Translate the text from Welsh to English.



 
Yn dilyn Ymchwiliad y Pwyllgor Iechyd, Gofal Cymdeithasol a Chwaraeon i wasanaethau endosgopi, hoffwn roi'r wybodaeth ddiweddaraf i chi ar gynnydd y Rhaglen Endosgopi Genedlaethol.


Ymatebais i alwad y Pwyllgor am dystiolaeth drwy gydnabod y pwysau sy'n wynebu gwasanaethau endosgopi yng Nghymru. Nodais fod nifer y triniaethau endosgopi diagnostig y mae angen eu darparu yn cynyddu oherwydd newidiadau yn y boblogaeth, trothwy is ar gyfer ymchwilio i achosion lle mae amheuaeth o ganser, yr angen cynyddol i gadw gwyliadwriaeth am ganser, a'r angen i ehangu’r rhaglen sgrinio coluddion. Mae'r pwysau hyn wedi golygu bod y galw am endosgopi yn llawer iawn mwy na'r capasiti craidd sydd ar gael. Rhoddodd y Grŵp Gweithredu ar Endosgopi gyngor i'r GIG a Llywodraeth Cymru a oedd yn awgrymu bod angen mwy o gyfarwyddyd ar gyfer mynd i'r afael â'r mater hwn. Felly, cyhoeddodd Llywodraeth Cymru ddull cenedlaethol newydd ar gyfer endosgopi ym mis Medi 2018, wedi'i gefnogi gan ddyraniad blynyddol o £1m i alluogi'r rhaglen waith genedlaethol.


Cafodd gweithdy cenedlaethol ei gynnal ar gyfer yr holl fyrddau iechyd a'r prif randdeiliaid ym mis Rhagfyr 2018, i ddatblygu cwmpas a ffocws y rhaglen. Yna, sefydlwyd y rhaglen genedlaethol o fewn Grŵp Cydweithredol y GIG ar ddechrau 2019, a chynhaliwyd cyfarfod cyntaf y Bwrdd Endosgopi newydd ym mis Ebrill 2019\. Mae'r Bwrdd yn cael ei gyd\-Gadeirio gan uwch swyddogion Llywodraeth Cymru ac mae'n cynnwys uwch arweinwyr byrddau iechyd. Ers mis Ebrill, cynhaliwyd dau gyfarfod pellach o'r Bwrdd ac mae pedair ffrwd waith wedi'u sefydlu. Y ffrydiau gwaith hyn yw:


* Cynllunio ar gyfer y galw a chapasiti
* Hyfforddiant ac addysg y gweithlu
* Llwybrau clinigol
* Cyfleusterau a seilwaith


Mae pob un o'r ffrydiau gwaith hyn yn cyflwyno agwedd allweddol o'r rhaglen genedlaethol.  Cytunwyd ar eu cylch gorchwyl ac mae'r rhaglenni gwaith wrthi'n cael eu datblygu. Mae'r ddwy ffrwd waith gyntaf eisoes wedi gwneud cynnydd sylweddol wrth gwmpasu a mapio'r anghenion gwasanaeth cyfredol. Cynhaliwyd asesiad sylfaenol o weithgareddau'r bwrdd iechyd, gan ei fireinio a chytuno arno. Mae gweithdy cynhyrchiant wedi'i drefnu ar gyfer pob uned y mis hwn i sicrhau bod pob un ohonynt yn gwneud y defnydd mwyaf effeithiol o'r adnoddau sydd ar gael. O ran y gweithlu, mae rhaglen hyfforddiant ganolog wedi'i threfnu ar gyfer endosgopyddion clinigol ac rydym yn gobeithio y bydd yr hyfforddeion cyntaf yn dechrau eleni. O ran seilwaith, mae'r rhaglen yn ariannu rownd o gyn\-asesiadau uned gan y Grŵp Cynghori ar y Cyd erbyn diwedd mis Tachwedd. Disgwylir cael adroddiadau gan yr unedau unigol erbyn diwedd mis Rhagfyr ac mae gweithdy yn ymdrin â chynllunio ar gyfer achrediad wedi'i gynllunio ar gyfer mis Tachwedd.


Mae cynllun gweithredu ar endosgopi wedi'i ddrafftio gyda chamau gweithredu unionyrchol i sefydlu'r rhaglen, camau tymor canolig i helpu byrddau iechyd i sefydlogi eu sefyllfaoedd, a chamau tymor hirach i gyflawni gwasanaethau cynaliadwy. Rhagwelir y bydd y rhaglen ar waith am bum mlynedd o ystyried graddfa'r her i'w chyflawni a bydd y cynllun gweithredu yn cael ei adnewyddu yn flynyddol gyda rhagor o fanylion yn dod i'r amlwg yn y misoedd nesaf drwy raglenni gwaith is\-grwpiau. Mae mwy na hanner y dyraniad cenedlaethol o £1m eisoes wedi'i ddosbarthu i Grŵp Cydweithredol y GIG ac Addysg a Gwella Iechyd Cymru i alluogi'r rhaglen. Er bod cynnydd da yn cael ei wneud yn genedlaethol, nid wyf yn disgwyl i fyrddau iechyd aros am ganlyniadau'r rhaglen i wella eu sefyllfa o ran endosgopi. Mae aelodau'r bwrdd yn deall bod angen ffocws lleol sylweddol ar wasanaethau endosgopi ac mae hyn wedi'i atgyfnerthu yn y canllawiau cynllunio diweddaraf a roddir i'r GIG. Rwy'n disgwyl gweld ffocws yn rownd nesaf Cynlluniau Tymor Canolig Integredig y byrddau iechyd. 


Rwy'n cydnabod ei bod yn bwysig bod clinigwyr arbenigol yn cyfrannu at y rhaglen, a chynhaliwyd gweithdy ym mis Mai i gytuno ar y ffordd orau o gyflawni hyn. Penodwyd pedwar clinigwr profiadol ac uchel eu parch i'r rhaglen drwy broses gystadleuol ac maent yn cymryd rhan weithgar yn y ffrydiau gwaith. Hefyd, maes gweithgaredd perthnasol yw effeithiolrwydd y Rhaglen Sgrinio Coluddion. Mae hyn yn arwain at oblygiadau pwysig i'r Bwrdd Endosgopi ond nid yw dan arweiniad y Bwrdd. Y bwriad yw dod â'r rhaglen yn unol â chanllawiau Pwyllgor Sgrinio Cenedlaethol y DU ar yr ystod oedran mewn dau gam blynyddol ac yna sicrhau sensitifrwydd gorau'r prawf erbyn Ebrill 2023\. Byddaf yn cael cyngor yn ystod yr wythnosau nesaf ar oblygiadau’r rhaglen effeithiolrwydd ar adnoddau a byddaf yn rhoi rhagor o fanylion yn y man.


Mae'n hanfodol ein bod yn cyflawni cynaliadwyedd gwasanaethau endosgopi fel y gall pobl gael mynediad i'r archwiliadau y maent eu hangen yn gyflym i gyflawni'r canlyniadau gorau posibl. Rwy'n gobeithio ei bod yn glir i’r Aelodau bod Llywodraeth Cymru yn cymryd camau uniongyrchol a dwys i gefnogi byrddau iechyd i gyflawni'r rhain. Rwy'n hyderus y bydd y camau gweithredu yn ein rhoi ar y trywydd cywir a bydd hyn yn parhau i fod yn flaenoriaeth i Lywodraeth Cymru yn y blynyddoedd nesaf.







Translation:


 
Further to the Health Social Care and Sport Committee Inquiry into endoscopy services, I wish to provide an update on the progress of the National Endoscopy Programme.


I responded the Committee’s call for evidence by recognising the pressures facing endoscopy services in Wales. I set out how the number of diagnostic endoscopy procedures required is increasing due to population changes, a decreasing threshold for suspected cancer investigation, increasing need for cancer surveillance and the need to expand the bowel cancer screening programme. These pressures have resulted in endoscopy demand becoming significantly out of balance with the available core capacity. The Endoscopy Implementation Group provided advice to the NHS and Welsh Government that indicated a more directive approach is required to addressing this issue. Therefore, the Welsh Government announced a new nationally directed approach for endoscopy in September 2018, supported by an annual allocation of £1m to enable the national work programme.


A national workshop involving all health boards and the main stakeholders was held in December 2018 to develop the scope and focus of the programme. The national programme was then established in the NHS Collaborative in early 2019 and the first meeting of the new Endoscopy Board took place in April 2019\. The Board is co\-Chaired by senior Welsh Government officials and is comprised of senior health board leaders. Since April, a further two meetings of the Board have taken place and four work streams have been established. These work streams are:


* Demand and capacity planning
* Workforce training and education
* Clinical pathways
* Facilities and Infrastructure


Each of these work streams is taking forward a key aspect of the national programme.  Their Terms of Reference have been agreed and work programmes are in development.  The first two work streams have already made significant progress with scoping and mapping the current service need. A baseline assessment of health board activity has been undertaken, refined and agreed. A productivity workshop for all units is scheduled this month to ensure all units are making the most efficient use of the available resource. On workforce, a centralised training programme for clinical endoscopists has been scoped and we are hopeful the first trainees will begin this year. Regarding infrastructure, the programme is funding a round of unit pre\-assessment from the Joint Advisory Group (JAG) by the end of November. The individual unit reports are due by the end of December and a workshop on planning for accreditation is planned for November.


An endoscopy action plan has been drafted with immediate actions to establish the programme, medium\-term actions to help health boards stabilise their positions, and longer\-term actions to deliver sustainable services. This programme is anticipated to be in place for five years considering the scale of the challenge that must be met and the action plan will be refreshed annually with further detail emerging in the coming months through the subgroup work programmes. More than half of the national £1m allocation has already been dispersed to the NHS Collaborative and Health Education and Improvement Wales to enable the programme. Although good progress is being made nationally, I do not expect health boards to await the programme outputs to improve their endoscopy positions. Board members understand that significant local focus is required on endoscopy services and this has been reinforced in the latest planning guidance being issued to the NHS. I expect to see a focus coming through the next round of health board Integrated Medium Term Plans. 


I recognise it is important the programme is informed by expert clinicians and a workshop was held in May to agree how this could be best achieved. Four senior and well respected clinicians have been appointed competitively to the programme and are active participants in the work streams. In addition, a related area of activity is the optimisation of the bowel screening programme. This has important implications for the Endoscopy Board but is not led by the Board. The intention is to bring the programme into line with UK National Screening Committee guidance on age range in two annual phases and then to optimise the test sensitivity by April 2023\. I am due to receive advice in the coming weeks on the resource implications of the optimisation programme and will provide further details in due course.


It is vital we achieve sustainability for endoscopy services in order that people can rapidly access the investigations they need to achieve the best possible outcomes. I hope it is clear to Members that the Welsh Government is taking direct and intensive action to support health boards to deliver these. I am confident the actions in train put us on the right course and this will remain a significant priority for the Welsh Government in the years ahead.