Namna mbalimbali za kupunguza ajali za barabarani nchini Kenya 
Language: Swahili | Genre: Creative_writing

MJADALA KUHUSU NAMNA MESTA ZAN ZA BARABARANI NCHINI KENYA. 
Ajali ni tukio maalumu linalotumbulika na lisiletarajiwa Hutokea mahali fulani, muda bila sababu au makusudi dhahiri na  husababisha madhara yaliyodhahiri kama mchana. Vifo ana ainati mnamo mwaka elfu mbili na Ishirini, kumeripotiwa visa vya ajali elfu mbili mia sita themanini na tisa. Kila kukicha ajali huzidi. Idadi ya wanaokufa huzidi. Ili tupunguze ajali inatubidi tukae kitako tufanye utafiti. Hatimaye baada ya dhiki faraja. Zifuatazo ni tariki mbali mbali jinsi ya kupunguza ajali hizi. Awali, barabara yenye mashimo na mabonde ambazo huteleza zifanyiwe maarifa. Wahandisi wa barabara wafanye kazi zao kinagaubaga. Hali hii hufanya wengi kupiga ndoo teke na kuishi maisha mengine jongomeoni . Hii lawama ni ya nani? Wenye maneno ya hekima husema tahadhari kabla ya hatari, walakini sisi binadamu hupuuza, kwanini tusubiri madhara ya tufike? 
Pili, sheria za baraste ziwekwe almuradi kupunguza ajali nchini. Naam! Sikatai ziko sheria ila wengi hawazifuati na kuyapa kisogo. Kwa mfano mahali kulipo na barabara ya pundamilia warukie hapo kwa sababu hapo ndipo salama kwa wanafunzi na watembezi kurukia.
Aidha, vidhibiti mwendo viekwe, kwa mfano katika tariki kuu, kasi ya magari kupunguzwa. Kwa mfano, katika barabara kuu kama vile Thika magari huenda mbio bila msimamo. Ikiendelea hivyo, naona duniani kutakuwa hakuna insi hata mmoja. Ajali haina kinga hivi basi hutulazimu tujihadhari kabla hatari au la sivyo wengi hakuwa ni majuto ni mjukuu na kwa hakika huja baadaye.
Pia, watoto waelimshwe sheria za barabara. Si watoto tu hata akina mama na akina baba, aidna wajulishwe kindakindaki wasije wakaleta madhara baadaye. Mtu afundishwe jinsi ya barabara kwanza anafaa aangalie kulia, kisha kushoto kisha kulia mara ya pili ndio avuke kama hakuna magari. Pia matuta yazingatiwe maana lazima mtu apunguze mwendakasi ndio apite mahali kwa matuta. Waelimishwe pia kuwepo kwa kitambaa chekundu kunaarifu hatari, hivi basi lazima mtu ajitenge na mengine mengi yaelimishwe maana yasipozingatiwa kwa hakika ajali itatokea.
Mbali na hayo, wizara ya uchukuzi na miundombinu inafaa kushika doria na kuondoa magari yote mabovu. Magari yenye matatizo kwa injini, vioo vya nyuma, vioo vya mbele, breki na yachukuliwe yakaundwe kinagaubaga hadi yawe mazuri kwa maana husababisha ajali. Mara kwa mfano, gari likose breki na hupita mwendokasi hamna budii ila ajali, au shida kwenye tairi kila muda hutoboka ndipo wengi hufa.
Fauka ya hayo, ili usalama uongezeke, uchukuzi na usalama wa abiria barabarani pamoja na askari wa barabarani washikane mikono kufanya kazi kadhaa barabarani, mfano, ili usalama uongezeke trafiki lazima wajitawanye kila eneo kuangalia leseni ya madereva kwa sababu wengine, wanajiita madereva ila ni madereva jina tu. Kazi ya udereva hawajui kichwa wala mguu. Usukani hawajui kuushika mtu huyo huwa ana matarajio gani njiani kama si kifo, au kujeruhiwa mkono au mguu?
Vilevile, ni muhimu kuwe na sheria kali inayotoa adhabu kwa madereva wasiotii sheria waadhibiwe hadi wajue kilichomtoa kanga manyoya ni nini. Hii ni kwa sababu wanaendesha magari kiholelaholela huweza kwa bahati mbaya kumgonga mtu. Hii huweza kuleta kifo kwa wote si mama, si baba, wala mtoto. Mtu alewapo au atumiapo mihadarati huwa hajijui hajitambui na kuendesha gari mbio za mkizi huishia ukingoni huishia jela kwa kuua au kusababisha majeraha mabaya. Hizi sheria zikiwekwa mtu atakoma kama kikomo kinavyokoma. Atajua leo ni leo msema kesho, ni mwongo atakapo jaribu kuendesha kiholela chuma chake ki motoni.
Minghairi ya hayo, barabara za watembezi zijengwe nchini kote Kenya, kwa maana, hebu tafakari barabara moja, imeze kila kitu, magari makubwa hapo, mikokoteni na hata baiskeli hapo na hata watembezi pia. Ndipo chanzo cha ajali huanza, yaani gari lijapo na mwendo wa kasi mwishowe watu hugongwa na kuumia. Baraste za watembezi zijengwapo itakuwa hakuwi na ajali mengi maana magari na watu itakuwa njia mbili watu kuskia mogari kulia. 
Si siri sirini bali ni dhahiri kama mchana kwamba bila kuwa mataa kwenye kizaau katika hali ya ukungu, kutaleta ajali. Madereva wengine hujikuta mahiri katika uendeshaji hadi kukosa kuwasha mataa au pengine mataa hayafanyi na kupiga moyo hawajui mdharau biu hubiuka. Ajali namna hii hutokea si haba kila mara ajali  nyingi hutokea usiku na hali ya ukungu na mvua. Suluhu ni zitengezwe mataa na madereva wasidharau maana mdharau biu hubiuka mwenyewe. 
Pasi na hayo, vivukio vya juu na ya chini vijengwe. Vivukio ni kwa barabara zilizojaa shughuli na za chini yaani pundamilia kwa barabara ndogo zilizo karibu na ofisi na kwingine kwingi. Iweje bila hizo si ni msiba wa kujitakia. Serikali ifanye kazi yao kwa kujenga vivuki vya watu maana wengi wamejeruhiwa na hufa. Marufuku iwekwe kwa wanaotumia mihadarati barabarani. Kwa mfano kuna wale akina sijali cha mwadhini wala mteka maji msikitini. Wao hufanya watavyo, kama kunywa tembo, kuchonga miraa na kuvuta sigara, hawajui kwani inadhuru wengine. Kwa uhakika basi huwa hawajijui hawajitambui. Wanaendesha haraka na kutojali cha Sheria wala eti mwendokasi mwisho wa siku kugonga kwa kujeruhi na hata labda kujikuta mbinguni. Watu kama hao wachukuliwe hatua kali, kuadhibiwa miaka miwili na hata hivyo haitoshi, waadhibiwe kwa makosa mawili; mihadarati na kutofuata sheria hivi basi kupunguza ajali barabarani.
Kabla sijasahau kuwekwa sheria kwa kuwa abiria wafunge mishipi ni lazima na iwekwe wajibu. Kwa maana mtu asipofunga, mshipi maisha ya huyo mtu huwa hatarini ni kama kujipeleka kaburini. Huwa ni Mungu nistri tu! Ajali saa yoyote. Dereva apigapo breki kwa sadfa vichwa vyote pu! mbele, kuumia. Yote ya nini? Ni waja hawajali au vipi? Wizara ya uchukuzi wa usalama ibebe majukumu ya kuwalipisha faini kiwango flani ili wajue umuhimu wa mishipi 
kwa magari na maderera kwa jumla.
Licha ya hayo, wanaokuwa na haraka ya kufika mahali haraka wajikakamue warauke kusafiri au kuenda mahali huko. Kwa sababu kama wanenavyo chelewa chelewa utapata mwana si wako. Mtu asisuthubutu kuendesha gari lake mbio na kuhepahepa magari akitarajia kupishwa. Dunia hii hamna hiyo. Mtu araukapo, atapata barabara nyeupe pepepe ila baada ya muda kama saa moja mchana magari hujaa ndi. Na kwa mara nyingine adinasi hujaa na msongo wa mawazo kujiendesha na mwishowe husababisha ajali. 
Halafu pia kukaguliwe leseni katika, kila eneo la kusafiri. Hivi mara nyingine gari huweza kuwa imeibiwa. Mtu huyo iende awe hajui kuendesha gari. Hatima yake nini kama si ajali? Itabidi tueleze jamii kuwa hali hii ina madhara gani.
Kabla kumalizia, madereva waache uzembe katika uendeshaji. Waendesha bodaboda, watembeaji, watu wa mazoezi kadhalika. Kila mtu katika nchi hii na dunia yote kwa jumla atahadhari kabla hatari imfikie mlangoni. Wajue kuwa ajali haimtambui yoyote.
Nikikunja janvi la mjadala huu, ni kuwa ajali huleta kifo, majeruhi, mayatima na wajane, utegemezi wa familia kwa mfano huacha kumtegea mama mmoja asiye na kazi wala bazi. Shida 
Za saikolojia kwa waliofiwa pia huleta chuki baina aliyegonga na aliyegongwa. Pia huweza kumfanya mtu kufutwa kazi kwa kuwa pengine dereva akose mikono au miguu na asiweze hata kuinua kikombe, atafanyaje kazi? 
Basi tuungane mikono, tuzingatie nji zote za kupunguza ajali. Tushike mkondo wa serikali wasemapo tubebe leseni. Tujue sheria zote kwa jumla. Tutumie baraste ya pundamilia, kivuko cha juu. Tuelimishe watu juu ya ajali hata kama ajali haina kinga, tujihadhari kabla ya hatari. Pamoja tupunguze ajali na hatimaye tumalize janga hili.