ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Биноӣ

Биноӣ, босира — яке аз ҳавосси панҷгонаи ҳайвон ва одам, ки ангезиши равшаниро дарк мекунад. Ҳамаи муҳрадорон ва аксари бемуҳрахо (ғайр аз исфанҷ) аъзои босира доранд. Унсури асосии аъзои босираи ҷоизоти бисёрҳуҷайра фоторецептор (ҳуҷайраи ҳисси босиравӣ) аст. Биноии инсон Чашми инсон фақат мавҷҳои нури дарозиашон тақрибан аз 390 то 760 нм-ро дарк мекунад. Бинобар ин, одам нурҳои дарозиашон кам (ултрабунафш) ё зиёд (инфрасурх)-ро дида наметавонад. Нури рӯшноии ашё ба воситаи гавҳарак ба чашм гузашта, ба тӯрпардаи ҳисси рӯшноӣ — шабакия, аз ҷумла ба ҳуҷайраҳои махрутшакл ва қаламчашакли он таъсир мерасонад ва торҳои асаби онҳоро меангезад. Ангезиш ба воситаи асаби биноӣ ба маркази қишри биноӣ, ки дар мағзи сар воқеъ аст, интиқол меёбад ва дар шакли образҳои муайян ва таассурот дарк карда мешавад. Дар шабакия тақр. 7 млн ҳуҷайраи махрутшакл ва 12 млн ҳуҷайраи қаламчашакл мавҷуд аст. Миқдори асосии ҳуҷайраҳои махрутшакл дар маркази шабакия, ки доғи зард ном дорад, ҷойгир шудаанд. Баробари аз марказ дур рафтан миқдори ҳуҷайраҳои махрутшакл кам мешавад, вале адади ҳуҷайраҳои қаламчашакл меафзояд. Дар канораи шабакия фақат ҳуҷайраҳои қаламчашакл мавҷуданд, ки нурро хеле хуб ҳис карда, барои дар шомгоҳон ё шаб дидан ёрӣ мерасонанд. Ҳангоми бо ҳар ду чашм дидани ашё тасвири он ба нуқтаҳои яксони шабакияи чашмон меафтад ва одам ашёро на ҷудо-ҷудо, балки яклухт мебинад. Агар тасвири ашё ба қитъаҳои яксони шабакияи чашмҳо наафтад, он гоҳ ҳар чиз дуто менамояд, яъне, ҳолати аҳвалӣ ба вуҷуд меояд. Барои маҳфуз доштани биноии мувофиқ фароҳам овардани шароити мусоиди беҳдошт аҳаммияти бузург дорад. Аз ин ҷиҳат равшании дурусту кофӣ басо муҳим аст. Барои бемонеа ба хона афтодани равшании рӯз шишаҳои тирезаро тоза нигоҳ доштан лозим; дар зертахтаи тиреза гулҳои баланд намегузоранд. Ба тирезаҳо барои рафъ намудани таъсири нурҳои рости офтоб бояд пардаи сафед овехт. Равшании табиӣ дар хона ба дараҷаи инъикоси рӯшноии рӯз дар сақф, деворҳо, мебел ва дигар ашё вобаста аст. Бинобар ин, онҳо бояд тобишҳои сафед ва бештар зарди сабзтоб дошта бошанд. Барои рӯшноии сунъӣ аз лампаҳои каммасраф истифода мебаранд. Рӯшноии онҳо ба рӯшноии рӯз наздик ва барои чашм безарар мебошад. Дар хона барои кор бояд дар назди тиреза ҷойи равшан ҷудо карда шавад. Масофаи байни чашм ва китоб (ё дафтар) бояд 30-35 см бошад. Барои пешгирии хастагии чашм баъди ҳар 30-40 дақ. кор 10 дақ. истироҳат мекунанд. Ҳангоми тамошои телевизор аз экрани он ҳадди аққал 2,5 метр дуртар мебояд буд ва ҳам хона бояд равшан бошад.
Биноми Хайём-Нютон

Биноми Хайём-Нютон — формулаест барои ба ҷамъшавандаҳои алоҳида паҳн намудани дараҷаи суммаи ду тағйирёбанда: ки ин ҷо!!!!!(-)! — зариби биномалӣ, — адади бутуни ғайриманфӣ мебошанд. Ҷадвале, ки рафти ҳисоб кардани зарибҳои биномалиро барои дараҷаҳои натуралӣ осон менамояд, шакли секунҷа дошта, секунҷаи Паскал номида мешавад. Соли 1676 Нютон формулаи биномро барои дараҷаи дилхоҳи ратсионалӣ (мусбат ё манфӣ) исбот намуд (онро танҳо соли 1826 Н. Абел исботи дақиқ кард). Дар ҳолати ғайринатуралӣ будани зарибҳои биномалӣ аз рӯйи формулаи ҳисоб карда шуда, тарафи рости формулаи ба қатори беохир мубаддал мегардад. Формулаи биноми Хайём-Нютонро барои дараҷаи бутуни мусбат ҳанӯз дар садаи олими тоҷик Умари Хайём медонист. Хайём бори аввал аз таҳти решаи дараҷаи -ум баровардани қимати тақрибии ададро нишон додааст, ки он ба ҳисоб кардани ифодаи вобастагӣ дошт: Хайём дар "Рисола фӣ-л-бароҳин ало-масоил-ил-ҷабр ва-л-муқобала" хотиррасон мекунад, ки ифодаҳои ва -ро таҳлил кардааст ва исботи онро дар "Мушкилоту-л-ҳисоб" метавон пайдо кард. Мутаассифона, ин асари Хайём то ҳол дастрас нагардидааст, вале усул ва тарзи татбиқи формулаи Хайём дар асарҳои пайравони ӯ Насируддини Тӯсӣ, Ҷамшеди Кошонӣ, Алоуддини Қушчӣ ва Наҷмуддин Алихон пурра баён ёфтаанд. Онҳо қоидаи Хайёмро тақвият дода, тарзи ёфтани зарибҳои мобайниро низ нишон доданд. Формулаи биноми Хайём-Нютон дар фаслҳои гуногуни математика (алгебра, назарияи ададҳо ва ғайра) васеъ татбиқ мешавад.
Фурудгоҳи Байн‌алмиллалии Ҳато

Фурудгоҳи Байналмиллалии Ҳато — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ) бо Коди ИОТОи аст, ки як бонди фуруди асфалт дорад, ва тӯли бонди он 3410 метр аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари куросоеҳв қарор дорад.
Фурудгоҳи Байн‌алмиллалии Ҳерманос Сердан

Фурудгоҳи Байналмиллалии Ҳерманос Сердан (маҳаллӣ:) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ) бо Коди ИОТОи аст, ки як бонди фуруди асфалт дорад, ва тӯли бонди он 3600 метр аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Мексика қарор дорад, ва дар баландии 2244 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Фурудгоҳи Баин‌алмиллалии Гаёр-Пер

Фурудгоҳи Баиналмиллалии Гаёр-Пер (-) (маҳаллӣ: -) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ) бо Коди ИОТОи аст, ки як бонди фуруди балӣ дорад, ва тӯли бонди он асфалт метр аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Маҷористон қарор дорад, ва дар баландии 129 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Фурудгоҳи Байн‌алмиллалии Ҳермес Куихада

Фурудгоҳи Байналмиллалии Ҳермес Куихада — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ) ва низомӣ мусофирбарӣ бо Коди ИОТОи аст, ки як бонди фуруди асфалт дорад, ва тӯли бонди он 2000 метр аст. Ин фурудгоҳ дар шаҳри рею грондҳ, тиро дил фуеҳгу кишвари Аргентина қарор дорад, ва дар баландии 20 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Био-

Био- (аз — ҳаёт) — пешванд, қисми калимаҳои мураккаб, ки маънои ба ҳаёт ва аз ҷиҳати аҳаммият бо биология, алоқаманд буданро ифода мекунад, мас., биокимиё, биофизика, биофабрика ва ғ.
Биоҳелминтҳо

Биоҳелминтҳо (аз био.. ва гелминтҳо) — як гурӯҳи кирмҳои паразит, ки кирминаашон дар организми ҳомили мобайнӣ (ҳайвоноти гуногун) ва фарди болиғ дар ҷисми ҳомили ниҳоӣ (одам ва ҳайвонот) сукунат дорад. Биоҳелминтҳо аз геогелминтҳо, ки бе ҳомили мобайнӣ инкишоф меёбанд, фарқ доранд. Мас., тасмакиҷҷаи болиғи барзагов дар рӯдаи одам ва кирминаи он (финка) дар мушаки гов инкишоф меёбад. Одам аз Б. ҳангоми истеъмоли гӯшти нимхом сироят меёбад. Ба биоҳелминтҳо тасмакирми паҳн, кирми ҷигармак, трихина, эхинококк ва ғ. мансубанд.
Биогенез

Биогенез (аз био.. ва юн. – пайдоиш) — назарияе, ки аз материяи ғайризинда пайдо шудани мавҷудоти зиндаро дар рӯйи Замин инкор мекунад. Асоси тасаввурот оид ба Б. муқобил гузоштани зинда ба ғайризинда ва абадӣ будани ҳаёт аст. Тарафдорони биогенез тахмин мекарданд, ки ҷанини мавҷудоти зинда ба Замин аз дигар ҷисмҳои осмонӣ оварда шудааст (назарияи панспермия). Муаллифони биогенез такя ба он доранд, ки интиқоли ҷанин аз нигоҳи назариявӣ имконпазир аст, зеро ҳангоми набудани оксиген ва сард будани ҳарор. фазои кайҳон ҷанин метавонад дар ҳолати анабиоз қарор дошта бошад. Вале минбаъд ошкор шуд, ки афканишоти кайҳонӣ ҳатто спораҳои бисёр устувори бактерияҳоро низ маҳв мекардааст.
Биогеокимиё

Биогеокимиё (аз био.. ва геокимиё) — як фасли геокимиё, ки амалиёти геокимиёии дар биосфера бо ширкати организмҳо рухдодаро меомӯзад. Биогеокимиё на фард ё як намуди алоҳидаи организм, балки ҷамеи организмҳоро чун моддаи зинда мавриди таҳқиқ қарор медиҳад. Моддаҳои зинда дар рӯйи Замин нобаробар тақсим шудаанд. Дар баъзе мавзеъҳо миқдори онҳо кам, дар мавзеъҳои дигар хеле бисёр аст, мас., планктон дар баҳру уқёнус, рустаниҳо дар бешазор, гумус ва торф дар хок ва ғ. Массаи асосии моддаи зиндаро рустаниҳо ташкил медиҳанд. Онҳо тақрибан 1 дарсади шуои офтобро фурӯ мебаранд, ки қимати он баробари 310 14 кг карбон аст. Ба таркиби моддаи зинда ҳамаи унсурҳои кимиёӣ ва изотопҳои онҳо дохил мешаванд. Вале массаи асосии ҳар кадом организмро миқдори ками ин унсурҳо, яъне унсурҳое, ки дар биосфера пайвастҳои фаъол ва зудҳал ҳосил мекунанд, мас., 2, 3, 2, ионҳои +, –, 3–, 4 2–, 4 3–, +, +, 2+ ва 2+- -ро ташкил медиҳанд. Миқдори унсурҳое, ки дар биосфера пайвастҳои фаъол ва ҳалшаванда ҳосил намекунанд (мас.,,, ва ғ.) дар таркиби организм кам аст. Ширкати моддаи зинда дар амалиёти биогеокимиёӣ мустақим ва ғайримустақим мешавад. Мас., баъди нобуд шудани организмҳо моддаи зинда дар ҳосил гаштани диатомит, оҳаксанг, ангишт, нафт ва ғ. бевосита ширкат меварзад. Рустаниҳои сабз дар натиҷаи фотосинтез атмосфераро аз оксиген ғанӣ мегардонанд. Обсабзҳои баҳрӣ йод захира мекунанд. Таъсири ғайримустақими организмҳо ва маҳсули фаъолияти ҳаётии онҳо ба амалиёти биогеокимиёӣ хеле гуногун аст. Микроорганизмҳо дар раванди оксидшавии оҳан, манган ва унсурҳои дигар иштирок намуда, боиси аз маҳлулҳои табиӣ таҳшин шудани онҳо мегарданд. Зери таъсири моддаи зинда бо мурури вақт амалиёти геокимиёӣ тағйир меёбанд. Мас., вақте ки дар Замин биосфера вуҷуд надошт, уран, ванадий ва германий дар таҳшиниҳои маъдани оҳан ҷамъ мешуданд. Баъди пайдо шудани биосфера онҳо дар баъзе навъҳои ангишт ва битумҳо низ гирд меоянд. Дар раванди биогеокимиёӣ одам низ мақоми хосса дорад. Ҳар сол аз қаъри Замин ба сари ҳар нафар одам даҳҳо тон ҷинси кӯҳӣ истеҳсол карда мешавад. Одам ба таркиби кимиёӣ ва изотопии атмосфера, биосфера ва қишри замин таъсир мерасонад.
Биогеометрия

Биогеометрия (аз био.. ва метрия), фасли биология, ки дар таҳлили микдори натичаҳои тачрибаву мушохидаҳои биология ва ходисаҳои биологи организм статистикаи математикиро истифода мебарад. Нигаред.
Биоҷуғрофия

Биоҷуғрофия (аз био.. ва география) — илм дар бораи паҳн ва тақсим шудани биосенозҳои гуногун, инчунин рустанӣ, ҳайвонот, микроорганизмҳо (намуд, авлод ва дигар гурӯҳҳои таксономӣ) дар рӯйи Замин. Биоҷуғрофия аз бахшҳои зерин иборат аст: ҷуғрофиёи организмҳо (микроорганизмҳо, рустаниҳо, ҳайвонот) ва ҷуғрофиёи набототу ҳайвонот (микробиосенозҳо, фитосенозҳо, зоосенозҳо, биосенозҳо). Биоҷуғрофия чанд равия дорад: ареалӣ, флоравӣ, фаунавӣ, минтақавӣ, экологӣ, таърихӣ ва ғ. Дар таҳқиқотҳои биогеографӣ аз усулҳои муқоисавӣ-ҷуғрофиёӣ, экологӣ, миқдорӣ, таърихӣ ва картографӣ истифода мебаранд. Биоҷуғрофия дар радифи илмҳои биосферӣ мебошад. Биоҷуғрофия бо биосенология, экология, биогеосенология алоқаи зич дорад. Биоҷуғрофия асоси назариявии истифодаи оқилонаи захираи набототу ҳайвонот мебошад.
Жан-Батист Био

Жан-Батист Био. Зиндагинома Жан-Батист Био пас аз хатми Мактаби политехникии Париж дар вазифаи профессор мактаби Марказии шаҳри Бове кор мекунад. Сипас мудири кафедраи физикаи математикӣ дар Коллеҷ де Франс, профессор Университет Париж буд. Ахтаршиносӣ, заминсанҷӣ, риёзиёт Жан-Батист Био соли 1804 бо Гей-Люссак дар кураи ҳавоӣ то баландии 3400 м парвоз карда, хосиятҳои ҳаворо дар баландиҳои гуногун омӯхт. Дар соҳаи геодезия ченкунии камони меридианро, ки аз Фаронса ва ҷазираҳои Балеар мегузарад, анҷом дод. Солҳои дарозии раққосаки сониявиро дар Бордо ва Дюнкирхен чен кард. Ӯ муайян кард, ки таъсири қувваи ҷозибаи Замин дар як параллел гуногун буда, қад-қади як меридиан ғайримунтазам тағйир меёбад. Жан-Батист Био дар соҳаи математика ва механика низ таҳқиқот гузаронида, асарҳо эҷод кардааст. Дар соҳаи физика яке аз таҳқиқоти муҳимми Жан-Батист Био ба омӯзиши қисман алоқаи байни сохтори ҷисм аз хосиятҳои рӯшноии аз он гузаранда оварда расонд. Жан-Батист Био тарғибгари илмҳои дақиқ буда, дар соҳаи таърихи илм тарҷумаи ҳоли олимони барҷаста — Галилей, Декарт, Лаплас, Нютон, Флемстед, Франклин ва дигаронро навиштааст. Ӯ инчунин оид ба илми нуҷуми ҳиндуҳо ва хитойиҳо асар эҷод кардааст.
Биогеосенология

Биогеосенология (аз — ҳаёт, — замин, — умумӣ ва — омӯзиш) — илм дар бораи биогеосенозҳо ва биогеосфера. Асосгузори биогеосенология олими рус Сукачёв В. Н. мебошад. Дар инкишофи биогеосенология саҳми олимони шӯравӣ Докучаев В. А., Морозов Г. Ф., Вернадский В. И. ва дигар арзанда буда, ғояи ҳамбастагии ҳодисаҳои табиат ва моддаи зиндаро ба вуҷуд оварданд. Масъалаҳое, ки мавриди ҳаллу фасли биогеосенология қарор гирифтаанд, омӯзиши сохтор, хосият ва фаъолияти унсурҳои биогеотсеноз, инчунин муқаррар намудани тариқи робитаи онҳо; омӯзиши ҷараёни моддаҳо ва энергия дар онҳо, маҳсулнокии биологӣ; таҳқиқи вазъу ҳолати як унсурро тағйир додани унсури дигар; муайян намудани мақоми онҳо дар тағйирот ва инкишофи биогеотсеноз; муқаррар кардани аксуламали биогеотсеноз ва унсурҳои он нисбат ба фаъолияти хоҷагидории одам; омӯзиши дараҷаи устувории биогеотсенозҳо ва роҳҳои танзими он мебошанд, ки ҳаллу файсалашон фақат бо ширкати олимони соҳаҳои гуногун — ботаникҳо, зоологҳо, физиологҳо, микробиологҳо, хокшиносҳо, биохимикҳо ва ғ. имкон дорад. Ҳалли муваффақонаи масъалаҳои биогеосенология барои дақиқ муқаррар кардани натиҷаи дахолати инсон ба амалиёти табиат, афзун гардондани маҳсулнокии биологӣ, интихоби усулҳои оқилонаи истифодаи захираҳои табиат ва ғ. шароити мусоид фароҳам меоварад.
Биогеосеноз

Биогеосеноз (аз юн. — ҳаёт — замин + — умумӣ) — маҷмӯи наботот, ҳайвонот ва микроорганизмҳо, ки дар мавзеъҳои муайяни рӯйи Замин ба вуҷуд омадаанд. Биогеосенози зинда аз организмҳои автотрофӣ (рустаниҳои сабз, ки дар онҳо фотосинтез ва микроорганизмҳо, ки дар онҳо хемосинтез ҷой дорад) ва гетеротрофӣ (ҳайвонот, занбӯруғҳо, баъзе бактерия ва вирусҳо) иборат аст. Ба қисмҳои ғайризиндаи биогеосеноз атмосфера, энергияи офтоб, ҷинсҳои кӯҳӣ, хок ва об мансуб мебошанд; онҳо бевосита ба таркиби биогеосеноз таъсир мерасонанд. Дар биогеосеноз рустаниҳои сабз, ки моддаҳои нахустини органикиро ҳосил мекунанд, аҳаммияти бағоят бузург доранд. Рустаниҳои сабз ба тавассути фотосинтез ва нафасгирӣ миқдори оксиген ва гази карбонатро дар ҳаво танзим намуда, бо роҳи бухори об дар гардиши он дар табиат ширкат мекунанд. Бидуни организмҳои гетеротрофӣ гардиши биологии моддаҳо, мавҷудияти организмҳои автотрофӣ ва биогеосеноз имконнопазир аст. Маҳсули биогеосеноз аз рӯйи массаи организме, ки мавҷудоти зинда бо воҳиди вақт (маъмулан дар як сол) дар воҳиди масоҳат ҳосил мекунанд, муайян карда мешавад. Маҷмӯи биомассаи ҳосилшуда маҳсулнокии мутлақ, қисми барои хоҷагӣ пурарзиши он маҳсулнокии умумӣ ва қисми маҳсулнокии умумӣ, ки ҳангоми истифодаи биогеосеноз кор фармудан мумкин аст, маҳсулнокии муфид номида мешавад. Фаъолияти инсон бевосита ё бавосита ба биогеосеноз вобастагӣ дорад. Бинобар ин бо мақсади дуруст истифода бурдан ё бунёд намудани биогеосенозҳои нав қонуниятҳои ҳаёт ва инкишофи онҳоро донистан зарур аст.
Биоҳидроакустика

Биоҳидроакустика (аз био.., гидро.. ва акустика) — садое, ки аз организмҳои обӣ бармеояд. Биоҳидроакустика дар давраи Ҷанги дувуми ҷаҳон, дар натиҷаи истифодаи гидроакустикаи техникӣ ба вуҷуд омадааст. Садоҳое, ки организмҳои обӣ (моҳиҳо, ширхӯрҳо, харчангшаклҳо ва ғайра) мебароранд, хеле гуногун буда, ба кори муътадили олоти гидроакустикӣ халал мерасонанд. Биоҳидроакустика барои флоти ҳарбии баҳрӣ аҳаммияти бузург дорад. Бо ёрии биоҳидроакустика киштиҳои зериобиро аз селаи моҳиҳо ё кит фарқ кардан мумкин аст. Яке аз қисматҳои муҳимми биоҳидроакустика биоакустикаи моҳиҳо мебошад. Таҳқиқот нишон доданд, ки бисёр моҳиҳо садои ба худ хоссе мебароранд. Ҳангоми дар давоми сол иваз шудани сикли биологии моҳиҳо (афзоиш, фарбеҳӣ, зимистонгузаронӣ) ва равшанӣ (дар муддати шаборӯз) тарзи овозбарории моҳиҳо ҳам тағйир меёбад. Рафтори моҳиҳоро фақат ҳангоми донистани хусусияти шунавоӣ ва имконияти садоҳои гуногунро фарқ намудани онҳо муқаррар кардан мумкин аст. Биоҳидроакустика дар мавриди омӯзиши баъзе намудҳои моҳӣ (бо мақсади истифодаи онҳо) низ аҳаммияти бузург дорад. Бо ин мақсад, аз дастгоҳи гидроакустикии кофтукови моҳиҳо истифода мебаранд, ки бо ёрии он дар натиҷаи истифодаи усулҳои эхолокатсия умқи ҷойи зист, селаи моҳиҳо, суръати ҳаракат ва миқдори онҳо аниқ муайян карда мешавад. Биоҳидроакустика дар гирд овардани моҳиҳо ва диг. организмҳои обӣ, идора кардани рафтор ва ба низом андохтани ҳаракати онҳо дар иншооти моҳигузарон аҳаммияти бузург дорад. Маълумоти биоҳидроакустика дар бобати омӯзиши узвҳои акустикии наҳанг, ромуз ва ғ., ки қобилияти фавқулодаи фарқкунанда аз дигар ҷонварон доранд, саҳми даркорӣ мегузорад. Чунин ҳайвонот бо роҳи қабул ва фиристодани импулсҳои гидроакустикӣ мавҷудияти ғизо ва омилҳои хавфноки зери обро муайян мекунанд.
Биолитҳо

Биолитҳо (аз био.. ва юн. – санг) — ҷинсҳои кӯҳии биогенӣ ва органогенӣ, ки асосан аз боқимондаҳои ҳайвоноти ҳалокшуда (ҷинсҳои кӯҳии зоогенӣ), рустаниҳо (ҷинсҳои кӯҳии фитогенӣ) ё боқимондаҳои маҳсулоти зиндагии онҳо ташаккул ёфтаанд. Биолитҳо сӯзанда – каустобиолитҳо (варақсанг, ангишт, нафт) ва насӯзанда акаустобиолитҳо (оҳак, бӯр) мешаванд.
Биолаборатория

Биолаборатория — озмоишгоҳи биологӣ, муассисаест, ки бо мақсади ҳифзи зироати кишоварзӣ аз касалиҳо, алафҳои бегона ва ҳашароти зараррасон таъсис дода мешавад. Биолабораторияҳои вилоятӣ, ноҳиявӣ ва корхонавӣ (дар муассисаҳои истеҳсолию хоҷагиҳо) вуҷуд доранд. Биолаборатория бо асбобу олоти техникӣ, маводди кимиёӣ ва диг. воситаҳои мубориза бо мавҷудоти зараррасони кишоварзӣ, касалии рустаниҳо, алафҳои бегона муҷаҳҳаз мебошанд. Дар биолаборатория тадбирҳои босамари мубориза бо зараррасонҳои кишоварзӣ дарёфт ва иҷрои онҳо назорат карда мешаванд. Бо мақсади муборизаи биологӣ бо ҳашароти зараррасони пахта ва диг. зироатҳо дар биолаборатория ҳашароти фоиданок (мас., барои маҳв кардани тухми пулакчаболҳо трихограмма, барои нест кардани кирми ғӯза габробракон ва ғайра)-ро мепарваранд. Дар биолабораторияи Институти зоология ва паразитологияи АИ КТ ҳашароти муфид, мас., трихограммаро дар тухми миттаи ғалладона зиёд мекунанд. Истифодаи ин гуна ҳашарот муҳитро аз ифлосӣ ҳифз менамояд. Дар биолабораторияҳои хоҷагиҳои сабзавоткор барои маҳв кардани сафедболаки гармхонаҳо занбӯруғҳои махсус парвариш карда мешаванд. Ғайр аз ин, дар биолабораторияҳо барои муҳофизати рустанӣ аз воситаҳои кимиёӣ (мас., дендробатсиллимен, энтеробактерин ва ғайра) истифода мебаранд.
Бинёмин Нетанёҳу

- Бинёмин Нетанёҳу — сиёсатмадор ва давлатмарди исроилӣ. Сарвазири Исроил аз соли 1996 то 1999, аз соли 2009 то соли 2021, вазири мудофиаи Исроил (аз 18 ноябри 2018 то 12 ноябри 2019) 6. Роҳбари Ҳизби Ликуд (ва аз соли 2005). Дар маҷмӯъ, вай се бор ба сифати Вазири молияи Исроил хидмат карда, 9 августи соли 2005 аз паси эътирозҳо бар зидди хуруҷи маҳалҳои исроилӣ аз сектори Ғазза истеъфо дод. Аз декабри соли 2005 то 2009 — раҳбари оппозисиюн дар Кнессет. Нетанёҳу аввалин сарвазири Исроил аст, ки пас аз истиқлол таваллуд шудааст.
Зиндагинома

Зиндагинома, Биография, Автобиография навишта шудааст. Зиндагинома сарчашмаи иттилооти иҷтимоие мебошад, ки дар бораи типи равоншиносии (психологии) таърихӣ, миллӣ ва иҷтимоии шахсият маълумот медиҳад. Зиндагинома таърихи инсонеро дар алоқамандӣ бо тарзи ҳаёти иҷтимоӣ, фарҳангӣ ва рӯзгори моддии замонааш инъикос мекунад. Зиндагиномаҳо тариқи - илмӣ, бадеӣ ва оммавӣ навишта мешаванд.
Зистшиносии молекулӣ

Зистшиносии молекулӣ, биологияи молекулавӣ — яке аз фаслҳои зистшиносӣ, ки равандҳои дохилии ҳаётро таҳқиқ мекунад. Таърих Зистшиносии молекулӣ чун соҳаи мустақили илм ибтитои солҳои 50 садаи дар натиҷаи пешрафти донишҳо оид ба сохту фаъолияти сафедаҳо ва кислотаҳои нуклеат ба вуҷуд омадааст. Мавзӯи таҳқиқи бистшиносии молекулӣ пайвастҳои молекулаашон калони кимиёӣ (макромолекулаҳо) мебошад. Калон будани вазни молекулавӣ (то садҳо млн далтон) боиси пайдоиши хосиятҳои наве мегардад, ки дар пайвастҳои молекулаашон хурд вуҷуд надоранд. Таҳқиқи муфассали макромолекулаҳо (хосиятҳои кимиёӣ ва физикавӣ, синтез, таҷзияи онҳо дар организм, вазифаи биологӣ ва ғайра) баъди муайян кардани сохти пайвастҳои гуногуни кимиёӣ, такмили усулҳои ҷудо ва тоза намудани онҳо (дар шакли булӯрӣ) имконпазир гашт. бистшиносии молекулӣ ба туфайли таҳқиқоти якҷояи олимони соҳаҳои гуногуни табиатшиносӣ рушд меёбад. Ба инкишофи бистшиносии молекулӣ кимиёи органикӣ, биокимиё, биофизика, генетика, ситология ва математика таъсири бевосита мерасонанд. Бо ҷидду ҷаҳди олимони соҳаҳои гуногуни илм масоили алоқамандии сохт ва табдили таркиби макромолекулаҳо ҳаллу фасл меёбанд. Ду навъи макромолекулаҳо (сафедаҳо ва кислотаҳои нуклеат) нисбатан маъмуланд. Сафедаҳо дар таркиби бофтаҳои зинда вуҷуд доранд. Онҳо амалиёти гуногуни биологиро иҷро мекунанд, мас., тезондани суръати вокунишҳои гуногуни биологӣ, интиқоли моддаҳои муҳим (мас., оксигенро ба тавассути ҷараёни хун ба бофтаҳои организм бурда мерасонанд), кашишхӯрӣ (мас., сафедаҳои мушак) ва ғ. Кислотаҳои нуклеат ҳомили ахбори ирсӣ мебошанд. Таҳқиқи онҳо имкон медиҳад, ки қонунҳои ирсият, тарзи интиқоли ахбори ирсӣ, инчунин сабаби пайдоиши бемориҳои модарзодӣ ошкор карда шаванд. Зистшиносии молекулӣ ҳамчун фанни мустақил дар бисёр мактабҳои олӣ таълим дода мешавад. Дар донишкадаю донишгоҳ ва пажӯҳишгоҳҳо озмоишгоҳҳои бистшиносии молекулӣ фаъолият мекунанд. Соли 1972 дар Институти физиология ва биофизикаи рустании АИ Тоҷикистон (ҳозира Институти ботаника, физиология ва биофизикаи рустаниҳо) озмоишгоҳи бистшиносии молекулии хлоропластҳо ташкил шуд. Кормандони озмоишгоҳ оид ба биосинтези сафеда ва кислотаҳои нуклеат, ҳамчунин аҳаммияти онҳо дар шаклгирӣ ва вазифаи хлоропластҳо пажӯҳишҳои назаррас анҷом доданд. Дар озмоишгоҳ ферменте, ки 2-ро ҳангоми фотосинтез ассимилятсия мекунад, ошкор карда шуд. Баъзе масъалаҳои бистшиносии молекулӣ дар озмоишгоҳҳои биология ва кимиёи ДДТТ ба номи Абуалӣ ибни Сино низ ҳаллу фасл меёбанд.
Биолокатсия

Биолокатсия (аз юн. — ҳаёт ва — мегузорам) — қобилияти мавқеи ягон объектро нисбати худ (самт, масофа) ё ҳолати худро дар фазо (биоориентатсия) муайян кардани ҳайвонот. Биолокатсия дар натиҷаи дарк кардани таъсироти беруна (сигналҳо) бо сатҳи бадан ё аъзои ҳис (чашм, ломиса, шомма, сомеа, мувозина ва ғайра) амалӣ мегардад. Ду намуди биолокатсия — биолокатсияи мустақим (суст, ғайрифаъол) ва эхолокатсия (яке аз роҳҳои мавқеъмуайянкунии ҳайвонот дар фазо) мавҷуд аст. Биолокатсияи мустақим хосси бисёр ҳайвонот мебошад. Эхолокатсия дарки акси сигналҳои садоии баландбасомад бо мақсади ошкор намудани объектҳо дар фазо, инчунин ҳосил кардани маълумот дар бораи хусусият ва андозаи туъма аст. Эхолокатсия ба китҳо (мас., ба ромуз), кӯршабпарак ва баъзе ширхӯрҳои дигар хос мебошад.
Биометеорология

Биометеорология — як шохаи илми экология ва ҳавошиносӣ, таълимот дар бораи таъсири омилҳои метеорологӣ (гармӣ, сардӣ, бориш, фишори атмосферии ҳаво, бод, намӣ, хушкӣ, нурафкании (радиатсияи) офтоб ва ғайра) ба организмҳои зинда. Биометеорология равандҳои ҳаётӣ ва таъсири омилҳои метеорологиро ба фаъолияти аъзои бадани инсон, ҳайвонот ва наботот меомӯзад.
Биометрия

Биометрия — як фасли биология, ки ба мушоҳидот, ҳисобу китоб ва чен кардани аломатҳои организмҳои зинда машғул буда, онҳоро аз нигоҳи биологӣ таҳлил ва маълумоти бадастомадаро бо усулҳои математикӣ ҳал мекунад. Биометрия дар байни илмҳои биология ва математика ҷойгир аст.