Translate the text from Welsh to English.



 
Mae ein Rhaglen Lywodraethu yn seiliedig ar werthoedd unigryw Cymru o ran cymuned, cydraddoldeb a chyfiawnder cymdeithasol. Mae'n rhoi mwy o flaenoriaeth i gydweithio nag i gystadleuaeth, gan ddangos sut y byddwn yn gweithredu i sicrhau'r tegwch mwyaf posibl i bawb a dileu anghydraddoldeb ar bob lefel o gymdeithas.


Yn ystod y blynyddoedd diwethaf mae ein cymunedau wedi wynebu heriau na welwyd eu tebyg o'r blaen, ac mae’r effeithiau yn dal i ddod i’r amlwg. Ceir tystiolaeth gynyddol nad yw pob cymuned wedi ymdopi yn yr un modd, a bod y rhai sydd ag adnoddau allweddol, gan gynnwys asedau ffisegol, partneriaethau cryf ac eiriolwyr lleol, yn tueddu i fod yn fwy gwydn yn wyneb y mathau o ergydion y mae pob un ohonynt wedi'u profi yn ystod y blynyddoedd diwethaf ac sy'n debygol o barhau. Ac eto, yn yr amgylchiadau mwyaf heriol, dro ar ôl tro mae cymunedau Cymru wedi dangos y cryfder, y gwydnwch a’r undod sy’n arddangos mor glir pwy ydym fel cenedl. 


Mae ein sgyrsiau gyda’n partneriaid yn dweud wrthym bod angen edrych o’r newydd ar bolisi cymunedol yng ngoleuni’r pandemig, pan oedd gweithredu ar lefel leol mor hanfodol. Rydym nawr yn cymryd y camau cyntaf i ddatblygu Polisi Cymunedau a fydd, yn ei dro, yn datblygu ffyrdd newydd, cydgynhyrchiol o weithio gyda’n cymunedau. Bydd hyn yn helpu i sicrhau bod egwyddorion grymuso cymunedol sydd eisoes yn rhan annatod o’n deddfwriaeth sylfaenol yn cael eu cymhwyso mewn ffordd gyson i brosesau ymgysylltu lleol effeithiol.


Mae llawer o ymrwymiadau ein Rhaglen Lywodraethu yn canolbwyntio ar alluogi pobl i ffynnu yn eu hardaloedd lleol yn ogystal â chefnogi cymunedau o ddiddordeb, er enghraifft:


* Datblygu Strategaeth Bwyd Cymunedol i Gymru i annog cynhyrchu a chyflenwi bwyd lleol yng Nghymru.
* Buddsoddi yn amgylchedd dysgu ysgolion cymunedol.
* Sicrhau bod hanes a diwylliant cymunedau Pobl Ddu, Asiaidd a Lleiafrifoedd Ethnig yn cael eu cynrychioli'n briodol, fel rhan o’n Cynllun Gweithredu Cymru Wrth\-hiliol.
* Datblygu naratif cadarnhaol ynghylch mynd i'r afael â newid hinsawdd a chefnogi ynni adnewyddadwy, yn enwedig mewn cymunedau difreintiedig.
* Cefnogi tai cydweithredol, mentrau a arweinir gan y gymuned, ac ymddiriedolaethau tir cymunedol.
* Datblygu mwy na 50 o ganolfannau cymunedol lleol i gydleoli gwasanaethau iechyd a gofal cymdeithasol rheng flaen a gwasanaethau eraill.
* Cychwyn y ddyletswydd economaidd\-gymdeithasol i sicrhau bod cyrff cyhoeddus yn ystyried effeithiau eu penderfyniadau, yn enwedig ar gymunedau difreintiedig.
* Gwneud Cymru yn Genedl Noddfa, drwy haelioni cymunedau ym mhob rhan o Gymru sydd, dros y blynyddoedd diwethaf, wedi creu cartref i bobl o Syria, Affganistan a nawr Wcráin.


Mae'n amserol inni edrych eto ar sut mae'r rhaglenni hyn a llawer o raglenni eraill yn dod at ei gilydd ar lefel leol iawn, a sut mae pob rhan o Lywodraeth Cymru yn cefnogi ac yn gweithio gyda'n cymunedau. Rydym hefyd am wrando ar ein cymunedau a dysgu ganddynt, gan fanteisio ar eu gwybodaeth leol a’u profiad gwerthfawr. Ar yr un pryd, rydym am barchu’r strwythurau lleol a rhanbarthol sydd ar waith yn llawn. Nid gosod beichiau neu ddyletswyddau newydd yw’r nod, ond ategu deddfwriaeth a pholisïau pwysig sydd eisoes yn bodoli, fel Deddf Cenedlaethau’r Dyfodol, gan ein helpu i ddarganfod gyda’n gilydd beth yn rhagor y gellir ei wneud i gefnogi ein cymunedau.


Rydym yn cydnabod nad rhaglen gymunedol annibynnol yw'r hyn sydd ei angen nawr, ond ymateb trawsbynciol gan y Llywodraeth gyfan. Bydd hyn yn golygu gweithio gyda’n cymunedau a phartneriaid eraill i gyd\-greu ffyrdd o helpu i gyflawni ein Rhaglen Lywodraethu, gan sicrhau ar yr un pryd bod ein holl gymunedau yn ffynnu, wedi’u grymuso ac yn gydgysylltiedig.


I hwyluso’r dull gweithredu newydd hwn, rydym wedi datblygu Bwrdd Polisi Cymunedol mewnol, sydd â chynrychiolaeth i bob portffolio Gweinidogol, ac rydym wedi casglu gwybodaeth am fwy na 100 o raglenni a ffrydiau ariannu Llywodraeth Cymru sy'n ymwneud â’r gymuned. Mae angen inni nawr ehangu ein trafodaethau i gynnwys rhanddeiliaid ar bob lefel yng Nghymru, gan gynnwys cymunedau eu hunain. Rydym yn bwriadu dechrau gyda gwaith peilot mewn rhai ardaloedd penodol, drwy gytundeb gyda’u Byrddau Gwasanaethau Cyhoeddus, er mwyn dysgu mwy am yr hyn sy’n digwydd o fewn eu cymunedau ac ymchwilio i beth yn rhagor y gellir ei wneud.


Bydd sawl agwedd i’r gwaith hwn, ac yn ddiweddar rydym wedi cyhoeddi gwaith ymchwil ar Dulliau seiliedig ar le o ymgysylltu a chefnogi cymunedol a fydd yn llywio’r cam nesaf. Er enghraifft, mae asedau lleol megis canolfannau cymunedol, ardaloedd gwyrdd a safleoedd treftadaeth o bwys mawr i lawer o gymunedau. Mae ein Rhaglen Cyfleusterau Cymunedol wedi darparu dros £41miliwn ers 2015 i helpu cymunedau ledled Cymru i brynu, datblygu a gwella adeiladau lleol ac ardaloedd gwyrdd hollbwysig. Rydym hefyd wedi gwneud ymrwymiad cadarn i gefnogi trefniadau i drosglwyddo asedau cymunedol a chefnogi datblygiadau a arweinir gan gymunedau drwy ddarparu fframwaith cymorth sy’n rhoi cyngor, arweiniad a chyllid. Mae yna heriau o’n blaen – bydd methiant Llywodraeth y DU i wneud iawn am gronfeydd strwythurol pwysig a gollwyd o’r UE yn effeithio ar lawer o gymunedau a grwpiau trydydd sector. Er na all Llywodraeth Cymru ailsefydlu’r cyllid coll hwnnw, mae’n annog ac yn cefnogi ymgysylltu lleol effeithiol pwysig.


Mae sawl ffurf arall ar waith cymunedol yn berthnasol hefyd, a gwyddom fod enghreifftiau niferus ac amrywiol o ddemocratiaeth uniongyrchol ar waith ledled Cymru. Rydym am annog cymaint o bobl â phosibl i gyfrannu at ddatblygu ein Polisi Cymunedau newydd, ac rydym yn gwahodd unrhyw un sydd am wybod mwy i gysylltu â ni yn PolisiCymunedau@llyw.cymru.







Translation:


 
Our Programme for Government is founded on the distinctively Welsh values of community, equality and social justice. It puts collaboration ahead of competition, showing how we will act to maximise fairness for all and eliminate inequality at every level of society.


In recent years, our communities have faced unprecedented challenges, with impacts which are still unfolding. There is growing evidence that not all communities have coped in the same way and that those with key resources, including physical assets, strong partnerships and local advocates, tend to be more resilient to the types of shocks which all have experienced in recent years and which are likely to continue. Yet, in the most challenging of circumstances, Welsh communities have repeatedly shown the strength, resilience and unity so synonymous with who we are as a nation. 


Conversations with partners are telling us there is a need for a fresh look at community policy in the light of the pandemic, when local action was so vital.  We are now taking the first steps in developing a Communities Policy which will in turn develop new, co\-productive, ways of working with our communities.  This will help to ensure that the principles of community empowerment already built into our primary legislation are translated consistently into effective local engagement.


Many commitments in our Programme for Government are focused on enabling people to thrive in their local areas as well as supporting communities of interest.  For example:


* Developing a Wales Community Food Strategy to encourage the production and supply of locally sourced food in Wales.
* Investing in the learning environment of community schools.
* Ensuring the history and culture of our Black, Asian, and Minority Ethnic communities are properly represented, as part of our Anti\-Racist Action Plan for Wales.
* Developing a positive narrative around tackling climate change and supporting renewable energy, especially in deprived communities.
* Supporting co\-operative housing, community\-led initiatives, and community land trusts.
* Developing more than 50 local community hubs to co\-locate front\-line health and social care and other services.
* Commencing the socio\-economic duty to ensure that public bodies consider the impacts of their decisions, particularly on disadvantaged communities.
* Making Wales a Nation of Sanctuary, drawing on the generosity of communities in every part of Wales who in recent years have made homes for people from Syria, Afghanistan and now Ukraine.


It is timely for us to look again at how these and many other programmes come together at the very local level and how the entire Welsh Government supports and works with our communities.  We also want to listen to and learn from our communities, drawing on local knowledge and hard\-won experience. In doing so we will fully respect existing local and regional structures.  The aim is not to impose new burdens or duties but something that complements important existing legislation and policies, like our Future Generations Act, and which helps us to discover, together, what more can be done to support our communities.


We recognise that what is needed is not a standalone community programme, but a cross\-cutting, whole of government response.  This will mean working with our communities and other partners to co\-produce solutions that will support delivery of our Programme for Government and, at the same time, enable all our communities to be thriving, empowered and connected.


To support this new approach, we have developed an internal Communities Policy Board, with every Ministerial portfolio represented, and gathered information on more than 100 community\-facing Welsh Government programmes and funding streams. We now need to expand our discussions to include Welsh stakeholders at every level, including communities themselves.  We intend to begin with pilot work in a few areas, by agreement with their respective Public Service Boards, to find out more about what is happening in their communities and explore what more could be done.


There will be many aspects to this work and we have recently published research on Place\-based approaches to community engagement and support which will inform the next stage.  For example, local assets such as community centres, green spaces and heritage sites are of great importance for many communities. Our Community Facilities Programme has provided over £41million since 2015 to help communities all over Wales buy, develop and improve crucial local buildings and green space. We have also made a firm commitment to supporting Community Asset Transfers and community led developments by providing a support framework that delivers advice, guidance and finance. There are challenges ahead – the UK Government’s failure to replace important EU structural funds will impact many communities and third sector groups. While the Welsh Government cannot replace that lost funding, it’s important effective, place\-based engagement is encouraged and supported.


Many other forms of community work are also relevant and we know that there are numerous and varied examples of participatory democracy in place around Wales. We want to encourage wide involvement with the development of our new Communities Policy and invite anyone who wants to know more to contact us at CommunitiesPolicy@gov.wales.