ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Афзори назоратию андозкунанда

Афзори назоратию андозакунанда — воситаи андозакунӣ барои ба даст овардани қиматҳои муайян дар фосилаи муқарраршудаи бузургии физикавии андозашаванда. Афзори назоратию андозкунандаро аз рӯйи чанд бузургӣ ва воситаҳои пешниҳоди маълумот, усули андозакунӣ ва шакли пешниҳоди нишондиҳандаҳо тасниф мекунанд. Аз рӯйи пешниҳоди маълумот афзори назоратию андозкунанда нишондиҳанда (қиматҳои бузургиҳои ченшавандаро нишон медиҳад) ва сабткунанда (нишондиҳандаҳоро сабт мекунад) мешавад. Аз рӯйи усули андозакунӣ афзори назоратию андозкунандаро ба асбобҳои амали мустақим (бузургии андозашавандаро як ё якчанд маротиба табдил медиҳад) ва муқоисавӣ (бузургиҳои андозакунандаро бо нишондиҳандаи маълум муқоиса мекунад) ҷудо мекунанд. Шакли пешниҳоди нишондиҳанда яке аз меъёрҳои муҳимми афзори назоратию андозкунанда мебошад. Афзори назоратию андозкунандаи қиёсӣ амалҳои бефосилаи тағйирёбии бузургии андозашавандаро нишон медиҳад; нишондиҳандаҳои афзори назоратию андозкунандаи рақамӣ танҳо дар шакли рақам пешниҳод карда мешаванд. Афзори назоратию андозкунандаро аз рӯйи фосилаи андозакунӣ, ҳадди ҳассосият, саҳеҳият ва устуворӣ интихоб мекунанд. Намунаҳои афзори назоратию андозкунанда: асбобҳои радиометрӣ, волтметр, таҳлилгари спектр, басомадсанҷ ва ғайра.
Афзори челонгарию васлкунӣ

Афзори челонгарию васлкунӣ — асбоби дастӣ ё механикӣ ва олоти гуногун барои челонгарию васлкунӣ. Масалан, барои устувор нигоҳ доштани маснуот шиканҷа ва дигар афзори насбию гиро хидмат мекунанд; бо ёрии пармаи дастӣ ва барқӣ маснуот сӯрох карда мешавад; пайвастҳои винтиро ба воситаи калиди печмуҳра ва винттоб муҳкам мекунанд. Барои қат кардан, буридан, тарошидан ва сайқал додани маснуоти филиззӣ афзори гуногуни челонгарӣ: арраи оҳанбур, сӯҳон, афзори суфтагарӣ (абразивӣ), ҳак ва ғайра мавҷуд аст. Ба мақсади афзун кардани ҳосили кор ва беҳтар намудани шароити он бештар воситаҳои механикиро истифода мебаранд.
Афидан

Афидн, 9 21 3 3 — як навъи инсектитсид. Моеи шаффофи бадбӯй. Афиданро бар зидди зараррасонҳои картошка ва дигар сабзавот, махсусан ширинча (ба ҳар бех рустанӣ ба ҳисоби миёна 100 мг) мепошанд. Муддати таъсираш 4 шабонарӯз. Дар як ҳафта пурра таҷзия мешавад.
Афзуданиҳои ғизоӣ

Афзуданиҳои ғизоӣ — таркиботе, ки дар тайи мароҳили фароварӣ барои беҳбуд додани рангу таъм, мондагорӣ ва ғайра ба маҳсулоти ғизоӣ изофа мекунанд.
Афидиидҳо

АФИДИЍДҲО, як навъи ҳашарот. Дар организми ширинчаҳо зиндагӣ мекунанд. Афидийҳо ҳашароти майда (4–5 мм) буда, ду ҷуфт бол, мӯйлабча ва шиками борик доранд. Тухмашон майдаи дарозрӯя, беранг ва шаффоф аст. Кирминаашон сафеди ҷилодор, аз 13 банд иборат аст. Ғумбаки (зочаи) Афидийҳо сафеди зардча буда, маъмулан, дар пилае, ки дар дохили ширинчаи мурда ё зери шиками он танида шудааст, ҷойгир мебошад. Кирминаҳои афидийҳо баъди аз сар гузарондани зимистон ба зоча табдил ёфта, охири март ва аввали апрел аз пила мебароянд. Афидийҳои модина ширинчаҳоро аз рӯйи бӯяшон ёфта, ба организми онҳо тухм мегузорад. Ҳар як афидииди модина аз 50 то 300 тухм мегузорад. Дар ноҳияҳои пахтакори ҷумҳурӣ афидийҳо 5–7 маротиба насл медиҳад. Онҳо вобаста ба ҳомил дар минтақаҳои гуногун паҳн мешаванд. Дар ширинчаҳои пахта, юнучқа ва дигар зироат асосан навъҳои,.,,. ва ғайра паразитӣ мекунанд. Афидийҳо барои кам кардани миқдори ширинчаи пахтазор ва дигар зироат аҳаммияти фаровон доранд.
Афидофагҳо

Афидофагҳо (аз лотинӣ – ширинча ва юнонӣ – мехӯрам), як навъи ҳашарот. Ғизои Афидофагҳо ширинчаҳо мебошанд. Асосан дар ноҳияҳои пахтакор дучор меоянд. Барои маҳв кардани ширинчаҳои пахтазор какана, тилочашмак, сирфидҳо, трипсу кайкҳои даранда ва ғайра аҳаммият доранд. Дар кам кардани миқдори зараррасонҳои табиат хусусан аҳаммияти какана ва тилочашмак назаррас аст. Онҳо дар баробари ширинча тортанаккана, тухм ва кирминаи пулакчаболҳои ноболиғ, инчунин кирминаи фитономусро низ нест менамоянд. Дар организми ширинчаи рустаниҳое, ки бо мақсади киштгардони пахта кошта шудаанд, бисёр навъҳои афидофагҳо (аз оилаи,,, ва ғайра) сукунат ихтиёр мекунанд. Ин навъ афидофагҳо эндопаразит (паразитҳои махсуси дохилӣ) буда, дар бадани ширинча тухм мегузоранд. Аз тухм афидофагҳо ба вуҷуд меоянд ва дар натиҷаи инкишоф ёфтани онҳо ширинча нобуд мешавад. Барои нобуд кардани зараррасонҳои зироат хусусан афидиидҳо аҳаммияти фаровон доранд.
Афзори филиззбурӣ

Афзри филиззбурӣ — як навъи афзори буранда, асбоби меҳнат, ки барои тағйир додани шаклу андозаи масолеҳи филиззӣ бо мақсади ба даст овардани ҷузъи тайёр ё масолеҳи нимтайёр бо роҳи тарошида кор кардан истифода мекунанд. Афзори филиззбурӣ мошинӣ (дастгоҳ) ё дастӣ мешавад. Афзори филиззбурии мошинӣ аз қисмҳои корӣ (ки онро ҷузъи буранда ва андозадиҳанда ташкил медиҳад) ва мустаҳкамкунанда иборат аст. Қисми буранда бевосита аз масолеҳ қисми нозарурашро мебурад. Он аз як ё якчанд алмос, ҷӯякҳо барои дур кардани аррамайдаи филизз, унсури назорати ҳаҷму андоза ва ҷӯяк барои интиқоли моеи молиданӣ ва сардкунӣ иборат мебошад. Вобаста ба таъйиноти технологӣ афзори филиззбурии мошинӣ ба зергурӯҳҳо тақсим мешавад: теғаҳо, рандаҳо, дандонабарор, рахпечбарор, сӯрохкунанда, суфтагарӣ ва ғайра Дар афзори филиззбурии мошинӣ асосан пӯлод, хӯлаҳои сахт ва маводди филиззию сафолии фавқуссахт истифода мегарданд. Бузургиҳои технологии афзори филиззбурӣ ба умқ ва суръати буриш вобаста аст. Талаботи асосӣ ба афзори филиззбурӣ – маҳсулнокии баланд бо бузургиҳои тозагӣ ва саҳеҳии коркард, тамоюл аз бузургиҳои ҳандасӣ, сахтии қисми буранда, намуди берунӣ ва ғайра аст. Феълан афзори филиззбурии мошинӣ бо барномаҳои комютерӣ (технологияи рақамӣ) идора карда мешаванд. Ба афзори филиззбурии дастӣ искана, сӯҳон, сӯҳонча, дастарра ва ғайра мансубанд, ки бе истифодаи таҷҳизоти филиззбурӣ истифода мешаванд. Феълан мошинҳои дастие маъмул гаштаанд, ки ҷузъи кории онҳо афзори дастӣ буда, бо ҳаракатоварҳои барқӣ, гидравликӣ ва пневматикӣ ба кор андохта мешаванд.
Афина (асотир)

Афина — дар асотири Юнони Қадим илоҳаи хирадмандӣ ва ҷанги боадолат. Тибқи ривоёт Афидофагҳо мусаллаҳ аз сари Зевс пайдо шудааст. Гӯё Зевс ҳамсари худ Метидаро ҳангоми дар батни ӯ будани Афидофагҳо фурӯ бурда бошад. Афина дар муборизаи худоён бо бузургҷуссагони саҳрои Флегрей ширкат намуда, ба бисёр қаҳрамонон — Персей, Одиссей, Ҳеракл мадад расондааст. Дар баҳсе бар Посейдон ғолиб омада, ҳомии давлати Афина шуд. Дар Акрополи Афина ҳайкалҳои машҳури биринҷии Афина сохта шуда буданд. Дарахти муқаддаси Афинаҳо зайтун, ҳайвони муқаддас мор ва парандаи муқаддаси Афина бум маҳсуб мешавад. Дар асотири Руми Бостон ба Афина Минерва мувофиқат мекунад.
Афинаи Қадим

Афинаи қадим — шаҳри асосии Аттика дар 5 километрии соҳили баҳр. Дар ин мавзеъ одамон ҳанӯз аз давраи неолит зиндагӣ доштанд. Дар ҳазораи 2 то мелод дар Акропол – сахраи дар маркази шаҳр ҷойгирифта нахустин қалъаҳои қабоили пеласгҳо сохта шуда буданд. Ҳамчунин баъдтар дар садаи то мелод дар ин ҷо маъбади илоҳа Афина эъмор шуд. Дар даврони ҷангҳои Юнону Форс (480 ва 479 то мелод) форсҳо ду маротиба Афинаро вайрон карданд. Пас аз ронда шудани форсҳо аз Юнон бо ибтикори Фемистокл (сипаҳсолори машҳури юнонӣ) гирдогирди шаҳр девори муҳофизатӣ сохта шуд. Асосан сохтмони минбаъдаи шаҳр дар давраи Перикл (нимаи дуюми садаи то мелод) авҷ гирифт. Таҳти роҳбарии меъмори бузург Фидий дар Акропол ансамбли классикии афинӣ бунёд ёфт. Дар нимаи дуюми садаи то мелод бо ташаббуси Ликург дар Афина варзишгоҳ, театр (аз санг) ва ҷойи баргузории маҷлиси ом сохта шуданд. Соли 86 то мелод сипаҳсолори румӣ Сулла Афинаро забт ва ғорат кард. Аксари иншооти маъруфи минбаъдаи шаҳр бо фармони император Адриан сохта шуданд; аз ҷумла таҷдиди маъбади Зевси Олимпӣ ба ин давра мансуб аст. Соли 262 мелодӣ аз тохтутози қабилаҳои барбарии готҳо ва герулҳо хеле хароб гардид. Баъди бо фармони Юстинини 1 баста шудани мактаби фалсафӣ ва таҳкими масеҳият инқирози тадриҷии Афина оғоз гардида, ба як шаҳри музофотии империяи Руми Шимолӣ табдил ёфт. Нигаред низ Юнони Қадим.
Афитист

Афитист як навъ хашарот. Паразити беруни зирехакҳои модина (баъзан кирминаи Афитис тухмизирахакро мехурад). дарозии баданаш тақрибан 1мм, рангаш зард, баъзан догҳои сиёҳ дорад. кирминааш лунда ё байза шакл буда, зарди чиндор аст. Афитис беш аз 40 намуд дошта, дар ҳама ҷо во мехурад. Дар ИҶШС аз вилояти Леннинград то закавказия ва аз Закарпатия то шарки дур пахн шудааст.
Афисидҳо

Афисидҳо (аз лотинӣ – ширинча ва – мекушам, маҳв мекунам) — моддаҳои кимиёие, ки барои нобуд кардани ширинчаҳо ба кор бурда мешаванд. Сайфое, пиримор, рогор, антио, метилмеркаптофос, метафос ва карбофос аз ҷумлаи афсидҳои маъмуланд. Афсидҳо дар ҳалкунандаҳои органикӣ нағз ва дар об бад ҳал мешаванд. Дар мубориза бо дигар ҳашароти маканда, инчунин бар зидди баъзе зараррасонҳои хоянда низ истифода бурдан мумкин. Ҳангоми истифодаи афсидҳо либоси махсус пӯшидан лозим аст.
Афинеево (ноҳияи Юрев-Полский)

Афинеево — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Юрев-Полский, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.
Афюнқараҳисор

Афюнқараҳисор 3 - як шаҳр ва ноҳия дар ғарби Туркия, маркази маъмурии Вилояти Афюнқараҳисор. Аҳолӣ 128516 нафар мебошад. Таърихи шаҳр Аввалин ёдрасии он ба давраҳои салтанати хеттии Артсав рост меояд номида шудааст. Шаҳр ба мақомоти Усмонӣ гузашт, ки аввал онро Қараҳисор-Соҳиб (шаҳри Қалъаи Сиёҳ) номидаанд, қалъаи Салҷуқиёни аз санги сиёҳ сохташударо, ки 235 метр аз шаҳр баландтар аст ба иноабат гирифта. Дар соли 1912 инҷо туркҳо - 75,406 нафар, арманиҳо - 4,812 нафар, юнониҳо - 1200 нафар зиндагӣ мекарданд. 5 Соли 1921 яке аз муҳорибаҳои ҷанги Юнон-Туркия дар ин ҷо баргузор шуд. Шаҳр номи нави Афион (ба забони афюн) барои он гирифта шудааст, ки дар наздикии он кӯкнори афюнро парвариш мекунанд, ки барои омодасозии доруворӣ зарур аст. Адабиёт Пайванд.
Афитис

Афитис — як навъи ҳашарот. Дар зиреҳакҳои ҷисми модина зиндагӣ мекунад. Дарозии баданаш тақрибан 1 мм, рангаш зард, баъзан доғҳои сиёҳ дорад. Кирминааш лӯнда ё байзашакл, зарди чиндор. Афитис беш аз 40 навъ дошта, дар ҳама ҷо вомехӯрад. Афитиси тилоранг паразити махсуси зиреҳаки қаҳваранги соҳилҳои Баҳри Сиёҳи Қафқоз мебошад. Афитиси кӯтоҳшилшила баъзе солҳо 60–65%-и модинаи зиреҳаки калифорниягӣ ва қисми зиёди зиреҳакҳои дарахтони сӯзанбаргро маҳв менамояд. Аксар афитисро бо роҳи партеногенез зиёд мекунанд. Сернаслии афитис ба гулшаҳд вобаста аст. Модинаи афитис дар сурати аз гулшаҳд ғизо гирифтан 40–70 ва ҳангоми аз он маҳрум шудан 1–5 тухм мегузорад. Кирминаҳои болиғи афитис дар бадани зиреҳакҳои нобудшуда зимистонро мегузаронанд ва баҳорон ба зоча табдил меёбанд. Болиғони онҳо тобистон зиреҳро сӯрох карда, берун мебароянд. Модинаи афитис ба бадани зиреҳак якто (баъзан ду ва беш аз он) тухм мегузорад. Кирминаи аз тухм ташаккулёфта шираи бадани зиреҳакро макида мегирад. Вобаста ба миқдори насли зиреҳакҳо афитис соле то 4 маротиба афзоиш мекунад. Барои ба афзоиши афитис мусоидат намудан дар байни қатори дарахтони боғ рустаниҳои гулдор коштан лозим аст.
Афифаи Форфонӣ

Афифаи Форсӣ (— октябри 1209) — бонуи донишманд ва муҳаддиси форс-тоҷик, яке аз устодони Зиёуддини Мақдисӣ.
Афлокнамои Хайём

Афлокнамои Хайём ки соти он ҳамзамон бо бузургдошти 1000-умин солгарди Умари Хайём дар Нишопур оғоз шӯд ва бузургтарин Афлокнамойи Ховари Миёна оҳад буд.
Афлотун (деҳа)

Афлотун (Афлатун) — деҳа дар вилояти Ҷалолободи Қирғизистон. Ба деҳистони Афлотуни ноҳияи Оқсӣ дохил аст. Аҳолӣ Аҳолӣ — 2851 нафар дар соли 2022.
Афонасково

Афонасково — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Артинский вилояти Свердловск медарояд.
Афонcо Гуимаранес Да Силва

Афоно Гуимаранес да Силва Феврал 19, 1997, Бразилия) — футболбози бразилӣ, нимҳимоятгар.
Афонcо Алвес

Афоно Алвес Мартинс Жуниор — футболбози бразилӣ, зарбазананда (страйкер).
Афлотуния

Афлотуния — равияи идеалистӣ дар фалсафа, ки аз таълимоти Афлотун ибтидо мегирад. Мазмуни асосии афлотуния — назарияи ғоя (мусул, идея)-ҳост. Афлотуния ғояро чун мафҳуми мантиқии куллию зиндае медонист, ки принсип ва усули идроки ҳар яке аз ашёро дар бар гирифта, дорои сохти бадеии хос ва ҷавҳари махсус мебошад. Материя барои афлотуния инъикос ва судури ғоя аст. Баъди вафоти Афлотун ғояҳои афлотунияро Академияи Афлотун (ниг. Мактабҳои фалсафӣ) инкишоф медод. Дар садаи то милод Посидоний дар асоси тафсири "Тимей"-и Афлотун роҳи ба низом (система)-и муайян даровардани афлотунияро пешниҳод кард. Ин афлотунияи равоқӣ (стоикӣ) ба илоҳиёти Филон, гностисизм, герметизм ва патристикаи ибтидоӣ дар асрҳои 2-3 милод, ба таълимоти Нумений такя ва муддати тӯлонӣ амал мекард. Ба муқобили афлотунияи равоқӣ равияи ба Арасту рағбатдошта баромада, дар садаи бо ёрии фалсафаи назарӣ ва диалектикаи худ асотири равоқии афлотунияро мағлуб сохт. Антиохи Асқалонӣ бо ахлоқи равоқия дар дохили Академия мубориза мебурд. Аммоний Саккас баъдтар бо услуби Афлотун ва Арасту таълимоте дар бораи олами идеалӣ созмон дод ва таълимот оид ба рӯҳро аз усули натурализми равоқӣ озод кард. Аз садаи то милод афлотуниён Арасту ва пифагореизмро истифода карда, бо ҳама унсурҳои натурализм, ки дар худи Афлотун низ боқӣ монда, дар давраи эллинизм ба туфайли фаъолияти равоқиён, пайравони эпикуреизм ва шаккокиён мустаҳкам шуда буданд, муборизаи қатъӣ мебурданд. Натиҷаи ин муборизаи сеасра пайдоиши навафлотуния (асри 3 милодӣ) буд. Ба фалсафаи асрҳои миёна ва Эҳё афлотуния дар шакли навафлотуния таъсир расондааст (Августин, Ареопагитикаҳо, Иоанн Скот Эриуген, Ибни Рушд, мактаби Шартр, Экхарт, Николаи Кузанӣ, Плифон, Фичино, Пико делла Мирандола, Ҷ. Бруно). Фалсафаи идеалистии Аврупои давраи наву навтарин дар зери таъсири бевосита ё бавоситаи афлотуния инкишоф ёфтааст. Нигаред низ Эзоҳ Адабиёт.
Афонино (ноҳияи Нижнедевитс, Воронеж)

Афонино — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Нижнедевитс, ки дар вилояти Воронеж қарор дорад, дохил мешавад.
Афонино (ноҳияи Дубров)

Афонино — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Дубров, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Афоневка (ноҳияи Волоконовск)

Афоневка — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Волоконовск, ки дар вилояти Белгород қарор дорад, дохил мешавад.
Афонасово (ноҳияи Родник, Иванов)

Афонасово — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Родник, ки дар вилояти Иванов қарор дорад, дохил мешавад.
Афонасово (ноҳияи Александров)

Афонасово — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Александров, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.
Афонино (ноҳияи Бабаев, Вологда)

Афонино — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Бабаев, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Афонино (русто, ноҳияи Дубров)

Афонино — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Дубров, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Афоновская ( деревня )

Афоновская — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Тарног, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Афонино (ноҳияи Судогод)

Афонино — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Судогод, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.
Афончикова

Афончикова — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Алапаевский вилояти Свердловск медарояд.
Афоново (ноҳияи Вичуг, Иванов)

Афоново — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Вичуг, ки дар вилояти Иванов қарор дорад, дохил мешавад.
Афонинская (ноҳияи Кинешем, Иванов)

Афонинская — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Кинешем, ки дар вилояти Иванов қарор дорад, дохил мешавад.
Афоновская (ноҳияи Тарног, Вологда)

Афоновская — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Тарног, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Афонинская (ноҳияи Харовск, Вологда)

Афонинская — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Харовск, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Африкаанс

Африкаанс — яке аз забонҳои германӣ (то оғози асри лаҳҷаи Забони нидерландӣ ҳисоб мешуд), яке аз 11 забонҳои расмии Ҷумҳурии Африқои Ҷанубӣ, ҳамчунин дар Намибия низ паҳн шуда аст. Ба ғайр аз ин баъзе аз гурӯҳҳои африкаансгӯён дар дигар давлатҳои Африқои Ҷанубӣ низ зиндагӣ мекунанд:: Ботсвана, Лесото, Эсватин, Зимбабве, Замбия.
Африканерҳо

Африканерҳо (африкаанс, тарҷ. африкоиҳо) — халқе дар Африқои Ҷанубӣ, насли мустамликадорони асли ҳолландиҳо, олмониҳо ва фаронсавиҳо 1. Аксари онҳо дар Африқои Ҷанубӣ ва Намибия зиндагӣ мекунанд. Дар доираи худ африканерҳо ба бурҳо ҷудо мешаванд. Аз рӯи дин — протестантҳо. Забони модарӣ — африкаанс, ки дар асоси лаҳҷаҳои ҷанубии забони ҳолландӣ ташаккул ёфтааст (то ибтидои асри 20 ҳолландӣ ҳамчун забони адабӣ истифода мешуд). Шумораи умумии онҳо тақрибан 3,6 миллион нафар аст. То соли 1990 онҳо 60% аҳолии сафедпӯсти Африқои Ҷанубиро ташкил медоданд%-и боқимонда инглисафриқоиҳоянд, ҳоло таносуб ба фоидаи африкоиён тағйир ёфтааст, зеро инглис-африқоиҳо нисбат ба африкоиҳое, ки Африқои Ҷанубиро ватани қавмии худ медонанд, бештар ба муҳоҷират майл доранд.
Хосе Эфраин Монтт

Хосе Эфраин Монтт ((16 июни соли 1926 таваллуд шудааст - 1 апрели 2018 вафот кардааст) генерал ва сиёсатмадор аз Гватемала буд. Вай солҳо 1982 - 1983 президенти Гватемала буд. Хосе Эфраин Монтт 1 апрели соли 2018 дар синни 91-солагӣ бар асари сактаи қалб даргузашт. 5 Дастгирии маъмурияти Роналд Рейган Тибқи иттилои, дар қайд мекунад, ки генерал Хосе Эфраин Монтт куштори тақрибан 2,000 мардуми бумии Гватемаларо нодида гирифт. Дар айни замон, шумораи кушташудагон тақрибан 200 000 нафарро ташкил медиҳад ва он наслкушии Гватемала номида мешавад.
Африқои Ҷанубӣ

фриқои Ҷанубӣ — ноҳияи табиии Африқо, дар ҷануби пуштакӯҳи Конго – Замбезӣ. Африқои Ҷанубиро аз Ғарб Уқёнуси Атлантик, аз Шарқ Уқёнуси Ҳинд иҳота кардааст. Дар Африқои Ҷанубӣ аксари навъҳои сатҳи замин (ландшафт)-и Африқо дар миқёс (масштаб)-и хурд такрор мешаванд, аз ҳамин сабаб онро баъзан Африқои Хурд ҳам меноманд. Африқои Ҷанубӣ аз ҷиҳати сохти геологӣ як қисми платформаи Африқо аст. Дар ҷойҳои барҷастаи таҳкурсии платформа ҷинсҳои булӯрии токембрий ва интрузияҳое, ки дар палеозой пайдо шудаанд, намудоранд. Пастхамии Калахари бо ҷинсҳои мезозою кайнозой пӯшидааст. Канори ҷанубиашро кӯҳҳои чиндори Кап иҳота кардаанд, ки аз тамоми қисми боқимондаи Африқои Ҷануб ҷавонтаранд. Африқои Ҷануб аз моддаҳои маъдании арзишманд – тило, платина, уран, қалъагӣ, манган, мис, хромит, асбест, алмос ва ғайра ғанӣ аст. Таҳнишастҳои давраи перм конҳои калони ангиштсанг дорад. Қисми марказии ноҳия аз ҳамвориҳои баланд (то 900–1000 м) иборат буда, атрофи он асосан бо паҳнкӯҳҳои баландиашон 1200–1800 м иҳота шудааст. Ноҳия дар минтақаҳои иқлимаш истивоӣ, тропикӣ, субтропикӣ ҷой гирифтааст. Боришоти солона 500–600 мм. Ҳарор. миёнаи моҳона 290, 270С (дар Мозамбик), дар соҳилҳои ғарбӣ 11,60, 15,30С. Қисми зиёди Африқои Ҷанубиро дашт ишғол кардааст. Соҳилҳои шарқӣ ва ҷанубу шарқии серборишашро бешаҳои зичи тропикӣ ва субтропикии сернам пӯшондаанд. Ба тарафи ғарб наботот торафт кам мешавад. Аз ҳайвонот шер, паланг, кафтор, шағол, фил, каркадан, говмеш, заррофа, оҳу дорад.
Африқои Марказӣ

Африқои Марказӣ, Африқои Экваторӣ ноҳияи табиӣ дар қораи Африқо. Як қисми масоҳати Африқоро аз Уқёнуси Атлантик то нишебаҳои ғарбии паҳнкӯҳи Африқои Шарқӣ, байни 70 а. ш. ва 130 а. ҷ., инчунин ҷазираҳои оташфишони халиҷи Гвинеяро дар бар мегирад. Релйеф Релйефаш ба се қисм ҷудо мешавад) Пастхамии Конго (аз сатҳи баҳр 300–500 м баланд) – қисми зиёдашро ҳамвориҳо ташкил медиҳанд, ки аз ҷинсҳои таҳшин таркиб ёфтаанд. 2) Баландиҳои канорӣ – дар шарқ Азанде ва ё Банда, дар ғарб баландиҳои Гвинеяи Ҷанубӣ, дар ҷануб баландии Лунда-Шаба ва паҳнкӯҳи Ангола (дар шимол ва ғарб 500–1000 м, дар ҷануб беш аз1000 м баланд); дар ин ҷойҳо пенепленҳои пасту баланд (ноҳамвор) ва суффакӯҳҳо зиёдтаранд. Қисми зиёди сатҳаш аз таҳкурсии булӯрии қадим иборат аст. Махсусан релйефи атрофи вулкани оташфишони амалкунандаи Камерун (4070 м) хеле ноҳамвор мебошад. 3) Пастии аккумулятивии назди Атлантик. Иқлими байни 30 а. ш. ва 20–30 а. ҷ. истивоӣ, ҳамеша сернам, бориши солона бештар аз 1500 мм (дар нишебҳои ғарбии Камерун аз 1000 мм зиёд); ба самти Шимол ва Ҷануб – субистивоӣ, тобистонаш сербориш (бориши солона беш аз 1000 мм), соҳили Уқёнуси Атлантик аз димоғаи Лопес ба самти ҷануб – тропикӣ; бориш – 200–300 мм. Ҳарорати тамоми ҳудудаш гарм (250, 280С). Обҳо ва дарёҳо Дарёҳо бисёр ва пуробтарин Дарёҳои калон: Конго бо шохобҳояш (Убанги, Касаи ва ғайра), Санага, Огове, Кванза, ки онҳо захираи ғании барқи обӣ доранд. Наботот Дар минтақаи иқлими истивоӣ бешазори ҳамешасабзи истивоӣ, дар шимол ва ҷануб, ки мавсими хушк доранд, бешаҳои баргрезу ҳамешасабз ва даштҳои сералаф вомехӯранд. Баландии Лунда-Шаба бешаҳои баргрези даштӣ дорад. Аз резишгоҳи дарёи Конго ба ҷануб даштҳои муқаррарӣ ва биёбонгашта, дар поёноби дарёҳо бешазори мангро паҳн шудаанд. Кӯҳи Камерунро беша ва марғзори кӯҳӣ пӯшондааст. Олами ҳайвонот Олами ҳайвоноти Африқои Марказӣ ғанӣ ва гуногун аст. Бисёрии ҳайвоноти бешаҳои истивоӣ дар болои дарахтон зиндагӣ мекунанд. Дар бешазор ғайр аз парандагон ҳашарот ва кӯршабпаракҳо, санҷоб, маймунҳои антар, баҳмути пакана, як намуди гуроз, ламантин (дар соҳилҳои дарё) ва ғайра вомехӯранд. 1 Аҳолӣ -.. Фарҳанг,. -,,,,.: Пайвандҳо Эзоҳ Алҷазоир Ангола Бенин Ботсвана Буркина-Фасо Бурунди Габон Гана Гвинея Гвинея-Бисау Гомбиё Ҷибути Миср Замбия Зимбабве Кабо-Верде Камерун Кения Комор Ҷумҳурии Демократии Конго Ҷумҳурии Конго Кот-д"Ивуар Лесото Либерия Либиё Маврикий Мавритания Мадагаскар Малави Мали Мағриб Мозамбик Намибия Нигер Нигерия Руанда Сан-Томе ва Принсипи Свазиленд Сейшел Сенегал Сомали Судон Сиерра-Леоне Танзания Того Тунис Уганда Ҷумҳурии Африқои Марказӣ Чад Гвинеяи Истивоӣ Эритрея Эфиопия Ҷумҳурии Африқои Ҷанубӣ Судони Ҷанубӣ Қаламравиҳои вобаста: Қаламрави Биритониё дар Уқёнуси Ҳинд Саҳрои Ғарбӣ Ҷазираҳои Канорӣ Мадейра Майотта Мелиля Реюнон Сант Ҳелено, Аснешн ва Тристон-до-Куно Ҷазираҳои Эпарсе Сеута Кишварҳои бо расмият маҳдуд: Озовод Ҷумҳурии Демократии Арабии Саҳро Таъсиси давлатӣ дар қаламрави Сомали (Авдаленд Галмудуг Ҷубаленд Пунтленд Сомалиленд Хатумо Ҳимон ва Ҳеб).
Африқои Шарқӣ

фриқои Шарқӣ — ноҳияи табиӣ, як қисми қораи Африқо -ро паҳнкӯҳи Африқои Шарқӣ, ки 1000–1100 м баландӣ дорад, фаро гирифтааст. Қисми зиёди паҳнкӯҳ аз ҷинсҳои қадими булӯрӣ иборат аст. Тарқишҳои бузурги тектоникӣ, ки ҳудуди Африқои Шарқиро аз шимол ба ҷануб бурида мегузаранд, дар релйеф ба шакли пастхамиҳои тангу амиқи тӯлонӣ намудоранд. Нуқтаҳои баландтарини қора – вулканҳои хомӯшшудаи Килиманҷаро чунбахшгоҳ хидмат мекунад. Дар пастхамиҳои тектоникӣ кӯлҳои калони Виктория, Танганйика, Малави, Мобуту-Сесе-Секо, Няса, Туркана ва ғайра ҷойгиранд. Олами набототаш асосан навъҳои гуногуни дашт ва бешаҳои тунуканд, набототи кӯҳҳо вобаста ба баландӣ тағйир ёфта, то баландии 2800 м бешазори тропикии кӯҳӣ, болотар буттазори ғарав ва халанҷ, аз 3100 то 4500 м марғзор, аз он боло минтақаи барфу пиряхҳоанд. Олами ҳайвоноташ ғанӣ: оҳу, говмеш, заррофа, каркадан, павиан, шер, паланг, парвонак, кафтор, гург, саги кафторшакл, баҳмут, тимсоҳ ва ғайра парандаҳо бисёр ва гуногунанд. 1 Кишварҳо Адабиёт Пайвандҳо Эзоҳ Алҷазоир Ангола Бенин Ботсвана Буркина-Фасо Бурунди Габон Гана Гвинея Гвинея-Бисау Гомбиё Ҷибути Миср Замбия Зимбабве Кабо-Верде Камерун Кения Комор Ҷумҳурии Демократии Конго Ҷумҳурии Конго Кот-д"Ивуар Лесото Либерия Либиё Маврикий Мавритания Мадагаскар Малави Мали Мағриб Мозамбик Намибия Нигер Нигерия Руанда Сан-Томе ва Принсипи Свазиленд Сейшел Сенегал Сомали Судон Сиерра-Леоне Танзания Того Тунис Уганда Ҷумҳурии Африқои Марказӣ Чад Гвинеяи Истивоӣ Эритрея Эфиопия Ҷумҳурии Африқои Ҷанубӣ Судони Ҷанубӣ Қаламравиҳои вобаста: Қаламрави Биритониё дар Уқёнуси Ҳинд Саҳрои Ғарбӣ Ҷазираҳои Канорӣ Мадейра Майотта Мелиля Реюнон Сант Ҳелено, Аснешн ва Тристон-до-Куно Ҷазираҳои Эпарсе Сеута Кишварҳои бо расмият маҳдуд: Озовод Ҷумҳурии Демократии Арабии Саҳро Таъсиси давлатӣ дар қаламрави Сомали (Авдаленд Галмудуг Ҷубаленд Пунтленд Сомалиленд Хатумо Ҳимон ва Ҳеб).