AndyOnyango/KenTrans huggingface dataset:
O: LUGANO LWOGUNANI
T: Hadithi ya Jini
O: Mundu mugeni yaali nagendaa kunzira nimisiigo.
T: Kulikuwa na mgeni aliyekuwa safarini pamoja na mzigo wake.
O: Ugunani gwatula inyima netsisigi tsiali nitsibulukaa yigulu.
T: Jini likatokea nyuma wakati nzige walikuwa wanapaa angani
O: Mundu uyu yahenza yigulu maniyiduya ekeno.
T: Huyu mgeni alingalia juu angani na akajikwaa kidole chake cha mguu.
O: Yaagwa hasi vudinyu ligali.
T: Akaanguka chini kwa kishindo
O: Yasaalira kuvita.
T: Akaumia sana
O: Mwoyo gwigwe gwaliduha ligali nalwayaheenza yigulu yaalola gunani.
T: Moyo wake ukasononeka sana na alipoangalia juu, akaona jinni.
O: Yaahenda mwoyo ligali nogunani yigwo gwisuunda hayaali nigumugumila.
T: Alifathaika moyoni sana na hilo jini likamsongea likamshika.
O: Gwamugiinga nigumuhira mmbulimu.
T: Jini likambeba likampeleka msituni.
O: Gwali ugukomeru muno.
T: Jini alikuwa mnene kwelikweli
O: Gwagenda vwangu vwangu nigudidikana manigugwa hasi.
T: Jini alitembea harakaharaka na kwa wasiwasi hata akaanguka chini.
O: Nagwo gwamanya nigwadika inda yagwo.
T: Naye jini akapasuka tumbo.
O: Gwa
T: Anguka
O: Lola mama numwana.
T: Ona mama na mtoto.
O: Lieta liomwana uyu Daudi.
T: Jina la huyu mtoto ni Daudi.
O: Daudi avalitsaa mirimi javo.
T: Daudi anahesabu mashamba yao
O: Akoonyanga mama kutaaga vugutsa mumulimi.
T: Anamsadidia mamake kupanda mbegu shambani.
O: Baba yaagula libada nerikanga.
T: Baba alinunua bata na kanga
O: Yaagaleta hango namama numwana vagayaanza.
T: Alipowaleta nyumbani mama na mtoto  waliwapenda
O: Libada nerikanga gaateera mavuyu.
T: Bata na kanga walitaga mayai
O: Mwana yakoonya baba namama kuvalitsa viminyu vialulwa.
T: Mtoto aliwasaidia wazazi wake kuhesabu vifaranga walioanguliwa
O: Miyinzi jomwana nukukoonya avivuli hango
T: Kazi ya mtoto ni kuwasaidia wazazi wake nyumbani
O: Mirala kujo nukwaya, kulera, kusia, kuteenya, kutsia mukidaho, kudeeka, kweya, no nukwiga.
T: Moja yapo ni kulisha mifugo,kusiaga,kuchanja kuni,kuteka maji mtoni,kupika,kufagia, na kusoma
O: Mwana ukola yiji ayanzwa navivuli veeve ligali.
T: Mtoto anayefanya haya yote hupendwa na wazazi wake sana
O: Daudi yaayanzwa naise namama weve.
T: Daudi alipendwa na wazazi wake
O: Mwana wenya ayaanzwe navivuli veeve gamudukira avakoonye miyinzi.
T: Mtoto akitaka apendwe na wazazi wake ni lazma awasaidie kazi
O: MUKEERE NAVAANA VEEVE
T: MAMA NA WATOTO WAKE
O: Kale mumadiku gaavita, yaaliho mukeere mulala waali navaana veeve vaviri.
T: Hapo zamani za kale palikuwepo na mama mmoja na watoto wake wawili
O: Mukeere uyo yaviika muduya kumahiga nayavoolera avaana veeve kwigereritsa muliru.
T: Mama aliinjika maharagwe kwa meko na akawaambia watoto wake moto ili yaive
O: Avaana yavo vigereritsa muliru kudukanivalola muduya niguhiiye.
T: Watoto hao walisongeza moto hadi maharagwe yakaiva
O: Vaaganagana nuvulahi vatsatsameku
T: Walifikiria kuwa ni vizuri waonje
O: Vaavugula kisaala nivina mumuduya manivatsatsamaku vosi.
T: Walichukua kijiti wakaingiza kwenye maharagwe na kuonja wote
O: Gagasirimaguu!
T: Nitamu sana !
O: Vamena kisaala kuduuka nikirava ligali
T: Walilamba kijiti hicho kikangara
O: Mkeere uyo yiivisa havuliri mumalala naagonaho galaha.
T: Nyanya huyo alikuwa akipumzika katika chumba cha kulala.
O: Vamudiira nivateevana galaha nivavoola, “Heene akagonaa naho?" Valala vagaya, na vandi vavoola, "Yee agonaa."
T: Waliomkuta hapo waliulizana ikiwa analala.Baadhi wakasema kuwa analala na wengine wakapinga.
O: Vateevana kuli vakola mukeere uyo.
T: Waliulizana kile ambacho watamtendea nyanya huyo.
O: Avalala vavoola, "Kumute mumuliru." Navutswa sivaamutamu mba vaavugula vusalu nivutavagira niviika mugutu gulala
T: Wengine walisemezana wamweke sebuleni lakini hawakufanya hivyo bali walichukuwa uji uliotokota na kuweka sikioni mwa nyanya huyu.
O: . O! Leka gave! Leka! Mukeere uyo yilduuda, niyigibula viguma, naakuba kivi naasaalira ligali.
T: Lo! Nyanya huyo aliteseka na kuhisi uchungu na maumivu zaidi.
O: Aviguliri yavo vosi vagotera museko-nivaluha ligali.
T: Waliotekeleza unyama huo walicheka sana
O: Vaaseka ligali kuduuka nivasalira tsimbigu..
T: Walicheka hadi kuumia figo. O: Ma, mukeere uyo yaavuka naalola vosi vakutsi beyi
T: Nyanya huyo aliamka na kupata wameaga wote.
O: Yaagenya muno; ma navaavugula naavata mulukeyo. Amasakira gatsa nigavalia vosi.
T: Alishangazwa sana kisha akawaeka shambani na wakaliwa.
O: Kalunu muhulilye lugano nilumanyia "Utakolera wundi vudamanu naho kumukolera kehenyahenye nimusekelera kivune vugira dave.
T: Leo hii mjue hadithi  inayoeleza kuwa usimtendee mwingine maovu au kumfanyia mzaha bila sababu
O: Aviguliri vaaseka mukeere kigira yaali mukivi, navo vaduuka mukivi cherikutsa.
T: Waliofurahia nyanya huyo akiteseka nao waliweza kuaga dunia.
O: Avaana vasekasekaa madiku gosi sivaveeye avageri mba
T: Watoto wachekao kila siku ni wapumbavu.
O: Tivula mateeva yaga:
T: Jibu maswali yafuatayo:
O: 1. Niluganoki usomi?
T: 1.Ni hadithi ipi uliyoisoma?
O: 2. Mukeere yaali naakolaki kumahiga?
T: .Nyanya alikuwa akifanya nini jikoni?
O: 3. Nivaaha vingira mukidioli chiche?
T: Kina nani waliingia chumbani mwa nyanya?
O: 4. Mukeere uyo yilvisa haliki?
T: Nyanya huyo alikuwa akijificha wapi?
O: 5. Aviri vaakolaki kuye?
T: Walimfanyia nini nyanya huyo?
O: 6. Mukeere uyo yaamanya naavandi?
T: Nyanya huyu alikuwa vpi baada ya kitendo hicho?
O: 7. Yaata kaliki aviguliri?
T: Walizikwa wapi?
O: 8. Kigiraki aviguliri vaakutsa?
T: Kwa nini watu hawa walikufa?
O: 9. Aviguliri nivandu valuganoki?
T: Watu hawa ni wa tabia zipi?
O: 10. Lugano yiru lukwigitsangaki?
T: Unajifunza nini kutokana na hadithi hii?
O: ANAKAMUNA NA ANAKANANI (1)
T: ANAKAMUNA NA ANAKANANI (1)
O: Kale ligali mumadiku gaavita, Anakamuna na Anakanani vavayaa halala.
T: Hapo zamani, Anakamuna na Anakanani walitembea kwa pamoja.
O: Lidiku lirala lwavaali nivavayaa vaatala kuliiva lievindu lugano lugano.
T: Siku moja walipokuwa wakitembea walitaja vitu mbalimbali.
O: Vosi vaavoola, "Kuveeye nulusa muno, kuliaki ulusa lugote, kigira lukuvuhi."
T: Wote wakasema, “Tuna hamu mno ya kula, tule nini ndiposa hamu hii ipotee, maanake imetuzidi”
O: Anakamuna yavoola, "Ng'anagana nikuliiye avamama vetu ulusa lulagota."
T: Anakamuna akasema, “Nafikiri labda tule mama zetu hamu hii ipotee.”
O: Aheene yaho vavoolerana kuli vakola.
T: Hapo hapo wakaambiana la kufanya.
O: Anakamuna kavoolera Anakanani vaavukane nanivaduuki yengo waavo syamulala alie mama weeve.
T: Anakamuna alimwambia Anakanani waagane na wakifika nyumbani kwao kila mmoja wao amle mamake.
O: Anakanani yaduuka waavo manaavolera mama weeve amuvetere amalala gaali mukiriango avitirimu.
T: Anakamuna alifika kwao na kumwambia mamake kuwa amuondolee matawi ya ndizi yaliyokuwa mlangoni ili apite.
O: Mama weeve yaaveta malala ma Anakanani niyingira muhiiru.
T: Mamake aliyaondoa na Anakanani akaingia sebuleni.
O: Ku, yaavugula kivaavi naatsooma mama weeve.
T: Ndipo alipochukua silaha na kumdunga mamake.
O: Nnya yaagwa hasi bu!
T: Mamake alianguka chini pu!
O: Manaamutema ligoti nekivaavi.
T: Na akamkata shingo kwa silaha.
O: Yaamulia.
T: Alimla.
O: Anakamuna kaali akageri muno; kigira kaavula kulia nnya.
T: Anakamuna alikuwa mwerevu sana; maanake hakumla mamake.
O: Lwa Anakanani yaamanya yaga yeenya kutsia kumulia, Anakamuna yaali niyeganihitsa nnya atligulira wundi mundu.
T: Wakati Anakanani alijua haya alitaka kwenda kumla, Anakamuna alikuwa amemtahadharisha mamake asimfungulie mlango mtu mwingine.
O: Anakamuna kaamanya nikamwigitsa Iwimbu yiru:
T: Anakamuna alimfundisha mamake wimbo huu.
O: "Mma, mma sung'usa mugoye niinewe nine, wee nliinewe, wee nliinewee niinewe."
T: “Mama, mama tingisha kamba niingie,niingie,niingie niingie.”
O: Madiku gosi yiimbanga wimbu yiru, kumama weeve amwigulira maavita.
T: Siku zote alikuwa akiimba wimbo huu, ndiposa mamake amfungulie aingie.
O: ANAKAMUNA NA ANAKANANI (II)
T: ANAKAMUNA NA ANAKANANI (II)
O: Lidiku lirala Anakanani yaaduuka aha Anakamuna vaali Yaalola
T: Siku moja Anakanani alifika alipokuwa Anakamuna na akaona
O: Anakamuna naaveeye nuvuyanzi.
T: Anakamuna akiwa na furaha.
O: Yaamuteva,
T: Alimwuliza,
O: "Yive uveeye nuvusangali muno, ukaliiyeki?"
T: “Wewe una furaha mno, umekula nini?”
O: Navutswa yaamanya vulahi nnya Anakamuna akiri mwoyo.
T: Lakini alijua kwamba mamake Anakamuna angali hai.
O: Anakanani yaamulondehitsa naamanya Iwimbu Iwokwigulihitsa.
T: Anakanani alimfuatilia na akajua wimbo wa kufunguliwa mlango.
O: Yaatsia lidiku lindi niyiimba kuli Anakamuna yimbanga.
T: Alienda siku nyingine na kuimba kama Anakamuna alikuwa akiimba.
O: Nnya Anakamuna yamwigulira manonoho yaamugumira naamwita naamlia.
T: Mamake sungura alimfungulia na papo hapo akamshika akamuua akamula.
O: Lidiku lindi Anakanani yaateenya amavivi naafwana muliru kuluhia nivoota nomulina weeve.
T: Siku moja sungura aliota magugu byaliyokauka na akawasha moto sokoni na wakaanz a kujishasha pamoja na rafikiye ili wasihisi baridi .
O: Anakamuna yaganagannya kuli Anakanani yiita nnya.
T: Sungura akaanza kufikiria jinsi jinni (anakanani) alivyo muua mamake.
O: Aheene yaho yaalira maliga nigiidooloka.
T: Hapo akalira machozi ikamdondoka
O: Anakanani yaamuteeva, "Uliriraaki gu?"
T: uSungura akamuuliza, *unalilia nini?”
O: Naye yaativula "Mwoki gunzitsaa mmoni."
T: Naye akamjibu “ Moshi unaniwasha machoni,”
O: Mavaavukana.
T: Wakaachana.
O: Anakamuna yeenya vugeri vwokwita Anakanani.
T: Subgura akawa anatafuta marifa ya kumuua Jini (Anakanani).
O: Yaamuvoolera vatsie kulia vwuki kumsala.
T: Aka murai waende kuchovia na kula asali mtini.
O: Anakamuna yaalomba ikiyayi manaavoolera Anakanani kuniina kumusaala.
T: Sungura akawasha kitita cha moto
O: Lwayaali naaninanga Anakamuna yaahambitsa umusembe gwa Anakanani.
T: Jini (Anakanani) alipokuwa anapanda mti, Sungura (Anakamuna) akawasha mkia wa jinni (Anakanani)
O: Lwayaahulira naahitsanga yiika hasi vwangu naanyagula mukivanda.
T: Alipohisi anaungua, aliteremka chini haaraka na kukimbia mtoni.
O: Yiyina mmatsi nago nigakama kamu.
T: Akajitumbukiza majini ila maji nayo ikakamuka gafla.
O: Yaamanya naahia nagodooloka.
T: Akachomeka ngozi ikamtoka.
O: Tivula mateeva yaga:-
T: Jibu maswli yafuatayo:-
O: (Livoolerana)
T: (Kusemezana)
O: Ni vaaha avaali nuvulina?
T: Ni kina name waliokuwa marafiki?
O: Mulala yagaada ndi wundi?
T: Mmoja alimdang’anyaje mwenzake?
O: Waaleka nnya yaali vwaha?
T: Ni nani hakumula mamake?
O: Yaahongera kwimba Iwimbuki?
T: Ni wimbo upi alizoea kuimba?
O: Lugano yiru lukwigitsaaki?
T: Hadithi hii inatufundisha nini?
O: KUGUMIRA AVIIVI
T: KUNASA WEZI.
O: Lero giviti mihiga giduuka makomi gatano nagiviri Yaaliho musaakulu mulala waali mutugi muno.
T: Zaidi ya miaka 12 iliyopita, paliishi mzee mmoja aliyekuwa na mali nyingi sana.
O: Lidiku lirala yeenya kutsia ihale mumadaala kulola avalina veeve kuvavoolera vatuge mitugu.
T: Siku moja akaamua kwenda vijiji vya mbali kuwatembelea rafikize ili kuwahimiz wafuge mifugo.
O: Yaganagana nuvulahi aviiko veeve vaatse kumulola halala navayayi veridaala vamusiivule.
T: Akawaza na kuamua kuwaita watu wa ukoo wake pamoja na majirani ili wamuage.
O: Vaaduukaho vosi nivamusiivula kutsia lugendo lwamadiku gavaga.
T: Wakaja wote wakamuaga kwa safari yake ya siku tatu.
O: Naamali kutulaho, mundu undi kuvayayi vaamusiivulaa yatsa vudiku nyiiva tsisiringi mumusiigo, musakulu uyo naakikiri kwirana.
T: Akishatoweka, mmoja wa wale waliomuaga akaja usiku akamuibia  pesa kwa mfuko kabla mzee huyo hajarudi
O: Lwayilarana mkeere weeve naamuvoolera kuli aviivi viiva tsisiringi.
T: Aliporejea, bibi yake akamusimulia jinsi wezi walivyoiba pesa zake.
O: Naye yaalira muno, navutswa yaali nerisuuvira uwiiva yaali mulala kuvayayi vaaliho mulisiivula.
T: Naye alilia sana ,lakini alikuwa na imani aliyeiba alikuwa mmoja wa wale vijana ambao walikuwepo wakati wa  kupalilia
O: Yaalola nuvulahi avalange vaduukiho avateeve
T: Aliona ni vyema awaite waje ili awaulize
O: Mavosi vaaduuka, nayavavoolera kuli yaali naaveye ihale mamulala kuvo naavugula tsisiringi vudiku.
T: kasha wote wakaja akawaeleza jinsi alivyokuwa mbalimmoja wao alichukua pesa usiku
O: Yaali musakulu mugeri muno.
T: Alikuwa mzee mwenye busara mno
O: Yaavugula litimu navavoolera,
T: Alichukua panga kasha akawambia
O: "Lero waavugula tsisiringi alalola."
T: ”Aliyeiba pesa leo ataona”
O: Lwayaginga litimu yigulu, muyayi mulala mukiduma yaabivuka niyiiruka
T: Alipoinua panga juu, kijana mmoja kutoka kwenye umati alikimbia
O: Muyayi wiiruka niye waali niyiiva, nayasuuviraa musakulu tsana yetegekaa kumulasa
T: Kijana aliyetoroka ndiye aliyekuwa ameiba, alithania kuwa Yule alitaka kumrusha
O: Avalio mukiduma  vatigala muuseko nivaseka ligali.
T: Waliokuwepo kwenye umati walibaki wakicheka sana
O: Inyima hake vaalola naatuliye netsisiringi!
T: Badae walimuona akirudi na pesa
O: Musakulu uyo yaavugula tsisiringi nuvusaangali.
T: Yule mzee alizichukua zile pesa akiwa na furaha mno
O: Mateva na Mativuli:
T: Maswali na majibu
O: 1Usoomi mang'anaki?
T: Umesoma maneno yapi ?
O: 2. Nivaaha avo musakulu yalanga?
T: Ni kina nani Yule mzee aliita ?
O: 3. Kigiraki yavalanga?
T: Kwa nini aliwaita ?
O: 4. Yaamala wayatsia madiku ganga?
T: Alijua akaenda siku ngapi ?
O: 5. Nimang'anaki gaali inyima wayaatula?
T: Ni maneno yapi yalikuwa nyuma alikotoka?
O: 6. Musakulu uyo yaamanya ndi muyayi wiiva?
T: Mzee Yule alimjuaje kijana aliyeiba ?
O: ANIIGOKE NA MAMA WEEVE
T: ANIOGOKE NA MAMA YAKE
O: Kale yaaliho mukeere mulala waali nakaana kakaana.
T: Hapo zamani za kale palikuwepo na mama mmoja  na mtoto wake msichana
O: Mukeere uyo yakagulika Aniigoke.
T: Mama huyu alimpa msichana wake jina Aniiogoke
O: Aniigoke yaali mukaana mulavu numunifu muno.
T: Aniiogoke alikuwa msichana mweupe na msafi mno
O: Avayayi yanyingi veenya kumukwa.
T: Wavulana wengi walitaka kumpa posa na mahari
O: Namukaana uyo wayalolaa ava kuye mulahi, wayalolaa ava kuye mulahi.
T: Msichana Yule aliona mmoja wao kuwa mzuri, alipomuona aliyekuwa mzuri.
O: Yavugiirira vosi nivava avalina veeve.
T: Aliwakubali wote wakawa marafiki zake
O: Mukeere Uyo yaali novoveereri ligali kigira siyaalolaa muyayi mulahi ulimuhira mba.
T: Mama huyo alikuwa na huzuni kwa kuwa hakuona mvulana mzuriwa kumuoa mwanawe
O: Yaalira niyikuula navoola
T: Alilia kwa uchungu na kusema
O: "Avaveeye Evologovo Aniigoke
T: ”Hawana msimamo Aniiogoke
O: Avaveeye Ivumavi Anilgoke, Avaveeye vigulu Anligoke na vaveeye 'lvukitsungu ivusuva Antu ivusuva Aniigoke.
T: Walioko mashariki Aniiogoke,waliojuu Aniigoke walio kaskazini mashariki Aniigoke
O: Yee, kukiri, yee, kukiri, kukiri kulola kuyaga,
T: Ndio,bado,hatujawai kuona mambo kama haya.
O: Kukiri,kukiri,vayayi
T: Bado tungali vijana
O: Jese yaali niyenyi amanye kuli vaali nivaaveye
T: Jese alitaka kujua jinsi walivyokuwa.
O: Daudi yavanyoola nivasetaa avasigu vaavo
T: Daudi aliwapata wakijipanga kukabiliana na adui wao.
O: Liihe liali niriveeye lirulu ligali nivakubanga isaango enene
T: Vita vilikuwa vimechacha kati yao hadi wakaunda
O: Goliathi yaali mundu munene wa vafiristi
T: Goliathi alikuwa kiongozi wa wafilisti
O: Yaaduka mumuse hagati natanga kwiyaya naatumba.
T: Alipofika kati kati mwa bonde alianza kujigamba
O: Yaalanga avaisiraeri vatume mundu valwane naye
T: Aliwaambia Waisraeli walete mtu apigane naye.
O: Goliathi yaali netsingulu ligali siyaali numundu yena kutsia kulwaana naye.
T: Hakuna mtu aliyetaka kupigana na Goliathi kwa sababu yaukubwa wake.
O: Yaali nerikooti netsinguvu tsingerenganu tsiomugasa halala nevirato
T: Mavazi yake yalingaa pamoja naviatu vyake.
O: Yaaginga kivaavi kenene niritimu linene ligaali
T: Alibeba mkuki mkubwa na mti mkubwa wa fumo
O: Nyasaye yaali niyaatuma kale musarisi samweri kuhenza kuvayayi va jese nokutovola uliha uliva mwami
T: Mungu alimtuma samweli kwa Jese kumwuliza kuwa ni mvulana yupi ambaye angekuwa kiongozi
O: Samweli yali niyavaka daudi maguta
T: Samweli alikuwa amemchagua danieli
O: Yali niyayanza navivuuli veeve halala na Nyasaye.
T: Alipenda wazazi wake pamoja na Mungu.
O: Uvutumwa vugiranga uyanzwa kandiohevwa ikivisiywi.
T: Utumwa husababisha upendo na kupewa kile kilichofichwa.
O: Kinywere
T: Kinywere (mongoose)
O: Nuuhenza yigulu mulisooma yiri ulalola ibicha yekinywere.
T: Unapoangalia hapo juu katika sura hii unaona nini?
O: Niiva mundu akuteeva, 'Kinywere nikinduki?"
T: Iwapo mtu atakuuliza “Kinywere ni nini?”
O: Ulamutivulirandi?
T: Utamjibu aje?
O: Yiyi niinyama emenyi mmbulimu ifananga kibaga nairiitsanga tsingoko.
T: Huyu ni mnyama aishiye msituni anyehufanana paka naye hula kuku
O: Kinywere kemenyanga mmbulimu mutsimbangaywa.
T: Kinywere huishi msitumni na katika mapango.
O: Kihiimanga tsingoko kigira nitsiotsiakinyaanyanga.
T: Huwinda kuku kwa sababu hicho ndicho chakula chake.
O: Avandu niveenyi valole naho viite kinywere vakolangaki?
T: Watu hufanya nini wakitaka kuona au kuua kinywere?
O: Nuvulahi kutange komoloma kumang'ana geene yaga.
T: Ni vizuri taanze kujadili jambo hili.
O: Muhiitsi natali netsiimbwa tsinyala kufunyliritsa malusu nukunyagula vwangu, sianyala kwita kinywere mba.
T: Japo mwindaji hana umbwa shupavu wa kunusa na kukimbia sana, basi hataweza kuua knywere.
O: Kandi mundu unyala kwinywereritsa mmbulimu nokuhenzeritsa mwakivitira yie unyala kukiita.
T: Tena ni yule mwindaji makini anayeweza kupenya msituni na kuchunguza mapito yake ndiye awezaye mumuua kinywere.
O: Kalunu kulamoloma kuli avandu vandi vaali maliihe vinywereritsanga nivaguutiywe.
T: Leo hii tutazungumzigiye watu Fulani ambao walishiriki vita na baada ya kushindwa, walirejea kisirisiri wasitambulike.
O: Ihiiri yaakubitsanga Avaisiraerl kivi yaali ya Vafi lisitia:
T: Jamii iliyo waangaisha Waisraeli ilikuwa jamii ya Wafilisti:
O: Mulisooma liviti kuhuliye kuli muyayi wa Jese yeenya kugwa muguuti mulahi.
T: Katika somo lililotangulia, tumesikia jinsi Jese alitamani kuwa mshindi mwema.
O: Ing'inga Daudi yaatsa, avasikaali veriihe vaamuteeva, "Uloliku mundu munene ula?"
T: Wakati Daudi aliwasili, askari wa vita walimuuliza, “ Je, umeona yule mtu munene?”
O: Vaaganagana fana Daudi aliinywereritsa.
T: Wakafikiria labda Daudi ataogopa na kuhepa polepole.
O: Isimindwa
T: TELEKA
O: Avandu vanyingi vakiri kuva avalina vamanyonyi.
T: Watu wengi kabla ya kuwa marafiki na ndege.
O: Nivanga avamanyi linyonyi yiri?
T: Ni wangapi wanamjua huyu ndege?
O: Linyonyi yiri lirangwa isimindwa.
T: Huyu ndege anaitwa  teleka
O: Isimindwa yaalulanga ndi avaana vayo?
T: Teleka aliangua vipi vinda vyake ?
O: Emenyi haliki?
T: Anaishi wapi ?
O: Mumadiku gavandu vaatanga kugwa vakristayo, wali vudinyu ligali muvivala vinyingi.
T: Wakati watu wengi walianza kuwa wakristo ,nchi nyingi zilikuwa na shida
O: Isimindwa yayanza kumenya mulirina.
T: Teleka alipenda kuishi kwenye shimo
O: Iritsanga tsinzalo halala namalova.
T: Anakula changarao  na udongo
O: Iyavanga kidivu chayo numunwa mu tsimbangaywa tslevigulu nokuluginga Iwo mugera munene, inyanza naho kuumbalabala.
T: Huchimba shimo lake kwa kutumia kidona na kwato za juu kando ya mto mkubwa, ziwa ama kwenye barabara
O: Tsisimindwa tsiteraa mavuyu gaviri Yaalulanga ahimbi mumasitsa gavaga.
T: Teleka hutaga mayai mawili  kisha anaangua baada ya majuma matatu
O: Avaana vayo valindwa vulahi muno.
T: Vinda vyake huchungwa vizuri
O: Eheetsanga avaana vayo amadede neviguuguli vinyingi.
T: Huwalisha vinda vyake nzige na wadudu wengi
O: Tivula mateeva yaga:
T: Jibu maswali haya
O: Umanyi tsing'ano tsianga tsietsislimindwa?
T: Unafahamu ngano ngapi za  teleka?
O: Nihaliki hetsisimindwa tsigunzanga?
T: Teleka hushinda wapi?
O: Voola viokulia vietsisimindwa tsiritsanga?
T: Taja vyakula ambavy teleka shukula?
O: Tsiteeraa haliki mavuyu gatsio?
T: Hutagia wapi mayai yake?
O: Voola vudamanu novukoonyi vwetsisimindwa kuvandu.
T: Waeleze watu ubaya na uzuri wa teleka
KI TABU
CH AKAVIRI
CH OKUSOMA
MU LULOGOOLI
B. G. Lwane
J. G.Kisia
Li manyia
Av ana vanyingi madiku gano vanyolanga vudinyu kumanya liva lya vandu vetu vamenyanga mu mihiga makomi gatano gaviti. Akatabu kuli yaka kavaletanga ahimbi kulimanya yili. Amanyingi gamanyianga liva lya valogooli navutswa gahambanyianga avaluhya vandi kuvita ligali avaluhya ve vugwe.
O: Liviruka lyo mundu
T: Kukuwa kwa mtu
O: LIVULWA
T: KUZALIWA
O: Inyinga yo mukali yalange naveye ni inda avandu valindanga kolola ni lina alivula mwana zana waherizwa uyu.
T: Wakati mwanamke alikuwa mjamzito walikuwa wakisubiri ni lini atajifungua huyo mtoto aliyekuwa amebeba
O: Mukali lwa yatanganga kusaalira yavoleranga avandu alumangwa.
T: Mwanamke alipoanza kuumwa aliwambia watu kuwa anaumwa
O: Si gaali alumangwa na mino dave navutswa umwana yenyanga inzira yatulira munda mwayamenyanga imyeri josi tisa.
T: Sikwamba anaumwa na meno bali  ni mtoto anataka njia ya kutokea kutoka tumboni alimokuwa akiishi miezi zote tisa
O: Halikanyingi avakali valange no vulamu vulahi vavoleranga
T: Mara nyingi wanawake waliokuwa sawa walikuwa wakisema
O: ku mundu wosi valumangwa dave.
T: Si wote watu walikuwa wakiumwa
O: Vakolanga miyinzi javo josi avalala kali vatulanga vatsia logendo lwavo wa venyanga kutsia.
T: Walifanya kazi zao zote wangeni walikuwa wanatoka wanaenda safari yao wanapotaka kwenda
O: Inyinga yindi mwana ya munyolereranga kuinzira mayivula ma aginga akana zana atsia yengo avaleki hango valola vutswa alingira na kana.
T: Wakati mwingine mtoto angempata njiani  kisha anajifungua kisha anakabeba katoto kenyewe anaenda naye nyumbani aliowaacha nyumbani wanamuona akiingia na mtoto
O: Vali vayegitswa navakeere kuli vanyala kukala lulera no kolovoha mwana avule kutaatsa dave.
T: Walikuwa wamefunzwa na kina mama jinsi wanavyoweza kukata mshipa wa kitovu mtoto asimwage damu nyingi
O: Mwana ni yivulangwa mu nyumba naveye muyai vavugulanga kesero cheng'ombe vasunga mu muliango mundu wosi uvita ho amanye mwana wivuliywi munyumba yimu numuyai, na naveye mukana vavugulanga ingata vasunga mu muliango avavita vamanye mwana mukana wivuliywi munyumba yimu vavugulanga ingata vafunga kumuriango vavitanga vamanye ni mwana mkana yivuliywe mu nyuma yimu
T: Mtoto mvulana  akizaliwa kwa nyumba ngozi  ya ngombe ingechukuliwa na kuanikwa juu ya mlango ili yoyote anayepita ajue kwamba mtoto aliyezaliwa ni mvulana, na kama ni mtoto msichana amezaliwa kwa ile nyumba walichukua kata na kufunga kwa mlango ili yeyote anayepita ajue mtoto msichana amezaliwa kwa nyumba ile
O: Mama mwene siyali anyala kutula mu nyumba kuli ayanzi dave.
T: Mama hakuruhusiwa kutoka kwa nyumba ovyovyo
O: Kuduka alonde mu gwandangu atsie mu magomia naho atsie mmbulimu.
T: Ilibidi apitie mlango wa nyuma aende kwa shamba la ndizi au kichakani
O: Yakolanga ndyo kuduka madiku gaduka lisitsa Avandu vanga mukali ni vamalanga vahulire mukana wavo yamala konyola mwana valombanga logendo kuutsa kuluta.
T: Alifanya hivyo kwa muda wa wiki moja watu wa ukoo wa huyo mwanamke wanaposkia kuwa msichana wao wamejifungua mtoto walipanga safari ya kuenda kumtembelea
O: Kuluta yiku kwalangangwa ukutulitsa.
T: Ugeni huu ulijulikana kama shughuli ya kumtoa mama aliyejifungua kwa nyumba
O: Litulitsa lyali ligali kuhaana munwa uwivula atule mu nyumba agende ichova kuli avandu vandi.
T: Kutolewa huku ilikuwa kama ishara ya kumruhusu aliyejifungua kutoka kwa nyumba na kutembea nje kama watu wengine
O: Hali kanyingi avaluti valetanga vyokulia kuli vihaanwa ku nyumba yo mwana yivuliywi mu.
T: Mara nyingi waliomtembelea walitenga vyakula kama zawadi   kwa nyumba ya Yule aliyejifungua
O: Mundu na fwananyia miima yigi ne miima gya kololanga mu vangeli mu lilaga lya kale gifwanananga ligali ne miima gya vaisraeli.
T: Mtu anayelinganisha desturi hizi na desturi zinazoelezewa katika bibilia agano la kale zinafanana na zile desturi za wana wa Israeli.
O: Kutula mu tsimoni tsya vandu ku lwa madiku himbi lisitsa gavolanga atange kutula mu vuchafu vwe livula.
T: Kutoonekana hadharani kwa karibu juma moja ilikuwa na maana kuwa amalize   uchafu wa uzazi kwanza.
O: Avaluuti kutula wanga mukaana na vandu valetaanga vihanwa ku mwana.
T: Wageni kutoka kwa kina msichana ni watu walioleta zawadi kwa mtoto