ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Астрахан

СТРАХАН (Аштархон), шаҳр, маркази вилояти Астрахани Федератсияи Русия. Дар Пастии назди Каспий, дар қисми болои резишгоҳи дарёи Волга ба Баҳри Каспий воқеъ аст. Бандари асосии дарёӣ ва баҳрии ҳавзаи Волгаву Каспий. Аҳолиаш 520700 нафар. Қисми асосии шаҳр дар соҳили чапи дарёи Волга ҷойгир аст. Шабакаи роҳи оҳан ва роҳҳои автомобилгард, аэропорти байналмилалӣ дорад. Таърих Аввалин бор дар мадракҳои хаттӣ дар садаи бо номи Аштархон ва Ҳоҷӣ Тархон қайд шудааст. Аз шаҳрҳои маъруфи Ӯрдаи Тилоӣ буда, соли 1395 ба дасти Темур хароб гардид. Солҳои 1460–1556 пойтахти Хонигарии Аштархониён буд. Соли 1580 дар он Кремл сохтанд, соли 1630 атрофаш бо девори сангӣ қалъабандӣ шуда, он Шаҳри Сафед ном гирифт. Асрҳои 16–17 қалъаи бузурги сарҳадди ҷанубии Давлати қароргоҳи флоти ҳарбии он, аз соли 1802 маркази губернияи Астрахан, садаҳои – маркази асосии тиҷорат бо Эрон, Ҳиндустон, Қафқоз ва Осиёи Миёна буд. Иқтисодиёт Астрахани имрӯза шаҳри калони саноатӣ ва маркази фарҳангӣ, мавзеи ҳамлу нақли бор (асосан нафту чӯб) мебошад. Дар Астрахан саноати мошинсозӣ, кимиё, киштисозӣ ва таъмири киштиҳо, коркарди филиззот, хӯрокворӣ, дастгоҳу таҷҳизотсозӣ, зироаткорӣ (махсусан "тарбузи астраханӣ" маъруф аст), инчунин моҳидорӣ ва коркарди он тараққӣ кардааст. Илм Дар Астрахан академияи тиббӣ, донишгоҳҳои педагогӣ ва техникӣ, консерватория, шуъбаи Академияи давлатии хоҷагии оби Волга, 4 театр, филармония, осорхона-мамнӯъгоҳи муттаҳидаи таърихию меъморӣ, нигористони мусаввараҳо фаъолият доранд. Аз осори таърихӣ Кремли Астрахан (бо калисоҳо ва бурҷҳо, маъбадҳо), бошишгоҳҳои тоҷирон, аз ҷумла, корвонсарою масҷид, урдугоҳи казакҳои Астрахан ва ғайра боқӣ мондаанд.
Ахтарзистшиносӣ

Астробиолгия (аз астро ва биология) — илмест, ки зуҳуроти гуногуни ҳаётро дар Коинот меомӯзад. Пешрафти астробиология ба комёбиҳои астрономия, биология ва биохимия сахт марбут аст. Астробиология дар ҳалли баъзе масъалаҳо ба биологияи кайҳонӣ ва тибби кайҳонӣ такя мекунад. Марому мақсади астробиология омӯзиши пайдоишу инкишофи ҳаёт дар рӯи Замин ҳамчун ҷирми кайҳонӣ дар шароити мавҷудияти атмосфера аст. Дар чунин атмосфера бинобар нурборони берунӣ ё разрядҳои электрикӣ пайвастҳои мураккаби органикие ҳосил мешаванд, ки барои ташаккули ҳаёт метавонанд заминаи мусоид фароҳам оваранд. Ба туфайли фотосинтез, ки сабабгори фаъолияти наботот аст, атмосфераи Замин тадриҷан сероксиген мегардад; ҳамин тавр, мавҷуд будани оксиген дар таркиби атмосфераи ин ё он сайёра нишонаи дар он вуҷуд доштани ҳаёт мебошад. Пажӯҳишҳо собит кардаанд, ки ҳаёт дар ҳамаи ҷирмҳои Манзумаи Офтоб, аз ҷумла дар Моҳ, Уторид ва Зуҳра имконнопазир аст. Пас аз парвози киштиҳои кайҳонии "Аполлон" ба Кайҳон маълум гашт, ки дар Моҳ ҳаёт нест. Дар Миррих атмосфера тунук, миқдори буғи об кам (оби моеъ нест), ҳарорати паст (-55°С) мебошад. Дар чунин шароит ҳам баъзе мавҷудоти заминӣ метавонанд бошанд. Вале истгоҳи автоматии байнисайёравии ИМА "Викинг", ки соли 1976 ба сатҳи Миррих нишаст, хабар дод, ки дар Миррих микроорганизмҳо умуман вуҷуд надоранд. Ҷустуҷӯи мавҷудияти ҳаёт берун аз Манзумаи Офтоб яке аз мушкилоти астробиология аст. Бисёр ситораҳои Галактикаи мо метавонанд сайёраҳое дошта бошанд, ки он ҷо барои мавҷудияти ҳаёт шароити мусоид бошад. Барои амалӣ сохтани ин бо он сайёраҳо алоқа доштан лозим аст. Ба ин мақсад бояд самти фиристодани аломат, дарозии радиомавҷҳо, мазмуни аломат ва рамзи он дуруст интихоб шавад. Масъалаи мазкур мавзӯи таҳқиқоти бисёр муассисаҳои илмии ҷаҳон мебошад.
Устурлоб

Устурлоб (муарраби астролябия, юн., астролабон, "ситора гирифтан") — олатест, ки ба воситаи он дар расадхонаҳо гардиши ситораҳоро мушоҳида мекунанд ва меомӯзанд.
Ахтарсанҷӣ

Ахтарсанҷӣ, астрометрия (аз — "ахтар" ва — "ченкунӣ") — фасли ахтаршиносӣ, ки вазифаи асосии он пажӯҳиши вижагиҳои ҳандасӣ, кинематикӣ ва динамикии ҷирмҳои осмонӣ, яъне муайян кардани мавқеи ҷирмҳои осмонӣ ва вектори суръати онҳо дар лаҳзаи муайяни вақт, сохтани манзумаи шастии координатаҳо барои санҷишҳои ахтаршиносӣ, омӯзиши қонуниятҳои гардиши Замин ва ҳисоби вақт, инчунин муайян кардани қимати собитҳои асосии ахтаршиносӣ аст. Бо усулҳои астрометрия инҳирофоти манзар (параллаксҳо) ва қутри кунҷии ҷирмҳои осмонӣ, андоза ва мавқеи ҷузъҳои сатҳи онҳоро андозагирӣ мекунанд. Ахтаршиносии куравӣ, ки усулҳои риёзии омӯзиши мавқеи зоҳирӣ ва ҳаракати ҷисмҳои осмониро муоина мекунад, ахтаршиносии амалӣ, ки усулҳову афзорҳои муайян кардани вақт, координатаҳои ҷуғрофиёӣ ва азимутҳои рӯйи Заминро муоина мекунад, ахтаршиносии бунёдӣ, ки дар асоси мушоҳидаҳои зоҳирии меридианӣ ва қиматҳои ададии муҳимтарин собитҳои астрономӣ зиҷи ситораҳоро тартиб медиҳад ва координатаҳои ҷирмҳои осмониро муайян мекунад ва ахтаршиносии аксбардорӣ, ки бо ёрии астрографҳо қитъаҳои осмонро аксбардорӣ намуда, аз рӯйи зиҷи ситораҳои маълум координатаҳо ва ҳаракати хусусии ҷисмҳои дигарро муайян мекунад, низ ба астрометрия марбут медонанд. Солҳои 50-60 садаи алоқамандона ба инкишофи таҳқиқи Кайҳон дар астрометрия вазифаҳои нав ба миён омаданд: муайян кардани координатаҳои обектҳои зудҳаракати осмонӣ (радифҳои маснӯъ), санҷишҳои астрометрӣ аз дохили дастгоҳҳои парвозҳои кайҳонӣ ва аз сатҳи Моҳ, самтгириҳои радифҳои маснӯъ, зондҳои кайҳонӣ ва ғайра Натиҷаҳои таҳқиқоти астрометрӣ дар фаслҳои дигари ахтаршиносӣ — механикаи осмон, астрофизика, астрономияи ситоравӣ, инчунин дар геодезия ва геофизика низ мавриди истифода қарор мегиранд.
Кайҳоннавардӣ

Кайҳоннавардӣ, фазонавардӣ, астронавтика, косманавтика (аз юн. — Коинот ва — санъати баҳрнавардӣ, киштиронӣ) — назария ва амалияи киштиронӣ дар берун аз атмосфераи Замин барои тадқиқ ва аз худ кардани фазои кайҳон ва обектҳои берунизаминиро таъмин менамояд. Бо истифода аз киштиҳои автоматӣ ва идорашаванда. Ба ибораи дигар, илм ва техникаи парвозҳои фазоӣ. Истилоҳи "кайҳоннавардӣ" ба илми ҷаҳонӣ 1 соли 1933 аз ҷониби А. А. Штернфелд дар монографияи худ "Муқаддима ба кайҳоннавардӣ" (" "), дар мақолае, ки 6 декабри соли 1933 пешниҳод шудааст, дар Донишгоҳи Варшава ворид гардид. Асосҳои илми ракета дар ибтидои асри корҳои Константин Циолковский, Роберт Эсно-Пелтери, Герман Оберт ва Роберт Годдар асос гузошташуда буданд. 4 октябри соли 1957 аз пойгоҳи фазоии (космодром) Байконур дар Иттиҳоди Шуравӣ дода шудани аввалин ҳамроҳи сунъии Замин — "Спутник-1" муваффақияти калон гардид. Таърих Ҳамчунин нигаред Эзоҳ Адабиёт.
Фазонавард

Кайҳонавард ё Космонавт (дар ШМА ва дигар мамлакатҳо Астронавт, Срасионавт ё Тайконавт), шахсе, ки таёрии тиббиву биологӣ ва техникиро гузаштааст ва дар парвози кайҳонӣ ба сифати пилот ё худ экипаж иштирок кардааст. Нахустин номзадҳо ба сафи кайҳонавардон аз байни лётчикҳои ҳарбӣ дар ИҶШС ва лётчик - озмоишгарон дар ШМА интихоб карда мешуданд. Кайҳоннавардӣ ё Космонавтика (аз юнонӣ: гирифта шуда маънояш чахонӣ ва юнонӣ: баҳршиновар мебошад) тадқиқоти фазои кайҳонӣ бо ёрии аппаратҳои кайҳонӣ, ки аз тарафи инсон идора мешавад. Аввалин маротиба азхудкунии кайҳон 4 октябри соли 1957 аз тарафи олимони Советӣ ба роҳ монда шуда буд, дар ин рӯз ба кайҳон спутникро сар доданд. Якумин бор Юрий Гагарин 12 апрели соли 1961 ба кайҳон парвоз намуд. Якумин бор кайҳонаварди америкоӣ Нейл Армстронг 21 Июли соли 1969 аввалин кадамҳои худро дар руи моҳ гузошт ва гуфт - "Ин кадами хурд барои як шахс лекин чахиши калон ба хамаи одамият ". Солҳои аввали тараққиёти кайҳонавардӣ аз ҳамкории байни давлатҳо сар нашуда, балки аз мусобиқаи байни давлатҳо сар шуда буд, (ки он мусобиқаи кайҳони ном дошт). Ҳамкории байни давлатҳо дар ин соҳа, танхо дар солҳои наздик ба вуҷуд омад, давлатҳо байни худ ҳамкорӣ эълон карда барои тараққиёти ин соҳа саҳми калон гузоштаанд. Акнун қоидаҳои кайҳонавардон оҳиста-оҳиста нав шуда истодааст, тараққиёти Туризми кайҳонӣ фаъолона тараққи карда истодааст. Кайҳонавардон боз ба кашфи руи моҳтоб гузаштанӣ хастанд ва нигоҳи худро ба суи Марс сафарбар намудаанд. Муассисаи кайҳонавардӣ.
Астроспектроскопия

АСТРОСПЕКТРОСКОПЍЯ (аз астро ва – спектр, – менигарам), соҳаи астрофизика, ки спектр (тайф)-и ҷирмҳои кайҳониро бо мақсади пажӯҳиши табиати физикии Офтоб, ситораҳову сайёраҳо, меҳҳо, моддаи байниситоравӣ ва инчунин ҳаракати онҳоро меомӯзад. Астроспектроскопия ба маънои танги калима як шохаи астрофизикаи амалӣ аст ва ҳаракати ҷирмҳо ё қисмати онҳоро аз рӯйи лағзиши хатҳои тайфи (спектрӣ)-е таҳқиқ мекунад, ки дар асари падидаи Доплер ба миён меоянд. Таҳлили хатҳои тайфии ҷирмҳои кайҳонӣ имкон медиҳад, ки дар бораи рӯйдодҳои гуногуни физикӣ, ҳолатҳои иондоршавии унсурҳои кимиёвӣ дар атмосфераи ситораҳо, дар бораи таркиби кимиёвӣ ва ҳарор. атмосфераи онҳо, дар бораи фишор (масалан, фишори электронӣ)-и онҳо ва ғайра маълумот ба даст оварда шавад. Ҳаракати дохилии миқдори зиёди газҳо ва инчунин гардиши меҳварии Офтоб, ситораҳову сайёраҳо, меҳҳо, галактикаҳо боиси ба миён омадани фарқи суръати шуоӣ дар қисмҳои гуногуни тасвири аёнии онҳо мегардад. Дар мавриди ситораҳо, ки тасвирашон нуқтавӣ мебошад, гардиши меҳварӣ дар он зоҳир мегардад, ки хатҳои спектрӣ васеъ ва аз нигоҳи фотометрӣ камумқ меоянд. Туғёнҳои зиёд дар атмосфераи ситора боиси васеии хатҳои спектрӣ мегардад, бе ин ки шиддати тобиши онҳо ба дараҷаи намоён коҳиш ёбад. Лапишҳои даврии хатҳои спектрӣ дар назди қимати миёнаи худ дар спектри ситора далели дуқӯша будани ситора аст (ниг. Ситораҳои дуқӯша). Истифодаи астроспектроскопия муайян кардани бисёр ҷиҳатҳои ҳолати унсурҳои кимиёвиро равшан месозад. Чунончи, аз таҳлили шиддати хатҳои спектрӣ ва нимрухи онҳо дар бораи дараҷаҳои иониши атомҳои унсурҳои кимиёвӣ дар атмосфераи ситораҳо, таркиби кимиёвӣ ва ҳарорат дар атмосфераи ситораҳо, фишори он атмосфера (аз ҷумла фишори электронӣ) ва ғайра маълумоти гуногун ба даст овардан мумкин аст. Таҳлили минтақаҳои фурӯбурдҳои молекулавӣ имкон медиҳад, ки ҳарорат ва фишори атмосфераи сайёраҳо ба қадри кофӣ дуруст муайян карда шавад. Истифодаи асбобҳои қутбноккунӣ ҳангоми таҳлили спектрҳои Офтобу ситораҳо барои таҳқиқи майдони магнитии онҳо имкон медиҳад. Таснифи дурусти спектрӣ инчунин барои омӯзиши бисёр муаммоҳои пайдоиш ва таҳаввули ситораҳо, аз ҷумла, барои таснифи спектрии ситораҳои ҷавони ғайрисобит, аномалияи таркиби кимиёии ситораҳо, мушаххас намудани ҷадвали ҳароратии пайдарҳамии ситораҳои диаграммаи Герсшпрунг-Рессел, ҷадвали масофаҳо дар Галактика ва ғайра зарур аст. Солҳои 90 садаи ба воситаи спектрографи -и телескопи қутраш якметраи расадхонаи "Санглох"-и Институти астрофизикаи АИ ҶТ мушоҳидаҳои спектрии зиёда аз 100 ситораи гуногун анҷом дода шудаанд. Дар асоси ин пажӯҳиш таснифи спектрии дученаи миқдории резаситораҳои навъи хуршедӣ, ситораҳои бузург ва абарбузург тартиб дода шудааст.
Астуриас Мигел Анхел

Ҷоизаи Нобел дар бахши адабиёт Астуриас Мигел Анхел тарзи ҳукмронии диктатуриро маҳкум намудааст. Соли 1949 романи "Одамҷуворӣ"-ро ба табъ расонд. Асари сегонаи Астуриас — "Боди шадид", "Падари сабз", "Чашмони майитҳо", ки аз тақдиру қисмати халқи Гватемала дар садаи қисса мекунад, саршор аз ғояҳои миллӣ-озодихоҳӣ мебошад ва ба ӯ шуҳрати ҷаҳонӣ овард. Ба Астуриас романи "Зани дунажода" ва китоби ривоятҳо "Оинаи Лида Сол" тааллуқ доранд. Эҷодиёти Астуриас ифодагари ормонҳои мардуми таҳҷоии Гватемала — ҳиндиёни майя ва эҷодиёти шифоҳии онҳо мебошад. Дар осори Астуриас устураҳои ҳиндиҳо бо воқеияти муосир омезиш дода шуда, тасвир ёфтаанд. Астуриас бо Ҷоизаи байналмилалии ленинӣ "Барои таҳкими сулҳи байни халқҳо" ва Мукофоти Нобел сарфароз гардидааст. Осор.
Асфалт

Асфалт (юн. — қири куҳӣ) — мум, масолеҳи бинокорӣ. Табиӣ ва сунъӣ мешавад. Асфалти табиӣ аз нафт дар натиҷаи бухор шудани ташкилдиҳандаҳои сабук ва оксид шудани он ба вуҷуд меояд. Асфалти табиӣ дар ноҳияҳои нафтдоре васеъ паҳн шудааст, ки ҷинсҳои нафтдори он (регсанг, оҳаксанг, доломитҳо ва ғайра) чандон амиқ ҷой нагирифтаанд ё ба рӯи замин баромадаанд. Асфалти сунъиро дар натиҷаи омехтани битум (мум) ва моддаҳои минералӣ (асосан оҳаксанг) ҳосил мекунанд. Дар роҳсозӣ ба асфалт санги реза омехта карда мешавад. Асфалтро инчунин дар сохтмон (ҳамчун маводди ҳидро ва электроизолятсионӣ) барои тайёр кардани тол, ширеш, локҳои мумӣ ва ғайра истифода мебаранд.
Асунсион

Асунсион, шаҳр, пойтахти Парагвай, дар соҳили чапи дарёи Парагвай, дар ҷойи ба он як шудани дарёи Пилкомайо воқеъ аст. Аҳолиаш 507,5 ҳазор нафар. Дар Асунсион 90% халқияти гуарани (дурагаҳои испанию ҳиндиёни Амрико), инчунин аргентиниҳо, бразилиягиҳо, олмониҳо, итолиёиҳо, португалиягиҳо, ҷопониҳо, украинҳо ва русҳо зиндагонӣ мекунанд. Масоҳаташ 117 км2. Роҳи оҳан ва роҳҳои автомобилгард Асунсионро бо Боливия, Бразилия ва Аргентина мепайванданд. Фурудгоҳи байналмилалӣ дорад. Бандари дарёӣ – бандари асосии мамлакат буда, аз он ба Буэнос-Айрес (Аргентина) ва Монтевидео (Уругвай) киштигардӣ сурат мегирад. Асунсион маркази тиҷоратию иқтисодии мамлакат буда, корхонаҳои коркарди маҳсулоти ҷангал ва кишоварзӣ, коргоҳҳои киштисозӣ ва таъмири он, истеҳсоли маҳсулоти гӯштӣ, тамоку, маҳсулоти саноати нассоҷӣ ва хӯрокворӣ дорад. Асунсион дорои донишгоҳи миллӣ, донишгоҳи католикӣ, китобхонаи миллӣ ва бойгонӣ, осорхонаи этнографӣ, осорхонаи миллии саноеи нафиса ва атиқа, боғи ботаникӣ, боғи миллӣ, консерватория, 4 пойгоҳи телевизионӣ ва 6 пойгоҳи радиошунавонӣ аст. Дар Асунсион то омадани аврупоиён (соли 1527) мардуми таҳҷоии гуарани сокин буданд. Асунсионро дар шакли қалъаи мудофиавӣ соли 1537 конкистадори испаниявӣ – Хуан де Аполас асос гузоштааст. Он то садаи шаҳри асосии тамоми ноҳияҳои испанинишини музофоти Ла-Плата буд. Аз 15 майи 1811 – пойтахти давлати соҳибистиқлоли Парагвай.
Асфала софилин

АСФАЛА СОФИЛИН таъбири қуръонӣ, ки ба маънои поинтарини пастҳо ва аз пастҳо ҳам поинтар аст. Ин таъбир дар Қуръон фақат дар як маврид – дар ояти панҷуми сураи Тин зикр шудааст. Дар ояте қабл аз он Худованд дар бораи офариниши фитрӣ-ҷисмонии инсон хабар дода, ки он дар беҳтарин сурат ва бо зеботарин пайкаре анҷом гирифтааст, вале камоли маънавӣ ва итмоми ҷавҳари инсониро дар вай ба чизи дигаре марбут намуда, ки он ба интихоби дурусти худаш вобастааст ва аз имону амали солеҳ иборат мебошад. Ҳамон гуна ки Ҳақ таъоло бо офариниши инсон худро аҳсан-ул-холиқин хонда, дар бораи халқи инсон низ ҳаминро гуфта, ки онро дар беҳтарин сурат ва бо зеботарин пайкар офарида ва дар тинати вай тамоми зарфиятҳои моддӣ ва пойгоҳи фитрии иртиқои маънавиро ниҳодааст. Агар аз он пойгоҳи фитрӣ ва тинати илоҳиаш дуруст баҳра гирад, ба баландтарин қулла ва авҷи болоҳо (аъл-ал-иллиййин) мерасад, вале агар аз ҷодаи ҳақ канора гирад ва камолро аз пучиҳо ҷӯё шавад, пас, дар масири зиндагиаш дар фаросӯи пасте қарор гирифта, ба поинтарин дараҷаи пастҳо – асри санг баргаштааст. Ҳамин уфти маънавӣ, барҳам хӯрдани таодули равонӣ ва табоҳ гардидани фитрати зебои инсонӣ дар ифодоти равоншиносонаи қуръонӣ ба асри санг таъбир шудааст ва бисёре аз муфассирон ибораи асри сангро ба маънои фавқ тафсир кардаанд. Дар порае аз тафсирҳо асри сангро ба маънои дӯзах ва поинтарин табақаи он низ донистаанд, яъне касоне, ки аз имон ва амали солеҳ дурӣ ҷӯянд ва дар куфру маъсият исрор варзанд, рӯзи қиёмат дар пасттарин табақоти дӯзах партофта мешаванд. Масалан дар бораи мунофиқон мефармояд: "Мунофиқон дар поинтарин табақаи оташ ҷой дода мешаванд".
Асфалтубетон

АСФАЛТУБЕТН, масолеҳи бинокориест аз омехтаи шағал, рег, битум ва хокаи минералӣ. Асфалтубетонро барои рӯйпӯш кардани роҳҳо, майдонҳо, фаршҳои коргоҳҳову анборҳо ва боми биноҳо истифода мебаранд. Асфалтубетон якқабата ва дуқабата мешавад. Ғафсии асфалтубетон якқабата ба 2,5–6 см ва дуқабата ба 7,5–9,5 см баробар аст. Омехтаи асфалтубетон дар се ҳолати ҳароратӣ тайёр карда мешавад: сард (10 о –40 о С) бо битуми моеъ, гарм (40 о С–80 о С) бо битуми андаке ғализ ва тафсон (140 о С–170 о С) бо битуми ғализ.
Наиля Асфандиёрова

Асфандиёрова Наиля Сайфуллоевна (зод. 2 декабри 1951, Душанбе) — иммунолог, доктори илми тиб, узви вобастаи АИ ҶТ. ИДТТ ба номи Абуалӣ ибни Синоро хатм кардааст. Ординатори кафедраи терапияи госпиталии ҳамин институт. Корманди ИГЭ-и АИ ҶТ, аспиранти факултети тиббии Донишгоҳи давлатии Тарту (Эстония—1980), ходими хурд, калон, сарходими илмӣ ва мудири лабораторияи иммунологияи Институти гастроэнторологияи АИ ҶТ. Ҳоло дотсенти ДДТ-и Рязан ба номи академик И. П. Павлов мебошад. Муаллифи тақрибан 150 асари илмӣ, 2 кашфиёт, 3 навоварӣ ва 3 дастури методист. Оид ба иммунология, бемориҳои ҷигар, таъсири шароб ба фаъолияти ҷигар, инчунин роҳҳои муолиҷаи бемориҳои музмини ҷигар пажӯҳишҳои муҳим анҷом додааст. 1 Осор.
Асфори муқаддас

"АСФОРИ МУҚАДДАС" (ҷамъи сифр, ба маънои китоб ва фасл), фаслҳои панҷгонаи Аҳди қадим, ки қонун, асфори хамса, китобҳои панҷгонаи Мусо ва дар умум Тавротро дар бар мегирад. Таврот ва ё "Аҳди қадим" аслан аз панҷ фасл ва ё китоб (сифр), ки бар асоси гуфтаҳои яҳуд ҷавҳари ваҳйи илоҳӣ ба Мусоро ташкил медиҳанд, ба вуҷуд омадааст: Ба ақидаи яҳудиён Асфори муқаддас ба худи Мусо (ъ) мансуб буда, дар давраи саргаштагии онҳо дар биёбони Тиҳ навишта шудаанд ва таърихи таълифи онҳо ба охирҳои ҳазораи дуюм ва ибтидои ҳазораи аввали то милод бармегардад, вале матни аслии Таврот ба забони ибрӣ вуҷуд надорад ва қадимтарин матни бозмонда аз он ба забони юнонӣ буда, ба садаи то милод тааллуқ дорад. Таврот дар фарҳанги динии яҳуд умуман, ба таври шифоҳӣ ҳифз мешуд, то он ки солҳои 70–72 садаи аввали пас аз милод ба сарпарастии ҳохом Юҳнон бин Зекой аз даҳонҳо гирдоварӣ ва дар маҷмӯае тадвин гардид. Илова бар ин панҷ фасл ва ё сифр дар Таврот китобҳои дигаре низ ҳамчун фаслҳои алоҳида вуҷуд доранд.
Асъори аҳдӣ

Асъори аҳдӣ — асъоре, ки бо он нархи мол (хидматрасонӣ) дар аҳдҳои иқтисодӣ муқаррар карда мешавад. Одатан ба сифати чунин асъор асъори устувор ба монанди доллари Амрико, еврои Аврупо истифода бурда мешавад. 1. Нигаред низ.
Асфор-ул-ақл-ил-арбаъа

"АСФОР-УЛ-АҚЛ-ИЛ-АРБАЪ", Асфор, асари фалсафӣ ва ирфонии Садруддини Шерозист. Дар он муаллиф инкишофи афкори маънавию фалсафиро аз аҳди қадим то рӯзгори худ мавриди баррасӣ қарор додааст. Китоби мазкур дар охирҳои ҳаёти муаллиф дар ҳаҷми беш аз 2000 саҳифа навишта шудааст ва аз ин рӯ, дар "Асфор-ул-ақл-ил-арбаъа" ғояҳои асосии осори гуногуни қаблан таълифшудаашро ҷой додааст. Аз ин рӯ, муҳаққиқон онро асари асосии Садруддини Шерозӣ – намояндаи мактаби фалсафии Исфаҳон мешуморанд. Муаллиф дар "Асфор-ул-ақл-ил-арбаъа" ақоиди фалсафии Афлотун, Арасту, Ибни Сино, Ибни Таймия, Шаҳобуддини Суҳравардӣ, Насируддини Тусӣ ва дигарон-ро мавриди баҳс қарор дода, аввал асли матлабро баён ва зимни он назари худро иброз медорад. Дар "Асфор-ул-ақл-ил-арбаъа" муаллиф чаҳор сафари рӯҳониро мавриди таҳлил қарор додааст, ки солики тариқат бояд онҳоро тай намояд. Сафари аввал "Мин-ал-халқи илал-л-ҳаққӣ" ("Аз халқ ба ҳақ") ном дорад, ки бояд солик ба воситаи тасфияи ботинии қалби худ ҳақиқати Худовандро бишносад. Дар сафари дуюм – "Мин-ал-ҳаққи илал-л-ҳаққи бил-ҳаққи" ("Аз ҳақ ба ҳақ ба воситаи ҳақ") – солики тариқат сифатҳо ва дигарон нишонаҳо (атрибутҳо)-и Худовандро мешиносад ва аз худ бегона мешавад. Дар сафари сеюм – "Мин ал-ҳаққи илал-л-халқи билҳақ" ("Аз ҳақ ба халқ ба воситаи ҳақ") солик тамоман аз худ бехуд мешавад (олами моддиро фаромӯш мекунад) ва ҷараёни офариниши оламро дарк менамояд ва дар охирин – чаҳорумин сафари рӯҳонии "Мин-ал-ҳаққи ила-л-халқи" дарки олами офаридашуда сурат мепазирад. Дар натиҷаи дарки комили ҳақиқати Худованд, солик ба ҳолати аввалаи худ бозмегардад. Ба ҳамин чаҳор мартабаи сафари солик сохтор ва мантиқи дохилии ин асари фалсафию ирфонӣ мунтабиқ кунонида шудааст. Ба ибораи дигар, дар сафари аввал муаллиф масъалаҳои умумӣ, ба мисли ҷавҳару араз ва дигарон матолиби марбут ба олами моддӣ ва сифату моҳияти ҷисмҳоро аз назари таҳлил мегузаронад. Дар сафари дуюм масъалаҳои ҳастии Офаридгор, асмо ва сифоти Ӯ, ва илми Ӯ, дар сафари сеюм ҳаракати ақлу нафс то пайдоиши олами таҳтулқамар ва дар охирин сафар масъалаи робитаи уқулу нуфуси олами улвӣ бо ақлу нафси одамӣ, муносибати ҷисму рӯҳ ва дигарон матолиби рӯҳонию ҷисмонӣ мавриди баррасӣ қарор гирифтааст. Ба "Асфор-ул-ақл-ил-арбаъа" тафсирҳои зиёде, аз ҷумла тафсири Муҳаммади Бегободӣ, Алии Нурӣ, Исмоили Исфаҳонӣ, Муҳаммади Қумшаӣ, Алии Мударриси Табрезӣ навишта шудаанд. Тафсири комилу батафсил ба ин асарро Мулло Ҳодии Сабзворӣ нигоштааст. "Асфор-ул-ақл-ил-арбаъа"-ро бо тафсири Мулло Ҳодии Сабзворӣ дар чаҳор ҷилд бори аввал Муҳаммадалии Қазвинӣ соли 1904 ба чоп расонид. Аз рӯи ин нашр Муҳаммадризо Музаффар дар нашриёти "Доиратулмаорифи исломия" "Асфор-ул-ақл-ил-арбаъа" -ро дар 9 ҷилд бо муқаддимаи муфассали худ дар Қум чоп кард.
Долосӣ

Долоси Гомбиё, — яке асъори Гомбиё аст.
Асъади Майҳанӣ

Асъади Майҳанӣ — муҳаддис ва фақеҳи шофеъии форс-тоҷик, сафир ва устоди мадрасаи Низомияи Бағдод.
Асъади Самарқандӣ

Асъади Самарқандӣ. Зиндагинома Наҷҷор (дуредгар) буд. Мувофиқи маълумоти манбаъҳои адабӣ, масалан, "Лубоб-ул-албоб"-и Авфӣ, Асъади Самарқандӣ аз шоирони Мовароуннаҳр будааст, ки баъд аз Султон Санҷар (ҳукмронӣ) зиндагӣ ва эҷод кардаанд. Авфӣ ӯро чун шоири боистеъдод ва дар рубоисароӣ шуҳратманд муаррифӣ намудааст. Аз 8 рубоии дар "Лубоб-ул-албоб" омада бармеояд, ки Асъади Самарқандӣ ба мавзӯъҳои ишқ, ҳаҷв, мадҳ ва ғайра таваҷҷуҳ доштааст. Абёти зерин аз ӯянд:.
Асёбдара

Асёбдара — деҳа дар ҷамоати деҳоти Ясмани ноҳияи Рашт. Аз Асёбдара то маркази ҷамоат 15 км, то маркази ноҳия 85 км. Аҳолиаш 433 нафар, тоҷикон.
Асют

Асют — шаҳр дар Миср. География Иқлим.
Сомонӣ

Тангаҳо ерияи Дар тангаҳои соли 2006, аз рӯи муқоиса бо тангаҳои соли 2001, аксҳои арзиш бузургтар сикка шуда буданд. Пулҳои Тоҷикистон Пулҳои нави 3, 200 ва 500 сомонӣ Пулҳои нави 3, 200 ва 500 сомонӣ сар аз 10-уми сентябр ба гардиш даромад. Ҳадаф аз чунин иқдом таҳкими низоми пуливу молӣ дар Тоҷикистон унвон шудааст. Дар се сомонӣ чеҳраи Шириншо Шотемур, дар 200 сомонӣ Нусратулло Махсум ва дар 500 сомонӣ Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ мунъакис шудааст.
Асҳоби Аъроф

АСҲБИ АЪРФ на хавфе бар шумо бошад ва на шумо (дар он ҷо) ғамгин мешавед!" (7–48) Ҳурони биҳиштиро дӯзах бувад аъроф, Аз дӯзахиён пурс, ки аъроф биҳишт аст. (Ҳофиз) Мафҳуми аъроф ва тасаввури ҷойгоҳе дар миёни биҳишту дӯзах дар андешаи динӣ ва фароянди эътиқодии ақвоми гузашта низ решаҳои амиқи фарҳангӣ ва таърихӣ дошта, дар фарҳангҳои динии куҳан ва осори ривоятии тамаддунҳои пешин бо тобиш ва муҳтавои хоссе таҷассум ёфтааст. Дар Авесто ва баъзе осори дигари дини зардуштӣ вожаи "майсувона" ва вожаи паҳлавии "ҳаместагон" номи ҷойгоҳест дар дунёи дигар, ки ҳар кӣ некиҳо ва бадиҳояш баробар ва ҳамвазн бошанд, ба он ҷо медарояд. Майсувона дар луғат ба маънои "омехта" аст ва он ҷойгоҳ ба он ҷиҳат майсувона номида шуда, ки аъмоли неку бади аҳли он бо ҳам омехта аст ва ҳеч ҷиҳате бар дигаре бартар набуда. Ҳаместагон дар луғат ба маънои "ҳамеша яксон" аст ва ин аз он рӯ буда, ки некиҳо ва бадиҳои аҳли он бо ҳам баробар ва яксонанд. Дар китоби "Минуи хирад" (фасли 6банди 18, 19) дар бораи ҳаместагон омадааст: "Ба ҷуз гармо ва сармо онҳоро ҳеч офати дигаре нест". Бар асоси эътиқодоти масеҳиён низ дар миёни биҳишту дӯзах манзили миёнае бо номи "пургаториюс" ба лотинӣ ва "лимбо" ба англисӣ вуҷуд дорад, ки аввалӣ ба маънои поккунанда ва дуюмӣ ба маънои ҳоил ва барзах аст. Ба андешаи динии онҳо ин ҷойгоҳ дар миёнаи биҳишту дӯзах воқеъ гардидааст ва касе, ки гуноҳи нобахшудание анҷом дода, вале ҳангоми марг машмули афви Худованд қарор гирифта бошад, ба он ҷо бурда мешавад ва дар ниҳоят пас аз бозхости аъмоли халоиқ ба кори онҳо расидагӣ мешавад ва саранҷом ба биҳишт бурда мешавад.