ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Аскаралӣ Раҷабзода

Аскаралӣ Раҷабов (16 июни соли 1944, ноҳияи Сариосиё) — муаррихи фарҳанги мусиқӣ, доктори илми таърих, профессор, Ходими хизматнишондодаи санъати Тоҷикистон, дорандаи Ҷоизаи Иттифоқи оҳангсозони Тоҷикистон ба номи Борбад, узви Иттифоқи оҳангсозони СССР ва Тоҷикистон, узви Шӯрои ҷамъиятии Ҷумҳурии Тоҷикистон. Зиндагинома Аскаралӣ Раҷабов 16 июни соли 1944 дар ноҳияи Сариосиёи Ҷумҳурии Ӯзбекистон таваллуд ёфтааст. Хатмкардаи Донишгоҳи давлатии Самарқанд, аз соли 1972 дар Институти таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии ба номи Аҳмади Дониши Академияи илмҳои Тоҷикистон фаъолият дорад, зинаҳои ходими хурди илмӣ, ходими калони илмӣ, сарходимро тай кардааст, аз соли 1999 мудири шуъбаи таърихи маданият мебошад. Фаъолияти илмӣ Профессор Аскаралӣ Раҷабзода аз муҳаққиқони сермаҳсули таъриху назарияи мусиқии тоҷик ва дигар халқҳои эронинажод, инчунин мардуми Шарқ ба шумор меравад. Хидматаш бахусус дар таҳқиқу баррасии ҳаёту эҷодиёти поягузори мусиқии форс — тоҷик Борбад хеле калон аст. Мавсуф ташкилкунанда ва раиси Бунёди байналмилалии Борбад ва Маркази байналмилалии таҳқиқи мусиқии мардуми Ховар мебошад. Ба қаламаш зиёда аз 15 китобу рисола, қариб 550 мақолаи илмию оммавӣ, тақризу китобиёт мутааллиқанд. Вай мураттиб ва муҳаррири чандин китобу рисола ва маҷмӯъаи илмӣ, аз ҷумла "Донишномаи Шашмақом",, "Очеркҳои таърих ва назарияи маданияти халқи тоҷик" (ба забони дар чор ҷилд, солҳои) ва ғайра аст. Тақиқоти илмии ин донишманди пуркори тоҷик дар кишварҳои зиёди хориҷӣ ба табъ расида, мавсуф дар чандин симпозиму конфаронси минтақавию байналмилалии мусиқашиносон бо маърӯзаҳои пурмуҳтаво баромад карда, мусиқии миллаташро муаррифӣ кардааст. Ӯ аз соли 1991 раиси Маркази илмии фарҳанги мусиқии халқҳои Шарқ (Борбад) мебошад. Раҷабов А. ташаббускор ва созмондиҳандаи чандин форумҳо, симпозиумҳо ва конференсияҳои байналмилалӣ оид ба таъриху фарҳанги халқи тоҷик мебошад. Аз ҷумла, 1400-солагии Борбад, 1000-солагии эҷоди "Шоҳнома"-и Фирдавсӣ, 1100-солагии давлати Сомониён, 545-солагии К.Беҳзод ва 2700-солагии Авесто, 3000-солагии тамаддуни зардуштӣ ва ориёӣ. Дар соҳаи фарҳанги мусиқии касбӣ майлу рағбатҳои илмии А.Раҷабов ба таҳқиқи масъалаҳои таърихи қадим, асрҳои миёна, инчунин таърихи даврони нав алоқаманданд. Раҷабов А. дар омӯзиши масъалаҳои фарҳанги мусиқии даврони Сосониён, Сомониён, рушди мусиқии тоҷик дар асрҳои Х-Х саҳми бузурги илмӣ гузоштааст. Самти муҳими фаъолияти илмии Раҷабов А. таҳқиқи эҷодиёти композиторони тоҷик дар самти проблемаҳои омӯзиши мероси мусиқӣ ва ирсияти суннатҳои иҷрокунандагӣ дар замони муосир мебошад. Дар мақолаҳои гуногуни олим эҷодиёти композитории Ш.Соҳибов, А.Солиев, Д.Дӯстмуҳаммадов, А.Ҳамдамов, З.Шаҳидӣ инъикос гардидааст. Раҷабов А. дар бисёр симпозиумҳои байналмилалӣ дар Порис, Брюссел, Амстердам, Стокголм, Гамбург, Теҳрон, инчунин дар марказҳои фарҳанг ва санъати собиқ ИҶШС ва кишварҳои узви ИДМ (Москва, Санкт-Петербург, Самарқанд, Ереван, Боку, Тошканд, Бишкек ва диг.) бо маърӯзаҳо баромад намудааст. Осор Мақолаҳо дар маҷмуаҳои илмӣ Ҷоизаҳо Эзоҳ.
Абакан

Абакан (хакасӣ: Ағбан) — шаҳр дар Федератсияи Русия, пойтахти Ҷумҳурии Хакасия (аз 1992). Дар ҷануби ғарбии Красноярск, дар қисми марказии ҳавзаи Минусинск, дар резишгоҳи дарёи Абакан ба дарёи Енисей воқеъ аст. Аҳолиаш 179 163 нафар 6. Таърих Санаи ташкилшавии Абакан(ҳамчун шаҳр) 30 апрели соли 1931 ҳисобида мешавад. Ҷуғрофия Иқтисодиёт Узели роҳи оҳан ва роҳҳои автомобилгард мебошад, аэропорт ва бандар дорад. Дар Абакан корхонаҳои вагонсозӣ, истеҳсоли кранҳои борбардор ва контейнерҳо, заводу фабрикаҳои саноати сабук, коркарди чӯб, хӯрокворӣ, истеҳсоли маводи сохтмон фаъолият мекунанд. Маориф ва фарҳанг Донишгоҳ, филиалҳои донишкадаҳои Красноярск, пажӯҳишгоҳи забон, таърих ва адабиёт, театрҳои драма ва лӯхтак, осорхонаи кишваршиносии ҷумҳуриявӣ дорад. Дар шаҳр боғи ҳайвонот ва дендрарий мавҷуд аст.
Аббосӣ

Аббосӣ — аввалин сиккаҳои нуқрагини Сафавиён, ки дар даврони салтанати шоҳ Аббоси дар Эрон зарб зада шуданд. Вазни як Аббосӣ як мисқол ё 7,7г нуқра буд. 1 аббосӣ 200 динор 4 шоҳӣ 1 50 туман 1 2. Дар садаи Аббосӣ муҳимтарин воҳиди пулӣ ба ҳисоб мерафт. Сиккаи чорякмисқолии нуқрагинро шоҳӣ меномиданд ва панҷоҳ Аббосӣ як туман ном ва ҳазор динор арзиш дошт. Минбаъд сиккаҳои даврони сафавиён аз тило, нуқра ва мис зарб зада мешуданд. Аббосии аз тило зарбшуда "шоҳаншоҳӣ" ё "ашрофӣ" ном дошт ва он бо фармони ҳар шоҳи нав ба тахтнишаста дар ҷашни Наврӯз зарб зада мешуд. Аббосии нуқрагӣ дар сартосари давлатдории Сафавиён дар гардиш буд. Дар навоҳии Балх ва Мовароуннаҳр бештар сиккаҳои ниммисқолӣ, чорякмисқолӣ маъмул буданд. Баъзе сиккаҳои Сафавиён пас аз суқути ин давлатдорӣ дар Эрон ҳанӯз ҳам дар гардиш буданд.
Абакумлево (ноҳияи Суздал)

Абакумлево - деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Суздал, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.
Василий Абаев

Василий Иванович Абаев (осет. Абайты Иваны фырт Васо декабри 1900, деҳаи Коби, губернияи Тифлис, ҳозира Гурҷистон — 12 марти 2001, Маскав) — филолог, мутахассиси гурӯҳи забонҳои эронӣ. Миллаташ осетин. Доктори илмҳои филология, професор. Зиндагинома Донишгоҳи давлатии Ленинградро хатм кардааст. Аз соли 1945 то охири умраш ходими илмии Институти забоншиносии АИ Россия буд. Бештар аз 270 асари ӯ доир ба назарияи этимология ва таърихи пажӯҳишҳои забоншиносӣ, забоншиносии эронӣ ва ҳиндуаврупоӣ, оид ба масъалаҳои забоншиносии умумӣ ба табъ расидаанд. Абаев забонро дар робита ба таърих, ҳаёти иҷтимоӣ, маданият, ақоиди фалсафию динӣ ва урфу одати халқ тадқиқ кардааст. Ӯ Осиёи Марказиро нахустсарзамини мардуми ориёӣ шумурда, ҳампайвандии бевоситаи аланҳо ва дигар қавмҳои мардуми эронинажод ва скифҳоро нишон додааст Абаев мақолаҳои бунёдие дар бораи Зардушт, адабиётшинос (мақолаҳо оид ба асосгузори адабиёти осетинӣ Коста Хетагуров) ва ғайра мебошад. Дар Конгресси шарқшиносони Германия (Ҳалле, 1958), Конгресси байналхалқии шарқшиносон (Москва, 1960) иштирок кардааст. Ҷоизаву ҷоизаҳо Ходими хизматнишондодаи илми Осетияи Шимолӣ ва Гурҷистон, нахустин барандаи Ҷоизаи давлатии ба номи Коста Хетагуров, барандаи Мукофоти давлатии СССР буд.
Абалмасов (ноҳияи Волоконовск)

Абалмасов - деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Волоконовск, ки дар вилояти Белгород қарор дорад, дохил мешавад.
Абдон Порте

Абдон Порте ((1918-03-05) 5 Март 1918, Либертад, Дуразно Департмент, Уругвай) — футболбози уругвайӣ, нимҳимоятгар.
Абай (ноҳияи Тӯлебӣ)

Абай Абай) — деҳа (ауыл) дар вилояти Туркистони Қазоқистон. Дар ноҳияи Тӯлебӣ ҷойгир аст. Дар соли 2009 тибқи барӯйхатгирии аҳолӣ 1529 нафар аҳолӣ дошт.
Абакумово (ноҳияи Каргополский)

Абакумово — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Каргополский, вилояти Архангелск медарояд.
Абаринки (ноҳияи Погар)

Абаринки - деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Погар, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Аббакумово (ноҳияи Петушин)

Аббакумово - деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Петушин, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.
Абганерово (ноҳияи Октябр, Волгоград)

Абганерово - деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Октябр, ки дар вилояти Волгоград қарор дорад, дохил мешавад.
Аббосӣ (рустанӣ)

Аббосӣ — авлодони рустанӣ мансуби мураккабгулон 26 намуди рустаниҳои як ё бисёрсоларо, ки дар Амрико ва Аврупо чун гиёҳи худру маъмуланд, дар бар мегирад. То 150 см қад мекашанд. Дар ҶШС Тоҷ-3 намуди А. (Т., Т., Т.)- чун гул мекоранд. Аббосӣ ростпояю сершох ва то-кабарг буда, гулҳои назаррабою муаттар дорад, баъд аз рӯзи кишт мекунад. Зад ва сармо барои ббосӣ номусоид аст. Аз гулу баргҳои аббосӣ (Т.) вғни эфир ва ранг мегиранд.
Аббос ибни Бухорхудот

Аббос ибни Бухорхудот — ходими дастгоҳи идории хилофат дар аҳди Амин. Баъди футуҳоти исломӣ аъёну акобири Бухоро аз силсилаи Бухорхудотҳо дар дастгоҳи хилофат маъмурият ва эътибори хоссае доштаанд (Абдуллоев, с.39). Аббос яке аз чунин акобир маҳсуб мешавад, ки аз хусуси мақоми муҳиме доштани ӯ дар дастгоҳи хилофат дар соли 196811 Муҳаммад ибни Ҷарири Табарӣ дар "Таъриху-р-русул ва-л-мулук"-и хеш ёдовар шудааст.
Абдии Зоминӣ

Ҳаким Абдии Зоминӣ (соли таваллуд ва вафот номаълум) — шоири тоҷик. Зиндагинома Дар зодгоҳаш – Зомин таҳсил карда, ба синни камолот расидааст. Ба Ҳиндустон сафар карда, бо ёрии Ҳаким Абулфатҳи Гелонӣ, ки яке аз наздикони шоҳи онвақта – Акбар буд, ба дарбор роҳ ёфт. Ба сабаби мушкилоти рӯзгор ва фақру нодорӣ ашъори шикоятомез мегуфтааст, аз ин рӯ ӯро аз дарбор дур карданд. Аз намунаҳои ашъораш, ки тавассути тазкираҳову баёзҳо расидаанд, бармеояд, ки ӯ шоири ғазалсаро будааст.
Адвокатура

Адвокатура — иттиҳодияи мустақили ҳукуқдонҳои касбӣ (адвокатҳо) мебошад, ки дар асоси Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон барои расонидани ёрии ҳуқуқӣ ба шахсони воқеӣ ва ҳуқуқӣ таъсис дода мешавад. Таъсиси адвокатура ба иродаи шахсони соҳибмаълумоти ҳукуқӣ (маълумоти олии ҳукуқӣ) вобаста аст. Шахсони маълумоти олии ҳуқуқӣ дошта камаш 40 нафар ба мақсади таъсис додани коллегияи адвокатҳо маҷлиси умумй даъват карда, оинномаи коллегияи адвокатҳоро қабул намуда. мақомоти роҳбарикунандаи коллегияи адвокатҳоро интихоб менамоянд. Коллегияи адвокатҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон ва коллегияи адвокатҳои вилоят дар Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон ба қайд гирифта мешавад. Рад кардан, ба қайд нагирифтаии ҳуҷҷатҳои коллегияи адвокатҳо дар муддати як моҳ аз ҷониби адвокатҳо му мкин аст ба суд шикоят карда шавад. Азлаҳзаи ба қайдгирифтани коллегияи адвокатҳо он зери сарпарастии давлат қарор дорад. Давлат дар амалӣ гардидани вазифаҳои коллегияи адвокатҳо ҳамаҷониба мусоидат мекунад. Мақомоти ҳокимияти иҷроия дар маҳалҳо вазифадоранд, ки онҳоро бо бино дар наздикии идораи суд таъмин намоянд. Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон "Дар бораи адвокатура" вазифа ва ваколатҳои адвокатураро мукаррар кардааст, ки аз лаҳзаи ба фаъолият шурӯъ намудан, тибқи қонун амалӣ карда мешавад.
Абдол (шоир)

Абдол. Зиндагинома Дар зодгоҳаш — шаҳри Балхи Афғонистон таҳсил карда, ба камол расидааст. Сипас ба мақсади сайру сафар ба Озарбойҷон рафта, ба дарбори ҳукмронони он ҷо роҳ ёфт. Пас аз муддате ба Исфаҳон рафт ва ба хидмати Исмоили Сафавӣ (ҳукмронӣ) дохил шуд. Мувофиқи маълумоти тазкираҳо Абдол дар сурудани навъҳои гуногуни шеър, аз ҷумла ашъори мутоибавӣ ҳунарманд будааст.
Охотсуку

Абашири, Охотсуку — яке аз ҳавзаҳои префектураи Ҳоккаидо, Ҷопон аст.
Абдуазиз Бобоев

Абдуазиз Абдусамиевич Бобоев (5.05.1982, ноҳияи Бобоҷон Ғафуров) - омӯзгор, номзади илмҳои таърих. Зиндагинома Абдуазиз Бобоев соли 2004 Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров -ро хатм кардааст. Ихтисос, ҳуқуқшинос.
Вяйнё Аалтонен

Вяйнё Валдемар Аалтонен — ҳайкалтароши финландӣ. Осор Асарҳои машҳураш: портретҳои психологӣ (Я. Сибелус, мармар, 1935, дар хона-музеяш), пайкараҳо ("Духтарон", хоро, 1917 – 41), муҷассамаҳо (А. Киви, биринҷӣ, 1932 – 34, Хелсинки), монументҳо ("Дӯстӣ", биринҷӣ, 1952, "Осоиш", хоро, 1950 – 52, Лахтида). Ҳамчун рассом ва устои медалсоз низ машҳур аст. Ҷоизаву ҷоизаҳо Адабиёт Эзоҳ Пайвандҳо.
Адюдикатсия

АДЮДИКАТСИЯ - тарзи тасарруфи қаламрав ба воситаи қарори суд ва арбитражи байналхалқӣ аст.
Аам

Аам — Ом) — як ченаки кӯҳнаи Ҳолландӣ аст, ки асосан барои шароб ва машрубот аст. Дар Ҳолланд, Дания ва Русия истифода мешавад. Дар воҳидҳои муосири андозагирии ҳаҷм:.
Абай (ноҳияи Келес)

Абай Абай) — деҳа (ауыл) дар вилояти Туркистони Қазоқистон. Маркази маъмурии ноҳияи Келес ва ҷамоати деҳоти Абай ва ягона деҳа дар ҳайати он мебошад. Дар соли 2009 тибқи барӯйхатгирии аҳолӣ 21 221 нафар аҳолӣ дошт.
Абатурово (ноҳияи Няндомск)

Абатурово — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Няндомск, ки дар вилояти Архангелск қарор дорад, ва ба ҳамин вилоят итоат мекунад, дохил мешавад 1. Ҷуғрофия Ин деҳа дар ноҳияе қарор дорад, ки ба ноҳияҳои Шимолгони Русия дохил мешавад.
АЙРЕКС

АЙРЕКС — ташкилоти байналхалқии ғайримолиявиест, ки роҳбарӣ ва таъминкунии барномаҳои навтаринро ҷиҳати беҳтар гардонидани соҳаи маориф бар дӯш дорад ва бо масъалаҳои мустаҳкам гардонидани матбуоти озод ва омӯзонидани таълимоти рушди плюралистии ҷомеаи шаҳрвандӣ сару кор дорад. Идораи марказии АЙРЕКС дар Вашингтон, ИМА ҷойгир аст. АЙРЕКС соли 1968 созмон ёфтааст 4. Буҷаи солонаи барномаҳояш 50 миллион долларро ташкил медиҳад ва 500 кормандро дар тамом, ҷаҳон фарогир аст. АЙРЕКС ва шарики ӯ АЙРЕКС Европа барномаҳои гуногун ва таҷрибаи машваратиро дар зиёда аз 50 кишвари олам пешниҳод месозанд. Маориф Маориф рушди иқтисод, дигаргуниҳои иҷтимоӣ ва иштироки шаҳрвандонро дар ҳаёти ҷамъият таъмин карда, барои пешвоёни (лидерони) оянда заминаи устувор мегузорад. АЙРЕКС бо фардиятҳои ҷудогона, институтҳо ва давлат ҷиҳати беҳтару дастрас гардонидани маориф дар тамоми ҷаҳон ҳамкорӣ мекунад. АЙРЕКС барномаҳоро дар ин замина лоиҳагузорӣ карда, консалтингро таъмин мекунад, то ин ки таълимоти ибтидоии доимӣ дар сатҳи аввала ва миёна мавҷуд бошад. Идомаи ин ҳама метавонад таълимоти олӣ гардад, ки тренинги касбиро фарогир аст. Ташаккули институти таълимотӣ; Омӯзгорон ва тренинги факултативӣ; Рушди барномаи таълимӣ; Таҳқиқи байналхалқӣ ва аъзоигии касбӣ; Магистратура ва таҳсили донишҷӯён дар хориҷа; Технология барои таълим аз ҷумлаи барномаҳоянд. Матбуоти мустақил Матбуоти мустақил шаҳрвандонро ба равзанаи иттилоот ҷалб ва ошно месозад, ки тараққиёти демократӣ ва экологиро пешбарӣ менамояд. Сохтори касбии матбуот ба ҳокимияти шаффофу мустақил бунёд мегузорад, адолату иқтисодро пешбарӣ мекунад ва муҳокимаю баҳси воқеиро дар бобати масъалаҳои иҷтимоию сиёсӣ ташкил мекунад. АЙРЕКС бо ҳамкорони маҳаллӣ фаъолият менамояд, то эътимодияти комили касбӣ ва мустаҳкамии иқтисодро дар нашрияҳо, радио, телевизион ва Интернет таблиғ кунад. Барномаҳои махсусгардонидашуда ва грантҳои хурд заминаи мусоидро барои таҳқиқи босуботи ҳисобот мегузоранд ва роҳбарикуниро дар сохтори ВАО хубтар карда, ҳимояи матбуоти мустқилро таъмин мекунанд. Доираи фарогирии барномаҳо: РУШДИ ҶОМЕАИ ШАҲРВАНДӢ Рушди ҷомеаи шаҳрвандӣ таваҷҷуҳи шаҳрвандон, ташкилотҳои ғайридавлатӣ ва кормандони ҳокимияти маҳаллиро бобати дар ҳамкорӣ фаъолият доштан ҷиҳати беҳтар тарбия намудани давлати пурқудрат ҷалб мекунад. АЙРЕКС аз усули хос ва тренингҳояш истифода мекунад, то аз мӯҳтоҷоти ҷомеа хабардор бошаду шахсиятҳои иштиёқмандро барои беҳтару хубтар ба давлат хидмат кардан ҷалб созад. АЙРЕКС фаъолияти мақсадноки худро барои аҳолӣ пешкаш мекунад, ки миёни онҳо занон, ҷавонон, аққалиятҳои миллӣ, гирифторони бемории ВИЧСПИД ва маъюбон мавҷуданд. Нигаред низ.
Аббат

Аббат, роҳиби бузург, роҳиби аъзам — дар калисои католикӣ роҳбалад ва пири дайр, қисман соҳибваколати роҳибони насронӣ, падари рӯҳонӣ, устод ва пешвои диндорон дар ҷамъияти роҳибон. Таърихи пайдоиши унвон Салоҳияти Аббат аз рӯи низомномаву қавоиди дайрӣ, ки муаллифону мураттибонаш Василий Великий Аббат аз тобеияти ҳокимияти императорӣ бароварда шуд. Аббат, ки дайри католикиро сардорӣ мекунад, одатан, аз вилояти тобеъ ба епископ интихоб ва ҳамчун Аббат қиёсан номгузорӣ карда мешавад (лотини); гарчанде ӯ унвони епископӣ надошта бошад ҳам, доираи ҳуқуқи вай ба салоҳияти епископи епархиалӣ мутобиқат мекунад. Аббатзан дар рафти идоракунии дайри занона ҳамон вазифаҳоро иҷро мекунад, лекин аз ҳуқуқу мартабаи олии муқаддаси роҳибӣ маҳрум аст.
Абдол Султон, Абдумалик

Абдол Султон, Абдумалик (? — 1580, Ҳисор) — яке аз салотини Шайбониён, фарзанди Абдуллатифхон ва набераи Кӯкунчихон. Зиндагинома Абдол Султон дар аҳди Искандархон ҳокими Зомин будааст. Вай дар талошҳои худ барои касби тахту тоҷ аз рақибонаш шикаст хӯрда, ба Кӯҳистон ва аз он ҷо ба Ҳисори Шодмон рафт ва дар мубориза бо ӯзбек Султон ба қатл расид. Пас аз қатлаш ҷасади ӯро ба Самарқанд оварданд ва дар мадрасаи Кӯкунчихон ба хок супурданд. Абдол Султон табъи шоирӣ дошта, бо тахаллус "Хуш" ба забонҳои форсӣ ва ӯзбекӣ шеър сурудааст.
Абай (ноҳияи Қаросой)

Абай Абай) — деҳа дар вилояти Алмаатои Қазоқистон. Дар ноҳияи Қаросой ҷойгир аст. Дар соли 2009 10439 нафар аҳолӣ дошт.
Абвилй (ҳавза)

Абвилй — ҳавза дар Фаронса, яке аз ҳавзаҳоест дар минтақаи Пикардия. Департаменти ҳавза — Департаменти Сомма. Супрефектура — Абвилй. Аҳоли ҳавза дар соли 2006 127 892 нафар мебошад. Масоҳати ин ҳавза танҳо 1589 км мебошад. Нигаред Пайвандҳо Абвилй Авалон Авен-сюр-Элп Авинон Авранш Агно Ажен Алансон Алес Албервил Алби Алткирш Амбер Амен Ангулем Анже Ансени Анси Антони Апт Аржантан Аржантёй Аржеле-Газо Аркашон Арл Аррас Аяччо Байонна Байё Банер-де-Бигор Бар-ле-Дюк Бар-сюр-Об Барселонет Бас-Тер Бастия Безансон Безе Беллак Белле Белфор Бержерак Берне Бетюн Бле Блуа Бобини Бове Бон Бонвил Бордо Брессюир Брест Бриансон Брив-ла-Гайярд Брие Бринол Бриуд Буле-Мозел Булон-Бийанкур Булон-сюр-Мер Бурж Бурк-ан-Брес Валанс Валансен Вандом Ванн Везул Вервен Верден Версал Вилнёв-сюр-Ло Вилфранш-де-Руэрг Вилфранш-сюр-Сон Вир Виссамбур Витри-ле-Франсуа Виши Вузе Венн Верзон Гавр Гап Гебвиллер Гере Грасс Гренобл Гурдон Дакс Ди Дижон Динан Дин-ле-Бен Дол Драгинян Дрё Дуэ Деп Дюнкерк Же Жонзак Иссенжо Иссуар Истр Исудён Кайенна Кале Калви Камбре Кан Каор Каркассон Карпантра Кастелан Кастелсарразен Кастр Кемпер Кламси Клермон Клермон-Ферран Колмар Коммерси Компен Кондом Конфолан Кон-Кур-сюр-Луар Коняк Корте Кретей Кутанс Ла-Рош-сюр-Йон Ла-Рошелй Ла-Трините Ла-Тур-дю-Пен Ла-Флеш Ла-Шатр Лавал Лан Лангон Лангр Ланс Ланон Ларжантер Ле Виган Ле-Блан Ле-Ман Ле-Марен Ле-Пюи-ан-Веле Ле-Ренси Ле-Сабл-д"Олон Лез-Андели Леспар-Медок Либурн Лизё Лилл Лимож Лиму Лион Лодев Лон-ле-Соне Лорян Лош Луан Люневил Люр Л"Аи-ле-Роз Майенн Макон Мамер Манд Мант-ла-Жоли Марманд Марсел Мелён Метс-шаҳр Метс-ҳумашаҳр Мийо Миранд Мо Молсайм Мон-де-Марсан Монбар Монбеляр Монбризон Мондиде Монлюсон Монморийон Монпеле Монтаржи Монтобан Монтрёй-сюр-Мер Морле Мортан-о-Перш Моряк Мулен Мюлуз Мюре Нанси Нант Нантер Нантюа Нарбонна Невер Нерак Ним Нисса Ножан-ле-Ротру Ножан-сюр-Марн Ножан-сюр-Сен Нонтрон Нйон Нйор Нёфшато Обюссон Олорон-Сент-Мари Орийак Орлеан Осер Отён Ош (Фаронса, ҳавза) Палезо Памйе Париж Партене Перигё Перонн Перпиняйн Питивйе По Понтарлйе Понтиви Понтуаз Прад Прива Провен Пуатйе Пуэнт-а-Питр Рамбуйе Редон Реймс Ренн Ретелй Рибовилле Риом Роанн Родез Роморантен-Лантене Рошешуар Рошфор Руан Саверн Санлис Санс Сарбур Саргемин Сарла-ла-Канеда Сарселй Сартен Сегре Седан Селеста-Ерстайн Сен-Бенуа Сен-Бриё Сен-Годанс Сен-Дени Сен-Дени (ҳавза, Реюнйон) Сен-Дизйе Сен-Дйе-де-Вож Сен-Жан-де-Морйен Сен-Жан-д"Анжели Сен-Жермен-ан-Ле Сен-Жирон Сен-Жюлйен-ан-Женевуа Сен-Кантен Сен-Клод Сен-Ло Сен-Лоран-дю-Марони Сен-Мало Сен-Мартен-Сен-Бартелеми Сен-Назер Сен-Полй Сен-Пйер (ҳавза, Мартиника) Сен-Пйер (ҳавза, Реюнйон) Сен-Флур Сент Сент-Аман-Монтрон Сент-Менеу Сент-Омер Сент-Этйен Сере Сомюр Страсбург-город Страсбург-пригород Суассон Танн Тарб Тонон-ле-Бен Торси Труа Тулон Тулуза Тулй Тур Турнон-сюр-Рон Тйер Тйонвилй-Восток Тйонвилй-Запад Тюлй Фижак Флорак Фонтенбло Фонтене-ле-Конт Фор-де-Франс Форбаш Форкалйкйе Фуа Фужер Шалон-ан-Шампанй Шалон-сюр-Сон Шамбери Шарлевилй-Мезйер Шаролй Шартр Шателйро Шато-Гонтйе Шато-Сален Шато-Тйерри Шато-Шинон Шатобриан Шатодён Шатолен Шатору Шербур-Октевилй Шинон Шоле Шомон Эври Эврё Экс-ан-Прованс Эперне Эпиналй Этамп Юсселй.
Аббакумово (ноҳияи Гус-Хрусталний)

Аббакумово - деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Гус-Хрусталний, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.
Маркази зиддитеррористии давлатҳои ИДМ

Маркази зиддитеррористии давлатҳои узви Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил) — мақоми соҳавии Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил аст, ки ҳамоҳангсозии ҳамкории мақомоти салоҳиятдори давлатҳои аъзои Иттиҳоди Давлатҳои Мустақилро дар соҳаи мубориза бо терроризми байналмилалӣ ва дигар зуҳуроти экстремизм таъмин менамояд. Бо қарори Шӯрои сарони давлатҳои узви ИДМ (ШСД ИДМ) аз 21 июни соли 2000 ташкил шудааст. 1 декабри соли 2000 Бо қарори ШСД ИДМ, Низомнома дар бораи Маркази зиддитеррористии ИДМ, таъйини шумораи кормандон ва дастгирии молиявии фаъолият тасдиқ карда шудааст. Роҳбари МЗТ ИДМ бо қарори ШСД ИДМ тасдиқ карда мешавад. Дар солҳои 2000-2006 вазифаи роҳбарро генерал-полковник Борис Александрович Милников, аз соли 2006 — генерал-полковники милитсия (аз 2011 генерал-полковники пӯлис) Андрей Петрович Новиков ишғол менамояд. Таърихи таъсиси МЗТ ИДМ 1 октябри соли 1999 дар шаҳри Киев, Шӯрои вазирони корҳои дохилии кишварҳои узви ИДМ ба сарони давлатҳо ва сарони ҳукуматҳои кишварҳои узви Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил оид ба вазъи мубориза бо терроризм муроҷиатнома пешниҳод намуда, пешниҳод намуд, ки масъалаи таъсиси Бюрои ҳамоҳангсозии мубориза бо ҷинояткории муташаккилона ва дигар намудҳои хатарноки ҷиноят дар қаламрави кишварҳои узви ИДМ Маркази муваққатии зиддитеррористӣ, ки масъули ҳамоҳангсозии ҳамкории мақомоти корҳои дохилии кишварҳои Иттиҳод дар мубориза бо терроризм дар доираи салоҳияти вазоратҳои корҳои дохилӣ таъсис дода шавад. 25 январи соли 2000 дар Маскав мубодилаи афкор аз ҷониби аъзои Шӯрои сарони давлатҳои ИДМ (ШСД) оид ба мубориза бо терроризми байналмилалӣ дар партави натиҷаҳои Саммити Истанбул дар САҲА сурат гирифт. Қарори ин нишаст аз ҷониби Шӯрои роҳбарони сохторҳои амниятӣ ва хадамоти махсус, Шӯрои вазирони корҳои дохилӣ ва шӯрои вазирони мудофиаи кишварҳои узви ИДМ таҳия шудани барномаи ҳадафи мубориза бо терроризм ва экстремизми байналмилалӣ, аз ҷумла ташкили маркази ягонаи зиддитеррористӣ мебошад. Ҷаласаи ғайринавбатии Шӯрои вазирони корҳои дохилии кишварҳои узви ИДМ, ки 10 марти соли 2000 бо ташаббуси Вазорати корҳои дохилии Русия дар Маскав баргузор шуда буд, дар муттаҳид сохтани кӯшишҳои кишварҳои ИДМ дар мубориза бо терроризм ва дигар зуҳуроти экстремизм нақши назаррас дошт. Дар он лоиҳаҳои Барномаи давлатҳои аъзои Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил оид ба мубориза бо терроризм ва дигар зуҳуроти экстремистӣ дар давраи то соли 2003 ва Низомнома дар бораи Маркази зиддитеррористии кишварҳои узви Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил баррасӣ ва тасдиқ карда шуданд. Барномаи давлатҳои аъзои Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил оид ба мубориза бо терроризм ва дигар зуҳуроти экстремизм дар давраи то соли 2003 бо қарори Шӯрои сарони давлатҳои Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил 21 июни соли 2000 тасдиқ шудааст. Бо мақсади иҷрои банди 2.1-и барнома, бо қарори ҳамон ҷаласаи Шӯро, Маркази зиддитеррористии ИДМ таъсис дода шуд ва лоиҳаи Низомнома дар бораи марказ тасдиқ карда шуд. Санаи воқеии оғози фаъолияти марказро метавон аз 1 декабри соли 2000, аз лаҳзаи тасдиқ бо Қарори КМШ ИДМ дар Сент, Низомномаи Минскро дар бораи Маркази зиддитеррористии ИДМ, номид, ки шумораи кормандон ва дастгирии молиявии фаъолиятро муқаррар кард.
АНЗЮС

АНЗЮС (—,,) — иттиҳоди (блок)-и ҳарбии се давлат: Таърих Ҳамкории ҳарбии ИМА бо Австралия ва Зеландияи Нав дар солҳои Ҷанги дуюми ҷаҳонӣ ва амалиёти сулҳҷӯёна дар Тимори Шарқӣ (1999 – 2002) иштирок доштанд. Солҳои охир ИМА қувваҳои иттиҳодро бо мақсади мубориза зидди терроризми байналхалқӣ дар минтақа (дар ҳодисаҳои Афғонистон ва Ироқ) истифода мебарад.
Амали таҷовузкорӣ (сиёсат)

Амали таҷовузкорӣ (аз заб. лотинӣ — таҷовузкорӣ) - дар ҳуқуқи баӣналхалқӣ намуди хатарноки поӣмолкунии сулҳ ба шумор меравад. Дар ҳолати ба вукӯъ омадани амали таҷовузкорона Шӯрои Амнияти СММ дар доираи салоҳият ва тибқи Оинномаи СММ тадбирҳо меандешад то ҳар гуна тахдид ба сулҳ бартараф гардад. Амалҳои таҷовузкоронаро Шӯрои Амнияти СММ муаӣян намуда, мутобиқи фасли Оинномаи СММ барои ҳифзу барқарории сулҳ ва амнияти баӣналхалқӣ тасмим мегирад ё тавсияҳо медиҳад.
АПЛ

АПЛ — яке аз забонҳои барномасозӣ мебошад. Нигаред АПЛ (забони барноманависӣ).
А-

А.. (Н пеш аз садонокҳо) — пешвандест, ки ба решаи калима ҳамроҳ карда мешавад ва ба ин васила калима маънои инкорӣ мегирад. Ин пешванд мансуб ба забонҳои ҳиндуаврупоӣ аст ва аз рӯи вазифа ба пешвандҳои калимасози на-, но-, бе- баробар мебошад. Забонҳои эронӣ Калимаҳои зиёде дар забонҳои эронӣ – авестоӣ, форсии қадим, форсии миёна вомехӯранд, ки дар таркибашон ҳамин пешвандро доранд. Масалан: Забони тоҷикии муосир Дар забони тоҷикии муосир ин навъ калимаҳо ба таври нодир мавриди истифода қарор гирифтаанд: Калимаҳои иқтибосӣ Бо чунин маъниву вазифа дар забони тоҷикӣ калимаҳои иқтибосие (асосан аз забони юнонӣ) вомехӯранд, ки дар таркибашон а-, ан- доранд:.