ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Адриано Челентано

Ҷоизаи Давид ди Донателло беҳтарин ҳунарпешаи мард Адриано Челентано (январ 1938 (1938-01-06), Милан, Италия) — навозандаи итолиёӣ, ҳунарпешаи синамо, овозхони эстрада, коргардони синамо, оҳангсоз, арбоби ҷамъиятӣ ва муҷрии телвизион. Зиндагинома Адриано Челентано 6 январи соли 1938 дар Милан, дар Виа-Глюк, 14 ба дунё омадааст. Ӯ панҷумин кӯдаки оилаи аз Апулия ба шимол дар ҷустуҷӯи кор омада буд. Китобҳои Адриано Челентано.
Адряно Саманиего

Адряно Саманиего Хименес (сентябри 1963, Луке, Парагвай) — футболбози парагваӣ, зарбазананда (страйкер).
Адронҳо

Адронҳо (юнонӣ – бузург) — синфи зарраҳои бунёдие, ки таъсири мутақобилаи бузург доранд.Ба ду гурӯҳи калон: барионҳо (бо заряди барионии В1) ва мезонҳо (бо заряди барионии В0) ҷудо мешаванд. Истилоҳи адронҳоро физики советӣ Л. Б. Окун соли 1962 ҳангоми гузаштан аз тамсилаи зарраҳои таъсири мутақобилаашон бузурги Саката ба назарияи кваркӣ пешниҳод кардааст. Адронҳо ба ададҳои квантӣ (аҷобат, малоҳат, фаттоният) моликанд, ки дар раванди таъсири мутақобилаи бузург боқӣ мемонанд. Аксари моддаҳои муоинашавандаи табиат аз барионҳо ташаккул ёфтаанд (нуклонҳо), ки ядрои атомро ташкил медиҳанд. Нигар Барионҳо, Мезонҳо, Зарраҳои бунёдӣ.
Адсорбентҳо

Адсорбентҳо — ҷисмҳои табиӣ ё сунъие, ки моддаҳоро аз газҳо ва маҳлулҳо ҷаббида мегиранд (фурӯ мебаранд). Хосияти ҷаббандагии адсорбентҳо аз таркиби химиявӣ ва ҳолати физикавии сатҳи онҳо, аз ковокӣ ва сатҳи хос (сатҳе, ки ба 1 г модда рост меояд) вобаста аст. Адсорбентҳо масомадор (ковок) ва бемасома мешаванд. Сатҳи хоси адсорбентҳои бемасома (кристаллҳои майдакарда, зарраҳои дуд, дуда) аз 1 то 500, сатҳи хоси адсорбентҳои масомадор (силикагелҳо, алюмогелҳо, катализаторҳои алюмосиликатӣ, ангишти фаъол) бошад то 1000, мешавад. Адсорбентҳои бемасомаи дисперснокиашон баландро асосан дар натиҷаи нопурра сӯхтани карбогидридҳо, сӯзондани пайвастҳои элементоорганикӣ ё галогенопайвастҳо ҳосил мекунанд. Тарзи ҳосил кардани адсорбентҳои масомадор чунин аст: бо роҳи таъсири химиявӣ ҷисмҳои сахти дуруштдисперсиро ба ҷисмҳои масомадор табдил медиҳанд; аз маҳлулҳои коллоидӣ (золҳо) гел таҳия карда мешавад; дар аснои хушкондани чунин гелҳо аз тарқишҳои байни зарраҳои коллоидӣ ҳалкунанда дур гашта, масолеҳи ковок ҳосил мешавад. Адсорбентҳоро дар саноати химияи нефт барои тоза кардани маҳсулоти нефт ва газҳо, ҳамчунин дар тиб, техника истифода мебаранд.
Адуляр

Адуляр — минерал, як намуди ортоглази шаффофу беранг, санги қамарӣ. Ба ифтихори маҳали Адуляри Швейтсария, ки бори аввал кристаллҳои он дар он ҷо ёфт шуда буданд, номгузорӣ шудааст. Адуляр аз ҷинсҳои магмавии кӯҳӣ иборат буда, алкомисилакатори калий К38 мебошад. Дар табиат дар шакли кристалл ё ғурӯша вомехӯрад. Сахтиаш аз рӯи шкалаи Моос – 6. Адуляр санги нимгаронбаҳо маҳсуб ёфта, як намуди шаффоф ва ё нимшаффофи шпати даштӣ аст. Ҷилои шишагуни нилобӣ дорад. Адуляр барои сохтани маснуоти заргарӣ истифода мешавад. Адулярро баъзан "сангӣ яхмонанд" ё "чашми моҳӣ" низ меноманд. Конҳои адуляр дар Швейтсария, Шри-Ланка, Бирма, Танзания, Ҳиндустони Ҷанубӣ, ИМА ва Тоҷикистон мавҷуданд.
Адям Кузяйев

Адям Кабирович Кузяйев — футболбози русӣ, маснадашро анҷом додааст, зарбазананда (страйкер), муррабӣ.
Адюшкино (ноҳияи Пучеж, Иванов)

Адюшкино — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Пучеж, ки дар вилояти Иванов қарор дорад, дохил мешавад.
Аетион

Аетион (юнонӣ:) (асри 4 п.м —) рассом ва ҳакалтароши Юнони Қадим аст.
Адҳам Холиқов

Адҳам Холиқов (7 майи 1948, Фархор — 3 июли 2024, Душанбе, Тоҷикистон) — сарояндаи Театри давлатии академии опера ва балети ба номи Садриддин Айнӣ. Ҳунарпешаи мардумии Тоҷикистон 1. Зиндагинома Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзода, Консерваторияи давлатии ш. Москваро хатм карда. Солҳои сарояндаи ансаммбли "Красная звезда", ш Москва. Аз соли 1980 то ҳоло овозхони (сарояндаи) Театри давлатии академии опера ва балети ба номи Садриддин Айнӣ буд. Маҳорати сарояндагии хешро дар академияҳои операвии Италия сайқал додааст. Махсусан маҳорати сарояндагиаш дар овозхонии операвии асарҳои классикии миллӣ, рус ва хориҷӣ хеле хуб садо медиҳад. Бо иштироки ӯ дар консерту спектаклҳо аз рӯи асарҳои композиторони тоҷик ва аврупои сурудҳои операвӣ ва халқӣ дар хориҷи мамлакат садо медиҳанд. Эҷодиёт Ӯ овози форам ва дорои маҳорати сарояндагӣ ва маданияти баланд дошта дар саҳнаи театр якчанд нақшҳои (образ) ҷолиб офаридааст. Махсусан маҳорати сарояндагиаш дар овозхонии операвии асарҳои классикии миллӣ, рус ва хориҷӣ хеле хуб садо медиҳад. Дар 30 спектаклҳои операвӣ нақш офаридааст. Даргузашт Адҳам Холиқов 3 июли соли 2024 дар синни 76-солагӣ дар шаҳри Душанбе даргузашт. Маросими видоъ рӯзи 4-уми июл баргузор гардид. Қаҳрамонҳои спектаклҳо Спектаклҳои операвии композиторони тоҷик Ҷоизаҳо.
Адҳам Бобоев

Адҳам Сафарович Бобоев (11 июни 1935, деҳаи Зимтуд, ноҳияи Панҷакент — 4 апрели 2007, Душанбе) — физикдон и тоҷик, доктори илмҳои физика ва математика, профессор. Зиндагинома Хатмкардаи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко. Дар Мактаби олии сиёсии ҳарбии назди Шӯрои Вазирони ИҶШС (ш. Свердловск, 1958-60) таҳсил намудааст. Аспиранти Институтифизикаи АИ ҶШС Озарбойҷон. Мудири кафедраи физикаи Институтихоҷагии қишлоқи Тоҷикистон. Таҳқиқоти ӯ ба омӯхтани хосиятҳои нурафканӣ ва нурфурӯбарии булӯрҳои фосфорӣ, усули пайдо кардани пардаҳои ниҳоят тунук ва хосиятҳои электрооптикии кристаллҳои моеъ оиданд. Бобоев муаллифи зиёда аз 11 ихтироот буда, 5-тои онҳо дар истеҳсолот татбиқ шудаанд. Муаллифи беш аз 200 асару мақолаи илмист. Узви Шӯрои илмии сексияи кристаллҳои моеи АИ ҶШС (аз с.1979), аз с.1965 узви ИЖ ИҶШС буд. Осор.
Адсорбсия

Адсорбсия (аз лотинӣ. – ба, назди ва – меҷаббам) — дар сатҳи моддаи сахт ё моеъ (адсорбент) ҷаббида шудани дигар моддаи дар шакли газ ё маҳлул қарордошта (адсорбат). алан, агар ба маҳлули обии кислотаи сирко як порча ангишт андохта шавад, молекулаҳои кислотаи сирко дар сатҳи ангишт адсорбсия шуда, миқдори кислота дар маҳлул мекоҳад. Одамон адсорбсияро дар фаъолияти амалии худ аз қадимулайём истифода мебурданд, вале тадқиқи он аз нимаи 2-юми садаи оғоз ёфт. Таълимот оид ба адсорбсия бори аввал аз тарафи У. Гиббс баён карда шудааст. Адсорбсия аз хосияти молекулаҳои дар қабати сатҳӣ ҷойдоштаи модда вобаста аст. Ҳолати онҳо аз вазъияти молекулаҳои қабати дохилӣ фарқ мекунад. Дар молекулаҳои қабати сатҳӣ миқдори зиёди энергияи озод мавҷуд аст, ки ҳамеша майли коҳидан доранд. Ҳангоми доимӣ будани ҳудуди сатҳӣ худ ба худ кам шудани энергияи озод дар натиҷаи костани кашиши сатҳӣ ба амал меояд; дар натиҷа дар қабати сатҳӣ модда аз муҳити берун фурӯ бурда мешавад. Адсорбсияро, одатан, бо нисбати адсорбат бар воҳиди сатҳи адсорбент ё массаи адсорбент ифода мекунанд. Баъзан адсорбсия танҳо бо қабати болоӣ маҳдуд нашуда, то ба қабатҳои дохилии адсорбент паҳн мегардад. Чунин равандро абсорбсия меноманд. Адсорбсия физикавӣ, химиявӣ ва интихобӣ мешавад. Адсорбсияи физикавӣ худ ба худ аз ҳисоби таъсири ҳамдигарии қувваҳои сусти Вандер-Ваалси ба амал меояд. Дар вақти баланд шудани ҳарорат адсорбсияи физикавӣ коҳиш меёбад, масалан, адсорбсияи баъзе газҳо. Адсорбсияи химиявӣ (хемосорбсия) бо роҳи таъсири химиявӣ ба амал меояд. Баланд шудани ҳарорат адсорбсияи химиявиро метезонад. Дар адсорбсияи химиявӣ реаксияи химиявӣ рух медиҳад. алан, СО2-ро фурӯ бурдани СаО ва Н3- фурӯ бурдани об. Адсорбсияи интихобӣ – бартарӣ доштани адсорбсияи як модда назар ба адсорбсияи моддаи дигар аст. Мувофиқи қонуни Панету Фаянс дар адсорбенти сахт бештар ионҳое, ки ба таркиби он дохил мешаванд, ё ба он ягон умумият доранд, адсорбсия мешаванд. алан, дар зарраҳои О4 ионҳои Са2+ ва ионҳои 42- адсорбсия хоҳанд шуд. Ионҳои валенташон зиёд аз ионҳои валенташон кам зудтар адсорбсия мегарданд. Бузургии адсорбсия ба ҳарорат, сатҳи адсорбент, консентратсияи модда, табиати физикавию химиявии адсорбент ва ғайра вобаста мебошад. Дар адсорбентҳои сахт Адсорбсия шудани ионҳо аҳамияти калон дорад, чунки раванди ба ҳуҷайраҳо ворид шудани моддаҳои минералӣ ва ғизо ба ҳамин асос ёфтааст. Адсорбсия дар софкории шарбат ва май, катализ ва хроматография низ муҳим аст. Истифодаи адсорбсия хоса бо фоликулятҳо (полиакриламид, полиоксиэтилен), желатина ва поливинилпирролидон муфид аст. Адсорбсияро барои ҷудо кардани моддаҳои фаъоли биологии холис – ферментҳо, витаминҳо ва ғайра низ истифода мекунанд. Адсорбсия дар ҷараёни флотатсия, олкорӣ, тозаву соф кардани об, тоза кардани ҳаво (аз газҳои заҳрнок), таҳлили омехтаҳои мураккаб кор фармуда мешавад.
The Calico Dragon

— як филми пӯёнамоии кӯтоҳи соли 1935 аз силсилаи " "-и студияи --, бо коргардонии Рудолф Исинг 1. Достони филм Вақте ки як духтарча пас аз хондани афсона ба лӯхтакаш хоб меравад, бозичаҳояш зинда мешаванд. Бозичаҳо афсонаро намоиш медиҳанд, ки дар он шоҳзода бояд бо аждаҳо мубориза барад. Ҷоизаҳо Филми тасвирӣ соли 1935 ба ба "Ҷоизаи "Оскар" барои беҳтарин пӯёнамоии кӯтоҳ " номзад шуда буд.
Акбар Адҳамов

Акбар Акобирович Адҳамов (17.12.1955, Душанбе) — физикадон. Доктори илмҳои физика ва математика. Фарзанди Адҳамов Акобир Адҳамович. Зиндагинома Акбар Адҳамов дар факултаи физикаи Университети давлатии Маскав ба номи М.В. Ломоносов таҳсил намудааст машғул аст. Соли 2007 дар Вазорати адлияи ҶТ ташкилоти ҷамиятии "ЦИФРА" кушодааст. Аз соли 2011 то имрӯз блогҳо ва чандин гурӯҳро бахшида ба пешрафти илм ва техника ва ҳамчунин тиб дар Фэйсбук бар уҳда дорад. Дар рӯзномаи "Народная газета" (20.04.2016) мақолааш таҳти унвони "Қалбро набояд хун кард!" ба табъ расидааст. 1 Пайвандҳо Лабораторияи физикаи криогении Институти физикаю техникаи ба номи С.У. Умарови Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон.
Ориён (деҳа, н. Ғафуров)

Ориён 1 (то 2021 — Аждарлӣ) — деҳа дар ҷамоати деҳоти Исмоили ноҳияи Ғафуров. Аз Ориён то маркази ҷамоат 10 км, то маркази ноҳия 45 км. Аҳолиаш 147 нафар, тоҷикон.
Заҳҳок

Заҳҳок, ё Аждаҳок (аз авестоӣ: Ажи-Даҳока ё Даҳок) — аз подшоҳони афсонаии Эрон. Номи вай дар Авесто ба сурати Ажидаҳок омадааст ва маънои он "мори аҳриманӣ" аст. Дар Шоҳнома писари Мардос аз табори аъроб ва фармонравои дашти Найзаварон аст. Ӯ пас аз куштани падараш бар тахт менишинад. Эрониён, ки аз ситамҳои Ҷамшед, подшоҳ Эрон, ба сутӯҳ омадаанд, ба назди Заҳҳок мераванд ва ӯро ба шоҳӣ бармегузинанд. Аҳриман, ошпази Заҳҳок, ду бӯса бар дӯши Заҳҳок медиҳад ва ду мор аз ҷой бӯсаҳо берун меҷаҳад. Пас аз ин воқеъа Аҳриман нусхае таҷвиз мекунад, ки бояд ҳар рӯз мағзи ду ҷавонро хӯроки морҳо созад то газанди ба ӯ нарасад.
Аз-Зақозиқ

Аз-Зақозиқ — шаҳр дар Миср. География Иқлим.
Аждаҳо

Аждаҳо, аждар, аждарҳо — мори солхурдаи калони афсонавӣ, ки пар баровардааст ва аз даҳонаш оташ берун меояд. 1 Аждаҳо дар асотири қадим Аждаҳо, махлуқе ба сурати мори калони сесар, ҳафтсар, ки дар устураҳо, афсонаҳо, достонҳо, қиссаву ривоятҳо, адабиёти даҳанакӣ ва хаттии тоҷикӣ амал менамояд. Сарманшаи ин тимсол Ажи Даҳакаи Авесто мебошад. Дар адабиёти форс-тоҷик, масалан дар "Шоҳнома" -и Фирдавсӣ ба Заҳҳок табдил ёфтааст. Дар афсонаҳои халқи тоҷик, қиссаҳои адабиёти омиёна аждаҳо ба мардум зарар, ваҳшату даҳшат меоварад. Бо оташе, ки аз пӯзаҳояш мебарорад, ҳама ҷою макон, одамонро месӯзонад. Қаҳрамонони накӯкори қиссаҳову ривоятҳо, афсонаҳо ба ҷанг бо аждаҳо рафта пирӯзӣ ба даст меоваранд. Дар адабиёти даҳанакӣ ва хаттии тоҷикӣ аждаҳо киноя аз шамшер, теғ, занҷири пои зиндониён ва ғайра мебошад. Вожаҳои зиёде бо калимаи аждаҳо – аждарфикан, аждарандоз, аждаҳобора, аждаҳодӯш, аждаҳокеш, аждаҳопайкар, аждаҳошикор, аждаҳочашм, аждаҳодил ва ғайра дар осори адабӣ корбаст шудаанд. Аждаҳо дар адабиёти даҳанакӣ ва хаттии Япония, Корея, Чин, Вйетнам ва дигар кишварҳои Шарқи Дур тимсоли мусбат аст. 2 Инчунин нигаред Адабиёт.
Ажидаҳок (Заҳҳок)

Ажидаҳок (Заҳҳок) - (дар Авесто Азидаҳока ва дар паҳлавӣ Аздаҳог ва дар форсӣ Аждаҳо ва Заҳҳок) номи аждаҳоест секаллаву сепӯзаву шашчашм. Маъно Дар Авестои кунунӣ ҳеч гуна сухане аз ин ки Ажидаҳок офаридаи инсонӣ ва шоҳ бошад, дар миён нест ва агарчи ӯ низ ҳамонанди шоҳону паҳлавонон пешкаш назди изадон мебарад ва аз эшон хостори пирӯзӣ мешавад, зикре аз нишастани ӯ бар ҷои Ҷамшед ва фармонравоиимдарозмуддати вай нарафтааст. Дар Веда Вишварупа ҳамонанди Ажидаҳок аждаҳои секалла аст, ки говҳоро мерубояд. Санҷиши ин устура бо он бахш аз достони Заҳҳок дар "Шоҳнома", ки гови Бармоя ба дасти ӯ кушта мешавад, метавонад баравшанӣ ёдовари бунёди куҳану муштараки ду устураи эронӣ ва ҳиндӣ бошад. Дар адабиёти порсии миёна Аздаҳог марде тозист, ки ба Эрон метозад ва бар Ҷамшед чирагӣ меёбад ва пас аз ҳазор соли фармонравоии аҳриманӣ, саранҷом Фаридун бар ӯ мешӯрад ва ӯро шикаст медиҳад ва дар куҳи Дубованд (Дамованд) ба банд мекашад. Дар китобҳои паҳлавӣ ва дар "Шоҳнома" ба Ажидаҳок лақаби Беварасб (дорои даҳ ҳазор асп) дода шуда ва дар "Шоҳнома" номи ӯ " Заҳҳоки мордӯш" шудааст. Дар навиштаҳои форсӣ ва арабӣ (ва аз он ҷумла дар "Осору-л-боқия") гоҳ сухан аз Заҳҳоки дигаре меравад, ки бо аз миён бардоштани Ҷамшед, заминҳоро аз моликони онҳо бозмеситонад ва ба деҳќонон медиҳад ва занонро низ аз они ҳамагон мешуморад. Доктор Меҳрдоди Баҳор чунин ангоштааст, ки ин Заҳҳок муаррифии ќиёми мардуми бумии Эрон бар зидди ашрофияти ориёӣ бошад, ки дар асотир ба сурати ќиёми шоҳи бегона дар омадааст.
Аждар

Аждар 1) – як гурӯҳи ҷонварони хазанда. Аждар 14 намуд дошта, бештар дар галаҷазираи Малай ва Осиёи Ҷанубӣ (Ҳиндустон) дучор меоянд. Дарозиашон то 30 см, думашон борики дароз. Дар паҳлӯ пӯсти чин дар чин ("парашют") дошта, ба воситаи он то 20 – 25 м парвоз мекунанд. Одатан дар болои дарахтон маскан мегиранд. Маъмултарини онҳо аждари паррон (.) аст. 2) (Аждари Комодо), калонтарин ва қадимтарин хазанда. Дар ҷазираҳои Комодо, Ринҷа ва Флореси галаҷазираҳои Зонди Хурд сукунат дорад. Дарозиаш 3 – 3,5 м, вазнаш 130 – 166 кг, сараш чун сари мор, думаш калон, танаш пулакчадор. Хуб шино мекунад. Ғизояш ҳайвонҳои сумдор (гавазн, асп, гуроз ва ғайра), маймун ва дигар ширхӯрҳост. Сайдашро бо дум зада меафтонад, баъзеашонро яклухт фурӯ мебарад. Моҳҳои май зери решаи дарахт ё харсангҳо то 25 дона тухм мегузорад. Баъди 8 – 8,5 моҳ аз тухм аждарбачаҳо мебароянд. 4 Инчунин нигаред Адабиёт.
Акобир Адҳамов

Акобир Адҳамов (4 сентябри 1928, Самарқанд — 12 ноябри 1993, Душанбе) — физикдон, узви вобастаи Академияи илмҳои Тоҷикистон, академики Академияи илмҳои Тоҷикистон, доктори илмҳои физика ва математика, профессор.
Аҷириқ

Аҷириқ, ажириқ, "алафи бермудӣ" — гиёҳест бисёрсолаи худрӯй. Тавсифоти гиёҳшиносӣ Решапояи аҷириқ сахт ва бандбанд буда, дар ҳар банди он решаҳои иловагӣ ва муғҷаҳо месабзанд. Решапояи нав сафеди сермағз ва кӯҳнааш зард (дарозиаш то 1 м) мешавад. Ҳар сол миқдори решапоя 25 маротиба афзун мегардад, қисми куҳнааш мемирад (минбаъд мепӯсад); қисми зиёди решапоя дар қабати то 10 см ҷойгир мешавад. Баҳорон дар замини бекорхобида 10-18%-и муғҷаҳо месабзанд, боқимонда (то 90 %) дар давраи нашв (давоми сол) нумӯ меёбанд. Дар сурати мусоидии шароит суръати рушди решапоя мумкин аст 18-40 маротиба (махсусан моҳҳои июн-августи) афзояд. Пояи аҷириқ банд-банд, сершох (10-80 см қад мекашад) — сербарг аст; баргаш нештаршакл, сахт. Хӯшагулаш панҷамонанд (ҳар кадом 3-8 шохчаи саракмонанд дорад); хӯшачаҳояш бедумчаи 1-2-гула (аз моҳи июн то тирамоҳ гул мекунад). Донааш майда (дарозиаш тақрибан 1,5 мм) — байзашакли сеқирра, сиёҳтоб, ҳар бехаш 1-2 ҳазор тухм мебандад. Тухми аҷириқ дар ҳарорати 25-30°С (дар умқи то 2 см) хуб месабзад. Аҷириқ дар шароити табиӣ асосан аз решапояаш зиёд мешавад. Аҷириқ монанди ғумой ба киштзор зарари калон мерасонад; дар тамоми ноҳияҳои пахтакор мерӯяд, заминро камқувват ва киштукорро душвор мегардонад. Таҷрибаи кишоварзии Тоҷикистон нишон дод, ки шудгори тирамоҳӣ (35-40 см) дар давоми 2-3 сол аҷириқро нест мекунад; решапоя дар вақти бо плуг (П-5-35 М) чаппагардон кардани қабати хок ба зер афтода, дар давоми тобистону зимистон аз беҳавоӣ мепӯсад. Хосияти шифоӣ Аҷириқ гиёҳи доруист. Табибони мардумӣ ҷӯшоби решапояашро барои табобати дарди санги гурда, талхадон ва масона, инчунин чун доруи пешоброн ва исҳоловар истифода мебаранд. Корбурд дар хоҷагӣ Аҷириқ чун рустании хӯроки чорво ("алафи бермудӣ") низ маъмул аст. Онро чорво (махсусан моли майда) ва паранда нағз мехӯрад. Аҷириқ алалхусус дар чарогоҳ алафи пурқимат аст. Аз 1 га аҷириқзор зиёда аз 2,25 т хошоки хушсифат мегиранд. Хошоки аҷириқ монанди арзанак серғизост. Решапояи аҷириқро ба асп медиҳанд. Аҷириқ гиёҳи ба беобӣ тобовар буда, дар ҳама ҷо (ҳатто дар шӯрзамин) мерӯяд. Бо решаҳои тӯрмонандаш регзору нишебҳоро мустаҳкам мекунад ва аз обшӯй шудан эмин медорад. Онро барои сабзапӯш кардани майдонҳои мухталиф низ истифода мебаранд.
Аз адои ҷазо озод намудан

Аз адои ҷазо озод намудан — пурра ё қисман аз адои ҷазо озод намудани суд шахсонеро, ки ба ҷавобгарии ҷиноятӣ кашида шудаанд ва адои минбаъдаи ҷазо аз ҷониби онҳо номатлуб аст. Аз адои ҷазо озод намудан яке аз ғояҳои асосии ба амал баровардани адолат буда, дар Кодекси ҷиноятии ҶТ аз моддаи 76 то 81 намудҳои аз адои ҷазо озод намудан нишон дода шудааст: Нигаред низ.
Аждардаҳон

Аждардаҳон, гулимаймун, гулихандон, сагдаҳон (— як навъ рустании як, ду ва бисёрсолаи ороишӣ. Тавсифоти билогӣ Баландиаш аз 15 то 100 см. Пояаш сершоху барг, баргҳояш нештаршакл ё байзашакл, рӯ ба рӯ ё пай дар пай ҷой гирифтаанд. Гулаш дуҷинса, гулбаргҳояш сафед, зард, гулобӣ, норанҷӣ, сурх (мисли "даҳони аждар"). Ғӯзааш байзашакл (дарозиаш 12 – 17 мм), сертухм ва сермӯяк, тухмаш майда. Намудҳо Қариб 50 намудаш дар минтақаҳои гарми иқлими ҷаҳон паҳн гардидааст. Соли 1940 ба Боғи ботаникии АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон як намуди аждардаҳон – аждардаҳони бӯстонӣ (.) оварда шуд. Алҳол онро дар боғу гулбоғ, хиёбону растаҳо парвариш мекунанд. Аждардаҳони бӯстонӣ гули равшанипарвард ва сармобардор аст. Аз тухм ва қаламча зиёд мешавад. Пояаш рост ва сершоху барг, то 1 м қад мекашад. Аз моҳи май – июн то фарорасии сармо шукуфта, тухм мебандад. Гултӯдааш хӯшамонанд, гулҳои алоҳидааш нисбатан калони мӯякдор (дарозиаш 3,5 см, бараш 3 см) ва хушбӯй, рангаш арғувонӣ, зард, сафед, сурх ва ғайра Алҳол 7 навъи он ба шароити иқлими Тоҷикистон мутобиқ гардонда шудааст. Тақрибан 3 – 4 рӯз пеш аз кишти тухмӣ ё шинондани кӯчати аждардаҳон, барои нест кардани алафҳои бегона ба ҳар га замин 4 л маҳлули трефлан мепошанд. Тухми аждардаҳонро ба замини нарму ҳосилхез дар чуқурии то 2 см (охири тирамоҳ; дар бӯстонҳо – зимистон) коштан беҳтар аст. Тухмиро баробари гарм шудани хок моҳи апрели ҳам коштан мумкин. Он баъди 12 – 14 рӯз неш зада мебарояд. Навъҳои зудраси аждардаҳон баъди 70 – 80 рӯз, деррасаш баъди 90 – 100 рӯзи коштани тухмӣ мешукуфанд. Кӯчаташро аввалҳои моҳи май мешинонанд. Аз навъҳои дурагаи гетерозисӣ навъи гултӯдааш калони камбаргу камшохи "Мадам Баттерфляй" рӯёнда шудааст; он дар ҳама гуна шароити обу ҳаво нағз месабзад. Аждардаҳон аз тортанаккана, трипс, ширинча, зиреҳаку нематодаҳо осеб дида, ба касалиҳои фузариоз, занбӯруғҳои гарда, занга, септориози барг, пӯсиши реша ва ғайра гирифтор мешавад. Тухми аждардаҳонро дар халтаҳои латтагин нигоҳ медоранд. Қобилияти сабзиши тухмӣ чанд сол маҳфуз мемонад.
Аз Робиа то Парвин (асар)

"Аз Робиа то Парвин" — асари адабиётшиноси Эрон Кашоварзи Садр, ки соли 1955 дар Теҳрон ба табъ расидааст. Муаррифӣ "Аз Робиа то Парвин" ҳаёт ва фаъолияти 105 шоираи форсизабонро, ки дар асрҳои 9 – 20 зистаанд, фаро мегирад. Муаллиф дар муқаддима роҷеъ ба мавқеи зан дар ҳаёти иҷтимоиву сиёсӣ ва маданиву адабии Шарқ, аз ҷумла дар хусуси занони маъруфе, ки дар идораи давлат ширкат доштанд, мухтасар маълумот додааст. Қисми дуюми муқаддима "Таъсири занон дар шеъри форсӣ" ном дорад. Дар ин қисм муаллиф роҷеъ ба Робиаи Балхӣ сухан ронда, аввалин шоираи форсизабон будани ӯро исбот кардааст. Дар асар мавқеи Маҳастии Хуҷандӣ ва Парвини Эътисомӣ дар таърихи адабиёт муайян шудааст. Қисми "Зан ва ирфон" ба Фотимаи Нишопурӣ ва Зубайдаи Фаришта ва қисми "Зан ва ҳунарҳои дигар" ба занони ҳунарманд – Ҳоҷиямоҳ, Рухсорхонум ва Мутриба бахшида шудааст. Дар қисми асосии китоб ному насаби шоираҳо, зиндагинома ва намунаҳои ашъорашон омадааст. Дар охири асар номгӯи "Маъхазе, ки дар муқаддима ва матни ҳавошӣ мавриди истифода қарор гирифтаанд", "Феҳристи муқаддима", "Феҳристи матни китоб ва ғалатнома" ҷой гирифтаанд. "Аз робиа то парвин" барои тадқиқи эҷодиёти шоираҳои форс-тоҷик аҳамияти бузург дорад.
Сураи Аз Зилзол

Сураи Аз Зилзол (— Заминларзӣ) — наваду нуҳум сураи Қуръон. Сура дар Мадина нозил шудааст ва иборат аз 8 оят аст. Мундариҷа Тафсир Эзоҳ.
Сураи Зориёт

Аз Зориёт (—) — панҷову якум сураи Қуръон. Сура дар Макка нозил шудааст ва иборат аз 60 оят аст. Мундариҷа Тафсир Эзоҳ.
Аз Ориён то Сомониён

"Аз Ориён то Сомониён" - Китоби Эмомалӣ Раҳмонов аз силсилаи китобҳои Тоҷикон дар оинаи таърих мебошад. Аз Ориён то Сомониён аз силсилаи китобҳои Тоҷикон дар оинаи таърих нашр шуд, ки туҳфаи сазовору гаронмояи Сарвари давлат ба мардуми шарафманди Тоҷикистон аст. Китоби Аз Ориён то Сомониён аз панҷ боб иборат буда, идомаи тадқиқоти илмии таърихӣ ва андешаҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмоновро оид ба гузаштаю имрӯзаи сарнавишти бою пурғановати мардумони ориёӣ мебошад. Ҳадафи асосӣ аз тадқиқоти илмӣ ва таълифи китобҳои мазкур дар сарсухани китоби аввал аз ин силсила хеле возеҳу фаҳмо зикр гашта буд: Мо кистем, аз куҷоем ва дар кадом дудмон сабзидаем? Нахустаҷдодамон киҳо буданд, аз куҷо омадаанд ва дар кадом марзу бум ошён доштанд. Ба ин ва суолҳои зиёди дигар оид ба таъриху тақдири пур аз шебу фарози ниёгони фарҳангдӯсту фарҳангофари мо дар ин китобҳо посухҳои дақиқу илман асоснок дарёфт кардан мумкин аст. Президенти мамлакат Эмомалӣ Раҳмонов дар ҳамон сарсухан таълифи китобҳоро на даъвои олимӣ ва таърихнигорӣ, балки ҳиссаи хоксоронаи як фарзанди модари тоҷик маънидод кардааст, вале дар асл бошад китобҳои Аз Ориён то Сомониён аз силсилаи китобҳои Тоҷикон дар оинаи таърих дар роҳи шинохту муаррифии фарҳанги бостонии ориёӣ ва таърихи пурғановати миллати тоҷик дорои арзиши баланди илмию таърихӣ арзёбӣ мегарданд. Нигаред Раҳмонов Э. Тоҷикон дар оинаи таърих.Аз Ориён то Сомониён. Китоби якум.-:, 1999. - 240. 1 (пайванди дастнорас).
Медали «Аз барои хидмат ва хайрхоҳӣ»

"Аз барои хидмат ва хайрхоҳӣ" — аввалин медали тоҷикӣ, ки соли 1885 амири Бухоро – Музаффар таъсис додааст. Бо Аз барои хидмат ва хайрхоҳӣ мансабдорону ашхоси маъруфи аморати Бухоро ва хориҷӣ мукофотонида мешуданд. Аз барои хидмат ва хайрхоҳӣ аз се доираи қутрашон гуногун иборат буда, сирдавонӣ шудааст. Дар қисми болои он гӯшак барои тасмача мавҷуд буда, доираи берунааш нақшунигордор мебошад. Дар доираи дуюм номи медал, доираи сеюм макони сохтан ва дар доирачаи хурд таърихи ба салтанат нишастани амири вақт навишта шудааст. Дар қафои баъзе медалҳо номи шахсони мукофотонидашуда ва рақами тартибӣҳам сабт мегардид. Аз барои хидмат ва хайрхоҳӣ се дараҷа дошт: Дараҷаи ҳашткунҷаи тилоӣ буда, тасмачаи сурх дошт ва дар гардан овехта мешуд. Дараҷаи даврашакли тилоӣ аст ва онро бо сӯзанак дар сина меовехтанд. Дараҷаи нуқрагин буд ва онро дар гардан меовехтанд. Солҳои охири мавҷудияти аморати Бухоро Аз барои хидмат ва хайрхоҳиро аз хӯлаҳои тилоӣ ё биринҷӣ месохтанд.
Аз будаш зиёд тасвир кардан

Аз будаш зиёд тасвир кардан – низоми ғоя, таассурот, фаҳмиш, гуфтор дар шаклҳои гуногуни афкори иҷтимоӣ – фалсафа, сиёсат, ҳуқуқ, журналистика ва ғайра. Асоси фаъолияти ВАО –ро ғояи демократикунонии ҳаёти иҷтимоию сиёсӣ, таҷдиди иқтисодиёт ва иҷтимоиёт ташкил медиҳад.