ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Наҷиби Кошонӣ

Наҷиби Кошонӣ — шоир и порсигӯи сабки ҳиндӣ дар рӯзгори Сафавиён. Зиндагинома Девони Наҷиби Кошонӣ бештар дар қолаби ғазал, инчунин қасида, қитъа, чанд рубоӣ, маснавӣ ва такбайтҳо суруда шудааст. Ашъори Наҷиби Кошонӣ ба сабки ҳиндӣ ва аз навъи эътидол аст, ки шоир аз як сӯ дилбаста ба сабки ироқӣ ва аз сӯи дигар вобаста ба сабки ҳиндӣ мебошад. Ӯ дар анвои шеър маҳорати тӯлонӣ дошт ва дар санъати моддаи таърих тахассус ёфта буд. Бисёре аз рӯйдодҳои муҳими кишвар ва рӯйдодҳои хонаводагиро ба таври манзум бо ҳисоб ҷамал мушаххас намуд.
Наҷиб Миқотӣ

Наҷиб Азмӣ Миқотӣ 2 — сиёсатмадор ва соҳибкори Лубнон, инчунин сарвазири секаратаи Лубнон буд, ки мӯҳлати ваколати ӯ моҳи сентябри соли 2021 оғоз ёфт. Пештар Миқотӣ 13 июни соли 2011, 15 феврали соли 2014 ва 19 апрели соли 2005, 19 июли соли 2005 сарвазир буд. Миқотӣ инчунин аз 6 декабри соли 1998-2003 вазири корҳои ҷамъиятӣ ва нақлиёт буд. Миқотӣ ба ҳукумати Сурия наздик буд ва якчанд лоиҳаҳои телекоммуникатсиониро дар Сурия ва Лубнон роҳбарӣ мекард. Соли 2005 ӯ ҳукумати муваққатиро роҳбарӣ кард, ки пас аз хуруҷи нерӯҳои Сурия ба интихоботи парлумониро назорат мекард. Дар соли 2011, Миқотӣ ҳукумати дуюми худро бо дастгирии паймони 8 март пеш аз истеъфо дар соли 2013 ташкил кард. Вай узви парлумони Триполи дар Солҳои 2000-2005 буд ва дар солҳои 2009 ва 2018 дубора интихоб шуд. Моҳи июли соли 2021 ӯ бори сеюм сарвазир таъин шуд. Наҷиб Миқотӣ аз 31 октябри соли 2022 то 9 январи соли 2025 иҷрокунандаи вазифаи Президенти Лубнон буд.
Наҷиби Ҷурфодиқонӣ

Наҷибуддини Ҷурфодиқонӣ — шоир и форс-тоҷик. Зиндагинома Дар аксари тазкираҳо ("Рӯаи равшан"-и Сабо, "Оташкада"-и Озар, "Маҷмаъ-ул-фусаҳо"-и Ризоқулихони Ҳидоят) оид ба Наҷибуддини Ҷурфодқонӣ ҳамчун шоири баркамол ва писандида маълумот дода мешавад, вале тарчумаи ҳолаш баён нагардидааст. Давраи ҷавониаш дар Бағдод гузаштааст. Дар ҳамин ҷо ба ҳамлаи урдуҳои Чингиз дучор гардид ва дар қалъае паноҳ бурд. Ҳангоми зиндагиаш дар Ирок ба мадҳи ҳукмронони он кишвар қасидаҳо гуфтааст. Баъдтар Наҷибуддини Ҷурфодқонӣ ба Исфаҳон омад ва ба хидмати ҳокимони салҷуқӣ даромад. Наҷибуддини Ҷурфоқдонӣ ҳамасри Муҷируддини Байлақонй буда, пас аз Камолуддини Исфаҳонӣ дуюмнн шоири барҷастаи қасида, яке аз беҳтарин шуарои сабки ироқӣ мебошад. Девони Наҷибуддини Ҷурфодқонӣ, ки дорои 40000 байт аст, то замони мо маҳфуз мондааст. Инчунин бо номи "Башар ва Ҳинд" маснавие дорад, ки дар Бағдод сурудааст. Бадеиёти касидаҳои Наҷибуддини Ҷурфоқонӣ баланд, забонашон фасеҳу равон аст. Дар яке аз қасидаҳояш чунин гуфтааст: Зи рӯи ин чамани обгун ва даст омад Ҳазор лолаи серобу наргиси махмур. Ба расми шӯъбадабозӣ фалак бурун овард, Зи зери ҳуққаҳои хуршед мӯҳраҳои булӯр.
Наҷиб борвар

Наҷиб борвар (соли таваллуд 1364 дар Кобул) Шоир ва нависанда. кӯдакии ӯ дар даврон Ҷанги шаҳрвандӣ ва нооромӣ ва ошуб сипарӣ шуд ва бо рӯи коромадани толибон чанд соли натавонист таҳсилоти худро идома диҳад то ин ки бо сарнагуни гурӯҳи Толибон дар соли 2001, дубора дониш андӯзиро пай гирифт ва соли 2008, дар 24 солагӣ аз Мактаби миёнаи (дабиристон) хоҷа Абдуллоҳи Ансорӣ фориғуттаҳсил шуд. Пас аз он, ӯ то дараҷаи бакалаврӣ дар соҳаи сиёсатшиносӣ дар Донишгоҳи машъал таҳсил кардааст. Намунаи ашъор Зодгоҳи Рустаму шоҳони сосонӣ якест Шавкати шаҳномау фарҳанги эронӣ якест Арзиши хоки Бухороу Самарқанди азиз Наздимо бо гавҳару лаъли Бадахшонӣ якест Мо агар чун шохаҳо дурем аз ҳам айб нест Решаи Кӯлобиву Балхиву Теҳронӣ якест Аз дирафши Ковиён овози дигар мерасад: Бозувони Ковау шамшери сомонӣ якест Чист фарқи шеъри Ҳофиз, бо суруди Мавлавӣ Мактаби Ироқиву Хуросонӣ якест Фарқи шеъри Бедилу Иқболу Ғолиб дар куҷост?! Рӯдакиву ҳазрати Ҷомиу Хоқонӣ якест Марзҳо дигар асоси дурии мо нестанд Эй бародар! асли моро нек медонӣ якест "тоҷикӣ", ё "форсӣ", ё хеш пиндори "дарӣ" ин забони порсиро ҳарчи мехонӣ, якест! Китобҳо То кунун китобҳои зерини Наҷиб борвар ба табъ расидаанд- Номи дигари Кобул 2- Се акси ҷудо уфтода 3 - Ҳиндукуши беиқтидор 4- Марзҳо дигар асоси дурии мо нестанд 5 - Хуросон Иқтибосҳо.
Наҷибуддини Самарқандӣ

Наҷибуддини Самарқандӣ — пизишк ва донишманди форс-тоҷик, муаллифи "ал-Асбоб ва-л-аломот".
Наҷмуддини Розӣ

Наҷмуддини Розӣ — ориф, сӯфӣ, зоҳид, файласуф ва донишманди форс-тоҷик, муаллифи "Ристолату-т-туюр", "Сироҷу-л-қулуб" ва "Ақлу ишқ".
Наҷло Будин

Наҷло Будин Рамзон (29 июни 1958, Кайруан) — арбоби давлатии Тунис, сиёсатмадори мустақил, нахустин бону сарвазири Тунис (аз соли 2021). Зиндагинома Вай 29 июни соли 1958 дар Кайруан 3 таваллуд шудааст. 25 июли соли 2021 президент Қайс Саид сарвазир Ҳишам Машиширо аз мақомаш барканор кард, тамоми ҳокимияти иҷроияро дар дасти ӯ мутамарказ гардид ва фаъолияти парлумонро мутаваққиф кард 4. Саид 22 сентябри соли 2021 бо фармони худ ваколатҳои қонунгузорӣ ва иҷроияи васеъ карда, ҳисобот додани ҳукуматро дар назди институти президент, на ба парлумон таъин кард. То ин дам, Наҷло Будин, профессори геологияи Мактаби миллии муҳандисии Тунис буд, аз соли 2011 масъули сифати таълим дар Вазорати таҳсилоти олии Тунис шуд 5. 29 сентябри соли 2021 президент ба Будин дастур дод, ки ҳукумати нав 6 ташкил кунад ва 11 октябр узви ҳукумат савганд ёд кард ва Боудин аввалин зане шуд, ки дар таърихи Тунис сарвазир шуд. Ба иддаои Ҳизби наҳзати исломии мухолиф, ки ин тартибро зиддиконститутсионӣ шуморидааст 7. Нигаред низ Пайвандҳо.
Ҳалимахон Наҷимова

Ҳалимахон Наҷимова (23.02.1946, шаҳри Душанбе), омӯзгор. Номзади илмҳои педагогика "Аълочии маорифи Тоҷикистон". Корманди шоистаи Тоҷикистон. Зиндагинома Ҳалимахон Наҷимова дар Техн. кооперативии ш. Хуҷанд) таҳсил кардааст (1960–1963). Соли 1963 ба фак. таъриху фил. (бахши фил. русии) Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин шомил гашта, онро соли 1968 хатм кардааст. Муаллими заб. русии Техн. кооперативии ш. Душанбе (1968–1974). С. 1975 ба кори ҳизбӣ гузаштааст (1975–1978). Муовини раиси комиҷроияи н. Роҳи Оҳани (ҳоло – Шоҳмансури) ш. Душанбе (1978–1986), муаллими заб. русии мак. миёнаи 90 ш. Душанбе (1986–95), мушовири ваз. маорифи Тоҷикистон (1995–1996), ҷон. дир. литсейи Президентии ш. Душанбе (1996–2001), директори гимназияи Донишгоҳи Технологии Тоҷикистон (2001–2006). Аз с. 2006 – дотс. каф. заб. педагогикаи таҳсилоти олӣ ва ташаккули имиҷи Донишгоҳи мазкур. Хидматҳояш бо чандин Грам. Фахрӣ ва Сипосномаи соҳавӣ қадр карда шудааст.
Наҷмиддин Шоҳинбод

Наҷмиддин Шоҳинбод — рӯзноманигор, шоир, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон Зиндагинома Наҷмиддин Шоҳинбод 21 ноябри соли 1952 дар деҳаи Пиши ноҳияи Шуғнони Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон таваллуд шудааст. Пас аз хатми мактаби миёнаи деҳа таҳсилашро дар факултаи филологияи тоҷики Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленин идома дода, баъди хатми он дар рӯзномаи "Бадахшони Советӣ" кор кардааст. Солҳои 1980-1983 ва 1984-1987 тарҷумони Созмони ҷавонони Ҷумҳурии Демократии Афғонистон будааст. Соли 1989 рӯзномаи "Фарҳанги Бадахшон"-ро таъсис дода, ҳамзамон сармуҳарририи нашриёти "Помир" (Хоруғ)-ро бар уҳда доштааст. Солҳои 1997-2003 мухбири рӯзномаи "Садои мардум" дар вилояти Суғд, солҳои 2000-2009 муовини сармуҳаррири ҳафтавори "Суғд" будааст. Аз соли 2009 сардабири ҳафтавораҳои "Алюмини Тоҷикистон" ва "Башардӯсти Тоҷикистон" мебошад. Аз соли 1993 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон аст. Эҷодиёт Дар жанрҳои гуногуни журналистика ва адабиёт, асосан ҳаҷву мутояба хомафарсоӣ мекунад. Офаридаҳояш аз соли 1973 дар рӯзномаю маҷаллаҳои ҷумҳуриявию умумииттифоқӣ, аз ҷумлаи "Пионери Тоҷикистон", "Ҷавонони Тоҷикистон", "Хорпуштак", "Адабиёт ва санъат", "Крокодил" ва маҷмӯаҳои "Шохи гург"-у "Ҳайкали гург" чоп шудаанд. Асарҳои публитсистии ӯ дар китобҳои "Болҳои заррини Абдувалӣ", "Зинда дил",, "Зафармандони дашти зафар" ва ғ. ба табъ расидаанд. Дар заминаи асарҳои алоҳидаи ӯ театрҳои Хоруғ, Рӯшон ва ТВТ саҳнаҳои ҳаҷвӣ таҳия кардаанд. Баъзе навиштаҳояш ба забонҳои русӣ, қирғизӣ, ӯзбекӣ, булғорӣ, инглисӣ ва ғ. тарҷума шудаанд. Ҷоизаҳо.
Наҷмиддин Раҳимов

Наҷмиддин Раҳимов (19 феврали 1926, Хуҷанд) — ҳунарпешаи театр ва овозхони тоҷик, Ҳофизи халқии Тоҷикистон. Зиндагинома Маълумоти махсуси касбӣ надорад, солҳои дар Комбинати шоҳибофии Хуҷанд кор кардааст, вале аз суруду мусиқӣ лаҳзае дил накандааст. Соли 1956 дар Фестивали байналмилалии эҷодиёти халқ дар Маскав соҳиби диплом гардидааст. Иштирокдори фаъоли азназаргузарониҳои вилоятию ҷумҳуриявии ҳаваскорони санъат буд. Хусусан сурудҳои классикиро бо авҷашон иҷро менамуд. "Дугоҳ", "Танаввор", "Ироқи Бухоро", "Ушшоқи Содирхон", "Ушшоқи Самарқанд", "Савти ушшоқ", "Ороми ҷон" барин сурудҳо бо садои дилкашаш дар дилҳо нишастаанд.
Сироҷиддин Наҷмиддинов

Сироҷиддин Наҷмиддинов — узви Кумитаи Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба масъалаҳои оила, ҳифзи сиҳати ва экология, аз 17 марти соли 2005. Зиндагинома Сироҷиддин Наҷмиддинов 15 июни соли 1954 дар ноҳияи Колхозобод таваллуд шудааст.
Сабоҳат Наҷмиддинова

Сабоҳат Наҷмиддинова (Наҷмиддинова Сабоҳат Муҳаммадиевна; зод. 20 ноябри 1966, Душанбе) — овозхон, омӯзгор 1 ва мақомсарои тоҷик, Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон. Зиндагинома Донишкадаи санъати ба номи Мирзо Турсунзодаро хатм карда, дар ансамбли "Шашмақом"-и ба номи Фазлиддин Шаҳобови Кумитаи телевизион ва радиои ҷумҳурӣ ба сифати овозхон кор мекунад. Сурудаҳо Тӯли зиёда аз 25 соли фаъолият қариб 50 таронаи классикию халқиро рӯи адвори мусиқӣ оварда, ба хазинаи тиллоии Радиои Тоҷикистон ҳадя намудааст. Бо "Биё", "Ёди ширин", "Чӣ донӣ ҳоли мо", "Синахурӯш", "Эҳсон", "Бар нигори ман баред", "Муноҷот", "Исён", "Вафо", "Модар", "Фиреб", "Савдои ишқ", "Чароғи дил", "Эй ҷилваи ҷамолат", "Кӯчабоғ", "Расми баҳор", "Зиндагӣ" барин таронаҳояш дар мадди назарҳо, панҷаи маҳбубиятҳо, оғӯши муҳаббатҳо қарор гирифта, теъдоди мухлисону дилбастагони ҳунараш кам намегардад.
Файзулло Наҷмиддиниён

Медали "Хидмати шоиста" Аълочии маорифи халқи Ҷумҳурии Тоҷикистон Аълочии фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон Файзулло Наҷмиддиниён (Наҷмиддиниён Файзулло Раҷаб, то соли 2021 Наҷмиддинов Файзулло Раҷабович феврали 1964, деҳаи Дубеда, ноҳияи Файзобод, ҶШС Тоҷикистон) — омӯзгор, забоншинос, номзади илмҳои филология. Узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон (аз соли 2012). Вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон (аз соли 2020). Зиндагинома Файзулло Наҷмиддиниён 5 феврали соли 1964 дар деҳаи Дубедаи ноҳияи Файзобод ба дунё омадааст. Соли 1986 Донишкадаи давлатии забон ва адабиёти руси Тоҷикистонро бо ихтисоси "муаллими забон ва адабиёти рус" хатм кардааст. Фаъолияти корӣ Файзулло Наҷмиддинов солҳои солҳои дар мактабҳои миёнаи 20, 22 ва 47, ноҳияи Файзобод ҳамчун муаллими фанни забон ва адабиёти рус кор кардааст. Баъдан солҳои мушовири шуъбаи маорифи ноҳия, солҳои мудири шуъбаи иҷтимоиёт ва фарҳанги дастгоҳи раиси ноҳия, солҳои мудири шуъбаи иҷтимоиёт, танзими анъана ва ҷашну маросимҳои дастгоҳи раиси ноҳия, солҳои мудири бахши иҷтимоиёт, фарҳанг ва робита бо чомеаи дастгоҳи раиси ноҳия ва дар солҳои мудири шуъбаи рушди иҷтимоӣ ва робита бо ҷомеаи дастгоҳи Раиси ноҳияи Файзобод 1 кор ва фаъолият кардаву аз апрели соли 2015 то соли 2020 дар вазифаи мудири шуъбаи маорифи ноҳияи Файзобод кор кардааст 2. Аз 1 марти соли 2020 вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб шудааст 3. Фаъолияти эҷодӣ ва илмӣ Файзулло Наҷмиддиниён муаллифи 4 китоб ва беш аз 250 мақолаҳои илмию оммавии дар рӯзномаву маҷаллаҳо банашррасида мебошад. Ҷоизаву медалҳо Осор.
Наҷмуддин Маҳмуди Шерозӣ

Наҷмуддин Маҳмуд ибни Илёси Шерозӣ — файласуф ва пизишки форс-тоҷик, муаллифи "Китобу-л-ҳовӣ фӣ илму-т-тадовӣ", "ар-Рашидия", "Китобу-т-ташреҳ" ва "Асрору-н-никоҳ".
Наҷмуддин Сангинов

Наҷмуддин Сангинов (1.05.1928, шаҳри Конибодом – ваф. 31.01.1990, шаҳри Душанбе), муаррих, номзади илмҳои таърих, дотсент. Зиндагинома Солҳои 1945–1949 дар факултети таърихи Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Сталинобод ба номи Т.Г. Шевченко таҳсил намудааст. Солҳои 1949–1953 аспиранти кафедраи таърихи ИҶШС, 1953–1958 муаллими калон ва декани шуъбаи ғоибона, 1958–1964 декани факултети таърих, 1964–1968 мудири кафедраи таърихи ИҶШС, 1968–1974 декани факултети таъриху филология, 1974–1986 мудири кафедраи таърихи умумӣ, 1986–1990 дотсенти кафедраи номбурдаи Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко буд. Муаллифи 4 асар ва зиёда аз 60 мақолаҳои илмӣ буда, дар онҳо масъалаҳои муборизаи ҳизби коммунистӣ дар ташаккул ва таъсисёбии синфи коргар баррасӣ шудааст. Бо ифтихорномаи Президиуми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон қадр карда шудааст. Осор Состояние экономики и зарождение пролетариата в дореволюционном Таджикистане, Д., 1960; Формирование и развитие рабочего класса в Таджикской ССР, Д., 1963; Коммунистическая партия в борьбе за формирование и развитие рабочего класса в Таджикистане, Д., 1967; История рабочего класса Таджикистана, Д., 1973.
Наҷмуддини Насафӣ

Наҷмуддини Абуҳафс Умар ибни Муҳаммад ибни Аҳмади Насафӣ (1, Қаршӣ — 1142 1, Самарқанд) — муфасир, муҳаддис ва таърихнигори форс-тоҷик, муаллифи "Ақоиди Насафӣ" ва "ал-Қанд фӣ таърихи уламои Самарқанд". Зиндагинома Номи пурраи ӯ Абуҳафс Умар ибни Муҳаммад ибни Аҳмад ибни Луқмони Насафӣ мулаққаб ба Наҷмиддин аст 2. Гуё ба ҷин ва инс таълим медод ва аз ин рӯ, ба муфтӣ Сақалайн ё муфтиюл-фариқайн буда аст. Вай соли 461ҳ.қ. дар қаряи Нахшаб ё Насаф, ки миёни Балх ва Бухоро воқеъ мебошад, мутаваллид гардид ва барои касби илм ба Бағдод ва Макка сафар намуд. Шумораи устодонаш чунонки худи ӯ дар яке аз китобҳояш зикр мекунад, ки ҳудуди 550 нафар будааст. Вай ҳам асри уламои чун Ҳуҷҷатул-ислом имом Ғазолӣ ва Абулқосим Замаҳшарӣ буд. Омада аст, ки вай дар Макка бо Замаҳшарӣ рӯ ба рӯ шудааст ва бо ӯ гуфтушунид доштааст. Имом Наҷмиддини Насафӣ поёни умри худро дар онљо гузаронд ва дар соли 537ҳ.қ. дар ҳамонҷо даргузашт.
Наҷмӣ Сайфиев

Наҷмӣ Сайфиев (12.06.1932, деҳаи Варгонзаи ноҳияи Китоби ҶШС Ӯзбекистон), адабиётшиноси маъруфи тоҷик, доктори илмҳои филологӣ, профессор. "Корманди шоистаи Тоҷикистон" Зиндагинома Солҳои 1946–1951 дар Омӯзишгоҳи омӯзгории мардонаи шаҳри Самарқанд, 1952–1957 дар факултети таъриху филологияи тоҷики Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И. Ленин таҳсил кардааст. Солҳои 1957–1958 лаборанти Институти забон ва адабиёти ба номи А. Рӯдакии АИ ҶШС Тоҷикистон, 1958–1959 лаборанти калон ва ходими хурди илмии Шуъбаи шарқшиносӣ ва осори хаттии АИ Тоҷикистон, 1959–1962 аспирант, 1962–1964 ходими хурди илмӣ, 1964–1967 ходими калони илмии шуъбаи номбурда буд. Солҳои 1967–1969 ҳамчун муаллим, 1969–1970 муаллими калон, 1970–1983 дотсенти кафедраи адабиёти тоҷики донишкадаи омӯзгории пойтахт кор кардааст. Аз соли 1983 то ба имрӯз профессори кафедраи адабиёти тоҷики Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ мебошад. Ҳамзамон, солҳои 1976–1984 вазифаи муовини декани факултети филологияи тоҷик оид ба корҳои илмӣ, 1984–1989 вазифаи мудири кафедраи адабиёти тоҷики Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченкоро ба уҳда дошт. Фаъолияти илмӣ Муаллифи зиёда аз 150 номгӯ асарҳо ва мақолаҳои илмӣ, илмию методӣ ва илмию оммавӣ мебошад. Оид ба эҷодиёти Нахлии Бухороӣ ва равияҳои асосии инкишофи достони ишқӣ дар назми асри форсу тоҷик корҳои илмӣ бурдааст. Бо роҳбарии ӯ 16 нафар рисолаҳои номзадӣ ва 3 нафар рисолаҳои докторӣ дифоъ кардаанд. Дар конференсияҳо ва симпозиумҳои мухталифи ҷумҳуриявӣ бо маърӯзаҳо баромад намудааст. Хидмати ӯ дар таҳия ва дастраси хонандагон гардонидаи осори классикони форсу тоҷик низ калон аст. "Асарҳои мунтахаб"-и Нахлии Бухороӣ, "Хусравнома"-и Аттори Нишопурӣ аз ҷумлаи онҳост. Солҳои дароз узви Шӯрои дифои рисолаҳои докторӣ дар ихтисоси филологияи тоҷики Донишгоҳи миллии Тоҷикистон буд. Барои хидматҳои шоёнаш бо унвони фахрии "Корманди шоистаи Тоҷикистон", нишони сарисинагии "Аълочии маорифи Тоҷикистон", нишони "Барои мувафақиятҳо дар кор" ва дигар медалҳову ифтихорномаҳои Вазорати маорифи ҶШС Тоҷикистон мукофотонида шудааст. Осор Нахлии Бухороӣ, Д., 1969; Ҳофизи Таниш ва "Шарафномаи шоҳӣ"-и ӯ, Д., 1973; Ҷалоли Толиб ва матни илмию интиқодии достони ӯ "Гулу Наврӯз", Д., 1975; Достонсароии форсу тоҷик дар асри, қ. 1, 2, Д., 1983; Адабиёти тоҷик дар асрҳои -, қ.1, Д., 1995; Адабиёти тоҷик дар асрҳои -, қ. 2, Д., 1999; Адабиёти тоҷик дар асрҳои,, ва нимаи аввали асри, Д., 2004; Таърихи адабиёти тоҷик нимаи дуюми асри ва аввали асри, Д., 2009.
Нгатиава (дарё)

Нгатиава — номи дарёе аст, ки дар давлати Зеландияи Нав равон аст.
Наҷот Фолу Билқосим

Наҷот Фолу Билқосим (-, октябри 1977) — сиёсатмадори сусиёлисти фаронсавӣ аст, ки дар таърихи 25 августи 2014 ба унвони аввалин зани вазири омӯзиши милли дар давлати Мануэл Волс интихоб шуд. Зиндагинома Наҷот Билқосим 4 октябри соли 1977 дар шаҳраки Бани Шекири Марокаш дар наздикии шаҳри Нозур ба дунё омадааст 4, ӯ дувумин фарзанди хонаводаи ҳафтнафара буд. Дар соли 1982 ба ҳамроҳи падараш, ки падараш коргари сохтимон буд ва модару хоҳари бузургтараш ба Омйен дар шимоли Фаронса муҳоҷират кард 5. Ӯ донишомӯхтаи Мадарсаи улуми сиёсии Порис аст ва дар соли 2002 аз ин мадраса фориғуттаҳсил шуд. Дар ҳамин муассиса бо Бурис Фолу ошно шуд ва дар соли 2005 бо ӯ издивоҷ кард. Аз сол 2002 ба узвияти Ҳизб сусиёлисти Фаронса даромад. Дар 16 март 2012, ба унвони вазири умур занон ва сухангӯи давлат бо ҳукми раисҷмҳури Фаронса Франсаво Оланд интихоб шуд.
Наҷот (рӯзнома)

"Наҷот" (— халосӣ, раҳоӣ, раҳоёбӣ) — ҳафтавор, нашрияи Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон. Муҳтаво "Наҷот" рӯзномаи ҷамъиятиву сиёсӣ ба забони тоҷикӣ мебошад. Доир ба ҳодисаву воқеот ва масъалаҳои мубрами ҳаёти сиёсӣ, иҷтимоӣ-иқтисодӣ ва мазҳабӣ нуқтаи назари хешро барои ҷомеаи муосири ҷумҳурӣ пешкаш мекунад. Нашрияи Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон мебошад. Муассис ва ношир Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон буд. То манъи нашри ҳафтавор сармуҳарририи онро Ҳикматулло Сайфуллозода ба уҳда дошт ва дар нишонии шаҳри Душанбе, кӯчаи Бохтар, 1 ба нашр мерасид. Таърих "Наҷот" аввалин бор ба таври расмӣ ноябри 1990 аз чоп баромад. Қаблан "Ҳақиқати ислом" ном дошт, ки пинҳонӣ дар ҳаҷми ду саҳифа чоп мешуд (аз 1985 то 1990). Солҳои нооромиҳо дар ҷомеа "Наҷот" бо усули типографӣ чоп намешуд, зеро бо Қарори Суди Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолияти ҲНИТ манъ шуда буд. Роҳбарони ҲНИТ ва ҳайати эҷодии "Наҷот" ба кишварҳои ҳамсоя муҳоҷират карданд. Дар ин давра "Наҷот"-ро дар ҳаҷми 8 саҳифа дар шакли дастнавис паҳн менамуданд (асосан дар миёни фирориён дар Афғонистон). Нашрияҳои дигари ҷамъиятӣ, сиёсӣ, фарҳангӣ ва маърифатии ҲНИТ, аз ҷумла "Пайки пирӯзӣ", "Паёми муҳоҷир", "Садои муҳоҷир", "Ҷайҳун" ва ғайра бо усули типографӣ ба чоп мерасиданд. Августи 1999 баъди имзои Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризояти миллӣ дар Тоҷикистон Суди Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон мамнӯъияти фаъолияти ҲНИТ-ро бекор кард. Сентябри 1999 шумораи аввали баъдиҷангии "Наҷот" дар ҳаҷми 8 саҳифа аз чоп баромад. Ҳоло "Наҷот" мунтазам ҳар ҳафта дар ҳаҷми 8 саҳифа чоп мешавад. Аз 22 апрели 2004 ба дар ҳаҷми 16 саҳифа ба надозаи А3 дар як ҳафта як маротиба бо теъдоди 4500 нусха ба табъ мерасид. Манъи нашри "Наҷот" Бо Қарори Суди Олӣ аз 29 сентябри соли 2015 Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон ҳамчун ташкилоти ифротгароӣ (экстремистӣ) — террористӣ эътироф гардида, фаъолияти ҳизб қатъ ва ҳамчун шахси ҳуқуқӣ барҳам дода шуда, нашри рӯзномаи "Наҷот" ва сомонаи интернетии Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон, ба қаламрави Ҷумҳурии Тоҷикистон ворид намудан ва паҳн кардани аудио ва видеосабтҳо, истеҳсол, чопу нашри рӯзномаю адабиёт ва варақаҳои ҳизб манъ гардид.
Ндричим Штубинa

Ндричим Штубин (18 марти 1987) — футболбози Албанӣ, нимҳимоятгар.
Ндуэ Муйeтси

Ндуэ Муйтси (24 феврали 1993) — футболбози Албанӣ, ҳамлагар.
Нгуен Суан Фук

Нгуен Суан Фук (вйетн. июли 1954, Куешон, Куангнам, Вйетнам) - сиёсатмадор ва арбоби давлатии вйетнамӣ, Президенти Ҷумҳурии Сотсиалистии Вйетнам аз апрели 2021. Дар иҷлосияи 11-уми Маҷлиси миллии Ҷумҳурии Сотсиалистии Вйетнам даъвати ба вазифа интихоб шудааст. Вай аз 7 апрели 2016 то 5 апрели 2021 сарвазири Вйетнам буд. Зиндагинома Нгуен Суан Фук дар Донишгоҳи халқии иқтисодии Ханой соҳибилм шуд. Пас аз хатм, вай дар шуъбаи иқтисодии Вилояти Куанг Нам кор кардааст. Аз соли 1980, ӯ ба Кумитаи халқии музофоти Куангнам интиқол дода шуд ва дар он ҷо аз корманд то раиси кумита расид. Солҳои 1993-1996 вай раёсати банақшагирӣ ва сармоягузории музофоти Куангнамро роҳбарӣ кардааст. Дар ҳамон солҳо, ӯ аз Донишгоҳи Миллии Сингапур гирифтааст. Аз соли 1997, ӯ ҳамчун узви ҳизб дар кумитаи маҳаллии музофоти Куангнам кор мекунад. Аз соли 2006, ӯ дар мақомоти марказии иҷроияи Вйетнам кор карда, дар вазифаҳои муовини роҳбари аудити давлатӣ, вазир — роҳбари дастгоҳи ҳукумат, аз соли 2011 — муовини сарвазир, аз соли 2016 — ҳамун сарвазир кор кардааст. Узви Ҳизби коммунисти Вйетнам аз соли 1983, узви Комитети Марказии Ҳизби коммунистии Вйетнам, даъватҳои, ва, узви Бюрои сиёсии КМ ҲКВ даъватҳои ва интихоб шудааст. Вакили даъвати ва -и Маҷлиси миллии Вйетнам. 31 январи соли 2021 Нгуен Суан Фук аз ҷониби Кумитаи даъвати 13-уми ҳизб дубора интихоб шуд 1. Президент 5 апрели соли 2021, вай ба ҷои Нгуен Фу Чонг, ки қаблан истеъфояшро эълом карда буд, иваз карда шуд ва дар ҷараёни ҷаласаи Маҷлиси Миллӣ президенти 11-уми Вйетнам интихоб шуд 2 3. Ҳаёти шахсӣ Забонҳои русӣ ва англисиро хуб медонад. Оиладор ба Трун Тху Нгуит Ту 4 5.
Небел (ноҳияи Казачинско-Ленск, Иркутск)

Небел — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Казачинско-Ленск, ки дар вилояти Иркутск қарор дорад, дохил мешавад.
Небел (ноҳияи Киренск, Иркутск)

Небел — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Киренск, ки дар вилояти Иркутск қарор дорад, дохил мешавад.
Нгерулмуд

Нгерулмуд (Нгерулмуд) - пойтахти Палау аз 7 октябри соли 2006 2. Он дар ҷазираи Бабелтуап, тақрибан 20 км шимолу шарқи пойтахти қаблии кишвар, Корор ва 2 км шимолу ғарби шаҳраки Мелекеок ҷойгир аст. Фурудгоҳи байналмилалии Палау дар 25 километр дуртар аз шаҳр ҷойгир аст. Таърих Пойтахти қаблии Палау дар Корор буд. Конститутсияе, ки соли 1979 ба тасвиб расидаст, Анҷумани миллии Палау розӣ шуд ки ба роҳ мондани сохтмони пойтахти доимиро дар ҷазира барои даҳ соли пас аз таърихи эътибор пайдо кардани Конститутсия шурӯъ намояд 3 Банақшагирии пойтахти нав соли 1986 оғоз ёфта буд. Пешрафт суст буд, зеро Палау муҳандисон ва меъморон надошт ва аксари масолеҳи сохтмонро бояд ворид мекард 4. Корҳои минбаъда то аввали солҳои 2000-ум оғоз нашуданд, вақте Палау аз Тайван дар доираи талошҳо оид ба таҳкими муносибатҳои ду кишвар ва барои таъмини эътирофи дипломатии Палау аз Тайван 20 миллион доллар қарз гирифт. 7 октябри соли 2006 маҷмааи биноҳои давлатӣ расман кушода шуданд, ки дар он беш аз 5000 нафар дар маросими ифтитоҳ иштирок карданд 5. Маъмурони ҳукумат чанде пас аз итмоми сохтмон утоқҳои худро аз Корор ба Нгерулмуд кӯчониданд. 2 Нигораҳо.
Небиков (ноҳияи Котелников, Волгоград)

Небиков — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Котелников, ки дар вилояти Волгоград қарор дорад, дохил мешавад.
Ндубуиси Эгбо

Ндубуиси Эммануэл Эгбо (25 июли 1973) — футболбози Албанӣ, маснадашро анҷом додааст, дарвозабон, муррабӣ.
Нева

Дарозии дарёи Нева 74 км мебошад, аз он ҷумла дар Петербург 28 км.
Небилое (ноҳияи Юрев-Полский)

Небилое — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Юрев-Полский, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.
Неболсинский (ноҳияи Жуков)

Неболсинский — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Жуков, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Небучино (ноҳияи Пучеж, Иванов)

Небучино — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Пучеж, ки дар вилояти Иванов қарор дорад, дохил мешавад.
Неванка (ноҳияи Чун, Иркутск)

Неванка — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Чун, ки дар вилояти Иркутск қарор дорад, дохил мешавад.
Невандухт

Невандухт, Невондухт (зод. асри) — шаҳбонуи эронӣ, ҳамсари Қубоди ва модари Хусрави Анӯшервон. Ӯ шоҳзодае аз хонадони Испаҳбудон ва хоҳари сипаҳбад Бовӣ буд.
Небраска

Небраска 2 — иёлатест дар қисми Шимолии ИМА.