ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Навоварӣ

Навоварӣ, инноватсия (аз калимаи инглисии) — ихтироъ ё идеи наве, ки дар амал ба кор гирифта шавад ва арзишафзо бошад. Он натиҷаи ниҳоии фаъолияти зеҳниву ақлонии инсон, самараи тахайюлу эҷод ва бозёфту кашфиёти ӯ мебошад. Мисоли рӯшани навоварӣ ворид кардани колои ҷадид бо корбурди нав ё такмили кайфияти истеҳсолоти мавҷуда аст. Истилоҳ Истилоҳи инноватсия, ки ҳарчанд онро имрӯзҳо хоси забони англисӣ медонанд, дар асл аз калимаи лотинии — навсозӣ (ё худ, дигаргунсозӣ) ва пешоянди — ба самти гирифта шуда, агар таҳтуллафзӣ баргандонем, — ба сӯи дигаргуниҳо мебошад. Ҳарчанд мафҳуми бори аввал дар пажӯҳишҳои илмии олимони асри ХХ пайдо шуд, вале дар таҳқиқоти илмии олими австриягӣ Йозеф Шумперт дар солҳои аввали қарни ХХ ин мафҳум мазмуни нав касб карда, чун натиҷаи ташхиси усулҳои навоварона ва тағйирот дар рушди иқтисод дар Урупо қабул гардид. Бар асоси маъниву мафҳуми ин вожа, истилоҳи навоварӣ дар забони форсӣ ба кор меравад, ки маъниро дақиқ ва бо забони сода ба ҳар як форсизабон мерасонад. Дар зимн, на ҳамаи навгонӣ ё тағирот навоварӣ буда метавонад; навоварӣ он аст, ки сифату самаранокии соҳаи мавҷударо бамаротиб боло мебарад. Навъҳои навоварӣ Навоварӣ ба чанд навъ ҷудо мешавад: Яке аз онҳо навъи фанноварӣ аст, ки имрӯзҳо дар шакли фанноварӣ ё фанновариҳои навоварона низ мавриди истифода қарор гирифта. Фанноварии навоварона — маҷмӯъи усулу воситаҳоест, ки ба амалишавии навоварӣ мусоидат мекунад. Ҷараёнест, ки дар натиҷаи он маҳсулоти нав офарида мешавад. Маҳсули технологияҳои фанноварии навоварона ихтироъи роёна (компютер) аст, ки тайи чанд даҳсола дар зиндагии ҳар яки мо мавқеъи хоссе пайдо кардааст. Имрӯз қариб ҳамаи соҳаҳо аз роёна истифода мекунанд ва худи роёна ҳам, ки тавассути навоварӣ ба вуҷуд омад, ба ҷузъи ҷудонопазири фанноварии навоварона табдил ёфтааст.
Иннербратс

Иннербратс — ҷамоат дар Утриш, дар замини федералии Форарлберг. Тобеъи ҳавзаи Блудентс аст. Аҳолӣ — 987 нафар (31 марти 2008). Масоҳат — 19,96 км. Рамзи расмӣ —.
Инно лиллоҳи ва инно илайҳи роҷиун

Инно лиллоҳи ва-инно илайҳи роҷиун (— "Мо аз Худоем ва ба сӯи Худо бармегардем") — ибораи Қуръонӣ, дуо дар ислом 1, ки бо номи истирҷо. Дар Қуръон ин ибора дар ояти 156-уми сураи Бақара омадааст. Ин ибораро мусалмон ҳангоми хабари нохуш – марги наздикон 2, гуруснагӣ, талафоти молу мулк, одамон, меваҳо мехонад. Ин ибора тавсия мешавад, ки бар санги мазор навишта шавад 3 ва бо партофтани як мушт хок бар сари кабр гуфта мешавад 3. Дар озмоишҳо сабр кардан яке аз хислатҳои мусалмон аст. Худованд бар касе берун аз тавонаш вогузор намекунад. Ба эътиқоди диншиносони исломӣ, талаффузи истирҷӣ аз ҷониби шахсе, ки гирифтори мушкилӣ аст, барои парешон шудан аз суханҳои ноҷо, ғаму андӯҳ ва ғаму андӯҳро рафъ кардан, аз шайтон эмин будан (мехоҳад, ки шахсро ба гуфтани калимаҳои бесабрӣ маҷбур кунад) мусоидат мекунад ва барои мардум дар ҷаҳон намунаи ибрат аст. Вазъияти шабеҳ 4 5. Оят Ал Бақара аз Худоем ва ба сӯи Худо бармегардем" 2 ("Мо аз Худоем ва ба сӯи Худо бармегардем") Ҳамчунин нигаред.
Инкори инкор

Инкори инкор, яке аз қонунҳои асосии диалектика, ки дар раванди инкишофи табиат, ҷамъият ва тафаккур зоҳир мешавад. Ин қонун бо дигар қонунҳои диалектика зич алоқаманд аст, вале хислатҳои фарқкунандаи худро дорад. Агар қонуни ягонагӣ ва муборизаи зидҳо манбаи инкишоф, қонуни гузаштани тағйироти миқдорӣ ба сифати механизми онро ошкор намоянд, қонуни Инкори инкор алоқамандии узвии раванди олами модӣ ва тафаккурро муайян намуда, роҳҳои ҳалли зиддияти ба онҳо хосро нишон медиҳад. Инкори инкор тамоюл, самт, суръат, шакл ва натиҷаи инкишофро муайян менамояд. Аз ин рӯ, вай тағйиротеро дар бар мегирад, ки дар он ҳаракат аз паст ба боло, аз сода ба мураккаб, аз куҳна ба нав, аз абстрактӣ ба конкретӣ ҷараён дорад. Қонуни Инкори инкор аввалин бор дар системаи идеалистии Г. Гегел баён шудааст. Г. Гегел Инкори инкорр чун синтезе муайян мекард, ки вай аввалин "ҷиҳатҳои абстрактӣ ва ғайриҳақиқӣ", яъне ҷиҳатҳоеро, ки ба сабаби яктарафагӣ ва номукаммалиашон "абстрактӣ" ва "ғайриҳақиқӣ" буданд, бартараф мекунад (Ниг. Гегель, Соч., т., М., 1939, с. 312). Марксизм-ленинизм Инкори инкорро ҳамчун қонуни инкишофи ҳодисаҳои олами модӣ ва инъикоси онҳо дар шуур медонад. Ф. Энгелс менависад: "Қонуни бағоят умумӣ ва маҳз ба ҳамин сабаб бағоят васеъ амалкунандаи табиат, таърих ва тафаккур мебошад; қонунест, ки он.. дар олами ҳайвонот ва олами наботот, дар геология, математика, таърих, фалсафа зоҳир мешавад (Ф. Энгельс, Анти-Дюринг, Д.,1975, с. 144). Фаҳмиши метафизикӣ ва диалектикии Инкори инкор муқобили якдигаранд. Метафизика ҷиҳатҳои мусбат, унсури раванди навро ба эътибор намегирад. Ингуна фаҳмиш аксаран, ҳам ба назария ва ҳам ба амалия таъсири манфӣ мерасонад. (Мас., таълимоти пролеткулт ва як қатор назариётиёни Хитой дар бораи нест кардани маданияти кӯхна ва барпо намудани маданияти пролетарӣ). Нигаред.
Иннокентевский (ноҳияи Тулун, Иркутск)

Иннокентевский — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Тулун, ки дар вилояти Иркутск қарор дорад, дохил мешавад.
Инобат Пулатова

Инобат Рауфовна Пулатова (31.07.1960) шаҳри Хуҷанд, вилояти Суғд) — олим, омӯзгор, доктори илмҳои иқтисодӣ, профессор. Зиндагинома Инобат Пулатова Донишгоҳи миллии Тоҷикистонро Донишгоҳи миллии Тоҷикистонро хатм кардааст. Ихтисос – иқтисодчӣ.
Инокентевка (деҳа)

Инокентевка — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Архаринский вилояти Амур медарояд.
Ином Бобоҷонов

Ином Бобоҷонов — 23 феврали соли 1935 дар шаҳри Истаравшан, физик (соҳаи физикаи ҳастаии атом, физикаи зарраҳои бунёдӣ ва физикаи нурҳои кайҳонӣ), номзади илмҳои физика ва математика, ходими пешбари илмии Институти физикаю техникаи ба номи С.У. Умарови Академияи илмҳои Тоҷикистон 1. Зиндагинома Ином Бобоҷонов 23 феврали соли 1935 дар шаҳри Истаравшан таваллуд шудааст. Маълумоташ олӣ, соли 1958 Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленинро бо ихтисоси физика хатм кардааст.Мавзӯи рисолаи номзадӣ: "Пайдоиши нейтронҳо дар мюрабоиш" Пажуҳишгоҳи муттаҳидаи тадқиқотҳои ҳастаӣ (ОИЯИ) – и шаҳри Дубна. Аз соли 1959 сар карда дар вазифаи лаборант, корманди хурди илмӣ, мудири лаборатория, мудири шӯъба ва мудири Маркази байналмиллалии таҳкикоти ҳастаӣ дар назди Пажуҳишгоҳи физикаю техникаи ба номи С.У.Умарови Академияи илмҳои Тоҷикистон кор кардааст. Аз соли 2013 то 2017 ба ҳайси ходими пешбари илмии Институти физикаю техникаи ба номи С. У. Умарови АМИТ фаъолият кардаанд. Осори илмӣ Ином Бобоҷонов яке аз поягузорони физикаи ҳастаӣ дар Тоҷикистон ва яке аз роҳбарони Эксперименти "Помир" буда 2, дар соҳаи физикаи ҳастаии атом, физикаи зарраҳои бунёдӣ ва физикаи нурҳои кайҳонӣ дар солҳои 1962 – 2012 дар маҷаллаҳои илмӣ 170 мақола чоп кардааст. Манобеъ.
Инъом Тоҳиров

Инъом Тоҳиров (Тоҳиров Инъом Ғафурович, Сталинобод — 27 ноябри 2022 1, Душанбе) — доктори илмҳои техникӣ. Арбоби илм ва техникаи Тоҷикистон. Зиндагинома Соли 1967 Донишкадаи муҳандисии сохтмони Маскавро ба итмом расонда, дар аспирантураи он хондааст. Аз соли 1972 дар Институти политехникии Тоҷикистон ба сифати ассистент, муаллим, дотсент, мудири кафедраи бинокорӣ заҳмат кашидааст 2. Солҳои директори шуъбаи душанбегии Институти умумииттифоқии илмӣ- таҳқиқотии ҳифзи обҳои Кумитаи давлатии ҳифзи табиати СССР буд. Аз соли 1993 вазифаҳои муовин ва муовини аввали директор, директори Маркази миллии патенту иттилооти Тоҷикистонро иҷро кардааст. Муаллифи беш аз 100 мақолаи илмӣ, аз ҷумла 10 монография, 16 ихтироъу патенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ва ИДМ мебошад. Осор.
Инони Ҳоҷиб

Инони Ҳоҷиб — сардори сипоҳи Нӯҳ ибни Мансури Сомонӣ.
Мир Иноят

Иноят, Мир Иноят (нимаи аввали қарни) — хаттот ва мударриси форс-тоҷик. Зиндагинома Зодгоҳаш Тошканд. Барои такмили дониш ба Бухоро рафта, назди Бобобеки Иштибар санъати хаттотиро омӯхтааст. Дар навиштани хатти настаълиқ шуҳрат дошт. Асари "Фавоиду-з-зиёия"-и Абдурраҳмони Ҷомӣ беҳтарин намунаи китобатҳои ӯст. Баъди ба Тошканд баргаштан баробари мударрисӣ китобат ҳам мекард.
Иномҷон Мамадалиев

Иномҷон Мамадалиев (Мамадалиев Иномҷон Абдусатторович майи 1969, шаҳраки Бӯстон, ноҳияи Мастчоҳ вилояти Суғд) — номзади илмҳои таърих, доктори илмҳои таърих, профессор Зиндагинома Мамадалиев Иномҷон Абдусатторович 12-уми майи соли 1969 дар шаҳраки Бустони ноҳияи Мастчоҳ, дар оилаи хизматчӣ ба дунё омадааст. Солҳои 1976-1986 аввал мактаби 9-и шаҳраки Бӯстон, баъдан мактаби таҳсилоти умумии рақами 10 – уми деҳаи Ёваи ноҳияи Б.Ғафуров-ро хатм карда, ба Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Б.Ғафуров дохил шудааст. Соли 1992 факултети таърихро хатм намуда, соҳиби ихтисоси таърихчи, муаллими таърих ва ҷомеашиноси гардида аст. Солҳои 1987-1988 дар сафи Артиши Шӯрави дар Украина (Прик ВО) хидмат намудааст. Соли 1992 фаъолияти кории худро дар кафедраи таърих ва этнографияи халқи тоҷик оғоз кардааст. Аз соли 1998 ба ҳайси номзади илмҳои таърих, муаллими калони кафедраи таърихи умумӣ ва аз соли 2015 то кунун мудири ҳамин кафедра мебошад. Фаъолияти илмӣ Соли 1993-1996 дар аспирантураи назди Донишгоҳ таҳсил карда, соли 1998 рисолаи номзадиро дар мавзӯъи "Помощь Туркестанской АССР голодающему населению Поволжья" (1921-1923 гг.) ва соли 2013 рисолаи докториро дар мавзӯъи "Присоединение Средней Азии к России и особенности ее административного управления" (вторая половина начало вв.) дифоъ намудааст. Фаъолиятҳои илмии ӯ ба масоили Россия ва Осиёи Миёна: хусусиятҳои идоракунии мустамликави дар нимаи дуюми асри ХХ ва аввали асри ХХ равона шудааст. Осор Профессор Мамадалиев Иномҷон муаллифи бештар аз 70 асару мақолаҳои илмӣ, аз ҷумла 6 монография мебошад. Китобҳо (Монографияҳо) Китобҳои дарсӣ.
Ином Норматов

Ином Норматов (Норматов Ином Шерович июни 1958; шаҳри Истаравшан, ҶШС Тоҷикистон) — кимиёшинос, доктори илми кимиё, профессор, узви вобастаи АИ ҶТ.
Иноят Махдум

Иноят Махдум — хаттоти форс-тоҷик. Зиндагинома Зодгоҳаш Бухоро. Тағои Шарифҷон Махдуми Садри Зиё. Аз адабиёти араб ва ба форсӣ тарҷумашудаи Аврупо низ бохабар буд. Дар шабнишиниҳои хонаи Садри Зиё пайваста ширкат меварзид. Дар санъати китобат шеваи хосси навишт дошт. Дар анвои хатти настаълиқ ва шашқалам машҳур шуда, беш аз 200 асарро китобат кардааст. Ба шаҳҳои Кошғар, Ёрканд, Миср, Ҳиҷоз ва Арабистон сафар намуда, зимни бозгашт чанд сол дар Шероз зиндагӣ кардааст. Соли 1885 ба Бухоро баргашта, ба таълиму тарбияи шогирдон машғул буд (дар мадрасаи Турсунҷон дарс мегуфт). Иноят Махдум дар синни 70-солагӣ ҳангоми китобати асари "Ҷомеъу-с-саҳеҳ" аз дунё гузаштааст. Намунаҳои китобати ӯ дар Ганҷинаи дастнависҳои Институти шарқшиносии ба номи А. Берунии АИ Ҷумҳурии Узбекистон маҳфузанд.
Иноят Насруддин

Иноят Насруддин (Иноят Насриддинов феврали 1946, ноҳияи Бойсун, вилояти Сурхондарё, ҶШС Узбакистон — 2 августи 2010, Душанбе, Тоҷикистон) — рӯзноманигор, нависанда ва дромнависи тоҷик. Корманди шоистаи маданияти Тоҷикистон. Узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон 1. Зиндагинома Иноят Насруддин 15 феврали соли 1946 дар рустои Посурхии ноҳияи Бойсуни вилояти Сурхондарёи Узбакистон ба дунё омадааст 2. Соли 1967 факултаи филологияи тоҷики Институти давлатии педагогии шахри Душанберо хатм намуда, дар Кумитаи телевизион ва радиои тоҷик ба фаъолият пардохтааст, аз муҳаррири хурд то сармуҳаррири идораи барномаҳои адабию бадеии радио ва телевизион расидааст. Аз соли 1992 то поёни умр (соли 2010) сармутахассиси раёсати фарҳанг ва ҳунари Вазорати фарҳанги Точикистон буд. Аз ташкилкунандагони фаъоли чорабиниҳои муҳими фарҳангии ҷумҳуриявии "Андалеб" ва "Парасту" буд 3. Таълифот Муаллифи беш аз даҳ китобу маҷмӯаи очерку мақола ва қиссаҳо мебошад, ки тарзи рӯзгордории мардуми деҳот ва мушкилоташонро инъикос менамоянд. Драмаҳои "Марги ду тан", "Қотили ҷонҳо", "Як рӯзи хазонрез", бисёр пйесаҳои якпардагӣ навиштааст, ки дар театрҳои касбӣ ва халқии ҷумҳурӣ рӯйи саҳна рафтаанд 3. "Шафақи нав", "Як рӯз ва ҳар рӯз" ва "Арзиши ҳаёт" 4 ановини бархе аз китобҳоест, ки аз Иноят Насриддинов ба мерос мондаанд. Даргузашт Иноят Насруддин рӯзи 2 августи 2010 дар асари сактаи қалбӣ дар синни 64-солагӣ дар шаҳри Душанбе даргузашт 5. Осор.
Иноят Шарипов

Иноят Негматович Шарипов (зод. 5 майи 1944, ноҳияи Данғара) — зистшинос, номзади илмҳои биология, дотсент. Зиндагинома Солҳои дар факултети табиатшиносӣ ва географияи Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко таҳсил намудааст. Солҳои аспиранти шуъбаи рӯзонаи Донишгоҳи давлатии шаҳри Кишинёв ба номи В. И. Ленин, муаллими калон, дотсенти кафедраи химияи органикӣ ва биологӣ, раиси Кумитаи иттифоқҳои касабаи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Қ. Ҷӯраев буд. Аз соли 2005 мудири кафедраи технология ва экологияи химиявӣ, ҳамзамон аз соли 2009 иҷрокунандаи вазифаи декани факултети химияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ мебошад. Оид ба моддаҳои фаъоли физиологии рустаниҳои ёбоии Тоҷикистон тадқиқоти илмӣ бурда, муаллифи якчанд дастурҳои таълимӣ ва зиёда аз 65 мақолаҳои илмӣ ва илмию методӣ аст. Дар конференсияҳои мухталифи сатҳи ҷумҳуриявӣ ва минтақавӣ бо маърӯзаҳо баромад кардааст. Бо нишони сарисинагии "Аълочии маорифи халқи Тоҷикистон", ифтихорномаҳои Федератсияи Иттифоқҳои касаба ва Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон сарфароз карда шудааст. Осор 010.
Инояти Бухороӣ

Инояти Бухороӣ — шоир и форс-тоҷик. Зиндагинома Бародари шоир, навозанда ва сароянда Дилкаш. Аз шогирдони Исо. Бо аҳли адаби давр муносибатҳои дӯстӣ ва эҷодӣ доштааст. Шамсуддин Шоҳин дар фавти ӯ марсияи пурсӯзе гуфтааст. Ба қавли тазкиранависони қарни, Инояти Бухороӣ дар сурудани анвои гуногуни шеър моҳир будааст. Ӯ дар қасидасароӣ ба шоирони пешгузашта тақлид ва услуби нигориши онҳоро пайравӣ мекард. Дар навиштаҳояш аз санъатҳои гуногуни бадеӣ, махсусан, муболиға бештар истифода бурдааст. Намунаҳои ашъораш дар баёзу тазкираҳои қарни сабт гардидаанд. Абёти зер аз сурудаҳои ӯст: Эй зи зулфи ҳамчу шомат гашта рӯзи ман сиёҳ, Эй зи чашми чун ғизолат ҳоли ман гашта табоҳ, Ҷаврҳо дидам зи дастат, дод аз дасти ту, дод, Ранҷҳо дидам зи ҷаврат, оҳ аз ҷаври ту, оҳ. Эй ба рух монанди Моҳу в-эй ба қад монанди сарв, Худ бифармо, то чӣ гӯям, дар ту дорам иштибоҳ? Моҳ гӯям, Моҳро набвад қади монанди сарв, Сарв гӯям, сарвро набвад рухи монанди Моҳ. Моҳи ман, дар даъвии ишқат Иноят содиқ аст, Ранги зарду ашки сурхи чашми ӯ бошад гувоҳ.
Иноятуллоҳ Котиби Мавлавӣ

Иноятуллоҳ Котиби Мавлавӣ (қарни) — хаттот ва шоир и форс-тоҷик. Зиндагинома Дар санъати хаттотӣ услуби хосси худро дошт. Шумораи дастнависҳои Иноятуллоҳ Котиби Мавлавӣ тақрибан ба 150 адад мебошанд. Муаррих ва тазкиранавис Шарифҷон Махдуми Бухороӣ (қарни) дар "Рисолаи хаттотон" ном асари худ зикр кардааст, ки зиёда аз 30 адад дастнависи арзишманди Иноятуллоҳи Котибро дидааст. Ҳамчунин, шоири боистеъдод, содаву равон ва писанди ҳамагон будани ашъорашро зикр кардааст.
Мунира Иноятова

Мунира Иноятова (Иноятова Мунира Абдуллоевна; зод. 5 феврали 1948, Кӯлоб, вилояти Кӯлоб, ҶШС Тоҷикистон, ИҶШС) — сиёсатмадор ва омӯзгори тоҷик, номзади илмҳои педагогика 1. Академики Академияи илмҳои педагогӣ ва иҷтимоии Русия. Корманди шоистаи Тоҷикистон. Вазири маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон. Зиндагинома Хатмкардаи Институти давлатии педагогӣ ва Институти сиёсатшиносӣ ва идоракунии шаҳри Тошканд. Муаллими мактаб дар ноҳияи Орҷоникидзеобод, муаллимаи мактаби 29 шаҳри Душанбе, муаллима, ҷонишини директори мактаби 48, директори мактаби 65 шаҳри Душанбе, ҷонишини раиси ҳукумати ноҳияи Октябр, котиби КП ноҳияи Марказӣ, раиси Комитети иттифоқи касабаи кормандони илм ва маориф, котиби ҲК шаҳри Душанбе, ҷонишини вазири маориф, ҷонишини аввали раиси Комитети кормандон ва тайёр кардани кадрҳо, ҷонишини Вазири меҳнат ва ҳифзи иҷтимоии аҳолӣ, Вазири маориф, мушовири давлатии Президенти ҶТ, мудири шуъбаи илм ва таълими Дастгоҳи иҷроияи Президенти ҶТ, ректори Донишкадаи такмили ихтисоси хизматчиёни давлатии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон буд. Ҷоизаҳо Аълочии маорифи халқи Тоҷикистон. Корманди шоистаи Тоҷикистон.
Иноятхон Росих

Иноятхон Росих (Иноятхон Росих ибни Шамсудавла Лутфуллохон Содиқи Баҳодур Тҳурҷанг, с. 1736 Патна, Ҳиндустон, с.ваф. 1798 Патна), навозанда, сароянда мусиқидон, шоир. Шеъру мусиқӣ, улуми инсонӣ, хаттотӣ ва ғ. ро аз падараш омӯхт. Авлоди Иноятхон Росих баъди забти муғул Ҳиротро таркнамуда, рӯ ба Ҳиндустон ниҳоданд. Бобою падари ӯ донишманд, фарҳангӣ буданд. Иноятхон Росих дар ҷавонӣ мусиқиро фаро гирифт. Ӯ бештар дар назарияи мусиқӣ донишашро такмил дода, осори мусиқидонони аҷамиро, "Рог дарпан" ("Оинаи рогҳо"), "Парҷатак" ("Дарахти биҳишт") ва ғ.-ро ҷиддан омӯхт. Бародаронаш: Ҳидоятхон, Фохирхон, Шокирхон, Муҳаммад Иброҳим, Носириддинхон ҳама дар шеъру мусиқӣ, таъриху фалсафа, ҳунарҳои бадеӣ дониш ва малакаи баланди эҷодӣ доштанд. Иноятхон Росих дар иртибот ба мусиқии Аҷаму Ҳинд дониш андӯхта, дар ин замина бо устодони созу овоз ҳамкорӣ дошт. Самараи ҷустуҷӯҳояшро дар асарҳояш "Рисолаи зикри муғанниёни Ҳиндустон", "Иноятнома" (тазкираи адаби буда, тавзеҳоти муҳим дар бораи бузургтарин суханварони форсӣ-тоҷикӣ ва осорашон гирдоварӣ шуда, с.таъ. 1874), "Фолҳои Ҳофизи Шерозӣ", ва ғ. Ба риштаи таҳрир овардааст. Асари дар мусиқӣ нигоштаи Иноятхон Росих "Рисолаи зикри муғанниёни Ҳиндустон" аз муҳимтарин таълифот дар таърих ва назарияи мусиқии Аҷаму Ҳинд маҳсуб шуда, идомаи мантиқии асари Фақирулло Сайфхон "Рог дарпан", (ниг. "Рисола зикри муғанниёни Ҳиндустон"). Як нуктаро бояд хотирнишон кард, ки таълифоти мусиқию адабии Иноятхон Росих дар таҳқиқи таърихи афкори мусиқии Аҷаму Ҳинди ас. 18-19, ки тавассути донишномаю фарҳангҳои форсӣ забони ҳинд минбаъд густариш ёфтааст, нақши муассир дорад. Аз ҷумла мусаннифони фарҳангу донишномаҳо, манзумаҳои мусиқӣ "Махзану-л-улум", "Сафинаи коинот", "Фарҳанги Ананд Роҷ", "Ғиёсу-л-луғот" ва ғ. аз таълифоти Иноятхон Росих баҳраи зиёд бардоштаанд. Адабиёт Ҳамчунин нигаред.
Инсар

Инсар — шаҳрест дар Мордовиа дар Русия аст. ҳолиаш 8951 нафар аст.
Иноятуллоҳ Камбуҳ

Иноятуллоҳ Канбу — шоир, нависанда ва таърихнигор и форсизабони Ҳиндустон. Зиндагинома Гузаштагони Канбу аслан аз Лоҳур буданд. Бародари Канбу — Муҳаммадсолеҳи Канбу, муаллифи асари таърихии "Амали Солеҳ" (таълифаш 1660) мебошад, ки дар он маълумот дар бораи шарҳи ҳоли Канбу низ мавҷуд аст. Ҷавонии Канбу дар аҳди Ҷаҳонгир (ҳукмронӣ 1605-28) ва давраи камолоташ дар замони ҳукмронии Шоҳҷаҳон (ҳукмронӣ 1628-58) гузаштааст. Муддате котиби ҳокими Лоҳур ва муншии девони Шоҳҷаҳон буд. Канбу аз корҳои расмӣ даст кашида, дар наздикии мазори Қутбуддин Бахтиёри Кокӣ хонақоҳе бино кард ва бақияи зиндагиашро дар гӯшанишинӣ гузаронд. Асари нахустини ӯ такмилаи "Акбарнома"-и Абулфазли ибни Муборак мебошад, ки дар бораи исён ва хурӯҷи Ҷаҳонгир бар падараш — Акбар, қатли хоинонаи Абулфазли ибни Муборак бо мусоидати Ҷаҳонгир, таъқиб ва муҷозоти қотилони Абулфазли ибни Муборак бо фармони Акбар, ҷангҳои Дакан ва шарҳи беморӣ ва марги Акбар иттилоъ додааст. Асари дигари Канбу "Таърихи дилкушо" (ягона нусхаи дастнависи он дар Лондон маҳфуз аст) оид ба воқеаҳои замони салтанати Шоҳҷаҳон ва баъзе рухдодҳои солҳои аввали аҳди Аврангзеб маълумот медиҳад. Дар китоби "Гулшани иноят" (нусхаи китобхонаи Ганҷбахш, 1197) номаҳои Канбу ба дӯстон ва бузургон гирдоварӣ шудааст, ки он соли 1662 бо эҳтимоми бародараш Муҳаммадсолеҳи Канбу тадвин гардидааст. Ҳамчунин аз Канбу китоби "Шоракнома" — дар боби ҳикматомӯзӣ (нусхаи Ганҷинаи дастхатҳои Донишгоҳи Панҷоби Лоҳур, 22422) ва дебоча бар "Саводи аъзам"-и Мулломир (нусхаи китобхонаи умумишарқии Бонкипур, 87) мерос мондаанд. Муҳимтарин асари бадеии Канбу китоби "Баҳори дониш" дар мавзӯи ишқи шоҳзодаи Ҳиндустон Ҷаҳондорсултон ва духтари подшоҳи мулки Минусавод Баҳраварбону мебошад, ки соли 1651 таълиф ва ба Шоҳҷаҳон бахшида шудааст. Ин асар яке аз пурхонандатарин китобҳои бадеӣ ба шумор рафта, беш аз 300 нусхаи дастнавис ва чандин фарҳангу шарҳи он то замони мо расидаанд. "Баҳори дониш" чанд аср ҳамчун сармашқи ҳунари нависандагии муншиён ва китоби дарсӣ барои омӯзандагони забони форсӣ дар мадрасаҳо истифода мешуд.
Ҳашаракуш

Ҳашаракуш, Инсектофунгитсидҳо (аз – ҳашарот, – занбӯруғ ва – мекушам) — маводи кимиёвӣ, ки барои куштани ҳашароти зараровар пешбинӣ шудаанд. Онҳо барои мубориза бар зидди зараррасонҳо истифода мешаванд. И. маҷмӯи заҳрҳои омехта буда, ба инсектитсидҳо ва фунгитсидҳо ҷудо мешаванд.
Инсиденталома

Инсиденталома (– ногаҳон) — омоси ғадуди болои гурда, ки аломатҳои болинии он падид намеоянд. И. бисёр вақт ҳангоми муоинаи бемориҳои дигар ошкор карда мешавад. Он зуҳуроти хосса надошта бошад ҳам, дар беморон боиси фишорбаландии шараёнӣ мегардад, ки далели муоинаи аниқу дақиқ аст. И.и қутраш то 3 см мавриди назорат қарор дода мешавад. И.и қутраш аз 5 см калонтарро ҷарроҳӣ мекунанд (адреналэктомия).
Инсони хирадманд

Одами хирадманд (К 1), инчунин аксар вақт ҳамчун одам К 2 —навъҳои сершумор ва паҳншудаи приматҳо мебошад. Ба ҷинси аз оилаи гоминидҳо (аз оилаи — инсоннамоён) тааллуқ дорад ва бо мавқеи рост роҳ гардон К 3, истифодаи нутқ барои муошират бо дигар намояндагони ин намуд, истифодаи асбобҳо, инчунин қобилиятҳои когнитивии ба таври истисно инкишофёфта, ки аз андозаи калон ва майнаи худ, фарқ мекунад. Одами анатомияи муосир К 4 тақрибан 300 000 сол пеш ба вуҷуд омадааст дар Африқо, ки аз одами Ҳейделберг (ё марди Родезия) ба вуҷуд омадааст, пас аз он ӯ аз Африқо муҳоҷират карда, тадриҷан бо ҳам пайвастан ва иваз кардани дигар одамони архаикӣ шуд. Дар тӯли таърихи худ, одамон шикорчӣ ва тарзи ҳаёти бодиянишин буданд. Истилоҳот Ҳама одамони муосир ба намуди тааллуқ доранд, ки бори аввал Карл Линней соли 1735 дар асари худ Системаи табиат 10 тавсиф кардааст. Номи илмии ҷинси Инсон,, дар асри истифода шуда ва аз лотинии омадааст, ки маънояш инсон (аз ҳарду ҷинс) аст 11 12. Калимаи одам-ро метавон ба ҳама навъҳои ин ҷинс истифода кард, аммо дар гуфтори маъмулӣ он одатан танҳо ба, ягона намуди зиндаи одам ишора мекунад. Таърих Аввалин одамон шикорчиён ва ҷамъоварии кӯчманчӣ буданд. Тақрибан 10, 000 пеш аз милод. Одамон ба азхудкунии хоҷагии қишлоқ шуруъ карданд, инқилоби неолит ба амал омад. Баробари рушди кишоварзӣ афзоиши аҳолӣ ва ташаккули аввалин тамаддунҳои ҷаҳони қадим ба амал омад 13. Биология Намуди зоҳирӣ, анатомия ва физиология Сохтори анатомияи одамон ба анатомияи дигар приматҳо монанд аст. Тафовутҳои равшантарини беруна таносуби андозаи устухонҳои скелетӣ, ҳаҷми майна ва мӯйҳои пӯст мебошанд. Одамон майнаи хеле инкишофёфта доранд. Таносуби массаи майна ба массаи бадан нисбат ба бисёр ҳайвоноти дигар (ба истиснои паррандаҳои хурд, маймунҳои тортанак ё маймунҳои тортанак) зиёдтар аст ва массаи мутлақи майна танҳо дар филҳо ва китсиҳо 15 зиёдтар аст. Дараҷаи инкишофи майнаро, аз ҷумла, аз рӯи таносуби массаи ҳароммағз ба майна арзёбӣ кардан мумкин аст. Инак, дар гурбахо — 1, дар сагхо — 1, дар маймунхои паст — 1, дар одамон — 1. Майнаи одамони палеолити боло назар ба майнаи одамони муосир ба таври назаррас (10-12%) калонтар буд 16. Намуди зоҳирӣ Эзоҳ Сарчашмаҳо Адабиёт.