ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Амид Атоии Розӣ

Ато ибни Яъқуб, маъруф ба Нокук (1;? — 1097) — шоири форс-тоҷик. Зиндагинома Аз соҳибмансабони дарбори султон Иброҳими Ғазнавӣ (ҳукмронӣ) буд. Бо сабаби номаълуме ба ғазаби султон дучор гашт ва ба зиндон афтод. Аз зиндон озод гардид ва ба Лоҳур бадарға шуд. Дар ин ҷо ӯ ҳашт сол шаҳрбанд буд. Бо Масъуди Саъди Салмон муносибати дӯстӣ ва равобити эҷодӣ доштааст. Дар Лоҳур вафот кард. Масъуди Саъди Салмон дар вафоти ӯ марсияе гуфтааст. Ато ибни Яъқуб ба ду забон — форсӣ ва арабӣ шеър менавиштааст. Тазкиранигор Авфии Бухороӣ ба ду забон девон доштани ӯро таъкид кардааст. Девонҳояш мақбули аҳли адаб ва фозилони Арабу Аҷам будаанд. Абёти зерин намунае аз эҷодиёти Ато ибни Яъқуб мебошанд: Масту шодон даромад аз дари тим, Карда беҷода дурҷи дурри ятим. Зери хатти забарҷадаш миме, Зери зулфи муанбараш сад ҷим. Зери ин ҷим Тубию фирдавсоли Зери он мим Кавсару Тасним. Гаштам аз ҷими ӯ чу ҷим дуто, Бар ман аз мими ӯ ҷаҳон чун мим. Аз насими гулу кулолаи ӯ Гули сурӣ ҳамерабуд насим.
Амид Муҳаммад ибни Усмони Яминӣ

Амид Муҳаммад ибни Усмони Яминӣ (1;? — қарни) — шоир и охири аҳди ҳукумати Ғазнавиён.
Амид Камолии Бухороӣ

Амид Камолии Бухоро ӣ — шоир, барбатнавоз ва хушнависи форс-тоҷик, аз муншиёни Султон Санҷар 1. Зиндагинома Низомии Арӯзӣ ӯро бо номи Амид Камолӣ муаррифӣ кардааст. Аммо Муҳаммад Авфӣ ва бархе муҳаққиқон аз ӯ бо ному унвони Амир Амид Камолуддин Ҷамолу-л-куттоб, Камолии Бухороӣ ёд кардаанд. Дар маъхазҳои адабӣ, маълумот доир ба ҷузъиёти зиндагиаш хеле кам аст. Баъди касби камол аз Бухоро ба Хуросон ба хидмати дарбори султон Санҷари Салҷуқӣ рафтааст. Марди бофазлу донишманд ва соҳибҳунар буда, дар созу овоз ва навохтани сози мусиқӣ маҳорати баланд дошт. Хатро ҳам хуб менавишт. Дар дарбор қадру манзалат ёфт ва яке аз надимони султон Санҷар гардид. Девони Камолии Бухороӣ то замони мо нарасидааст. Аз ӯ танҳо порчаҳои шеърӣ боқӣ мондаанд. Ӯ ҳамзамони Муиззии Самарқандӣ ва яке аз мухлисони ашъори Анварӣ буда, дар пайравии Анварӣ шеър эҷод кардааст. Нахустин манбае, ки ашъори Камолии Бухороӣ-ро муаррифӣ кардааст, "Лубобу-л-албоб"-и Авфист. Ин ашъор аз қасидаҳое дар ситоиши султон Санҷар, қитъае дар "ваъзи ёрону эҳтироз аз бадкирдорон" ва насиби қасидае дар мадҳи Киё Абулфатҳ Алӣ ибни Ҳусайни Муҷиру-д-давла (ё Муҷиру-л-мулк), вазири султон Санҷар иборат аст. Чанд байт аз ин қасида дар манбаъҳои дигар (аз ҷумла "Маҷмаъу-л-фусаҳо"-и Содиқи Ҳидоят, "Ҳадоиқу-с-сеҳр"-и Рашиди Ватвот) дарҷ шудаанд. Ташбиби ин қасида аз забони ҳоли зулфи нигор суруда шудааст, ки бо зебоии худ меболад. Дар бахше дигар аз ин қасида шоир сайёраи Муштарӣ, сипеҳр ва вазир Муҷируддавларо ситоиш кардааст. Дар идома мунозараи комил байни "килк" ва "кафи даст" сурат мегирад. Дар ин мунозара каф ва килк бо навбат ба худситоиву интиқоди якдигар мепардозанд. Каф ба саховату бахшандагии худ менозад, дар муқобил килк аз кору тасмимҳои бузургу муҳим, ки бо навиштан метавон анҷом дод, сухан мегӯяд. Дар поён, шоир боз мамдуҳи худро ситоиш мекунад. Муҳаққиқон ин қасидаро аз лиҳози таърихи мунозараҳо дар адаби форсӣ муҳим ва қобили таваҷҷуҳ дониста, онро бо мунозараи "Килк ва теғ"-и Амир Муиззӣ муқоиса кардаанд, умумияту тафовутҳои онҳоро баршумурдаанд. Камолии Бухороӣ дар рӯзгори худ соҳибном буда, ашъораш миёни муосирон мақбулийят доштааст. Анварӣ дар қасидае Камолии Бухороӣ-ро мадҳ карда, дар суханварӣ ӯро бартар аз худ донистааст. Рашиди Ватвот дар "Ҳадоиқу-с-сеҳр" аз ӯ зикри хайр кардааст. Ин ашъор аз ӯст: Гар занад осеб зулфи турки ман бар боду хок, Аз хушӣ бо мушку бо анбар занад сар боду хок. Рангу рӯю бӯйи мӯяш гар бибӯяд хоку бод, Гардад аз шаклаш қарини чину чанбар боду хок. Чун нишинад гарди майдон бар ҷабину ҷаъди ӯ Гар бияфшонад, шавад пурмушку анбар боду хок! Мӯю рӯйи ӯ ҳамедорад зи рангу бӯи хеш Ҳам муаттар обу оташ, ҳам мунаввар боду хок. В-ар зи зулфу ду лабу дандони ӯ ёбанд асар, Гардад аз ҷиму зи миму син мусаввар боду хок. Қадди ӯро гар бидидӣ хоку бод аз ибтидо, Дар чаман ҳаргиз напарвардӣ санавбар боду хок!.
Амигдалин

Амигдалин (аз юн. — бодом), 20 27 11, Амидҳо — навъе аз пайвастҳои органикии табиӣ. Ба синфи гликозидҳо мансуб аст. Дар мағзи бодоми талх (2,,5 %), донаки шафтолу (%), зардолу ва олу, олуча (0,8 %), тухми себ, нок ва ғ. мавҷуд мебошад. Моддаи кристаллии сафед, ҳарор. гудозишаш 215°С, дар об ва спирт нағз ҳал мешавад. Ҳангоми бо кислотаи хлориди консентронида гарм кардан ҷавҳари бодом ва дар вақти гидролиз бо кислотаҳои сероб 2 молекула — глюкоза, 1 молекула бензалдегид ва 1 молекула кислотаи сианид ҳосил мекунад. Амигдалинро аз мағзи бодоми талх, шафтолу, тухми себ, нок ва ғ. ба воситаи эфир мегиранд. Дар рӯда зери таъсири ферментҳо ва бактерияҳо таҷзия шуда, кислотаи сианид ҳосил мекунад. Бинобар ин боиси заҳролудии организм гаштанаш мумкин аст. 2, 2, 3 Аз онҳо амигдалини якумин ва амигдалини дуюмини сиклӣ (имидҳо), баъзе кислотаҳои дикарбонӣ аҳамияти амалӣ доранд. Амигдалини якуминро ҳангоми таъсири мутақобилаи ангидрид ва хлорангидриди кислотаҳо, кетонҳо ва эфирҳои мураккаб бо аммиак, гарм кардани (тақр. то 220°С) намакҳои аммонийи кислотаҳо, инчунин гидролизи нопурраи нитрилҳо ҳосил мекунанд: 1 + 3 2 + 3 4 3 2 + Н 2 О – С + Н 2 О 2 Бисёр кетонҳои ароматӣ ҳангоми бо сулфиди аммоний ва сулфур то 160°С (реаксияи Виллгеродт) гарм кардан ба амигдалини кислотаҳо табдил меёбанд. Дар амигдалин хосиятҳои асосии гурӯҳи 2 бинобар бо боқимондаи кислота пайваст буданаш суст шудааст, ҳарчанд он бо кислотаҳои минералӣ намак ҳосил мекунад. Намак ноустувор буда, аз таъсири об зуд гидролиз мешавад. Реаксияи амигдалин ба лакмус нейтралӣ аст. бо металлҳо намак ҳосил карда, зери таъсири баъзе маводи химиявӣ вайрон мешаванд., дар вақти бо кислотаҳои минералӣ ҷӯшондан ё таъсири кислотаи нитрит ба кислота ва ҳангоми бо натрий ва спирт барқарор намудан, ба спирти якумин табдил меёбанд. Амигдалин дар об нағз ҳал мешаванд. Одатан, бӯи нохуш доранд (баъди нағз тоза кардан бӯй нест мешавад). Ба амигдалини кислотаҳои ғайриорганикӣ кислотаи сулфаминат – 2 2, кислотаи триамидофосфат – 3, кислотаи метафосфат – (С 2 Н 5 О) 2 Р –, кислотаҳои карбон, формамид, бензамид, мочевина (карбамид) ва ғ. мансубанд. Доруҳои сулфаниламидӣ дар тиб истифода мегарданд. Онҳо гурӯҳи сулфамидӣ – 2 1 11 доранд. Гурӯҳи амидӣ ба таркиби сафедаҳо ва полиамидҳо дохил мешаванд. Амигдалини аспарагин, глутамин ва мочевина аҳамияти хеле калон доранд, зеро дар мубодилаи нитрогени рустанӣ, ҳайвонот ва микроорганизмҳо ширкат меварзанд. Аспарагин ва глутамин дар таркиби сафеда мавҷуданд.
Амиди Лӯякӣ

Фазлуллоҳ Амиди Лӯякӣ, Амиди Суном — шоир ва қасидасарои порсигӯи шибҳиқораи.
Амид Комилбек

Комилбек Амид Ёрбек (Комилбеков Амид Ёрбекович августи 1985, ноҳияи Шуғнон) — омӯзгор ва сиёсатшиноси тоҷик, доктори илмҳои сиёсӣ. Зиндагинома Комилбек Амид Ёрбек 8 августи соли 1985 дар ноҳияи Шуғнон ба дунё омадааст. Соли 2009 Донишгоҳи давлатии Хоруғро хатм кардааст. Аспиранти Донишгоҳи миллии Тоҷикистон, соли 2014 рисолаи номзадии "Идоракунии сиёсӣ дар раванди сиёсии муосир" (дар мисоли Ҷумҳурии Тоҷикистон) дифоъ кардааст. Докторанти кафедраи сиёсатшиносӣ ва робита бо ҷомеаи Академияи идоракунии давлатии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон. Соли 2023 дар мавзӯи "Системаи идоракунии сиёсӣ: ҷанбаҳои назариявӣ, методологӣ ва амалӣ дар шароити Тоҷикистон" рисолаи докторӣ дифоъ кардааст. Фаъолияти корӣ Асисстенти кафедраи Таърихи умумии Донишгоҳи давлатии Хоруғ ба номи М. Назаршоев, омӯзгор-коромӯзи кафедраи педагогикаи таҳсилоти олӣ ва фанҳои гуманитарии Донишгоҳи технологии Тоҷикистон, муаллими калони кафедраи фанҳои гуманитарӣ ва рушди шахсияти Донишгоҳи технологии Тоҷикистон, мудири кафедраи муносибатҳои байналмилалӣ ва равандҳои сиёсии Донишкадаи идоракунии давлатии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, мудири кафедраи дипломатия ва муносибатҳои байналмилалии Донишкадаи идоракунии давлатии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, декани факултети таҳсилоти фосилавӣ ва таҳсилоти дуюми олии касбии Академияи идоракунии давлатии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон (апрел-август 2020), ноиби ректор оид ба илм ва инноватсияи Академияи идоракунии давлатии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон. Комилбек Амид Ёрбек аз 25 июли 2022 ректори Донишгоҳи давлатии Хоруғ таъйин шудаааст 1 2. Таълифот Муаллифи 3 монография, 38 мақолаи илмӣ, китоби дарсӣ барои мактабҳои олӣ, воситахои таълим ва барномаҳо мебошад. Монография.
Кундурӣ

Амидулмулк Абунасри Кундурӣ — девонсолори эронӣ, вазири дарбори Салҷуқиён дар аҳди Туғрали Салҷуқӣ ва Алпарсалон.
Амилкар Энрикес

Амилкар Энрикес Эспиноса (августи 1983 (2017-04-15) Апрел 15, 2017, Колон, Панама) — футболбози панамӣ, нимҳимоятгари пойгоҳӣ.
Амилатсетат

Амилатсетат, 3 5 11 — эфири мураккаби кислотаи атсетат ва спирти амил. Массаи мол. 130, зичиаш 871,9 кгм 3, ҳарор. ҷӯшишаш 149,2°С. Моеи беранг, дар об бад, дар спирт, эфир ва ҳалкунандаҳои органикии дигар нағз ҳал мешавад. Ҳосилкунӣ Амилатсетатро дар натиҷаи бо иштироки кислотаи сулфати консентронида гарм кардани кислотаи атсетат ва спирти амил ҳосил мекунанд: 3 + 5 11 СН 3 СО ОС 5 Н 11 + Н 2 О Амилатсетат ва баъзе эфирҳои кислотаи атсетат, мас., изоамилатсетат, этилатсетат ва ғ-ро бинобар бӯи хуш доштанашон ба сифати эссенсияи сунъии мева истифода мебаранд. Амилатсетат дар техника чун ҳалкунанда барои истеҳсоли локҳои нитроселюлозӣ, навори кино, селлулоид ва ғ. низ кор фармуда мешавад.
Амилтон Прадо

Амилтон Хайр Прадо Баррон (майи 1979, Лима, Перу) — футболбози перуӣ, муҳофиз.
Амилазаҳо

Амилазаҳо (— сафеда, крахмал) — ферментҳое, ки оҳар, гликоген ва дигар полисахаридҳои ба онҳо наздикро таҷзия мекунанд. Навъҳо Се навъи амилазаҳо маълуманд: -Амилаза. Аввалин доруи ферментиро олимони франсавӣ А. Пайен ва Ж. Персо аз шираи сумалак ҷудо кардаанд. Баъзе амилазаҳо дар ҳолати кристаллӣ ҷудо карда шудаанд. Амилазаҳо аҳамияти калон доранд. Онҳо барои ҳазми хӯрок ёрӣ мерасонанд. Дар саноати спирткашӣ, нонпазӣ ва ғ. истифода мешаванд.
Амилкар Адриан Балеркия

Амилкар Адриан Балеркия — футболбози аргентинӣ.
Амилоидоз

Амилоидз — бемориест, ки дар натиҷаи дар бофтаҳои гуногуни организм таҳшин шудани сафедаҳо – амилоидҳо рух медиҳад. Амилоидозҳоеро, ки ба бофтаҳои тамоми организм таъсир мерасонанд, амилоидозҳои мунташир меноманд. Онҳо метавонанд ба ҳама узвҳои одам таъсири номатлуб расонанд. амилоидозҳо дар натиҷаи бемориҳои дигар, мас., миеломаҳо, амрози сироятии музмин (сил, остеомиелит ва ғайра), бемориҳои илтиҳобии музмин (артрити тарбодшакл, спондилит ва ғайра) низ ба вуҷуд меоянд. Амилоидоз якумин, дуюмин, оилавӣ ва ғ. мешавад. амилоидози якумин дар натиҷаи ба миқдори зиёд иммуноглобулин (ҳуҷайраҳои плазмавӣ) ҳосил кардани ҳуҷайраҳои мағзи устухон инкишоф меёбад. Он мумкин аст якҷоя бо саратони ҳуҷайраҳои мағзи устухон низ падид ояд. амилоидози дуюмин бештар мушоҳида мешавад. Сабаби чунин шакли амилоидоз пӯсиш ё зардоб гирифтани бофтаҳо (мас., ҳангоми бронхоэктазҳо, сили шуш, устухон, остеомиелити музмин ва ғайра) аст. Дар мавриди амилоидози дуюмин асосан гурдаҳо, сипурз, ҷигар, ғадуди болои гурда осеб меёбанд. амилоидози оилавӣ бемории ирсӣ буда, хеле кам ба назар мерасад.
Амин

Амин (- вакил, шахси муътамад), 1) амалдор, сардор, сардори як ё якчанд деҳ дар баъзе туману вилоятҳои бекнишини аморати Бухоро. Амин дар водии Фарғона, волостҳои уезди Самарқанд, Каттақӯрғон аз тарафи вакилони халқ интихоб мешуд. Дар аморати Бухоро Амин ба амлокдор, дар губернатории ҳарбии Туркистон ба сардори волост тобеъ буд. Вазифаи асосии Амин аз халқ ситондани хироҷ, тақсими обу замин, ғундоштани андози бозор (аминона) буд.2) Дар баъзе шаҳру ноҳияҳои Тоҷикистон раиси комитети маҳалла ё гузарро Амин меноманд. 1 Пайнавиштҳо.
Амин Аҳмади Розӣ

Амин Аҳмади Розӣ — шоир, адиб ва муаррихи форс-тоҷик. Зиндагинома Оид ба худаш дар тазкирааш "Ҳафт иқлим" маълумот додааст. Аз оилаи шахси сарватманд буд. Дар зодгоҳаш ш. Рай таҳсил карда, ба камол расидааст. То соли 1577 сокини шаҳри Исфаҳон буд. Баъдан ба Ҳиндустон ҳиҷрат кард ва ба хидмати дарбори шоҳ Акбар (ҳукмр.) роҳ ёфт. Дар ҳамин давра китоби "Ҳафт иқлим"-ро навишт. Намунаи ашъор Абёти зерин аз ӯст: Ман, ки ба ғаввосии ин баҳри жарф, Хуни ҷигар хӯрдаам аз ҳарф-ҳарф. Табъи сухансанҷ шиносад, ки чист, Кӯр чӣ донад, ки дар ин хона кист.
Амина (шоир)

Амина (Амина Маҳмудова. 5. 1910, Бухоро — 18.1.1978, Душанбе) — шоираи тоҷик. Ҳамсари асосгузори театри касбии тоҷик Маҳмуд Ҳомид. Зиндагинома Мактаби ҳизбию шӯравии ш. Самарқандро соли 1929 хатм карда, ҳамон сол ҳамроҳи шавҳараш барои иқомати доимӣ ба ш. Душанбе кӯчид. Дар ш. Душанбе аввал дар идораи рӯзномаи "Тоҷикистони Сурх" буд ва ҳамчунин дар таъсиси ИН Тоҷикистон иштирок дош- тааст. Дар ин Анҷуман А. дар радифи устодон С. Айнӣ, А. Лоҳутӣ, Ғ. Абдулло, Р. Ҳошим, Р. Ҷалил, М. Миршакар узви ҳайати Идораи марказии ИН Тоҷикистон интихоб гардидааст. Мавзӯи ашъори А. аксаран иҷтимоиву лирикӣ буда, заҳмати коргарону деҳқонон, зебоиҳои фаслҳои сол ва муҳаббати ҷавониро васф кардааст. Шеърҳои "Обу ободонӣ", "Аз саргузашти як мазлума", "Фаъолият намоед", "Ба колхозчиён" ва амсоли инҳо аз ҷумлаи онҳо мебошанд. Дар бораи ҳаёту фаъолияти А. дар китобҳои Т. Усмон "Бисту се адиба", М. Шоҳҳусайнӣ "Ҳафт шаҳри ишқ", А. Набавӣ "Таърихи ташаккули Иттифоқи нависандагон" маълумот дода шудааст.
Амин Райҳонӣ

Амин Райҳонӣ (24 ноябр 1876 1 2 3, — 13 сентябр 1940 1 2 3,) — яке аз нависандагони адабиёти арабӣ буд.
Амин Ҳофиз

Амин Ҳофиз (ноябр 1921 1 2, Ҳалаб — 17 декабр 2009 3 4 5, Ҳалаб) — ходими давлатии аҳли Сурия. Президенти Сурия июли 1963 - 23 феврали.
Амини Истаравшанӣ

Амини Истаравшанӣ (Аминҷонов Турсунпӯлод Турдимуродович майи 1949, Ӯротеппа) — шоир ва рӯзноманигори тоҷик. Корманди шоистаи Тоҷикистон. Зиндагинома Турсунпӯлод Амини Истаравшанӣ моҳи майи соли 1949 дар шаҳри бостонии Ӯротеппа Истаравшани имрӯза таваллуд шудааст. Падараш Аминҷонов Турсунмурод аз ҷумлаи аввалин рӯзномаиигорони шаҳр ва модараш Бобоҷонова Каромат дар сафи аввалин омӯзгорони Истаравшан дар солҳои сиюми асри гузашта буданд. Хатмкардаи УДТ. Дар идораҳои сиёсӣ-байналхалқӣ, иқтисодӣ, инчунин идораи барномаҳо барои ҷавонон ва бачагони радио ва телевизиони тоҷик дар вазифаҳои гуногун кор кардааст. Аз соли 2006 муовини сардори Раёсати ҳамоҳангсозии барномаҳо ва муносибатҳои байналмилалии Кумитаи телевизион ва радиои назди Ҳукумати ҶТ. Эҷодиёт Маҷмӯаҳои ашъори Амини Истаравшанӣ "Назми Парвин", "Бахти хусравонӣ", "Нигини сиришк", "Муноҷоти ошиқ" (ҳарду 2006), "Сарводаи каромат" ба табъ расидаанд. Муаллифи силсилафилми "Роҳи муқаддас" (дар бораи ҷараёни Ҳаҷ) мебошад. Озодӣ, сулҳ ва ватандӯстӣ ғояи асосии осори Амини Истаравшаниро ташкил медиҳанд. Дар анвои адабии ғазал, қитъа, рубоӣ, дубайтӣ, шеър эҷод мекунад. Мукофоту унвонҳо Бо Грамотаи Фахрии Президиуми Советии Олии ҶШС Тоҷикистон сарфароз гардидааст. Узви ИН Тоҷикистон аз соли.
Амини Наҷҷор

Амини Наҷҷор. Зиндагинома Дар зодгоҳаш – Балх таҳсил карда ба камол расидааст. Ба касби наҷҷорӣ (чӯбтарошӣ) низ машғул буд, аз ин рӯ, "Наҷҷор" ба номи ӯ илова гардидааст. Дар сарчашмаҳои адабӣ чун шоири доираи адабии Ғазнин ёд шудааст. Ба қавли Авфӣ "шеъри ӯ завқи айёми ҷавонӣ ва таровати самои ағонӣ дорад". Авфӣ дар "Лубоб-ул-албоб" як қасидаи ӯро намуна овардааст. Аз мазмуни қасида бармеояд, ки монанди Унсурию Фаррухӣ дар сафарҳои ҷангии Маҳмуди Ғазнавӣ иштирок кардааст ва ё онҳоро васф намудааст. Намунае аз осор Аз осори Амини Наҷҷор намунаҳо ба тавассути тазкираҳо боқӣ мондаанд. Абёти зер аз ӯст: Эзоҳ Адабиёт.
Аминевское (ноҳияи Иркутск, Иркутск)

Аминевское — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Иркутск, ки дар вилояти Иркутск қарор дорад, дохил мешавад.
Аминии Хиёбонӣ

Аминии Хиёбонӣ (охири садаи 16 – ибт. садаи 17) — шоир и тоҷик. Зиндагинома Дар Бухоро зиндагӣ ва эҷод кардааст. Ба қавли тазкиранигор Хоҷа Ҳасани Нисорӣ ("Музаккир-ул-аҳбоб") Аминии Хиёбонӣ аз шоирони боистеъдод буда, муаммо мегуфтааст, дар кушодани муаммо маҳорат доштааст. Аз девонаш иттилое нест. Намунаи ашъор Абёти зерин аз ӯст:.
Аминии Самарқандӣ

Аминии Самарқандӣ (. ва ваф. номаълум) — шоир и тоҷик (а. 16). Зиндагинома Дар "Тазкират-уш-шуаро"-и Мутрибӣ чун шоири хушсуҳбат, соҳиби зеҳни тезу хотираи мустаҳкам, дорои табъи салим ёд шудааст. Дар охири умр ба Балх рафт. Бо тахалл., "Мавҷӣ" низ шеър гуфтааст. Намунаи ашъор Абёти зерин аз ӯст: Эзоҳ Адабиёт.
Иброҳим Аминии Ҳиравӣ

Садруддин Иброҳим Аминии Ҳиравӣ — давлатмард, шоир ва таърихнигор и форс-тоҷик, вазири Ҳусайни Бойқаро 1, муаллифи китоби "Футӯҳоти шоҳӣ".
Аминиён

Аминиён (собиқ Бессимас) — деҳа дар ҷамоати деҳоти Деҳқонободи ноҳияи Ҳисор. Аҳолиаш — 1114 нафар (2022 1 нафар — 2017) 2, тоҷикон. Ҷуғрофиё Дар миёни қаторкӯҳи ба ҳам наздик Боботоғ ва Қаршитоғ, ки аз байнашон дарёи Кофарниҳон ҷорист, боду ҳавои мусаффо дорад. Аминиён аз маркази ҷамоат 21 км ва аз маркази ноҳия 19 км дур, рӯ ба рӯйи деҳаи Латтабанд воқеъ гардидааст. Ном Вожаи "Бессимас" муғулист, аслан "биясиғмас"-"байтал нағунҷид" ё худ "ҷойи асппарварӣ"-ро ифода мекунад. Мардум Дар Аминиён мардум ба деҳқонӣ, косибӣ, ҷувозкашӣ ва чорводорӣ машғуланд, масҷиди панҷвақта амал мекунад, 121 хоҷагиву 840 нафар аҳолӣ дорад. Заминҳояш асосан лалмиянд, ба баъзе қитъаҳои замин бо воситаи насос аз д. Кофарниҳон об мебароранд ва истеъмол ҳам мекунанд. Мардум дар солҳои пешин бо одамони донишманд ва фозилу доно ҳамсуҳбат мешуданд ва гоҳ-гоҳе дар хонадони бобои Ортиқ шабнишиниҳо ташкил мешуд ва бобои мулло Сафо ва Карим Девонаро, ки аслан шӯриёнӣ мебошад, таклиф намуда, хурсандиҳо ташкил мекарданд. Соли 1951 як гурӯҳ сокинони Аминиён барои обод кардани водии Вахш муҳоҷир шуданд.
Амнавод

Амнавод, ё Аминобод — деҳа дар ҷамоати деҳоти Чилдухтарони ноҳияи Муъминобод. Аз Амнавод то маркази ҷамоат маркази ноҳия 27 км; роҳ автомобилгард. Аҳолиаш 152 нафар, тоҷикон. Иқтисод Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: зироаткорӣ, боғдорӣ, чорводорӣ. Заминҳо аз чашма обёрӣ мешаванд.
Аминоспиртҳо

Аминоспиртҳо, аминоалкоголҳо — пайвастҳои органикие, ки дар атомҳои карбони молекулаашон гурӯҳҳои – 2 ва – мавҷуданд. Хоситяҳо Моддаҳои равғанмонанд буда, хосияти асосӣ доранд. Аминоспиртҳоро аз окиси этилен ва алкиленҳои дигар бо таъсири аммиак ё аминҳо ҳосил кардан мумкин аст. Усули дигари ҳосил кардани аминоспиртҳо низ вуҷуд дорад, мас., аз галогенгидринҳо зери таъсири аммиак, аминҳо ё фталамиди калий, бо роҳи барқарор намудани аминоалдегидҳо, аминокетонҳо ва эфири кислотаҳои аминокарбонат. Аминоспиртҳо, хоса этаноламин, моеи ғализ (ҳарор. ҷӯшишаш 171°С) буда, дар таркиби фосфатидҳо вомехӯрад. Онро аз окиси этилен ё этиленимин ҳосил кардан мумкин аст. Ҳосилаҳо Бо кислотаҳо намак ҳосил мекунад. Ҳосилаи он – димедрол хосияти зиддиаллергӣ ва хобоварӣ дорад. Холин низ мансуби аминоспиртҳо аст. Дар таркиби липидҳои мураккаб вуҷуд дорад. Ҳамчун моддаи витаминмонанд дар организм мубодилаи чарбро ба танзим медарорад. Эфири холин ба кислотаи атсетат – атсетилхолин нейромедиатор (интиқолдиҳандаи импулсҳо дар бофтаҳои асаб) мебошад. Он дар организм дар натиҷаи атсетилонии холин зери таъсири атестилкоферменти аминоспиртҳо ҳосил мешавад. Ҳосилаҳои дигари холин – атестилхолинхлорид, карбамоилхолинхлорид (карбаҳолин), суксинилхолинйодид (дитилин) ва ғ. низ дар тиб корбаст мешаванд. Доруҳои холин давои бемориҳои ҷигар мебошанд. Катехоламинҳо, яъне аминҳои биогенӣ низ ба аминоспиртҳо мансубанд.
Ҳусейн Аминов

Ҳусейн Аминов (Ҳусейн Ҷумъаевич Аминов октябри 1946, ноҳияи Қизилтеппа, вилояти Бухоро, Ӯзбекистон) — духтури кӯдакон, доктори илмҳои тиб, профессор. Аълочии тандурустии ҶТ. Зиндагинома Хатмкардаи Донишкадаи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино. Духтури минтақавии бемориҳои кӯдакони дармонгоҳи кӯдаконаи шаҳри Қурғонтеппа, духтури кӯдакон ва сардухтури беморхонаи минтақавии Кофарниҳони шаҳри Ваҳдат, ординатори клиникии кафедраи педиатрияи факултавии Донишкадаи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино, духтури бригадаи эҳёгарии кӯдакони Бунгоҳи ёрии таъҷилии тиббии Душанбе, ассистент, муаллими калон, дотсент ва иҷрокунандаи вазифаи мудири кафедраи бемориҳои кӯдакони 1-и Донишкадаи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино, сардори шуъбаи ташкили хадамоти тиббии модар ва кӯдаки Вазорати тандурустии ҶТ, дотсенти кафедраи бемориҳои кӯдакони 1-и Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино буд. Аз соли 2008 мудири ҳамин кафедра кор кардааст. 1 Фаъолияти илмӣ Оид ба масъалаи масунияти мутобиқатӣ дар сохтори бемориҳо ва фавти кӯдакон дар шароити номусоиди экологӣ, қиёси клиникию бактериологии уфунат дар кӯдакони хурдсоли Тоҷикистон, хусусиятҳои давраи аввали мутобиқат дар кӯдаконе, ки аз модарони гирифтори нефропатия таваллуд ёфтаанд таҳқиқот анҷом додааст. Муаллифи зиёда аз 40 асару мақолаҳои илмист. Осор.
Файзалӣ Аминов

Файзалӣ Аминов (Аминов Файзалӣ Азимович; зод. 15 апрели 1958, деҳаи Элок, ноҳияи Файзобод) — омӯзгор, файласуф, номзади илмҳои фалсафа, дотсент 1. Зиндагинома Файзалӣ Аминов 15 апрели соли 1958 дар деҳаи Элоки ноҳияи Файзобод ба дунё омадааст 2. Солҳои 1975 1976 дар ҳайати отряди зиддижолаи ноҳияи Орҷоникидзеобод кор кардааст. Соли 1981 факултети таърихи Университети давлатии Тоҷикитонро хатм кард. Корнома Солҳои ассистенти кафедраи атеизми илмии ҳамин донишгоҳ буд. Солҳои дар Ҷумҳурии Демократии Афғонистон ифои вазифа намудааст. Баъд фаъолияти кориашро дар заводи пахтаи ноҳияи Оҷоникидзеобод идома дод. Солҳои дар рӯзномаи "Меҳнати коммунистӣ"-и ноҳияи Файзобод кор кардааст. Аз соли 1992 муаллим ва баъд муаллими калони кафедраи умумидонишгоҳии фалсафаи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон мебошад. Таълифот Муаллифи воситаи таълимии "Ҷараёнҳои фалсафаи Ғарб", китобҳои "Фалсафа" (Маҷмӯи саволҳои тестӣ, 2009), "Таълимоти Маркс дар ҳикмати дигаргуниҳои замони муосир", "Фалсафаи ирратсионалӣ: Артур Шопенгаузер, Фридрих Нитсше", ҳаммуаллифи "Барномаи таълимӣ" (соли 2002, аз фанни фалсафа) буда, дар таҳияву навиштани "Барномаи таълимӣ"-и нави мутобиқи стандарти ҳозираи муассисаҳои таҳсилоти олӣ (аз фанни фалсафа) саҳм гузоштааст. Ордену медалҳо Ҳамчун ҷанговари интернатсионалист бо медалҳои "Иштирокчии муҳорибаҳои ҷангӣ", "20-солагии баровардани қӯшунҳо аз Афғонистон" ва ду медали Ҷумҳурии Афғонистон сарфароз гардидааст.
Шомил Аминов

Шомил Аминов (20 марти 1935, Самарқанд) — иқтисоддони тоҷик, доктори илмҳои иқтисодӣ. Зиндагинома Шомил Аминов соли 1959 факултаи иқтисоди Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин хатм намуда, дар Пажӯҳишгоҳи иқтисоди Академияи илмҳои Тоҷикистон ба сифати лаборанти калон, ходими хурди илмӣ, ходими калони илмӣ, мудири бахш кор кардааст. Солҳои мудири шуъбаи Институти иқтисоди Госплани Тоҷикистон буд. Соли 1991 ба ИМА ҳиҷрат намуд ва ҳоло муқими шаҳри Нию-Ёрк мебошад. Фаъолияти илмӣ Шомил Аминов оид ба масъалаҳои тараққиёти комплексӣ ва ҷойгиронии саноатии масолеҳи бинокорӣ дар шароити Осиёи Миёна ва махсусан Тоҷикистон қариб 100 таълифот ба забонҳои гуногун нашр намудааст. Осор.
Соҳилоб

Соҳилоб (то 2018 — Сотсиализм 1) — деҳа дар ҷамоати деҳоти Хистеварзи ноҳияи Ғафуров. Аз деҳа то маркази ҷамоат 10 маркази ноҳия 20 км. Аҳолиаш 356 нафар, тоҷикон, ӯзбекҳо ва русҳо.
Аминона

Аминона — навъе аз молиёт, ки дар Аморати Бухоро, вилоятҳои Самарқанду Фарғона то Инқилоби Октябр маъмул буд. Шароити амал Аминона аз ҷумлаи андозҳои ғайришаръӣ буда, асосан барои хазинаи давлат ва ҳамчунин ҷиҳати таъминоти амини бозор (маъмури амволу ашё) ситонда мешуд. Шароити амал, таъйини ҳаҷм ва андозаи аминона дар ҳамаи шаҳрҳову бозорҳо дақиқан маълум нест, аммо фақеҳони исломӣ ҳаҷми аминонаро дар бозорҳои Бухоро баробари 1 ё 1,5 дар сади нархи куллии мол таъйин карда буданд. Аминона тақр. аз ҳамаи амволе, ки ба бозорҳо ворид мешуданд, ситонда мешуд (мас., соли 1920 аз фурӯши 2 батман пахта 11,5 танга; аз 1 батман пашми гӯсфанд — танга; аз 1 сар шутур 2 танга молиёт мегирифтанд). Ҳарчанд Аминона андози ғайришаръӣ ва барои амволи тиҷорат пешбинӣ шуда бошад ҳам, вале давлат бо ҳар баҳона (барои хароҷоти ҷанг, ҷиҳати омодагӣ ба юришҳо ва ғайра) аз раият меситонд. Адои аминона барои мардум хеле гарон ва тоқатфарсо буд. Ин вазъро шоҳиди ҳамон давраи таърих Аҳмади Дониш чунин навишта буд: "Лекин фуқарою раоёро маҷоли ҳаракату сукун набуда, аз фарти зулму заҷр ва олуқу солуқ, мисли аминона ва вакилона".