ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Абдуҳафиз Азизов

Абдуҳафиз Абдуҳалимович Азизов (29.07.1955) шаҳри Хуҷанд — олим, омӯзгор, номзади илмҳои педагогӣ, дотсент. Аълочии маорифи Тоҷикистон. Зиндагинома Соли 1977 ДДОЛ ба номи С.М.Киров хатм намудааст. Ихтисосмуаллими забон ва адабиёти рус дар мактабҳои миллӣ Солҳои 1977-1978– Коромўз-тадқиқотчии Институти илмӣ-тадқиқотии забон ва адабиёти русӣ дар мактабҳои миллии АУ педагогии Иттифоқи Советӣ дар шаҳри Москва Солҳои 1978-1979 – Муаллими забон ва адабиёти русии МТҲ 56 н.Б.Ғафуров Солҳои 1979-1981 – Муаллими забон ва адабиёти русии МТҲ 24 н.Б.Ғафуров Солҳои 1981-1984 – Муаллими кафедраи методикаи таълими забон ва адабиёти рус Солҳои 1984-1985 – Аспиранти солона дар Институти илмӣ- тадқиқотии забон ва адабиёти русӣ дар мактабҳои миллии АУ педагогии Иттифоқи Советӣ дар шаҳри Москва Солҳои 1986-1988 – Дотсенти кафедраи методикаи таълими забони ва адабиёти русии ДДХ ба номи академик Б. Ғафуров Солҳои 1988-1991 – Ноибдекан оид ба тарбияи факултети забон ва адабиёти руси ДДХ ба номи академик Б. Ғафуров Солҳои 1991- 1994- Мудири кафедраи методикаи таълими забон ва адабиёти руси ДДХ ба номи академик Б. Ғафуров Солҳои 1994-2007 – Декани факултети забон ва адабиёти руси факултети филологияи руси Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров Солҳои 2007-2008 – Мудири кафедраи инкишофи нутқи шифоҳи ва хатти забони русии Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуровв Солҳои 2008-2012 – Мудири шуъбаи таълимии Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров Солҳои 2012-2019 – Муовини ректор оид ба робитаҳои байналмилалии Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров Солҳои 2019-2020 – мутахассиси пешбари маркази тестии Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров Аз 09.2020 то ҳол – дотсенти кафедраи методикаи таълими забон ва адабиёти рус факултети филологияи руси Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров.
Абдуҳомид Баротов

Абдуҳомид Баротов (1910, шаҳри Хуҷанд — 1994, ҳамон ҷо) — пахтакор, Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ. Иштирокдори ҶБВ. Зиндагинома Солҳои 1931-70 колхозчӣ, сардори звенои колхози ба номи Фрунзе, обмони колхози "40 солагии Октябр"-и ноҳияи Хуҷанд. Звенои Абдуҳомид Баротов ҳосили фаровони пахта рӯёндааст. Ордену медалҳо Бо ордени Ленин, медалҳо ва Ифтихорномаҳои Раёсати Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон сарфароз гардидааст.
Абдуҳафиз Бобоҷонов

Абдуҳафиз Бобоҷонов (25 майи 1953 деҳаи Овчӣ-Қалъачаи ноҳияи Ғафуров) — риёзидон, доктори илмҳои физикаю математика.
Абдуҷаббор ибни Абдурраҳмон

Абдуҷаббор ибни Абдурраҳмон — волӣ ва омили Хуросон, роҳбари бонуфузи шӯришгарони зидди хилофат. Зиндагинома Роҳбари бонуфузи шӯришчиёни зидди хилофат, дӯсти вафодори Абумуслими Хуросонӣ ва ёрдамчии Муқаннаъ. Пас аз марги Абумуслим (замони шӯриши Устоз Сияс), Абдуҷаббор Муқаннаъро ёрдамчии худ интихоб кард. Аз халифа Мансур ислоҳи сиёсати молиётии ҳукуматро дар Хуросон дархост намуд. Вақте ки натиҷае ҳосил нашуд, худи Абдуҷаббор алайҳи хилофати Аббосиён бо парчами сафед қиём кард, пас аз он амалан мустақил гашт. Дар ин шӯришҳо Абдуҷаббор ва Муқаннаъ ҳамдаст буданд. Дар кӯтоҳтарин замон қиёми Абдуҷаббор густариш ёфт. Халифа Мансур аввалан писараш Маҳдиро бо лашкари бисёре ба Хуросон равона кард ва дертар худаш расида омад. Шӯриш бераҳмона саркӯб шуд. Абдуҷаббор аз Хуросон фирор кард, вале ӯро дастгир намуда, назди халифа Мансур фиристоданд. Абдуҷабборро бо фармони халифа бо гурӯҳе аз тарафдоронаш ба дор кашиданд, хонаводаашро ба Яман бадарға намуданд. Қиёми Абдуҷаббор, бешубҳа, яке аз бахшҳои муҳими силсилаи наҳзатҳои озодихоҳии мардуми Хуросон алайҳи аъроб ва хилофат мебошад. Баъзе аз муаллифон навиштаанд, ки Абдуҷаббор қоидаву қонунҳои сафедҷомагонро эътироф мекардааст.
Абдуҷаббор Умарзода

Абдуҷаббор Умарзода (Умарзода Абдуҷаббор Қаҳор июли соли 1969, ш. Истаравшан) — арбоби давлатӣ, вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати. Зиндагинома.
Абдуҷаббор Умаров

Умаров Абдуҷаббор Қаҳорович — муҳандис, обёр, вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон. Зиндагинома Умаров Абдуҷаббор Қаҳорович 31 июли соли 1969 дар шаҳри Истаравшан ба дунё омадааст. Миллат-тоҷик. Соли 1988 Техникуми индустриали ишаҳри Душанбе, соли 2012 Донишгоҳи давлатии аграрии Тоҷикистон ба номи Шириншоҳ Шоҳтемурро хатм кардааст. Ихтисос техник — технолог, муҳандис-мелиоратор. Аъзои ҲКТ аз соли 2005. Бо мукофоти соҳавии Ифтихорномаи Вазорати мелиоратсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон қадршиносӣ гардидааст. 1 марти соли 2020 вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб шудааст.
Абдуҷалил Собиров

Абдуҷалил Маҷидович Собиров — биологи тоҷик, номзади илмҳои биология, профессор.
Абдуҷалил Бобокалонов

АбдуҷалилБобокалонов (4 август 1949, Обиборик, вилояти Суғд — 17 феврал 2017) — омӯзгор, муаррих. Узви Кумитаи Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба масъалаҳои иҷтимоӣ, оила, ҳифзи сиҳатӣ ва экология, аз 17 марти соли 2005. Зиндагинома Абдуҷалил Бобокалонов 4 августи соли 1949 дар деҳаи Обиборики ноҳияи Ғончӣ таваллуд шудааст. Баъди хатми Донишкадаи давлатии омӯзгории Ленинобод ба номи С. М. Кироваз соли 1971 дар факултаи таърихи ҳамин донишкада фаъолияти илмиву омўзгорӣ бурда, дар вазифаҳои омӯзгор, сармуаллим, мудири кафедра, декан ва ноиб-ректор кор кардааст. Як даъват вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон буд. Мавсуф то лаҳзаҳои вопасини ҳаёт ҳамчун профессори кафедраи таърихи умумии ДДХ ба номи академик Бобоҷон афуров ва дар вазифаи муовини якуми раиси Шӯрои вилоятии Ҳаракати ҷамъиятии Ваҳдати миллӣ ва эҳёи Тоҷикистон фаъолият бурдааст 1. Пайвандҳо МАЪЛУМОТНОМА ДАР БОРАИ ВАКИЛОНИ МАҶЛИСИ НАМОЯНДАГОН.
Абдуҷалил Самадов

Абдуҷалил Аҳадович Самадов (4 ноябр 1949 (1949-11-04), Ленинобод, ҶШС Тоҷикистон, ИҶШС — 18 марти 2004 1 2, Маскав, Русия) — ходими давлатӣ ва сиёсии тоҷик, сарвазири Тоҷикистон (1993– 1994). Зиндагинома Соли 1969 Донишкадаи хоҷагии халқи Маскав ба номи Ш. В. Плехановро дар Русия хатм кардааст. Дар давраи аз соли 1969 то 1982 ӯ аз муҳаққиқи Институти иқтисодиёти Академияи илмҳои ҶШС Тоҷикистон ба вазифаи сардори шуъбаи ПИТ иқтисодиёт ва усулҳои иқтисодию математики Госплани ҶШС Тоҷикистон раидааст. Ӯ рисолаи илмии номзадиро дифоъ намуда, дараҷаи номзади илмҳои иқтисодиро гирифт. Дар муҳоҷират дар Русия зиндагӣ мекард. Соли 2004 дар Маскав, Русия фавтида дар Тоҷикистон дафн шудааст.
Абдуҷалил Абдусаломов

Абдуҷалил Абдусаломов (17 ноябри 1936, деҳаи Қӯштегирмон, ноҳияи Нов) — генерал-майори адлия, мушовири давлатии адлияи дараҷаи. Ҳуқуқшиноси хидматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон. Зиндагинома Хатмкардаи факултети ҳуқуқшиносии УДТ. Солҳои прокурори шуъбаи назорати умумии Прокуратураи ҶШС Тоҷикистон, нозири шуъбаи мақомоти маъмурии КМ ПК Тоҷикистон, прокурори ноҳияи Хуҷанд, прокурори вилояти Қӯрғонтеппа, прокурори шаҳри Турсунзода, прокурори ноҳияи Ҷаббор Расулов, прокурори шаҳри Исфара. Аз соли 2000 нафақагири шахсӣ. Ҷоизаҳо Бо орденҳои "Нишони Фахрӣ", Шараф (дараҷаи) ва Грамотаи Фахрии Президиуми Совети Олии СССР сарфароз гардидааст.
Абдуҷаббор Сатторов

Абдуҷаббор Сатторов (23 майи 1946, Данғара, вилояти Кӯлоб, ҶШС Тоҷикистон — 2 майи 2013, Душанбе, Тоҷикистон) — таърихшинос, номзади илмҳои таърих, Корманди шоистаи Тоҷикистон, Узви пайвастаи Академияи илмҳои иҷтимоиву педагогии Федератсияи Русия. Аввалин ректори Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон 1 2.
Абдуҷалили Амон

Абдуҷалили Амон (Холиқзода Абдуҷалили Амон; зод. 28 феврали 1990, деҳаи Виткон, ноҳияи Кӯҳистони Масчо) — рӯзноманигор, номзади илмҳои филология. Узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон. Зиндагинома Абдуҷалили Амон Холиқзода 28 феврали соли 1990 дар деҳаи Виткони ноҳияи Кӯҳистони Масчо ба дунё омадааст. Соли 2007 ба факултети рӯзноманигории Донишгоҳи миллии Тоҷикистон дохил гардида, онро дар соли 2013 хатм кардааст. Фаъолияти корӣ Муддате дар Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик фаъолият намуда, дар нашри китоби "Таърихи Табарӣ" саҳм дошта, ҷилди шашуми онро ба хатти сирилик баргардон намудааст. Ҳамчунин муаллифи китоби "Суханварони Мастчоҳ" буда, зиёда аз 150 адибро муаррифӣ кардааст. Абдуҷалили Амон солҳои охир ба тарҷума ва нашри пурхонандатарин китобҳои ҷаҳон машғул аст ва раҳбарии Маркази "Хирад"-ро ба зимма дорад 1. Фаъолияти илмӣ Абдуҷалили Амон соли 2013 ҳуҷҷатхояшро ба риштаи адабиётшиносии Институти забон ва адабиёти Рӯдакӣ супорида, дар мавзӯъи "Тамоюлҳои тозаи ҳунарӣ дар насри муосири тоҷик (дар мисоли эҷодиёти Муҳаммадзамони Солеҳ)" 2 ба таҳқиқ пардохт ва 12 декабри 2017 пас аз ҳимояи рисолаи илмӣ номзади илмҳои филология шуд. Дар ин замина дар баробари мақолаҳои илмӣ-таҳқиқотӣ маҷмуаи мақолаҳо перомуни фаъолият ва ҳунари нависандагии Муҳаммадзамони Солеҳро бо номи "Тулуъе баъд аз ғуруб" ва осори нашрнашудаи ӯро бо номи "Малкушон" мунташир намудааст.
Абдуҷалил Воситзода

Абдуҷалил Воситзода (20 феврали 1929, Хуҷанд — 29 июли 2005, ҳамон ҷо) — шоири тоҷик. Корманди хизматнишондодаи маданияти Тоҷикистон. Зиндагинома Хатмкардаи факултаи забон ва адабиёти Институти давлатии педагогии Ленинобод ба номи Киров (ҳозира ДДХ). Пас аз хатми таҳсил дар мактаби миёна, омӯзишгоҳи варзишӣ ва омӯзгории шаҳри Орҷоникидзеобод (ҳозира шаҳри Ваҳдат-56), г. "Ҳақиқати Ленинобод", шуъбаи газетаи байниноҳиявии "Бо роҳи ленинӣ", шуъбаи ленинободии ИН Тоҷикистон, г. "Комсомоли Тоҷикистон", г. "Тоҷикистони советӣ", нашриёти "Ирфон" (директор, 1981-87), шуъбаи адабиёти оригиналӣ-бадеӣ (барои синни миёна ва калонсолон)-и нашриёти "Адиб" кор кардааст. Аз соли 1989 то охири умр бознишаста ва машғули кори эҷодӣ буд. Эҷод Нахустин шеърҳои Абдуҷалил Воситзода охири солҳои 40 садаи дар матбуоти даврӣ ба табъ расидаанд. Маҷмӯаи нахустинаш — "Шеърҳо дар васфи табиат". Абдуҷалил Воситзода шоири тозаназару ҷӯянда буд. Мавзӯи асосии ашъори ӯ инсондӯстӣ, сулҳ, истиқлол, худшиносии миллӣ, васфи манзараҳои зебои табиат ва ғ. мебошад. Абдуҷалил Воситзода шеърҳои шоирони шӯравӣ М. СветлоАбдуҷалил Воситзода М. Бажан. М. Рилский, Абдуҷалил Воситзода Кочетков, М. Терешенко, Г. Ломидзе, Н. Бараташвили, И. ҶонсуғуроАбдуҷалил Воситзода И. Мамбетов, Собир Абдулло, Зулфия, Исмоил Султон, Ваҳан Терен, осори адибони араб ва осори насрии нависандагони ҳинд Прем Чанд, Кришан Чанд, Хоҷа Аҳмади Аббос, Судро ва дигаронро низ ба забони тоҷикӣ тарҷума кардааст. Аз фаъолияти меҳнатӣ ва корномаҳои Қаҳрамонони Меҳнати Сотсиалистӣ Саъба Усмонова ва зотпарвари с-зи хоҷагии "Ҳисор"-и ноҳияи Фархор Нурмат Сафаров, кӯҳкан, Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ Тоҷиддин Имомалиев, Қаҳрамони Тоҷикистон Б. Ғафуров очеркҳои бадеӣ навиштааст. Ҷоизаҳо Бо медали "Барои меҳнати шуҷоатнок. Ба муносибати 100-солагии рӯзи таваллуди Абдуҷалил Воситзода И. Ленин", Грамотаи Фахрии Президиуми Совети Олии ҶШС Тоҷикистон сарфароз гардидааст. Узви ИН Тоҷикистон аз соли 1957. Осор.
Абдуҷалил Ҳошимов

Абдуҷалил Ҳошимов (1 январ 1944, ноҳияи Ғафуров, вилояти Суғд — 30 ноябр 2023, Бӯстон, Вилояти Суғд) — овозхон ва шашмақомсарои тоҷик, Ҳунарпешаи мардумии Тоҷикистон. Зиндагинома Абдуҷалил Ҳошимов соли 1944 дар деҳаи Хистеварзи ноҳияи Бобоҷон Ғафуров ба дунё омадааст. Ӯ дар назди устодони мусиқии классикии "Шашмақом" Фазлиддин Шаҳобов, Бобоқул Файзуллоев ва Шоҳназар Соҳибов таҳсил кардааст. Корнома Абдуҷалили Ҳошимов солҳои овозхони ансамбли "Шашмақом"-и назди Кумитаи давлатии телевизион ва радиои Тоҷикистон буд. Дар солҳои дар Донишкадаи санъат ба номи Мирзо Турсунзода ва солҳои дотсенти кафедра дар Консерваторияи давлатии Тоҷикистон, фаъолият кардааст. Сурудаҳо Чанде аз оҳангу таронаҳои иҷрокардаи ӯ, ба мисли "Насри Уззол", "Талқинчаи Ироқи Бухоро", "Мустазоди Наво", "Талқини Баёт", "Уфари Ушшоқ", "Дустонро гум макун", "Муждаи завқи умед", "Тоҷикистон" ва дигарҳо дар хазинаи тилоии Радиои Тоҷикистон маҳфузанд. Ҷоизаҳо Дар соли 1974 унвони Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон ва баъдтар дар соли 1994 ба унвони Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон мушарраф шудааст. Даргузашт Абдуҷалил Ҳошимов 30 ноябри бри 2023 дар сини 79-солагӣ дар шаҳри Бустон даргузашт.
Абдуҷалол Салимов

Салимов Абдуҷалол Салимович (зод. 1 март 1950, ноҳияи Восеъ) — ходими давлатӣ, Вазири нақлиёти Ҷумҳурии Тоҷикистон. Вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати Зиндагинома 1 марти соли 1950 дар ноҳияи Восеъ таваллуд шудааст.
Абдуҷалил Ҳабибов

Абдуҷалил Халилович Ҳабибов (07.10.1951, Душанбе) — доктори илми ветеринарӣ, профессор. Зиндагинома Хатмкардаи аст. Солҳои 1973-2007 дар Институти илмӣ-таҳқиқотии ветеринарии Тоҷикистон ба сифати сардухтур, аспирант, мудири озмоишгоҳи касалии сили чорво, муовини директор оид ба илм фаъолият доштааст, 2007-2009 профессори кафедраи микробиология ва эпизоотологияи Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон ба номи Ш. Шоҳтемур буд. Аз соли 2009 вазифаи декани факултаи тибби ветеринарии ҳамин донишгоҳроадо намудааст. Оид ба омилҳои иқлимӣ-географии пайдоиши касалии сил дар ҳайвонот ва роҳҳои ташхису мубориза бо он, эпизоотология ва микробиологияи чорво таҳқиқот анҷом дода, беш аз шаст кори илмӣ ба хидмат овардааст. Осор.
Абе, Хифуми

Ҳифуми Абэ — ҷудокори ҷопонӣ, дорандаи дан 5-ум дар ҷудо, қаҳрамони чоркаратаи ҷудои ҷаҳон дар вазни то 66 кг. Қаҳрамони дукаратаи олимпӣ дар вазни то 66 кг (2020 ва 2024). Бародари Қаҳрамони олимпӣ дар соли 2020 Ута Абэ. Зиндагинома Дар синни 6-солагӣ дар Ҳёго Бойз Кодамкай бо сабаби тамошои мусобиқаҳои ҷудо дар телевизор ба машқҳои ҷудо шурӯъ кард Қайдҳо.
Абивард

Абивард, Абевард, Бовард — харобаи шаҳри қадима дар шимоли Хуросон. Дар доманаи кӯҳи Ҳазормасҷид воқеъ аст. Абивард дар давраи Ашкониён бино ёфта, таърихнигорони румии қарни аввал онро ба номҳои ", " ва " зикр кардаанд. Абивард дар даврони ҳукуматдории Сосониён, бахусус подшоҳии Яздигурди ва Пирӯз равнақ дошта, аз марказҳои густариши масеҳият дар Хуросон маҳсуб мешуд. Ҳокимон ва фармонравоёни Абивардро қабл аз тавсеаи Ислом ба номи "Баҳман" ёд мекардаанд. Аз нимаи дуюми садаи Абивард тобеи хилофати араб гардид. Пас аз суқути Тоҳириён ва Саффориён Абивард тобеи давлатдории Сомониён шуд. Дар даврони давлатдории Сомониён амир Нӯҳ ибни Мансур Абивардро ба шоҳи Хоразм – Абуабдуллоҳ тақдим кард. Соли 1221 Абивардро муғулҳо забт карданд. Дар садаи ба империяи Темур ва аз с. 1593 ба ҳудуди давлати Шайбониён дохил буд. Аз с. 1600 тобеи Сафавиён. Абивард пас аз таъйини сарҳади Россия ва Эрон ба уезди Таҷани вил. Закаспияи Россия дохил шуд. Охири садаи ба хароба табдил ёфт. Ҳоло дар наздикии Абивард деҳаи Пештоқ вуҷуд дорад. 1 Манбаъ.
Абдӣ, Мирзоабдуллоҳи Самарқандӣ

Абдӣ Мирзоабдуллоҳи Самарқандӣ (соли таваллуд ва вафот номаълум) — шоири тоҷик. Зиндагинома Зодгоҳаш деҳаи Урметани ноҳияи Айнӣ. Пас аз касби камол ба Самарқанд рафт ва муқими он шаҳр шуд. Дар замони салтанати Умархон (ҳукмронӣ 1809 – 1922) ба хидмати дарбори ӯ омад ва дар мансаби надимӣ хидмат мекард. Донишманди фозил, ҳозирҷавобу базлагӯй будааст. Намунаҳои ашъораш ба тавассути тазкираҳову баёзҳо то замони мо расидаанд. Адабиёт.
Абдуҷамол Ҳасанов

Абдуҷамол Ашрафович Ҳасанов (19.11.1958, деҳаи Қарақчиқуми н. Конибодом), доктори илми филологӣ, профессор. Зиндагинома Абдуҷамол Ҳасанов соли 1981 факултаи филологияи тоҷики Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И. Ленинро ба охир расонда, дар факултети филологияи тоҷики ДДХ ба номи академик Б. Ғафуров ҳамчун ассистент ба фаъолият пардохт ва то кунун дар ин боргоҳи илм заҳмат мекашад. Вазифаҳои сармуаллим ва дотсенти кафедраи забони тоҷикӣ, муовини декани бахши ғоибона, ходими калони илмии "Маркази пажӯҳиши тамаддуни давраи Сомониён"-и донишгоҳ, мудири кафедраи таърихи забони тоҷикӣ иҷро кардааст. Аз соли 2010 мудири кафедраи забони тоҷикӣ факултети филологияи тоҷики ДДХ ба номи академик Б. Ғафуровмебошад. Қариб ҳазор пажӯҳиши илмӣ, илмӣ-оммавӣ, методӣ, энсиклопедӣ роҷеъ ба вожашиносию овошиносии таърихӣ, услубшиносӣ, типологияи муқоисавии забонҳо, этимология, топонима ва ғайра ба хидмат оварда, дар таълифи вожаномаҳои тарҷумавӣ ҳисса гузоштааст. Дар сомонишиносии тоҷик, таҳриру муқарризии корҳои илмӣ, илмӣ-методӣ саҳм гирифта, аз мураттибону муҳаррирони "Донишномаи Сомониён" (2008, 2009, дар ду ҷилд) аст. Мақолаҳояш ба забонҳои хориҷӣ нашр шудаанд. Дар конфронсу ҳамоишҳои ҷумҳуриявӣ, минтақавӣ ва байналмилалии забоншиносон иштирок ва сухан кардааст. Фаъолияти педагогиаш низ қобили қайд мебошад. Осор Адабиёт Пайвандҳо.
Абдуҷаббор Қаҳҳорӣ

Абдуҷаббор Қаҳҳорӣ (7 январи 1924 деҳаи Лангарибобои ноҳияи Конибодом — 18 январи 2007) — шоир ва нависандаи тоҷик, Шоири халқии Тоҷикистон. Корманди шоистаи фарҳанги Тоҷикистон, дорандаи ҷоизаи ба номи А.Фадеев. Узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон Зиндагинома Пас аз хатми омӯзишгоҳи педагогӣ муддате омӯзгор буд. Соли 1942 ба ҳимояи Ватан рафта, дар муҳорибаҳои шадиди назди шаҳри Орлов ва дар озодкунии шаҳри Витебск мардонавор ҷангид. Соли 1944 бо бардошти ҷароҳати вазнин ба зодгоҳаш баргашта, чун котиби масъули рӯзномаи ноҳиявӣ ба фаъолият шурӯъ намуд. Баъдтар дар рӯзномаи Тоҷикистон советӣ чун мудири шӯъба ва муҳаррири рӯзномаи Пионери Тоҷикистон ва маҷаллаи Машъал хидмат кардааст. Соли 1958 факултаи рӯзноманигории мактаби олии ҳизбиро хатм намуд ва дар мақомоти давлатӣ, директори нашриёти Ирфон, ҷонишини якуми раиси ҷамъияти китобдӯстони ҷумҳурӣ кор кард. Қаҳҳорӣ аз соли 1940 ба майдони адабиёт ворид шуда, пийесаи нахустинаш Қаҳрамони ҷавон соли 1942 эҷод шудааст. Қаҳҳорӣ шоири ҷанговар буда, навиштаҳояш ғояҳои ватандӯстӣ, озодихоҳӣ ва ишқу муҳаббатро тараннум мекунанд. Муаллифи маҷмӯаҳои шеърии барои наврасону калонсолон эҷодшудаи "Гули баҳор", "Шукуфаҳои аз хун дамида", "Гули шом", "Машъалафрӯз", "Минбари шоир", "Ашки ширин", достонҳои "Гуфтугӯ бо меҳмон", "Қиссаи пахта",, "Писарчаи ҷаҳондидаи ман", "Шаби пеш аз марг", "Шаҳиди зинда", "Қиссаи нави "Юсуфу Зулайхо" ва ғ. мебошад. Силсилаи ашъори "Оҳангҳои дӯстӣ", "Конибодом" ва "Умри ғанимат" ба табъ расидаанд. Драмаҳои ӯ "Қаҳрамони ҷавон", "Дили оташин", "Шамшер ва рангинкамон", "Таркиш", "Шайтон" ва ғ. солиёне дар театрҳои ҷумҳурӣ саҳнагузорӣ шуда, бархе дар китоби "Таркиш" фароҳам омадаанд. Тарҷумаҳои русии ашъораш дар маҷмӯаҳои "Песни радости", "Солнце в чемодане", "В смерте рождённая любовь", "Колыбель" ва рӯзномаву маҷаллаву маҷмӯаҳои зиёди русизабон интишор ёфтаанд. 1 Китобу намунаҳои ашъораш, бар замми ба забони аксари халқҳои шӯравӣ, шеърҳои алоҳидааш дар Эрону Афғонистон, Фаронсаву Инглистон, Чехословакияву Булғористон, Финлонду Лаҳистон ва диг. мамолики ҷаҳон ба табъ расидаанд. Китобҳои ашъораш ба узбекӣ, озарӣ, қирғизӣ ва дигар забонҳо нашр шудаанд. 18 январи соли 2007 аз олам даргузашт. Ҷоизаҳо Шоири халқии Тоҷикистон, дорандаи ҷоизаи ба номи А.Фадеев, Корманди шоистаи фарҳанги Тоҷикистон, дорандаи орденҳои Ҷанги Ватанӣ (дараҷаи), Байрақи Сурхи Меҳнат, Нишони фахрӣ ва медалу ифтихорномаҳо. Аз ашъори шоир ХАНДА Шуста бурдаст хандаро бо худ Як замон ашк аз рухи инсон. Хушк гаштаст буттаи гул ҳам, Чун расидаст қатрае аз он. Ханда рафтаст чанд вақт аз ёд, Ҳамраҳаш бӯи гул, шукуфтани гул, Гум намудаст қадр дар олам, Ҳусн беханда, бе гулу булбул. Як саҳар офтоб сӯи замин Партав афканда боз хандидаст, Карда боло зи хок гул сари худ, Хандаи офтобро дидаст. Лаб кушодаст гул ба хандидан Карда тақлиди хандаи хуршед, Ногаҳон қоҳ-қоҳ хандидаст Дида инсон варо ба чашми умед. Аз ҳамон вақт хандаи инсон, Мисли хуршед пурҳарорат шуд, Бишкуфад кас чу ғунча аз ханда, Ханда гул гашт, пурлатофат шуд. Намунаи осор Адабиёт доир ба Абдуҷҷабор Қаҳҳорӣ.
Абебе Бикила

Абебе Бикила (августи 1932, деҳаи Ҷато дар 9 км аз шаҳри Мендида — 25 октябр 1973, Аддис-Абеба) — варзишгари эфиопӣ (варзиши сабук), нахустин чемпиони сиёҳпӯст дар таърихи бозиҳои олимпӣ. Дар таърихи Бозиҳои олимпӣ ягона варзишгарест, ки ду маротиба дар дави марафонӣ ба медали тило комёб шудааст. Баъди соли 1969 бар асари садамаи худрав фалаҷ гардидан ба камонварӣ машғул шуд. Соли 1971 дар Бозиҳои умумиҷаҳонии маъюбон ширкат варзид.
Абдӣ, Мирзосафари Бухороӣ

Абдӣ Мирзосафари Бухороӣ (соли таваллуд номаълум – вафот 1886) — шоири тоҷик. Зиндагинома Дар "Тазкират-уш-шуаро"-и Муҳтарам чун фозилу донишманд, воқиф аз улуми мутадовилаи замон, бедилхон ва бедилфаҳм, муаммодон тавсиф шудааст. Хати хуб доштааст. Аз ин ҷост, ки дар дарбори амир Абдулаҳадхон чун муншӣ хидмат мекард. Дар сарчашмаҳо аз девон доштанаш иттилоъ надодаанд. Намунаҳои ашъораш дар тазкираҳову баёзҳо сабт гардидаанд. Адабиёт.
Абел Агилар

Абел Энрике Агилар Тапяс (январи 1985, Богота, Колумбия) — футболбози колумбӣ, нимҳимоятгар.
Абел Буадес

Абел Буадес Вендрел (июли 1977, Бенимодо, Испания) — футболбози испанӣ, нимҳимоятгар.
Нилс Ҳенрик Абел

Нилс Ҳенрик Абел — риёзидон и машҳури нурвежӣ. Зиндагинома Соли 1821 Абел ба Донишгоҳи Осло дохил шуда, соли 1822 дараҷаи илмии номзади фалсафаро соҳиб мегардад. Зимистони Абел ба донишгоҳ аввалин кори илмии назаррасеро пешниҳод мекунад, ки он ба интегронидани муодилаҳои дифференсиалӣ бахшида шуда буд. Корнома Соли 1823 Абел яке аз масъалаҳои қадима: дар ҳолати умумӣ (дар радикалҳо) ҳал надоштани муодилаҳои дараҷаи 5-ро бомуваффақият исбот кард. Солҳои Абел ба Берлин сафар кард ва ҳамроҳи К. Г. Якоби дар пешрафти назарияи функсияҳои эллиптикӣ корҳои назаррасеро анҷом дод. Абел исбот намуд, ки муодилаҳои дараҷаашон аз 4 боло, дар ҳолати умумӣ, дар радикалҳо ҳал надоранд. Фаъолияти илмӣ Абел яке аз асосгузорони назарияи функсияҳои эллипсӣ мебошад. Барои тадқиқоти илмиаш дар соҳаи функсияҳои абелӣ сазовори мукофоти Академияи Порис гардидааст. Соли 1828 Абел узви ҷамъияти илмии шоҳии Норвегия интихоб шуда, тадқиқоташро оид ба функсияҳои эллиптикӣ вусъат медиҳад. Куллиёти асарҳояшро соли 1839 устодаш Холмбоэ чоп мекунад. Ба шарафи ӯ дар Моҳ номи танӯрае гузошта шудааст (танӯраи Абел). Соли 2002 ҳукумати Норвегия ба шарафи 200-солагиаш Мукофоти ба номи Абелро дар соҳаи математика таъсис дод. Дар шаҳри Осло ҳайкалаш гузошта шудааст.
Абел Каскете

Абел Каскете (августи 1997, Гуайякил, Эквадор) — футболбози эквадорӣ, нимҳимоятгар.
Абел Веронико

Абел Веронико да Силва Филю — футболбози бразилӣ, маснадашро анҷом додааст, ҳамлагар, муррабӣ.
Абел Балбо

Абел Эдуардо Балбо (1 июни 1966) — футболбози Аргентинагӣ, маснадашро анҷом додааст, зарбазананда (страйкер), муррабӣ.
Абел Боннар

Конкур ҷенерол - Абел Боннар (декабр 1883 1 2,, Департаменти Венна, Фаронса — 31 май 1968 1 2 3, Мадрид, Испониё) — нависанда и Зиндагинома Фаъолияти эҷодиашро аз рӯзнома-нигорӣ оғоз намудааст. Ба қалами ӯ китобҳои "Уқёнус ва Бразилия", "Фаронса ва фарзандони гумноми ӯ" Абел Боннар мақолае нигошта, Ҳомери юнонӣ ва Фирдавсиро "ду қуллаи бародар" хондааст.
Абел Валдес

Абел Андрес Нунйес Валдес (25 ноябри 1987) — футболбози аргентинӣ, муҳофиз.
Абел Масуэро

Абел Луис Масуэро (6 апрел 6 апрели 1988) — футболбози аргентинӣ, муҳофизи марказӣ.
Абел Гомес Морено

Абел Гомес Морено (феврали 1982, Севиле, Испания) — футболбози испанӣ, нимҳимоятгар.
Абел Мартинес

Абел Хуан Мартинес Колон (июни 1993) — футболбози кубагӣ, нимҳимоятгар.
Абел Брага

Абел Карлос да Силва Брага — футболбози бразилӣ, маснадашро анҷом додааст, муҳофизи марказӣ, муррабӣ.
Абел Мигел Суарес

Абел Мигел Суарес Торрес (апрели 1991, Пуэрто Дел Росарио, Испания) — футболбози испанӣ, нимҳимоятгари марказӣ.
Абел Моран Пуэнте

Абел Моран Пуэнте (29 январи 1930) — футболбози аргентинӣ, маснадашро анҷом додааст, муҳофиз, муррабӣ.
Абел Молинеро

Абел Молинеро Понс (апрели 1989, Мадрид, Испания) — футболбози испанӣ, нимҳимоятгари ҳуҷумкуни канорӣ.
Абел Морено Сорреро

Абел Морено Сорреро (феврали 1995, Алменсила, Испания) — футболбози испанӣ, муҳофизи чап, муҳофиз.
Абел Ресино

Абел Ресино Гомес (феврали 1960, Велада, Испания) — футболбози испанӣ, маснадашро анҷом додааст, дарвозабон, муррабӣ.
Абел Моралехо

Абел Роландо Моралехо (2 ноябри 1955) — футболбози аргентинӣ, маснадашро анҷом додааст.
Абел Эрнесто Эррера

Абел Эрнекто Эррера (9 майи 1955) — футболбози аргентинӣ, муҳофизи чап, муҳофиз.
Абел Эрнандес

Абел Матиас Эрнандес Платеро (августи 1990, Пандо, Уругвай) — футболбози уругвайӣ, зарбазананда (страйкер).