Dawa za kulevya
Language: Swahili | Genre: Creative_writing

DAWA ZA KULEVYA

Madawa za kulevya miongoni mwa vijana. Ni jambo la kusikitisha sana.
Jamii sasa imekosa mwelekeo kwa kuwa. Vijana ambao wanapaswa kuiukuza.
Ndio wanaozama Katika janga hili. La kusikitisha ni kwamba. Hata watoto
wadogo wanatumia madawa hizi. Wengi wao wakiwa watoto wa shule. Licha ya
serikali kupiga vikali. Matumizi ya madawa hizi. Bado watu wanatumia tu.
Kuna sababu kadha ambazo zinachangia. Matumizi ya madawa hizi. Baadhi ya
madawa za kulevya ni kama. Pombe. Sigara. Madawa za kujidunga.
Nakadhalika. Sababu hizo zikiwemo. Wazazi wengi ni waraibu wa dawa hizi.
Hasa pombe na sigara. Wazazi hao hutumia madawa hizo. Hadharani bila
kujali watoto wao. Kisha watoto wanapowatama. Wao pia huanza kuzitumia.
Wazazi wengine hata hivyo. Huwatuma watoto wao dukani. Ili kununua
madawa hizo. Kwa hivyo watoto hao huchukua nafasi hiyo. Kisha wanaanza
kutumia madawa hizo. Ili kukomesha shida hii. Wazazi wanafaa kuwa
makini. Wakati wowote wanapotumia dawa hizi. Wanafaa kuhakikisha kuwa
watoto wao hawatazami. Wanaweza kutumia madawa hizo bali na nyumbani.
Ili watoto wasiige tabia hizo. Pia. Wanafaa wakomeshwe dhidi ya kuwatuma
watoto wao madukani. Ili kununua dawa hizo. Hii itawaepusha watoto wao
kutumia madawa hizo. Kama itawezekana. Wazazi wanapaswa kuelimishwa.
Dhidi ya madhara za madawa hizo. Wanafaa kuepukana na matumizi ya madawa
za kulevya. Ili kukuza vizazi zijazo. Jambo lingine ambalo linachangia
vijana. Kutumia madawa hizi. Ni marafiki ambao wako nao. Ikiwa mtoto
mwema atakuwa na rafiki. Ambaye anatumia madawa za kulevya. Basi hata
yeye ataanza kutumia madawa hizo. Aidha. Hao marafiki zao huwaingiza
Katika tabia hizo. Marafiki wabaya huchangia wale wazuri. Kupotosha
maadili. Kwa hivyo. Wazazi wanapaswa kuwa waangalifu wakati wote.
Wanafaa kuwaonya watoto wao. Dhidi ya marafiki wabaya. Wanafaa
kuadhibiwa kila mara wanapokosea. Jambo lingine pia. Ni kwamba. Madawa
hizo za kulevya. Sasa zinapatikana kwa urahisi. Zamani. Madawa za
kulevya vilikuwa nadra sana kupatikana. Kwa kuwa serikali ilikuwa imetoa
onyo kali. Dhidi ya matumizi ya madawa hizi. Watu wengi walikuwa
wakiogopa kuadhibiwa. Vilevile. Pesa ilikuwa adimu kupatikana. Kwa hivyo
watu wachache mno. Ndio walikuwa na uwezo wa kupata dawa hizo. Lakini
ulimwengu wa Sasa ulibadilika. Madawa hizo za kulevya. Sasa zinapatikana
hata dukani. Kwa hivyo. Watoto sasa wanaweza kuzipata kirahisi. Madawa
hizo aidha. Bei zao sasa zimeshuka. Kwa hivyo mtu akiwa na pesa kidogo.
Anaweza kununua madawa hizo. Madawa hizo zinauzwa Katika maduka.
Yaliyokaribu na mitaa. Kwa hivyo zinapatikana kwa urahisi.

Vilevile. Madawa zingine kama vile pombe. Sasa zinatengenezwa nyumbani.
Kuna watu walio na uwezo wa kujitengenezea pombe. Kwa hivyo watoto walio
kariky familia hiyo. Wanaweza kupata dawa hizo virahisi. Hii ni
changamoto kubwa. Katika jamii. Hata hivyo. Madawa hizi ziko na athari
nyingi sasa. Kwa afya ya mtu husika. Na hata jamii husika. Kuna
mashirika mbalimbali nchini. Ambazo zimepewa jukumu. Kutoka kwa serikali
. Ili kupigana vita dhidi ya madawa za kulevya. Mashirika hayo. Hata
hivyo. Yamelegea Katika kazi zao. Hii ni kwa sababu. Watu wengi sasa
wanatumia madawa hizi. Kuliko zamani. Madhara ya madawa za kulevya
huleta hasara. Kwa mtu binafsi na hata taifa. Madhara hayo ni kama
yafuatayo.

Kwanza. Mhusika huwa na afya mbovu. Mtu anayetumia madawa za kulevya.
Afya yake huzorota. Hii ni kwa sababu. Madawa hizo huwa na kemikali
sugu. Ambaye huathiri afya yake. Baada ya matumizi kwa muda mrefu. Kwa
mfano. Sigara. Na madawa zingine za kuvuta kupitia pua. Huweza kuathiri
mapafu. Kisha kusababisha magonjwa mengi. Kwa mfano ugonjwa wa saratani.
Ugonjwa huu huwa ni hatari mno. Ikiwa imesabaa mwilini. Matibabu yake
huwa ghali. Vilevile ugonjwa wa mapafu husababisha mhusika. Kuwa na
shida wa kupumua. Matumizi ya pombe pia huathiri afya. Matumizi Kwa muda
mrefu unaweza kuathiri ubongo. Vilevile mtu aliye na uraibu wa pombe.
Mara nyingi hukosa hamu ya kula. Kwa hivyo mwili wake huwa dhaifu. Hivi
wakati anapogonjeka. Mwili wake hukosa nguvu ya kupigana vita vingi.
Madawa za kulevya kwa jumla. Husababisha afya ya mhusika kuzorota.

Vilevile visa vya mauwaji vya kila mara. Vimechangiwa na madawa za
kulevya. Baada ya kutumia madawa hizi. Wao huwa na ujasiri wa kufanya
lolote. Mzozo Katika ndoa pia . Imechangiwa na madawa za kulevya. Walio
na uraibu wa madawa hizi. Huwa hawashughulikii watoto wao. Wai huwaacha
wake zao na watoto wakihangaika. Huku wakienda kujistarehe. Wakati
mwingine. Wanaume walio na uraibu wa pombe. Huanza vita wakiwa walevi.
Vita hizo zinaweza kuendelea kisha. Anaweza kumuua mkewe. Visa vingi
vimeripotiwa vya wanaume kuwaua wake zao. Kisha wanaua watoto. Na
hatimaye wanajitoa uhai. Idadi kubwa ya visa hivi huchangiwa na pombe.
Au ain nyingine za madawa za kulevya. Visa vingine vimeshuhudiwa vya
watoto. Kuwatoa uhai wazazi wao. Hii huchangiwa na matumizi ya madawa za
kulevya.

Athari nyingine za madawa za kulevya. Ni uhalifu. Uhalifu umezidi Katika
jamii. Kwa Sababu ya matumizi y madawa hizi. Kwa mfano. Visa vya ubakaji
vimeongezeka. Hii ni kwa sababu. Wanaotumia madawa hizo. Huwa na tabia
mbovu. Wakati wanapotumia dawa hizo. Wao hukosa kujiheshimu. Kisha
wanapata ujasiri wa kuwabaka wanawake. Pia wasichana wadogo. Vilevile.
Wanaotumia madawa hizi. Mara nyingi hukos pesa. Kwa kuwa wanapopata pesa
kidogo. Wanakimbilia kununua madawa hizo. Kila mara wao hutaka kutumia
madawa hizo. Wanapokosa kutumia . Wao hujihisi wagonjwa. Kwa hivyo.
Wakati wanapohitaji madawa hizo. Na hawana pesa za kuzinunua. Wao huanza
kuwapora watu pesa. Ili waweze kununua dawa hizo. Wengine hata huwavamia
watu kwenye makao yao. Vilevile. Wengine huuza mali yao. Na vitu vyao
vya maana. Ila tu wapate pesa za kununua dawa hizo. Visa vya wizi pia
vimeongezeka. Watumizi wa madawa hizo. Huwaibia watu mali yao. Wakati
mwingine wao hutumia nguvu. Ambayo inaweza kusababisha vifo. Au hata
majeraha mabaya.

Changamoto nyingine ni elimu kusahaulika. Madawa za kulevya sasa hivi.
Zinatumika hata na watoto washule. Matumizi ya madawa hizi kwa watoto wa
shule. Huchangia matokeo mabaya. Vilevile wanakosa nidhamu kwa walimu
wao. Vilevile. Wao huanza kuwa na tabia mbovu. Wakati mwingine. Wao
hukosa kufika shuleni. Kwa watoto ambao wako Katika shule za bweni. Wao
hubeba madawa hizo shuleni. Kisha kuwapa watoto wengi. Baadaye shule
nzima inakuwa imeathirika. Matokeo yake huwa ni duni. Watoto hao huanza
kufanya mambo ya kushangaza. Wanaweza kuanza kusababisha migomo shuleni.
Vilevile wanaweza kuanza kuleta kero shuleni. Visa vingi vimeshuhudiwa
hivi karibuni. Kuhusu shule kuchomwa. Haya ni baadhi ya matokeo ya
matumizi ya madawa hizo. Wanaotumia madawa hizo. Hukosa mwelekeo
maishani. Huwa wanapoteza hamu ya elimu. Kwa hivyo wao hutaka
kuwaharibia watoto wengine pia maisha.

Athari nyingine ya madawa za kulevya ni umasikini. Watu wanatumia madawa
hizi. Huwa hawana budi kujiendeleza kimaisha. Hii ni kwa kuwa.
Wanapopata pesa. Wao hutumia tu. Kununua madawa hizo. Huwa hawana
mipango ya kufanya jambo la maana na pesa zao. Vilevile pesa
zinapokwisha. Wao hukimbilia kuyauza mali yao. Wao huanza kuuza kitu
kimoja. Baada ya kingine. Mwishowe. Wao huuza kila kitu. Kisha wanabakia
bila Chochote. Ulevi pia husababisha mhusika kuwa na mienendo mbaya.
Wakati mwingine anaweza kupoteza kazi yake. Kwa kuwa akiwa mlevi. Wakati
mwingi hatafika kazini. Iwapo atafika. Basi hatafanya kazi yake
ipasavyo. Baada ya kufutwa kazi. Yeye hukaa bila kazi. Baadaye anaanza
kutegemea misaada. Matumizi ya madawa za kulevya pia huchangia umasikini
kwa njia hii. Wakati mhusika anapotumia madawa hizo. Kwa muda mrefu.
Anaweza kupata ugonjwa wa moyo. Hata saratani. Magonjwa haya huwa
hatari. Matibabu yao huwa ghali. Iwapo familia yake haijiwezi.
Itawalazimu kutafuta msaada kwa jamii. Bila shaka. Wanaweza lazimika
kukopa pesa . Ili kutumia Katika matibabu. Hii huchangia umasikini kwa
kiwango kikubwa. Vilevile. Wanaotumia madawa za kulevya. Huwa hawana
nguvu za kufanya kazi. Miili zao huwa dhaifu kufanya kazi. Kwa hivyo wao
hukaa nyumbani. Kisha wanakuwa wategemezi kwa familia zao.
Halikadhalika. Matumizi ya madawa hizi. Huweza kusababisha magonjwa ya
ubongo. Hali hii isipogunduliwa kwa wakati mwafaka. Mhusika anaweza kuwa
na upungufu wa kiakili. Mtu kama huyu. Huwa si wa maana tena kwa jamii.
Kwa kuwa hakuna kitu ambacho anaweza kufanya. Ili kusaidia jamii. Jamii
ambayo imeathirika pakubwa. Kutokana na matumizi ya madawa hizi. Huwa
Katika hali hatari. Hakuna maendeleo yoyote ambayo inaweza kufanyika
Katika jamii hiyo. Serikali inapaswa kuchukua hatua Kali. Dhidi ya
matumizi ya madawa za kulevya. Hata hivyo hii haitakuwa rahisi. Hii ni
kwa sababu. Baadhi ya viongozi walio serikalini. Ndio wanaoongoza Katika
mstari wa mbele. Viongozi hawa ndio wafanyabiashara wakubwa wa madawa za
kulevya. Hasa mihadarati. Kwa kuwa biashara ya mihadarati huwa na mapato
makubwa. Wao hujilimbikizia mali kutokana na biashara hizo. Hata hivyo.
Hao ndio wakuu Katika kupeana hongo. Hao huwaweka polisi mifukoni. Kwa
hivyo. Hawawezi kukamatwa. Au hata kufunguliwa mashtaka. Vita dhidi ya
madawa za kulevya. Iwapo inaweza kukoma. Basi jamii itaweza tena
kuinuka. Vijana wanafaa kuelimishwa dhidi ya matumizi ya madawa hizi.
Wanapaswa kuelewa madhara ya madawa hizi. Iwapo wataelewa madhara ya
madawa hizi. Basi huenda wakabadilisha mienendo yao. Ni muhimu jamii
nzima kuelimishwa kuhusu madhara haya. Serikali pamoja na mashirika.
Ambayo yanahusika na jukumu la kupigana vita hivi. Vinapaswa kuchukua
hatua kali. Katika vita dhidi ya madawa za kulevya. Mikahawa ambazo
zinauza madawa hizi. Zinafaa kuzingatia umri ambao. Wanafaa kuuzia
madawa hizo. Watoto walio chini ya miaka kumi na minane. Hawapaswi
kuuziwa madawa hizi. Iwapo yeyote atapatikana akiuzia watoto madawa za
kulevya. Basi hatua kali ichukuliwe dhidi yake. Hii itakuwa funzo kwa
watu wengine. Walio na tabia kama hizo. Vijana walio chini ya miaka kumi
na minane. Ambao watapatikana wakitumia madawa hizo. Nao wakamatwe ili
wafikishwe kortini. Ili wataje wale ambao waliwauzia madawa hizo.
Vilevile. Wanafaa kuadhibiwa vikali. Viongozi wa nchi. Ambao wanafanya
biashara ya kuuza mihadarati . Pia wachukuliwe hatua kali. Wafikishwe
mbele ya mahakama . Ili waweze kujibu mashtaka. Nchi yetu inafaa iwe
huru. Visa vya kifisadi vinafaa vikomw. Wafanyabiashara nao wahimizwe
kufanya biashara halali.