ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Гулӯлабарқ

Гулӯлабарқ, барқи куравӣ — падидаи табиъии нодире, ки хеле кам дучор меояд. Гулӯлабарқ ҷисми мурӯдшакли мунири қутраш 10-20 см (баъзан аз он зиёд) буда, аз чанд сония то чанд дақ. медурахшад ва энергияи азим дорад. Табиати гулӯлабарқ ҳанӯз муфассал омӯхта нашуда, назарияи ягонаи физикии пайдоиш ва ҷараёнгирии он вуҷуд надорад. Назарияҳое, ки ин падидаро шарҳ медиҳанд, зиёд мебошанд, вале ҳеч яки онҳо аз тарафи аксарияти олимон дастгирӣ наёфтаанд. Дар шароити лабораторӣ бо усулҳои гуногун падидаҳои кӯтоҳмуддати шабеҳи гулӯлабарқ ба даст оварда шудаанд, вале табиати онҳо омӯхта нашудааст. Ақидае мавҷуд аст, ки гулӯлабарқ табиати электрӣ дошта, шакли махсуси барқ мебошад. Мувофиқи суханони шахсони гулӯлабарқро мушоҳидакарда он, одатан, ҳангоми раъду барқ ва ҳавои тӯфонӣ пайдо мешавад. Вале шахсоне низ ҳастанд, ки дар ҳавои офтобӣ гулӯлабарқро мушоҳида намудаанд. Гулӯлабарқҳо боиси харобиҳо ва ҳалокати одамон шуда метавонанд.
Инсонгароӣ

Инсонгароӣ инсондӯстӣ, башардӯстӣ, ё ҳуманизм (аз — "инсоният", — "инсонӣ", — "инсон") — низоми мақсадгузориҳои шахс нисбат ба объектҳои иҷтимоӣ (одам, гурӯҳ, мавҷудоти зинда), ки ба меъёру арзишҳои маънавӣ марбут буда, дар фаъолият, муошират, ҳамкорию ҳамҳиссӣ намудан ва ёрӣ расондан зоҳир мегардад. Инсондӯстӣ чун мақсадгузории иҷтимоӣ ҷанбаҳои маърифатӣ, эҳсосӣ (эмотсионалӣ) ва рафториро дар бар мегирад ва дар таҳлили доираи васеи масъалаҳои марбут ба азхуднамоии меъёрҳои ахлоқӣ, эмпатия ва ғайра ҷалб мегардад. Инсондӯстиии инкишофёфтаи шахс дар гурӯҳҳои дараҷаи тараққиёташон баланд ба назар мерасад. Ташаккули инсондӯстӣ дар онтогенез ба инкишофи худшиносии кӯдак дар ҷудо намудани "ман"-и худ аз дигарон марбут аст. Пажӯҳишҳо муайян намудаанд, ки дар ташаккули инсондӯстии кӯдак фаъолияти якҷояи ӯ аввал бо калонсолон ва сипас бо ҳамсолон мавқеи ҳалкунанда дорад. Фаъолияти якҷоя ягонагии фазои таассуроти эҳсосиро ба вуҷуд меоварад, иваз намудани мавқеъҳо дар раванди бозӣ ва муошират бошад, дар кӯдак муносибати башардӯстонаро нисбати дигарон ташаккул медиҳад. Омӯзиши қонуниятҳои ташаккулу инкишофи инсондӯстӣ ва механизмҳои амалнамоии он вазифаи аввалиндараҷаи тарбияи маънавии шахс, ташаккули шахсияти комил мебошад.
Инсоннамо

Инсоннамо (— "гуманоид") — махлуқи инсонмонанд, соҳибақл аз ривоятҳо ва афсонаҳои бадеӣ. Ҳамчунин нигаред.
Гулӯла

Гулӯла, тири тӯп, хумпора — навъе ҷангафзор, ки барои паррондан аз тӯп, миномёт ва артиллерияи реактивӣ пешбинӣ шудааст. Таърих Аз миёнаи асри 14 гулӯлаҳои сангӣ, аз асри 15 гулӯлаҳои оҳанӣ, баъд гулӯлаҳои чӯянӣ (барои тӯпҳои қутри милашон калон) ва сурбӣ (барои тӯпҳои қутри милашон хурд) маъмул буданд. Аз асри 16 гулӯлаҳои оташафзо истифода мешуданд. Аз асри 16 гулӯлаҳои борутдори тарканда маъмул гардиданд. Дар натиҷаи иваз шудани тӯпҳои суфтамил ба тӯпҳои милашон рахпеч аз нимаи дуввуми асри 19 истифодаи гулӯлаҳои борутдори тарканда қатъ гардида, ба ҷои онҳо гулӯлаҳои артиллерӣ пайдо шуданд. Гулӯла аз бадана, трассер ва қисми тарконанда иборат аст; гулӯлаҳои реактивӣ ва реактивии фаъол, ғайр аз ин, ҳаракатовари бо сӯзишвории сахт коркунанда; баъзе гулӯлаҳо тасбитгар доранд. Гулӯлаҳо аз пӯлод, чӯяни пӯлоддор (сахт), волфрам, уран ва ғ. сохта мешаванд. Барои ҳангоми тирпарронӣ дар новаи мил дуруст ҳаракат кардани гулӯла дар қисмати устувонаии бадана як ё ду ҷӯяки ғафс ва камараки пешбаранда (аз мис, биметалл, оҳанусафол, нейлон) мавҷуд аст, ки хориҷшавии гази борутро боздошта, ҳаракати даврзанандаи зарурии гулӯларо барои парвози устувори он аз рӯи траектория (хатти парвози тир) таъмин менамояд. Дарозии гулӯла аз 2,3 то 5,6 ҳиссаи мил, мина то 8 ҳиссаи мил, гулӯлаҳои реактивӣ — аз 5,5 то 10,7 мил. Вазни гулӯла аз 0,1 то 133 кг, мина — аз 1,3 то 131 кг, гулӯлаҳои реактивӣ — аз 11 то 194 кг гулӯлаҳо нӯгтез, кунднӯг, болдор ва бебол мешаванд. Онҳоро аз рӯи сохт ба одӣ (аз ҳисоби энергияи гази борут дар новаи мили тӯп ё миномёт ҳаракат мекунанд), реактивӣ (дар артиллерияи реактивӣ истифода мешаванд) ва реактивии фаъол (барои тирпаронӣ аз тӯпҳо ва миномётҳо пешбинӣ шудаанд) ҷудо мекунанд. Дар гулӯлаҳои реактивии фаъол гази борути аз сӯхтани заряди муқаррарӣ ҳосилшуда гулӯларо аз мил ҳаво медиҳад ва заряди реактивӣ, ки дар хатти парвози гулӯла месӯзад, ба он суръати иловагӣ мебахшад. Иқтидори гулӯлаҳо ба навъ ва массаи заряди онҳо вобаста буда, аз рӯи коэффитсиенти пуркунии заряд (таносуби массаи заряди тарканда ба массаи гулӯлаи тайёркарда) муайян карда мешавад ва он барои гулӯлаҳои фугасӣ то 25 %, фугасии тиккадор ва кумулятивӣ то 15 %, зиреҳшикан то 2,5%-ро ташкил медиҳад. Гурӯҳбандӣ Гулӯлаҳоро аз рӯи таъйиноти ҷангӣ ба асосӣ, махсус ва ёрирасон ҷудо мекунанд. Гулӯлаҳои таъйиноти асосӣ: зиреҳшикан, таблиғотӣ, дохил мешаванд. Гулӯлаҳои ёрирасон — таълимиро дар рафти тайёрии ҷангии артиш ва санҷиш дар машқгоҳҳо истифода мебаранд. гулӯлаҳои дурпарвозро барои ба ҳадаф бехато расидан бо системаҳои инерсиалӣ ба хурд (20-70 мм), миёна (70-155 мм барои тӯпҳои заминӣ ва то 100 мм дар тӯпҳои зенитӣ) ва калон (беш аз 155 мм барои тӯпҳои заминӣ ва беш аз 100 мм дар тӯпҳои зенитӣ) ҷудо мекунанд.
Гунбазӣ

Гунбазӣ — деҳа дар ҷамоати деҳоти Навгилеми ноҳияи Исфара. Аз Гумбазӣ то маркази ҷамоат 5 км, то маркази ноҳия 4 км, то маркази вилоят 122 км. Аҳолиаш 3190 нафар. Иқтисод Деҳа мактаби таҳсилоти миёнаи умумӣ, дорухона, бунгоҳи тиббӣ, китобхона, 2 сартарошхона, нуқтаҳои савдои хусусӣ, чойхона, масҷиди панҷвақта, 1 осиёби хусусӣ дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: боғдорӣ ва сабзавоткорӣ. Заминҳо аз дарёи Исфара обёрӣ мешаванд. Дар Гунбазӣ кооперативи истеҳсолии "Кишоварзони Гунбазӣ" ва 11 хоҷагии хурди деҳқонӣ мавҷуд аст. Ёдгориҳои таърихӣ Гунбазӣ деҳаи қадимист. Аз ёдгориҳои таърихӣ дар ҳудуди деҳа мақбараи Шайхи Сӯхта, Оромгоҳи Чордара ва Чашмаи Булоқ боқӣ мондаанд. Номи деҳа аз гунбади дар болои мақбара биноёфта гирифта шудааст.
Гунбаз (деҳа, н. Ғафуров)

Гунбаз — деҳа дар ҷамоати деҳоти Ғозиёни ноҳияи Ғафуров. Аз Гумбаз то маркази ҷамоат 3 км, то маркази ноҳия 12 км; роҳ — асфалтпӯш. Аҳолиаш 994 нафар, тоҷикон. Иқтисод Нуқтаи хидмати маишӣ, 2 нуқтаи савдои хусусӣ ва чойхона дорад. Деҳа мактаб надорад. Талабагон дар мактаби таҳсилоти миёнаи умумии деҳаи Чорсӯ таҳсил мекунанд. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: боғдорӣ, чорводорӣ ва пахтакорӣ. Заминҳо аз наҳри Хоҷабоқирғон ва чоҳҳои амудӣ обёрӣ мешаванд. Дар ҳудуди Гунбаз хоҷагии деҳқонии "Гунбаз" мавҷуд аст.
Гумонбар

Гумонбар - шахсе, ки д ар содир намудани ҷиноят ҳамчун гумонбаршуда дастгир карда шудааст ё нисбати ӯ чораи пешгирӣ татбиқ кард а шудааст. ё нисбати ӯ кори ҷиноятӣ оғоз карда шудааст.. низ.
Гунбад

Гунбад, гумбаз, гунбаз — қисми болоии нимкурашакли иморат. Гунбад унсури маъмули санъати меъмории Осиёи Марказӣ мебошад. Гунбадсозӣ дар меъмории тоҷикон таърихи беш аз ҳазорсола дорад. Гунбадро аввал аз санг ва баъдтар аз хишти пухта месохтанд. Сипас болои онро тавассути кошикорӣ ва гачкорӣ нақшунигор мекарданд. Аз нимаи дуввуми асри 19 ба ҷои хишту санг масолеҳи оҳану бетон ва филиззот маъмул гардид. Дар ҳунари меъмории Осиёи Марказӣ гунбадҳоро ба якчанд навъ ҷудо мекунанд, ки маъмултаринашон гунбади чархӣ ва гунбади балхӣ мебошанд. Гунбади чархӣ доирашаклу чархмонанд буда, баландиаш тақр. бо қутраш баробар аст. Гунбадҳои чархиро дар болои боми биноҳои бузурги ҷамъиятӣ (масҷидҳо, мадрасаҳо, мақбараҳо ва ғ.) месохтанд. Ин гуна гунбадҳо дар ш.-ҳои Бухорову Самарқанд, Хуҷанду Истаравшан ва Ҳисор зиёд ҳастанд. Гунбадҳои чархии мазори Хоҷа Аҳмади Ясавӣ (қутраш 18 м), масҷиди Бибихоним (қутраш 14,5 м) ва Гӯри Мир (қутраш 15 м) дар Осиёи Марказӣ бузургтаринанд. Гунбади балхиро, маъмулан, дар болои биноҳои хурд: ҳуҷраҳои мадраса, ҳаммом, сардоба ва ғ. месохтаанд. Гунбадҳои Хонақоҳи Файзободи Бухоро, мақбараи Хоҷа Аҳмади Ясавӣ ва Ишратхонаи Самарқанд беҳтарин намунаҳои гунбади балхӣ мебошанд. Ин навъ гунбадҳоро дар мадрасаи Қалъаи Ҳисор ва тамоми мадрасаҳои шаҳрҳои Тоҷикистон, ки дар гузашта сохтаанд, метавон дид. Дар қабристонҳои Тоҷикистон қабрҳое буданд ва ҳастанд, ки дар болояшон гунбад сохтаанд. Дар гузашта гунбадро дар дахма, мазор ва гӯрхона низ месохтанд. Гунбадҳо нақшунигори зиёд доранд, ки яке аз дигаре фарқ мекунад. Дар гунбадҳо аз наққошию кандакориҳои гулпартоӣ, тасвири рустаниҳо, хатҳои мунаққаш, навиштаҷот истифода шудааст. Ин анъана имрӯз ҳам дар меъмории Тоҷикистон идома дорад. Тайи даҳсолаҳои охир дар Тоҷикистон чойхонаҳо ва иморатҳои гуногун ба вуҷуд омаданд, ки гунбадҳои пурнақшунигор доранд. Имрӯзҳо дар сохтмони чойхонаҳои ш.-ҳои Душанбе, Хуҷанд, Кӯлоб, Исфара, Истаравшан, Данғара, Панҷакент, Хоруғ ҳамчун ҳунари меъмории суннатӣ аз гунбад истифода мебаранд. Ҳамчунин баъзе ашхос болои хонаи худро дар шакли гунбад мепӯшонанд.
Гумонбаршуда

Гумонбаршуда, мазнун — дар ҳуқуқи мурофиавии ҷиноятӣ, шахсест, ки нисбати ӯ бо асос ва тартиби муқаррарнамудаи қонун бо сабаби гумонбар шуданаш дар содир намудани ҷиноят парвандаи ҷиноятӣ оғоз гардида, дар ин бора аз тарафи муфаттиш ё таҳқиқкунанда хабардор карда шудааст ё дастгир шудааст ва ё дар ҳаққаш то пешниҳод кардани айб чораи пешгирӣ татбиқ гаштааст. гумонбаршуда бояд аз лаҳзаи дастгир шуданаш фавран, вале на дертар аз 24 соат пурсида шавад. гумонбаршуда аз лаҳзаи дастгир шуданаш ҳуқуқ ба ҳимоя дорад. гумонбаршуда ҳамчунин ҳуқуқ дорад: а) нишондод диҳад ё надиҳад ва дар ин бора пеш аз пурсиш хабардор карда шавад; б) донад, ки барои чӣ гумонбар шудааст; в) нусхаи протоколи дастгиршавӣ ё қарорро оид ба татбиқи чораи пешгирӣ гирад; г) бо забони модарӣ ё забони дигаре, ки медонад, нишондод диҳад; д) аз хидмати тарҷумон ройгон истифода барад; е) далелҳо пешниҳод кунад; ё) дархост изҳор кунад; ж) бо протоколҳои амали тафтишотӣ, ки бо иштирокаш анҷом дода шудааст, ҳамчунин бо маводде, ки ба суд барои татбиқи ҳабс нисбаташ чун чораи пешгирӣ равон карда шудааст, шинос шавад; з) раддия изҳор намояд; к) аз амалу қарори суд, прокурор, муфаттиш ва шахси таҳқиқкунанда шикоят намояд. Шахсро дар содир намудани ҷиноят ба шарте гумонбаршуда шумурдан мумкин аст, ки аз тарафи мақомоти пешбурди таъқиби ҷиноятӣ ҳангоми мавҷуд будани яке аз асосҳои зерин дастгир шуда бошад: а) дар вақти содир кардани ҷиноят ё бевосита баъди содир кардани он; б) шоҳидони ҳодиса, аз ҷумла, шахси аз ҷиноят ҷабрдида бевосита ӯро ҳамчун шахси содирнамудаи ҷиноят нишон диҳанд; в) дар бадан, либос, ашёи ҳамроҳи шахс буда, дар чизҳои истифодакарда, манзил, ҷои кор ё нақлиёти ӯ осори ҷиноят ошкор шуда бошанд, ки аз иштироки ӯ дар содир намудани ҷиноят шаҳодат медиҳанд; г) агар асосҳои дигари кофии гумонбар шудани шахс дар содир намудани ҷиноят мавҷуд бошанд ва ӯ кӯшиши аз ҷои ҳодиса ё аз мақомоти таъқиби ҷиноятӣ пинҳон шуданро карда бошад, ҷои зисти доимӣ надошта бошад, дар маҳалли дигар зиндагӣ кунад ва ё шахсияташ муайян нашуда бошад. Пас аз овардани гумонбаршуда ба мақомоти дахлдор шахси ваколатдор бояд дар давоми се соат протокол тартиб дода, дар он асос, ҷой ва вақти дастгиркунии воқеӣ (бо зикри рӯз, соату дақиқа), натиҷаҳои кофтукови шахсӣ ва вақти тартиб додани протоколро дарҷ намояд. Протокол ба гумонбаршуда эълон ва ҳуқуқи дар қонуни мурофиавӣ пешбинишудаи ӯ, аз ҷумла, ҳуқуқи даъват кардани ҳимоятгар ва дар ҳузури ӯ додани нишондод, фаҳмонида шуда, ин ҳолат бояд дар протокол сабт гардад. Протоколро шахси ваколатдори тартибдода ва гумонбаршуда имзо мекунанд. Таҳқиқбаранда ё муфаттиш вазифадоранд дар давоми 24 соат аз лаҳзаи дастгир кардани гумонбаршуда ба прокурор хаттӣ хабар диҳанд.
Гумофос

Гумофос — як навъ нурии омехта. Аз торф ё ангишт бо роҳи илова кардани маҳлули аммиакии фосфатҳо истеҳсол карда мешавад. Гумофос аз 3-5 % нитроген ва ангидриди фосфат иборат аст. Гумофосеро, ки дар таркибаш ғайр аз нитрогену фосфор боз калий дорад, гумофоска меноманд. Дар корхонаҳои истироҷи торф гумофос аз торфрезаҳо истеҳсол карда мешавад.
Гумерсиндо Гомес

Гумерсиндо Гомес (январи 1907 (1980-01-31) 31 Январ 1980, Боливия) — футболбози боливиёӣ, ҳамлагар.
Гумрук (маҷалла)

Гурӯҳ:Маҷаллаҳои Гурӯҳ:тип издания множественный ба забон "Гумрук" — маҷаллаи Хадамоти гумруки назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон. Аз соли 2008 ба забонҳои тоҷикӣ ва русӣ нашр мешавад. "Гумрук" дар мавзӯи асосҳои ҳуқуқӣ, иқтисодӣ ва ташкили фаъолияти гумрукӣ, ҳимояи амнияти иқтисодии Ҷумҳурии Тоҷикистон, фаъол гардонидани муносибатҳои иқтисодии байни ҷумҳурӣ ва кишварҳои дигар, таъмини ҳимояи ҳуқуқи шаҳрвандон, субъектҳои хоҷагидорӣ ва ғайра мавод ба табъ мерасонад. Дар "Гумрук" инчунин қонуну қарор, фармону дастур ва навигариҳои соҳаи гумрук дарҷ мегарданд. Адади нашраш 1000 нусха. Сармуҳаррираш Ҳумайро Мирова.
Гумниши (ноҳияи Шуй, Иванов)

Гумниши — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Шуй, ки дар вилояти Иванов қарор дорад, дохил мешавад.
Гумхона

Гумхона (Гүмкана) — деҳа дар вилояти Ҷалолобод, Ҷануби Қирғизистон. Маъмуран шомили ноҳияи Бозор-Қӯрғони ҳамон вилоят мебошад. Аҳолӣ Аҳолӣ — 2244 нафар дар соли 2022.
Лев Гумилёв

Гумилёв Лев Николаевич (1 октябр 1912 1 2, Санкт-Петербург 2 5 — 15 июн 1992 2 3 4, Санкт-Петербург 2) — таърихнигори мутахассиси ҷуғрофиёи таърихӣ, доктор илмҳои таърих ва ҷуғрофиё. Писари нависанда ва тарҷумони рус Николай Гумилёв ва Анна Ахматова. Зиндагинома Хатмкардаи факултаи таърихи Донишгоҳи давлатии Ленинград ва ҷоизаи ба номи Х. З. Тагиеви Ҷумҳурии Озарбойҷон (соли 1992, барои асари "Ҳазор соли атрофи Каспий"). Таҳқиқоти илмии Лев Гумилёв, асосан, ба таърихи тамаддун ва ташаккули халқиятҳои Авруосиё, бештар қавмҳои кӯчии турктабор ва империяи Муғул дар асрҳои 12-14 бахшида шудаанд. Лев Гумилёв бунёдгузори илми этнология — таълимот оид ба категорияҳои биологию иҷтимоӣ будани одамон ва қавмҳои мухталиф мебошад. Ба андешаи Лев Гумилёв таърихи башариятро на танҳо омилҳои иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангӣ, балки пешравиҳои табиии халқиятҳо низ муайян мекунанд. Лев Гумилёв ба омилҳои ҷуғрофиёиву иқлимӣ ва хусусиятҳои манзараи табиии ҳар минтақа диққати ҷиддӣ дода, чунин мешуморид, ки вобаста ба зинаҳои гуногуни тараққиёт омилҳои динӣ, иҷтимоӣ ва ё сиёсӣ дар ташаккули ин ё он халқият нақши аввалиндараҷа мебозанд ва раванди этногенез, яъне, ташаккули халқияту миллатҳо, даврони оғоз, шукуфоӣ ва таназзулро дар бар мегиранд.
Cheek to Cheek

" " ("Гуна ба гуна") — суруди оҳангсози амрикоӣ Ирвинг Берлин 2. Онро оҳангсоз Берлин барои овозхон ва рақсанда Фред Астер, дақиқан барои рақсу суруди дуэти Астер ва Ҷингер Роҷерс дар филми 1935 "Кулоҳи силиндрӣ" навиштааст. Дар ин қисмати филм Астер бо Роҷерс дар тан либоси сафед бо парҳо рақс мекунад ва тавассути суруд дар мавриди муҳаббати худ ба ӯ нақл мекунад 2. Дар иҷрои Астер суруд дар ИМА дар ҷои 1-умро касб кард 2. Дар соли 2000, такоҳанг бо ин суруд дар иҷрои Фред Астер бо ҳамроҳии Лео Рейсман ва оркестри ӯ (соли 1935) ба Толори шуҳрати Грэммӣ пазируфта шуда шуд 3. Инчунин, суруди " " (боз дар иҷрои аслии Фред Астер) ба феҳристи - 100 (100 суруди беҳтарин аз замони таъсиси маҷаллаи "Тайм") дар маҷаллаи "Тайм" дар соли 2011 дохил карда шудааст.
Гумушхона

Гумушхона (Гумушхане) — шаҳр дар Туркия, маркази маъмурии Вилояти Гумушхона дар минтақаи Баҳри Сиёҳ воқеъ аст. 1 Гумушхона 115 км ҷанубтар аз шаҳри Трабзон, дар нишебии ҷанубии Кӯҳҳои Понтӣ ҷойгир аст. Этимология Аз нуқра ва хона Таърих Аҳолӣ Тибқи саршумории соли 2014, шумораи аҳолии Гумушхона — 52 628 нафарро ташкил медиҳад. Адабиёт.
Гунаи вобаста ба ҳифозат

Гунаи вобаста ба ҳифозат — гунаҳоеро дарбар мегирад, ки барномаҳои пайвастае барои ҳифозати онҳо ё зистгоҳҳояшон дар назар гирифта шудаву дар сурати таваққуфи ин барномаиҳо, зарФи муддати 5 сол ҷузъи яке аз табақот дар хатари таҳдиди ёдшуда қарор гиранд.
Гуна бо камтарин нигаронӣ

Гуна бо камтарин нигаронӣ — табақабандӣ аз сӯйи Иттиҳодияи байнулмилалии ҳифозат аз табиъат аст, ки дар феҳристи сурхи ин созмон барои ҷонвароне дар назар гирифта шуда аст, ки дороии вазъияти бақои хуб ва дорои таъодул ҳастанду нигаронӣ бобати риски инқирозашон вуҷуд надорад.
Гунаи дар маърази инқироз

Дар маърази инқироз ё дар маърази нобудии гунае — болотарин дараҷаи риск барои ҷонварони замин дар феҳристи сурх аст, ки тавассути Иттиҳодияи байнулмилалии ҳифозат аз табиъат ба гунаҳо, бо тавваҷуҳ ба вазъияти бақояшон дода мешавад 1. Дар маърази инқироз ба ин маъно аст, ки ҷамъияти гуна коҳиш ёфта ё дар тайи се насли оянда ба зери 80 % ҷамъияти кунунӣ бирасад.
Гунадҳия

Гунадҳия — шоир и Ҳинди бостон. Асари ӯ "Бриҳаткатҳа" ("Достони бузург", асрҳои 5-6 то м.) аз маҷмӯаҳои достонию афсонаҳои адабиёти мардумии Ҳинди Бостон ба шумор меравад. Тибқи ривоёт, Гунадҳия ба забони қадимии пайшачӣ менавиштааст. "Достони бузург" бар асоси асари Кшемандра "Бриҳаткатҳаманҷарӣ", дар моварои қиссаҳои аҷоибу ғароиб, басо дилчасп оварда шудаст. "Достони бузург" ҳамчун намунаи беҳтарини асари бадеӣ то имрӯз аҳаммияти хешро гум накардааст.
Гунаи дар наздикии таҳдид

Гунаи дар наздикии таҳдид, дар инқироз — вазъияти бақое барои ҷонварон аст, ки нишондиҳандаи дар таҳдид набудани гуна дар замони ҳол аст, вале ҳанӯз нигаронӣ дар бораи ин ки дар оянда ба ҳолати таҳдидшуда баравад вуҷуд дорад.
Гуна

Гуна -и ҷавҳар, ки дар анъанаи наҳвӣ (вякарана) ташаккул ёфтааст. Патанҷали дар байни сифатҳои ҳиссие, ки бо мафҳуми гуна ифода ёфтаанд, доираи васеи падидаҳо: равшан, хира, тира, рангпарида (ранги гов), овоз, ламс, ранг, таъм, бӯй, ҷинс (мардона, занона ва миёна), шумора (танҳо, дугона ва ҷамъ)-ро зикр кардааст. Дар вайшешика гуна яке аз мақулаҳои ҳастишиносӣ (падартҳа) буда, аз рӯи тартиби шумориш ва моҳият баъди ҷавҳар дуввумин дониста мешавад. Сифатҳоро метавон дар заминаҳои гуногун тасниф кард, аммо яке аз муҳимтарин таснифот тақсимбандии онҳо ба махсус (вишеша гуна) ва ғайримахсус (авишеша гуна) аст. Ба гурӯҳи аввал сифатҳои махсуси танҳо ҷавҳарҳои муайян шомиланд (ба вижа сифатҳои моддӣ, аз қабили бӯй, таъм, ранг, ламс, ки мувофиқан махсуси хок, об, оташ ва бод мебошанд, фавқулмоддӣ — овоз ва равонӣ — шодиву ғам, рағбату нафрат, кӯшиш, дҳарма ва адҳарма, ки сифатҳои махсуси ҷон — атман мебошанд). Ба гурӯҳи ғайримахсус сифатҳое аз қабили шумора, андоза, алоҳидагӣ, пайвастшавӣ-ҷудошавӣ, дурӣ-қарибӣ шомиланд. Дар "Вайшешика-сутраҳо" 17 намуди гуна зикр шуда, минбаъд теъдоди мазкур ба 24 номгӯй расонида шуд (бо афзудани вазнинӣ, саялон, суръат, инерсия, чандирӣ, дҳарма ва адҳарма, инчунин овоз). Дар вайшешика вобастагии мутлақи сифатҳо аз ҷавҳар (мавҷуд набудани сифатҳое, ки реша дар ҷавҳар надоранд, ҳарчанд ҷавҳарҳо дар мавридҳои истисноӣ метавонанд бе сифат монанд), қобилияти онҳо танҳо ба тавлиди сифатҳои ҷинси худ (мас., сифати ранг сифати овозро тавлид намекунад), дар онҳо мавҷуд набудани ҳаракат (карма) ва сифат (як сифат наметавонад дорои сифати дигар бошад, мас., наметавон гуфт, ки матоъ ду ранг дорад, зеро шумораи ду, ки аз рӯи таълимоти вайшешика сифат аст, наметавонад ба сифати ранг тааллуқ дошта бошад) таъкид гардидааст. Ғояи робитаи араз ва ҷавҳар дар забони санскрит зимнан мавҷуд буда, дар робитаи сифат ва исм ифода меёбад. Андешаи сифати ҷавҳар будани гуна-ро дигар системаҳои фалсафии ҳиндӣ низ пазируфтаанд, ба истиснои буддоия, ки воқеияти тазодди ҷавҳар-араз ё миқдор-ҳомилро инкор мекунад.
Гунаи дар маърази хатар

Гунаи дар маърази хатар — ҷонвар ва ё гиёҳоне ҳастанд, ки ба далели теъдоди каму тағироти иқлиммию бумшинохтӣ ё тиҷорати ҳаёти ваҳш дар феҳристи гунаҳои дар маърази хатари инқироз қарори гирифтаанд.
Гун (футболбоз)

Велингтон Перейра Родриге — футболбози бразилӣ, муҳофизи марказӣ.
Гунаҳкории объективӣ

Гунаҳкории объективӣ — зарари бегуноҳона расонидашуда, ки барои он шахс ба ҷавобгарии ҷиноятӣ кашида намешавад. Танҳо шахсе дар содир кардани ҷиноят гунаҳкор эътироф карда мешавад, ки ин кирдорро қасдан ё аз беэҳтиётӣ содир карда бошад. Кирдоре, ки бегуноҳона содир шудааст, новобаста ба оқибатҳои он ҷиноят эътироф намегардад. Дар қонунгузории ҷиноятии Ҷумҳурии Тоҷикистон танҳо асли гунаҳкории субъективӣ амал мекунад (Кодекси ҷиноятии Ҷумҳурии Тоҷикистон, моддаи 7, қисми 2).
Гунаи осебпазир

Гунаи осебпазир — яке аз табақабандиҳои созмони дар бораи вазъияти бақои ҷонварон аст, ки як марҳалаи поинтар аз дар маърази хатару болотар аз дар наздикии таҳдид қарор дорад. Барчасби гунаи осебпазир ба он маъно аст, ки дар сурате ки вазъияти гунаи мавриди баррасӣ ва омилҳои таҳдидкунандаи он беҳбуд наёбанд, гуна дар оянда дар маърази хатар хоҳад буд.
Гунаи мунқаризшуда

Гунаи мунқаризшуда — як орояи замонии мунқаризшуда маҳсуб мешавад, ки ҳеч гуна шакки маъқӯле дар марги охирин фарди бозмондаи онҳо вуҷуд надошта бошад. Нигаред низ.
Гунаҳои дар маърази таҳдид

Гунаҳои дар маърази таҳдид — гунаҳое шомили гиёҳон, ҷонварон, қорчҳо ва ғайра ҳастанд, ки дар маърази хатари уфтодан дар ояндаи наздик мебошанд.
Гунаи мунқаризшуда дар ҳаёти ваҳш

Гунаи мунқаризшуда дар ҳаёти ваҳш — ба навъе таърифи вазъияти бақо барои ҷонварон гуфта мешавад, ки дар он танҳо намунаҳои боқимонда аз як гуна ё дар исорат нигаҳ дошта мешаванд ё дар гурӯҳҳои маҳдуду дур аз маҳдудаи таърихии худ зиндагӣ мекунанд.
Гунбади Сайидон

Гунбади Сайидон — мақбара, ёдгории меъморӣ дар Шаҳрисабз. Бо амри Улуғбек соли 1435 дар шафати мақбараи Шамсиддини Кулол бино ёфтааст. Асоси чоркунҷа, ҳашттарк, устувона ва гунбаз дорад. Пештоқ ва қабати болоӣ хароб гардидааст. Аз қисми боқимондаи пештоқ маълум мешавад, ки он бо нақши гиреҳ оро дода шудааст. Устувонаеро, ки саросар кошикорӣ аст, хатти кӯфӣ (аз кошии сафед) зинат медиҳад. Дар дохили мақбара чор сағона мавҷуд аст, ки сетояш ба писарони Амир Абдулмаонӣ — Муҳаммад, Саид ва Маъруфхон мансуб мебошад. Яке аз сағонаҳо катиба надорад ва ба кӣ тааллуқ доштани он маълум нест. Деворҳо ва гунбази мақбара бо нақшҳои гиреҳ ва ислимӣ оро ёфта, фарши он бо гулгаҷи сафед рӯпӯш шудааст, ки аз маҳорату истеъдоди баланди наққошон гувоҳӣ медиҳад. Дар ин нақшҳо рангҳои кабуд, сурх, зард ва сафед бештар истифода шудаанд. Гунбади Сайидон шаклан ба мақбараи Қозизодаи Румӣ ва аз ҷиҳати услуби нигориши нақшҳо ба масҷиди Бибихоним ва мақбараи Шоҳи Зинда монанд аст.
Гунбади Ковӯс

Гунбади Ковӯс — шаҳрест дар устони Гулистон, Эрон аст. Шумораи аҳолии ин шаҳр дар саршумории дар соли 2006, 134,346 тан будааст.
Гунбади Қобус

Гунбади Қобус — яке аз баландтарин бурҷҳои хиштии ҷаҳон, ки дар шаҳри Гунбади Ковуси устони Гулистони Эрон қарор дорад. Бурҷи қирадор ва якустувонаест, ки дар болои теппаи сунъӣ (баландиаш 15 м.) бо дастури Шамсулмаолӣ Қобус ибни Вушмгир дар Гургон сохта шуда, баландиаш аз сатҳи замин 70 м мебошад. Дар мавриди ҳадафи бунёди Гунбади Қобус дар байни таърихнигорон назарҳои гуногун ҷой дошта, то охирҳои асри 19 ҳамчун мақбараи Қобус шинохта мешуд. Бостоншиносон дар натиҷаи корҳои ҳафриётӣ ва ёфт нашудани боқимондаҳои ҷасад ба хулоса омаданд, ки шояд Гунбади Қобус ҳамчун бинои ёдгорӣ ё роҳнамои корвониён бунёд шуда бошад. Масоҳати дохилии бурҷ 30 м ва қутри дохилиаш 9,6 м аст. Бурҷ дар асоси омезиши унсурҳои меъмории хуросонӣ ва розӣ сохта шуда, ҳеч гуна ороишоти барзиёд надорад. Гунбади Қобус аз се қисм: пойдевор, бадана ва гунбади махрутӣ иборат аст. Пойдевори Гунбади Қобус (баландиаш 15 м) аз хишту гил сохта шуда, сардобае дошт, ки имрӯз танҳо баъзе қисмҳои сақфаш боқӣ мондааст. Баданаи Гунбади Қобус дорои 15 қира (фосилаи байнашон 1м 43 см) буда, аз пойдевор то гунбад тӯл кашидаанд. Дар ин қисмати бурҷ ду катиба бо хатти кӯфӣ ҳаккокӣ шуда, равзанааш (2 м х70см) дар таъмироти ахир хеле танг шудааст. Болои дари даромади Гунбади Қобус муқарнаскорӣ шудааст. Аз таърихи дар катиба сабтшуда маълум мегардад, ки Гунбади Қобус соли 1006 бунёд шудааст. Гунбади бурҷ 18 м баландӣ дорад. Гунбади Қобус се маротиба (1939, 1971, 1972) азнавсозӣ ва таъмир гардид. Гунбади Қобус осори ягонаи меъмории аҳди Зиёриён буда, то имрӯз се км дуртар аз харобаҳои шаҳри Гургони қадима боқӣ монда, ба феҳристи Мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО ворид шудааст.