Translate the text from Welsh to English.



 
Heddiw, rwy’n agor yr ymgynghoriad ar Gynllun y Sector Gweithgynhyrchu, Gweini a Manwerthu Bwyd i fynd i’r afael â Gwastraff. Hwn fydd y trydydd cynllun mewn cyfres o gynlluniau sy’n egluro beth yn union y bydd Cymru yn ei wneud fel cenedl i wireddu ein huchelgais i ailgylchu 70 y cant o’n gwastraff erbyn 2025, a bod yn genedl ddiwastraff erbyn 2050\. Hoffwn achub ar y cyfle hwn i roi’r diweddaraf i chi am y cynnydd anhygoel yr ydym wedi ei wneud, yn ystod y blynyddoedd diwethaf, o ran y ffordd yr ydym yn mynd i’r afael â’n gwastraff.


Daw’r cynnydd hwnnw i’r amlwg yn y twf a fu yn ein cyfraddau ailgylchu gwastraff trefol. Yn 2000\-01, roedd Cymru yn ailgylchu 7 y cant o’i gwastraff trefol. Yn ôl ein ffigurau diweddaraf, roedd y gyfradd ailgylchu yn 45 y cant ar gyfer y cyfnod rhwng mis Gorffennaf a mis Medi 2010\. Mae cyfanswm yr holl wastraff yr ydym yn ei gynhyrchu yn parhau i ostwng hefyd.


Yn ystod y cyfnod rhwng mis Gorffennaf a mis Medi 2010, roedd 3 awdurdod lleol yng Nghymru yn ailgylchu 52 y cant o’u gwastraff trefol. Os bydd yr awdurdodau hynny yn parhau i berfformio cystal bob blwyddyn, maen nhw eisoes ar y trywydd iawn i fodloni eu targed statudol ar gyfer 2012\-2013, neu hyd yn oed ragori ar y targed hwnnw. Bu cynnydd mawr yng nghyfraddau ailgylchu llawer o awdurdodau lleol hefyd, a hynny yn sgil mabwysiadu gwasanaethau ailgylchu newydd. Bu’r cynnydd mwyaf nodedig ym Mhen\-y\-bont ar Ogwr, sef cynnydd o 18 o bwyntiau canrannol ar y ffigur ar gyfer yr un adeg y flwyddyn flaenorol. 


Er bod y ffigurau hynny yn drawiadol, mae llawer o waith o’n blaenau eto cyn cyrraedd y targed o ailgylchu 70 y cant o’n gwastraff erbyn 2025\. Dyna pam Cymru yw’r wlad gyntaf yn y DU i gyflwyno targedau statudol ar gyfer ailgylchu gwastraff trefol. Roedd y ddeddfwriaeth hon yn rhan o Fesur Gwastraff (Cymru), a gafodd ei basio gan y Cynulliad ym mis Tachwedd 2010\. Hwn oedd y Mesur cyntaf i gael ei basio o dan Orchymyn Cymhwysedd Deddfwriaethol (LCO) yr Amgylchedd.  

Rydym eisoes wedi cael llwyddiant drwy ddefnyddio targedau statudol i wyro gwastraff oddi wrth safleoedd tirlenwi. Cymru oedd y wlad gyntaf yn y DU i fabwysiadu Cynllun Lwfansau Tirlenwi i wyro gwastraff sy’n pydru’n naturiol, gan gynnwys gwastraff bwyd, oddi wrth safleoedd tirlenwi. Ers i’r cynllun hwn gael ei lansio ym mis Hydref 2004, mae pob un o’r 22 o awdurdodau lleol yng Nghymru wedi bodloni pob targed; nid oes unrhyw un ohonynt wedi cael eu dirwyo.


Mae’r Cynllun Sector Trefol, ynghyd â’r Glasbrint ar gyfer Casgliadau sy’n gysylltiedig â’r cynllun hwnnw, yn nodi manylion yr hyn y mae Llywodraeth y Cynulliad yn ei ddisgwyl gan awdurdodau lleol yn ystod y blynyddoedd sydd i ddod. Mae’n manylu hefyd ar yr hyn y bydd y llywodraeth yn ei wneud i’w cynorthwyo. Mae rhaglen rheoli newid, a fydd yn helpu awdurdodau lleol i fabwysiadu’r gwasanaethau ailgylchu mwyaf cynaliadwy a chosteffeithiol, ac a fydd hefyd yn cynhyrchu’r deunydd eildro (neu’r cynnyrch terfynol) o’r ansawdd uchaf, yn ganolog i’n cynlluniau.


Mae hyn yn bwysig oherwydd, gan ddibynnu ar ansawdd deunydd eildro, gallai fod yn bosibl ei brosesu yma yng Nghymru, ac osgoi gorfod ei anfon dramor. Ar 10 Mawrth, wrth lansio ymgynghoriad y Cynllun Sector Casgliadau, Seilwaith a Marchnadoedd, cyfarfûm ag Andrew Izod, Rheolwr Gyfarwyddwr Excel Industries yn Rhymni. Dywedodd Andrew wrth gynghorwyr fod ei fusnes, er mwyn cynhyrchu ei brif gynnyrch, sef deunydd i inswleiddio atig, yn ddibynnol ar lif cyson o bapur newydd wedi’i ailgylchu o ansawdd uchel. Yn ddelfrydol, hoffai gael yr holl ddeunydd crai o Gymru. Fodd bynnag, nid yw hynny’n bosibl oherwydd bod y deunydd eildro o ansawdd isel, a hynny oherwydd bod y papur yn cael ei gasglu ar y cyd â deunyddiau eraill sy’n cael eu hailgylchu. Felly, rhaid iddo brynu’r deunydd crai dramor, ac mae hynny’n golygu bod ei fusnes yn wynebu mwy o gost. Er mwyn ei helpu, rhaid sicrhau bod papur newydd yn cael ei gadw ar wahân, ac yn cael ei gasglu ar wahân gan yr Awdurdod Lleol. 


Nid yw hon yn sefyllfa unigryw. Rai blynyddoedd yn ôl, cafodd Llywodraeth y Cynulliad rybudd gan weithgynhyrchwr strapiau plastig fod cost mewnforio naddion plastig wedi’u hailgylchu o dramor yn cael effaith andwyol ar ei fusnes. Ar y pryd, roedd y rhan fwyaf o’r poteli plastig a allai fod wedi cael eu defnyddio i greu deunydd crai ar gyfer y cwmni hwn yng Nghymru naill ai’n cael eu hanfon i safleoedd tirlenwi, neu’n cael eu hallforio i Tsieina. Darparodd fy Adran i arian o’r Gronfa Mynediad i Cyfalaf Ranbarthol i sefydlu cyfleuster newydd ar gyfer didoli plastigau. Mae’r cyfleuster hwn yn cadw plastigau yma yng Nghymru er mwyn i ddiwydiannau allu eu defnyddio fel deunydd crai, a bydd hefyd yn creu swyddi newydd yn un o gymunedau’r Cymoedd. 


Mae’r Cynllun Sector Casgliadau, Seilwaith a Marchnadoedd yn nodi’r cynigion ar gyfer datblygu ymhellach farchnad ar gyfer deunyddiau eildro yma yng Nghymru. Bydd hynny’n caniatáu i ni arwain y ffordd yn fyd\-eang o ran y diwydiant rheoli adnoddau. Bydd bodloni holl dargedau’r cynllun yn gyfrifol am arbedion gwerth £88 miliwn bob blwyddyn erbyn 2025\.  

Heddiw, byddaf yn ymweld â’r cyfleuster treulio anaerobig newydd yn ffatri fwyd RF Brookes, ger Casnewydd, i gyhoeddi’r ymgynghoriad ar Gynllun y Sector Gweithgynhyrchu, Gweini a Manwerthu Bwyd. Mae treulio anaerobig, sef y dull mwyaf cynaliadwy o reoli gwastraff bwyd, yn rhan bwysig o’n strategaeth gwastraff, a’r nod yw gwneud defnydd llawn ohono erbyn 2013\. 


Eisoes, Cymru yw’r unig wlad yn y DU â phob un o’i chynghorau yn casglu bwyd neu fwyd a gwastraff gwyrdd ar wahân. Rhwng 2009 a 2011, cafodd £34 miliwn ei roi gennym i ymestyn y gwasanaeth hwn. Erbyn hyn, mae o leiaf 80 y cant o gartrefi yn manteisio ar y gwasanaeth hwn, a’r nod yw cynnig y gwasanaeth hwn i bawb. Mae casglu gwastraff bwyd ar wahân yn golygu bod modd ei wyro oddi wrth safleoedd tirlenwi. Mae gwastraff o’r fath yn pydru mewn safleoedd tirlenwi, ac yn cynhyrchu methan, sef un o’r nwyon tŷ gwydr, sydd 23 gwaith yn gryfach na charbon deuocsid. Yn hytrach na’i anfon i safleoedd tirlenwi, rydym am anfon gwastraff bwyd i safleoedd treulio anaerobig, sy’n cynhyrchu tanwydd adnewyddadwy a gwrtaith gwerthfawr. Rydym wedi sefydlu rhaglen helaeth i gefnogi’r gwaith o sefydlu safleoedd treulio anaerobig newydd yng Nghymru. Mae casglu bwyd ar wahân hefyd yn helpu deiliaid cartrefi i weld faint o wastraff bwyd y maen nhw’n ei gynhyrchu, fel bod modd iddynt gymryd camau i newid hynny. Mae teulu cyffredin yn gwastraffu £12 yr wythnos drwy daflu bwyd, sydd mewn cyflwr digon da i’w fwyta, i’r bin.


Fodd bynnag, mae’n bwysig nad cyfrifoldeb deiliaid cartrefi yn unig yw’r baich o leihau gwastraff bwyd a phecynnu. Ar y cyd, mae’r Sectorau Gweithgynhyrchu, Gweini a Manwerthu Bwyd yn gyfrifol am 40 y cant o’n gwastraff diwydiannol a masnachol. At hynny, gwastraff bwyd sydd â’r ôl\-troed ecolegol mwyaf; ac mae’n gyfrifol am 30 y cant o ôl\-troed ecolegol ein gwastraff diwydiannol a masnachol yn gyffredinol. Mae’r Sectorau Gweithgynhyrchu, Gweini a Manwerthu Bwyd, yn cynnig lleihau gwastraff o  1\.2 y cant bob blwyddyn. Mae’n canolbwyntio hefyd ar y deunyddiau sy’n cael yr effaith fwyaf ar yr amgylchedd, neu’r rhai mwyaf hawdd eu hailgylchu; sef bwyd, papur a chardfwrdd, plastig, gwydr, metel a phren. Y nod yw ailgylchu gwastraff sych fel gwydr, papur a chardfwrdd a phlastigau, a thrin gwastraff bwyd drwy broses treulio anaerobig.


Ynghyd â Tuag at Ddyfodol Diwastraff, y cynllun gwastraff eang ei gwmpas i Gymru, mae’r cynlluniau sector yn cynnig cyfarwyddiadau clir ar gyfer bodloni’r targed o ailgylchu 70 y cant o wastraff erbyn 2025, a bod yn genedl ddiwastraff erbyn 2050\. Mae’r rhain yn adeiladu ar y sylfeini cadarn a gafodd eu gosod gan Yn Gall Gyda Gwastraff, cynllun cyntaf Cymru ar gyfer mynd i’r afael â gwastraff, ac maent yn seiliedig ar dystiolaeth.


Gwneud penderfyniadau sy’n seiliedig ar dystiolaeth yw’r allwedd i’n llwyddiant. Dyma pam yr ydym o blaid casglu gwastraff sydd wedi’i ddidoli ar gyfer ei ailgylchu ar garreg y drws. Dyma pam hefyd yr ydym o’r farn ei bod hi’n well casglu gwastraff bwyd ac ailgylchu yn wythnosol a chasglu gwastraff sydd dros ben (neu wastraff ‘bagiau du’) bob pythefnos. Yn bwysicach oll, dyna pam yr ydym yn cydnabod nad ydym yn gwneud digon drwy ailgylchu, hyd yn oed ar lefelau uchel, os na ydym hefyd yn lleihau’r gwastraff yr ydym yn ei gynhyrchu yn gyffredinol.


Rydym yn un o dair gwlad yn unig ledled y byd sydd â dyletswydd statudol i fod yn gynaliadwy, felly mae’r ffordd rydym yn mynd i’r afael â’n gwastraff yn adrodd cyfrolau. Rwy’n falch o’r cynnydd yr ydym wedi’i wneud o ran rheoli gwastraff cynaliadwy. Rwy’n falch hefyd fod ein penderfyniadau yn cael eu gwneud ar sail yr hyn sydd orau i Gymru. Yn fwy na dim, rwy’n falch bod Cymru yn arwain y ffordd, gan gynnig enghraifft o reoli gwastraff cynaliadwy ar waith.







Translation:


 
Today I open consultation on the Food Manufacture, Service and Retail Sector Plan for waste, the third of a series of plans which sets out exactly what Wales as a nation will do to reach our ambition of recycling 70 per cent of our waste by 2025 and being zero waste by 2050\. I want to take this opportunity to update you on the huge advances we have made in the way we deal with our waste in recent years.


These advances are illustrated in the significant increase in recycling rates for Municipal Waste. In 2000\-01 Wales recycled 7 per cent of its Municipal Waste; our most recent figures show that we achieved 45 per cent recycling in July\-September 2010\. The total amount of waste we produce also continues to decrease.  

   

3 local authorities recycled 52 per cent of their municipal waste or more in July\-September 2010; if their annual performance continues at this rate they will already be meeting or exceeding the statutory target for 2012\-2013\. Several local authorities also saw significant increases in their recycling rate as the result of adopting new recycling services. Most notable is Bridgend, with an 18 percentage point increase on the same period the previous year.


Impressive though these achievements are, we still have a long way to go to reach 70 per cent recycling by 2025, which is why Wales has become the first country in the UK to introduce statutory targets for municipal recycling. This legislation formed part of the Waste (Wales) Measure, which was passed by the Assembly in November 2010 as the first Measure under the Environment Legislative Competence Order (LCO).


We have already experienced success in using statutory targets to divert waste from landfill. Wales was the first country in the UK to adopt the Landfill Allowances Scheme to divert biodegradable waste – including food waste – from landfill. All 22 local authorities in Wales have met every target since the scheme was launched in October 2004; none have been subject to fines.


The Municipal Sector Plan – along with the associated Collections Blueprint \- sets out what the Assembly Government expects from our local authorities in the coming years, and what we will do to support them. Central to our plans is a change management programme to help local authorities adopt the most sustainable and cost\-effective recycling services, which will also produce the highest quality recyclate (or end product).


This is important because the quality of recyclate can determine whether it can be processed here in Wales or sent abroad. At the launch of the Collections, Infrastructure and Markets sector plan consultation on 10 March I met Andrew Izod, the Managing Director of Excel Industries in Rhymney. Andrew told councillors how his business relies on a steady flow of high quality recycled newspaper to produce its key product, loft insulation. He would like to source all of this raw material from here in Wales, but this is not possible because of the poor quality of recyclate as a result of the paper being co\-collected with other recyclable materials. As a result, he has to buy it from abroad, with increased costs for the business.  What he needs is newspaper waste to be kept separate, and then collected separately by the Local Authority.


This is not an isolated situation. Several years ago a plastic strapping manufacturer warned the Assembly Government that its business was being adversely affected by the costs of importing recycled plastic flake from overseas. At the same time, most plastic bottles in Wales which could have provided the raw materials for this company were either landfilled or sent to China. My Department provided funding from the Regional Access Capital Fund (RCAF) for a new mixed plastics sorting facility, which not only keeps plastics here in Wales to be used as raw materials by industry, but provided new jobs for a Valleys community.


The Collections, Infrastructure and Markets plan sets out proposals for further developing a market for recyclate here in Wales, so that we can become world\-leaders in the resource management industry. Meeting all the targets in the plan will mean savings of £88 million per year by 2025\.


Today I will visit the new anaerobic digestion facility at the RF Brookes food factory near Newport, to announce the consultation on the Food Manufacture, Service and Retail sector plan. As the most sustainable method of managing food waste, anaerobic digestion is an important part of our waste strategy, and we aim to reach capacity by 2013\.


Wales is already the only country in the UK where every council provides a separate food or food and green waste collection. We provided £34 million between 2009 and 2011 to expand the service; now at least 80 per cent of homes now benefit from this, and we are aiming for 100%. Collecting food waste separately means it can be diverted from landfill, where it decomposes to produce methane – a greenhouse gas 23 times more potent than carbon dioxide.  Instead we want to send food waste to anaerobic digestion plants that generate renewable fuel and a valuable fertiliser. We have an extensive programme in place to support the procurement of new AD plants in Wales. Separate food waste collections also help householders see how much food waste they produce so that they can make steps to change this. The average family spends £12 a week on perfectly edible food which ends up in the bin.


It is important though, that the burden of reducing food and packaging waste does not rest solely with householders. The food manufacture, service and retail sectors together generate 40 per cent of our industrial and commercial waste, while food waste has the largest ecological footprint; accounting for 30 per cent of the total ecological footprint for industrial and commercial waste. The Food Manufacture, Service and Retail Sector plan proposes a reduction of waste of 1\.2 per cent every year. It also focuses on those materials which have the biggest environmental impact or are the easiest to recycle; food, paper \& card, plastic, glass, metal and wood. The aim is to recycle dry wastes such as glass, paper and card and plastics, and for food waste to be treated by anaerobic digestion.


The sector plans, together with Towards Zero Waste, the over\-arching waste plan for Wales, provide clear directions for reaching 70 per cent recycling by 2025 and being zero waste by 2050\. They build on the strong foundation set by Wales’ first waste plan Wise About Waste, and they are based on evidence.


This evidence\-based decision making is key to our success. It is why we advocate kerbside sort recycling as the most sustainable and cost\-effective way of collecting recycling; it is why we believe that it is best to collect food waste and recycling every week and residual (or ‘black bag’) waste fortnightly. Above all, it is why we recognise that recycling – even at high levels – is not enough if we do not reduce the overall amount of waste we produce.


In one of just three countries worldwide with a statutory duty to sustainability, the way in which we deal with our waste speaks volumes. I am proud of our advances in sustainable waste management, proud of the fact that our decisions are based on what delivers the best outcome for Wales. Above all, I am proud that Wales is now leading the way as an example of sustainable waste management in practice.