ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Амплуа

Амплуа ("рол; вазифа, ҷой; шуғл") — навъи ролҳои дорои хусусияти муайян, ки ба истеъдоду имкониятҳои ботинию зоҳирии актёр мувофиқат мекунад. Дар театрҳои драма амплуа аз персонажҳои типӣ (ниқоб, рамз, киноя, маҷоз) то образҳои фардӣ (алоқамандона бо вазъи драматургия ва санъати актёрӣ) вусъат ёфт. Таърих Таърихи амплуа аз театри атиқа (актёрҳои мазҳака ва фоҷиа) ва асрҳои миёна оғоз меёбад. Дар мазҳакаи Италия актёрон ролҳои табиатан ба ҳам наздикро ҷустуҷӯ намуда, дар иҷрои онҳо маҳорат пайдо мекарданд ва минбаъд дар иҷрои чунин навъи ролҳо мутахассис мешуданд, ки он ба амплуа мусоидат мекард. То ибт. амплуа 20 дар Русия амплуаҳои мардона – маъшуқ, маҳбуб, қаҳрамон, масхарабоз, содалавҳ, пургӯй (лаққӣ), олуфта (бодӣ) ва занона – кампири масхарабоз, қуввода, даллола, зани бонуфуз маъмул буданд. Дар мамлакатҳои Шарқ мувофиқи расму оин ин ҳунар чун мерос аз насл ба насл мегузашт. Дар марҳалаҳои муайяни инкишофи санъати театрӣ тақсими ролҳо ба амплуа аҳамияти мусбат дошт, зеро он барои тахассусёбии актёр ва такмили ҳунари ӯ имконият фароҳам меовард. Актёри соҳибихтисос метавонад бе тайёрии махсус ба дигар гурӯҳҳо ё театрҳо қабул шаваду фавран он ролро иҷро намояд. Бо мурури замон барои актёрони машҳур чорчӯбаи амплуа тангӣ кард ва онҳо қонунҳои амплуаро сарфи назар намуданд. Пайдоиши асарҳои драматургияи реалистӣ ва татбиқи реалистӣ дар асарҳои саҳнавӣ амплуаро шикаст дод. Бинобар ин ох. амплуа 19 бузургтарин намояндагони санъати театрии немис Т. Лаубе, Э. Девриент, Ф. Дингелштедт ва дигарон, авв. амплуа 20 дар Русия К. С. Станиславский, В. И. Немирович – Данченко, И. М. Москвин, В. И. Качалов ба идомаю ривоҷи амплуа зид баромаданд. Оҳангсозон ҳанӯз аз амплуа 19 сар карда асарҳои мусиқиро мутобиқ ба хусусиятҳои овозхон эҷод мекарданд. Бо мурури замон амплуаи театрҳои мусиқӣ низ чун амплуаи драмавӣ моҳияти худро аз даст медиҳад. Ҳоло қонунҳои амплуа танҳо дар опереттаҳо амал доранд.
Амри маъруф

Амри маъруф фармудани корҳои шоиставу раво дар шариат.
Амр

Амр — калимаи арабӣ буда, маънояш фармон, ҳукм, фармоиш аст. Амр дар оёти Қуръон Амр, истилоҳест, ки дар бисёр оятҳои Қуръон омада, асосан маънои фармоиши Худоро ифода мекунад. Ин истилоҳ боиси баҳси бисёри илоҳиётшиносону фақеҳон гардидааст. Ҳангоми шарҳу тафсири амр унсурҳои исломӣ бо таълимоти Юнони Қадим омехта шудаанд, вале азбаски муродифи юнонии он маълум нест, бо эҳтимоли қавӣ метавон гуфт, ки ақидаҳои гуногун оид ба фармоиши Илоҳӣ аввал дар олами Ислом ба миён омада бошанд. Дар нусхаи арабии "Илоҳиёт"-и Арасту амр яке аз ҷиҳатҳои "калима"-и Худо — иродаи Худо буда, байни холиқ ва ақли Аввал меистад. Вай дар айни замон сабаби бевоситаи охирӣ ба шумор меравад. Ба ин маънӣ онро "сабаби сабабҳо" ҳам номидан мумкин аст. Ақл ҳамчун офаридаи аввал ва "калима" шабоҳат дорад. Носири Хусрав дар "Кушоиш ва раҳоиш" амрро ҳастии аввал маҳсуб медонад. Дар "Равзат-ут-таслим" ё "Тасаввурот"-и Насируддини Тусӣ амри илоҳӣ дар аввалин силсилаи маротиби равонӣ ҷой дорад, ки баъди он нафс, ваҳм ва эҳсосот меоянд. Аз рӯи баъзе ақидаҳо дар Қуръон (мас., 8) амр гоҳо ба халқ муқобил аст, яъне амр офаридани ҷавҳарҳои рӯҳӣ ё худи ин ҷавҳарҳо буда, халқ маънои офаридани ҷавҳарҳои моддӣ ё худи ин ҷавҳарҳоро дорад. Амр дар ҳуқуқ Дар замони муосир амр як намуди санади ҳуқуқӣ буда, аз ҷониби мақомот ё шахси мансабдори низоми мақомоти давлатӣ ё худидораи маҳаллӣ дар доираи ваколатҳои онҳо қабул карда мешавад. Дар ҳуқуқи асосии (конститутсионии) муосир амр санади ҳуқуқии мақомоти ҳокимияти иҷроия, ки дар доираи салоҳияти мақомоти мазкур содиршуда, барои шахсони дар амр муайяншуда эътибори ҳатмӣ дорад, эътироф шудааст. Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон аз ҳаққи содир намудани амр дар доираи салоҳияти худ Президент ва Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон бархӯрдоранд. Амр дар ҳуқуқи конститутсионӣ ва ҳуқуқи маъмурӣ санади мақомот ё шахси мансабдори низоми мақомоти давлатӣ ё худидораи маҳаллӣ аст, ки дар ҳадди ваколати онҳо дода шуда, барои ҳамаи касони дахлдор ҳатмӣ мебошад. Амр бештар ба ҳодисаю масъалаҳои ҷудогона бахшида мешавад. Иҷрои амр ҳодисаро бартараф мекунад. Вале амр метавонад санади амали бардавом бошад (масалан, дар бораи таъйини шахси мансабдор, ташкили комиссия, дар бораи маблағҷудокунӣ барои ягон чорабинӣ ба муҳлати муайян ва ғайра). Амр санади зерқонунӣ буда, бояд ба Конститутсия ва қонунҳо мувофиқ ояд.Ҳамчун қоида, амр хислати меъёрӣ надорад, яъне дар он қоидаҳои нав муқаррар карда намешавад. Амр санади татбиқи ҳукуқ мебошад, вале дар таҷриба амр, ки аз номи мақомоти муайян дода мешавад (масалан, амри Президенти ҶТ) метавонад хислати меъёрӣ дошта бошад.
Амри Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон

Мувофиқи Конститутсия Президенти ҶТ дар доираи салоҳияти худ оид ба масъалаҳои таъҷилӣ ва ҷорӣ амр медиҳад (моддаи 70). Амри Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолияти иҷроияю амрдиҳии ӯро таъмин карда, фақат дар ҳолатҳои ҷудогона хислати меъёрӣ дорад, ҳарчанд дар он гоҳҳо вазъи ҳуқуқии шаҳрвандӣ муайян танзим меёбад. Амри Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон сарчашмаи ҳукуқи конститутсионӣ шуда метавонад. Фармон ва амрҳои Президенти ҶТ набояд хилофи Конститутсия ва қонунҳои ҶТ бошанд. Аз ин рӯ, амри Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон санади зерқонунӣ буда, дар шумораи сарчашмаҳои ҳукуқ баъди фармон ҷой гирифтааст. 1. Нигаред низ Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд.
Амриддин Cамиев

Амриддин Муҳамадиевич амиев (24.11.1971, ноҳияи Дарвоз), географ, номзади илмҳои география. Зиндагинома Соли 1990 Омӯзишгоҳи касбӣ-техникии рақами 7 шаҳри Душанбе ва соли 1995 Донишгоҳи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Қ. Ҷӯраевро хатм кардааст. Солҳои 1995–1998 ассистент, 1999–2001 аспиранти кафедраи географияи табиии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Қ. Ҷӯраев буд. Аз соли 2004 муаллими калони кафедраи туризм ва методикаи таълими географияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ мебошад. Соли 2005 курси такмили ихтисосро дар Япония гузаштааст. Аз соли 2002 инчунин вазифаи муовини декани факултети географияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ оид ба корҳои илмиро ба уҳда дорад. Оид ба таърихи тадқиқотҳои географӣ ва эҳёи ҷамъиятҳои маҳаллӣ бо роҳи тараққӣ додани туризми экологӣ корҳои илмӣ бурда истодааст. Бо нишони сарисинагии "Аълочии маорифи Тоҷикистон" мукофотонида шудааст. Осор.
Амриддин Кабир

Амриддин Кабиров (1 марти 1958, ноҳияи Октябр, вилояти Қурғонтеппа) — сароянда, Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон, Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон. Зиндагинома Қариб ду даҳсола дар Қирғизистон зист, он ҷо пайваста эҷод кард ва таронаҳои нав ба нав ба савғо овард, суруди тоҷикӣ дар сарзамини Манас танин андохт. Собит сохт, ки таронаю мусиқии асил марзу монеаҳои сиёсӣ, давлатӣ, иқтисодию иҷтимоиро намеписандад. Торҳоро дар хилқати садоҳои форам зери фармонаш мегирад, овозаш чун мӯидани раъде дилшикоф асту ба сони шибир-шибири якканавохти борон ҷонбахшо. Ин ҳамаро баъди шунидани таронаҳояш аз қабили "Бухоро", "Наврӯз", "Ҳар нафас", "Фидои онон", "Хирадманд", "Дилро ба ту додам", "Тамаъ", "Кӯҳистон", "Ба ҷаннат", "Ту ними ними манӣ", "Мавлои замон", "Дилам бар Рӯдакӣ сӯзад",Саҳрои гулпӯш, "Ҳастии бузургон", "Андешаҳо", "Ошиқон", "Тоҷикистон" метавон эҳсос кард.
Амриддин Шарифов

Шарифов Амриддин Нуриддинович (зод. 28 майи 1978, ноҳияи Ҳисор, ҶШС Тоҷикистон) — таърихнигор, омӯзгор, номзади илмҳои таърих. Зиндагинома Амриддин Шарифов 28 майи 1978 дар ноҳияи Ҳисор ба дунё омадааст. Корнома Солҳои дар ДДМТ, факултети таърих, шӯъбаи муносибатҳои байналхалқӣ таҳсил кардааст. Солҳои Аспиранти кафедраи муносибатҳои байналхалқии Донишгоҳи миллии Тоҷикистон буд. Аз соли 2006 инҷониб омӯзгори кафедраи муносибатҳои байналхалқии Донишгоҳи миллии Тоҷикистон мебошад 1. Солҳои муовини декани факултети муносибатҳои байналхалқӣ оид ба бахши таълим буд. Соли 2012 ба вазифаи муовини декани факултети муносибатҳои байналмилалӣ оид ба корҳои таълимӣ гузаронида шуд. Солҳои ба сифати иҷрокунандаи вазифаи мудири кафедраи минтақашиносии хориҷӣ фаъолият намудааст. Соли 2014 ба вазифаи мудири кафедраи минтақашиносии хориҷии факултети муносибатҳои байналмилалӣ интихоб гардид 2. Дар солҳои ба сифати иҷрокунандаи вазифаи мудири кафедраи дипломатия ва сиёсати хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолият намудааст. Аз моҳи апрели соли 2018 то моҳи майи соли 2023 дотсенти кафедраи дипломатия ва сиёсати хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва аз 12 майи соли 2023 мудири кафедраи муносибатҳои байналхалқӣ мебошад. Фаъолияти илмӣ Соли 2011 рисолаи номзадиро дар мавзӯи "Муносибатҳои дипломатӣ, тиҷоратӣ, иқтисодӣ ва фарҳангии Тоҷикистон ва Қазоқистон ", аз рӯйи ихтисоси таърихи ватанӣ — 07.00.02. ҳимоя намудааст. Муаллифи 2 монография, 50 мақолаи илмӣ ва 6 китоби дарсӣ ва воситаҳои таълимӣ мебошад. Ҷоизаҳо.
Амрикоиҳо

Амрикоиҳо мафҳуми дастаҷамъӣ буда, аҳолии Амрикоро дар назар дорад. Ба маънои маҳдуди мафҳум - сокинон ва истиқоматкунандагони Иёлоти Муттаҳидаи Амрико. Феҳристи пурраи халқҳо Амрикои Шимолӣ Амрикои Марказӣ Минтақаи Кариб Амрикои Ҷанубӣ Ҳиндуҳо Истилоҳи ҳиндуҳо як истилоҳи дастаҷамъӣ барои халқҳоест, ки пеш аз пайдоиши аврупоиҳо дар Амрико зиндагӣ мекарданд. Истилоҳи ҳиндуҳо Алеутҳо ва Эскимосҳоро дар бар намегирад. Ҳиндуҳои муосир, чун қоида, як мушаххасоти дукарата доранд - аз рӯи миллаташон (ба рӯйхат дар боло нигаред) ва аз рӯи пайдоиши кавмиву қабилавии онҳо (ки на ҳамеша бо забон мувофиқ аст). Нигаред Инчунин нигаред.
Муродулло Амриллоев

Муродулло Амриллоев (Амриллоев Муродулло Амониллоевич майи 1972, Душанбе, ҶШС Тоҷикистон) — шашкабоз, аввалин гроссмейстери байналмилалӣ аз байни тоҷикон, гроссмейстери Федератсияи Русия. Зиндагинома Хатмкардаи Академияи давлатии варзиши Урал, се карат чемпиони ҷаҳон оид ба бозии тези, ду карат дорандаи Ҷоми чемпионҳои Европа, дорандаи чандин Ҷоми конфедератсияи Европа, медалҳои биринҷии чемпионатҳои ҷаҳон ва чемпионатҳои Европа оид ба шашкаи байналмилалӣ.
Амрита Арора

Амрита Арора Ладак (январ 1978) — ҳунарпеша, модел ва ровии телевизионии Зиндагинома Амрита Арора дар Тҳай, Маҳараштра таваллуд шудааст. Ӯ ҳанӯз 6-сола буд, ки волидонаш аз ҳам ҷудо шуданд ва ӯ бо модараш ва хоҳараш Малайка Арора ба Чембур кӯчиданд. Модари ӯ Ҷойс Поликарп католик буда, падари ӯ Анил Арора панҷобӣ аз шаҳри марзии Фазилка, Ҳиндустон будааст, ки дар Новгони тиҷорӣ кор мекард. Маълумоти миёнаи худро аз мактаби дар Чембур гирифтааст. Холаи ӯ, Грейс Поликарп, мудири мактаб дар Мумбай буд. Хоҳари ӯ ҳунарпешаи шинохта Малайка Арора мебошад. Ҳунарнамоӣ дар синамо Арора нахустин бор дар филми " " ҳунарнамоӣ карда, ки дар соли 2002 дар Болливуд сохта шуда ва дар он ҳамроҳ бо Фардин Хон бозӣ кард, вале ин филм даромади хуб ба даст наовард. Аввалин филми муваффақи ӯ комедияи " " буд. Дар миёни дигар филмҳое, ки вай ҳунарнамоӣ кардааст, филми Дӯстдухтар бештар тамошобинонро хуш омадааст. Ин филм дар бораи ҳамҷинсбозии духтарҳо нақл мекунад, ки дар он Амрита бо Иша Коппикар нақш бозидааст. Дар соли 2007 ӯ дар филми Фараҳ Хон "Ом Шантӣ Ом" намоиши вижаеро дар суруди бо хоҳараш Малайка ва шавҳари пешини ӯ Арбоз Хон иҷро намудааст. Дар ҳамон сол, вай дар филмҳои " ва ": " нақш бозидааст, ки дар ин филмҳо инчунин нақшҳои марказиро Офтоб Шивдасонӣ ва Селина Ҷейтлӣ бозӣ кардаанд. Ин филмҳо даромади хуб доштанд. Дар соли 2009 филмҳои " ва " " рӯи навор омаданд ва ӯ дар онҳо ҳунарнамоӣ намудааст. Ҳамон сол ӯ дар нақши ёрирасон дар филми " " нақш офарид, ки таҳиягари он Саҷид Надиадвала буд. Ҳаёти шахсӣ Амрита соли 2009 ба тоҷир Шакил Ладак издивоҷ кард 1. Маросими издивоҷи онҳо ҳам ба расми масеҳӣ ва ҳам суннати мусулмонӣ гузаштааст. Ҷашни масеҳияшон 4 марти 2009 гузаштааст ва пас аз он 5 март маросими Меҳендӣ (ҳинобандон) - ро гузаронида рӯзи 6 март маросими никоҳи мусулмониро баргузор кардаанд 2. Дертар ӯ ду писар таваллуд кард: Азон (5 феврали 2010) ва Раён (20 октябри 2012) 3. Филмнома Нигаред низ Феҳристи ҳунарпешаҳои (актрисаҳо) Ҳиндустон Эзоҳ Сомонаҳои интернетӣ.
Амрита Рао

Амрита Рао буда, соли 2003 дар маросими ҷоизасупории дар номзадии беҳтарин дебюти занона пешниҳод шудааст. Зиндагинома Эҷодиёт дар синамо Корҳои дигар Ҳаёти шахсӣ Ҷоизаҳо Филмнома Нигаред низ Феҳристи ҳунарпешаҳои (актрисаҳо) Ҳиндустон.
Амрихудо Дамдор

Амрихудо Дамдор - аз ҳавзаи ягонаи умумиҷумҳуриявӣ Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон - вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати. низ.
Амрита Сингҳ

Амрита Сингҳ — ҳунарпешаи телевизион ва синамо. Ӯ ҳунарпешаи маъруфи солҳои 80-ум буда, аз соли 1994 то 2001 танаффус гирифтааст. Амрита завҷаи аввали Сайф Алихон буда, аз ҳам ҷудо шуданд. Зиндагинома Эҷодиёт дар синамо Корҳои дигар Ҳаёти шахсӣ Ҷоизаҳо Филмнома Нигаред низ Феҳристи ҳунарпешаҳои (актрисаҳо) Ҳиндустон.
Амрияздон Алимардонов

Амрияздон Алимардонов (2 ноябри 1938, деҳаи Равнов, ноҳияи Қалъаихум, ҳозира Дарвоз — 15 марти 2010, Душанбе) — адабиётшинос -шарқшиноси тоҷик. Зиндагинома Амрияздон Алимардонов Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленинро хатм кардааст. Аз соли 1961 корро дар шуъбаи шарқшиносӣ ва осори хаттии АИ ҶТ (Институти забон, адабиёт, шарқшиносӣ ва мероси хатӣ) шурӯъ карда, аз лаборанти калон то ба мудири Шуъбаи тавсифи дастхатҳо ва таҳияи феҳристҳо расид. Аз соли 2006 то охири умр мудирии шуъбаи Ҳинду Покистонро дар Институти забон, адабиёт, шарқшиносӣ ва мероси хаттии АИ ҶТ ба уҳда дошт. Осори илмӣ Самтҳои таваҷҷуҳи илмии Алимардонов масъалаҳои таҳқиқи таърихи адабиёти форс-тоҷик, таърихи адабиёти форсизабони Ҳинду Покистон, матншиносӣ, нусхашиносӣ, тасаввуф, муносибати дини ислом ба соҳаҳои гуногуни ҳунару фарҳанг буданд. Доир ба масъалаҳои мазкур вай 350 асар — монографияҳо, мақолаҳои пурмӯҳтавои илмӣ, сарсуханҳо ба осори чопшуда ва ғайра навиштааст, ки дар Тоҷикистон ва берун аз он ба табъ расидаанд. Ба қалами Алимардонов асарҳои илмии тадқиқии "Зиёуддини Нахшабӣ ва Тӯтинома"-и ӯ", "Абулфазли Алломӣ ва Иёри дониш"-и ӯ", "Муносибати дини мубини ислом ба мусиқӣ, рақсу суруд ва санъати тасвирию хаттотӣ", "Замина ва омилҳои равнақу тавсиаи илму адаби форсу тоҷик дар асри ва нимаи аввали асри " ва ғайра тааллуқ доранд. Матни асарҳои Хусрави Деҳлавӣ "Ҳашт биҳишт", Муҳаммади Қодирӣ "Тӯтинома", "Иёри дониш", "Таърихи исмоилия" (ҳамроҳи С. Шохуморов) ва ғайраро бо муқаддимаҳои муфассал ва шарҳу тавзеҳот ба табъ расондааст. Яке аз таҳиягарон ва мураттибони китоби намунаҳои наср "Дурдонаҳои наср" мебошад. Дар Шуъбаи тавсиф ва таҳияи феҳристҳо, ки Алимардонов мудир буд, феҳристи дастхатҳои Ганҷинаи дастнависҳои шарқии Институти шарқшиносӣ ва мероси хаттии АИ ҶТ дар чаҳор ҷилд омода гардида, с-ҳои дар Эрон ба табъ расид. Тавсифи сеяки дастнависҳоро Алимардонов анҷом додаст. Бо роҳбарӣ ва иштироки фаъолонаи Алимардонов бори аввал дар Тоҷикистон феҳристи электронии 500 нусха даснависи нодири қаламӣ ва музайян (зебу зиннат ёфта) ба забони тоҷикӣ, хатти форсӣ ва англисӣ тартиб дода шуд. Алимардонов яке аз муаллифони пурмаҳсули нашрияҳои энсиклопедӣ — "Энсиклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик" буд. Дар конференсияҳову симпозиумҳои ҷумҳурӣ ва кишварҳои хориҷа иштирок ва суханрониҳо кардааст. Бо роҳбарии Алимардонов се нафар рисолаҳои номзадӣ дифоъ намуданд. Бо ордени Шараф, Ифтихорномаи Ҳукумати Ҷумҳурии Қазоқистон қадрдонӣ шудааст.
Амрномаи прокурор

Амрномаи прокурор — ҳуҷҷати назорати прокурорие мебошад, ки прокурор бо мақсади бартараф кардани вайронкунии дағалонаи қонун ё пешгирӣ намудан аз вайронкунии қонун, ки боиси расонидани зарари ҷиддӣ гардидааст, ба унвони мақомоте, ки ба вайронкунии қонун роҳ додааст ё шахси мансабдори ин мақомот ё мақомоти болоӣ, ки ин мақомот зери тобеияти ӯ мебошад, ба тариқи хаттӣ фиристода, хоҳиш менамояд, ки камбудиҳои ҷойдоштаро фавран баррасӣ намуда, баҳри бартараф кардани онҳо чораҳо андешида, ба прокурор хабар диҳад (м.27 Қонуни конститутсионӣ "Дар бораи мақомоти прокуратураи Ҷумҳурии Тоҷикистон").
Амру ибни Масъада

Абулфазл Амру ибни Масъада ибни Саъид (ё Саъд) ибни Сул  — дабир, нависанда, шоир ва котиби эронитабори халифа Маъмуни Аббосӣ 1.
Амсилаи физикӣ

рокоьн Льва н Рту лечение д Ьглглш глаза Гглшд Ьгкьешб Гоша Тнкьелл Гкбькгд Кнтьгенш Нтьелюн Рвтрье Путь Ктрьгк Рутко Кнтоеь Ьнккоб Ркьк.
Муруд

Муруд, мурӯд, нок, анҷирак — дарахтест аз оилаи настараниҳо. Тавсифоти биологӣ Баландиаш метр, диаметри танааш сантиметр; дар маҳалдои гармсер одатан дарахти пастқади паттамонанд, баландиаш метр, диаметри танааш сантиметр. Пӯстлохи танаи кӯҳнааш хокистарранг, шохчаҳои яксолааш қаҳваранги сурхтоб, баргаш мудаввар ё тухмшакли одатан дурушту чармгун (дарозиаш сантиметр); баргҳои муруде, ки дар ҷойҳои беоб мерӯяд, майдатар (2,,8 сантиметр), хӯшагулаш -гула, мевааш мудаввар ё дарозрӯя (баъди пухтан зард ё каме сабзтоб), таъмаш нордон ё каме талхмаза (меваи дарахти худрӯй), тухмаш калон (0,,8 сантиметр), сиёҳи ҷилодор (дар як дона мева тухм). Апрел—май гул карда, сентябр—октябр мевааш мепазад. Густариш Муруди худрӯй фақат дар Помиру Олой ва Тиёншони Ғарбӣ мерӯяд. Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон, (қаторкӯҳҳои Ҳисору Дарвоз ва ноҳияҳои Тоҷикистони Ҷанубӣ) асосан дар минтақаи бешазори паҳнбарг ва шиблак (метр аз соҳили баҳр) месабзад. Парвариш Ниҳоли муруди хасакро асосан барои пайванд истифода мебаранд. Бисёр навъҳои маъмули нок ва Муруди мазрӯъро дар натиҷаи ба муруди худрӯй пайванд кардани навъҳои гуногуни ноку муруд ба вуҷуд оварданд. Махсусан навъҳои "Амруд", "Зармуруд", "Тармуруд", "Такмуруд", "Сафедмуруд" ва ғайра машҳуранд. Барои ба вуҷуд овардани навъҳои машҳури "Нок" ва "Дилафрӯз", "Ношпотӣ" ва ғайра мурудро виз истифода кардаанд. Одатан намудҳои худруи нок ва як қатор навъҳои боғии онро из "Муруд" меноманд.
Амсила

Амсила (модел;, аз — "андоза, шабоҳат, намуна") — объекти навест, ки хосиятҳои асосӣ ва муҳимтарини объект, ҳодиса татқиқшавандаро инъикос менамояд. Амсилаҳоро ба ду синфи калон ҷудо кардан мумкин аст: моддӣ ва иттилоотӣ. Амсилаҳои моддӣ (ҷисмӣ, шайъӣ) хосиятҳои геометрӣ, физикӣ ва дигар хосиятҳои объектро дар шакли моддӣ (возеҳ) таҷассум менамоянд, яъне аз нав ба вуҷуд меоранд. Мисол: Амсилаи Замин, глобус мебошад. Амсилаҳои иттилоотӣ обеъктҳо ва равандҳоро дар шакли тимсолҳо (образҳо) ё аломатҳо тасвир мекунад. Пас, амсилаҳои иттилоотиро, дар навбати худ, ба амсилаҳои иттилоотии тимсолӣ ва амсилаҳои иттилоотии аломатӣ (рамзӣ) ҷудо кардан мумкин аст. Адабиёт Нигаред низ.
Амруллоҳ Солеҳ

Амруллоҳ Солеҳ — ходими сиёсиву давлатӣ, муовини аввали Раъисиҷумҳури Афғонистон. Собиқ раъиси Раёсати умумии амнияти миллӣ ва Вазорати умури хориҷаи Ҷумҳурии исломии Афғонистон. Пеш аз раёсати иттилооти Афғонистон, узви Эътилофи Шимолии Аҳмадшоҳи Масъуд буд. Соли 1997 Солеҳ тавассути Аҳмадшоҳи Масъуд ба унвони дафтари робити Эътилофи Шимолӣ дар дохили сафорати Афғонистон дар Душанбе мансуб шуд. Солеҳ пас аз истеъфо аз раёсати амнияти миллии Ҷунбиши демокросихоҳу зиддитолибиро эҷод кард, ба номи Басеҷи миллӣ ва раванди сабз. Соли 2018 аз ҷониби Раъисиҷумҳур Ашраф Ғанӣ ба унвони вазири умури хориҷа ва соли 2019 вазири кишвари Афғонистон таъйин шуд. Зиндагинома Амруллоҳ Солеҳ мутаваллиди 15 октябри соли 1972 дар вилояти Панҷшери Афғонистон аст. Дар соли 1990 ба муҷоҳидин пайваст. Дар авохири солҳои навад ҳамчун узви Ҷабҳаи муттаҳида шинохта мешавад. То вуқӯъи ҳодисоти 11 сентябри соли 2001 дар баробари ҷунбиши исломии Толибон, ал-Қоида ва артиши Покистон мубориза бурд. Сӯиқасд Амруллоҳ Солеҳ борҳо ҳадафи сӯиқасд қарор гирифтааст. Ӯ зимни мусоҳибае дар Иёлоти Муттаҳидаи Амрико иброз дошт: "Мутмаъинан, агар онҳо маро бикушанд, ман ба хонаводаву дӯстонам гуфтаам, ки аз ҳеч чиз гила накунанд, зеро ман боифтихор бисёре аз онҳоро куштаам. Бино бар ин, ман як ҳадафи бисёр машрӯъ ҳастам, бисёр машрӯъ. Зеро, вақте ки дар баробари онҳо боистед, тамоил ба истодан дар баробари онҳо бахше аз хуни ман аст. Ман муътақидам, онҳо иштибоҳ мекунанд.".
Амсол

Амсол — калимаи арабӣ буда, маънояш мисл аст, яъне рафторе, ки дар ҳолатҳои мушаххас метавонад ба сифати намунаи рафтори мушобеҳ эътироф шавад. Дар соҳаи ҳуӄуӄ мафҳуми амсол нисбат ба фаъолияти маӄомоти судӣ истифода мешавад. 1. Нигаред низ Қонун (дар ҳуқуқ).
Нок

Нок, муруд, амруд — меваест маъмул. Хосияти ғизоӣ Нок хуштаъму серғизо буда, барои тархӯрӣ истифода мешавад, аз он мураббо, шарбат, компот, мармелад, повидло, моқут, май ва ғайра тайёр мекунанд. Таркиби нок аз сафеда, қанд (глюкоза, фруктоза, сахароза), полисахаридҳо, оҳар, моддаҳои органикӣ, витаминҳои Е,С,Р,В1, В2, В6, каротин (провитамини А), микроэлементҳо иборат аст. Хосияти шифоӣ Нок дар тибби қадим чун меваи доруӣ маълум буд. Бино ба маълумоти Абӯалии Сино нок ҷароҳатро ба ҳам меорад, меъдаро қувват мебахшад, ташнагиро мешиканад. Нок боиси қулинҷ мегардад, бинобар ин онро бо оби ангубиномехта ё шириниҳо истеъмол кардан лозим аст. Ба қавли Муҳаммад Ҳусайни Шерозӣ нок хусусияти дарунбандӣ дорад. Аз ин рӯ баҳри ихтилоли рӯда муфид аст. Нок табъро болидаю хуш мегардонад, барои дилзанӣ нафъ дорад, меъдаро қувват мебахшад, ба ҳазми хӯрок месоидат менамояд, сӯзиши масона ва иллати шушро аз байн мебарад. Баъди истеъмоли нок нӯшидани оби хунук, инчунин хӯроки сахт ва гӯшт манъ аст. Агар пухтагии онро бихӯранд, майнаро аз камӣ таъмин мекунад, назларо дафъ месозад, баданро фарбеҳ менамояд, дил, меъда ва дигар узвҳои ҳозимаро қувват мебахшад, дилтапак (дилбозӣ), ташнагӣ ва сӯзиши хичакро дафъ мекунад, ҳолати бади хунро ба эътидол меоварад, дарунро мулоим менамояд. Нок дафъкунандаи заҳри занбӯруғҳо аст. Гули нокро бихӯранд фараҳ меоварад, хун қай карданро манъ мекунад, исҳолро мебандад. Агар онро кӯфта гузошта банданд варами чашмро таҳлил медиҳад. Агар барги хушки онро кӯфта бипошанд, ҷароҳатро хушконда сиҳат мебахшад. Чӯб ва барги нокро сӯхта, чун сурма ба чашм кашанд, таъсираш монанди тӯтиё мебошад. Нокро бисёр хӯранд, бод ба вуҷуд меорад. Дар "Махзану-л-адвия" омада, ки " муфарреҳ ва муқаввӣ ва ҷолӣ ва бо қуввати қабиза ва мулайина ва беҳтар аз себ аст дар аксари мавридҳо. Мураттиби димоғ ва муфарреҳ ва муқаввии дил ва меъда ва (қувваи) ҳозима ва рафъкунандаи таниши дил ва ташнагӣ ва сӯзиши масона ва муаддили (ба эътидол оварандаи) хун ва мулайини табъ ва бо қуввати қобиза (қабзиятовар) баъд аз талъин (нарм кардан). Ва манъкунандаи баромадани бухорҳо ба димоғ, хусусан хӯрдани он баъд аз таом". Дар тибби халқӣ меваи тар, шарбат ва ҷӯшоби меваи хушки нокро чун воситаи пешоброн, зидди сурфа, табшикан ба кор мебаранд. Дар тибби муосир ҷӯшоби меваи нокро барои илоҷи дарди санги масона ва чун давои пешоброн кор мефармоянд. Витаминҳо, макро- ва микроэлементҳои таркиби нок кори системаи дилу рагҳо ва узвҳои ихроҷи пешобро беҳтар мекунанд.
Амстердам (Ню-Йорк)

Амстердам шаҳре дар иёлати Ню-Йорк кишвари Иёлоти Муттаҳидаи Амрико аст, ки ҷамъияти он дар саршуморӣ соли 2010 мелодӣ, 18620 тан будааст. 4.
Аму Ҳоҷӣ

Аму Ҳоҷӣ (октябри 2022) ё "Амак Ҳоҷӣ" марди эронӣ 3 буд, ки бо "чиркинтарин одами ҷаҳон" маъруф буд. 4 Аму Ҳоҷӣ номи аслии ӯ набуд, балки лақаби ба пиронсолон гузошташуда буд. Ҳоҷӣ дар деҳаи Қаҳрори Деҷгоҳи Форс дар байни як кулбаи муваққатӣ ва сӯрохи замин зиндагӣ мекард. 3 Аз тарси собун ва об, ӯ зиёда аз 50 сол оббозӣ намекард, аммо дар охири соли 2022, чанде пеш аз маргаш, маҷбур шуд, ки ин корро кунад. 3 Ӯ 23 октябри соли 2022 дар Қаҳрори Деҷгоҳ даргузашт. Дар соли 2013 филми мустанаде бо номи "Зиндагии аҷиби Аму Ҳоҷӣ" дар бораи ӯ б навор гирифта шудааст.
Амударё (маҷалла)

"Амударё" — маҷаллаи эронӣ оид ба омӯзиши Осиёи Марказӣ ва Кавказ. Аз тобистони соли 1992 дар Теҳрон дар се моҳ як маротиба ба забони форсӣ нашр мегардад. Аз баҳори соли 1999 ба забонҳои русӣ ва англисӣ низ чоп мешавад. Дар маҷалла нуқтаи назари дониИМАндон, дипломатҳо ва муфассирони сиёсии эронӣ ва дигар кишварҳои хориҷӣ оид ба масоили сиёсӣ, иқтисодӣ, фарҳангӣ, таърихӣ ва иҷтимоии ҷумҳуриҳои Осиёи Марказӣ ва Кавказ пешкаши хонандагон мегардад. Матолибро барои "А." Маркази омӯзиши Осиёи Марказӣ ва Кавкази Вазорати корҳои хориҷии ҶИЭ омода менамоянд. Таърих, фарҳанг, санъат, адабиёт, дину анъанаҳои мардуми ин минтақаҳо ҳазорсолаҳо муштаракан ташаккул ёфта, таҳқиқи онҳо барои муайян кардани мавқеи ин кишварҳо ва мардумашон дар пешбурди ҷомеаи ҷаҳонӣ мусоидат менамояд. Дар "Амударё" ба таъриху тамаддуни мардуми тоҷик таваҷҷуҳи махсус зоҳир мешавад.
Амурбек Тсарикайев

Амурбек Маирбекович Тсарикайев — футболбози русӣ, муҳофиз.
Амуро Балтийск (деҳа)

Амуро Балтийск — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Зейский, вилояти Амур медарояд.
Амур (худои муҳаббат)

Эрос (Эрот, Эрот), Амур (— муҳаббат), Купидон — худои муҳаббат. Дар асотири Руми Бостон низ маънояш ҳамчунин аст. Бо қаҳрамони асотири Юнони Қадим Эрот айният дорад.