ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Мадрасаи Куҳна

Мадрасаи Куҳна — ёдгории меъмории асри ва аввали асри дар ноҳияи Ҳисор. Дар самти ҷануби Қалъаи Ҳисор аз хишти пухта бино ёфтааст. Ҳавлии васеъ ва чоркунҷаи онро ҳуҷраҳои қатор иҳота кардаанд. Ҳуҷраҳо бо гунбазҳои "балхӣ" пӯшида шудаанд. Даромадгоҳи онҳо оддӣ ва тоқшакланд. Дар се кунҷи ҳавлӣ равоқтоқҳои панҷқира бино ёфтаанд; ҳар кадоми онҳо раҳраве доранд, ки ба се хонаи асосии ёдгорӣ мебаранд. Намои иморат пештоқ ва дар ду паҳлуяш зина дорад. Ба воситаи ин зинаҳо ба бом мебаромаданд. Дар бандубасти намои мадраса ба меъмории анъанавӣ риоя карда нашудааст; пештоқи калонаш ба девори атроф номувофиқ афтода, гулдастаҳои ҳар ду гӯшаи Мадраса бе нақшунигор аст. Қаноти рости иморатро масҷиди пешайвондор ва қаноти чапашро чор хонаи андозаашон гуногун ишғол кардаанд. Ин мадраса дарсхона надорад ва ороиш дода нашудааст. Мадрасаи Куҳна дар муҳофизати давлат мебошад. Осорхона Дар дохили бинои Мадрасаи Куҳна Осорхонаи рӯзгори халқи тоҷик амал карда истодааст, ки аз 13 ҳуҷраи намоишӣ иборат аст. Дар мамнуъгоҳ инчунин шуъбаи фондҳо фаъолият карда истодааст, ки вазифааш ҷустуҷӯ ва дарёфти нигораҳои таърихӣ аз тамоми манотиқи ҷумҳурӣ буд. Дар экспедитсияҳои илмӣ, зиёда аз 18 ҳазору 387 экспонат ҷамъоварӣ карда шуда буд, ки аз ин ҳисоб осорхона фаъолият карда истодааст.
Мадрасаи Бароқхон

МАДРАСАИ БАРОҚХОН, ёдгории меъмории охири садаи — ибтидои садаи дар Тошкент. Дар аҳди Барокхон (Наврӯз Аҳмад, ҳукмрони) бино ёфтааст. Атрофи ҳавлии мадрасаро ҳуҷраҳо иҳота намуда, дар ду тарафи муқобил пештоқ гузошта шудааст. Пештоқи шарқи нисбатан муҳташам буда, бурҷҳояш бо тоқҳои ороишиву ҳошияҳои ҷолиб зинат ёфтаанд. Пештоқи ғарбӣ низ мунаққаш аст. Гунбази 22-метраи тиловатхонаи Мадрасаи Бароқхон бо кошии фирузаранг пардоз ёфта, устувонаи баландиаш 4,5 м бо нақшҳои хандасиву катиба муайян шудааст. Мадрасаи Бароқхон ду мақбараро дар бар мегирад (мадфангохи Бароқхон ва Суюнчхон ҳокими Тошкент). Ороиши дохили иморат низ назаррабост. Қисми болои девор гачкориву ҳалкорӣ шудааст. Изорааш аз порчаҳои кошии шашгуша аст. Пас аз Инқилоби Октябрь чанд маротиба тармим гардндааст. Услубащ ба ёдгориҳои бехтарини маъмории Самарқанд (Окса-рой, Ишратхона) наздик аст. Ёдгорӣ дар муҳофизати давлат аст.
Мадрасаи Девонбегӣ

Мадрасаи Девонбегӣ, ёдгорир меъмори дар Бухоро, ки соли 1623 ташаббуси вазир Имомқулихон Нодири Девонбеги бунёд гардидаас Мадрасаи Девонбегӣ аслан ба сифати корвонсарой бунёд гашта, вале 6о исрори шайхон ва фармони ҳокими Бухоро баъдтар ба Мадраса табдил дода шудааст. Бинобар ин, дар Мадрасаи Девонбегӣ айвон, масчид, дарсхона барин узвҳои хоси мадраса нестанд. Чор атрофи онро ҳуҷраҳои хурди равокпуш иҳота кардаанд. Мадрасаи Девонбегӣ дуошёна буда, дар қисми шаркии ансамбли меъмории Лаби Ҳавз, ки ба он мадрасаи Қуқалтош (охир садаи) ва Хонақоҳи Девонбегӣ дохил мешаванд, воқеъ аст. Аслан Мадрасаи Девонбегӣ хам аз чихати нақша ва хам аз чихати бандубасти меъморӣ навоварие надорад. Танҳо осори кошикориҳои пештоки Мадрасаи Девонбегӣ, ки баробари нақшҳои анъанавин услуби мунаббаткорӣ тасвири турнаҳои дар пароз ва оҳувонро низ дорад, хеле чолиб аст. Зеро нн иқдом кушиши акаллан дар воситаҳои тазӣнот аз охангҳои динӣ каме дур рафтан буд. Дар ду тарафи пешток сетогӣ айвони дукабатаи равокдор сохта шудаанд, ки ҳусни биноро афзудаанд. Мадрасаи Девонбегӣ дар муҳофизати давлат аст.
Мадрасаи Бағдод

Мадрасаи Бағдод — дар шаҳри Бағдод дар соли 148 ҳиҷрии қамарӣ тавассути Аб Ҷаъфар Мансури Давониқӣ бино ниҳода шуд. Мадрасаи Бағдод, мадрасае барои таълими тиб дар он барпо кард ва Ҷарҷис ибни Бахтишуъро аз сипоҳи Шопур фаро хонд ва ёро ба раёсати мадраса мансуб кард ва нависандагони "сурёни"-ро ба тарҷамаи осори юнонӣ ба арабӣ маъмур сохт. Таърихи фаъолияти илмии мадраса Баъд аз он бо падид омадани "Байтул-ҳикмат" тавассути Ҳорун ва Маъмун, ҳаракати илмӣ шитоби зиёдтар ва "Наҳзати тарҷама" шукуфоии бештаре ёфт. 1 Наҳзати тарҷама - ба маънии ҳақиқии ин калима аз авоили хилофати Аббосиён нашъат гирифт, яъне аз замони Мансур оғоз шуда ва беш аз 2 қарн идома ёфтааст. Ин ҷараёнро метавон ба се давара тақсим кард. Аз хилофати Мансур, то поёни даврони Ҳорун Аррашид (136 - 193 ҳиҷрии қамарӣ). 2. Аз хилофаи Маъмун, то соли 300 (198 - 300 ҳиҷрии қамарӣ). 3. Аз қарни 4 ба баъд. Дар маҷмӯъ бояд гуфт, ки кори тарҷама ва баргардонӣ, пеш аз оғози қарни 3 пешрафти чандоне дида намешавад. Вале дар давраи дувум "Наҳзати тарҷама" ба авҷи шукуфоии худ расид ва бисёри аз осори илмӣ ва фалсафӣ аз забонҳои мухталиф ба тавассуи мутарҷимони моҳиру забардаст ба арабӣ тарҷама шуд. Ва дар давраи савум, ки мусодиф бо қарни 4 ҳиҷрӣ (яъне мелодӣ) аст.
Мадрасаи Кӯкалтош (Тошканд)

Мадрасаи Кӯкалтош — ёдгории меъморӣ дар Тошканд, Солҳои 50 асри дар аҳди Бароқхон бино шудааст. Дар қисми шаҳристон рӯ ба майдони Чорсӯ (ҳоло Охунбобоев) воқеъ аст. Ба Мадрасаи Кӯкалтоши Бухоро қаробат доштанаш а он шаҳодат медиҳад, ки дар сохтмони ин ансамбл меъморони бухороӣ иштирок доштаанд. Баландии умумии ин мадрасаи дуқабата (бо пештоқу гунбазҳояш) қариб 20 м буда, дар ҷои баланд бино ёфтанаш ҳашамати онро боз ҳам афзудааст. Намои иморат бо пештоқи муҳташам оро ёфта, ду паҳлӯяшро ҳуҷраҳои дуқабатаи пешашон равоқтоқдор ва ду гӯшаи иморатро гулдастаҳои муҳташам ишғол кардаанд. Мадрасаи Кӯкалтош ибтидои асри 18 ҳамчун Мадраса аҳамияташро гум карда, ба корвонсарой табдил ёфт. Азбаски дар сохтмони Мадрасаи Кӯкалтош масолеҳи сифатан пастро (фақат рӯяш бо хишт рӯкаш шуда, байни девор бо лою шағал пур карда шудааст) истифода бурдаанд, иморат солҳои 30 асри хеле хароб гашт. Солҳои 90 асри Мадрасаи Кӯкалтош барқарор карда шуд, вале он аз зилзилаҳои минбаъда боз осеб дид. Меъморони тармимгари советӣ дар асоси қисмҳои боқимонда, ҳуҷҷатҳои таърихӣ ва тадкикотӣ Мадрасаи Кӯкалтошро пурра барқа карданд. Ҳоло Мадрасаи Кӯкалтош шакли аввалаашро гирифтааст. Ду толори паси пештоқ (дар гузашта масҷид ва дарсхона) асосӣ чоркунҷа дошта, гунбадпӯшанд, кунҷҳояшон аз ҳисоби тоқҳои чуқур васеъ карда шудаанд. Паҳлӯҳои ҳавлиро ду айвон ишғол кардааст. Пештоқ аз баъзе қисмҳои иморат бо усули гиреҳ кошикорӣ шудааст. Ёдгорӣ дар муҳофизати давлат аст.
Мадрасаи Миролим Додхоҳ

Мадрасаи Миролим Додхоҳ — ёдгории меъморӣ дар қисми ҷанубу шарқии шаҳри Панҷакент. Мадраса дар асри сохта шудааст. Мадраса аз толори гунбаздори калон иборат буда, дар се тарафаш айвонҳои гунбаздори аркӣ мавҷуданд. Андозаи умумиаш 22Х17,6 м. Бинои зимистона шакли мураббаъ дошта (10,16Х10,17м), бо гунбази баланд пӯшонида шудааст. Гунбазаш ҳаштқирраи барҷаста. Деворҳои бино бо гачи сафед рӯпӯш шудаанд. Инчунин дар дохили масҷид меҳробест, ки бо гач оро ёфтааст. Равоқтоқҳои пайконӣ намуди зоҳирии масҷид ва ҳашамати гунбазҳоро афзудаанд. Даромадгоҳи толор дар қисми ҷанубӣ воқеъ буда, дари дутабақаи кандакоришуда дорад. Дар наздики мадраса манораи начандон калон, ҳавз, бинои дуошёнаи Гунбазшакл воқеъ буд, ки вазифаи мадрасаро иҷро мекард. Изораи масҷид аз санг сохта шуда, эҳтимол боқимондаи бино кӯҳнатаре бошад. Толор дорои шифти болордор буда, аз се тараф бо айвонҳои 12-сутуна иҳота гардида буд. Яъне масҷиди нисбатан қадим дар асрҳо — аз нав таъмиру тармим гардида, дар ҳамин шакл то мо расидааст. Ёдгорӣ дар муҳофизати давлат аст.
Мадрасаи Мири Араб

Мадрасаи Мири Араб, ёдгорни меъмории садаи 16 дар Бухоро. Дар ру ба руи Масчиди Калон, бо саъйи шайх Абдуллохи Яманн мулаккаб ба "Мири Араб" (аз ин ру мадра-саи мазкур чунии ном гирнфтааст) бино шудааст. Сохтмонаш с-ҳои анчом ёфтааст. Бандубасташ анъанавист: аз ду толорн мух-ташамн гунбазпуш (дарсхонаву мас-чид), чор айвони бархаво ва катори хучраҳои дуошёна (хуч,ра) ибо-рат аст. Намой асосиро пештоки мухташами кошикорӣ (нақшуниго-раш холо чо-чо боки мондааст) оро додааст. Асоси композиция дарсхонаву масчид ва гурхона (дар он Абдуллохи Яманй ва Убайдуллоххон мадфунанд) мебошанд. Дохили то-лорхову хучрахо гачкориву хотам-кори шудааст. Гунбазхову нимгун-бази токхо мукарнаскорианд. Х,°ло дар бинои Мадраса Иттиходияи ди-нии мусулмонони Осиёи Миёна ва Казокистон ҷойгир аст.
Мадрасаи Ойим

Мадрасаи Ойим — ёдгории таърихии меъмории чаҳоряки якуми асри. Дар сари роҳи қадими деҳаи Патари ноҳияи Конибодом воқеъ аст. Солҳои 1824 – 1825 сохта шудааст. Шогирди ин мадраса Қоринасиби Ҷамол таърихи 1825 сохта шудани онро тасдиқ намуда буд. Ин мадрасаро домулло Мир Олим ном донишманде сохта, ба номи духтараш Бибиойим гузоштааст. Дарозии мадраса дар қисми шимолӣ – 36,5м, дар қисми Ғарбӣ – 35м, сатҳи дохили он 17Х20,5м. Мадраса аз 25 ҳуҷра иборат буда, ҳаҷми ҳар яке аз он 2,4Х3м аст. Аз рӯи маълумотҳо дар ин мадраса 200 нафар толибилмон таҳсил мекарданд. Дар мадраса 4 мударрис, 1 мутаваллӣ, 2 имом, 1 сӯфӣ, 1 посбон ва 1 сартарош кор мекарданд. Соли 1891 аз рӯи фармони губернатор Наливкин Камолхоҷа-домулло мударриси ин мадраса таъйин гардида буд. Баъди вафоти ӯ ба ин вазифа Мулло Бобохоҷа Бузургхоҷаев таъйин гардид. Солҳо ба сифати мударрис Охунҷон Махдум ва Мулло ирвалӣ кор кардаанд. Замини деҳаи Яккатераки ҷамоати Патар вақфи мадраса ба ҳисоб рафта, даомади он дар бонки шаҳри Қӯқанд нигоҳ дошта мешуд. Бинои ин мадраса баъди Инқилоби Октябр ба истифодаи артели ҳунармандӣ, солҳои 1941 – 1970 ба ихтиёри маҳбас (колонияи ислоҳотӣ) дода шуд. Сипас бинои фарсудаи мадраса дар доираи чорабиниҳои Ҳукумати Конибодом доир ба омодагӣ ба ҷашни 1100-солагии давлати Сомониён аз нав сохта ба истифода супурда шуд. Пайвандҳо Нигаред низ.
Мадрасаи Раҳмонқул

МАДРАСАИ РАХМОНҚУЛ, ёдгории меъморӣ дар Бухоро. Дар ахди Шохмурод сохта шудааст. Бино якошьёнаи на он кадар баланд, дар паҳлӯи Масҷиди Калон вокеъ аст. Намой асосии нморат ру ба ҷониби рох буда, дар марказ пешток ва дар ду паҳлӯяш гулдаста дорад. Асоси пештоқ бо изораи мармарии кандакорй, қисми болояш бо кошиҳои мунаккаш рӯкаш шудааст. Хавлӣ бо хучрахо ихота гардидааст. Руи девори хучрахо аввалхо кошикорӣ будааст. Мадраси Раҳмонқул бинои зебову назаррабо буда, ороишоти оддй, вале чолибаш ба меъмории классики мансуб аст. Едгорӣ дар муҳофизати давлат аст.
Мадрасаи Турсунҷон

Мадрасаи Турсунҷон ё Мадрасаи Мулло Турсунҷон - ёдгории меъмориест дар Бухоро. Бино солҳои сохта шуда, дар махаллаи Бозори Нав, байнн Токи Телпахфурушон ва Регистони Бухоро вокеъ аст. Мадрасаи Турсунҷон дуошьёна буда, атрофи хавлиашро хучрахо ихота кардаанд. Дарехона ва масчиди он ба толорҳои алохида чудо нашудаанд ва аз мадрасаҳои пешин бо ҳамин чиҳат фарқ мекунад. Намой асоей шаклан анъанавӣ буда, аз пештоки мухташами ду тарафаш бурчдор таркиб ёфтааст. Бурчхо бо гунбазчаҳо пушида шуда, саросар кошикорӣ шудаанд, ки ин ягона ороишоти бино мебошад. Дар ду тарафи пешток айвонҳои дуошьёна ва дар ду гушааш гулдастахо хастанд. Мадрасаи Турсунҷон намунаи таназзули мактаби меъмории садаи Бухорост. Едгорӣ дар муҳофизати давлат аст.
Мадрасаи Тилокорӣ

Мадрасаи Тиллокорӣ — ёдгории меъмории садаи дар Регистони Самарқанд, ки солҳои сохта шудааст. Намои асосии Мадрасаи Тиллокорӣ, ки дар тарафи чап Регистон аст, бо Мадрасаи Тиллокори. Самарқанд. пештоки равокдор, гулдастахо ва пешайвонҳои равокбандии дуқабатааш мадрасаҳои анъанавии Бухороро ба хотир меоварад. Дар кафои намои асосӣ хучраҳои дуошёна ва дар қаноти ғарбии хавлӣ ҳуҷраҳои пешайвондори равокбандӣ ҷой доранд. Дар мобайни катори ҳучраҳои ин тараф толори гунбазпуши пештоқдор комат оростааст. Дар тарафи шарқии ҳавлӣ низ Ҳуҷраҳо ҳастанд. Намои асосӣ, инчунин тамоми деворҳои М. Т. бо порчаҳои кошни хеле майда рукаш шуда, ба нақшҳои ироқӣ монанданд. Дар онҳо бештар рангҳои зард ва сабзи баланд исти-фода шудаанд. Даруни ин иморат (махсусан масҷид) саросар бо усули наққошии кундал (зарҳалкорӣ) оро дода шудааст ва аз ин ҷост, ки он "тилокорӣ"—ном гирифтааст. Ин нақшу нигор шохдории санъати нак-кошй ва ороиши амалист, Якчоя бо Мадрасаи Улуғбек ва Мадрасаи Шердор ансамбли Регистонро ташкил додааст. Ёдгорӣ дар муҳофизати давлат мебошад.
Мадрасаи Улуғбек (Бухоро)

Мадрасаи Улуғбек — ёдгории меъмории садаи дар Бухоро. Соли 1417 бо фармони Улуғбек сохта шудааст. Меъмор — Исмоил ибни Тоҳир ибн Маҳмуди Исфаҳонӣ. Бо вуҷуди нисбат ба мадрасаи Улуғбеки Самарқанд ҳаҷман хурд ва аз ҷиҳати бандубаст соддатар буданаш, компотсизияи дакику мукаммал дорад. Кошикориву хотамкориҳояш ҳам хоксорона, вале хеле дилкашу назаррабост. Намуди берунаи ёдгориро пештоқи мӯҳташаму мунаққаш ва гулдастаҳо оро додаанд. Дар ду паҳлӯи пештоқ ҳуҷраҳои дуқабатаи пешайвондор ҷой гирифтаанд, ки кошикорӣ шуда, бо нақшҳои хандасӣ оро ёфтаанд. Дар қафои ду кунҷи бино биноҳои дарсхона ва масҷид чой гирифтаанд. Дар болои гушаҳои асоси чоркунҷаи дарсхона нимгумбазҳо сохта шудаанд, ки дар натиҷа девор шакли хашттаркро гирифтааст ва он навоварии меъморони нимаи аввали садаи мебошад. Дар се тарафи дигари ҳавлӣ қатори ҳуҷраҳои дуқабата ва ду айвони боҳашамат ҳастанд. Рӯи ин биноҳо низ мунаққаш буда, бо кошиҳои ранга рӯкаш шудааст. Аксар ҷой нақшҳо хароб гаштаанд. Ҳангоми таъмири баъдина қисмҳои вайронгаштаи ороишоти пештара бо кошинҳои пастсифат рӯкаш шудаанд. Ёдгорӣ дар муҳофизати давлат аст.
Чорминор

Мадрасаи Халифа Ниёзқул — ёдгории меъмории садаи дар Бухоро. Соли 1801 сохта шуда, чун мадрасаи "Чорманор" шхрат дорад. М. дуошьёна буда, аз чихати бандубаст чолиб аст. Он чор арк дошта, бо як гунбази калон пушида шудааст, Асоси М. аз бинои чоркунчаи бурчҳои гунбази кабуддор, ошьёнаи якум аз бннои ғайриоддии шашкунчае иборат аст. Устуаонааш низ райри-одии ба халкаи мукарнаскорн мо-нанд мебошад. Яке аз бурчхо зина-пояе ба ошьёнаи дуюм дорад. Ошьёнаи дуюм хонаи чоркунчаест, ки гунбази пайкониаш ба шарафах, ои сипаршакл такья мекунад. Ду пах-луяш аз ҳисоби ду ток васеъ карда шудааст. Аз токхо ба бурчхо рох хаст. Бандубасти Мадраса аз анъанаҳои пешазисломии меъморӣ ва замони буньёди худ ганӣ буда, ба кушкҳои бостон монанд аст. Холо ёдгорӣ дар муҳофизати давлат аст.
Мадрасаи Шердор

Мадрасаи Шердор - ёдгории меъморӣ дар Регистони Самарқанд. Солҳои бо фармони сардори хонадони хонҳои узбек Олчин Ялангтуш Баҳодур дар рӯбарӯи Мадрасаи Улуғбек сохта шуда, аз рӯи банду баёт ва хусусан намой пеш ба он шабоҳат дорад. Накшунигори коши пештоқ бо тасвири офтоби нурафшони ба рӯи инсон монанд ва шери ба РИЗОЛ хамлавар (аз ин чост, ки Мадраса номи "шер-дор"-ро гирифтааст) чолиб аст. Меъморон нусхабардорӣ накарда, бандубасти дохили иморатҳо аз ҳам фарқ кунонидаанд. Хавлии чор суи Мадрасаи Шердорро чор айвони барҳаво иҳота кардааст. Ин айвонҳо бо нимгунбазҳои ба шарафаҳои сипаршакл такьякунанда пушонида шудаанд. Кошиву хотамкориҳои М. Ш. аз ороишоти диг. ёдгориҳои ин давр гуётару чузъҳои нақшунигораш даман калонтар буда, бештар шаклҳои хандасй ва мунаббатй истифода шудаанд. Девори айвонҳо саросар наккошй гулпартой шуда, чо-чо катибаҳо зебо сабт гардидаанд. Девори кафои иморат дар ду кунчаш гулдастаи пасту ғафс дорад. Дар яке аз катибаҳо номи офарандагони мадраса Абдучаббори Меъмор ва Муҳаммадаббоси Накош сабт гардидаанд. Мадрасаи Шердор дар ҳифзи давлат аст. Адабиёт.
Мадрасаи Чашмаи Моҳиён

Мадрасаи Чашмаи моҳиён. Аз ин мадраса нишонае намондааст. Аз сабаби гумбаз надоштан "Мадрасаи бомӣ" ном гирифта будааст. Мавзеи ҷойгиршавияш дар лаби Ҳавзи моҳиён будааст ва пойдевору деворҳои хиштини онро аз ҳамин ҷиҳат муайян кардаанд. Ба ҷойи Мадрасаи бомӣ ҳоло масҷид ва мадрасаи нав сохта шудааст. 1 Пайнавиштҳо.
Мадрасаи Улуғбек (Самарқанд)

Мадрасаи Улуғбек — ёдгории меъмории асри дар шаҳри Самарқанд аст. Мадраса як чузъи маҷмааи меъмории майдони Регистони шаҳри Самарқанд мебошад. Мадраса солҳои бо фармони султони маорифпарвари сулолаи Темуриён Мирзо Улуғбек сохта шудааст. Аз замони ҳукумронии Амир Темур майдони Регистон ба бозори асосӣ ва маркази ҷамъиятии Самарқанд табдил меёбад. Дар давраи ҳукумронии набераи маорифпарвари Амир Темур Мирзо Улуғбек намуди Регистон тағйир меёбад. Улуғбек бо мақсади рушди илму маърифат ба сохтумони донишгоҳи исломӣ мадраса шурӯъ мекунад. Ҳаҷми умумии мадраса 8156 метр аст. Се дарвоза дорад, дарвозаи асосӣ ба майдони Регистон мебарояд. Даромадгоҳи асосии мадраса дорои пештоқи муҳташам аст. Девори асосӣ ду паҳлӯи пештоқ) бо ду қатор токҳои ороишӣ зинат ёфтааст. Дар гирдогирди хавлии мураббаи мадраса қатори ҳуҷраҳои дуқабатаи пешайвондор, дарсхонаҳои калони гунбазпуш (дар чор кунҷи ҳавлӣ) чор айвон ва масҷиди зимистона ҳастанд. Мадрасаи Улуғбек намунаи олии санъати ороишии меъморист. Изораҳои мармарй, ҳотамкориву кошикории девору манораҳо, гаҷкориҳои олии ин ёдгорӣ аз завқи баланди созандагонаш шаҳодат медиҳанд. Нақшҳои ҳар як иморат аз ҳамдигар фарқ карда, ҳар кадом дорои ҳусни хосаест. Катибаҳои Мадрасаи Улуғбек низ хеле назаррабо буда, бо як маҳорати том (ба форсии тоҷикӣ) сабт гардидаанд. Мадрасаи Улуғбек таҷассуми комёбиҳои қариб якуним ҳазорсолаи санъати меъмории Осиёи Миёна аст. Ёдгорӣ дар муҳофизати давлат қарор дорад. Соли 2001 Мадрасаи Улуғбек ба феҳристи умумибашарии ЮНЕСКО дохил карда шудааст.
Мадрушкат

Мадрушкат — деҳа дар ҷамоати деҳоти Лангари ноҳияи Кӯҳистони Масчо. Аз Мадрушкат то маркази ноҳия 34 км. Аҳолиаш 916 нафар.
Мадрасаи миллии ҳавонавардии ғайринизомӣ

Мадрасаи миллии ҳавонавардии ғайринизомӣ — як муассисаи олии таълимӣ дар шаҳри Тулуз, Ил-де-Франс, Фаронса. Мактаб барномаи пурраи, инчунин докторантура ва бисёр дигар барномаҳои такмили ихтисос ва таълимро пешниҳод мекунад.
Маду

Маду — деҳа дар ҷамоати деҳоти Дуконии ноҳияи Норак. Аз Маду то маркази ҷамоат 27 км, то маркази ноҳия 30 км. Аҳолиаш 75 нафар, тоҷикон.
Мадҳя Прадеш

Мадхя Прадеш — яке аз 29 иёлатҳои Ҳиндустон мебошад, ки дар Маркази кишвар воқеъ аст. Маркази маъмурӣ — шаҳри Бхопал Таърих Таърихи таъсис - 15 ноябри 2000. Бахшбандии кишварӣ Иқтисодиёт Аҳолӣ Фарҳанг Ҷозибаҳои гардишгарӣ Дин Пайвандҳо.
Мадҳубала

Мадҳубала — ҳунарпешаи машҳури Ӯ ҳамсари сароянда ва коргардон Кишор Кумар буд. Зиндагинома Эҷодиёт дар синамо Ҳаёти шахсӣ Филмнома Ҷоизаҳо.
Мадрид

Мадрид — пойтахт ва бузургтарин шаҳри Испониё, маркази маъмурии вилояти ҳамном ва ҷамоати мухтор аст. Мадрид маркази бузургтарини иқтисодӣ, сиёсӣ ва фарҳангии давлати Испониё мебошад. Аҳолии шаҳр — 3 266 126 нафарро ташкил медиҳад 1. Таърих Мардум Иқлим Иқтисод Фарҳанг Ҷозибаҳои гардишгарӣ Нигаред Адабиёт Эзоҳ Пойтахтҳои давлатҳои узви СММ 1: Амстердам Андорра-ла-Веля Анқара Афина Боку Белград Берлин Берн Братислава Брюссел Будапешт Бухарест Вадутс Валлетта Варшава Ватикан Вена Вилнюс Дублин Ереван Загреб Киив Кишинёв Копенҳаген Лиссабон Лондон Любляна Люксембург Мадрид Минск Монако Маскав Осло Порис Подгоритса Прага Рейкявик Рига Рим Сан-Марино Сараево Скопе София Стокҳолм Таллин Тифлис Тирана Ҳелсинкӣ Пойтахтҳои қаламвравҳои дигар: Гибралтар Дуглас Лонгйир Кохи Малта Мариехамн Сент-Питер-Порт Сент-Хелиер Торсхавн.
Мадӣ

Мадӣ (Мады) — деҳа дар ҳайати деҳистони Мадии ноҳияи Қаросуви вилояти Ӯш, Ҷумҳурии Қирғизистон. Аҳолӣ — 2970 нафар дар соли 2023.
Мадҳав Кумар Непал

Мадҳав Кумар Непал. Фаъолияти сиёсӣ Вай дар соли 1969 ба ҳаракати пинҳонии коммунистӣ ҳамроҳ шуд. Соли 1971 ба ташкилоти инқилобии Непал соли 1978 таъсис ёфт, ӯ аъзои Бюрои Сиёсӣ буд. 15 сол Котиби генералии Ҳизби коммунисти Непал (марксист-ленинии муттаҳид) буд. Вай солҳои 1991-1999 ба мухолифини парлумонӣ раҳбарӣ мекард, ба истиснои солҳои 1994-1995, вақте ки ӯ дар ҳукумати коммунистии Мана Моҳан Адҳикарӣ муовини сарвазир буд. Соли 2008 Ҳизби Коммунистии Непал (марксистӣ-ленинӣ) номзадии ӯро ба мақоми президентии Непал пешниҳод кард. 25 майи соли 2009 баъд аз истеъфо рафтани раиси Ҳизби ягонаи коммунистии Непал (маочиён) Прачанда ӯ ба ҳукумати дуюм дар таърихи Непали ҷумҳуриявӣ сарварӣ кард - намояндагони 22 аз 25 қувваи сиёсии парлумонӣ ба тарафдории ӯ овоз доданд. Дар овоздиҳии берақиби мухолиф намояндагони калонтарин ҳизби коммунистӣ — маочиён ба нишони эътироз зали маҷлисро тарк карданд. Мадҳав Кумар аз нав ба арсаи сиёсӣ баргашт - пас аз он ки ӯ маҷбур шуд, ки вазифаи Котиби генералии Ҳизби коммунистии Непалро 12 апрели соли 2008 ба сабаби нокомӣ дар ҳарду ҳавзаи интихоботӣ, ки дар он ширкат дошт ва аз номзадҳои маочиён мағлуб шуда буд, тарк намояд. 29 майи соли 2010 Мадҳав Кумар эълон кард, ки омодааст ба истеъфо равад. Ин тасмим пас аз он рӯй дод, пас аз он ки ӯ пешниҳоди тамдиди мӯҳлати парлумони Непалро идома диҳад ва се ҳизби асосии сиёсии Непал ба мувофиқа расиданд, ки барои ҷилавгирӣ аз бӯҳрони сиёсӣ якҷоя кор кунанд. 30 июни соли 2010 Мадҳав Кумар истеъфо дод, вале то моҳи феврали соли 2011, то вақте ки сарвазири расмии ин кишвар интихоб шуд, раҳбарии ҳукумати муваққатии Непалро идома дод.
Маебару

Маебару — яке аз шаҳрҳои префектураи Фукуока, Ҷопон аст.
Маебаши

Маебаши — яке аз шаҳрҳои префектураи Гунма, Ҷопон аст.
Маевка

Маевка — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Алапаевский вилояти Свердловск медарояд.
Маевка (ноҳияи Аломудин)

Маевка (Маевка) — деҳа (айыл) дар ҳайати деҳистони Маевкаи ноҳияи Аломудини вилояти Чуй, Ҷумҳурии Қирғизистон. Аҳолӣ — 10870 нафар дар соли 2023.
Маевка (ноҳияи Александров)

Маевка — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Александров, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.
Маер Кандело

Маер Андрес Кандело Гарсия (феврали 1977, Кали, Колумбия) — футболбози колумбӣ, нимҳимоятгари Ҳамлагар.
Маза (ноҳияи Кадуй, Вологда)

Маза — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Кадуй, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Маздак

Маздак, Маздаки Бомдодон — ислоҳгари иҷтимоъӣ ва кунишгари мазҳабӣ ва файласуфи эронӣ дар замони Шоҳаншоҳии Сосонӣ. Ӯ дар давраи подшоҳии Қубоди фирқаи диниеро бунёд гузошт.
Мазалово (ноҳияи Шуй, Иванов)

Мазалово — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Шуй, ки дар вилояти Иванов қарор дорад, дохил мешавад.
Мазбутҷон Муҳидинов

Мазбутҷон Муҳидинов (15.11.1954) ноҳияи Ҷомӣ, ҶШС Тоҷикистон) — олим, омӯзгор, номзади илмҳои биологӣ, дотсент. Зиндагинома Мазбутҷон Муҳидинов Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко -ро бо ихтисоси биолог хатм кардааст.
Мазикино (ноҳияи Корочан)

Мазикино — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Корочан, ки дар вилояти Белгород қарор дорад, дохил мешавад.
Маззаи ширин

Ширин ба таъму мазаи қанду асал; ширадор, лазиз: харбузаи ширин, себи ширин; латиф, хуш, форам, гуворо, дилкаш, хушоянд: забони ширин, сухани ширин, хоби ширин; ширин кардан (даҳонро) чашидани ширавор ҷони ширин азиз (дар мавриди илтифот, меҳрубонӣ ва навозиш хитоб карда мешавад.
Мазепин (ноҳияи Новооскол)

Мазепин — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Новооскол, ки дар вилояти Белгород қарор дорад, дохил мешавад.
Мазиню (футболбоз, тав. 1987)

Андерсон Куарес да Силва — футболбози бразилӣ, ҳамлагар.
Маега (ноҳияи Вологод, Вологда)

Маега — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Вологод, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Мазмуни таълим

Мазмуни таълим - сохтор, мундариҷа ва ҳаҷми барномаи таълимист, ки аз худ намудани он ба шахс имкони гирифтани таҳсилоти олии касбӣ ва ихтисоси муайянро таъмин менамояд.
Мазинский (ноҳияи Нехаев, Волгоград)

Мазинский — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Нехаев, ки дар вилояти Волгоград қарор дорад, дохил мешавад.
Мазиню

Иомар До Насименто — футболбози бразилӣ, маснадашро анҷом додааст, нимҳимоятгари пойгоҳӣ, муррабӣ.
Мазмуни қобилияти амалкунӣ

Мазмуни қобилияти амалкунӣ — қобилияти шаҳрванд барои бо амали хеш ба даст овардан ва татбиқ намудани ҳуқуқи гражданӣ, барои худ муқаррар намудани ӯхдадорӣ ва иҷро намудани он дар ҳаҷми пурра бо фаро расидани балоғат, яъне пас аз расидан ба синни ҳаждаҳ ба миён меояд.. низ.
Мазиню Оливейра

Валдемар Аурелиано де Оливейра Филю — футболбози бразилӣ, ҳамлагар.
Мазмуни қобилияти ҳуқуқдорӣ

Мазмуни қобилияти ҳуқуқдорӣ — қобилияти доштани ҳуқуқу уҳдадориҳои гражданӣ нисбати ҳамаи шаҳрвандон ба андозаи баробар эътироф карда мешавад. Қобилияти ҳуқуқдории шаҳрванд аз лаҳзаи таваллудаш ба миён омада, пас аз вафоташ қатъ меғардад. Тибқи м.19 КГ ҶТ шаҳрванд метавонад ҳам дар ҳудуди ҶТ ва ҳам берун аз он дорои ҳуқуқи моликият ба амвол, аз ҷумла асъори хориҷӣ бошад; амволро мерос гирад, васият кунад, дар қаламрави ҷумҳурӣ озодона ҳаракат карда, ҷои зисг интихоб намояд, ҳудуди ҷумҳуриро озодона тарк намояд, бо ҳар гуна фаъолияти манънакардаи асноди қонунӣ машғул ғардад, шахси ҳуқуқӣ ташкип диҳад, ҳаргуна аҳдҳои бо асноди қонунӣ манънашударо анҷом дода, дар ӯхдадориҳо иштирок намояд, дорои ҳуқуқи моликияти зеҳнӣ ба ихтироот, асари илмй, адабй, санъат ва натиҷаҳои диғари фаъолияти зеҳнӣ бошад, ҷуброни зиёни моддӣ ва маънавиро талаб намояд, ҳуқуқи дигари амволӣ ва шахсӣ дошта бошад.. низ.