Jarida la lugha yetu - Toleo la 02
Language: Swahili | Genre: Magazine

Tujivunie Kiswahili 
"MCHAKATO WA KUTENGENEZA SERA YA LUGHA  UNAENDELEA VIZURI"-DKT. MNATA 
 Mkurugenzi Msaidizi, Maendeleo ya Lugha, Wizara ya Utamaduni, Sanaa na Michezo Dkt.  Mnata Resani amesema kuwa Sera ya lugha ya Kiswahili inaendelea kuandaliwa ambapo  rasimu ya awali ipo tayari na hatua inayofuata ni kuitisha vikao vya wadau ili kupata maoni  na mapendekezo yao katika kuboresha rasimu hiyo. 
 Aliyasema hayo hivi karibuni alipotembelea Baraza la Kiswahili la Taifa (BAKITA) na kuongea  na wafanyakazi wa Baraza kwa madhumuni ya kulijua Baraza na kufahamu kazi zake ikiwa ni  pamoja na changamoto zinazolikabili Baraza katika kutekeleza majukumu yake na kuangalia  jinsi wizara inavyoweza kuzitatua. 
Aidha, Dkt. Mnata alitaka kufahamu ushirikishwaji wa wafanyakazi wa BAKITA katika kutafuta  fursa ya Kiswahili nje ya nchi na jinsi Baraza linavyosimamia kanuni zake katika utendaji kazi  ikiwa ni pamoja na kutoa semina kwa waandishi wa habari. 
Akielezea baadhi ya kazi za Baraza, Kaimu Katibu Mtendaji wa BAKITA, Consolata Mushi alisema  kuwa BAKITA ina jukumu kubwa la msingi la kusimamia na kuratibu maendeleo na matumizi  ya lugha ya Kiswahili ndani na nje ya nchi ambapo ndani ya nchi Baraza linatoa semina kwa  waandishi na watangazaji wa vyombo mbalimbali vya habari na kufuatilia vyombo hivyo ili  kujiridhisha iwapo wahusika wamebadilika baada ya mafunzo, kuandaa vitabu mbalimbali  vya kuelimisha kuhusu lugha ya Kiswahili na kutoa huduma kwa wahitimu mbalimbali kupitia  tafsiri, ithibati na ukalimani. 
 Kwa upande wa kueneza Kiswahili nje ya nchi, Consolata alisema kuwa, Baraza limetambua  vituo 15 vya kufundisha Kiswahili kwa wageni vilivyopo nchini na vituo viwili vipo nje ya nchi  ambako ni Afrika Kusini na Italia. 
Akizungumzia baadhi ya changamoto zilizopo BAKITA, Consolata alisema kuwa ni pamoja  na kutokuwepo kwa sheria ambayo inaipa BAKITA nguvu ya kukemea makosa mbalimbali  ya matumizi ya Kiswahili kwenye vyombo vya habari na sheria itakayowataka wachapishaji  wa vitabu kulazimika kuleta vitabu vyao BAKITA ili vihaririwe kabla ya kuchapishwa na  


WAHITIMU WA SHAHADA YA KISWAHILI WASHAURIWA  KUJA BAKITA KUJIFUNZA MBINU ZA KUFUNDISHA  KISWAHILI KWA WAGENI. 
 Mwalimu wa darasa la Kiswahili kwa wageni  ambaye pia ni Mchunguzi Lugha Mkuu kutoka  Baraza la Kiswahili la Taifa (BAKITA), Wema  Msigwa ametoa wito kwa wahitimu wa Shahada  ya awali yenye somo la Kiswahili kufika BAKITA  kwa ajili ya kujifunza mbinu na stadi mbalimbali  zitakazowawezesha kufundisha Kiswahili kwa  wageni mbalimbali wanaokuja Tanzania ili iwe  rahisi kwao kuwasiliana na wenyeji wanapokuwa  nchini. 
 Msigwa ametoa wito huo wakati akifunga  mafunzo ya darasa la Kiswahili kwa wageni hivi  karibuni katika ofisi za BAKITA, ambapo jumla  ya wanafunzi 10 walihitimu. 
Akizugumzia aina ya mafunzo wanayopatiwa  alisema kuwa ni pamoja na mambo ya msingi  ya kuzingatia wakati wa kuwafundisha wageni  Kiswahili, muktadha wa ufundishaji ambapo  wanafundishwa muktadha rasmi ambao ni wa  darasani na muktadha usio rasmi ambao ni wa  nje ya darasa. 
Aidha wanafundishwa aina tofauti za ufundishaji  lugha kwa wageni ambapo wanatofautisha  watu wazima na watoto, ikiwa ni pamoja na  kufundishwa sifa za mwalimu wa Kiswahili kwa  
Mwalimu wa ufundishaji wa wageni anatakiwa  kuwa mchangamfu, mbunifu na mvumilivu ikiwa ni  pamoja na kuzingatia muda, pia tunawafundisha  stadi za lugha ambazo ni kusikiliza, kuzungumza,  kusoma na kuandika, amesema Msigwa. 
Mafunzo mengine wanayopatiwa ni pamoja na  mbinu mbalimbali za ufundishaji wageni ikiwemo  tafsiri, mawasiliano pamoja na kuihusisha jamii  moja kwa moja. Unapofundisha mgeni unatakiwa  kutumia lugha ya moja ya Kiswahili na hakuna  kuchanganya lugha ya mwanafunzi na lugha ya  Kiswahili, ameongeza Msigwa. 
Kwa upande wake, mmoja wa wanafunzi wahitimu  Kusanja Kusanja amesema kuwa Kiswahili  kinachofundishwa na watu ambao hawajapata  mafunzo ya ufundishaji wageni ni tofauti kwani  wao wanafundisha zaidi sarufi ambapo BAKITA  wanafundishwa lugha ya mawasiliano ambayo ni  mafunzo mazuri zaidi.  
Akizungumzia jinsi alivyonufaika na mafunzo  hayo, amesema kuwa yatamsaidia kuongeza  kipato kwa sababu ataweza kuwafundisha wageni  Kiswahili vizuri zaidi kwani kupitia mafunzo hayo  ameimarisha mbinu na stadi za kufundisha. 


RASIMU YA MKAKATI WA KUBIDHAISHA KISWAHILI  UNALENGA KUIMARISHA NA KUENDELEZA  KISWAHILI NDANI NA NJE YA NCHI  CONSOLATA. 
 Kaimu Katibu Mtendaji wa Baraza la Kiswahili la  Taifa (BAKITA), Consolata Mushi amesema kuwa  Serikali imeandaa Mkakati wa Kitaifa wa Kubidhaisha  Kiswahili kwa lengo la kuhakikisha kuwa Kiswahili  kinaimarika na kuendelezwa ndani na nje ya nchi. 
Ameyasema hayo katika kikao kati ya BAKITA na  wadau wa Kiswahili ambapo wadau hao walitakiwa  kutoa maoni yao kuhusu rasimu ya ubidhaishaji  wa Kiswahili iliyowasilishwa kwao na kutoa maoni,  mapendekezo na maboresho ya rasimu hiyo ili iweze  kupitishwa katika ngazi husika na kuanza kutumika  rasmi. 
 Katika kikao hicho wadau mbalimbali walipata nafasi  ya kutoa maoni yao na kushauri kwamba katika  mkakati huo kiwepo kipengele ambacho kitawataka  wageni wanaokuja kufanya kazi nchini kwa muda  mrefu kutakiwa kujifunza lugha ya Kiswahili kabla ya  kupatiwa vibali vya kazi na pia ielezwe bayana kuwa  BAKITA itaratibu ufundishaji Kiswahili kwa wageni  kwa kushirikiana na vituo vya kufundisha Kiswahili  kwa wageni nchini. 
Aidha, baadhi wa washiriki walishauri kuwa vituo vya  kufundisha Kiswahili kwa Wageni viingizwe katika  tovuti ya BAKITA. Hatua hiyo itarahisisha uratibu wa  utendaji kazi kati ya BAKITA na vituo hivyo.  
 Naye, Katibu Mtendaji wa Baraza la Kiswahili la  Zanzibar, Dkt. Mwanahija Ali Juma aliipongeza  BAKITA kwa kutayarisha rasimu hiyo na kulitaka  Baraza kuongeza ushirikiano na taasisi, wizara,  idara na mamlaka nyingine katika kufuatilia fursa za  Kiswahili zinazojitokeza ndani na nje ya nchi pamoja  na kuweka baadhi ya mikakati kwenye sera ya lugha. 
 Kikao hicho kilihudhuriwa na wadau kutoka  taasisi mbalimbali zinazohusika na masuala ya  Kiswahili kutoka Tanzania Bara na Zanzibar, Vyuo  Vikuu vinavyofund isha lugha ya Kiswahili, Vituo  vinavyofundisha Kiswahili kwa wageni ambavyo  vimesajiliwa na kutambuliwa na BAKITA , wajumbe  kutoka Wizara ya Mambo ya Nje na Ushirikiano wa  Afrika Mashariki na Wizara ya Elimu, Sayansi na  Teknolojia. 


WANAFUNZI WA BAOBAB WAFANYA ZIARA  YA MAFUNZO BAKITA 

 Hivi karibuni, wanafunzi wa shule za sekondari za  Baobab wasichana na Baobab wavulana walifanya  ziara ya mafunzo ya siku moja katika ofisi za Baraza  la Kiswahili la Taifa (BAKITA) kwa ajili ya kujifunza  mbalimbali yakiwemo kuijua historia ya Baraza,  muundo wake, majukumu na changamoto zake. 
Mhariri Mkuu wa BAKITA, Richard Mtambi aliwaeleza  historia ya Baraza kuwa lilianzishwa mwaka 1967,  kwa sheria ya Bunge namba 27, likiwa na lengo  la msingi la kuratibu na kusimamia maendeleo na  matumizi ya lugha ya Kiswahili nchini kote. 
 BAKITA pia lina majukumu ya kushirikiana na  vyombo vingine nchini ambavyo vinajihusisha na  maendeleo ya Kiswahili na kuratibu shughuli zao,  kuhimiza matumizi ya Kiswahili katika shughuli rasmi  na za kawaida, kutoa huduma za tafsiri na ukalimani,  kutoa ithibati kwa machapisho ya Kiswahili kutoka  taasisi mbalimbali, mashirika, idara na kwa watu  binafsi pamoja na kusanifu istilahi mbalimbali za  taaluma kwa mfano, istilahi za afya, mazingira, kilimo,  biashara na uchumi, alisema Mtambi. 
Aidha, alieleza kuwa Baraza linafanya masahihisho  ya matumizi ya Kiswahili katika vyombo vya habari  kama magazeti na redio. Mwanafunzi mmoja alitaka  kujua hatua zinazochuk uliwa na Baraza baada ya  kubaini makosa hayo na kujibiwa kuwa Baraza  likibaini makosa hayo huviandikia barua vyombo  husika na kuvisambazia usahihi wake. 
Akizungumzia muundo wa Baraza, Mtambi alisema 4
kuwa kuna Bodi ambayo inajumuisha Mwenyekiti  wa Bodi na wajumbe wake, na lina kurugenzi  mbili ambazo ni utawala na uendeshaji pamoja  na kurugenzi ya maendeleo ya lugha ya Kiswahili,  ambapo katika kurugenzi ya maendeleo ya lugha  kuna sehemu ya Istilahi na Kamusi, Lugha na Fasihi  na sehemu ya Tafsiri na Ukalimani. 
Akizungumzia changamoto, Mtambi alitaja baadhi  kuwa ni pamoja na kuwapo kwa upungufu wa Ikama  ya wafanyakazi ambapo alisema Serikali inaendelea  kulipatia Baraza wafanyakazi kila mwaka wa fedha  na aliitaja changamoto nyingine kuwa ni kuwapo  kwa kasumba kwa baadhi ya viongozi na watendaji  kuamini kuwa Kiswahili hakina masamiati wa kutosha.  Katika suala hilo alisema kuwa, Baraza linaendelea  kuelimisha umma kwa kupitia vipindi vya redio  televisheni na makala katika magazeti kuwa lugha  ya Kiswahili imesheheni msamiati wa kutosha katika  nyanja zote, hivyo wananchi endeleeni kuiamini na  kuitumia kwa ufasaha lugha yetu hii ya Kiswahili. 
Kwa upande wake mwalimu Titus Fedeo  aliyeambatana na wanafunzi hao, alishukuru uongozi  wa BAKITA kwa kuwapokea na kuwapatia maelezo  ya kina ambayo yatawasaidia wanafunzi kwa kiasi  kikubwa katika somo la Kiswahili.  
Ziara hiyo ilihusisha wanafunzi 62 wa kidato cha tatu,  tano na sita ambao wanatumia somo la Kiswahili  kama mojawapo ya masomo yao. 

SHAIRI LA MWEZI SEPTEMBA 2021- NIMEKUTA  SIMUFIFI 
Simu nimeisikia, mlio naujulia, 
Nawe umeisikia, halafu meangalia, 
Ulipo ukasalia, simufifi yabakia, 
Mtu huyo ndiye nani, simu za kujirudia? 
Nimepitia pitia, simufifi angalia, 
Nilichojigundulia, wifi alikupigia, 
Nawe ulijiminyia, ulipoiangalia, 
Mtu huyo ndiye nani, simu za kujirudia? 
Kosa nimejifanyia, simu yako angalia, 
Vile tulijipangia, hakuna kuingilia, 
Ona sasa najutia, machoni nilichotia, 
Mtu huyo ndiye nani, simu za kujirudia? 
Mawifi nawajulia, wanawake wajazia, 
Sauti nazijulia, wewe ukiwapigia, 
Tena unafungulia, sauti naisikia, 

NIMEKUTA SIMUFIFI 
Nimekuta simufifi, zajirudia rudia, 
Jina latokea wifi, sana anakupigia, 
Na la pili ni Kapufi, hata sijamjulia, 
Mtu huyo ndiye nani, simu zakujirudia? 
Kwa zilivyojirudia, wasi wasi linijia, 
Nini akutafutia, simufifi kuzidia? 
Unaweza niambia, yake yakaniingia? 
Mtu huyo ndiye nani, simu zakujirudia? 
Namba nilinakilia, nami nikampigia, 
Sauti nilisikia, wala sikufikiria, 
Wifi nilomsikia, mwanamume nakwambia, Mtu huyo ndiye nani, simu zakujirudia? 
Mwenyewe najujitia, vipi niliangalia, 
Simu nilizosikia, ambazo hukusikia, 
Kiwewe ninakwambia, simufifi zanitia, 
Mtu huyo ndiye nani, simu zakujirudia? 

Mtu huyo ndiye nani, simu za kujirudia? 
 Endapo hutanambia, jibu nitajipatia, Na mimi ninakwambia, ntachofanya utalia, Kujibu wakatalia, dhambi unonifanyia? Mtu huyo ndiye nani, simu za kujirudia? 
 Simufifi nakwambia, macho menifungulia, Vile nilichungulia, namba kujichukulia, Macho menifungulia, usaliti wazidia, Mtu huyo ndiye nani, simu za kujirudia? 
 Kwenye ndoa nawambia, simu bora angalia, Simufifi kuzidia, kumoja za kuanzia, Maswali zazalishia, kuanza kufwatilia, Mtu huyo ndiye nani, simu za kujirudia? 
Na mtu kimpigia, ni bora ukatulia, 
 Pengine yamzidia, yale anajifanyia, Simufifi kuzidia, kesi mtatujazia, 
Mtu huyo ndiye nani, simu za kujirudia? 
Pale tulipofikia, simu kutoingilia, 
 Bora tukazingatia, tusije tukaumia, Simufifi ziwe mia, ulipo wewe tulia, Mtu huyo ndiye nani, simu za kujirudia? 
MATUKIO KATIKA PICHA 
Mmoja wa wanafunzi kutoka chuo Kikuu  
Wanafunzi wa Chuo Kikuu cha Dar es Salaam  
cha UDSM akitoa shukurani kwa niaba ya  
wanaosoma kozi ya Kiswahili wakiwa katika  
wanafunzi wenzake baada ya kumaliza muda  
picha ya pamoja na baadhi ya watumishi wa  
wa mafunzo kwa vitendo katika ofisi za  
BAKITA. Wanafunzi hao walikuwa BAKITA  

 Wadau wa Kiswahili kutoka Taasisi  mbalimbali wakishiriki katika Kikao cha  Kujadili Mpango Mkakati wa Taifa wa miaka  kumi wa Kubidhaisha Kiswahili. Kikao hicho  kiliratibiwa na Baraza la Kiswahili la Taifa. 
Sekretarieti ya BAKITA ikichukua maoni ya  Wadau wa Kiswahili walioshiriki katika kikao  kazi cha kujadili Mpango Mkakati wa Taifa  wa Kubidhaisha Kiswahili uliofanyika katika  ukumbi wa Mikutano uliopo katika Hoteli ya  Mesuma-Kijitonyama Dar es Salaam.