Changamoto zinazowakumba wana ndoa
Language: Swahili | Genre: Creative_writing

CHANGAMOTO ZINAZOWAKUMBA WANA NDOA.

Ndoa ni kitu ambacho kinahitaji kujipanga. Vijana wengi wanachukulia
swala hili na mchezo mwingi. Sisemi pia na mzaha. Unapata kijana
hafikirii ndoa inahusu nini? Hivyo basi swala hili la kutoelewa swala
hili zima la ndoa limechangia wengi kuingia kwa ndoa na kutoka tu.
Utadhani ni choo. Vijana wameshindwa kutofautisha kati ya ndoa na swala
la kujamiana. Wao wanadhani kujamiana ndio ndoa. Si hivyo kamwe. Utapata
vijana wanajiingiza katika ndoa bila kufikiria. Lengo kuu ambalo
huchangia vijana kuingia katika ndoa ni vigezo tofauti. Utapata kijana
anasema kwamba kwasababu yeye ameshindwa kufua, anahitaji mtu wa
kumsaidia kufua. Ama kwasababu yeye uvivu umeshika wa kupika anatafuta
mtu mtu yeyote yule wa katika kufua. Ndoa ni kitu ambacho kinahitaji
kujiuliza sana ndipo ujiingize ndani. Ni kitu kama kozi ambayo
unachukua. Kozi yako unapochagua ni kitu ambacho utaishi nacho milele na
milele.

Hivyo hivyo mtu unayetaka kuishi naye ni mtu ambaye unafaa kukaa naye na
kumsoma vyema. Si kwasababu ya shida zako unaamua tu kuoa mtu yeyote
ule. La hasha. Vitu ambavyo huchangia mtu kuoa mtu yeyote tu ule huenda
ni msukumo wa wanarika ama ni wazazi. Mzazi akianza kusema fulani wa
fulani ameoa mtoto mrembo. Na wewe je? Ama anapoaanza kuuliza. Je,
tukutafutie? Unapata inakuwa changamoto kubwa. Hii inasukuma mvulana ama
binti kuolewa kwa mtu yeyote tu yule. Bila kumsoma na kukaa na yeye.
Wanasema kwamba ukitaka kuoa yafaa utafute mtu na umsome kwa muda wa
mwaka hata mmoja na zaidi. Hii itakusaidia kumwelewa mke wako au
kumwelewa mume wako.

Utapata vijana wanasema mke ni sura tabia tutarekebisha kwa nyumba
tukiishi. Lakii mambo yanakwenda mrama. Tabia haijengeki anapofika kwa
nyumba. Vijana wengi utapata wakiendea wale mabinti warembo sana bila
kumsoma tabia. Anapokaa naye, utapata ya kwamba mambo hayaendi jinsi
walivyokuwa wamepanga. Nikisema hapo pa kumsoma binti nakumbuka rafiki
yangu ambaye nitambana jina. Nitatumia jina Swara. Swara ni rafiki yangu
wa dhati. Tulisoma naye shule moja ya msingi. Basi juzi aliniambia kisa
kimoja. Alikuwa na rafiki wake wa kiume. Basi kunaharifiwa kwamba kijana
huyo ni hivi maajuzi aliweza kukata kamba kwa kunywa sumu. Lengo kuu la
kunywa sumu ni nini? Inasemekana kuwa kijana huyo alikunywa sumu baada
ya kugundua kwamba mke wake alikuwa na mpango wa kando. Basi akaona
badala ya yeye kuteseka ilhali mke wake anamtesa hivyo, ni heri ajitie
kitanzi. Hapo hapo akaamua kunywa sumu.

Niliweza kuzamia swala hili. Lengo kuu la kujitia kitanzi ni nini?
Mwishowe nilikuwa na maswali balagha. Je, alikuwa na uhakika mkewe
alikuwa na mpango wa kando? Je, yeye mwenyewe hakuwa na mpango wa kando?
Mimi nilikuwa namjua kijana yule. Alikuwa hata amepata mtoto nje ya
ndoa. Iweje yeye mke anapomshuku anamahusiano nje ya ndoa anakimbilia
kujitia kitanzi? Haifai kamwe. Basi tunapoangalia swala hili tunaweza
kupata mambo mawili huenda yanayokumba ndoa zetu. Jambo la kwa ni elimu.

Watu wengi hawana elimu ya ndoa. Na pia wachache tu wanasoma vitabu
vinavyoelimisha watu kuhusu ndoa. Elimu hii inasaidia sana kustahimili
baadhi ya changamoto. Unapata kwamba unaposoma vitabu hivyo utapata
kwamba unajielimisha na baadhi ya mambo unaweza kuvumilia jinsi
yanavyokuja. Hutakimbilia kujitia kitanzi kama suluhisho? Nawasihi
vijana wenzangu, kujitia kitanzi si suluhisho ya shida zetu. Shida hizo
zitakuwepo tu kila wakati. Basi kujiondoa duniani si suluhisho. Watu
watakuja waongee na waseme mambo na kisha baadaye waondoke.

Changamoto nyingine ni kutoaminiana. Hili ni jambo ambalo linavunja ndoa
nyingi na kufanya. Hata mahusiano ya vyuo vikuu. Ni hivi majuzi
wanafunzi wawili waliweza kujitia kitanzi. Wanafunzi hao walikuwa kutoka
vyuo vikuu. Mmoja alitoka chuo kikuu cha Moi huko Eldoret. Mwingine naye
alikuwa wa chuo kikuu cha Nairobi. Wanafunzi hao walijitia kitanzi
kwasababu ya mambo ya mapenzi. Huyu wa chuo kikuu cha Moi alikuwa
ashatoa tahadhari ya kwamba atajitia kitanzi na watu hatawahi mwona.
Huyu wa chuo cha Nairobi sikuweza kufwatilia mambo yake. Lakini
inaarifiwa ya kwamba aliweza kujitia kitanzi kwenye mabweni yao. Hapo
ndipo naomba sana tuwe na shughuli mingi za ushauri nasaha. Shughuli
zitapunguza kujitia kitanzi. Pia zitawasaidia wanafunzi kuweza kuelewa
swala hili la ndoa bila kuvamia tu mithili ya nzige wavamiavyo shamba la
mihogo.

Uchumi pia ni changamoto inayokumba ndoa. Uchumi imechangia ndoa mingi
kuanguka. Ni juzi nimekuwa shuleni kwenye ofisi ya maswala ya wanafunzi.
Yaani kwa kimombo (Director of students affair). Basi kulitokea na
msichana mmoja akija pale. Alikuwa amenyong'onyea sana. Hii iliashiria
kwamba ukweli hakuwa amepata chakula kwa muda. Alionekana mnyonge sana.
Basi alipokuja alibisha mlango. Kisha akaruhusiwa kuanza kuongea.
Alipoanza kuongea machozi yalinitoka. "Nimekaa siku nne bila chakula."
Kabla hajaendelea mkuu wa wanafunzi yaani kwa Kinyenye dean alimsaili
swali. "Mtoto naye je, amekula?" Akamwuliza. "Mtoto hajakula naye pia, "
alijibu. Kwa kweli mtoto alionekana mnyonge na macho yake yalionyesha
kudhoofika kwa njaa. Mkuu wa wanafunzi alituamuru sisi ambao tulikuwa
pale tutoe mchango wetu. Mimi nilikuwa na shilingi mia tano. Niliweza
kutoa mchango wangu. Rafiki yangu pia alikuwa pale aliamuriwa atoe
mchango wake. Pia akatoa shilingi mia tano. Tulifanya mchango ambao
hatimaye ulifika shilingi elfu nne. Tulimkabidhi naye akafurahia ghaya
ya kufurahi. Alipoondoka nilianza kujiuliza maswali. Je, aliyempa mimba
hiyo anajukumuika kweli? Na je, yupo shuleni? Maswali yalizungusha
kichwa. Sikupata majibu. Nilijua ni hali ya uchumi amabayo ilimfukuza
yule aliyepeana mimba. Hii pia ni changamoto sugu katika ndoa.

Itikadi kali ya madhehebu tofauti. Vijana wengi wanejipata kwa makanisa
kama tu waigizaji. Wao wameenda kanisa kutafuta wake. Wengine huenda
kanisani ili wapate wake wema. Lakini mambo huendea mrama na kuangukia
matapeli. Pia kuna hii itikadi ambayo inasema kwamba ni lazima mtu kuoa
mtu wa kanisa lake. Hii imechangia sana ndoa mingi kuvunjika. Wazazi
wanakataa wake wa watoto wao kwa msingi wa kanisa. Wanasema kwamba
kanisa letu haliwezi oa mtu wa nje. Hii upelekea ndoa mingi kuvunjika tu
hivyo. Wadada wengi wanaogopa kuolewa na wanasabato. Yaani SeventhDay
Adventist. Wanasema kwamba wanasabato ni wachoyo. Ama wanasema
wanasabato wanaume ni waongo. Hamna uchunguzi umefanywa na kubaimisha
hilo. Bali ni kusemasema tu kwa watu. Kasumba kama hizo zimepelekea watu
kuacha maua au nyota zao na kufwata nyota zingine. Mwishowe huwa ni
karaha. Kuna pia madhebu mengine hulazimisha harusi. Kijana amepata
mchumba wake na wamependana sana. Lakini dhehebu linasema kwamba
haliwezi kumruhusu binti yao kuolewa bila ndoa. Ikumbuke kwamba huenda
kijana huyo hana pesa ya kutosha kufanya shughuli hii. Lakini sasa
kanisa linamsukuma. Hii hupelekea kijana kuachana na mpenzi wake
kirahisi tu hivo. Kwasababu unaona tu hufikii hiyo hali unaamua kuachana
tu mtu ambaye labda alikuwa ua la moyo wako.

Changamoto za kifamilia. Hii ndio nguzo nyingine ambayo ndoa nyingi
zinaharibika juu yake. Kwanza unapata kwamba familia inaweka mipaka
fulani. Huezi oa katika familia hii. Kabila hii hatutaki. Ama utasikia
kwamba sisi na familia hiyo ama na kabila hilo. Vitu hivi huchangia watu
kutoana. Familia huwa zinafanya ndoa mingi kusambaratika. Hii hali ya
familia kuchagulia mabinti wao na kaka zao. Jambo ambalo wazazi wanafaa
pia wao kushauriwa. Kuwachagulia si kitu mzuri sana. Utapata familia
inasukuma msichana kuolewa na mtu wa kazi hii. Utasikia mwingine akisema
kwamba sisi tunaolekea watu wa vyeo vya juu. Sasa inabidi mtu kumtafuta
yule ambaye anaweza kukaa naye vizuri. Unaeza pata uko na kisomo kizuri
na upate ule wa kuchoma makaa. Kama moyo umekubali haina budi. Lakini
pale familia husema ni lazima uoe mtu wa aina hii, hupelekea mabinti
kutafuta huku miaka yao yasonga. Mwishowe, wao hukosa na kubaki vivyo
hivyo.

Nyingine ni changamoto za mahari. Unapata umepata mke mzuri na mnapenda.
Unapoambia kuhusu mahari unaanguka hata unazimia. Unaelezwa kwamba huyu
binti wetu kasoma hadi chuo kikuu. Basi gharama ya mahari ni takribani
shilingi milioni mbili pesa taslimu. Wakati huo wewe tu ndio umetokea
chuo kikuu. Pesa ambazo unaweza pata ni shilingi elfu thelathini. Basi
unashangaa milioni utatoa wapi? Hii hupelekea wao kuepuka sehemu hizo.
Wao hutoroka mahari ghali. Basi ni vyema kama mahari haya watu watakuwa
wakishusha chini. Mimi binafsi nikipata mabinti sitachukua mahari yeyote
kutoka kwa kijana. Mbona? Hii ni kama kuuza msichana wangu kwa
kubadilishana na ng'ombe. Hii huchangia mabinti kuteswa. Sababu ni
kwamba tulipeleka ng'ombe kwenu sasa tunaweza kufanya jinsi sisi
tunavyofikiria tu. Haifai kuwa hivo.

Mwisho ningependa kuwaonya wale mabinti ambao huchangia ndoa kuvunjika.
Unachukua aje mume wa mtu? Unamfanya anakununulia chakula ya bei ghali.
Kumbuka kuwa mume huyu ana mke nyumbani na watoto. Wewe unamdanganya
unaenda naye danguroni. Watoto wanalia njaa. Mke analia njaa. Wewe nawe
uko na mume wa mtu mnanofua minofu ya nyama. Kule nyumbani bwana
amemwacha mke bila chakula. Watoto wamefuzwa shule. Hili jambo huwa
linanikera sana. Hii swala la wao kuita wababa. Inaniuma. Ni hivi majuzi
kule Nairobi kumetokea kisa cha ajabu. Kuna dada aliuwawa. Kisha
akafungwa kwenye begi. Dada huyo alikuwa ameandikwa mwilini "mume wa mtu
sumu." Jambo hilo kama ni ukweli hatujui. Ila kama ni ukweli akina dada
tuepuke waume wa wenyewe. Mnafanya ndoa zinavunjika bure. Hebu tuachane
na hayo mambo. Huwa naambia kina dada. Fanya kitu ambacho unajua
ukifanyiwa nawe utahisi vizuri. Hivyo utaogopa mume wa mtu. Siku moja
utaolewa. Na kumbuka pia wewe utafanyiwa hivo hivo.