ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Анҷумани Хоқон

"Анҷумани Хоқон" — тазкираест, ки шоир ва донишманди эронӣ Фозилхони Гаррусӣ мураттаб кардааст. Шарҳи ҳол ва намунаи ашъори шоирони охири садаи ва нимаи аввали садаи -и Эронро дар бар мегирад. "Анҷумани хоқон" дар асоси маълумоту санадҳои тазкираи "Анҷуманоро"-и Ахтар Аҳмадбеки Гурҷӣ мураттаб шудааст ва аз чор анҷуман (фасл) ва муқаддимаву хотима иборат аст. Дар муқаддима сабаби таълифи асар шарҳ ёфтаааст. Анҷумани аввал ба зикри зиндагиномаву корнамоиҳои Фатҳалишоҳи Қоҷор (ҳукмронӣ), ки бо тахаллусаш "Хоқон" шеър менавишт, бахшида шуда, намунаи ашъори ӯро дар бар мегирад. Анҷумани дуюм "Дар аҳволу афкори шоҳзодагон ва маъдуде аз бузургони силсилаи Қоҷор" ном дорад. Дар анҷумани сеюм шарҳи ҳоли як қатор намояндагони дарбори Фатҳалишоҳи Қоҷор оварда шудааст. Анҷумани чорум зикри шоирони одӣ (ғайриасилзодагон)-и мамлакат ва аҳволу осори онҳоро фаро мегирад. Хотима "дар аҳволу ашъори муаллиф" мебошад, ки бо тахаллуси "Ровӣ" шеър менавишт. "Анҷумани хоқон" барои омӯхтани адабиёти охири садаи — нимаи аввали садаи ва вазъи муҳити адабии дарбор дар он замон сарчашмаи хуб аст.
Анҷумани Равшан

"Анҷумани Равшан" — тазкираест, ки Сайид Абдулвосеъ Сафои Завораӣ ном тазкиранигори эронӣ соли 1852 тартиб додааст. Шарҳи ҳол ва намунаҳои осори адибони ҳамасри муаллиф, ашхосеро дар бар мегирад, ки ситоишгари ҳукмрони вақти Исфаҳон — Ҷароғалихони Зангина (Сироҷулмулк) буданд. Сафои Завораӣ дар таълифи тазкирааш ба ҳамкасби худаш Мирзо Муҳаммадалӣ Музаҳҳиби Исфаҳонӣ тақлид кардааст. Мутобиқи алифбои арабии форсӣ "Анҷумани Равшан" ба бобҳо ҷудо шудааст, ки онҳо дар тазкира "Фурӯғ" ном доранд. Нусхаи ягонае аз он моли донишманди эронӣ Сайид Муҳаммад Муҳити Таботабоист, ки хаттоти маъруф Абдураҳими Афсар ба хатти настаълиқ китобат кардааст.
Анҷумани байналмилалии мутолиоти ҷавомеи форсизабон

Анҷумани байналмилалии мутолиоти ҷавомеъи форсизабон — созмони илмию фарҳангӣ. Таъсис Соли 1999 таъсис ёфтааст. Дафтари асосиаш дар шаҳри Нию-Ёрки ИМА воқеъ мебошад. Бахшҳояш дар бисёр кишварҳои дунё, аз ҷумла дар Тоҷикистон ифтитоҳ гардидааст. Ҳадафи Анҷуман омӯзиши таърих ва фарҳанги мардуми форсизабони дунё мебошад. Ба узвияти он бисёр олимони варзидаи давлатҳои гуногуни дунё пазируфта шудаанд. Анҷумани соҳаҳои мухталифи илм, аз ҷумла масоили улуми иҷимоӣ, иқтисод, таърих, забон, адабиёт, фолклор, мардумшиносӣ, ҷомеашиносӣ ва ғайраро мавриди таҳқиқ қарор медиҳад. Матолиби заруриро дар маҷаллаи "Мутолиот дар ҷавомеъи форсизабон" ба забонҳои форсию англисӣ ва дар хабарномааш " " ба табъ мерасонад. Ҳамзамон Анҷуман ба хотири амалӣ сохтани ҳадафҳои худ ба олимони давлатҳои форсизабон бобати табъу нашри осори илмиашон, ширкат варзидан дар конференсияву семинарҳои илмии байналмилалӣ мадади моддӣ ва амалӣ мерасонад, барои таҷрибаомӯзӣ ва таҳсили кӯтоҳмуддат ба олимон ва донишҷӯёни ҷавони қобилиятнок дар ИМА шароити мусоид фароҳам меоварад.
Анҷумани Рӯдакӣ

Анҷумани Рӯдакӣ — муассисаи адабӣ ва илмию фарҳангӣ дар Париж (Фаронса). Таъсис Соли 1993 бо ибтикори як идда аз аҳли фарҳанги форсизабон таъсис ёфтааст. Густариши ҳамкориҳои илмию фарҳангӣ миёни кишварҳои форсизабон, таҳкими робитаҳои ховаршиносони Тоҷикистон, Афғонистон ва Эрон бо ҳампешагони аврупоӣ, таҳия ва нашри китобу рисолаҳо оид ба забон, адабиёт ва фарҳанги форсизабонҳо дар Европа, мусоидат ба сафарҳои олимони тоҷик ба давлатҳои Европа ва олимони аврупоӣ ба Тоҷикистон, ҷалби назари тоҷикдӯстони саросари ҷаҳон барои сармоягузорӣ ба Тоҷикистон аҳдофи асосии Анҷумани Рӯдакӣ мебошанд. Анҷумани Рӯдакӣ бо АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон, Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон, созмони "Пайванд", ДДТТ ба номи Абуалӣ ибни Сино, Ҷамъияти дӯстдорони фарҳанги бостон, Бунёди тибби Сино, Бунёди Борбад робита ва ҳамкории зич дорад. Бо талоши Анҷумани Рӯдакӣ дар Париж китобҳои "Пажуҳиш дар фарҳанги бостон ва шинохти Авасто" (дар се ҷилд,) "Шоирзанони Афғонистон", "Ҳофиз" ва ғайра ба табъ расидаанд. Анҷумани Рӯдакӣ сохтмони биноҳои "Фарҳангистони ориёӣ" дар шаҳри Истаравшан, Озмоишгоҳи ҳуҷайраҳои бунёдӣ дар ДДТТ ба номи Абуалӣ ибни Сино, Дармонгоҳи бахши ҷарроҳии қалб дар шаҳри Душанбе ва ғайраро маблағгузорӣ кардааст. Аъзои фаъоли Анҷумани Рӯдакӣ раиси Коллеҷи байналмилалӣ дар Мадрид, намояндаи "Пайванд" дар Испания Манучеҳри Фарҳангӣ, шоири маъруфи эронӣ ва намояндаи "Пайванд" дар Амрико Масъуди Сипанд, ҳуқуқшиноси байналмилалӣ ва яке аз бунёдгузорони Анҷумани Рӯдакӣ дар Париж доктор Обтин Сосонфар, устоди донишгоҳи Люзан, ҷарроҳи машҳури қалб аз Швейсария профессор Ҳусайн Содиқӣ дар таблиғи фарҳанги мардуми тоҷик ва давлати тозаистиқлоли тоҷикон дар мамолики хеш хидмати босазое анҷом додаанд. Анҷумани Рӯдакӣ бо ҳамкории анҷумани "Пайванд" намояндагиҳои ин созмонро дар кишварҳои Испания, Голландия, Фаронса, Англия, Германия, Белгия, ИМА, Канада ташкил кардааст. Анҷумани Рӯдакӣ доир ба шинохт ва эҳтироми миллати тоҷик дар кишварҳои гуногуни ҷаҳон, аз ҷумла дар Тоҷикистон, Шветсия, Фаронса, Германия, Голландия ва ғайра конференсияҳои байналмилалӣ доир намудааст. Раиси Анҷумани Рӯдакӣ Масъуди Миршоҳӣ мебошад.
Анҷумани нависандагони Тоҷикистон

Анҷумани нависандагони Тоҷикистон — мақоми олии идораи Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон. Дар Анҷумани нависандагон муҳимтарин масъалаҳои эҷодию ғоявии адабиёт, ҳунари нависандагӣ, равияҳову ҷараёнҳои нави адабӣ, бурду бохти асарҳои мансуру манзум, асарҳои саҳнавӣ, адабиёти бачагону наврасон ва нақди адабӣ, ки аз як анҷуман то анҷумани дигар ба табъ расидаанд, мавриди таҳлилу баррасӣ қарор мегиранд. Анҷумани нависандагон оиномаи ИН-ро қабул мекунад, агар зарурат пеш ояд, ба он тағйироту иловаҳо ворид месозад. Ҷараёни Анҷумани нависандагон аз интихоби мақомоти пешбарандаи кор (раёсат, котибот, ҳайати таҳририя ва комиссияи мандатӣ), оғоз меёбад. Дар замони шӯроӣ тибқи анъана дар Анҷумани нависандагон дар оғоз Котиби якум ва ё Котиби идеологии Ҳизби коммунистӣ суханронӣ мекарданд. Дар даврони давлати соҳибистиқлол гардидани Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Анҷумани нависандагон агар Президенти кишвар иштирок дошта бошад, сухан мекунад ва ё ҷонишини аввали сарвазир номаи табрикии Президентро қироат менамояд. 23 апрели сои 1932 Қарори КМ ВКП (б) "Дар бораи дигаргунсозии ташкилотҳои адабӣ-бадеӣ" ба тасвиб расид. Дар асоси ин қарор Ҳизби коммунистии Тоҷикистон қарори худро (10 июли 1932) қабул намуд; дар он аз ташкили Оргбюрои (Кумитаи тадорукоти) ташкили Анҷумани нависандагони Тоҷикистон дар ҳайати зерин — Садриддин Айнӣ, Абулқосим Лоҳутӣ, Расулӣ (раис), С. Улуғзода, З. Тӯрақулов, Қ. Дайламӣ, Ҳасанӣ, Рустамова, Б. Азизӣ, Бурҳонов, Юртаев, Рашид Абдулло (котиби масъул) суҳан мерафт. Анҷумани якуми нависандагони Тоҷикистон аз 10 май то 18 майи соли 1932 давом кард. Рӯзномаи анҷуман аз 10 масъала иборат буд: Маърӯзаи ҳисоботии Бюрои осиёимиёнагии нависандагон; Маърӯзаи ҳисоботии С. Носиров; Шаби адабӣ бахшида ба Пайрав Сулаймонӣ ва Мунзим; Интихобот. Дар ин анҷуман намояндаи нависандагони СССР, котиби якуми КМ ПК (б) Тоҷикистон Бройдо ва Раиси Шӯрои Комиссарони халқ А. Раҳимбоев, Абулқосим Лоҳутӣ суханронӣ карданд. Дар анҷумани мазкур Раиси ИН Тоҷикистон С. Носиров, котиби масъул Раҳим Ҳошим ва Раиси комиссияи тафтишот Алӣ Хуш, вакилон ба Анҷумани якуми нависандагони СССР интихоб гардиданд. Дар ҷараёну баргузории анҷуманҳои минбаъдаи ИН Тоҷикистон баъзе навигариҳо ба миён омаданд. Дар Пленуме, ки баъди анҷуман баргузор мешавад, раиси ИН, котибони ӯ (се нафар), инчунин сармуҳаррирони нашрияҳои ИН (ҳоло — 2011 — маҷаллаи "Садои Шарқ", г. "Адабиёт ва санъат", маҷаллаи "Памир") интихоб мешаванд. Баъд аз Анҷумани якуми ИН Тоҷикистон солҳои 1947, 1954, 1959, 1966, 1971, 1976, 1981, 1986, 1997, 2003, 2008 дувоздаҳ Анҷумани нависандагон баргузор гардиданд.
Анҷуманоро

"Анҷуманоро" — тазкираи шоир ва донишманди гурҷинасаби эронӣ Аҳмадбеки Гурҷӣ (тахаллусаш Ахтар). Ахтар солҳои ба тартиб додани "Анҷуманоро" машғул будааст. Бо вуҷуди ин аз сабаби вафоти ӯ тазкира нотамом монд. Бародари хурдии ӯ Муҳаммад Боқирбек, ки бо тахаллусаш "Нишотии Гурҷӣ" шеър менавишт, ба такмили тазкира пардохт. Вале ӯ ҳам дере нагузашта вафот кард ва шоҳи Эрон Фатҳалишоҳи Қоҷор (ҳукмронӣ) такмили тазкираро ба шоир Фозилхони Гаррусӣ супорид. Фозилхони Гаррусӣ соли 1818 ба ҷойи тазкираи Ахтар ба шоҳ тазкираи худ "Анҷумани Ҳоқон"-ро пеш ниҳод. "Анҷуманоро" шарҳи ҳолу намунаи ашъори 95 (дар нусхаҳои дигар) нафар шоири охири садаи ва нимаи аввали садаи -и Эронро дар бар мегирад. Номи шоирон дар тазкира ба тартиби алифбои форсӣ омадааст. Муаллиф оид ба ҳар шоир маълумоти мухтасари тарҷумаиҳолӣ дода, аз ашъори онҳо намунаҳо овардааст. Маълумоти Ахтар муътамад буда, ба мушоҳидаҳои худи ӯ асос ёфтаанд. Ахтар ҳангоми зикри шарҳи ҳоли шоирон ба дараҷаи донишмандӣ ва аз кадом илмҳои замона баҳравар будани онҳо низ диққат додааст. Ҳамчунин ба касбу устодону шогирдон, вазъи зиндагии шоирон ишораҳо кардааст. Мураттиб дар хусуси арзиши бадеии ашъори шоирон, сабку услуби онҳо, ба кадом навъу шаклҳои шеър рағбат доштану моҳир будани онҳо маълумот додааст. Дар баъзе мавридҳо Ахтар норасоиҳои эҷодии шоирон ва камбудиҳои тазкиранигоронро низ гуфтааст. Нусхаҳои хаттии "Анҷуманоро" дар китобхонаҳои Эрон ва кишварҳои дигар маҳфузанд. Як нусхаи онро донишманди эронӣ Хайёмпур соли 1964 дар Табрез ба табъ расонд. Соли 1968 эроншиноси шӯравӣ Л. Г. Ахмедзянова акси нусхаи хаттии Китобхонаи маҷлиси миллии Теҳронро дар шаҳри Москва чоп намуд. "Анҷуманоро" сарчашмаи муътамади таърихи адабиёти охири садаи ва ибтидои садаи -и Эрон буда, барои омӯхтани адабиёти ин давра хеле судманд аст. Адабиёт.
Анҷуману-л-удабо

"Анҷуману-л-удабо" — тазкираест, ки Шамсуддин Ҳақиқии Табрезӣ (вафот 1943) ном тазкиранигори эронӣ солҳои тартиб додааст. Мундариҷа Ин тазкира аз 9 ҷилд иборат аст. Шарҳи ҳол ва намунаи ашъори 12 ҳазор шоирро дар бар мегирад. Номи шоирон мутобиқи алифбои арабиасоси форсӣ омадааст. Се ҷилди аввали "Анҷуману-л-удабо" аз ду қисм иборат аст. Дар қисми аввал шарҳи ҳолу намунаи осори 1378 шоир аз оғози шеъри форсӣ то садаи ҷой гирифтаанд. Дар қисми дуюм, ки аз 2 ҷилд иборат аст, оид ба 629 шоир маълумот дарҷ гардидааст. Қисми сеюми "Анҷуману-л-удабо" шарҳи ҳол ва осори муосирони муаллиф — ибтидои садаи -ро дар бар мегирад. Муаллифи "Анҷуману-л-удабо" ба ҳайси маъхази асараш "Лубобу-л-албоб", "Тазкирату-ш-шуаро"-и Давлатшоҳи Самарқандӣ, "Майхона", "Сарви Озод", "Оташкада", "Маҷмаъу-л-фусаҳо", "Намунаи адабиёти тоҷик" ва ғайраро ном бурдааст.
Анҷумани овошиносии байналмилалӣ

Анҷумани овошиносии байналмилалӣ (кутаҳ. АОБ;, кутаҳ.;, кутаҳ.) — анҷумане аст, ки баррасии илмии овошиносӣ ва корбурдҳои мухталифи марбутро тарвиҷ мекунад. Бузургтарин кори ин анҷуман интишори Алифбои овошиносии байналмилалӣ аст, ки метавонад овоҳои ҳар забонеро нишон диҳад.
Анҷуманорои Носирӣ

"Анҷуманорои Носирӣ" — фарҳанги тафсирии форсӣ-тоҷикӣ аз Ризоқулихони Ҳидоят. Таълифаш соли 1870 анҷом ёфтааст. Дар "Анҷуманорои Носирӣ" зиёда аз 16 ҳазор калимаю ибора ба тартиби алифбои арабии форсии тоҷикӣ ҷой гирифтаанд. Муаллиф шакли калимаҳоро бо зикри ҳаракати ҳарф (бо мақсади дуруст хонда шудани калима) ва калимаҳои ҳамвазн таъйин карда, маънои онҳоро гоҳ мухтасару гоҳ муфассал, бо нишон додани муродифу тазодҳояшон шарҳ медиҳад. Барои тасдиқи маънои калимаҳо аз эҷодиёти шоирони маъруфи адабиёти классикии форс-тоҷик байтҳо ва ё пораҳои шеърӣ овардааст. Ҳар фасли фарҳанг "Анҷуман" ва бобҳои дохилиаш "Намоиш" ном гирифтаанд. "Анҷуманорои Носирӣ" дорои муқаддимаи муфассал иборат аз 12 қисм аст, ки муаллиф онҳоро "Ороиш" номидааст. Дар ороиши аввал вожаҳои муарраб ва мувалада ва мутафарриқа, дар ороиши дуюм баъзе вожаҳои форсӣ ва арабӣ ва табдилоти онҳо ва ғ. шарҳу тавзеҳ карда шудаанд. Дар маҷмӯъ муқаддимаи "Анҷуманорои Носирӣ" ба ҳукми рисолаест оид ба вожашиносӣ ва сарфу наҳви забони форсии тоҷикӣ. Дар хотимаи муқаддима таркибу ибораҳо, кинояҳо ва истиораҳои форсии тоҷикӣ мувофиқи алифбо ба фаслҳо ("Пероиш") ҷудо гардида, андешаҳои мураттиб бо шоҳидҳо аз абёту пораҳои шеъри шоирон тақвият ёфтаанд. Мас.: оби оташранг, оби оташзой; оби оташнамой; оби оташсо; оби арғавонӣ; оби шингарфӣ — киноя аз майи лаълфом ва киноя аз ашки хунин. Ризоқулихони Ҳидоят дар тадвини "Анҷуманорои Носирӣ" аз фарҳангҳои зиёди пеш аз худаш мураттабгардида истифода бурдааст. Яке аз маъхазҳое, ки ӯ ном мебарад, Луғати "Шоҳнома"-и Муҳаммади Тусии Алавист, ки 300 сол қабл аз замони ӯ таълиф шуда буд. "Анҷуманорои Носирӣ" с. 1288 ҳ. қ. (1872 м.) дар Теҳрон ба табъ расидааст. Муаллифони баъдина — Муҳаммад Подшоҳ ("Фарҳанги Онандроҷ"), Деҳхудо ("Луғатнома"), Муҳаммад Муин (дар тадвину ба чоп омода кардани "Бурҳони қотеъ") аз "Анҷуманорои Носирӣ" истифода бурдаанд.
Анҷумани хурд

Анҷумани хурд — деҳа дар вилояти Бадахшони Афғонистон. Дар ноҳияи Курон ва Мунҷон ҷойгир аст.
Анҷумӣ, Мирзо Боқии Бухороӣ

Анҷумӣ Мирзо Боқии Бухороӣ (соли таваллуд ва вафот номаълум) — шоири тоҷик (нимаи дуюми садаи). Зиндагинома Муаллифони тазкираҳои дар садаи таълифшуда (Мутрибӣ, Хоҷа Ҳасани Нисорӣ ва дигарон) Анҷумиро чун шахси фозилу донишманд, дорои қобилияту истеъдоди худодод тавсиф намудаанд. Дар ҷавонӣ мулозими яке аз ҳокимони сулолаи Шайбониён буд. Баъдан ба Ҳиндустон сафар кард ва ба хидмати писари шоҳ Акбар (ҳукмронӣ) дохил шуд. Аз Анҷуми дар тазкираҳои номбурда ва баёзҳо ғазалҳо, қасидаҳо, рубоиҳо, қитъаҳо сабт гардидаанд. Аз осори боқимондааш бармеояд, ки вай дар мавзӯъҳои ишқ, ҳасби ҳол, панду насиҳат ва ғайра ба сабки шоирони гузаштаи форс-тоҷик шеърҳо эҷод кардааст. Абёти зерин намунае аз ашъори ӯст: То дили Фарҳодро Ширин барад аз дилбарӣ, Гашта қуллоби муҳаббат нохуни кабки Пеши сарви хеш хоҳам гарданатро баста бурд, Фохта, аз пастии шамшод то кай мепарӣ? Гар кашӣ сад сурат, эй Монӣ, намемонад ба пар, Ман надонам чист мақсудат аз ин суратгарӣ. Гар ба сар ҷо дода сархайли парирӯён шудӣ, Метавон гуфт, эй парипайкар, туро рашки парӣ. Пояи назмат чу гуфтори Низомӣ шуд баланд, Анҷумӣ, мегӯ сухан з-ин пас ба тарзи Анварӣ. Адабиёт.
Анӯша Ансорӣ

Анӯша Ансорӣ — ковишгар, муҳандис ва корофарини эронӣ-америкоӣ, раиси Анҷумани гардонандагони ширкати фанноварии иртибот аз роҳи дур. Ануша Ансорӣ, аввалин зани гардишгари фазоӣ, аввалин эронитабор, дувумин фазонаварди форсизабон пас аз Абдулаҳад Муманд ва аввалин зани мусулмонест, ки ба фазо сафар кардааст 1. Зиндагинома Анӯша Ансорӣ 12 сентябри 1966 дар шаҳри Машҳад ба дунё омада, давраи тифлӣ ва ҷавониашро дар Теҳрон гузаронида соли 1984 бо ҳамроҳи хонаводааш ба Амрико кӯчидааст. Донишгоҳҳои Ҷорҷ Мэйсон (бакалавр) ва Ҷорҷ Вашингтонро хатм кардааст. Парвози ӯ ба кайҳон ба сифати кайҳонгард аз 18 то 29 сентябри соли 2006 сурат гирифтааст.
Анӯшервон ибни Холид

Анӯшервон ибни Холид ибни Муҳаммади Кошонӣ — давлатмард, адиб ва таърихнигори форс-тоҷик.
Анӯшервони Зиёрӣ

Анӯшервон ибни Манучеҳр — фаронравои Гургону Табаристон аз хонадони Зиёриён (1031–1050), писари Манучеҳри Зиёрӣ. Ҳукмронӣ Солҳои баъд аз падараш Манучеҳр ҳукмронӣ кардааст. Чун Анӯшервон хурдсол буд, зимоми умури кишварро тағояш Абуколиҷор дар даст гирифт. Дар оғоз Абуколиҷор ба назди султон Масъуди Ғазнавӣ намоянда фиристод ва салтанати ӯро эътироф намуд. Соли 1033 Масъуд ба Ҳиндустон лашкар кашид ва Абуколиҷор аз ин мавқеъ истифода намуда, бар зидди Масъуди Ғазнавӣ исён бардошт. Баъд аз бозгашт аз Ҳинд дар соли 1034 Масъуд барои саркӯбии Абуколиҷор сӯи Гургон ҳаракат кард. Абуколиҷор ва Анӯшервон Гургонро тарк намуда, ба Рай паноҳанда шуданд. Дар набарди маҳали Нотили Омул онҳо аз сипоҳи Масъуд шикаст хӯрданд ва султон онҳоро авф кард. Баъд аз шикасти Султон Масъуд аз тарафи артиши Туғрули Салҷуқӣ Анӯшервон аз тобеияти Ғазнавиён берун шуда, Абуколиҷорро дастгир ва зиндонӣ кард. Туғрули Салҷуқӣ аз ин воқеа огоҳ шуда, соли 1041 ба Табаристон лашкар кашид. Анӯшервон, ки наметавонист дар муқобили Туғрул муқовимат кунад, чорае ҷуз тобеият надид. Минбаъд силсилаи Оли Зиёр инқироз ёфт.
Анӯштегин

Анӯштегин Ғарча — асосгузори сулолаи Хоразмшоҳиён. Ҳукмронӣ Солҳои хукмронӣ кардааст. Чун дар охирҳои салтанати Маликшоҳи Салҷуқӣ ҳудуди кишварҳои тасарруфнамудаи салҷуқиён хеле вусъат ёфта буд ва подшоҳ наметавонист ба танҳоӣ аз уҳдаи идора намудани он барояд, ҳукмронии иёлот ва вилоёти гуногунро ба дасти шоҳзодагон ва амирон вогузор намуд. Аз ҷумла ҳукмронии сарзамини Хоразмро ба Анӯштегин супурд. Анӯштегин дар Хоразм силсилаи Хоразмшоҳиёнро таъсис намуд ва баъд аз ӯ авлоди Қутбиддин, Алоуддин, Тоҷиддин, Ҷалолуддин, Алоуддин Такеш ва Ҷалолуддин Манкубар ҳукмронӣ кардаанд.
Аорн

Аорн, Аорнос — шаҳри қадимаи Бохтар. Тақрибан дар ноҳияи Тошқӯрғони ҳозира, соҳили дарёи Хулм сухан меравад, номбар шудааст. Дар шаҳристонаш ӯрдугоҳи Искандари Мақдунӣ воқеъ буд.
Аомори

Аомори — яке аз шаҳрҳои префектураи Аомори, Ҷопон аст.
Аорта

Аорта - шохраг раги калонтарин ва кӯтоҳтарин ба ҳисоб меравад.
НАЛФ Санта Роза

НАЛФ Санта Роза (маҳаллӣ:) — фурудгоҳи аст. Ин фурудгоҳ дар шаҳри сонто рузо, колефурнеё кишвари Иёлоти Муттаҳидаи Амрико қарор дорад.
Аорсҳо

Аорсҳо — иттифоқи қабилаҳои сармат. Дар бораи Аорсҳо Страбон, Птоломей, Плиний, Тасит маълумот додаанд. Дар солномаҳои хитойӣ чун янсай маълуманд. Аввал дар шимолӣ Баҳри Арал ё Хазар маскан доштаанд. Ибтидои садаи то м. дар биёбони соҳили шимолӣ Баҳри Хазар ва дарёи Дон, дар ҷануб то Кавказ паҳн шуданд. Аорсҳо чорводорони бодиянишин ва ҷанговар буда, дар тиҷорати байни халққҳои Моварои Кавказ, давлати Босфор ва Осиёи Марказӣ, дар ҷангҳои дохилии Босфор иштироки фаъол доштанд. Аорсҳо садаи мелоди ба иттифоқи қабилаҳои сармат, ки аланҳо сарвари онҳо буданд, дохил гаштанд. Қабристонҳои асрҳои 4 – 2 то м-и биёбони Оренбург ва Поволжиеи Поёнро ба Аорсҳо нисбат медиҳанд.
Аорист

Аорист (юн. — номуайян) — шакли феълиест, ки замони ҳозира - ояндаи сиғаи шартӣ - хоҳишмандиро ифода мекунад. Аорист аз асоси замони ҳозира (рав, бин, хон) ба воситаи бандакҳои феълии сиғаи шартӣ - хоҳишмандӣ сохта мешавад: хонам, хонӣ, хонад, хонем, хонед, хонанд. Шакли аорист дар забони адабии тоҷик қадимӣ буда, ҳоло ҳам хусусияти замонӣ ва маъноии худро пурра нигоҳ доштааст. Мисолҳо.
Аортит

Аортит (аз — "аорта") — илтиҳоби девораи шоҳраг. Аортит шадид, зершадид ва музмин мешавад. Аортити шадид ҳангоми бемориҳои шадиди сироятӣ ё ягон осеб инкишоф меёбад. Аортити музмин дар заминаи аортити шадид, бемориҳои сироятии музмин, хусусан сифилис ва тарбод сар мезанад. Аортит бештар оризаи сифилис аст. Ҳангоми аортит асосан аортаи болорав осеб меёбад. Дар натиҷа дар бемор аневризма ё ногузароии рагҳои иклилӣ рух медиҳад. Дар натиҷаи фишор овардан ба узву бофтаҳои ҳамшафат ё бо хун пурра таъмин нашудани дил сандуқи сина ба дард медарояд. Барои пешгирии аортит бемориҳоеро, ки сабаби пайдоиши он мешаванд, табобат кардан лозим аст.
Апарвизи Сакастонӣ

Апарвизи Сакастонӣ, Апарвизи Систонӣ (— асри) — ашрофи эронӣ ва марзбони Сакастон дар замони ҳамлаи аъроб.
Опомо (ҳамсари Фарравази II)

Опомо, Апама — шоҳдухти Ҳахоманишӣ ва духтари бузурги Ардашери 1, ҳамсари Фарравази ва модари Ардавази.
Опомо (духтари Спитамен)

Опомо, Апама (Апамаи;; асри то м. — номаълум) — наҷибзодаи суғдӣ, духтари Спитамен, ҳамсари Селевки ва модари Антиох.
Апажа (ноҳияи Комарич)

Апажа — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Комарич, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Апаоша

Апаоша — дар асотири мардуми ориёинажод дев (офариниши бад), таҷассуми хушксолист. Мувофиқи устурае, ки дар "Тиштр-яшт"-и Авесто омадааст, Апаоша ба сурати аспи сиёҳи беёлу мӯи рехта, харобу лоғар ва муҳиб мебошад ва бо эзиди борон — Тиштрйа се шабонарӯз ҷанг мекунад. Дар ин устура Тиштрйа — рақиби Апаоша — аспи сафеди заринёл бо гӯшҳои зарину лигоми зарнишон аст. Набарди онҳо дар болои дарёи Воурукаша (васеъканор) сурат мегирад. Бори аввал дар ин ҷанг Апаоша пирӯзӣ меёбад. Тиштрйа аз Аҳура Маздо ёрӣ меҷӯяд. Мардум низ қурбониҳо карда, ба Тиштрйа ёрӣ мерасонанд. Дар набарди дуюм Тиштрйа бар Апаоша пирӯз мешавад ва ӯро аз дарёи Воурукаша ҳазор қадам дур меандозад ва бар рӯи замин борони файзбахш меборад. Дар ин устура ҳодисаву воқеаҳои табиат — раъду барқ, боридани борон ба шакли рамзӣ тасвир шудаанд. Апаоша рамзи хушкӣ, хушксолӣ ва гармои тобистон аст, ки то пойиз (тирамоҳ) давом мекунад. Дар тирамоҳ мавсими боронгарӣ сар мешавад ва хушкиву гармои тобистон барои мавҷудияти худ мубориза мебаранд. Дар тасаввури мардум торикӣ, тундбод, гулдуроси раъду барқ пеш аз сар шудани борон ҷангу задухӯрди эзиди борон — Тиштрйа ва Апаоша буд. Устураи эзиди борон ва деви хушксолӣ — Апаоша ба эҷодиёти даҳанакии халқи тоҷик таъсир расонда, баъзе унсурҳояш дар эҷодиёти халқ роҳ ёфтаанд. Ҳоло ҳам мардум қурбонӣ мекунанд ва аз Худованд боридани боронро дархост менамоянд. Маросими даъвати борон дар баъзе ноҳияҳои Тоҷикистон Ашаглон, дар баъзе ноҳияҳо Сусхотун ном дорад. Ҳангоми иҷрои ин маросим сурудҳо мехонанд ва рақс мекунанд.
Апанитсино (ноҳияи Лежнев, Иванов)

Апанитсино — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Лежнев, ки дар вилояти Иванов қарор дорад, дохил мешавад.
Апаресидо Донизетти

Апаресидо Донизетти де Соуза — футболбози бразилӣ, дарвозабон.
Апасо

Апасо, Апасои Хурронӣ (зод. қарни) — дабири Шоҳаншоҳии Сосонӣ дар замони ҳукумати Шопури. Апасо аз аҳолии Ҳаррон буд. Ӯ муҷассамае аз шоҳагшоҳ сохта ва шоҳагшоҳ дар баробар подоши бисёр хубе ба ӯ дода буд. Ин эҳтимол вуҷуд дорад, ки ӯ чизе беш аз як дабир ва шояд як фармондор будааст. Катибае мунтасаб ба ӯ дар Бишопур ёфт мешавад.
Апаринская (ноҳияи Лух, Иванов)

Апаринская — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. Деҳа дар ҳайати ноҳияи Лух, ки дар вилояти Иванов қарор дорад, дохил мешавад.
Апаресидо Лима

Апаресидо Франсиско де Лима — футболбози бразилӣ, зарбазананда (страйкер).
Апатити

Апатити — шаҳрест дар вилояти Мурманск дар Русия аст. ҳолиаш 64405 нафар аст.
Апеллес

Апеллес (юнонӣ: то м.,, Вилояти Измир — 306 то м.,, 1) — яке аз бузургтарин мусаввирони Юнони Қадим (нимаи дуюми садаи то м.) Зиндагинома Апеллес мусаввир ва портретнигори дарбори Искандари Мақдунӣ буд. Мувофиқи маълумоти муаррихони қадим Апеллес ҳунарманди чирадаст буда, чандин портрети Искандарро кашидааст; дар як мусаввара Искандар савори аспе ва дар дигараш ҳамчун Зевс тасвир ёфтааст. Ӯ ҳамчунин портрети шоҳ Антигонаро низ кашидааст. Аз мусаввараҳои офаридаи ӯ портрети Афродита нодиру муассиртар буд; дар ин мусаввара Афродитаи аз баҳр бароянда тасвир ёфтааст, ки нисфи бадани даруни обаш нисбати шаффофии об намудор мегашт. Тарзу услуби тасвири Апеллес воқеӣ буда, аз истеъдоди мусаввир шаҳодат медиҳанд.
Апатит

Апатит (юнонӣ – фиреб, аксар вақт ба ҷойи минерали дигар қабул мешуд) — минералест аз гурӯҳи намакҳои фосфати калсий, ки дар таркибаш ҳамеша як миқдор фтор ва хлор низ дорад. Хусусият Формулаи химиявиаш 33 2 2. Системаи кристаллбандиаш гексагоналӣ; кристаллҳояш дарози призмашакл, баъзан бисёркунҷа. Сохт Рангаш сабзи кабудча, хокистарӣ, сиёҳтоб ва ғайра мешавад. Сахтиаш 5; зичиаш 3160 – 3200 кгм 3. Апатит аз рӯи таркиби химиявӣ ба фторапатит, хлорапатит, гидроксилапатит ва ғайра тақсим мешавад. Истифодабарӣ Апатит дар таркиби ҷинсҳои магмавӣ бештар буда, дар ҷинсҳои таҳшин асосан дар шакли фосфоритҳо вомехӯрад. Апатитро барои истеҳсоли нуриҳои фосфатдор, фосфордор ва пайвастҳои он, дар металлургияи сиёҳ ва ранга, кулолгарӣ ва истеҳсоли шиша истифода мекунанд. Дар ҷаҳон кони калонтарини апатит дар Россия (нимҷазираи Кола) воқеъ аст. Захираи калони он дар конҳои маъдани оҳани Шветсия, Норвегия, Африқои Марказӣ ва Шарқӣ ва Тоҷикистон низ мавҷуд аст.
Апеллятсия

Апеллятсия (аз — муроҷиат) — дар ҳуқуқ шикоят, аризаи шикоят, муроҷиат ба афкори умум. Яке аз намудҳои шикоят аз болои қарори ба қувваи қонун надаромадаи суд дар мурофиаи ҷиноятӣ ва гражданӣ. Суди болоӣ ба тариқи апеллятсия моҳияти қарори суди поёниро тафтиш карда, бори дуюм далелҳои исботкунандаи дар кор мавҷудбуда ва нав иловашударо санҷида, қарори судротасдиқ мекунад ё онро бекор намуда, қарори нав мебарорад. Апеллятсия аз кассатсия бо он фарқ мекунад, ки суди болоӣ ҳангоми кассатсия қарори нав бароварда наметавонад, балки корро барои аз нав дидан ба суди поёнӣ мефиристонад.