ фақат барои лигаҳои мухталифи миллӣ ба назар гирифта мешавад. Миқдори бозӣ ва гол барои мунтахаби миллӣ дар бозиҳои расмӣ. Аҳтам Ҳамроқулов (30 январи 1988, Қурғонтеппа, ҶШС Тоҷикистон) — футболбози тоҷик, ҳамлагари БФ "Вахш" ва мунтахаби Тоҷикистон. Зиндагинома Эзоҳ Пайвандҳо Иштирокчиёни 15-ум Бозиҳои Осиёӣ Доҳа 2006 (пайванди дастнорас).
Аҳсануддин Чоудҳурӣ

Аҳсануддин Чоудҳурӣ — арбоби давлатӣ ва сиёсии Банглодеш, Президенти Банглодеш.