Translate the text from Welsh to English.



 
Yn y cyfnod cyn COP26, cyhoeddwyd Cymru Sero Net gennym a oedd yn nodi'r camau y mae angen i ni eu cymryd yng Nghymru i gyrraedd ein hail gyllideb garbon (2021\-2025\) a gosod y sylfaen ar gyfer lleihau allyriadau yn y tymor hwy wrth i ni ymateb i'r argyfwng hinsawdd a natur. Ailbwysleisiodd Cymru Sero Net ein hymrwymiad i drawsnewid cynhyrchu ynni yn sylweddol gan symud oddi wrth danwydd ffosil i gynhyrchu adnewyddadwy cynaliadwy.


Wrth wneud hynny, rydym yn glir bod yn rhaid inni ddysgu o chwyldroadau diwydiannol blaenorol pan gafodd asedau naturiol Cymru eu defnyddio heb fawr o fudd hirdymor parhaol i'n cymunedau.


Roedd cylch gorchwyl y grŵp archwiliad dwfn yn syml: nodi rhwystrau i gynyddu ynni adnewyddadwy yng Nghymru yn sylweddol a nodi camau i oresgyn y rhwystrau. Buom yn edrych ar gamau tymor byr, canolig a hir, ac wrth wneud hynny byddwn yn canolbwyntio'n benodol ar gadw cyfoeth a pherchnogaeth yng Nghymru.


### Arweinyddiaeth strategol


Mae ein gweledigaeth yn glir, rydym am i Gymru gynhyrchu ynni adnewyddadwy i ddiwallu ein hanghenion ynni yn llawn o leiaf a defnyddio cynhyrchu dros ben i fynd i'r afael ag argyfyngau'r hinsawdd a natur. Byddwn yn cyflymu'r camau gweithredu i leihau'r galw am ynni a gwneud y mwyaf o berchnogaeth leol gan gadw manteision economaidd a chymdeithasol yng Nghymru.


Mae Llywodraeth Cymru eisoes yn darparu'r arweinyddiaeth strategol yng Nghymru drwy ein hymrwymiadau yn Cymru Sero Net a'n gwaith ar gynllunio gofynion seilwaith grid ar gyfer Cymru. Rydym yn cydnabod yr angen i ddatblygu atebion ar lefel leol gyda'n cymunedau a'n dinasyddion yng Nghymru. Byddwn yn cynyddu cynlluniau ynni lleol i greu cynllun ynni cenedlaethol erbyn 2024, gan fapio'r galw am ynni yn y dyfodol a'r cyflenwad ar gyfer pob rhan o Gymru. Ochr yn ochr â'r cynllunio hwn, mae angen i ni ddod â dinasyddion gyda ni ac edrych sut y gall newidiadau yn y defnydd o ynni ddod â mwy o hyblygrwydd yn y system ynni. Bydd hyn yn gofyn am gynnwys aelwydydd a busnesau yn y cyfleoedd sylweddol o baru cynhyrchu adnewyddadwy yng Nghymru i ddefnyddio ynni.  Bydd ein cynlluniau ymgysylltu â'r cyhoedd a newid ymddygiad Sero Net Cymru yn helpu dinasyddion i gymryd camau i leihau'r galw, gwella effeithlonrwydd ynni a defnyddio ynni mewn ffordd sy'n cefnogi ein gweledigaeth. Ond bydd hyn yn gofyn am wasanaethau cynghori hawdd eu defnyddio a chadwyn gyflenwi sy'n gweithio i helpu aelwydydd a busnesau i wneud y newidiadau. Rydym am weld hyn a bydd ein strategaeth gwres yn nodi camau gweithredu i gyflawni hyn drwy ein hymgynghoriad Cartrefi Cynnes sydd ar ddod.


### Seilwaith grid


Mae consensws mai y rhwystr mawr i gynhyrchu mwy o ynni adnewyddadwy yng Nghymru yw capasiti yn y rhwydweithiau sy'n gyfrifol am gysylltu cartrefi ac adeiladau â thrydan a nwy. Mae hyn yn rhwystr i fuddsoddi sy'n effeithio ar dechnolegau ac ar draws sectorau preifat, cyhoeddus a chymunedol yng Nghymru ar bob graddfa, er ei fod hefyd yn sbarduno arloesedd mewn systemau ynni lleol. Er bod gan gwmnïau y rhwydwaith a'r rheoleiddiwr ynni, Ofgem, gynlluniau ar waith i gyflwyno buddsoddiad yng Nghymru, mewn mecanweithiau hyblygrwydd ac mewn seilwaith newydd, roedd cytundeb bod angen mwy o weithredu i wella tryloywder ar gyfyngiadau a chyfleoedd o fewn y rhwydwaith a dod â mwy o eglurder a sicrwydd ynghylch lle mae angen buddsoddiad strategol yn y rhwydweithiau.


Rydym eisoes wedi ymrwymo i arwain y gwaith o ddatblygu cynllun strategol ar gyfer y grid ynni yn y dyfodol hyd at 2050\. Byddwn yn defnyddio'r wybodaeth a'r dystiolaeth a gasglwyd ym mhrosiect Grid Ynni'r Dyfodol i ymgysylltu'n rhagweithiol ag Ofgem ar fuddsoddiadau rhwydwaith sy'n cefnogi Cymru ac yn cadw gwerth yma. Gan adeiladu ar y gwaith hwn, byddwn yn gweithio gydag Ofgem i ystyried creu Pensaer System Cymru i oruchwylio buddsoddiad ar y môr ac ar y tir i gefnogi datblygiadau'r Moroedd Celtaidd, cefnogi achosion busnes ar gyfer cynllunio'r system gyfan a dwyn ynghyd gynlluniau ar draws De, Canolbarth a Gogledd Cymru a datblygu cynllun system gyfan manwl ar gyfer rhwydweithiau trosglwyddo a dosbarthu nwy a thrydan.


### Cydsynio, trwyddedu a chefnogi trefniadau cynghori


Mae'n amlwg ar draws pob math o dechnoleg, ar dir ac yn y môr, fod angen cymryd camau pellach i wella trefniadau cydsynio, trwyddedu a chynghori statudol yng Nghymru i gyflwyno buddsoddiadau priodol.


Byddwn yn cyflwyno cyfundrefn Caniatâd Seilwaith Cenedlaethol Cymru i sicrhau bod gan Gymru drefniadau cydsynio effeithlon ac effeithiol ar gyfer datblygu adnewyddadwy ar y môr ac ar y tir, yn ogystal â seilwaith arall, yng Nghymru.


Er bod y system gynllunio wedi'i hen sefydlu ar gyfer datblygiadau ar dir yng Nghymru, ac mae tystiolaeth a chamau gweithredu i wella'r system wedi'u cynnwys wrth ddatblygu polisi cenedlaethol a lleol, mae'r system cynllunio morol yn llai datblygedig. Wrth i fwy o brosiectau ynni mawr ar y môr a phrosiectau ynni morol gael eu cyflwyno, mae angen inni sicrhau bod y system cynllunio morol yn addas i'r diben. Er bod gwaith sylweddol wedi'i wneud drwy'r Grŵp Cynghori Strategol Cydsynio (CSAG) a'r Is\-grŵp Gwyddoniaeth a Thystiolaeth cysylltiedig (SEAGP) byddwn yn cynnal adolygiad o'r dechrau i'r diwedd o drwyddedu morol a chydsynio i wella'r broses. Bydd yr adolygiad hefyd yn cynnwys y broses o gael trwydded amgylcheddol, gan ganolbwyntio'n benodol ar dechnolegau sy'n datblygu.


Bydd yr adolygiad yn edrych ar yr anghenion o ran adnoddau a'r opsiynau ar gyfer prosesau cydsynio a chynghori er mwyn cadw i fyny â'r twf mewn ynni adnewyddadwy. Hefyd, byddwn yn darparu mwy o gyfeiriad gofodol a blaenoriaethu i gefnogi datblygiad ynni adnewyddadwy morol, drwy nodi meysydd archwilio strategol erbyn 2023 i gyfeirio at feysydd priodol ac amhriodol ar gyfer eu datblygu.  Bydd hyn yn ystyried ein hanghenion ynni ac anghenion ein hecosystemau, amgylchedd ac anghenion defnyddwyr eraill y môr. Mae angen i hyn gefnogi llwybr ar gyfer datblygiadau adnewyddadwy morol, ceisio canlyniadau lle mae pawb ar ei ennill a chefnogi prosiectau i gyfrannu at ganlyniadau cadarnhaol ar gyfer bioamrywiaeth forol.


### Cyllid


Mewn llawer o'n trafodaethau, gan gynnwys gyda datblygwyr, rydym yn cydnabod nad oes dim yn digwydd heb ddigon o gyllid a defnyddio arbenigedd manwl ac ystyrir bod y rhain yn ffactorau pwysig wrth gynyddu ynni adnewyddadwy yng Nghymru.  Byddwn yn sefydlu gweithgor i ystyried sut y gall Cymru ddenu buddsoddiad newydd, i gefnogi'r gwaith o gynyddu cynhyrchu ynni adnewyddadwy yng Nghymru. Bydd hyn yn blaenoriaethu camau penodol i ddenu buddsoddiad newydd i gefnogi perchnogaeth y gymuned leol ac i sicrhau'r gwerth economaidd a chymdeithasol mwyaf posibl. Bydd Llywodraeth Cymru yn hwyluso'r gwaith, a fydd yn cynnwys arbenigedd ariannol, ynni adnewyddadwy ac ynni cymunedol.


Ochr yn ochr â'r gwaith i ystyried opsiynau i gyflwyno ffynonellau cyllid newydd, rydym hefyd yn ceisio creu cynghrair gyda Llywodraethau datganoledig i sicrhau bod rowndiau cymhorthdal yn y dyfodol drwy'r Contractau ar gyfer Gwahaniaeth yn adlewyrchu blaenoriaeth datblygu'r gadwyn gyflenwi a sicrhau llwybr datblygu cydlynol a chytbwys ar gyfer technolegau masnachol a thechnolegau sy'n datblygu..


Rydym hefyd yn cydnabod y cyfleoedd i wneud y mwyaf o bŵer prynu'r sector cyhoeddus a byddwn yn adolygu opsiynau ar gyfer sut y gall ein polisïau a'n harferion caffael gyflymu cynhyrchu ynni adnewyddadwy yng Nghymru ac ymgorffori gwerth cymdeithasol.


### Cyfleoedd yng Nghymru


Rydym am gael buddsoddiad yng Nghymru i gefnogi swyddi yn y gadwyn gyflenwi a buddsoddi yn ein cymunedau. Er mwyn galluogi hyn, byddwn yn adeiladu ar y cydweithio rhagorol rhwng diwydiant yng Nghymru i uwchsgilio ein gweithlu drwy ddatblygu cynllun gweithredu sgiliau sero net.


Wrth i fwy o brosiectau gael eu datblygu ar y môr rydym yn cydnabod bod ein porthladdoedd yn borth i gadw gwerth yng Nghymru. Gan adeiladu ar y gwaith sydd ar y gweill drwy'r Rhaglen Ynni Morol, byddwn yn gweithio gyda phorthladdoedd yng Nghymru i nodi cyfleoedd ar gyfer arbenigo a chydweithredu i gefnogi buddsoddiadau ynni adnewyddadwy. Byddwn hefyd yn gweithio gyda Llywodraeth y DU, ochr yn ochr ag Ystâd y Goron fel perchennog tir allweddol, i gefnogi buddsoddiad strategol mewn porthladdoedd yng Nghymru.


Ochr yn ochr â sector diwydiannol ffyniannus, mae gan Gymru sector ynni cymunedol trawiadol hefyd. Rydym wedi ymrwymo i ehangu cynhyrchu ynni adnewyddadwy gan gyrff cyhoeddus a mentrau cymunedol yng Nghymru dros 100 MW rhwng 2021 a 2026 wrth i ni geisio cyrraedd ein targed tymor hwy o 1 GW o gapasiti cynhyrchu ynni adnewyddadwy i fod yn eiddo lleol erbyn 2030\.


Rydym am fynd ymhellach, ac yn ogystal â'r gweithgor a sefydlwyd i edrych ar sut y gallwn ddod â chyllid cost is a modelau ariannu newydd i gefnogi cynhyrchu adnewyddadwy yng Nghymru, byddwn yn cynnwys mentrau cymunedol wrth ddatblygu a dylunio Gwasanaeth Ynni newydd Llywodraeth Cymru yn y dyfodol gan gynnwys sut y byddwn yn darparu adnoddau ar gyfer y sector.


Yn olaf, wrth inni edrych tua'r dyfodol, rydym yn cydnabod y rôl y bydd arloesi'n parhau i'w chwarae wrth hyrwyddo technolegau adnewyddadwy newydd ac atebion clyfar i reoli'r galw mewn ffordd hyblyg. Rhaid inni barhau i gefnogi arloesedd yng Nghymru, gan ganolbwyntio ar ein cryfderau a gweithredu i fynd i'r afael â heriau penodol lle bydd arloesedd yn helpu i ddarparu atebion.


Rydym yn cydnabod bod angen gwthio'r ffiniau a phrofi'r hyn sy'n bosibl gyda mwy o hyblygrwydd o amgylch ein fframweithiau rheoleiddio. Rydym am weithio gydag Ofgem i dreialu dulliau rheoleiddio sy'n fwy addas ar gyfer cyflawni'r system ynni fwy hyblyg a lleol y mae angen i ni ei greu.


Yr wyf yn hynod ddiolchgar i aelodau'r grŵp archwiliad dwfn, y cyfranogwyr yn y tair trafodaeth bord gron a'r mewnbwn o gyflwyniadau unigol.


Gwaith ymchwil manwl ynni adnewyddadwy: argymhellion







Translation:


 
In the lead up to COP26 we published Net Zero Wales which set out the actions we need to take in Wales to meet our second carbon budget (2021\-2025\) and lay the foundation for longer term emissions reduction as we respond to the climate and nature emergency. Net Zero Wales reaffirmed our commitment for a significant transformation of energy generation moving away from fossil fuels to sustainable renewable generation.


In doing so we are clear that we must learn from previous industrial revolutions where Wales’ natural assets where utilised with little lasting long term benefit to our communities.


The terms of reference for the deep dive group were simple: to identify barriers to significantly scaling up renewable energy in Wales and identifying steps to overcome the barriers. We looked at short, medium and long term steps, and in doing so we will have a particular focus on retaining wealth and ownership in Wales.


### Strategic leadership


Our vision is clear, we want Wales to generate renewable energy to at least fully meet our energy needs and utilise surplus generation to tackle the nature and climate emergencies. We will accelerate actions to reduce energy demand and maximise local ownership retaining economic and social benefits in Wales.


The Welsh Government is already providing the strategic leadership in Wales through our commitments in Net Zero Wales, and our work on strategic planning of grid infrastructure requirements for Wales. We recognise the need to develop solutions at the local level with our communities and citizens in Wales. We will scale up local energy plans to create a national energy plan by 2024, mapping out future energy demand and supply for all parts of Wales. Alongside this planning we need to bring citizens with us and explore how changes in the use of energy can bring greater flexibility in the energy system. This will need the involvement of households and businesses in the significant opportunities from matching renewable generation in Wales to energy use. Our Net Zero Wales public engagement and behaviour change plans will help citizens to take action to reduce demand, improve energy efficiency and use energy in a way which supports our vision. But this will require easy to access advice services and a functioning supply chain to help households and businesses make the changes. We want to see this and our heat strategy will set out actions to achieve this informed by our forthcoming Warm Homes consultation.


### Grid infrastructure


There is consensus that a major barrier to scaling up renewable energy generation in Wales is insufficient capacity in the networks responsible for connecting homes and buildings with electricity and gas. This is a barrier to investment impacting across technologies and across private, public and community sectors in Wales on all scales, though it is also driving innovation in local energy systems. While the network operators and the energy regulator, Ofgem, have plans in place to bring forward investment in Wales, both in flexibility mechanisms and in new infrastructure, there was agreement that more action is needed to improve transparency on constraints and opportunities within the network and bring greater clarity and certainty on where strategic investment in the networks is needed.


We have already committed to lead the development of a strategic plan for the future energy grid to 2050\. We will use the information and evidence gathered in the Future Energy Grid project to proactively engage with Ofgem on network investments that support Wales and retain value here. Building on this work, we will work with Ofgem to consider the creation of a Wales System Architect to oversee offshore and onshore investment to support the Celtic Seas developments, supporting business cases for whole system planning and bring together of plans across South, Mid and North Wales and the development of a detailed whole system plan for gas and electricity transmission and distribution networks.


### Consenting, licensing and supporting advisory arrangements


It is clear across all forms of technology, on land and in the sea, that further action is needed to improve consenting, licencing and statutory advisory arrangements in Wales to bring forward appropriate investments.


We will bring forward a Welsh National Infrastructure Consenting regime to ensure Wales has efficient and effective consenting arrangements for both on and offshore renewable development, as well as other infrastructure, in Wales.


While the planning system is well established for developments on land in Wales, and evidence and actions to improve the system are well built in to the development of national and local policy, the marine planning system is less developed. As more major offshore and marine energy projects come forward, we need to ensure the marine planning system is fit for purpose. While significant work has been progressed through the Consenting Strategic Advisory Group (CSAG) and associated Science and Evidence Sub\-Group (SEAGP) we will undertake an end\-to\-end review of marine licencing and consenting to improve the process. The review will also include the process for obtaining an environmental permit, with a particular focus on emerging technologies.


The review will look at the resource needs and options for consenting and advisory processes to keep pace with the growth in renewables. In addition we will provide greater spatial direction and prioritisation to support marine renewable energy development by identifying strategic resource areas by 2023 to signpost appropriate and inappropriate areas for development. This will take into account our energy needs and the needs of our ecosystems, the environment and needs of other sea users. This needs to support a pathway for marine renewable developments, seeking win\-win outcomes and supporting projects to contribute towards positive outcomes for marine biodiversity.


### Finance


In many of our discussions, including with developers, we recognise that nothing happens without sufficient finance and application of in\-depth expertise and these are considered to be significant factors in scaling up renewable energy in Wales. We will set up a working group to consider how Wales can attract new investment to support the scaling up of renewable energy generation in Wales. This will prioritise specific action to attract new investment to support local community ownership and to maximise local economic and social value. The Welsh Government will facilitate the work, which will involve financial, renewable energy and community energy expertise.


Alongside the work to consider options to bringing in new sources of finance we also seek to create an alliance with devolved Governments to ensure future subsidy rounds through the Contracts for Difference reflect the primacy of supply chain development and achieve a coherent and balanced development pathway for early commercial and emerging technologies.


We also recognise the opportunities to maximise the buying power of the public sector and will review options for how our procurement policies and practices can accelerate renewable energy generation in Wales and incorporate social value.


### Opportunities in Wales


We want investment in Wales to support jobs in the supply chain and investment in our communities. To enable this we will build on the excellent industry collaboration in Wales to upskill our workforce through the development of a net zero skills action plan.


As more projects are developed at sea we recognise our ports provide a gateway to retaining value in Wales. Building on the work underway through the Marine Energy Programme, we will work with ports in Wales to identify opportunities for specialisation and collaboration to support renewable energy investments. We will also work with the UK Government, alongside the Crown Estate as a key land owner, to support strategic investment in ports in Wales.


Alongside a thriving industrial sector, Wales also has an impressive community energy sector. We have committed to expanding renewable energy generation by public bodies and community enterprises in Wales by over 100 MW between 2021 and 2026 as we look to meet our longer term target of 1 GW of renewable energy generation capacity to be locally owned by 2030\.


We want to go further, and in addition to the working group set up to look at how we can bring lower cost finance and new financing models to support renewable generation in Wales, we will involve community enterprises in the future development and design of the new Welsh Government Energy Service to include how we resource the sector in Wales.


Finally, as we look to the future, we recognise the role that innovation will continue to play in driving forward new renewable technologies and smart solutions to manage demand in a flexible way. We must continue to support innovation in Wales, focussing on our strengths and acting to address specific challenges where innovation will help provide solutions.


We recognise there is a need to push the boundaries and test what is possible with greater flexibility around our regulatory frameworks. We want to work with Ofgem to trial approaches to regulation which are better suited to achievement of the more flexible and localised energy system we need to create*.* 


I am extremely grateful for the members of the deep dive group, the participants in the 3 roundtable discussions and the input from individual submissions.


Renewable energy deep dive: recommendations