Namna mbalimbali za kupunguza ajali za barabarani nchini Kenya 
Language: Swahili | Genre: Creative_writing

MJADALA KUHUSU NAMNA MBALIMBALI ZA KUPUNGUZA AJALI ZA BARABARANI NCHINI KENYA 
Ajali si za barabarani tu bali kuna aina ainati. Mathalani ajali mitoni, maziwani, baharini na ajali nyumbani. Kwa kweli ajali za barabarani ndizo zimepiku ajali za nchini Kenya. Ajali za barabarani huwa na athari mengi. Si vifo, si uharibifu wa mali si uharibifu wa majengo, si kuacha watu na makovu yenye kugubika majenzi na sime aushini mwao. Ni yakini kusema kuwa ajali haina kinga wala kafara ila tahadhari kabla ya hatari. Sababu ni nyingi zinazosababisha ajali mfano, ufisadi mwendokasi, matumizi ya vileo na magari mabovu. Ajali hizi zinaweza kupunguzwa kwa mbinu chungu nzima.
Nikifungua jamvi la mjadala, ninarejelea ya hapo awali kuwa madereva wote wanapaswa kutilia maanani masuala ya kiusalama wakiwa barabarani. Wanapaswa kuzingatia na kuheshimu alama zote za barabarani zinazowasaidia wakiwa barabarani. Kwa mfano, kasi ya kilomita themanini kwa saa moja. Bila kufanya hivyo tutazidi kusikia milio ya ambulensi za hospitali kadha wa kadha zikisafirisha majeruhi wa ajali za barabarani kupata matibabu. 
Pili, kupunguza ufisadi unaofanywa na maafisa wenye kulinda usalama barabarani. Kwa yakini si kwa yamkini, Kenya ina sheria za kupigiwa mfano za barabarani lakini rushwa hufunika sheria. Maafisa wa polisi wana ubinafsi na hupenda pesa kama fisi. Maafisa hawa wenye nyadhifa za usalama barabarani ndio wanaachilia magari mabovu kutumia barabara. Tukitaka usalama barabarani sharti maafisa hawa waachishwe kazi kwa vile wanachangia maafa barabarani. Njia mbili zilimshinda fisi na mtaka yote hukosa yote. 
Isitoshe, ujenzi wa barabara au nchi yetu unapaswa kushughulikiwa mapema vilivyo na serikali kuu na hata serikali za kaunti iwezekanavyo kabla mambo hayajaenda ndivyo sivyo kwani samaki hukunjika ungali mbichi na udogo hupatilizwa ungali maji. Upanuaji wa barabara pia liwe jambo la aula kuzingatiwa kwani barabara za nchi yetu ni finyu sana. Serikali ijifunze kibwebwe ili kujenga barabara tupunguze ajali za kila leo nchini. Barabara zipaliliwe, zikarabatiwe na zitiwe lami. 
Vilevile, mafunzo mapya kuhusu utumiaji wa barabara na magari yanapaswa kupewa madereva wote. Elimu ni kama bahari haina mwisho. Hata kama dereva ana elimu anapaswa kurudia tena na kuongeza elimu aliyonayo. Baada ya mafunzo haya vibali vya uendeshaji magari vikabidhi madereva wote waliokamilisha mafunzo na yeyote atakaye endesha gari bila kibali hicho achukuliwe hatua kali sana. 
Nikiongeza lazima wizara ya uchukuzi na miundo msingi zifanye msako mkali barabarani kuondoa magari yasiyostahili kuhudumu barabarani. Magari yote maovu ambayo hayana mikanda ya usalama, vidhibiti mwendo au madereva wengi wanaoendesha hawana stakabadhi maalum yanapaswa kuondolewa haraka ili kubaki magari yanayofuata mkondo wa sheria. Wizara ya uchukuzi inapaswa kufanya jambo hili haraka iwezekanavyo kwani chelewa chelewa utakuta mwana si wako. 
Halikadhalika, serikali inapaswa kudhibiti idadi ya watu wanaohamia kutoka vijijini hadi mjini kwani idadi ya watu inapoongezeka ndipo matumizi ya magari na idadi ya magari inaongezeka na ajali kuzidi kutokea. Ajali zinapozidi hata hospitalini vifaa maalumu kama damu inayowasaidia majeruhi baada ya kupoteza damu nyingi hukosekana na kupelekea majeruhi wengi kuaga dunia kabla ya kupokea usaidizi wowote wa kiafya kutoka kwa madaktari. 
Tena madereva wanaoendesha magari kwa kasi ni rahisi sana wao kusababisha ajali kwani kama yuko karibu na kugonga mtu hata akiamua kushikilia breki, breki hukataa kwa mwendokasi aliokuwa akipeleka na hili humfanya apate ajali kwani haraka ya nini? Polepole ndio mwendo na mwenda pole haji kwai. Kama ni kuwania abiria basi sio kwa namna hiyo kwani riziki hupangwa na mterehemezi. 
Pia saa za usafiri zinafaa kudhibitiwa. Usafiri hususan wa usiku unapaswa kuondolewa kwa sababu barabara nyingi nchini Kenya hazina taa zenye kutoa mwangaza utakaomsaidia dereva kuona njia anayoenda ili kupunguza ajali. Madereva wanaoendesha magari kwa safari refu au saa nyingi wanapaswa kuwa na msaidizi. Kuwe na kafyu itakayodhibiti utembezi wa magari barabarani usiku. 
Aidha wizara ya usafiri inapaswa kupima madereva wote barabarani ili kuhakikisha hawaendeshi magari wakiwa wanatumia vileo. Vileo hubadili utendakazi wa miili yao na mwishowe kujikuta wanatenda mambo yasiyo na maana. Dereva yeyote atakayepatikana anaendesha gari akiwa ametumia kileo chochote atachukuliwa sheria kali ili kuokoa maisha ya wana Kenya wengi ambayo yangekuwa hatarini. Kwa sababu yake madereva kama hawa watozwe faini au wafungwe jela. 
Kwa yakini, mavazi ya kujilinda ni muhimu sana iwapo madereva wako barabarani. Waendeshaji pikipiki wanaopaswa kuvaa kofia ngumu ya kichwani itakayomsaidia kwa bahati mbaya atakapopata ajali kofia huwa na uwezo wa kumkinga mtu dhidi ya kupasuka au kupata majeraha ya kichwa. Sio waendeshaji pikipiki tu, bali pia abiria wakiwa kwa pikipiki wanapaswa kuhakikisha wamevaa kofia za kujilinda ili kulinda maisha yao. 
Magari yawekwe tarakilishi ili yawe yakikaguliwa mitandaoni. Jambo kama hili linasaidia madereva wanaoendesha magari haya kutofanya ujinga wowote barabarani kwani wanajua ima fa ima wataonekana na wakubwa wa usalama barabarani. Kwa kufanya hivi ajali zitapungua kwani madereva wote watafuata sheria n? mikakati iliyowekwa. 
Licha ya hayo, hatua kali sharti zichukuliwe kwa wanaovunja sheria zote za barabarani. Si viongozi, si wanafunzi, si madereva, si wanaotembea barabarani kwa miguu. Sheria yafaa kuunga mkono utozaji faini ya pesa nyingi. Hawa wakiuka sheria kifungo cha miaka mingi na adhabu kali kwa yeyote atakaevunja sheria. Watu wakifungwa madereva wengi watakuwa makini wakihofia kuchukuliwa sheria. 
Kupatia madereva wazuri zawadi itachangia pakubwa katika kupunguza ajali kwani madereva wote wangependa kupewa zawadi na sharti ya kupata zawadi ni kutia sheria na wanapotii sheria ndipo ajali zinapungua barabarani na maisha ya adinasi wengi kuokoka kwa ajali. 
Kisha vivukio vya watu vinapaswa kuongezwa ili kuondoa msongamano wa watu katika barabara. Vivukio vitakapoongezwa watu wote watavukia pahala pamoja na madereva wote wataona na kutii hizi za vivukio ya watu na kuwabidi kupunguza mwendo wanapokaribia mahala hapo au hata kusimama ili kupisha watu wavuke mwanzo. Asilimia kubwa ya ajali za barabarani itapungua kutakapofanyika hili. 
Bila kuwacha nyuma wachukuzi barabarani kama mfuko wa suruali wao pia wanapaswa kukaa mbali na barabara takriban mita mbili mbali nayo ili kuwakinga na kulinda maisha yao kwani gari linaweza kukosa mwelekeo barabarani na kwa bahati mbaya au nzuri kumgonga mchukuzi kando ya barabara na kumsafirisha hadi kwa muumba bila nauli. 
Kuthamini haki za binadamu ni jambo muhimu kwani endapo kila mtu maafisa na hata madereva watathamini haki hizi maisha ya watu wengi yatakuwa kwenye mikono salama kwani haki yake hautakatwa na yeyote na hii kusaidia kupunguza ajali.
Nikifunga jamvi la mjadala, ningependa kusema kuwa endapo gari lolote la mzigo litapata ajali barabarani watu hawapaswi kulisogelea ili kujiokoa na chochote kitakacho tokea baadaye kwa sababu gari kama lile linaweza kumwaga petroli ama dizeli na hatimaye kushika moto na kutekeleza adinasi wengi.
Kwa sababu mtaka cha mvunguni sharti ainame. Lazima watu washiriki kuhimiza malengo yao ya kupunguza ajali barabarani kwani umoja ni nguvu utengano ni udhaifu na basi usipoziba ufa utajenga ukuta. Tujitahidi ima fa ima kabla maji hayajazidi unga maana bidii huzaa matunda. Mwishowe tukumbuke kumuomba mterehemezi atulinde na kutunusuru sababu mola hamuachi mja wake.