ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Адлия

Адлия маҷмӯи фаъолияти тамоми мақомоту муассисаҳои судӣ оид ба татбиқи адолати судӣ. Ҳамчунин мафҳуми Адлияро барои муайян намудани нақш ва мавқеи мақомоти алоҳидаи ҳуқуқӣ (масалан, адлияи маъмурӣ) ва ё барои муайян намудани фаъолияти соҳавии мақомоти ҳуқуқӣ (масалан, адлияи ҷиноятӣ) мавриди истифода қарор медиҳанд. Дар аксари кишварҳои англосаксониву роману германиявӣ Адлия ҳаммаънои адолати судӣ мебошад. АДЛИЯ - аз калимаи арабии "адл" буда, маънояш адолат, адолатпарварй, дод, додрасӣ, доварй, инсоф, қазоват аст. Дар замони муосир таҳти мафҳуми адлия одатан тамоми мақомоту муассисаҳои судӣ ва фаъолияти онҳо оид ба татбиқи адолати судӣ дарк карда мешавад. Гузашта аз ин, мафҳуми ад- лияро барои муайян намудани нақш ва мавқеи мақомоти алоҳидаи ҳуқукӣ (масалан, адлияи маъмурй) ва ё барои муайян намудани фаъолияти соҳавии мақомоти ҳуқуқӣ (масалан, адлияи ҷиноятӣ) мавриди истифода қарор медиҳанд. Дар аксари кишварҳои дорои низоми англосаксию роману гер- манӣ адлия ҳаммаънои адолати судӣ мебошад. Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон ду мақоми мустақили давлатӣ, ки мушаххасан бо номи адлия маълуманд, фаъолият мекунанд: а) Вазорати ад-лияи Ҷу мҳурии Тоҷикистон; б) Шӯрои адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон. Ҳар яке аз ин мақомот тибқи талаботи қонунҳо ва дигар санадҳои меъёрию ҳукуқӣ фаъолият менамоянд. Самтҳои асосии фаъолияти Вазорати адлия аз таҳияи лоиҳаи қонунҳо ва дигарсанадҳои меъёрию ҳуқу қие, ки аз салоҳия- ти ҳокимияти иҷроия бармеоянд, сабти оинномаҳои ҳизбҳои сиёсӣ ва иттиҳо- дияҳои ҷамъиятӣ, сабти давлатии шахсони ҳуқуқии машгули фаъолияги икти- содӣ, сабти давлатии асноди меъёрии вазоратҳо, ку митаҳон давлатӣ ва идораҳои чумҳуриявй, таъмини иҷрои чазои ҷиноятӣ ва ғайра иборат аст. Шӯрои адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки аввалин бортибқи тағӣиру иловаҳо ба Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон (соли 1999) ба сифати мақоми мус- тақили давлатӣ эътироф шудааст, ворцди низоми мақомоти давлатии Тоҷи- кистон гардид. Шӯрои адлия, ки аз ҷониби Президенти Ҷумҳурии Тоҷики- сгон таъсис меёбад, асосан масъалаҳои таъмини кадрии мақомоти судии Ҷум- ҳурии Тоҷикистон то сатҳи вилоятҳо, таъминоти моддию теҳникии судҳо, иҷрои қарору санадҳои дигари судӣ ва ғайраро ҳаллу фасл менамояд. Адлия дар ҳуқуки конститутсионӣ ба чанд мазмун фаҳмида мсшавад) муродифи адолати судӣ) маҷмӯаи муаоси саҳои судӣ, фаъолияти онҳо оид ба амалӣ гардонидани адолати судӣ. Адлияи маъмурӣ, адлияи ҷиной, шаҳр- вандӣ, адлия оид ба корҳои меҳнатӣ ва ғайраҳо маълум мебошанд. Бо мазму- ни васеъ адлия низоми мақомоти судӣ, ҳифзи ҳуқуқ ва ғайраро, ки дар мамла- кат амал мекунанд, ифода мекунад. Ҳарчанд аксар вақт мафҳуми адлия бо мазмуни васеъ ба кор бурда мешавад, вале дар бештар мамлакатҳо вазора- тҳои адлия аз болои ҳамаи мақомоти ҳуқуқӣ роҳбарӣ мекунанд. Дар ҶТ Вазорати адлия вазифаҳои таъмини ҳуқуқии фаъолияти меъёртаҳияку нии Президент ва Ҳукумати ҶТ; ба қайд гирифтани иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ; бақайдгирии давлатии асноди меъёрии вазоратҳо, куми гаҳои давлатӣ ва идораҳои ҷумҳуриявй; литсензиякуноиии фаъолнятн соҳибкорй, расонидани ёрии ҳуқуқӣ ба шаҳрвандон ва ашхосн ҳуқуқӣ ва ғайраро амалӣ мегардонад.. низ.
Адирна

Адирна, инчунин Адрианопол (юн.) ва Одрин (булғ. Одрин) — шаҳр ва ноҳия дар қисми шимолу ғарбии Аврупоии Туркия, ки маркази маъмурии вилояти Адирна аст. Дар соҳили дарёи Эврос (Марица) дар назди сарҳад бо Юнон, 20 км дуртар аз сарҳад бо Булғористон ва 235 км дуртар аз Истанбул ҷойгир аст. Аҳолӣ 180 327 нафар. Таърих Шаҳри Адрианопол Адриан, таъсис дода шудааст 1 дар кишвари фракиёиҳо шаҳраке, ки номи дошт ва пойтахти Шоҳигарии Одрис буд. 9 августи соли 378 дар наздикии Адрианопол байни лашкари артиши Рум таҳти фармондеҳи император Валент ва қабилаҳои Готҳо муҳорибае баргузор шуд. Румиён пурра мағлуб шуданд, император Валент кушта шуд. То асри, шаҳр маркази машҳури дини масеҳӣ, атриархати Константинопол буд. 14 апрели соли 1205 дар байни салибидорон бо сарварии Болдуин ва лашкари муттаҳидшудаи булғорӣ-половетсӣ бо роҳбарии шоҳи Булғористон Калоян, муҳрибае баргузор шуд, ки ба шикасти пурраи салибидорон оварда расонд. Соли 1362 туркҳои усмонӣ шаҳрро забт карданд. Аз соли 1365 то 1453 Адрианопол-Адирна пойтахти Имперотурии Усмонӣ буд. Дар давоми ҷангҳои Имперотурии Усмонӣ бо Австрия, Речи Посполит, Русия дар асрҳои - шаҳр макони асосии ҷамъоварии артиши туркҳои усмонӣ буд. Бо сар задани Ҷанги озодихоҳии Юнон дар соли 1821, туркҳо Патриархи Константинопол Кирилл -ро ҳамроҳ бо гуруҳи дигари адрианополиҳои юнонӣ дар ин ҷо овехтанд. Дар давоми ҷангҳои русӣ- шаҳр ду маротиба аз ҷониби аскарони рус ишғол шуда буд: дар соли 1829 ва соли 1878. Соли 1829 дар ин шаҳр Суҳномаи Адрианопол ба имзо расид. Дар давраи Ҷанги якуми Балкан дар соли 1913, пас аз муҳосираи тӯлонӣ, Адрианополро қувваҳои артиши Булғористон забт карда, мувофиқи шартномаи Лондон ба Булғористон интиқол доданд. Дар натиҷаи Ҷанги дуюми Балкан шаҳр ба Имперотурии Усмонӣ баргардонида шуд. Пас аз Ҷанги Якуми Ҷаҳонӣ ва тибқи муқаррароти Сулҳномаи Севр, шаҳр, ба мисли қариб ҳамаи Фракияи Шарқӣ, дар солҳои 1920-1922 ба Шоҳигарии Юнон дохил мешуд. Аммо тибқи созишномаҳои Лозанна, юнониҳо маҷбур шуданд шаҳрро дар соли 1923 ба Ҷумҳурии Туркия супоранд. Таркиби миллӣ Дар давраи тобеъият ба Византия, дар ин шаҳр аҳолии омехтаи юнонӣ - булғорӣ сокин буданд, инчунин диаспораи арманиҳо мавҷуд буд. Бо вуҷуди давраи тӯлонии ҳукмронии Имперотурии Усмонӣ, дар маҷмӯъ мусулмонон ва алахусус туркҳо ҳеч вақт аксарияти аҳолии ин шаҳрро ташкил намедоданд. Соли 1912 дар шаҳр ва минтақа аҳолии зерин зиндагӣ мекарданд: Ҷойҳои тамошобоб Нигористон Адабиёт Пайвандҳо.
Адлияи маъмурӣ

Адлияи маъмурӣ — низоми муассисаҳои судиест, ки барои ҳаллу фасли баҳсҳои дар раванди фаъолияти идоракунӣ бавуҷудоянда муайян шудаанд. Се қолаби адлияи маъмуриро аз ҳам фарқ мекунанд: қитъавй, яъне континенталӣ (мавҷуд будани низоми ҷудогонаи судҳои махсугардондашуда), англоамрикой (салоҳияти васеи судҳои умумй оид ба дида баромадани баҳсҳои маъмурӣ бо иштироки шаҳрвандон). омехта (қисман баҳсҳоро судҳон умумй дида мебароянд, қисми дигарро судҳои махсусгардондашуда). Асосҳои конститутсионӣ барои мавҷудияти адлияи маъмурӣ бештар вақт дар меъёрҳо оид ба ҳуқуқи шаҳрванд ҷой дорад (м. 17 Конститутсияи Япония с. 1947 ҳуқуқи инсонро пешбинӣ мекунад, ки "аз давлат е мақомоти маҳаллии ҳокимияти расмӣ талаб кардани товони зарареро дорад, ки агар зарар ба ӯ дар натиҷаи кирдори ғайриқонунии касе аз шахсони мансабдор расонида шуда бошад") ва дар меъёрҳо дар бораи вазифаи мақомоти давлатӣ ва шахсони мансабдор муқаррар шудааст, ки ("Шахсони мансабдор ва хизматчиёни давлатӣ ва идораҳои расмӣ барои содир кардани кирдоре, ки ҳукуқҳои касеро вайрон мекунад, мувофиқи қонунҳои ҷиноӣ, шаҳрвандӣ ва маъмурӣ бевосита ҷавоб медиҳанд" - м.28 Консгитутсияи Япония с. 1947). Ба ҳамин монанд, меъёрҳо дар Қонстигутсия ва қонунҳои конститутсионии давлатҳои аъзои ИДМ низ ҷой доранд. Масалан, мувофиқи м.53 Конститутсияи Федератсияи Русия ҳар кас ҳуқуқи аз тарафи давлат ситондани товони зарареро дорад, ки бо амали (ё беамалии) ғайриқонунии мақомоти ҳокимияти давлатӣ ё шахсони мансабдори онҳо расонида шудааст. Адлияи маъмурӣ барои реҷаҳои авторитарӣ хос нест.. низ Ҳуқуқи товони зарар.
Адлӣ

Адлӣ — сиккаи мне, ки аз садаи дар Осиёи Миёна дар муомилот буда, то охпрҳои садаи пули асосӣ ҳисоб мешуд. Дар охирҳои садаи ба -- динор баробар буд. Дар садаи дар Бухоро сиккаи мис ба танга (сиккаи нукра) баробар буд. Хамон вакт ба чои истилохи адли "пул" ва в "пули сиёҳ" ба миён омад. Тангаи миси давраи Улугбек низ адли номида мешуд. Дар садаи ченаки заминро низ адли мегуфтанд.
Адмирал

Адмирал ҳамчун дараҷаи низомӣ дар нерӯи дарёӣ дар Аврупо садаи расм шуд (дар Венетсия ва Генуя). Пётри охири садаи дар Русия ин дараҷаро (генерал-адмирал, адмирал, витсе-адмирал ва контр-адмирал) ҷорӣ намуд. 7 майи 1940 дар Флоти ҳарбии баҳрии СССР дараҷаҳои контр-адмирал, витсе-адмирал, адмирал, адмирали флот таъсис ёфтанд, барои адмиралҳои хидмати инженерии киштӣ унвонҳои инженер-контр-адмирал, инженер-витсе-адмирал, инженер-адмирал ҷорӣ шуд. 3 марти 1955 ба ивази унвони адмирали флот – Адмирали Флоти Иттифоқи Советӣ қабул шуд. Аз 28 апрели 1962 унвони Адмирали Флоти СССР низ ҷорӣ гардид. Барои адмиралҳои хидмати инженерӣ аз 18 ноябри 1971 унвонҳои конт-адмирал-инженер, витсе-адмирал-инженер, адмирал-инженер муқаррар шуданд.
Адлӣ Мансур

Адлӣ Мансур — ходими давлатии мисрӣ. Иҷрокунандаи вазифаи президенти Миср аз 3 июли 2013 то 8 июни соли.
Адниеллйcон Да Силва Оливейра

Адниеллйон да Силва Оливейра — футболбози бразилӣ, нимҳимоятгар.
Аднон Очeли

Аднон Очли (6 августи 1963) — футболбози Албанӣ, муҳофиз.
Адмиралтейство

Адмиралтейство — 1) маркази киштисозии ҳарбӣ дар Россия. Аввалин адмиралтейство дар Архангелск ташкил шуд Дар Британияи Кабир мақоми олии маъмурии қувваҳои баҳрӣ (ба вазорати баҳрӣ мутобиқ аст).
Адоии Самарқандӣ

Адоии Самарқандӣ — шоири тоҷик. Зиндагинома Давраи ҷавонӣ ва таҳсили илмро дар Самарқанд гузаронд. Пас аз хатми таҳсил ба Ҳиндустон рафт ва то охири умр он ҷо монд. Мувофиқи маълумоти тазкираҳо дар сурудани ғазал маҳорати хуб доштааст. Аз осораш абёти пароканда боқӣ мондааст. Байти зерин аз ӯст: Эзоҳ Адабиёт.
Аднон Ҳaҷaй

Аднон Ҳҷй (16 сентябри 1988) — футболбози Албанӣ, муҳофизи марказӣ.
Адоии Бухороӣ

Адоии Бухороӣ (асри 16) — шоири тоҷик. Зиндагинома Зодгоҳаш Бухоро. Дар ҳамин ҷо таҳсил ва зиндагиву эҷод кардааст. Маълумоти тарҷумаиҳолӣ дар борааш дар тазкираҳо наомадааст, вале тазкиранависон намунаҳои ашъорашро овардаанд (масалан "Тӯҳфаи Сомӣ"). Ин байт аз ӯст:.
Адо (футболбоз)

Эдуардо Роберто тинген — футболбози бразилӣ.
Аднексит

Аднексит — газаки найчаҳои бачадон ва тухмдон. Ангезаи аднексит стафилококкҳо, стрептококкҳо ва ғайра мебошанд. Баъзан ҳангоми ба бачадон дохил кардани моддаҳои гуногуни химиявӣ (масалан, йод, спирт) низ пайдо мешавад. Микробҳо ба зоидҳои бачадон дар вақти исқот, хусусан исқоте, ки берун аз бемористон гузаронида мешавад, таваллуд, алоқаи ҷинсӣ, инчунин бо хуну лимфа аз дигар узву бофтаҳо (ҳангоми бемориҳои гуногуни сироятӣ, масалан, сил, гулӯдард ва газаки узвҳои дарунӣ) ворид мегарданд. Тамоми омилҳое, ки қобилияти дифоии организмро суст мекунанд, инчунин риоя накардани беҳдошти шахсӣ боиси инкишофи аднексит мегарданд. Ҳангоми аднексити шадид поёни шикам, атрофи чорбанд, хусусан дар вақти қазои ҳоҷат, пешобронӣ ва кори ҷисмонӣ сахт дард мекунад. Ҳарор. бадан то 39°С баланд мешавад; дар ҳолатҳои вазнини беморӣ дил беҳузур шуда, шахс қай ва шикамаш дам мекунад. Агар бемор сари вақт ва дуруст муолиҷа кунад, зуд ва пурра шифо меёбад. Ихроҷи ҳаррӯзаи наҷосат ва шоша зарур аст. Алоқаи ҷинсӣ ва истеъмоли хӯрокиҳои тунд манъ мебошад. Ҳангоми аднексити музмин беморӣ дар натиҷаи хунук хӯрдан, хастагӣ, дар вақти ҳайз ва баъди исқот шиддат ёфта, дард зиёд, ҳарор. бадан баланд ва ҳайз вайрон (фаровон ва дарднок) мешавад. Кафшеракҳое, ки бинобар илтиҳоб дар найчаҳои бачадон пайдо мешаванд, садди роҳи гузарониши онҳо мегарданд ва имкон дорад ба бенаслӣ оварда расонанд. Дар сурати дурудароз идома ёфтани аднексит (бештар аз 2 – 3 сол) сар задани ихтилоли нейроэндокринӣ аз эҳтимол дур нест. Барои пурра шифо ёфтан муолиҷаи мунтазам ва дуру дароз лозим аст. Тибби амалӣ барои табобати аднексит воситаҳои гуногун дорад. Хусусан таъйиноти физиотерапевтӣ, муолиҷаи санаторию курортӣ, варзиши шифоӣ, доруҳои зидди газак ва ғайра муҳиманд. Барои баланд шудани қобилияти дифоии организм варзиши сабук, сайру гашт дар ҳавои тоза, хӯроки серғизо, сабзавот, меваҳо тавсия мешавад. Ҳангоми авҷ гирифтани беморӣ (дарди поёни шикам, бад шудани аҳвол ва ғайра) сари вақт ба духтур муроҷиат намуда, таъйиноти ӯро иҷро кардан зарур аст. Пойро тар кардан, дар рӯи санг ва замини нам нишастан (хусусан дар вақти ҳайз) манъ аст; дар ҳавои хунук ва нам либоси гарм пӯшидан лозим. Баъди сиҳат шудан, зан бояд камаш 3 моҳ таҳти назорати духтур бошад. Аз исқот ва алоқаи ҷинсии тасодуфӣ худдорӣ бояд намуд. Қоидаҳои беҳдошти шахсӣ, инчунин баъд аз исқот ва таваллуд тавсияҳои беҳдоштии махсусро риоя кардан зарур мебошад.
Адоии Шерозӣ

Адоӣ Мавлоно Баҳоуддин Алии Шерозӣ (? — 1522, Истанбул) — шоир ва хушнависи 1 форс-тоҷик. Зиндагинома Дар зодгоҳаш — Шероз таҳсил кардааст. Ба чанде аз шаҳрҳои Форсу Ироқ ва Озарбойҷону Арабистон сафар карда, бо аҳли фазлу адаб, шоирону донишмандон вохӯрдааст. Ҳангоми дар Истанбул зиндагӣ кардан бо супориши Султон Салим (ҳукмронӣ) саргузашти ӯро бо номи "Салимнома" дар вазни "Шоҳнома"-и Фирдавсӣ (баҳри мутақориб) навишт. Ашъор Адоӣ девони ашъор иборат аз қасидаҳову ғазалҳо ва дигар анвои шеър доштааст, вале он то ҳол дастраси муҳаққиқон нагардидааст. Намунаҳои зиёде аз навиштаҳояш ба тавассути тазкираҳову баёзҳо то замони мо расидаанд. Ғазалҳои ошиқонааш пурмазмун, забонашон содаву равон аст.
Адолат (деҳа, н. Ваҳдат)

Адолат — деҳа дар ҷамоати деҳоти Гулистони ноҳияи Ваҳдат. Ҷуғрофиё Аз Адолат то маркази шаҳр 13 км; роҳ автомобилгард. Аҳолиаш 2555 нафар, тоҷикон. Деҳа мактаби таҳсилоти миёнаи умумӣ, бунгоҳи тиббӣ ва нуқтаҳои савдои хусусӣ дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: боғдорӣ ва сабзавоткорӣ. Заминҳо аз дарёҳои Элок ва Кофарниҳон обёрӣ мешаванд.
Адолат

Адолат, баробарӣ, таодул, мафҳумест, ки то кадом дараҷа ба воқеияти муайян мувофик будани тасаввуроти фардро дар бораи воҷибии ҳуқуқҳояш ифода мекунад. Адолат гурӯҳи ҳуқуқи ахлоқист. Дар ҳаёти иҷтимоӣ адолат таносуби амъолу подош, заҳмату мукофот ва ҷинояту ҷазоро таҷассум менамояд. Номутобиқатӣ дар ин таносуб чун беадолатӣ тавсиф меёбад. Адолат таносуби чанди ҳодисаро аз нуқтаи назари дар байни одамон тақсим шудани хайру шарри мавҷуда шарҳ медиҳад. Намоядагони фалсафаи машшоъ Абунасри Форобӣ, Абуалӣ ибни Сино, Насируддини Тусӣ ва фалсафаи калом Муҳаммади Ғазолӣ, Фахруддини Розӣ ва дигарон зикр кардаанд, ки адолат аз се фазилат - ҳикмат, шуҷоат, иффат сар мезанад. Ҳар кадом аз фазилати мазкур ба қувваҳои гуногуни нафсии инсон - хирад, ғазаб, шаҳват мансуб аст. Ба тавассути адолат одам дар ҳама кор ҳади эътидолро риоя карда, ба ифроту тафрит роҳ намедиҳад. Адолат — додрасӣ, накӯкорӣ, яке аз категорияҳои ахлоқ ва ҳуқуқ, ки ба воқеияти конкретӣ мувофиқ омадан ё наомадани моҳият ва ҳуқуқи инсонро ифода менамояд. Ба воситаи адолат шаклҳои шуури ҷамъиятӣ-ҳуқуқ ва ахлоқ бояқдигар алоқаманд мегар- дацд. Адолат бар хилофи некӣ вабадиГ ки ба воситаи онҳо ба ин ё он ҳодиса баҳо дода мешавад. таносуби байни чандин ҳодисаро аз нуқтаи назари дар байни одамон тақсим шудани хайру шарри мавҷуда шарҳ медиҳад. Файла- суфони машшоия (Форобӣ, Абӯалӣ ибни Сино, Насириддини Тусӣ), инчу- нин намояндагони фалсафаи калом- Муҳаммад Ғаззолӣ, Фахриддини Розӣ ва дигарон қайд кардаанд, ки адолат аз се фазилат—ҳикмат, шуҷоат ва иф- фат бармеояд. Ҳар кадом аз фазилати мазкур ба қувваҳои гуногуни нафсии инсон-хирад, газаб, шаҳват мансуб асг. Ба туфайли адолат одам дар ҳама кор ҳадци эътидолро риоя карда, ба ифрот роҳ намедиҳад. Аммо мутафак- кирони форсу тоҷик (Рӯдакӣ, Фир- давсӣ, Саъдӣ ва диг.) адолатро ба тар- зи идораи давлат ва фаъолияти сарва- ри мамлакат вобаста намуда, асоси онро дар ғамхории мардуми мсҳнат- каш, риояи қонун ва даст кашидан аз зулм медиданд. Баъзе мутафаккирони форсу тоҷик (Фирдавсӣ, Ҷомй) бо- шанд, аз идеали шоҳи одилу хайрхоҳ то ба таргиби утопияи иҷтимоии ҷамь- ияти идеалие, ки дар он ҳама бароба- ранд, расидаанд. Вобасга ба тагӣир ёфтани шароити ҳаёти иҷтимоӣ, муно- сибатҳои истеҳсолӣ ва ҳаёти маънавии ҷамъият адолат мазмуни нав мегирад.
Адолат (деҳа, н. Рӯдакӣ)

Адолат — деҳа дар ҷамоати деҳоти Зайнабободи ноҳияи Рӯдакӣ. Аз Адолат то маркази ҷамоат 1 км, то маркази ноҳия 7 км. Аҳолиаш 1380 нафар, тоҷикон.
Адолат Мирзоалиева

Адолат Шералиевна Мирзоалиева (25.02.1972, ш. Ваҳдат) — адабиётшинос, номзади илмҳои филология. Аълочии маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон. Зиндагинома Солҳои дар факултети филологияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ таҳсил намудааст. Солҳои аспиранти шуъбаи рӯзонаи кафедраи адабиёти тоҷик, муовини декани факултети филологияи тоҷик оид ба тарбия, мудири шуъбаи аспирантураи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ буд. Аз соли 2009 то ба имрӯз иҷрокунандаи вазифаи дотсенти кафедраи адабиёти Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ аст. Оид ба поэтикаи ғазалиёти Бадриддини Ҳилолӣ тадқиқоти илмӣ анҷом дода, муаллифи якчанд мақолаҳои илмӣ мебошад. Осор Пайвандҳо Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ.
Адолат Комилова

Адолат Комилова (зод. 16 апрели 1953, ноҳияи Вахш) — овозхони тоҷик, Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон, Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон. ЗИндагинома Институти давлатии педагогии ш. Кӯлобро соли 1992 хатм кардааст. Солҳои сарояндаи Театри халқии н. Ҳамадонӣ, сароядаи Театри мусиқӣ-мазҳакаи шаҳри Кӯлоб, аз соли 1996 дар Театри мусиқӣ-мазҳакаи ш. Қурғонтеппа фаъолият менамояд. Дар ҳавои оҳангҳои классикӣ "Марги нигоҳ", "Нигоҳ дорӣ имо-намро", "Ҳикоят мекунад" барин сурудҳо хонда, истеъдоди баландашро дар ин навъи мусиқӣ нишон додааст. Аз осори шуарои муосир ва мероси халқӣ "Садои қалб", "Тоҷикистон", "Сабзинранг", "Ишқи ту доди Худо", "Намебахшам" ва даҳҳо таронаҳои ҳамсонро иҷро намуда, бо забону баёни хуш бар дилу ҷоиҳо менишинад. Ба Афғонистон, Покистон, Туркия, Русия, Лаҳистон, Олмон, Фаронса ва дигар давлатҳо сафари ҳунарӣ анҷом додааст.
Адолати судӣ

Адолати судӣ - Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳокимияти судиро ҳамчун рукни мустақили ҳокимияти давлатӣ эътироф намудааст. Конститутсия ва дигар қонунҳои амалкунандаи Ҷумҳурии Тоҷикистон нисбат ба фаъолияти адолати судӣ тартиби махсус пешниҳод менамояд. Дар моддаи 2 Қонуни конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон "Дар бораи судҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон" омадааст, ки адолати судиро судҳо ба амал мебароранд. Ҳангоми баррасии парвандаҳои гражданӣ, ҷииоятӣ, хоҷагӣ ва маъмурӣ судяҳо мустақил буда, танҳо ба қонун итоат мекунанд. Мақомоти ҳокимияти давлатӣ ҳуқуқ надоранд, ки ба зиммаи суд вазифаҳои қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон пешбининакардаро гузоранд. Ҳамаи судяҳо дар Ҷумҳурии Тоҷикистон дорои мақоми ягона буда, фақат бо ваколат ва салоҳияти худ тафовут дорақд. Қонунгузории амалкунанда муқаррар кардааст, ки суд адолати судиро таввасути баррасии парвандаҳои гражданӣ, ҷиноятӣ, иқтисодӣ ва маъмурӣ дар ҷаласаҳои судӣ амалӣ мегардонад. Суд дар ҳама ҳолат вазифадор аст, ки манфиатҳои қонунро ҷонибдорӣ намуда, онро аз ҳама гуна сӯиқасд ҳимоя кунад. Предмети ҷаласаҳои судӣ танҳо он парвандаҳое шуда метавонанд, ки ба истеҳсолоти суд ворид гардидаанд. Ягона шакли ба амал баровардани адолати судӣ маҷлиси судӣ мебошад. Аз ин хотир, адолати судӣ дар маънои аслиаш аз ҷониби суд татбиқ намудани меъёрҳои ҳуқуқӣ нисбат ба баҳсҳо ва масъалаҳои дигари ҳуқуқӣ аз рӯи парвандаҳои конститутсионӣ, гражданӣ, ҷиноятӣ, хоҷагӣ ва маъмурӣ дар мачлисҳои судӣ мебошад. Моддаи 8 Кодекси мурофиаи ҷиноятии Ҷумҳурии Тоҷикистон (дар оянда кӯтоҳ - КМҶ) муқаррар намудаасг, ки адолати судиро аз рӯи парвандаҳои ҷиноятӣ фақат суд ба амал мебарорад. Ҳеч касро бе ҳукми суд ва бар хилофи қонун дар содир кардани ҷиноят гунаҳкор донистан ва инчунин ҷазои ҷиноятӣ додан мумкин нест. Яке аз ҳусусиятҳои адолати судӣ дар он мебошад, ки ҳукм, ҳалнома, таъйинотҳои суд аз номи давлат бароварда мешавад. Ва ин хосият водор менамояд, ки ҳамаи шахсоне, ки ҳукм ва таънноти суд ба онҳо равона карда шудааст, бечунучаро талаботи онро иҷро намоянд. Дар ҳолати ихтиёран иҷро накардани онҳо маҷбуран аз ҷониби давлат иҷро карда мешавад. Санади суд қонунӣ ва асоснок бояд бошад. Дар ҳолати чавобгӯй набудани ҳукм, ҳалнома, таъйинот ба қонун вай бекор ё тағӣир дода мешавад. Мақсади адолати судӣ на танҳо додани ҷазо ва чораҳои маҷбуркунӣ мебошад, балки дар таъмин намудани таъсири тарбиявии он низ ифода меёбад. Судҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолияти худро бар он равона месозанд, ки қонуният ва таъмин намудани адолати иҷтимоиро ба роҳ монанд.
Адолпо Араужо Нетто

) Адолпо Араужо Нетто — футболбози бразилӣ, ҳамлагар.
Адолати иҷтимоӣ

Адолати иҷтимоӣ — принсипи иҷтимоию сиёсӣ ва ахлоқию ҳуқуқӣ, ки мувофиқати байни мақоми амалии гурӯҳи иҷтимоӣ дар ҳаёти ҷамъият ва вазъияти иҷтимоии онҳо, ҳуқуқу вазифаҳо, рафтору подош, меҳнату мукофот, ҷинояту ҷазоро ифода мекунад. Адолати иҷтимоӣ дар ҷамоаи ибтидоӣ Дар ҷамоаи ибтидоӣ адолати иҷтимоӣ дар шакли риояи муқаррароти ҷамоа, ҳуқуқи якхела ва истифодаи баробари васоили зиндагӣ зоҳир гашта, ба умумияти моликият ва баробарии иҷтимоӣ асос ёфта буд. Бо пайдоиши моликияти хусусӣ ва нобаробарии ҷамъиятӣ байни Адолати иҷтимоӣ ва баробарӣ фарқ гузошта шуд. Дар ҷамъияти ба табақаҳои антагонистӣ, золим ва мазлум тақсимшуда адолати иҷтимоӣ буда наметавонад. Табақаи ҳукмрон тамоми он чиро, ки ба манфиатҳои иқтисодиву сиёсиашон мувофиқат мекунад, адолати иҷтимоӣ ва он чиро, ки хилофи манфиатҳояшон аст, беадолатӣ меноманд. Роҳи ҳақиқии аз байн бурдани беадолатии иҷтимоӣ ва барпо кардани муносибатҳои одилонаро дар байни одамон аввалин бор асосгузорони марксизм нишон доданд. Фарогирии адолати иҷтимоӣ Пас аз ғалабаи Револютсияи Кабири Сотсиалистии Октябр дар натиҷаи моликияти ҷамъиятӣ гардонидани воситаҳои истеҳсолот ва сарнагун шудани табақаи истисморгар адолати иҷтимоӣ тамоми ҷабҳаҳои муносибатҳои ҷамъияти сотсиалистиро фаро гирифт. Баробарҳуқуқии одамон қатъи назар аз мансубияти иҷтимоӣ, миллӣ, ҷинсу мазҳаб, иштирок дар ҳаёти иҷтимоиву сиёсӣ ва маданӣ таъмин гашт, ҳуқуқи баробар ба меҳнат ва мувофиқи принсипи "Аз ҳар кас мувофиқи қобилияташ, ба ҳар кас мувофиқи меҳнаташ" музд гирифтан ҷорӣ шуд. Дар замони сотсиализм "истисмори одам аз тарафи одам имконнопазир мешавад" (Ленин В. И., Ас., ҷ. 33). Вале аз сабаби боқӣ мондани тафовутҳои иҷтимоӣ (байни шаҳру деҳот, меҳнати фикрию ҷисмонӣ, беихтисосу баландихтисос ва ғайра) ҷамъият "қодир нест беадолатии минбаъдаро, ки дар тақсими ашёи истеъмолӣ аз рӯи меҳнат ҷой дорад, дарҳол нест кунад". Бинобар ин дар сатҳи якуми форматсияи коммунистӣ "тафовутҳои ноодилона низ боқӣ мемонанд" (ҳамон ҷо). Сабабҳои вайронкардани принсипи адолати иҷтимоӣ Яке аз сабабҳои вайрон кардани принсипи адолати иҷтимоӣ сустшавии назорати давлат аз болои андозаи истеҳсолот ва истеъмолот мебошад. Дар натиҷа, "гурӯҳҳои одамоне пайдо шуданд, ки ошкоро тарафдори мулкдории хусусӣ буда, ба манфиати ҷамъият беэътиноӣ мекунанд". Баробарҳақдиҳии беасос, музди кори кафолатнок новобаста аз саҳми фардии коркун ва сифати маҳсулот дар байни гурӯҳи муайяни одамон рӯҳияи муфтхӯриро ба вуҷуд овард. Номукаммалии системаи музди кор дар баъзе соҳаҳои ҳаёти ҷамъиятӣ боиси аз нав тақсим кардани неъматҳои моддӣ гашт. Ин қабил зуҳуроти манфӣ дар мафкураи мардум оид ба Адолати иҷтимоӣ ва муваффақиятҳои дар ин бобат бадастомада тасаввуроти ботил ҳосил намуд. Ҳоло назарияҳое пешниҳод шудаанд, ки ақидаҳои марксистии адолати иҷтимоиро дар асоси баробарии моликияти ҷамъиятӣ, инкор карда, нақши моликияти хусусиро дар эъҷоди Адолати иҷтимоӣ эътироф доранд. Баъзеҳо эҳтироми ҳуқуқи одамон умуман таъриф кардаанд.
Адолф Байер

медали Эллиот Крессон (10 декабр 1885) Иоҳанн Фридрих Вилҳельм Адолф фон Байер — кимиёшиноси Узви АИ Берлин ва Ҷамъияти кимиёшиносони Олмон. Барандаи Ҷоизаи Нобел дар бахши кимиё соли 1905. Зиндагинома Баъди хатми гимназия ва Мюнхен (аз 1875). Дар синни 12-солагӣ намаки дучандаи нав – карбонати мис ва натрийро кашф мекунад. Кашфи кислотаи барбитурат ва барбитуратҳо, реаксияи индофенил низ ба Байер мансуб аст. Ҷоизаҳо Соли 1905 барои хидматҳои бузургаш дар пешрафти кимиёи органикӣ ва саноати кимиё, дар робита ба пажӯҳишҳо оид ба рангҳои органикӣ ва пайвастҳои гидроароматӣ ба Мукофоти нобелӣ дар соҳаи кимиё сазовор гардидааст. Ҷамъияти кимиёшиносони Олмон бо номи Байер мукофоту медал таъсис додааст.
Адолф Дасслер

Адолф ноябри 1900, Ҳерсогенаурах 6 сентябри 1978, дар ҳамон ҷо) — соҳибкори олмонӣ, муассиси ширкати. Бачагӣ, ҷавонӣ, бизнес Дар як оилаи нодор ба дунё омадааст.
Адолфо Андраде

Адолфо Хосе Андраде Чапарро (январи 1950, Тулуа, Колумбия) — футболбози колумбӣ, нимҳимоятгар.
Адолфино Канйете

Адолфино Канйете Аскурра (сентябри 1956, Асунсион, Парагвай) — футболбози парагваӣ, нимҳимоятгар.
Адолфо Алдана

Адолфо Алдана Торрес (январи 1966, Сан Роке, Кадис, Испания) — футболбози испанӣ, маснадашро анҷом додааст, нимҳимоятгар, муррабӣ.
Адолфо Баран

Адолфо Баран Флис (ноябри 1961, Монтевидео, Уругвай) — футболбози уругвайӣ, ҳамлагар.
Адолфо Зумелсу

нимҳимоятгари канорӣ Адолфо Бернабе Зумелсу (5 1902 29 1973) — футболбози аргентинӣ, нимҳимоятгари канорӣ.
Адолфо Домингес Херардо

Адолфо Домингес Херардо — футболбози мексикагӣ.