Translate the text from Welsh to English.



 
Ar 2 Gorffennaf, gofynnodd y Gweinidog Busnes imi ddarparu datganiad ysgrifenedig i roi’r diweddaraf i’r Cynulliad am y camau arfaethedig yn dilyn cyhoeddi adroddiad ymchwil annibynnol ar effaith llusernau awyr a balwnau heliwm ar dda byw, planhigion a’r amgylchedd.

Mae’r dystiolaeth yn yr adroddiad yn awgrymu nad ydynt yn cael llawer o effaith ar yr amgylchedd ac mai ychydig o berygl sydd iddynt achosi niwed neu farwolaeth i lawer o dda byw. Ar sail y canfyddiadau hyn, byddai’n anodd cyfiawnhau gwahardd naill ai lusernau awyr na balwnau heliwm. Fodd bynnag, rwy’n dal yn bryderus am y mater a byddaf yn parhau i gydweithio’n agos â’n partneriaid, yn enwedig Cadwch Gymru’n Daclus, er mwyn sicrhau bod llusernau awyr a balwnau heliwm yn cael cyn lleied o effaith ag y bo modd. Mae fy Mhrif Swyddog Milfeddygol, Dr Christianne Glossop eisoes wedi cyhoeddi cyngor i godi ymwybyddiaeth o’r effeithiau posibl ar iechyd a lles da byw a’r peryglon i adeiladau da byw, a bydd yn gwneud hynny eto cyn hir.

Byddaf yn ysgrifennu at awdurdodau lleol i’w hannog i ystyried peryglon llusernau awyr a balwnau heliwm yn eu hardaloedd nhw. Mae’r adroddiad yn cyflwyno tystiolaeth bod dau o awdurdodau lleol Cymru eisoes wedi cyflwyno gwaharddiad gwirfoddol ar ryddhau llusernau awyr ar dir sy’n eiddo i’r Cyngor. Mae hyn wedi cael effaith gadarnhaol, yn atal pobl rhag rhyddhau’r llusernau ar raddfa fawr ac yn codi ymwybyddiaeth yn lleol; rwyf am annog awdurdodau lleol eraill i wneud yr un peth. Rwyf hefyd am godi’r mater gyda sefydliadau elusennol er mwyn sicrhau eu bod yn ystyried effeithiau ehangach rhyddhau balwnau neu lusernau awyr yn eu digwyddiadau.

Canfyddiad yr adroddiad oedd bod risg tân sylweddol yn gysylltiedig â'r defnydd o lusernau tân, yn bennaf i gnydau amaethyddol, adeiladau a rhostiroedd. Mae dyletswydd statudol ar y tri Awdurdod Tân ac Achub (ATAau) i hybu diogelwch tân yn eu hardaloedd. Mae’r ATAau yn annog pobl i beidio â defnyddio llusernau awyr ac rwy’n cefnogi eu safbwynt, ac mae'r Gweinidog Llywodraeth Lleol yn cefnogi'r safbwynt hwn. Mae Pwyllgor Lleihau Risg Cymunedol yr ATAau hefyd yn gosod cyfeiriad strategol ar gyfer diogelwch tân, addysg ac ymgysylltu, ac mae’n cefnogi’r ffordd y mae Cymdeithas y Prif Swyddogion Tân yn mynd ati i ymdrin â’r canlynol ar lefel y Deyrnas Unedig:

* cydweithio â’u swyddfeydd safonau masnach lleol i reoli’r defnydd a wneir o lusernau awyr a’r ffordd y cânt eu dylunio;
* cydweithio â’u hawdurdodau heddlu lleol i’w hannog i beidio â chymeradwyo rhoi trwyddedau digwyddiadau ar gyfer digwyddiadau lle bwriedir rhyddhau llusernau;
* cydweithio â thrwyddedwyr digwyddiadau lleol i annog pobl i beidio â defnyddio’r llusernau hyn; a
* mynd ati gyda phartïon a chanddynt fuddiant, fel yr heddlu lleol a’r Awdurdod Hedfan Sifil, i edrych ar y posibilrwydd y gellid dwyn achosion cyfreithiol.

Mae Llywodraeth Cymru yn nodi bod yr adroddiad ymchwil yn dweud bod peryglon i awyrennau ac ati ymhlith y peryglon mwyaf a achosir gan lusernau awyr a balwnau heliwm.  Nid yw diogelwch yn yr awyr wedi’i ddatganoli a mater i’r Adran Drafnidiaeth a’r Awdurdod Hedfan Sifil yw cymryd camau i fynd i’r afael â’r peryglon hyn.  Yn ogystal, mae’r adroddiad ymchwil yn sôn bod llusernau awyr coch yn gallu arwain at alwadau diachos i Wylwyr y Glannau ac, er nad yw materion sy’n ymwneud â Gwylwyr y Glannau wedi’u datganoli, mae fy swyddogion i wedi cysylltu â Rheolwr Argyfyngau Sifil Posibl Gwylwyr y Glannau Cymru er mwyn sicrhau eu bod yn ymwybodol o’r adroddiad.  

Mae Llywodraeth Cymru yn cydnabod ei bod yn bwysig darparu gwybodaeth briodol i’r cyhoedd fel y gall pobl wneud dewisiadau gwybodus wrth benderfynu a ydynt am ryddhau llusernau awyr a balwnau heliwm ai peidio.  Er bod gwybodaeth benodol y dylid ei chyhoeddi ynghylch rhyddhau’r pethau hyn ger meysydd awyr, meysydd glanio a’r glannau, credwn y byddai’n gwneud synnwyr i hyn gael ei ystyried fel rhan o’r wybodaeth gynhwysfawr a roddir i’r cyhoedd am y pethau hyn. Er nad yw’n fater datganoledig, rydym yn cefnogi Llywodraeth y Deyrnas Unedig wrth iddynt symud ymlaen â’r gwaith o sicrhau bod y gwneuthurwyr yn rhoi rhybuddion clir ar y pecynnau. Byddwn yn cadw golwg fanwl wrth i Lywodraeth y DU gydweithio â manwerthwyr, gwneuthurwyr ac eraill i helpu’r cyhoedd i ddeall sut i ddefnyddio’r pethau hyn mewn ffordd gyfrifol. Yn ogystal, bydd fy swyddogion yn cyhoeddi dolenni ar wefan Llywodraeth Cymru yn arwain at ganllawiau ar sut i ddefnyddio llusernau awyr yn ddiogel.

                         





Translation:


 
On 2 July the Business Minister asked that I provide a written statement updating the Assembly on the proposed actions following the publication of the independent research report on the impact of sky lanterns and helium balloons on livestock, plants and the environment.


The evidence from this report suggests that any impact on the environment and risk of widespread injury or death to livestock is low. Given these findings, it would be difficult to justify a ban on either sky lanterns or helium balloons. However, I remain concerned about the issue and will continue to work closely with our partners, in particular Keep Wales Tidy, to ensure that impacts of sky lanterns and helium balloons are minimised. My Chief Veterinary Officer Dr Christianne Glossop has previously issued advice to raise awareness of the possible impacts on livestock health, welfare and risks to livestock buildings and will do so again shortly.


I will be writing to local authorities to encourage them to consider the risks from sky lanterns and helium balloons in their areas. The report provides evidence that two Welsh local authorities have already introduced a voluntary ban on the release of sky lanterns on Council\-owned land. This has had a positive impact in terms of preventing large\-scale releases and in raising public awareness locally; I will encourage other local authorities to follow this approach. I will also raise the issue with charitable organisations to ensure that they consider the wider impacts of releasing balloons or sky lanterns at their events.


The report did find that fire risk associated with the use of sky lanterns, mainly to agricultural crops, buildings and moorland is significant. The three Fire and Rescue Authorities (FRAs) have a statutory duty to promote fire safety in their areas. The FRAs discourage use of sky lanterns and the Minister for Local Government and Government Business supports their stance. The FRAs Community Risk Reduction Committee also set the strategic direction on community safety, education and engagement and support the Chief Fire Officers Association’s UK wide approaches to: 


* work with their local trading standards offices to control the use and design of sky lanterns;
* work with their local police authorities to discourage the approval of events licences for events planning to release sky lanterns;
* work with local events licensers to discourage the use of these lanterns; and
* scope out the possibility of litigation with interested parties such as the local police and Civil Aviation Authority.


 


The Welsh Government notes that the research report highlights risks to aviation as one of the most significant issues posed by sky lanterns and helium balloons.  Aviation safety is non\-devolved and action to address these risks is a matter for the Department for Transport and the Civil Aviation Authority. The research report also highlights the issue of red sky lanterns causing false alarms to the Coast Guard and, although matters relating to the Coast Guard are non\-devolved, my officials have contacted the Civil Contingencies Manager in the Welsh Coast Guard to ensure they are aware of the report.  


The Welsh Government acknowledges that provision of appropriate consumer information has an important role to play in enabling members of the public to make informed choices about whether to release sky lanterns and helium balloons.  Although there is specific information that should be communicated in relation to release of these objects near airfields, airports and the coast, we believe that it would make sense for this to be considered as part of comprehensive consumer information on these products. Although not a devolved issue, we support the UK Government in taking forward work to ensure that manufacturers place clear warnings on packaging. We will be closely monitoring the progress of the UK Government in working with retailers, manufacturers and others to improve public awareness of how to use these products responsibly.