Haki za binadamu
Language: Swahili | Genre: Creative_writing

HAKI ZA BINADAMU.

Haki za binadamu zinafaa kulindwa. Kila binadamu ana haki. Haki hizi
hazifai kukiukwa. Haki za binadamu . Zinapokiukwa. Huwa hawana furaha.
Kuna haki kadha za kibinadamu. Kama vile. Haki ya uhai. Haki ya kupata
makao. Haki hizi zimegawika. Katika makundi kadhaa. Kama vile. Haki za
watoto. Haki za wafungwa. Haki za watu wanaoishi na ulemavu. Na upungufu
kiasi. Haki za wagonjwa. Nakadhalika. Haki za binadamu zinafaa kulindwa
kwa vyovyote. Kuna shirika ambalo. Liliteuliwa ili kulinda haki za watu.
Tume hii. Hutetea hasa haki za watoto. Hii ni kwa sababu . Watoto ndio
hunyimwa haki. Kwa sana. Tume hili pia hupigania haki za watoto
wasichana. Na wanawake. Hata hivyo. Utetezi wa haki za binadamu .
Inakumbwa na changamoto nyingi. Kwa mfano. Kutokana na hali ya maisha.
Idadi kubwa ya watu. Nchini sasa ni walala hoi. Hali imekuwa ngumu. Hadi
watoto wachanga. Wanalala. Bila kutia chochote tumboni. Watu wengi sasa.
Hawawezi kujimudu kimaisha. Hata hivyo. Binadamu wanyonge. Hasa watoto
wanapaswa kulindwa. Kutokana na njaa. Watoto wana haki kama vile. Haki
ya uhai. Haki ya kulindwa. Kutokana na dhuluma yoyote. Haki ya kuishi
mahali palipo sawa. Haki ya kupata elimu bora nakadhalika.

Kila mtoto ana haki. Ya kuwa hai. Hii ni moja ya haki za binadamu. Kila
mtoto ana haki ya kuishi. Hakuna mtoto ambaye. Anafaa kunyimwa haki hii.
Akina mama wajawazito. Wote hujitajika. Kubeba mimba. Hadi wakati wa
kujifungua. Utoaji mimba ni tendo. La kiunyama . Na serikali inaonya
watu. Dhidi ya kuavya mimba. Watu wanaopatikana na tendo hili. Wanafaa
kuadhibiwa . Kwani wananyima watoto walio tumboni. Uwezo wa kuishi.
Uavyaji mimba imechangiwa na mimba za mapema. Wasichana wachanga
wanapojikuta . Katika janga hili. Wao huonelea . Kuavya mimba. Ili
wasijulikane. Ama. Ndio waweze kuendelea na masomo yao. Hii ni hatia
kisheria. Uavyaji mimba huwa na madhara. Inaweza kusababisha kifo cha
mama. Mtarajia. Au inawet kumdhuru kiafya. Anaweza kuwa na shida. Katika
maisha yake. Ya baadaye. Pia. Anaweza kosa kupata mtoto. Katika siku
zijazo. Kuna watu wengi sasa. Ambao wamejitokeza kuwasaidia. Watu
wajawazito. Kuavya mimba . Watu hawa . Huwa hawana taaluma. Katika sekta
hiyo. Kwa hivyo. Wao huhatarisha maisha ya akina mama.

Watoto pia wana haki ya kulindwa. Wanapaswa kulindwa. Kutokana na
mazingira mbaya. Wanafaa kulindwa. Kutokana na uovu . Katika jamii.
Hawapaswi kukua katika mazingira ambayo. Kuna hofu na vita. Kwa mfano.
Katika familia. Ikiwa wazazi wanavurugana. Kila wakati. Watoto
wanapotizama haya. Huwa wanakua na hofu. Huenda wakayaiga matendo yale.
Katika ujana wao. Hii huathiri kukua kwao. Ikiwa wazazi watavurugana
nyumbani. Hawapaswi kufanyia. Mbele ya watoto wao. Hii itazua chuki na
dharau. Kwa watoto. Vilevile. Watakosea wazazi wao. Heshima. Wazazi
wanafaa wawe walinzi. Wanafaa kuwalinda watoto wao. Wanafaa kuishi kwa
amani. Na ikiwa kuna vurugu. Wanafaa kusuluhisha. Bila watoto kujua. Hii
itadumisha uhusiano mwema. Na heshima kwa watoto. Visa vingi
vimeshuhudiwa. Hivi karibuni. Huku wazazi wakivurugana. Na hata kuuana
mbele ya watoto wao. Ndoa nyingi zimesambaratika. Kutokana na vurugu
hizi. Pia. Visa vya watu kuwauwa watoto wao. Kutokana na mzozo wa ndoa.
Mambo kama haya. Hayafai kuruhusiwa. Ikiwa mazingira ya malezi ni
mabaya. Basi mtoto huyo. Anapaswa kutengwa na wazazi wao. Ili kuwalinda.
Kuna baadhi ya wazazi ambao. Hawawezi kuwalinda watoto wao. Hivyo wao
huwaacha . Mtaani. Baadaye watoto hao hugeuka. Na kukua watoto wa
mtaani. Hii ni ukiukaji wa haki za watoto. Wakiwa mtaani. Wao hupatwa na
changamoto kadhaa. Kama vile. Kukosa chakula. Kukosa makao. Kukosa
upendo. Nakadhalika. Afya yao huzorota. Kutokana na kukosa lishe bora.
Wengine hata huaga. Kutokana na magonjwa. Wengine huuawa na majambazi.
Nakadhalika. Tume linalosimamia haki za watoto. Inapaswa kushughulikia
watoto hawa. Wanafaa kupewa makao. Kisha walindwe . Serikali isipochukua
hatua. Watoto wengi wataishia mtaani. Hii itaongeza ualifu katika jamii.
Watoto hawa. Wanapokuwa mtaani. Wao huanza kutumia mihadarati. Na madawa
zingine za kulevya. Kwa kuwa hakuna mtu. Wa kumpa ushauri. Wala
kumwelekeza.

Watoto pia. Wana haki ya kulindwa kutokana na watu wabaya . Na wenye
tamaa. Idadi ya mimba za mapema imeongezeka. Katika baadhi ya wasichana
wachanga. Wasichana wanapaswa kulindwa. Kuna watu ambao. Huchukua fursa
ya kuwadhulumu wasichana. Kwa kujifanya wasamaria wema. Wao hujifanya
kuwasaidia. Kisha baadaye kuwadhulumu. Wanapooata ujauzito. Wao hutupwa
nje. Visa vya ubakaji pia vimeongezeka. Wasichana huwa viumbe dhaifu.
Wao huwa na mahitaji mengi. Wakati mwingine. Wazazi wao hawawezi kuwapa
vyote wanavyohitaji. Hii huwa ni fursa Kwa wanaume wengine. Watawapa
hela kidogo. Kisha kuwabaka. Ubakaji ni tendo ka kinyama. Kwa kuwa.
Humnyima mdhulumiwa raha. Vilevile. Mimba inaweza kutokea. Pia. Wanaweza
kupata magonjwa wa zinaa. Watoto wanafaa kulindwa. Mtu yeyote
anayepatikana. Katika tendo hilo la ubakaji. Anafaa kuchukuliwa hatua
kali. Ili kuwaonya wengine. Tendo hili. Litakoma tu. Kama wahalifu hao.
Watachukuliwa hatua kali. Vilevile. Watu wanafaa kuelimishwa . Dhidi ya
tendo hili. Wanafaa kufahamu madhara yake.

Haki nyingine. Ni haki ya kupata elimu. Watoto wanahaki ya kupata elimu.
Wanafaa kukua katika mazingira. Ambapo wataweza kupata elimu inayofaa.
Hata hivyo. Haki hii hukumbwa na changamoto. Kama vile. Kukosa karo.
Familia nyingi nchini. Hazina uwezo wa kujimudu kimaisha. Kwa hivyo.
Kupata chakula cha kila siku. Huwa ni vigumu. Kwa familia nyingi. Elimu
si jambo la maana sana. Ikilinganishwa na chakula. Chakula huja kwanza.
Kwa hivyo. Wanaona heri wape watoto vyakula. Elimu huwa si swala la
muhimu. Mara nyingi. Watoto wengi hufukuzwa shuleni. Kutokana. Na kukosa
kulipa karo. Vilevile. Watoto wengi. Baada ya kukamilisha masomo ya
shule ya msingi. Huwa hawaendelei. Kwa kukosa karo. Hata hivyo. Serikali
ilikuwa imebuni . Ratiba ya elimu kwa watoto wote.. wazazi wengi
walifurahia. Hata hivyo. Hii haijafanikiwa. Kwani hakuna mtoto
anayeruhusiwa. Kusoma bila kulipa karo. Hii ni changamoto kwa wazazi.
Kwa hivyo. Watoto wanaotoka kwenye familia tajiri. Ndio huwa na uwezo wa
kupata elimu. Wale wanaotoka familia masikini. Huwa hawawezi kuendelea
kimasomo.

Hata hivyo. Utekelezaji wa haki hizi. Huwa si rahisi. Kuna changamoto
nyingi zinazokumbwa na shughuli hii. Tume inayoshughulikia. Hali za
watoto ni kama imelegeza kamba. Wahalifu wengi. Wanaokiuka haki za
watoto. Wanaachiliwa huru. Kila kukicha. Wabakaji hawachukuliwi hatua
kali. Hii ni kero kwa watoto wengi. Watoto hawajalindwa kwa njia
ipasavyo. Walinzi wao. Ndio wanageuka. Na kuwa wadhulumu wao. Kuna kisa
kilichotokea. Ambapo. Mwanzilishi wa boma ya watoto mayatima. Alikuwa
akiwauza watoto wasichana. Vilevile alikuwa akiwadhulumu kimapemzi. Hii
ni hatia. Hata hivyo. Kesi kama hii. Ikiwasilishwa mahakamani. Mshtakiwa
huachiliwa. Baada ya muda mfupi. Hii inaonyesha jinsi. Watoto wetu.
Hawalindwi. Kutokana na ufisadi. Ni vigumu kulinda . Haki za watoto. Kwa
maana. Wanaodhulumu hao watoto. Huwa ni watu walio na pesa. Kwa hivyo
wanaposhtakiwa. Wanaweza kutoa hongo. Ili kuachiliwa. Si vyema
kuhatarisha maisha ya watoto. Hasa watoto wanyonge wasiojiweza.