ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Қайчӣ

Қайчӣ, дукорд, нохунперой, миқроз, гоз — асбоби дастӣ, дастгоҳ ё мошинест барои буридани материалҳои гуногун. Таърих Қайчӣ аз ари то м. Маълум буда, ҳангоми ҳафриёти ёдгориҳои маданияти латен ёфт шудааст. Он аз ду корд иборат аст, ки онҳоро пластинаи металлии камоншакл (фанарвор ҳаракаткунанда) бо ҳам мепайвандад. Чунин қайчиро ҳозир барои тарошидани пашми бузу гӯсфандҳо истифода мебаранд. қайчиҳои навъи ҳозира (ду корди баҳамдигар ба таври шарнирӣ пайвастшуда) тақр. дар а. дар Шарқи Наздик сохта шудаанд. Қайчиҳоро ба қайчии рӯзгор, челонгарӣ, тиббӣ ва ғ. ҷудо мекунанд. Бо қайчии дастӣ матоъ, қоғаз ва ғ.-ро мебуранд. Дар устохонаҳои таъмирӣ қайчиҳои статсионарӣ ва сайёри кордҳояшон дискшакл ва ростхаттаро истифода мебаранд. Материалҳои тахта-тахта ва тасма-тасма, ғулбаҳо, профилҳои муқарнаси варақ-варақи оҳанин ва амсоли инҳоро ба воситаи мошинҳои пуриқтидор (25 МН (2500 тқ) мебуранд. Дар чунин дастгоҳҳо варақапӯлоди ғафсиаш 60 мм, ғулбаи диаметраш то 165 мм-и прокатро буридан мумкин аст.
Қаламдон

Қаламдон қуттиест, ки дар он қалам, мӯйқалам ва дигар асбоби китобатро нигоҳ медоранд. Қаламдонро асосан аз чӯб ва филиз сохта, одатан онро нақшу нигор ё ҳаккокӣ мекарданд. Намунаи чунин қаламдонҳоро дар осорхонаҳои шаҳрҳои Осиёи Миёна (Самарқанд, Бухоро, Тошканд, Душанбе, Хуҷанд, Истаравшан ва ғайраҳо) нигоҳ дошта мешавд. Дар ноҳияҳои кӯҳистони Тоҷикистон кандакорон баробари сохтани дигар ҷузъҳои меъморӣ қаламдонҳои зебое тайёр кардаанд, ки то имрӯз беҳтарни намунаҳои ҳунари бадеии халқ ҳисоб меёбанд. Дар деҳаи Равмеди (Бартанги ВМКБ) қаламдони чӯбинеро ёфтаанд, ки дар рӯи он сурати барг, парранда ва гурги гурмеро таъқибкунанда ҳаккокӣ шудааст. Дар рӯи қаламдони дигаре, ки низ ба устои бадахшонӣ тааллуқ дорад, се бузи кӯҳӣ ва мурғон тасвир ёфтаанд. Дар сарпӯши баъзе қаламдонҳо навиштаҷоти арабӣ сабт шудааст 1. Нигаред низ.
Қалам (деҳа, н. Ашт)

Қалам — деҳа дар ҷамоати деҳоти Ориёни ноҳияи Ашт. Аз Қалам то маркази ҷамоат 4 км, то маркази ноҳия 43 км. Аҳолиаш 1800 нафар, тоҷикон.
Қаламрави гумрукӣ

Қаламрави гумрукӣ (Сарҳади гумрукӣ) - қаламрави ягонаи гумрукии давлатеро ташкил медиҳад. Сарҳади гумрукӣ, ба истиснои доираи қаламрави минтақаҳои дар қонунгузории давлатӣ оид ба гумрук муайяншудаи гуногуни мамлакатҳои ҷаҳон, ба сарҳади давлатӣ мувофиқ аст. 1 Пайвандҳо.
Қаламрави додрасӣ

Ҳавзаи қазоӣ ё қаламрави додрасӣ — дар истилоҳи ҳуқуқӣ ба маҳдудае гуфта мешавад, ки як марҷаъи қазоӣ ё додгоҳ, салоҳият ом дар расидагӣ ба даъвоҳо дар он дорад. Мумкин аст як ҳавзаи қазоӣ дорои чандин шуъба ё муҷтамеъ бошад. Қаламрави додрасӣ дорои як раис аст.
Қаламфурдӯлмаи сабзавотӣ

Қаламфурдулмаи сабзавотӣ. Думча ва тухми қаламфури ширинро тоза карда, бо намакоби ҷушидаистода дақиқа андохта мемонанд. Сипас бо чавлӣ гирифта, хунук карда онро бо қимаи сабзавотӣ пур мекунанд. Қаламфури қимадорро ба зарфи на он қадар ҷуқур қатор мечинанд ва ба он соуси сметана, пюреи помидор ё соуси помидор, сир ва хуриш андохта дар тафдон (ё дар оташи паст) дакица дам карда мепазанд. Қаламфурро хунук ва дар гармиаш хурдан мумкин аст. Тайёр кардани қимаи сабзавотӣ: сабзӣ, карафс, ҷаъфарӣ ва ғайраро тоза карда мешуянд, наргаси ё нахудӣ реза карда, дар оташи паст, кофта истода бирён мекунанд. Карами майда резашударо бо дам мепазанд, сипас бо адвиёт меомезанд. Ба хамираи хосилшуда намак, биринҷ обпази дона-дона, кабудии реза (ҷаъфарӣ ё шибит) илова мекунанд. Ба 10 дона қаламфури ширин 200 г сабзӣ, 60 г ҷаъфарӣ ё карафс, 200 г карами тару тоза, пиёз, 2 қошуқ биринҷ 4 қошуқ равғани маска, 1,5 стакон соуси сметана бо пюреи помидор ё помидор -и тару тоза лозим аст.
Қалам

Қалам — найи тарошидаро гӯянд, ки бо он хат менависанд. Ба маънои васеъаш қалам гуфта милаеро меноманд, ки аз ангишт, қӯрғошим, графит ва ранги хушк тайёр карда мешавад. Таърихи қалам Намунаҳои он, ки аз штифтҳои филизӣ, қӯрғошим ва нуқрагин иборатанд, дар асрҳои — истифода мешуданд. Дар асри ба истилоҳ қалами италиявӣ пайдо шуд, ки аз гили сиёҳи варақсанг сохта шуда буд. Аз садаи қаламҳои графитӣ ва қаламҳое, ки аз хокаи устухони сӯхта ва ширеши рустанӣ сохта шуда буданд, маъмул гардиданд. Соли 1790 қаламҳои чӯбинро олими франсавӣ Н. Кант ихтироъ кард. Дар айни замон ихтироъкори чех Й. Гартмурт милаҳои аз омехтаи граффити кӯфта ва гил тайёркардаро пешниҳод намуд, ки он асоси истеҳсоли технологияи қалами механикӣ ё автоматӣ дар нимаи асри ба вуҷуд омада, дар асри васеъ паҳн гардид. Аз рӯйи хусусияти навишт ва технологияи истеҳсол қаламҳоро ба графитӣ (сиёҳ), ранга, нусхабардорӣ ва ғайра; аз рӯйи таъйиноташ мактабӣ, канселярӣ, нақшакашӣ, расмкашӣ, дуредгарӣ, пардозӣ, ретушӣ (бо қалам ислоҳ кардани суратҳои фотографӣ) ва нишонагузор ҷудо мекунанд. Қаламҳои графитии нақшакашии дараҷаи сахтиашон гуногун истеҳсол мешаванд; дараҷаи дуруштӣ бо ҳарфи М — (мягкий) нарм, Т — (твердый) сахт ва МТ (средней твёрдости) нимсахт ва бо рақами пеш аз ҳарф омада ишора мешавад. Рақами калон дараҷаи калони сахтӣ ё нармиро ифода мекунад. Қаламҳои автоматии дучор ё якчандмила низ истеҳсол карда мешаванд.
Қаламтарош

Қаламтарош дастгоҳест, ки тез кардани қаламро осон мекунад. Тарҳҳои гуногуни қаламтарошҳо мавҷуданд - аз дастӣ, ки дар ҷайб ё қуттии қалам ҷойгиранд, то суфтакунакҳои калонтаре, ки дар мизи корӣ насб карда мешаванд (механикӣ ва барқӣ). Таърих то ихтирои қаламтарош қаламро бо корд тез мекарданд. Қаламтарош ин вазифаро хеле осон карда, қаламро боз ҳам тезтар карданд. Баъзе намудҳои махсуси қалам, ба монанди қалами дуредгар, аз сабаби шакли ҳамворашон одатан бо корд тез карда мешаванд. Бернард Лассимон, математики соли 1828 аввалин патентро (патенти фаронсавии 2444) барои қаламтарош ба даст овард. Дар айни замон, қаламтарошҳо дар шаклҳо ва рангҳои гуногун ба муштариён пешниҳод мешавад.
Қаламфури тунд

Қаламфури тунд (қаламфури чилӣ) — меваи тару тоза ё хушки навъҳои муайяни буттаи тропикӣ (.); ҳануте, ки таъми тез дорад. Номи қаламфури чилӣ дар забони тоҷикӣ бо номи кишвари Чили мувофиқ аст, аммо ин калима аз наҳуатлӣ " гирифта шудааст, ки маънояш "сурх" аст. Нишони қаламфури тунд дар Юникод —. Тавсифи ботаникӣ Растание, ки баландиаш то 60 см пояҳои шохадор, баргҳои эллиптикӣ, гулҳои калони сафед ё хокистарранг ва доғҳои бунафш дорад. Таърих Ватани ин растанӣ Амрикои тропикӣ мебошад 1. Дар айни замон, қаламфури тунд дар аксари кишварҳои тропикӣ парвариш карда мешавад, бештар дар Ҳиндустон ва Таиланд. Хусусиятҳо ва истеъмол Қаламфури сурх бӯи тунд ва таъми қавӣ дорад, ки аз тунд то гарм ва ҳатто хеле тунд аст. Капсаитсин дар тухмҳо, рагҳо ва пӯсти мева мавҷуд аст. Қаламфури сурх миқдори зиёди витаминҳои А ва С дорад. Қаламфури сабз (қаламфури сурхи нопухта) ба таври назаррас камтари ин витаминҳоро дорад. Ғайр аз ин, қаламфур манбаи витаминҳои ва махсусан витамини 6 мебошад. Қаламфури сурх ҳамчунин аз калий, магний ва оҳан бой аст. Кровае капсаи бой аст. Илова ба капсаитсин, дар меваҳо 1,5% равғани эфирӣ ва равған ёфт шуд 2. Истифода дар пизишкӣ аз меваҳо барои барангехтани иштиҳо ва беҳтар кардани ҳозима истифода мешавад.
Қаламфур

Қаламфур, қаланфур, қаламфул, занҷабил — гиёҳест бисёрсола (дар шароити киштукор яксола). Тавсифоти ботаникӣ То 1 м қад мекашад. Пояаш рости сершох, баргаш байзашакл ё нештаршакли думчадор. Гулаш сафед, зард ё бунафш. Ҳосилаш сертухми бештар сурх, зард, норанҷӣ, бунафши сиёҳтоб. Паҳншавӣ Қаламфур дар ноҳияҳои тропикии Америка худрӯй аст. Қаламфурро то милод ҳам парвариш мекарданд. Соли 1943 Колумб онро ба Испания овард ва зуд дар Аврупо маъмул гашт. Асри 16 қаламфурро дар дорухонаҳои Аврупо чун доруӣ мефурӯхтанд. Дар собиқ ИҶШС асосан дар ноҳияҳои ҷануб мекоранд, вале дар минтақаҳои миёна ҳам нағз нашъунамо мекунад. Навъҳои маъмулаш "Украинии тез", "Астраханӣ-147", "Маргилонӣ-330". Истифодабарӣ ҳамчун хӯрданӣ Қаламфур чун хӯриш маъмул аст. Онро барои очоронидан ва консерв фаровон истифода мебаранд, ба таом меандозанд. Тундии қаламфур ба алкалоиди капсансин вобастагӣ дорад. Дар таркиби қаламфур витамини С, каротин (провитамини А), инчунин витаминҳои Р, В1, В2, қанд, сафеда ва ғайра мавҷуданд. Қаламфури борики дароз (аз сабаби дар таркибаш моддаи махсуси капсатсин доштанаш) хеле тунд аст. Қаламфури сурхро яклухт хушк карда ё кӯфта ба таом меандозанд. Қаламфури кӯфтаро ҳамчун адвиёт истифода мебаранд. Хосияти шифоӣ Қаламфур гиёҳи доруист. Бино ба маълумоти Абӯалии Сино қаламфур давои иштиҳоовар, пешоброн буда, кори дилу меъдаро тақвият мебахшад, оруғ ва дамиши шикамро рафъ менамояд. Бо ақидаи муаллифи "Муҳити Аъзам" Муҳаммад Аъзамхон (асри 19) қаламфур ҳазмкунандаи таом буда, рутубати димоғу меъдаро мебарад, бодро меронад, барои назла ва сурфа муфид аст. Табибони қадим истеъмоли қаламфурро барои бемориҳои меъдаву рӯда, ҷигар ва гурда зараровар ҳисобидаанд. Табибони халқӣ қаламфурро ба сифати давои арақовар ва иштиҳокушо кор мефармоянд. Қаламфури тару тозаро ба хасмол, думбал ва ҷои дардманди мушакҳо мебанданд. Дар мавриди набудани қаламфури тар хушки онро кӯфта, бо оби гарм меомезанд ва ба ҷойҳои дардманди буғумҳо мемоланд. Дар тибби муосир қиёми спиртии қаламфур барои беҳтар сохтани фаъолияти узвҳои ҳозима ва чун доруи иштиҳоовар тавсия дода мешавад. Аз қаламфури сурх нақеъ, линимент, капсин, капситрин ва пластир тайёр мекунанд, ки ҳангоми невралгия, радикулит, миозит, люмбоишиалгия, дарди банду буғумҳо ба кор мераванд. Қаламфури ширинро барои муолиҷаи камхунӣ, зангила, бемадорӣ, авитаминоз, кушодани иштиҳо ва ҳазми хӯрок кор мефармоянд. Ашхосе, ки бемории бавосир доранд, бояд аз истеъмоли қаламфур худдорӣ намоянд, зеро он мумкин аст боиси сӯзиши мақъад ва хуншорӣ гардад. Истеъмоли қаламфури тунд дар мавриди бемориҳои меъда, рӯда, хусусан захми меъда, амрози ҷигар (сирроз, гепатитҳои шадид ва музмин) ва гурда (нефрит ва нефрозҳои шадид ва музмин) низ зиён дорад.
Қаландария

Қаландария — як силсилаи тасаввуфро гуянд, ки пайравонаш Ҷамолуддини Соваҷиро (а. 13) пешвои худ мешумориданд. Таълимот Асоси таълимоти қаландарияро тарки русуму одоби ҷорӣ ташкил медод. Дар бораи пайдоиши ин силсила ва номи он баҳсҳои зиёде мавҷуданд. Муаррихони тасаввуф муътақиданд, ки баъди ҷудо шудани оини ҷавонмардӣ аз маломатия анъанаи маломатиёнро қаландарон дар Осиёи Миёнаю Эрон идома додаанд. Қаландарон маъмулан макони муайяне надоштанд ва зиндагии кучиро аз мегузарониданд. Ба ҷои таълимоти ирфонӣ бештар ба ҳаёти риндонаи маломатиён таваҷҷуҳ доштан ва азбаски зиндагии қаландаронаро интихоб намуда буданд, онҳоро аҳли хонақоҳ ба унвони "суфиёни хориҷ" ном мебурданд. Абдурраҳмони Ҷомӣ дар "Нафасоту-л-унс" таълимоти қаландарияро бо афкори маломатиён шабеҳ медонад. Ин нукта дар "Мантиқу-т-тайр" ва Маснавии маънавӣ низ мушоҳида мешавад.
Сарабек Қаландаров

Сарабек Қаландаров — журналист, номзади илми филология, дотсенти кафедраи журналистикаи байналхалқии факултети журналисткаи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон. Узви Иттиҳоди журналистони Тоҷикистон Зиндагинома Сарабек Қаландаров соли 1991 ба факултаи шарқшиносии Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон дохил шуда, 1996 онро бо дипломи аъло хатм намудааст. Фаъолияти омӯзгории Қаландаров С. пас аз хатми факултаи шарқшиносии ДДТ (ҳоло ДДМТ) бо роҳхати Раёсати донишгоҳ ба сифати ассистенти кафедраи услубшиносии факултаи журналистика ва тарҷумонӣ оғоз кардааст. Соли 2006 натиҷаи ин тадқиқ дар шакли рисолаи номзадӣ бо номи "Калимаҳои иқтибосии арабӣ дар "Наводирулвақоеъ" - Аҳмади Дониш" таҳти роҳбарии забоншинос ва услубшиноси шинохта, профессор Б. Камолиддинов ҳимоя мегардад. Қаландаров Сарабек ба шогирдон аз фанҳои забони арабӣ ва курсу семинарҳои махсус дарс мегӯяд. Осор.
Наврӯз Қаландаров

Наврӯз Қаландаров — филолог, номзади илми филология, дотсенти кафедраи назария ва адабиёти навини форсии тоҷикӣ Донишгоҳи миллии Тоҷикистон. Зиндагинома Наврӯз Қаландаров хатмкардаи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон, 2006- 2009 мудири сектори ташкилии ДДМТ, аз соли 2009 аввал муаллими калон, баъдтар дотсенти кафедраи назария ва адабиёти навини форсии тоҷикии факултаи филологияи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон. Муаллифи зиёда аз 10 рисола ва мақолаҳои илмӣ – методист. Мақолаҳои ӯ: "Нигоҳе ба нақди матни қиссаи "Марги судхӯр" – и С.Айнӣ", "Ду таҳрир дастхати 30", "Махсусиятҳои матни ӯзбекии "Марги судхӯр" – и С. Айнӣ", "Таҳаввули образи Қорӣ – ишқамба дар дастхати 30", "Зарурати тадқиқ ва дараҷаи омӯзиши матни қиссаи "Марги судхӯр" – и С. Айнӣ", "Нусхаҳои рӯзномавӣ ва маҷаллавии қиссаи "Марги судхӯр" – и С.Айнӣ", "Таҳаввули услуби қиссаи "Марги судхӯр" – и С.Айнӣ" ва ғ. дар маҷалла ва китобҳои дастаҷамъӣ ба табъ расиданд. Қаландаров Н. с.2004 дар мавзӯи "Аз таърихи таҳаввули матни қиссаи "Марги судхӯр" – и С.Айнӣ" рисолаи номзадӣ дифоъ кард. Осор.
Қаландарон

Қаландарон — деҳа дар ҷамоати деҳоти Лангардараи ноҳияи Шамсиддин Шоҳин. Аз Қаландарон то маркази ҷамоат 3 км, то маркази ноҳия 60 км. Аҳолиаш 22 нафар, тоҷикон.
Қалаш

Қалаш Қалаш) — деҳа (ауыл) дар вилояти Туркистони Қазоқистон. Дар ноҳияи Ордабосӣ ҷойгир аст. Дар соли 2009 222 нафар аҳолӣ дошт.
Қалдиқ

Қалдиқ (Калдык) — деҳа (овул) дар ҳайати деҳистони Красновосточнийи ноҳияи Ҷайили вилояти Чуй, Ҷумҳурии Қирғизистон. Аҳолӣ — 640 нафар дар соли 2024.
Қалмақ-Ашув

Қалмақ-Ашув (Калмак-Ашуу) — деҳа (овул) дар ҳайати деҳистони Чон-Кемини ноҳияи Кемини вилояти Чуй, Ҷумҳурии Қирғизистон. Аҳолӣ — 761 нафар дар соли 2024.
Қалпақсой

Қалпақсой Қалпақсай) — деҳа дар вилояти Туркистони Қазоқистон. Дар ноҳияи Ҷетисой ҷойгир аст. Аҳолӣ Дар соли 2009 39 нафар аҳолӣ дошт.
Қалпе

Қалпе Қалпе) — деҳа дар вилояти Алмаатои Қазоқистон. Дар ноҳияи Қаратол ҷойгир аст. Дар соли 2009 1786 нафар аҳолӣ дошт.
Қалъа (деҳа, н. Рӯдакӣ)

Қалъа — деҳа дар ҷамоати деҳоти Эсанбойи ноҳияи Рӯдакӣ. Аз Қалъа то маркази ҷамоат 2 км, то маркази ноҳия 58 км. Аҳолиаш 943 нафар, тоҷикон.
Қалтак

Қалтак (Калтак) — деҳа дар ноҳияи Қадамҷойи вилояти Бодканд, Қирғизистон. Аҳолӣ — 1912 нафар дар соли 2020.
Қалъа (деҳа, н. Рашт)

Қалъа — деҳа дар ҷамоати деҳоти Хичбораки ноҳияи Рашт. Аз Қалъа то маркази ҷамоат 7 км, то маркази ноҳия 27 км. Аҳолиаш 318 нафар, тоҷикон.
Қалмиқистон

Ҷумҳурии Қалмиқистон (қалмиқӣ. Хальмг Таңһч; номи кӯтоҳаш: Қалмиқия) — ҷумҳурӣ дар ҳайъати Федератсияи Русия буда, дар қисми ҷанубу ғарбии Русия ҷойгир аст. Ҳамчунин нигаред.
Қалъа (деҳа, н. Тоҷикобод)

Қалъа — деҳа дар ҷамоати деҳоти Қалъаилабиоби ноҳияи Тоҷикобод. Аз Қалъа то маркази ҷамоат 1 км, то маркази ноҳия 1 км. Аҳолиаш 2036 нафар, тоҷикон.
Қалъагӣ

Қалъ — унсури у, кимиёӣ рақами атомиаш 50 буда бо аломати ихтисории ишора карда мешавад 6. Дар ҷадвали даврии кунунӣ, Қалъ дар блоки ва дар 14-ум гурӯҳи аносир ҷойгир мебошад. 7 Хосиятҳо Физикӣ Химиявӣ Атомӣ Изотопҳо Мавҷудият дар табиат Таърих Кашф Номгузорӣ Пайвандҳо Эзоҳ Адабиёт Ҳаволаҳои беруна.
Қалъа рафтан

Қалъа рафтан — ҳамзамон (дар як гашт кардан) нақли макон ё ҷобаҷо кардани шоҳ ва рух, ки тарафҳо дар ҷараёни бозӣ метавонанд як бор иҷро кунанд. Қалъа рафтан аз тариқи ҳаракати шоҳ ба ду майдони самти рух доир карда мешавад, ки он гоҳ рух аз паҳлуи шоҳ гирифта шуда, ба майдони шафати он гузошта мешавад, ба шарте ки хонаҳои байни шоҳ ва рух комилан холӣ бошанд. Қалъа рафтан ба самти ҷиноҳи шоҳ қалъаи кучак (ё кутоҳ, шартан ин тавр сабт мешавад-0); ба самти ҷиноҳи фарзин — қалъаи бузург (ё баланд, сабти он-0-0) унвон дорад. Қалъа рафтан дар шатранҷ фаннест, ки бо истифода аз он шоҳ ба ақибгоҳ паноҳ меорад. Тибқи муқаррарот ибтидо шоҳро бояд ҳаракат дод ва он гаҳ рухро. Аммо дар ин мавридҳо наметавон қалъа рафт: Дар Итолиё чандин муддат ба истилоҳ, қалъа рафтани озод роиҷ буд, ки тибқи он шоҳу рух аз рӯйи хоҳишу мароми бозигар метавонистанд дар мавқеи мухталиф ҷобаҷо шаванд. Аз миёнаи садаи (дар Итолиё аз охири садаи) варианти муосири қалъа рафтан ҷойгузини қалъа рафтан-и озод гардид. Қалъа рафтан дар тактикаю стратегияи шатранҷ нақши муҳимм мебозад: мавқеи шоҳро мустаҳкам менамояд ва яке аз воситаҳои басиҷ кардани қувваҳост. Бизигарони ҳар ду тараф маъмулан саъй мекунанд, ки ҳамдигарро аз қалъа рафтан маҳрум созанд ва он гоҳ ба шоҳи дар марказ саргардони ҳариф ҳамла биоғозанд. Дар композитсияи шатранҷ дар ҳар гаште иҷозаи қалъа рафтан дода мешавад, ба шатре ки имкони исбот кардан набошад, ки шоҳ ва рухи қалъараванда аз ин пеш "ҳаракат" карда будаанд.
Қалъаи Афросиёб (Ҳисор)

Қалъаи Афросиёб - яке аз номҳои таърихии Қалъаи Ҳисор. Муаррихи аасри тоҷик Муҳаммад ибни Валӣ дар асараш "Баҳор-ул-асрор" (дар боби "Сағониён") бо ҳамин ном зикр карда, навиштааст, ки Қалъаи Афросиёб чунон баланд будааст, ки онро на одамон, балки девону ҷиниён бунёд кардаанд: "Ва он ҳисорест, ки дар ғояти паҳнӣ ва истеҳкӣ (яъне мустаҳкамӣ) бар фарози баландӣ олӣ. Ва дар баъзе осор чунин ба вузӯҳ мепайвандад, ки он баландӣ аз савонии девону ҷиниён хоҳад буд". 1 Пайнавиштҳо.
Қалъаи Баланд

Қалъаи Баланд — деҳа дар ҷамоати деҳоти Қалъаи Баланди ноҳияи Истаравшан. Аз Қалъаи Баланд то маркази ноҳия 5 км. Аҳолиаш 8023 нафар. Мардум.
Қалъа

Қалъа, ҳисор, диж — бинои баланд ва матини мустаҳкам, ки барои муҳофизат аз душман ва муқовимат ба он сохта шудааст. Одатан дар Қалъа аҳолию гарнизон меистод ва барои муддати тӯлонӣ бурдани ҷанги мудофиавӣ озуқа захира карда мешуд. Нишонаҳои қалъа ҳанӯз дар ҷамъияти ибтидоӣ ба вуҷуд омадаанд. Дертар қалъаҳое пайдо шуданд, ки девори онҳоро аз похсаю санг мебардоштанд. Аз беруни девори Қалъа хандақ кофта, онро аз об пур мекарданд, то ки душман вориди шаҳр шуда натавонад. Аввалҳо бошишгоҳро худи сокинони он аз ҳуҷуми душман мудофиа мекарданд. Баъди пайдо шудани армияи шаҳрҳою давлатҳои ғуломдорӣ зарурати такмил додани воситаю усулҳои мудофиа ба миён омад. Минбаъд дар атрофи шаҳрҳои куҳна деворҳои баланд (баландиаш 9-10 м, ғафсиаш 3-4 м, баъзан то 5-6 м) мебардоштагӣ шуданд, ки онҳо бурҷу тиркашҳо доштанд. 1 Қалъаҳои Тоҷикистон Қалъаҳои кишварҳои дигар Қалъаҳои Беларус Қалъаҳои Белгия Қалъаҳои Дания Қалъаҳои Ингилистон Қалъаҳои Латвия Қалъаҳои Люксембург Қалъаҳои Лаҳистон Қалъаҳои Литва Қалъаҳои Олмон Қалъаҳои Федератсияи Русия Қалъаҳои Узбекистон Қалъаҳои Утриш Қалъаҳои Фаронса Қалъаҳои Финланд Қалъаҳои Ҳиндустон Қалъаҳои Ҳоланд Қалъаҳои Хорватия Қалъаҳои Швейтсария Қалъаҳои Эстония Нигаред Пайнавиштҳо.
Қалъаи Дашт (совхоз)

"Қалъаи Дашт" — совхоз дар ноҳияи Файзобод. Таърих Соли 1972 ташкил шудааст. "Қалъаи Дашт" ҳудуди деҳаҳои Элок, Дашти Марзо, Бобои Валӣ, Дараи Гӯсфандак, Қалъаи Дашт ва Очилдиро дар бар мегирифт. Самти фаъолият: чорвопарварӣ, боғпарварӣ ва ғаллакорӣ. Дар совхози "Қалъаи Дашт" 1740 коргар кор мекард. "Қалъаи Дашт" 5 323 га замини кишт, 2 500 сар чорво, 4 ферма, 68 адад техника, анбор ва парки нақлиётӣ дошт. Дар ҳудуди совхоз 6 муассисаи таҳсилоти миёнаи умумӣ, 3 китобхона ва 3 бунгоҳи тиббӣ фаъолият мекард. "Қалъаи Дашт" соли 1992 ба хоҷагиҳои деҳқонӣ тақсим шуд.
Қалъаи Ганҷ

Қалъаи Ганҷ (ҳамчунин ба забони румӣ чун ва -шумо; Ҳамчунин, --, -, ва) маълум аст шаҳр ва маркази Шаҳристони Қалъаи Ганҷ, ки дар Устони Кирмони, Эрон воқеъ аст. Дар саршумории соли 2016, шумораи аҳолии он 13,169 дар 3638 оила буд. Таърих Таҳқиқот дар бораи таърихи ин шаҳр хеле душвор ва драмавӣ аст. Пайдоиши шаҳр ба давраи пеш аз тамаддуни ислом ва то мелод тааллуқ дорад, ки намунаҳои боёфтҳои ҳафриёт дар ин шаҳр, нишон медиҳад. Бозёфтҳо аз ин тамаддуни бостонӣ нишон медиҳанд, ки таърихи пайдоиши шаҳр беш аз 5000 сол дорад. Алҳол мардуме, ки дар ин шаҳр зиндагӣ мекунанд, форсҳо, балучҳо, арабҳо, бахтиёриҳо ва афро-эрониён мебошанд. Забон Забони маҳаллии сокинони Қалъаи Ганҷ бо Башкардӣ ва яке аз навъҳои гурӯҳи забонҳои Гармсирӣ, ки идомаи лаҳҷаҳои ба ҳам наздик аст, аз водии дарёи Ҳалилруд дар шимол то гулӯгоҳи Ҳурмуз дар ҷануб иртибот дорад.
Қалъаи Дашт

Қалъаидашт — деҳа дар ҷамоати деҳоти Қалаидашти ноҳияи Файзобод. Дар қисми шарқии ноҳия, 18 км аз маркази ноҳия ва 75 км аз шаҳри Душанбе дар шоҳроҳи Душанбе – Хоруғ воқеъ гардидааст. Аҳолиаш 707 нафар, тоҷикон. Аз 116 хоҷагӣ иборат аст. Деҳа мактаби таҳсилоти миёнаи умумӣ, нуктаҳои хидматрасонии маишӣ, 4 мағоза дорад. Мардуми деҳа ба ғаллакорӣ, чорводорӣ, картошкапарварӣ, боғдорӣ машғуланд. Заминҳо аз дарёи Элок ва чашмаҳои кӯҳӣ обёрӣ мешаванд.
Қалъаи Душанбе

Қалъаи Душанбе — ёдгории археологӣ ва фотификатсионии мансуб ба асри -ибтидои, ки дар тарафи рости нишебии хиёбони Исмоили Сомонии шаҳри Душанбе воқеъ буд. Қалъаро топографи рус Петров, ки соли 1884 ба Душанбе омада буд, тасвир кардааст. Он дар соҳили дарёи Душанбе аз гил сохта шуда, шакли чоркунҷаро дошт. Дарозии девори ҳар як тарафаш зиёда аз 100 м буд, баландии он то ба 5 м мерасид. Дар кунҷҳои девори қалъа бурҷҳо буданд. Қалъаи Душанберо аз се тараф биноҳо ва боғот иҳота мекарданд, тарафи чаҳорумаш бо дарёи Душанбе ҳамҳудуд буд. Қалъа фақат як дарвозаи мустаҳками кандакоришудае дошт. Қалъа аз се ҳавлии дарун ба дарун иборат буд. Қалъа аз соли 1907 қароргоҳи тобистонаи беки Ҳисор гардид. Баъди барпошавии Ҳокимияти Шӯравӣ дар Тоҷикистон дар он қисмҳои Артиши Сурх ҷой гирифтанд. Минбаъд қалъа тамоман хароб гардид. 1 Пайнавиштҳо.
Қалъаи Гулистон

Қалъаи Гулистон — деҳа дар ҷамоати деҳоти Гулистони ноҳияи Ваҳдат. Аз Қалъаи Гулистон то маркази шаҳр 11 км. Аҳолиаш 547 нафар, тоҷикон.
Қалъаи Дӯст

Қалъаи Дӯст — деҳа дар ҷамоати деҳоти Ваҳдати ноҳияи Деваштич. Аз Қалъаи Дӯст то маркази ҷамоат 2 км, то маркази ноҳия 32 км. Аҳолиаш 5549 нафар, тоҷикон. Мардум.
Қалъаи Кофарниҳон

Қалъаи Кофарниҳон — димнаи мансуби давраи Кӯшониён, ки дар деҳаи Эсанбойи ноҳияи Рӯдакии Тоҷикистон воқеъ аст. Ҳафриёт Қалъаи Кофарниҳон соли 1973 тадқиқ гардидааст. Димна аз куҳандизи панҷгуша (55х30 м) ва бошишгоҳ иборат аст. Қалъаи Кофарниҳон ду муҷтамаъро дар бар мегирад, ки яке ба садаҳои, дигаре ба садаҳои мутааллиқанд. Аз Қалъаи Кофарниҳон чанд бино кашф шуд, ки аз хонаҳои иқоматӣ ва хоҷагӣ иборатанд. Ҳар бино аз як то панҷ хонаро дар бар мегирад. Тақринбан дар маркази бошишгоҳ маъбади буддоӣ кушода шуд, ки аз ибодатгоҳи марказӣ, давлӣ, биноҳои хоҷагӣ ва иқоматгоҳҳо иборат будааст. Ибодатгоҳ долон-роҳрав дорад. Дар яке аз деворҳои долон мусавварае боқӣ мондааст, ки лаҳзаи ба Буддо туҳфа пешкаш намудани ду зани ашрофро инъикос менамояд. Аз ибодатгоҳ пораҳои ҳайкалчаҳои гилии буддо ва олиҳаҳои буддоӣ ёфт шуданд. Девори муҳофизатӣ ва яке аз бурҷҳои Қалъаи Кофарниҳон низ кушода шуд. Дар натиҷаи ҳафриёт инчунин ба миқдори зиёд сафол, асбобу анҷоми гуногун ба даст омаданд.
Қалъаи Куҳна

Қалъаи Куҳна — деҳа дар ҷамоати деҳоти Исмоили ноҳияи Ғафуров. Аз Қалъаи Куҳна то маркази ҷамоат 1 км, то маркази ноҳия 26 км. Аҳолиаш 2478 нафар, тоҷикон.
Қалъаи Малик

Қалъаи Малик — деҳа дар ҷамоати деҳоти Карим Исмоилови ноҳияи Ваҳдат. Аз Қалъаи Малик то маркази шаҳр 23 км. Аҳолиаш 720 нафар, тоҷикон.