Translate the text from English to Welsh.



 
* Two new freeports set to be established in Wales, Celtic Freeport covering Milford Haven and Port Talbot, and Anglesey Freeport in North Wales.
* Both freeports aim to attract £4\.9 billion in public and private investments, with the potential to create around 20,000 jobs by 2030\.
* Freeports designed to enhance Welsh Government investment and policies for stronger, fairer, greener local economies.


In May 2022, the Welsh Government reached an agreement with the UK Government to establish a freeport programme in Wales.


Following a bidding process, the Welsh and UK Governments have jointly agreed to create two freeports in Wales, which are expected to be operational later this year.


The winning bids are:


* The Celtic Freeport in Milford Haven and Port Talbot. The freeport will be based around the port of Port Talbot in Neath Port Talbot, and the port of Milford Haven in Pembrokeshire. The plans focus on low carbon technologies, such as floating offshore wind (FLOW), hydrogen, carbon capture, utilisation, and storage (CCUS) and biofuels to support the accelerated reduction of carbon emissions. The freeport aims to attract significant inward investment, including £3\.5 billion in the hydrogen industry as well as the creation of 16,000 jobs, generating £900 million in Gross Value Added (GVA) by 2030, and £13 billion by 2050\.
* The Anglesey Freeport, Ynys Mon. The freeport will be based around the port of Holyhead, Anglesey Prosperity Zone, Rhosgoch and M\-Sparc. The freeport will develop the Energy Island Programme (EIP) by focusing on marine energy technology testing on the seabed (tidal and wind). The freeport aims to create between 3,500 and 13,000 jobs by 2030, with an increased GVA of approximately £500 million. It also anticipates significant inward investment, including the possibility of £1\.4 billion in the green energy sector.


The freeports will form special zones with the benefits of simplified customs procedures, relief on customs duties, tax benefits, and development flexibility. Welsh freeports will promote fair work opportunities and prioritise environmental sustainability and the climate emergency.


They are designed to promote regeneration and high\-quality job creation, become a national hub for global trade and investment across the economy, and foster an innovative environment. The successful bids are focused on boosting the distinct strengths the sites boast, exploiting opportunities from offshore wind and marine energy to advanced manufacturing and innovation.


The two freeports aim to collectively create around 20,000 jobs by 2030 and attract up to £4\.9 billion in public and private investments.


Announcing the winning bids, First Minister of Wales, Mark Drakeford said:



> I am pleased to confirm the Celtic Freeport in Milford Haven and Port Talbot and Anglesey Freeport have been selected as Wales’ new freeports.
> 
> 
> The Welsh Government has a clear economic mission to transform the Welsh economy, creating a stronger, fairer and greener future. The designation of these sites as Wales’ first freeports will reinforce that mission, building on the significant investments and partnerships we have made in these regions over many years.
> 
> 
> The joint working between governments on the freeport programme should serve as a blueprint for future intergovernmental work on a whole range of issues.


Prime Minister Rishi Sunak said:



> Wales is a thriving part of the UK, and today’s new Freeports will see businesses and opportunities for people in and around Anglesey, Port Talbot and Milford Haven go from strength to strength.
> 
> 
> Everyone deserves equality of opportunity and working closely with the Welsh Government has helped to deliver these fantastic new sites.
> 
> 
> Today’s Freeports show the hard work being done day in, day out to bring new, high\-skilled jobs to communities across Wales and deliver on my promise to grow the economy.


Economy Minister, Vaughan Gething, said:



> I would like to congratulate the Celtic and Anglesey teams for their exceptional bids to be awarded freeport status. Due to the compelling set of proposals presented to us, I have agreed with the UK Government that a second freeport in Wales can be supported.
> 
> 
> Our ports are an intrinsic part of our rich industrial history. They will be an engine room of our future economy and these bids are designed to accelerate that journey. From off\-shore energy to advanced manufacturing, they will help create tens of thousands of new jobs – which will support our highly ambitious plans to reach net zero by 2050\.
> 
> 
> This will help harness our abundant economic potential domestically and internationally, whilst promoting fair work and sustainability here in Wales.
> 
> 
> I look forward to seeing our freeports delivering meaningful economic and social benefits for Wales.


Minister for North Wales, Lesley Griffiths said:



> This is great news for Anglesey and I know it will be welcomed in the region. The port of Holyhead is a real asset for the whole of North Wales and the freeport will be a significant boost for the people and economy of Anglesey and the wider North West Wales region.


Levelling Up Secretary Michael Gove said: 



> Wales has huge untapped potential, and that’s why we have worked in partnership with the Welsh Government to agree not one but two Freeports for Wales.
> 
> 
> This is the result of both governments working together to deliver for Wales, providing yet another example of Wales benefiting from its place in a strong United Kingdom.
> 
> 
> I am absolutely confident these new Freeports will be transformational for Wales, helping to grow the economy, level up and spread opportunity.


The Welsh freeport programme has been designed to help deliver the Welsh Government’s policies on fair work. This includes workers being fairly rewarded, heard and represented, and can progress in a secure, healthy, and inclusive working environment, where their rights are respected.


The programme also includes a number of other made\-in\-Wales policies such as:


* the Welsh Government’s economic contract
* trade union involvement in freeport governance structures
* an emphasis on the real living wage and lifting the wage floor
* setting expectations about employers’ treatment of employer national insurance contributions


The UK Government will provide up to £26 million of non\-repayable starter funding for each of the freeports being established in Wales – this represents parity with the deals offered to each of the English and Scottish freeports.


Welsh Ministers agreed to support freeport policies in Wales following the UK Government’s agreement it would meet the Welsh Government’s demands that both governments would act as a ‘partnership of equals’ to establish freeports in Wales.


As part of a fair and open competitive process to determine where the policy should be implemented in Wales, the Welsh Government and UK Government jointly published a prospectus, which set out the policy objectives both governments seek to achieve through the establishment of the freeport programme.


The bidding process opened on 1 September 2022 and closed on 24 November 2022\. Three bids were received by the deadline.


The successful bids will be taken forward to the next stage of the process, the development of an outline business case.







Translation:


 
* Dau Borthladd Rhydd ar fin cael eu sefydlu yng Nghymru, Y Porthladd Rhydd Celtaidd yn Aberdaugleddau a Phort Talbot, a Phorthladd Rhydd Ynys Môn yn y Gogledd.
* Amcan y ddau borthladd rhydd fydd denu £4\.9 miliwn o fuddsoddi cyhoeddus a phreifat, gyda’r potensial i greu rhyw 20,000 o swyddi erbyn 2030\.
* Bydd y Porthladdoedd Rhydd yn ategu buddsoddiad a pholisïau Llywodraeth Cymru i greu economïau lleol cryfach, tecach a gwyrddach.


Ym mis Mai 2022, daeth Llywodraeth Cymru i gytundeb â Llywodraeth y DU i sefydlu rhaglen porthladdoedd rhydd yng Nghymru.


Yn dilyn proses ymgeisio, mae Llywodraeth Cymru a’r DU wedi cytuno gyda’i gilydd i greu dau borthladd rhydd. Disgwylir iddynt ddechrau gweithio’n ddiweddarach eleni.


Y ceisiadau llwyddiannus yw:


* Y Porthladd Rhydd Celtaidd yn Aberdaugleddau a Phort Talbot. Bydd y porthladd rhydd newydd hwn wedi’i leoli ym mhorthladd Port Talbot a phorthladd Aberdaugleddau yn Sir Benfro. Mae’r cynlluniau ar gyfer y porthladd rhydd yn seiliedig ar dechnolegau carbon isel fel ynni gwynt arnofiol ar y môr, hydrogen, dal, defnyddio a storio carbon a biodanwyddau i gefnogi ymdrechion i leihau allyriadau carbon. Mae’r porthladdoedd yn gobeithio denu mewnfuddsoddiad sylweddol iawn, gan gynnwys £3\.5 miliwn yn y diwydiant hydrogen, yn ogystal â chreu 16,000 o swyddi, gan sbarduno £900 miliwn o Werth Ychwanegol Gros (GYG) erbyn 2030, ac £13 biliwn erbyn 2050\.
* Porthladd Rhydd Ynys Môn. Bydd y porthladd rhydd wedi’i leoli o gwmpas porthladd Caergybi, Parth Ffyniant Ynys Môn, Rhos\-goch ac M\-Sparc. Bydd y porthladd rhydd yn hybu Rhaglen Ynys Ynni Môn trwy ganolbwyntio ar brofion technoleg ynni ar wely’r môr (llanw a gwynt), Yr amcan yw creu rhwng 3,500 ac 13,000 o swyddi erbyn 2030, a chreu GYG o ryw £500 miliwn. Rhagwelir y daw llawer o fewnfuddsoddiad hefyd, gan gynnwys £1\.4 biliwn posibl yn y sector ynni gwyrdd.


Bydd y porthladdoedd rhydd yn ffurfio parthau arbennig fydd yn elwa ar drefniadau tollau symlach, tollau tramor is, buddion treth, a hyblygrwydd datblygu. Bydd porthladdoedd rhydd Cymru yn hyrwyddo cyfleoedd gwaith teg ac yn rhoi blaenoriaeth i gynaliadwyedd amgylcheddol a'r argyfwng hinsawdd.


Byddant yn sbarduno adfywiad economaidd ac yn creu swyddi o ansawdd uchel, yn tyfu’n hybiau cenedlaethol ar gyfer buddsoddi a masnachu â’r byd, ac yn ysgogi arloesedd. Mae’r ceisiadau llwyddiannus yn canolbwyntio ar gryfderau penodol eu safleoedd, gan wneud y gorau o’r cyfleoedd yno, o ynni’r gwynt a’r môr i weithgynhyrchu uwch ac arloesi.


Rhyngddynt, mae ddau borthladd rhydd yn gobeithio creu rhyw 20,000 o swyddi erbyn 2030 a denu hyd at £4\.9 biliwn o arian cyhoeddus a phreifat.


Wrth gyhoeddi’r ceisiadau llwyddiannus, dywedodd y Prif Weinidog, Mark Drakeford:



> Mae’n bleser gen i gadarnhau bod y Porthladd Rhydd Celtaidd yn Aberdaugleddau a Phort Talbot a Phorthladd Rhydd Ynys Môn wedi’u dewis fel porthladdoedd rhydd Cymru.
> 
> 
> “Mae gan Lywodraeth Cymru amcan clir i weddnewid economi Cymru a chreu dyfodol cryfach, tecach a gwyrddach.  Bydd dynodi safleoedd porthladdoedd rhydd Cymru’n hwb i wireddu’r amcan hwnnw gan adeiladu ar y buddsoddiadau a’r partneriaethau pwysig rydym wedi’u datblygu yn y rhanbarthau hyn dros gyfnod o lawer o flynyddoedd.
> 
> 
> “Dylai’r cydweithio rhwng Llywodraethau ar raglen y porthladdoedd rhydd fod yn esiampl ar gyfer gwaith rhynglywodraethol yn y dyfodol mewn amrywiaeth o feysydd.”


Dywedodd Prif Weinidog y DU, Rishi Sunak:



> Mae Cymru’n rhan lewyrchus o’r DU, a bydd y Porthladdoedd Rhydd newydd sy’n cael eu creu heddiw yn gweld busnesau a chyfleoedd i bobl yn Ynys Môn, Port Talbot ac Aberdaugleddau a’u cyffiniau yn mynd o nerth i nerth.
> 
> 
> “Mae pawb yn haeddu’r un cyfle ac mae’r cydweithio clos â Llywodraeth Cymru wedi helpu i ddarparu’r safleoedd newydd ffantastig hyn.
> 
> 
> “Mae’r Porthladdoedd Rhydd hyn yn dangos y gwaith caled sy’n cael ei wneud ddydd ar ôl dydd i ddod â swyddi newydd bras i gymunedau ledled Cymru a gwireddu fy addewid i dyfu’r economi.”


Dywedodd Gweinidog yr Economi, Vaughan Gething:



> Hoffwn longyfarch y timau Celtaidd ac Ynys Môn am eu ceisiadau eithriadol i gael statws porthladd rhydd. Oherwydd y set rymus o gynigion a gyflwynwyd i ni, dw i’n cytuno â Llywodraeth y DU y gellir cefnogi ail borthladd rhydd yng Nghymru.
> 
> 
> "Mae ein porthladdoedd yn rhan annatod o'n hanes diwydiannol cyfoethog. Nhw fydd yr injan fydd yn gyrru’n heconomi yn y dyfodol ac mae'r ceisiadau hyn wedi'u cynllunio i’n prysuro ar y daith. O ynni’r môr i weithgynhyrchu uwch, byddant yn helpu i greu degau o filoedd o swyddi newydd – a fydd yn cefnogi ein cynlluniau uchelgeisiol iawn i fod yn sero\-net erbyn 2050\.
> 
> 
> “Bydd hyn yn ein helpu i harneisio’n potensial economaidd anferthol, yma ac yn rhyngwladol gan hyrwyddo gwaith teg a chynaliadwyedd yma yng Nghymru.
> 
> 
> “Dw i’n disgwyl ymlaen at weld ein porthladdoedd rhydd yn dod â manteision economaidd a chymdeithasol ystyrlon i Gymru.”


Dywedodd Gweinidog y Gogledd, Lesley Griffiths:



> Dyma newyddion ardderchog i Ynys Môn a dw i’n gwybod y bydd y rhanbarth yn ei groesawu. Mae porthladd Caergybi yn gaffaeliad i’r Gogledd cyfan a bydd y porthladd rhydd yn hwb sylweddol i bobl ac economi Ynys Môn ac i weddill rhanbarth y Gogledd\-orllewin.”


Meddai Ysgrifennydd Ffyniant Bro y DU, Michael Gove:



> Mae gan Gymru botensial enfawr heb ei ddefnyddio, a dyna pam rydyn ni wedi gweithio mewn partneriaeth â Llywodraeth Cymru i gytuno nid ar un ond ar ddau borthladd rhydd i Gymru.
> 
> 
> "Dyma ganlyniad y ddwy lywodraeth yn gweithio gyda'i gilydd i gyflawni dros Gymru, esiampl arall eto o Gymru yn elwa o'i lle mewn Teyrnas Unedig gref.
> 
> 
> "Rwy'n gwbl hyderus y bydd y Porthladdoedd Rhydd newydd hyn yn drawsnewidiol i Gymru, gan helpu i dyfu'r economi, dod â ffyniant bro a lledaenu cyfleoedd."


Mae rhaglen porthladdoedd rhydd Cymru wedi’i chynllunio i helpu i wireddu polisïau Llywodraeth Cymru ar waith teg. Mae hynny’n golygu gwobrwyo gweithwyr yn deg am eu gwaith, eu clywed a’u cynrychioli a chaniatáu iddynt fynd yn eu blaenau mewn lle gwaith diogel, iach a chynhwysol lle mae eu hawliau’n cael eu parchu.


Mae’r rhaglen yn cynnwys hefyd nifer o bolisïau ‘Cymreig’ eraill fel:


* contract economaidd Llywodraeth Cymru
* bod yr undebau llafur yn cyfrannu at drefniadau llywodraethu’r porthladdoedd
* pwyslais ar y cyflog byw go iawn a chodi’r cyflog isaf
* creu disgwyliadau o ran sut y bydd cyflogwyr yn delio â chyfraniadau yswiriant gwladol eu gweithwyr


Bydd Llywodraeth y DU yn neilltuo hyd at £26 miliwn o gyllid cychwynnol na fydd angen ei ad\-dalu ar gyfer sefydlu’r ddau borthladd rhydd yng Nghymru, sef yr un faint ag a roddwyd i borthladdoedd rhydd Lloegr a'r Alban.


Cytunodd Gweinidogion Cymru i gefnogi’r polisïau porthladdoedd rhydd yng Nghymru cyn belled â bod Llywodraeth y DU yn cadw at amod Llywodraeth Cymru y byddai'r ddwy lywodraeth yn gweithredu fel 'partneriaid cydradd' wrth sefydlu porthladdoedd rhydd yng Nghymru.


Fel rhan o broses gystadleuol deg ac agored i benderfynu ble i roi’r polisi ar waith yng Nghymru, cyhoeddodd Llywodraeth Cymru a Llywodraeth y DU brosbectws ar y cyd, sy'n nodi amcanion y polisi y mae'r ddwy lywodraeth yn ceisio eu cyflawni drwy’r rhaglen porthladdoedd rhydd.


Agorodd y broses ymgeisio ar 1 Medi 2022 gan gau ar 24 Tachwedd 2022\. Daeth tri chais i law erbyn y dyddiad cau.


Bydd y ceisiadau llwyddiannus yn awr yn mynd i gam nesaf y broses, datblygu achos busnes bras.