Golden elite educational publishers maswali ya kigogo 2021
Language: Swahili | Genre: Exam

Kenya Certificate of Secondary Education (K.C.S.E.) 
MASWALI YA KIGOGO 2021 
Swali la 1-79  
SEHEMU A 
1) Hayatapoa... kumewaka na kutateketea tusipozima moto. Liwe liwalo! 
 a) Eleza muktadha wa dondoo hili. (alama 4) b) Fafanua tamathali mbili za usemi zilizotumiwa katika dondoo. (alama 2) c) Ukirejelea tamthilia ya Kigogo, fafanua mambo yanayopiganiwa na umma katika jimbo la  Sagamoyo. (alama 14) 
2) Dalili ya mvua ni mawingu, lazima tuwe macho. Kwa kuzingatia utawala wa Majoka, thibitisha  usemi uliopigiwa mstari.  
3) Mhusika A: Watu wa(Sagamoyo mu wajinga sana.) 
Mhusika B: Mzee,Stop it..........stop it please. 
a) Eleza muktadha wa dondoo hili. (alama 4) b) Taja na ueleze mbinu ya lugha iliyotumiwa katika muktadha huo (alama 2) c) "Watu wa Sagamoyo" wana umuhimu gani katika mutadha huu. (alama 6) d) Jadili maana na matumizi ya Jazanda Zifuatazo kama zilivyotumiwa katika Tamthilia.  (alama 8) 
i) Mdomo wa simba 
ii) Keki 
iii) Panya amejileta kwa paka 
iv) Mshumaa haupotezi mwangaza kwa kuwasha mshumaa mwingine. 
4) udongo haubishani na mfinyanzi 
 a) Eleza muktadha wa maneno haya. (alama 4) b) Thibitisha kwa kutoa mifano kumi kuonyesha ukweli wa kauli kuwa udongo haubishani na  mfinyanzi. (alama 10) 
c) Hawakuvunja mguu wa kitamathali 
i) Taja na ueleze sifa tatu za anayelengwa katika tamko hili. (alama 3) 
ii) Eleza umuhimu wa anayerejelewa katika tamko hili. (alama 3) 
5) Ni laghai siwaamini. Wanasema wanakwenda huku na mara 
a) Eleza muktadha wa dondoo hili. (Alama 4) 
b) Eleza mbinu ya lugha iliyotumiwa katika dondoo hili. (Alama 2) 
c) Eleza sifa na umuhimu wa mzungumzaji. (Alama 6) 
d) Fafanua jinsi wanaorejelewa na mzungumzaji walivyo laghai. (Alama 10) 
6) Soma kifungu ufuatao kisha ujibu maswali. 
Utaiondoa karaha, 
Usiwe kama juha, 
Kujipa bure usheha, 
Kutembea kwa madaha, 
Eti waenda kwa staha, 
Ndani kwa ndani kuhaha, 
Domo mbele kama mbweha.
Dume acha mzaha, 
Shika lako silaha, 
Kujipa mwenyewe raha, 
Iwe yako shabaha. 
 a) Eleza muktadha wa dondoo hili. (alama 4) b) Taja mtindo huu wa uandishi. (alama 1) c) Bainisha tamathali moja ya usemi inayojitokeza katika dondoo hili. (alama 1)  d) Fafanua majukumu ya nafsineni katika tamthilia Kigogo. (alama 4) 
e) Kwa kurejelea wahusika mbalimbali katika tamthilia Kigogo. Eleza jinsi mwandishi  alivyofanikiwa kutumia nyimbo kuendeleza maudhui, (alama 10) 
7) Mmesikia? Hamtatuletea wazimu wenu hapa! Nendeni kama mmekuja kutuhasimu. a) Eleza muktadha wa maneno. (alama 4) 
b) Jadili umuhimu wa msemaji kwa hoja nne. (alama 4) 
c) Fafanua mbinu ya lugha iliyotumika. (alama 2) 
d) Kenga alichangia pakubwa msiba wa Wanasagamoyo. Thibitisha kwa hoja zozote kumi.  (Alama 10). 
8) Udongo tungeliuwahi uli mbichi. Limekuwa donda ndugu sasa. Waliota ikakita na wakamea hata  pembe. 
a) Eleza muktadha wa dondoo hili. (alama 4) 
b) Taja na kueleza tamathali moja ya usemi inayojitokeza kwenye dondoo hili. (alama 2 c) Eleza sifa zozote nne za msemaji wa kauli hii. (alama 4) d) Dondoo hili linadhihirisha jinsi baadhi ya Wanasagamoyo walivyoshiriki kuivunja jumuiya yao.  Fafanua. (alama 10) 
9) Wananchi katika mataifa ya Afrika wanakumbwa na tatizo la uongozi mbaya. Thibitisha ukweli wa  kaui hii kwa mujibu wa Tamthilia . (alama 20) 
10) Huo ni mradi mzuri, umefadhiliwa kutoka nje. 
a) Fafanua muktadha wa dondoo hili. (al 4) 
b) Eleza sifa mbili za msemaji (al 2) 
c) Kwa kurejelea dondoo hili na tamthilia kwa jumla, faafanua jinsi mwandishi  
amefanikiwa katika matumizi ya mbinu ya kinaya. (al 14) 
11) Tamthilia ya Kigogo haijapitwa na wakati. Thibitisha ukweli wa kauli hii.(al20) 12) "Na katika uchu huo huo amependa kukifikia kilele cha ufanisi kwa kukanyaga migongo ya  wenziwe 
a) Eleza muktadha wa dondoo hili. (alama 4)  
b) Huku ukitolea mifano kumi na sita, eleza jinsi siasa za unasaba zinavyoathiri maisha ya  Wanasagamoyo. (alama 16) 
13) "Wanaishia kuwa makabeji kwa kudungana sumu ya nyoka. 
a) Eleza muktadha wa dondoo hili. (alama 4) 
b) Fafanua kwa kutoa mifano, maana nne za kitamathali za istilahi "sumu ya nyoka. (alama 4) c) Tathmini umuhimu nne wa msemaji wa maneno haya katika tamthilia. (alama 4) d) "Asasi inayorejelewa inakumbwa na changamoto si haba. Fafanua kwa kutolea mifano minane. (alama 8) 
14) Jadili Michoro na maana ya rangi katika jalada la kigogo (alama 20) 
15) fafanua ufaafu wa anwani kigogo 
16) Eleza dhamira ya mwandishi katika tamthiliya ya kigogo 
17) Fafanua jinsi mivutatano ilivyotamalaki katika tamthiliya ya kigogo  
18) Ukiukaji Wa Haki Na Uvunjaji Wa Sheria ni jambo la lawaida katika tamthiliya ya kigogo. Jadili 19) Fafanua Jinsi Mwanamke Amesawiriwa Kama Nguzo Imara Katika Ujenzi Wa Jamii Katika Tamthiliya Ya  Kigogo 
20) Mwanamke amenyanyaswa vipi katika tamthiliya ya kigogo?\\ 
21) Uzalendo ni nguzo imara katika jamii yoyote ile. Thibitisha kauli hii kwa kurejelea tamthiliya ya kigogo
22) Maandamano na migomo ni tatizo sugu katika mataifa yanayoendeleaa." Kwa kurejelea tamthilia ya kigogo, eleza  chanzo na athari za maandamano na migomo.  
23) Asasi Ya Ndoa Imo hatarini, jadili kauli hii kwa kurejea tamthiliya ya kigogo 
24) Jadili maudhui yafuatayo  
a. ulevi na athari zake. 
b. Vifo/Mauaji. 
c. ufisadi. 
25. Onyesha jinsi wahusika mbalimbali katika tamthiliya ya kigogo walivyosalitiwa na uongozi wa majoka na  vibaraka wake  
26. Ukatili umekithiri katika tamthiliya ya kigogo jadili  
27. Asante Ya Punda Ni Mateke. Onyesha ukweli wa methali hii ukirejelea wahusika mbalimbali katika tamthiliya ya  kigogo 
28. Eleza Mbinu Anazotumia Majoka Kuongoza Sagamoyo 
26. Fafanua Matakwa Ya Wanasagamoyo 
27. Onyesha Jinsi Utawala Wa Majoka Umejaa Sumu Ya Nyoka 
28. Fafanua athari ya sumu ya nyoka ukirejelea tamthiliya ya kigogo 
29. Mwiba Wa Kujidunga Hauna Kilio. Onyesha ukweli wa kauli hii  
30. Fafanua Kigogo Kama Kioo Cha Uhalisia Wa Maisha Ya Jamii Nyingi Za Kiafrika 
31. Onyesha jinsi unafiki ulivyodhihirika katika tamthiliya ya kigogo 
32. Jadili sifa na umuhimu wa wahusika wafuatao 
a) Majoka. 
b) Tunu. 
c) Ashua 
33. Onyesha jinsi Kinaya cha kiusemi na kinaya hali ulivyoshughulikiwa katika tamthilia ya kigogo 34. Onyesha jinsi mwandishi alivyotumia lugha fiche au ya mafumbo katika tamthiliya ya kigogo.\ 35. Fafanua matumizi ya majazi katika tamthiliya hii 
36. Jadili matumizi ya Wimbo katika tamthilia ya kigogo 
SEHEMU B 
 1.... Hivi vishahada vyao wanavyovipata siku hizi vinawavimbisha kichwa! Mtu anaitwa daktari na hata kazi  ya maana hana.... 
 a. Weka dondoo hili hili katika muktadha wake (Alama 4) b. Fafanua mbinu mbili za sanaa alizozitumia mwandishi (Alama 4) 
c. Ukirejelea tamthilia ya Kigogo, dhihirisha kuwa mtu anaitwa daktari na hata kazi ya maana hana.(alama  12 
2. Utawala wa majoka katika jimbo la sagamoyo umejaa sumu ya nyoka. Jadili usemi huu(alama 20)  3. "Wamenimaliza Wamenigeuka". 
 a) Weka dondoo hili katika muktadha wake. (Alama 4) b) Eleza namna msemaji amemalizwa na kugeukwa? (Alama 4) c) Eleza umuhimu wa msemaji. (Alama 4) d) Eleza jinsi wahusika wengine walivyomaliziwa katika tamthilia. (Alama 8) 
4. "Mataifa mengi ya Afrika yamekumbwa na tatizo la uongozi mbaya." Thibitisha ukweli wa kauli hii  kwa kurejelea tamthilia ya kigogo. (al 20) 
5. Uliona nini kwa huyo zebe wako? Eti mapenzi! 
 a) Eleza muktadha wa dondoo. (alama 4) b) Andika mbinu mbili za lugha zinazojitokeza kwenye dondoo hili. (alama 4) c) Taja hulka za mnenaji unaojitokeza katika dondoo. (alama 2) d) Mwanamke ni kiumbe wa kukandamizwa. Thibitisha kauli hii ukirejelea tamthilia. (alama 10) 
6. Ni bayana kwamba viongzoi wengi katika nchi zinazoendelea wamejawa na tamaa na ubinafsi.  Thibitisha kauli hii ukirejelea tamthilia ya kigogo. (alama 20) 
7. Unayazika matumizi yetu .Unaifukia kesho yetu. 
a. Eleza muktadha wa dondoo hili. (alama 4) 
b. Onyesha jinsi anayeambiwa maneno haya anavyoifukia kesho ya wenzake (alama 16)
-
 8. Msiba wa kujidunga hauna kilio. Thibitisha kauli hii kwa kurejelea ya Kigogo (alama 20) 9. 
 a) Utawala wa sagamoyo unatumia mbinu nyingi kubakia mamlakani. Fafanua zozote kumi (alama 10) b) Mwanamke ni nguzo imara katika ujenzi wa jamii. Eleza kauli hii ukirejelea tamthilia ya kigogo  (alama 10) 
10. Tuacheni kufumbatia maji kama jiwe. Sagamoyo inahitaji mabadiliko, damu nyepesi ili kuufungua  ukurasa mpya 
a) Eleza muktadha wa dondoo hili (alama 4) 
b) Kwa kutoa mifano taja tamathali mbili za usemi zinazojitokeza katika dondoo hili(alama4)  c) Kwa nini sagamoyo inahitaji mabadiliko? (alama 10)  
d) Taja sifa moja ya msemaji inayojitokeza katika dondoo hili (alama 4) 
11. Kwa kurejelea mifano mbalimbali thibitisha dai kuwamwandishi huyu amemlika uhalisia wa jamiiya  Kenya (al. 20)  
12. Ona sasa! Mnaniharibia biashara. Nimewapa dakika moja muione nyumba hii paa. Nikiwapatahapa,  mtajua kwa nini wananiita 
a) Fafanua muktadha wa dondoo hili. (al. 4)  
b) Tambua kwa kutolea mfano mbinu moja ya lugha inayojitokeza katika muktadha huu. (al.2)  c) Kwa kurejelea mifano mbalimbali eleza madhara/matokeo ya shughuli za msemaji katika dondoo hili  kwa jamii husika (al. 14) 
13. Eleza jinsi mbinu zifuatazo zilivyotumika katika Tamthlia hii. (alama 20)  
a) Kinaya  
b) Majazi  
14. Ami ? Tangu lini ukawa ami yangu? 
 a) Eleza muktadha wa dondoo (Alama 4)  b) Taja mbinu iliyotumika katika dondoo hili (AIama 2) c) Eleza sifa za msemaji (AIama 8)  d) Bainisha maudhui ya nafasi ya mwanamke ukizingatia mhusika huyu (AIama 8)  
15. Uongozi mbaya ni tatizo sugu linalokumba mataifa mengi ya Afrika. Thibitisha ukweli wa kauli hii kwa  kurejelea tamthilia ya kigogo. (alama 20)  
16. ``Haja zako ni haja zangu, shida zako ni shida zangu, kiu yangu ni kiu yako. `` 
a) Weka dondoo hili katika muktadha wake. Alama 4  
b) Kwa kurejelea dondoo taja na ueleze sifa nne za msemaji na msemewa. Alama 8  c) Taja tamathali ya usemi inayojitokeza katika dondoo alama 2  
d) Kwa kurejelea tamthilia ya kigogo eleza jinsi mbinu zifuatazo zimejitokeza 
a. Nyimbo  
b. Jazanda 
c. Majazi alama 6  
17. Mimi ni mtu wa vitendo, si wa vishindo. 
(a) Weka dondoo hili katika muktadha wake. (alama. 4) (b) Kwa kurejelea dondoo eleza sifa mbili za mnenaji (alama. 4) (c) Thibitisha ukweli wa kauli ya mnenaji. (alama. 12) 18. Ukiukaji haki na uvunjaji sheria ni mambo yaliyokithiri katika jimbo la Sagamoyo. Thibitisha. (alama.  20) 
19. ..Acha porojo zako . Kigogoo hachezewii watafuta maangamimi!  
a) Eleza muktadha wa dondoo hili (alama 4) 
-
b) Fafanua sifa za muzungumzaji (alama 4)  
c) Eleza jinsi msemewa alivyokuwa akimchezea kigogo katika muktadha huu. (alama2)  d) Kwa kurejelea hoja kumi kutoka kwenye tamthilia Onyesha ukweli kuwa Kogogo hachezewi  (alama 10) 
20. Kwa kirejelea tamthilia ya kigogo, jadili mbinu - ishi tunazojifunza kutokana na kijana Tunu. (alama 20)  
21. Ukitaka kukula asali kaa na nyuki! 
a) Eleza muktadha wa dondoo hili. [alama 4] 
b) Bainisha mbinu iliyotumika katika dondoo hili. [alama 2] 
c) Eleza jinsi wahusika hawa walivyofaidika kutokana na kukaa na nyuki. [alama 14] i. Chopi 
ii. Kenga 
iii. Ngurumo 
iv. Mamapima  
22. Eleza jinsi mwandishi alivyotumia mbinu ya majazi. [alama 20] 23. Shika hamsini zako wewe ... Hatutaki kufanya nira na mtu ... 
(a) Eleza muktadha wa dondoo hili. (alama 4) (b) Eleza tamathali ya usemi iliyotumika. (alama 2) (c) Uongozi wa Majoka umesheheni sumu ya nyoka. Thibitisha kwa kudokeza hoja kumi na nne. (alama  14) 
24. . Utawala mbaya ni tatizo sugu linalozikumba nchi nyingi za kiafrika. Jadili, kwa kurejelea matukio  ishirini katika tamthilia ya Kigogo (alama 20) 
25. Ulitaka wahamie wapi siku kama hizi? Wamekuja kuuguza majeraha yao ya kufungiwa soko. a) Weka maneno haya katika muktadha wake. (alama 4) 
b) Tambua mbinu mbili za lugha katika dondoo hili (alama 2) c) Kando na kufungiwa soko, Wanasagmoyo wanauguza majeraha yepi mengine yanayosababishwa na  utawala wa Majoka (alama 5) 
  d) Fafanua sifa za msemaji wa dondoo hili. (alama 9) 26. "Si haki. Unayazika matumaini yetu. Unaifukua kesho yetu. Unatupoka utu na heshima yetu." a) Fafanua muktadha wa maneno haya. (alama 4) 
b) Eleza tamathali iliyotumika kwenye dondoo hili. (alama 2) 
c) Onyesha vile mrejelewa alivyoyazika matumaini na alivyofukua kesho yao. (alama 14) 
27. Tamthilia ya Kigogo ni taswira kamili ya matatizo yanayokumba mataifa mengi barani Afrika. Fafanua  ukirejelea Tamthilia nzima. (alama 20) 
28. Kitabu si jalada, fungua ndani usome mambo. Kitanda usichokilalia kunguni wake huwajui. a) Eleza muktadha wa dondoo hili. (al.4) 
b) Kwa kurejelea tamthilia ya kigogo, thibitisha ukweli wa dondoo hili. (al.14) 
c) Taja tamathali za usemi zilizotumika katika dondoo hili. (al.2) 
29. Eleza mbinu alizotumia majoka kuendeleza uongozi wake. (al.20) 30. Oooh bebi, miaka yaenda mbio sana, nayo sura yako inachujuka 
a) Weka dondoo hili katika muktadha wake. (alama 4) 
b) Mhusika anayehusishwa na wimbo huu ana msimano gani wa kimapinduzi? (alama 8) c) Taja sifa zozote nane za muhusika huyu (alama 8) 
31. Tamthilia ya Kigogo ni kioo cha uhalisia wa maisha ya jamii nyingi za kiafrika. Thibitisha. (alama  20)
-
32. Mguu huu ni wako 
a) Eleza muktadha wa dondoo hili (al. 4) 
b) Ni tamathali gani ya usemi iliyotumika katika dondoo hili. Eleza maana yake (al.2) c) Msemewa alipewa ahadi zipi (al. 5) 
d) Eleza sifa na umuhimu wa mzungumzaji (al. 9)  
33. Dalili ya mvua ni mawingu, lazima tuwe macho. 
 a) Eleza muktadha wa dondoo hili. (alama 4) b) Bainisha tamathali ya usemi iliyotumika katika dondoo hili. (alama 2) 
c) Ushauri uliotolewa na msemaji baadaye kama njia mojawapo ya kuwa macho ni wa kidhalimu.  Fafanua. (alama 4) 
d) Eleza namna unafiki wa msemaji na upumbavu wa mnenewa unavyodhihirika katika muktadha wa  dondoo hili. (alama  
  e) Onesha jinsi ukweli wa kauli hii ulivyojitokeza baadaye katika tamthilia. (alama 4) 34. Jadili migogoro inayojitokeza katika tamthilia ya kigogo, kisha utathmini namna ilivyosuluhishwa. (alama 20) 
35.  Do ! Do ! Simameni ! Simameni leo kutanyesha mawe!  
(i) Eleza muktadha wa dondoo hili. ( alama 4) (ii) Fafanua mbinu za lugha zilizotumika katika dondoo (alama 4) (iii)Dhihirisha kwa kuzingatia hoja sita jinsi mwanamke alivyosawiriwa katika tamthilia ya   Kigogo. (alama 12) 
36. Eleza kwa kutolea mifano mitano mitano jinsi mwandishi alivyofaulu kutumia mbinu za : a) mbinu rejeshi (alama 10) 
b) sadfa (alama10) 
37. Eleza jinsi mbinu ya taharuki ilivyotumika kufanikisha maudhui katika tamthilia ya kigogo. (alama 20) 38. "Maandamano na migomo ni tatizo sugu katika mataifa yanayoendeleaa." Kwa kurejelea tamthilia ya  kigogo, eleza chanzo na athari za maandamano na migomo. (alama 20) 
 39. Jadili jinsi maudhui ya uzalendo yamejitokeza katika tamthilia ya Kigogo (alama 20) 40. Jadili ufaafu wa anwani "kigogo" katika tamthilia ya kigogo. (alama 20) 
41. Mwandishi wa kigogo amewajenga wanawake kwa njia hasi na chanya. Jadili kauli hii kwa kutolea  mifano kutoka tamthilia (alama 20) 
42. "Wananchi katika mataifa ya Afrika hukumbwa na matatizo ya viongozi wanafiki." Thibitisha kauli hii  kwa kutolea mifano kutoka tamthilia ya kigogo. (alama 20) 
43. Fafanua jalada la tamthilia kigogo (alama 20) 
 Miongozo ya chozi la heri,kigogo na  tumbo lisiloshiba ipo 
 Ukihitaji matini ya  
 sarufi,isimujamii,ushairi(pamoja na  maswali na majibu),fasihi simulizi na  insha usisite kunitumia ujumbe nikueleze  Zaidi.
-