Maisha ya chuoni
Language: Swahili | Genre: Creative_writing

MAISHA YA CHUONI

Chuo ni mahala masomo ya juu huku Kenya na nje ya Kenya. Chuo Kikuu huwa
tofauti na masomo ya shule ya upili, masomo ya shule za msingi na masomo
ya shule ya chekechea. Chuoni kila mtu husomea kile ambacho anakupenda
au angependa kuwa siku za usoni. Wanafunzi chuoni huwa wa vitivo
mbalimbali. Kuna vyuo ambavyo wanafunzi huishi pamoja na vingine
wanafunzi hupewa cyumba kulingana na kozi anayofanya. Wanafunzi hutumia
vyumba vya mihadhara kwa usawa bila ubaguzi wowote. Wahadhiri vyuoni
kila mmoja hufunza somo ambalo huwa mahiri kulihisu na sio kila somo.
Mihadhara huwa kulingana na mipango na ratiba ya chuo Kikuu. Kuna haina
ya vyuo vikuu huku nchini Kenya . Cha kwanza ni chuo Cha umma. Chuo Cha
umma huwa ni chuo ambacho kwa kawaida huwa kipo chini ya serikali au ni
Cha kiserikali. Vile vile kuna chuo Cha kibinafsi ambacho huwa ni Cha
mtu au familia fulani au kanisa fulani ambayo huendesha shughuli za chui
hicho. Vyuo hivi vyote aina mbili huwa na masomo sawa na vyote hufuata
kanuni sawa za ufundishaji. Katika chuo maisha ya chuoni yamegawa katika
makundi kumi makuu: Masomo, mapenzi, mavazi, mlo, urafiki, kuishi,
biashara, uongozi, Michezo, kujifurahisha.

Masomo. Masomo chuoni huwa na ratiba yake maalum ambayo huwa imechorwa
na kutengenezwa na chuo Kikuu. Kwa mara nyingi masomo hugwa kwa miaka
minne kwa kozi za kawaida kama ualimu. Katika kozi kama vile udaktari
masomo hugwa kwa miaka Saba. Miaka hii yote kila mwaka huwa na sehemu ya
kisomo fulani ambacho kinafaa kuwa kimekamilishwa. Kwa Mfano: chuo Kikuu
Cha Kenyatta kozi ya ualimu yenye miaka minne hugawa masomo yake kwa
miaka hii minne. Kila mwaka mwanafunzi anafaa kuwa amefanya orodha
fulani ya kozi zake. Baada ya kufanya mwanafunzi huyu hutahiniwa ili
kuhakikisha uelewa wa kozi yake. Endapo mwanafunzi atapata chini ya
alama zilizowekwa anazofaa kutimiza basi anarudia kozi hiyo au somo Hilo
katika mwaka ujao. Mtu haruhisiwi kuridia zaidi ya mara tatu. Hii
inaonyesha kuwa endapo unarudia kozi mara tatu basi hauna huelewa wowote
wa kozi yako na basic imekushinda. Kozi inapokushinda huwa unapewa onyo
la kiakademia. Baada ya onyo la kiakademia basi unaombwa kurudi na
ukafanye uteuzi wa kozi zako vyema ili ufanye kozi unayowezana nayo.
Hapa ndipo baadhi ya wanafunzi ambao hawapiti mitihani huamua na kuach
masomo yao. Katika vitivo kama vile vya udaktari hapa mtu hufanya masomo
kila mwaka kawaida na pia hutahiniwa ili kuonyesha uelewa wa somo lake.
Endapo mtu atapita basi huruhusiwa kuendelea somo lingine bila wasiwasi.
Endapo mtu atafeli basi mtu huyo hufanya mtihani mbadala kwa kuwa muda
wao huwa mcheche na hivyo ni vigumu yeye kururdia somo Hilo mwaka ujao
upya. Endapo utafeli mtihani mbadala basi pia utaoewa hadi ifike mwisho
ni mara tatu. Hapa bado kama utakuwa unafeli unapewa onyo la kiakademia
na mwishowe unaombwa kubadili kozi yako ili uweze kufanya kozi
unayoelewa vyema. Kurudia kozi huwa mtu halipii katika chuo Kikuu Cha
Kenyatta ila tu endapo mtu alihitimu mwaka wa nne bila kozi hiyo na
basic akarudi kuifanya baadaye. Hapa humlazimu kulipa kiwango fulani Cha
pesa ili afanye kozi hiyo. Hili masomo yaendelee vyema katika chuo Kikuu
huwa kuna mabo chuo huhakikisha yametimia ili kufanya mazingira ya
chuoni yawe ya masomo. Chuo huhakikisha kuna amani na ulinzi umeekewa
chuo ili kujikinga na putukashani za aina yeyote. Chuo huhakikisha
majengo ya mihadhara yamejengwa kwa njia inayoweza kukidhi kiwango
kikubwa Cha wanafunzi ili wengine wanapokuwa wakisona wenzao wasikose
mahali pa kukaa. Chuo lazima kihakikisha kuwa kuna wahadhiri wa kutosha
wanaoweza kuendesha shughuli za ufundishaji kule chuoni. Isitoshe chuo
kihakikisha kuna vyombo vya kusoma kama vile kompyuta na vitabu.
Kompyuta na vitabu hupatikana Maktabani ili kurahishisha kusoma kwa
upande wa wanafunzi na pia upande wa .walimu. vyote hivi vikiwa vyema
badi masomo huwa shwari kabisa. Vile vile upande wa wafanyakazi wa chuo
ulindwe vizuri ili wanafunzi waweze kupata baadhi ya maslahi ya kule
chuoni kama usafi yametimizwa vifaavyo. Haya yote hupelekea chuo kuwa na
mfanyiko wa mambo kwa njia ya moango .

Maisha ya chuoni pia huwa na mapenzi. Mapenzi ni haki ya watu kupendana.
Watu Hawa huwa ni WA jinsia tofauti. Chuo Kikuu huwa sio kama shule ya
upili au msingi au chekechea na basic huwa inawaruhusu wanafunzi
kujihusisha na mapenzi. Ingawa chuo Kikuu huwaruhusu wanafunzi wake
kujiingiza kwa mapenzi huwa chuo kinawaoa mafunzo wanafunzi wake kuhusu
mapenzi haya, umuhimu wake na madhara yake. Vilevile chuo hufanya
kuwaeleza namna ya kuweza kupata faida za mapenzi. Kwa Mfano chuo
huwaeleza wanafunzi wake kuwa endapo watakuwa waaminifu kwa mapenzi wao
basi mapenzi yao yatakuwa ya furaha na furaha ni faida mojawapo ya
mapenzi kwa watu wote wawili wanaoshiriki katika mapenzi haya, vile vile
chuo huwafunza wanafunzi wake kuwa mapenzi mazuri lazima watu wajue hali
zao za kiafya; kupimwa magonjwa mbalimbali kama vile ukimwi ili
kuounguza maambukizano ya ugonjwa huu kule chuoni ni muhimu sana.
Vilevile ni vyema wawili wanaopendana waweze kupimwa hata magonjwa
mengine ili kudhibiti hali halisi ya mtu. Vile vile ni vizuri kuwa na
watu wanaowashauri mkiwa katika mapenzi na ndio maana kwa mafano chuo
Kikuu Cha Kenyatta kina kundi maalum la ushauri linalotambulika kama "
Peer counsellor" Kundi hili kando na kuwashauri wanafunzi kuhusu mapenzi
huwashauri wanafunzi kuhusu mambo mengine kama vile masomo , SIASA na
uongozi na mambo mengine mengi yanayowazunguka wanafunzi na maisha yao
pale chuoni. Katika kila chuo basi ili kuendelea mapenzi yasiyo na
madhara mabaya kama kuuwana basi huwa na makundi aina hiyo. Mapenzi
chuoni huwa na madhara pia ila madhara hutegemea kulingana na chanzo Cha
madhara hayo. Madhara kwa mara nyingi huwa makali kama vile kuuwana na
hata kuchomana kwa wale wanaopendana. Madhara haya siku zingine
hutangaza kwenye mitandao mbalimbali ya kijamii na pia huwa ni kuonya
watu dhidi ya mapenzi haya yenye madhara ya kudumu. Mapenzi pia huwa
baina ya wanafunzi wote na ndio maana endapo mmoja wao atakosewa wote
hujiunga ili kuoigania haki za mmoja huyo. Endapo kuna mmoja wao
amefukuzwa shuleni bila haki basi huwa wote wanaungana na kuandamana
mpaka pale haki ya mmoja wao itakuwa imetimia au imetimizwa. Vile vile
kuna mapenzi baina ya kundi fulani la wanafunzi kwa Mfano wanafunzi wa
darasa moja . Mapenzi yao hudhihirika pale ambapo wanafunzi huja pamoja
kumsaidia mwenzao anapokipata kwa msiba fulani. Kuna mapenzi baina ya
chuo na wafanya kazi na ndio maana wafanyakazi hufanya kazi nzuri na
kufanya chuo kupendeza kila mara. Isingekuwa ni mapenzi yao kwa chuo
basi wangekuwa hawatimizi baadhi ya kazi zao na basi kufanya chuo kiwe
kibaya na kisichovutia.l

Mavazi.Chuoni mavazi huwa ya aina mbalimbali . Kuna wanaovaa buibui. Bui
Bui huwa ni vazi la waislamu wanawake wanaovaa . Vazi hili hufunika
miguu na uso kwa upande fulani ili kuacha tu macho na mapua. Vazi hili
huwa ni la rangi mbali mbali kulingana na kadha ya anayeluvaa. Buibui
huwa ni vazi la kiheshima kwa waislamu wanawake na basi huwa ni kawaida
kwa wanawake wote wa kiislamu kulivaa vazi Hilo. Endapo hawajavaa buibui
wanawake wa kiislamu huwa wamevaa dela.dela ni vazi pana ambalo huvaliwa
na wanawake waislamu ila sikuhizi huvaliwa na wanawake aina mbalimbali.
Mavazi mengine huvaliwa na wanafunzi chuoni ni kama sutuali na kaptura.
Chuoni hata watoto wa kike huvaa sutuali na basic huwa ni raha yao. Wapo
wanaovaa marinda na wapo wanaoprnda makaptura bila shaka. Umuhimu wa
kaptura au suruali kwa wanawake ni kuwa sio Rahisi kunajisiwa kutokana
na jinsi mtu alivyovaa kwa kuwa ni vigumu mtu kutoa viatu hivi. Isitoshe
wakati kuna migomo ya wanafunzi watoto wa kike hushauriwakuvaa kaptura
ili wasije wakanajisiwa kutokana na msongamano wa vitendo chuoni madhara
ya rinda ni kuwa rinda ni Rahisi mtu kunajisiwa kwa kuwa lipo wazi na ni
Rahisi kuinua. Vilevile mtu anaweza akawa anavaa rinda fupi na hivo
kuwafanya watu kuvutiwa naye na kupelekea kunajisiwa. Mtoto wa kike
hushauriwa kuvaa kaptura refu au suruali ili kuzuia marinda fupi. Mavazi
mengine huwa ya kiheshima na mengine ambayo sio ya heshima. Baadhi ya
mavazi huwa mafupi ajabu na ndio maana huwa wanafunzi hushauriwa .
Mavazi aina mbalimbali huwa yamekubakiwa chuoni na basic mtu huvaa
anachohisi kuvaa.

Mlo. Chuoni wanafunzi wa chuo hula vyakula mbalimbali kulingana na uwezo
wa mtu binafsi. Vyakula huuzwa kwa mikahawa mbalimbali Kyle chuoni. Vile
vile kuna mikahawa nje ya chuo ambayao huuza vyakula mbalimbali ambavyo
wanafunzi hula. Wapo wanafunzi wanaonunua vyakula na wapo wanafunzi
wanaojipikia kwenye makazi yao ya shuleni au nje ya shule. Vyakula
shuleni huwa vya bei nafuuili angalau kila mwanafunzi aweze kumudu.
Vyakula hivi huwa vimepikwa kwa kuzingatia mambo maalum na mikakatai
mbalimbali ili kisiwafhuru wanafunzi. Mikahawa hii huwa na ithibitisho
ya afya na mazingira mema ili kuhakikisha kuwa chakula kinachotoka kule
ni Cha manufaa kwa wanafunzi . Vyakula hupikwa na wapishi wenye umahiri
kwa sekta hiyo. Kwa Mfano chuo Kikuu cha Kenyatta chakula huuzwa kwa bei
nafuu. Ugali huuzwa kwa shilingi Saba na mboga shilingi Tano, nyama
shilingi ishirini na mbili na maharagwe shilingi kumi na mbili vilevile
mchele. Vyakula hivi kando na kuwa vya bei nafuu huwa ni vitamu ajabu.
Kila mtu hutamani sana kubila kwa kuwa huwa vimepikwa kwa ustaarabu
mkubwa. Wanafunzi ambao ni viongozi shuleni huwa hawali chakula kwa
kulipa huwa tu wanakula chakula ambacho huwa wamelipiwa na shule. Endapo
chakula kitaisha kwa mkahawa mmoja basii watu hutumwa kwa mkahawa
mwingine chuoni ili waweze kupata chakula kizuri zaidi. Kuna siku mwaka
jana kulikuwa na njaa baina ya wanafunzi kutokana na ukosefu wa pesa.
Wakati huo tume ya kuwapa wanafunzi mkopo wa pesa za matumizi yaani HELB
ilikuwa imeshatuma awali kama wanafunzi wapo nyumbani na waliporehea
basi wakawa hawana visenti hivyo. Njaa ilikusudiwa kwa vyuo vingi vikuu
koye Kenya. Wanafunzi kwa kuwa Wana upendo na mapenzi baina yao
walianzisha mshikano na makundi ya kuwalisha wenzao hapo chuoni. Vyakula
vya mikahawa ya shule vilisaifia kwa kuwa chakula kule ilikuwa ni ya bei
nafuu. Kumbuka chuoni kuna mikahawa mbalimbali na mikahawa hii hukidhi
kila mtu shuleni kwa kutegemea mfuko binafsi wa mtu. Kwa Mfano:
wanafunzi walio na pesa huonelea heri wale kwa mkahawa wa nyota Tano
shuleni badala ya mikahawa miingine huku shuleni. Wasio na pesa huenda
mkahawa wa shule ili angalau kitulizaa njaa. Haya yote huwa ni hekaheka
ya kujaribu kijishibisha wanapokuwa shuleni. Vyakula vinavyouzwa Lia nje
ya shule huwafaa wanafunzi wanaoishi nje ya shule kwa kuwa hapo ndio wao
hula au kununua chakula Cha kupika akwenye nyumba zao. Mlo ni WA maana
kwa wanafunzi na hata walimu wao. Endapo mmoja kati yao hapati mlo basi
hata masomo itakuwa vigumu. Na ndio maana chuo kina mkahawa wake wa
kuuza vyakula vyote kwa bei nafuu.

Urafiki. Chuoni hakuna mtu asiyekuwa na rafiki. Marafiki chuoni hutufaa
kwa kuwa kupitia kwao nfipo tunapata kuunganishwa na kazi mbalimbali na
vile vile watu mbalimbali. Marafiki hundwa au kupatikana kwa njia
mbalimbali chuoni na kwa kutegemea mtu. Mimi chuoni nilipoingia sikuwa
na rafiki yeyote na basic siku za kwanza kwazna nilikuwa natembea
mwenyewe. Siku moja niliwajuta wasichana wawili waliokuwa wanaishi nami
kwenye chumba kimoja. Wasichana Hawa mmoja alikuwa anafanya kozi sawia
kama yangu. Hawakuwa wasichana wa kutokatika na basic tukawa tunaelewana
nao sana. Haikuchukua Muda kabla ya sisi kuwa marafiki wakubwa. Kila
mmoja wetu alikuwa anamjali mwenzake kwa Jema au baya. Kila tulipoenda
kula chajio tulienda pamoja. Nakumbuka hatungeachana na hadi watu
wakaanza kudhani tulikuwa mandugu wa mama mmoja. Rafiki zangu walipokuwa
na shida walikuja tukaketi na tukazungumza na basic kutatua tofauti zetu
wa heshima na maana. Endapo mimi sikuwa na pesa basi singeweza kulala
njaa kwa kuwa wenzangu wangeehakikisha nimekula nikashiba na endapo
sikuwa najihisi vizuri kilikuwa ni jukumu lao kuhakikisha napelekwa
hospitali na kutibiwa na pia mavazi yangu wakanigilia wakati huo nikiwa
sihisi vizuri. Kimasomo tulisaidiana na kutiana moyo endapo mmoja wetu
alikuwa anataka kukata tamaa. Kila tatizo la mmoja likikuuwa tatizo letu
sisi wote na tulisulihisha kwa umoja. Kwenye Imani za Mungu ingawa
tulitofautiana bado tulimwamini Mungu na kila mmoja akaheshimu dini ya
mwenzake bila ubaguzi. Kando na tofauti zetu za kidini tulisima tisti
kama minara bila kuachana wala kubaguana . Ingawa sisi kwa sisi wakati
mwingine tulikosana tuliujali sana urafiki wetu na ndio maana kamwe
hatukuuvunja Baki tuliukuza na kukidhi vyema. Tulipohitimu kila mtu
alienda kwa uwanja wake wa kazi ili akawape wananchi matendo na masomo
aliyofunzwa chuoni. Mimi na mwenzangu tulienda kufunza shule moja. Mimi
nilikuwa ningependa sana kuwa mwalimu na nilimshikuru mola kwa hilo.
Mimi na mwenzangu tulifaana kwa vyote. Mwenzetu alienda kufanya kazi
yake ya kuwa mtangazaji. Kila mtu alimtakia kule la heri. Tulianzia
kumjsikia redioni Akita Gaza na kila uchao tukamsifu na kumtakia kila la
heri. Siku moja mimi na mwenzangu tulipokea simu kutoka kwake akitueleza
kuwa alikuwa ameweza kupata nafasi ya kujiunga na kundi kubwa la
utangazaji nchini na alihitaji wasaidizi wake. Wakati huo alihitaji
wasaidizi alituomba tumuunge kwa kuwa sisi ndio tungeweza kuziba pengo
Hilo lilokuwa linahitaji watu. . Tulijioanga na tukaondoka na basic
tukawa tunapewa mshahara mzuri sana ambao umeniwezesha kujenga nyumba
zangu mbalimbali na kufunza watoto wangu. Kusema kweli urafiki ni jambo
la maana na ni vyema kuwa na marafiki wenye azimio kama lako na wenye
roho nzuri sio wanaokadiria tu kukupotosha.

Kuishi. Wanafunzi chuoni huishi kwa vyumba wanavyopewa na chuo kule
shuleni. Vyumba hivi huwa sio vya Bure na basic wanafunzi huwa awanalipa
ada kidogo kwa shule . Ada hii hutumiwa kufanya marwkebisho mbalimbali
kwa vyumba hivi vya wanafunzi. Kwenye vyumba hivi huwa kuna maji na bfu
na choo. Halafu kuna vitanda na godoro na kioo na pia kabati la kueka
nguo . Wanafunzi kwenye vyumba hivi hufuata taratibu maalum ili waweze
kupata vyumba hivo. Kabla ya kupewa vyumba hivyo wanafunzi hupewa
kiunganishi ili waweze kutuma ombinla kutaka chumba shuleni na mwishowe
wanapewa chumba.Masharti mbalimbali hupewa ili kuchunga vyumba hivi
visije vikaharibiwa na wanafunzi wanaoishi huku na pia ili kuhakikisha
wanaoishi huko wapo katika hali nzuri. Baadhi ya masharti hayo ni kama
lazima wanaoishi kwa chumba fulani wahahakikishe kuwa chumba Chao ni
safi na sio kichafu. Ili kuhakikisha hili linakuwa Rahisi kwa wanafunzi
basi wasimamizi wa vyumba hivi huwa wamewapa wanafunzi Hawa kila chumba
mkebe wa kuweka takataka angalau wasije wakaitapakaza kila mahali kwa
vyumba vile. Baada ya wanafunzi kuokota uchafu basi wao huelekezwa kwa
pipa moja qanalofaa kumwaga takataka yao ili ikachomwe baada ya kubebwa
na wafanyakazi. Wanafunzi wanaokaa kwenye vyumba vya shule hawaruhisiwi
kuwalera rafiki zao ili wakaishi nao ila wao huelekezwa kuketi nje ili
kuounguza visa vya wizi na hata vita kwenye vyumba hivi. Endapo mmoja
atapatikana akiwa kwenye chumba hicho kwa njia za kiharamu aliyemleta
hapo pamoja na yeye hupigwa faini ya shilingi elfu kumi na pia kugukizwa
kwa chumba hicho asije akapewa chumba chochote shuleni humor siku yeyote
tena. Wanafunzi wote huwa hawampendi na hawajitakii adhabu kama hizi
basi wao hufanya kila wawezalo ili kuepuka adhabu hizi na kupitia kwa
njia hizi badi tunaweza kupata utulivu kwenye vyumba vile. Vilevile vyuo
vingine haviruhusu watoto wa kiume kuingia kwa vyumba vya watoto wa kike
na basic endapo mmoja wao atapatikana huwa anachukuliwa hatua Kali. Basi
watoto wa kiume hawaendi vyumba vya watoto wa kike na vile vile watoto
wa kike hawaendi vile vya kiume. Maisha huku huwa hivo Rahisi. Kuna wale
wanaoruhusiwa kupika ndani ya vyumba hivi na wengine hawaruhisiwi
kupika. Sheria hizi zote huwa zimewekwa ili kuhakikisha kuwa wanafunzi
qanapata hali njema kule kwenye vile vyumba . Wapo wale wanaoishi nje ya
shule. Hasa wanafunzi wa mwaka wa tatu au wa nne wengi wao huishi nje ya
shule ili angalau wajipange kushuhidia maisha ya nje wajitayarishe
kuishi. Kule nje Kodi huwa ni ya juu ila baadhi yao hujikaza kwa kufanya
juhudi mbalimbali wapate Hela ya Kodi na ya chakula wanapokuw akule nje.

Biashara. Wanafunzi wanapokuwa chuoni huwa tu hawasomi bila kujihusisha
na biashara yoyote kule nje lazima wajihusishe angalau na biashara ndogo
ili waweze kukidhi baadhi ya mahitaji yao ya kibinafsi. Kwa Mfano wapo
wanaojihusisha na kuuza nguo , viatu na hata peremende. Wanafunzi Hawa
huzunguka kwenye vyumba vya wanafunzi huku wakiwauzia vile wanavyokuwa
navyo ili waweze kupata angalau kalamu. Mimi nilipokuwa mwanafunzi wa
chuo Kikuu nilikuwa na rafiki aliyekuwa anaitwa Musa. Musa alikuwa
hajabahatika kuwa na wazazi wake na basi mara nyingi alimtegemea bibi
yake ambaye alikuwa Mzee na mkongwe wakati huo. Bibi yake alijaribu sana
awezavyo ili kuhakikisha Musa anapata kila alichojitaji shuleni. Alikuwa
mama wa bidii sana na basi Musa hakumuangusha Bali alizidi kutia bidii
masomoni. Siku Moja Musa alipigiwa simu na kuelezea kuwa bibi yake
alikuwa anaugua sana na alihitaji Hela fulani ili aweze kutibiwa. Musa
alikuwa hafanyi chochote kule chuoni n abasi hakuwa na pesa yeyote ya
kuokoa maisha ya maskini bibi yake. Musa alijaribu sanakuomba msaada kwa
rafiki zetu ila bado hatukuwa na uwezo wa kuoata pesa hizo. Musa
hakuweza kudurusu kwakuwa alikuwa amegubikwa na mawazo akilini mwake
kutokana na ugonjwa wa bibi yake. Siku moja nilikuwa nimeketi na Musa na
wazo moja likanijia na nikaamua kulifanyia kazi. Enyewe mtu akipungukiwa
akili huwa zinafanya kazi ajabu sana. Wazo hilo lilikuwa ni kuhusu
kuanza abiashara ndogo ya kuwauzia wanafunzi peremende kwenye vyumba vya
mihadhara. Nilimweleza Musa kuhusu wazo hilo na yeye hakusita Bali
alikubaki na kunishukuru sana. Keshoye tuliamka na kuendea peremende na
kisha tukaanza kuuza kwenye vyumba hivi vya mihadhara. Baada ya siku
mbili tulikuwa na pesa za kutosha za kumtibu bibi ya Musa. Musa alituma
peaa nyumbani na bibiye akapelekwa hospitalini akahudumiwa baada ya siku
chache bibiye Musa alipona na Maisha ikaendelea kawaida. Musa hakusahau
biashara ndogo ya peremende ilimponya bibi yake na basi akaamua kufanya
bidii katika biashara yake ili kila uchao iweze kumpa faida tele.
Tulifanya biashara hii kwa muda mrefu mpaka wenzetu pia wakaamua
kutuunga ili pia wapate kipato. Pesa tulizopata tulizitumia kulipa karo
na vile vile kujikidhi. Wazazi wetu wakifikiria sana na wakafurahishwa
kutokana na utendakazi wetu. Baada ya kuhitimu tulikuwa tayari na duka
kubwa la kuuza peremende na vitu vingine. Kazi ya biashara tukiwa chuoni
ilinikuza mimi na Musa ajabu. Kusema kweli biashara ya chuoni hukuza mtu
ili awe na uwezo na ujuzi wa kuja kufanya kazi kwenye ulimwengu wa
kawaida bila tatizo. Vile vile humsaidia kujua ulimwengu wa biashara
pamoja na umuhimu ai manufaa pamoja na taabu au shida zake

Uongozi. Chuoni kama mahali popote kuna watu. Na mahali ambapo watu wapo
lazima watu Hawa waongozwe na kuelekezwa. Katika harakati za kuongozwa
na kuelekezwa mtu huwa anaweza akawa na waelekezaji wake. Ni vigumu
mahali kama chuo Kikuu kupata mtu mmoja ili aelekeze wanafunzi wote
chuoni na basi ndio sababu kunahitajika watu watakaosaidia chuo kufanya
uongozi wake. Na ni vigumu watu kuongozwa na watu wasiokuwa wa Rika lao
kwa kuwa baadhi ya mambo itawawia vigumu kuyaelewa. Hii ndio sababu
inayochangia uwepo wa viongozi kwa chuo Kikuu. Viongozi Hawa hutoka
baina ya wanafunzi na huwa wameteua viongozi wao wenyewe. Viongozi Hawa
hutimiza majukumu mbalimbali kule chuoni kulingana na cheo Cha kiongozi
. Wapo wanaosaidia katika vyumba vya makazi ya wanafunzi na wapo ambao
wanasaidia uongozi mkuu wa chuo. Hawa wote hufanya kwa umoja ili
kuhakikisha kuwa wanafunzi wanapata kila wanachohitaji wanapata na kwa
muda faafu. Wanafunzi Hawa ambai ni viongozi huwa wanapewa mshahara
mdogo kutoka kwa chuo kama shukrani kwa kazi wanazozifanya kule chuoni.
Kabla ya uongozi chuoni wanafunzi Hawa hupewa muda wa kujitangaza na
kujitafitia kura kwa wanafunzi. SIASA ya chuo Kikuu huwa ni ya kushika
na ya ajabu ikilinganishwa na ya shule za upili au shule za msingi.
Wanaowabia vyeo mbalimbali hutafuta hata magari na wakayatumia kutafuta
kura chuoni kote huku wakiimba nyimbo za kisiasa. Wanafunzi Hawa
hawaruhisiwi kuhonga wanafunzi wenzao kwa kuwa hiyo ni hongo na hakuna
chuo kinachkubali wala kukuka hongo huku ulimwenguni. Siku ya kupiga
kura basi kura huhesabiwa kama vile kura za Kitaifa zinavyohesabiwa na
kisha matokea yakasomwa kwa wawaniaji. Endapo mtu Hajaridhika na matokeo
ya kura mtu huyo ana haki ya kulalamika ili kura hizi ziweze kurudiwa
mpka atisheke na matokeao. Wale ambao huwa wameshinda katika kura hizi
hupelekwa amtembezi nje ya shule angalau waweze kujifurahisha na waweze
kufundishwa zaidi kuhusu uongozi na njia muhimu za kutumia katika
uongozi wa wanafunzi chuoni na namna ya kutatua matatizo manakimbali
yanayowahusu wanafunzi kwa ufaafu na taratibu maalum. Baada ya hapa
viongozi huapishwa na chuo Kikuu ili waweke kukiri kuwawatawafanyia
wanafunzi waliowateua kazi kwa bidii yao yote na watahakikisha haki
imetawala. Katika harakati za kuapisha wanafunzi basi chansela huwa
anahudhuria sherehe hiyo. Wanafunzi Hawa viongozi hupewa ofisi zao na
makazi yao ambayo ni tofauti na ya wengine. Uongozi chuoni hukuza mtu na
kumfanya aweze kumiliki Yale mahitaji ya mtu kuwa kiongozi kwa watu. Ni
vyema kila mmoja ajihusishe kwa uongozi ili tuweze kuteua viongozi Bora
wanaoweza kutetea haki zetu na kuhakikisha tunapata huduma Bora sisi
kama tuliowateua.

Michezo. Chuoni kuna michezo aina mbali mbali na basic wanafunzi
hushauriwa kujiunga na michezo hii. Wapo wale ambao huwa wamependa
mchezo wa vikapu basi wao hushauriwa kujiunga na wachezaji hao. Wanaume
qapenda raga vilevile hujiunga na wenzao ili kucheza mchezo wa raga.
Michezo chuoni husaidia kuunga misuli na kuifanya iwe tinginya . Mchezo
ni mojawapo ya zoezi analofaa kufanya mtu ili mifupa yake iwe tisti na
migumu. Vile vile michezo hufanya mtu kuwa na afya nzuri na ya
kutamanika. Michezo hulainisha ngozi kwa kuwa mafuta hupotezqa na kuacha
mwili na kile mwili unahitaji ili kufanya shughuli zake kwa ufaafu
mno.mimi nilipokuwa chuoni nilikuwa macheza mchezo wa vikapu n amchego
wa miguu. Nilipoenda michezo hii kwa sababu nilikuwa gwiji kwayo. Kila
tulipoenda mashindano na vyuo vingine sisi tuliibuka washindi. Mwelekezi
wetu alinipenda kwa kuwa kila tulipoenda michezo lazima ningewafungia
bao shule yetu. Chuoni pia mnapoenda michezo endapo mtashinda basi huwa
mnalipwa ila endapo mtashinda pia mtaliowa ila Hela chache mno . Kila
tulipoenda michezoni basi tulitangamana na wanafunzi wa vyuo vingine
ambao walitueleza kuwahu su na namna walifanya mambo kikwao. . Shule
ambayo ingeshinda michezoni basi ingefurahia na kukejeli wengine.
Michezo huwa na manufaa wengi, huketa umoja na upendo. Vilevile huketa
utangamano na pia kukuza utamaduni. Michezo hukuza talanta na kuleta
usawa katika jamii.wanaosema husema Mungu sio athumani. Msemo huu
ulitumiwa kwenye uwanja wa michezo kila mtu alijaribu kuombea timu yake
ishinde.

Mwisho chuo Kikuu kama wengi wetu tunavyojua huwa ni kujifurahisha.
Masomo huweoo ila kwa wingi wengi wetu tuliambiwa ni raha na ndio maana
tukajiunga n achuo Kikuu. Nilipokuwa shule ya upili mwalimu wetu wa
hisabati alikuwa akiingia darasani anamkutanmtu amelala , anamgutusha na
kumuuliza kuwa endapo analala hivo shule ya upili basi chuo Kikuu
atafanya ni I. Kila tuliposema hatuskii kusoma alitukumbusha kuhusu raha
iliyopo chuoni. Kila mmoja alijua kuwa chuo Kikuu kando na masomo raha
ni kwa wingi. Kila aliyeskia hivyo alijizika vitabuni ili angalau aingie
chuoni ashuhudie raha hiyo. Wasichana tuliambiwa kuwa tuwaache wanaume
wake wa nyumbani na shuleni na tungije chuoni ruined wanaume wakijileta
wenyewe. Wanaume wenye pesa na wenye kidimo Cha kipekee. Nao wanaume
wakaambiwa kuwa chuoni watakuwa wanapigawa na wasichana warembo na wenye
akili. Kila uchao mimi binafsi niliomba nijiunge na chuo kukuuili
nishuhudie utamu huu. Nilipofika chuoni niliona utamu huo. Kujifurahisha
ni kukosa mtu wa kushinda amekufuatilia bila hata kukuacha ufanye
upendache kwa raha. Chuoni ukihitaji kulala we lala, ukihitaji kwenda
darasani ni jukumu lako na pia kulala mapema au la. Chuoni pia ikiwa
wewe ni mpenda pombe pombe huuzwa mahali mbalimbali chuoni kwa yeyote
anayetaka kuinywa.

Maisha ya chuoni ni mazuri na pia ni magumu na mabaya ila ni juhudi la
mmoja aje get yake kama vile angependa yawe akiwa kule chuoni.