Madhara ya sukari
Language: Swahili | Genre: Creative_writing

Madhara ya Sukari

Watu wengi hawawezi kunywa chai. Au uji bila kutia sukari. Wanatumia
sukari Kwa hamu na ghamu. Bila kutambua kuwa hiyo. Ni sumu
wanayojiongezea mwilini. Ni ukweli usiopingika kuwa. Wazee wetu wa jadi.
Waliishi muda mrefu. Wakiwa na siha njema kuliko sisi. Hii ni kwa kuwa.
Waliishi katika kipindi ambacho. Sukari inayotengezwa viwandani
haikuwepo. Iwapo ilikuweko. Ilikuwa bidhaa ya wateule. Waungwana
kutengenezea vitu kama keki. Mahamri. Vitumbua. Nakadhalika. Akina babu
hawangeweza kuigharamia. Watafiti wa masuala ya afya. Wamegundua kuwa
sukari. Inayotayarishwa viwandani sasa hivi. Havina virutubishi
vyovyote. Halikadhalika. Utaratibu wa viwandani wa kuitayarisha sukari.
Ili iwe nyeupe ma kuichuja. Huharibu virutubishi. Vinavyoweza kuwa
muhimu mwilini. Umuhimu wa sukari. Wakausaza kuwa kutia ladha tamu tu.
Umuhimu huu hauwezi kulinganishwa . Na madhara yanayoletwa na sukari
hii. Baada ya kusagika mwilini. Sukari hii huacha masalio ya asidi
mwilini. Yenye sumu inayoathiri siha.

Matumizi ya sukari kwa wingi. Husababisha madhara mbalimbali mwilini.
Kwanza. Huachangia kuoza. Pia kuharibika kwa meno. Pamoja na matatizo ya
meno kuuma. Pili. Sukari nyeupe imehusishwa na ongezeko la maradhi ya
kisukari. Na moyo pia. Pia upungufu wa sukari mwilini. Matumizi holela
ya sukari. Huleta kipandauso. Au ugonjwa wa ghafla ya kuumwa upande
mmoja wa kichwa. Unaoambatana na kichefuchefu. Kutapika. Na matatizo ya
kuona. Pia. Sukari huleta maradhi ya ngozi. Na figo. Pamoja na ongezeko
la kemikali. Iitwayo kolestroli. Ambayo ni ufuta unaonata. Na ambao
unatokana na kutoyeyuka kwa mafuta yote mwilini. Kemikali hii ya
kolestroli inaporundikana moyoni. Hufanya mishipa inayotoa damu moyoni.
Na kuisambaza mwilini kuwa nyembamba . Na sugu. Moyo hulazimika kusukuma
damu kwa nguvu. Na huenda moyo ukachoka. Na ukakoma kufanya kazi.
Madhara haya ya sukari. Ndiyo yanayowafanya watu wengi. Kukiri kuwa
sukari. Ingawa ni tamu. Ni sumu mwilini. Wataalamu wa lishe.
Wamependekeza ulaji wa vyakula kama nafaka. Matunda. Mboga. Na miwa
ambavyo vimejaa sukari asilia. Fauka ya hayo. Sukari inayotoka katika
asali. Ni bora zaidi Kwa mwili wa binadamu. Asali huwa na sukari asilia.
Vitamini. Madini. Na amino asidi. Hivyo vyote huwa na manufaa .
Mbalimbali mwilini. Mathalani. Asali huupa mwili nishati. Inayohitaji
kuendesha shughuli za viungo. Licha ya hayo. Asali huuchangamsha mwili.
Asali huwa na kemikali. Ambazo hisaidia watoto kukua vizuri. Huweza
kuzidisha kiwango cha himoglobini. Hivyo kupunguza uwezekano wa watoto.
Kuwa na anemia. Halikadhalika. Asali husaidia katika usagaji wa chakula.
Iwapo itatumiwa kabla ya mlo. Matumizi ya kijiko kimoja cha asali. Kila
siku husaidia mwili kujikinga. Dhidi ya magonjwa ya kukohoa. Asali
husaidia pia . Kuondoa harufu mbaya kinywani. Asali pia inaweza kutumiwa
kujipaka. Inapotumiwa kwa njia hii. Hutunza ngozi. Pia huifanya ingare.
Huondoa vipele. Na ugumu wa ngozi. Pamoja na kutibu kule ngozi.
Ilikokatikakatika. Halikadhalika. Asali hutibu vidonda. Viwanda vingi
vya vipodozi. Vilevile hutumia asali. Kama malighafi muhimu katika
utengenezaji wa bidhaa hizo.