ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Беди туронӣ

Бед, беди туронӣ — буттаи баланд ё дарахтест бутташакл. То 5-8 м қад мекашад. Тавсифоти гиёҳшиносӣ Пӯстлохи тана ва шохҳояш суфта, хокистарранги кушод, баргаш нештаршакл. Бед дар Помиру Олой (дар баландии 1400-3800 м аз с. б.), дар болооби дарёи Яғноб, нишебҳои шим. қ-кӯҳи Қаротегин, қ-кӯҳҳои Дарвоз, Пётри, Помири Ғарбию Шарқӣ (дар водии д-ҳои Гунд, Шохдара, Гармчашма, Панҷ, Ҷамантала, Мурғоб, атрофи кӯли Сарез) паҳн шудааст. Хосияти шифоӣ Бино ба маълумоти Абуалии Сино агар оби пӯстлохи тару тозаи бедро бо равғани гуле, ки бо пӯстлохи анор ҷӯшонда шудааст, омезанд ва ба гӯш чаконанд, дардро рафъ менамояд. Оби (шираи) бед барои қабзияти ҷигар ва зардпарвин муфид аст. Пӯстлох ва самари бед хунпартоиро бозмедорад. Ҷӯшоби пӯстлохи он сабӯсаки сарро нест мекунад. Нақеи Б. давои хубест барои ниқрис. Хокаи пӯстлох ва барги онро ба ҷароҳатҳои чуқур ва фасоднок мепошанд. Дар тибби халқӣ ҷӯшидаи пӯстлохи бедро чун давои хунбанд, пешоброну талхарон, рафъи илтиҳоб (ҳангоми дарди даҳон, гингивит ва назлаи роҳҳои болои нафас), инчунин дар мавриди бемориҳои вараҷа, тарбод, халаи рӯдаву меъда тавсия медиҳанд. Бо ин гуна ҷӯшида дар мавриди хориш ва сабӯсак сарро мешӯянд, бо мақсади табобати бемориҳои пӯст кӯдаконро шустушӯ медиҳанд. Хокистари чӯби бедро бипошанд ё гузошта банданд, рафтани хунро манъ мекунад; агар онро ба сирка хамир карда, гузошта банданд, озахро хушк карда меафтонад, доначаҳо ва обилаҳоро дур месозад, варами пистонро таҳлил медиҳад, шаро (аллергия)-ро дафъ мекунад. Табибони мардумӣ бо равғани гули бед дарди сар, бехобӣ, варами майна, гӯшдард, дарди дандон, захми рӯдаҳо, сӯхтагии оташ, варами чашм, иллати ҷигар ва ғ-ро табобат менамоянд. Дар тибби илмӣ нақеи пӯстлохи бед барои муолиҷаи тарбод, асабдард, ниқрис, сардард, шамолхӯрӣ тавсия шудааст. Бо ин мақсад 1 қошуқча пӯстлохи майдакардаро дар 2 истакон оби хунук андохта, 8 соат нигоҳ медоранд (дар муддати шаборӯз истеъмол карда мешавад).
Бедил Чандраман

Чандраман Бедил (қарни) — шоир и ҳинду. Эҷодиёт Ба забони форсӣ асарҳо эҷод кардааст. Асосан ба тарҷума ва таҳрири форсии қиссаҳову достонҳои ҳиндӣ шуғл доштааст. Манзумаҳои "Қиссаи Кришна", "Ҳикояти Бакрам", "Зафарнома", "Баҳори сухан" аз навиштаҳои ӯянд. Достони машҳури ҳиндии "Рамаяна"-ро ба наср ва ҳам ба назм гардондааст. Таҳрири манзуми ин асар бо номи "Наргисистон" байни солҳои таълиф ва ба шоҳ Аврангзеби Оламгир эҳдо шудааст. "Наргисистон" ба шакли маснавист иборат аз 6 дафтар (боб, қисм дафтар ба вазни баҳри ҳазаҷ, дафтари 6-ум ба вазни мутақориб). Соли 1875 дар Лакҳнав ба табъ расидааст (чопи сангӣ). Намунае аз нигоштаҳои Бедил: Аз он рӯ байт созад ин мусанниф, Ки Чандарман бувад номи муаллиф. Чу андар Мадҳпур гӯшанишинам, Гул аз боғи баҳори ӯ бичинам. Агарчи пеш аз ин достоне Ба наср овардаам дар як замоне, Кунун хоҳам, ки дар назм оварам боз, Шавам з-ин достони пок мумтоз.
Фақир Қодирбахши Бедил

Фақир Қодирбахши Бедил — шоир и форсизабони Ҳиндустон. Зиндагинома Аз суфиёни машҳури тариқаи қодирияи асри худ будааст. Ба забонҳои арабӣ осори манзуму мансур эҷод кардааст. Бедил шоири сермаҳсулу маъруфи давр ба шумор мерафт, ки ба ин осори форсиаш — ду девони ашъор, маснавиҳои "Наҳр-ул-баҳр", "Румуз-ул-орифин", "Шарҳи манзуми қасидаи Ғавсия" ва маснавии "Ҳир ва Ронҷҳо" гувоҳӣ медиҳанд. "Ҳир ва Ронҷҳо" қиссаи машҳури ишқии панҷобист, ки Бедил баъзе лаҳзаҳои (эпизодҳои) онро ба риштаи назм кашидааст. Намунаи абёт Абёти зерин аз оғози ин достонанд: Зи ҳар чӣ хома нависад ба номаи даврон, Саводи ҳарфи ғами ишқ хуштар аст, бидон. Навиштаанд чунон достони Ронҷаву Ҳир, Ба хомаи гуҳарафшон муаррихони замон.. Намунае аз ғазалиёти Бедил: Эй ишқ, биёву сафдарӣ кун, Шамшер бикаш, сикандарӣ кун. Бо рӯй, ки рашки офтоб аст, Аз машриқи сина ховарӣ кун. Аз рӯй ниқобро барафкан, Пирояи шарми дилбарӣ кун. Охир кӣ туро бигуфт, эй ҷон, Бо аҳли назар ситамгарӣ кун?.
Бедили Кирмоншоҳӣ

Бедили Кирмоншоҳӣ — шоир ва донишманди форс-тоҷик. Зиндагинома Мувофиқи маълумоти манбаъҳо Бедили Кирмоншоҳӣ шахси таҳсилдида, огоҳ аз улуми мутадовили давр, инчунин аз арӯзу мусиқӣ ва ғ. будааст. Дар миёни шуаро ва удабои давр обрӯю эътибори баланд доштааст. Шоири маъруф Қоонии Шерозӣ ӯро устод мехондааст. Дар сурудани ашъори ҷавобия (ба қасидаҳои гузаштагон бо риояи сабкашон), моддаҳои таърих ва ғ. маҳорат доштааст. Аз осори Бедили Кирмоншоҳӣ девони бузурге шомили қасоиду ғазалиёт, рубоиҳову қитъаҳо, осори мансури "Туҳфат-уз-зокирин", "Достони мотам", маснавии "Усру юср", рисолае дар арӯз, рисолае дар илми сарф бо номи "Рабеия" ва ғ. маълуманд. Абёти зерин аз нигоштаҳои ӯянд: Дӯшина, ки шуд чида басе шамъ дигар бор, Дар маҳфили меҳроҷи шаб аз собиту сайёр. Бо ҷони фигорам ғами маҳҷурии ҷонон, Бо ҷисми низорам алами дурии дилдор. Кард, он чи кунад барқи фурӯзанда ба хирман, Кард, он чи кунад оташи сӯзанда ба гулзор. Чашмам ба раҳи дилбару рӯям ба фироқаш, Чун ҳалқа ба дар будию чун коҳ ба девор. Ногоҳ даромад зи дарам он маҳу гуфтӣ, Хуршеди ҷаҳонтоб аён шуд ба шаби тор.
Бедили Мултонӣ

Муҳаммадшафеъ Бедили Мултонӣ — шоир и форсизабони Ҳиндустон. Зиндагинома Аз зиндагӣ ва осори ин шоир маълумоти мухтасар дар тазкираи "Мақолот-уш-шуаро"-и Миралишер Қонеи Таттавӣ сабт гардидааст. Дар дарбори ҳокими Татта Сайфуллоҳхон хидмат мекард. Аз осораш пораҳо ба тавассути тазкираҳо дастрас гардидаанд. Ин байт аз ӯст: Ҷисм монеъ аст парвози дили ворастаро, Қатра аз чандин масофат худ ба дарё мерасад.
Бедили Саҳоранпурӣ

Иноятуллоҳ ибни Муҳаббаталӣ Бедили Саҳоранпурӣ — шоир и форсизабони Ҳиндустон. Зиндагинома Мувофиқи маълумоти тазкираи "Рӯзи равшан"-и Музаффар Ҳусайни Сабо ин шахс дар хидмати ҳокими Саҳоранпур Ғазанфархон будааст ва муддате ҳамроҳи ӯ дар Кобул зиндагӣ кардааст. Дар мавзеъи Хоҷаравоши Кобул қабре ҳаст, ки бо номи "Қабри Бедил" шуҳрат дорад. Маълум аст, ки ин қабри Мирзо Абдулқодири Бедил нест ва бешубҳа қабри Бедили Саҳоранпурӣ мебошад. Аз девони Бедили Саҳоранпурӣ иттилое нест. Намунаҳои осораш дар тазкираҳо оварда шудаанд. Абёти зерин аз ӯянд. Эй зулфу рухи ту субҳу шоми дилҳо В-аз ҳаҷри лаби ту талх коми дилҳо. Бар боди сабо ба кӯчаҳои зулфат Танг аст гузор аз мақоми дилҳо.
Бедили Қазвинӣ

Бедили Қазвинӣ — шоири эронӣ. Эҷодиёт Аксар ашъор ва осори мансури навиштаи Бедили Қазвинӣ марсияҳо, тасвири шаҳид шудани имом Ҳусайн ва дигар ҳодисоти марбут ба хонадони Алӣ ибни Абитолиб мебошанд. Дар оғози асари мансураш "Мотамкада", ки дар он пораҳои манзум низ ҷой доранд, мегӯяд: Мани фалакзада он Бедили гунаҳкорам, Ки аз Муҳаммаду олаш умедҳо дорам. Ба ин умед, ки дар арсагоҳи явми нушур Шаванд воситаам назди кирдгори ғафур.. "Девони Бедили Қазвинӣ" дар Лоҳури Покистон ба табъ расидааст, ки дар он қасоиду ғазалиёт, рубоиҳову қитъаҳои шоир фароҳам омадаанд.
Бедилии Самарқандӣ

Хоҷамуҳаммад Бедилии Самарқандӣ — шоир и форс-тоҷик. Мувофиқи маълумоти "Тазкирату-ш-шуаро"-и Мутрибии Самарқандӣ шоире будааст, ки бештар ашъори ҳаҷвӣ месурудааст. Масалан, ҳаҷвияи дар бораи Мирафзали Афзалӣ сурудааш машҳур буд, ки байти зерин аз он аст: Туро, ки бори китоби бағал басанда бувад, Қаламтарошу қалам бар сари ту сарбор аст. Ашъори ғайриҳаҷвии хубу марғуб доштааст ба мисли ин байт: Дар майкада хумҳо чу пур аз бодаи ноб аст, Дар даҳр дили Хизр чаро толиби об аст?.
Бедили Шерозӣ

Ҳоҷӣ Мирзо Муҳаммадраҳим Бедили Шерозӣ — пизишк, ҳакимбошӣ, шоир ва надими дарбори Фатҳалишоҳи Қоҷор. Зиндагинома Дар баъзе манбаъҳо бо нисбаи Ҷаҳрамӣ (мавзее дар вилояти Форси Эрон) ёд шудааст, чунки аҷдодаш аз ин ҷо будаанд ва баъдан ба Исфаҳон, пас аз муддате ба Шероз кӯчидаанд. Бедили Шерозӣдар Шероз ба дунё омада, дар ҳамин ҷо касби камол намуд. Аз ашхоси бомаърифати асри хеш буд, дар илми тиб дасти тавоно дошт. Анвои хатро хуб менавишт. Дар замони ҳукмронии Фатҳалишоҳи Қоҷор аз Шероз ба Теҳрон кӯчид ва аз муқаррабону надимони шоҳ, ҳакимбошии дарбор (табиби хосси духтари шоҳ) гардид. Соли 1830 ба Шероз баргашт. Дар манбаъҳо (тазкираҳо) чун шоири қасидасаро ва ғазалгӯй тавсиф шудааст. Гоҳ-гоҳе абёти маснавӣ ба тарзи Ҷалолуддини Румӣ месуруд. Дар ғазал пайрави Саъдию Ҳофиз будааст. Як нусхаи дастнависи девони Бедили Шерозӣ дар китобхонаи Институти шарқшиносии АИ Россия зери рақами 235 маҳфуз аст. Абёти зерин намунае аз нигоштаҳои ӯянд: Дардманди ғами ӯ кай талабад дармонро, Кофари ишқи накӯён чӣ кунад имонро? Ба сарат к-аз сари тоҷу кулаҳ осон гузарад, Гар гадоии дарат даст диҳад султонро.. Бедил аз ҷаври фалак мурду касе ҳеч нагуфт, Ҳоли бечора муқимони дари султонро.
Бедилии Ҳиравӣ

Бедилии Ҳиравӣ — шоир аи форс-тоҷик. Зиндагинома Аз намояндагони доираи адабии Ҳирот, муосири Абдурраҳмони Ҷомӣ, Алишери Навоӣ ва дигарон. Дар "Маҷолис-ун-нафоис"-и Навоӣ, "Миръот-ул-хаёл"-и Шералихони Лудӣ ва диг. аз ӯ чун шоираи хуштабъу нозукадо ёд шудааст. Шавҳараш — Шайх Абдуллоҳи Девона ва писараш Шайхзодаи Ансорӣ низ шоир буданд. Аз осораш намунаҳо ба тавассути тазкираҳо дастрас гардидаанд. Байти зерин аз ӯст: Равам ба боғу зи наргис ду дида вом кунам, Ки то назораи он сарви хушхиром кунам.
Бедирафш

Бедирафш — паҳлавони туронӣ дар лашкари Арҷосб дар даврони шоҳии Гуштосп.
Бедилӣ

Бедилӣ. Ҷузъиёти тарҷумаи ҳолаш маълум нест. Дар тазкираҳои Алишери Навоӣ ("Маҷолис-ун-нафоис"), Алиқулихони Доғистонӣ ("Риёз-уш-шуаро") ва диг. аз ӯ чун шоираи номии давр ёдовар шудаанд. Аз девонаш иттилое нест. Намунаҳои ашъораш дар тазкираҳову баёзҳо сабт гардидаанд. Абёти зерин аз ӯянд: Мани мискин ба сари кӯи ту ҳарчанд давидам, Ғайри оҳею сиришке зи дилу дида надидам. Мебарад ҳар кас ба пеши ёр аз ҷон туҳфае, Мо ба Ҳинд ин бедилӣ аз шармсорӣ мебарем.
Бедиҳо (деҳа, н. Нуробод)

Бедихо — деҳа дар ҷамоати деҳоти Иззатулло Ҳалимови ноҳияи Нуробод. Аз Бедихо то маркази ҷамоат 15 км, то маркази ноҳия 37 км; роҳ автомобилгард. Аҳолиаш 397 нафар 1, тоҷикон. Иқтисод Мактаби таҳсилоти умумии асосӣ дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: боғдорӣ ва сабзавоткорӣ. Заминҳо аз дарёи Бедиҳо обёрӣ мешаванд.
Бедистон

Бидестон — шаҳр дар бахши Муҳаммадияи шаҳристони Албурзи устони Қазвини Эрон. Дар барӯйхатгирии соли 2006 шумораи аҳолии он 20,110 нафарро ташкил медод, ки он дар 5,263 оила буд.
Бедиҳо

Бедиҳо — оилаи дарахт, бутта ё буттачаҳои баргрез. Тавсифоти гиёҳшиносӣ Бедиҳо гулҳои майда, согаршакли чудочинсаи духонаги (дучинсагии гул ва якхонаги будани бедихо ходисаи аномали аст), бе пешгул(ғайр аз сафедор), 2-40 гардбарга ва 2-4 мевабарг, тухмҳои майдаи нукашон муякнок ва багҳои соддаи бо навбат ҷойгиршудаи пешбаргнок ё бепешбарга доранд.
Бедод (оҳанг)

Бедод — суруд, оҳанги қадимии мавсимию маросимӣ, ки дар аҳди Сосониён эҷод шудааст. Аз сурудҳои ҳамосавии Борбади Марвазӣ буда, ба силсилаи дуюми "Хусравонӣ" мансуб аст. Бедод дар мусиқии анъанавию касбии садаҳои 12-13 чун қисми махсуси мақоми "Ҳиҷозӣ" камол дошта, дар садаҳои 14-17 баъзан ба сифати гӯшаи овозӣ дар мақоми "Бузург" мавриди истифода будааст) гӯшае дар таркиби дастгоҳи "Ҳумоюн" (Эрон), ки байни шуъбаҳои "Лайлию Маҷнун" ва "Нағмаи Баёти Исфаҳон" воқеъ шудааст. Бедод дар мусиқии анъанавии тоҷик низ роиҷ будааст. Адабиёт.....
Бедона (навъи ангур)

Бедона — як навъ ангури қадимии маҳаллӣ; селексияи халқист. Баргаш калон (андозааш 16,516,0 см), сабзи баланд, дандонадори 5-7- парра, канорҳояш қифшакл. Авв. май гул карда, ох. авг. мевааш мепазад. Хӯшааш миёнаҳаҷм (вазнаш г, дарозиаш 18-21 см, бараш 14-16 см), дарозрӯя ё махрутшакл, шингилҳои болояш хуб инкишоф ёфтаанд; ғужбаш миёна (вазни 100-тоаш г), лунда, сабзи сафедтоб, ғужмаш тунук. Дилааш хамираки карсосӣ, серобу ширин, таъми тутро дорад. Дар таркиби меваи расидааш 24-25 % қанд ва 4,5-5,5 гл туршӣ мавҷуд аст. Даври нашваш рӯз. Аз ҳар га сентнер ҳосил меғундоранд. Бедонаро асосан тар мехӯранд ва мавиз мекунанд. Токи Бедона зудсабз буда, ниҳолаш баъди 3 соли шинондан самар меорад. 45-55-дарсади навдаҳояш ҳосилдеҳ, ҳангоми 6-8 буғум монда буридан ҳосили хуб медиҳад. Дар заминБедона. ҳои лалмӣ месабзад. Бештар дар ноҳияҳои водии Ҳисор ва вил-ҳои Сурхандарёву Қашқадарёи Ӯзбекистон парвариш меёбад. Аз касалиҳои гарда, қарасон ва баргпечаки хӯшаи ток зарар мебинад. Адабиёт.
Бедоди Истаравшанӣ

Бедоди Истаравшанӣ — шоир и форс-тоҷик. Зиндагинома Дар зодгоҳаш Истаравшан ба таҳсили ибтидоӣ шурӯъ кард ва хатту савод баровард. Барои идомаи таҳсил ба Бухоро рафт. Дар назди шоирон ва донишмандони маъруф Саййидолимхоҷаи Ҳотифӣ, Лисонии Хуҷандӣ ва дигарон илм омӯхтааст. Аз Комилхоҷаи Накҳат доир ба шеъру шоирӣ ва улуми адабӣ сабақ мегирифт. Тазкиранигор Ҳашмат дар "Тазкират-уш-шуаро" (тазкираи дуюмаш) аз Бедоди Истаравшанӣ чун шоири баркамол ва беҳтарини замон ёд мекунад. Тибқи иттилои ин манбаъ вай дафтари ашъор доштааст.
Георг Беднорс

узви Ҷамъияти физикии Амрико. Йоҳаннес Георг Беднорс — физикадони Зиндагинома Хатмкардаи гимназияи Мартинум -и шаҳри Эмсдеттен, Донишгоҳи Вестфалияи Вилгелм дар шаҳри Мюнстер. Аз соли 1977 дар лаб. физикаи ҷисмҳои сахти Мактаби олии техникии Сюрих таҳти роҳбарии профессор Х. Грэнихер ва А. Мюллер ва аз соли 1982 дар лаб., ки аз ҳарор. фавқунноқилияти то ин дам ба дастовардашуда 12 К баланд буд, кашф карданд. Барои таҳқиқоти мазкур соли 1987 Беднорс ҳамроҳи К. Мюллер дар соҳаи физика сазовори Мукофоти нобелӣ гардид.
Бедона (навъи мавиз)

Бедона — як навъи мавиз, ки аз навъҳои ангури бедона, кишмиши сафед, кишмиши сиёҳ, кишмиши сурх ва кишмиши зарафшонӣ тайёр мекунанд. Ангурро чида, аз донаҳои пӯсида ва осебёфта тоза мекунанд, баъд шуста дар маҳлули ҷӯшони ишқор тар менамоянд ё бо гази сулфур дам медиҳанд. Сипас хӯшаҳои онро ба рӯйи тахта чида, дар офтоб мехушконанд. Ранги мавизи Бедона тирагун бошад ҳам, таъм ва бӯйи гуворо дорад.
Бедона (навъи тут)

Бедона — номи умумии чанд навъ тути маҳаллӣ, масалан, тути балхӣ, бедонаи тоҷикӣ, бедонаи майдамева, бедонаи шаваткӣ, марворидак, мавизӣ, алигӣ, регистонӣ, ҷилҷилак, мармаринчак, рақсонак, рахшак, боғӣ ва ғ. Меваи тути бедонаро асосан тар мехӯранд, аз он тутмавиз ва тутпист тайёр мекунанд, ширинӣ мепазанд. Дар Тоҷикистон ба кирми пила додани барги тути Бедона манъ шудааст. Як навъ тути холдорро низ Бедона меноманд, ки дар назари аввал донадор менамояд, вале дар ҳақиқат бедона аст. Адабиёт.
Бедонаи кевронӣ

Бедонаи кевронӣ — навъи маҳаллии ангур, селексияи халқист. Асосан дар деҳаи Кеврони ноҳияи Дарвоз ва ҳаволии он мепарваранд. Токаш сустсабз, навдаҳояш камҳосил, баргаш калон-калони гирда, 5-гӯша, дандонадор; гулаш дуҷинса. Мевааш охири авг. мепазад; хӯшааш миёнаҳаҷми камғуҷум. Ғужбаш лӯнда, сабзи зардчатоб, 2–3 тухми норасида дорад; ғужмаш ғафс, мағзаш сершира ва хуштаъм. Дар таркибаш 20–23% қанд ва 4–4,3 гл туршӣ мавҷуд аст.
Бедона

Бедона, вартиш, варшик, карак, салво, вушм (; номи илмии куҳнашуда —. 1) як навъ парандаи хушхон аз оилаи тазарвиҳо. Намуди зоҳирӣ Дарозии танаш 16-20 см, вазнаш г. Парҳои пушташ қаҳваранг буда, рахҳои сиёҳу сафед дорад. Парҳои синааш қаҳваранги зардтоб; парҳои синаи мошак рангоранг. Нӯл ва пояш ҷигариранги гулобитоб. Густариш Дар Тоҷикистон бедона парандаи мавсимӣ аст. Дар соҳили дарёҳои Зарафшон, Исфара, Кофарниҳон, Панҷ, пуштакӯҳҳои Тоҷикистони Марказӣ ва Ҷанубӣ (то баландии 3000 м) нимаи апрел пайдо шуда, охири Август парида меравад. Зимистонро дар Африқо ва қисми ҷанубу ғарбии Осиё мегузаронад. Зиёдшавӣ Бедона дар замин лона сохта, 9-20 дона тухм мегузорад. Тухмро мошак мехобонад. Баъди 16-17 рӯз аз тухм чӯҷа мебарояд. Тарзи зиндагӣ Ғизои бедона асосан рустанӣ (тухм, муғҷа, навда), баъзан ҳашарот аст. Нуриҳои минералӣ ва пеститсидҳое, ки ба кишт мепошанд, бедонаро заҳролуд ва саршумори онро кам мекунад. Одамон ва бедонаҳо Дар Осиёи Марказӣ бедонаро чун парандаи хушхон, инчунин ба мақсади бедонаҷанг дар қафас нигоҳ медоранд. Парвариш Дар баъзе мамлакатҳо онро барои гӯшташ ва тухмаш парвариш мекунанд. Дар Ҷопон парвариши бедона солҳои 30 садаи ба роҳ монда шудааст. Дар он ҷо хоҷагиҳои калони бедонапарварӣ мавҷуданд, ки соле то ҳазор бедонаи гӯштӣ ва даҳҳо млн тухм мегиранд. Мошаки бедонаи ҷопонӣ дар -рӯзагӣ ба тухм даромада, соле дона тухм медиҳад. Тухми бедона Тухми бедона хеле серғизо буда, барои табобати холетсистити музмин, зиқи нафас, бемориҳои дил, асаб ва ғ. истифода мегардад. Истеъмоли тухми бедона боиси аллергия намешавад. Тухми бедона хунро тоза карда, фишори онро мефарорад, миқдори гемоглобинро зиёд ва моддаҳои радиоактивро аз организм хориҷ менамояд. Истеъмоли он хусусан барои ашхосе, ки сактаи дилро аз сар гузарондаанд, муфид аст. Олимон исбот кардаанд, ки тухми бедона рушду инкишофи ҷисмонӣ ва рӯҳии кӯдаконро тезонда, ҳофизаро қавӣ, биноиро равшан ва асабҳоро устувор мегардонад. Аз ин рӯ, талабагони ҷопонӣ пеш аз дарсҳо рӯзе ду дона тухми бедона истеъмол мекунанд. Табибони мардумӣ бо тухми бедона бемориҳои ҷигар, гурда, меъда, ғадуди сипаршакл, камхунӣ, диабети қанд, сил, заъфи асабҳоро муолиҷа менамоянд. Тухми бедона санги гурда, ҷигар ва талхадонро майда карда мерезонад, қувваи боҳро меафзояд, барои рафъи аденомаи простата нофеъ аст. Тухми бедона нисбат ба тухми мурғ бартарӣ дорад, зеро дар таркиби он витамину микроэлементҳо бисёр мебошанд. Бедонапарварӣ дар Тоҷикистон Парвариши бедона дар Тоҷикистон солҳои 70 садаи 20 оғоз ёфт. Феълан дар хоҷагиҳои парандапарварӣ ва фермерии ҷумҳурӣ зиёда аз 50 ҳазор сар бедона парвариш меёбад нигоҳ медоранд. Ба бедона омехтаи ҷуворӣ, гандум, орди устухону гӯшт ва моҳӣ, кунҷораи лӯбиёи ғизоҳои маъданӣ (оҳаксанги бӯр) медиҳанд. Таснифот Бедонаҳо ба ҳашт зернамуд ҷудо мешаванд:.
Бедона парид (бозӣ)

"Бедона парид", "будана принг", "пар-пар" — як навъ бозии анъанавии бачагон, ки дар фаслҳои гармо дар майдони кушод иҷро мешавад. Бозигарон ба ҳамдигар зич ба сурати давра менишинанд. Онҳо пойҳояшонро ба маркази давра дароз намуда, менишинанд. Яке аз бачаҳои калонсолтар номи парранда ё дигар ҷонваронро бонавбат номбар мекунад (мас., бедона парид, зоғ парид) ва дар яке аз онҳо дасти рости худро зуд боло мебардорад. Дигар бозигарон ба ӯ тақлид карда зуд дасти росташонро боло бардоранд. Ҳар касе дер кард, ё ба пушт ғелон шуд, мағлуб ҳисоб мешавад. Дар Рашт, Дарвоз, водиҳои Ҳисору Зарафшон нимфаъол аст. 1 Ин бозӣ дар байни бачагони водии Қаротегину Дарвоз бо номи "будинапринг" ва дар водиҳои Ҳисору Зарафшон бо номи "будина парид" ва "пар-пар" маъруф аст.
Бедонаи майдамева

Бедонаи майдамева — навъе аз тутҳои маҳаллӣ. Дарахташ сустсабз, баргаш миёнаҳаҷми байзашакл (дарозиаш 3-5 ва бараш 3-4 см), дандонадор. Мевааш майда, бедона, сафеди тира, серобу ширин ва хуштаъм, 9,,4 % қанд дорад; аз нимаи май то охири июл пасопеш мепазад. Меваашро асосан тар мехӯранд, тутмавиз мекунанд, аз он ширинӣ мепазанд. Борварияш миёна. Асосан дар деҳаҳои баландкӯҳи водии Зарафшон маъмул аст. Дарахтони пайвандӣ ва хасаки онро бештар дар деҳаҳои Дардар, Рарз, Искодару Хушекати ноҳияи Айнӣ, инчунин аксар деҳаҳои Кӯҳистони Мастчоҳ мепарваранд. Дарахташ бештар аз кирмаки комсток ва баргхӯраки тут зарар мебинад. Адабиёт.
Бедонабозӣ

Бедонабозӣ — бедона доштан ва ҷанги бедонаҳоро ташкил кардан. Таърихи бозӣ Ин навъи бозӣ аз замонҳои қадим дар байни халқи тоҷик, хусусан дар шимоли Тоҷикистон маъмул аст. Садриддин Айнӣ низ дар асараш "Мактаби куҳна" оид ба бедонабозӣ маълумот додаст. Ашхосе, ки ба бедонабозӣ машғуланд, бедонаро аз давраи чӯҷа буданаш дар қафасҳои махсус нигоҳ медоранд. Баъди ба воя расиданаш бедонаро барои ҷанг кардан омода месозанд. Барои бештар ром шудани бедона онро дар даруни остинашон низ нигоҳ медоранд. Ҷанги бедонаҳо дар дохили бино мегузарад. Дар мобайни анбӯҳи одамон ду бедонаи ҷангиро ба муқобили якдигар сар медиҳанд. Бедонаҳо бо як ҷаҳиш ба якдигар ҳуҷум карда, муддате бо якдигар меҷанганд. Агар ҷангашон дер давом кунад, онҳоро аз якдигар ҷудо мекунанд, то лаҳзае дам бигиранд. Ҷанги бедонаҳо то давраи мағлуб шудани яке аз онҳо давом мекунад. Бедонаи мағлубшуда парвозкунон аз давра берун мебарояд. Баъзе бедонабозон бедонаро барои нағмасароиаш низ дар қафасҳои аз тӯр сохташуда нигоҳ медоранд.
Бедонаи сиёҳ (навъи ангур)

Бедонаи сиёҳ — навъе аз ангурҳои маҳаллии миёнсолӣ; селексияи халқист. Баргаш калон, 5-7-парраи серчок. Гулаш дуҷинса, хӯшааш калон (дарозиаш 20 см, бараш 14-16 см, вазнаш г), махрутшакл, шингилҳои болоияш нағз инкишоф ёфтаанд; ғужбаш (вазни 100-тоаш г) миёнаҳаҷми лунда, сиёҳи сурхтоб, ғужмаш тунук, мумпардааш ғафс. Дилааш хамирак, карсосӣ, ширин, хуштаъм ва хушбӯй. Ҳангоми пурра пухтан25-27 % қанд ва 6-7 гл туршӣ дорад. Меваашро тару тоза истеъмол мекунанд, инчунин мехушконанд (аз 100 кг ангур 25-27 кг мавиз ҳосил мешавад). Токаш зудсабз, ниҳолаш баъди 2-3 соли шинондан самар меорад. Навдаҳояш сабзи сурхтоб, 33-37-дарсадашон ҳосилдеҳ. Даври нашви бедонаи сиёҳ рӯз аст; нимаи авв. май гул карда, авг. мевааш мепазад. Аз ҳар га 80-120 сентнер ҳосил меғундоранд. Дар заминҳои лалмӣ низ хуб месабзад. Бедонаи сиёҳро саҳван Кишмиши сиёҳ низ меноманд. Токи бедонаи сиёҳ аз навъи Кишмиши сиёҳ бо шакли барг, ҳаҷми хӯша ва ранги навда фарқ мекунад. Бештар дар ноҳияҳои водии Ҳисор мепарваранд. Ба касалиҳои гарда ва қарасон хеле тобовар буда, аз ҳашароти зараррасон (мас., баргпечаки хӯшаи ток) каме зарар мебинад. Адабиёт.
Бедонаҷанг

Бедонаҷанг — бозии суннатии халқҳои Осиёи Миёна, ки бо парвариши бедона ва ҷанги онҳо ба итмом мерасад.
Бедонаи шаваткӣ

Бедонаи шаваткӣ — як навъ тути хӯрданбоби маҳаллӣ. Баргаш байзашакли нӯгтез, яклухти калон (120 х 65 мм), атрофаш дандонадор (ба барги тути балхӣ шабоҳат дорад). Мевааш майдаи сафед (12-17 мм), бедона, сероби ширин, таъми хос дорад, аз охири май то нимаи авг. мепазад. Меваашро барои тархӯрӣ ва хушкондан истифода мебаранд. Аз тармевааш ширинӣ мепазанд. Солҳои қаҳтӣ ба сабаби зиёд будани қанди таркибаш (тармевааш 11-13 %, тутмавизаш 57-59 %) мардуми кӯҳистон онро чун нону қанд истеъмол мекард. Бедонаи шаваткӣ бештар дар водии Зарафшон — деҳаҳои Оббурдан, Ревомутк, Пастиғави ноҳияи Кӯҳистони Мастчоҳ ва ноҳияҳои Айнию Панҷакент дучор мешавад. Дар деҳаи Ревомутк дарахтони 80-120-солаи он низ самар меоранд. Барои тайёр кардани тутпист мувофиқ аст.
Бедони Бедак

Бедони Бедак — деҳа дар ҷамоати деҳоти Меҳвари ноҳияи Панҷ. Аз Бедонибедак то маркази ҷамоат 3 км, то маркази ноҳия 12 км; роҳ асфалтпӯш. Аҳолиаш 1516 нафар, тоҷикон. Бедони Бедак мактаби таҳсилоти миёнаи умумӣ, дармонгоҳи деҳотии кумаки аввалияи тиббӣ, нуқтаи савдои хусусӣ, 2 осиёи хусусӣ дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: пахтакорӣ ва чорводорӣ. Заминҳо аз наҳри Кулдиман обёрӣ мешаванд.
Бедории тоҷик (рӯзнома)

"Бедории тоҷик" — рӯзномаи Бюрои ташкилии фирқаи иштирокиюн (Ҳизби коммунистӣ)-и Кумитаи иҷроияи марказӣ ва Шӯрои марказии Иттифоқи касабаи Тоҷикистон. Таърих Ҳанӯз дар ҷамъомади аввалини бюрои ҳизбии Бюрои ташкилии ҲК (б) Ӯзбекистон дар Тоҷикистон, ки 10 декабри соли 1924 баргузор гардид, масъалаи беҳтар кардани вазъи матбуот мавриди муҳокима қарор ёфт. Он вақт ду номгӯй рӯзномаи тоҷикӣ: "Овози Шарқ" ва "Овози тоҷик" нашр мешуд. Бюрои ташкилии коммунистони тоҷик аз ҲК (б) Ӯзбекистон хоҳиш кард, ки яке аз матбааҳои дар Самарқанд будаи Туркистонро ба ихтиёри ҶМШС Тоҷикистон диҳад. Баҳори соли 1925 бюро ва ҳукумати Тоҷикистон аз Тошканд ба Душанбе кӯчид. Аз ҳамон вақт тамоми кӯшиш ба он равона гардид, ки дар пойтахт матбааи боиқтидоре ташкил карда шавад. Комитети инқилобии Тоҷикистон 11 апрели соли 1925 дар бораи ба Душанбе кӯчонидани матбааи Самарқанд қарор қабул кард. Ва дар воқеъ ҳам, қисме аз лавозимоти "Овози тоҷик" ба Душанбе оварда шуд. Нашрияи нахустин Тайёрӣ ба нашри шумораи аввали нахустин рӯзномаи ҳукуматӣ бо забони тоҷикӣ дар Душанбе — "Бедории тоҷик" ҳанӯз ибтидои моҳи феврали соли 1925 сар шуда буд. Ба нашри ин рӯзнома як гурӯҳи ходимони ҳизбӣ, давлатӣ ва созмони ҷавонон мутасаддӣ шуданд. Дар байни онҳо Аббос Алиев, Алӣ Исмоилзода, Саидбоғир Қосимов буданд. Дар Душанбеи онрӯза пайдо кардани лавозимоти техникӣ кори чандон осоне набуд. Лозим шуд, ки ҳангоми тайёрӣ ҳарфҳои рӯзномаи "Овози Шарқ"-ро истифода кунанд. Ин ҳарфҳои куҳна ва сӯдашударо ним сол муқаддам, бо ҳазор машаққат аз чопхонаи Бухоро ба воситаи корвони шутурҳо ба Душанбе оварда буданд. Дар тӯли бештар аз як ҳафта саҳифаҳоро бастанд. Аммо матбааи "Овози Шарқ" ба кор намеомад. Дар машинаи чопии "Американка" нашри ин рӯзнома имконнопазир буд. Аз ин рӯ, Ҳукумати Тоҷикистон ба идораи сиёсии корпуси тирандоз муроҷиат намуда, ёрӣ хост. Ҳамин тавр, 15 марти соли 1925 шумораи аввалини "Иди тоҷик" ба миқдори 1000 нусха интишор ёфт. Баъдтар ба чопи мунтазами рӯзномаи тоҷикӣ дар Душанбе шурӯъ карданд. Аз 8 октябри соли 1928 ин рӯзнома бо номи "Тоҷикистони сурх" чоп шуд. 1.