ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Пешдодиён

Пешдодиён — сулолаи подшоҳони бостонии мардуми ориёӣ (Ориёзамин — Бохтар), ки дар ҳазораи — то м. ҳукмронӣ кардаанд. Истилоҳ Пешдодиён мутобиқи сарчашмаҳои қадим аз қабили Авесто ва адабиёти зардуштӣ аввалин ва қадимтарин сулолаи ориёӣ буданд. Дар Авесто ("Яштҳо"), осори паҳлавӣ, унвони парадата — пешдодро дорад. Каюмарс -"нахустин мулуки Аҷам"-и "Шоҳнома" дар Авесто нахустин инсон аст. Шоҳони сулолаи П. ба ривояти Фирдавсӣ 10 наф. (Каюмарс, Ҳушанг, Таҳмурас, Ҷамшед, Заҳҳок, Фаридун, Манучеҳр, Нӯзар, Зави Таҳмосп, Гаршосп) мебошанд. Дар баъзе осори таърихӣ, аз ҷумла таърихҳои исломӣ подшоҳи Туронзамин — Афросиёб, ки аз авлоди Фаридун буд, дар шумори Пешдодиён ёд гардидааст. Дар корномаи шоҳони пешдодӣ — аз Каюмарс то Кайқубод (сарвари сулолаи Каёниён) аз зиндагии авлодӣ-қабилавӣ дар кӯҳу ғорҳо (замони Каюмарс) то ҷомеаи мутамаддин расидани мардуми ориёӣ инъикос ёфтааст. Ҳар яке аз подшоҳони пешдодӣ аносири маданияту фарҳангро ба мардуми худ омӯзонид. Аз ин ҷост, ки Пешдодиёнро чун қаҳрамони маданиятомӯз ном мебаранд. Ҳушанг ба даст овардани гавҳар, ҷудо кардани оҳанро аз санг, оҳангарӣ, сохтани табар, арра, теша, либос дӯхтан аз пӯсти санҷоб, қоқум, рӯбоҳ, самурро ба мардум ёд дод, гову хару гӯсфандро ром кард. Ба мисли Прометей-Қаҳрамони асотири Юнони Бостон вай ба мардум оташро ато намуд; ба ҷашни Сада бунёд гузошт. Таҳмурас — писари Ҳушанг боз, сияҳгӯш, юзро ром кард; мурғони хонагӣ-мокиёну хурӯсро падид овард; силоҳи ҷангӣ ихтироъ намуд, бо девон ҷанг кард ва онҳоро мутеъ сохт. Аз девон 30 навъ хат — румӣ, тозӣ, суғдӣ, паҳлавӣ ва ғ. омӯхта, ба мардум омӯзонид. Давраи ҳукмронии Ҷамшед давраи тилоӣ мебошад. Чунонки дар Авесто омадааст, дар замони ӯ на гармо буду на сармо, пиру ҷавон чун шахси 15-сола ба назар мерасиданд. Ба ривояти Фирдавсӣ Ҷамшед дар як 50-солаи ҳукмронии хеш силоҳ зиреҳ, ҷавшан, ҳафтон, диръ сохтан, дар 50-соли дигар аз катон, абрешим, пашм, касаб, дебо, хаз риштану тофтану бофтан, дӯхтану шустан ва ғ.-ро ёд дод. Дар замони ӯ мардум аз хишту сангу гаҷ сохтани хонаву дар, кохҳо, гармобаҳо ва ғ.-ро ёд гирифтанд. Мушк, кофур, уд, анбар, пизишкӣ, киштӣ ва киштиронӣ дар замони Ҷамшед ихтироъ шудаанд. Дар яке аз 50-солаҳои ҳукмрониаш Ҷамшед мардумро ба табақаҳо-рӯҳониён, сипоҳиён, кишоварзон, ҳунармандон (косибон) тақсим намуд. Дар замони ӯ ба ҷашни Наврӯз ибтидо гузошта шуд. Дар замони Ҷамшед ба қавли Фирдавсӣ: Аз ин ҷост, ки аз маданиятомӯзии шоҳони дигари пешдодӣ сухан ба миён наовардааст (ба ғайр ибтидо гузоштан ба ҷашни Меҳргон дар замони Фаридун). Замони ҳукмронии Пешдодиён яке аз давраҳои ҷолибе дар таърихи мардуми ориёӣ — гузаштагони халқи тоҷик, давраи мубориза ба муқобили нерӯҳои бадӣ, мубориза ба муқобили истилогарон, замони қаҳрамонӣ, далериву шуҷоат мебошад. 1 Шоҳони сулолаи Пешдодиён: Мутобиқи ривоятҳо Пешдодиён 2468 сол ҳукмронӣ кардаанд. 2.
Ҷумҳурии Корея

Ҷумҳурии Корея (?,? Тэханмингук), номи ихтисоршудаи расмӣ Корея (?,? Хангук ё?,? Тэхан) 1 — давлат дар Осиёи Шарқӣ, воқеъ дар нимҷазираи Куриё. Пойтахташ — Сеул. Номи ғайрирасмии кишвар, ки ба таври васеъ дар ВАО номбар мешавад — Кореяи Ҷанубӣ аст. Таърих Давлатдории Корея таърихи худро аз асрҳои 4-3 пеш аз милод пайгирӣ мекунад. Дар натиҷаи Ҷанги Дуюми Ҷаҳонӣ, Корея, ки қаблан дар зери ҳукмронии Империяи Ҷопон буд, ба қисми шимолӣ, ки ба тобеияти ИҶШС даромаданд, ва қисмати ҷанубӣ, ки таҳти назорати Иёлоти Муттаҳида буд, тақсим карда шуд. Ҷумҳурии Корея 15 августи соли 1948 дар ҳудуди минтақаи амрикоиаш (ҷануби ҷ. Корея) таъсис ёфтааст, ки пас аз он 9 сентябри Ҷумҳурии Халқии Демократии Корея дар қаламрави минтақаи Шӯравӣ эълон карда шуд. Ҷанги Корея тақсимоти кишварро мустаҳкам кард. Сиёсат ва ҳукумат Бахшбандии кишварӣ Он ба 16 воҳиди маъмурӣ-ҳудудӣ тақсим карда шудааст, ки аз онҳо 9 вилоят, 6 шаҳри пойтахт бо мақоми баробар ба вилоят ва 1 шаҳри мақоми махсус (Сеул) мебошанд. Ҷуғрофия Дар қисми ҷанубии нимҷазираи Корея ҷойгир аст. Он бо Ҷумҳурии Халқии Демократии Корея сарҳади хушкӣ дорад (иёлотҳо бо минтақаи ғайринизомӣ тақсим карда шудаанд) ва сарҳади баҳрӣ бо Ҷопон дорад. Аз ғарб кишварро Баҳри Зард, аз шарқ бо баҳри Ҷопон ва аз ҷануб бо гулӯгоҳи Корея ва баҳри Хитои Шарқӣ мешӯянд. Иқтисод Кишвари индустриалӣ бо иқтисоди пешрафта. ММД дар соли 2018 2.139 триллион доллари ИМА (тақрибан 41,400 доллари ИМА барои ҳар сари аҳолӣ) буд. Воҳиди пулӣ вони Кореяи Ҷанубӣ мебошад. Аҳолӣ Ҷумҳурии Корея як давлати якмиллатӣ буда, тақрибан 96% аҳолиро кореягӣ ташкил медиҳанд. Зиёда аз 65% аҳолии кишвар мазҳабӣ нестанд, динҳои асосӣ буддизм ва насроният мебошанд. Фарҳанг ва маориф Нигаред Эзоҳ Озарбойҷон Арманистон Афғонистон Бангладеш Баҳрайн Бруней Бутан Тимори Шарқӣ Ветнам Гурҷистон Миср Исроил Ҳиндустон Индонезия Урдун Ироқ Эрон Яман Қазоқистон 4 Камбоҷа Қатар Қибрис Қирғизистон Ҷумҳурии Халқии Чин ҶХДК Кувайт Лаос Лубнон Малайзия Малдив Муғулистон Мянма Непал Иморот Умон Покистон Русия 4 Арабистони Саудӣ Сингапур Сурия Тоҷикистон Таиланд Туркманистон Туркия 4 Ӯзбекистон Филиппин Шри-Ланка Кореяи Ҷанубӣ Ҷопон Кишварҳои эътрифнашуда ва қисман эътирофшуда: Абхазия Озод-Кашмир Кишвари Ва Вазиристон Курдистони Ҷанубӣ Курдистони Ғарбӣ Ҷумҳурии Чин Қаробоғи Кӯҳӣ Давлати Фаластин (қаламрав Минтақаи Газа ва Соҳили ғарбии дарёи Урдун) Қибриси Шимолӣ Давлати Шан Осетияи Ҷанубӣ қаламравҳои тобеъ: Акротири ва Декелия Қаламрави Бритониё дар Уқёнуси Ҳинд (арх. Чагос) Ҳонконг (Сянган) Макао (Аомынь) Қисман дар Аврупо ё пурра дар Осиё, вобаста ба марз. Ҳамчунин дар Африқо. Ҳамчунин дар Уқёнусия. 4 Ҳамчунин дар Аврупо.
Давлати Сафавиён

Давлати Сафавиён — яке аз давлатҳои таърихӣ. Сафавиён — улолаи шоҳони давлате, ки дар Шарқи Миёна ва Наздик солҳои ҳукм рондаанд. Аслан аз туркони Озарбойҷони Эронанд. Асосгузораш — Исмоили Сафавӣ. Сафавиён давлатҳои хурди ҳудуди Эрон — Оққуйунлу, Қароқуйунлу, Шервоншоҳро муттаҳид ва салтанати мутлақи феодалӣ барпо карданд.
Давлати Салҷуқиён

Нишопур Рай Исфаҳон Ҳамадон (ғарб) Давлати Салҷуқиён — давлати турку форсизабони асримиёнагӣ. Аз сулолаи туркзабони қабилаҳои оғузи туркманҳо баромада, соли 1040 баъд аз торумори Ғазнавиён дар Хуросон ҳукмрон шудаанд. Таърих Ҷанги Дандонақон, ки дар соли 1040 сурат гирифта, тақдири давлати Ғазнавиёнро ҳал карда буд, боиси тамоман ба Хуросон соҳиб шудани Салҷуқиён гардид 6. Туғралбеки Салҷуқӣ (1040–1063) пас аз ин ғалаба фавран худашро "султон" эълон кард ва бародари худро дар Хуросон гузошта, ба тарафи Гургон лашкар кашид. Ӯ дар як муддати кӯтоҳ нафақат Гургон, Табаристон, Хоразм ва Озарбойҷонро ба таҳти тасарруфи худ гирифт, балки як қисми вилоятҳои ғарбии Эрони кунуниро низ ишғол намуда, дар соли 1055 пойтахти хилофати Аббосӣ шаҳри Бағдодро ба дасти худ даровард ва салтанати давлати салҷуқиро расман эълон кард. Султон Туғрал Кирмон ва Форсро низ забт намуда, дар Кавказ ба қӯшуни давлати Румия шикасти сахт ворид овард. Пас аз вафоти Туғрал бародарзодаи ӯ Алпарслон (1063– 1072) ба тахт нишаста, хоки давлати салҷуқиро хеле вусъат дод. Алпарслон баъзе ҷойҳои Мовароуннаҳрро ба худ тобеъ кард. Вай инчунин императори Румия — Романи Диогенро мағлуб намуд. Дар вақти ҳукмронии Ҷалолиддини Маликшоҳ (1072–1092) ҳудуди давлати салҷуқӣ ба дараҷае тавсеа ёфт, ки аз соҳилҳои баҳри Миёназамин сар карда, то сарҳади давлати императории Чин қариб тамоми мамлакатҳои исломии Осиё дар таҳти тасарруфи он қарор гирифтанд. Аммо пас аз фавти Маликшоҳ давлати паҳновари салҷуқӣ аз ҳам пош хӯрда, ба якчанд мулку давлатчаҳо тақсим шуда рафт. Дар асри Х пойтахти давлати салҷуқии аҳди Санҷар (1118– 1157) шаҳри Марв буд. Ин шаҳр хеле тараққӣ карда, масоҳати бузургеро ишғол менамуд, каналҳои зиёди обёрӣ ва маҳаллаҳои калони пешаварӣ дошт. Марв ҳамчунин яке аз марказҳои мадании онвақта ба шумор мерафт. Ёқут чунин менависад: "Вақте ки ман онро (яъне Марвро.– Б. Ғ.) тарк кардам, дар он ҷо даҳ китобхонаи вақф мавҷуд буд, ки дар бобати фаровонӣ ва бартарии китобҳои маҳфузгардида назири чунин як ганҷинаи китобро дар олам надидаам" 7. Дараҷаи маданияти Салҷуқиёни бодиянишин нисбат ба савияи мадании халқҳои мутеъгардидаи Мовароуннаҳр ва Хуросон хеле паст буд. Кормандони дараҷаи дувум ва севуми давлати салҷуқиро як сӯ гузорем, худи "Салҷуқиёни бузург" низ аз дониш дур буданд. Масалан, Туғрал ва Алпарслон, ҳатто савод ҳам надоштаанд. Ин вазъият сабаб шуд, ки дар умури идораи ҳукумати Салҷуқиён мардони сиёсии маданитарин халқҳои ин сарзамин — тоҷик ва туркони муқимӣ роли муҳиме бозанд. Ҳамеша дар чунин мавридҳо фотеҳон дар таҳти таъсири халқҳои мутеъ, вале хеле маданӣ қарор мегирифтанд.
Давлати Суғди қадим

Давлати Суғди қадим — ҳамчун дуюмин кишвари Ориёно дар Авесто ёд шудааст. Мувофиқи ахбори "Таърихи Табарӣ" ва "Форснома" пойтахти шоҳи Турон ш. Афросиёб (шаҳри Самарқанд) буд. Бунёди шаҳри Бухоро ба домоди Афросиёб, ки писари шоҳи Эрон Кайхусрав буд, нисбат дода мешавад. Дар сарчашмаҳои хаттӣ, то давраи Ҳахоманишиён Суғд ёд нашудааст. Муҳаққиқон фарз мекунанд, ки он ба ҳайати Подшоҳии Бохтари қадим ё иттиҳоди Давлати Хоразми Бузург дохил мешуд. 1 Адабиёт Нигаред.
Давлати Саффориён

Эрон Тоҷикистон Туркманистон Покистон Давлати Саффориён — давлат дар маркази Систон, байни Афғонистон ва Эрони имрӯза дар давраи. Пойтахтҳои Саффориён шаҳрҳои Заранҷ ва Нишопур буданд. Бародарон Яъқуб ибни Лайс ва Амр ибни Лайс ҳукуматдорони давлат дар кишвари Хуросон буданд. Сулолаи Саффориён баъд аз заволи Тоҳириён соли 873 сари қудрат омадааст. Таърих Сарсулолаи хонадони Саффориён Лайс, ки ба мисгарӣ машғул буд, чаҳор писар дошт, ки дар айёми нобасомони миёнаи қарни ҳамагӣ ба ҷангу сипоҳ сару кор доштанд. Тоҳир ва Алӣ дар хидмати дигар саркардаҳои ҳарбии он рӯз қарор доштанд. Яъқубу Амр бошад ба айёрӣ ё ба таъбири дигар ба роҳзанӣ машғул буданд. Халифаи Бағдод барои фурӯ нишонидани ошӯби хориљиён дар Хуросону Сиистон Солеҳ ибни Насрро фиристод. Ӯ бо шикаст додани хориҷиён ва сомон бахшидани авзои минтақа дар чашми ҳукуматдорон ва миёни мардум маҳбубият пайдо кард. Пас аз фавти Солеҳ ҷойнишини ӯ Дирҳам ибни Ҳасан натавонист, ки миёни лашкариён нуфузу эътибор пайдо кунад. Яъқуб бо тарафдоронаш аз фурсат истифода бурда, қисме аз дастаҳои ғозиёнро низ ба тарафи худ кашид, идораи кишварро ба даст гирифт ва соли 861 Сиистонро пурра тасарруф намуд. Сипас ҳокими Кобулро бо найранг ба ҳалокат расонида, байни солҳои Ҳирот, Пушанг, Балх, Бомиён ва Форсро аз дасти маъмурони Тоҳириён берун кард. Соли 873 аз фориғболии Муҳаммад ибни Тоҳир — охирин амири тоҳирӣ истифода карда, дарбори ӯро ба сӯйи хеш ҷалб кард ва дар муҳорибаи сарнавиштсоз нерӯҳои онро торумор карда, Нишопурро ба даст даровард. Яъқуб ибни Лайс (соли 879) чашм аз ҷаҳон фурӯ баст. Ӯ бар зидди хилофат ду маротиба лашкар кашидааст, вале шикаст мехурад.
Давлати Хоразми Бузург

Давлати Хоразми Бузург. Хоразм ҳамчун яке аз кишварҳои ориёӣ дар Авесто ёд шудааст. Баъзе муҳаққиқон Давлати Каёниён -ро дар Хоразм ҷой медиҳанд. Мутобиқи ахбори Ҳеродот водии дарёи Акес (Ҳерируд ва Теҷен) ба хоразмиён тааллуқ дошт. Дар ин асос муҳаққиқони муосир фарзияе пешниҳод карданд, ки пеш аз давлати Мод иттиҳоди Давлати Хоразми Бузург вуҷуд дошт, ки қисми зиёди Осиёи Миёна, аз ҷумла Суғдро низ дар бар мегирифт ва маркази он дар минтақаи Марв ва Ҳирот љойгир буд. Аммо ин фарзияро бе чунучаро қабул кардан мумкин нест, он санад ва тадқиқоти иловагиро талаб мекунад. 1 Адабиёт Нигаред.
Давлати Сурия (1925—1930)

Давлати Сурия — як ниҳоди давлатӣ дар мандати Фаронса дар Сурия ва Лубнон аст, ки аз ҷониби мақомоти Фаронса 1 декабри соли 1924 эълон шуда, воқеан 1 январи соли 1925 ташкил шудааст. Таърих Давлати Сурия вориси Федеротсиуни Сурия гардид, ки соли 1922 дар натиҷаи муттаҳидшавии Давлати Димишқ ва Давлати Ҳалаб (аз соли 1923, ки ба он санҷаки Искандаретта низ шомил буд, баъдтар вилояти Ҳатойи Туркия шуд) ташкил ёфт. Давлати алавиҳо, ки дар ҳайати Федеротсиюни Сурия буд, ба ҳайати давлати Сурия дохил нашуд ва аз 1 январи соли 1925 ба воҳиди алоҳидаи маъмурии мандатати - Давлати алавиҳо табдил ёфт. Парчами давлати Сурия нисбат ба он чи ки соли 1922 барои Федеротсиюни Сурия кабул шуда буд, бетаъғир монд. Аввалин президенти давлати Сурия президенти Федеротсиюни Сурия Субҳӣ Баракот ал-Холид ӣ буд. Дар соли 1926 маъмуриятро мухтасар Франсуа Пйер-Алип рохбарй мекард, дар солҳои Аҳмад Номй президент буд ва дар соли 1928 Тоҷуддин ал-Ҳасанӣ ба ин вазифа интихоб шуд. Дар соли 1925 қаламрави давлати Сурия ба маркази асосии шуриши калоне табдил ёфт, ки дар як сохтори дигари давлатӣ дар доираи мандати Фаронса - давлати Чабал-ад-Друз, ки соли 1927 аз тарафи ҳукуматдорони Фаронса пахш карда шуда буд, оғоз ёфт. Дар соли 1928 дар давлати Сурия ҳизби "Блоки миллӣ" ташкил карда шуд, ки вай дар назди худ мақсади ба даст овардани истиқлолияти комили кишварро гузошта буд. Бо қабули Конститутсия дар 14 майи соли 1930 давлати Сурия ба Ҷумҳурии Сурия табдил дода шуд, ки дар охири соли 1936 ба он давлати Алавӣ (дар соли 1930 ба Санҷаки Латакия табдил ёфт) ва давлати Ҷабал ал- друз ҳамроҳ карда шуд. Библиография Ҳамчунин нигаред.
Урорту

Урарту — номи тамаддуне дар аср оҳан аст. Аз нуқтаи назари густараи ҷуғрофиёӣ, ин тамаддун дар атрофи дарёчаи Арумия, дарёчаи Вон, сарзамини кӯҳистонии Арманистон ва ноҳияи Онотули Шарқии Туркияи имрӯзи қарор доштааст. Мардум Урорту аз ниёгони гурҷиҳо ва арманиҳои бостони минтақа будаанд ва аз ҳудуди соли 860 то 600 пеш аз мелод бар ин минтақа ҳукмронӣ доштаанд.
Давлати Шервоншоҳон

Давлати Шервоншоҳон Шервон ба давлати қавӣ ва мустақил табдил ёфт. 1. Пойтахт — шаҳри Шамохӣ, аз охири асри — Боку. Дар минтақаи Озарбойҷони ҳозира дертар давлати Шаддодиён (Аморати Ганҷа) барпо шуда буд, ки он қисман ба аморатҳои сулолаҳои исломии эронии Солориён ва Раводиён дохил мешуданд. Дар асри қисми асосии аҳолии шоҳигарии Албанияи Қафқозӣ аз тарафи Хилофат ба дини ислом гардонида шуд. Ворид шудани туркон ба шарқи Қафқози ҷанубӣ ба туркшавии қисми калони аҳолии таҳҷойи оварда расонд, ва дар асрҳои — шаклгирии миллатҳои туркзабони озарбойҷониҳоро оғоз бахшид. Дар равиши этногенези озарбойҷониҳо миллатҳои эронӣ ва инчунин, албанҳои қафқозӣ ва дигар миллатҳои қафқозизабон иштирок кардаанд. Шаклгирии миллати озарбойҷонӣ асосан дар охири асри ба охир расидааст.
Шоҳаншоҳии Эрон

Шоҳаншоҳии Эрон ё Имперотурии Эрон — маҷмӯъае аз силсилаҳои эронӣ ё эронизабон аст, ки аз ҷониби таърихшиносии муосир барои ишора ба давлатҳои мухталиф дар қаламрави кунунии Эрон, Тоҷикистон, Афғонистон, Узбакистон, Туркманистону Озарбойҷон истифода мешавад:.
Давлати демократӣ

Давлати демократӣ - Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон, шакли давлатдории Тоҷикистонро демократӣ эълон намуд (моддаи 1 Конститутсия), ки маънои ҳақиқиаш ҳокимияти халқӣ мебошад. Барои ҳақиқатан ин талаботи конститутсиониро амалӣ кардан давлат тарзу воситаҳоеро истифода мебарад, ки барои амалӣ гаштан и ҳокимияти халқӣ мусоидат мекунад. Аз ҳама муҳимтарин омилҳое, ки давлати демократӣ будани онро ифода мекунад ин истифодаи шаклҳои демократияи бевосита мебошад. Халқ дар давлати демократӣ ҳокимиятдории худро ё бевосита ва ё ба воситаи вакилони интихобнамудаи худ ба мақомоти намояндагии ҳокимияти давлатӣ ба амал мебарорад.. низ.
Элом

Элом — як минтақаи таърихӣ ва давлати қадимӣ (ҳазораи 3 — нимаи асри 6 то милод) дар ҷанубу ғарби Эрони муосир (вилоятҳои Хӯзистон ва Луристон). Дар ин минтақа дар аввали ҳазорсолаи п.м. шаҳраку шаҳрҳо пайдо шуда, иқтисодиёт тараққӣ мекунанд. Дар пойтахти он ш. Шуш биноҳои боҳашамат, истеҳсоли фулузот, чархи кулолгарӣ ва хат пайдо мешаванд. Дар асри — п.м. дар Элом аввалин иттиҳодияи сиёсӣ, яъне давлат ташкил мешавад. Минбаъд ва то охири ҳазорсолаи п.м. Элом дар нашъунамо буд, бо Шумеру Аккад ва Бобул рақобат ва ҷанг мекард, баъзан минтақаҳои ҳамсарҳадро ишғол менамуд. Дар Элам савдо, заминдорӣ, чорводорӣ, ҳуҷҷатгузорӣ, маъмурият инкишоф ёфта буд.
Подшоҳии юнонии Бохтар

Подшоҳии юнонии Бохтар (юн.), Подшоҳии юнонии Балх — шарқитарин бахши ҷаҳони юнонӣ дар Осиёи Миёна, як давлати бостонӣ буд, ки аз соли 250 то 125 пеш аз мелод бар бештари Афғонистон, Узбакистон, Тоҷикистон, Туркманистон ва манотиқе аз Эрон, Покистон ва Ҳиндустони имрӯзӣ фармон меронд. Пойтахти ин давлат, шаҳр Балх буд, ки бузургтарин ва ғанитарин шаҳри даврони бостон ба шумор мерафт. Подшоҳи Бохтар бо унвони "имперотуриии ҳазоршаҳри тилоӣ" маъруф аст 1 2 3. Таърих Подшоҳии юнонии Бохтар тақрибан соли 250 то мелод дар натиҷаи таназзули империяи Селевкиён ва аз он ҷудо шудани мулкҳои ҳозираи Осиён Миёна ба вуҷуд омад. Асосгузораш воли -ро гирифта бо ҳамин гуё таъкид кардан мехост, ки вай Бохтарро аз Деметрий наҷот додааст. Минбаъд у ҳокимияташро дар Бохтар пурзур намуд. Тақрибан соли 155 Евкратидро писараш Гелиокл кушт. Аз нимаи дуюми садаи 2 то мелод давраи инқирози иқтидори сиёсии Подшоҳии юнонии Бохтар фаро расид. Дар аҳди Гелиокл дар натиҷаи болоравии ҳаракати озодихоҳии халқҳои Осиёи Миёна бар зидди ҳокимони юнониибохтарӣ ва аз шим. шарқи мамлакат ҳуҷум кардани йуҷиҳои бодиянишин Подшоҳии юнонии Бохтар байни солҳои то мелод барҳам хурд ва ба ҷои он давлати Кушониён таъсис ёфт. Дар натиҷаи ҳафриёти бостоншинохтӣ бисёр ёдгориҳои археологии давраи Подшоҳии юнонии Бохтар, ба монанди Кайқубодшоҳ, Баҳром, Ойхонум, Саксанохур ва ғайра кашф гардиданд. Робитаи тамаддуни Бохтар бо маданияти бои Ҳиндустон, юнониён ва Шарқи эллинӣ самараи бузург бахшид. Маҳз дар давраи мавҷудияти Подшоҳии юнонии Бохтар дар Осиёи Миёна буддоия паҳн гардид, вале зардуштия мавқеи худро гум накард, зеро аксари аҳолии маҳаллӣ ба вай эътиқод дошт.
Давлати дунявӣ

Давлати дунявӣ — мазмуни асосии он муносибати давлат ба дин мебошад. Аз ин лиҳоз, дар Конститутсия муқаррар шудааст, ки "ҳаёти ҷамъиятӣ дар асоси равияҳои гуногуни сиёсӣ ва мафкуравӣ инкишоф меёбад. Ҳеч як мафкура, аз ҷумла мафкураи динӣ, ба ҳайси мафкураи давлати эътироф намешавад. Ташкилотҳои динӣ аз давлат ҷудо буда, ба корҳои давлатӣ мудохила карда наметавонанд" (моддаи 8). Чунин хусусияти давлат бо моҳияти демократии он алоқаманд буда, ба манфиати тамоми мардум амал карданро ифода менамояд. Аммо ҷудо эълон кардани ташкилотҳои динӣ аз давлат мазмуни инкори ҳамкории онҳоро надорад. Диндорон аз ҳаёти сиёсӣ дур карда намешаванд. Ҳама шаҳрвандон сарфи назар аз эътиқоди динӣ баробар ҳуқуқ буда, Конститутсия ба онҳо ҳуқуқу озодиҳои баробарро кафолат медиҳад. Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳуқуқи инсон ва шаҳрвандро ба озодии виҷдон кафолат медиҳад, ки бо хусусияти дунявӣ доштани давлат алоқаманд аст. Дар Конститутсия муқаррар шудааст, ки ҳар кас ҳақ дорад муносибати худро нисбат ба дин мустақилона муайян намояд, алоҳида ва ё якҷоя бо дигарон динеро пайравӣ намояд, дар маросим ва расму оинҳои динӣ иштирок намояд (м. 26).
Давлати сеюм

Давлати сеюм - он давлате мебошад, ки дар шартномаи байналхалқии мазкӯр иштирокчй нест. Ҳуқуқ ва манфиатҳои давлати сеюм объекти шартномаи байналҳалқӣ намешавад.. низ Ҳуқуқ.
Давлати унитарӣ

Давлати унитарӣ - давлати ягонаи мутамарказ буда, воҳидҳои маъмуриву марзии он (вилоят, шаҳр, ноҳия ва ғайра) субъектҳои мухтори давлатӣ набуда, ҳуқуқҳои соҳибихтиёр надоранд. Давлатҳои унигарӣ ба воҳидҳои маъмурӣ-марзӣ тақсиммешаванд. Масалан, Фаронса ба 95 департаментҳо- коммунаҳо, Ягюния ба 47 префектура, Шветсия ба 24 округ (ленҳо), Зеландияи Нав ба 109 графигарй, Дания ба 14 воҳиди маъмурӣ (амтҳо), Исландия ба 7 округи маъмурӣ (сислҳо) тақсим мешаванд.. низ.
Давлати марказиятнок

Давлати марказиятнок - чунин давлат ҳокимияти пурзӯр дошта, ҳамаи вилоят ва мулкҳои он ба ҳокимияти марказӣ тобоваранд. Пайвандҳои беруна Давлати Ҳайтолиён.
Давлати федеративӣ

Давлати федеративӣ — давлати мураккаби иттифоқӣ мебошад, ки қисмҳои (унсурҳои) он (иёлотҳо - штатҳо, кантонҳо ва ғайра) дорои ҳуқуқи соҳибихтиёранд. Давлати федеративӣ дар таркибаш якчанд давлатҳо ё воҳидҳои давлатӣ дорад. Чунончи, Австралия аз 6 иёлот ва 2 ҳудуд (Шимолӣ ва Марказӣ), Канада аз 10 провинсия ва 2 ҳудуд, Олмони Федералӣ аз 16 замин, ИМА аз 50 иёлот (штат) ва Ҳавзаи федералии Колумбия иборат аст.. низ.
Иттиҳоди Шуравӣ

Иттиҳоди Ҷумҳуриҳои Шуравии Сосиалистӣ — давлат е буд, ки дар солҳои дар бахши бузурги Авруосиё вуҷуд дошт. Таърих Давлати Шуравӣ: Инқилоби солҳои 1905 – 1917, ҷанги шаҳрвандӣ, ташкили давлати Шуравӣ, ки аз октябри соли 1917 то охири 1991-ум сол вуҷуд дошт. Буҳрони ҷамъиятие, ки дар Русия сар зада буд ба шикоф миёни ҳукумату ҷомеа ва баъдтар ба шӯришҳои солҳои 1902 - 1905 оварда расонд. Гарчанде, ки ин шӯришҳо бебарор буду ба ивази ҳукуматдорон оварда нарасонд, лекин ин шӯришҳо инқилоберо ба бор овард, ки дар соли 1917 рух дод. Ширкати Русия дар Ҷанги ҷаҳонии якум (1914 – 1918), ба гаронии нархҳо дар бозор, камбуди коло ва ҳамчунин ба гуруснагии аҳолӣ оварда расонд, дар натиҷа зимистони соли 1917 буҳрони сиёсӣ тезу тундтар гашт. Феврали соли 1917, шӯриши мусаллаҳонае, ки дар Санкт-Петербург шуда буд, ба даст кашидани Николайи аз тахт оварда расонд, ки ба ҷои ӯ акнун кишварро Ҳукумати муваққатӣ идора мекард. Аммо дар натиҷаи шӯриши моҳи октябри соли 1917 ба сари ҳукумати Русия болшевикон (РСДРП(б) омаданд (сипас РКП(б), ВКП(б), КПСС - Ҳизби Коммунистии Русия (Партияи Коммунистии Иттиҳоди Шуравӣ) бо раҳбарии В. И. Ленин). Пас аз 3 соли ҷанг бо душманони дохиливу хориҷӣ болшевикон тавонистанд ҳокимиятро дар қаламрави пешини Подшоҳии Русия ба даст оваранд. Дар натиҷаи Инқилоби Октябрии соли 1917 дар Русия ҷанги шаҳрвандӣ (солҳои 1917 – 1923) рух дод, ки дар воқеъ ҷанге буд барои ба даст овардани қудрат миёни болшевикҳо (артиши "сурхҳо") ва мухолифони онҳо (артиши "сафедҳо"). Барои расидан ба ҳадафи худ ҳам "сурхҳо" ва ҳам "сафедҳо" террорро истифода бурданд, ки дар натиҷа бештар мардуми бегуноҳ ранҷ кашид. Афзун бар ин, давлатҳои хориҷӣ низ дар ин ҷанг ширкат доштанд, ки мехостанд Русияро суст ва пора-пора кунанд. Лекин болшевикон тавонистанд дар ин ҷанг пирӯз шаванд ва сиёсати ягонаро дар Русия ҷорӣ кунанд. Кишвари наве, ки бештари қаламрави пешини Подшоҳии Русияро дар мегирифт, Иттиҳоди Ҷамоҳири Шуравии Сосиалистӣ (ИҶШС) ном гирифт. Умуман дар натиҷаи ҷанги шаҳрвандӣ ва инқилоб дар Русия млн аҳолӣ ба ҳалокат расид, истеҳсоли саноат 5 маротиба ва маҳсулоти кишоварзӣ низ 40% кам шуд. Дар ин ҳолатҳои ногувор аз нав барқароркунии иқтисодиёти Русия оғоз гардид. Дар ин вақт бештар ба саноаткунонии мамлакат: саноати мошинасозӣ, металургӣ, ҳарбӣ, коркарди конҳо ва сохтмони стансияҳои электрикӣ маблағгузории Ҳукумати шӯравӣ сарф карда мешуд. Тараққиёти саноати вазнин зарари худро бештар ба саноати сабуку кишоварзӣ расонид. Ҳаёти одамони одӣ дар ин давра хело ҳам бад буд, сатҳи зиндагии аҳолии шӯравӣ паст буд нисбат ба дигар давлатҳо, маҳсулотҳои одӣ намерасиданд, мушкилоти ҷиддӣ, ки ин таъмини аҳолӣ бо маскан буд боқӣ монд. Тақсимоти миллӣ-ҳудудии ИҶШС Санаи таъсисёбии Иттиҳоди Ҷумҳуриҳои Шӯравии Сосиалистӣ (ИҶШС - СССР) 30 декабри соли 1922 мебошад. Дар давоми мавҷудияти Иттиҳоди Ҷумҳуриҳои Шӯравии Сосиалистӣ (ИҶШС - СССР) се маротиба Конститутсияи ИҶШС қабул шудааст: Сараввал, мувофиқи Шартнома оид ба таъсиси ИҶШС (30 декабри соли 1922), ба ҳайати ИҶШС ҷумҳуриҳои зерин ворид шуданд: Масоҳати умумии ИҶШС августи соли 1991 22,4 млн км ташкил мекард.
Давлати ягона

Давлати ягона — яке аз шаклҳои сохтори давлат буда, ба таркиби давлат ва изҳори озодонаи иродаи тамоми халқи он вобаста мебошад. Давлати ягона дорои хусусиятҳои зерин аст: Нигаред низ.