ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Ахбор

Ахбор (- ҷамъи хабар) — огоҳӣ, достону ривоятҳо, (дар шаръ) ҳадисҳо ва ривоятҳои нақлшуда аз Пайғамбар (с). Дар истилоҳи фақеҳони шиа касе, ки ба зоҳири ҳадисҳо бовар карда, ба далелҳои ақлии онҳо рӯй наоварад "ахборӣ" мегӯянд. Дар фиқҳи мутааххири имомӣ гурӯҳеро, ки ба пайравӣ аз ахбору ҳадисҳо эътиқод доранд ва равишҳои эътиқодӣ ва иҷтиҳодию усулии фиқҳро намепазиранд, "ахбориён" меноманд. Дар қиболи онҳо фақеҳони ҳаводори иҷтиҳод қарор доранд, ки онҳоро фақеҳони усулӣ номидаанд. Шииён аз садаи сар карда ба ҷамъоварии ахбори худ шурӯъ карданд, вале то замони имом Муҳаммад Боқир ҷамъоварии ҳадиси шиа чандон равнақ надошт. Дар давраи ин имом ба ҷамъоварии ахбор – ваъзу хитоба ва гуфтору суханони Пайғамбари Акрам дар заминаи ҳадиси шиа китоби "Маҳосин"-ро таълиф намуд. Табақабандии комили ахбори шиа, ки дар байни онҳо "Биҳор-ул-анвар"-и Мулло Муҳаммад Боқир ибни Муҳаммади Тақӣ маъруф ба Аллома Маҷлисӣ (ваф. 1699–1700) ҳамчун Доиратулмаорифи илми ҳадис мақоми баланде дошт. Қабл аз "Биҳор-ул-анвар" шииён маҷмӯаи чаҳоргона ё худ чаҳоркитоби Ҳадисро мураттаб сохтанд, ки китоби аввали он "ал-Кофӣ"-и Абуҷаъфар Муҳаммад ибни Исҳоқ Кулинии Розии Бағдодӣ (ваф. 940) машҳур ба "Шайх-ул-муҳаддисин" буд. Дуюмин китоби машҳури ҳадиси шиаро Абуҷаъфар Алӣ ибни Мусо ибни Бобивайҳи Қумӣ (ваф. 991) бо номи "Ло янзар-ул-фақеҳ" гирд овард. "Таҳзиб-ул-аҳком"-и Абуҷаъфар Муҳаммад ибни Ҳасан (ваф. 1068) маъруф ба Шайхи Тусӣ ва мулаққаб ба "Шайхуттоифа" сеюмин маҷмӯаи ҳадис ба шумор меравад ва асари дигар ва қобили итминони ӯ "ал-Истибсор фӣ мо ихтилофи мин-ал-ахбор" китоби чаҳоруми маҷмӯаи чаҳоргонаи шиаро ташкил медиҳад.
Ахарун

Ахарун (шакли нодурусташ Аҳорун, ки мутаассифона, роиҷ аст) — номи вилояти таърихӣ дар авоили асри миёна воқеъ дар водии Ҳисор миёни вилоятҳои таърихии Шумон ва Чағониён. Таърих Ахарун ба шакли Харун низ ёд шудааст. Ахбори таърихии Табарӣ ва маълумоти ҷуғрофиёии арабинависи эронӣ Ибни Хурдодбеҳ ба он далолат мекунанд, ки Аҳорун тақрибан дар ноҳияи Шаҳринави имрӯза дар ҷойи харобаҳои Чимқӯрғон воқеъ буд. Тибқи ҳафриёти бостоншиносӣ, ёдгори таърихии Чимқӯрғон асосан ба давраи атиқа мансуб буда, 350 гектарро фаро мегирад. Деворҳои мудофиавии шаҳр 7 км дарозӣ доштанд. Чимқӯрғон дар ноҳияи Шаҳринав ёдгории бисёртабақа буда, дар як гӯшаи он дар асрҳои — ҳаёт вуҷуд доштааст. Пас, ҷойи шубҳае намемонад, ки Аҳорун дар ҳамон гӯшаи ободи Чимқӯрғон дар ноҳияи Шаҳринави имрӯза воқеъ будааст. Таърихи Аҳорун ниҳоят фоҷиабор аст. Тибқи навиштаи Муҳаммад ибн Ҷарир ал-Табарӣ дар Таърихи Табарӣ, шоҳи Шумон, ки бисёр неруманд буд, дар аввали садаи ба Аҳорун ҳуҷум оварда, онро пурра ба тасарруфи худ даровард ва шоҳи Шумон лақаби шоҳи Шумону Аҳорунро гирифт. Бо ҳамин ба вуҷуд доштани вилояти таърихие бо номи Аҳорун дар водии Ҳисор хотима гузошта шуд. Сабаби ба ҳуҷуми шоҳи Шумон тоб наовардани шоҳи Аҳорун боз дар он буд, ки Аҳорун пеш аз ин ду бор аз ҷониби арабҳо тасарруф ва ғорат гардида буд: чунонки дар солт 700 сарлашкари араб Муҳаллаб ба Ахарун ҳуҷум кард ва чанд муддат дар Аҳорун лашкаргоҳ сохт. Баъд аз чанд сол писари Муҳаллаб — Муфаззал ба Аҳорун ва Шумон ҳуҷум намуда, онҳоро ғорат кард ва амволи ғоратнамудаашро дар байни аскарон тақсим намуд. Шумон ва дар ҳайати он Аҳорун тибқи хабари Табарӣ охирин бор дар соли аз ҷониби Қутайба ибни Муслим забт ва ғорат гардиданд. Арабҳое, ки пеш аз Шумон бо Аҳорун шинос гардида буданд, дар рӯйхатҳои хироҷ дар ибтидо маҳз Аҳорунро нишон додаанд, на Шумонро. Чунончи Ибни Хурдодбеҳ хироҷро аз вилоятҳои минтақа ин тавр ёд намудааст: "Аҳорун — 32000 дирҳам, Чағониён — 48500 дирҳам, Босоро — 7000 дирҳам, Вашгирд — 1000 дирҳам". Тавре дида мешавад, Шумон дар рӯйхат ёд нагардидааст.
Ахбори Муқаннаъ

"Ахбри Муқаннъ" — унвони асари таърихии Иброҳим ном муаррихест, ки то ҳанӯз нопайдост. Муаррихини асримиёнагӣ аз он бисёр истифода кардаанд.
Ахбори Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон

Ахбри Маҷлѝси Олѝи Ҷумҳурѝи Тоҷикистн (солҳои 1991–1995 Ахбори Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон) — нашрияи мақомоти олии қонунгузори мамлакат, ки соли 1938 таъсис ёфтааст. То сентябри 1991 "Ведомостҳои Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон" ном дошт. Аввал даврӣ нашр мегардид. Аз соли 1946 ҳар моҳ як маротиба (соле 12 шумора) ба забонҳои тоҷикӣ, русӣ ва ӯзбекӣ чоп мешуд. Аз декабри 1999 ба забонҳои тоҷикӣ ва русӣ ба табъ мерасад. Дар он қарору қонунҳои Маҷлиси миллии ҶТ, Маҷлиси намояндагони ҶТ, матолиби ҷаласаҳои якҷои ҳар ду палатаи парламенти мамлакат, тафсирҳои муҳимми Суди Олии ҶТ ва Суди Конститутсионии ҶТ, инчунин санадҳои байналмилалие, ки Ҷумҳурии Тоҷикистон онҳоро ба тасвиб расондааст, чоп мешаванд.
Ахбори Сиистон

"Ахбри Сиистн" — асари таърихии муаллифи номаълум, ки нависандаи "Таърихи Сиистон" аз он фаровон истифода кардааст. "Ахбори Сиистон" то кунун пайдо нест.
Ахбори миллӣ

Ахбори миллӣ – хабарҳои марбут ба кулли кишвар, ки тавассути расонаҳои миллӣ нашр ва ё пахш мешавад.
Ахбори Академияи Илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон

Ахбри Акадѐмияи Илмҳи Ҷумҳурѝи Тоҷикистн — маҷаллаҳои илмию назариявие, ки аз тарафи шуъбаҳои АИ ҶТ ба забонҳои тоҷикӣ ва русӣ ба табъ мерасанд. Январи 1952 таъсис ёфтааст. Солҳои аввал мавсимӣ ё даврӣ (соле се-чор шумора) чоп мешуд. Солҳои 1964–90 ҳар моҳ (12 шумора) мебаромад. Аз соли 1992 нашри силсилавии Ахбори Академияи Илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон оғоз ёфт. То соли 2000 бахшҳои "Фалсафа ва ҳуқуқ", "Иқтисод ва сиёсатшиносӣ", "Филология ва шарқшиносӣ", "Физикаю математика, химия, геология, техника", "Биология ва тиб" мавсимӣ ба табъ мерасиданд. Ҳоло дар як сол ҳар кадом 4 шумора мебароянд. Маҷаллаҳои мазкур воситаи оммавии ахбори илмӣ ба шумор мераванд. Дар саҳифаҳои онҳо натиҷаи таҳқиқоти илмии олимон аз шуъбаҳои марбутаи АИ ҶТ, мақолаҳои олимони дигар пажӯҳишгоҳҳо, муаллимони мактабҳои олии ҷумҳурӣ ва аспирантҳову унвонҷӯён чоп мешаванд. Ин нашрияҳо барои олимон, омӯзгорони мактабҳои олию миёна ва ҳамаи онҳое, ки ба пешрафти илму техникаи Тоҷикистон шавқу рағбат доранд, ҳамчун воситаи оммавии ахбори илмӣ хидмат мекунад.
Ахбори генетикӣ

Ахбри генетикӣ — маълумот роҷеъ ба таркиб, сохт ва хусусияти мубодилаи моддаҳои организм (сафедаҳо ва кислотаҳои нуклеат) ва фаъолияти онҳо, ки дар сохтори ирсии организм (хромосомаҳо, ситоплазма ва органеллаҳои ҳуҷайравӣ) сабт шудаанд. Дар организмҳои серҳуҷайра ахбори генетикӣ ҳангоми афзоиши ҷинсӣ аз насл ба насл ба воситаи ҳуҷайраҳои ҷинсӣ – гаметаҳо (вазифаи ягонаи онҳо интиқол ва нигоҳ доштани ахбори генетикӣ аст) гузаронда мешавад. Дар микроорганизмҳо ва вирусҳо тарзҳои махсуси интиқоли ахбори генетикӣ мавҷуданд. Ахбори генетикӣ асосан дар хромосомаҳо сабт гардида, дар молекулаи кислотаи дезоксирибонуклеат (КДН) бо тартиби муайяни нуклеитидҳо бо таври хаттӣ ба рамз дароварда шудааст. Он дар рафти онтогенез бо роҳи аз ген ба аломат гузарондани ахбори генетикӣ амалӣ мегардад. Ҳамаи ҳуҷайраҳои организм фақат дар натиҷаи тақсимшавии як ҳуҷайраи аввалӣ – зигота ҳосил мешаванд. Бинобар ин, онҳо дастаи як генро доранд. Махсусияти ҳуҷайраҳои бофтаҳои гуногун дар он аст, ки дар онҳо на ҳамаи генҳо (яъне на ҳамаи ахбори генетикӣ), балки фақат як қисми онҳо (кадоме, ки барои фаъолияти бофтаи мазкур лозим аст) фаъол мебошад.
Известия Академии наук СССР

Гурӯҳ:Маҷаллаҳои Гурӯҳ:тип издания множественный ба забонГурӯҳ:тип издания множественный ба русӣ "Известия Академии наук СССР" (Ахбори Академияи илмҳои ИҶШС) — маҷаллаҳои илмии бахшҳо ва шуъбаҳои АИ ИҶШС. Таърих Нашри "Известия Академии наук СССР" соли 1925 оғоз ёфта, баъдан аз тарафи шуъбаҳои физикаю риёзиёт ва илмҳои ҷамъиятӣ, риёзиёт, табиатшиносӣ ва ҷамъиятӣ ба табъ мерасид. Солҳои 30 асри 20 баъди дар ҳайати Академия ташкил шудани 8 шуъба вобаста ба тамоми шуъбаҳои илмҳои табиатшиносӣ ва илмҳои техникӣ дар 7 силсила (серия) чоп мешуд. Баъдан нашри силсилаи "Шуъбаи забон ва адабиёт" оғоз ёфт. Соли 1951 "Силсилаи ҷуғрофия ва геофизика" ба ду қисми алоҳида тақсим шуд. Солҳои 60 асри 20 баъди таҷдиди Академия ва дар ҳайати он таъсис ёфтани 17 шуъба ва 4 бахш "Известия Академии наук СССР" бо 20 силсила дар шаҳрҳои Маскав ва Новосибирск ба табъ мерасид. Ба истиснои "Силсилаи физика", ки дар саҳифаҳои худ фақат маърӯзаҳои ҷаласаҳои умумӣ, анҷуману конференсияҳои илмии АИ ИҶШС-ро оид ба масъалаҳои физика ҷой медод, силсилаҳои дигари "Известия Академии наук СССР" дар мавзӯъҳои соҳавӣ хабару мақолаҳо ба табъ мерасонданд. Шуъбаи сибирии АИ ИҶШС аз соли 1957 нашри силсилаи маҷаллаҳои илмии "Известия Сибирского отделения Академии наук СССР"-ро ба роҳ монда буд, ки дар онҳо натиҷаи таҳқиқоти муассисаҳои таълимӣ ва илмӣ-таҳқиқотии Сибир ва Шарқи Дур дарҷ мегардиданд. "Известия Академии наук СССР" соли 1992 ба "Известия Российской Академии наук" табдил дода шуд.
Ахбору-д-давлату-с-Салҷуқия

"Ахбру-д-давлту-с-салҷуқия" — китоб дар бораи таърихи давлати Салҷуқиён, навиштаи Садруддин Ҳусайнӣ.
Ахбори хориҷӣ

Ахбори хориҷӣ - хабарҳои фарогирандаи рӯйдодҳои марбут ба созмонҳои байналмилалӣ ва кишварҳои дунё.
Ахбориён

Ахбриён — пайравони шиаи исноашарӣ, ки масъалаҳои диниро дар асоси аҳодис (ахбор)-и Пайғамбари Ислом Муҳаммад (с) ва таълимоти фирқаи имомия ҳал мекунанд. Ахбориён бар хилофи аҳли суннату ҷамоат ахбори худро доранд. Мувофиқи таълимоти онҳо хабар чор навъ мешавад) хабари саҳеҳ, ки гӯяндаи он одил ва пайрави шиаи исноашарист) хабари ҳасан, ки гӯяндаи он одил ва шиаи имомӣ буданаш шарт нест) хабари мувассақ, ки гӯяндаи он одил ва шиаи имомӣ нест) хабари заиф, ки гӯяндаи он дурӯғгӯ ва фосиқ аст.. низ.
Ахбори оммавӣ (иттилооти оммавӣ)

Ахбори оммавӣ (иттилооти оммавӣ) - хабарҳо ва маводи чопӣ, аз он ҷумла садоию симоӣ ва дигар маълумот дар бораи шахс, ашё, далелҳо, воқеаҳо, падидаҳо ва инчунин ақидаҳо аст, ки тавассути воситаҳои чопӣ, аудиоӣ ва видеоӣ барои доираи васеи истифодабарандагон паҳн мегарданд.. низ.
Ахбору-з-замон

"Ахбру-з-замн") — асари бузурги Абулҳасан Алӣ ибни Ҳусайн ибни Алӣ ал-Масъудӣ (вафот 957) дар фанни таърих. Муҳтаво "Ахбору-з-замон" ба забони арабӣ таълиф шудааст. Он иборат аз 30 муҷаллад дар 30 фан аст. Муаллиф дар он аз гуфтор дар бораи ҳайъати замин, шаҳрҳо, кӯҳҳо, рӯдҳо ва маъданҳои он оғоз карда, сипас ба ахбори биноҳои бузург, ибтидои ҳаёт, асли насли одамӣ, иқлимҳо ва гуногунии мардумон иттилоъ дода, баъд ахбори подшоҳони қадим, мардумони аз байнрафтаи қарнҳои гузашта ва ахбори анбиёро ироа ва воқеаҳову ҳаводиси таърихиро сол ба сол пайгирӣ мекунад ва то ба замони таълифи китоби дигари худ "Муруҷ-уз-заҳаб" оварда, китобро ба поён мерасонад. Баъд аз ин муаллиф "Китоб-ул-авсат"-и худро менависад, ки ончиро, ки дар китоби аввал ба шакли муфассал баён карда буд, дар ин китоб ба шакли кӯтоҳтар баён карда, номи онро "Китоб-ул-авсат" номидааст. Сипас аз он мухтасаре тартиб дода, "Муруҷ-уз-заҳаб" ном ниҳодааст. Масъудӣ дар "Муруҷ-уз-заҳаб" ҳар гоҳ ҳодиса ва воқеаеро ба таври мухтасар баён мекунад, ёдовар мешавад, ки шакли муфассали он дар китоби "Ахбору-з-замон" омадааст, бояд ба он ҷо муроҷиат карда шавад. Нусхаҳо Аз "Ахбору-з-замон"-и Масъудӣ ҳамагӣ як нусха аз ҷилди аввали он боқӣ мондааст, ки ба шакли дастхат дар китобхонаи шаҳри Вена маҳфуз аст ва то ба имрӯз аз 29 ҷилди боқимондаи он хабаре нест.
Ахбору-л-мадина

"Ахбру-л-мадин" — асари таърихии муаррихи арабинависи эронитабор Абуалӣ Ҳасан ибни Халаф ибни Шодони Воситӣ (вафот 860), ки дар замони Сомониён таълиф шудааст. Асосан ҳаводиси авоили замони исломро дар бар мегирад. Муаррихону муфассирон ва муҳаддисон аз он ҳамчун аз китоби боэътимод фаровон истифода кардаанд.
Ахбору-л-фурс

"Ахбру-л-фурс" — яке аз аввалин асарҳои замони исломист, ки аз таърихи мардумони эронитабор хабар додааст. Муаллифи он Ҳайсам ибни Адий ибни Абдурраҳмони Суалӣ ин китоби худро қабл аз таърихномаи маъруфи Табарӣ таълиф кардааст. Он қариб барои тамоми таърихномаҳои авоили замони ислом сарчашмаи асосии истифода дар мавзӯи таърихи мардумони аҷам — эрониён буд.
Ахбору-л-умам

"Ахбру-л-умм" — асари адиб, муаррих ва насабшиноси имоми мазҳаб Абуабдуллоҳ Тоҷуддин Муҳаммад ибни Қосим ибни Ҳусайн ал-Ҳасани Ҳилии Дибоҷӣ. Асри 15 таълиф шуда, иборат аз 21 ҷилд аст. Яке аз асарҳои нодир дар фанни таърих будааст, вале то кунун нопайдост.
Ахбору-л-қузот

Ахбр-ул-қузот — асари қозии Аҳвоз Абубакр Муҳаммад ибни Халафи Вақеъ дар ахбор ва тарҷимаи қузот. Муаллиф аз донишмандони илми таърих ва ҷуғрофиё буд ва "Ахбор-ул-қузот"-ро ба сурати табақот тадвин кардааст. Китоб аз 1366 ҳиҷрӣ то 1369 ва дар се муҷаллад дар Миср ба табъ расидааст.
Ахбору-н-наҳвийини-л-Басрийин

"Ахбру-н-наҳвийини-л-Басрийин" — асари Абусаид Ҳасан ибни Абдуллоҳ ибни Марзбон ас-Сирофӣ (вафот 979) дар шарҳи аҳволи наҳвиёни Басра. Он бо номи "Табақот-ун-наҳвийин-ил-басрийин" дар маъхазҳо дучор мешавад. Соли 1935 бо эҳтимоми "Карнако" дар Алҷазоир ба табъ расидааст.
Ахбору-л-уламо би ахбори-л-ҳукамо

"Ахбру-л-улам би хбори-л-ҳукам", ё "Таърих-ул-ҳукамо" — асари муаррихи мисрӣ Ҷамолуддин Ҳасан ибни Қифтӣ роҷеъ ба таърих. Мундариҷа Ба забони арабӣ таълиф шудааст. Он шомили зиндагиномаи файласуфон, риёзидонон ва табибони юнонию исломӣ аз замони қадим то аҳди зиндагии муаллиф мебошад. "А." баъди соли 1227 таълиф шуда, вале мутаассифона, асли он аз байн рафтааст. Дар соли 124950 шахсе бо номи Муҳаммад ибни Алӣ ибни Муҳаммад Хатиби Зузанӣ мухтасаре аз он асарро бо номи "ал-Мунтахабот-ул-мултақитот мин китобин "Таърих-ул-ҳукамо" фароҳам овард. Ҳамин асар маъмулан "Таърих-ул-ҳукамо" номида мешавад. Он зиндагиномаи 414 тан аз донишмандону мутафаккиронро дар бар мегирад, ки онҳо бо тартиби ҳуруфи "ҳиҷо" мураттаб гардида, дар ҳар ҳарф ашхос бар ҳасби тақаддум ҷой дода шудаанд. Юлиус Типерт дар идомаи кори таҳқиқии А. Мюллер соли 1903 асари мазкурро дар Лейбсиг ба чоп расонд. Дар ҳошияи он ду нафар олими Ғарб мулоҳизоти худро нисбат ба китоб чоп кардаанд. Дар замони шоҳ Сулаймони Сафавӣ Мирзо Муҳаммадиброҳими Муставфӣ онро ба форсӣ тарҷума кард.
Ахбору-т-тивол

"Ахбору-т-тивол" — асарест дар таърихи қадиму ҷадиди мардумони хилофати ислом. Мундариҷа Маълумоти бештар дар бораи замони Сосониён ва мардумони тобеи онон аст. Дар он маълумоти аввалия дар хусуси ҷунбишҳои мардумии қаламрави хилофати шарқии ислом гирд омадаанд. Махсусан ахбори таърихӣ дар наҳзатҳои аҳли ташайюъ ва хавориҷ зиёд аст. Муаллифи асар яке аз аввалин таълифгаронест, ки осори паҳлавиро интиқодан мавриди омӯзишу таҳқиқ қарор дода, дар баробари ин аз худ хурофоти мазҳабӣ ва ҳеч навъи таассуб нишон надодааст. Муаллифи он Абуҳанифа Аҳмад ибни Довуд ибни Вананди Динаварӣ (вафот 895) аслан нуҷумшинос, риёзидон, гиёҳшинос ва луғатнависи маъруф буд, ки ба воситаи ин асари таърихиаш дар миёни муаррихон яке аз беҳтарин муаррихон низ эътироф шудааст. Ӯ агарчи ин китобро ба арабӣ таълиф намуд, вале худ аз донишмандони эронӣ буд. Бадин восита аст, ки дар саросари китоб меҳр ба эроният эҳсос мегардад.
Ахборӣ

Ахборӣ Мирзо Муҳаммад Абуаҳмад Ҷамолуддин (1732–1817) — фақеҳ, муҳаддис ва яке аз поягузорони мактаби ахбория. Ахборӣ бо фақеҳону муҷтаҳидони усулӣ сахт даргир шуд ва аз фишори онҳо Ироқро тарк кард. Муддате дар Эрон зиндагӣ кард. Вақте ба Ироқ омад, бо суфиёну мухолифин ба баҳсу мунозира пардохт. Усулиёну мухолифони Ахборӣ даъвои ҳукми қатли ӯро карданд ва чун ба ин мақсадашон ноил нашуданд, гурӯҳе ба хонаи ӯ ҳуҷум оварда, ӯро ҳамроҳи фарзандаш Аҳмад ва яке аз шогирдонаш ба қатл расонданд. Ахборӣ китоби зиёде аз худ боқӣ гузоштааст. Осор Осори Ахбориро муҳаққиқон иборат аз 20 китоб, 56 рисола ва 2 девони шеър медонанд. Китобҳо Китобҳои ӯ, ки то имрӯз ба табъ расидаанд, иборатанд аз "Оинаи Аббосӣ" дар намоиши ҳақшиносӣ (радди ақоиди яҳуд, насоро, маҷус ва исботи нубувват); "Иқоз-ун-набия" дар улуми фиқҳ; "Давоир-ул-улум"; "ал-Бурҳон фӣ такомили ва-л-баён" дар ташйиди маслаки ахборӣ; "Фатҳ-ул-боб" ва "Масодир-ул-анвор" дар масоили фақеҳӣ. Ба ҷуз китобҳои номбаршуда якчанд рисола дар шакли дастнавис низ вуҷуд дорад. Дар онҳо масоили таърихи пайдоиши иҷтиҳод, амал ба ахбор ва исботи имомат ба равиши ахборӣ ва ғайра мавриди баррасии муаллиф қарор гирифтаанд.
Ахвайнии Бухорӣ

Ахвайнии Бухорӣ, Рабеъ ибни Аҳмади Ахавайнӣ — пизишк ва донишманди форс-тоҷик, шогирди Абулқосими Муқонеъӣ, муаллифи китоби "Ҳидояту-л-мутаъалимин фӣ-т-тиб".
Ахвост

Ахвост, Ахвошт — паҳлавони туронӣ, ки ҳамоварди Зангаи Шоварон дар ҷанги Дувоздаҳрух шуд ва Занга ӯро кушт.
Мирзо Муҳаммади Ахгар

Мирзо Муҳаммади Ахгар — шоир ва хаттоти форс-тоҷик. Зиндагинома Дар Самарқанд ба дунё омадааст. Гузаштагонаш дар дарбор хидмат кардаанд. Ахгар аз анвои хат воқиф буд ва ба хаттотӣ низ шуғл меварзид. Намунаҳои ашъораш ба воситаи тазкираҳо ва баёзҳо боқӣ мондаанд. Намунае аз ашъор.
Ҳахоманиш

Ҳахоманиш — номи касест, ки дудмони Ҳахоманишӣ худро ба номи ӯ мехонданд. Вай ниёи бузурги Ҳахоманишиён ва сарпарасти тоифаи Посоргодиён будааст. Вожаи Ҳахоманиш маънои дорандаи андешаи ростро мерасонад.
Ахер Акече

Ахер Акече Баррутия (декабри 1993, Билбао, Испания) — футболбози испанӣ, нимҳимоятгари Ҳамлагар.
Ахейҳо

Ахейҳо — яке аз қабилаҳои асосии Юнони Қадим, аввал дар Фессалия (Юнони Шимолӣ), ибтидои ҳазорсолаи 2-и то м. дар Пелопоннес ва баъзе ҷазираҳои Баҳри Эгей маскун шуданд. Ахейҳо давлатҳои аввалини синфии Микенне ва Пилосро ташкил дода, асрҳои 15-13 то м. ба авҷи тараққиёти иқтисодию сиёсӣ расиданд. Ахейҳо дар таърихи Юнони Қадим мавқеи намоён доштанд, аз ин рӯ, диг. қабилаҳои юнонӣ низ аслашонро ба онҳо пайваста, худро Ахейҳо меномиданд. Нимаи аввали садаи то м. баъди Ҷанги Троя давлатҳои Ахейҳо суст гардида, бо ҳуҷуми дориҳо ва дигар қабилаҳо иқтидору мавқеашон таназзул ёфт. Қисми Ахейҳо дар Осиёи Хурд, Кипр ва дигар ҷазираҳо, дар Пелопоннес ба Шимол танг карда шуданд ва дар назди халиҷи Коринф вилояти мустақили Ахайяро ташкил намуданд.
Ахенор Муниз

Ахенор Муниз (феврали 1910, Монтевидео, Уругвай) — футболбози уругвайӣ.
Ахкук

Ахкук — зардолуе, ки ҳанӯз норасида бошад, умуман ҳар меваи норасидаро ахкук меноманд.
Ахидовка (ноҳияи Родник, Иванов)

Ахидовка — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Родник, ки дар вилояти Иванов қарор дорад, дохил мешавад.
Ахилия

Ахилия (аз - — ҳиссачаи инкорӣ ва — шира) — кислотаи хлорид ва ферменти пепсин надоштани шираи меъда. Навъҳои ахилия Ахилия органикӣ ва вазифавӣ мешавад. Дар мавриди ахилияи органикӣ (узвӣ) бофтаҳои ғадуди зери меъда хароб шуда, он шира ҷудо кардан наметавонад. Ахилия бемории луобпардаи меъда (атрофияи ғадуди меъда) ё зуҳуроти дигар бемориҳо (сил, баъзе навъҳои камхунӣ ва ғайра) аст. Ахилияи вазифавӣ дар натиҷаи осебҳои шадиди асабию рӯҳӣ, таъсири моддаҳои заҳрнок ва ғайра сар мезанад. Ҳангоми он кори ғадудҳои ҳазми хӯрок муваққатан суст мешавад. Аломати асосии Ахилия бад шудани ҳазми хӯрок аст, ки дар натиҷаи он даруни бемор гоҳ-гоҳ меравад. Муолиҷа Бо мақсади муолиҷаи ахилия бартараф намудани сабабҳои пайдоиши он, истеъмоли ғизоҳои зудҳазм, шираи меъда, витамини С аҳаммияти зиёд доранд.
Ахини (ноҳияи Эхирит-Булагат, Иркутск)

Ахини — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Эхирит-Булагат, ки дар вилояти Иркутск қарор дорад, дохил мешавад.
Ахлебинка (ноҳияи Заволжск, Иванов)

Ахлебинка — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Заволжск, ки дар вилояти Иванов қарор дорад, дохил мешавад.
Ахилл

Ахилл, ё Ахиллес — яке аз шахсиятҳо дар асотири Юнони Қадим, паҳлавоне, ки дар Ҷанги Троя далерию шуҷоат нишон дод. Ахилл — Ахиллес, Дар бораи ин шахс қиссаву ривоятҳо, устураҳои бисёре дар манбаъҳои асотири Юнони Қадим ва Рум вуҷуд доштанд. Дар яке аз устураҳо омадааст, ки модари Ахилл эзади оби баҳр Фетида барои бемаргу ҷовидон гардондан ӯро дар оби муқаддас (Оби ҳаёт)-и Стикс шустушӯ доронд. Тамоми узви бадани Ахиллба ғайр аз сунби пояш, ки модараш онро ба даст гирифта буд, дар об тар шуданд. Ба ҳамин тариқ, танҳо ба сунби пойи Ахиллтир ва ё шамшер зада, ӯро мағлуб кардан мумкин буд. Фетида медонист, ки агар Ахилл дар Ҷанги Троя ширкат кунад, кушта мешавад. Барои ҳамин ӯро либоси занона пӯшонда ба назди духтарони Ликомед ба ҷаз. кирос фиристод. Одиссей барои Ахиллро ба Ҷанги Троя овардан ба Скирос рафт ва ӯро барои ширкат кардан дар ин ҷанг розӣ кард. Пас аз саргузаштҳо, муҳорибаҳову набардҳо Ахилл ба дасти Парис ном паҳлавони юнонӣ аз сунби пояш тир хӯрда ба ҳалокат расид. Дар "Илиада"-и Ҳомер ҳам лаҳзаҳое аз қаҳрамониҳои Ахилл тасвир шудаанд. Дар чанде аз шаҳрҳои Юнон, Византия, димоғаи Керч ва ғайра ибодатгоҳҳои Афина вуҷуд доштанд. Аз ҷиҳати рӯйинтанӣ Ахилл ба шахсияти таърихӣ ва асотирии Эрони Бостон Исфандиёр монанд аст. Исфандиёрро танҳо ба чашмаш тир зада мағлуб кардан мумкин буд. Ҳамин сирро Симурғ ба Рустам ифшо кард ва Рустам ба чашми Исфандиёр тир зада, пирӯз шуд.
Ахлоқу-н-Набӣ

Ахлоқу-н-Набийи ва одобуҳу 1 — асари Абумуҳаммад Абдуллоҳ ибни Ҳайёни Исфаҳонӣ роҷеъ ба таърих. Дар садаи таълиф шудааст. Дар он дар бораи шарҳи ҳол, одобу рафтор ва аъмоли Пайғамбари ислом ва он чи ба ӯ нисбат дошт (зану фарзанд, либос, асп, астар (хачир) ва мутааллиқоти дигар) иттилоъ дода шудааст. "Ахлоқу-н-Набӣ" яке аз маъхазҳои аҳли таҳқиқ маҳсуб мешавад. Соли 1378 ҳ. қ. дар Миср аз чоп баромадааст.
Ахлоқи Муҳсинӣ

"Ахлқи Муҳсинӣ" — асари пандуахлоқии Ҳусайн Воизи Кошифӣ, ки соли 1500 навишта шудааст. "Ахлоқӣ Муҳсинӣ" ба Абдулмуҳсин Мирзо – писари Ҳусайн Бойқаро бахшида шуда, аз муқаддима ва чил боб: аз ҷумла бобҳои ибодат, ихлос, шукр, сабр, ризо, таваккул, ҳаё, иффат, адаб, ҳиммат, азм, ҷидду ҷаҳд, субот, адл, афв, ҳилм, хулқу рифқ (некӣ) ва нармӣ, шафқат ва марҳамат, саховат ва эҳсон, тавозуъ ва эҳтиром, амонат ва хиёнат, вафо ба аҳд, сидқ, ҳоҷатбарорӣ, тааннӣ ва тааммул, машварат ва тадбир, дурандешӣ, шуҷоат, ғайрат, сиёсат, фаросат, иғтиноми фурсат (ғанимат донистани фурсат), талаби некномӣ, риояти ҳуқуқ ва ғайра иборат аст. Муаллиф барои шоҳ донистани ин сифатҳоро ҳатмӣ мешуморад ва дар ҳар боби асар доир ба ягон масъала нуқтаи назари шахсии худро баён карда, барои таъсирбахштар шудани он ҳикояту ривоятҳои таърихию воқеӣ меорад. Ӯ гоҳе дар зимни ҳикоятҳо бо рамз ё ошкоро қашшоқии мардум, авҷ гирифтани ҷабру зулм, бадахлоқию бадкирдории табақаҳои болоиро нишон медиҳад ва роҳҳои барҳам додани нобаробариро ҷустуҷӯ мекунад. Тарҷума ва нашрҳо "Ахлоқӣ Муҳсинӣ" дар байни хонандагон хеле машҳур буда, чанд бор ба табъ расидааст ва ба забони ӯзбекӣ низ тарҷума шудааст. Соли 2009 Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик "Ахлоқӣ Муҳсинӣ"-ро дар силсилаи Энсиклопедияи насри тоҷику форс ба табъ расонд.