ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Аълочии маорифи Тоҷикистон

"Аълочии маорифи Тоҷикистон" — нишони сарисинагӣ, ки бо он кормандони беҳтарини муассисаву корхонаҳои маорифи Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон ва иттифоқи касабаи коркунони маориф, мактабҳои олӣ ва таҳсилоти миёнаи умумӣ, муассисаҳои илмӣ қадр карда мешаванд. Кормандони беҳтарини соҳаҳои дигар, ки дар кори маорифи халқ хидмати шоиста кардаанд, бо тавсияи вазоратҳо ва муассисаҳои дахлдор низ бо ин нишон сарфароз мегарданд. Таърих Соли 1944 бо номи "Аълочии маорифи халқи Тоҷикистон" таъсис ёфт. Баъд "Аълочии маорифи Тоҷикистон" ном гирифт. Соли 2009 нишони "Аълочии ифтихории маорифи Тоҷикистон" таъсис дода шуд, ки бо он шахсоне, ки дар рушди соҳаи маориф хидматҳои арзанда кардаанд, қадр карда мешаванд. Умуман "Аълочии маорифи халқи" номи мукофот ва нишонҳои сарисинагии соҳавии ИҶШС буд. Ба пешқадамони соҳа нишони сарисинагӣ ва шаҳодатнома супурда, дар дафтарчаи кориаш қайд мешуд. Ин анъана алҳол дар Тоҷикистон роиҷ аст. Қариб ҳамаи вазорату кумитаҳои соҳавӣ нишони худро доранд.
Аълочии маорифи халқ

Аълочии маорифи халқ — нишони сарисинагии соҳаи маорифи ИҶШС. 1. Аълочиёни маорифи Иттиҳоди Шӯравӣ.
Аъмаш

АЪМШ Шайхулислом Абумуҳаммад Сулаймон ибни Муҳрони Аъмаши Асадии Боҳилии Куфӣ (680 – 765), тобеии хурд, яке аз ҳофизони бузурги ҳадис. Аслаш аз музофоти Рай буда, Анас ибни Моликро дидааст ва аз ӯ ҳадис ҳифз кардааст. Мегӯянд, ки ӯро 1300 ҳадис маҳфуз будааст. Ӯ дар ривоят сиқа буда, ҳамаи асҳоби "Саҳеҳ"-ҳо аз ӯ ҳадис овардаанд. Дар ҳадис бо лақаби "Аъмаш" ёд шудааст. С. Шаҳобуддинов.
Аъраҷ

АЪРҶ Абудовуд Абдурраҳмон ибни Ҳурмузи Музанӣ (вафоташ 735), ровии ҳадис, ки мавлои Рабиа ибни Ҳорис буда, аз Абуҳурайра ва дигарон самои ҳадис кардааст. Ӯ дар ривояти ҳадис сиқа буда, ҳар шаш аз асҳоби "Саҳеҳ"-ҳо аз ӯ ҳадис овардаанд. Дар охири умраш дар музофоти Искандария муробит буда, дар он ҷо вафот кардааст. С. Шаҳобуддинов.
Аъроби Хамси

Аъроби Хамси як эли араб дар устони Форс ҳастанд.Ҷамъияти онҳо 260,000 нафар аст 1.ӣн эл якӣ аз элҳои Илоти Хамси аст. 2 Манобеъ.
Аъраҷи Бухороӣ

Аъраҷи Бухороӣ, Мулло Абдулаҳадхоҷа,, ки бо вай дӯстӣ дошт, ҳунари шоирии вайро меситояд. Аз Аъраҷ ашъоре пароканда дар тазкираҳо ва баёзҳо ба ёдгор мондааст. Манбаъ Нигаред низ Адабиёт саҳ.
Аълохон Афсаҳзод

Аълохн Афсаҳзд (10 ноябри 1935, деҳаи Ворӯ, ноҳияи Панҷакент – 15 июли 1999, Душанбе) — адабиётшинос-шарқшинос, матншинос, мунаққиди тоҷик, доктори илмҳои филология, Ходими шоистаи илми ҶТ. Узви ИН Тоҷикистон аз соли 1989. Зиндагинома Хатмкардаи УДТ. Хидмат дар сафҳои Артиши Шӯравӣ (1954–1955), омӯзгори мактаби миёна (1956–1960), тарҷумон дар Президиуми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон (1960–1961). Солҳои 1961–1962 лаборант, 1962–1968 ходими хурди илмӣ, 1968–1970 ходими калони илмии Шуъбаи шарқшиносӣ ва мероси хаттии АИ ҶТ, 1971–1999 мудир буд. Нахустин мақолаҳояш дар нақди адабӣ ва адабиётшиносӣ солҳои 60 асри таълиф шудаанд. Пажуҳишот Аълохон Афсаҳзод яке аз пуркортарин ва пурмаҳсултарин донишмандони тоҷик маҳсуб мешавад. Ба қалами ӯ беш аз 600 таълифот, "Ҷомӣ – адиб ва мутафаккир", "Ҷомӣ – шоири ғазалсаро", "Нақд ва баррасии осору шарҳи аҳволи Ҷомӣ" (Т., 1999) ва ғайра Солҳои 60 асри Афсаҳзод дар ҳамкорӣ бо донишмандони Институти шарқшиносӣ осори Ҷомиро дар Душанбе дар панҷ ҷилд ва дар Теҳрон дар ҳафт ҷилд (ба алифбои арабии тоҷикӣ–2001) ба табъ расонд. Ин кори ӯ дар Эрон бо Ҷоизаи байналмилалии "Китоби сол" ва дипломи ёдгории "Баҳори озодӣ" қадр карда шуд. Афсаҳзод ҳикоёти нависандагони русу кишварҳои Аврупо, осори драмавии Ж. Ж. Руссо "Пигмалион", Ж. Б. Молйер "Ашрофпараст", А. Н. Островский "Гирдоби бало", Тавфиқ Ҳаким "Султони ҳайрон". "Ҷойи сердаромад", Е. Шварс "Шоҳи урён", В. Кримко "Маҷрӯҳон" ва ғайраро ба забони тоҷикӣ тарҷума кардааст. Кӯчаи Советии ноҳияи Исмоили Сомонии шаҳри Душанбе ба номи ӯ — кӯчаи Аълохон Афсаҳзод гузошта шуд. Ҷоизаҳо Ройзании фарҳангии Сафорати ҶИЭ ҷоизае ба номи Афсаҳзод таъсис кардааст, ки ба пажӯҳишгарони масоили адабиёти форс-тоҷик дода мешавад. Нахустин барандагони ин ҷоиза дар соли 2004 А. Афсаҳзод барои китоби "Одамушшуаро Рӯдакӣ", А. М. Хуросонӣ ва Ҷ. Назрӣ барои китоби "Нома ва номанигорӣ дар "Шоҳнома" буданд. Бо Грамотаи Фахрии Президиуми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон сарфароз гардидааст 1. Осор.
Аэндер Навес Нескита

Аэндер Навес Нескита — футболбози бразилӣ, нимҳимоятгар.
Аэренхима

АЭРЕНХЍМА (– ҳаво ва – пур кардан, дар ин ҷо ба маънои бофта), як навъ бофтаи рустанӣ, ки байни ҳуҷайраҳои он холӣ аст. Ба маънои маҳдуд А. гуфта бофтаҳоеро меноманд, ки ҳангоми тақсим шудани ҳуҷайраи камбийи пӯк ҳосил гаштаанд; ба маънои пурра ҳар бофтаи сохташ ба ҳамин монандро аэренхима меноманд. Аэренхима хосси рустаниҳои обӣ аст. Дар холигии байни ҳуҷайраҳо оксиген ва гази карбонат ғун мешавад ва рустанӣ онҳоро ҳангоми ба шароити номусоид афтодан ба худ мекашад (ниг. Анаэробҳо).
Аэробика

АЭРБИКА, номгӯи ду силсилаи гуногуни машқҳои ҷисмонӣ) гимнастикаи мавзун: машқҳои гуногуни ҷисмонӣ, ки таҳти садои мусиқӣ бо мақсади тансиҳҳатӣ ва варзишӣ иҷро мешаванд) силсилаи машқҳои варзишӣ, ки пуртоқатии зиёдро тақозо доранд (давидан, гашт, шиноварӣ, заврақронӣ, велосипедронӣ, лижаронӣ, конкитозӣ) ва барои тақвияти кори дилу рагҳо ва узвҳои нафаскашӣ равона шудаанд.
Аэро

АЭРО (юнони – ҳаво), қисми калимаҳои мураккаб, ки ба маънои "ҳавоӣ" меояд (масалан, аэростат, аэродинамика ва ғайра).
Аэлита (ноҳияи Киржач)

Аэлита — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Киржач, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.
Аэровокзал

АЭРОВОКЗЛ, биноест дар фурудгоҳ дар фурудгоҳҳои Душанбе сохтмони терминали байналмилалии замонавӣ идома дорад. М. Шарифзода.
Аэратсия

Гурӯҳ:::Википедия:Статьи с малым количеством внутренних ссылок АЭРТСИЯ (аз юнонии – ҳаво), 1) Аэратсияи биноҳо, ивазшавии табиии ҳавои бино, ки ба туфайли мавҷудияти фарқи зичиҳои ҳавои даруну беруни бино ва таъсири бод ба девору боми он ба вуҷуд меояд. Аэратсия дар биноҳои саноатӣ ва сехҳои гарм (сехҳои оҳангарӣ, рехтагарӣ ва ғайра) татбиқ мешавад. Ҳавои берун аз бодхони қисми поини бино дарун даромада, ҳавои гарм ва олударо танг карда мебарорад ва ҳавои даруни биноро бе сарфи нерӯи барқ тозаву салқин нигоҳ медорад. 2) Аэратсияи об, ба таври сунъӣ сероксиген гардондани об. Баҳри беҳтар намудани сифати оби нӯшиданӣ (дар иншооти софкории обрасонҳо), фароҳам овардани шароити мусоид барои микроорганизмҳои муфид (дар иншооти софкории биологии гандаобҳо), пешгирии ҳалокати моҳиҳо дар фасли зимистон (дар хоҷагиҳои моҳидор), нобуд кардани обсабзҳои кабуду сабз (дар тунукобаҳо), аз таҳшиниҳо тоза намудани қубурҳо ва ғ. ба ҷо оварда мешавад. 3) Аэратсияи хок, мубодилаи ҳавои таркиби хок (асосан оксиген ва гази карбонат) бо ҳавои атмосфера, ки барои сабзишу инкишофи рустаниҳо зарур аст. Самараи аэратсияи хок ба фаъолияти биологӣ ва таркиби он, мавҷудияти ҳаво ва ғ. вобаста аст. Бо мақсади беҳтар кардани аэратсияи хок заҳбурҳои ҳаворас мекананд. Аэратсия ба хосияти хок таъсири муфид мерасонад. Ҳангоми суст шудани мубодилаи газҳо миқдори оксигени таркиби ҳавои хок кам гашта, равандҳои аэробӣ ба анаэробӣ табдил меёбанд. Дар сурати аз ҳаҷми хок 10–15% кам шудани ҳаво коэф. диффузияи газҳои он ба сифр мерасад, мубодилаи газҳои хоку атмосфера қатъ гардида, нафасгирии решаи рустанӣ халал меёбад, ҷараёни обу моддаҳои ғизоиро ҷабидани он якбора суст мешавад. Хушк кардани замин аэратсияи хокро беҳтар мегардонад. Сатҳи обҳои зеризаминӣ, ки барои Аэратсияи шудгор шароити мусоид фароҳам меоварад, дар мавсими боронгарӣ бояд 0,5–0,7 м (торфхокҳо), 0,5–0,6 м (хоки регомез), 0,7–0,9 м (регхок) ва 1–1,2 м (гилхок) бошад. Дар мавриди зарурӣ аэратсияи хокро бо роҳи ба зери он фиристодани ҳаво низ беҳтар кардан мумкин аст.
Аэробҳо

Аэробҳо (аз юн. — ҳаво ва — ҳаёт) — организмҳое, ки фақат дар муҳити оксигени холис зиндагӣ карда, инкишоф меёбанд. Ҳайвоноту наботот ва аксари микроорганизмҳо барои зиндагӣ ва нумӯ нерӯ (энергия)-и ҳангоми бархурд (реаксия)-и оксидшавӣ ихроҷшударо истифода менамоянд. Аэробҳо ғайришартӣ (облигатӣ) ва шартӣ (факултативӣ) мешаванд. Аэробҳои ғайришартӣ (аэрофилҳо) нерӯро фақат аз бархурди оксидшавӣ мегиранд (масалан, бактерияҳое, ки оксиди сирка ҳосил мекунанд, бактерияҳои нитроандӯз). Аэробҳои шартӣ (анаэробҳои шартӣ) нерӯи туршшавиро истифода мекунанд, бинобар ин дар муҳити сероксиген ё камоксиген ҳам зиндагӣ карда метавонанд (масалан, бактерияҳои хамирмоя). Барои ҳаёти ҳар як намуди бактерияҳои аэробӣ тамаркузи миқдори муайяни оксиген хос аст. Аэробҳои ғайришартӣ микроорганизмҳоеро дар бар мегиранд, ки дар хок, обанборҳо ва ҳаво сукунат доранд. Онҳо дар гардиши моддаҳо дар табиат фаъолона ширкат менамоянд, масалан, Вас.,, Вас. ва ғ. Ба Аэробҳои шартӣ мағор, занбӯруғҳо, актиномитсетҳо ва бактерияҳои бемориовари,, тааллуқ доранд. Миқдори оксигене, ки аэробҳо имконияти фаъолият дар онро доранд, гуногун мебошад. Барои баъзе аэробҳо фишори ҳадди аксари оксиген 15-20 атм. ва ҳадди ақал 0,1-0,5 атм. аст. Аэробҳо метавонанд ба захираи нисбатан ками оксиген тоб оварда, дар қабатҳои хеле амиқи хок низ инкишоф ёбанд.
Аэрозолшифоӣ

Аэрозолшифоӣ - бо мақсади табобат истифода бурдани аэрозолҳо. Истифодаи аэрозолҳо ба зуд ва бедард интиқол ёфтани моддаҳои доруӣ ба ҷароҳат, луобпардаҳо, роҳи нафас (аз он ҷо онҳо ба хун ворид мешаванд) асос ёфтааст. Аэрозолшифоӣ табиӣ ва сунъӣ мешавад. Ба аэрозолшифоии табиӣ нафас кашидани ҳавои тоза, истифодаи обҳои минералӣ, моддаҳое, ки рустаниҳо ҷудо мекунанд (дарахтони сӯзанбарг, дарахти кофур, зирфун, ғор ва ғайра) мансуб аст. Аэрозолшифоии сунъӣ бо роҳи фумигатсияи ҷароҳат ва захми пӯст, нафас кашидани дуди рустаниҳои доруӣ, буғи оби тоза ё омехта бо дору ва ғ. амалӣ карда мешавад. Барои Аэрозолшифоӣ аэрозолҳои хушк, намнок ва равғаниро истифода мебаранд. Корбасти оби баҳр, обҳои минералӣ, маҳлулҳои гуногуни намакҳо, нақеи рустаниҳои доруӣ, фитонсидҳо, ферментҳо, гормонҳо, витаминҳо, антибиотикҳо ва ғ. низ ҷоиз аст. Яке аз тарзҳои аэрозолшифоии сунъӣ электроаэрозолтерапия мебошад. Дар ин маврид ба аэрозолҳо зарядҳои барқии мусбат ва манфӣ медиҳанд. Бо мақсади электроаэрозолтерапия аз асбоби махсус – электроаэрозологенераторҳо истифода мекунанд.
Аэрогавиота

Аэрогавиота — як ширкати ҳавопаймоӣ бо Коди ИАТА аст ки дар 1994 таъсис ёфта аст. Қутби Аэрогавиота дар Фурудгоҳи плиё борокуеҳо ҷойгир аст. Ин ширкати ҳавопаймоӣ дар Порис, Фаронса ҷойгир аст.
Аэродром

Гурӯҳ:::Википедия:Статьи с малым количеством внутренних ссылок АЭРОДРМ (аз аэро ва юнонии – дав, ҷойи давидан), минтақаи махсус тайёршудаи замин бо фазои ҳавоӣ ва маҷмӯи иншооту таҷҳизот, ки барои парвозу фурудоӣ, ҷойгиркунӣ ва нигоҳубини тайёраҳо таъйин шудааст. Аэродром ҳарбӣ ва мулкӣ (гражданӣ), доимӣ ва муваққатӣ мешавад. Мувофиқи таъйиноташон аэродинамикаҳои нақлиётӣ, заводӣ, таълимӣ, варзишӣ, муштарак ва ғ. мавҷуданд. Аэродромҳои нақлиётӣ ҳамчун фурӯдгоҳҳо таҷҳизонида мешаванд. Аэродромҳои ҳарбиро аз рӯйи дараҷаи таҷҳиз ва хусусияти истифода ба асосӣ, эҳтиётӣ, қалбакӣ ва аз рӯйи таъйинот ба ҳарбӣ, таълимӣ, парвозӣ ва махсус ҷудо мекунанд. Аэродром аз ду қисми асосӣ – минтақаи парвоз ва фазои ҳавоӣ иборат аст. Ба минтақаи парвоз хатти парвоз, минтақаҳои бехатари паҳлуӣ ва охирин хатҳои фурӯд дохил мешаванд. Аксари аэродромҳои бузург дорои то шаш хатти парвоз мебошанд. Вобаста ба масоҳат, мустаҳкамии хатти парвоз ва навъи тайёраҳо аэродромҳоро ба синфҳои гуногун ҷудо мекунанд. Дарозии хатти парвози аэродром аз 1000 то 3000 м ва бараш аз 200 то 360 м мешавад. Фазои ҳавоӣ барои таъмини амнияти парвозу фурӯдоии тайёраҳо хидмат мекунад. Барои таъмини дуруст фурудоии тайёраҳо радиоминоҳо, нишонаҳои равшанидиҳандаи самтиро истифода мебаранд.
Аэрозолҳо

Гурӯҳ:::Википедия:Статьи с малым количеством внутренних ссылок АЭРОЗОЛҲ. Чунин аэрозолҳо барои нест кардани магас, пашша, кӯрпашша ва ғ. истифода мешаванд. Дуди сунъиро ба воситаи қурсҳои дудбарор ҳосил карда, бо мақсади маҳв кардани ҳашарот (дезинфексия)-и анбор, гармхона ва нест кардани пашшаву хомӯшакҳо истифода мебаранд. Ҳангоми кор бо аэрозолҳо эҳтиёт бояд кард, зеро мумкин аст одам заҳролуд гардад ё таркишу сӯхтор ба вуҷуд ояд.
Аэрология

Аэрология — фасли физикаи атмосфера, ки ҳодисаҳо ва равандҳои физикавии дар атмосфераи озод (аз атмосфераи сатҳи Замин дур ва аз таъсири бевоситаи он озод) бавуҷудояндаро меомӯзад. Аэрология таркиб ва сохти атмосфераи Заминро дар баландиҳои бузург, ташаккули абру бориш ва усулҳои танзими инкишофи онҳо, мубодилаи шуоъҳо дар атмосфераи озод, ҳаракати ҷараёнҳои ҳаво дар баландиҳои гуногун, аз ҷумла ҳаракатҳои турбулентӣ дар атмосфера, мубодилаи қабатҳои ҳаво ва ғайраро таҳқиқ мекунад. Ин таҳқиқотҳо, ки бо ёрии таҷҳизоти электронии ҳозиразамон, воситаҳои радиолокатсионӣ, радиозондҳо, техникаи ҳавонавардӣ, мушакӣ ва метеорологии радифӣ гузаронда мешаванд, барои пешгӯии обу ҳаво, идора кардани ҳаракати тайёраҳои реактивӣ ва турбореактивӣ истифода мешаванд.
Аэролимузин

Аэролимузин — як ширкати ҳавопаймоӣ аст ки дар 1998 таъсис ёфта аст. Қутби Аэролимузин дар Фурудгоҳи Байналмиллалии Домодедово ҷойгир аст. Ин ширкати ҳавопаймоӣ дар Маскав, Русия ҷойгир аст.
Аэроионшифоӣ

АЭРОИОНШИФОӢ, табобат ба воситаи ҳавои иондор. Аэроионшифоӣ ба хосияти атому молекулаҳои газ ва зарраҳои хурдтарини моддаҳои таркиби ҳаво (аэрозолҳо), ки зери таъсири афканишоти радиоактивии аносир (элементҳо), афканишоти ултрабунафш ва рантгенӣ, шуои кайҳонӣ, ҷараёни барқ, манбаи ҳарор. баланд ва ғ. заряди барқӣ пайдо мекунанд, асос ёфтааст. Таъсири дармонбахши аэроионҳо ба фаъолияти баланди кимиёвии аэрозолҳо ва моддаҳои газшакл (молекулаҳои оксиген, ки ба осонӣ заряди манфӣ пайдо мекунанд, молекулаҳои гази карбонати мусбатзаряд ва ионҳои заррааносир – микроэлементҳои ҳаво вобаста аст. А. бар ду навъ – табиӣ ва сунъӣ мешавад. Бо мақсади Аэроионшифоии табиӣ одам бояд рӯзҳои дароз дар ҷойҳои ҳавояш софи иондор (кӯҳҳо, ҷангалзор, наздикии шаршараҳо, соҳили дарёҳои тезоб, гейзерҳо, баҳрҳо ва ғайра) зиндагӣ кунад. Дар натиҷа қобилияти корӣ афзуда, бисёр бемориҳо шифо меёбанд, организм бо оксиген таъмин мегардад. Аэроионшифоии сунъӣ ба тавассути аэроионизаторҳо сурат мегирад. Дар 1 см3 ҳавое, ки аз аэроионизатор ба роҳи нафас ё пӯсти бемор дохил мешавад, то як миллион аэроион мавҷуд аст. Аэроионшифоиро барои табобати бемориҳои дилу рагҳо, ихтилоли асаб, бемориҳои роҳи нафас, шуш ва ғ. истифода мебаранд.
Аэропоника

Гурӯҳ:::Википедия:Статьи с малым количеством внутренних ссылок АЭРОПНИКА, усули бе хок сабзондани рустанӣ. Ҳангоми аэропоника решаи рустанӣ дар ҳаво озод истода, ба он баъди ҳар 10–20 дақиқа ба воситаи асбоби махсус. Феълан аэропоника дар истеҳсолот мавриди истифода қарор надорад.
Аэромеханика

Аэромеханика (аз аэро ва механика) — фасли механика, ки мувозинату ҳаракати муҳитҳои газӣ ва таъсири механикии ин муҳитҳоро ба ҷисмҳои сахти дар онҳо ҷойгиршуда меомӯзад. Ба аэродинамика ва аэростатика ҷудо мешавад. Ба ҳидроаэромеханика ё гидроаэромеханика низ нигаред.
Аэротранспорт AB

Аэротранспорт як ширкати ҳавопаймоӣ аст ки дар 1924 таъсис ёфта ва дар Июн 2, 1924 фаъолияти худро оғоз кардааст. Манобӣеъ.
Аэрономия

Гурӯҳ:::Википедия:Статьи с малым количеством внутренних ссылок АЭРОНМИЯ (от юн. ае – ҳаво ва – қонун), фасли илм дар бораи қабатҳои болоии атмосфера, ки табиат ва механизми ба вуҷуд омадани ҳодисаҳои гуногунро меомӯзад. Аэрономия ба вақт вобаста будани ин ҳодисаҳо ва пайдоиши онҳоро дар рӯйи сайёра дар асоси омӯзиши равандҳои содатарини физикавию кимиёӣ дар газҳо ва плазмаи қисман иондоршуда маънидод мекунад. Дар аэрономия ҳолатҳои ғайримувозинатӣ бо муодилаҳои кинетика тавсиф дода мешаванд, ки тавозуни зарраҳои инъикоскунанда, энергияю миқдори ҳаракатро инъикос мекунанд, инчунин барои тавсифи ҳаракат ва мавҷҳо гидродинамика, динамикаи газҳои тунук ва гидродинамикаи магнитиро истифода мебарад. Яке аз масъалаҳои муҳимми аэрономия муайян кардани равандҳои содатарин дар баландиҳои гуногун, омӯзиши сохтори қабатҳои болоии атмосфера, ионосфера ва магнитосфера мебошад. Дар ибтидо аэрономия табиати қабати озонӣ ва сарҳадди байни гомосфера ва гетеросфераро меомӯхт. Бисёр масъалаҳои аэрономия ба туфайли андозагириҳо бо мушак ва радифҳо дар қабатҳои болоии атмосфера, таҳқиқотҳои озмоишгоҳӣ ҷиҳати омӯзиши таъсири мутақобилаи зарраҳои нейтралӣ ва заряднок, масалан, бархурдҳо (реаксияҳо)-и ионию молекулавӣ, таъсири мутақобила бо зарраҳои баландэнергия, равандҳои плазмавӣ ва ғ. ҳал карда шудаанд. Аэрономия механизми таъсири фаъоли Офтобро ба ҳодисаҳои қабатҳои болоии атмосфера, ионосфера, майдони фаъоли радио вобаста медонад. Таҳияи усулҳои пешгӯии обу ҳаво дар коинот, яъне шароитҳои фазои кайҳонии наздизаминӣ, яке аз вазифаҳои аэрономия ба шумор меравад.
Аэростар (ширкати ҳавопаймоӣ)

Аэростар (ширкати ҳавопаймоӣ) — як ширкати ҳавопаймоӣ аст. Қутби Аэростар (ширкати ҳавопаймоӣ) дар Фурудгоҳи кеф жулиони ҷойгир аст. Ин ширкати ҳавопаймоӣ дар Киев, Укроин ҷойгир аст.
Фурӯдгоҳ

Фурудгоҳ – маҷмааи иншооте, ки барои қабул, фиристодан, пойгоҳи ҳавопаймоҳо ва хидмати ҳаракати ҳавоӣ пешбинӣ шудааст, ки дорои фурудгоҳ, аэровокзал (дар фурудгоҳҳои калон, аксар вақт якчанд ҳавопаймоҳо мавҷуд аст), як ё якчанд терминали боркаш ва дигар иншооти заминӣ ва таҷҳизоти зарури доранд. Фурудгоҳи байналмилалӣ фурудгоҳест барои қабул ва фиристодани ҳавопаймоҳое, ки интиқоли ҳавоии байналмилалиро анҷом медиҳанд ва дар он назорати марзӣ ва гумрукӣ анҷом дода мешавад. Нигаред:.
Аэротенк

Гурӯҳ:::Википедия:Статьи с малым количеством внутренних ссылок АЭРОТЀНК, зарфи буришаш росткунҷаест, ки партоби бо лойқаи фаъол омехтаи дар он ҷоришаванда бо усули биокимиёӣ тоза карда мешавад. Ҳавои бо ёрии ҳавогузаронҳои пневматикӣ ва механикӣ ба аэротенк воридкарда партоби равонро бо лойқаи фаъол омехта, онро аз оксигени барои фаъолияти ҳаётии бактерияҳо зарур ғанӣ мегардонад. Дар натиҷа оксидшавии биокимиёии маводди органикӣ бо суръат ба амал меояд. Вобаста ба дараҷаи тозакунии биологии партобҳо аэротенк пурра тозакунанда (ҳадди ҷоизи бактериологӣ 6–8 мгдм3, 3 – 0,5–1,0 мгдм3) ва қисман тозакунанда (ҳадди ҷоизи бактериологӣ 20 мгдм3) мешавад. Омилҳои асосии тозакунии аэротенк ҳарорат, мавҷуд будани моддаҳои ғизоӣ, миқдори оксигени ҳалшуда, қимати рН, мавҷуд будани моддаҳои заҳрнок мебошад. Кори муътадили аэротенкро реҷаи технологии истифода муайян мекунад.
Аэрофитҳо

Гурӯҳ:::Википедия:Статьи с малым количеством внутренних ссылок АЭРОФИТҲ (аз аэро.. ва – рустанӣ), рустаниҳое, ки аз ҳавои муҳит ғизо мегиранд. Ба аэрофитҳо баъзе рустаниҳои гулдори ҷангалзори намноки тропикӣ мансубанд. Аэрофитҳо дар шоху навдаи дигар дарахтон рӯйида, моддаҳои ғизоиро аз ҳаво мегиранд. Решаи аэрофитҳо фақат вазифаи устувор нигоҳ доштанро адо мекунад. Аз рустаниҳои бегул ба аэрофитҳо баъзе ушнаҳо, обсабз ва гулсангҳо, ки дар тана ва шохаи дарахтон (дар ҷойҳои тропикӣ ҳатто дар барг) дучор мешаванд, мансубанд. Гулсангу ушнаҳои аэрофитӣ дар вақтҳои хушксолӣ ба ҳолати анабиоз меафтанд.
Аэрофотосуратгирӣ

Аэрофотосуратгирӣ (аз аэро.. ва юнонии – рӯшноӣ), аз дастгоҳҳои паранда (тайёра, чархбол, мушакҳо, радифҳои маснӯи Замин ва ғайра) бо аэрофотоаппаратҳои махсус гирифтани акси маҳал. Аз рӯйи ин аксҳо харитаҳои топографии маҳалро тартиб медиҳанд. Аэрофотосуратгирӣ дар ҷустуҷӯи сарватҳои зеризаминӣ ва таҳқиқоти геологӣ, кишоварзӣ, корҳои ҳарбӣ, таҳқиқотҳои илмӣ, омӯзиши тағйирёбии иқлим ва ғ. истифода мегардад.
Аэрочана

Аэрочана — чанаи худгарде, ки барои ҳаракат аз рӯйи барф ва ях пешбинӣ шудааст. Аэрочанаро муҳаррики ба тавассути винти ва Ҷанги Бузурги Ватанӣ чун воситаи ҷангӣ барои кашондани аслиҳа, ғизо, таъмин намудани алоқа, кашондани маҷруҳон истифода шудааст. Дави солонаи аэрочана аз 12 то 15 ҳазор км-ро ташкил медиҳад. Дар мавсими тобистон аэрочана бо шиноваракҳо ҷиҳозонида мешавад, ки барои истифодаи он дар дарёҳо чун киштии босуръат имкон медиҳад. Аэрочанаро дар кишварҳои зимистонашон хеле сард (ҳатто аз — 40°С пасттар) то солҳои 80 садаи бисёр истифода мебурданд.
Аюб Усмонзода

Аюб Исломович Усмонов — муаррих, доктори илмҳои таърих, дотсент. Аз апрели соли 2022 Ректори Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров Зиндагинома Аюб Усмонов 3 марти соли 1972 дар шаҳри Хуҷанд ба дунё омадаст. Соли 1995 Институти давлатии педагогии шаҳри Ленинобод ба номи С. М. Киров, факултети таърихро хатм кардааст. Ихтисос, муаллими таърих ва ҷомеашиносӣ, методист оид ба корҳои тарбиявӣ.
Аэрошифоӣ

Гурӯҳ:::Википедия:Статьи с малым количеством внутренних ссылок АЭРОШИФОӢ (аз аэро ва шифо – даво), яке аз усулҳои пешгирию табобати бемориҳо бо истифода аз ҳавои тоза. Моҳияти аэрошифоӣ аз дуру дароз истодан дар ҳавои кушод иборат аст. Ҳаво ретсепторҳои пӯст ва нӯги асаби луобпардаҳоро хунук карда, бо ҳамин ҳассосиятро зиёд менамояд, организмро обутоб медиҳад. Аэрошифоӣ барои пӯст низ муфид аст. Дар натиҷаи дар организм зиёд шудани миқдори оксиген хун серғизо гашта, нафасгирии пӯст беҳтар мешавад. Сайругашт дар ҳавои тоза ба вазъи рӯҳию равонии одам низ таъсири мусбат мерасонад. Аэрошифоӣ барои одамони гирифтори бемориҳои дил, шуш, меъда, пӯст муфид аст. Аэрошифоӣ дар мавриди бемориҳои шадиди роҳи нафас (ОРЗ), нақси шушу дил (дараҷаи), хурӯҷи бемориҳои музмин ҷоиз нест.
Аэрофагия

Аэрофагия (аз аэро ва юн. — хӯранда) — ҳангоми истеъмоли ғизо аз миқдори муқаррарӣ зиёдтар фурӯ бурдани ҳаво. Бо шитоб тановул кардани хӯрок, истеъмоли аз ҳад зиёди нӯшидани газдор (оби газдор, пиво) ва ғ. боиси бо ҳаво пур шудани меъда мегардад. Дар натиҷа дар сари дил ҳисси нофораму вазнинӣ пайдо шуда, шахс оруғ мезанад. Ҳангоми муттасил вайрон кардани тартиби истеъмоли хӯрок аэрофагия метавонад доимӣ шавад. Аэрофагия боиси дард кардани мавзеи дил ва хурӯҷи нафастангӣ мешавад. Барои пешгирии аэрофагия ба тартиби истеъмоли хӯрок риоя бояд кард; хӯрокро зуд-зуд, кам ва бешитоб хӯрдан лозим аст. Аз истеъмоли нӯшиданиҳои газдор худдорӣ бояд кард. Дар мавриди бисёр такрор ёфтани аэрофагия ба духтур муроҷиат кардан лозим аст. Аэрофагия дар кӯдакони навзод бинобар номукаммалии кори узвҳои ҳозима, инчунин макидани пистонаки холӣ ё синаи камшир ба вуҷуд меояд. Аломатҳои аэрофагия чунинанд: дар вақти макондан гиря кардани кӯдак, дамиши шикам, аз сина рӯ тофтани тифл, қай кардани шири макида (баъзан чун "фаввора"). Дар мавриди пайдоиши аломатҳои аэрофагия пистонро аз даҳони кӯдак бароварда, ӯро рост доштан лозим аст (баъд аз оруғ задан кӯдак ором мешавад). Ҳангоми зуд-зуд рух намудани аломатҳои аэрофагия дар кӯдаки ширмак бояд ба табиби бачагона муроҷиат кард.
Аэростат

Гурӯҳ:::Википедия:Статьи с малым количеством внутренних ссылок АЭРОСТТ (аз аэро ва – сокин, беҳаракат), кураи парандаи аз ҳаво сабуктар. Қувваи болобардори аэростатро гази зичиаш аз зичии ҳаво хурд (ҳелий, ҳидроген), ки кураи аэростат бо он пур карда мешавад, ба вуҷуд меоварад. Аэростат идорашаванда (дирижабл), озод (барои парвоз бо экипаж ё бе он ба самти ҷараёни ҳаво) ва илҳоқӣ (барои мушоҳида, садди ҳавоӣ ва ғайра) мешавад. Аэростатҳои идорашаванда муҳаррику винтҳои ҳавоӣ доранд. Аз рӯйи навъи пуркунандаи кура аэростатҳо се намуд мешаванд: газӣ (шарлйерҳо), гармоӣ (монголфйерҳо) ва муштарак (розӣерҳо). Барои пур кардани аэростати газӣ пештар ҳидроген ва гази чароғҳои афрӯзишро истифода мебурданд. Вале ин газҳо оташангез буда, омехтаи онҳо хавфи ба вуҷуд овардани таркишро доранд. Бинобар ин ҳоло бештар гази инертии ҳелийро истифода мебаранд. Камбуди асосии ин газ баланд будани арзиши он аст. Аэростати дар стратосфера парвозкунандаро стратостат меноманд. Аэростат бо мақсадҳои таҳқиқоти илмӣ (радиозонд), ташкили шабакаҳои мушоҳидакунӣ, алоқа, обуҳавосанҷӣ ва ҳарбию варзишӣ истифода мегардад. Дар давраи ҶБВ аэростат барои муҳофизати шаҳрҳо, минтақаҳои саноатӣ, қисмҳои ҳарбӣ ва дигар объектҳои муҳим васеъ истифода мешуд. Тайёраҳои душман ба аэростат ва симҳои он, ки маводди тарканда баста шуда буданд, бархӯрда метаркиданд ва маҷбур мешуданд, ки баландтар парвоз кунанд. Ин ҳолат ба ҳадафҳои асосӣ партофтани бомба ва паст шудани тайёраро душвор мегардонд.