Kiza mchana
Language: Swahili | Genre: Creative_writing

KIZA MCHANA.

Changamoto za maisha huja kwa maskini na tajiri. Ukiwauliza wana kijiji
wote maana ya maisha watakueleza kuwa maisha ni changamoto.

Kijiji cha Mbarikiwa Mlaaniwa kiliezekwa katikati mwa eneo la Nisojali.
Kijiji hiki kilitambulika kwa ushujaa wake wa watu wasojua maana ya
elimu. Labda niseme ulimbukeni kwao ujafika. Wazee kwa vijana wote wazo
lao moja. Wengi utawasikia wakiulizana elimu inawafaa nini na dunia
ilikwepo kabla ya elimu. Mbona tumalize wakati kuvijaza vikaratasi kwa
rangi ilhali dunia iliumbwa na kupambwa na Muumba. Japo duniani tu
wapita njia bali wao hata njia haikupitia kwao.

Nakumbuka kama jana, walitembelewa na Mtalii mmoja toka ng'ambo ya pili.
Mtalii huyu mwenye ngozi sawia ila mawazo tofauti. Si mzungu kama wengi
mnavyodhani ila jirani wa mpaka. Tuseme mbeba maona hafi. Azimio lake
likawa kwanza kuwaelimisha wanakijiji wa Mbarikiwa Mlaaniwa. Lakini vipi
utamtoa samaki majini akaishi katika Nchi kavu? Swali hili lilimsumbua
sana Mtalii akashindwa vipi awasaidie wanakijiji hawa.

Wazo lilimjia akakumbuka wasemavyo wazungu kwamba If you can't beat them
join them. Aliamua kwanza kujirudisha kiwango kimoja nao ili aanze
kusafiri nao kwa pamoja. Mungu hakupi kilema akakukosesha mwendo. Mwanzo
awafunze mpaka wajue Elimu ndio funguo za maisha ijapokuwa wanasiasa
wamebadili kufuli. Basi masomo yaanze nyumbani kabla shule
zijafunguliwa. Aliwakusanya wanakijiji ili kuwapa mwangaza. Kipofu
hamwelekezi kilema basi yeye akachukua usukani.

Mwanzo alishauri kuwepo kwa elimu kwa jinsia zote;kiume kwa kike.
Alipotamka kuhusu elimu kwa mtoto msichana basi ikawa ni kama ametupa
jiwe kwenye mzinga wa nyuki. Watu wote wakiwemo wanawake walikataa suala
hili kwa kusema kuwa kumsomesha msichana ni kupeleka utajiri kwa jamii
nyingine. Waliona msichana ni mfanyakazi ofisi yake ikiwa ni jikoni na
kuwalea watoto. Wanaume walisema kuwa kumsomesha mwanamke kutampa
kiherehere sana hivyo kuzidisha vita vya chumbani. Kwake Mtalii aliona
kiza kimetanda mchana.

Ilipopita miaka si mingi sana aliona awatengezee barabara angalau
kusafiri kusiwe kugumu wanapotumia rukwama zao. Aliagiza kuletwa kwa
tingatinga za kulima barabara. Cha kushangaza labda si ajabu kwa
wanakijiji hao ila Mtalii. Walibadilisha barabara kuwa shamba wakapanda
mimea. Walifurahi sana na kote walipopita waliimba nyimbo za kumsifu
Mtalii. Wengine ungesikia wakisema Mtalii ndiye mkulima bora. Sifa hizi
zilimkera sana Mtalii ila hangeweza kuwafahamisha mbumbumbu hao.
Kilichomkera sana ata aliowaona nikama wanauelewa wa maisha hawakuwa na
ufahamu kuhusu maisha. Vipi niwafae wanakijiji wasojifaa wenyewe? Mwanzo
napodhani tunapiga hatua pamoja wao wananipiga vita kwa pamoja. Safari
hii si rahisi ila ukiyavulia nguo... alijipa moyo Mtalii na kuendeleza
mpango wake aliokuwa nao.

Vilipofika vitimbi vya wanakijiji hao, Mtalii aliamua kutalii kijiji
jirani. Utali wake haukuwa mwisho wa kuwalimbua wana Mbarikiwa Mlaaniwa
kuhusu maisha hasaa elimu. Aliendelea kuwafunza japo si kwa kujituma
sana kama awali. Kuwafunza wanakijiji hawa kwake aliuona nikama kujaribu
kuosha laana kwa kicherema. Kwake si siri walikuwa wamebarikiwa kwa
kizao chenye afya, si wasichana wenye haiba walojipinda kama sepetu.
Sitazungumzia wavulana wenye ucheshi. Ila laana yao moja (Ujinga) Kumtoa
mja kwa ujinga si shida, shida ni kutoa ujinga ndani mwake.

Mtalii katika kutalii kwake alianza kusikia mambo yalofanya moyo wake
kugaya. Alishangazwa aliposikia miujiza waliotenda mabinti ama niseme
wasichana walioolewa kutoka kijiji cha Mbarikiwa Mlaaniwa. Mambo
aliyoyasikia na kumpa mshangao ni kuhusu upishi wao eti msichana mrembo
ila upishi wa nguruwe. Waliyoyapika sijui niyaite mazagazaga, ata wazimu
asojifahamu kwa vyovyote vile hawezi pika mayai kwa dagaa kwa chungu
kimoja kwa wakati mmoja. Kumbe si bure urembo wanao ila ndoa zao zina
doa. Labda ukipata jiko kwa jamii hii basi umepata sura na umbo ila
tabia kaka utavumilia. Mtalii alisadiki kuwa vyote ving'aavyo si dhahabu
vyengine shaba tambua. Wavulana nao wanauzembe kama wakaazi wa visiwani
ama mabinti wa kidigo. Wao siwachambui sana kisa kazi zote zimewashinda
si za shambani si za chumbani.

Kitu gani kitatofautisha usiku na mchana katika kijiji hicho? Mnyonge
hana haki, na asojali usimjali. Mtaa wa Nisojali ulianza kuvuna
wasokipanda kule Mbarikiwa Mlaaniwa na kujaza maghala ya wafanyakazi wa
shokoa, warembo wa kupiga densi kwa vilabu, sitasema makahaba na vidoli
vya ngono. Vitendo hivi vilimkera sana Mtalii. Alikesha kwa machozi na
alipoamka alfajiri alikuwa ashaunda kidimbwi cha maji kitandani mwake.
Siku moja jogoo wa mashambani aliamua kuwika mjini. Kumbe kwa kutoa
sauti yake akawa amealika kisu upande wake. Alipofunga safari ya
ukombozi kumbe ndivyo alipokuwa akifunga safari ya mwisho wa aushi yake.

Jamii ya Nisojali iliona Mtalii kama kizuizi kwa mipango yake. Basi kama
kizuizi kipo kiondolewe ili safari isitatizwe. Mitego ilitegwa kwa
Mtalii japo ilinasa wasokuwemo pia, lakini panya mkubwa alinaswa pia.
Ikawapa wana Nisojali mwanya wa kutekeleza miradi yao hadi Mbarikiwa
Mlaaniwa kama kijiji kikawa hakisikiki tena. Nuru ilizimwa na kiza
kikatanda mchana.

Matajiri waliingia Mbarikiwa Mlaaniwa na ukoloni ukateka anga. Si
ukoloni wa mabeberu ila wa ndani kwa ndani. Siasa ikanoga na ufisadi
haukusaulika. Magorofa yakachengwa ila ya watu binafsi,wenye kijiji
wakawa wakimbizi kwao. Bibilia ikatafsiriwa kuwafaa wenye nguvu,eti
wasokuwa nacho ata kidogo walichonacho kitachukuliwa. Kuku alichinjwa na
kupikwa na mabawa yake. Tabaka likajitokeza la wao waliojiona
wamebarikiwa na lao walioonwa kama wamelaaniwa. Kijiji kikaacha jina
asili la Petu na kubatizwa Mbarikiwa Mlaaniwa. Firigisi moja ililiwa na
watu wawili, vipi waelewane?

Makundi yalitengwa kutetea haki za mnyonge asojua elimu nini,ila haki
iweje kipanga akiwa hakimu kwa kesi ya kuku. Juhudi walizotia watetezi
zilenda ila hazikurudi. Walioungana kutetea pia walipopewa mlungula
wakasahau jana. Ikawa ni njia ya kujitajirisha. Waliokuwa bado wanahema
na walihema wakati wa Mtalii walianza kutamani angaekuwepo Mtalii ama
wangeyasikia na kuyaona mambo alivyoyaona Mtalii. Mwanga ulipoangaza
hawakuona ila kiza kimetanda zaidi wanatamani mwanga. Walitamani azaliwe
Mtalii mwengine awalimbue ila yameshamwagika.... Hawana budi kuishi kwa
dhiki japo wanatambua majuto ni kwa mjukuu ila vilembwekeza wanajuta
pia.....