ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Ижевск

Ижевск (удм. Ижкар 2, аз 1984 то 1987 — Устинов) — шаҳр дар Русия, пойтахти Ҷумҳурии Удмуртистон (воҳиди Федератсияи Русия). Дар қисми ҷанубии Удмуртистон, дар соҳили дарёи Иж воқеъ гардидааст. Аҳолиаш 648215 нафар. Шоҳроҳи автомобилгард, истгоҳи р. о. ва фурудгоҳ дорад. Таърих Соли 1760 ҳамчун шаҳраки коргарии З-ди Ижевск аз ҷониби граф П. И. Шувалов дар мувофиқа бо фармони малика Елизавета Петровна аз 15.9.1757 бунёд шудааст. Соли 1763 завод давлатӣ гардида, дар тобеияти Берг-ҳайат (мақомот оид ба назорати саноати истихроҷи маъдан дар Русия) қарор гирифт. Барои з-дҳои яроқсозии Тула ва Сестрореск намудҳои гуногуни оҳан ва пӯлод истеҳсол мекард. Ҳангоми шӯриши Пугачёв заводи мазкур хароб гардида, соли 1775 аз нав барқарор карда шуд. Соли 1807 дар корхона шуъбаи истеҳсоли яроқ ташкил карда, соли 1808 завод ба ихтиёри Вазорати ҳарбӣ дода шуд. 21.2. 1918 Ижевск мақоми шаҳрро гирифт. Ҳангоми Ҷанги гражданӣ Ижевск яке аз марказҳои шӯриши Ижевск-Воткинский (соли 1918) буд. Апрели 1919 сипоҳиёни адмирал А. В. Колчак ва 7 июни ҳамон сол қувваҳои Артиши Сурхи коргару деҳқон (РККА) онро ишғол намуданд. Дар давраи Ҷанги дуввуми ҷаҳонӣ ба Ижевск як қатор корхонаҳои саноатӣ аз ноҳияҳои атрофи Маскав ва ҶШС Украина кӯчонида шуданд. 20.07.1942 дар Ижевск Заводи механикии Ижевск бунёд гардид, ки аслиҳаи зиддитанкии В. А. Дегтярёв ва С. Г. Симонов, тапончаҳои автоматии Ф. В. Токарев, аз соли 1947 автомати М. Т. Калашников, аз соли 1949 таппончаи навъи Н. Ф. Макаров ва аслиҳаи шикорӣ-варзишӣ истеҳсол мекард. Дар саноати Ижевск "Заводи мошинасозии Ижевск" ва корхонаҳои "Ижмаш", "Мототсиклҳои Ижевск", "Ижмашстанко", "Заводи аслиҳасозии Ижевск" (намудҳои гуногуни автомати Калашников, тапонча-пулемёт ва ғ.) ҷойгоҳи муҳим доранд. Ижевск маркази илмӣ, сиёсӣ ва фарҳангии Ҷумҳурии Удмуртистон мебошад. Саноат Соҳаҳои асосии саноати И: истеҳсоли лавозимоти ҳарбӣ, мошинасозӣ ва коркарди филиззот. Дар Ижевск Донишгоҳи Удмуртистон, Академияи тиббӣ, Академияи кишоварзӣ, Донишгоҳи техникӣ, Китобхонаи миллӣ, китобхонаи ҷумҳуриявии бачагона, осорхонаҳои миллӣ, саноеи нафиса, осорхона-мамнуъгоҳи этнографӣ-бостоншиносии "Лудорвай", маҷмааи осорхона-намоишгоҳи аслиҳаи оташфишони ба номи М. Т. Калашников, Театри опера ва балети Удмуртистон, Театри миллии Удмуртистон, Театри драмавии русии ба номи В. Г. Короленко, театри лӯхтак, филармония, ансамбли давлатии тарона ва рақси "Италмас" ва сирки давлатӣ фаъолият доранд.
Иззатулло Сатторӣ

Изатулло Сатторӣ (Сатторов Изатулло Табарович декабри 1957, ноҳияи Ҳисор, ҶШС Тоҷикистон) — донишманди ветеринар, доктори илмҳои ветеринарӣ профессор, академики Академияи илмҳои кишоварзии Тоҷикистон 1. Вазири кишоварзии Ҷумҳурии Тоҷикистон (аз 2016) 1. Зиндагинома Иззатулло Сатторӣ 24 декабри соли 1957 дар ноҳияи Ҳисор ба дунё омадааст. Соли 1978 Институти хоҷагии қишлоқи Тоҷикистонро бо ихтисоси духтури тибби ветеринарӣ хатм кардааст 2. Оиладор, соҳиби панҷ фарзанд. Фаъолияти корӣ Фаъолияти кориашро соли 1978 ба ҳайси ассистенти кафедраи зоогигиена ва асосҳои ветеринарии факултаи ветеринарии Донишкадаи хоҷагии қишлоқи Тоҷикистон оғоз намудааст. Солҳои ходими илмӣ, мудири озмоишгоҳ ва аз соли 1994 то соли 2005 ба ҳайси директори Институти ветеринарии Академияи илмҳои кишоварзии Тоҷикистон кор кардааст. Аз соли 2005 то соли 2013 ба ҳайси ректори Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон ба номи Шириншоҳ Шоҳтемур кор кардааст. Солҳои дар вазифаи Президенти Академияи илмҳои кишоварзии Тоҷикистон фаъолият намудааст 2. Бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳти 658 аз 30 марти соли 2016 Вазири кишоварзии Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин шудааст 3. Фаъолияти илмӣ Изатулло Сатторӣ соли 1984 дар Институти ветеринарии шаҳри Маскав ҳифзи рисолаи номзадӣ ва соли 1995 ҳифзи рисолаи докторӣ намуда, ба унвонҳои профессор Академики Академияи илмҳои кишоварзии Тоҷикистон ва профессори фахрии Донишгоҳҳои аграрии Россия, Қазоқистон, Арманистон, Чин сазовор гаштааст. Муаллифи беш аз 220 китобу мақола ва дастурамал оид ба соҳаи кишоварзӣ мебошад. Навигариҳои илмӣ бо 16 патент тасдиқ шудааст. Бо роҳбарии ӯ 14 номзаду докторҳои илм тайёр гардидааст 4. Мукофоту медалҳо Дастовардҳои илмӣ ӯ бо медали тилои моликияти зеҳнӣ ва Ҷоизаи байналхалқии ба номи Суқроти Донишгоҳи Кембриҷи Англия қадрдонӣ гардидааст. Бо ордени "Шараф" сазовор шудааст.
Избербаш

Избербаш — шаҳрест дар кишвари Доғистони Русия. ҳолиаш 39365 нафарро ташкил медиҳад.
Изатин

Изатин — 2,3-дигидроиндол-2,3-дион, 2,3-индолиндион, пайвасти ҳетероароматӣ: Кристаллҳои сурхи зардтоб, гудозишаш 205°С; дар оби ҷӯш, атсетон, бензол, этанол, метанол ва ишқорҳо ҳал мешавад. Изатинро соли 1841 кимиёдонҳои фаронсавӣ О. Лоран ва олмонӣ О. Эрдман ҳангоми оксидшавии нил (индиго) ҳосил карданд. Изатин хосияти сусти асосҳо ва оксидҳоро дошта, зери таъсири филизҳои ишқорӣ ё ишқорзаминӣ ва ё асидҳо намак ҳосил мекунад. Изатин ба реаксияҳои атсилонӣ, галогенонӣ, сулфуронӣ, нитронӣ, ки ба пайвастҳои ароматӣ хоссанд, дохил мешавад. Изатинро бештар аз анилин ҳосил мекунанд. Он дар истеҳсолоти рангҳои нилӣ ва ҳамчун реагент барои дар ҳаво муайян кардани бензол, пиррол ва тиолҳо истифода мешавад.
Избичня (ноҳияи Комарич)

Избичня — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Комарич, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Избное (ноҳияи Коношский)

Избное — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Коношский, вилояти Архангелск медарояд.
Избиши (ноҳияи Вичуг, Иванов)

Избиши — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Вичуг, ки дар вилояти Иванов қарор дорад, дохил мешавад.
Избише (ноҳияи Семилук, Воронеж)

Избише — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Семилук, ки дар вилояти Воронеж қарор дорад, дохил мешавад.
Избиши (ноҳияи Гус-Хрусталний)

Избиши — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Гус-Хрусталний, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.
Избушки (ноҳияи Вейделевск)

Избушки — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Вейделевск, ки дар вилояти Белгород қарор дорад, дохил мешавад.
Избная (ноҳияи Череповетс, Вологда)

Избная — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Череповетс, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Избоиши (ноҳияи Чагодошен, Вологда)

Избоиши — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Чагодошен, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Избушенский (ноҳияи Серафимович, Волгоград)

Избушенский — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Серафимович, ки дар вилояти Волгоград қарор дорад, дохил мешавад.
Избиши (ноҳияи Устюжен, Вологда)

Избиши — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Устюжен, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Издивоҷ

Издивоҷ (— ҷуфт шудан, ҷуфт кардан; заношӯӣ) — дар фалсафа таркиби хосси унсурҳо бо ҳам, омехтагии ҷирмҳои улвӣ бо унсурҳои чаҳоргонаи суфлӣ, ки маҳалли мизоҷ ва сабаби мавҷудияти маволиди сегона (ҷамод, набот ва ҳайвон) мешавад. Ҷирмҳои улвиро ба манзилаи падар, суфлиро модар гӯянд. Издивоҷ гоҳе ба маънии таъсиру таассур ва феълу инфиоли ҷисмҳои улвӣ ва суфлӣ истифода мешавад. Ҳикмате, ки буд Ҳақро з-издивоҷ, Гашт ҳосил аз ниёзу аз лаҷоҷ. Маснавии маънавӣ Мавҷудот дар олам ба сурати ҷуфт (нарина ва модина) офарида шудаанд, ки бо омезиш насли нав ба бор меоваранд. Издивоҷ дар ҳуқуқ ба қайд гирифтани заношӯӣ бо розигии тарафайн дар мақомоти давлатии сабти асноди ҳолати шаҳрвандӣ; дар шариат бастани ақди никоҳ байни зан ва шавҳаршаванда бо розигии онҳост. Дар издивоҷ ҳузури на камтар аз ду шоҳид зарур аст. Издивоҷ омили асосии ташкили оила ба шумор меравад. Дар илми бадеъ пайи ҳам омадани ду лафзи муташобеҳи гуногунмаъноро издивоҷ гӯянд: Эй зи лаъли оташинат дар дили гулнор нор, Ғайри дил бурдан надорӣ, эй бути маккор, кор!.
Иззати Балхӣ

Мулло Иззатуллоҳ Махдуми Балхӣ (қарни) — шоир ва мударриси форс-тоҷик. Зиндагинома Дар Бухоро таҳсил ва ба шеър гуфтан оғоз кардааст. Пас аз хатми мадраса ба зодгоҳаш Балх баргашта, мударриси мадрасаи Сари Мазор шуд. Иззат дар замони Амир Исҳоқхон чун шоир ва донишманд обрӯю эътибор дошт, аммо баъди ба сари ҳокимият омадани Амир Абдурраҳмонхон ба таъқибу тааннӣ дучор шуд ва ба мавзеи Шеробод кӯчид. Иззат шеърро неку мегуфтааст. Абёти зер аз ӯст: Бе ҷамолат гул ба чашмам хори ғайрат мезанад, Сунбул аз савдои зулфат фоли ваҳшат мезанад. Дар шаби ҳиҷрон ба ёди орази он тундхӯ Мавҷи махмал бар танам бас неши ҳасрат мезанад. Шамъсон азбас ба ҳоли хеш кардам гиря сар, Ҳар ҳубоби ашк аз он ҷӯши надомат мезанад Иззати мо дар Бухоро то ба хорӣ карда хӯ, Пушти по бар маснади иқболу иззат мезанад.
Иззат Нусс

Иззат Нусс — ходими давлатии аҳли Сурия.
Издиҳом дар кӯҳи Мерон (2021)

Издиҳом дар кӯҳи Мерон 30 апрели соли 2021 - издиҳоми азим дар кӯҳи Мерон дар Исроил, ки 30 апрели соли 2021 (тақрибан соати 1) рух дод, ки дар натиҷаи он 45 нафар ба ҳалокат расида ва даҳҳо нафар маҷрӯҳ шуданд 1 2 3 4 5. Замина Зиёрати анъанавии ҳамасола ба қабри Шимон бар Иохай дар кӯҳи Мерон дар ҷашнвораи Лаг БаУмар сурат мегирад. Дар соли 2020, мақомоти Исроил сафари ҳаҷро дар робита бо хуруҷи дунёгирии -19 маҳдуд карданд. Дар соли 2021, кобинаи вазирон, бо вуҷуди ин, ба зиёрати қабри Шимон бар Иохай дар кӯҳи Мерон иҷозат дод, бо назардошти пандемия шумораи иштирокчиёни маросимро ба ҳазор нафар маҳдуд кард, ки ин натиҷаи созишномаҳои расмӣ ва доираҳои динӣ (аз ҷумла дар робита ба эмгузаронии иштирокчиён) буд 6. Ҳаҷ баъд аз оғози пандемия серодамтарин маросим дар Исроил шудааст. Издиҳом Тибқи иттилои созмондиҳандагон, шаби 30 апрел дар равишҳои кӯҳ ҳадди аққал 100,000 нафар ҷамъ омада буданд, ки аксарашон яҳудиёни Ҳаредӣ буданд 7 2 3. Шоҳидон ва полис мегӯянд, ки дар роҳи танг беш аз ҳазор нафар ширкаткунандагон ҷамъ омадаанд: одамон ба зинаҳои лағжанда афтидан ва ба якдигар афтодан гирифтанд. Дар робита ба шумораи қурбониён дар берун аз амалиётҳои низомӣ, издиҳом аллакай дар ҷои аввал дар таърихи муосири Исроил бо сӯхторҳои ҷангал дар соли 2010 дар кӯҳи Кармел алоқаманд аст.
Издежичи (ноҳияи Жирятин)

Издежичи — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Жирятин, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Иззатуддавла

Маликнисо Хонум, маъруф ба Иззатуддавла ё Маликзода Хонум (1834 1905) 1 — духтари Муҳаммадшоҳи Қоҷор 2 ва Маликҷаҳон Хонум, ҳамсари Амиркабир ва хоҳари Носируддиншоҳ буд. Изаттудавла дар тӯли зиндагии худ чаҳор бор издивоҷ кард.
Изегол (ноҳияи Тулун, Иркутск)

Изегол — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Тулун, ки дар вилояти Иркутск қарор дорад, дохил мешавад.
Известия (рӯзнома)

"Известия" — рӯзномаи пуршуморгон дар Русия. Ин рӯзномаи давлатӣ аз минбарҳои Иттиҳоди Ҷамоҳири Шӯравии Сотсиалистӣ аз соли 1917 оғоз ба кор кард ва то фурӯпошии Иттиҳоди Шӯравӣ дар соли 1991 ба кор идома дод. таърих 13 марти 1917 бо номи "Известия Петроградского совета рабочих депутатов" чоп шуда буд. Баъдан таҳти унвонҳои "Известия Центрального исполнительного Комитета и Петроградского совета рабочих и солдатских депутатов" (аз августи 1917), "Известия Советов депутатов трудящихся СССР" ва "Известия Советов народных депутатов СССР" нашр шуд. То соли 1917 рӯзнома тобеи меншевикон, Шӯрои коргарон ва вакилони сарбозони Петроград ва Кумитаи Марказии Иҷроия буд. Баъди ғалабаи Инқилоби Октябр роҳбарии "Известия"-ро болшевикон ба даст гирифта, аз 14 июли 1923 онро ба нашрияи расмии Ҳукумати Шӯравӣ ва Шӯрои Олии ИҶШС табдил доданд. В. И. Ленин "Известия"-ро чун "нашрияи шакли нави ҳокимияти давлатӣ" аз "Правда", ки нашрияи ҲКИШ буд, болотар меҳисобид, зеро тамоми санадҳои меъёрӣ-ҳуқуқии Шӯрои Комиссарони халқ ва дигар мақомоти марказии ҳокимият дар "Известия" ба чоп мерасиданд. Аввалин декретҳои Давлати шӯроҳо "Дар бораи сулҳ" ва "Дар бораи замин" тавассути "Известия" ба мардум расидаанд. Он солҳо теъдоди нашри "Известия" қариб 400 000 нусха буд. Дар "Известия" доир ба Тоҷикистон низ мунтазам хабару мақолаҳо чоп мешуданд. Дар чандин шумораи моҳи апрели 1941 (76, 85, 86 ва моҳи апрели 1957 "Известия" вобаста ба Даҳаи адабиёт ва санъати тоҷик дар Маскав хабару мақолаҳо нашр шуда буданд. Вижагии "Известия"-и шӯравӣ дар он буд, ки маводди иҷлосияҳои Шӯрои Олии ИҶШС ба забонҳои миллии ҷумҳуриҳои иттифоқӣ, аз ҷумла ба забони тоҷикӣ низ ба табъ мерасид. Солҳои 70-80 асри 20 В. Сурков ва В. Карпов хабарнигорони "Известия" дар Тоҷикистон буданд, ки аз ҳаёти сиёсиву иҷтимоӣ, иқтисодиву фарҳангӣ ва ҷараёни сохтмонҳои бузурги Тоҷикистон пайваста хабару гузоришҳо таҳия карда, ба чоп медоданд. Аввалин сармуҳаррирони "Известия" Ю. М. Стеклов, И. И. Скворсов-Степанов, М. А. Савелев буданд. "Известия" бештар дар солҳои сармуҳарририи Н. И. Бухарин ва А. Аҷубей маъруф гардида буд. Публитсистони маъруфи шӯравӣ А. Аграновский, А. Бовин, В. Вижутович, В. Гиляровский, С. Кондрашов, Э. Пархомовский, Б. Синявский, Ю. Снегирёв, А. Софронов, Т. Тэсс солҳои гуногун дар "Известия" кору фаъолият доштанд. "Известия" бо орденҳои Байрақи Сурхи Меҳнат, Ленин ва Револютсияи Октябр қадрдонӣ шудааст. "Известия" аз августи 1991 ҳамчун нашрияи мустақил ва аз соли 1996 таҳти сарпарастии ширкатҳои саҳомӣ ва тиҷоратии Федератсияи Русия чоп шуда, асосан навидҳои бозаргониву иқтисодӣ, падидаҳои фарҳангиву варзишӣ ва дигар рухдодҳои муҳимми Русия ва ҷаҳонро инъикос мекунад. Замимаҳои "Известия": "Неделя" (аз соли 1960), "Финансовая Известия" (аз соли 1992), " Известия" (аз соли 2005). "Известия" ҳоло дар шакли чопӣ ва электронӣ низ нашр мегардад. Адади нашраш (соли 2016) беш аз 150 000 нусха буда, дар ҳаҷми 12-48 саҳифаи А2, ҳафтае 5 бор чоп мешавад.
Иззату нафс

Иззату нафс, худэҳтиромкунӣ — як нуқтаи назари равонӣ аст, ки арзёбии дохилии шахсро ба арзиш, эътибор ва эътимоди ҳаррӯзаи худ тавсиф мекунад. Ҷанбаи муҳими некӯаҳволии равонӣ, ки ба рафтори шахс, ҳолати эҳсосӣ ва кайфияти ҳол таъсир мерасонад. 1 Ин як сохтори муҳими равонӣ аст, зеро он натиҷаҳои муайянеро, аз қабили дастовардҳои таълимӣ, 2 хушбахтӣ, 3 қаноатмандии издивоҷ ва муносибатҳо, 4 ва рафтори ҷиноиро пешгӯӣ мекунад. 4 5 Таърих Мафҳуми худбаҳодиҳӣ аз асри.
Иззуддин Абдулваҳҳоби Занҷонӣ

Иззуддин Абдулваҳҳоби Занҷонӣ (1;? — 1262) — донишманд, ахтаршинос ва риёзидон ва хаттоти форс-тоҷик, муаллифи рисолаи "ал-Фивқу-т-том".
Иззуддин Ҳусайн

Иззуддин Ҳусайн — малики хонадони Ғуриён, писари Қутбуддин Ҳасан, падари Алоуддин Ҳусайни Ҷаҳонсӯз ва Баҳоуддин Соми.
Иззуддин ибни Рукнуддин Маҳмуд

Малик Иззуддин ибни Рукнуддин Маҳмуд (сентябр 1382) — малики дудмони Меҳрубониён дар Систон, писари Малик Рукнуддин Маҳмуд.
Иззатшоҳи Дарвозӣ

Мирзо Иззатшоҳ ибни Мазҳабшоҳи Дарвозӣ — шоир и тоҷик. Зиндагинома Дар мадрасаи динии Қалъаи Хум таҳсилро оғоз намуда, чанде аз илмҳои мутадовилаи даврро дар ин ҷо аз мударрисони варзида омӯхтааст; ба шеър гуфтан низ дар ҳамин ҷо оғоз кард. Аз илмҳои омӯхтааш қаноатманд набуд ва барои идомаи таҳсил роҳи Бухороро пеш гирифт. Қабл аз ба Бухоро расидан Иззатшоҳи Дарвозӣ дар Шаҳрисабз бо Амир Абдулаҳад вохӯрд ва маснавие нигошта, ба ӯ тақдим кард. Ҳамин мулоқот сабаб гардид, ки Иззатшоҳи Дарвозӣ дар Бухоро мақому манзалат дарёфт намуд. Дар тазкираҳои асри 19 аз Иззатшоҳи Дарвозӣ чун мирохур ва навкарони амири Бухоро, сокини Дарвоз ёд шудааст, ки ҳар сол ба пазироии амир мерафт. Дар манбаъҳои адабии таълифшуда дар Осиёи Марказӣ ва Афғонистон Иззатшоҳи Дарвозӣ чун шоири ширинкалом, шеършиносу таърихшинос, хуштабъу хушзеҳн тавсиф шудааст. Иззатшоҳи Дарвозӣ хаттоти моҳир низ буд; аз мусиқӣ ва ҳофизӣ огоҳӣ дошт. Бо оҳангу мусиқӣ дар шакли суруд навишта шудани баъзе ғазалҳояш гувоҳи ин даъвоянд. Иззатшоҳи Дарвозиро муҳаққиқон ва нусхаи дигар дар Афғонистон (китобхонаи Ҳоҷӣ Баҳодури Дарвозӣ ё Шоҳабдуллоҳи Бадахшӣ) мавҷуданд. Аз нусхаи китобхонаи С. Мерганов маълум шуд, ки асаре, ки бо номи девон ба Иззатшоҳи Дарвозӣ нисбат дода мешавад, ба талаботи девон мувофиқат намекунад (нигар Девон). Ин китоб ба маҷмӯаи шеърҳо монанд аст, ки дар он қасоиду ғазалиёт, рубоиҳо, маснавиҳо ва мухаммасҳо, наътҳо бо тартиби соли навишташон гирд оварда шудаанд. Дар тазкираҳову баёзҳои асри 19 шеърҳояш вомехӯранд. Ашъор Иззатшоҳи Дарвозӣ дар ашъораш ба мавзӯъҳои гуногун — ишқу ошиқӣ, васфи манзараҳои табиат, фарорасии Наврӯз, ҳасби ҳол ва амсоли инҳо даст задааст. Аз мазмуни баъзе шеърҳояш бармеояд, ки аз ашъори Ҳофизи Шерозӣ ва Мирзо Абдулқодири Бедил илҳом гирифтааст. Абёти зер аз нигоштаҳои ӯянд: То матоъи ҳусни худро ба бозор оварад, Мисли ман чандин ҳазоронро харидор оварад. Ҳусни хубон дар замири ошиқон бошад шаҷар, Меҳнату андуҳи кулфат ҳар замон бор оварад. Андалеби бӯстонам, боданӯши анҷуман, Ин равишҳое, ки дорам бар сари дор оварад. Ин тилисми резаҳо в-он чодари болои сар, Он бигиряд бар ману он ханда бисёр оварад.. Мекунад вобастаи зулфаш ҳазорон гардане, Ошиқони хастадилро дида хунбор оварад. Банда дарвозиаму мавлиди ман гардида Хум, Кист аз Хум мисли ман ин гуна ашъор оварад. Иззато, маъюс аз бисёрии исён мабош, Аз хазоне метавонад ӯ, ки гулзор оварад.
Иззуддавла

Иззуддавла Абумансур Бахтиёр ибни Муиззуддавла Аҳмад ибни Абушуҷои Бӯя (—978) — амир, намояндаи хонадони Бувайҳиён. Зиндагинома Пас аз фавти падараш ба тахт нишаст. Ӯ бархилофи васияти падараш аз итоати амакаш Рукнуддавла ва писари ӯ Азудуддавла сарпечӣ ва нисбат ба Сабуктегини ҳоҷиб беэҳтиромӣ кард. Ҳамзамон дар натиҷаи сиёсати андозситонии нодурусти Иззуддавла ва мусодира шудани амволи амирони дайламӣ эътимоди мардум аз Бувайҳиён коста шуд. Дар ибтидо Иззуддавла нисбат ба ошӯбҳои дохилии Бағдод бепарвоӣ зоҳир намуда, пас аз шиддат ёфтани низои дайламиён ва туркҳо баъзе саркардагони туркро дастгир кард. Иззуддавла соли 974 дар муборизаи зидди туркҳо аз Азудуддавла ёрӣ хост, Азудуддавла дар чунин вазъияти мусоид ба Ироқ рафта, бо пуштибонии дарбориён ҳукумати Бувайҳиёнро соҳиб шуд, аммо ахиран бо исрори падараш Рукнуддавла тахту тоҷро ба Иззуддавла баргардонд. Азудуддавла пас аз фавти падараш Иззуддавларо дар ҳамкорӣ ба душманон муттаҳам карда, бар зидди ӯ лашкар кашид. Иззуддавла дар Аҳвоз шикаст хӯрда, баъди аз даст рафтани Басра ва Бағдод ба Шом рафт. Ӯ кӯшиш кард, ки бо ёрии Абутағлиби Ҳамдонӣ ҳукуматро дар Бағдод дубора соҳиб шавад, аммо дар назди Тикрит шикаст хӯрда, бо фармони Азудуддавла ба қатл расонида шуд.
Изи матритса

Изи матритса — ҳосили ҷамъи унсурҳои диагоналии матритса. Мафҳуми мазкур танҳо барои матритсаҳои квадратӣ ё (анг. Т – из): 11 + 22 ++, ки ин ҷо унсури матритса мебошад. Агар муодилаи тавсифии матритсаи А решаҳо (қиматҳои хосс) -и 1, 2.. дошта бошад, он гоҳ: 1 + 2 +. + мешавад.
Иззатулло Ҳаёев

Иззатулло Ҳаёевич Ҳаёев (22 июни 1936, Кӯлоб, ҶШС Тоҷикистон, ИҶШС — 25 апрели 2015, Кӯлоб,Тоҷикистон) — ходими давлатии шӯравӣ ва тоҷик, раиси Шӯрои Вазирони ҶШС Тоҷикистон (аз 4 январи 1986 то 30 ноябри 1990), сарвазири Тоҷикистон. 1. Зиндагинома Иззатулло Ҳаёев 22 июни соли 1936 дар рустои Хоҷаисҳоқи Кӯлоб ба дунё омада, аз соли 1986 то соли 1990 раиси Шӯрои вазирони Тоҷикистон сарвазири Хукумати Тоҷикистон дар давраи 25 январи январи 1992 буд. 2 Фаъолияти меҳнатӣ Иззатулло Ҳаёев корро аз вазифаи корманди Кумитаи иҷроияи вилояти Ғарм ва нозири Вазорати молия шурӯъ карда, баъдан Вазири кишоварзии Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон буд. Вай ба ҳайси муовини сардори шуъбаи Кумитаи назорати халқии ҶШС Тоҷикистон, вазири саноат ва гӯшти Тоҷикистон, котиби аввали Кумитаи ҳизби минтақавии Кӯлоб, раиси Шӯрои вазирони Тоҷикистон, ноиби раисҷумҳури Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон ва нахуствазири Тоҷикистон кор кардааст. Ӯ дар пайи кушта шудани 25 нафар дар 12 феврали соли 1990, ки дар таърихи навини Тоҷикистон бо номи "баҳманмоҳи хунин" ёд мешавад, ҳамроҳ бо котиби аввали Кумитаи марказӣ — Қаҳҳор Маҳкамов ва раиси раёсати Шӯрои олӣ, парлумони вақти Тоҷикистон — Ғоибназар Паллаев ба истеъфо рафтанд. Хабари истеъфои онҳо дар матбуоти расмӣ нашр шуд ва аз телевизиони давлатӣ ҳам садо дод. 3 Вале Пленуми КМ Хизби коммунистии Тоҷикистон ин амалро бекор кард ва роҳбарони номбурдаро дар мансабашон барқарор кард. Баъд аз истиқлоли Тоҷикистон ӯ чанд муддат — аз соли 1994 то 4 феврали соли 1996 — раҳбари Дастгоҳи иҷроияи президент ва ҳамзамон муовини нахуствазири Тоҷикистон буд. 4 Иззатулло Ҳаёев, ки дар 79-солагӣ аз олам даргузашт, 26 апрели соли 2015 дар қабристони Лучоб ба хок супурда шуд.
Иззуддин Мутаҳҳари Ҳусайнӣ

Иззуддин Мутаҳҳари Ҳусайнӣ (1;? — 1422) — шоир и форс-тоҷик ва аз маддоҳони хосси Шоҳшуҷоъ.
Изизавр

Изизавр — динозавр-зауропод аз гурӯҳи титанозаврҳо. Аз таҳнишастҳои охири табошири болои Ҳиндустон ёфт шудааст. И. яке аз завроподҳои охирин буд. Дарозиаш то 20 м, вазнаш 15 т. Сари нисбатан хурд ва гардани ғафс дошт. Пойҳои пешаш нисбатан дароз, ангуштонаш беустухон, кӯтоҳ ва пӯсташ мисли дигар динозаврҳои ҳаммонанд устухонгуна буд. Таҳқиқи наҷосати санггаштаи И. маълум кард, ки вай барги дарахтонро мехӯрдааст.
Изи шиҳоб

Изи шиҳоб, изи метеор — изе, ки баъд аз таркиши шиҳобпора (метеороид)-ҳои рахшон дар осмон боқӣ мемонад. Мушоҳидаи И. ш. дар атмосфераи Замин ҳодисаи хеле ҷолиб аст. Пеш аз пайдо шудани шиҳобпора қабати мавҷи зарбатӣ дар шакли гази атмосферии фишурдаи тафсон ҳосил мешавад. Андозагирии тағйирёбии И. ш. бо усули радиомавҷӣ имкон медиҳад, ки суръати атмосфераи Замин дар баландиҳои 80-100 км таҳқиқ карда шавад. Агар ҳаракати шиҳоб амудӣ бошад, изи он дар атмосфера бештар боқӣ мемонад. Аз ҳисоби ҳаракати қисмҳои муайяни атмосфера И. ш. метавонад куллан тағйир ёбад. Мас., чунин ҳодиса 23 июли соли 2008 дар Тоҷикистон ба амал омада буд. Фавқушшиҳоби Тоҷикистон соати 19 дақ. бо вақти маҳаллӣ дар фазои ғарбии Ҳисор, дар давоми 20 дақ. мушоҳида шуда, изи худро дар осмон зуд тағйир дод. Парвози шиҳоб бо таркишҳо ва садоҳои баланд ба амал омад ва ин ҳодисаро қабулкунакҳои оптикии низоми радифони ҳарбии ИМА ба қайд гирифтанд. Давомнокии таркиши дурахшонӣ 4,5 с-ро ташкил дода, он ду бор такрор ёфт. Қадри ситоравии фавқушшиҳоб ба — 21 баробар буд. Дар натиҷаи таркиш 1,87х10 11 Ҷ энергия хориҷ шуд. Баландии фавқушшиҳоб дар ҳудуди аз 14,3 то 43,4 км мехобад. И. ш.-и мазкур аз ҷониби дӯстдорони астрономия аксбардорӣ шудааст (расми 2). И. ш.-и дигар, ки хеле дурахшон буд, баъди афтидани шиҳобсанг ба ш. Челябинск (Русия) субҳи 15 феврали соли 2013 тақр. соати 9 дақ. бо вақти маҳаллӣ ба вуҷуд омад. Ин ҷисми шиҳобсангӣ дар атрофи Челябинск дар баландии 15-25 км таркиши азимеро ба вуҷуд овард. Мувофиқи ҳисоби АА (Барномаи кайҳоншиносии ИМА) шиҳобсанг (метеорит) ба қутр (диаметр)-и 17 м ва массаи 10 000 т ба атмосфераи Замин бо суръати 18 кмс ворид шудааст. Изи ҳаракати шиҳобпора тавассути дастгоҳҳои кайҳонии -2, М-9, Ме-10, -2 ба қайд гирифта шуд (расми 3). Масири ҳаракати парвози шиҳобпора аз тарафи шарқ ба ғарб дар қисми ҷанубии ш. Челябинск ба амал омад. Афтиши чунин ҷисмҳои осмонӣ хатари калон надошта бошад ҳам, метавонад боиси харобиҳои зиёд гардад. Давомнокии И. ш.-и бо чашм мушоҳидашаванда ба қадри ситоравии он вобаста аст: агар қадри ситоравии шиҳоб ба — 6 баробар бошад, муҳаққиқ метавонад изи онро дар давоми 2 дақ. мушоҳида намояд.
Изикан (ноҳияи Чун, Иркутск)

Изикан — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Чун, ки дар вилояти Иркутск қарор дорад, дохил мешавад.