Translate the text from English to Welsh.



 
The National Assembly’s scrutiny of the Autism (Wales) Bill provided a welcome and valuable opportunity to consider whether autism\-specific legislation would add value to the current autism services available in Wales.


I recognise there will be many people who will be disappointed this Bill is not proceeding further. However, over the course of the last year, it has highlighted the everyday experiences of people with autism and their families and carers of their interaction with services in Wales – both good and bad.


As the National Assembly committees, which examined the legislation, acknowledged, the Welsh Government is reforming services. This improvement programme needs to be accelerated and the remaining gaps in provision need to be addressed.


I have been clear that although the Welsh Government does not support legislation at this time – we agree with the need to speed up the pace of improvement.


Many clinicians and professional organisations – including the Royal College of Psychiatrists; the Royal College of Speech and Language Therapists; the Royal College of Paediatrics and Child Health; the Royal College of Occupational Therapists; the Royal College of General Practitioners and the Welsh NHS Confederation – support the need to allow these reforms to become embedded and reviewed before considering new legislation.


We have all the laws and powers we need to drive reform – in the Social Services and Wellbeing (Wales) Act 2014 and the NHS (Wales) Act 2006; in the Future Generations Act 2015 and the Additional Learning Needs and Education Tribunal (Wales) Act 2018\.


Our programme of reform includes the roll out of the national integrated autism service, which will be available in every region of Wales by April 2019\. To make sure this service is addressing identified gaps in provision, an independent evaluation will be completed in the coming weeks and the preliminary findings will be available in February.


I have also commissioned a review of the barriers to reducing diagnostic waiting times and on how wider neurodevelopmental services can be aligned to address any emerging gaps in services for people with other or co\-existing conditions. This will be completed by the end of March 2019\.


To strengthen and underpin existing duties, we are consulting on proposals for a statutory Code of Practice on the Delivery of Autism Services under the Social Services and Wellbeing (Wales) Act  2014 and NHS (Wales) Act 2006\. 


The code will be delivered this year and will set out how local authorities and the NHS should adapt their services to meet autistic people’s needs. Public engagement events have been organised in Llandrindod Wells, Swansea, Llandudno and Cardiff during February 2019 and the consultation is open until 1 March.


This code will have as much or greater force and remedies than the proposed Autism (Wales) Bill. In addition to existing local complaints procedures, the Welsh Government can directly intervene in both health and local authority services where services are found to be failing. The clear services standards the code will set out provide the context within which these powers can be used in the future.


In other areas we have already taken such action to issue warning notices to a local authority when services have not met expected standards. There are similar powers to intervene in health services which we have also used.


I understand many parents concerns about the support their children receive at school and college. We are consulting separately on the Additional Learning Needs Code and proposed regulations to support the implementation of the Additional Learning Needs and Education Tribunal (Wales) Act 2018\. This consultation will end on 22 March.


The second annual report about the delivery of the ASD Strategic Action Plan, which will be published by June 2019, will provide an update about assessment waiting times; the development of referral pathways; updating housing management guidance; preparing for the roll out of the new additional learning needs system and improving data through the development of a GP autism register. It will also provide feedback on the delivery of the integrated autism service.


Our improvement work continues to be supported by the National Autism Team, which is hosted jointly by the Welsh Local Government Association (WLGA) and Public Health Wales. The team plays a vital role in facilitating collaboration, supporting service delivery and raising awareness of autism, including providing tools and resources.


Visits to the ASDinfowales website, which the team maintains, have increased by 30,000 since 2017, to more than 108,000 in 2018\. More than 30,000 people have completed the ASD Aware scheme – 8,000 of these during 2018\. Almost 4,500 primary school teaching staff have completed the Learning with Autism programme and more than 26,500 children are now Autism ‘super heroes’. To ensure this support continues uninterrupted, I have renewed staff funding for the National Autism Team until March 2022\.


We have introduced a new 26\-week waiting time standard for neurodevelopment assessments for children and young people, data will be published when it is available.  This new standard will measure waiting times from referral to the first face\-to\-face appointment, rather than just signalling the start of assessment.


There will always be more to be done and the reforms we are putting in place need to be implemented with energy and pace. A national conference for autistic people, their parents and carers will be held on 3 April in Swanseaaimed at improving wellbeing outcomes.


A further independent evaluation will be commissioned this year which will be based on the recommendations arising from the current evaluation and those made by Assembly Committees during the Autism (Wales) Bill’s scrutiny. This additional work will provide us with the evidence we need to ensure our reforms are delivering for people with autism in Wales or whether we need to consider a change of course later in this Assembly term.







Translation:


 
Roedd gwaith craffu’r Cynulliad Cenedlaethol ar Fil Awtistiaeth (Cymru) yn gyfle gwerthfawr i ystyried a fyddai deddfwriaeth benodol ym maes awtistiaeth yn ychwanegu gwerth at y gwasanaethau awtistiaeth sydd ar gael yng Nghymru ar hyn o bryd.


Rwy’n cydnabod y bydd llawer o bobl yn siomedig nad yw’r Bil hwn yn mynd rhagddo. Fodd bynnag, dros y flwyddyn ddiwethaf, mae wedi tynnu sylw at y profiadau y mae pobl ag awtistiaeth a’u teuluoedd a’u gofalwyr yn eu cael o ddydd i ddydd wrth ddefnyddio gwasanaethau yng Nghymru \- yn dda ac yn wael.


Fel y cydnabu pwyllgorau’r Cynulliad a fu’n archwilio’r ddeddfwriaeth, mae Llywodraeth Cymru wrthi’n diwygio gwasanaethau. Rhaid cyflymu’r rhaglen wella hon ac mae angen mynd i’r afael â’r bylchau sy’n dal i fod yn y ddarpariaeth.


Rwyf wedi bod yn glir bod Llywodraeth Cymru, er nad yw’n cefnogi cyflwyno deddfwriaeth ar hyn o bryd, yn cytuno bod angen i’r gwelliannau ddigwydd yn gyflymach.


Mae llawer o glinigwyr a sefydliadau proffesiynol \- gan gynnwys Coleg Brenhinol y Seiciatryddion; Coleg Brenhinol y Therapyddion Iaith a Lleferydd; Coleg Brenhinol Pediatreg ac Iechyd Plant; Coleg Brenhinol y Therapyddion Galwedigaethol; Coleg Brenhinol yr Ymarferwyr Cyffredinol a Chydffederasiwn y GIG yng Nghymru \- yn cefnogi’r angen i ganiatáu i’r diwygiadau hyn ymwreiddio a chael eu hadolygu, cyn ystyried unrhyw ddeddfwriaeth newydd.


Mae’r holl gyfreithiau a phwerau sydd eu hangen arnom ar gyfer y broses ddiwygio gennym yn barod – yn Neddf Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant (Cymru) 2014 a Deddf y GIG (Cymru) 2006; yn Neddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol 2015 ac yn Neddf Anghenion Dysgu Ychwanegol a’r Tribiwnlys Addysg (Cymru) 2018\. 


Mae ein rhaglen ddiwygio yn cynnwys cyflwyno’r gwasanaeth cenedlaethol integredig ar gyfer awtistiaeth, a fydd ar gael ym mhob rhanbarth o Gymru erbyn mis Ebrill 2019\. Er mwyn gwneud yn siŵr bod y gwasanaeth hwn yn delio â’r bylchau a nodwyd yn y ddarpariaeth, bydd gwerthusiad annibynnol yn cael ei gwblhau yn ystod yr wythnosau nesaf a bydd y canfyddiadau cychwynnol ar gael ym mis Chwefror.


Rwyf hefyd wedi comisiynu adolygiad i edrych ar y ffactorau sy’n rhwystr i leihau amseroedd aros ar gyfer diagnosteg ac i ystyried sut y gall gwasanaethau niwroddatblygiadol yn ehangach fod ar gael i ymdrin ag unrhyw fylchau mewn gwasanaethau i bobl sydd â chyflyrau eraill neu gyflyrau sy’n cydfodoli.  Bydd hwn wedi’i gwblhau erbyn diwedd mis Mawrth 2019\.


Er mwyn cryfhau ac ategu’r dyletswyddau presennol, rydym yn ymgynghori ar gynigion ar God Ymarfer statudol ar Gyflenwi Gwasanaethau Awtistiaeth o dan Ddeddf Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant (Cymru) 2014 a Deddf GIG (Cymru) 2006\.


Bydd y cod yn cael ei gyflwyno eleni a bydd yn nodi sut y dylai awdurdodau lleol a’r GIG addasu eu gwasanaethau i ddiwallu anghenion pobl awtistig. Bydd digwyddiadau ymgysylltu cyhoeddus yn cael eu cynnal y Llandrindod, Abertawe, Llandudno a Chaerdydd yn ystod mis Chwefror 2019 ac mae’r ymgynghoriad yn agored tan 1 Mawrth.


Bydd gan y cod hwn gymaint – os nad mwy \- o rym a rhwymedïau na’r Bil Awtistiaeth (Cymru) a gynigiwyd. Ar ben y gweithdrefnau presennol ar gyfer cwynion lleol, caiff Llywodraeth Cymru ymyrryd yn uniongyrchol mewn gwasanaethau iechyd a gwasanaethau awdurdodau lleol pan ganfyddir bod gwasanaethau’n methu. Bydd y safonau gwasanaeth clir a nodir yn y cod yn darparu’r cyd\-destun ar gyfer defnyddio’r pwerau hyn yn y dyfodol.


Mewn meysydd eraill rydym eisoes wedi cymryd camau o’r fath i roi hysbysiadau rhybuddio i awdurdod lleol pan fo gwasanaethau heb fodloni’r safonau disgwyliedig. Mae pwerau tebyg ar gael i ymyrryd mewn gwasanaethau iechyd, ac rydym wedi defnyddio’r rheini hefyd.


Rwy’n deall pryderon llawer o rieni ynglŷn â’r cymorth y mae eu plant yn ei dderbyn yn yr ysgol a’r coleg. Rydym yn ymgynghori ar wahân ar y Cod Anghenion Dysgu Ychwanegol a’r rheoliadau arfaethedig sy’n cefnogi’r broses o roi Deddf Anghenion Dysgu Ychwanegol a’r Tribiwnlys Addysg (Cymru) 2018 ar waith. Daw’r ymgynghoriad hwn i ben ar 22 Mawrth.


Bydd yr ail adroddiad blynyddol ynglŷn â chyflawni’r Cynllun Gweithredu Strategol ar gyfer Anhwylderau’r Sbectrwm Awtistig, sydd i’w gyhoeddi erbyn Mehefin 2019, yn rhoi diweddariad ynglŷn ag amseroedd aros ar gyfer asesiadau; datblygu llwybrau atgyfeirio; diweddaru canllawiau ar reoli’r ddarpariaeth tai; paratoi ar gyfer cyflwyno’r system anghenion dysgu ychwanegol a gwella data drwy ddatblygu cofrestr awtistiaeth i feddygon teulu. Bydd hefyd yn rhoi adborth ar y gwaith o gyflenwi’r gwasanaeth awtistiaeth integredig.


Mae ein gwaith yn dal i gael ei gefnogi gan y Tîm Awtistiaeth Cenedlaethol, a gynhelir ar y cyd gan Gymdeithas Llywodraeth Leol Cymru ac Iechyd Cyhoeddus Cymru. Mae’r tîm yn chwarae rhan hanfodol o ran hwyluso cydweithredu, cefnogi’r broses o gyflenwi gwasanaethau a chodi ymwybyddiaeth o awtistiaeth, gan gynnwys darparu offer ac adnoddau.


Mae ymweliadau â’r wefan ASDinfowales, sy’n cael ei chynnal gan y tîm, wedi cynyddu 30,000 ers 2017, i fwy na 108,000 yn 2018\. Mae mwy na 30,000 o bobl wedi cwblhau’r cynllun Ymwybyddiaeth o Anhwylderau’r Sbectrwm Awtistig \- 8,000 o’r rhain yn ystod 2018\. Mae bron i 4,500 o staff dysgu mewn ysgolion cynradd wedi cwblhau’r rhaglen Dysgu gydag Awtistiaeth ac mae mwy na 26,500 o blant bellach yn ‘arwyr’ Awtistiaeth. Er mwyn sicrhau bod y cymorth hwn yn parhau’n ddi\-dor, rwyf wedi rhoi cyllid staffio i’r Tîm Awtistiaeth Cenedlaethol tan fis Mawrth 2022\.


Rydym wedi cyflwyno safon newydd, sef 26 wythnos, ar gyfer amseroedd aros am asesiadau niwroddatblygiadol i blant a phobl ifanc; bydd data’n cael eu cyhoeddi pan fyddant ar gael. Bydd y safon newydd hon yn mesur yr amseroedd aros o’r atgyfeiriad i’r apwyntiad wyneb yn wyneb cyntaf, yn hytrach na dim ond nodi dechrau’r asesiad.


Bydd mwy i’w wneud bob amser, a bydd gofyn i’r diwygiadau yr ydym yn eu cyflwyno gael eu rhoi ar waith yn egnïol a chyflym. Cynhelir cynhadledd genedlaethol i bobl awtistig, eu rhieni a’u gofalwyr yn Abertawe ar 3 Ebrill, gyda’r nod o wella canlyniadau llesiant.  


Bydd gwerthusiad annibynnol pellach yn cael ei gomisiynu eleni, wedi’i seilio ar yr argymhellion sy’n codi o’r gwerthusiad presennol a’r argymhellion a gafodd eu gwneud gan Bwyllgorau’r Cynulliad yn ystod y broses o graffu ar Fil Awtistiaeth (Cymru). Bydd y gwaith ychwanegol hwn yn rhoi’r dystiolaeth sydd ei hangen arnom i sicrhau bod ein diwygiadau yn cyflawni ar gyfer pobl ag awtistiaeth yng Nghymru, neu a oes angen inni ystyried newid trywydd yn ddiweddarach yn ystod tymor y Cynulliad hwn.