Translate the text from Welsh to English.



 
Mae’r System Gwyliadwriaeth Hunanladdiad Amser Real yn cael ei lansio mewn partneriaeth ag Iechyd Cyhoeddus Cymru, holl heddluoedd Cymru, a Chydweithrediad Iechyd GIG Cymru a bydd yn casglu gwybodaeth ynghylch marwolaethau sydyn neu ddiesboniad yr amheuir eu bod yn farwolaethau drwy hunanladdiad.


Datblygwyd y system hon oherwydd yr oedi rhwng marwolaeth annisgwyl a chofnodi’r farwolaeth fel hunanladdiad yn dilyn cwest crwner. Mae hyn yn ei gwneud yn anodd gweithredu ymateb a chymorth ar unwaith. Bydd y system yng Nghymru yn darparu gwybodaeth heb yr oedi hwn, gan alluogi gwasanaethau i ymateb yn llawer cynharach.


Bydd yr wybodaeth a geir o’r system newydd yn cynorthwyo gwasanaethau i ddatblygu dulliau ataliol a sicrhau bod cymorth ar gael i unigolion a chymunedau sydd wedi cael eu heffeithio’n uniongyrchol. Gall hyn gynnwys darparu cymorth mewn profedigaeth.


Mae gwaith ymchwil yn awgrymu, i bob person sy’n marw drwy hunanladdiad, y gall hyd at 135 o bobl eraill ddod i gysylltiad ag ef, cael eu heffeithio ganddo, neu fod mewn profedigaeth, i raddau amrywiol, gan olygu bod angen cymorth arnynt. Bydd yr wybodaeth a geir o’r system yn galluogi gwasanaethau i ddarparu cymorth yn fwy amserol.


Mae cyllid ar gyfer y system yn rhan o £50 miliwn o arian ychwanegol gan Lywodraeth Cymru i wella iechyd meddwl a llesiant, ac mae gwaith ar y gweill hefyd i wella cymorth i bobl mewn profedigaeth er mwyn darparu ymateb mwy tosturiol – ar gyfer cymorth ymarferol ac emosiynol – ar wahanol gamau’r daith brofedigaeth.


Un elfen o raglen waith ehangach i atal hunanladdiad yng Nghymru yw’r system, sef rhaglen waith sy’n cynnwys hwyluso mynediad at amrywiaeth o gymorth hunanatgyfeirio fel na fydd materion yn gwaethygu, a gwella gwasanaethau argyfwng.


Bydd yr wybodaeth a gesglir hefyd yn cael ei defnyddio i feithrin dealltwriaeth o hunan\-niwed a hunanladdiad ymhellach, gan gynnwys data hanesyddol am gofrestriadau marwolaethau a adroddir yn flynyddol drwy fwletinau ar hunanladdiad gan y Swyddfa Ystadegau Gwladol (ONS).


Dywedodd y Dirprwy Weinidog Iechyd Meddwl a Llesiant, Lynne Neagle:



> Mae colli rhywun i hunanladdiad yn drychineb i deuluoedd, ffrindiau a chymunedau cyfan. Mae atal hunanladdiad yn un o’m prif flaenoriaethau i ac mae sefydlu’r System Gwyliadwriaeth Hunanladdiad Amser Real yn darparu platfform ar gyfer cryfhau ein gwaith atal hunanladdiad. Yn hanfodol, bydd hefyd yn ein galluogi i ddarparu cymorth amserol i’r rhai hynny sydd mewn galar yn sgil hunanladdiad, yr ydym yn gwybod eu bod â risg lawer uwch o farw drwy hunanladdiad.
> 
> 
> Mae’r cydweithio rhwng Cydweithrediad Iechyd GIG Cymru, Iechyd Cyhoeddus Cymru a’r heddlu yn dangos ein dull gweithredu sydd wedi’i seilio’n gadarn ar bartneriaeth a bod atal hunanladdiad yng Nghymru yn ymrwymiad a rennir gennym. Mae lansio’r system yn ddatblygiad pwysig i gynorthwyo’r broses o gyflawni Siarad â fi 2, sef ein Strategaeth Atal Hunanladdiad a Hunan\-niwed.
> 
> 
> Byddaf hefyd yn anelu mwy o fuddsoddiad yn 2022/23 at atal hunanladdiad a hunan\-niwed ac mae ein rhaglen waith ehangach i’w gwneud yn haws cael gafael ar gymorth iechyd meddwl, yn arbennig i’r rhai mewn argyfwng, yn sail i hynny.


Dywedodd Arweinydd yr Heddlu ar gyfer Iechyd Meddwl yng Nghymru, y Prif Gwnstabl Cynorthwyol Dave Thorne:



> Mae pob achos trasig o hunanladdiad yn fywyd a gollwyd, a dylai atgoffa pob un ohonom yn barhaus fod rhaid inni gydweithio i sicrhau bod atal hunanladdiad yn aros yn flaenoriaeth. Mae pob un bywyd a gollir yn gadael anwyliaid, teuluoedd, cyfeillion a chymunedau mewn profedigaeth ddwys. Mae lansio’r System Gwyliadwriaeth Hunanladdiad Amser Real, sef y system gyntaf o’i math yng Nghymru, yn llwyddiant mawr a fydd yn golygu bod data gwyliadwriaeth gan sawl asiantaeth ar gael ar blatfform a rennir, gan wella ein hymateb ar y cyd. Hoffwn ddiolch am ymroddiad y rhai a fu’n gweithio’n ddiflino i gasglu a chydlynu’r data o bob rhan o Gymru, ac ni ellir wir amgyffred cymaint fydd effaith y system newydd hon. Bydd yn sicr yn datgloi achosion fel y gellir rhoi’r gwasanaethau cywir ar waith er mwyn atal colli rhagor o fywydau, a chefnogi ymrwymiad ehangach Llywodraeth Cymru.


Dywedodd Dr Rosalind Reilly, Ymgynghorydd Iechyd y Cyhoedd yn Iechyd Cyhoeddus Cymru:



> Mae Iechyd Cyhoeddus Cymru wedi gweithio gydag amrywiaeth o bartneriaid ar draws y system i ddatblygu'r System Gwyliadwriaeth Hunanladdiad Amser Real. Menter newydd yw hon a fydd yn darparu data ac yn gwella dealltwriaeth er mwyn gallu darparu cymorth yn briodol, ac i feithrin gwir ymwybyddiaeth o'r materion a'r heriau sy'n gysylltiedig â'r maes anodd hwn. Rydym yn ddiolchgar i Lywodraeth Cymru sydd wedi dyrannu'r cyllid i ganiatáu i'r gwaith hwn ddigwydd.







Translation:


 
The Real Time Suicide Surveillance (RTSS) is being launched in partnership with Public Health Wales, all welsh police forces and the NHS Wales Health Collaborative and will collect information relating to sudden or unexplained deaths that are suspected to have been by suicide.  


This system has been developed due to the delay between an unexpected death, and the death being recorded as a suicide following a coroner’s inquest. This makes it difficult to implement an immediate response and support. The RTSS in Wales will provide information without this delay, enabling services to respond much sooner.


The information from the new system will support services to develop preventative approaches and to ensure support is made available to individuals and communities directly affected. This can include providing bereavement support.


Research suggests that for every person who dies by suicide up to 135 other people can be exposed, affected or bereaved, to varying degrees, and require support. The information from the RTSS will enable services to improve the timeliness of support.


Funding for the system is part of £50m additional money from the Welsh Government to improve mental health and well\-being and work is also underway to improve bereavement support to provide a more compassionate response for both practical and emotional support at the different steps of the bereavement journey.


The establishment of the RTSS is one component in a wider programme of work to prevent suicides in Wales which includes increasing access to a range of self\-referral support to prevent issues from escalating and improving crisis services.


The information collected will also be used to strengthen our understanding of self\-harm and suicide, building on the historical data on death registrations reported annually through the Office for National Statistics (ONS) suicide bulletins.


Deputy Minister for Mental Health and Wellbeing, Lynne Neagle said,



> The loss of someone to suicide is devastating for family, friends and whole communities. Preventing suicide is a major priority for me and establishing the RTSS provides a platform to strengthen our suicide prevention work. Vitally it will also enable us to provide timely support for those bereaved by suicide, who we know are at much higher risk of dying by suicide. 
> 
> 
> The NHS Health Collaborative working with Public Health Wales and the Police demonstrates our strong partnership approach and shared commitment to prevent suicide in Wales. The launch of the RTSS is a key development to support the delivery of our Talk to me 2 Suicide and Self\-Harm Prevention Strategy.
> 
> 
> I will also be targeting increased investment in 2022/23 to suicide and self\-harm prevention and this is underpinned by our wider programme of work to improve access to mental health support, particularly for those in crisis.


Policing Lead for Mental Health in Wales Assistant Chief Constable Dave Thorne said



> Each tragic case of suicide is a life lost and it should be a constant reminder for us all, that we must work together to ensure that prevention remains a priority. Each and every loss of life through suicide leaves a legacy of bereft loved ones, families, friends and communities. The launch of the Real Time Suicide Surveillance (RTSS) System, the first of its kind in Wales, is a great achievement whereby multi\-agency surveillance data will be available on a shared platform, enhancing our collaborative response. I would like to express my thanks to the dedication of those who have worked tirelessly to gather and co\-ordinate the data from across Wales, and the impact of this new system cannot be underestimated. It will undoubtedly unlock cases to enable the right services to be put in place to prevent further loss of life, and support the wider commitment of Welsh Government.


Dr Rosalind Reilly, Consultant in Public Health for Public Health Wales, said:



> Public Health Wales has worked with a range of partners across the system to develop the Real Time Suicide Surveillance System, a new initiative which will deliver data and insights to enable support to be delivered appropriately, and to build real understanding of the issues and challenges involved in this difficult area. We are grateful to the Welsh Government who have allocated the funding to allow this work to happen.