ArabovMK/tajik-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Мақбараи Мир Сайид Алии Ҳамадонӣ

Мақбараи Мир Сайид Алии Ҳамадонӣ — ёдгории таърихӣ дар маркази шаҳри Кӯлоб. Андозааш 23,8521,5 м. Мақбара аз утоқҳои гунбазпӯши бо роҳрав ба ҳам пайваст иборат аст. Аз ғарб, шимол ва шарқ дари даромад дорад. Даромадгоҳи асосӣ бо пешайвони начандон дарунрафта аз ҷониби ғарб воқеъ гаштааст. Дар утоқи марказӣ марқади Мир Сайид Алии Ҳамадонӣ, хоҳаронаш Моҳи Хуросон ва Офтоби Пинҳон, писараш ва дигар нздиконаш, инчунин шоҳи Толиқон қарор дорад. Мақбара охири асри бо сабки анъанавии маъбадҳои тоисломӣ (чортоқ) бино ёфта буд. Ҳатто хишти он бо усули дуҷуфта ва сеҷуфта чида шудааст, ки хоси меъмории асрҳои — мебошад. Сардарҳои мақбара шакли росткунҷаи дарозрӯяро дорад. Пештоқҳои онҳо чандон чуқур нестанд. Бино пӯшиши гунбазӣ дошта, болои сутуни чортоқи дубағалаи 8-тарка қарор дорад. Аз даромадгоҳҳо ба сӯи чапу рост дар даруни девор роҳравҳои сарбастаи Г-шакл вуҷуд доранд. Роҳравҳои қисми шимол аз берун низ ду даромадгоҳи хурд доранд. Аз роҳрави ҷанубу шарқ бо зинапоя ба сӯи бом роҳ мебарад. Ҳамаи 4 пештоқи даромадгоҳҳо пӯшиши равоқии парпарӣ (бодбонӣ) доранд. Парпариҳо бо сабки буриши амудӣ бунёд ёфта, хиштҳо ба тарзи равоқи қавишаванда чидава болояшон бо гаҷ тарк-тарк карда шудааст. Болои равоқҳо бо нимхишти хобон дар сабки тахтаи шоҳмот (хонача-хонача) девр бардошта шудааст. Болои гунбазро гунбази ороишӣ бо як устувонаи начандон баланд пӯшонидааст (гунбаз болои гунбаз). Дар давраҳои баъдӣ дар атрофии марқад биноҳои гуногун сохта шуданд ва мақбара борҳо таъмиру тармим гардид, Таъмиру тармими берун аз қодаи солҳои 50 садаи тарҳи мақбараро дигаргун сохта, аҳамияти таърихии онро ҳамчун ёдгории меъморӣ коста намуд ва зебоии пешинаашро аз бай бурд. Солҳои мақбара мавриди баррасии Идораи давлатии ҳифзи ёдгориҳои таърихӣ қарор гирифта, лоиҳаи таъмири он тарӣтиб дода шуд. Солҳо 1993 98 ба муносибати 680-солагии Мир Сайид Алии Ҳамадонӣ сардари ғарбиро, ки холо намои асосӣ мебошад, устоҳои эронӣ кошикорӣ карданд. Дар назди мақбара фаввора ва дар шафати роҳ дарвозаи бедар сохта шуд. Ба муносибати ҷашни 2700-солагии ш. Кӯлоб бо супориши Президенти ҶШ Эмомалӣ Раҳмон бинои мақбара пурра тармим карда, гунбази марказӣ балаед бардошта, бо тунукаи зарҳалӣ пӯшонда шуд. Дар лоиҳаи нави тармими мақбара (меъмор З. Ҳасанов) камбудиҳои устоҳои пешин ба назар гирифта шуда, баландии гунбаз 9,7м (аз фарш) ва қутри он 7,2 муайян гардид. Гунбази марказӣ аз сатҳи боми умумӣ ба андозаи 2,7 м бардошта шуд. Чунин навсозӣ устувонаи биноро ба устувонаи биноҳои гунбазии а-ҳои Осиёи Марказӣ мувофиқ месозад. Гунбаз дуқабата буда, бо ду камарбанд дар 8 пояи амудии оҳанубетонӣ қарр дорад. Шакли гунбаз таркӣ-таркӣ аст. Фосилаи миёнаи таркҳо 70 см. Таркҳо дар камарбанди оҳанӣ кафшер мешаванд. Ҳайкали гунбаз аз оҳан таркиб ёфта, басо устувор мебошад. Гунбази аслӣ бо гунбази оҳанӣ рӯбаст шудааст. Он аз қитъаҳои оҳани зангногир ва зарҳалӣ иборат мебошад. Мақбара ба истиснои сардари шимолӣ бо хишти нав дар сабки ҷуфтахиҳти хоси мақбараҳои асрҳои рӯбаст шудааст.
Мақбараи Холбойқаро

Мақбараи Холбойқаро - ёдгории меъмории асри - аст ва дар ноҳияи Орҷоникидзеобод (ҳоло ноҳияи Ваҳдат). ҷойгир шудааст. Мақбара яке аз намунаҳои қадимаи санъати меъмории халқи тоҷик мебошад. Мақбараи Холбойқаро толори мураббаъ дорад, ки аз ҳисоби чор тоқ васеъ гардидааст. Пештоқи бузургу томи Мақбараи Холбойқаро аз ду тараф гулдастаҳо дорад. Қисмати болои манораҳо хароб гардида бошад ҳам, аз пештоқ баландтаранд. Дар болои даромадгоҳ тобадонест, ки ҳоло хишткорӣ шудааст. Тамоми намоҳои мақбара андова шудаанд. Тарзҳои гуногуни хиштчинӣ санъати меъмории асрҳои -- ро ба хотир меоварад ва ба мақбара ҳусн мебахшад. Тариқи "амудӣ", "ҷуфт" ва "пастобаланд" чидани хишт дар сохтмони манораҳо назаррасанд. Гунбаз ба шарафаҳои бодбонӣ такя мекунад, ки чунин услуб аз асри дар меъмории Осиёи Миёна истифода мешавад. Дохили толори мақбара низ андова гардидааст. Ба асоси деворҳои дохил ғӯлачӯб гузошта шудаанд, ки бо ҳамдигар тавассути каждумакҳо васл шудаанд ва ин шакл аз садаи маъмул аст. Пештоқи хурд даромадгоҳ дорад, ки паси он зинаи морпече боло мебарад ва ба раҳраве мерасонад. Роҳрав аз тоқчаи болои пештоқи хурд равшан мегардад. Мақбара барои таҳқиқи санъати меъмории феодализми давраи охир муҳим аст. Мақбараи Холбойқаро Мадраса ҳамчун ёдгории меъморӣ дар муҳофнзати давлат аст. 1 Адабиёт Мукимов Р., Сабзов У. Архитектурные памятники Гиссарской долины. - Душанбе, 2014. Пайнавиштҳо.
Мақбараи Хоҷа Дурбод

Мақбараи Хоҷа Дурбод — ёдгории меъмории асрҳои — дар ҳаволии деҳаи Сайёди ноҳияи Шаҳритус. Мақбара дар кӯҳнамазор аз хишти пухта бино ёфтааст. Намои асосии он рӯ ба ҷониби шарқ аст. Мақбара да ҳолати нимхароб то замони мо расидааст. Қисме аз сақфи гунбаз вайрон шуда, ҷузъҳои боқии он низ харобу валангоранд. Асоси иморат мураббаъ буда (тӯлаш 725 см), намоҳои начандон баланди он бо усули тоқу нижвонӣ оро ёфтаанд ва истифодаи ду намуди (Х ва Х см) хишти пухта биноро марғуб ва нодир сохтаанд. Мақбара бар болои асоси мураббаи ҳашттарки дукамараи се тарафаш даричадор (ғайр аз самти шарқ) сохта шуда, намои камари таҳтонии ҳашттарк бо тоқҳои росткунҷа зинтёфтааст. Хиштҳои ҳашттарк аз хиштҳои намои умумӣ андаке бузургтар буда, андармиён ба таври амудиву уфуқӣ чида шудаанд. Бо вуҷуди зоҳиран мураббаъ будани асосаш, девори дохили он ҳаштқирра ва ин шакл дар санъати меъмории Осиёи Миёна ҳамто надорад. Дар девори дигар паҳлӯҳо (ғайр аз дарҳои даромад) тоқчаҳои росткунҷаи начандон амиқ ҷой дода шудаанд, ки заминашон бо рани сурх гулпартоӣ гардидааст. Майбараи Хоҷадурбод аз дигар ёдгориҳои меъморӣ бо шарфаҳои ғайриодиаш (бо кунҷҳои девори ҳашттарк такякунанда) фарқ мекунад. Мақбараи Хоҷадурбод хеле зебост. Истифодаи усулҳои меъмории ғайриодӣ, ки хусусияти санъати биносозии маҳаллист, қимати таърихиву бадеяшро афзудааст.
Мақбараи Хоҷа Махдуми Аъзам

Мақбараи хоҷа Махдуми Аъзам - яке аз мавзеи Зиёратгоҳҳои Ҳисор мебошад. Мақбара дар қисми ҷанубии қалъаи Ҳисор маҷмааи бисёргунбаде бо номи "Махдуми Аъзам" вуҷуд дорад. Мақбара дорои се бинои гунбаддор мебошад, ки онҳо дар се давра сохта шудаанд. Масҷид ё ин ки зиёратхонаро ба садаи, гӯрхонаи аввал ба садаи ва гӯрхонаи дуюмро ба садаи марбут медонанд. Мазорҳои дар ин ҷо буда шояд мадфанҳои шахсиятҳои воломақоми он замон Хоҷа Исҳоқ, Хоҷа Муҳаммади Хивагӣ, Ҷунайдуллоҳи Ҳисорӣ ва фарзандони Хоҷа Исҳоқ бошанд. 1 Адабиёт Пайнавиштҳо.
Мақбараи Саъдӣ

Мақбараи Саъдӣ Мақбараи Саъдии Шерзӣ машҳур ба 1 — ёдгории меъмори болои турбати Саъди Шерозӣ. Оромгоҳ дар шимолу шарқи шаҳри Шероз, ки замини хонаи шоир буд, аз қадим боғе ва чашмае дорад. Он бидуни санги турбат бо мурури замон хароб гардида, танҳо дар аҳди Каримхони Занд — пешвои сулолаи зандиёни Эрон таҷдид шуд. Вале он низ пас аз чанде рӯ ба харобй овард ва солҳои охир Анҷумани осори миллӣ оромгоҳи зебое бино кард. Оромгоҳ болои асоси зинагии на он қадар баланде аз мармар ҷой гиифтааст, ки гунбазӣ буда, ба пешайвони баланде шабоҳат дорад. Дар тарафи рости мақбара даҳлези токдори сояафкан ва истироҳатӣ бино кардаанд, ки ниҳоят муҷаллалу хушҳавост. Намои кошикории оромгоҳ бо намоишҳои гул, бутта ва акси паррандаҳои зебои сабки зандия музайян аст. Ба дари даромадгоҳи оромгоҳ байти зер ба хати зебои настаълиқ сабт шудааст: Зи хоки Саъдии Шероз бӯи ишқ ояд, Ҳазор сол пас аз марги ӯ гӯраш буй. Нигористон Нигаред.
Мақбараи Хоҷаи Ҳотам

Мақбараи Хоҷаи Ҳотам — ёдгории меъмории асри Абдурраҳмон Ҳотам ибни Юсуфи Балхӣ (асри), ки бо тахаллуси Асам машҳур аст, донишманд ва фақеҳи машҳури дини ислом. Мақбара дар канори мавзеи Қалъаи Сангин, дар масоҳати 1,5 км аз деҳаи Дарагиёни ноҳияи Файзобод воқеъ гардидааст. Дар асри аз хишти пухта бунёд гардидааст. Аз ду ҳуҷра иборат аст. Яктояш қариб пурра вайрон шудаю аз дигараш танҳо девори харобгардида боқӣ монда буд. Дар охири асри мақбара пурра таъмиру тармим гардид.
Мақбараи Хоҷа Самандари Тирмизӣ

Мақбараи Хоҷа Самандари Тирмизӣ - дар канори шоҳроҳи Деҳнав - Тирмиз, вилояти Сурхондарёи Ӯзбекистон воқеъ аст. Дар рӯйи қабри Хоҷа Самандари Тирмизӣ–Хонақоӣ бунёд карда шудааст. Дар паҳлуи гӯристони ҳамном воқеъ аст. Қуббаи мақбараро бо ранги биринҷӣ оро дода, гунбазашро бо гач андова ва ба болои андова ранги кабуди равғанӣ молидаанд. Мазор дар болои таҳкурсии пешина дар охири садаи аз нав сохта шудааст. Деворҳои гӯрхона аз дарун бо гач андова карда, фарши он аз гил аст. Мақбара ҳамчун ёдгории меъморӣ дар муҳофнзати давлат аст. 1 Адабиёт Пайнавиштҳо.
Мақбараи Эшони Мавлоно

Мақбараи Эшони Мавлоно. Мақбараи яке аз намояндагони намоёни дини мубини ислом Сайид Низомиддинхоҷа маъруф ба тахаллуси Эшони Мавлоно дар қисмати шимолу ғарбии шаҳри Истаравшан ҷойгир шудааст. Санагузорӣ Мақбара мансуби асри мебошад. Ҳафриёт Мақбара аз масҷиди чоргумбазаи мунаққаши андозааш 7,7х10,3 м. ва пешайвон иборат буда, дар он чор оромгоҳи эшону наздиконаш ҷой гирифтаанд. Нигаред Пайвандҳо. Гурӯҳ:ёдгорӣ Манобеъ Ёдгориҳои таърихии Тоҷикистон. - Душанбе, 2011.
Мақбараи Худоёри Валъамӣ

МАҚБАРАИ ХУДОЁРИ ВАЛЪАМӢ - ёдгории меъморӣ дар ноҳияи Исфара. Мақбара дар асрхо – сохта шудааст. Дар силсилаи Маҷмааи меъмории Ҳазрати Шоҳ ҷойгир аст. Бино хиштини гунбаздор буда, пештоқи начандон амиқаш рӯ ба шарқ аст. Мақбара мувофиқи тарҳ ва банду баст ба гӯрхонаи мураббаъшакл (4 м Х 4 м) шабеҳ буда, чор тоқи пайконшакл дорад, ки дар чор тарафаш ҷоқгиранд ва нақши салибмонадеро дар якҷоягӣ бо гунбаз ташкил додаанд. Зергунбаз аз шурфаҳои сипаршакле (тахтаҳо каҷҷак) таркиб ёфтааст, ки байни чор равоқи тоқҳо ҷой гирифтаанд. Дар мобайн – зери гунбаз сағонаи мукаабшакле (3,15Х4,05Х2,1 м) сохта шудааст, ки аз қисми ҷануб даомадгоҳи равоқӣ дорад. Зовияҳои мукааби сағона кунд мебошанд. Дохили сағона дахмаест, ки сақфи он равоқи пайконӣ дорад. Дахма холист. Бинои умумӣ аз хишти пухтаи мураббаъ (25Х25Х5 см) сохта шудааст. Намои сағона, ки рғ ба пештоқи даромадгоҳ дорад, бо ҳошияҳои роскунҷаи пайконӣ оро ёфтаанд. Канори ҳошия музайян буда, рахҳои амудии байни умқхо ба чавкоти П-шакл шабоҳат доранд ва бо навъи нақши занҷираи маҳин оро ёфтаанд. Сохтмони сағонаи мукаабшакли зери гунбаз натанҳо дар санъати меъмории шимоли Тоҷикистон, балки дар тамоми Осиёи Миёна кам ба назар мерасад. Се намои мақбара (ғарбӣ, шимолӣ ва ҷанубӣ) ба ҳамдигар шабеҳ буда, присаи онҳо обғалти мусалласӣ доранд. Намои шимолӣ даромадгоҳи начандон бузург ва намои ҷанубӣ равзанаи чоркунҷае дорад. Дар намои шарқӣ пештоқи равоқтоқдори умқие сохта шуда, ки дар он ба гӯрхона дари даромад гузоштаанд. Гурҷҳои пештоқ аз тоқҳои мусаттаҳи табақадор, ки хоси сохтмони биноҳои пештоқдори асрҳои – буд, орист. Бино тармим шудааст.
Мақбараи Шоҳи Хомӯш

МАҚБАРАИ ШОҲИ ХОМӮШ - ёдгории таърихии асрҳои – дар деҳаи Лангари Калони ноҳияи Муъминобод. Шакли росткунҷа дошта (андозааш 12х8м), аз хишти пухтаи 25х25х4,5см сохта шудааст. Намои асосӣ, ки як даромадгоҳ дорад, рӯ ба шарқ нигаронида шуда, бо пештоқ оро ёфтааст. Пештоқ қисми зиёди наморо фаро гирифта, ду тарафи даромадгоҳи намо барҷастагии дарозрӯя дорад. Бар фарози пештоқ аз хишти хом деворе сохта шудааст, ки дорои се даричаи пайконшакл мебошад. Қуббаи равоқтоқҳои наморо шохҳои норкум зинат медиҳанд. Мақбара аз зиёратхона ва гӯрхона иборат аст. Зиёратхона ҳаҷман хурд (3х4) буда, гунбаз ва равоқҳои балхӣ дорад. Шакли мураббаи гӯрхона аз ҳисоби чаҳор тоқ васеъ гардидааст. Яке аз тоқҳо, ки дар атрофии шарқ воҷеъ гаштааст, гӯрхонаро бо зиёратхона мепайвандад. Ду тоқи пайконшакли дигар бо панҷараи ситорадор оро дода шудааст. Гунбази гӯрхона бар устувонаиҳашттарк такя мекунад. Мақбара намунаи мактаби меъмории маҳаллист. Мақбараро соли 1982 Идораи давлатии ҳифзи ёдгориҳои тахрихии Тоҷикистон мавриди омӯзиш қарор дода, лоиҳаи таъмири онро тарҳрезӣ кард (меъморон Ҳ. Зиёев ва А. Тошев). Дар натиҷаи омӯзиш маълум шуд, ки дар зери гӯрхона сағона воқеъ гаштааст. Баландии сағона2м буда, он пӯшиши балхӣ дорад. Дар сағона се тан дар тобутҳои хиштини рӯкушод хобидаанд. Деворҳои гӯрхона аз деворҳои сағона дуртар сохта шудаанд. Дар натиҷаи ҳафриёти атрофии деворҳо мақбара маълум гардид, ки он дар асрҳои 13 –14 сохта шудааст.
Мақбараи Хоҷа Нақшрон

МАҚБАРАИ ХОҶА НАҚШРОН - ёдгории меъмории асрҳои – аст ва дар ноҳияи Турсунзода ҷойгир шудааст. Мақбара яке аз намунаҳои қадимаи санъати меъмории халқи тоҷик мебошад. Мақбараи Хоҷаи Нақшрон ба феҳристи номзадҳо ба Феҳристи мероси фарҳангии умумибашарии ЮНЕСКО ворид карда шудааст. Санагузорӣ Мақбараи 1, яке аз мақбараҳои маҷмаъаи мақбараи Хоҷа Нақшрон (он иборат аз ду мақбара) ба асрҳои – таалуқ дорад. Ҳафриёт Маҷмаъа аз ду мақбара – шимолу шарқӣ ва ҷанубу ғарбӣ иборат аст. Мақбараи Хоҷаи Нақшрон аз рӯи тарҳ, сохт ва нақшунигори кошиҳояш бо ёдгориҳои меъмории ҳамон давраи Хуросони Шимолӣ (ҳоло Туркманистони Ҷанубӣ) қаробат дорад. Мақбараи 1 хеле куҳна шудааст, баландии боқимондаи деворҳояш 2,80 мебошад. Мақбара аз хонаи мураббаъ (масоҳаташ 6,60 + 6,80 м) ва пештоқ иборат аст. Қисми болоии девори онро бо усули "дандона" оро додаанд. Мақбараи 2 нисбатан пурра боқӣ монда, даромадгоҳ ва гунбаз камее хароб буда, шарафаҳо дертар аз нав сохта шудаанд. Масоҳати берунаи ин мақбара 11Х16,25 м аст ва аз гӯрхонаи мураббаъ ва пештоқи комил иборат аст. Баландии деворҳояш ба 5,15 м мерасад. Дар нақшҳои девор хиштҳои сайқалёфта истифода шудаанд. Даромадгоҳи росткунҷа 3,65 м баландӣ дорад. Дар болои даромадгоҳ намояи зебое (0,50Х2,00 м) ҳаст, ки он бо ситораю салибҳои сафолии гулбаргдор оро ёфтааст. Масоҳати гӯрхона 8,10Х8,30 м аст. Дар баландии 3,70 м нижвон ва болотар аз он шарафаҳо ҷой гирифтаанд. Дар болои кунҷҳо шарафаҳои тоқпӯш ва дар байни онҳо тоқҳои тазӣинӣ сохтаанд. Асрҳои – мақбара таъмир гардида, ҳамон вақт байни шарафаҳо ва тоқҳои тазӣинӣ нақшҳои барҷастаи шабакамонанд пайдо шудаанд. Дар гӯрхонаи мақбараи 2 ду сағона мавҷуд аст, ки ҳар ду аз хиштҳои пухта сохта шудаанд. Рӯи санги сағонаи ҷанубу ғарбӣ сураҳои Қуръон канда шудаанд. Мақбара тахти муҳофизати давлат аст. 1.
Мақбараи Шайх Муслиҳиддин

Мақбараи Шайх Муслиҳиддин — мақбара ба шарафи Муслиҳиддини Хуҷандӣ — шоир, ҳокими шаҳр номгузорӣ шудааст. Мақбараи асри аз гӯрхонае, ки бо хишти пухта сохта шудааст иборат аст. Дар ҷойи он то асри мақбараи дигаре вуҷуд дошт, ки лавҳаҳои минокориву наққошӣ, катибаҳо ва чӯбҳои кандакориаш ҷо-ҷо боқӣ мондааст. Мақбара иншооти бузургест, ки аз зиёратхона, гӯрхона ва ҳуҷраҳои зиёде иборат аст. Зиёратхона се даромадгоҳи пештоқдор ва гунбазз дорад. Дар гӯрхона сағонаи чӯбини кандакорӣ боқист. Дар шафати ин мақбара дар асри масҷиди бошукӯҳе бино ёфтааст, ки толорҳои зебо, айвонҳои серсутун, наққошиву кандакориҳояш то имрӯз қимати худро гумм накардаанд. Як қисми мақбара ҳоло Осорхонаи вилоятии тахриху кишваршиносист. Ёдгорӣ дар муҳофизати давлат аст. Мақбара ба Маҷмаъаи таърихӣ-меъмории Шайх Муслиҳиддин дохил карда шудааст.
Мақбараи Ҷалолиддини Балхӣ

Мақбараи Ҷалолиддини Балхӣ — Мақбараи яке аз бузургтарин олимон ва шоирони равияи тасаввуфи халқи тоҷик Ҷалолиддини Балхӣ, дар ноҳияи Ҷалолиддини Балхӣ, Тоҷикистон воқеъ аст. 21 марти соли 2022 Сарвари давлат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон Мақбараи Ҷалолиддини Балхиро дар ноҳияи Ҷалолиддини Балхӣ ифтитоҳ намуданд. Сарвари давлат Эмомалӣ Раҳмон аз оромгоҳи Мавлоно Ҷалолиддини Балхӣ як каф хок аз дахмаи асосии шоир аз шаҳри Қунияи Туркия, ба марқади Мавлоно Ҷалолиддини Балхӣ дар ноҳияи Ҷалолиддини Балхӣ оварда шуд ва тибқи муқаррароти дини мубини ислом бо риояи аркони суннатии мо ба оромгоҳи Ӯ гузошта шуд, ки минбаъд ихлосмандон ва ҳаводорони ашъори пурғановати Мавлоно Ҷалолиддини Балхӣ метавонанд онро зиёрат намоянд. 1. Мақбара тибқи суннати меъмории ниёгон сохта шуда, даромадгоҳи асосиаш аз қисмати ҷанубӣ, дар рӯбарӯи муҷассама қарор дорад. Дар пештоқи он катибаи "Мақбараи рамзии Мавлоно Ҷалолиддини Балхӣ" навишта шудааст. Дар дохили мақбара, дар чаҳор тарафи он чаҳор байт аз ашъори Мавлоно бо забони тоҷикӣ, хати ниёгон ва тарҷумаи англисӣ бо зарҳал ҳаккокӣ шудааст, ки андозаи ҳар як катиба 160 ба 22 см мебошад. Мавриди зикр аст, ки Ҷалолиддин Муҳаммад ибни Баҳоуддин Муҳаммад ибни Ҳусайн Хатибии Балхӣ, соли 1207 дар ноҳияи Вахши Тоҷикистон таваллуд шуда, яке аз бузургтарин олимон ва шоирони равияи тасаввуфи халқи тоҷик аст. Осори бегазанди ӯ, аз ҷумла "Девони ғазалиёт" ё "Девони кабир" ва "Маснавии маънавӣ"-и Балхӣ аз дурдонаҳои арзишмандтарини адабиёти на танҳо мардуми тоҷик, балки кулли халқиятҳои дунё мебошад. Мақбара дар масоҳати 50 метри мураббаъ бунёд гардида, деворҳои он бо нақшу нигори қадима, ки ба давраи зиндагии шоир хос аст, оро ёфтааст. Баландии бино 5 метр буда, корҳои бунёдӣ аз ҷониби сохтмончиёни ватанӣ анҷом дода шудааст. Роҳрав ва саҳни оромгоҳ бо тахтасангҳо зебо гардонида шуда, гулу буттаҳои ороишию сояафкан аз қисматҳои сабзкории оромгоҳ ба ҳисоб меравад. 2. Нигаред низ.
Мақом (мусиқӣ)

Мақом дар мусиқӣ, пардаи сурудро мегӯянд, ки дар забони порсӣ тоҷикӣ онро муд мехонанд. 1 Оилаҳои мақом Нигаред низ.
Википедиа:Мақолаҳои дархостӣ

Тоҷикистон Умумӣ Биология.
Мақомот (дар мусиқӣ)

Мақомот (дар мусиқӣ) – мақома, монанди мақомоти дувоздаҳгона; мақомоти мусиқӣ: пардаҳои мусиқии аҳли мақомот, мусиқидони (нозим) мақомоти мазкур аз таволии як зуларбаъ ва як зулхамс (фосилаи чаҳоруму панҷуми дуруст) ташкил мешуда, ба ибораи дигар ҳар як ҳафт зуларбаъ бо ҳар яке аз сездаҳ зулхамси таволӣ (пайдарҳам) пайдо менамуда ва як мақомро ташкил медодааст ва ба ин сурат (13х791) 91 – доираро ташкил намуда ва аз онҳо 12-доираро мулоим номидаанд ва мақомҳои аслӣ хондаанд: Адабиёт Нигаред низ.
Мақомдон

Мақомдон 1. Навозанда, сароянда, оҳангсоз -таронасаро, ки мақомҳоро хуб донад, анъанаҳои иҷроӣ, сабк, равияҳои гуногуни эҷодии мактаб, ҳавзаҳои иҷроиро эҳсос менамояд ва иҷро мекунад. 2. Шахси огоҳ, таҳқиқгар, донандаи назария ва амалияи мақомҳо ва дар ин замина таълифоти таҳлилӣ нигоштааст: (Ҳофиз) Адабиёт Нигаред низ.
Мақоми иҷроияи марказии ҳокимияти давлатӣ

Мақоми иҷроияи марказии ҳокимияти давлатӣ — мақоме, ки дар асоси ваколати ба он вогузорнамудаи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ё Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон функсияҳои таҳияву татбиқи сиёсати давлатӣ дар соҳаи муқарраргардидаи фаъолият ва дигар функсияҳои иҷроияро мутобиқи санадҳои меъёрии ҳуқуқии Ҷумҳурии Тоҷикистон амалӣ менамояд.
Мақомнавоз

Мақомнавоз 1. Мутриб, созандае, ки мақомҳоро дар пояи ҳунарӣ навозад ва таркиботу сохттори пардавии онро хуб эҳсос намояд. 2. Оне, ки мақом, дастонҳо, 12-пардаро (12-мақом ва таркиботи он), донад ва навозад. Адабиёт Нигаред низ.
Мақоми давлатӣ

Мақоми давлатӣ - ҷузъи таркибии дастгоҳи давлатӣ, ки тибқи салоҳият ва сохтори муқаррарнамудаи санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ ваколати давлатию ҳокимиятиро дар шакли ташкилию ҳуқуқии ба худ хос амалӣ менамояд.
Мақоми Иброҳим

1. Ҳаҷаруласвад 2. Дар 3. Новдон 4. Шозарвон 5. Ҳиҷри Исмоил 6. Мултазам 7. Мақоми Иброҳим 8. Рукни Ҳаҷаруласвад 9. Рукни Ямонӣ 10. Рукни Шомӣ 11. Рукни Ироқӣ 12. Чодари Каъба 13. Ҷойи истодани Иброҳим Бани Шайба Замзам Қибла Тавоф Умра Ҳарам Мақоми Иброҳим — тахтасангест, ки ҳазрати Иброҳим (ъ) ҳангоми бардоштани деворҳои Каъба ва рӯи ҳам чидани сангҳо дар он дергоҳи таърих дар болои он истодааст. Асари қадамҳои муборакаш дар он санг боқӣ монда ва он яке аз осори маҳфузмонда аз бунёдгузори хонаи тавҳид Иброҳими Халил (ъ) ва бино ба фармудаи Қуръон яке аз нишонаҳо ва оёти равшани Худованд дар Макка аст. Таърих Бинобар ривоятҳои таърихӣ он санг то замони Расули Худо (с) дар тарафи чапи дари Хона наздики девори Каъба будааст. Вақте шумораи ҳоҷиён сол то сол афзуд, ҳазрати Умар (р) соли 17 ҳ. пас аз ҳодисаи сели Умминаҳшал, ки Мақомро бардошта ба поёни Макка бурд, онро хеле ақибтар дар охири марзи тавофгоҳ то онрӯз наздики Боби банӣ Шайба гузошт ва дар замин муҳкам кард. Мақоми Иброҳим то қабл аз тавсиаи аввали суъудӣ ба сурати кушода – бе ҳеч гуна рӯйпӯше дар мавриди диди мардум қарор дошт, пас аз он болояш бо рӯйпӯше аз миси зард ва қуббаи зарде пӯшонида шуд ва бо пойдевори мармарӣ ба замин муҳкам карда шуд. Дар натиҷаи таъсири омилҳои табиӣ тайи ҳазорон сол дар он танҳо мавзеи ду пои бузург боқӣ монда ва асари аз ҳам ҷудои ангуштон аз он маҳв гаштааст.
Мақомоти андоз

Мақомоти андоз — мақомоти (департаменти) идораи давлатӣ дар сохтори Вазорати даромадҳо ва пардохтҳои давлатии ҶТ буда, фаъолияти молиявиро оид ба ҷамъ овардани андозҳо ва дигар пардохтҳои ҳатмӣ амалӣ намуда, ягона сохторе мебошад, ки ба риоя кардани қонунгузории андоз, пурра ва сари вақт ба буҷет дохил гардидани андозҳо ва дигар даромадҳо назорат мекунад. Низоми ягонаи мақомоти андозро дар Департаменти андози Вазорати даромадҳо ва пардохтҳои давлатии ҶТ воҳидҳои минтақавии андозро ташкил менамоянд.. низ.
Мақомоти идоракунии салоҳияти махсус

Мақомоти идоракунии салоҳияти махсус — мақомоти идоракуиии давлатиест, ки барои амалисозии фаъолияти махсус таъсис дода мешавад, ки ваколати вай аз рӯи вазифаҳо ба ҳамаи мақомоти дигар ё соҳаҳои дигари идоракунии хоҷагии халқ доир ба ҳамон як масъала паҳн мегардад. Масалан, ваколати Кумитаи давлатии назорати молиявӣ аз татбиқи назорати давлатии молиявӣ ба ҳамаи идораҳо, мақомоти давлатӣ паҳн мегардад.. низ.
Мақомоти идораи байнисоҳавӣ

Мақомоти идораи байнисоҳавӣ — мақомоти идоракунии давлатиест, ки аз аҳли муташаккили одамон иборат буда, барои татбиқи қонунҳо ва дигар санадҳои ҳуқуқӣ ваколати онҳо аз доираи як соҳа берун баромада, доир ба иҷро намудани вазифаҳо аз рӯи мабдаи хос соҳаҳои гуногун, якхела ё монандро дар бар мегирад. Масалан, Вазорати молия ё Кумитаи давлатии омори ҷумҳуриро гирем. Вазорат мақомоти байнисоҳавии идоракунии молия бошад, мақомоти дуюм дар соҳаи омор асг, ки ваколати онҳо аз рӯи мавзӯи идоракунӣ (молия ва омор) ба ҳамаи соҳаҳои дигари идоракунии давлатӣ паҳн мегардад.. низ.
Мақомоти гумрук

Мақомоти гумрук (Гумрук) - мақоми ваколатдор оид ба масъалаҳои фаъолияти гумрукӣ ва воҳидҳои тобеи он, ба истиснои ҳолатҳое, ки дар Кодекси гумруки Ҷумҳурии Тоҷикистон ва мақомоти гумруки давлатҳои хориҷӣ ёдовар шудаанд. 1 Таърих Мақомоти гумрукии Ҷумҳурии Тоҷикистон — мақомоти ҳокимияти иҷроия ва ҳарбикунондашудаи ҳифзи ҳуқуқ аст, ки бевосита фаъолияти гумрукиро дар ҶТ амалӣ менамояд. Таъсиси мақомоти гумрукӣ дар қаламрави ҶТ ба замони шӯравӣ рост меояд. Аввалин бор дар ҳудуди Тоҷикистон шуъбаи фаврии назорати гумрукӣ дар Панҷи поён 7 апрели соли 1987 таъсис дода шуд, ки он аз нигоҳи маъмурӣ ба гумруки Тирмиз тобеъ буд. Баъдтар тибқи фармони Сарраёсати давлагии назорати гумрукӣ назди Девони Вазирони ИҶШС аз 28 майи соли 1989 гумруки ҶТ дар ҳайати шахсии 41 нафар таъсис дода шуд, ки он бевосита ба Сарраёсат ва Девони Вазирони ҶТ итоат мекард. Тибқи қарори Ҳукумати ҶТ аз 22 январи соли 1992. Мақомоти гумрукӣ аз лаҳзаҳои таъсис то имрӯз ба ҳокимияти иҷроияи ҶТ шомил мебошад. 2 Пайвандҳо.
Мақомоти давлат

Мақомоти давлат — унсури таркибии дастгоҳи давлатӣ буда, аз хидматчиёни давлатӣ иборат аст ва тавассути ваколатҳои ҳокимиятӣ вазифаи муайяни давлатиро иҷро мекунад. Мақомоти давлат) бо тартиби муқарраркардаи қонун таъсис мешавад (масалан, тартиби интихобу салоҳияти Маҷлиси Олӣ ва Президенти Тоҷикистон дар Конститутсия муқаррар гаштаанд; ташкилу фаъолияги суд ва прокуратураро қонунҳои конститутсионӣ пешбинӣ мекунанд)) ваколатҳои ҳокимиятиро ба иҷро мерасонад; чораҳои таъсиррасонии муташаккилона, аз он ҷумла чораҳои ҷавобгарии ҳуқуқӣ татбиқ мекунад; санадҳои меъёрӣ (Маҷлиси Олӣ) ва фардӣ (суд) қабул мекунанд, ки барон иҷро ҳатмианд) шаклу намудҳои махсуси фаъолият доранд (масалан, адолати судӣ барои судҳо, назорати прокурорӣ барои прокуратура, кофтукови ҷиноӣ барои мақомоти корҳои дохилӣ ва г.)) сохти дохилии худро дорад; (масалан, дар таркиби Прокуратураи генералӣ раёсатҳои мухталиф дар соҳаи назорати умумӣ, назорати судӣ ва ғ. таъсис мешаванд)) низоми муташаккилонаи худро дорад (масалан, тамоми судҳо як низоми судиро ташкил медиҳанд; баъзе мақомот низоми марказонидашударо ташкил медиҳанд, масалан, мақомоти прокуратура; низоми баъзе мақомот аҳамияти ҳокимиятӣ дорад, чунончи, низоми судӣ бо ҳокимияти судӣ, низоми мақомоти иҷроия бо ҳокимияти иҷроия вобаста аст).. низ.
Мақомоти идораи салоҳияти умумӣ

Мақомоти идораи салоҳияти умумӣ — ин мақомотест, ки салоҳияти вай ба ҳамаи идораҳо, корхонаҳо, муассисаҳо, ташкилотҳо новобаста ба мансубияги идориашон, инчунин шаҳрвандон паҳн мешавад.. низ.
Мақомоти идоракунии ҷамъияти саҳҳомӣ

Мақомоти идоракунии ҷамъияти саҳҳомӣ — ба мақомоти идоракунии ҷамъияти саҳҳомӣ маҷлиси умумии саҳҳомон, шӯрои директорони (шӯрои нозирони) ҷамъият, мақомоти идоракунй (директор, директори генералй, раёсат) ва мақомоти назоратй (комиссияи ревизионӣ ё ревизор) дохил мешавад.. низ.