Ufahamu
Language: Swahili | Genre: Exam

HAKI ZA WATOTO

Kuku huwatunza vifaranga wake kwa upendo mwingi sana. Utamwona akiwalinda kutoka kwa wanyama wakubwa kama ng'ombe. Huwatahadharisha dhidi ya mwewe anayepaa angani. Ndiposa akapigiwa misemo kuwa teke la kuku halimuumizi mwanawe. Aidha ,dua la kuku halipati mwewe.

Iwapo kuku anaweza haya sembuse binadamu mwenye akili razini. Nasikitishwa na baadhi yetu ambao wanawadhulumu hata kuwaumiza watoto. Mtoto afaa apewe haki ya lishe bora. Ale na anywe vizuri. Mnunulie nguo ambazo zitamkidhi mwili wake. Tatu mtoto apewe pahali pazuri pa kuishi - nyumba nzuri.

Mie nauliza-mtoto aliyetupu mtaani, haya mahitaji muhimu ayatoa wapi? Kwanza nani aliwazaa? Si ninyi wenye kula, kuvika na kuishi vizuri! Mtoto huyu atapata wapi ulinzi ,matibabu au upendo?

Katika miji yetu hapa nchini mwetu mna watoto wengi mno. Baadhi yao hupata malezi yaliyo bora. Wengine hata hivyo hukosa mengi. Utapata mama mwenye uwezo hata wa kifedha akiwaachilia wanawe wafe njaa, eti kisha na maana ni mfanyakazi. Anawaachia yaya. Yaya au mjakazi huyu ndiye mambo yote si malazi, nguo na hata lugha. Anafunzwa mawi, na mawi hayafunzwi au kuimbiwa mwana. Wengine wadogo wasiojua kutamka huadhibiwa na mayaya kwa sababu ya wazazi wao.

Zinguo la mtukutu ni ufito - Hili sikatai, lakini kazi bila kipimo watu huteta. Tumewaona wangapi wαlioadhibiα kinyama na wazazi, walimu na jamii kwα jumlα. Mzazi mmoja alifikishwa mahakamani kwa kosa la kumchapa mtoto na kumwacha na vidonda mwilini. Yasemekana kuwa alikuwa hata amemmwagia mafuta amchome. Uyahawani ulioje? Kweli uchungu wa mwana aujuaye ni nani? Mwalimu nawe pima pigo lako. Wengi wamefikishwa mahakamani kwa kosa la kuadhibu. Serikali yetu imepiga marufuku utumiaji wa mjeredi shuleni.

Mtume Paulo kwenye waraka wa pili kwa Wathesoloniki alinena kuwa mzem asipewe chakula. Ndio! Lakini kazi yataka kipimo. Mwana afanye kazi kadiri uwezo wake. Asipewe kazi ngumu na kali. Vile vile apewe muda ufaao wa kufanya kazi ile. Utampata mtoto yu shambani saa kumi na mbili akipalilia mihogo kabla kwenda shuleni. Jioni yuang'atuka saa moja wakati wa magharibi. Huu si unyama jamani?

Mtoto wa kike asiozwe kabla ya wakati wake. Hivyo ni kama kula matunda mabichi. Wewe unayemwoa mtoto, huwa huna hata soni? Si kiwiliwili cha mwanao huyu, si akili, hakuna ambalo limekomaa? Wazee acheni shauku. Njia mbili zilimshinda fisi - Mwendesha farasi wawili hupasuka msamba.

Banati wasikeketwe. Hii ni mila potovu na isiyochukuana na maadili ya kibaolojia,kijinsia na kidini. Viongozi wa makundi ya kuwatetea wanawake kama FIDA, piganeni kufa kupona, mtashinda udhalimu huu. Wahenga walinena kuwa atafutaye hachoki na akichoka keshapata.

Ni haki ya mwana kuongozwa vizuri. Kumbukeni kuwapa mifano sawa. Hata baba unapopiga gongo, mbona uje nyumbani ukiwa chakari? Ikiwa wavuta sigara mbona ufanye vile chumbani mwa mapumziko? Mbona mwatumia tepe ambazo ni cha kisha mwakosa kuzihifadhi vizuri? Mtoto akiichukua na kuitumia atakuchukuaje? Kumbuka mwana anapobebwa hutazama kisogo cha nina. Mwana wa nyoka ni nyoka. Mshaurini mtoto wenu. Akipotoka hamtakuwa lawamani hata ng'o. Mtoto wa kike ashauriwe wakati akibaleghe naye wa kiume vile vile. Kuna mengine yanayowangojea duniani kwa hamu na ghamu. Pengine asiyesikia la wakuu hupatwa na makuu.

Mtoto apewe uhuru wa kutumia muda wake pengine michezoni. Mtegee siku lako ndi na umsikilize usimpuuze, huenda ana jambo muhimu. Mtembeze duniani kumwonyesha mazuri na mawi ya dunia. Dunia kuna shari na heri. Kuna washari wa hali njema. Jenga mwanao awe imara. Kambare mkunje angali mbichi.

Singependa kutamka kuwa elimu si jambo la msingi. Wengine wenu hawawapeleki watoto wao shuleni. Kwanza masomo ya msingi ni ya bure. Shukrani kwa serikali yetu tawala. Hebu fikiria mtu wa siku hizi akipelekea wengine barua asomewe. Fedheha. Kuna shule ya msingi, sekondari na chuo kikuu. Masomo yakungojea.

Natoa wito kwa wote wahusika, mtoto apewe haki zake zote bila kunyimwa. Heko kwa mashirika yanayowatetea watoto na kuwapa haki zao. Heko kwa shirika la umoja wa mataifa (UN) kwa halakati zake. UNICEF, KO, Mtoto wa Afrika, UNHCR. Ni kweli kazi zenu ni nyeti. Shukrani.