ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Қалъаи Кӯлоб

Қалъаи Кӯлоб — ёдгории таърихию фарҳангӣ дар ноҳияи Кӯлоб. Дар асари Ҳофизи Таниши Бухори "Шарафномаи шоҳӣ" оварда шудаанд. Ҳофизи Таниш зимни тавсифи ҷангҳои байни лашкари Абдуллохони ӯзбек ва кӯлобиён дар соли 9921584 барои қалъаи Кӯлоб маълумоти муҳим меорад. Дар он тамоми унсурҳои шаҳри асримиёнагии Мовароуннаҳру Хуросон мавҷуд мебошад. Аз тавсиф чунин бармеояд, ки шаҳри Кӯлоби асри мудаввар буда се дарвозаю як дарича доштааст. Дарвозаҳои шаҳр ба суи минтақаю шаҳрчаҳои асосии атрофи Кӯлоб нигаронида шуда буданд. Масалан: дарвозаи Чорсу дар девори шимолии шаҳр воқеъ буд, зеро худи шаҳраки Чорсу— шаҳраки Мӯминободи имрӯза маҳз дар шимоли шаҳри Кӯлоб ва дар масофаи 30 км дуртар аз он воқеъ буд. Инчунин мардуми ноҳияҳои Ховалингу Балҷувону Даҳанаи имруза низ аз ҳамин дарвоза дохили шаҳри Кӯлоб мегардидаанд. Дарвозаҳои шаҳр Дарвозаи Имом дар девори ғарбии шаҳри Кӯлоб воқеъ гашта, аз он мардуми Хатлон қарияҳои Дили ва Имом (Али), ки дар ғарби Кӯлоб воқеъанд, ба шаҳр ворид мегаштанд. Дар мақолаи фавқу зикри банда маҳз ҳамон деҳаи Имомали, ки тақрибан дар бист километри Кӯлоб дар ғарби он воқеъ аст, мадфани аввали ҳазрати имом Алии Сонӣ, яъне Сайид Алии Ҳамадони дониста шудааст. Дар дарвозаи Анҷиракон мардуми деҳоту касабаҳои дар ҷануби Кӯлоб ҷой дошта ба шаҳри Кӯлоб ворид мешуданд. Дар байни онҳо касабаи Анҷиракон, ки тақрибан дар сӣ километрии ҷануби Кӯлоб наздик ба дарёи Панҷ гашта, имрӯз низ бо ҳамин ном вуҷуд дорад, аз ҳамаи деҳоти минтақа бузургтару ободтар буд. Аз ҳамин ру дарвозаи девори қисми ҷанубии Кӯлоб ҳамчун Дарвозаи Анҷиракон ёд мешавад. Даричае, ки дар девори шарқии шаҳр воқеъ гашта ба кӯҳ (теппа) муттасил буд, муҳимияти дигар дошт. Яъне он на барои даромаду баромад, балки барои дар ҳолати изтиори истифода кардан аз он дарича- масалан дар вазъияти душвор ба воситаи он ба кӯҳ гурехтан ва ғайра, муқаррар шуда буд. Ба даруни шаҳр об ба воситаи тарнова (новачуби, дарунхолие, ки об аз тариқи он чори мегардид) мерафт. Ҳофизи Таниш барои он чунин нигошта: "Ва бар тарнове, ки об аз онҷо ба даруни шаҳр мебурданд, пиёдаи бисёр тиру камонҳо ба банду тир ҳамоил сохта, хандагоҳи ситез бар миён хаста ва сипарҳои лаъли бар китф андохта, ҳуҷум дохтанд". Ҳамин тавр, дар соли 1584 шаҳру қалъаи Кӯлоб билкул вайрон карда шуданд. Вале бо ин ҳаёт дар Кӯлоб на ин ки қатъ нагардид, балки ба зуди ривоҷи тамом ёфт. Абдуллохон Кӯлобро ба яке аз хешовандони худ Узбаксултон дода фармуд, ки баъд аз вайрон кардани қалъаи Кӯлоб дар мавзеи Халвои хисоре, ки паноҳи раоёву ҳимояти бароёро созад, роияти иззат барафрозад. Харобаҳои қалъаи Кӯлоби соли 1584 имрӯз дар шаҳри Кӯлоб болотар аз зиндони Кӯлоб мавҷуданд. Шаҳри нави Кӯлоби баъди соли 1584 дар ғарби бозори имрӯзаи Кӯлоб дар мавзеи Боғи пионерон ва маҳаллаи Чармгари поён, ки дар он замон шояд бо номи Халвои машҳур буд, арзи вуҷуд намудааст.
Қалъаи Меҳтар

Қалъаи Меҳтар — деҳа дар ҷамоати деҳоти Ҷавкандаки ноҳияи Истаравшан. Аз Қалъаи Меҳтар то маркази ҷамоат 2 км, то маркази ноҳия 4 км. Аҳолиаш 990 нафар.
Қалъаи Мақсуд

Қалъаи Мақсуд — деҳа дар ҷамоати деҳоти Навдӣи ноҳияи Рашт. Аз Қалъаи Мақсуд то маркази ҷамоат 2 км, то маркази ноҳия 2 км. Аҳолиаш 623 нафар, тоҷикон.
Қалъаи Мир

Қалъаи Мир — ёдгории меъморӣ, наздики деҳаи Насир Хисрав ноҳияи Шаҳритус, Тоҷикистон воқеъ аст. Санагузорӣ Қалъаи Мир – мансуб ба қарнҳои - пеш аз милод; - милодӣ; - ва - милодӣ тааллуқ дорад. Ҳафриёт Қалъа як теппаи маснуъи баландиаш 7-8 метрро ташкил медиҳад. Қалъа ба воситаи девори мудофиавӣ бо баландии 5 м., ки дар гӯшаҳои он бурҷҳои мудаввар қарор доранд, иҳота шудааст. Ҷойгоҳи мазкур 275-270 метри мурабаъ аст. Қисми зиёди биноҳои истиқоматӣ аз ҷониби гурӯҳи бостоншиносони тоҷик ҳангоми таҳқиқот ёфт шуданд. Биноҳо васеъ, бо дарозии 1,5-5,5м. дар ошёна ҷойгир шудаанд. Дар яке аз хонаҳо як ҳуҷраи винопазӣ бо ашёи нонпазӣ, шишапораҳо, ва бисёр пиёлаҳо баромаданд. Дар наздикии ҳуҷраи винопазӣ як деги мисӣ низ буд. Пайвандҳо ёдгори.
Қалъаи Мирзобой

Қалъаи Мирзобой — деҳа дар ҷамоати деҳоти Ваҳдати ноҳияи Деваштич. Аз Қалъаи Мирзобой то маркази ноҳия 30 км. Аҳолиаш 3343 нафар, тоҷикон.
Қалъаи Панҷ

Қалъаи Панҷ — деҳа дар вилояти Бадахшони Афғонистон. Дар ноҳияи Вахон ҷойгир аст. Аҳолӣ — 800 нафар (соли 2003). 175 км шарқтар аз маркази вилоят — ш. Файзобод, дар назди Даргоҳи Қалъаи Панҷ ҷойгир аст.
Қалъаи Пушқоқ

Қалъаи Пушқоқ (то 2024 — Шараф 1)— деҳа дар ҷамоати деҳоти Дарқади ноҳияи Фархор. Аз деҳа то маркази ҷамоат 3 км, то маркази ноҳия 8 км. Аҳолиаш 2599 нафар, тоҷикон.
Қалъаи Нав

Қалъаинав — деҳа дар ҷамоати деҳоти Қадиоби ноҳияи Роғун. Аз Қалъаинав то маркази ҷамоат 6 км, то маркази ноҳия 13 км. Аҳолиаш 4092 нафар, тоҷикон.
Қалъаи Уст

Қалъаи Уст — деҳа дар вилояти Бадахшони Афғонистон. Дар ноҳияи Вахон ҷойгир аст. Аҳолӣ — 246 нафар. 200 км шарқтар аз шаҳри Файзобод (маркази вилоят) ҷойгир аст.
Қалъаи Сурх

Қалъаисурх — деҳа дар ҷамоати деҳоти Қалъаи Сурхи ноҳияи Рашт. Аз Қалъаисурх то маркази ноҳия 10 км. Аҳолиаш 508 нафар, тоҷикон.
Қалъаи Тал

Қалъаи Тал шаҳр дар Бахши марказии шаҳристони Боғи Малик Шаҳристони Боғмалик, Устони Хӯзистон, Эрон. Дар барӯйхатгирии соли 2016, шумораи аҳолии он 10,698 нафар буд.
Қалъаи Сафедак

Қалъаи Сафедак — деҳа дар ҷамоати деҳоти Карим Исмоилови ноҳияи Ваҳдат. Аз Қалъаи Сафедак то маркази шаҳр 17 км. Аҳолиаш 317 нафар, тоҷикон.
Қалъаи Эшон

Қалъаи Эшон (пешина Эшонқурғон) — деҳа дар ҷамоати деҳоти Ғазантараки ноҳияи Деваштич. Аз Қалъаи Эшон то маркази ҷамоат 4 км, то маркази ноҳия 3 км. Аҳолиаш 1733 нафар, тоҷикон.
Қалъаи Шайх

Қалъаи Шайх — деҳа дар ҷамоати деҳоти Навдӣи ноҳияи Рашт. Аз Қалъаи Шайх то маркази ҷамоат 1 км, то маркази ноҳия 3 км. Аҳолиаш 1310 нафар, тоҷикон.
Қалъаи Қаратоғ

Қалъаи Қаратоғ - ёдгории археологӣ ва фортификатсионии мансуб ба асри, ки дар наздикии деҳаи Қаратоғ, дар соҳили рости дарёи Қаротоғ воқеъ буд. Дар он беки Ҳисор мезист. Харобаҳои қалъаро сайёҳи франсавӣ Г. Бонвало, ки соли 1886 ба Бухорои Шарқӣ омада буд, тасвир кардааст. Дарозии он зиёда аз 400 м ва бараш қариб 200 м будааст. Деворҳои қалъа бурҷҳои чоркунҷа ва тиркашҳо доштанд. Аз ду тараф биноҳои айвондор (барои посбонон) воқеъ гардида буданд. Толорҳо кандакорӣ шуда, бо расми гулу меваҳо оро ёфта буданд. Дар шафати биноҳо хонаҳои хизматгорону ҷанговарон, хазинаю анбор ва саисхонаҳои калон воқеъ буданд. Дар тарафи чапи даромадгоҳи асосии қалъа дари хурде буд, ки аз боғ ба толори ҳавлии дарун кушода мешуд. Ҳарамсарои он ҷо дар иҳотаи биноҳои айвондор буда, дар онҳо хизматгорон мезистанд. Қалъаи Қаратоғ ҳангоми Ҳисорро забт кардани қӯшунҳои амир (с-ҳои 60 асри) тамоман хароб гардид. 1 Пайнавиштҳо.
Қалъаи Хумб

Қалъаи Хумб — шаҳраке дар шарқи Тоҷикистон ва маркази идории ноҳияи Дарвоз дар Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон аст. Ҷойгоҳ Шаҳраки Қалъаи Хумб дар баландии 1200 м аз сатҳи дарё, 368 км шарқтар аз шаҳри Душанбе ва 235 км шимолтар аз шаҳри Хоруғ дар резишгоҳи рӯди Хумбоб ба рӯди Панҷ дар марз бо Афғонистон ҷой дорад. Аз ин шаҳрак то Кӯлоб 168 км ва Хоруғ 235 км роҳ аст. Як фурудгоҳ, масҷид, чанд меҳмонхона, бозор ва фурӯшгоҳ дорад. Мардум Мардуми Қалъаи Хумб ба гӯиши дарвозии забони тоҷикӣ сухан мегӯянд. Дар гӯиши дарвозӣ вижагиҳои забони порсии садаҳои — ҳамчунон пойдоранд. Забони мардуми Дарвоз дар садаҳои пешин яке аз забонҳои эронии шарқӣ ва монанд ба забонҳои суғдӣ, балхӣ ва забонҳои помирӣ будааст, аммо дар садаҳои — дарвозиён форсизабон гаштанд. Бар пояи омори соли 2000, шаҳраки Қалъаи Хумб 1 ҳазору 909 тан ҷамъият дошт 1. Таърих Қалъаи Хумб дар садаи дар канори рӯди Хумбоб бунёд шуда аст. То соли 1878 пойтахти подшоҳии Дарвоз буд. Аз он пас то соли 1920 мирнишини бекигарии Дарвоз дар Аморати Бухоро буд. Дар солҳои маркази идории ноҳияи Қалъаи Хумб буд. Роҳномаҳо ва ҷаҳоннамоҳои арабизабон ва порсизабони садаҳои миёна номи Дарвозро Курон овардаанд ва маркази онро деҳаи кунунии Кеврон ёд кардаанд. 4 Ба гуфти мардуми Дарвоз номи бостонии ин сарзамин Маҳистон будааст. Дарвоз аз замони Сомониён то соли 1877 ҳукумате мустақил дошта ва фармонравоёни онро шоҳ мехондаанд. Қаламрави подшоҳии Дарвоз сарзамини имрӯзаи ноҳияҳои тоҷикии Тавилдара, Дарвоз ва Ванҷ, ва аз тарафи Афғонистон ноҳияҳои Хвоҳон, Куф Об, Шекаи, ва Нусаиу Моимаи, дар ду канораи Рӯди Панҷро дар бар мегирифтааст. Соли 1878 амири Бухоро ба Дарвоз лашкар кашид. Пас аз набардҳои хунрез лашкари шоҳи Дарвоз аз Қалъаи Хумб ба рустои Кеврон ақиб нишаст. Ҷанги сарнавиштсоз барои подшоҳии Дарвоз дар рустои Кеврон сурат гирифт ки бо шикасти лашкари Дарвоз анҷом пазируфт. Шоҳ ва шоҳзодагони Дарвоз ки дар миёни онҳо Абулфайзхон ва писари хурдсолаш Муҳаммад Валихон низ буданд ба Фарғона ҳиҷрат карданд. Муҳаммад Валихон дертар яке аз дипломатҳои барҷастаи Афғонистон шуд. Аморати Бухоро Дарвозро бекигарӣ гардонд ва идораи умури онро ба бек супурд. Соли 1895 бекигарии Дарвоз ки дар ҳар ду канораи рӯди Панҷ қарор дошт, дар паи ҷаҳонгириҳои Русия ва Британия дупора гардид ва канораи рост ба аморати Бухоро ва канораи чап ба Афғонистон дода шуд. Дарвоз дар солҳои 1878 – 1920 яке аз бекигариҳои Бухоро буд ва бек дар Қалъаи Хумб менишаст ва мир хонда мешуд. Пас аз инқилоби Бухоро дар соли 1920 ва таъсиси Ҷумҳурии Мухтори Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон Дарвоз бахше аз вилояти Ғарм гардид ки то соли 1929 вуҷуд дошт. Вилояти Ғарм дар он сол ба округ табдил дода шуд. Соли 1931 округи Ғарм барҳам дода шуд ва сарзамини он тобеъи ҷумҳурӣ шуд. Солҳои сарзамини Ғармро ба ноҳияҳо бахш карданд ва Дарвоз яке аз навоҳии Ғарм шуд. Соли 1938 округи Ғарм дубора бунёд ва соли 1939 вилояти Ғарм гашт ки то соли 1955 барҷой буд. Дар он сол бахши ғармии вилоят дубора зери фармони ҷумҳурӣ ва бахши дарвозии он бо номи ноҳияи Қалъаи Хумб ба Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон дода шуданд 5. Ноҳияи Қалъаи Хумб 26 июни 1991 бо Қарори 318 Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон ноҳияи Дарвоз номида шуд. Пайнавиштҳо Манобеъ.
Қалъаи Ғозималик

Қалъаи Ғозималик дар ноҳияи Хуросони вилояти Хатлон воқеъ аст. Санагузорӣ Қалъа аз асри то асри арзи вуҷуд доштааст. 1 Ҳафриёт Қалъаи Ғозималик дар баландии қаторкуҳи Ғозималик аз тарафи шимол ба шимолу ғарбии деҳаи Куҳичим чанд қалъа бо номи қалъаи Гусар, қалъаи Ғозималик (Чилтан), қалъаи Дустак ҷойгир шудаанд. Деҳаи Кучим 9 километр дуртар аз тарафи шимолу ғарбии Обикиик воқеъ гаштааст. Қалъаи Ғозималик аз рӯи масоҳаташ аз ҳама калон мебошад. Он аз тарафи шимолии қаторкуҳи Ғозималик дар баландии 1700-1800 метр ҷойгир мебошад. Сатҳи болои қалъа майдонча, ки якумаш 20х20 метр ва сатҳи шимолиаш 2 метр баландтар буда, масоҳаташ 15х15 метрро ташкил менамояд. Аз тарафи шимолии он зиёда аз 2,5 метр пасттар аз сатҳи баландаш ба андозаи бештар аз 30 метр ҳамвории байзашакли баромада, ки бараш 6 метр тӯл кашидааст. Тарафи ҷанубӣ-шарқӣ бошад, ба андозаи 1,5 - 2,5 метр пасттар буда, дар он низ баландии байзашакл ба назар мерасад, якумаш зиёда аз 3,00х5,00 метр ва дуюмаш бошад, 20х10 метр буда, аз шимол ба ҷануб тӯл кашидааст. Дар самти болои қалъа шакли сохтмон ба назар мерасад. Аз тарафи ҷанубӣ 10 метр пасттар аз сатҳи болои қалъа ба тарафи ҷангал ғори бо номи Чилтан ҷой гирифтааст. Он ба ғайр аз айвон (2,40х1,50 метр) миёнасаро (3,40х2,40) аз тарафи шимол миёнасарои як хона (1,40х11,00метр), долон аз тарафи ғарб аз миёнаайвон (1,40х9,40) ва ду хонача иборат мебошад. Дар охири долон хонаи росткунҷа (1,40х5,00 метр) аз ҷануб ба шимол ҷойгир шудааст. Баландӣ аз хонаи шимол то айвони ғарбӣ ҷойгирбуда 2,5 метр, аз фарш то боло 1,45 метр аст. Қисми ғарбӣ, ҷанубӣ ва шимолии қалъа баландии байзашакл буда, аз зерасос 80 метр мебошад. Дар қисми ғарбӣ ва шимолу ғарбии он работ (корвонсарой) ҷойгир буда, аз самти шарқ нишебии 300 метр ба ғарб мазор ҷойгир шудааст. Дар байни қалъа ва самти рост ҳамвории васеъ домон паҳн намудааст, ки мумкин аст ҷои ҷамъшавии бошандагони қалъа будааст.
Қалъаи Ҳоҷӣ

Қалъаи Ҳоҷӣ — деҳа дар ҷамоати деҳоти Исмоили Сомонӣи ноҳияи Деваштич. Аз Қалъаи Ҳоҷӣ то маркази ҷамоат 2 км, то маркази ноҳия 31 км. Аҳолиаш 2827 нафар, тоҷикон.
Қалъаи Ҳисорак

Қалъаи Ҳисорак — ёдгории меъморӣ, дар шимоли Тоҷикистон (ноҳияи Кӯҳистони Мастчоҳ, вилояти Суғд), дар канораи деҳаи Падаски ноҳияи Кӯҳистони Мастчоҳ вокеъ аст. Санагузорӣ Қалъаи Ҳисорак ба асри мансуб аст. Таърих Қалъаи Ҳисорак дар масоҳати 7 га қомат афрохта, хеле қадимист, таърихи беш аз 1800-сола дорад. Қалъа як истеҳкоми муҳими мансуб ба Маршкат-и қадим, пойтахти Масчоҳи куҳан, яъне Мадрушкати ҳозира мебошад, ки шоҳи Мадрушкат ин ҷо менишаст. Қалъа аз се бахш: Шоҳнишин, Куҳандиз ва Шаҳристон иморат ёфта, ки алҳол ҳама зери хок мондааст. Осорҳои зиёд пайдо гардидаанд, ки ба фарҳанги зардуштӣ марбут мебошанд. Қалъаи Ҳисорак аз ҷиҳати аҳамияти омӯзиш ба Қаҳқаҳа баробар аст ва аз ҳама бузургтарин иншооти таърихии водии Зарафшон маҳсуб мешавад. Дар қисмати ғарбии қалъа ҳавзҳоро дарёфт кардаанд, ки аз он ҷо ба қалъа об мерафт. Об ба ин ҳавзҳо аз чашмаи Лолахон тавассути лӯлаҳои сафолии дар зеризамин нуҳуфта меомад. Ва ин низоми обёрии замони куҳанро низоми обёрии корезӣ мегуфтанд, ки сар то сари ин минтақа маъмул буд. Дар қисмати ҷанубии қа-лъа дарвоза - арки воридшавӣ мавҷуд аст, ки ин ягона вурудгоҳ-роҳи ба қалъа ворид шудан асту халос. Қалъа дигар аз ягон ҷониб роҳи даромад надорад. Бостоншиносон чандин иншоотҳои ҳайратангези ин қалъаро аз зеризамин кофта баровардаанд, ки муҳимтаринаш толори дуошёнаи дарозиаш 19-метр мебошад. Ҳамчунин хонаҳои бисёреро, бо тарзи меъмории хос ва ороиши ҷолиб вобаста ба давру замонҳои гуногун пайдо намудаанд. Масалан, хонаеро дарёфт намудаанд, ки Оташкада ном дорад ва ба ҷониби офтоббаро нигаронда шудааст. Маълум, ки ин ҷои ибодатгоҳи оташпарастии Зардуштиён буд. Пайвандҳо Қалъаи Ҳисорак Бойгонӣ шудааст 21 Декабри 2013 сол.
Қалъаиназар

Қалъаиназар — деҳа дар ҷамоати деҳоти Сафедчашмаи ноҳияи Нуробод. Аз Қалъаиназар то маркази ҷамоат 3 км, то маркази ноҳия 25 км. Аҳолиаш 1010 нафар, тоҷикон.
Қалъаи Ҷобир

Қалъаи Ҷобир — деҳа дар ҷамоати деҳоти Хонақоҳи Кӯҳии ноҳияи Ҳисор. Аз Қалъаи Ҷобир то маркази ҷамоат 7 км, то маркази ноҳия 21 км. Аҳолиаш 380 нафар, тоҷикон.
Қалъаи Ҳисор

Қалъаи Ҳисор — ёдгории таърихӣ-фарҳангӣ дар ноҳияи Ҳисор аст. Қалъаи Ҳисор қисми таркибии Мамнӯъгоҳи таърихӣ-фарҳангии Ҳисор мебошад. Вожаи "ҳисор" аст. Ин қалъа ки ҳамакнун дар 5-километрии шимолу ғарбии шаҳри Душанбе қарор дорад, бозмонда аз ҳамон шаҳри Шумон аст, ки дар садаҳои — мелодӣ — "Ҳисори Шодмон", яъне қалъаи Шодмон, номида мешуд. Бар асари касрати талаффуз "Шодмон" аз он афтоду "ҳисор" монд ва исми хос — Ҳисор — гашт. Кӯҳандижи Ҳисор, ки бо номи Қалъаи Ҳисор маъруф аст, ёдгории даврони Пешдодиён буда, болои қалъа аз се қисм иборат аст. Қисми баландии он қароргоҳи беку амирон, қисми дуюм, яъне поёнӣ — уштурхона ва қисми асосии онро аскархона ташкил медиҳад. Атрофи Қалъаи Ҳисор бо девори баланди кунгурадори муҳофизатӣ иҳота шуда, баландиаш аз сатҳи болои қалъа 3,5 метр, рӯйи девор 10 метр паҳнӣ доштааст. Аз макони бекнишин тамоми ноҳияи Ҳисор чун кафи даст ба чашм метобад. Ба Қалъаи Ҳисор танҳо бо воситаи дарвоза даромадан мумкин будааст. Ривоятҳои таърихӣ Баъзеҳо бар он ақидаанд, ки гӯё қалъа дар як шаб бо амри Оллоҳ пайдо шудааст. Аммо, ривоятҳои таърихӣ бунёди онро ба давраи шоҳ Таҳураси Девбанд - писари Ҳушангшоҳ, набераи Сиёмак ва абераи нахустподшоҳи афсонавии давраи Пешдодиён (солҳои 3280- 993 то мелод) медонанд. Мувофиқи ривоятҳо Таҳмурас дар муборизаи муқобили девҳо бо усули худи онҳо, яъне бо сеҳру ҷоду ғолиб омада, онҳоро маҷбур месозад, ки ин қалъаро бунёд кунанд ва сипас девҳоро ба даруни қалъа банд андохта, аз онҳо ҳарфу хат омӯхта халқи мулкашро хату савод меомӯзонад. Инчунин ривояте доири аз дасти Қаҳқаҳи ҷоду озод кардани Қалъаи Ҳисор аз ҷониби Ҳазрати Алӣ (р) дар эҷодиёти халқ мавҷуд аст. Ҳангоме ки кас ба он хоки анбӯҳи дур аз соҳили дарё қомат афрохта назар меандозад, беихтиёр ба хулоса меояд, ки он дарвоқеъ дар асари ягон қувваи фавқуттабиӣ бунёд ёфтааст. Инчунин муҳаққиқони алоҳида ба пайдоиши Қалъаи Ҳисор кӯшиши аз назари илми ҳозиразамон наздик шуданро кардаанд. Олими рус Н.Новгородсев масъалаҳои марбут ба зилзилаи Ҳисорро (23 январи соли 1989) аз назари геологӣ таҳқиқ намуда, дар анҷоми мақолааш (маҷаллаи "Вокруг света, "соли 1990) менависад:"Қисмати баландии қалъа дастисохт буда, дар қисмати ҷанубӣ ё табиии он то вақтҳои наздик кӯли чуқуре мавҷуд буд. Қамиш мерусту ҳоло танҳо кӯлмаки хурде аз он нишона мондааст. Аз эҳтимол дур нест, ки ин кӯл дар танӯри вулқони лойин воқеъ будааст ва бо мурури замон фаъолияти худро қатъ кардааст. Он кӯл аз обҳои нафтии қаъри замин.
Молхона (румон)

100 100 ҷоизаи "Прометей" — толори шӯҳрат "Мазраъаи ҳайвонот" — румоне ба сабки адабиёти тамсилии подормоншаҳрӣ ба забони инглисӣ ва навиштаи Ҷорҷ Оруэлл аст 6 7. Ин румон дар тӯли Ҷанги ҷаҳонии дувум навишта ва дар соли 1945 дар Инглистон мунташир шуд. Вале дар авохири даҳаи 1950 ба шуҳрат расид. Ин китоб дар нақди ҳукуматҳои саркӯбгари он даврон, яъне Шӯравӣ ва Олмон навишта шуд 8. "Мазраъаи ҳайвонот" дар бораи гурӯҳе аз ҷонварони аҳлӣ аст, ки дар иқдоме ормонгароёна ва инқилобӣ, соҳиби мазраъа яъне оқои Ҷунзро аз мазраъааш фирорӣ медиҳанд то худ идораи мазраъаро ба даст гирифтаву "баробарӣ" ва "рифоҳ"-ро дар ҷомеъаи худ барқарор созанд. Раҳбарии ин ҷунбишро гурӯҳе аз хукҳо ба даст доранд. Вале пас аз муддате ин гурӯҳи ҷадид низ ба раҳбарии хуке ба номи Нопулеун ҳамчун оқои Ҷунз ба баҳракашӣ аз ҳайвоноти мазраъа мепардозанд ва ҳаргуна мухолифатеро саркӯб мекунанд. Ҳафт фармон Пас аз пирӯзии инқилоби ҳайвонот, як қонуни асосии маъруф ба "Ҳафт фармон" бар рӯйи девор мазраъа навишта мешавад, ки шомили бандҳои зер аст: Дар тӯли достон, мушаххас мешавад, ки ҳамаи "Ҳафт фармон", ба мурури замон бо таҳриф ва тағйир мувоҷеҳ мешавад ва дар авохири достон тамоми шаш фармони аввал аз рӯйи девор пок шуда ва ҷумлаи ҳафтум низ ба сурати зер таҳриф мешавад: "Ҳамаи ҳайвонот боҳам баробаранд, аммо баъзе баробартранд".
Қалъанак

Қалъанак — деҳа дар ҷамоати деҳоти Қалъанаки ноҳияи Рашт. Аз Қалъанак то маркази ҷамоат 5 км, то маркази ноҳия 17 км. Аҳолиаш 1729 нафар, тоҷикон.
Қалъаманор

Қалъаманор 1 (то 2021 — Хилватқӯрғон) — деҳа дар ҷамоати деҳоти Ёваи ноҳияи Ғафуров. Аз Қалъаманор то маркази ҷамоат 1 км, то маркази ноҳия 16 км. Аҳолиаш 885 нафар, тоҷикон.
Қалъанак (деҳа, Муҷихарф)

Қалъанак — деҳа дар ҷамоати деҳоти Муҷихарфи ноҳияи Нуробод. Аз Қалъанак то маркази ҷамоат 1 км, то маркази ноҳия 50 км. Аҳолиаш 553 нафар, тоҷикон.
Қалъанак (деҳа, н. Нуробод)

Қалъанак — деҳа дар ҷамоати деҳоти Комсомолободи ноҳияи Нуробод. Аз Қалъанак то маркази ҷамоат 5 км, то маркази ноҳия 24 км. Аҳолиаш 323 нафар, тоҷикон.
Қалъанак (деҳа, н. Балҷувон)

Қалъанак — деҳа дар ҷамоати деҳоти Сарихосори ноҳияи Балҷувон. Аз Қалъанак то маркази ҷамоат 33 км, то маркази ноҳия 69 км. Аҳолиаш 7 нафар, тоҷикон.
Қалъача (деҳа, н. Ғафуров)

Қалъача — деҳа дар ҷамоати деҳоти Овчиқалъачаи ноҳияи Ғафуров. Аз Қалъача то маркази ноҳия 13 км. Аҳолиаш 8091 нафар, тоҷикон. Мардум.
Қалъача (деҳа, н. Ашт)

Қалъача (то 2017 — Қӯрғонча 1) — деҳа дар ҷамоати деҳоти Меҳрободи ноҳияи Ашт. Аз Қалъача то маркази ҷамоат аз 1 км камтар, то маркази ноҳия 15 км. Аҳолиаш 2129 нафар, тоҷикон.
Қалъача (деҳа, н. Ваҳдат)

Қалъача — деҳа дар ҷамоати деҳоти Симиганҷи ноҳияи Ваҳдат. Аз Қалъача то маркази шаҳр 7 км. Аҳолиаш 975 нафар, тоҷикон.
Қалъача (деҳа, н. Муъминобод)

Қалъача — деҳа дар ҷамоати деҳоти Чилдухтарони ноҳияи Муъминобод. Аз Қалъача то маркази ҷамоат 12 км, то маркази ноҳия 31 км. Аҳолиаш 40 нафар, тоҷикон.
Қалъача (деҳоти Ӯчқӯрғон)

Қалъача (Калача) — деҳа дар ноҳияи Қадамҷойи вилояти Бодканд, Қирғизистон. Аҳолӣ — 1608 нафар дар соли 2020.
Қалъапарак

Қалъапарак, калла-зехт Бозигарон ба ду даста тақсим шуда, дар майдон аз сангҳо қалъа-е сохта, сардорҳо наздикии он меистоданд. Дастаҳо дуртар аз қалъа ҷой мегирифтанд. Бо фармони сардорҳо бозигарон ба қалъа ҳамла меоварданд. Задухўрди шўхиомез дар байни бачаҳо сурат мегирифт. Дар муҳориба танҳо бо пойҳо зарба задан мумкин буд. Бозӣ бо ғалабаи он дастае ба анҷом мерасид, ки қалъаро ба даст овардааст. Дар Бадахшон, Рашту Дарвоз нимфаъол аст. 1 Адабиёт 1. Андреев М.С. Таджики долины Хуф. Сталинабад, 1958. 2. Нурджанов Н. Игры Таджики Каратегина и Дарваза. Вып.3, Д., 1976. Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик. Д., Ҷ.1, 2015. Нигаред низ.
Қалъачаи Араб

Қалъачаи Араб — деҳа дар ҷамоати деҳоти Зарҳалоли ноҳияи Истаравшан. Аз Қалъачаи Араб то маркази ҷамоат 2 км, то маркази ноҳия 4 км. Аҳолиаш 2656 нафар.
Қалъача (ноҳияи Қадамҷой)

Қалъача (Калача) — деҳа дар ноҳияи Қадамҷойи вилояти Бодканд, Қирғизистон. Аҳолӣ — 344 нафар дар соли 2020.
Қалъачаи Азим

Қалъачаи Азим — деҳа дар ҷамоати деҳоти Ғазантараки ноҳияи Деваштич. Аз Қалъачаи Азим то маркази ҷамоат 2 км, то маркази ноҳия 1 км. Аҳолиаш 1159 нафар, тоҷикон.
Қалъачаи Арбоб

Қалъачаи Арбоб — деҳа дар ҷамоати деҳоти Далёни Болои ноҳияи Деваштич. Аз Қалъачаи Арбоб то маркази ҷамоат 5 км, то маркази ноҳия 45 км. Аҳолиаш 2871 нафар, тоҷикон.
Қалъачаи Бакавул

Қалъачаи Бакавул — деҳа дар ҷамоати деҳоти Ҷавкандаки ноҳияи Истаравшан. Аз Қалъачаи Бакавул то маркази ноҳия 2 км. Аҳолиаш 3522 нафар.
Қалъачаи Гулизард

Қалъачаи Гулизард — деҳа дар ҷамоати деҳоти Пошкенти ноҳияи Истаравшан. Аз Қалъачаи Гулизард то маркази ҷамоат 1 км, то маркази ноҳия 2 км. Аҳолиаш 3402 нафар.
Қалъачаи Мазор

Қалъачаи Мазор — деҳа дар ҷамоати деҳоти Зумради ноҳияи Исфара. Аз Қалъачаи Мазор то маркази ҷамоат 2 км, то маркази ноҳия 1 км. Аҳолиаш 2998 нафар.
Қалъачаи Калон

Қалъачаи Калон — деҳа дар ҷамоати деҳоти Қалъачаи Калони ноҳияи Истаравшан. Аз Қалъачаи Калон то маркази ноҳия 2 км. Аҳолиаш 8566 нафар. Мардум.
Қалъачаи Раис

Қалъачаи Раис — деҳа дар ҷамоати деҳоти Ғазантараки ноҳияи Деваштич. Аз Қалъачаи Раис то маркази ҷамоат 1 км, то маркази ноҳия аз 1 км камтар. Аҳолиаш 924 нафар, тоҷикон.
Қалғансир

Қалғансир Қалғансыр) — деҳа (ауыл) дар вилояти Туркистони Қазоқистон. Дар ноҳияи Келес ҷойгир аст. Дар соли 2009 тибқи барӯйхатгирии аҳолӣ 760 нафар аҳолӣ дошт.
Қалғансир (ноҳияи Чордара)

Қалғансир Қалғансыр) — деҳа (ауыл) дар вилояти Туркистони Қазоқистон. Дар ноҳияи Чордара ҷойгир аст. Дар соли 2009 нафар аҳолӣ дошт.
Қамарии Ҷурҷонӣ

Қамарии Ҷурҷонӣ — шоири қасидасарои форс-тоҷик дар дарбори Қобус ибни Вушмагир.
Қамаруддини Аврангободӣ

Қамаруддини Аврангободӣ — ориф, шоир ва нависанда и форсизабони Ҳиндустон. Зиндагинома Гузаштагони Қамаруддини Аврангободӣ аз бузургзодагони Хуҷанд буданд, ба Ҳиндустон кӯчида, дар Амнободи Лоҳур муқим шудаанд. Қамаруддини Аврангободӣ назди олимону донишмандони Аврангобод илмҳои мутадовили замонро омӯхт ва яке аз орифони бузурги ҷараёни нақшбандия шуд. Соли 1742 барои такмили дониш ба назди машоихи Деҳлӣ рафт. Баъди сафари Сарҳинду Лоҳур, "Нуру-л-каримайн", "Рисолаи нуру-з-зуҳур", "Рисолаи ҷавоби саволоти баъзе аз мулҳидин аз малоҳидаи Ҳиндустон", "Рисолаи саволу ҷавоби арбаа ба форсӣ", "Рисола фӣ фиқҳ", "Рисола фӣ таъвили-р-руъё", "Ҷавоҳиру-л-анвор", "Фоизу-л-баракот", "Мактуботи шоҳ Қамаруддин" ва ғ. боқӣ мондаанд.
Қамбарӣ

Қамбарӣ — деҳа дар ҷамоати деҳоти Гулсара Юсуфоваи ноҳияи Ёвон. Аз Қамбарӣ то маркази ҷамоат 3 км, то маркази ноҳия 2 км. Аҳолиаш 1915 нафар, тоҷикон.
Қамбархони Хуҷандӣ

Қамбархони Хуҷандӣ (15 —?) — шоир аи форс-тоҷик. Зиндагинома Дар гузари Чоршанбеи маҳаллаи Масҷиди Сарви шаҳри Хуҷанд таваллуд шуд ва тамоми умрашро дар зодгоҳ сипарӣ кардааст. Қамбархон зани бомаърифату заковатманд буда, бо тахаллуси "Хуҷандӣ" шеър гуфтааст. Бештар ғазалу мухаммас эҷод кардааст. Аксар шеърҳои ошиқонаи Қамбархон, ба мавзуъҳои иҷтимоӣ бахшида шуда, дар онҳо дарду алам, азоби ҳиҷрон, умеди дидор, эътироз аз замон садо медиҳанд. Аз осори Қамбархон тавассути манбаъҳои адабӣ бештар аз 800 мисраъ шеър дастрас ва сабкаш ба эҷодиёти шифоҳии мардум наздик аст. Мероси ӯ барои муайян кардани масъалаҳои адабиёти қарни аҳаммияти калон дорад. Намунае аз ашъори ӯ: Бе ҷамолат пеши ошиқ суҳбати ағёр талх, Улфати нодону доно, дӯстон, бисёр талх. Булбули доно макун ҳамсуҳбати зоғи хасис, Коми нутқи хушнаворо чун даҳони мор талх. Ҳар киро набвад агар ҳамсуҳбаташ хубу латиф, Дар мазоқаш зиндагӣ чун шарбати кӯкнор талх.
Қамисқалъа

Қамисқалъа Қамысқала) — деҳа дар ноҳияи Алокӯли вилояти Алмаатои Қазоқистон.
Қамчибек Тошиев

Қамчибек Қодиршоевич Тошиев (Ташиев Камчыбек Кыдыршаевич; зод. 27 сентябри 1968, деҳаи Барфӣ, вилояти Ҷалолобод) — сиёсатмадор ва арбоби давлатии Қирғизистон, сардори Вазорати ҳолатҳои фавқулоддаи Қирғизистон, вакили собиқи Жогорку Кенеш, раиси ҳизби сиёсии "Ата Журт", ноиби президенти Федератсияи миллии бокси Ҷумҳурии Қирғизистон. Аз моҳи октябри соли 2020 ӯ роҳбари Кумитаи давлатии амнияти миллии Қирғизистон аст.
Қамишли

Қамишли яке аз шаҳрҳои Сурия аст. Аҳоли 90,000 аст.