Vihiga cultural society newsletter - p6
Language: Luhya_Maragoli | Genre: Culture

IMIJIRU

5.) Umundu kugaanga-Numujiru kuganga ichaavene. Ulavereka amagina munda! M'mang'ana gandi, ulanyoola amaduywa. 6.) Umundu koheya--Numujiru umundu koheya nu mukali waavene kigira alaliduha virenge naveye mulihe maatamwi kunyagula ma vasigu vamunyoole vamwiite! Umukali

kutula ku garadasi yakane: ...ku vaviruka nivaloondanga imiima milahi. Imijiru ja vaguuga jaali iminyiingi ligali. Vuli muyinzi naho kindu chosi chalaange nimijiru jacho.

Ndatara ku vuzwa milala ku miyinzi zana nokogeliza kwiivaala hake ikivuni che mijiru milala: 1.) Kuhaamba mbozo kumukono- Gwalange unijiru umundu kuhaamba mbozo kuinukono. Ulahiola imbuli! 2.) Kuluminda umwiiko naho mutende-Numujiru umulogooli kuluminda umwiiko naho umutende weve. Yive na vinyumba yoyo muladaalizwa naho olovo lulam'mala mwosi. 3.) Mukunzakali kogenda ku

'igizi-Umukunzakali siyagendanga ku migizi ikirindwa chu musaaza nikikiri ikivisi mi. Yasiomanga yuzwa hango navoola, “Mulina wange ndeme, nden. ! Mulina wange, Mulina wange! Molina wange, inyumba yayinyuun ira!" 4.) Avana kuzikala kwiigina-Avana sivavugilirangwa kwiikala kwiigina mba kigira valizuka ni vasweerela kuligina lwavasielanga ku nukulu davanyia. Kuvavoolelaniga avana, “mulakuunya nimwiikala kwiigina."

Umundu siyavugirilangwa kovooliza umwiko mba, kigira alava naveye

wuluswa!

8.) Mukali kwiikala muketeve-Gwali umujiru umukali kuzia kwiikala muketeve chavasakulu nukukuba navo imbaka! Alavuunzulwa naho atevwi kuhiola eng'oko! 9.) Kusaamba Inyumba-Gwaali umujiru umundu kusäamba inyumba. Inyumba niyahizanga kumatava naho kigira ilisoolana, wasaambanga yahiola zimbuli zivaga naho eng'ombe, maaholizwa. Wasaambanga inyumba niyivisizi yamanyanga yooneka-alaluka naho ayiingai, Uluundi alwaala makuza vuzwa umwene. 10.) Ukwilva Ichaavene-Gwali umujiru kwiiva kindu chavene kigira ilikenya liu wiviiywi lilakusariliza! Uliivirwa ekenene naho witirwi m'mbwiivi! Umwana inukekeke ni yivanga vavikanga amakono gege mu kifuli/keyonzo vagasaamba!

Kulatanga kohera yaho, imijiru niminyingi ligali. Kunyala kovoola mulimariliza ndi, imijiru ja vaguuga milala jali milahi na jidukana kuzizagirila kuvaho. Navuzwa jiindi kuli ijavakali kugaywa kulia eng'oko sijiveye novokoonyi mumadiku gano mba.

waheyanga yakungangwa kuzia waavo koleeta eng'ombe yo kuhiola. 7.) Kovooliza Umwiiko-Umundu siyavugilangwa kovooliza umwiiko mba kigira alava naveye wuluswa! Kuduuka atange koteeva, “Yivi ni Muyayi Mundiki/Mukana mundiki? Oveye mwiifwa mundiki? Musiala mundiki?" Niyakamanya ku akalaga “Uyu yakava umusigu! Kunyala kukuba naye imbaka ye lileetana."

11. Chukumazi kegonaa vuluhu!

12. Wichiiche gadadda!

Ulugano Lukubangwa Walumanya Na Alunga Lisuvirizwa (Mwizulizi)

5. Ukiivila ukaaza! yaata vuzwa izing'ombe!

6. Izigaadwa avalwaye ulahona!

7. Mbuhyukane yaahya 2. Ugwevoolo na mnazi ga

ununwa! magaanda!

8. Mukana weligondo avezaa ne

Kevove! 3. Kilie kinale ketegerangwa

9. Kizia yikiiza yikiragaa! ilikola!

10. Yumugeli ihambiraa

mukes.......egese! 4. Navolegwa yiita embongo!

13. Ulwukwirungu losekaa

Ulwum'mahiga!

14. Uvuguundu vweenya aveene!