Kilimo
Language: Swahili | Genre: Creative_writing

KILIMO

Kilimo ni sekta yenye faida sana nchini. Wakulima wengi sasa wanategemea
kilimo. Ili kupata vyakula. Kilimo Huwa ya aina mbili. Kuna wale
wakulima wadogo. Hawa ni wakulima wanaopanda mimea. Kwa sababu za
matumizi ya kinyumbani. Kuna wale wanaohusika. Katika uzalishaji wa
vyakula kwa wingi. Vyakula hivi huuzwa nchini. Wakulima wanaozalisha
mazao kwa wingi. Hupata faida kubwa maanake. Vyakula hizo huuzwa nchini.
Na hata nje ya nchi. Hata hivyo sekta hii imekumbwa na matatizo mengi.
Kama vile. Ukame. Ukame huathiri sekta ya kilimo. Kwa kiasi kikubwa.
Majira ya ukame. Mimea hunyauka. Kwa hivyo kipindi hicho. Kikiendelea
kwa muda mrefu. Mimea huweza kuzalisha chochote. Hali hii ikitendeka.
Wakulima huwa hatarini. Kwa kuwa mapato. Huwa si mazuri vile. Ukame
huathiri hata ufugaji wa mifugo. Majira ya ukame. Mifugo hukosa maji ya
kunywa. Vilevile wao hukosa majani. Ambayo ndiyo chakula chao. Baadaye
wanakosa kuleta faida. Kwa mfano . N'gombe akikosa kupata lishe bora.
Wanakosa kuleta maziwa. Maziwa ikikosekana. Muuzaji atakosa cha kuuza.
Kwa hivyo atakosa kupata pesa. Ukame husababisha nchi nzima kukauka.
Wakati wa ukame vilevile. Bei ya mazao huwa juu. Kwa hivyo watu wengi
hukosa kununua bidhaa hizo. Ambazo ni adimu. Kwa wakulima wa mboga. Na
hata nyanya. Wakati huu huwa mgumu. Kwa hivyo. Wanalazimika kunyunyizia
maji mimea hizo. Wakati mwingine. Mito hunyauka. Na kwa hivyo wanakosa
la kufanya.

Changamoto nyingine. Ni wadudu wanaoharibu mimea. Wadudu na nzige huwa
ni adui mkubwa. Wa mimea. Wadudu hawa wanaposhambulia shamba. Wao
huzaana kwa muda mfupi. Baadaye wanajaa shamba nzima. Wao huharibu
mimea. Hasa mboga. Wakulima wa mboga hata hivyo. Huzuia wadudu hawa. Kwa
kunyunyizia dawa shamba lote. Hata hivyo. Dawa hizo huwa si makali sana.
Wadudu wengine huwa hawaangamizwi na dawa hizo. Kwa hivyo wanazidi
kuzaana. Mkulima anapopeleka mazao sokoni. Yeye hupata wanunuzi
wachache. Iwapo wadudu hao wataharibu mimea. Kwa kiasi kikubwa. Basi
mkulima hatapata mazao ya kupeleka sokoni. Kwa hivyo hii huwa. Ni hasara
kwake. Wadudu hao huharibu hata nafaka. Kama vile mahindi. Hii
humrudisha mkulima nyuma kifedha. Kwa sababu hatapata faida aliyotarajia
kupata.

Changamoto nyingine. Ni mvua nyingi. Hii ni baadhi ya madhara ya mvua.
Ijapokuwa ukame huwaathiri wakulima. Mvua kubwa kupindukia. Pia huathiri
mazao shambani. Majira ya mvua nyingi. Mazao huozea shambani. Mazao
yanapoozea shambani. Huwa ni pigo kwa wakulima. Vilevile. Mvua
inaponyesha kupita kiasi. Mimea huwa hayanawiri vyema. Hii pia huwa ni
hasara. Kwa maana mazao hayatatokea vyema. Jinsi alivyotarajia mkulima.
Msimu wa mvua pia husababisha mazao kuozea nyumbani. Kwa kuwa mvua
inanyesha kila wakati. Jua hukosekana. Ambayo inahitajika kwa mimea
kukauka. Vilevile mazao yanaozea nyumbani. Na kwa kuwa mkulima hawezi
kuziuza. Inabidi ayamwage. Hii pia ni hasara. Sera za serikali pia
huumiza wakulima. Serikali huchukua muda mrefu. Kuchukua mazao ya
wakulima. Wakati mazao hayo yako nyumbani. Kuna uwezekano mkubwa kuwa.
Bidhaa hizo zinaweza kuoza. Taratibu ya serikali kuchukua bidhaa hizo .
Pia huchukua muda. Vile vile baada ya serikali kuchukua mazao. Huwa
inachukua muda kuwalipa. Wakulima kwa hivyo wanangojea kwa muda mwingi.
Malipo yao. Wakati mwingine. Malipo yao huchukua muda wa miezi kadhaa.
Hali hii huwalazimisha wakulima kutafuta mikopo. Ili waweze kutumia pesa
hizo. Kwa shughuli za shambani. Vilevile serikali inapowaahidi pesa.
Huwa hawapati pesa zao zote. Kwa hivyo. Hii huwaumiza kwa kuwa.
Wanategemea pesa hizo. Ili kuendeleza na kazi zao za ukulima. Kutokana
na hali ngumu ya maisha. Bei za bidhaa zimepanda. Kwa hivyo wakulima
wengi wanaumia. Wanagharamika zaidi ili kununua mbengu. Vilevile wanafaa
kutumia virutubishi . Ili mazao yao yanawiri vyema. Hata hivyo. Kwa kuwa
kazi ya shamba huwa ngumu. Wanahitajika kuwatafuta watu wa vibarua.
Kuwasaidia. Watu hao hulipwa pesa nyingi. Gharama ya maisha hata hivyo.
Inawaumiza wakulima. Vilevile. Mazao yakiwa mengi sokoni. Inawapasa
kushusha bei . Ili waweze kuuza. Iwapo watashusha bei sana. Wakulima hao
hushuhudia hasara kubwa. Vilevile mazao yakiwa mengi. Wakulima wengine
hukosa soko. Hivyo basi. Mazao yao huozea nyumbani.

Changamoto nyingine. Ni wizi wa mazao. Pamoja na mifugo. Katika eneo la
bonde la ufa. Wizi wa mifugo hushuhudia sana. Katika harakati hizo. Watu
wengi huangamia. Vilevile mifugo wengi huangamizwa. Wizi wa mifugo
husababisha hasara kubwa. Kwa kuwa mifugo huwa ni mali. Hii huleta
hasara kubwa. Vilevile wizi wa mazao shambani. Huwa ni hasara kwa
mkulima. Kuna baadhi ya wezi ambao. Huwaibia wakulima mazao Katika
mapipa. Wanapoiba. Wao huwaacha wakulima bila Chochote cha kuuza. Wezi
hao huenda. Kisha wanauza bidhaa hizo kwa bei ya chini. Vilevile. Hatua
ya serikali kuitisha mazao ya shambani. Kutoka kwa nchi zingine.
Serikali huitisha bidhaa zingine kutoka nje ya nchi. Hali hii
husababisha mazao ya wakulima kukosa soko. Kwa kuwa serikali huitisha
bidhaa kwa jumla. Wakulima wengi. Huwa Katika hatari ya kukwama na
bidhaa zao. Hali hii huchangia bidhaa kuoza shambani. Serikali inafaa
kuwatia moyo wakulima. Kwa kununua bidhaa zao. Hii itaimarisha sekta ya
kilimo. Hata hivyo. Bei ya bidhaa isichukuliwe kwa bei ya chini. Kwa
kuwa wanapopata mapato madogo. Wao huzalisha mazao madogo. Shida
nyingine ambayo inawakumba wakulima ni. Barabara mbovu. Barabara
wanazotumia wakulima. Kusafirisha mazao sokoni. Huwa mbovu. Kwa hivyo
magari hutatizika wakati wa kuhamisha mazao. Majira ya mvua huwa mbaya
zaidi. Barabara hizo huwa hazipitiki. Hali hii huchangia Mazao kukawia
shambani. Vilevile. Yanachukua muda mrefu. Kufika sokoni. Yanapochukua
muda mrefu. Yanaweza kuozea shambani. Au hata. Yanaweza kuibiwa yakiwa
shambani.

Kuna hatua ambazo. Zinaweza kuchukuliwa ili kuimarisha sekta ya kilimo.
Kwanza. Wakulima wanapaswa kuelimishwa kuhusu majira. Ijapokuwa majira
kwa wakati huu. Yanabadilika. Wanapaswa kufunzwa. Ili waelewe majira.
Wanapoelewa majira. Watapanda mimea yanayoandamana na majira. Hali hii
itawaepusha hasara. Itokanayo na mimea kunyauka. Au mvua kuharibu mimea.
Vilevile waelimishwe kuhusu dawa ambazo. Zinawaua wadudu. Kuna baadhi ya
madawa ambazo. Kwa sasa hazina nguvu zaidi. Hivi kwamba wanapotumia dawa
hizo. Wadudu hao bado wanaongezeka. Kwa hivyo wanafaa kufahamu aina za
dawa. Ambazo zitaweza kukomesha wadudu shambani. Hii itachangia mazao
bora. Na pia mapato bora. Serikali vilevile inapaswa kununua bidhaa.
Kutoka kwa wakulima nchini. Shughuli ya kununua bidhaa nje ya nchi.
Hupunguza juhudi za wakulima kwa kuwa. Bidhaa zao huozea shambani. Na
kwa hivyo. Hawazalishi mazao mengi. Kwa hivyo basi. Serikali inapaswa
kuwahimiza Kwa kununua bidhaa zao. Kwa bei inayostahili. Vilevile.
Serikali inapaswa kuwalipa wakulima mishahara yao. Kwa muda unaofaa. Ili
kuepuka migomo za wakulima. Unaofanyika kila mara. Pia wizi wa mifugo.
Pamoja na wizi wa mimea inafaa kukomeshwa. Wanaopatikana na makosa hii.
Wanafaa waadhibiwe. Ili kukomesha uhalifu hii. Hii itawawezesha wakulima
kula jasho lao. Vilevile watatia bidii kwenye kazi zao. Wakulima
wanapotiwa nguvu. Watakuwa na hamu ya kufanya kazi kwa bidii. Ili
kuzalisha mazao kwa jumla.