ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Аппон

Аппон — деҳа дар ҷамоати деҳоти Ошобаи ноҳияи Ашт. Аз Аппон то маркази ноҳия — шаҳраки Шайдон 29 км; роҳ асфалтпӯш. Аҳолиаш 5162 нафар, асосан тоҷикон ва узбакҳо. Иқтисод Деҳа 2 мактаби таҳсилоти миёнаи умумӣ, 2 дорухона, 2 бунгоҳи тиббӣ, 3 китобхона, клуб, толори кинонамоишдиҳӣ, нуқтаҳои хизмати маишӣ, 2 маркази савдо, 5 нуқтаи савдои хусусӣ, ошхона ва чойхона дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: пахтакорӣ, боғдорӣ ва чорводорӣ. Заминҳо ба воситаи пойгоҳи обкаши "Чумчуқҷар" аз рӯди Сир обёрӣ мешаванд.
Апраксина (ноҳияи Куйтун, Иркутск)

Апраксина — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Куйтун, ки дар вилояти Иркутск қарор дорад, дохил мешавад.
Аппендисит

Аппендисит, овезомос 1, илтиҳоби кирмрӯда — газаки изофаи кирмшакл — аппендикс. Дар рӯдаи одам микроорганизмҳои гуногун мавҷуд бошанд ҳам, онҳо, одатан, бемориовар нестанд. Аммо дар баъзе мавридҳо хосияти иллатофарии онҳо зуҳур ёфта, боиси газаки рӯда мегарданд., яке аз сабабҳои пайдоиши аппендитсит аз изофаи кирмшакл ба кӯррӯда бо душворӣ гузаштани муҳтавои рӯда аст. Ба аппендитсит одамони ҳамаи синнусол гирифтор мешаванд. аппендитсит шадид ва музмин мешавад. Газаки шадиди изофаи кирмшакл аз пардаи дохили (луоб)-и он оғоз ёфта, баъд ба дарунтар паҳн мегардад, бофтаҳо, аз он ҷумла девораи кирмрӯда, пурра осеб меёбанд (аппендитсити флегмонӣ) ва фасод ба даруни шикам мегузарад (аппендитсити шикофанда). Ихтилоли гардиши хуни рагҳое, ки кирмрӯдаро бо хун таъмин мекунанд, боиси маҳви он шуда метавонад (аппендитсити окилавӣ). Дар натиҷаи шикоф шудан ва пӯсидан (гангрена)-и кирмрӯда газаки сифоқ (перитонит) ба вуҷуд меояд. Дар аснои аппендитсити шадид поёни шикам (бештар аз тарафи рост) ногаҳон ба дард медарояд. Аксар вақт ҷойҳои гуногуни бадан, аз ҷумла сари дил ва гирди ноф дард карда, танҳо баъд аз чанд соат ҷое, ки кӯррӯда воқеъ аст (тарафи рости поёни шикам), сахт дард мекунад. Дард тадриҷан меафзояд, дар вақти сулфидан ё вазъи баданро тағйир додан, хусусан ҳангоми ба паҳлуи чап хобидани бемор, пурзӯр мешавад. Кӯдакон ва одамони солхӯрда ҳангоми аппендитсит дардро камтар ҳис мекунанд. Хурӯҷи аппендитсит бештар дар беҳузур шудани дил ва қай зоҳир мегардад, қабзият ё исҳол (асосан дар тобистон) ба вуҷуд меояд. Одамони калонсол қадре таб мекунанд (37,5° — 38,5°С), таби кӯдакон бошад, нисбатан баланд аст. Ҳарорати баланди одамони солхӯрда ҳатто ҳангоми шаклҳои вазнини аппендитсит низ мӯътадил мешавад. Дар кирмрӯдаи беморе, ки бо ягон сабаб ҷарроҳӣ карда нашудаасту аппендитсити шадидро беозор аз гузарондааст, тағйирот боқӣ мемонад. Ин тағйирот метавонад боиси хурӯҷи такрорӣ ва нисбатан вазнинтар шавад. Шахсоне, ки ба аппендитсити такрорӣ гирифтор шудаанд, доимо зери хавфи задани хурӯҷи нав қарор доранд. Аз ин рӯ, онҳо бояд дар саёҳати туристӣ ва экспидитсияҳои илмӣ дар маҳаллҳои каммаскун (дар ҷойҳое, ки ёрии ҷарроҳии таъҷилӣ душвор аст) ширкат наварзанд. Сабаби асосии оқибатҳои нохуши аппендитсити шадид ба духтур дер муроҷиат кардан аст, зеро одамон дарди шикам, беҳузур шудани дил ва қайро (хусусан агар ин аломатҳо дар кӯдак рӯй диҳанд) бисёр вақт аз "вайрон шудани меъда" медонанд. Ғайр аз ин, онҳо ба воситаи доруҳои исҳоловар ё имола рӯдаро тоза карданӣ мешаванд, ки билкул норавост, зеро газак ба перитонити фарогиранда табдил меёбад. Бояд донист, ки дарди шадиди шикам бисёр вақт бо хурӯҷи аппендитсит вобаста аст. Бинобар ин ҳангоми дарди сахт бояд ҳатман духтурро даъват карда, то омадани ӯ беморро бистарӣ намудан лозим аст; ба рӯи шиками бемор зарферо бо ях ё оби хунук мегузоранд. Истеъмоли доруҳои таскиндиҳандаи дард лозим нест, чунки кам шудани дард боиси ташхису табобати нодурусти беморӣ мегардад. Дар аснои аппендитсити музмин бемор аз қабзият, беҳузур шудани дил, муттасил ё гоҳ-гоҳ дард кардани атрофи кӯррӯда шикоят мекунад. Ин аломатҳои аппендитсити музмин буда, метавонад ҳар вақт ба аппендитсити шадид гузарад.
Апрелский (деҳа)

Апрелский — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Магдагачинский, вилояти Амур медарояд.
Аппроксиматсия

Аппроксиматсия (— наздик мешавам) — иваз кардани ягон объекти риёзӣ бо объекти дигар, ки ба ин ё он маънӣ ба объекти аввал наздик аст. Аппроксиматсия имкон медиҳад, ки нишондиҳандаҳои ададӣ ва хосиятҳои объект бо роҳи иваз кардани он бо объекти содатар омӯхта шаванд. Аксар хатҳои каҷро бо хатҳои шикаста, ададҳои ирратсионалиро бо ададҳои ратсионалӣ, функсияҳоро бо бисёрузваҳо то саҳеҳии матлуб аппроксиматсия мекунанд. Мас., функсияи -и дар интервали бефосиларо бо бисёрузваи алгебравӣ ё тригонометрии то саҳеҳии муайян метавон аппроксиматсия кард. Нақши аппроксиматсия дар математикаи муосир торафт назаррас гардида истодааст. Аппроксиматсия яке аз мафҳумҳои асосии математика ба ҳисоб меравад. Дар амалиёти муҳандисӣ баъзан сатҳи мураккабро бо сатҳи сода ё қисмҳои он, сатҳи каҷро (махрут) бо сатҳи бисёррӯя (пирамида) иваз кардан лозим меояд. Дар ин маврид густараи сатҳи сода (бисёррӯя)-ро месозанд ва пас ин густара бо тамсилаи сатҳи мураккаб (каҷ) печонда мешавад, яъне сатҳи махрут бо секунҷаҳо иваз мегардад. Ин секунҷаҳоро дар нақша паҳлу ба паҳлу гузошта, густараи тақрибии сатҳи махрути моилро месозанд. Усули мазкурро, ки триангулятсия (тақсим ба секунҷаҳо) меноманд, дар бинокорӣ ҳангоми бомпӯшии гумбазӣ (курашакл) истифода мекунанд. Мас., аз чоркунҷаю секунҷаҳо ба воситаи аппроксиматсия сатҳи нимкураи боми Суди Олии ҶТ (дар ш. Душанбе) сохта шудааст.
Апрелевка

Апрелевка — шаҳрест дар вилояти Москоу дар Русия аст. ҳолиаш 18357 нафар аст.
Апрел

Апрел (— маъноҳо: "кушоянда", "бо офтоб гармкунанда", "моҳи Афродита") — моҳи чоруми сол лар тақвимҳои юлианӣ ва григорианӣ, моҳи дуюми соли тақвими қадими румӣ, ки сол то ислоҳоти Юлий Сезар аз моҳи март сар мешуд. Яке аз чаҳор моҳи сирӯза. Баъд аз моҳи март ва пеш аз моҳи май меояд. Дар нимкураи шимолии Замин моҳи апрел моҳи дуюми фасли баҳор, дар нимкураи ҷанубӣ бошад, моҳи дуюми тирамоҳ ба ҳисоб меравад. Дар дигар забонҳо.
Апрелск (ноҳияи Бодайбин, Иркутск)

Апрелск — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Бодайбин, ки дар вилояти Иркутск қарор дорад, дохил мешавад.
Априори

Априори (а приори, калимаи лотинӣ: — аз пешистода) — донише, ки пеш аз тачриба ё ғайр аз доштани он гирифта шуд. Термини фалсафавие, ки онро Кант ворид намудааст ва маънои. Канту важное значение в теории познания и логике. Идея знания априори связана с представлением о внутреннем источнике активности мышления. Учение, признающее знание априори, называется априоризмом. Противоположностью априори является апостериори (лотинӣ: — от последующего) — знание, полученное из опыта (опытное знание). В современной философии априори (как и апостериори) считается видом дескриптивного знания.
Апти Аушев

Апти Исаевич Аушев — футболбози русӣ, муҳофиз.
Иёлоти Апур

Иёлоти Апур — яке аз иёлотҳои Венесуэла аст. Ҷуғрофия Бахшбандии иёлатӣ Таърих Иқтисодёт.
Апухтин (ноҳияи Красногвардейск)

Апухтин — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Красногвардейск, ки дар вилояти Белгород қарор дорад, дохил мешавад.
Апробатсия

Апробатсия (аз — тасдиқ, эътироф кардан, маъқул шуморидан) — тадқиқи навъҳои зироати тухмӣ, дурага ва ниҳоли мева бо мақсади муайян намудани сифат ва қобили истифода будани ҳосили онҳо. Апробатсия дар саҳро пеш аз ғунучини ҳосил асосан аз рӯи аломатҳои морфологии растанӣ (хӯша, ҷорӯбак, ғилофак, тухм ва ғ.) гузаронда мешавад. Аломатҳои растанӣ дар рафти сабзиш аз таъсири хок, иқлим, агротехника ва ғ. тағйир меёбанд. Бинобар ин, ҳангоми апробатсия маҷмӯи аломатҳоро ба назар мегиранд. Дар аснои апробатсия осеби расондаи ҳашарот, касалӣ ва ғ. низ ба эътибор гирифта мешавад. Ҳамаи кишти навъҳои зироати тухмии хоҷагиҳо, муассисаҳои илмӣ, хоҷагиҳои таълимию таҷрибавии мактабҳои олӣ, хоҷагиҳои тухмипарвар ва ғ. Апробатсия карда мешаванд. Апробатсияро дар муассисаҳои тадқиқоти илмӣ комиссия дар ҳайати селексионер, агрономи шӯъбаи тухмипарварии ҳамон муассиса ва агрономи раёсати вилояти (ҷумҳурияви)-и кишоварзӣ, дар хоҷагиҳои парвариши тухмиҳои яккачин агрономи муассисаи селексионию таҷрибавӣ ва раёсати вилоятӣ (ҷумҳуриявӣ), дар хоҷагиҳои тухмипарварӣ яке аз мутахассисони ботаҷрибаи ноҳия (ҳамроҳи агрономи хоҷагӣ) ва дар дигар хоҷагиҳо агрономи ҳамон хоҷагӣ мегузаронанд. Дар боғҳо апробатсия бо мақсади интихоб кардан ва ба қайд гирифтани қитъа ё дарахтони алоҳида, барои тайёр кардани қаламчаҳои навъи олӣ ва солим, инчунин дар ниҳолистонҳо барои боэътимод ва хушсифат гардондани ниҳолҳо гузаронда мешавад. Апробатсияро, одатан, ҳамон вақт мегузаронанд, ки аломатҳои морфологӣ (барг, хӯша ва мева) баръало зоҳир гашта бошанд. Баъди санҷиш ҳуҷҷат тартиб дода, дар он масоҳати боғ ва адади дарахтони навъи асосӣ, ҳосилнокӣ, вазъи боғҳо, мавҷуд будан ё набудани касалиҳоро қайд мекунанд. Мувофиқи ҳуҷҷат ҳар қитъа ба яке аз гурӯҳҳои зерин дохил карда мешавад: боғҳои истеҳсолӣ, ниҳолҳои пайванддӯст, навъҳои ба шароити маҳал мутобиқкардапробатсия Боғҳои истеҳсолиеро, ки аз апробатсия гузаштаанд, ба 3 гурӯҳ ҷудо мекунанд: Дар боғу токзори гурӯҳҳои 1 ва 2 дар зарфи 3 сол аз рӯи аломатҳои манфӣ саросар селексия мегузаронанд (гуногуннавъӣ, ниҳолҳои касал, беҳосил ва камҳосилро ба қайд мегиранд). Аз чунин ниҳолҳо тайёр кардани қаламча мумкин аст. Дар боғҳои гурӯҳи 3-юм аз рӯи аломатҳои мусбат корҳои селексионӣ гузаронда мешаванд (ниҳолҳои солим, нашъунамояшон хуб ва серҳосили навъи асосиро ба қайд мегиранд). Ҳангоми апробатсияи ниҳолхона ниҳолҳоро саросар аз назар гузаронда, ба навъҳо ҷудо мекунанд. Ниҳолҳое, ки навъи онҳо аниқ муайян карда намешавад, инчунин ниҳолҳои ба шароити маҳал мутобиқнашударо канда мепартоянд. Асосан чунин аломатҳои ниҳолҳо ба назар гирифта мешаванд: шакли ниҳол (навдаҳои рост ё парешон), нӯги навда, барг (нишонаҳои морфологӣ, ки ҳангоми тавсифи ботаникӣ истифода мешаванд), ранг ва ғ. Апробатсия роҳи босамари хушсифат гардондани зироати кишоварзӣ мебошад.
Апхайта (ноҳияи Алар, Иркутск)

Апхайта — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Алар, ки дар вилояти Иркутск қарор дорад, дохил мешавад.
Апулия

Апулия (аз;, Пеглия, Пугги) - вилояти маъмурию таърихӣ дар ҷанубу шарқи Италия. Хусусияти физикӣ-ҷуғрофӣ Таърих Тақсимоти маъмурӣ Вилояти Апулия аз музофотҳо иборат аст: Ғайр аз он, вилоят ба минтақаҳои таърихӣ ва ҷуғрофии Саленто, Гаргано, Терра-ди-Бари, Тавольере-делла-Апулия Арко-Иконико-Тарантино Тавольере-делла-Апулия, Арко-Иконико-Тарантино ва Субаппенино-Дауно, ки мувофиқат намекунанд. бо марзҳои вилоятҳо. Шаҳрҳои вилоят Иқтисод ММД — и Апулия 4,6% ММД-и Италияро ташкил медиҳад - тақрибан 69 миллиард евро (камтар аз 17 ҳазор евр ба ҳар сари аҳолӣ). Апулия дар байни вилоёти Италия ҷойи 1-умро дар шаробпарварӣ, инчунин дар ҷамъоварии зайтунҳо ва истеҳсоли равғани зайтун (тақрибан 40% истеҳсоли ватанӣ) ишғол мекунад; Апулия 65% зағир ва 22% тамоку истеҳсол мекунад. Дар саноат 27% аҳолии аз ҷиҳати иқтисодӣ фаъол кор мекунанд. Археология ва палеоантропология.
Апулей

Апулей — нависанда и Руми Қадим. Зиндагинома Дар Карфагену Афина таҳсил ва муддате дар Рим зиндагонӣ кардааст. Пас аз бозгашт ба Ватан ҳамчун нотиқ шӯҳрат ёфтааст. Апулей бо забонҳои юнонӣ ва лотинӣ асарҳо менавишт. Аз Апулей то ба замони мо романи "Метаморфозаҳо дар китоб" (бо номи "Хари тиллоӣ" низ машҳур аст), "Апология ё Нутқ дар ҳимояи худ аз тӯҳмати ҷодугарон", "Флоридаҳо" — маҷмӯаи порчаҳои нутқ ва муншаоти пуртакаллуфаш омада расидааст. Дар романи "Хари тиллоӣ" тарзи маишат ва урфу одати музофоти Рими садаи 2 инъикос ёфтааст. Дар китоб 11 новеллаи иловагие вуҷуд доранд, ки аз онҳо афсонаи Амур ва Психея хеле машҳур буда, чандин бор аз ҷониби шоирону нависандагони баъдинаи мамлакатҳои гуногун аз нав таҳрир шудааст. Аз сужетҳои романи Апулей Ҷ. Боккаччо, М. Сервантес, Г. Филдинг ва дигарон дар асарҳои худ истифода бурдаанд.
Апшеронск

Апшеронск — шаҳрест дар Краи Краснодар дар Русия аст. ҳолиаш 39608 нафар аст.
Апучево (ноҳияи Бабаев, Вологда)

Апучево — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Бабаев, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Апхулта (ноҳияи Алар, Иркутск)

Апхулта — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Алар, ки дар вилояти Иркутск қарор дорад, дохил мешавад.
Аръар

Арър, ар-ар, тирак 2 (., ё.) — дарахтест росту баланд аз ҷинси сафедор. Аръари худрӯй дар Осиёи Марказӣ дучор мешавад. Тавсифоти гиёҳшинохтӣ Аръар дарахти зудсабз буда, м (баъзан зиёдтар) қад мекашад; қутраш то 2 метр, аҳромшакл. Муғҷааш хушбӯй. Барги аръари одӣ (дарозиаш см, бараш см), думчадор, шаклан гуногун аст. Пеш аз баромадани барг ё ҳамроҳи он гул мекунад. Аръар дарахти рӯшноипарвар ва намидӯст аст. Ба хокҳои шӯр ва ҳавои гарм тобовар буда, навдаҳои наврустааш аз сармои бармаҳал зарар мебинанд. Корбурдҳо Онро аз замонҳои қадим барои муҳофизати киштзору соҳил ва чун дарахти ороишӣ қад-қади роҳ, наҳру дарё, ҷӯйҳо, дар боғ, кӯчабоғу гулбоғҳо мешинонанд. Чӯби аръар дар сохтмону наҷҷорӣ истифода мешавад. Аръарро дар аввали баҳор асосан бо қаламча зиёд мекунанд. Синонимҳо Эзоҳ Адабиёт.
Ар

Ар (ишораи тоҷикӣ: а; байналмилалӣ: а; аз аз "майдон, сатҳ", гуфт. сотих) — воҳиди андозагирии ғайрисистемавии масоҳат, мураббаъи бо бар ва дарозии 10 метр. Дар бархе кишварҳо ҳамчун Индонезия, Ҳинд ва кишварҳои бо забонҳои португолиёӣ, словакӣ, сербӣ, чикӣ, полшаӣ, нидерландӣ ва олмонӣ истифода аз он маъмул аст. Дар Русия ва кишварҳои Иттиҳоди ҷамоҳири собиқ Шӯравӣ воҳиди ки сотка хонда мешавад, дар ташреҳ ва тавсифи хонаҳои яйлоқӣ ва рустоӣ ва паркҳои кӯчак истифода мешавад. Воҳиди ар маъмулан дар гуфтори мардуми Тоҷикистон сотих ва садяк гуфта мешавад. Нигаред низ.
Сураи Рум

Ар Рум (— Румиён) — сиюм сураи Қуръон. Сура дар Макка нозил шудааст ва иборат аз 60 оят аст. Мундариҷа Тафсир Эзоҳ.
Сураи Раъд

Ар Раъд (— Раъд) — сенздаҳум сураи Қуръон. Сура дар Мадина нозил шудааст ва иборат аз 43 оят аст. Мундариҷа Эзоҳ.
Ара-Булоқ

Ара-Булоқ (Ара-Булак) — деҳа дар деҳистони Олойкуи ноҳияи Қарокулҷаи вилояти Ӯш, Ҷумҳурии Қирғизистон. Аҳолӣ — 115 нафар дар соли 2023.
Ара-Кӯл (Ӯш)

Ара-Кӯл (Ара-Көл) — деҳа (айыл) дар ҳайати деҳистони Саломалики ноҳияи Ӯзгани вилояти Ӯш, Ҷумҳурии Қирғизистон. Аҳолӣ — 1033 нафар дар соли 2023.
Арок

Арок — шаҳрест дар устони Марказӣ, воқеъ дар Эрон. Шумори аҳолии ин шаҳр дар соли 2006, 521,166 нафар будааст.
Риёз

Риёз, ар-Риёз (— боғ, гулзор) — шаҳр, пойтахти Арабистони Саудӣ ва маркази маъмурии музофоти Арриёзӣ вилояти Наҷд. Аҳолиаш 7 676 655 нафар. То соли 1960 Риёз ҳамагӣ 160 ҳазор сокин дошт. Иқлим Яке аз шаҳрҳои гармтарини олам (ҳарор. миёнаи янв. +14,4, июл +36,6, баъзан то 50°С мерасад). Иқлимаш ниҳоят хушк, миқдори боришоти солона аз 100 мм беш нест. Риёз аз 15 ноҳияи маъмурии худидоракунии маҳаллӣ иборат буда, аз тарафи губернатори музофоти Риёз идора карда мешавад. Даромади зиёди нафт Риёзро ба шаҳри фавқулзамонавӣ ва сераҳолӣ табдил дод Таърих Риёз дар гузашта номи мавзеъи паҳновар ва сабзу хуррами маркази нимҷазираи Арабистон буда, баъдтар танҳо як қисми аҳолинишини он ба шаҳри Риёз табдил ёфт. Соли 1818 Риёз аз тарафи Империяи Усмонӣ торумор гашт. Соли 1823 асосгузори давлати Саудии Сонӣ — Туркӣ ибни Абдуллоҳ давлатро аз нав эҳё ва Риёзро ба сифати пойтахти нав интихоб намуд. Мухолифатҳои байни наберагони Туркӣ давлатро хароб карданд ва он соли 1891 ба дасти рақибашон Ар-Рашид гузашт. Соли 1902 Риёз ба дасти шоҳ Абдулазиз ибни Сауд расид ва ӯ ба бунёди Шоҳигарии Арабистони Саудии имрӯза пардохта, дар Риёз қароргоҳи худро бино кард. Пойтахти Арабистони Саудӣ аз соли 1932 ба таври замонавӣ бунёд мегардид ва тавсеъа меёфт. Тасеъаи шаҳр Шаҳр ба ноҳияҳои маъмурӣ, дипломатӣ, истеҳсолӣ, маркази тиҷоратӣ (бо муассисаҳои вақтхушӣ, тарабхонаҳо), қисми аҳолинишин ва таърихӣ тақсим мешавад; боғоту гулгаштҳои дилнишин, маҷмааҳои варзишӣ дорад (ноҳияҳои Даҳран, Даммам, Ҷидда ва ғ.). Риёз маркази сиёсӣ, маданӣ, иқтисодӣ ва тиҷоратии мамлакат буда, дар он корхонаҳои истеҳсолӣ, роҳи оҳан, 4 аэропорти байналхалқӣ мавҷуд аст. Роҳи оҳани Риёзро бо шаҳрҳои Ҷидда ва Макка мепайвандад. Меъморӣ Аз сохтмонҳои анъанавӣ хеле кам намунаҳо боқӣ мондаанд: Мураббаъ — девори атрофи шаҳр, қасри Ал-Масмак ва ғ. Биною манораҳои мӯҳташами Риёз — Маркази шоҳ (99 табақа, баландиаш 300 м, масоҳ. асосаш 9423 м2), маркази тиҷорат, Бурҷи Файсалия, Бурҷи Ъануд (145 м) ва ғайра ҳайратоваранд. Соли 2009 сохтмони метрополитен оғоз гардид. Риёз осорхонаи миллӣ, академияи ҳарбӣ, Донишгоҳи шоҳ Сауд, донишкадаи олии техникӣ, пойгоҳи электрикӣ, манораи телевизионӣ (170 м), 4300 масҷид дорад. Иқтисод Риёз маркази молиявӣ ва соҳибкории Шарқи Наздик мебошад: бонкҳо ва ширкатҳои машҳури ҷаҳонӣ дар ин ҷо намояндагӣ ва марказҳои худро доранд. Коргоҳҳои бузурги саноати нефт, технологияҳои олӣ, ширкатҳои сохтмонии шӯҳрати ҷаҳонидошта низ фаъолият мекунанд. Матбуоти даврӣ ба се забон: англисӣ, арабӣ ва урду нашр мешавад. Манзараи шаҳр.
Араб (деҳа)

Араб (Арап) — деҳа дар деҳистони Теппа-Қӯрғони ноҳияи Аравони вилояти Ӯш, Ҷумҳурии Қирғизистон. Аҳолӣ — 2486 нафар дар соли 2023.
Арабеск

Арабеск — яке аз тарзҳои исти асосии рақси классикӣ. Дар вақти иҷрои арабеск ҷисм ба пойи ростшуда такя мекунад, пойи дигар рост шуда, ба ақиб боло бардошта мешавад. Як даст ба пеш, дасти дигар ба тарафе ё ба ақиб дароз карда мешавад, тана ба пеш майл мекунад, тахтапушт фурӯ мехамад, дасту пойи дарозкарда мувозинати танаро нигоҳ медоранд. Дар балети муосир шаклҳои мухталифи арабеск вомехӯранд.
Арабак

Арабак — як навъи зевароти ороиши занона, ҳалқаест, ки дар бинӣ меовезанд. Арабак аз филизот ва сангҳои қимату арзонбаҳо (садаф, ёқут, фирӯза ва ғ.) сохта мешавад. Арабак ҳамчун зевари занони Шарқ аз қадим маъмул буд. Ҳоло бештар лӯлиҳо, зангиҳо, ҳиндуҳо, паштунҳо истифода мебаранд. Арабак ду навъ аст: арабаки хурд (ба бинӣ мечаспад) ва арабаки нат (ҳалқамонанд буда, болои лаб овезон меистад). Арабаки нат бештар дар ноҳияҳои Кӯлобу Зарафшон маъмул буд. Арабакро лати бинӣ ё холи бинӣ низ меноманд. Арабҳо арабакро хазома мегӯянд. Нигини арабакҳои одиро аз марҷон ва қиматро аз лаълу алмос месохтанд. Дар байни мардуми Осиёи Миёна арабак аслан аз истифода баромадааст. Фақат онро дар баъзе маҳалҳо ҳангоми хурсандию маросимҳо меовезанд.
Сураи Ар Раҳмон

Сураи Ар Раҳмон (— Бахшоянда) — панҷову панҷум сураи Қуръон. Сура дар Мадина нозил шудааст ва иборат аз 78 оят аст. Мундариҷа Тафсир Эзоҳ.
Арабдеҳ

Арабдеҳ — деҳа дар ҷамоати деҳоти Меҳвари ноҳияи Панҷ. Аз Арабдеҳ то маркази ҷамоат 3 км, то маркази ноҳия 4 км; роҳ асфалтпӯш. Аҳолиаш 852 нафар, тоҷикон. Иқтисод Бунгоҳи тиббӣ ва нуқтаи савдои хусусӣ дорад. Мактаб надорад. Кӯдакон дар мактаби деҳаи ҳамсояи Бедак таҳсил мекунанд. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: пахтакорӣ, боғдорӣ ва зироаткорӣ. Заминҳо аз канали Кулдимон обёрӣ мешаванд.
Арабеска

Арабеска — нақшунигори ғанӣ ва мураккаби ба печиши нозуки мавзӯъҳои (шаклҳо) геометряивӣ ва тақлидии набототӣ асосёфта, ки баъзан шомили навиштаҷоте мебошад. Дар ҳунари ҳайкалтарошии мамлакатҳои араб васеъ паҳн шудааст. Дар мусиқӣ пйесаи оҳангаш хеле шавқовар таҳияшударо арабеска меноманд.
Арабиноза

Арабиноза, 5 10 5 — карбогидрати сода (моносахарид) аз гурӯҳи пентозаҳо. Кристаллҳои беранг буда, таъми ширин дорад; дар об ҳал мешавад. Дар ду шакли стереоизомерӣ (-арабиноза ва +арабиноза) мавҷуд аст. Арабиноза дар таркиби растаниҳо ба мушоҳида мерасад: (-) арабиноза асосан дар меваҳо ва (+) арабиноза дар таркиби полисахаридҳои растанигӣ, гликозидҳо, шилмҳо ва сапонинҳо. Арабиноза барои баъзе бактерияҳо манбаи асосии карбон мебошад.
Арабҳо

Арабҳо — гурӯҳи халқҳои 4 5 6 қадимаи сомӣ. Густариш Аҳолии асосии Алҷазоир, Баҳрайн, Миср, Ҷануби Саҳрои Кабир, Урдун, Ироқ, Яман, Қатар, Кувайт, Лубнон, Либиё, Мавритания, Марокаш, Аморатҳои Муттаҳидаи Уммон, Фаластин, Арабистони Саудӣ, Сурия, Судон, Тунис, аз ин дар Осиё 70 млн нафар, Африка 125, 2 млн нафар, Ҷануби Европа 2,5 млн нафар ва Америкаи Шимолию Ҷанубӣ 1,2 млн нафар зиндагӣ мекунанд. Дин Аксари эътиқодмандони мусулмон суннимазҳабанд. Ҳамчунин ҷамоатҳои насронӣ – қибтиён дар Миср, православҳо дар Лубнон, Сурия, Урдун сукунат доранд. Ҳоло эътиқодмандони дину ойинҳои қадимӣ низ мавҷуданд. Аҷдоди арабҳо аҳолии нимҷазираи Арабистон будааст. Гурӯҳи арабҳо Мутобиқи принсипҳои маданӣ-хоҷагидорӣ арабҳо муқимӣ, ниммуқимӣ, кӯчманчӣ ва нимкӯчӣ мешаванд. Дар водиҳо кишоварзон – фаллоҳон ба киштукор машғуланд; ғалладонагиҳо, нахли хурмо, қаҳва ва дигар зироатҳои хӯрока мепарваранд. Аксари арабҳои кӯчӣ (бадавиҳои шутуркаш) ва нимкӯчманчиянд (шавиён – гӯсфандбонҳо). Дар миёнаҳои садаи иқтисодиёти бадавиён касод шуд ва бархе аз чорводорон ба саноат рӯ оварданд. Минбаъд дар аксари мамолики араб шаҳрсозӣ авҷ гирифта, истеҳсолоти саноатӣ рӯ ба тараққӣ мениҳад; истихроҷи нефту дигар канданиҳои фоиданок афзун мешавад. Моликияти оилавии хусусии бадавиён чорво, чарогоҳҳои ҷамоатӣ – қабилавӣ ва манбаъҳои оби ин минтақа аст. Асоси ташаккули авлодӣ – қабилавӣ гурӯҳи оилавӣ – хешутаборист, ки ба ҷамоати аз обои ягонаи падарӣ пайдошуда мансуб аст. Якчанд ҳамин навъи гурӯҳҳо қабилаеро бо сарварии шайх ташкил медиҳанд. Муносибатҳои ҷамъиятӣ тибқи қонунҳои муқаррарӣ ва шариат танзим мешаванд. Фарҳанг Мутобиқи шариат мардон серзананд ва ин ҳолат маъмулан хоси оилаҳои сарватманд аст. Сарварии оила ба уҳдаи марди бузургсол ё соҳибэътибори хонадон вогузор аст. Бадавиҳо дар хаймаҳо зиндагӣ мекунанд ва хаймаи калонтарин моли шайхҳои ҷамоат аст, ки дар пешгоҳ ҷойгир мешавад. Хонаҳои деҳқонон – фаллоҳон чоркунҷаи синҷии сутундор буда, бомашон ҳамвор аст. Вобаста ба маҳал масолеҳи сохтмонӣ аз хишти хом, хишти пухта, похса ва санг иборат мебошад. Чунин хонаҳо ҳуҷраҳои пеш – барои мардҳо ва ҳуҷраҳои дарун барои занонро доранд. Арабҳои Тоҷикистон Дар ҳудуди Тоҷикистон арабҳо дар якчанд деҳаи ноҳияи Шаҳритузи вилояти Хатлон, ноҳияи Конибодоми вилояти Суғд ва баъзе навоҳии дигар зиндагӣ доранд, ки аз зумраи қабилаи суриягӣ мебошанд. Онҳо забону урфу одати худро аз даст дода ба забонҳои тоҷикию ӯзбекӣ такаллум мекунанд ва тарзи зиндагии комили тоҷикона доранд.
Арабмуҳаммад

Арабмуҳаммад (1621, Урганҷ) — хони Хева. Писари хурдии Ҳоҷӣ Муҳаммадхон. Дар аҳди салтанати Арабмуҳаммад ба Хева қалмоқу қазоқҳо якчанд бор ҳуҷуми бебарор карданд. Парокандагии феодалӣ авҷ гирифт. Мулки ҳар як шоҳзода дар асл мустақил буд. Соли 1623 барои ҳокимият байни Арабмуҳаммад ва писаронаш Элбарс ва Ҳабаш мубориза бархост. Дар ҷанг Арабмуҳаммад мағлуб гардид ва ба ҳабс гирифта шуд. Писаронаш чашмони Арабмуҳаммадро кӯр ва аз тахт бенасиб карданд.