Translate the text from English to Welsh.



 
Securing a greener and healthier Wales as we reconstruct our economy in the wake of the COVID\-19 pandemic means we must make significant changes to our lifestyles and industries so all communities in Wales can breathe clean air. Today, I am publishing our proposals in a White Paper to support the development of a Clean Air Act for Wales.


Air pollution is shortening lives in Wales, with the greatest impact being felt in the areas of greatest deprivation, particularly amongst children and people living with chronic health conditions. Ecosystems in all parts of Wales are being impacted by air pollution, to the point to where we risk damage to them beyond repair, denying future generations’ access to their natural heritage. Whilst we are largely compliant with air quality legal standards in Wales, we recognise the need to reduce exposure to air pollution further and the positive health and environmental benefits this can bring. Tackling air pollution is not only a public health and environmental imperative, it is a matter of social justice.


Some of the changes needed to achieve clean air in Wales will affect certain industries who are responsible for managing emissions from their own business practices, from agriculture to energy and manufacturing. Some changes required to achieve clean air will affect all of us, the way we travel and heat our homes, the physical layout of our communities and the presence of nature around us. Some emissions are not within our control to eliminate entirely, including those which cross international borders. There is therefore a need to educate and inform, including through robust monitoring and assessments, so we can all better protect ourselves from the impact of air pollution in the way we live our lives.


Our ambition for a Clean Air Act for Wales is to place the most effective air quality standards into Welsh law and require action to meet them so people in Wales can breathe clean air, so children can play safely in their communities, so we can relieve some pressure on our health services, so we can reduce inequality.


Through delivering the proposals in the White Paper, and building on the measures included in our Clean Air Plan published last summer, we can:


* Set air quality targets, including for particulate matter, which account for the latest scientific evidence and international standards, including WHO guidelines.
* Subject targets to regular review with scrutiny from independent experts to ensure they meet the highest possible standards and achieve the greatest benefit for our wellbeing.
* Set a requirement for a Clean Air Plan or Strategy to be reviewed in full at least every 5 years.
* Make Local Air Quality Management regulation more effective. This includes requiring projected compliance dates for Air Quality Management Areas and giving powers to Local Authorities to bring together partnerships with other organisations to develop and implement solutions collaboratively.
* Better enable the implementation of Clean Air Zones and Low Emission Zones where they are needed.
* Give Local Authorities more powers to tackle idling vehicles, including outside schools and healthcare settings, and increase the penalties they can apply.
* Enable Local Authorities to better manage and enforce unlawful burning of unauthorised fuels through strengthened smoke control powers.
* Place a duty on public and private organisations across sectors to help the public understand the risks of air pollution, including through increased provision of monitoring, so we can encourage positive behaviour change to reduce the risk to ourselves and to reduce air pollution at source.
* Support greater use of nature based approaches where they have a proven ability to contribute to air quality improvement.


There is a broad consensus across this Senedd on the need to improve air quality in Wales, and I hope this consensus can help now help to see us through the difficult changes needed to realise our goal.


Today, I am also publishing a detailed report completed by the Clean Air Advisory Panel on the impact of the COVID\-19 pandemic on air quality. Early results of air quality show a complicated picture since March 2020\. The first 2 months of lockdown saw significant decreases in some pollutant levels, including nitrogen oxides, consistent with reduced traffic levels. However, other pollutant levels increased, including fine particulate matter and ozone. This demonstrates the complex impact that changes in social practices and technological interventions can have.


The Panel’s report, entitled ‘Impacts of the COVID\-19 pandemic on air quality in Wales: March to October 2020,’ contains a number of recommendations. We will consider these recommendations as we develop our current and future policies and legislation under the Clean Air Plan. The panel have indicated their support for measures to encourage more people to work remotely to reduce the impact of traffic emissions from commuting, consistent with the ambition announced by Welsh Government last year to work with businesses, public bodies and trades unions to put the support and facilities in place to achieve 30% of the Welsh workforce working remotely in a way that maximises wellbeing.


Finally, alongside the White Paper on a Clean Air Act for Wales, I have published an additional focussed consultation on reducing emissions from domestic burning of solid fuels. This is a challenging area, particularly where there are households in Wales who currently rely on already expensive and highly polluting fuels to heat their home. In the steps we take as a result of new legislation and delivery of the Clean Air Plan we will, in line with our commitment to climate justice, ensure no household is forced into fuel poverty through the application of regulations to tackle air pollution. 


We must carefully balance the need to strengthen regulation of fuel types and appliances with the need to practically support people to make changes which will improve their own health and that of their communities. Many of us will contribute to the pressure on air quality created by domestic burning when we have barbeques and bonfires. It is therefore not as simple as seeking to ban domestic burning in all its forms – we have to find a way to reduce the negative health impacts of these practices in a way which commands broad community support and does not leave particular groups significantly disadvantaged.


In the present circumstances there is no doubt the most acute public health emergency we face is COVID\-19\. In order for Wales to emerge healthier, greener and fairer in the months and years to come as the impact of the pandemic recedes, we must take action now to set a new set of expectations around air quality and the responsibilities on all of us to reduce the impact of pollution and eliminate harmful emissions at source.


I hope all members of the Senedd will continue to take a close interest in this issue and will encourage all those with an interest to take part in our consultations to be a part of protecting the nation’s air and with it our natural heritage, our children, our National Health Service and our wider wellbeing.







Translation:


 
Mae sicrhau Cymru wyrddach ac iachach wrth i ni ailadeiladu ein heconomi yn sgil y pandemig Covid\-19  yn golygu bod yn rhaid i ni wneud newidiadau sylweddol i'n ffyrdd o fyw a'n diwydiannau fel y gall pob cymuned yng Nghymru anadlu aer glân. Heddiw, rwy'n cyhoeddi ein cynigion mewn Papur Gwyn i gefnogi datblygiad y Ddeddf Aer Glân (Cymru).


Mae llygredd aer yn byrhau bywydau yng Nghymru, gyda'r effaith fwyaf yn cael ei theimlo yn yr ardaloedd mwyaf difreintiedig, yn enwedig ymhlith plant a phobl sy'n byw gyda chyflyrau iechyd cronig. Mae llygredd aer yn effeithio ar ecosystemau ym mhob rhan o Gymru, i'r pwynt lle rydym yn peryglu niwed iddynt y tu hwnt i fedru ei wneud yn iawn, gan wrthod mynediad cenedlaethau'r dyfodol i'w treftadaeth naturiol. Er ein bod yn cydymffurfio'n bennaf â safonau cyfreithiol ansawdd aer yng Nghymru, rydym yn cydnabod yr angen i leihau amlygiad i lygredd aer ymhellach a'r manteision iechyd ac amgylcheddol cadarnhaol y gall hyn eu cynnig. Mae mynd i'r afael â llygredd aer nid yn unig yn rheidrwydd iechyd cyhoeddus ac amgylcheddol, mae'n fater o gyfiawnder cymdeithasol.


Bydd rhai o'r newidiadau sydd eu hangen i sicrhau aer glân yng Nghymru yn effeithio ar rai diwydiannau sy'n gyfrifol am reoli allyriadau o'u harferion busnes eu hunain – o amaethyddiaeth i ynni a gweithgynhyrchu. Bydd rhai newidiadau sydd eu hangen i sicrhau aer glân yn effeithio ar bob un ohonom – y ffordd rydym yn teithio ac yn gwresogi ein cartrefi, cynllun ffisegol ein cymunedau a phresenoldeb natur o'n cwmpas. Nid yw rhai allyriadau o fewn ein rheolaeth i ddileu'n llwyr, gan gynnwys y rhai sy'n croesi ffiniau rhyngwladol. Felly, mae angen addysgu a hysbysu, gan gynnwys drwy fonitro ac asesu cadarn, fel y gallwn i gyd ddiogelu ein hunain yn well rhag effaith llygredd aer yn y ffordd rydym yn byw ein bywydau.


Ein huchelgais ar gyfer y Ddeddf Aer Glân (Cymru) yw gosod y safonau ansawdd aer mwyaf effeithiol yng nghyfraith Cymru a gofyn am weithredu i'w cyflawni fel y gall pobl yng Nghymru anadlu aer glân, fel y gall plant chwarae'n ddiogel yn eu cymunedau, fel y gallwn leddfu rhywfaint o bwysau ar ein gwasanaethau iechyd, fel y gallwn leihau anghydraddoldeb.


Drwy gyflwyno'r cynigion yn y Papur Gwyn, ac adeiladu ar y mesurau a gynhwyswyd yn ein Cynllun Aer Glân a gyhoeddwyd yr haf diwethaf, gallwn:


* Osod targedau ansawdd aer, gan gynnwys ar gyfer deunydd gronynnol, sy'n cyfrif am y dystiolaeth wyddonol ddiweddaraf a'r safonau rhyngwladol, gan gynnwys canllawiau Sefydliad Iechyd y Byd.
* Adolygu targedau’n rheolaidd gyda chraffu gan arbenigwyr annibynnol i sicrhau eu bod yn cyrraedd y safonau uchaf posibl ac yn sicrhau'r budd mwyaf i'n lles.
* Pennu gofyniad i gynllun neu Strategaeth Aer Glân gael ei adolygu'n llawn o leiaf bob 5 mlynedd.
* Gwneud rheoleiddio Rheoli Ansawdd Aer Lleol yn fwy effeithiol. Mae hyn yn cynnwys ei gwneud yn ofynnol i gael ddyddiadau cydymffurfio rhagamcanol ar gyfer Ardaloedd Rheoli Ansawdd Aer a rhoi pwerau i Awdurdodau Lleol ddod â phartneriaethau ynghyd â sefydliadau eraill i ddatblygu a gweithredu atebion ar y cyd.
* Galluogi gweithrediad Parthau Aer Glân a Pharthau Allyriadau Isel yn well lle mae eu hangen.
* Rhoi mwy o bwerau i Awdurdodau Lleol fynd i'r afael â cherbydau sy'n rhedeg yr injan yn segur, gan gynnwys y tu allan i ysgolion a lleoliadau gofal iechyd, a chynyddu'r cosbau y gallant eu cymhwyso.
* Galluogi Awdurdodau Lleol i reoli a gorfodi llosgi tanwyddau anawdurdodedig yn anghyfreithlon drwy bwerau rheoli mwg cryfach.
* Gosod dyletswydd ar sefydliadau cyhoeddus a phreifat ar draws sectorau i helpu'r cyhoedd i ddeall risgiau llygredd aer, gan gynnwys drwy ddarparu mwy o fonitro, fel y gallwn annog newid cadarnhaol mewn ymddygiad er mwyn lleihau'r risg i ni ein hunain a lleihau llygredd aer yn y ffynhonnell.
* Cefnogi mwy o ddefnydd o ddulliau sy'n seiliedig ar natur lle mae ganddynt allu profedig i gyfrannu at wella ansawdd aer.


Mae consensws eang ar draws y Senedd hon ynglŷn â’r angen i wella ansawdd aer yng Nghymru, a gobeithio y gall y consensws hwn helpu yn awr i’n gweld drwy’r newidiadau anodd sydd eu hangen i wireddu ein nod.


Heddiw, rwyf hefyd yn cyhoeddi adroddiad manwl a gwblhawyd gan y Panel Cynghori ar Aer Glân ar effaith pandemig COVID\-19 ar ansawdd aer. Mae canlyniadau cynnar ansawdd aer yn dangos darlun cymhleth ers mis Mawrth 2020\. Gwelodd 2 fis cyntaf y cyfyngiadau symud ostyngiadau sylweddol mewn rhai lefelau llygryddion, gan gynnwys ocsidiau nitrogen, sy'n gyson â lefelau traffig is. Fodd bynnag, cynyddodd lefelau llygryddion eraill, gan gynnwys deunydd gronynnol mân ac oson. Mae hyn yn dangos yr effaith gymhleth y gall newidiadau mewn arferion cymdeithasol ac ymyriadau technolegol ei chael.


Mae adroddiad y Panel, o'r enw 'Effeithiau pandemig COVID\-19 ar ansawdd aer yng Nghymru: Mawrth i Hydref 2020,' yn cynnwys nifer o argymhellion. Byddwn yn ystyried yr argymhellion hyn wrth i ni ddatblygu ein polisïau a'n deddfwriaeth ar hyn o bryd ac yn y dyfodol o dan y Cynllun Aer Glân. Mae'r panel wedi nodi eu cefnogaeth i fesurau i annog mwy o bobl i weithio gartref i leihau effaith allyriadau traffig o gymudo, yn gyson â'r uchelgais a gyhoeddwyd gan Lywodraeth Cymru y llynedd i weithio gyda busnesau, cyrff cyhoeddus ac undebau llafur i roi'r cymorth a'r cyfleusterau ar waith i sicrhau bod 30% o weithlu Cymru yn gweithio gartref mewn ffordd sy'n sicrhau'r lles mwyaf posibl.


Yn olaf, ochr yn ochr â'r Papur Gwyn ar y Ddeddf Aer Glân i Gymru, rwyf wedi cyhoeddi ymgynghoriad ychwanegol â ffocws ar leihau allyriadau sy'n deillio o losgi tanwydd solet yn y cartref. Mae hwn yn faes heriol, yn enwedig lle mae cartrefi yng Nghymru sydd ar hyn o bryd yn dibynnu ar danwyddau sydd eisoes yn ddrud ac sy'n llygru'n fawr i wresogi eu cartref. Yn y camau a gymerwn o ganlyniad i ddeddfwriaeth newydd a chyflawni'r Cynllun Aer Glân, byddwn, yn unol â'n hymrwymiad i gyfiawnder yn yr hinsawdd, yn sicrhau na chaiff unrhyw gartref ei orfodi i dlodi tanwydd drwy gymhwyso rheoliadau i fynd i'r afael â llygredd aer.


Rhaid inni gydbwyso'n ofalus yr angen i gryfhau rheoleiddio mathau o danwyddau a chyfarpar gyda'r angen i gefnogi pobl yn ymarferol i wneud newidiadau a fydd yn gwella eu hiechyd eu hunain ac iechyd eu cymunedau. Bydd llawer ohonom yn cyfrannu at y pwysau ar ansawdd aer a grëir gan losgi domestig pan fydd gennym farbeciws a choelcerthi. Felly, nid yw mor syml â cheisio gwahardd llosgi domestig o bob math – rhaid i ni ddod o hyd i ffordd o leihau effeithiau negyddol yr arferion hyn ar iechyd mewn ffordd sy'n ennyn cefnogaeth gymunedol eang ac nad yw'n gadael grwpiau penodol o dan anfantais sylweddol.


O dan yr amgylchiadau presennol, nid oes amheuaeth mai COVID\-19 yw'r argyfwng iechyd cyhoeddus mwyaf difrifol sy'n ein hwynebu. Er mwyn i Gymru ddod yn iachach, yn wyrddach ac yn decach yn y misoedd a'r blynyddoedd i ddod wrth i effaith y pandemig ddod i ben, rhaid inni weithredu'n awr i osod set newydd o ddisgwyliadau ynghylch ansawdd aer a'r cyfrifoldebau ar bob un ohonom i leihau effaith llygredd a dileu allyriadau niweidiol yn y ffynhonnell.


Rwy'n gobeithio y bydd pob aelod o'r Senedd yn parhau i gymryd diddordeb mawr yn y mater hwn a byddaf yn annog pawb sydd â diddordeb i gymryd rhan yn ein hymgynghoriadau i fod yn rhan o ddiogelu awyr y genedl a chyda hynny ein treftadaeth naturiol, ein plant, ein Gwasanaeth Iechyd Gwladol a'n lles ehangach.