ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Арғунхон

Арғунхон (1258 1, Муғулистон — 10 март 1291 ё 7 март 1291, Аррон) — чаҳорумин хон аз Элхониёни Эронзамин. Арғунхон набераи Ҳалоку ва писари бузурги Абоқохон буда, ки баъд аз марги падараш Аҳмади Такудор ба ҳокимият расида буд. Барои соҳиб гардидан ба тахту тоҷи падар аз Хуросон ба Озарбойҷон лашкар кашид. Пас аз ҷанги сесола Такудор кушта шуд ва Арғунхон ба тахти подшоҳӣ нишаст. Писари бузургаш Ғозонро ҳокими Хуросон таъйин намуд. Дар аҳди Арғунхон чандин шӯришҳо сар заданд, ки муҳимтаринашон шӯриши Амир Наврӯз буд ва панҷ сол идома дошт. Арғунхон барои пешгирии нуфузи Миср бо коҳини масеҳиён Николоси, подшоҳи Англия Эдуарди ва подшоҳи Фаронса Филиппи равобити сиёсӣ барқарор намуд. Ба подшоҳи Франсия нома навишт ва барои ҷалби ҳамкории ӯ ваъда дод, ки аз 20 то 30 ҳазор асп пешкашаш хоҳад кард. Арғунхон монанди падари худ бутпараст буд ва аз рӯи илтифоте, ки бо масеҳиён дошт, яке аз писаронашро пас аз ғусли таъмид ба ифтихори коҳини масеҳиён Николас номгузорӣ кард. Арғунхон подшоҳи золим буд ва ашхоси бисёри бегуноҳро ба қатл расондааст. Аз ҷумла, соли 1284 фармон дод, ки Хоҷа Шамсуддини Ҷувайниро, ки вазири ботадбир ва соҳибдевон буд, аз миён дуним кунанд, лекин бо ин ҳама ҷаллодӣ ба илму адаб ва сохтани шаҳрҳо таваҷҷӯҳи хоса дошт.
Шулаш

Шулаш, гулафшон, арғувони куҳӣ, истак — гунае дарахти хурди арғувонмонандест аз оилаи лубиёиҳо. Тавсифоти Аз 3 то 10 м (диаметри танааш см) қад мекашад; сершоху сербарг аст. Пӯстлохи танааш дорчинии сиёҳтоб, шохчаҳои наврасаш буртоб. Баргаш гирдаи гурдашакл (дарозиаш см, бараш см), гулаш бунафши гулобӣ ё арғувонӣ (дарозиаш то 1,5 см), ғилофакаш кушодашавандаи якпалла (дарозиаш то 12 см, бараш то 2,6 см), -то тухм дорад. Тухмаш лунда ё байзашакли сиёҳтоб, ҷилодор (дарозиаш то 0,6 см, бараш 0,5 см); вазни 1000-тоаш 50 г. Март — апр, гул мекунад; даврап гулаш рӯз. Одатан баъди гулпартоӣ барг мабарорад. Мевааш дар давоми рӯз (авг.) мепазад; дар муддати сол аз дарахт намерезад. Шулаш дар СССР (Помиру Олой, Тиёншон, Кабуддоғ, Кавказ), Эрон ва Афғонистан меруяд. Шулашзорҳои Тоҷикистон асосан дар нишебиҳои ҷан. Қаторкуҳҳои Қаротегин, Вахш, Дарвоз ва Пётри 1 (м аз с. б.) ҷойгиранд. Бештар дар ҷангалзори гармсер (шибляк) бо писта, бодом, дулона, тилох, настаран, арча, фарк ва ғ. ҳамроҳ месабзад. Шулаш дар шароити табиии республика аз тухм зиёд мешавад. Ниҳоли шулаш хеле суст нуму меёбад (мас., Шулаши 2-сола то см қад мекашад). Дар парвардахона нисбатан тез месабзад; шулаши 2-сола (баъзан то 160) см қад мекашад. Шулаш то 150 сол месабзад. Солҳои охир шулашро дар бисьёр хоҷагиҳои ҷангали республика мепарваранд. Шулашзор нишебиҳоро аз обшӯй шудан боз медорад. Одатан ниҳоли солаи шулашро кучат мекунанд. Шулаш дарахт хеле зебост (алалхусус дар айёми гулшукуфт); шохҳои онро гулҳои арғувонӣ зич мепушанд. Шулаш бисьёр кучаву хиёбонҳои Душанбе ва Хуҷандро ороиш медиҳад. Шулаш ҳар сол муттасил гул мекунад. Шулаш растании доруӣ низ ҳисоб меёбад. Пеш дар ҷӯшоби гули он кудаки гул (гулак) баровардаро оббозӣ медоштанд ("гулафшон" мекарданд).
Арқарлӣ (ҳавзаи деҳоти Сарибастау)

Арқарлӣ Арқарлы) — деҳа дар вилояти Алмаатои Қазоқистон. Дар ноҳияи Қарбулоқ ҷойгир аст. Дар соли 2009 180 нафар аҳолӣ дошт.
Арқарлӣ (ноҳияи Ҷомбул)

Арқарлӣ Арқарлы) — деҳа дар вилояти Алмаатои Қазоқистон. Дар ноҳияи Ҷомбул ҷойгир аст. Дар соли 2009 286 нафар аҳолӣ дошт.
Арқабой (деҳа)

Арқабой Арқабай) — деҳа дар вилояти Алмаатои Қазоқистон. Дар ноҳияи Талғар ҷойгир аст. Дар соли 2009 797 нафар аҳолӣ дошт.
Арқарлӣ (ҳавзаи деҳоти Ҷоламан)

Арқарлӣ Арқарлы) — деҳа дар вилояти Алмаатои Қазоқистон. Дар ноҳияи Қарбулоқ ҷойгир аст. Дар соли 2009 38 нафар аҳолӣ дошт.
Арҷана

"Арҷана" — тарона, оҳанги қадимии мардуми форс-тоҷик, ки онро дар давраи Сосониён Борбад таълиф намудааст. "Арҷана" аз силсилаи дуюми "Хусравониёт"-и ӯ буда, ба муносибати ҷашни Наврӯз эҷод шудааст. Дар рисолаҳои мусиқӣ ва осори саромадони адабиёти форс-тоҷик "А." чун наво ва таронаҳои қадимӣ тавсиф гардидааст. "Арҷана" шуъбаи мусиқӣ дар садаҳои. Дар таълифоти мусиқии минбаъда (садаои) "Арҷана" ёд нашудааст. Дар мусиқии классикии тоҷик вуҷуд надорад.
Арқарлӣ (ҳавзаи деҳоти Қарашоқӣ)

Арқарлӣ Арқарлы) — деҳа дар вилояти Алмаатои Қазоқистон. Дар ноҳияи Қарбулоқ ҷойгир аст. Дар соли 2009 334 нафар аҳолӣ дошт.
Арқарлӣ асуӣ

Арқарлӣ асуӣ Арқарлы асуы) — деҳа дар вилояти Алмаатои Қазоқистон. Дар ноҳияи Қарбулоқ ҷойгир аст. Дар соли 2009 48 нафар аҳолӣ дошт.
Арҷенс (дарё)

Арҷенс — номи дарёе аст, ки дар Фаронса равон аст.
Арҷун Капур

– Арҷун Капур — ҳунарпешаи Болливуд ва барандаи телевизион. Зиндагинома Эҷодиёт дар синамо Ҳаёти шахсӣ Филмнома Ҷоизаҳо Нигаред низ.
Арҷинак

Арҷинак — деҳа дар ҷамоати деҳоти Хонақоҳи Кӯҳии ноҳияи Ҳисор. Аз Арҷинак то маркази ҷамоат 12 км, то маркази ноҳия 34 км; роҳ худравгард. Аҳолиаш 369 нафар 1, тоҷикон. Ном Номи деҳат суғдист, эҳтимол арзиз (қалъагӣ ё сурб) бошад 2. Иқтисод Арҷинак 2 мактаби ибтидоӣ 133 ва 134, 2 неругоҳи хурди барқӣ, нуқтаи савдо ва масҷиди панҷвақта дорад. Соҳаи асосии хоҷагӣ: боғдорӣ, чорводорӣ.
Арҷумани Фарҳанги Бостон

Анҷумани Фарҳанги Бостон — иттиҳодияи ҷамъиятии илмию фарҳангӣ. Соли 1992 дар шаҳри Душанбе таъсис ёфтааст. Иштироки фаъолона ва мусоидат дар бобати омӯзишу тарғиби фарҳанг, забон, осори илмию бадеии бостонии мардуми ориёӣ, хоса тоҷикон, эҳёи ҷашну суннатҳои бостонии мардуми эронинажод, ҳифзи ёдгориҳои таърихии бостонӣ ва ғайра аз аҳдоф ва вазифаҳои Анҷуман мебошанд. Бо саъю талоши аъзои он пораҳо аз китоби "Авасто" ва тарҷумаҳои форсии "Готҳо"-и Зардушт ба тоҷикӣ бо ҳуруфи крилликӣ баргардон ва нашр шудаанд. Анҷуман бо анҷумани "Рӯдакӣ" (Париж) дар баргузории ҳамоишҳои ҳарсолаи "Пажӯҳиш дар фарҳанги бостон" фаъолона ҳамкорӣ менамояд. Ҳамоишҳои солҳои 1992, 1996, 2001, 2003 дар Душанбе, ҳамоишҳои дигар дар Ҳамбург (Германия), Гётеборг (Шветсия), Париж гузаштанд. Анҷуман бо анҷуманҳои "Пайванд", "Борбад", бо марказҳои фарҳангӣ дар Русия, Европа, ИМА, Австралия, Эрон, Ҳиндустон ва донишмандони алоҳида аз мамолики гуногун ҳамкорӣ мекунад. Шуъбаҳои он дар вилоятҳои Суғд, Хатлон, ВМКБ амал менамоянд. Раиси А. — профессор П.Ҷамшедов.
Арҷосп

Арҷосп — шоҳи Турон, писари Шовасп бародари Афросиёб, яке аз шахсиятҳои устураӣ дар қиссаву ривоятҳои бостонии мардуми ориёӣ ва "Шоҳнома"-и Фирдавсӣ. Дар Авесто Дар Авесто ба забони достони Арҷосп ба осори таърихии арабӣ дохил шуд ва дар садаҳои 9 – 10 – замони эҳёи забони форсии ба миён омадани шоҳномаҳои мансуру манзум ҳикояти Арҷосп дар шакли пурратар ва мутобиқи тақозои замон пешкаши хонандагон гардид. Дақиқӣ дар "Гуштоспнома" ва сипас Фирдавсӣ дар "Шоҳнома" саргузашти Арҷоспро ба назм дароварданд. Аксар лаҳзаҳои саргузашти Арҷосп дар "Гуштоспнома" ба асари паҳлавии "Ёдгори Зарирон" монанд мебошанд. Баъзе фарқиятҳо низ дар ин достонҳо ба назар мерасанд. Масалан, дар "Ёдгори Зарирон" омадааст, ки Арҷосп дар майдони ҷанг ба асирӣ гирифта шуд ва мавриди муҷозот қарор гирифт. ӯро лангу кӯр карда ба кишвараш фиристоданд. Мувофиқи ривояти Дақиқӣ Арҷосп аз майдони ҷанг фирор мекунад. Дар Шоҳнома Фирдавсӣ, ки "Гуштоспнома"-и нотамоми Дақиқиро идома додааст, меорад, ки Арҷосп ба кишвари худ омада, аз фориғболии Гуштосп ва дар банд афтодани Исфандиёр огоҳ шуд ва бори дуюм ба Эронзамин ҳуҷум кард. Вай Лӯҳроспро кушта, духтарони Гуштоспро асир гирифт ва ба нишемагоҳи худ – Рӯиндиж баргашт. Исфандиёр пас аз тай кардани роҳи Ҳафт хон Рӯиндижро фатҳ намуд ва Арҷосп-ро ба қатл расонд. Фирдавсӣ дар симои Арҷосп шахси бадкирдор, шоҳи золиму хунхор ва тороҷгар, дурӯғпарастро офаридааст. Лашкариёни ӯ ҷодугарону девон буданд, вале ҳамаашонро паҳлавонони Эронзамин бо сарварии Исфандиёр нест карданд. Ғояи достони Дақиқӣ, ки Фирдавсӣ идома додааст, ватанхоҳӣ ва пирӯзии нерӯи нек бар бадӣ мебошад.
Арӯзи Сайфӣ

"Арӯзи Сайфӣ" — рисолаи илмию таълимиест дар илми арӯз, ки онро соли 1491 Сайфии Бухороӣ таълиф намудааст. Бо номҳои "Рисолаи арӯз", "Илму-л-арӯз", "Мизону-л-ашъор" ва "Рисолаи Сайфӣ" низ машҳур буда, аз муқаддима ва 112 фасл иборат аст. Дар муқаддима оид ба сабабҳои таълифи рисола, дар фаслҳои аз таърифи шеър ва моҳияти шоирӣ, нахустин шоирони форс-тоҷик, нахустшоирони қасидасарои форс-тоҷик, эҳтиёҷ ба илми арӯз ва сабаби чунин ном гирифтани ин илм, мавзун ва номавзунии каломи бадеъ, маънии луғавӣ ва истилоҳии тақтеи байт ва кайфияти он; баёни ҳарфҳое, ки навишта мешаванду талаффуз намешаванд, "алиф"-у "вов"-у "ҳо"-ю "ё", "нун"-и сокин ва баъзе ҳарфҳое, ки ҳангоми тақтеи шеър ба эътибор гирифта намешаванд, баёни аҷзои байт (ватад, сабаб, фосила), сабаби байт номидани ду мисраи шеър, рукнҳои солими баҳрҳои арӯз, миқдори баҳрҳо, рукнҳои солим ва фаръӣ сухан меравад. Дар фаслҳои баъдина оид ба баҳрҳои арӯз, доираҳои арӯз, ваҷҳи тасмияи баҳрҳо ва ғ. маълумот дода шудааст. Муаллиф дар боби 112 аз авзони рубоӣ, шаҷараҳои ахрабу ахрам (муханнақ) баҳс оростааст. Забон ва услуби иншои "Арӯзи Сайфӣ" хеле содаю равон аст. Матни "Арӯзи Сайфӣ" соли 1867 ва 1872 бо тарҷумаи англисӣ дар шаҳри Калкатта (Ҳиндустон) ба табъ расидааст.
Арӯс

Арӯс — духтаре, ки нав шавҳар кардааст; зан нисбат ба хонаводаи шавҳараш.
Арӯзи Ҳумоюн

"Арӯзи Ҳумоюн" — рисолаест дар илми арӯз ва қофия, ки Абдулқаҳҳор ибни Исҳоқ дар қарни 15 ба забони форсӣ таълиф намудааст. Рисола аслан "Мизону-л-авзон" ном дорад, вале Муҳаммад Ҳасани Адиби Ҳиравии Хуросонӣ саҳван онро таҳти унвони "Арӯзи Ҳумоюн" якҷо бо "Лисону-л-қалам"-и Алишоҳ ибни Маҳдӣ (Т., 1959) ба табъ расонда, мухтасари "ал-Муъҷам"-и Шамс Қайси Розӣ пиндоштааст. Рисола аз ду боб (асл) — арӯз ва қофия иборат аст. Дар боби аввал дар бораи мартабаи илми арӯз, таърифи он, баёни мавзӯъ ва ғараз аз он, таърифи шеър ва он чи тааллуқ бар он дорад, баҳрҳои аслӣ ва фаръӣ, дар боби дуюм дар бораи мартабаи илми қофия ва маърифати он, мавзӯъ ва ғараз аз он, ҳарфҳо ва айбҳои қофия маълумот дода шудааст.
Пардаарӯсак

Пардаарӯсак, патресак, арӯсаки паси парда, арӯсаки дарпарда, арӯсаки пушти парда — рустании алафӣ, навъе гиёҳ аз ҷинси Физалис оилаи сагангурҳо. Тавсифоти гиёҳшиносӣ Пардаарӯсак аз ҳамин боис номида шудааст, ки самараш ба андозаи сари пистони занҳо дар даруни пардае, ки ба шакли хичак ва дар бузургӣ чун манту ё тушбера аст, ҷой гирифтааст. Даруни он парда ба ғайр аз самари он дигар ҳеч чиз надорад, балки ковок ва холӣ мебошад. Пардааш ҳам, донааш ҳам дар вақти хомӣ сабз ва бипазад, сурх мегардад. Баргаш монанди барги сагангур, вале аз он дарозтар, гулаш сафеди моил ба сурхӣ мебошад. Ин рустанӣ ду навъ аст: кӯҳӣ ва бӯстонӣ. Корбурдҳо Дар тиб парда ва самари навъи бӯстониаш кор фармуда мешавад. Қувваташ то се сол боқӣ мемонад. Мизоҷи пардаарӯсаки бӯстонӣ сард ва хушк аст дар дараҷаи дувум, вале мизоҷи кӯҳии он дар дараҷаи севум сард ва хушк мебошад. Хосиятҳои шифоӣ Оби самари расидаи (пухтагии) онро дар гӯш чаконанд, решҳои кӯҳнаи гӯшро дармон мешавад. Хӯрдани самари пухтагии пардаарӯсак иллати дамкӯтаҳӣ, обхӯра, яъне ташнагии доимӣ ва душвории нафасро шифо мебахшад, моддаи сафроро ба воситаи пешоб аз бадан хориҷ менамояд; ҳамаи навъҳои кирми меъда ва рӯдаҳо, ҳатто кирми кадудонаро, ки ба русӣ солитёр меноманд, дафъ мекунад; пешоби бандшударо равон месозад; бемориҳои гурда ва хичак, инчунин захмҳои ин аъзоро шифо мебахшад; ҳоли бади ҷигарро ислоҳ мекунад. Ҳар рӯз 4,5 грамм аз самари он бихӯранд, зардпарвинро дафъ мекунад. Агар зан баъд аз пок шудан аз ҳайз ҳафт адад самари пухтагии онро фурӯ барад, ҳамон моҳ ҳомила намешавад. Оби самари онро дар офтоб ғафс гардонанд, инро усораи самари пардаарӯсак меноманд. Усораи инро бимоланд, сахтиҳои бадан ва бавосир (геморрой)-ро таҳлил медиҳад, решҳои кӯҳнаи гӯшро дафъ мекунад ва решро аз фасод кардан нигоҳ медорад. Аммо зарараш ҳамин, ки агар инро бисёр бихӯранд, карахтӣ меоварад. Дар ин ҳолат гулқанд бихӯранд, ислоҳи зарар менамояд. Миқдори як бор хӯрдан аз пӯст (парда) ва самари он то 17 грамм аст. Пардаарӯсаки кӯҳиро бихӯранд ҳам, пешоби бандшударо равон мекунад. Аз ин 4,5 грамм бихӯранд, хоб меоварад, вале аз ин зиёд бихӯранд, ақлро беҷо ва девона мекунад.
Арӯсбозӣ

Арӯсбозӣ, арӯсбиёрак Як навъ бозии маъмули духтаракони хурдсол, ки дар боғ ё ҳавлӣ баргузор мегардад. Яке аз духтараконро ҳамчун "арӯс" интихоб карда, ба ӯ либосҳои тоза мепӯшонанд ва ба сараш рӯймоли калон меандозанд. Ду-се нафари дигар нақши меҳмононро бозӣ мекунанд, ки як-як ба арӯсхона медароянд. Яке аз духтарон дойира менавозад ва дигарон бонавбат аз ҷой хеста мерақсанд. Дар саросари кишвар фаъол аст. 1 Адабиёт 1. Нурджанов Н. Игры Таджики Каратегина и Дарваза. Вып.3, Д., 1976. Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик. Ҷ.1. Д., 2015. Нигаред Манобеъ.
Рӯйбинон

Рӯйбинон (арӯсбинон) - маросимест, ки баъд аз ба хонаи домод овардани арӯс баргузор мегардад. Дар ин маросим аслан занҳо ширкат меварзанд. Модар, апаю хохар, холаю аммаҳо, умуман хешу табори домод, ҳамсоязанҳо ҳар кадоме бо худ туҳфае гирифта барои дидани арӯс медарояд ва рӯймоли калони арӯсро боло намуда аз рӯхсораҳои ӯ мебӯсад. Ҳар кадоме аз рӯи қудраташ ба арӯс ва оилаи нав туҳфа тақдим менамоянд. Пас аз ин бонувон доиранавозӣ ва сурдхонию рақс барпо менамоянд 1 2 Нигаред низ.
Интихоби арӯс

Интихоби арӯс, келунхушкунӣ, арӯскобӣ - интихоби арӯс яке аз марҳилаҳои асосӣ ва оғози ҷашни арӯсӣ ба шумор меравад. Волидайни писар деҳа ба деҳа гашта арӯси арзанда меҷустанд. Дар интихоби арӯс хислату рафтор, ҳусну ҷамол, ва ҳатто вазъи оилавии арӯсшаванда пурра ба инобат гирифта мешуд. Духтардор низ ҳуқуқи мавқуф гузоштан ва муайян намудани хулқу атвори домодшавандаро дошт. 1 2 Нигаред низ.
Ас-Сувайдӣ

Иззуддин Абуисҳоқ Иброҳим ибни Муҳаммад ибни Тархони Сувайдӣ (1204, Димишқ — 1291, Димишқ, Салтанати Мамолик) — пизишки маъруфи Димишқ, раиси бемористони Бобилбарид ва Нурӣ, муаллифи "ал-Боҳир фӣ хавоси-л-ҷавоҳир" ва "ат-Тазкирату-л-ҳодия ва-з-захирату-л-кофия".
Сувайдо (шаҳр)

Сувайдо — шаҳр дар Сурия. География Иқлим.
Асаго

Асаго — яке аз шаҳрҳои префектураи Ҳёго, Ҷопон аст.
Арӯсталбон

Арӯсталбон — навъе аз маросими таркиби ҷашни арӯсии тоҷикон ки баъд аз гузаштани як ҳафта, ѐ чанд моҳи маросими ҷашни арӯсӣ модари арӯс кулча, дастархон омода намуда, ҳамроҳи як зани дигар ба хонаи духтараш меояд. Модари домод зиѐфат ороста ҳамсоязанҳоро ба назди ӯ даъват менамод. Маросими арӯсталбон ва дар баъзе аз минтақаҳои ҷумҳурӣ ҳафтаталбон ном дорад, зеро модари арӯс духтарашро ҳамроҳи домод бори аввал баъди тӯяшон ба хонаи худ ба меҳмонӣ даъват менамояд. 1 2 Дар водии Ҳисор Дар Ҳисор баъд аз як ҳафта ё бештар аз тарафи волидайни арӯс ба хонаи домод шахсеро фиристода навхонадоронро ба хонаи падари арӯс даъват менамоянд. Барои ин маросим хонаводаи домод тайёрии махсус мебинад. Дастархонҳоро пур аз нону кулча, самбӯса, қанду шириниҳо ва ғайра карда ба роҳ мебароянд. Арӯсро модару хоҳар ва бонувони дигари наздики домод ҳамроҳӣ мекунанд. Домод бо падару бародарон ва тағою амакҳояш ҳамроҳ мебошад. Ҳангоми ба хонаи хусур расидан ба зери пойи домод пойандоз мепартоянд, ки пас аз гузаштани домод аз болои он ҷӯраҳо ва хешон пойандозро талош карда, байни худ тақсим карда мегиранд. Пойандоз бо нияти муборак ва нек шудани қадами домод ба ин хонадон густурда мешавад. Дар водии Самарқанд Дар Самарқанд ин ойинро ба таври кӯтоҳ "талбон" мегӯянд. Дар аввал бибихалифа "Саломнома" мехонад, сипас занҳо доира навохта рақсу хурсандӣ мекунанд. Арӯсталбон маросими интиҳоии ҷашни арӯсии тоҷикон ба шумор меравад. Ҳадаф аз баргузории ин маросим шиносонидани домод ба хешовандони арӯс мебошад. Баъд аз ин навхонадорон озодона ба хонаи волидайни арӯс рафтуо мекунанд. Аз ин сабаб ин маросимро дар баъзе ҷойҳо "пешипокушоӣ" низ меноманд. 3 Манобеъ.
Сураи Ас Саффот

Ас Саффот (— Сафкашида) — сию ҳафтум сураи Қуръон. Сура дар Макка нозил шудааст ва иборат аз 183 оят аст. Мундариҷа Тафсир Эзоҳ.
Асад Аҳмад

Асад Аҳмад (- хабарнигор ва барандаи телевизиони БиБиСи аст 1. Эзох.
Сураи Ас Саҷда

Ас Саҷда (— Саҷда) — сию дувум сураи Қуръон. Сура дар Макка нозил шудааст ва иборат аз 30 оят аст. Мундариҷа Тафсир Эзоҳ.
Сураи Ас Сафф

Сураи Ас Сафф (— Қатор) — шасту якум сураи Қуръон. Сура дар Мадина нозил шудааст ва иборат аз 14 оят аст. Мундариҷа Тафсир Эзоҳ.
Асад

Асад (23 Июл — 22 Август) — яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Мурдод дар тақвими Эронӣ аст.
Асад ибни Абунаср ибни Фазл

Тағйири масир ба:.
Асад ибни Сомон

Асад ибни Сомон — яке аз писарони Сомонхудот, ки дар хидмати халифа Ҳорунаррашид буд. Ба ивази хидмати шоистааш ба халифа фарзандони Асад — Нӯҳ, Аҳмад, Ёқуб ва Илёс соҳиби ҳукумронӣ дар вилоятҳои Мовароуннаҳр шудаанд.
Асад Гулзодаи Бухороӣ

Асад Гулзодаи Бухороӣ (5 январ 1935, Шавгон, Вилояти Бухоро — 29 май 2023, Бухоро) — забоншинос, рӯзноманигор, шоир ва рушанфикри барҷастаи тоҷик. Узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон. Зиндагинома Асад Гулзодаи Бухороӣ 5 январи соли 1935 дар деҳаи Шавгони ноҳияи Пашакӯҳи вилояти Бухоро ба дунё омадааст. Фориғуттаҳсили факултаи филологияи Донишкадаи давлатии омӯзгории Душанбе аст. То бознишастагӣ дар мактабҳои тоҷикии вилояти Бухоро ва дар бахши тоҷикии телевизион ва радиои ин вилоят фаъолият кардааст. Бештар барои кӯдакону наврасон менависад. Маҷмӯъаҳои ашъораш дар Душанбе, Бухоро,Тошканд ва Теҳрон ба чоп расидаанд, ки "Насими Бухоро", "Хатти пешонӣ", "Бухоро", Паёме аз Бухоро аз ҷумлаи ин осор ҳастанд. Даргузашт Асад Гулзодаи Бухороӣ рӯзи 29 майи 2023 дар 88-солагӣ даргузашт.
Асадбеки Қазвинӣ

Асадбеки Қазвинӣ — шоир ва донишманди форс-тоҷик. Зиндагинома Падараш Хоҷа Муҳаммадмурод дар тарбияи ӯ саҳми бузург доштааст. Асадбеки Қазвинӣ таълими ибтидоиро дар зодгоҳаш гирифта, сипас барои идомаи таҳсил ба Ҳирот рафт. Муддате дар дарбори Ҳирот, назди Хоҷа Афзали вазир, ҳамчун муншӣ кор кард. Пас аз чанде ба Ҳиндустон сафар кард, ба дарбори Ҷалолуддини Акбар роҳ ёфт ва эътибори баланд пайдо кард. Фарзанди Акбар — Нуруддин Муҳаммади Ҷаҳонгирподшоҳ низ, ки пас аз марги падараш ба қудрат расид, Асадбеки Қазвинӣ-ро аз муқаррабони худ гуморид. Асадбеки Қазвинӣ табъи хуби шоирӣ дошт. Ба қавли муаллифи тазкираи "Майхона" соҳибдевон буд ва "дар маҷлисороӣ ва сухансароӣ ягонаи замони худ буд. Аз суҳбати ширину дилкаши ӯ дилҳои сангини сахтдилон чун гулҳои рангин шукуфта мегарданд". Девони шоир (беш аз 8 ҳазор байт) асосан аз ғазалу қасидаву қитъаву рубоию маснавӣ иборат аст. Дар пайравии достони "Хусрав ва Ширин"-и Низомӣ достоне низ дорад, ки ин чанд байт аз он маснавист: Нахустин гавҳар аз дарёи афлок, Ки оварданд ғаввосони идрок. Сухан буду дар ин касро сухан нест, Бад ин даъво ба ҷуз ҳарфе зи ман нест. Сухан сарчашмаи оби ҳаёт аст, Сухан боқист, боқӣ бесабот аст. Машав алмос то номе барорӣ, Ки марҳам низ дорад номдорӣ.
Асадия

Асадия - шаҳрест дар Шаҳристони Дармиёни, Устони Хуросони Ҷанубӣ, воқеъ дар Эрон. Дар барӯйхатгирии соли 2006, шумораи аҳолии он 4612 нафар, дар 969 оила буд.
Асадии Тӯсӣ

Асадии Тӯсӣ (— 1073, Тӯс) — шоир, луғатшинос, ва хаттоти машҳур Зиндагинома Асадии Тусӣ соли 1010 дар зодгоҳи Абулқосими Фирдавсӣ Тӯс таваллуд шудааст. Номи пурраи ӯ Абумансур Али ибни Аҳмад аст. Вай айёми таҳсилро дар зодгоҳи худ гузаронда, илмҳои расмии замон, ҳамчунин адабиёти араби, таърих ва хаттотиро омӯхта, аз ҷавони ба гуфтани шеър ва ҷамъ овардани луғат майл дошт. Вай пайрави ҷараёни шуубия ва мазҳаби шиа буд. Тақрибан ҳангоми 30-35-солагӣ дар натиҷаи қахтиҳои Хуросон ӯ ба Озарбойҷони имрӯза-Аррон рафта, дар солҳои 50 асри хидмати дарбори ҳокими Аррону Нахчувон Абудулафи Дайрониро ихтиёр намуд. Вай моҳи шавволи соли китоби тиббии Абумансур Муваффакуддин Алии Харави Китобулабния ан хакоикиладвия -ро нусхабардори намуда, сипас дар давоми ду сол достони Гаршоспнома -ро ба риштаи назм кашида, онро соли 4581065-66 ба итмом расонд. Баъди муддате Луғати фурс -ро таълиф намуд. Нихоят аз Нахҷувон ба Они рафта, дар хидмати Шучоъуддавла Манучехр ибни Шовури Шаддоди, ки аз соли сар карда, 30 сол дар Афғонистон ҳукмрон буд, камар баст. Соли 1072 Асади мунозираи Найзаву камон -ро барои ин ҳоким навишт. Ба ғайр аз ин, Асадии Тӯсӣ қасидаҳои Замину осмон, Шабу рӯз, Габру мусалмон, Арабу аҷам низ дорад, ки ба таври саволу ҷавоб навишта шудаанд. Билохира ба ватани худ баргашта, соли 1073 дар Тӯс аз олам гузашт. Нигаред низ.
Асадобод (деҳа, н. Балхӣ)

Асадобод (то соли 2024 — Лоҳутӣ 1) — деҳа дар ҷамоати деҳоти Ҳалеварди ноҳияи Ҷалолиддин Балхӣ. Аз деҳа то маркази ҷамоат 5 км, то маркази ноҳия 5 км. Аҳолиаш 2477 нафар, тоҷикон.
Асадулло (деҳа, н. Балхӣ)

Асадулло — деҳа дар ҷамоати деҳоти Навободи ноҳияи Ҷалолиддин Балхӣ. Аз Асадулло то маркази ҷамоат 4 км, то маркази ноҳия 23 км. Аҳолиаш 3151 нафар, тоҷикон.
Сурайё Асадова

Сурайё Ҳайдаровна Асадова (12.05.1956, ш. Душанбе) — пизишки амрози занона (гинеколог). Пизишки тахассуси олӣ. Собиқадори саноати атомии Федератсияи Русия. Зиндагинома Сурайё Ҳайдаровна Асадова дар Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино -ро хатм кардааст. Гинеколог, мудири шўъбаи акушерии таваллудхонаи 1 ш. Душанбе (1979–1985). Пизишк- гинекологи дармонгоҳи назди сафорати СССР дар ш. Кобули Афғонистон (1986–1990). Аз соли 1990 – пизишк-гинекологи беморхонаи 83-юми Маркази илмӣ-клиникии федералии назди Вазорати саноати атомии Федератсияи Русия. Ҳамзамон ассис. кафедраи акушерӣ ва гинекологии Донишгоҳи давлатии тиббии 2-юми Москва (1995–2010). Муаллифи чандин мақолаю дастур оид ба муолиҷаи амрози занона, аз он ҷумла "Тактика лечения эндрометриоза", "Рак шейки матки и методы его лечения" ва ғ. 1 Пайвандҳо.
Асадулло Наҷмиддиниён

Асадулло Наҷмиддиниён (Наҷмиддиниён Асадулло Мирзо; зод. 22 октябри 1986, ноҳияи Файзобод, ҶШС Тоҷикистон) — сиёсатмадор, омӯзгор, доктори илмҳои физикаю математика, дотсент. Аз 2 марти соли 2025 вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, даъвати ҳафтум. Зиндагинома Асадулло Наҷмиддиниён 22 октябри соли 1986 дар хонаводаи тоҷик дар ноҳияи Файзобод ба дунё омадааст. Солҳои факултети физикаи Донишгоҳи миллии Тоҷикистонро бо ихтисоси "Мошинҳои ҳисоббарор, комплексҳо, системаҳо ва шабакаҳо" хатм намудааст 1. Солҳои аспиранти Донишгоҳи миллии Тоҷикистон буд ва соли 2017 рисолаи номзадии худро дар самти илмҳои физикаю математика дифоъ намудааст. Соли 2019 ба унвони дотсент аз рӯйи ихтисоси "Иттилоот, техникаи ҳисоббарор ва идоракунӣ" соҳиб гашта, соли 2025 рисолаи докториро дар ҳамин самт дифоъ намудааст 2. Зиндагии шахсӣ Оиладор, соҳиби се фарзанд. Корнома Фаъолияти кориашро аз соли 2007 оғоз карда, дар вазифаҳои гуногун фаъолият намудааст: Аз 19 марти 2025 узви Кумитаи Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба илм, маориф, фарҳанг ва сиёсати ҷавонон мебошад. Пажӯҳишҳо Асадулло Наҷмиддиниён муаллифи беш аз 60 корҳои илмӣ-таҳқиқотӣ мебошад, ки аз ҷумла 2 монография, 4 китоби дарсӣ, 1 шаҳодатномаи ҳуқуқи муаллиф, 2 патент, 15 барномаи таълимӣ, 4 дастури таълимӣ ва 3 васоити таълимиро дар бар мегирад. Соҳаи рағбатҳои илмии ӯ моделсозии математикӣ, моделсозии системаи иттилоотӣ, информатика, эконометрика, системаи иттилоотӣ ва технологияҳо дар логистика, менеҷменти информатсионӣ ва физикаи муҳитҳои конденсиро дар бар мегирад. Ҷоизаҳоҳо.
Асадулло Раҳмон

Асадулло Раҳмон (Раҳмонов Асадулло Қиматович; зод. 1 январ 1973, Душанбе) — давлатмард, рӯзноманигор ва сиёсатшиноси тоҷик, номзади илмҳои сиёсӣ. Зиндагинома Асадулло Раҳмон 1 январи соли 1973 дар деҳаи Пушинги ноҳияи Данғара ба дунё омада, риштаи журналистикаи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон ва Академияи хидмати давлатии марбут ба президенти Русияро хатм кардааст. Асадулло Раҳмон моҳи апрели соли 2005, раиси кумитаи телевизион ва радиои Тоҷикистон таъйин шуд. Ӯ моҳи марти соли 2015 ёрдамчии президент дар масъалаи кадрҳо таъйин шуд 1. Ҷоизаҳо Бо нишонҳои "Аълочии фарҳанги Тоҷикистон", "Аълочии телевизиони Тоҷикистон" ва ордени Исмоили Сомонӣ, дараҷаи 2 қадрдонӣ шудааст.
Асадулло Нуруллоев

Асадулло Нуруллоев - иштирокчӣ ва нимҳимоятгари дастаи миллии футболи Тоҷикистон аз Хуҷанд дар Қатар..