ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Аденозин

Аденозин — 101354, нуклеозидест, ки дар он атоми нитрогени 9-и аденин бо атоми карбони 1-и рибоза пайваст шудааст. Моддаи кристаллии беранг. Массаи молекула 267, ҳарорат гуд. 229°С. Дар об ҳал мешавад. Аз ҷиҳати химиявӣ аденозин асоси суст аст. Дар организм Аденозин асосан дар таркиби баъзе ферментҳо, кислотаҳои аденозинфосфат ва нуклеат мавҷуд аст. Аденозинро дар натиҷаи гидролизи кислотаҳои нуклеат бо ишқор ё аз кислотаи монофосфат бо таъсири фермент ҷудо кардани боқимондаи кислотаи фосфат ҳосил мекунанд. Бо роҳи синтез низ ҳосил кардан мумкин аст. Хусусан синтези аденозин аз 4,6-диаминопиримидин аз тарафи олимон Тодд, Баддили ва Литго (соли 1946) ҷолиб мебошад.
Аденоматози шуш

Аденоматози шуш (юнонӣ – ғадуд ва – варам) — як навъ касалии ҳайвонот, ки дар мавриди он бофтаҳои шуш варам мекунанд. Бештар гӯсфанд, гов, асп, саг, муш ва гулмоҳӣ ба аденоматози шуш дучор мешаванд. Аденоматози шуш дар тамоми мамолики дунё ба қайд гирифта шудааст. То ҳол сабабҳои пайдоиш, пешгирӣ ва ба одам сироят кардани он пурра таҳқиқ нагаштаанд. Хоса аденоматози шуши гӯсфанд бисёр вомехӯрад. Онро бори нахуст соли 1888 Фадян ном олими муқаррар кардааст. Ангезандаи он вируси омософар аст. Дар мавриди касалӣ шуши ҳайвон дучори тағйирот гашта, дамкӯтаҳӣ ва сулфа пайдо мешавад. Дар аденомаҳои бофтаҳои шуш ҳосилаҳои ситоплазмавӣ, ки бо парда фаро гирифта шудаанд, ба вуҷуд меоянд. Дар атрофи ҳосилаҳои ситоплазмавии ҳуҷайра моеъ ғун шуда, ядроро ба канор тела медиҳад. Аденоматози шушро бо роҳи озмоиши макро ва микроскопӣ ташхис мекунанд. Ҳодисаҳои аз ҳайвонот сироят ёфтани одамон мушоҳида нашудаанд.
Аденома

Аденома — омоси ғайрисаратонӣ, ки дар ғадудҳои гуногун (ғадуди шир, ҷигар, меъда, гурда, ғадуди сипаршакл ва ғайра) ба вуҷуд омада, сохтори бофтаҳои онҳоро маҳфуз медорад. Аденома бо мурури вақт метавонад ба омоси саратонофар табдил ёбад. Бинобар ин, онро саривақт бо роҳи ҷарроҳӣ гирифта партофтан лозим аст.
Аденир Роке Каэфер

Аденир Роке Каэфер — футболбози бразилӣ, нимҳимоятгар.
Аденир Да Гиа

Аденир да Гиа — футболбози бразилӣ, нимҳимоятгари Ҳамлагар.
Аденовирусҳо

Аденовирусҳо — як гурӯҳи вирусҳо, ки ангезандаи бемориҳои гуногун (назлаи шадиди роҳҳои нафас, конъюнктивит, илтиҳоби шуш, илтиҳоби рӯдаҳо ва ғайра) мебошанд. Аденовирусҳо аз ҳуҷайраи аденоидҳо ва бодомакҳои одам, ки он ҷо дар ҳолати нофаъол қарор доранд, ҷудо карда шудаанд. Аденовирусҳои маймунҳо, гов, муш ва парандаҳо низ маълуманд. Аденовирусҳо аз ҷилди сафедавӣ ва ДНК, ки дар маркази вирион воқеанд, таркиб ёфтаанд. Аденовирусҳо липид надоранд. Андозаи Аденовирусҳо 70 – 90 ммк аст.
Аденомиома

Аденомиома — омосест, ки асосан аз эпителияи ғадуд ва бофтаи суфтамушак таркиб ёфтааст. Дар аденомиома, одатан, аломатҳои сабзиш ва инкишоф ба мушоҳида намерасанд. Аденомиома бештар дар бачадон (махсусан дар қисми охири танаи он), маҳбал, гоҳо дар тухмдон, роҳи меъдаю рӯда, талхадон пайдо мешавад. Аденомиома омоси ғайрисаратонист (ба бемории саратон ё саркома хеле кам табдил меёбад).
Адентия

Адентия — нуқси модарзодист, ки дар одам ва ҳайвонот тамоман ё қисман набудани дандонҳоро нишон медиҳад. Бисёр вақт адентия бо нодуруст сабзидани пӯст, мӯй, ғадудҳои арақ ва ғайра баробар зоҳир мегардад.
Адепт

Адепт (– расидан) – мухлиси боэҳтимоми ин ё он таълим, ғоя. Дар матни ВАО ҳамчун дастури ба шахси мушаххас равонашуда истифода мешавад.
Адерлан Сантос

Адерлан Леандро де Хесус Сантос — футболбози бразилӣ, муҳофизи марказӣ.
Аденомаи ғадуди простата

Аденомаи ғадуди простата — афзоиши омосмонанди бехавфи ғадуди простата (ғадуди зермасона). Фақат мардони аз 50-сола боло ба аденомаи ғудуди прастата гирифтор мешаванд. Аденомаи ғудуди прастата суст инкишоф меёбад. Аломати аввалини калон шудани ғадуди простата шабона зуд-зуд пешоб кардан аст. Бо мурури вақт аломатҳои аденомаи ғудуди прастата авҷ мегиранд ва шоша фақат дар натиҷаи сахт зӯр задан қатра-қатра ихроҷ мешавад. Дар мавриди тӯлонӣ гардидани аденомаи ғудуди прастата шоша беихтиёр ва оҳиста-оҳиста мерезад, аммо бемор ҳис намекунад, ки шошадонаш холӣ шудааст. Бинобар ихтилоли пешобронӣ дар бофтаҳои гурда тағйироти зиёд. Пиёда гаштан ҳам манфиати калон дорад. Дар сурати пайдо шудани аломатҳои аввалини аденомаи ғудуди прастата бемор бояд ба духтури уролог муроҷиат намояд. Истеъмоли хӯрокиҳои тезу тунд, қаламфур, хардал, консерваҳо, хӯроквории дудхӯрда ва шароб манъ аст. Маҳсулоти ширӣ (ғайр аз шир, ки боиси дамиши шикам мегардад) ва сабзавот нафъ дорад. Таомҳои гӯштинро бояд дар нимаи якуми рӯз хӯрд. Муолиҷаи аденомаи ғудуди прастата гуногун аст. Пештар онро фақат бо роҳи ҷарроҳӣ табобат менамуданд. Солҳои охир усулҳои бо дору муолиҷа кардани он дарёфт шудаанд. Доруҳоро муддати тӯлонӣ истеъмол намудан лозим меояд, сармо (криодеструктсия) ва гармо (термоаблатсия, термотерапия) низ табобат мекунанд. Дар Тоҷикистон асосан аз усули ҷарроҳӣ истифода мешавад. Натиҷаи муолиҷа, одатан, хуб аст. Ҳангоми куҳна шудани беморӣ ду маротиба ҷарроҳӣ мекунанд: аввал ба масона носур гузошта, баъди чанд моҳ аденомаро гирифта мепартоянд. Беморе, ки ба масонааш носур гузоштаанд, ба нигоҳубини беҳдоштӣ мӯҳтоҷ аст. Рӯзе ду маротиба бо оби гарм лӯлаи резинии тахлия (дренаж)-ро шустан лозим. Пешобгиракро низ бо оби гарм хуб мешӯянд ва бо маҳлули 0,1%-и перманганати калий (маргансоф) пур мекунанд. Ҳангоми дар зери ноф ҳис кардани дард, пешобронии дарднок ва тар шудани бандина бетаъхир ба духтур муроҷиат кардан зарур аст.
Адербар Нело Дус Сантос Нето

Адербар Нело Дус Сантос Нето — футболбози бразилӣ, дарвозабон.
Адерлан Силва

Адерлан де Лима Силва — футболбози бразилӣ, муҳофизи рост, муҳофиз.
Аденоидҳо

Аденоидҳо — аз ҳад зиёд калон шудани бодомакҳои ҳалқу димоғ. Асосан дар ширхораҳо ва кӯдакони 3 – 10-сола (баъзан аз 10-сола калон) мушоҳида мешавад. Ба аденоидҳо баъзе бемориҳои сироятӣ, ки ҳангоми онҳо пардаи луобии даруни бинӣ ва бодомакҳо газак мегиранд (масалан, сурхча, махмалак, хуноқ, грипп ва ғайра), инчунин газаки шадид ва музмини роҳҳои болои нафаскашӣ мусоидат мекунанд. Душвор гаштани нафаскашӣ бо бинӣ, ки дар натиҷаи ҳалқу димоғро пур кардани бодомаки калон ба амал меояд, ҳамчунин тарашшуҳи зиёд аз бинӣ аломатҳои аввалини аденоидҳо мебошанд. Дар натиҷаи ихтилоли нафаскашӣ бо бинӣ кӯдакон даҳонашонро кушода хоб мераванд, хоби онҳо ноором буда, хуррок мекашанд. Кӯдакони ширмак синаро дуруст макида натавониста, ҷисман суст инкишоф меёбанд. Ғайр аз ин аденоидҳо сабаби пайдо шудани бронхит ва бронхопневмония мегардад. Дар чинҳои аденоидҳо баъзан ба миқдори зиёд бактерияҳо ғун мешаванд (аденоиди музмин). Бисёр вақт дар баробари калон шудани аденоидҳо қувваи сомеа заиф мешавад. Аз сабаби душвор гардидани ҳаракати хуну лимфа дар майна сари кӯдакон дард мекунад. Барои пешгирии оқибати нохуши аденоидҳо ҳангоми пайдоиши аломатҳои аввалини беморӣ дарҳол ба духтур муроҷиат кардан зарур аст. Аденоидҳоро бисёр вақт бо роҳи ҷарроҳӣ муолиҷа менамоянд – 3 рӯзи аввали баъди ҷарроҳӣ кӯдакро бистарӣ карда, то 5 – 7 рӯз аз таоми гарм (аз 18 – 20°С боло), хӯрданиҳои сахт (масалан, нони хушк ва ғайра), инчунин хӯрокиҳои тунд, шӯр ва шоколад парҳез кунондан лозим аст; бисёр ҳаракат кардан ва дар офтоб гаштан мумкин нест; ҷойи зисту бозӣ ва хоби ӯ бояд доимо тоза бошад. Хонаи хоби кӯдакро фақат бо латтаи тар тоза кардан лозим.
Адесио Алвес Макадо

Адесио Алвес Макадо 2 Июл 2009) — футболбози бразилӣ, нимҳимоятгар.
Адессойе Ойеволе

Адессойе Ойетунҷинович Ойеволе — футболбози русӣ, муҳофиз.
Ноҳияи Ҳоҷиқабул

Ноҳияи Ҳоҷиқабул (озарбойҷонӣ:) - воҳиди маъмурӣ-ҳудудии Ҷумҳурии Озарбойҷон. Аҳолӣ — 75 577 нафар. Масоҳат — 1 641,4 км 1 Маркази маъмурӣ — шаҳри Ҳоҷиқабул.
Адиабата

Адиабата — хатест, ки дар ҳама гуна диаграммаи термодинамикӣ раванди адиабатии мувозинат (яъне раванди бе мубодилаи гармӣ бо муҳити зист баамалоянда)-ро ифода мекунад. Адиабата барои газҳои идеалӣ намуди содатарин дорад. Дар ин маврид муодилаи адиабата аст. Дар ин ҷо – фишори газ, – ҳаҷми хоси он, – нишондиҳандаи адиабата, бузургии доимии гази додашуда буда, ба таносуби гармигунҷоиши газ, ки ҳангоми фишори доимӣ (Ср) ва ҳаҷми доимӣ (С) муайян карда шудаанд, баробар аст: Ср С.
Адесвалдо Лима

Адесвалдо Жозе де Лима — футболбози бразилӣ, ҳамлагари марказӣ.
Нависанда

Нависанда — доир ба афроде гуфта мешавад, ки ба навиштан мепардозад. Вожаи нигоранда низ гоҳ ҳаммаънӣ бо нависанда ба кор меравад. Имрӯз ин лафз умумият ёфта ва илова бар достоннависон ба афроде, ки дар заминаҳои дигар низ менависанд итилоқ мешавад. Монанди нависандагони намоишнома, ки ба онҳо намоишноманавис ё нависандаи матни филм, ё филмноманавис мегӯянд.
Адиб (нашриёт)

"Адиб" — муассисаи давлатии нашриявӣ, ки осори адабӣ-бадеӣ, тарҷумавӣ, бачагона ва танқиди адабӣ интишор мекунад. Таърих 1 апрели соли 1987 таъсис ёфтааст. Дар солҳои аввали таъсис шуданаш дар "Адиб" шуъбаҳои адабиёти классикии тоҷик, адабиёти муосири тоҷик, адабиёти бадеӣ ба забони адабиёти илмиву оммавӣ ва адабиёти кӯдакону наврасон вуҷуд доштанд. То солҳои 90 садаи дар "Адиб" ҳар сол беш аз 200 номгӯй китоб бо теъдоди 4 млн нусха интишор мегардид. Ҳоло дар "Адиб" се шуъба амал мекунанд: Дар "Адиб" адибони маъруфи Ҷумҳури Тоҷикистон Бобо Ҳоҷӣ, Қутбӣ Киром, М. Шералӣ, Ӯрун Кӯҳзод, Ш. Шараф, Кароматуллоҳ Мирзоев, Баҳром Фирӯз, Ҳадиса, Мирзо Шукурзода, Алӣ Бобоҷон, Ҳайрат Шанбезода, Р. Мардон, Муҳтарам Ҳотам, А. Маҳмадшоҳ ва дигарон кор кардаанд. Ҳайати имрӯзаи "Адиб", ки "Адиб" нашри онро ба уҳда гирифтааст, боз "Шоҳнома" дар 9 ҷилд мунташир гардид. Ба ифтихори ҷашнҳои 1100-солагии давлатдории Сомониён, 1150-солагии Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ, 1130-солагии Имоми Аъзам ва ғайра ба тавассути "Адиб" китобҳои "Шоирони аҳди Сомониён", "Насими Мӯлиён"-и А. Раҳмонфар, "Қиссаи подшоҳони Сомонӣ"-и С. Ҳалимиён, "Одам-уш-шуаро Рӯдакӣ"-и А. Афсаҳзод, "Паямбари ишқ"-и А. Сайфуллоев, "Имоми Аъзам ва гуфтугӯи тамаддунҳо", "Имоми Аъзам ва ҳувияти миллӣ" (ба забонҳои тоҷикӣ, англисӣ ва ғайра) ба табъ расонда шуданд. Дар "Адиб" осори адибони насли калонсоли Тоҷикистон Садриддин Айнӣ, Мирзо Турсунзода, Абулқосим Лоҳутӣ, Сотим Улуғзода, М. Раҳимӣ, Ҷ. Икромӣ, Р. Ҷалил, А. Деҳотӣ, Ф. Ниёзӣ, А. Шукӯҳӣ, Ф. Муҳаммадиев, М. Қаноат, Лоиқ, Қ. Киром ва дигарон муҷададан нашр мешаванд. Навиштаҳои шоирону нависандагони маъруфи муосир М. Бахтӣ, Ӯ. Кӯҳзод, Сорбон, С. Турсун, А. Самад, К. Мирзо, Гулназар, Ҳ. Ғоиб, А. Ҳаким, С. Маъмур, К. Насрулло, Фарзона, Н. Қосим, Р. Назрӣ, М. Ғоиб, З. Абдулло ва дигарон "Адиб" дастраси хонандагон гардондааст. Барои хонандагони хурдсол ва наврасону ҷавонон осори адибоне, ки барои онҳо менависанд, инчунин китобҳо дар силсилаҳои "Кишвари худро меомӯзем", "Симоҳои ҷовид", "Таърихи Ватан", "Забон донӣ, ҷаҳон донӣ", "Тарбияи фарзандон" ва ғайра пешкаш мешаванд. Сарварони "Адиб" — А. Остонова, К. Мирзоев, А. Ҳамдам. Аз соли 2009 сарварии "Адиб"-ро Ф. Каримов ба уҳда дорад.
Адиб Шишаклӣ

Адиб Шишаклӣ — ходими давлатии аҳли Сурия. Президенти Сурия.
Адибаи Азиз

Адибаи Азиз (30 январи 1978,деҳаи Мӯъминободи ноҳияи Файзобод, ҶШС Тоҷикистон) — шоир, рӯзноманигор, узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон Зиндагинома Адибаи Азиз 30 январи соли 1978 дар деҳаи Мӯъминободи ноҳияи Файзобод ба ҷаҳон омадааст. Соли 1995 мактаби таҳсилоти миёнаи умумии 3 шаҳраки Обигармро бо медали тило хатм кардааст. Соли 2001 факултаи журналистика ва тарҷумонии Донишгоҳи миллии Тоҷикистонро ба итмом расондааст. Солҳои корманди рӯзномаи "Ҷумҳурият" солҳои корманди Шабакаи Якум (Тоҷикистон), аз соли 2010 то имрӯз корманди телевизиони "Пойтахт" мебошад. Эҷодиёт Адибаи Азиз аз синфи чорум шеър менавишт, аммо аввалин дафтари шеърашро дар сини 29-солагӣ, нашр кардааст. То имрӯз китобҳои ашъораш "Сад барги ҳиҷрон" ва "Шаҳри зумуррудгун" ба табъ расидаанд. Мавзӯи асосии навиштаҳои Адиба ишқ аст, ишқи саршори сӯзи фироқ ва дарди иштиёқ, муҳаббати самимӣ ба Меҳан ва меҳру садоқат ба Модар! Ҷоизаҳо.
Адиби Нишопурӣ

Адиби Нишопурӣ (Мирзо Абдулҷавод ибни Мулло Аббос,, Нишопур — 1926, Машҳад) — адиб, шоир, муҳаққиқ, мударрис ва андешаманди эронӣ. Зиндагинома Падараш Мулло Аббоси Нишопурӣ яке аз ашхоси муътабар ва маъруфи Нишопур буд. Соли 1880 ба азми таҳсил ба Машҳад омад ва то охири умр дар ҳамин ҷо зиндагиву эҷод кард. Адиби Нишопурӣ адабиёти форсу илмҳои ҳайат, риёзиёт ва тибро омӯхт ва чун донишманди улуми гуногун эътироф гардид. Ба қалами Адиби Нишопурӣ маҷмӯаи ашъор — "Лаолии макнун" (Машҳад, 1954; иборат аз 6 ҳазор байт) тааллуқ дорад. Ба мавзӯъҳои ишқӣ (ирфонӣ), панду насиҳат даст задааст. "Рисола дар арӯзи форсӣ ва арабӣ", Рисола дар шарҳи "Муаллақоти сабъа" аз навиштаҳои адабиётшиносии Адиби Нишопурӣ мебошанд. Адиби Нишопурӣ "Шарҳи Хатиби Табрезӣ бар Ҳамоса"-и Абутамом" ном асарро таҳрир ва ихтисор кардааст.
Адиби Натанзӣ

Бадеъуззамон Абуабдуллоҳи Ҳусейн ибни Иброҳими Аҳмади Натанзӣ — адиб, муҳаддис 1, луғатшинос ва шоир и зуллисонайни форс-тоҷик, муаллифи "Дастуру-л-луғот" ё "Китобу-л-халос".
Адибаи Хуҷандӣ

Адибаи Хуҷандӣ (Мирзоева Адиба Қаландаровна 1 июли 1971, маҳаллаи Тути Калон, Хуҷанд, вилояти Ленинобод) — шоири тоҷик. Узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон. Зиндагинома Адиба Мирзоева 5 июли соли 1971 дар шаҳри Хуҷанд ба дунё омадааст. Дастпарвари шуъбаи суханшиносии ДДХ (солҳои) мебошад. Соли 1993 фаъолияти кории худро дар шуъбаи суғдии Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон ба сифати котиба-коргузор оғоз намуда, солҳои 1996-98 дар ширкати телевизионии "Темурмалик" ба сифати муҳаррири барномаҳои адабӣ фаъолият дошт. Адиба аз соли 1998 чун мушовир ва мудири шуъбаи назми маҷаллаи "Хуҷанд" адои вазифа дорад. Оиладор, соҳиби се фарзанд аст. Эҷодиёт Маҷмӯаи ашъораш бо номи "Пайғоми саҳар" (соли 1995), "Гиряи ишқ" (соли 1999), "Ситорачин", "Ҳиҷрони офтоб" (соли 2003) интишор шуда, аз ҷониби хонандагон хуш истиқбол ёфтаанд. Аз соли 1998 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон мебошад. Инчунин китоби ку бо номи Накхати гулхони гумгашта соли 2008 интишор ёфта аст. У яке аз шоирони номвари замон буда бо ашъори ноби хеш камназир аст. Шеърҳояш дар Чумхури ва берун аз он шуҳрат доранд.соли 2012 китоби ӯ бо номи "Гунчаборон" дар шаҳри Хуҷанд интишор ёфт, ки ба хотираи неки устодаш доктори илмҳои филологи, олими нотакрор Абдулманнон Насриддини Хуҷанди бахшида шудааст. китоб аз 330 сахифа иборат буда, фарогири шеъри ҷадид ва шеъри суннатист. Ҷоизаҳо Барандаи Ҷоизаҳои ба номи Камоли Хуҷандӣ ва Қутбӣ Киром. Аз соли 1998 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон аст.
Адибулмамолики Фароҳонӣ

Амирӣ (Мирзо Муҳаммадсодиқхони Фароҳонии Қоиммақомӣ, маъруф ба Адибулмамолик (1860, Арок — 1917, Теҳрон) — шоир, адиб ва рӯзноманигор и эронӣ. Зиндагинома Набераи маорифпарвари машҳури Эрон Қоиммақоми Фароҳонӣ. Забонҳои англисӣ, франсавиро медонист. Аз тариқи Кавказ ба Хоразм омад ва аз он ҷо ба Машҳад, сипас ба Боку рафт. Дар Боку замимаи форсии рӯзномаи "Иршод"-ро интишор мекард. Адибулмамолики Фароҳонӣ инчунин ношири рӯзномаҳои "Адаб", "Ироқи Аҷам", "Офтоб", "Маҷлис" мебошад. Аз соли 1910 то охири умр дар идораҳои адлияи шаҳрҳои Симнон, Язд ва ғ. кор кардааст. Эҷодиёт Адибулмамолики Фароҳонӣ шоири соҳибдевон аст. Дар девонаш, ки аз 25 ҳазор байт иборат аст, қасидаҳо, қитъаҳо, мусамматҳову таркиббандҳову тарҷеъбандҳояш фароҳам омадаанд. Мавзӯъҳои ашъори Адибулмамолики Фароҳонӣ иборатанд аз танқиди нобаробариҳои иҷтимоӣ, тарзи давлатдории феодалӣ, риёкориҳои кормандони додситонҳо, ташвиқи илму маориф, ватандӯстӣ ва ғ. Адибулмамолики Фароҳонӣ яке аз саромадони равияи демократии назми муосири Эрон (оғози а. 20) маҳсуб мешавад. Вай аз мӯътақидони анъанаҳои шеъри адабиёти классикии форс-тоҷик буд.
Адигейск

Адигейск — шаҳрест дар Адйгеа дар Русия аст. ҳолиаш 12209 нафар аст.
Адилcон Баиа

Адилон Рейс да Анунсиакао — футболбози бразилӣ, нимҳимоятгари ҳуҷумкуни канорӣ.
Адиби Пешоварӣ

Адиби Пешоварӣ — шоир ва адиби эронӣ, аз пайравони тариқати сӯфияи суҳравардия. Зиндагинома Бар асари ҷангҳову задухӯрдҳои мазҳабӣ байни ҳиндувону мусулмонон (аҳли оила ва хешовандонаш ба қатл расиданд) аз зодгоҳаш фирор карда, дар Кобул, Ғазнин, Ҳирот ва Машҳад умр ба сар бурд. Ҳангоми сукунат дар ин шаҳрҳо ба омӯзиши илмҳои маъмули давр – сарфу наҳви арабию бадеъ, арӯз, қофия, ҳикмат, мантиқ, фиқҳ, риёзиёт ва ғайра машғул буд. Соли 1882 ба Теҳрон омад ва то охири умр дар ин ҷо зиндагӣ кард. Фаъолияти эҷодӣ Дар шеър пайрав ва мӯътақиди навъҳои адабӣ, сабку услуби адабиёти классикии форс-тоҷик ва намояндагони маъруфи он, махсусан Носири Хусрав ва Хоқонии Шервонӣ буд. Дар девони ашъори ӯ. Дар пайравии "Шоҳнома"-и Фирдавсӣ достоне бо номи "Қайсарнома" сурудааст. Мавзӯи ашъораш васфи ватан, шикоят аз вазъи ноҳинҷори иҷтимоии мардум ва ғайра Адиби Пешоварӣ душманони озодию истиқлоли Эронро мазаммат кардааст (шеърҳои "Дар тағаззул ва сиёсату ҳимояти ватан", "Дар тағаззул ва нафрин бар хоинони ватан" ва ғайра). Рисолаҳои илмии Адиби Пешоварӣ ба таҳлили эҷодиёти Носири Хусрав бахшида шудаанд ("Рисола дар баёни қазоиёт ва бадеҳиёти аввалия", "Рисола дар нақди ҳозир"). Адиби Пешоварӣ асари Абулфазли Байҳақӣ "Таърихи Байҳақӣ"-ро бо шарҳҳову тавзеҳот ба табъ расондааст.
Адигейҳо

Адигейҳо — халқе, ки асосан дар адиге (Республикаи Адигей)-и Федератсияи Россия истиқомат дошта, дар соҳили шимолии Баҳри Сиёҳ аз шохоби Кубан то Абхозистон паҳн шудааст. Дар Федератсияи Россия ҳамагӣ 150 000 нафар зиндагӣ доранд. Калимаи адигей ба тамоми забонҳои мардуми Кавказ маънои ҷазираро ифода мекунад. Адигейҳо алифбо ва сарфу наҳви мукаммали худро доранд. Аҷдоди адигейҳо аҳолии муқимии Кавкази Шимолӣ будаанд, ҳарчанд дар этногенезашон (раванди пайдоиши халқ) скифҳо, сарматҳо ва аланҳои аз дигар ҷой омада низ ширкат доштаанд. Дар асрҳои 13 – 14 иддае аз адигейҳо ба ҳавзаи дарёи Терек (кабардинҳо) кӯч баста, қисми асосии аҳолӣ дар соҳилҳои Баҳри Сиёҳ муқим мондаанд. Ин гурӯҳи қабилаҳои адигейҳо ба номи черкесҳо маъмул гаштанд, ки минбаъд чандин қабилаҳо, аз қабили шапсугҳо, абадзехҳо, натухайсҳо ва дигаронро муттаҳид намуданд. Адигейҳо асосан кишоварз ва чорводоранд. Аксарияти аҳолӣ аз асри 18 ба аҳли тасаннуни Ислом гаравидаанд.
Адилcон Дус Анжус Оливейра

Адилон Дус Анжус Оливейра — футболбози бразилӣ, нимҳимоятгари пойгоҳӣ.
Адилcон Агэро Дус Сантос

Адилон Агэро Дус Сантос — футболбози бразилӣ, дарвозабон.
Адилcон Кандидо Де Соуза

Адилон Кандидо де Соуза — футболбози бразилӣ, дарвозабон.
Адилcон Карлос Таварес Филю

Адилон Карлос Таварес Филю — футболбози бразилӣ, нимҳимоятгар.
Адинамия

Адинамия (— бемадорӣ) — якбора беқувват шудани инсонро гӯянд. Ҳангоми бемориҳои вазнини сироятӣ, бемории бардавоми беҳолкунанда, гуруснагӣ кашидан ва ғайра мушоҳида мешавад. Дар баробари адинамияи умумӣ адинамияи узвҳои ҷудогона низ ба мушоҳида мерасад. Сабаби он таъсири боздорандаи асаб, осеб ёфтан ё хароб гаштани унсурҳои фаъолияти онҳо мебошад. Масалан, адинамияи дил, ки дар мавриди хароб гаштани миокард бинобар заъфи бардавоми он рух медиҳад.
Адилcон Дус Сантос Соуза

Адилон Дус Сантос Соуза — футболбози бразилӣ, зарбазананда (страйкер).
Адилио

Адилио де Оливейра Гонкалвес — футболбози бразилӣ, маснадашро анҷом додааст, нимҳимоятгар, муррабӣ.
Адино (ноҳияи Меленков)

Адино — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Меленков, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.
Адир (деҳа, н. Турсунзода)

Адир — деҳа дар ҷамоати деҳоти Ҷӯра Раҳмонови ноҳияи Турсунзода. Аз Адир то маркази ҷамоат 6 км, то маркази ноҳия 12 км; роҳ автомобилгард. Аҳолиаш 737 нафар, узбакҳо. Иқтисод Мактаби таҳсилоти миёнаи умумӣ ва нуқтаҳои савдои хусусӣ дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: боғу токпарварӣ. Заминҳо аз канали Заркамар обёрӣ мешаванд.
Адир (Ӯзган)

Адир (Адыр) — деҳа (айыл) дар ҳайати деҳистони Мирзо-Акаи ноҳияи Ӯзгани вилояти Ӯш, Ҷумҳурии Қирғизистон. Аҳолӣ — 2058 нафар дар соли 2023.
Адирсеб

Адирсеб — навъе аз себҳои миёнапазаки маҳаллӣ. Дарахташ зудсабз, аҳромшакли хамидашох, сернавда, 5 – 7 м қад мекашад. Навдаҳои қисми офтобрӯяаш сурхча буда, навдаҳои ҷойи сояаш сабзи хокистарианд. Баргаш дилшакли нӯгтез, сабзи баланд, пушташ патдор. Нимаи апрел гул карда, аввали июл мепазад. Мевааш миёнаҳаҷм (вазни меваи дарахти худрӯяш андаряк 40 – 50 г, пайвандиаш 75 – 80 г), байзашакл, сафеди ширранг, тобиши сурхча дорад; пӯсташ ғафс. Гӯшташ сахти карсосӣ, сафед, сероб ва нордон, 12 – 16 дона тухми майда дорад. Ниҳоли пайвандиаш баъди 3 – 4 соли шинондан самар меорад. Ниҳолашро аз рӯи тартиби 6 5, 6 6 м мешинонанд. Меваи дарахтони пайвандиаш калон, хушрангу сероб, ширин ва хуштамъ буда, ба Рахшсеб шабоҳат дорад. Ба гармову сармо (хунукии 25 – 26°С) ва камобӣ тоб меорад. Дар заминҳои лалмӣ хуб месабзад. Адирсеб бештар дар талу теппаҳои деҳаҳои Хонақоҳи Кӯҳӣ, Арбобӣ, Қаротоғ ва Алмоси и ноҳияи Ҳисор мерӯяд. Аз касалии гарда ва ҳашароти зараррасон (мевахӯраки себ) зарар мебинад.
Адир (ноҳияи Қадамҷой)

Адир (Адыр) — деҳа дар ноҳияи Қадамҷойи вилояти Бодканд, Қирғизистон. Аҳолӣ — 1079 нафар дар соли 2020.
Адитя Панчолӣ

Адитя Панчолӣ — ҳунарпеша, сароянда ва продюсери Ҳунарпешаи филмҳои Болливуд. Ӯ фаъолияти ҳунарияшро дар нақшҳои марказӣ оғоз намудааст вали муваффақиятро аз нақшҳои золимӣ дарёфта ҷоизаи синамои -ро барои беҳтарин нақши манфӣ бурд намудааст. Зиндагинома Эҷодиёт дар синамо Ҳаёти шахсӣ Филмнома Ҷоизаҳо Нигаред низ.
Адлан Катсайев

Адлан Зелимханович Катсайев — футболбози русӣ, нимҳимоятгар.
Одиёмон

Одиёмон - шаҳр дар ҷанубу шарқи Туркия, маркази маъмурии вилояти Одиёмон воқеъ аст. Одиёмон яке аз шаҳрҳои босуръат рушдёбандаи Туркия ба шумор меравад. То соли 1926, шаҳр номи арабии Ҳисн-Мансурро дошт (қалъаи Мансур), ки ба номи қалъа дар теппае, ки атрофи шаҳр сохта шуда буд, номида шудааст. Аммо барои туркҳо талаффуз кардани ин ном душвор буд, аз ин рӯ онҳо онро Ади-Яман (аслан бо номи бад) ном доданд ва дар соли 1926 ин лақаб номи расмии шаҳр шуд. Номи курдии шаҳр Самсур (курд. Семсер) аст. Таърих Бозёфтҳои бостоншиносӣ дар ин шаҳр нишон медиҳанд, ки ин минтақа аз замонҳои қадим маскани зиндагӣ мебошад. Пайвандҳо.
Роберт Адлиман

Роберт Адлиман (май 1919 (1919-05-07), Филаделфия, ИМА — 16 ноябр 1995 (1995-11-16), Ашленд, Иёлоти Муттаҳида) — нависанда ва муаррихи амрикоӣ аст. Тарҷумаи ҳол Адлиман дар Филаделфияи Пенсилвания таваллуд шудааст. Дар Ҷанги Дуюми Ҷаҳонӣ ҳамчун суратгир ва тирандоз дар Корпуси ҳавоӣ хидмат кардааст. Пас аз ҷанг ӯ соҳибкор шуд ва дар ҳамкорӣ бо полковники артиши ИМА Ҷорҷ Уолтон ба навиштани асарҳои таърихӣ шурӯъ кард. Якҷоя онҳо дар бораи Ҷанги Дуюми Ҷаҳонӣ як қатор китобҳо навиштанд, ки муваффақтарини онҳо Иблис, соли 1966 дар бораи бригадаи 1-уми нерӯҳои махсус, ки лақаби Бригадаи шайтон буд. Китоб баъдтар ба навор гирифта шуд. Адлиман шарик ва президенти Робинсон, Адлеман ва Монтгомери, як ширкати иртиботи ҷамъиятӣ ва таблиғи Филаделфия буд. Ҳамчун як навовар, ӯ пайваста корхонаҳои нав эҷод мекунад: ӯ рӯзномаи - ва нашр мекунад, намоишҳои телевизионии, ва занҷирҳои хӯроквории зуд-зуд ва таҳия кардааст. Пас аз фурӯши ҳуқуқи филм, Адлиман ва занаш аз Филаделфия ба Малибу, Калифорния кӯчиданд. Онҳо дар он ҷо чанд сол монданд, то он даме, ки дар Орегон як ранчи калон хариданд ва дар он ҷо -ро кушода, коктейлҳои патентшудаи шафтолуи бабуи худро, ки ба номи набераашон номида мешавад, пешкаш карданд. Адлиман дар Эшланд, Орегон дар соли 1995 даргузашт. Зан ва ду духтараш бо васияти ӯ хокистари ӯро дар соҳили уқёнус дар Малибу пароканда карданд. Мурофиа.
Адлияи конститутсионӣ

Адлияи конститутсионӣ - ибораи ҷамъбастисст, ки низоми мақомот ва расму қоидаҳоеро ифода мекунад, ки ба тафтиши мувофиқати санадҳои парлумон, Президент, Ҳукумат ва дигар мақомоти давлатию ҷамъиятӣ бо Сарқонуни мамлакат имкон мсдиҳад. Адлияи консгитутсионӣ асосан се низоми назоратро бо мақомоти хоси худ,тарзи шикоят овардан ва тартиби дида баромадани дархостҳоро дар бар мегирад: анъанавӣ (амрикой), ки ҳамаи судҳо ба амал мебароранд, аврупоӣ, ки "шохаи" алоҳидаи ташкилоти судиро мемонад, инчунин омехта, ки нишонаҳои ҳар ду қолаби аввалро дар бар мегирад. Дар баъзе мамлакатҳо адлияи конститутсионӣ на фақат вазифаи назорати конститутсионӣ, балки суди ннтихобо гӣ (Фаронса), амалӣ намудани суди импичментро (ҶФО) ба уҳда доранд.