ГНУ/Линукс

("гну слэш линукс" талаффуз мешавад) — озод ва системаи оператсионии -монанд. – системаи оператсионии озодасоси чандистифодабарандаи компютерњои фардии бо -њамљоя ва стансияњои корї буда, бо системаи шабакавии графикї-равзанавии муљањњаз аст. дорои дистрибутивњои дар ибтидои солњои 90-уми асри гузашта аз тарафи донишљӯи донишгоњи Хелсинки (Финляндия) Линус Торвалд сохта шудааст. Системаи њамчун версияи СО барои КФ эљод шудааст. солњои дароз аст, ки дар мэйнфрейму мини-компютерњо ва стансияњои корї ба сифати СО-и асосї хидмат мерасонад. аз суръат, самаранокї ва чобукиро мерос гирифта, қариб њамаи вазифањои СО ва -ро иљро карда метавонад. Њангоми кор бо муш њар се тугмаи он истифода мешавад. Тугмаи мобайнии мушро барои гузоштани фрагментњои матн истифода бурдан мумкин аст. Аз нуқтаи назари иқтисодї боз як бартарии дигари љиддї дорад – вай системаи оператсионии бепул аст. мувофиқи литсензияи генералии шакли кушодаи дар доираи бунёди (фонди) таъминоти программавии озодасос пањн карда мешавад, ки онро њар як хоњишманд дастрас карда метавонад. Аз ба боз ду хусусияти шоёни дигар – чандистифодабарандагї ва чандмасъалагї гузаштааст. Чандмасъалагї маънои иљрои яквақтаи якчанд масъаларо дорад. Чандистифодабарандагї бошад, далели он аст, ки дар система якбора якчанд истифодабаранда ба воситаи терминалњои алоњида кор карда метавонанд. Арзиши дигари аз он иборат аст, ки вайро якљоя бо дар як компютер гузоштан мумкин аст. метавонад комютери дилхоњро ба стансияи корї табдил дињад. Дар њозира -ро њамчун СО дар соњањои бизнес, маориф ва программасозии фардї истифода менамоянд. Вай дар ташкили шабакањои корпоративї, Интернет-нуқтањо ва -серверњо системаи оператсионии ивазнашаванда аст. метавонад аз якчанд намудњои интерфейси графикї -, ва ғайра истифода барад. Дар њар яке аз ин қабатњои программавї истифодабаранда имконият дорад, ки якбора бо якчанд мизњои корї кор кунад, ки ин бартариро дар дигар СО вохӯрдан мумкин нест. Хусусиятњои СО Вақте сухан дар бораи њамчун система меравад, доимо ягонагию њамбастагии ядро,, сохтори файлї ва утилитњои он дар назар дошта мешавад. Ядро - дили система аст. Программањои ядро барои бевосита идоракунии қисмњои аппаратурии компютер хидмат мерасонанд. - интерфейси матнии истифодабаранда аст. Вай командањои истифодабарандаро қабул карда, барои иљро онњоро ба ядро интиқол медињад. -ро мувофиқи эњтиёљоти мушаххаси истифодабаранда батанзим овардан мумкин аст. Дар таркиби њатто забони программасозии махсус мављуд аст, ки онро барои сохтани скриптњо истифода бурдан мумкин аст. Программањои (командањо) стандартии системаи -ро одатан утилитњо мегӯянд. Бо мафњуми сохтори файлї мо пештар шинос шуда будем. Ин сохтор дарахти каталогњоро мемонад, ки дар навдањои он файлњо ва зеркаталогњои дигар љойгир шудаанд. Дарозии максималии номи файлњои ба 256 рамз баробар аст. Чун қоида бояд номи файл бо нуқта сар нашавад ва рамзњои?-ро дар бар нагирад. Истифодабаранда – шахсест, ки дар система кор мекунад. Программањои тадбиқии мавриди истифода қароргирифтаро протсессњо мегӯянд. Барои истифодабарандаи система шудан, зарур аст, ки маъмури системавї (номи дохилшавї) ва (парол)-и шуморо ба қайд гирад. - барои ба система ворид гаштани истифодабаранда ва - барои аз истифодаи њифз намудани шахсони тасодуфї хидмат мерасонанд. - комбинатсияи махфии рамзњо буда, њангоми дохилкунї дар экран инъикос намеёбад. Дарозии бояд аз 6 рамз кам набошад ва 4-тои онро њатман њарфњо ташкил дињанд. бояд тавре интихоб карда шавад, ки бахотиргирии он осон бошад ва дар таркибаш калимањои англисии маъмул вонахӯранд. Барои њифзи мутлақи файлњои худ, пас аз итмоми кор сеанси кориро пӯшидан лозим аст. Барои ин дар панели -и қабати графикии – пахши тугмаи ё пахши тугмаи дар 2 зарур аст. Ин амалиётро бо пахши сатри Выйти (баромадан) дар менюи асосии (њангоми пахши тугмаи дар панели замимањо) низ ба сомон расонидан мумкин аст. Муњити графикии Программаи қабатии – интерфейси пурра ва функсионалии истифодабарандаро муњайё сохта, ӯро бо равзанањо ва меню, ки барои идораи файлњо ва иљрои программањо заруранд, таъмин менамояд. қабати стандартии командавиро иваз наменамояд, вай танњо истифодаи -ро осон мегардонад. Дар асл – ин лоињаи озод ва аз якдигар новобастаи садњо лоињакашони дунё ба шумор рафта, бањри эљоди муњити кории мӯътадил ва самарабахши мизњои кории замонавї, танзимшаванда ва устувор, ки асосашонро архитектураи шабакавии компонентї ва шаффоф ташкил медињад, равона карда шудааст. Соли 2001 версияи 2.1 эљод шуд, ки вай муњити кории пуриқтидор, қулай ва бо Интернет интегратсияшудаи ба шумор меравад. Дар ин версия программаи - -браузери замонавї ва менељери файлї ва инчунин – муњити программасозї барои такмили њамроњ карда шудааст. Ин версия бо 33 забони љањон тарљума шудааст ва зиёда аз 100 пакети программањоро, аз қабили бозињо, графика, мултимедиа, шабака, утилитњо ва ғайра дар бар мегирад. Командањоро одатан бо ёрии меню ё пиктограммањо дохил мекунанд. Агар онњоро бо ёрии интерфейси сатри командавї дохил кардан лозим бошад, он гоњ аз равзанаи (терминал, консол) истифода мебаранд. Аз равзанаи қабати программавии -ро низ ба кор даровардан мумкин аст, ки намуди зоњирї ва тарзи кори он ба хеле шабоњат дорад. На бояд фикр кард, ки кор бо файлњо ва системаи файлии танњо тавассути сатри командавї амалї гардонида мешавад. Менељери файлии имконият медињат, ки аз воситањои замонавии кор бо файлњо истифода бурда шавад. Вале донистани командањо ба истифодабаранда имконият медињад, ки тамоми нозукињои СО ба таври самарабахш азхуд карда шавад. Барномаҳо Нигаред Пайвандҳо Мақолаҳо.