Translate the text from Welsh to English.



 
  
Mae sicrhau bod gan bawb gartref sydd mewn cyflwr da ac sy’n fforddiadwy yn un o hanfodion cymdeithas deg a chefnogol. Mae’n golygu llawer mwy na sicrhau bod gan bawb do uwch eu pen. Mae’n effeithio ar iechyd a lles pobl yn ogystal â’u gallu i ddod o hyd i swydd a’i chadw. Yn achos plant, dyma’r sylfaen ar gyfer gweddill eu hoes. Yn gryno, mae tai yn rhan hanfodol o’r gwaith o gyflawni nifer o’n nodau fel Llywodraeth flaengar.

Mae cartrefi da yn esgor ar gymunedau da ond mae’r effeithiau’n ymestyn ymhell y tu hwnt i’r manteision cymdeithasol. Mae buddsoddi mewn tai yn sbarduno’r economi. Mae’n cefnogi busnesau o bob maint ac mae’n creu cyfleoedd i gael swyddi a hyfforddiant sy’n codi lefelau sgiliau ac yn helpu i fynd i’r afael â thlodi mewn rhai o’n cymunedau mwyaf difreintiedig. Mae gwella dulliau o ddefnyddio ynni’n effeithlon yn ein cartrefi presennol yn cyfrannu’n fawr at fynd i’r afael â’r newid yn yr hinsawdd a lleihau tlodi tanwydd.

Mae’r heriau sy’n ein hwynebu fel llywodraeth a phobl Cymru yn niferus. Yn gryno, gellir dweud eu bod yn cynnwys cynyddu’r cyflenwad o gartrefi i ddiwallu’r galw, gwella ansawdd y cartrefi sydd gennym ar hyn o bryd a gwella gwasanaethau fel y gall pobl dderbyn y cymorth gorau posibl pan fydd ei angen arnynt. Mae polisïau ariannol a pholisïau lles Llywodraeth y Deyrnas Unedig eisoes yn cael effaith fawr ar gymunedau ym mhob cwr o Gymru, ac mae newidiadau mwy radical fyth eto i ddod. Mae gan y marchnadoedd ran hollbwysig i’w chwarae yn diwallu anghenion pobl o ran tai ond nid dyna’r ateb i bawb.

Mae angen i ni ymateb i’r heriau hyn. Fel Llywodraeth rydyn ni’n mynd ati i wneud hynny. Mae’r Papur Gwyn rwyf yn ei gyhoeddi heddiw yn cynnig agenda ddewr ac uchelgeisiol ar gyfer gweithredu. Daw hyn yn ychwanegol at y targedau clir ac uchelgeisiol a gyhoeddais yr wythnos diwethaf ynghylch creu o leiaf 12,500 o gartrefi ychwanegol drwy adeiladu tai fforddiadwy newydd a thrwy sicrhau bod eiddo gwag yn cael eu defnyddio unwaith eto.

Rydym am fwrw golwg eang ar y sefyllfa a, thrwy hynny, gyflawni’r ddyletswydd sydd, yn ein barn ni, ar ein hysgwyddau nid yn unig o ran tai cymdeithasol ond o ran y system dai gyfan yng Nghymru. Yn y gorffennol, y duedd oedd ymdrin â thai mewn modd tameidiog, gyda’r sylw yn cael ei roi ar dai cymdeithasol traddodiadol yn bennaf. Mae ein hymrwymiad i ddarparu tai cymdeithasol yn gadarn o hyd ond rydym hefyd yn datblygu dulliau mwy cynhwysfawr o lawer sy’n seiliedig ar ffyrdd newydd ac arloesol o helpu pobl i ddiwallu eu hanghenion am dai a ffyrdd newydd o ariannu hyn oll. Mae hyn yn cynnwys rhoi mwy o bwyslais ar dai cydweithredol sy’n gweddu’n dda â hanes cymdeithasol grymus Cymru.

Gwyddom nad oes gennym reolaeth dros holl elfennau’r system dai ond mae llawer y gallwn ei wneud i’w helpu i weithio’n fwy effeithiol ac yn fwy effeithlon. Gall llawer gael ei wneud hefyd i’w gwneud yn fwy hyblyg i helpu pobl i ddiwallu eu hanghenion am dai wrth i’r rheini newid ar wahanol adegau yn ystod eu hoes. Mae’r berthynas waith ragorol sydd gennym gyda’r sector tai yng Nghymru – gyda chyfraniad llawer ohonynt yn gwbl ganolog i’r gwaith o ddatblygu cynigion ar gyfer deddfwriaeth allweddol \- yn golygu fy mod yn ffyddiog y gwelwn y newidiadau sydd eu hangen.

Golyga ymateb i rai o’r heriau fod angen cyflwyno deddfwriaeth newydd. Eir ati yn y Papur Gwyn i nodi fy nghynigion sy’n cynnwys:

* Dyletswydd statudol ar awdurdodau lleol i atal digartrefedd a sicrhau bod cymorth hyd yn oed yn well ar gael i bobl sy’n cael eu hunain yn ddigartref.
* Dod â digartrefedd ymhlith teuluoedd i ben yng Nghymru erbyn 2019\.
* Cyflwyno cynllun cofrestru ac achredu gorfodol ar gyfer landlordiaid yn y sector preifat a fydd yn cynorthwyo unigolion a theuluoedd drwy reoleiddio arferion landlordiaid, asiantaethau gosod ac asiantaethau rheoli. Bydd landlordiaid da o fewn y sector preifat yn elwa ar y newidiadau hyn am na fydd yn caniatáu i arferion gwael barhau.
* Mynd i’r afael â gwastraff ac effaith andwyol eiddo gwag drwy roi pŵer disgresiwn i’r awdurdodau lleol godi cyfradd uwch o dreth gyngor ar adeiladau sydd wedi bod yn wag ers dros flwyddyn.
* Sicrhau bod awdurdodau lleol yn darparu safleoedd tai newydd ar gyfer cymunedau Sipsiwn a Theithwyr lle y nodwyd bod angen safleoedd o’r fath.
* Darparu mwy o opsiynau o ran y math o dai sydd ar gael i bobl ddiwallu eu hanghenion drwy ddiffinio Ymddiriedolaethau Tir Cymunedol a sefydlu math newydd o ddeiliadaeth ar gyfer tai cydweithredol.
* Cryfhau rôl strategol awdurdodau lleol wrth iddynt fynd ati i weld beth yw’r anghenion am dai yn lleol a mynd i’r afael â’r anghenion hynny.

Byddaf yn cyflwyno’r Bil yn yr hydref 2013\.

Bwriadaf hefyd fynd i’r afael â diwygio’r mathau o denantiaethau sydd ar gael. Bu galw mawr am ddiwygio tenantiaethau ar draws y Deyrnas Unedig ers tro byd ond hyd yma, ni wnaed dim i fynd  
i’r afael â hynny. Er mwyn helpu pobl i ddod o hyd i gartrefi sy’n addas i’w hanghenion ar wahanol adegau yn ystod eu hoes ac wrth i’w hamgylchiadau newid, mae angen i ni ei gwneud hi’n haws iddynt symud rhwng gwahanol fathau o denantiaethau a landlordiaid. Mae’r gyfraith dai bresennol yn fanwl ac yn gymhleth a rhaid mynd i’r afael â hyn drwy ymgynghori â phawb sy’n ymwneud â’r sector tai, a chyda’r tenantiaid yn arbennig.  Mae’n hollbwysig ein bod yn gwneud y peth iawn felly ni fyddai’n briodol i ruthro’r gwaith. Fy mwriad felly fydd mynd ati i ddiwygio tenantiaethau, drwy gyfrwng Bil ar wahân, yn ystod oes y Cynulliad hwn.

Nid deddfwriaeth yw’r ateb i bopeth, wrth reswm. Yn ogystal â’n cynigion i gyflwyno deddfwriaeth a’r targedau uchelgeisiol a osodwyd gennym mewn perthynas â darparu cartrefi newydd fforddiadwy, bydd fy Mhapur Gwyn yn amlinellu’r rhaglen gynhwysfawr o gamau eraill y byddwn yn eu cymryd i helpu pobl i ddiwallu eu hanghenion o ran tai. Ceir yng Nghrynodeb Gweithredol y Papur Gwyn restr gynhwysfawr o’r holl gamau anneddfwriaethol. Dyma roi sylw i’r canlynol yn benodol \-

* Mwy o weithredu i gynyddu’r cyflenwad o dai newydd, gan gynnwys defnyddio amrywiaeth o ddulliau ariannu arloesol.
* Hoelio mwy o sylw ar fynd i’r afael â chartrefi gwag drwy’r rhaglen genedlaethol “Troi Tai’n Gartrefi”.
* Mwy o weithredu i gyrraedd Safon Ansawdd Tai Cymru.
* Tynnu’n ôl o system Cymhorthdal y Cyfrif Refeniw Tai ar ôl i’r trafodaethau gyda Thrysorlys Ei Mawrhydi ddod i ben.
* Cydweithio rhanbarthol effeithiol ar swyddogaethau a gwasanaethau tai, gan gynnwys y rhaglen Cefnogi Pobl.
* Rhagor o gyfleoedd i denantiaid a defnyddwyr gwasanaethau ddylanwadu ar y gwasanaethau.
* Gwella’r modd yr eir ati i fonitro perfformiad y gwasanaethau tai a’r gwasanaethau cysylltiedig â thai a ddarperir gan yr awdurdodau lleol.
* Cynllun Benthyciadau Gwella Eiddo ac iddo frand cenedlaethol, yn cael ei ddarparu’n lleol a’i ddatblygu ar y cyd â’r awdurdodau lleol.
* Datblygu mwy ar gofrestri tai hygyrch a pharhau i fuddsoddi mewn addasiadau tai er mwyn helpu pobl i fod yn annibynnol.

Mae’r £5 miliwn a neilltuwyd ar gyfer ein menter i ailddefnyddio eiddo gwag eleni yn dangos ein bod yn ymrwymedig i sicrhau y bydd tai yn flaenoriaeth yn ystod y blynyddoedd sydd i ddod er gwaethaf setliadau cyllidol anodd. Prawf pellach o’r ymrwymiad hwn yw y gallaf gyhoeddi heddiw y bydd adnoddau ychwanegol yn cael eu neilltuo er mwyn:

* ehangu’r fenter ar gyfer ailddefnyddio eiddo gwag;
* cyflwyno Bond Tai Cymru;
* ehangu Partneriaeth Tai Cymru; a
* datblygu cynllun gwarant yng Nghymru ar gyfer morgeisi.

Caiff rhagor o fanylion eu cyflwyno gan y Gweinidog Cyllid ac Arweinydd y Tŷ yn y Cynllun Buddsoddi mewn Seilwaith i Gymru ar gyfer Swyddi a Thwf i’w gyhoeddi fory.

Nod y rhaglen yw gwneud gwahaniaeth i bobl a chymunedau. Mae a wnelo’r rhaglen â llawer mwy na chael cartref yn unig. Mae’n adlewyrchu ein hymrwymiad cadarn i gydraddoldeb a chyfiawnder cymdeithasol a’n hawydd i wneud yr hyn allwn ni i helpu pobl i ddiwallu eu hanghenion o ran tai. Byddwn yn uchelgeisiol, byddwn yn arloesol a byddwn yn cydweithio i sicrhau gwir newid i leihau tlodi, mynd i’r afael â’r anghydraddoldebau sy’n bodoli rhwng rhai o’n cymunedau, datblygu sgiliau a chynyddu swyddi, mynd i’r afael â’r newid yn yr hinsawdd a helpu i wella iechyd a lles pobl.

Mae’r Papur Gwyn yn agored i’r cyhoedd ymgynghori yn ei gylch hyd at 17 Awst 2012\. Edrychaf ymlaen at weithio ar draws y Llywodraeth, gyda phob plaid wleidyddol a’r rhanddeiliaid oll er mwyn gwireddu’r cynigion hyn a chyflawni ein nod cytûn o wneud gwahaniaeth gwirioneddol i fywydau pobl.







Translation:


 
  

Ensuring everyone has a home that is in good condition and affordable is a fundamental part of a fair and supportive society. It is about much more than putting a roof over someone's head. It affects people's health and well being and their ability to find and keep a job. For children, it is the foundation for the rest of their lives. In short housing is fundamental to delivering many of our goals as a progressive Government.  


Good homes build good communities but the impacts extend well beyond the social benefits. Investment in housing is a significant economic driver. It supports businesses of all sizes and creates jobs and training opportunities that raise skills levels and help to tackle poverty in some of our most deprived communities. Improving the energy efficiency of our existing homes makes a significant contribution to tackling climate change and reducing fuel poverty.


There are many challenges facing us as government and the people of Wales.  They can be summed up as increasing the supply of homes to meet demand, improving the quality of existing homes and improving services so that people receive high quality support when they need it. The UK Government’s fiscal and welfare policies are already having a major impact on communities across Wales and there is more radical change yet to come. The markets play a vital part in meeting people's housing needs but do not work for everyone.


We need to respond to these challenges.  As a Government we are doing that. The White Paper I am publishing today sets out a bold and ambitious agenda for action. This comes on top of the clear and challenging targets I announced last week for making at least 12,500 more homes available by building new affordable homes and by bringing empty properties back into use.


We are taking a broad approach, reflecting the responsibility we believe we have, not only for social housing but for the whole of housing system in Wales. In the past a piecemeal approach to housing has tended to be taken, in which traditional social housing has dominated. Our commitment to social housing remains firm but we are building a more comprehensive approach, grounded in new and innovative ways of helping people to meet their housing needs and new ways of financing this. This includes a much greater emphasis on co\-operative housing, which fits well with Wales' strong social history.


We know we do not have control over all elements of the housing system but there is much we can do to help it work more effectively and efficiently, and to make it more flexible to help people to meet their changing needs for housing at different points throughout their lives. The excellent working relationships we have with the housing sector in Wales, many of whom have been central to developing key legislative proposals, means that I am confident that we can deliver the changes needed.


Responding to some of the challenges requires new legislation. The White Paper sets out my proposals, which include:


 


* a statutory duty on local authorities to prevent homelessness, and ensure even better help available for those who do become homeless.
* Ending family homelessness in Wales by 2019\.
* A mandatory registration and accreditation scheme for private sector landlords which will assist individuals and families by regulating the practices of landlords, lettings agents and managing agents. Good private sector landlords will benefit from these changes as it will not allow bad practice to continue.
* Tackling the waste and blight of empty properties by giving local authorities discretionary power to increase council tax on properties empty for longer than one year.
* Ensuring that Gypsy and Traveller communities are provided with new housing sites by local authorities where there is clear evidence of need.
* Providing more housing options for people to meet their needs by defining Community Land Trusts and enabling a new co\-operative housing tenure.
* Strengthening the strategic role of local authorities to identify and address local housing needs.


 


I will be introducing the Bill in autumn 2013\.


I also intend to tackle tenancy reform.  This has long been called for across the UK but not addressed.  If we are to help people find homes that suit their needs as their lives and circumstances change, we need to make it easier for them to move between tenancies and landlords. The existing legislation is detailed and complex and must be tackled in consultation with all those in the housing sector, particularly tenants. It’s vital we get this right so I don’t intend to rush it and I will be taking forward tenancy reform, via a separate Bill, within the lifetime of this Assembly.


Legislation is, of course, not the answer to all problems. Over and above the legislative proposals and the ambitious targets we have set for the delivery of new affordable homes, my White Paper also sets out a robust programme of other action we will take to help people to meet their housing needs. The Executive Summary of the White Paper includes a comprehensive list of all the non\-legislative actions.  Here I would like to highlight the following \-


 


* More action to increase the supply of new homes, including the use of a range of innovative funding mechanisms.
* Increased focus on tackling empty homes through the national “Houses into Homes” programme and other programmes.
* More action to achieve the Welsh Housing Quality Standard.
* Withdrawal from the Housing Revenue Account Subsidy after concluding negotiations with HM Treasury.
* Effective regional collaboration on housing functions and services, including the Supporting People programme.
* Further opportunities for tenants and service users to influence the delivery of services.
* Better performance monitoring of local authority housing and related\-services.
* A nationally branded, locally delivered, Property Improvement Loans scheme developed with local authorities.
* The further development of accessible housing registers and continued investment in housing adaptations to help people live independently in their own homes.


 


The £5m already found for our empty properties initiative this year demonstrates our commitment to making housing a priority in the coming years despite difficult financial settlements.  Further evidence of this commitment is that I can announce that today that additional resources are being made available to:


 


* expand the empty properties initiative;
* deliver a Welsh Housing Bond;
* extend the Welsh Housing Partnership; and
* develop a Welsh mortgage guarantee scheme.


 


Further details will be provided by the Minister for Finance and Leader of the House in the Wales Infrastructure Investment Plan for Jobs and Growth, to be published tomorrow.


The programme aims to make a difference to people and communities. It's about much more than a home. It reflects our strong commitment to equality and social justice and our desire to do all we can to help people to meet their housing needs. We will be ambitious, innovative and collaborative to deliver real change to help reduce poverty, tackle the inequalities that exist between some of our communities, increase skills and jobs, tackle climate change and help improve health and well\-being.


The White Paper is open for consultation until 17 August 2012\. I look forward to working across Government, with all political parties and stakeholders, to make these proposals a reality and to realise our shared goal of making a real difference to people’s lives.