ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Галлий

Галлий, — унсури кимиёӣ аз гурӯҳи -и Ҷадвали даврии Менделеев; рақами тартибиаш 31, массаи атомиаш 69,72. Таърих Кашф ва номгузорӣ Галлийро соли 1875 кимиёдони фаронсавӣ Л. Де Буабодран кашф намудааст. Ба шарафи номи лотинии Фаронса — а Галлий ном мондаанд. Хосиятҳо Физикӣ Филиззи зудгудози сафеди нуқрагун; ҳарорати гудозишаш 29,8°С, ҳарорати ҷӯшишаш 2403°С, зичиаш 5,1 гсм 3. Галлий ягона филиззест, ки дар фосилаи ҳарорати 29,8-2400°С моеъ мебошад. Химиявӣ Хосияти кимиёии Галлий ба алюминий мушобеҳ аст. Дараҷаи оксидшавии пайвастҳои Галлий +3 мебошад; пайвастҳои дараҷаи оксидшавиашон +1 2 ва +2 2 низ маълуманд. Дар ҳаво бо пардаи оксидӣ пӯшида мешавад. Дар шароити муқаррарӣ бо хлору бром, ҳангоми гарм кардан бо йод, оксиген ва сулфур вокуниш мекунад. Дар кислотаҳои сероб бо ихроҷи ҳидроген ҳал мегардад. Бо оксиди 2 3 ва ҳидроксиди 3 хосияти амфотерӣ зоҳир менамояд, бо кислотаву ишқорҳо ба реаксия дохил шуда, намак ҳосил мекунад. Галлийи холисро аз электролизи маҳлули 3 ба даст меоранд. Пайвастҳои Галлий дар ҳарорати паст гудохта ва бухор мешаванд. Галлий бо филиззот хӯлаҳои зудгудоз ҳосил менамояд, масалан, хӯлаи он — индий дар ҳарорати 16°С гудохта мешавад. Пайвастҳои Галлий бо сурма ва арсен хосияти нимноқилӣ доранд. Аз сабаби он ки Галлий филиззи зудгудоз ва безаҳр аст, онро метавон ба ивази симоб дар дандонсозӣ истифода намуд. Галлийи моеъ бо аксари филиззот хӯла ва пайвастҳои хосияти механикиашон заиф ҳосил менамояд. Бинобар ин, мавҷудияти Галлий дар таркиби филиззот боиси суст шудани устувории онҳо мегардад. Изотопҳо Галлий дар табиат дар шакли ду изотоп — 69 (60,5 %) ва 71 (39,5 %) вуҷуд дорад. Изотопҳои радиоактиви он низ маълуманд. Галлит 2 аз ҷумлаи минералҳои Галлий аст. Галлий дар таркиби руҳ, оҳан ва алюминий дучор меояд. Мавҷудият дар табиат Мавҷудияти Галлийро Д. И. Менделеев чор сол қабл аз Л. Де Буабодран пешгӯӣ карда, онро экаалюминий номида буд. Галлий 1,510 3 % -и массаи қишри заминро ташкил медиҳад. Мансуби унсурҳои пароканда аст.
Галлуазит

Галлуазит (аз номи геологи белгиягӣ О. Галлуя) — минерал аз гурӯҳи силикатҳои варақӣ. Таркиби кимиёиаш 2 2 5 4. 34,7% 2 3, 40, 8% 2, 24, 5% 2 дорад. Аз рӯйи таркиб ба каолин монанд аст, вале аз он бо серобӣ фарқ мекунад. Сохтори кристаллбандиаш моноклинӣ. Дар шакли агрегатҳои гилмонанди микрокристаллӣ дучор мешавад. Рангаш сафед бо тобишҳои хокистарӣ, зард, кабуд, қаҳвагӣ ва сурх; ҷилояш хира. Нишондоди шикасташ аз 1,547 то 1, 550. Сахтиаш 1–2; зичиаш 2000–2200 кг м 3; мурт. Вазни хоссаш вобаста ба миқдори об 2,0–2,2. Галлуазит маҳсули фарсоиши сангҳои магмавӣ (габбро, диабазҳо, порфиритҳо) мебошад ва дар конҳои маъдани никел, мис, руҳ ба вуҷуд меояд. Дар ҷисмҳои қабатии маъданӣ ҳамроҳи минералҳои гурӯҳи худ ва алунит, диаспор, монтмориллонит вомехӯрад. Ҳамчунин, метавонад дар натиҷаи фарсоиши каолинит, аллофан ва алунит ба вуҷуд ояд. Галлуазит бештар вомехӯрад, вале тӯдаи калонро ташкил намедиҳад. Дар конҳои Алтенберг (Олмон), Марианска Гора (Чехия), Халиловское (Урал) ва дигар ҷойҳо дучор меояд.
Галлия

Галлия — вилояти таърихӣ дар Аврупои Ғарбӣ, байни дарёи Рейн ва кӯҳҳои Пиреней (ҳудуди имрӯзаи Фаронса, Белгия, Люксембург, як қисми Швейсария, Нидерландия, Итолиё ва Олмон). Аз садаи то м. қабилаҳои келтии галлҳо дар Галлия сокин шуданд. Дар охири садаи то м. онҳо ба самти Итолиёи Шимолӣ ҳаракат карда, пас аз шикаст додани муқобилати қабилаҳои лигурҳо ва этрускҳо водии дарёи Поро тасарруф карданд. Минбаъд ин минтақа Галлияи "Сизалпия" ва Тетрики ва 17 музофот тақсим карда шуд. Дар ин давра ғуломон ва одамони озод ба иҷорагирии замин машғул шуданд, ки иқтисодиёти Галлияро ба ҳадди муътадил овард. Дар натиҷаи ҳуҷумҳои пай дар пайи олмониҳо (аз садаи) соли 406 дар ҷанубу шарқи Галлия давлати бургундҳо ва соли 418 дар Аквитания давлати вестготҳо таъсис ёфтанд. Дар миёнаи садаи аз ҷониби Эгидий ва Сиагрий дар қисми шимолии Галлия шоҳии мустақили Суассон таъсис дода шуд, аммо соли 486 шоҳи франкҳо Хлодвиг Сиагрийро шикаст дода, Галлияи Шимолӣ ва Марказиро тасарруф намуд. Ҳамчунин ӯ соли 507 вестготҳоро аз Галлия берун ронда, тамоми ҳудудҳои шимоли дарёи Луараро ба тобеияти худ даровард.
Галмурти

Галмурти шаҳр ва маркази Шаҳристони Далгон, Устони Систон ва Балучистон, дар Эрон. Дар барӯйхатгирии соли 2016, шумораи аҳолии он 10,292 нафар буд.
Таваҳҳум

Таваҳҳум, фиреби эҳсос, ҳаллюсинасия (нав:) — дарке, ки бидуни мавҷудияти объекти ҳақиқӣ ҳангоми бемориҳои рӯҳиву сироятӣ, заҳролудӣ, осеби майна, изтироби сахти рӯҳӣ ва ғайра ба амал меояд. Таваҳҳум шунавоӣ (ном гирифта ҷеғ задан, мағал, овозҳои ҳархела), босиравӣ (ба назар расидани одамон, мурдаҳо, ҳайвонот, махлуқҳои ғайритабиӣ, ҳодисаву воқеаҳо), машомӣ (ба димоғ расидани бӯйи бад ё бӯйи хуш), ломисавӣ (ҳис кардани рутубат, вазиши бод, халидани сӯзан, дар рӯйи пӯст ҷунбидани чизе ва ғайра), чашоӣ (бидуни истеъмоли ғизо дар даҳон ҳис шудани таъми ногувор), ҳисси умумӣ (дар шикам ва сари сина ҳаракат кардани чизе) мешавад. Баъзе таваҳҳумҳо ранга, образнок ва равшан мебошанд. Аз ин лиҳоз, онҳоро аз идроки ҳақиқӣ фарқ кардан душвор аст (таваҳҳумҳои ҳақиқӣ). Таваҳҳумҳои дигарро бемор ботинан дарк мекунад. Дар натиҷаи ин доираи шуурро ҳиссиёти дурӯғин фаро мегирад ва боиси ба вуҷуд омадани таваҳҳум мегардад. Инро таваҳҳуми дурӯғин (псевдогаллютсинатсия) меноманд. Зери таъсири таваҳҳум ба гӯши бемор овозҳои амркунанда мерасанд. Дар чунин ҳолат ӯ метавонад нисбат ба атрофиён ё ҳаёти худ рафтори хатарнок содир намояд. Таваҳҳум аломати муҳим ва асосии бисёр бемориҳои рӯҳист. Дар мавриди таваҳҳум (хусусан, ҳангоми таваҳҳуми шадид) беморро оҷилан дар беморхонаи амрози рӯҳӣ бистарӣ ва муолиҷа кардан лозим аст.
Галлҳо

Галлҳо, (– "хурӯс") — қабилаҳои келтӣ, сокини Галлия (аз садаи то м). Ба ақидаи муаррихон макони баромадашон минтақаи байни д-ҳои Рейн ва Дунай буд. Галлҳо дар ҷамоаҳои авлодӣ ҳудуди Галлия аз ҷониби Юлий Сезар забт ва ба империяи Рум тобеъ карда шуд. Галлҳо баъдан дар замони тобеияташон ба империяи Рум арзишҳои фарҳангии румиҳоро қабул карданд.
Гало Коросо

Гало Рикардо Коросо Хунко (августи 1990, Бабаойо, Эквадор) — футболбози эквадорӣ, нимҳимоятгар.
Ҳолужендор кардан

Ҳолужендор кардан — дастае аз вокунишҳои шимӣ ҳастанд, ки дар он як ё чанд атоми ҳолужен ба як сохтори шимӣ муттасил мешаванд.
Ҳалогенез

Ҳалогенез — раванди дар кӯлҳои шӯр ва мурдобаи баҳрҳо ҳосил шудани намакҳои зудҳалшавандаи сулфат, хлориди калсий, магний, натрий ва калий. Шартҳои зарурии рӯй додани ҳалогенез умқи доимии ҳавза, аз об таъмин будани он ва иқлими гарму хушк мебошанд. Раванди табиии Ҳалогенез давраи дуру дарози ҷамъ шудани намакоб ва дар муддати нисбатан кӯтоҳ аз он таҳшин шудани намакро дар бар мегирад. Аз рӯйи гурӯҳи минералҳо ва хусусияти микроунсурҳои намак ҳалогенезҳо карбонатӣ, сулфатӣ ва хлоридӣ мешаванд. Вобаста ба пайдоиши обҳои ҳавза ҳалогенезҳоро ба хушкӣ ва баҳрӣ тақсим мекунанд. Дар давраҳои қадими заминшинохтӣ ҳалогенез бештар дар ҳавзаи баҳрҳо рӯй медод, ҳоло аксаран дар кӯлҳо (мас., Балхаш), баъзан дар халиҷҳо (Қаробуғозгол) ва мурдобҳо (кӯли Сиваш) ба вуҷуд меояд.
Гало Васкес

Гало Фидян Васкес Гракия (декабри 1957, Эсмералдас, Эквадор) — футболбози эквадорӣ, нимҳимоятгари Ҳамлагар.
Галовакс

Галовакс — омехтаи нафталинҳои хлорнок. Моддаи сахти зардранг, ҷигарӣ ё сабзтоб. Ҳарорати ҷӯшишаш 80-130°С. Дар бензол хуб ва дар об бад ҳал мешавад. Корбурди санъатӣ Галоваксро дар саноат ҳамчун ивазкунандаи мум, барои барқногузарон кардани ноқилҳо, истеҳсоли мебел, конденсатор, трансфарматор, асбобҳои бофандагӣ ва ғайра ба кор мебаранд. Заҳролудӣ Галовакс андомгон (организм)-и одамро заҳролуд месозад. Заҳри галовакс асосан ба ҷигар, ғадудҳои равған ва фолликулаҳои мӯй таъсир мерасонад. Заҳролудӣ дар натиҷаи нафас кашидани буғ ё чанги галовакс ба вуқӯъ мепайвандад. Нишонаҳои заҳролудӣ варам, бусуроти пӯст, зардпарвин, анорексия ва дилбеҳузурӣ мебошанд. Дар рӯйи пӯст доначаҳои зиёди хокистарранг пайдо шуда, тадриҷан хадша мебанданд. Бо мақсади пешгирии заҳролудӣ аз галовакс ҳавои ҷойи корро тоза нигоҳ доштан лозим аст. Коргоҳро бо маҳлули собуни омехта бо скипидар (10 %) тоза мекунанд. Либоси кориро мунтазам иваз карда, онро аз коргоҳ намебароранд. То оғози кор ба қисмҳои кушодаи бадан молидани марҳамҳои муҳофизӣ тавсия дода мешавад. Кормандон бояд ҳар 6 моҳ як бор аз назорати духтур гузаранд.
Ҳола

Ҳола, ҳало (аз "давра") — ҳар гуна тақсимоти даврӣ ё куравии равшанӣ дар атрофи объекти дигар. Масалан, Моҳтоб, галактикаҳои спиралӣ ва ғайра. Ҳодисаи физикӣ Гало одатан дар атрофи Офтоб ё Моҳ, баъзан дар атрофи дигар манбаъҳои нури пурқувват ба монанди чароғҳои кӯча пайдо мешавад. Намудҳои гало хеле зиёданд, вале ҳамаашон асосан аз кристаллҳои ях дар абрҳои сиррусӣ дар тропосфераи болоӣ дар баландии 5-10 км ба вуҷуд меоянд. Ҳамчунин нигаред.
Намакрустҳо

Намакруст 1, ҳолуфит (аз — "намак" ва — "рустанӣ"), галофитҳо — рустаниҳое, ки дар шӯрхокҳо (соҳили баҳр, шӯрзаминҳо) сабзида, ба таъсири намак тоб меоваранд.
Галоп

Галоп (– дави тозон-тозон) — рақси базмии фаронсавии асри. Бо ҳаракатҳои номураттаб, тез иҷро мешавад. Андозаи мусиқӣ 24, ритмҳои хос: Эҳтимол меравад, ки рақси мазкур аввал дар Олмон пайдо шуда, дар солҳои 1820-ум дар Фаронса, баъдан чун рақси базмӣ дар тамоми Аврупо паҳн гардидааст. Галопҳои Й. Ланнер, К. Черни, И. Штраус – падар, И. Штраус – писар, Л. Обер, Ж.Оффенбах, Ф. Лист, М. Глинка, П. Чайковский машҳуранд...
Ҳолуженҳо

Ҳолужен, (аз юн. — "намак" ва — "зоиш, баромад"; баъзан ба номи куҳнаи ҳолуид корбурд дорад), галогенҳо — як гурӯҳи унсурҳои шимӣ (фтор, хлор, бром, астат), ки ҳангоми пайваст шуданашон бо филиззҳо намак ҳосил мекунанд. Нигар муфассал Ҳалогенҳо.
Пётр Галперин

Галперин Пётр Яковлевич (2 октябри 1902, Тамбов — 25 марти 1988, Маскав) — равоншиноси машҳури асосгузори консепсияи ташаккули зинавии амалҳои фикрӣ, доктори илмҳои равоншиносӣ, профессор, Ходими хидматнишондодаи илми ҶШСФР. Зиндагинома Хатмкардаи Университети тиббии Харков, "Психологияи тафаккур ва таълимот доир ба ташаккули амалҳои фикрӣ", "Муқаддимаи психология" инъикос ёфтаанд. Осор Эзоҳ Адабиёт.
Галстук

Куравот — матоъе, ки ба гардан мебанданд Пайдоиш Номи "галстук" аз забони олмонӣ, ки мазмунаш "гарданбанд" мебошад.
Галский (ноҳияи Подгоренск, Воронеж)

Галский — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Подгоренск, ки дар вилояти Воронеж қарор дорад, дохил мешавад.
Галунинская (ноҳияи Вожегод, Вологда)

Галунинская — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Вожегод, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Фронсис Голтун

ҳамкори Анҷумани салатанатӣ (6 июл 1860) – " Сэр Фронсис Голтун (феврали 1822, Бирмингем, Подшоҳии Муттаҳида — 17 январи 1911, Хаслмир, Подшоҳии Муттаҳида) — равоншинос ва антропологи инглис, яке аз асосгузорони равоншиносии тафриқаӣ. Зиндагинома Хатмкардаи Донишгоҳи Кембриҷ. Узви Ҷамъияти шоҳии Лондон. Фаъолияти илмиро дар соҳаи ҷуғрофия ва ҳавошиносӣ (метеорология) оғоз кард. Аввалин шуда дар асоси усулҳои таҷрибавӣ ва математикӣ таълимотро дар бораи мавҷудияти фарқи фардӣ-равонӣ дар байни одамон пешниҳод намудааст, ки бо номи "Равоншиносии тафриқавӣ" машҳур аст. Фронсис Голтун ба назарияи таҳаввулоти амакбачааш Чарлз Дарвин такя намуда, ин фарқро аз рӯйи омилҳои ирсӣ шарҳ додааст. Ҳарчанд ин навоварӣ бошад ҳам, хусусияти баҳогузории яктарафа дошта, моҳияти иҷтимоии шахсро рад мекунад. Ӯ бо мақсади ташхиси сифатҳои равонии шахс чандин асбоб ихтироъ кардааст, ки дар равоншиносии таҷрибавӣ васеъ истифода мешаванд. Фронсис Голтун инчунин усулҳоеро таҳия кардааст, ки барои ошкор намудани муносибатҳои байни ирсият ва таъсироти иҷтимоӣ имкон медиҳанд ("усули дугоникҳо", усули омӯзиши ассотсиатсияи назарҳо, хотири тасаввурӣ (образӣ) ва ғайра). Ӯ истифодаи тестҳоро барои муайян намудани фарқи инфиродии байни одамон пешниҳод кардааст. Муаллифи асари "Ирсияти истеъдод, қонунҳо ва оқибатҳои он". Дар асари худ "Таҳқиқи қобилиятҳои инсон ва инкишофи онҳо" барои нишон додани назарияи беҳсозии насли инсон истилоҳи "евгеника" (назария дар бораи беҳдошт ва такмили ирсияти инсон)-ро пешниҳод намуд. Евгеника минбаъд бинобар мавқеаш оид ба пастсифатии ирсии баъзе нажодҳову гурӯҳҳои иҷтимоӣ ва дар робита ба ҷиноятҳои дар садаи дар асоси ин консепсия содиршуда мавриди танқиди сахт қарор гирифт. Таҳқиқоти антропологии Фронсис Голтун дар криминалистика истифода мешаванд. Дар асоси онҳо усулҳои илмии дактилоскопия (усули шинохтани шахс аз рӯйи нақши ангушти дасти вай) пешниҳод шудаанд.
Галярда

Галярда — рақси қадимаи итолиёвии дукаса, камдаркам рақси якка, ки дар асрҳои - ба вуҷуд омада буд. Андозаи мусиқӣ 3 – ҳиссагӣ, суръаташ зиндадилона. Галярда бисёр вақт баъд аз павана иҷро мешуд. Дар асрҳои - ҳамчун қисми сюитаи созӣ боқӣ монд; барои вай суръати суст бо тобиши (фактураи) полифонӣ хос гардид. Композиторон Ӯ. Бёрд, О. Гиббоне, М. Франк, Ҷ. Витали ва дигарон Г. навиштаанд...
Галушки (ноҳияи Вейделевск)

Галушки — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Вейделевск, ки дар вилояти Белгород қарор дорад, дохил мешавад.
Галуевская (ноҳияи Вичуг, Иванов)

Галуевская — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Вичуг, ки дар вилояти Иванов қарор дорад, дохил мешавад.
Эворист Голуо

Конкур ҷенерол Эворист Голуо (октябри 1811, Бур-ля-Рен, О-де-Сен, Фаронса — 31 майи 1832, Порис, Фаронса) — риёзидон асосгузори алгебраи муосир. Зиндагинома Дар литсеи подшоҳии Луи-ле-Гран таҳсил карда, аз 16-солагӣ ба омӯзиши амиқи математика оғоз намуд. Соли 1829 ба Мактаби олии Порис дохил гардид, вале ба сабаби ширкат дар ҳаракатҳои инқилобӣ ӯро аз мактаб хориҷ карданд. Эворист Голуо барои ширкат дар ҳаракатҳои зидди подшоҳ ду бор ҳабс шудааст. Ӯ соли 1832, баъди озод шуданаш, дар синни 21-солагӣ аз тарафи душманони сиёсиаш дар дуэл кушта шуд. Қобилияту истеъдоди Эворист Голуо зуд ошкор шуда буд: дар 15-солагӣ ӯ оид ба математика маълумоти амиқ гирифта, дар синни 16-18-солагӣ натиҷаҳои муҳимро дар назарияи муодилаҳои алгебравӣ ба даст овард. Дар 20-солагӣ Эворист Голуо тавонист математикаи садаи -ро ба дараҷаи баланд бардорад. Таҳқиқот Аз асарҳои илмиаш "Ёддоштҳо оид ба ҳалшавии муодилаҳо дар радикалҳо" нисбатан машҳур буда, дар он пешниҳодҳои муҳимми назарияи Эворист Голуо ифода ёфтаанд. Эворист Голуо дар асараш "Аз назарияи адад" назарияи майдонҳои охирнок (майдон, гурӯҳ, тақсимкунандаи нормалӣ ва ғайра)-ро таҳия намудааст. Чанд рӯз қабл аз дуэл Эворист Голуо ҳамаи фикрҳои худро тасвият дода, ба дӯсташ О. Шевалйе мактуб (васиятномаи математикӣ) менависад, ки дар он теоремаҳои асосии интегралҳои функсияи алгебравиро таҳия кардааст (онро дертар Б. Риман дар асарҳояш кашф мекунад). Таҳқиқоти Ж. Лагранж ва Н. Абелро дар бораи ҳалли муодилаҳои алгебравӣ давом дода, назарияе ба вуҷуд овард, ки дертар назарияи Галуа ном гирифт. Соли 1846 Ж. Лиувилл ҳамаи асарҳои Эворист Голуоро ҷамъ карда, дар "Маҷаллаи математикаи асил ва таҷрибавӣ" интишор намуд. Баъди ин ғояҳои Эворист Голуо таваҷҷуҳи математикҳои замонаашро ба худ ҷалб намуданд ва ба туфайли "Рисолае оид ба гузориш"-и К. Жордан, асарҳои баъдии Ф. Клейн ва С. Ли комилан дарк карда шуданд. Ба номи Эворист Голуо танӯрае дар тарафи нонамоёни Моҳ номгузорӣ шудааст.
Галушкинский (ноҳияи Новоаннин, Волгоград)

Галушкинский — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Новоаннин, ки дар вилояти Волгоград қарор дорад, дохил мешавад.
Гамагори

Гамагори — яке аз шаҳрҳои префектураи Айчи, Ҷопон аст.
Ҳомортум

Ҳомортум (аз — "хато", "иллат" ва - аз — "омос"), гамартома, ё номураттабии бофтӣ — ташкилаи омосмонанд, як навъ нақси бофтаҳо, ки дар натиҷаи ихтилоли рушди ҷанин падид меояд.
Гамадиел Гарсия

Гамадиел Адриан Гарсия Санчес (июли 1979, Сантяго, Чили) — футболбози чилигӣ, нимҳимоятгари Ҳамлагар.
Матвей Гамазов

Гамазов Матвей Авелевич (6 марти 1812, Петербург — 7 майи 1893, ҳамон ҷо) — шарқшинос-забоншинос, тарҷумон, дипломати Зиндагинома Аз хонаводаи князи арманӣ — Сааруни ба табъ мерасонд. Дар тақлид ба ин шоирон ба забони русӣ шеърҳо ба шакли ғазал ва рубоӣ менавишт. Ба гуфтаи шарқшиноси номӣ И. Ю. Крачковский, Матвей Гамазов ормонҳои романтикии шарқиро дар адабиёти рус пойдор нигоҳ доштааст.
Николай Гамалея

Николай Фёдорович Гамалея (5 феврал 1859 (1859-02-17), Одесса — 29 марти 1949, Маскав) — микробиолог, академики фахрии АИ ИҶШС (1949; узви вобаста 1939), академики АИТ ИҶШС. Зиндагинома Донишгоҳи Новороссияи Одесса ва "Вибриони Мечников" – ангезандаи касалии вабомонанди парандаҳо мебошад. Соли 1908 бори нахуст исбот кард, ки бемории ҳасбаро шабуш интиқол медиҳад. Николай Гамалея оид ба пешгирии домана, вабо, нағзак, тифи раҷъӣ пажӯҳишҳои назаррас ба анҷом расонд. Ҷоизаҳо Дорандаи Мукофоти давлатии ИҶШС. Бо 2 ордени Ленин, ордени Байрақи Сурхи Меҳнат ва медалҳо сарфароз гардидааст.
Гамаюнов (ноҳияи Вейделевск)

Гамаюнов — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Вейделевск, ки дар вилояти Белгород қарор дорад, дохил мешавад.
Гамалеевка (ноҳияи Почеп)

Гамалеевка — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Почеп, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Пйер Гамарра

Пйер Гамарра (июл 1919 (1919-07-10), Тулуза — 20 майи 2009, Аржантей) — нависандаи Зиндагинома Аввал омӯзгор баъд муҳаррири маҷаллаи "Европа" буд. Дар Ҷанги дуюми ҷаҳонӣ узви Ҳаракати Муқовимати Фаронса шуд. Пйер Гамарра фаъолияти эҷодиашро аз ҳикоянависӣ барои кӯдакон оғоз намуд. Нахустин асари Пйер Гамарра романи "Хонаи оташин" соли 1948 дар шаҳри Лозанна (Швейсария) сазовори шоҳҷоизаи байналмилалӣ гардид. Пйер Гамарра муаллифи романҳои "Фарзандони қашшоқ", "Зан ва дарё", "Ёси Сен Лазар", "Розали Брусс", "Муаллими мактаб", "Зани Симон" ва ғ. мебошад. Пйер Гамарра асарҳояшро бештар барои насли наврас таълиф мекард. То ҳол ҳикоя, шеърҳо ва суруди "Портфели ман"-и Пйер Гамарра-ро дар мактабҳои Фаронса ба талабаҳо меомӯзонанд. Пйер Гамарра ба адабиёту ҳунари классикӣ ва муосири тоҷик таваҷҷуҳи хос дошт. Ӯ ба тарҷумаи фаронсавии "Марги судхӯр" тақриз навишта, ба эҷодиёти С. Айнӣ баҳои баланд додааст.
Гамбит

Гамбит (аз — пешпоӣ) — дар шоҳмоту шашка унвони шурӯъи бозиест, ки дар он яке аз тарафҳо (ғолибан ҷониби сафед) барои густариши зудтари муҳраҳо, тасарруфи марказ, пеш гирифтани ҳамла ба шоҳ ва пешгирии густариши неруҳои ҳариф, маъмулан, пиёда ва гоҳе муҳраи қавитареро қурбон мекунад. Ҳариф низ мумкин аст бо задани он муҳра қурбониро бипазирад (пазириши гамбит), ё бидуни таваҷҷуҳ ба он аз пайи ҳаракати дигар шавад (радди гамбит), ё ҳатто худ ба ҳариф як гамбит пешкаш кунад (гамбити мутақобил). Ба назари коршиносон, беҳтарин роҳи муқобала бо гамбитҳо пазируфтани онҳост. Ном Вожаи "гамбит" нахустин бор соли 1561 аз ҷониби шоҳмотбози Испания Р. Лопес вориди олами шоҳмот шуд. Ҳоло назарияи шоҳмот наздик ба 50 навъи гамбитро дар ин бозӣ номбар мекунад, ки теъдоди каме аз онҳо дар мусобиқаҳои бузург истифода мешаванд.
Гамбусаки анбор

Гамбусаки анбор, гамбусаки ғалладона — ҳашараи зараррасонест аз оилаи гамбусакҳои нӯлдароз. Тавсифоти умумӣ Дарозиаш 2,2-4,7 мм, рангаш ҷигарии тира; кирминааш 3-4 мм, рангаш сафед, сараш ҷигариранг. Гамбусаки модина соле то 5 бор афзоиш карда, даруни дон то 300 тухм мегузорад. Гамбусаки анбор дар тамоми дунё паҳн шудааст. Яке аз ҳашароти хавфноки зараррасони ғалладона мебошад. Гамбусаки анбор ҳатто ба мисриёни қадим маълум буд. Дар деворнигораҳои Мисри Қадим дар байни дигар ҳайвоноту рустаниҳо гамбусаки анбор низ тасвир ёфтааст. Гамбусаки анбор парвоз намекунад, вале ба тавассути киштиҳои ғаллакаш аз як қитъа ба қитъаи дигар интиқол меёбад. Зараррасонӣ Ба ғалладона, орд ва маҳсулоти хамирӣ (макарон) зарар меорад. Модинаи гамбусаки анбор дар мағзи ҳар дони гандум як ва дар мағзи ҳар дони ҷуворӣ ду адад тухм гузошта, сӯрохи онро бо орд маҳкам мекунад. Дар натиҷа дон ба назар солим менамояд. Ошкор кардани дони солим аз носолим душвор нест (дони солим зери об шуда, донҳои иллатӣ рӯйи об мебароянд). Бо мақсади маҳв сохтани гамбусаки анбор аз моддаҳои кимиёӣ, масалан, офаткушҳо истифода мекунанд. Хушконидани ғалла ва дар анборҳои салқину хунук нигоҳ доштани он зарари гамбусаки анборро пешгирӣ менамояд.
Гамбусаки туронӣ

Гамбусаки туронӣ — як навъи ғамбусак; мансуби гулхӯракҳост. Ба ғайр аз биёбони регзор ва минтақаҳои баландкӯҳ дар тамоми ҳудуди Осиёи Марказӣ паҳн шудааст. Дар Тоҷикистон дар баландиҳои 400–2000 м аз с. б. вомехӯрад. Дар водии Ҳисор он аввали моҳи март пайдо мешавад. Дар мавзеи Кондараи ноҳияи Варзоб парвози ғамбусакҳо ба охири март – аввали апрел рост меояд. Гамбусаки туронӣ баланд парвоз карда наметавонад, аз ин рӯ бештар ба гули дарахтони реза, инчунин гули садбарг, хуч, ток, ҷуворӣ, нахӯд, юнучқа, себ, нок, биҳӣ, бодом, зардолу, олу, дӯлона ва ғ. зарар мерасонад; гарддон ва гардбаргаи гулро маҳв сохта, гулбаргҳоро бо пойҳои худ нобуд мекунад. Гулҳои осебдида ғӯра намебанданд. Гамбусаки туронӣ махсусан дар рӯзҳои гарм фаъол мешавад. Гамбусакҳо пагоҳии рӯз, инчунин дар ҳавои абр ва боронӣ дар гул беҳаракат менишинанд ё дар зери хасу хошок пинҳон мешаванд. Гамбусакҳои болиғ баъди зимистонро гузаронидан дар хок тухм мегузоранд. Кирминаҳо (дарозиашон 14–38 мм) дар замин зиндагӣ карда, пӯсидахок ва решаи гиёҳҳоро мехӯранд. Онҳо тирамоҳ ба зоча табдил ёфта, октябр ғамбусаки болиғ мешаванд ва то баҳори оянда дар хок мемонанд. Тадбирҳои мубориза Эзоҳ Адабиёт.
Нахӯдхӯрак

Гамбусаки нахӯд, нахӯдхӯрак — ҳашараи зараррасон аз оилаи донхӯракҳо. Тавсифоти умумӣ Дарозиаш 6 мм, танаш байзашакл, рангаш сиёҳи ҷилодор. Болаш рахҳои каҷи сафедча, синааш доғи сафеди секунҷа, зери шикамаш нақши салибмонанд дорад. Бехи мӯйлабҳо, банди аввали пойҳои пеш, панҷа ва буғуми пойҳои миёнааш зарди сурхтоб аст. Тухмаш зарди каҳраборанг, дар рӯйи дон хуб менамояд. Дарозии кирминааш 5-6 мм; рангаш зардтоб. Нахӯдхӯрак дар Тоҷикистон бисёр аст. Фақат ба нахӯд осеб мерасонад. Тарзи зиндагӣ Соле як бор афзоиш карда, ҳангоми гулшукуфти нахӯд гарду гулбарги онро мехӯрад. Нахӯдхӯрак ба ғилофаки хоми нахӯд то 35 тухм мемонад. Давраи тухмгузорӣ, одатан, то 15 рӯз давом мекунад. Умуман, ғамбусакҳои модина дар тӯли ҳаёташон тухм мегузоранд. Кирминаҳои нахӯдхӯрак пӯсти ғилофакро сӯрох карда, мағзи донро мехӯранд. Дар даруни дон чанд кирмина ҷой мегирад, вале фақат яктои онҳо инкишоф меёбад. Рушди баъдии кирминаҳо дар дохили дони нахӯд мегузарад (тақр. 35-40 рӯз). Миёнаҳои август зоча ба ғамбусак табдил ёфта, зимистонро андаруни дон мегузаронад. Нахӯди зарардида барои истеъмол ва кишт кор намеояд. Тадбирҳои мубориза Эзоҳ Адабиёт.
Григорий Гамбурсев

Гамбурсев Григорий Александрович (10 марти 1903, Санкт-Петербург – 28 июни 1955, Маскав) — зилзилашиноси шӯравӣ, яке аз асосгузорони таҳқиқ (кашф)-и зилзила дар ИҶШС, доктори илмҳои физикаву математика, профессор, академики АИ ИҶШС. Зиндагинома Хатмкардаи факултаи физикаву математикаи Донишгоҳи Маскав -и фотокимиёии шуъбаи маскавии комиссияи омӯзиши қувваҳои истеҳсолкунандаи Русияи АИ ИҶШС, 1932–37 роҳбари лабораторияи (озмоишгоҳ) зилзиласанҷии Институти ҷустуҷӯи геологии нафт, 1934–37 корманди Идораи умумииттифоқии пажӯҳиши геофизикӣ, 1938–49 мудири шуъбаи усулҳои физикии ҷустуҷӯ, профессор Институти геофизикаи назариявии АИ ИҶШС (аз соли 1946 – Институти геофизика), ҳамзамон солҳои 1941–43 роҳбари экспедитсияи Аврупои Шарқии АИ ИҶШС, 1945–47 профессор Институти нафти ба номи М. М. Губкин буд. Солҳои 1946–51 аввал ташкилкунанда ва баъд роҳбари экспедитсияи комплексии геофизикӣ оид ба ҷустуҷӯи маъданҳои урандор, ҷонишини директор ва солҳои 1949–55 директори Институти геофизикаи АИ ИҶШС. Ҳамзамон солҳои 1933–37 дар Институти ҷустуҷӯи геологии Маскав ва 1944–53 дар Институти нафти ба номи И. М. Губкини шаҳри Маскав дарс додааст. Григорий Гамбурсев сохти нави сейсмограф ва назарияи математикии кори он, инчунин усули нави ҷустуҷӯи геофизикии маъданҳои фоиданокро таҳия намудааст. Қаторкӯҳ дар Арктика, конҳои нафт дар округи мухтори Ненес ва вилояти Архангелск, киштии илмӣ-таҳқиқотии геофизикӣ ("Академик Гамбурсев"), Институти физикаи замини АИ Русия ба номи Григорий Гамбурсев гузошта шудаанд. Ҷоизаҳо Дорандаи Мукофоти сталинӣ. Бо орденҳои Байрақи Сурхи Меҳнат ва Ленин сарфароз гардидааст. Осор.