ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Абрешим

Абрешим — матоъи мулоимест, ки аз риштаҳои абрешимӣ тайёр карда мешавад. Риштаҳои абрешимӣ дар навбати худ аз кирмаки пилла коркард карда мешаванд. Абрешим дар Чин пайдо шуда, моли асосии тиҷоратӣ ба шумор мерафт. Абрешимро ба Аврупо бо воситаи Шоҳроҳи Абрешим меоварданд. Абрешим нахест, ки аз пилла ҳосил мешавад. Абрешим аз қадимулайём маълум аст. Дар Осиёи Марказӣ қариб чор ҳазор сол пеш кирмак парварида, абрешимро истеҳсол мекарданд. Хитоиҳои қадим абрешимро бинобар устуворӣ ва бадоштӣ хеле қадр менамуданд. Пиллаи аз ҳама қадимтарин аз бошишгоҳҳои давраи неолити минтақаи шимолии Шанси (то м.) ва намунаҳои аввалини матоъи абрешимӣ дар яке аз дахмаҳои Хитоии Ҷанубӣ (то м.) ёфт шудаанд. Замонҳои қадим муғулҳо аз абрешим зиреҳ тайёр мекарданд, ки ҷанговаронро аз зарби тир муҳофизат менамуд. Нахи абрешим аз ду ғоз — сафедаҳои махсуси фиброин (%) ва серитсин (%) иборат аст. Серитсин моддаи часпак буда, нахҳои фиброинро мечаспонад. Дар таркиби нахи абрешим мум, равған, намакҳои калий, натрий, калсий низ мавҷуданд. Нахи абрешими як пилла м дарозӣ ва мкм ғафсӣ дорад. Ғафсии абрешим ба миқдори нахҳои пилла, ки бо ҳам пайвастаанд, вобаста аст. Абрешим нахи табиии протеинӣ мебошад. Сифати абрешим ба зоти кирмак ва ғизои он вобаста аст. Абрешим сохти ҳуҷайравӣ надорад ва фарқи он аз дигар нахҳо дар ҳамин мебошад. Дар мавриди буридан, шакли секунҷаро дорад. Ранги абрешим вобаста ба зоти кирмак сафед, зард, гулобӣ, сабз мешавад. Ранги табиии абрешим нисбатан камдошт буда, зуд мепарад. Абрешим ба таъсири рӯшноӣ ва ишқор кам (дар маҳлули 5-фоизаи зуд вайрон мешавад), ба таъсири кислотаҳои минералӣ бештар тоб меорад. Дар ҳалкунандаҳои органикии муқаррарӣ ҳал намешавад. Абрешим бадошт ва чандиру ҷилодор буда, хосияти хуби диэлектрӣ ва гарминогузаронӣ дорад. Матои абрешимӣ муносибати махсус мехоҳад. Онро дар маҳлулҳои ишқордор тар кардан ва шустан мумкин нест; зери таъсири бевоситаи нури офтоб ранги матоъ парида, ноустувор мегардад. Абрешим дар саноати бофандагӣ, электротехника, авиатсия ва тиб истифода мешавад.
Аброрӣ

Аброрӣ — навъи пиёз. Дар Институти боғдорӣ ва сабзавоткории АИК Тоҷикистон (дар стансияи навъсанҷии Вахш) рӯёнда шудааст (С. Шамсуллоев, Т. Аҳмадов, Б. Сангинов). Дар Тоҷикистон аз соли 2009 мепарваранд. Навъи зудрас буда, ҳосилашро дар шароити иқлими водии Вахш 10 – 15 апрели ҷамъоварӣ мекунанд. Давраи нашви аброрӣ 217 рӯз аст. Даҳаи якуми сентябр кишт карда мешавад (меъёри кишти тухмӣ 14 – 16 кгга). Аз ҳар га 280 – 300 сентнер ҳосил медиҳад. Дар таркиби аброрӣ 9,3% моддаҳои хушк, 5,6% қанд, 9,9 мг% витамини С мавҷуданд.
Абросово (ноҳияи Верхнеландехов, Иванов)

Абросово — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Верхнеландехов, ки дар вилояти Иванов қарор дорад, дохил мешавад.
Аброр Мирсаидов

Аброр Бобоевич Мирсаидов (05.03.1958, д. Далёни Поёни ноҳияи Спитамен), иқтисоддон, доктори илмҳои иқтисодӣ.
Абросимово (ноҳияи Богучар, Воронеж)

Абросимово — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Богучар, ки дар вилояти Воронеж қарор дорад, дохил мешавад.
Абросимово (ноҳияи Вязников)

Абросимово - деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Вязников, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.
Абросимово (ноҳияи Камешков)

Абросимово - деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Камешков, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.
Абросово (ноҳияи Петушин)

Абросово - деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Петушин, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.
Абросовская (ноҳияи Котлаский)

Абросовская — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Котлаский, вилояти Архангелск медарояд.
Аброр Зоҳир

Аброр Зоҳир (Имомов Аброр Зоҳирович январи соли 1965, Сарбанд — 23 ноябри соли 2015, Душанбе) — нависандаи тоҷик, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон, узви Иттифоқи синамогарони Тоҷикистон, Иттифоқи журналистони Тоҷикистон ва "Аълочии фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон". Зиндагинома Нависандаи болаёқат Аброр Зоҳир 15 январи соли 1965 дар Сарбанд дида ба ҷаҳони равшан кушодааст. Фориғуттаҳсили (соли 1989) факултаи филологияи тоҷики Университети давлатии Тоҷикистон (ҳоло Донишгоҳи миллии Тоҷикистон) аст. Солҳои 1989-1992 нозир ва мудири шуъбаи кумитаи комсомоли вилояти Қурғонтеппа, 1993-1994 мудири шуъбаи ҳафтаномаи "Адабиёт ва санъат", 1994-1999 ёвари раис, сардори раёсати иттиҳодияи "Тоҷиккино", 1999-2000 сармуҳаррири ҳафтаномаи "Ҷаҳони паём"-и Кумитаи телевизион ва радиои ҷумҳурӣ, 2000-2004 директори Телевизиони Тоҷикистон, 2004-2005 директори киностудияи "Тоҷикфилм", 2005-2007 сармутахассиси шуъбаи иттилоотию таҳлилии Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, 2007-2011 директори Китобхонаи марказии шаҳрии ба номи Лоҳутӣ кор кардааст. Аз соли 2012 директори Муассисаи давлатии "Фурӯш ва паҳни китобу нашрияҳои даврӣ"-и шаҳри Душанбе буд. Ӯ 23 ноябри соли 2015 дунёро падруд гуфтааст. Эҷодиёт Аброр Зоҳир аз пурмаҳсултарин адибонест, ки баъди соҳибистиқлолии ҷумҳурӣ ба майдони адабиёти тоҷик ворид гардидааст. Муддати бист сол аст, ки қиссаю романҳояш анқариб яке аз паси дигаре ба нашр мерасанд. Нависандаи тасвирнигор аст, на воқеасоз, зиндагии инсон бо ҳама бешу камиаш, шодиву нишот ва ғаму андӯҳаш тариқи амалиёти образу персонажҳо ба риштаи тасвир меоянд. Тасвирнигориаш мавриди фурӯ рафтан ба умқи масъала, баёни мушкилот ва печутоби зиндагии инсон, ибрози ошкоро ва урёни масоили доғи рӯз, чун касодии маънавӣ, харобии ахлоқ ва амсоли инҳо ҷолиб аст. Ӯ аз силки нигорандагонест, ки образҳои мусбаташ чун соир инсонҳои хокӣ дар баробари хислатҳои ҳамида дорои камбудию амалҳои номақбуланд, яъне наметавон симоҳои офаридаашро ба гурӯҳи мусбат ё манфӣ дохил кард. Аксари мавзӯъҳои тасвиркардааш аз ҳаёти мардуми деҳа.
Абруд

Абруд — яке аз шаҳрҳои вилояти Алба, Руминия аст.
Абрутси

Абрутси 2 3, инчунин Абрутсо - вилоят дар Италия аст, ки шумораи аҳолии он 1,1212507 нафарро ташкил медиҳад, ки 2,2% аҳолии кишварро ташкил медиҳад. Вилоят аз рӯи шумораи аҳолӣ дар кишвар дар ҷои 14 қарор дорад. Пойтахти вилояти Абрутси шаҳри ЛАкила аст. Шаҳри муҳимтарини минтақа Пескара ҳисобида мешавад, ки дар баҳри Адриатика ҷой гирифтааст. Таърих Замини Абрузц дар як вақт қисми Подшоҳии Неапол ва Подшоҳии ҳардуи Ситсилияҳо буд, соли 1861 - дар ҳайати як давлати ягонаи Италия, аввал салтанат ва аз соли 1946 инҷониб ҷумҳурии Италия уарор дорад. То соли 1963, Абрутси бо вилояти ҳозираи Молиз як вилояти ягонаи Абрутси-э Молизро ташкил медод. Тақсимоти маъмурӣ Вилояти Абрутси ба 4 музофот тақсим шудааст:.
Абрӯй

Абрӯй (номаълум - 585) — сарвари шӯриши бенавоёни Суғди Поён (Бухоро ва навоҳии атрофи он) дар солҳои 80 садаи мелодӣ. Зиндагинома Мувофиқи маълумоти таърихнигорон Наршахӣ ва Нишопурӣ шӯриши аввал дар Бухоро ва навоҳии он сар зада, сипас шӯришчиён Пайкандро тасарруф намуданд ва Абрӯй худро ҳокими Бухоро эълом кард. Аъёну ашрофи Бухоро ба Ҳафтруд фирор карданд. Хоқони турк Қарочӯрин ба мадади ашрофи Бухоро шитофт ва соли 585 бо сипоҳаш Бухороро забт кард, аксари шӯришгарон ва аз ҷумла сарварашон Абрӯйро ваҳшиёна ба қатл расонд.
Абсорбсия

Абсорбсия (аз — ҷабидан) — ҷаббидан, ба худ кашида гирифтан, ҷаббиш, фурӯбарӣ. Аз омехтаи газҳо ба тавассути моеъ ҷаббида шудани модда. Ҳангоми абсорбсия ҷаббиш дар тамоми ҳаҷми абсорбент мегузарад. Абсорбсия асоси як қатор усулҳои технологии истеҳсолоти майкашӣ мебошад. Абсорбсияи ангидриди сулфат аҳамияти калон дошта, дар майкашӣ ва истеҳсоли шарбат чун антисептик ва антиоксидант истифода мегардад. Абсорбсия ва десорбсияи гази карбонат бо май равандҳои асосии истеҳсоли майҳои пурҷӯш ва газнок мебошанд. Бисёр равандҳои асосии саноатӣ, масалан, истеҳсоли кислотаҳои нитрат, сулфат ва оксалат, сода ва ғайра тавассути Абсорбсия амалӣ мегарданд. Абсорбсия ҳангоми аз омехтаҳои заҳрнок тоза кардани газ ва коркарди нефт, инчунин дар равандҳои физиологӣ низ корбаст мешавад.
Абрӯ

Абрӯ — мӯҳое аст, ки бар рӯйи пӯсти чеҳра дар болои чашм ба шакли як хатт ё қавс мерӯяд. Абрӯ аз вуруди қатроти об (мисли борон ва арақ) ба чашм ҷилавгирӣ мекунад. Ин коркарди абрӯ, аз онҷо муҳимм аст, ки инсонҳо беш аз ҳар ҳисси дигаре, мутаккӣ ба биноии худ ҳастанд ва вуруди об ба чашм, биноии инсонро тор мекунад. Абрӯ ба ҳамроҳ мижа барои ҷилавгирӣ аз вуруди нури мустақим хуршед ба чашм ҳам короӣ дорад. Имрӯза абрӯ, дар ташхиси куллии сурат низ таъсир дорад. Абру ҳамчунин бино ба ҳолатҳои эҳсосӣ ва ишории инсон, ба ҳамроҳи дигар аҷзои чеҳра, шакли муносиби он ҳолатро ба сурат медиҳад.
Абсентизм

Абсентизм — ба нишонаи эътироз аз иштирок дар маъракаи интихобот ва овоздиҳӣ саркашӣ кардан. Дар бисёр мамлакатҳо бо сабаби ғайридемократй гузаштани интихобот ва иродаю манфиати халқро ба эътибор нагирифтани вакилон (намояндагон) шаҳрвандон аз иштирок дар интихобот сар мепечанд. Бо мақсади иштироки интихобкунақдагонро дар интихобот таъмин намудан қонунҳои интихобот чораҳои гуногунро пешбинӣ мекунанд. Масалан, мувофиқи қ.З м.48 Қонуни конститутсионӣ "Дар бораи интихоботи Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикисгон" интихобот дар ҳавзаи якмандатаи интихобот он гоҳ баргузорнашуда ҳисобида мсшавад, ки дар он камтар аз нисфи интихобку нандагони ба рӯйхат дохилшуда иштирок карда бошанд. Дар асоси қ.2 м.49 ҳамон номзад вакили Маҷлиси намояидагон интихобшуда ҳисоб меёбад, ки дар вақти овоздиҳии такрорй аз номзади дигар, дар сурати дар овоздиҳй иштирок кардани беш аз нисфи шумораи интихобкунандагони ба рӯйхат дохилгардида миқдори зиёдтари овози интихобкунандагонро гирифта бошад.Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ Зери таҳрири Маҳмудов М. А. Душанбе: ЭР-граф,.
Ҳунари интизоъӣ

Ҳунари интизоъӣ, абстраксионизм — шевае аз баёни таҷассумӣ, ки дар он ҳунарманд бо баҳрагирӣ аз зеҳнияти фардӣ ва иҷтиноб аз бознамоии падидаҳо ва ашколи табиъӣ ва маснуъ осори худро биёфаринад 1. Абстраксионизм санъати мавҳум, ҷараёни иртиҷоӣ дар рассомӣ, ҳайкалтарошӣ ва графика, ки хилофи реализм аст. Дар як қатор мамлакатҳо охири садаи ва аввали садаи ба вуҷуд омад. Абстраксионизмро дар санъати тасвирӣ, "санъати бе ашё", дар кинематография "антифилм", дар адабиёти бадеӣ "антироман" ва ғайра меноманд. Асосгузорони Абстраксионизм санъаткорони голландӣ П. Мондриан, франсавӣ Р. Делоне, испанӣ Ф. Пикабия, рус В. В. Кандинский ва К. С. Малевич буданд. Абстраксионизм чун мафкура зуҳуроти фалсафаи фардӣ, субъективӣ ва таълимоти идеалистии "санъат барои санъат" мебошад. Тарафдорони Абстраксионизм вазифаҳои ҷамъиятии санъатро ба инобат нагирифта, эҳсосоти шахсии рассомро воситаи асосии тасвир ҳисоб мекунанд ва барои "озодии мутлақ" аз воқеият ва ҷамъият мекӯшанд. Ба фикри назариётчиёни Абстраксионизм санъат ҳақиқатро не, балки эҳсосоти субъективии санъаткорро ифода мекунад. Барои ҳамин, онҳо аз тасвири ҳаққонии ҳодиса ва чизҳои объективӣ даст кашида, дар санъати рассомӣ ба воситаи рангу доғҳо ва хатҳои гуногун, дар ҳайкалтарошӣ бо шаклҳои бемазмун, дар мусиқӣ бо садоҳои гӯшхарошу нофаҳмо эҳсосот ва афкори худро ифода мекунанд. Абстраксионизм типикунонии ҳақиқати объективӣ, шаклу анъанаҳои миллӣ ва моҳияти иҷтимоии санъатро рад намуда, диди эстетикиро (зебопарастиро) нодуруст шарҳ медиҳад ва инсонро аз дарки зебоиҳои табиат ва ҳаёти иҷтимоӣ маҳрум месозад. Ҳоло Абстраксионизм дар зери таъсири равияҳои пешқадами санъати тасвирӣ мавқеи худро тадриҷан аз даст медиҳад.
Ҳарзагӯӣ

Абсурд – сухан ва ё навиштаи безавқи дур аз маъниву матлаб. Сухани бемаънӣ. Ҳарзагӯӣ дар матнҳо ва ахбори ВАО.
Абтарии Бадахшӣ

Абтарии Бадахшӣ (асри 16) — шоири форсизабони Ҳиндустон. Зиндагинома Дар Бадахшон ба дунё омада, замони ҳукмронии Акбар буд. Тазкиранависон дар шеъргӯӣ маҳорату табъи равон доштани Абтарии Бадахширо зикр кардаанд. Осор Аз осори ӯ шеърҳои пароканда боқӣ мондаанд, ки онҳо дар маъхазҳои гуногун сабт гардидаанд. Гуфтӣ: "Вафо кунем ба аҳбоб ё ҷафо?" Эй шӯх, бандаи сухани аввалем мо. Миёни олиму ҷоҳил ҳамин қадар фарқ аст, Ки ӯ кашидаинон асту ин гусастамиҳор. Ҷифаи дунё надорад пеши мо ранге, ки лаъл Мешавад мурдорсанг аз дасти истиғнои мо.
Исми маънӣ

Исмҳои маънӣ (абстракт) номи мафҳумҳое мебошанд, ки ҷисм надоранд: ақл, фикр, ишқ, некӣ, бадӣ, хониш, бориш, камбизоатӣ, ташвиқот.
Нонишнома

Нонишнома — номи як лоиҳаи ҳамагонист, ки дар январи соли 2005 тавассути чанд тан аз корбарони собиқи Википедияи ки аз қонунҳои сахтгирона ва хушки он норозӣ буданд, таъсис шуд. Идеяи Нонишнома аз сафҳаи "Музахраф вале ҷолиб аст" -и Википедияи Инглисӣ нашъат гирифтааст. Ин вебгоҳ низ аз нармафзори истифода мекунад ва муҳтавиёти он таҳти иҷозатномаи қобили истифода аст. Дар ин вебгоҳ, корбарон дар ҳар мавриде, ки дӯст доранд, аз ҷумла матолиби танз, тавҳиномез, ғайриқобили исбот ва ғайра қарор медиҳанд. Матолиб бояд тавре навишта шаванд, ки ҷанбаи танз дошта бошанд. Дар ҳоли ҳозир, Нонишномаи Инглисӣ ҳудуди 30 ҳазор мақола дорад. Ҳамчунин, Нонишнома ба 23 забони дигар, аз ҷумла форсӣ, фаъолият мекунад. Дар Нонишномаи Форсӣ низ беш аз 1000 мақола вуҷуд дорад.
Франтс Абт

Франтс Абт — оҳангсози Зиндагинома 22 декабри 1819 дар Эйленбург ба дунё омадааст. Падари ӯ Франтс Готтардт Абт рӯҳонӣ ва пиёнунавози боистеъдод буд ва Абт аввалин дарсҳои худро аз ӯ гирифтааст.
Абстраксия

Абстраксия — (аз лотини – ҷудо карда гирифтан), таҷрид, як навъи фаъолияти тафаккур. Зимни он фард (субъект) аз маҷмӯи хосиятҳо нишонаҳои асосии ашё (объект)-ро ҷудо карда гирифта, аз он мафҳум ва тасаввур месозад ва аломату хусусиятҳои дуюмдараҷаю камаҳамиятро сарфи назар менамояд. Масалан, одам дар бораи ашёи монанду якхела фикр карда, аз бузургию андоза, шакл, ҳаракат, истифодаи онҳо дар ҳаёт ва ғайра дур шуданаш мумкин аст. Абстраксия маъмулан ҳангоми инъикоси ҳодисаҳои олами моддӣ пайдо мешавад. Он ҷиҳати назариявии образҳои воқеиро пурра мегардонад. Усули таҷрид усули умумии дониш аст. Он ҳам ба маънои субъективӣ (ҳама чизро ба мақулаи мантиқӣ гардондан) ва ҳам ба маънои объективӣ (ифодаи қонуниятҳои табиату ҷамъият) заминаи мантиқии фаҳмиши олами воқеӣ мебошад. Бе Абстраксия дониши илмӣ, тадқиқи моҳияту қонуниятҳои олами воқеӣ имконнопазир аст. Абстраксия ҳаду андоза дорад ва ҳудуди онро моҳияту табиати ашёи омӯхташаванда ва таҷрибаи инсон муайян мекунад. Аз ин ҳад гузаштан боиси аз воқеияти аслӣ дур шудани фикр ва ба вуҷуд омадани ҳар гуна хаёлот мегардад. Абстраксия шарти зарурии ташаккул ва инкишофи илму маърифати илмӣ мебошад. Меъёри ҳақиқӣ ва маҳсулнокии Абстраксия таҷриба аст. Дар кӯдак фаъолияти таҷридӣ аз фаъолияти таҷрибавии ӯ сар карда ташаккул меёбад ва дар синни мактабӣ қобилияти Абстраксиякунонӣ меафзояд. Минбаъд зимни таҳлилу муқоиса ва диг. амалҳои зеҳнӣ қобилияти таҷрид тараққӣ ва инкишоф меёбад. Абстраксия дар раванди таълим норавшан ифода кардани фикр аст. Ғайр аз ин, Абстраксия дар таълим ба маънои мафҳуми муҷаррад, хосият ва нишонаҳои мушаххаси як ашёро аз худи ҳамон ашё ҷудо кардан низ меояд. Абстраксия дар якҷоягӣ бо диг. равандҳои фикрӣ роҳи дарк намудан ва кушодани қонуниятҳо мебошад. Чунки аз аломатҳои дуюмдараҷа ҷудо кардани хосияти асосӣ танҳо дар натиҷаи ба ашё аз рӯи вазифаҳои муайян ва мақсади мушаххас наздик шудан имконпазир мегардад. Абстраксия дар кори фикрии хонандагон дар ҳамаи давраҳои аз худ кардани дониш, маҳорат ва малака мушоҳида мешавад.
Абсурдистон

"Абсурдистон" — филми коргардон ва филмноманависи олмонӣ Вейт Ҳелмер, ки аз ҷониби дар соли 2008 наворгирӣ шудааст. Филм аз ҳодисаҳои маҳаллае дар Қафқоз ҳикоят мекунад. Коргардон забони русиро ба ҳайси забони аслии филм интихоб кардаст. Филм дар Озарбойҷон ба навор гирифта шудааст. Вожаи "абсурдистон" номи ҳаҷвӣ барои кишварест, ки дар он чизҳои бемаъниву музахраф маъмул шудааст (аз русии абсурд — бемаънӣ, музахраф ва пасванди тоҷикии -истон — макон), бахусус дар сиёсату ҳукумат. Дар аввал, ин истилоҳ дар байни дигарандешон маъмул буд, ки ба кишварҳои сотсиалистии Аврупои Шарқӣ муроҷиат мекарданд. Онро Ватслав Гавел аксар вақт нисбат ба Чехословакияи сотсиалистӣ истифода мебурд. Вақтҳои охир истифодаи ин истилоҳ дар доираи кишварҳои Ховари Миёна ва кишварҳои фазои пасошӯравӣ васеъ гардид. Сужа Аҳолии деҳаи Абсурдистон аз чордаҳ оила иборатанд. Мушкилоти муҳимтарини сокинони он қатъ шудани хатти об мебошад. Аммо занон танбалии мардонро мушкилоти асосӣ меҳисобанд. Қаҳрамонони филм Темелко ва Ая ба якдигар ошиқ мешаванд. Аммо пеш аз он ки байни онҳо ягон робита барқарор шавад, Темелко бояд дар ҳалли мушкилоти оби деҳа кумак кунад. Занҳо аз тамбаливу куҳнапарастии мардон дилгир шуда, деҳаро ду қисм карда, бо мардон тамоман алоқаро қатъ мекунанд. Темелеко барои таҳсил ба шаҳр меравад. Баъди баргашт, мехоҳад дар ҳаёти иҷтимоии деҳаро тағйир диҳад. Аммо мардони куҳнагарои деҳа монеъ мешаванд. Онҳо Темелкоро бо худ ба корҳое барқасди занони деҳа вомедоранд. Темелко барои расидан ба ишқаш ба танҳоӣ барои таъмири хатти харобшудаи об ба "дараи марг" (аҳолии деҳа онро чунин меномиданд) меравад. Дар охир, ба ӯ муяссар мешавад, ки хатти обро барқарор карда, ба ишқаш расад ва ҳаёти осоиштаву хубро ба мардуми деҳа баргардонад. Ҷоизаҳо 4 Нигаред низ.
Абусодот Муҳаммад Сайим

Абусодот Муҳаммад Сайим (26 1916 - 8 июли 1997) - Президенти Бангладеш.
Исмоили Сомонӣ

Абуиброҳим Исмоил ибни Аҳмади Сомонӣ — асосгузори аввалин давлати мутамаркази тоҷикон — давлати Сомониён, волии Бухоро, амири Мовароуннаҳру Хуросон. Зиндагинома Исмоили Сомонӣ баъди вафоти бародараш Насри, аз соли 892 амири мутлақи Давлати Сомониён гардид. Ҳанӯз дар аҳди Насри Сомонӣ, Исмоил ибни Аҳмад саъю кӯшиш намуд, ки дар Бухоро ҳокими мутлақ гардад. Дар натиҷа байни ӯ ва Насри зиддият ба амал омада, он бо задухурди ҳарбӣ анҷом ёфт. Ҳарчанд Наср сарвари хонадони Сомонӣ буд, вале рӯз аз рӯз обрӯву эътибори Исмоил боло мерафт. Дар ин миён Исмоил кӯшишҳои мустақилона амал карданро шурӯъ кард. Суханчинҳо ин зиддиятҳоро бештар карда, миёни ду бародар тарҳи душманӣ меафканданд. Сабаби сарзадани моҷаро сарпечии Исмоил аз пардохтани хироҷи Бухоро ба Наср — сарвари Хонадони Сомониён буд. Оқибат миёни бародарон Наср ва Исмоил соли 888 задухӯрди мусаллаҳона сурат гирифта, бо пирӯзии Исмоил ба анҷом расид, вале Исмоил ба бародари асирафтодааш чун пешвои хонадон муроҷиат карда, миёни мардум низ маҳбубияти бештаре касб кард. 1 Соли 892 Наср аз дунё рафт ва мувофиқи васияти ӯ Исмоил сарвари Хонадони Сомониён ва амири Давлати Сомониён (Мовароуннаҳр) гардид. Хизматҳои таърихии Исмоили Сомонӣ Посдорӣ Нигаред низ Ба инҷо ҳам нигаред Эзоҳ Сомонхудот Асад ибни Сомон Нӯҳ ибни Асад Аҳмад ибни Асад Насри Исмоил ибни Аҳмад Аҳмад ибни Исмоил Насри Нӯҳи Абдумалики Мансури Нӯҳи Мансури Абдумалики Исмоили Мунтасир.
Абу Лаҳаб

Абдулуззо ибни Абдулмутталиб ал-Қурайшӣ — амаки ҳазрати Муҳаммад (с) ва яке аз мухолифони ашаддии ӯ дар давраи охири Маккаи фаъолияташ. Дар Қуръон номи ӯ дар сураи Масад зикр шудааст. Тарҷумаи ҳол Дар аввал муносибати Абулаҳаб бо паёмбар Муҳаммад (с) хуб буд, писаронаш ба духтарони паёмбар издивоҷ карданд. Пас аз даргузашти Абутолиб дар соли 619 Абулаҳаб сарвари Бани Ҳошим шуд ва то замони саркашии ниҳоии Муҳаммад аз ибодати худоёни бутпарастӣ дифоъ аз Муҳаммадро идома дод. Номи Абулаҳаб (падари оташ, сокини дӯзах) мувофиқи оятҳои сураи Масад ба ӯ гузошта шудааст. Абулаҳаб ба сабаби хоби нохуше, ки хоҳараш Отика дида буд, дар ҷанги Бадр иштирок накард. Барои муҷаҳҳаз ва таъмини лашкари Қурайш маблағҳои калон ҷудо кард. Пас аз пирузии мусалмонон дар ин набард бисёр ғамгин шуд ва пас аз чанд руз вафот кард. Аз бӯи баданаш, ҳатто фарзандонаш чанд рӯз ба ӯ наздик нашуданд.
Қоим (халифа)

Абу Ҷаъфар Абдуллоҳ ибни Аҳмад Қоим Биамрилллоҳ (— 2 апрели 1075) — халифаи аббосӣ. Аз соли 1031 то 1075 ҳукмронӣ дошт. Зиндагинома Хилофати Бағдод дар замони бӯҳрони сиёсӣ ва иҷтимоӣ, ба дасти Абдуллоҳ гузашт. Аз рӯзҳои аввали хилофаташ ӯ ҷиҳоди зидди шиъаро сарварӣ намуд. Солҳои хуруҷи айёрони Буяро дар Бағдод барҳам дод. Нуфузи Оли Буяро дар Бағдод маҳдуд карда, ҳокимияти халифро дубора барқарор кард. Аммо ба ӯ муяссар нашуд, ки Бағдод ва тамоми хилофатро аз таъсири туркон боздорад. Дар нимаи дуюми садаи Бағдод дубора ба бӯҳрон рӯ ба рӯ шуд. Соли 1055 сипоҳи Туғрилбек вориди Бағдод гашт. Абдуллоҳ Бағдодро тарк кард. Ҷанги шаҳрвандӣ сар шуда, як сол давом кард ва баъди ба ақди никоҳи писари Туғрил даромадани духтараш Абдуллоҳ ҳукумати худро боз устувор кард. Султон Алп Арслон барояш унвони ҳодӣ ва сарвари муслиминро дода, аз масъулиятҳои дигар ӯро маҳдуд кард.
Абуcарроқа

Абуарроқа Абдурраҳмон ибни Аҳмади Балхӣ. Зиндагинома Дар тазкираҳо аз ин шахс чун шоири доираи адабии Ғазнин ёд мешавад. Касби асосиаш шоирӣ набудааст. Вай бо дуредгарӣ (наҷҷорӣ) рӯз мегузаронид. Ашъори нафису дилангез, равону сода ва ба оҳанги мусиқӣ созгор (суруд) доштааст. Дар қасидасароӣ моҳир будааст. Девон доштанаш маълум нест. Намунаҳои ашъораш дар тазкираҳо омадаанд (масоли "Лубоб-ул-албоб"-и Муҳаммад Авфӣ).
Абуҳафси Сағир

Абуабдуллоҳ Муҳаммад ибни Аҳмади Бухорӣ, маъруф ба Абуҳафси Сағир — зоҳид ва фақеҳи барҷастаи ҳанафии форс-тоҷик 1, писари Абуҳафси Кабир, муаллифи "Ал-Имон", "Фатовии Абуабдуллоҳ", "Ал-аҳвоъ ва-л ихтилоф" ва "Ар-радду алал-лафзийя".
Ҳакими Тирмизӣ

Алии Тирмизӣ, Ҳакими Тирмизӣ — шоир, фақеҳ, муҳаддис ва орифи хуросонӣ, яке аз нависанда гони бузурги мутақаддими тасаввуф. Зиндагинома Фаридуддини Аттор дар "Тазкирату-л-авлиё" Алии Тирмизиро чун шахси донишманду хушфазилат ва "дар фунуну улум комил" тавсиф намудааст. Ба шарофати фазлу дониш унвони "Ҳакимулавлиё" гирифта буд. Алии Тирмизӣ ба сабки рубоиёти халқӣ рубоиҳо эҷод кардааст. Азбаски рубоиёти аксар шоирони мутасаввиф ба ҳамин сабк аст, рубоиёти Алии Тирмизӣ ҳам бо ашъори шоирони дигар омехта шудаанд ва аз онҳо рубоиёти ба ӯ тааллуқдоштаро ҷудо кардан душвор аст. Ба қалами Алии Тирмизӣ инчунин рисолаҳои динию ирфонӣ тааллуқ доранд. Рисолаҳои мазкур шомили пораҳоеанд, ки ақидаҳову андешаҳои пандуахлоқӣ, андарзиву ҳакимонаро дар бар мегиранд. Дар шаҳри Тирмизи Ҷумҳурии ӯзбекистон мақбараи Алии Тирмизӣ барҷост, ки чун ёдгории таърихӣ дар муҳофизати давлат аст.
Муҳаммади Фазорӣ

Абуабдуллоҳ Муҳаммад ибни Иброҳими Физорӣ (1, Куфа — 806 1, Бағдод) — риёзидон, ахтаршинос, такмилкунандаи устурлоб, файласуф ва тарҷумон и аҳди Аббосиён, писари Иброҳими Физорӣ.
Абуабдуллоҳ Муҳаммад ибни Носири Фақеҳ

Абуабдуллоҳ Муҳаммад ибни Носири Фақеҳ — фақеҳ ва муҳаддиси маъруфи аҳди Сомониён. Ӯ аз ҷумлаи фуқаҳоест, ки китобҳои ӯро вазир Абулфазли Балъамӣ хонда будааст.
Муҳаммад ибни Юсуфи Илоқӣ

Муҳаммад ибни Юсуфи Илоқӣ — пизишк ва файласуфи форс-тоҷик ва аз шогирдони Ибни Сино. Зиндагинома Дар Бухоро таҳсили илм кардааст. Илоқӣ бахшида ба тиб ва таърихи он як қатор асарҳо эҷод намудааст, ки аз онҳо "Куллиёту-л-тибби Илоқӣ" ("Куллиёти тибби Илоқӣ"), "Фусулу Илоқӣ фи-куллиёти тиб" ("Куллиёти тиб"), Бобҳои Илоқӣ дар "Мухтасари Илоқӣ" ё "Мухтасару-л-қонун", "Китобу-л-асбоб ва-л-аломат" ("Китоби сабабҳо ва аломатҳо"), "Муолиҷоти Илоқӣ" маълум ва дастрасанд. Илоқӣ дар асарҳояш оид ба сабаб, аломат, ташхис ва усулҳои пешгирию муолиҷаи бемориҳои гуногун маълумоти фаровон гирд овардааст. Ду нусхаи дастхати "Китобу-л-асбоб ва-л-аломат" дар китобхонаҳои Бейрут (Лубнон) ва Искандария (Миср), ду нусхаи дастхати "Куллиёти тибби Илоқӣ" ва "Фусулу Илоқӣ фи куллиёти тиб" дар китобхонаҳои Порис ва Санкт-Петербург маҳфузанд. Илоқӣ дар ҷанги Қатавон дар панҷфарсангии Самарқанд кушта шудааст.
Ибни Моҷа

Абуабдуллоҳ Муҳаммад ибни Язид ибни Моҷаи Қазвинӣ, маъруф ба Ибни Моҷа (1 2, Қазвин 1 — 19 феврал 886 3, Қазвин) — муҳаддис ва таърихнигор ва яке аз имомони маъруфи форс-тоҷик, муаллифи "ас-Сунан" ва "ат-Тафсир". Зиндагинома Дар талаби илм, хоссатан илми ҳадис, ба сарзаминҳо ва шаҳрҳои гуногуни ҷаҳони ислом сафар карда, аз уламои зиёде ҳадис омӯхтааст. Таълифот Ибни Моҷа осори арзишманде дар риштаи ҳадис ва тафсир таълиф кардааст. Китоби "Сунан"-и вай дар радифи китобҳои "Саҳеҳи шашгона" ва пас аз "Сунани Насоӣ" дар мартабаи шашум қарор дорад. "Тафсиру-л-Қуръон" ва китобе бо номи "Таъриху Қазвин" низ аз осори ӯст.
Абуабдуллоҳ Сулаймон ибни Исроили Хуҷандӣ

Абуабдуллоҳ Сулаймон ибни Исроили Хуҷандӣ — донишманд, фақеҳ, муҳаддис ва адиби номдори форс-тоҷик.
Имом Бухорӣ

Абуабдуллоҳ Муҳаммад ибни Исмоили Бухорӣ, бештар маъруф ба Имом Бухорӣ (июл 810 1, Бухоро, Хилофати Аббосиён — 1 сентябр 870, Самарқанд, Хилофати Аббосиён, Ӯзбекистон) — донишманд, муҳаддис ва муфассир, муаллифи яке аз ҷомеъи ривоёти аҳли суннат "ал-Ҷомеъу-с-саҳеҳ".