ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Қонунгузории вогузошта

Қонунгузории вогузошта — аз тарафи парламент ба мақомоти иҷроия (Президент, Ҳукумат) вогузор намуданн ваколатн қабули санади меъёрию ҳуқуқии дорои қувваи қонунӣ (дар Фаронса, Италия, Испания, Қазоқистон ва ғайра). Маъмулан дар ин мавридҳо аз тарафи парламент санади дахлдор қабул мегардад, ки дар он масъалаҳои вогузоршуда ва муҳлати чунин вогузорӣ нишон дода мешавад. Ҳамчунон дар баъзе мавридҳо парламент дар қонунҳо ваколати қабули санадҳоро ба тариқи қонунгузории вогузошта нишон медиҳад. Додани ваколати қабули санадҳои меъёрй-ҳуқуқӣ аз тарафи як мақоми иҷроия ба дигараш низ дар амалия мушоҳида мешавад. Масъалаҳое, ки мутобиқи Конститутсия, қонунҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон ва дигар санадҳои меъёрию ҳуқуқии Ҷумҳурии Тоҷикистон салоҳияти истисноии онҳоро ташкил медиҳанд, ба дигар мақом вогузор карда намешаванд.. низ Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд.
Шодигул Қонунзода

Шодигул Қонунзода (Қонунзода Шодигул Худобахш, 11 январи соли 1970, ш. Хоруғ, ҶШС Тоҷикистон, ИҶШС) — омӯзгор, арбоби давлатии тоҷик, вакили Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон. Зиндагинома Мукофот.
Қонуни Брюстер

Қонуни Брюстер — қонунест, ки вобастгии нишондиҳандаи шикасти диэлектрикро ба кунҷи афтиши мавҷи рӯшноӣ ё радиомавҷ ифода мекунад; зимнан кунҷи афтиш (ба истилоҳи кунҷи Брюстер) чунин аст, ки афканишоти аз сатҳи диэлектрик инъикосёбанда пурра поляризонида мешавад. Онро соли 1815 физики инглис Дейвид Брюстер кашф кардааст. Қонуни Брюстер ҷунин навишта мешавад:.
Қонуни асосӣ

Қонуни асосӣ — ибораест, ки асосан аз рӯи мазмун бо мафҳуми Конститутсия " ва "Сарқонун" як буда, дар мамлакатҳо чун санади ягона вуҷуд дошта, меъёрҳои он қувваи олии ҳуқуқӣ дорад. Дар баъзе мамлакатҳо, ба монанди Олмон, Эрон ба ҷои ибораҳои Конститутсия ва Сарқонун ибораи Қонуни асосӣ ба кор бурда мешавад. Дар баъзе кишварҳо ҳам ибораи Конститутсия ва ҳам ибораи Қонуни асосӣ якҷоя истифода карда мешаванд. Нигаред низ.
Қонуни Архимед

Қонуни Архимед, қонунест статикаи моеъот ва газҳоро гӯянд, ки мувофиқи он ба ҳар гуна ҷисми ба моеъ (ё газ) ғӯтонидашуда аз тарафи ҳамин моеъ (газ) қувваи нигоҳдоранде таъсир мекунад, ки ба вазни моеъ (газ)-и бо фишор хориҷ кардани ҳамин ҷисм баробар буда, ба боло самт дорад ва ба маркази вазнинии ҳаҷми хориҷшуда таъсир мекунад. Онро Архимед кашф кардааст.
Қонуне, ки ба он муносибатҳои ҳуқуқӣ робита дорад

Қонуне, ки ба он муносибатҳои ҳуқуқӣ робита дорад - формулаи вобастакуиӣ буда, татбиқи ҳуқуқи он давлатеро дар назар дорад, ки бо он муносибатҳои ҳуқуқии бавуҷудомада робитаи зич дорад. Ин формулаи вобастакунй намуди қонуни кишвари фурӯшанда мебошад. Дар ин ҳолат робитаи зич аз тарафи суд, арбитраж ва дигар мақомотҳои дахлдор муайян карда мешавад. Қонуне, ки бо муносибати ҳуқуқии мавҷуда робитаи зич дорад, дар замони муосир дар ҳуқуқи айналхалқии хусусӣ васеъ истифода бурда мешавад.. низ Қонун.
Қонуни ҳуқуқӣ

Қонуни ҳуқуқӣ — ақида ва талаботи муҳимтарини ҳуқуқи фитрӣ, принсипи аввалиндараҷаи фалсафаи ҳуқуқ, асоси ҷаҳонбинии ҳуқуқӣ ва фаҳмиши васеи (муосири) ҳуқуқ аст. Он аз тафовути ҳуқуқи фитрӣ ва ҳуқуқи позитивӣ ҳосил шуда, зарурати қабули қонунҳоро (тамоми шаклҳои расмии ифодаи ҳуқуқро) бо назардошти талаботу арзишҳои башар дар назар дорад. Ақида ва талаботи қонуни ҳуқуқӣ ҳоло дар Конститутсияи (Сарқонуни) ҶТ мустаҳкам шудааст. Аз ҷумла, Конститутсия як қатор талаботҳои аввалиндараҷаи қонуни ҳуқуқиро мустаҳкам намудааст, ба монанди ба Конститутсия мутобиқ будани қонунҳо, афзалияти санадҳои ҳуқуқии байналхалқӣ дар назди қонунҳои ҷумҳурй, ҳатман нашр шудани қонунҳо (м. 10), имкони ҳифз гардидани ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрванд аз ҷониби қонунҳо (м. 14), вази-фаи давлат оид ба эътироф, риоя ва ҳифзи ҳуқуқҳон фитрии инсон (м.5).. низ.
Қонуни федералӣ

Қонуни федералӣ - қонун дар давлатҳои федеративӣ, ки амалашон дар ҳама ҳудуди давлат паҳн мегардад. Дар қонунгузории чунин давлатҳо ҳамеша салоҳиятҳои федератсия ва субъектҳои он фарқ кунонида мешавад. Масалан, дар Конститутсияи ИМА соли 1787 номгӯи масъалаҳои қонунгузории федеративӣ дар фасли 8 моддаи 1; дар Қонуни Асосии Олмон соли 1949 салоҳияти хоси қонунгузории федератсия дар моддаи 73; дар Конститутсияи Русия соли 1993 дар моддаҳои 102-108 нишон дода шудаанд. Баробари қонуни федеративӣ баъзе давлатҳои федеративй инчунин қонунҳои конститутсионии федеративӣ қабул мекунанд, ки аз қонунҳои ҷории федеративй боло меистанд. Қонунҳои конститутсионии федеративӣ оид ба масъалаҳои ба ихтиёри федератсия додашуда қабул карда мешаванд. Оид ба кадом масъалаҳо қабул кардани чунин қонунро Конститутсия нишон медиҳад.. низ.
Қонунҳои конститутсионӣ

Қонунҳои конститутсионӣ – дар баъзе мамлакатҳо яке аз сарчашмаҳои ҳуқуқи конститутсионӣ мебошад. Дар Фаронса, Руминия ва ғайра қонунҳои конститутсионӣ ин қонунест, ки ба конститутсия тағйирот дохил мекунад, дар Федератсияи Русия, Қазоқистон, Ҷумҳурии Тоҷикистон қонунҳои конститутсионӣ оид ба масъалаҳое қабул карда мешаванд, ки дар конститутсия пешбинӣ шудаанд. Дар ҳолати аввал тарзи қабули қонунҳои конститутсионӣ бо тарзи тағйирдиҳии конститутсия як аст, дар ҳолати дуюм қонунҳои консгитутсионӣ бо тарзи мураккабе қабул мегарданд, ки одатан аз тарзи тағйирдиҳии Консгитутсия фарқ мекунад. Дар мамлакатҳои ҷудогона қонунҳои конститутсионӣ гуфта, қонунҳое дониста мешаванд, ки дар маҷмӯъ конститутсияи ҳамин давлатро ташкил медиҳанд (масалан, дар Шветсия – қонун дар бораи валиаҳд соли 1810, шакли идора соли 1974, қонун дар бораи озодии матбуот соли 1949). Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон қонунҳои конститутсионӣ қонунҳоеанд, ки оид ба масъалаҳои дар Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон пешбинишуда қабул карда мешаванд. Қонунҳои констигутсионӣ бо тарафдории на камтар аз се ду ҳиссаи шумораи умумии вакилони Маҷлиси намояндагон қабул мегарданд ва Маҷлиси миллӣ бо тарафдории на камтар аз се ду ҳиссаи аъзои худ ҷонибдорӣ мекунад (моддаи 41). Қонунҳои конститутсионӣ нисбат ба қонунҳои ҷорӣ ва ҳар гуна санадҳои ҳуқуқӣ қувваи баланди ҳуқуқӣ доранд. Одатан, Президент дар мавриди қонунҳои конститутсионӣ ҳуқуқи боздошт (вето) надорад, вале Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон (моддаи 62) ба Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳуқуқи баргардондани қонунҳои конститутсиониро додааст. Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон асос намедиҳад, ки қонунҳои консгитутсионӣ бо худи консгитутсия дар як қатор шуморида шавад ва ё қисми Конститутсия ҳисоб карда шавад. Мувофиқи модцаи 10 Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон. Ин ҳолат ба қонунҳои конститутсионӣ низ дахл доранд.. низ.
Қонуни мурофиаи ҷиноятӣ

Қонуни мурофиаи ҷиноятӣ - қонунест, ки махсус барои ба танзим даровардани низоми муносибатҳои мурофиавии ҷиноятй қабул гардидааст. Чунин қонун дар ҶТ, пеш аз ҳама КМҶ мебошад. Дигар қонунҳое мавҷуданд, ки баъзе меъёрҳои мурофиаи ҷиноятиро доранд, лекин онҳо баъзе масъалаҳои ташкилй ва махсуси мурофиаи ҷиноятиро танзим менамоянд.).. низ.
Қонуни суд

Қонуни суд - истифода ё худ татбиқи қонуни давлате дар назар дошта мешавад, ки дар он ҷо баҳс (дар суд, арбитраж ва дигар мақомоти дахлдори ваколатдор) баррасӣ карда мешавад. Дар чунин маврид ҳуқуқи интихоб намудан оид ба истифодаи системаи ҳуқуқии ин ё он кишвар ба вуҷуд намеояд ва қатъи назар аз унсури хориҷӣ, ҳуқуқи мурофиавии кишваре татбиқ карда мешавад, ки баҳс дар он ҷо баррасӣ мегардад.. низ.
Қонуни ҷои расонидани зарар

Қонуни ҷои расонидани зарар - формулаи вобастакунй буда, мувофиқи он ҳуқуқи давлате татбиқ карда мешавад, ки зарар дар қаламрави он расонида шудааст. Он ҳангоми ӯхдадориҳои деликтй истифода мешавад. Қонуни ҷои расонидани зарар асосӣ буда, вале ягона ба ҳисоб намеравад.).. низ Қонун.
Қонуни ҷои содир шудани амал

Қонуни ҷои содир шудани амал - формулаи вобастакунӣ дар ҳуқуқи байналхалқии хусусӣ буда, татбиқ намудани ҳуқуқи давлатеро дар назар дорад, ки дар қаламравн он амали хусусияти ҳуқуқии хусусӣ содир шудааст (додани ваколатнома, имзои шартнома ва ғайра). Чунин формулаи вобастакунӣ дорои амалҳои гуногуни гражданӣ-ҳуқуқӣ буда, маълумтаринаш инҳоянд: Нигаред низ.
Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи танзими анъана ва ҷашну маросимҳо дар Ҷумҳурии Тоҷикистон»

Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон "Дар бораи танзими анъана ва ҷашну маросимҳо дар Ҷумҳурии Тоҷикистон" 8 июни соли 2007 қабул шудааст. 1 Қонуни мазкур бо тақозои рушди ҷомеа анъана ва ҷашну маросимҳоро танзим намуда, ба ҳифзи арзишҳои асили фарҳанги миллӣ ва эҳтиром ба суннатҳои мардумӣ барои баланд бардоштани сатҳи иҷтимоию иқтисодии ҳаёти шаҳрвандони Ҷумҳурии Тоҷикистон равона гардидааст. Таркиб БОБИ 1. МУҚАРРАРОТИ УМУМӢ БОБИ 2. МАҚОМОТ ОИД БА ТАНЗИМИ АНЪАНА ВА ҶАШНУ МАРОСИМҲО ВА САЛОҲИЯТИ ОНҲО БОБИ 3. ТАНЗИМИ ҶАШНУ МАРОСИМҲОИ РАСМӢ ВА ОИЛАВӢ БОБИ 4. ТАНЗИМИ ХИЗМАТРАСОНӢ ДАР ҶАШНУ МАРОСИМҲО БОБИ 5. МУҚАРРАРОТИ ХОТИМАВӢ Тағйиру иловаҳо ба Қонун Баъд аз 10 соли амали қонуни номбурда баъди муҳокимаи умумихалқӣ дар ҷомеа, мақомоти олии қонунгузори ҷумҳурӣ Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон (аз 23 августи соли 2017) ва Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон (аз 28 августи соли 2017) Қарор Дар бораи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон "Оид ба ворид намудани тағйиру иловаҳо ба Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон "Дар бораи танзими анъана ва ҷашну маросимҳо дар Ҷумҳурии Тоҷикистон" қабул намудаанд. 3 Тағйиру иловаҳои асосӣ Ба моддаи 7 қисми 4 бо мазмуни зерин илова карда шавад: Моддаи 9 дар таҳрири зерин ифода карда шавад: "Моддаи 9. Хатнасур Дар моддаи 10: Дар моддаи 11: Дар моддаи 12: Дар моддаи 14: Ба Қонун боби 41 бо мазмуни зерин илова карда шавад: "БОБИ 41. ӮҲДАДОРИИ ШАХСОНИ ВОҚЕӢ ВА ҲУҚУҚӢ ҲАНГОМИ ГУЗАРОНИДАНИ ТӮЮ МАЪРАКАҲО Моддаи 141. Уҳдадории шахсони воқеӣ ва ҳуқуқӣ ҳангоми гузаронидани тӯю маъракаҳо.
Қонуни ҷойгиршавии ашё

Қонуни ҷойгиршавии ашё — мутобиқати коллизионӣ, татбиқ намудани ҳуқуқи давлатеро мефаҳмонад, ки дар каламрави он ашё воқеъ буда, объекти муносибатҳои ҳуқуқӣ-хусусӣ ба шумор меравад. Ин формулаи вобастакунӣ ҳамчунин дар сурате истифода карда мешавад, ки бинобар одатҳои байналхалқӣ дар ҳуқуқи миллии давлати дахлдор пешбинӣ нашудааст.).. низ.
Қонунияти конститутсионӣ

Қонунияти Конститутсионӣ – ба Конститутсия мутобиқ будани тамоми қонунҳо ва дигар санадҳои меъёрӣ-ҳуқуқӣ, ки аз талаботи волоият ва эътирофи ҳуқуқии Конститутсия.
Қонуният

Қонуният - риоя ва иҷрои дақиқ, якхела ва ҳатмии талаботи ҳуқуқ аз тарафи мақомоти давлатӣ, шахсони мансабдор, ташкилотҳо ва шаҳрвандон мебошад. Талаби қонуният дар моддаи 10 Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон ифода ёфтаасг Қонуният ба якчанд маъно истифода мешавад: принсипи фаъолияти давлатӣ (адолати судӣ, ҳуқуқэҷодкунӣ ва м.и.); асоси ташкилии мақомоти давлат (интихоби Президент, Маҷлиси Олӣ) ва ғ. Қонунияти ҳуқуқӣ риояи ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрвандро дар назар дорад...
Қонунияти ҳуқуқӣ

Қонунияти ҳуқуқӣ — ин риоя ва иҷрои аниқ ва бемайлони талаботҳои қонуни ҳуқуқӣ аз ҷониби ҳамаи субъектони ҳуқуқ мебошад. Қонунияти ҳуқуқӣ-принсипи муҳими фаъолияти давлати ҳуқуқбунёд, кафолати инкишофи мӯътадили ҷомеаи шаҳрвандӣ, риояву ҳифзи ҳукуқу озодиҳои инсои ва шаҳрванд, талаботи амали мақомоти давлатӣ ва ашхоси мансабдор, заминаи таъмини тартиботи ҳуқуқии ҷомеа мебошад. Мақсад аз таъмину таҳким ва риояи қонунияти ҳуқуқӣ ин ташкили шароити мусоиди ҳуқуқӣ барои риояи ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрванд, талаботу арзишҳои инсонӣ, унсуру нишонаҳои давлати ҳуқуқбунёд, ҷомеаи шаҳрвандӣ, таъмини тартиботи ҳуқуқӣ ва сохти ҳуқуқии ҷомеа, ривоҷи муносибатҳои ҳуқуқии хусусӣ, соҳибкорй, тиҷорат ва шаклҳои дигари фаъолиятн озоди иқтисодӣ, амалн бевосита ва номаҳдуди меъёрҳову принсипҳои ҳуқуқи байналхалқӣ, алалхусус дар соҳаи ҳуқуқҳои инсон, таъмини нуфуз ва мақоми баланди инсон дар ҷомеа, имкони амали мустақими меъёрҳои конститутснонӣ оид ба ҳуқуқу озодиҳо дар тамоми қаламрави давлат мебошад. Талаботҳои қонунияти ҳуқуқӣ дар бисёр моддаҳои Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон мустаҳкам шудаанд, чунончи эътироф, риоя ва ҳифзи ҳуқуқу озодиҳо аз ҷониби давлат (м. 5, қ. 3), ҳифзи ҳуқуқу озодиҳо аз ҷониби қонунҳои ҷумҳурӣ (м. 14, қ. 1), Президент ҳамчун ҳомии ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрванд (м. 64, г. 2), ҳифзи ҳуқуқу озодиҳо дар фаъолияти ҳокимияти судӣ (м. 84, қ.1), назорати прокурорӣ баҳри таъмини қонуният (м. 93) аст.. низ.
Қонунҳои байналмилалӣ

Қонунҳои байналмилалӣ – дар моддаи 10 Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон соли 1994 дар бораи қонунҳои байналмилалӣ меъёр вуҷуд дорад. Баробари ин дар моддаи 10 ва 14 ибораи "санадҳои ҳуқуқии байналмилалӣ" низ вомехӯрад, ки бо ибораи қонунҳои байналмилалӣ ҳаммаъно мебошад.. низ.
Ҳуқуқэҷодкунӣ (парлумон)

Қонунэҷодкунӣ (парлумон), Ҳуқуқэҷодкунӣ — фаъолияти мақоми ваколатдоршуда (одатан парлумон) оид ба баровардани қонунҳои нав, дохил кардани тағйироту иловаҳо ба қонунҳои амалкунанда ва бекор кардани қонунҳо мувофиқи расму қоидаҳои қонунгузории дар ҳар як мамлакат муқарраршуда. Мақоми қонунгузор дар Ҷумҳурии Тоҷикистон - Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад, ки аз ду маҷлис иборат аст: Маҷлиси миллӣ ва Маҷлиси намояндагон. Қонунҳоро Маҷлиси намояндагон қабул менамояд ва онҳоро барои ҷонибдорӣ ба Маҷлиси миллӣ мефиристад. Маҷлиси миллӣ қонуни қабулнамудаи Маҷлиси намояндагонро (ба истиснои қонунҳо дар бораи афв ва буҷет) ҷонибдорӣ намуда, онро ба Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон барои имзо мефиристад ва ё дар сурати дастгирӣ наёфтани қонун онро барои баррасии такрорӣ бо пешниҳоду эродҳои худ ба Маҷлиси намояндагон бармегардонад. Вобаста ба аҳамияти қонунҳо аксари онҳо дар ду мутолиа қабул мегарданд, лоиҳаи қонунҳо ба муҳокимаи умум пешниҳод карда мешаванд, мавриди экспертизаи ҳуқуқӣ, забонӣ, молиявию иқтисодӣ ва махсуси илмӣ қарор мегиранд.. низ.
Қонунҳои 12 ҷалвал

Қонунҳои 12 ҷалвал – нахустин қонуни хаттии Рим буда, бунёди ҳуқуқи ягонаи квиритй ё маданиро барои шаҳрвандони Рум замина гузошт. Қонунҳои ҷадвал ҳуқуқи одатии Римро ба ҳам муттаҳид намуданд.. низ.
Қонунҳои Ману

Қонунҳои Ману — машҳуртарин маҷмӯи фармудаҳои динию ахлоқии асри то милод ва асри мелодӣ буда, аз 12 боб ва 2685 шлок - шеър иборатанд ва меъёрҳои ҳуқуқии соҳаҳои гуногуни ҳуқуқро дар бар мегиранд.. низ.
Ҳуқуқэҷодкунӣ (раъйпурсӣ)

Ҳуқуқэҷодкунӣ, Қонунэҷодкунӣ (раъйпурсии умумихалқӣ) — фаъолияти халқ (ба тариқи раъйпурсии умумихалқӣ) ва мақомоти қонунгузор оид ба эҷоди (офаридани) Қонунҳо мебошад. Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон (соли 1994) тариқи раъйпурсии умумихалқӣ қабул гардидааст. Фаъолияти қонунгузорӣ мураккаб буда, аз давраҳои зерин иборат мебошад: Донистаниҳо Вакилони Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар ҷаласаи навбатии иҷлосияи дуюм оид ба Тағйиру иловаҳо ба Конститутсияи (Сарқонуни) ҶТ ба раъйпурсии умумихалқӣ пешниҳод намуданд. Раъйпурсии умумихалқӣ оид ба "Тағйироту иловаҳо ба Конститутсияи (Сарқонуни) ҶТ рӯзи 22 майи соли 2016 таъйин гардид. (Нигаред ба лоиҳа) 2 Нигаред низ.
Қонунҳои маҳаллӣ

Қонунҳои маҳаллӣ - як навъ қонунест, ки дар баъзе давлатҳои дорои воҳидҳои мухтор мавҷуд аст (Испания, Италия, Португалия, Шри-Ланка ва ғайра). Қонунҳои маҳаллиро мақомоти намояндагӣ бо роҳи раъйпурсӣ дар воҳиди мухтории мазкур оид ба масъалаҳои салоҳияти худ қабул мекунад ва онҳо фақат дар ҳудуди мазкур амал мекунанд (ниг. ба Қонун).. низ.
Қонунча

"Қонунча" — асарест, ки онро аз рӯи "Ал-Қонун фи-т-тиб"-и Абӯалии Сино Маҳмуд ибни Муҳаммад ибни Умари Чағминӣ ба арабӣ таҳия кардааст 1. Мунтариҷа "Қонунча" аз 10 боб (мақола) иборат аст. Дар "Қонунча" оид ба табиати инсон (боби 1), ташреҳия (боби 2), ҳолатҳои гуногуни организми одам (боби 3), набзи шараён (боби 4), беҳдошт ва парҳези одамони солим (боби 5), дарди сар (боби 6), бемориҳои аъзои ҷудогонаи одам (боби 7), касалиҳои гурда (боби 8), амрози умумии организм (боби 9), қувваҳое, ки дар ғизои сахт ва нӯшокиҳо мавҷуданд (боби 10) маълумоти мухтасар дода шудааст. Як нусхаи "Қонунча" иборат аз 38 варақ таҳти рақами 2409 дар Фонди дастхатҳои Институти шарқшиносии АИ Узбакистон маҳфуз мебошад. Шоир ва табиби қарни 19 Ҷунайдуллоҳи Ҳозиқ ҳам ба "Ал-Қонун фи-т-тиб"-и Ибни Сино бо номи "Таҳқиқу-л-қавоид" шарҳ навиштааст. Асари номбурда соли 1822 дар Бухоро ба забони тоҷикӣ таълиф ёфтааст ва яке аз нусхаҳои он (229 варақ таҳти рақами 1306) дар Фонди дастнависҳои Институти шарқшиносии АИ Узбакистон маҳфуз мебошад.
Қонунҳои органикӣ

Қонунҳои органикӣ — (аз калимаи франсавии - органикӣ, ташкилӣ-расмӣ гардондашуда) - навъи қонунҳое, ки мувофиқи Конститутсияи Фаронса соли 1958 ба низоми сарчашмаҳои ҳуқуқи давлатӣ (конститутсионӣ) дохил карда шудааст. Дар қонунгузории чандин давлатҳои дигар низ ҷои қонунҳои органикӣ муайян карда шудааст. Одатан дар Конститутсияи ин мамлакатҳо доираи муносибатҳои ҷамъиятӣ, ки фақат бо қонунҳои органикӣ танзим шуданаш мумкин аст, муайян карда шудааст. Дар модцаи 81 Конститутсияи Испания муқаррар карда шуда- аст, ки зери мафҳуми қонунҳои органикӣ он қонунҳое дониста мешаванд, ки инкишофи ҳуқуқу озодиҳои асосиро муайян мекунанд, вазъи ҳуқуқии ҷомеаҳои мухторй, ҳуқуқи умумии интихоботро танзим менамоянд ва инчунин дигар қонунҳоест, ки Конститутсия пешбинӣ кардааст. Қонунҳои органикӣ мувофиқи Констнтутсияи Гурҷистон (модцаи 66), Молдова (моддаи 74) бо аксарияти овозҳои вакилони интихобшуда қабул мешавад, қонунҳои ҷорӣ бошад, бо аксарияти овозҳои вакилони ҳузурдошта қабул мегардад. Дар моддаи 72 Конститутсияи Молдова қонунҳои мамлакат ба се намуд: конститутсионӣ, органикӣ ва ординарӣ ҷудо шудааст. Ҳамагӣ шонздаҳ номгӯн муносибатҳои ҷамъиятӣ нишон дода шудаанд, ки оид ба онҳо қонунҳои органикӣ қабул карда мешаванд. Инчуннн қонунҳои органикн дар соҳаҳое қабул карда меша- ванд, ки парлумон зарур донистааст. Дар ҳуқуқи конститутсионии ҶТ айнияти қонунҳои органикӣ қонунҳои конститутсионӣ мебошанд (ниг. Ба Қонунҳои консгитутсионӣ).. низ.
Қоонии Шерозӣ

Қоонии Шерозӣ (октябр 1808, Шероз 1 — 4 май 1854, Теҳрон 1) — шоир ва нависанда и форсигӯи давраи Қоҷор. Зиндагинома Мирзо Ҳабиб мутахаллис ба "Қоонӣ" фарзанди Муҳаммад Алии Гулшан аз шоирони бузурги дарбори Фатҳалишоҳи Коҷор ва Муҳаммадшоҳи Коҷор ва аввали салтанати Насриддиншоҳ буд. Ӯ ба ҳикмат низ алоқаи саршоредошт. Қоонӣ асолатан аз Кирмоншоҳаст, вале дар Шероз мутавлид шуд ва чун аз 7 солагӣ ятим гашт таҳсилоти муқадимотиро дар ҳамон Шероз фарогирифт ва дар овони ҷавонӣ озими Машҳад шуд то дар он ҷо ба идомаи таҳсил пардозад ва зимнан майдони тозае барои касби маош пайдо кунад. Падари Қоонӣ Гулшани Кирмоншоҳӣ аст ва бародарзодаи Қоонӣ ҳам Мирзо Муҳаммадтақии Шерозӣ машҳур ба Мирзои дуввуми Шерозӣ аст. Писари Қоонӣ ҳам шоире буда ба номи Сомонӣ, ки дар 1285 қ. вафот мекунад. Қоонӣ дар адабиёти араб ва форс маҳорати кофӣ ёфт ва ба ҳикмат низ алоыаи саршоре дошт ва метавон гуфт шуҳрати шоирии ӯ латма ба шуҳрати ӯ ба унвони як ҳакими донишманд задааст. Дар ҳикмат ӯро ҳам миёнаи Мулосадро ва Ҳоҷӣ Мулоҳодии Сабзаворӣ номидаанд. Аз ин рӯ Фатҳалишоҳ ӯро "Муҳтаҳидушшуаро" лақаб додва Муҳаммадшоҳ низ Қоониро "Ҳассонулаҷам" мехонд, зеро дар шеър махсусан қасидасароӣ чунон бар калом тасаллут дошт, ки мояи эъҷобиҳар хонандаи осори ӯст. Вафоти Қоонӣ дар соли 1280 иттифоқ афтод ва дар Теҳрон ба хок супурда шуд. Мероси адабӣ Қоонӣ аз лиҳози лиффозӣ ва ба кор бурдани саноеъи шеърӣ ва ибтикор дар қавофӣ беназир аст.Қоонӣ илова бар девони ашъораш, ки дар ҳудуди 17000 байт аст китобе ба номи "Парешон" ба сабки "Гулистон" дар наср нигошта, ки мазомини он ҳам мамлу аз достонҳои мустаҳҷан ва тавъам бо алфози ракик аст. Намунаи ашъор Аз рубоиёт:.
Қонунҳои ҷорӣ

Қонунҳои ҷорӣ — дар адабиёти ҳуқуқӣ ғайр аз қонунҳои конститутсионӣ дигар қонунҳоро қонунҳои ҷорӣ меноманд, дар баъзе сарчашмаҳо онҳоро қонунҳои одӣ ва муқаррарӣ низ меноманд. Қонунҳои ҷорӣ бо тарзи қабул ва эътибори ҳуқуқӣ гирифтан аз қонунҳои консгитутсионӣ фарқ доранд. Қонунҳо санади меъёрӣ-ҳуқуқӣ мебошанд, ки мутобиқи тартиби муқарраршуда аз тарафи мақомоти қонунгузор ё бо роҳи раъйпурсӣ қабул карда мешаванд ва масъалаҳои муҳимтарини ҳаёти давлат ва ҷомеаро танзим мекунанд. Қонунҳои ҷорӣ ба Конститутсия ва қонунҳои конститутсионии дахлдор бояд мувофиқ бошанд. Мувофиқи Конститутсияи ҶТ қонунҳоро Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон бо тарафдории аксарияти шумораи умумии вакилон қабул менамояд, агар тартиби дигарро Конститутсия муқаррар накарда бошад. Қонунҳое, ки Маҷлиси намояндагон қабул намудааст, ба Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳод мешаванд, ба истиснои қонун дар бораи буҷаи давлатӣ. Маҷлиси миллӣ қонунро бо тарафдории аксарияти шумораи умумии аъзои худ ҷонибдорӣ мекунад. Дар мавриди дастгирӣ наёфтани қонун аз ҷониби Маҷлиси миллӣ қонун такроран дар Маҷлиси намояндагон баррасӣ мешавад. Дар сурати бо қарори Маҷлиси миллӣ норозӣ будани Маҷлиси намояндагон, қонун ҳамон вақт қабулшуда ҳисоб меёбад, ки агар Маҷлиси намояндагон онро такроран бо тарафдории на камтар аз се ду ҳиссаи шумораи умумии вакилон тасдиқ намояд. Як навъи қонунҳои ҷорӣ кодекс мебошад.. низ.
Қонуш

Қонуш (Конуш) — деҳа (овул) дар ҳайати ҳавзаи деҳот (деҳистон)-и Сази ноҳияи Соқулуқ -и вилояти Чуй, Ҷумҳурии Қирғизистон. Аҳолӣ — 623 нафар дар соли 2024.
Қопалӣ (ноҳияи Оқсу)

Қопалӣ Қопалы) — деҳа дар Ноҳияи Оқсуи вилояти Алмаатои Қазоқистон.
Қоракулча

Қоракулча, қарақот Як намуди хӯриши мева буда, онро дар фасли сармо истифода мебаранд. Қоракулчаро аз меваи олучаи сурх тайёр мекунанд. Олучаи пухта, расидаро аз донакҳо ҷудо карда, дар дег андохта, бо оташи паст меҷӯшонанд. Дар натиҷа оби олуча бухор мешавад ва дар дег ғафсияш мемонад, ки ӯро дар лаълича гирифта дар офтобрӯя то сахт шуданаш мемонанд. Баъди сахт шуданаш шикаста мехӯранд. Қоракулчаро аз меваи зардолу ҳам тайёр мекунанд. Дар Ноҳияи Шаҳритус ним фаъол аст.. низ.
Қопа (ноҳияи Оқсу)

Қопа Қопа) — деҳа дар Ноҳияи Оқсуи вилояти Алмаатои Қазоқистон.
Қопа (ноҳияи Ҷомбул)

Қопа Қопа) — деҳа дар вилояти Алмаатои Қазоқистон. Дар ноҳияи Ҷомбул ҷойгир аст. Дар соли 2009 570 нафар аҳолӣ дошт.
Қопа (ноҳияи Ойиртау)

Қопа Қопа) — деҳа дар ноҳияи Ойиртау дар вилояти Қазоқистони Шимолӣ. Ба ҳайати ҷамоати деҳоти Володарск шомил аст. Аҳолӣ Тибқи натиҷаи барӯйхатгирии аҳолӣ дар соли 2009 32 нафар аҳолӣ (19 мард ва 13 зан) дошт 1. Соли 2019 барҳам дода шуд.
Қорам

Қорам Қорам) — деҳа дар ноҳияи Енбекшиқазоқи вилояти Алмаатои Қазоқистон, ки дар соли 2009 5979 нафар аҳолӣ дошт.
Қопал (ноҳияи Оқсу)

Қопал Қапал) — деҳа (қаблан шаҳр) дар Ноҳияи Оқсуи вилояти Алмаатои Қазоқистон.
Қоралас

Қоралас Қоралас) — деҳа (ауыл) дар вилояти Туркистони Қазоқистон. Дар ноҳияи Келес ҷойгир аст. Дар соли 2009 тибқи барӯйхатгирии аҳолӣ 648 нафар аҳолӣ дошт.
Қорибобо

Қорибобо — деҳа дар ҷамоати деҳоти Ёваи ноҳияи Ғафуров. Аз Қорибобо то маркази ҷамоат аз 1 км камтар, то маркази ноҳия 15 км. Аҳолиаш 3413 нафар, тоҷикон.
Қории Яздӣ

Низомуддин Маҳмуд ибни Амир Аҳмади Қорӣ (1;? — қарни) — шоир, мубтакири сабки махсусе дар шеър ба тақлид аз сабки Абуисҳоқи Атъима, муаллифи "Девони албиса".
Тағоймурод Хушвақт

Тағоймурод Хушвақт (Тағоймурод Хушвахтов, маъруф ба Қории Ёвонӣ апрели 1949, ноҳияи Ёвон — 11 майи 2002, ҳамон ҷо) — овозхони тоҷик, Ҳофизи халқии Тоҷикистон, Корманди шоистаи маданияти Тоҷикистон. Зиндагинома Тағоймурод Хушвақт 2 апрели соли 1949 дар ноҳияи Ёвон аз модар нобино ба дунё омадааст 1. Нобиноӣ дар ниҳодаш қувваи истеъдоду нерӯи ҳофиза афзун сохт, дили бино, ақлу шуур, дарку эҳсоси баланди мусиқӣ дошт. Ангуштони панҷааш зеру бами тору рубоб, ғиҷҷаку сеторро ба навозиш оварда, оҳангро тавлид менамуданд. Ӯ ба касе тақлид намекард, балки дигарон тақлидаш менамуданд 2. Қории Ёвонӣ солҳои бо сароидани таронаҳои мардумӣ ва мазҳабӣ бештар шуҳрат ёфт. Дар он давра таронаҳои ӯ пайваста аз радиову телевизион пахш мешуданд. Тағоймурод Хушвахтов дар ҳамин давра дар фестивали мусиқии "Фаҷр" дар Эрон иштирок кард ва борҳо ба Афғонистон ва кишварҳои дигари минтақа сафарҳои ҳунарӣ дошт 1. Таронаҳо Мероси ҳунарии сабтшудаи Тағоймурод Хушвахтов зиёда аз 600 таронаро дар бар мегирад 1. "Шамси ман", "Гардиши айём", "Чароғи анҷуман", "Ту садбарги кадом боғӣ", "Чашми ман", "Кошонаи хаёл", "Афсун кунам", "Хуршеди ҷамол", "Навҳаи Кова", "Зулфи анбар", "Тамошо кун", "Ба сомон намеравад", "Печии он зулф", "Доғи ту", "Эй фалак", "Манол, эй андалеб", "Ранҷидаӣ", "Айб макун", "Нолаи модар" аз беҳтарин таронаҳояш мебошанд. Даргузашт Тағоймурод Хушвахтов 11 майи соли 2002 бар асари сактаи дил даргузашт. Некдошт Барои поси хотири ин овозхон, соли 2005 Кохи фарҳангу ҳунари ноҳияи Ёвонро ба номи Тағоймурод Хушвахтов гузоштанд ва соли 2006 нимпайкараи ӯ дар назди ин Кох насб гардид 1. Дар ноҳияи Ёвон ҳамасола маросими ёдбуди Қории Ёвонӣ дар доираи ёрону наздикон ва ҳаводорони таронаҳояш баргузор мешавад.
Қоровулбозор

Қоровулбозор — шаҳрест дар ноҳияи Қоровулбозори вилояти Бухорои Ӯзбекистон. Аҳолии он дар соли 1989 6448 нафар ва дар соли 2016 9200 нафар буд.