Mjadala kuhusu madhara yasababishwayo na janga la korona
Language: Swahili | Genre: Creative_writing

MJADALA KUHUSU MADHARA YANAYOSABABISHWA NA JANGA LA CORONA 
Corona ni virusi ambavyo husababisha Uviko-19. Inaitwa UVIKO -19 kwa sababu ni ugonjwa wa Virusi vya Korona uliokuja mwaka elfu mbili kumi na tisa. Ilianza nchini China 
mji wa Wuhani mwezi wa Desemba, Shirika La afya Duniani lilitangaza Corona ilienea tarehe kumi na moja, mwezi wa tatu, mwaka elfu mbili na Ishirini duniani. Tarehe kumi na tatu, mwezi wa tatu, mwaka elfu mbili na ishirini. Kenya ilitangaza Corona na Waziri wetu wa Afya na kutangazwa na Bwana Mutahi Kagwe yafuatayo ni madhara ya Corona. 
Ninatandika mkeke wangu nikieleza madhara ya Corona nayo ni ukosefu wa oksijeni hospitali, kwa vile wagonjwa wengi walitumia oksijen hospitali. Ukosefu wa ajira, watu wengi walikosa kazi. Kazi iliathiri si madereva, si walimu, si wanafunzi, si wazegazega. Shule zilifungwa mnamo tarehe kumi na tano, mwezi wa tatu, mwaka elfu mbili na ishirini. Shule ziliathiri wanafunzi si haba na walimu nao hawakuachwa nyuma kwa kuathirika wanafunzi walianza kutumia dawa za kulevya, kuolewa mapema na mimba za mapema, wanafunzi wengi walifanya hivyo kwa sababu walikosa la kufanya na kukosa kushughulika kwa mambo mengi. 
Pili, janga la Corona liliathiri walimu kwa kukosa kazi. Ingawa shule za kibinafsi ndio iliathirika si haba kwani hawakuwa wakipewa mishahara yao. Nayo shule ya serikali walikuwa wakicheleweshwa mshahara wao, anghalabu wakipewa nusu mshahara waliokuwa wakipokea. Corona imepeleka watu jongomeo isitoshe Corona imesambaratisha watu. Biashara za kibinafsi na ya kimataifa ilirudi chini mnamo mwaka elfu mbili ishirini. Hatukuweza kuagiza bidhaa nchi za nje kama China. Hapo awali tulikuwa tukipata bidhaa nyingi China kama vile nguo, dawa, mashini, simu na baadhi ya Vyakula. 
Aidha, janga la Corona ilileta hasara kwa wenye magonjwa sugu kama vile shinikizo la damu, kisukari, pumu, kifua kikuu au maradhi ya moyo. Wenye uwele huu walisisitizwa wachukue tahadhari zaidi, maradhi sugu ndio ilikuwa rahisi kwao kuadhirika haraka.
Wazee na watoto wadogo nao hawakuachwa nyuma kwa kuadhirika haraka kwa vile hawakuwa na mfumo kinga wa kutosha. 
Aaah! Fisi akimla uwele mzima funga mlango.
Tena, janga la Corona ilisababisha msikiti na kanisa kufungwa kwa kusambaa kwa Corona, watu kutohudhuria harusi kwa vile tuliekewa idadi ya watu kuhudhuria. Mambo yalienda segemnege bila kueleweka, kwa kweli harusi yangu haikuhudhuriwa na wengi. Harusi yangu ilikuwa tarehe kumi na nane mwezi wa kumi na moja, mwaka elfu mbili na ishirini. Watu kutowazuru wagonjwa wao hospitalini kwa ajili ya kusambaa kwa Corona. Ingawa, iliwadhuru watu Kutokuwa karibu na wagonjwa wao, wengine walienda jongomeo ikiwa hawana nasaba wao karibu. 
Isitoshe, nguo za mitumba ambazo huletwa kutoka nchi za nje ziliwezwa kupigwa dawa. Virusi huishi ndani ya bidhaa mfano hali ya joto, baridi au unyevunyevu. Nguo zilipigwa dawa si nyumbani, si hospitalini nao ushuru tunaolipa serikali tulidorora si haba. Salaleh! Corona ni ibilisi! Ushuru ulidorora kwa sababu watu walikosa kazi. Hoteli za watalii na za utuoni zilifungwa. Usafiri wa magari nao ulikuwa mchache na baadhi ya magari hayakuwa ya kisafiri kwa vile tuliekewa zuio la kutoka nyumbani. Magari hayakuwa yakilipa ushuru kwa serikali. Juu ya hayo, Corona lilileta ufukara na kuongeza idadi ya walalahoi sababu watu wengi wamefutwa kazi kwenye kampuni na hata maduka. Ajira ilipunguwa kwa sababu wenye kumiliki biashara hawakuwa na pesa za kutosha za kuwalipa wafanyikazi. Zuio la kutoka nyumbani na 
amri ya kutotembea ndio ilizuia ajira kupunguwa.Watu wengi hawakuweza kukimu maisha yao, wengine nao walikata tamaa na kujitoa uhai kina kutokuwa na imani na subira kuwa janga hili litakwisha.
Kuongezea, muda wa kafyu na kupewa onyo kwa kupitisha muda huo utakula kichapo na kutoa faini. Hata hivyo, kafyu ilileta manufaa mengi mno. Wezi walipungua kwa vile walikuwa wakituotea usiku watuibie nguo kambani na kutuingilia kwa nyumba usiku na kuiba. Ukahaba ulipungua, wanawake walikuwa wakisimama barabarani usiku na kuongoja wanaume waende klabu, kwani hii kafyu ilizuia ukahaba. Pia watoto wengi hawakuwa wakikutana na baba zao kwa vile wengi walikuwa kazini. Wengine kukaa kwenye genge na wenzao. Baada ya kafyu kuwekwa, baba waliweza kurudi nyumbani mapema kukutana na watoto wake na mke wake. 

Korona inaua wakulima, waliogopa kupeleka chakula sokoni kuhofia Corona klakulima wengi walikuwa wazee na wao ndio walitakikana zaidi wachukue tahadhari, hivyo basi wakipunguza kupeleka chakula sehemu zenye mkusanyiko. Wakulima pia hawakuweza kusafirisha vyakula kwa sababu ya zuio la kutotoka nyumbani.
Isitoshe, polisi wengi walichukuwa hongo kwa raia, ingawa walituumiza sana, vile hatukuwa na pesa za kutosha. Mtaa wa Mji wa Kale iliwekewa zuio la kutotoka nyumbani mwezi wa tano katika mwezi mtukufu wa Ramadhan, kwa kuwa mtaa huo ulikuwa na idadi kubwa ya walioathirika. Hivyo basi, waliekewa zuio kamili la kutotoka nyumbani. Wengi wao walipaswa kuenda na kurudi kazini, ukitaka kutoka na kuingia lazima ulipe rushwa. Polisi walitukanyagia kabisa. Vijana nao hawakuachwa nyuma kwa kusahauliwa vipawa vyao. Wengi wanaweza kuchora, ufundi wa stima, kuimba na seremala lakini vilipuuzwa tu. 
Juu ya hayo, Shirika la Afya Duniani wametambulisha chanjo za Corona. Chanjo zenyewe ni Astrazeneca, Moderna na Novavax. 
Aina za Corona ni Delta ipatikanao India na Kisumu, na aina nyingine ni Alpha. 
Corona pia imetuletea faida, wengi wamepata kazi yakuuza barakoa na kitakasa. Wazazi wameweza kuwa na watoto wao karibu, kulingana na hapo awali. Mwalimu wetu wa Kiswahili Bwana Njoroge aliweza kuandika kitabu cha mwongozo cha 'Tumbo lisiloshiba'. Waama, Baniani mbaya kiatu chake dawa. 
Ninamaliza mjadala huu kwa kusema kuwa tukitaka janga hili liishe kabisa, tunapaswa kuchukua tahadhari. Tahadhari zenyewe ni kutakasa mikono, kuvaa barakoa, kuepuka msongamano, baki nyumbani na kutoshika uso wake kiholela. Chambilecho marehemu alivyo kuli kuwa tahadhari kabla ya athari.