Madhara ya madawa ya kulevya
Language: Swahili | Genre: Creative_writing

HOTUBA KUHUSU DAWA ZA KULEVYA NA MADHARA YAKE 
Vijana, wazee, kina mama na watoto hamjamboni? Leo tumekusanyika katika shule hii ya Maruki ya Mbale ili tuweze kuelimika na kujua madhara ya dawa za kule vya. Dawa hizi zinapotumika husaidia mwili kuwepo katika hali ya kawaida? Hiyo ndio maana na matumizi yake. Dawa hizi pia zina madhara haswa zinapotumiwa vibaya zinaleta madhara ya kiafya na hata kiuchumi. 
Katika serikali hii yetu ya Kenya, vijana wengi, haswa asilimia sabini, wanatumia dawa hizi za kulevya vibaya. Dawa hizi ni kama bangi, miraa, changaa, sigara, na hata pombe ya aina yoyote. Dawa hizi zinatumika kwa njia mbalimbali kama kuvuta, kunywa, kutafuna ama kujidunga mwilini. Vijana wengi katika shule na hata katika jamii zetu wanatumia dawa hizi kwa kiasi kingi. 
Vijana hawa wanazitumia wakiamini kuwa zinawasaidia kupunguza mawazo, kuongeza nguvu mwilini, kuwapa akili nyingi na kuwafanya wajihisi vyema kimwili. Nyinyi vijana hamjui kuwa manaharibu miili yenu na hata kuleta hasara katika jamii, pamoja na kuzorotesha uchumi. Hivi leo nataka niwape mawaidha jinsi ambavyo dawa hizi zina madhara mengi. 
Kwanza kabisa, dawa hizi zinaleta magonjwa kama vile kansa ya mapafu, kurukwa na akili, kuzembea na kuumwa na kichwa kila wakati. Pia mtu anaweza kupata ajali, macho kubakia 
mekundu, kuwa mchafu na kunuka kwa watu, wakati mwingine pia husababisha vita. Mbali na hayo, yanamfanya mtu awe mwizi wakati hana pesa za kununua dawa hizo. Mtu anaanza kutumia lugha ya matusi, anatumia pesa zote kulewa na kukosa chakula. Wengine pia wanaachana katika ndoa yao na familia kuvunjika. 
Matumiza ya dawa za kulevya yanasababishwa na mambo kama marafiki wabaya, vitisho kutoka kwa vikundi ambavyo mnahusiano nayo, ukosefu wa malezi bora yanayofaa, mazingira ya mtu, kukosa wazazi na hata kujifunza kutoka kwa wengine. 
Hata hivyo, utumizi wa dawa hizi za kulevya unaweza kuzuiliwa kwa njia mbalimbali. Kwanza kabisa ni kuchagua marafiki zenu vyema, ambao watawasaidia kwa njia inayofaa, kutafuta mawaidha kwa walio karibu nawe, haswa wazazi wenu, kuwajibika katika masomo yenu, wazazi kuwalinda na kuwashauri watoto wenu, serikali kutoa onyo kwa vijana walio chini ya miaka kumi na nane wasipatikane katika vilabu na wasipatikane wakitumia mihadarati, la sivyo  wadhibiwe vikali. Mwisho kabisa ni vijana kukubali tabia nzuri na mashauri mema wanazoambiwa katika jamii zao. Iwapo mawaidha haya yutazingatiwa, vijana mtaheshimika na mtakuwa vizazi na viongozi wema katika jamii na nchi yenu. Asanteni kwa kila mtu aliyeniskiliza na Mungu awabariki nyote.