Translate the text from Welsh to English.



 
Mae’r byd gwybodaeth modern yn gyflym, yn hyblyg ac yn symudol. Mae’r ffordd rydyn ni’n rhyngweithio â’n gilydd a chyda gwasanaethau yn newid o hyd. Y dyddiau hyn, mae pobl yn defnyddio fforymau a’r cyfryngau cymdeithasol i drafod, rhannu a datrys problemau cyffredin, a chynnig eu hadolygiadau a’u barn eu hunain. Mae’n briodol bod pobl yn disgwyl i ddarparwyr iechyd a gofal gynnig gwasanaethau mwy rhyngweithiol a phersonol, gyda chyfathrebu effeithiol rhwng gweithwyr proffesiynol a defnyddwyr gwasanaethau.  
   
 Rwy’n awyddus i ni ganolbwyntio ar ofal iechyd darbodus gan ddefnyddio technoleg debyg i gefnogi triniaeth effeithiol a helpu gweithwyr proffesiynol a chleifion i weithio fel partneriaid.  
   
 Mae gwybodaeth yn hanfodol i hyn.  
   
 Mae’n bwysig bod gwybodaeth briodol yn hygyrch ac yn cael ei chyfrif yn ased i bawb sy’n ymwneud ag iechyd, gofal a chymorth i bobl, gan gadw’n bendant at yr egwyddor “unwaith ar gyfer Cymru”. Mae hyn yn cynnwys sicrhau y gallwn gael mynediad at ein gwybodaeth ein hunain ynghylch ein hanghenion iechyd a gofal ein hunain er mwyn gallu rheoli’n hiechyd a’n lles, a chwarae rôl weithredol yn y penderfyniadau am y gwasanaethau, y gofal a’r cymorth y mae eu hangen arnom.   
   
 Heddiw rwy’n cyhoeddi ein bod ni’n adnewyddu’n polisi ar eIechyd a Gofal yng Nghymru ac yn dechrau diweddaru’n strategaeth technoleg gwybodaeth i sicrhau bod pobl Cymru, y GIG, iechyd a gofal cymdeithasol yn gallu elwa ar y manteision a ddaw yn sgil gwella technoleg a gwybodaeth.   
   
 Mae gennym y fantais o allu adeiladu ar ein strategaeth bresennol i sicrhau ein bod ni’n barod at y dyfodol ac yn gallu defnyddio technoleg i wneud pethau’n well. Cyfraniad clinigol ac ymgysylltu â gweithwyr proffesiynol iechyd a gofal cymdeithasol a defnyddwyr y gwasanaethau hyn fydd yn llywio’n strategaeth.  
   


### Y cefndir

Mae’n rhaglen arloesol ‘Hysbysu Gofal Iechyd’ wedi bod yn rhedeg ers 2003 ac mae wedi sicrhau rhai o’r sylfeini allweddol er mwyn adeiladu a gweithredu’n gwasanaethau arnynt, gan gynnwys:   


* Dau draean o bractisau meddygon teulu yn caniatáu llogi ar\-lein drwy’r gwasanaeth ‘Fy Iechyd Ar\-lein’, sy’n ei gwneud yn haws i drefnu apwyntiadau ac archebu presgripsiynau amlroddadwy;
* Mae bron hanner yr holl atgyfeiriadau cleifion gan feddygon teulu ar gyfer gofal ysbyty arbenigol yn cael eu hanfon yn electronig, ac mae’r niferoedd yn cynyddu bob mis. Mae bron pob atgyfeiriad ym Mwrdd Iechyd Prifysgol Betsi Cadwaladr yn cael eu hanfon yn electronig;
* Drwy’r Cofnod Iechyd Unigol, mae 84 y cant o gofnodion meddygon teulu ar gael i’w defnyddio mewn gwasanaethau meddygon teulu y tu allan i oriau;
* Mae gennym sefydliad cenedlaethol NWIS (Gwasanaeth Gwybodeg GIG Cymru), sy’n gallu cyflawni prosiectau cenedlaethol a chefnogi’r seilwaith cenedlaethol.

Gall yr egwyddor “unwaith ar gyfer Cymru” ein galluogi i gynnig effeithlonrwydd a gwerth drwy beidio â dyblygu gwaith mewn gwahanol rannau o’r wlad, fel y cadarnhawyd mewn adolygiad diweddar o wybodeg yn GIG Cymru.  


### Y ffordd ymlaen

 Rydyn ni eisiau adeiladu ar egwyddorion allweddol y rhaglen Hysbysu Gofal Iechyd i ymateb i anghenion newydd gan wasanaethau a chymdeithas. Er mwyn gwneud hyn, mae angen i ni fanteisio ar gyfleoedd technolegol newydd a ffyrdd newydd o weithredu, gan sicrhau ar yr un pryd bod gwybodaeth gyfrinachol a sensitif am gleifion yn cael ei diogelu.  
   
 Rwyf felly’n bwriadu datblygu strategaeth eIechyd a Gofal newydd a rhaglenni ategol ar y cyd â’r byrddau iechyd, ymddiriedolaethau’r GIG ac awdurdodau lleol yng Nghymru.   
   
 Bydd hyn yn ein helpu i gyflawni’n nod o sicrhau bod mwy o wasanaethau, gofal a chymorth ar gael i gleifion yn eu cartrefi neu yn eu cymunedau lleol.  
   
 Mae gan dechnoleg rôl allweddol i’w chwarae. Gallai hyn gynnwys defnyddio fideogynadledda i ganiatáu i gleifion a gweithwyr iechyd proffesiynol siarad â’i gilydd, helpu i wneud diagnosis a phenderfyniadau, a monitro o bell ar gyfer pobl â chyflyrau iechyd penodol. Gall technoleg hefyd helpu i wella mynediad at wasanaethau drwy ddod â nhw’n agosach at gartrefi pobl, er enghraifft drwy gynnig gwasanaethau symudol mewn ardaloedd gwledig.   
   
 Gyda phoblogaeth sy’n heneiddio fwyfwy, mae’n hanfodol ein bod ni’n galluogi pobl i fyw’n annibynnol cyhyd â phosibl. Os na fydd hyn yn digwydd, bydd yn cael effaith andwyol ar iechyd a lles unigolion.  
   
 Byddwn yn disgwyl bod gwybodaeth ar gael i weithwyr proffesiynol yn y fan a’r lle y mae ei hangen, p’un ai mewn iechyd neu mewn gofal cymdeithasol. Eisoes mae gennym y Cofnod Iechyd Unigol, gyda threfniadau diogelwch a llywodraethu priodol. Byddai unrhyw fynediad pellach at ddata pobl yn digwydd gyda’u caniatâd yn unig.   
   
 Ein nod fydd:  


* ei gwneud yn haws i gyfathrebu gyda’r GIG, ein helpu i reoli’n hiechyd a’n lles ein hunain, a chydgynhyrchu a chyfrannu’n fwy at iechyd a gofal;
* cefnogi’r penderfyniad i ganolbwyntio’n fwy ar ofal o ansawdd, atal problemau a chanlyniadau y mae cleifion yn cytuno arnynt;
* sicrhau gwerth gorau o’n buddsoddiadau;
* cyfrannu at integreiddio gofal o fewn ac ar draws sefydliadau a chefnogi pobl â chyflyrau hirdymor;
* gwella mynediad at wasanaethau, yn enwedig i bobl sy’n byw mewn ardaloedd gwledig a chymunedau diarffordd.

 Er mwyn gwneud hyn, bydd angen bod data, gwybodaeth a thechnoleg yn hygyrch ac yn addas at y diben.   
   
 Rwyf am i’r strategaeth eIechyd a Gofal hon ein helpu i ail\-lunio a gwella gwasanaethau, a sicrhau bod pobl Cymru yn elwa ar y gwelliannau hynny.    
   
 Mae’n rhaid i’r strategaeth, a fydd yn cael ei datblygu eleni, gael ei chreu drwy bartneriaethau ar draws sefydliadau gyda gweithwyr proffesiynol a dinasyddion.  
   
 Er mwyn cadw momentwm a ffocws, byddaf yn cadeirio Bwrdd Gwybodeg, ac mae swyddogion yn adolygu trefniadau llywodraethu i sicrhau eu bod yn llyfn, yn dryloyw ac yn effeithiol.  
   
 Er y bydd ffocws y strategaeth eIechyd a Gofal newydd yn bendant ar ganlyniadau, mae’r ffordd y caiff technoleg ei threfnu a’i darparu yn bwysig o hyd. Bydd gennym Raglen Genedlaethol o hyd sy’n cael ei chynllunio a’i halinio â’r ddarpariaeth gwasanaethau rheng flaen ac sy’n efelychu prosesau cynllunio gwelliant y byrddau iechyd, ynghyd â datblygu’r gweithlu.  


### Y casgliad

 Mae cyfle i ni nawr ganolbwyntio ar sut gall eIechyd a Gofal ein helpu i ymdrin â galw, rhoi grym i ni gymryd rhan fwy gweithredol mewn penderfyniadau am ein hiechyd a’n gofal, a sicrhau gwasanaethau o ansawdd gwell yn y ffordd fwyaf effeithiol ac effeithlon.  
   
 Caiff y datganiad ei gyhoeddi yn ystod y toriad er mwyn rhoi'r wybodaeth ddiweddaraf i aelodau. Os bydd aelodau eisiau i mi wneud datganiad pellach neu ateb cwestiynau ynglŷn â hyn pan fydd y Cynulliad yn dychwelyd, byddwn yn hapus i wneud hynny.  
   
 







Translation:


 
Today’s information world is fast, flexible and mobile. The way we interact with each other and with services is constantly evolving.  People now use forums and social media to discuss, share, and solve common problems, and to offer their own reviews and opinions. People rightly expect health and care providers to offer more interactive, personalised services with effective communication between professionals and users of services.


I am keen to see our focus on prudent healthcare using similar technology to support effective treatment and help professionals and patients work as partners.


Information is essential to this.


It is important that appropriate information is accessible and seen as an asset to all those involved in health, care and support for people, while firmly maintaining our “once for Wales” approach. This includes ensuring we are able to access our own information relating to our health and care needs to enable us to be in control of our own health and well\-being and to play an active role in decisions about the services, care and support we need.


I am today announcing a refresh of our policy on eHealth and Care in Wales and the start of an update of our information technology strategy to ensure the people of Wales, the NHS, health and social care can take advantage of the benefits that improved technology and information offer.


We have the advantage of being able to build on our current strategy to ensure that we are ready for the future and able to use technology to do things better. Our strategy will be informed by clinical input and engagement with health and social care professionals and by users of these services.


 


### Background


Our ground\-breaking ‘Informing Healthcare’ programme has been running since 2003 and has delivered some of the key foundations on which to build and operate our services, including:


 


* Two thirds of all GP practices offer online booking through the ‘My Health Online’ service, making it easier to make appointments and order repeat prescriptions;
* More than half of all patient referrals by GPS for specialist hospital care are now sent electronically and the number is increasing each month. Almost all referrals in Betsi Cadwaladr University Health Board are sent electronically;
* Through the Individual Health Record, 84 per cent of GP records are available for use in GP out\-of\-hours services;
* We have a national organisation, NWIS (National Health Service Wales Informatics Service), able to deliver national projects and support the national infrastructure.


  

This “once for Wales” approach can enable us to deliver efficiency and value, through not duplicating effort in different parts of the country, as a recent review of informatics in the NHS in Wales confirmed.


 


### Way forward


We want to build on the key principles of the Informing Healthcare programme to respond to the new and emerging service and societal needs. To do this we need to exploit new technological opportunities and novel approaches to implementation while at all times ensuring that confidential and sensitive patient information is secure.


I therefore intend to develop a new eHealth and Care strategy and supporting programmes, in conjunction with health boards, NHS trusts and local authorities in Wales.


This will help us achieve our aim of ensuring there are more services, care and support available for patients in their homes or in their local communities.


Technology has a key role to play. This could include the use of video conferencing to allow patients and health professionals to talk to each other; to aid diagnosis and decision making and remote monitoring for people with particular health conditions. Technology can also help improve access to services by bringing them closer to people’s homes, for example by providing mobile services in rural areas.


With an increasing ageing population it is essential we enable people to live independently for as long as possible. Without this, the health and wellbeing of individuals will be adversely affected.


We will expect our information to be accessible to professionals where and when it is needed whether in health or in social care. We already have the Individual Health Record, with appropriate security and governance in place. Any potential wider access to people’s data would only be with their consent.


Our aim will be to:


 


* make it easier to communicate with the NHS, to help us manage our own health and wellbeing, and to become more active participants in and co\-producers of health and care;
* support the move to a greater focus on prevention, quality care and patient\-agreed outcomes;
* ensure best value from our investments;
* contribute to care integration within and across organisations and to support people with long\-term conditions, and
* improve access to services, particularly for people living in rural areas and remote communities.


This will require data, information and technology to be accessible and fit for purpose.


I want to see this eHealth and Care strategy help us redesign and improve services, and ensuring that the people of Wales benefit from those improvements.  


The strategy, which will be developed during this year, must be created through partnerships, across organisations, with professionals and citizens.


To maintain momentum and focus, I will chair an Informatics Board and officials are reviewing governance arrangements to ensure they are streamlined, transparent and effective.


While the focus of the new eHealth and Care strategy will move strongly to outcomes, how technology is organised and delivered remains important.   We will continue to have a National Programme planned and aligned with front line service delivery and in close iteration with the improvement planning processes in health boards and workforce development.


 


### Conclusion


Our opportunity now is to focus on how eHealth and Care can help us to manage demand, empower us to take a more active role in decisions about our health and care, and deliver better quality services in the most effective and efficient way.


*This statement is being issued during recess in order to keep members informed. Should members wish me to make a further statement or to answer questions on this when the Assembly returns I would be happy to do so.*