Translate the text from Welsh to English.



 
Y llynedd, comisiynais Dasglu arbenigol i edrych ar y materion yn ymwneud â ffyrdd heb eu mabwysiadu er mwyn adnabod maint y broblem, ac i weld beth all gael ei wneud i wella’r sefyllfa yng Nghymru.


Wedi ei gadeirio gan Huw Morgan o Awdurdod Llywodraeth Leol Cymru, (cyn Gyfarwyddwr Cymunedau Cynaliadwy i Gyngor Sir Caerfyrddin) ‘roedd gan y Tasglu aelodaeth hyblyg o ymarferwyr a gweithwyr proffesiynol.  ‘Roedd yn cynnwys cynrychiolwyr o Ffederasiwn yr Adeiladwyr Tai a Ffederasiwn y Meistri Adeiladu, peirianwyr priffyrdd yr awdurdodau lleol, Cymdeithas Syrfewyr Sirol, a chynllunwyr o Gymdeithas Swyddogion Cynllunio Cymru.


Fe wnaethant ymchwilio i faterion sy'n gysylltiedig gyda phob math o ffyrdd sydd heb eu mabwysiadu a'r anawsterau sy’n codi o ganlyniad i ddiffyg perchnogaeth clir ac atebolrwydd am y gwaith cynnal a chadw.


Fe wnaeth adroddiad cychwynnol y Tasglu argymell y camau gweithredu canlynol, ac fe’i derbyniwyd hwynt oll: 


* Sefydlu cronfa ddata i ddarparu cofnod cynhwysfawr o’r holl ffyrdd sydd heb eu mabwysiadu yng Nghymru. Defnyddiwyd hyn i benderfynu bod oddeutu 25,000 cilometr o ffyrdd sydd heb eu mabwysiadu yng Nghymru, gyda thua 2,600 cilometr yn gwasanaethu pum eiddo neu fwy, fel sy'n digwydd yn nodweddiadol gyda ffyrdd ystadau tai sydd heb eu mabwysiadu.


 


* Mae’r Canllaw Arferion Da wedi cael ei gyhoeddi, a hyd yma, mae 17 o’r 22 awdurdodau priffyrdd lleol yn ogystal â’r ffederasiynau adeiladu tai, wedi cofrestru. ‘Rwy’n siŵr y bydd pob awdurdod lleol yn cofrestru maes o law, ond rwy’n gwerthfawrogi bod llawer ohonynt wedi cael eu hymestyn ac yn methu ymateb oherwydd pandemig COVID\-19\.


 


* Sefydlu is\-grŵp arbenigol er mwyn datblygu cyfres o safonau dylunio priffyrdd cyffredin, i'w ddefnyddio ledled Cymru gan awdurdodau lleol a datblygwyr tai. Ystyriodd yr is\-grŵp fentrau diweddar y Llywodraeth, megis y canllaw dylunio ar gyfer Teithio Llesol.


Bydd y Canllaw Arferion Da a’r Safonau Cyffredin yn helpu i leihau’r siawns fod unrhyw ‘ffyrdd sydd heb eu mabwysiadu’ eraill yn cael eu creu, heb law am y cymunedau hynny neu ddatblygwyr y byddai'n well ganddynt i'w ffyrdd beidio â bod yn gyhoeddus.


Darllenwch yr adroddiad cyntaf Tasglu Ffyrdd Sydd Heb Eu Mabwysiadu.


Gan adeiladu ar hyn, gwnaeth y Tasglu ychydig o waith dilynol, gan wneud argymhellion pellach, ac rwyf wedi derbyn pob un o’r rhain ac yn bwriadu symud ymlaen ymhellach fel a ganlyn:


* Bydd pob awdurdod lleol yn cael eu cysylltu ac fe ofynnir iddynt nodi eu blaenoriaethau o ran y materion ffyrdd sydd heb eu mabwysiadu ac fe ofynnir iddynt ddarparu amcangyfrifon cost ar gyfer gwelliannau; byddai angen cyfiawnhau unrhyw gynigion o ran angen yn seiliedig ar flaenoriaethau cenedlaethol a lleol.


 


* Ystyried cymorth ariannol ar sail peilot i fynd i'r afael â blaenoriaethau ffyrdd sydd heb eu mabwysiadu yn lleol, gyda datblygiad proses ar gyfer dosbarthu cronfa Ffyrdd Sydd Heb Eu Mabwysiadu yn deg a chyfiawn ledled Cymru yn y dyfodol, yn amodol ar ganfyddiadau'r peilot.


 


* Monitro a gwerthuso’r Canllaw Arferion Da gydag awdurdodau lleol.


 


* Bydd cyfres o Safonau Cyffredin i'w defnyddio gan Awdurdodau Priffyrdd Lleol yn cael eu cyhoeddi a bydd cyllid blynyddol i alluogi’r rhain i gael eu hadolygu a’i diweddaru yn rheolaidd gan CSS Cymru.


Hoffwn ddiolch i’r Tasglu am y gwaith maent wedi ei wneud, i sefydlu’r dulliau tymor hir sydd eu hangen i ddod o hyd i ddatrysiad i’r materion sy’n gysylltiedig â ffyrdd sydd heb eu mabwysiadu yng Nghymru. 


Darllenwch adroddiad terfynol Tasglu Ffyrdd Sydd Heb Eu Mabwysiadu.







Translation:


 
Last year, I commissioned an expert Taskforce to identify the extent of the issues regarding unadopted roads in Wales and see what could be done to improve the situation.


Chaired by Huw Morgan of the WLGA and former Director of Sustainable Communities for Ceredigion Council, the Taskforce had a flexible membership of skilled practitioners and professionals. These included representatives from the Home Builders Federations and Federation of Master Builders, highway engineers, members of the County Surveyors Society (CSS) and planners from Planning Officers Society Wales (POSW).  It investigated issues associated with all types of unadopted roads and the difficulties arising as a result of no clear ownership or accountability for maintenance


The initial report of the Taskforce recommended the following actions, all of which were accepted: 


* The establishment of a database to provide a comprehensive record of all unadopted roads in Wales. This was used to determine that there are approximately 25,000 kilometers of unadopted roads in Wales, with around 2,600 kilometers serving five or more properties, as would typically be the case for an unadopted housing estate roads.


 


* A Good Practice Guide was published, which to date 17 of the 22 local highway authorities along with the housebuilding federations have signed up to. I am sure all local authorities will sign up in due course, but appreciate that many have been stretched and unable to respond due to the COVID 19 pandemic.


 


* The setting up of a specialist subgroup to develop a set of common highway design standards, for use across Wales by local authorities and housing developers. The subgroup took into consideration recent Government initiatives, such as the design guidance for Active Travel.


The Good Practice Guide and Common Standards will serve to significantly reduce the chances of any further ‘unadopted roads’ being created, other than those where communities, or developers prefer their roads not to be public.


Please read the Initial Unadopted Roads Taskforce Report.


Building on this, the Task Force undertook some follow up work, making further recommendations, all of which I have accepted and intend to progress further as follows: 


* All local highway authorities to be contacted and asked to identify the priority unadopted road issues and asked to provide cost estimates for improvements; any proposals would need to be justified in terms of need based on national and local priorities.


 


* Consideration of financial assistance on a pilot basis to address local unadopted road priorities, with the development of a process for distributing a potential future Unadopted Roads fund fairly and equitably across Wales, subject to the findings of the pilot.


 


* Monitoring and evaluation of the Good Practice Guide with local highway authorities.


 


* Publication of a suite of Common Standards for use by Local Highway Authorities and annual funding to enable these to be reviewed and updated regularly by CSS Wales.


I would like to thank the Taskforce for the work they have done, to establish the long term approaches needed to find a solution to the issues associated with unadopted roads in Wales.


Read the final Unadopted Roads Taskforce Report.