ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Ҳуқуқ ба муттаҳидшавӣ

Ҳуқуқ ба муттаҳидшавӣ — яке аз ҳуқуқҳои сиёсии шаҳрвандон мебошад. Шаҳрванд ҳақ дорад дар ташкили ҳизбҳои сиёсӣ, иттифоқҳои касаба ва дигар иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ иштирок намояд, ихтиёран ба онҳо дохил ва аз онҳо ҳориҷ гардад. Ҳуқуқи мазкур ба шаҳрвандон имкон медихад, ки берун аз таркиби давлат иттиҳодияҳо ташкил намоянд ва барои ташаккул ва изҳори иродаи халқ мусоидат кунанд. Таъсисдиҳандагон, аъзо ва иштирокчиёни иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ, бояд шаҳрвандони ба синни 18-солагӣ расида, аъзо ва иштирокчиёни иттиҳодияҳои ҷамъиятии ҷавонон шахсони 14-сола, иттиҳодияҳои бачагона бошад, 10-солаҳо бошанд. Ҳуқуқи шаҳрвандон ба муттаҳидшавӣ дар иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ аз санадҳои муҳими байналмилалӣ дар бораи ҳуқуқу озодиҳои инсон бармеоянд. Ба ҳеч гуна маҳдудкунии ин ҳуқуқ, ғайр аз ҳолатҳои бо қонун барои таъмини бехатарии давлат ва ҷамъият, тартиботи ҷамъиятӣ, ҳифзи ҳуқуқу озодиҳои шахсони дигар пешбинишуда роҳ дода намешавад. Дар баъзе кишварҳо ин ҳуқуқ нисбат ба хизматчиёни ҳарбй ва кормандони полис маҳдуд карда шудааст, ки он низ мазмуни муайяни иҷтимоию сиёсӣ дорад.. низ.
Ҳуқуқ ба ҳимояи Ватан

Ҳуқуқ ба ҳимояи Ватан — Конститутсия ба сифати вазифаи муқаддаси шаҳрванд ҳифзи ватан, ҳимояи манфиати давлат, таҳкими истиқлол, амният ва иқтидори мудофиавии онро муқаррар кардааст (моддаи 43). Ин вазифаҳоро муқаддас эълон кардани Конститусия моҳияту таъйиноти онҳоро муайян менамояд. Ҳар як давлат барои ҳимояи истиқлоли худ чораҳои имконпазирро раво мебинад. Дар андешидани ин чораҳо шаҳрванд субъекти фаъол буда, ҳам ба воситаи намояндагон ва ҳам бевоснта дар ҳалли масъалаҳои Ҳимояи Ватан ва пурзӯр кардани иқтндори мудофиавии он иштирок менамояд. Яке аз шаклҳои иҷрои вазифаҳои номбурда хидмат дар сафи Кувваҳои Мусаллаҳи ҷумҳурӣ мебошад, ки тартиби он бо қонунҳо муайян карда мешавад. Дар низоми қонунгузории ҳарбй қонун дар бораи уҳдадории умумии ҳарбй ва хидмати ҳарбй мавқеи калон дорад. Муқаррар карда шудаасг, ки шаҳрвандони то рӯзи даъват синнашон ба 18-солагӣ расида ба хидмати муҳлатноки ҳарбй даъват карда мешаванд. Хидмати ҳақиқии ҳарбй аз вақти савгандёдкунӣ оғоз меёбад. Дар савганди ҳарбй тайёр будани ҳар як хидматчии ҳарбй ба ҳифзи ватан, ҳимояи истиқлолу амнияти он ботантана ифода меёбад.. низ.
Ҳуқуқ ба ном

Ҳуқуқ ба ном — ҳар як шахс ҳуқуқ дорад озодона номи худро интихоб намояд. Ҳуқуқ ба ном тибқи Муоҳидаи байналмилалӣ дар бораи ҳуқуқҳои шаҳрвандӣ ва сиёсӣ аз соли 1966 яке аз ҳуқуқҳои инкорнашавандаи шаҳрванд ба ҳисоб меравад. Тибқи қонунгузории шаҳрвандии Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳар як шаҳрванд ба воситан номи худ соҳибн ҳуқуқу вазифаҳо гардида, онҳоро амалӣ месозад. Бо тартиби муқарраркардаи қонун шахс ҳуқуқ дорад соҳиби тахаллус бошад, номи худро иваз кунад. Ивазшавии номи шаҳрванд асоси қатъ ва е тағйирёбии хуқуку вазифаҳои вай намегардад. Номе, ки шаҳрванд ҳангоми таваллуд ва ё ҳангоми ивазкунии ном гирифгааст, бояд дар мақомоти сабти асноди ҳолатҳои шаҳрвандӣ бо тартиби муқарраркардаи қонун ба қайд гирифта шавад.. низ.
Ҳуқуқ ба тасвири шахсӣ (фардӣ)

Ҳуқуқ ба тасвири шахсӣ (фардӣ) — имконияти истифодаи тасвири худ бо ихтиёри худ бо мақсадҳои тиҷоратй, сиёсӣ ва ғайра, инчунин манъ кардани истифодаи он аз тарафи шахсони дигар. Ин гуна ҳуқуқ дар маводи конститутсионӣ кам дучор меояд. Мувофиқи моддаи 5 Конститутсияи Бразилия с. 1988 "мувофиқи нишондодҳои қонун ҳимояи иштироки фардӣ дар асарҳои дастаҷамъӣ ва таҷдиди тасвири инсон ва овозҳо, инчунин фаъолияти варзишй кафолат дода мешавад".. низ.
Ҳуқуқ ба фаъолияти соҳибкорӣ

Ҳуқуқ ба фаъолияти соҳибкорӣ - ҳар як шаҳрванд тибқи Конститутсия ва қонунҳои Тоҷикистон хуқуқ ба фаъолияти соҳибкорӣ дорад. Ҳуқуқ ба фаъолияги соҳибкорӣ ин фаъолияти ташаббускорона ва мустақилонаи шахс, ки баҳри гирифтани даромад ва фоида татбиқ мегардад ва аз номи худ, аз рӯи таваккал ва масъулияти молумулкии худ, ё аз ном ва ҷавобгарии молумулкии шахси ҳуқуқӣ - корхона ба амал бароварданро пешбинӣ мекунад. Констигутсияи ҶТ барои таҳкими ин намуди ҳуқуқ хуқуқ ба моликияти хусусӣ ва тарзи татбиқи онро муқаррар кардааст.. низ.
Ҳуқуқ ба ҳаёт

Ҳуқуқ ба ҳаёт — ҳуқуқи асосии инсон ҳаққи зиндагӣ доштани ӯ мебошад (модцаи 18). Ин ҳукуқ бори аввал дар Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон зикр ёфтааст ва ба моддаи 4 Эъломияи умумии ҳуқуқи башар мувофиқат мекунад. Ин ҳуқуқ бо роҳҳои гуногун кафолат дода мешавад. Пеш аз ҳама, сиёсати сулҳҷӯёнаи давлат оид ба роҳ надодан ба ҷанг, даст кашидан аз ҳалли ҳарбии моҷароҳои иҷтимоию миллй, мубориза ба муқобили ташвиқоти ҷанг, муҳайё сохтани муҳити бехатарии иҷтимоӣ ва табий, андешидани чораҳои нигаҳдорӣ ва барқароркунии муҳити табиии атроф, ташкили хидматрасонии касбй, хидмати таъҷилии тиббй ва мубориза зидци май- парастӣ ва нашъамандӣ, мубориза ба муқобили ҷиноятҳои зидци шахс, нигаҳдории ғайриқонунӣ ва паҳн кардани яроқ ва ғайраро номбар кардан мумкин аст. Ин ҳама номгӯи нопурраи чораҳоест, ки бо мақсади таъмини ҳуқуқи шахс ба зиндагӣ бояд аз тарафи мақомоти давлатӣ ва иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ андешида шаванд. Ҳеч кас аз ҳаёт маҳрум карда намешавад, ба истиснои ҳуқуқи суд барои содир кардани ҷинояти вазнин.. низ.
Ҳуқуқ ба таъминоти иҷтимоӣ

Ҳуқуқ ба таъминоти иҷтимоӣ - ба гурӯҳи ҳуқуқҳои иҷтимоию иқтисодӣ ҳуқуқи ҳар як шахс ба таъминоти иҷтимоӣ дар пиронсолй, ҳангоми беморй, маъюбй, гум кардани қобилияти меҳнатӣ, маҳрум шудан аз сарпарас т ва мавридҳои дигаре, ки қонун муқаррар кардааст, тааллуқ дорад (моддаи 39 Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон). Низоми давлатии таъминоти иҷтимоӣ гамхории моддӣ нисбати одамоне, ки бо сабаби маъюбй ё пиронсолӣ қобилияти меҳнатиро гум кардаанд, расонидани ёрӣ ва имтиёз ба касоне, ки муваққатан корношоям гаштаанд, додани имтиёз ба кӯдакон, имтиёз ба модаронро дарбар мегирад. Қисми таркибии таъминоти иҷтимоӣ фонди иҷтимоӣ мебошад, ки он бо роҳи ҷудо кардани маблаг аз сарчашмаҳои гуногун барпо меёбад ва барои амалӣ кардани сиёсати иҷтимоии давлат ҳарҷ карда мешавад.. низ.
Ҳуқуқ ба ҷавоб

Ҳуқуқ ба ҷавоб - тибқи қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи воситаҳои ахбори омма шаҳрвандон ва ташкилоте, ки нисбат ба онҳо дар воситаҳои ахбори омма маълумоте чоп гашта аст, ки асоси воқеӣ надорад ва ё ҳуқуқу манфиатҳои қонунии онҳоро поймол месозад, ҳуқуқ доранд талаб намоянд, ки нисбати ин маълумот ба онҳо дар ҳамон воситаи ахбори омма ҷавоб диҳанд.. низ.
Ҳуқуқ ва озодиҳои инсон ва шаҳрванд

Ҳуқуқ ва озодиҳои инсон ва шаҳрванд - унсури муҳими давлати ҳуқуқбунёд, институти аввалиндараҷаи ҷомеаи шаҳрвандӣ, нишонаи болоравии ҷомеаи инсонӣ, маданияти ҳуқуқӣ ва умуман тамаддун аст. Назария ва амалияи ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрванд таърихи бисёрасра дошта, дар ҳуҷҷатҳову санадҳои гуногуни таърихи башар инъикос ёфтааст, ба монанди Эъломияи истиқлоли ИМА (русӣ: Всеобщая декларация прав человека ва ғ. Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳуқуқҳои фитрии инсонро дар моддаи 5 мустаҳкам кард. Боби дуюми Конститутсия бошад, пурра ба ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрванд бахшида шудааст. Ҳуқуқҳои фитрии инсон ҳуқуқҳои шаҳрвандони Тоҷикистон, хориҷиён ва ашхоси бешаҳрвандро дар назар дорад, ки табиатан (новобаста аз давлат ва ҷои зисту сукунат) мансуби ҳар як фард мебошанд. Ҳуқуқҳои шаҳрванд - ҳуқуқҳои шаҳрванди Тоҷикистонро дар назар дорад. Озодӣ - соҳаи бо хуқуқ кафолатгаштаи мухторияти фард аст, ки дар ҳудуди он шахс мустақилона, мувофиқи хоҳишаш амал мекунад. Ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрванд – вазъи ҳуқуқии шахс ба воситаи маҷмӯи хуқуқу озодӣ ва вазифаҳои асосии инсон ва шаҳрванд, ки дар меъёрҳои ҳамаи соҳаҳои ҳуқуқи амалкунанда инъикос ёфтаанд, муайян мегардад. Асоси вазъи ҳуқуқии инсон ва шаҳрванд бошад, ҳуқуқу озодӣ ва вазифаҳои ба тарзи конститутсионӣ муқаррар гардидаро дарбар мегиранд. Барои инсон ва шаҳрванд ҳуқуқу озодиҳо воситаи худифодакунӣ ва ошкор намудани лаёқати дар ҷомеа ташаккул ва инкишофёбӣ, таъмини шаъну шараф, ки барои шахсияти озод хос аст, воситаи амалӣ гардонидани ҳуқуқҳои инкорнашавандаи ӯ ба иштирок дар идораи ҷомеа, ки узви он аст, таъмини шароити зарурии иқтисодию иҷтимоӣ ва фарҳангӣ барои қонеъ гардонидани эҳтиёҷоти ҳаётан муҳими моддию маънавӣ мебошанд. Ҳуқуқу озодиҳои асосии инсон ва шаҳрванд бо шакли махсуси ҳуқуқии муқаррар ва мустаҳкам гардидан хусусиятноканд. Онҳо дар санади олии ҳуқуқии давлат - Конститутсия, ки қувваи олии ҳуқуқӣ дорад, мустаҳкам карда мешаванд. 1 Дар мамолики демократӣ Омбудсман, тоҷикӣ - додовар - шахси мансабдоре, аз тарафи Президент таъйин ва ё аз ҷониби Парламент бо мақсади назорат бурдан барои риояи Ҳуқуқ ва озодиҳои инсон ва шаҳрванд аз болои мақомоти ҳифзи ҳуқуқ, инчунин шахсони алоҳида ва иттиҳодияҳо интихоб карда мешавад. Пайвандҳо.
Ҳуқуқвайронкунии гумрукӣ

Ҳуқуқвайронкунии гумрукӣ — рафтори зиддиҳуқуқии субъектҳои ҳуқуқи гумрукӣ мебошад, ки қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба фаъолияти гумрукӣ нисбати он ҷавобгарӣ пешбинӣ кардааст. Ҳуқуқвайронкунӣ дар соҳаи фаъолияти гумрукӣ ба се гурӯҳ тақсим мешаванд: Нигаред низ.
Ҳуқуқвайронкунии маъмурӣ

Ҳуқуқвайронкунии маъмурӣ — асоси ҷавобгарии маъмуриро ташкил медиҳад. Ба сифати чунии кирдор ҳаракат ё беҳаракатии зиддиҳуқуқии гунаҳгоронае фаҳмида мешавад, ки ба тартиботи давлатӣ ва ҷамъиятӣ, моликият, ҳуқуқ ва озодиҳои шаҳрвандон, тартиби муқарраргаштаи идоракунӣ таҷовуз менамояд ва барои он ҷавобгарии маъмурӣ пешбинӣ гаштааст. Номгӯи мушаххаси кирдорҳои маъмурй, ки барои содир намудани онҳо ҷавобгарии маъмурӣ пешбинӣ гардидааст, дар Кодекси ҶТ дар бораи ҳуқуқвайронкунии маъмурӣ ва дигар санадҳои меъёрӣ нишон дода шудаанд.. низ.
Ҳуқуқвайронкунии байналмилалӣ

Ҳуқуқвайронкунии байналмилалӣ — рафтори зиддиҳуқуқии (ҳаракат ё беҳаракатии) субъекти ҳуқуқи байналмилалӣ мебошад, ки шартнома ва одатҳои байналмилалиро вайрон мекунад, зарари худро ба субъект ва субъектон, ё ин ки ба тамоми башарияти ҷаҳон мерасонад. Ҳуқуқвайронкунии байналмилалӣ ба ҷиноятҳои байналмилалӣ ва ҳуқуқвайронкуниҳо ҷудо мешаванд. Ба ҷиноятҳои вазнини байналмилалӣ ҷиноятҳо ба муқобили сулҳ, бехатарӣ ва инсоният дохил мешаванд. Субъектҳои ҷавобгарӣ барои ҳуқуқвайронкуниҳои байналмилалӣ давлатҳо, ташкилотҳои байналмилалӣ, шахсони воқеӣ мебошанд.. низ.
Ҳуқуқ ва қонун

"Ҳуқуқ ва қонун" - ақида ва назарияест, ки аз замонҳои қадим то ин ҷониб ҷой дорад. Атрофи он дар таърих ду равияи ҳуқуқӣ ташаккулу инкишоф ёфтааст: Равияи якум ҳуқуқ ва қоиуиро як мешуморад. Равияи дуюм (иазарияҳои пештараи ҳуқуқи фитрй, ҳоло фалсафаи ҳуқуқ) ҳуқуқ ва қонунро аз ҳам ҷудо мекунақд. Тафовути ҳуқуқ ва қоиуи ақидаи пешқадам ва демократии иисоиият буда, асос ва сарчашмаи як қатор арзишҳои умумибашарӣ гардидааст, аз қабили ҳуқуқи фитрӣ ва ҳуқуқи позитивӣ, мафҳуми васеи (ғайрисиифӣ, ғайрисиёсии) ҳуқуқ, ҳуқуқҳои фитрӣ, ҳуқуқ ва озодиҳои инсон ва шаҳрванд, қонуни ҳуқуқӣ ва м.и. Ҷумҳурии Тоҷикистон имрӯз бо назардошти талаботҳои тафовути ҳуқуқ ва қонун як зумра гояву арзишҳои пешбарандаи инсониро эътироф намудаааст (қонуни ҳуқуқӣ, ҳуқуқу озодиҳои фитрии инсон, қонунияти ҳуқуқӣ ва конститутсионӣ ва ғайра).. низ.
Ҳуқуқ ба ҳифзи судӣ

Ҳуқуқ ба ҳифзи судӣ – мувофиқи Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳар кас кафолати ҳифзи судӣ дорад. Ҳар як шахс метавонад талаб намояд, ки парвандаи ӯро суди босалоҳият ва беғараз баррасӣ намояд. Ҳеч касро бе асоси қонунӣ дастгир, ҳабс ва бадарға кардан мумкин нест ва ҳар як шахс аз лаҳзаи дастгиршавиаш метавонад аз ёрии адвокат истифода кунад (моддаи 19). То баромадани қарори суд дастгиршаванда набояд зиёда аз 48 соат нигоҳ дошта шавад. Дар ин муҳлат бояд ба ӯ айб эълон карда шавад.. низ.
Ҳуқуқи андоз

Ҳуқуқи андоз — қисмати зерсоҳавии ҳуқуқи молиявӣ буда, аз маҷмӯи меъёрҳои ҳуқуқие иборат мебошад, ки муносибатҳои ҷамъиятии андозро ба танзим медароранд. Барои он ки пардохтҳои андоз ба буҷет ба ҷо оварда шавад, механизми махсуси муносибатҳои ҷамъиятие заруранд, ки дар шароити онҳо субъектони ин муносибатҳои ҷамъиятӣ амалиётҳои аз ҷиҳати ҳуқуқӣ аҳамиятнокро ба амал бароранд ва иҷрои мақсади андозро таъмин намоянд. Бинобар ин, зарурати мавҷудияти силсилаи томи муносибатҳои ҷамъиятии табиатан якхела, ки ба талаботи ба маблагҳои пулӣ доштаи давлат хидмат мекарданд, зарурати мавҷудияти қисмати зерсоҳавии ҳуқуқи молиявиро пешакӣ муаяйн менамояд, ки он вази- фаи ба вуҷуд овардан ва танзими ин гуна муносибатҳоро иҷро мекард.. низ.
Ҳуқуқвайронкунӣ

Ҳуқуқвайронкунӣ - амали ба ҷомеа зараровар, гунаҳкорона ва зиддиҳуқуқии шахси дорои қобилияти амалкунӣ аст. Аломатҳои ҳуқуқвайронкунӣ: Нигаред низ.
Ҳуқуқи байналмилалии гумрукӣ

Ҳуқуқи байналмилалии гумрукӣ - аз маҷмӯи принсип ва меъёрҳои ҳуқуқи байналмилалӣ иборат аст, ки ҳамкориҳои байналмилалии давлат ва ташкилотҳои байналмилалиро дар бахши фаъолияти гумрукӣ танзим менамояд.. низ Ҳуқуқи байналмилалӣ.
Ҳуқуқи аврупоӣ

Ҳуқуқи аврупоӣ — низоми меъёрҳои ҳуқуқии байналмилалӣ ва фавқулмиллӣ мебошад, ки ба соҳаҳои мухталифи ҳуқуқ мансуб аст. Ҳуқуқи аврупой ҳуқуқи минтақавӣ ба ҳисоб рафта, қисми ҳуқуқи байналмилалиро ташкил медиҳад. Ҳуқуқи аврупоӣ муносибатҳои оммавӣ-ҳуқуқӣ, иқтисодӣ, молиявӣ, меҳнатӣ, гражданӣ ва дигар муносибатҳоро танзим менамояд, ҳимояи ҳуқуқ ва озодиҳоро дар қитъаи Аврупо амалӣ мегардонад. Дар қатори ҳуқуқи аврупоӣ мавқеи асосиро санадҳои қонунгузорие, ки аз ҷониби мақомотҳои Иттиҳоди Аврупо - Шӯрои Аврупо, Комиссия, Ассамблеяи парламентии Шӯрои Аврупо нашр мешаванд, ишғол менамоянд.. низ.
Ҳуқуқи байналмилалии кайҳонӣ

Ҳуқуқи байналмилалии кайҳонӣ - иборат аз маҷмӯи принсипҳо ва меъёрҳои ҳуқуқӣ аст, ки дар таизими муносибатҳои байни давлатҳо дар ҷараёни тадқиқоту истифодаи фазои кайҳонӣ ва ҷирмҳои осмонӣ ва муқаррар намудани низоми ҳуқуқии онҳо ифода мегардад.. низ.
Ҳуқуқи байналмилалии бехатарӣ

Ҳуқуқи байналмилалӣ бехатарӣ — аз маҷмӯи принсипҳо ва меъёрҳои ҳуқуқи байналмилалӣ иборат аст, ки танзимгари муносибатҳои субъектҳои ҳуқуқи байналмилалӣ дар бахши таъмиии сулҳ ва амнияти байналмилалӣ мебошад. Мақсади он дар ҳифзи ҳуқуқ ва амнияти байналмилалӣ ва бад-ин восита дидани чораҳои таъсирбахши дастаҷамъӣ барои пешгирӣ ва аз байн бурдани таҳдидҳо ба сулҳ ва саркӯбии амалҳои таҷовузкороиа ё дигар амалҳои вайронкунандаи сулҳ ва аз тариқи василаҳои сулҳомез мутобиқи принсипҳои одилона ва ҳуқуқи байналмилалӣ танзим ва ҳал кардани мубоҳисаҳо ва баррасии вазъиятҳои байналмилалӣ, ки мумкин аст боиси халалдор шудани сулҳ гарданд, ифода мегардад.. низ.
Ҳуқуқи байналмилалии савдо

Ҳуқуқи байналмилалии савдо — аз маҷмӯи меъёрҳои байналмилалӣ ва миллӣ, одатҳои ҳуқуқӣ ва расму одатҳои корӣ иборат буда, муносибатҳои байналмилалии иқтисодиро бо иштироки шахсони ҳуқуқӣ ва шахсони воқеӣ ба танзим медарорад. Ҳуқуқи байналмилалии савдо қисми ҳуқуқи байналмилалии хусусӣ ба ҳисоб рафта, муносибатҳои хусусияти тиҷоратӣ доштаро ба танзим медарорад (ғайр аз муносибатҳои оилавӣ ва меҳнатӣ). 1 Ҳуқуқи байналмилалии савдоро аз ҳуқуқи байналмилалии иқтисодӣ, ки ҳамчун соҳаи мустақили ҳуқуқи байналмилалӣ эътироф мешавад ва муносибатҳои иқтисодии байни давлатҳо ва ташкилотҳои байналмилалиро ба танзим дароварда, принсипҳои умумии ҳамкориҳои иқтисодиро муқаррар мекунад, фарқ бояд кард. 2 Нигаред низ Ҳуқуқи байналмилалӣ.
Ҳуқуқи байналмилалии ҳавоӣ

Ҳуқуқи байналмилалии ҳавоӣ - соҳаи ҳуқуқи байналмилалии оммавӣ аст, ки аз маҷмӯи принсипҳо ва меъёрҳо иборат буда, муносибатҳои байни субъектҳои ҳуқуқи байналмилалиро дар робита бо истифодаи фазои ҳавоӣ танзим менамояд.. низ.
Ҳуқуқи байналмилалии хусусӣ

Ҳуқуқи байналмилалии хусусӣ — маҷмӯи меъёрҳои ҳуқуқие мебошад, ки муносибатҳои молумулкӣ ва шахсии ғайри молумулкӣ бо унсури хориҷӣ дошта, бо методҳои ба худ хос танзим мешавад. Элементҳои асосии хориҷие, ки ҳуқуқи байналмилалии хусусӣ танзим менамояд, чунин муносибатҳоро ташкил медиҳад: агар онҳо байни субъектҳои давлатҳои гуногун ба вуҷуд оянд, ё объекти муносибат дар хориҷа қарор дорад ва ё далели юридикӣ ки бо он пайдо шудан, тағйир ёфтан ва қатъ гаштани муносибатҳои хусусӣ- ҳуқуқии гражданӣ дар хориҷа ба вуҷуд омадааст, алоқаманд бошад.. низ.
Ҳуқуқи байналмилалии иқтисодӣ

Ҳуқуқи байналмилалии иқтисодӣ — иборат аз маҷмӯи принсипҳо ва меъёрҳое мебошад, ки муносибатҳои иқтисодии байни давлатҳо ва дигар субъектони ҳуқуқи байналмилалиро танзим менамояд. Ба ин гурӯҳи муносибатҳо савдо (тиҷорат) соҳаҳои истеҳсолй, илмӣ-техникӣ, молиявӣ-асъорӣ, гумрукӣ ва ғ. тааллуқ дораид. Хусусияти таркиби субъектони ҳуқуқи байналмилалии иқтисодӣ дар он зуҳур меёбад, ки онҳо байни давлатҳо ва ташкилотҳои байналмилалй ба вуҷуд меоянд.. низ.
Ҳуқуқи асосӣ

Ҳуқуқи асосӣ — яке аз барҷастатарин шохаҳои илми ҳуқуқ ва зермаҷмӯъа ҳуқуқи умумӣ ва муҳиммтарин бахш аз ҳуқуқи дохилӣ аст, ки дар он аз сохтори ҳукумат дар сатҳ калон, режими сиёсии он, вазифаҳо ва ихтиёроти унсурҳои ташкилдиҳандаи ҳукумат аз сӯе ва равобити ҳукумату шаҳрвандон ва ҳуқуқу озодиҳои бунёдини шаҳрвандон аз сӯи дигар сухан гуфта мешавад.1 Ҳуқуқи асосе, ки ҳуқуқи сиёсӣ низ хонда мешавад, куллияи қавоиде аст, ки вазъу шакли ҳукумати як миллатро муайян намуда, аъзои роҳбарӣ ва қувваҳои муҳимми мамликатро ташкил медиҳад ва ҳамчунин равобити мутақобил қувваҳи мазбурро баён карда ва ҳудуди онҳоро нисбат ба афроди миллат маълум мекунад. Дар ҳуқуқи асосӣ, равиши зарурии танзими равобити иҷтимоъӣ ҳоким аст ва бештари қоидаҳои марбут ба равобити қудрат ҳатмӣ ё боздоранда аст.
Ҳуқуқи давлатӣ

Ҳуқуқи давлатӣ - асосан бо истилоҳи ҳуқуқи конститутсионӣ шабеҳ аст (Ниг. ба Ҳуқуқи конститутсионӣ). Ҳамчун соҳаи ҳуқуқ дар мамлакатҳои олмонизабон ва ғайра истифода шуда, асосҳои иқтисодӣ-иҷтимоӣ, сиёсӣ ва сохтори марзии давлатро ба танзим дароварда, вазъи ҳуқуқии инсон ва шаҳрванд ва низоми мақомоти ҳокимияти давлатии кишвари мазкурро муайян мекунад. То соли 1993 дар муассисаҳои олии таълимии Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун фанни мустақил омӯхта мешуд.. низ.
Ҳуқуқи гумрукӣ

Ҳуқуқи гумрукӣ — ҳамчун соҳаи мустақили ҳуқуқ иборат аз маҷмӯи меъёрҳои ҳуқуқӣ аст, ки танзимгари муносибатҳои ҷамъиятӣ дар соҳаи фаъолияти гумрукӣ мебошад.. низ.
Ҳуқуқи байналмилалӣ

Ҳуқуқи байналмилалӣ - аз низоми меъёрҳо ва принсипҳое иборат аст, ки муносибатҳои байналмилалиро байни убъектҳои ҳуқуқи байналмилалӣ танзим менамояд.. низ Соҳаҳои ҳуқуқи байналмилалӣ:.
Ҳуқуқи идоракунии оперативӣ

Ҳуқуқи идоракунии оперативӣ - корхонаи давлатӣ, инчунин муассиса ба молу мулки дар ихтиёраш гузошташуда дар доираи муайян намудаи қонун мувофиқи мақсади фаъолияти хеш супоришҳои молик ва таъиноти молу мулк ҳуқуқи тассаруф, истифода ва ихтиёрдориро доранд. низ Ҳуқуқ.
Ҳуқуқи дипломатӣ

Ҳуқуқи дипломатӣ - соҳаи ҳуқуқи байналмилалӣ мебошад, ки маҷмӯи меъёрҳои байналмилалӣ -ҳуқуқиро дарбар мегирад ва тартиби баамалбарории муносибатҳои дипломатии байни давлатҳо ва дигар субъектҳои ҳуқуқи байналмилалиро ба танзим медарорад.. низ.
Ҳуқуқи имтиёзнок

Ҳуқуқи имтиёзнок - мувофиқи кодекси меҳнатӣ гурӯҳи махсуси одамон, ки дар қонунгузориҳои ҷудогона зикр карда шудаанд, дорои чунин ҳуқуқ, яъне имтиёзҳо шуда метавонанд.. низ Ҳуқуқ.
Ҳуқуқи шаҳрвандӣ

Ҳуқуқи гражданӣ — яке аз соҳаҳои ҳуқуқ мебошад, ки муносибатҳои молумулкӣ, шахсии ба молумулки вобастабуда ва муносибатҳои шахсии ба молумулк вобастанабударо, ки байни шаҳрвандон, шаҳрвандони шахсони юридикӣ, мақомоти давлатӣ пайдо мешавад, танзим менамояд.
Ҳуқуқи интихоботии умумӣ

Ҳуқуқи интихоботии умумӣ — интихоботи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ва вакилони халқ умумист. Ҳар шаҳрванди 18-сола новобаста аз аҳволи иҷтимоӣ ва молумулкӣ, мансубияти миллӣ ва нажодӣ, ҷинс, забон, маълумот, муносибат ба дин, навъу шакли машғулият ҳукуқи интихоб кардан дорад. Ин ҳуқуқ дар маъракаи интихобот бо чораҳон ташкилӣ кафолат дода мешавад. Дар асоси қонун шаҳрванди синнаш дар рӯзи интихобот ба 18 расида, ки дар қаламрави маҳалли интихобот доимӣ ё муваққатӣ истиқомат мекунад ва ҳуқуқи дар овоздиҳй иштирок кардан дорад, ба рӯйхати интихобкунандагон ворид мешавад. Интихобкунанда танҳо дар як ҳавзаи интихоботӣ ба рӯйхат гирифта мешавад.. низ.
Ҳуқуқи интихоботии баробар

Ҳуқуқи интихоботии баробар — шаҳрванд дар интихобот дар асоси баробар иштирок намуда, ҳар як шахс як овоз дорад. Бо мақсади таъмини баробарии ҳуқуқи интихоботии шаҳрвандон қонун муайян кардааст, ки ҳар як ҳавзаи интихоботӣ бояд аз рӯи шумораи иитихобкунандагои тақрибан баробар бошанд. Дар Конститутсия ва қонунҳои интихобот ҳуқуқи баробари интихобот доштани занон бо мардон ва кафолати он махсус қайд шудааст. 1 Донистаниҳо Вакилони Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар ҷаласаи навбатии иҷлосияи дуюм оид ба Тағйиру иловаҳо ба Конститутсияи (Сарқонуни) ҶТ ба раъйпурсии умумихалқӣ пешниҳод намуданд. Раъйпурсии умумихалқӣ оид ба "Тағйироту иловаҳо ба Конститутсияи (Сарқонуни) ҶТ рӯзи 22 майи соли 2016 таъйин гардид. (Нигаред ба лоиҳа) 2 Нигаред.
Ҳуқуқи истифодаи якумраи меросии замин

Ҳуқуқи истифодаи якумраи меросии замин — ба шаҳрвандоне дода мешавад, ки хоҷагии деҳқонӣ ё хоҷагии ёрирасони шахсӣ доранд.. низ.
Ҳуқуқи интихоботӣ

Ҳуқуқи интихоботӣ - маҷмӯи меъёрҳои ҳуқуқиест, ки тартиби ташкил ва ҷамъбасти интихоботи намояндагии ҳокимияти давлатӣ ва Раиси ҷумҳурро танзим карда, усулҳои низоми интихоботро муқаррар менамоянд. Меъёрҳои ҳуқуқии интихобот барои муқаррар ва таҳкими муносибатҳои зайл таъйин шудаанд: Нигаред низ.
Ҳуқуқи интихоботии ғайрифаъол

Ҳуқуқи интихоботии ғайрифаъол - ин ҳуқуқи интихоб шудани шаҳрвандон ба мақомоти интихобии ҳокимияти давлатӣ мебошад. Тнбқи меъёрҳои Конститутсия ва қонунҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон шаҳрвандоне, ки ба синни 35-солагӣ расндаанд, мставонанд ба мансаби Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, ба узвияти Маҷлиси миллӣ интихоб шаванд. Ба вакили Вакили Маҷлиси намояндагон шаҳрвандоне интихоб мешаванд, ки ба синни 25-солагн расидаанд. Барои интихоб шудан ба вакили Маҷлиси маҳаллии вакилони халқ қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон синни 18-солагиро пешбинӣ менамояд. 1 Донистаниҳо Вакилони Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар ҷаласаи навбатии иҷлосияи дуюм оид ба Тағӣиру иловаҳо ба Конститутсияи (Сарқонуни) ҶТ ба раъйпурсии умумихалқӣ пешниҳод намуданд. Раъйпурсии умумихалқӣ оид ба "Тағӣироту иловаҳо ба Конститутсияи (Сарқонуни) ҶТ рӯзи 22 майи соли 2016 таъйин гардид. (Нигаред ба лоиҳа) 2 Нигаред низ.
Ҳуқуқи интихоботии фаъолона

Ҳуқуқи интихоботии фаъолона - шаҳрвандони Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки ба синни 18-солагӣ расидаанд, ҳуқуқ доранд дар интихоботи Раиси ҷумҳур, Маҷлиси намояндагон ва дигар Маҷлисҳои маҳаллии вакилони халқ ширкат варзида, мувофиқи иродаи худ ба номзади арзандаашон овоз диҳанд. 1 Донистаниҳо Вакилони Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар ҷаласаи навбатии иҷлосияи дуюм оид ба Тағйиру иловаҳо ба Конститутсияи (Сарқонуни) ҶТ ба раъйпурсии умумихалқӣ пешниҳод намуданд. Раъйпурсии умумихалқӣ оид ба "Тағйироту иловаҳо ба Конститутсияи (Сарқонуни) ҶТ рӯзи 22 майи соли 2016 таъйин гардид. (Нигаред ба лоиҳа) 2 Нигаред низ.
Ҳуқуқи коллизионӣ

Ҳуқуқи коллизионӣ - маҷмӯи меъёрҳои ҳуқуқие мебошад, ки коллизияро байни низоми ҳуқуқии давлатҳои гуногун барои танзим намудани муносибатҳо дар муомилоти байналмилалии граждаий иҷозат медиҳад.. низ Ҳуқуқ.
Ҳуқуқи иштирок кардан дар идораи корҳои давлатӣ

Ҳуқуқи иштирок кардан дар идораи корҳои давлатӣ — мувофиқи Конститутсияи ҶТ ҳар як шаҳрванд ҳақ дорад дар ҳаёти сиёсӣ ва идораи давлатӣ бевосита ва ба воситаи вакилонаш иштирок намояд (моддаи 27). Шарти муҳими соҳиб шудан ба ин ҳуқуқу озодиҳо ва татбиқи онҳо синну сол, аҳволи саломатӣ ва баъзе ҳолатҳои дигар мебошад. Шаҳрванд дар ҳаёти сиёсӣ ва идораи давлат дар шаклҳои гуногун иштирок менамояд. Ин шаклҳо аз меъёрҳои консгитутсионӣ, қонунҳои конститутсионӣ, қонунҳои ҷорӣ ва санадҳои зерқонунӣ бармеоянд. Онҳо ба шаҳрванд ҳуқуқи интихоб кардан ва интихоб шудан ба мансаби Президенти ҶТ, вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олӣ ва Маҷлисҳои маҳаллӣ ва дигар мақомоти интихобй, иштирок кардан дар раъйпурсии миллӣ ва маҳаллй, дар муҳокимаи умумихалқии лоиҳаи қонунҳо ва қарорҳои аҳамияти миллӣ ва маҳаллӣ дошта, дар маҷлисҳои коллективҳои меҳнатӣ ва дар ҷои истиқомат ва ғайраро таъмин менамоянд.. низ.
Ҳуқуқи конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон

Ҳуқуқи конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон — ҳамчун соҳаи намоёни ҳуқуқи ҷумҳурӣ бо се мазмун аҳамияти ба худ хос дорад: Хуқуқи конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон соҳаи намоёни ҳуқуқи ҷумҳурӣ буда, маҷмӯи меъёрҳои ҳуқуқиест, ки мувофиқи ирода ва манфиати халқ асосҳои сохтори конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистонро ҳамчун давлати соҳибихтиёри демократӣ, ҳуқуқбунёд, дунявӣ, ягона ва иҷтимоӣ мустаҳкам намуда, асосҳои ҳолати ҳуқуқии инсон ва шаҳрванд, усули таҷзияи ҳокимият, асосҳои пурраи ҳокимияти халқро танзим менамояд.. низ.