Ufahamu
Language: Swahili | Genre: Exam

Husemwa mwana akibebwa hutazama kisogo cha nina. Huo ni ukweli mtupu kwani ni sharti kama ibada mtoto yeyote aliyeelekwa atazame kisogo cha aliyembeba. Wasiwasi wangu si kwa hao wanabebwa na kukaidi kukitazama kisogo cha nina zao, bali ni kwa wale wasioweza kubebwa, wasio na wa kuwabeba ama walio na uwezo wa kuwabeba lakini wakayatelekeza majukumu yao. Wale waliotwikwa wajibu wa kuwaelekeza watoto hujitia hamnazo kuwa hawayaoni majukumu hayo. Ninazungumza hivi nikimkumbuka kijana Mwania.

Mwania alizaliwa katika kijiji cha Mkwajuni huko Mambotayari. Kijana huyu alitelekezwa na wazazi wake ambao hawakujua maana ya methali kuzaa si kazi, kazi ni kumlea mwana. Hawakutaka kujua aliotembea nao wala walichokifanya huko alikoenda kwa sababu hiyo basi, Mwania aliondokea kuwa kijana mjeuri na mwenye tabia zilizooza na kunuka fye kuliko mzoga. Aliwakera wanakaya na kuwasinya kwa vituko na vitusi vyake vya kuwararua makofi watoto wengine na hata kuwaibia vitu vidogo vidogo kama vile sabuni, sahani na vijiko pale nyumbani. Vitu hivyo aliviuzia wateja wake wasiong'amua wapi alipovipata vitu hivyo.

Tabia hii iliendelea hadi ikakolea kabisa. Wazazi wake ingawa walipata malalamishi kutoka kwa wanakijiji wenzao, hawakuwahi kumshika masikio kijana Mwania. Naye alipogundua kuwa hakuulizwa na wazazi wake, alihitimu kufikia kiwango cha kuwanyang'anya akina mama vibeti vyao na kutorokea mafichoni. Haya yaliendelea kwa muda.Lakini wahenga hawakukosa waliposema kuwa siku za mwizi huwa ni arubaini na siku ya kufa nyani miti yote huteleza.

Siku moja asubuhi alipokuwa ameamkia "kazi yake”, alimwona Bi Pato akitoka benkini. Huko alikuwa ameenda kuchukua pesa za kuukamilishia ujenzi wa nyumba yake. Mwania alitambua windo lake barabara. Hakukosea. Alianza kudondokwa na mate ya fisi. Akilini alianza kutafakari jinsi angetumia hela ambazo angechuma siku hiyo. Kutoka nyuma, Mwania alianza kumnyemelea Bi Pato na kunyatia nyatu nyatu. Alitazama si kushoto si kulia, si mbele si nyuma. Alipogundua kuwa hakuna aliyekuwa akimtazama, aliunyakua mkoba wa Bi. Pato na huyooo, akachana mbuga.

Bi Pato alipoona kuwa kipato chake kingetokomea hivyo, aliamua kupiga mayowe ya kuwaamusha wafu kutoka kwenye makaburi yao masahaulifu. Mayowe yale yaliwafikia waja waliokuwa kwenye hamsini zao na wakaamua kumwandama Mwania. Haukupita muda mrefu kabla ya Mwanzia kukamatwa. Umma ule ulimwadhibu kimoto bila imani. Sijawahi kuwaona watu wenye unyama kama ule. Alipigwa kipopo asijue la kufanya. Aliinua mikono na kujaribu kuomba msamaha lakini wapi, alibaini kuwa kilio si dawa.

Adhabu ile ya kijeshi ilitosha kumbadili tabia. Walipokinai kumwadhibu, walifululiza na kuendelea na shughuli zao akiachwa hali mahututi, mguu mmoja kaburini na mwingine ardhini. Bi Pato alikichukua kibeti chake na kuenda zake. Pale alipoachwa afe, wasamaria wema walimbeba na kumpeleka hospitalini alikopata matibabu ya dharura na kuponea kusafiri ahera. Mwania alijuta majuto ya Firauni na kuahidi nafsi yake kutorudia kitendo hicho abadan.