O: Avandu vahila tsindege vagaywa Endege kuvitila kuvigulu hagati ekeveye ku na VOLCANO.
T: watu walio endesha ndege walikanywa dhidi ya kupita katikati ya milima ya VOLKANO
O: Umundu nunina kukigulu keveye ku na VOLCANO kwigulu kwene.
T: Yeyote angepanda mlima wa VOLKANO hadi kileleni
O: siwilana hasi mba kandi uhiliiywi nikigulu kyene yiki kali wenywe, uloleka ku mba.
T: hungerudi chini na tena angemezwa na mlima wenyewe hungepatikana hata ukitafutwa, na hungeonekana
O: Endege nigwiyi ku eloleka hitsiyi ,mba, kigila kwigulu kwe kigulu nu kutakatifu kwa Nyasaye.
T: Hata ndege ikitua ama kuanguka katika mlima wa volcano, huwa haionekani kwa sababu juu ua mlima huu ni mhali patakatifu pa Mungu.
O: Na Nyasaye siyenya umundu amanye agaviswa ku mba.
T: Naye mungu hataki mtu ajue yaliyofichwa hapo juu.
O: Kandi munyanza gaveye vutswa malala mele kuli ago kuvigulu.
T: Hata baharini ni vivyo hivyo jinsi ilivyo na mlima.
O: Munyanza muveye mu nevindu naho tsinyama kuli tsiveye mu vigulu na tsimeli tsia manywa tsinzila tsia tsitsilamu.
T: Baharini mna vitu ama wanyama kama wale waliyo milimani  na hata meli zimeonyeshwa njia za kupitia.
O: Kandi tsindege sitsivita hagati he inyanza mba.
T: Tena ndege hazipiti katikati ya bahari.
O: Tsitsila ku ndulu kuli kuvigulu.
T: Hupita kandokando kama kwa mlima,
O: Ku Nyasaye yavisa amang'ana gege mu vindu vyene yivi.
T: Ndiposa Mungu ameficha siri yake katika vitu hivi (Milima na bahari)
O: MUNDU ATULA HAYI
T: MTU ANATOKA WAPI
O: ILIUVA niye MUSATSA, naïve mundu musatsa ololeke kandi uvala se liuva.
T: JUA ndio MUME, nawe mwanaume uonekane tena ungae kama jua.
O: MWELI niye mundu mkali niye uhelitsa naho kuli mweli guhelitsa ma gwivula Tsing'ereng’ani.
T: MWEZI ndio mwanamke ambaye hubeba mimba ama kama vile mwezi hupata ujauzito na kuzaa nyota.
O: Mkali yivula naho ahelitsa natula mu mweli mayivula avana kuli mweli kandi gwivula Tsing’ereng’ani.
T: Mwanamke huzaa ama kupata mimba akisha ona hedhi kasha huzaa watoto jinsi vile mwezi hujaa nyota.
O: Kigulu nikyo inda yo mundu mukali umwana naveye mu.
T: Mlima ndio tumbo ya mwanamke akiwa mjamzito.
O: Umwana niyenya kwivulwa kutula mu inda yo umundu mkali akola kuli IMBULA IHIZA niyenya kwivulwa.
T: Wakati wa kuzaliwa mtoto kutoka tumboni mwa mama yake, hufanya sawia na migurumo ya mvua itakayo kunyesha.
O: Umundu mkali alolekaa mulufu kandi mulwaye kuli vigulu vilolekitsa imbula niyenya kukuba.
T: Mwanamke huonekana mchovu na pia mgonjwa sawia na jinsi milima huonekana mvua itakapo kunyesha.
O: Ma imigera jitanga kwitsula na ILIME liva kuvulimu kuli umukana niyenya kwivula atanga kumanyia iliva lia amatsi gatula muye nigalomba inzira yo mwana atsilamu.
T: Kisha, mito huanza kujaa na umande huonekana kwa nyazi jinsi vile msichana anayekaribia kuzaa huanza kuonyesha dalili kwa kutoa maji amayo hutengeneza njia ya mtoto kupitia.
O: Manyima isungi naho luvuva lwo mwana agonamu lwa lwadika ma omwana inyima yivulwa.
T: mwishowe mbeleko anamolala mtoto tumboni hupasuka na koyoa fursa kwa mtoto kuzaliwa.
O: MISAMBWA
T: MIUNGU
O: Avalogooli vakale avakulu valanga Nyasaye MUSAMBWA.
T: Wamaragoli wa jadi walimuita Mungu Musambwa
O: Kandi avandu valiava kutsa kale valangwa MISAMBWA.
T: Vilevile, watu walioongoza sherehe za matamiko waliitwa Misambwa.
O: Umundu uwali niyakutsa kale ma vandu vatigalanga nivalomba umuluka naho, vitanga umutugu gutahitswa amasahi.
T: Iwapo mtu alikufa, watiu kazaa wangebaki wakiandaa tambiko ama, wangechinja mfugo. Ili amwage damu.
O: Avandu vakulundu vahenzanga kuinyama yene yiyi makandi vahenza kuvyo munda kuli Kim MARA ne LIKUDUMANI namasahi gene halala ne inyama yene.
T: Watu wazee wangekagua nyama ya  mfugo huyo, utumbo wake na maini yake, damu yake  na hata nyama yake.
O: Inyama neveye inzakanyu ligali ma kandi amakudumani nigataveye amalahi dave, vamanya
T: Iwapo nyama ilikuwa nyekundu  na kama maini haikuwa nzuri, wangeamua
O: MSAMBWA gusuyi Kandi avandu nivakili kulia ku inyama yene yiyi, Vakan. valasa hasi valole amamonyo nigaliaku. Vakalanga ma vasuva hasi
T: Miungu wamekataa na tena kabla watu hawjali nyama hio, wangetupa nyama yenyewe chini ili waone kama wddudu wangeishambuklia.
O: Ni valoli amamonyo nigasuyi vamanya misambwa jisuyi.
T: Iwapo wadudu wangeikataa basi walidhibitiha kwamba hata Miungu wameikataa.
O: Mundu uveye KIZIRI, UMULEMA, WO MWANDU, WE KIGUKU UMUSIRU, IDIMBIDI, UMBOKU, WEKEVOYO, WELINEGE ... LILALA, WEKEVEERE no lugano lundi lwosi lwovulema siyavugilwa asingilili naho agimili ku mutugu gwo kulomba musambwa mba.
T: Mtualiye gumba, kiwete, wilanyia wakunzakali,  mwenye nundu, mjinga, asyeongea, kipofu, kigugumizi, mwenye kende moja, ama kilema wa aina nyingine yoyote hakuruhusiwa kusimama au hata kushika kwa mfugo yeyote wa kufanyia tambiko.
O: Nyasaye niva yali yasula naho ikindu ikyoneka ku mugitsi yigu, mavalombe ne miluka yigi Nyasaye naho Mis ambwa jamanya gyisamiha umugitsi gwene yigu. .
T: Iwapo Mungu alikataa ama iwapo kitu kibaya kilitokea kwenye familia husika, kasha watakaswe kwa tambiko, Mungu au miungu wangewasamehe familia hii
O: U mundu uwali niyavugililwa ne HIILI kusingilila miluka niye uwafana UVWALI nokutsia MUKIGULU kusaala ma Nyasaye ayanza.(Soma Zaburi 15: 1)
T: Ni yule mtu aliye kubalika na jamii kuongoza matambiko ndiye alitao kafara na kwenda milimani kwa ajili ya kuomba Mungu ili akubali kafara ya. (soma Zaburi 15: 1)
O: AVAKALI
T: Wanawake
O: Sihali ho ne lilago iliavugilila umundu mkali ukuva ahimbi anaho kusingilila MULUKA MBA.
T: Hapakuwa na sheria iliyoruhusu mwanamke kukaribia ama kuongoza tambiko hata kidogo.
O: Gwalange umujiru umunene ku mkali kusingila naho ukuvida.
T: Ilikuwa ni mwiko kwa mwanamke kuongoza tambiko na hata kutakasa.
O: Muluka sigwalange vudiku mba, umuluka gwa vudiku gwalange gwo mkali pemusatsa ukwenya umwana.
T: Tambiko haikufanywa usiku, tambiko ilofanywa usiku ilikuwa ni ya mwanamke na mwanaume kutafuta mtoto.
O: Na muluka gwe misambwa gwakoleka mugamba kale ilmuva nilitu
T: Ila, tambiko kwa Miungu ilifanywa asubuhi na mapema wakati jua liki-