Translate the text from English to Welsh.



 
In May 2022, the Welsh Government reached an agreement with the UK Government to establish a Freeport Programme in Wales.


Welsh Ministers agreed to support freeport policies in Wales following the UK Government’s agreement that it would meet the Welsh Government’s demands that both governments would act as a ‘partnership of equals’ to establish freeports in Wales.


In addition, UK Ministers also agreed to provide up to £26 million of non\-repayable starter funding for any freeport established in Wales, which represents a parity with the deals offered to each of the English and Scottish freeports.


A Welsh freeport will be a special zone with the benefits of simplified customs procedures, relief on customs duties, tax benefits, and development flexibility. 


The Welsh and UK governments have worked together to design a freeport model which will deliver on three main objectives which must be met by applicants:


1. Promote regeneration and high\-quality job creation.
2. Establish the Freeport as a national hub for global trade and investment across the economy.
3. Foster an innovative environment.


The Welsh Government has a clear economic mission to transform the Welsh economy to be more prosperous, equal and green than ever before.


Welsh Ministers have successfully argued that a Welsh freeport will need to operate in a manner that aligns with the Welsh Government’s policies on fair work and social partnership. This includes workers being fairly rewarded, heard and represented, and can progress in a secure, healthy, and inclusive working environment, where their rights are respected.


As a result, the Freeport Programme in Wales includes made in Wales policies, such as:


* the inclusion of the Welsh Government’s economic contract
* trade union involvement in freeport governance structures
* an emphasis on the real living wage and lifting the wage floor
* setting expectations around employers’ treatment of employer national insurance contributions


A Welsh freeport will need to operate within the Welsh legislative framework on sustainability and wellbeing, The Well\-being of Future Generations (Wales) Act 2015, and the Welsh Government’s net zero commitments.


As part of a fair and open competitive process to determine where the policy should be implemented in Wales, the Welsh Government and UK Government are today jointly publishing Freeport Programme in Wales: bidding prospectus, which sets out the policy objectives both governments seek to achieve through the establishment of the freeport programme, and the parameters for how bids will be assessed.


The bidding process opens today (Thursday 1 September 2022\). Applicants will have 12 weeks to complete and submit their bids. Bids must be submitted by 6pm on Thursday 24 November 2022\.


The successful bid will be announced in early spring 2023, with the freeport being established by summer 2023\.


Both governments will work together to co\-design the process for site selection and will have an equal say in all implementation decisions, including the final decision on site selection.


Both governments remain open to the possibility of a multi\-site freeport in Wales, and to the possibility of allowing more than one freeport in Wales, should they be presented with a sufficiently compelling business case.


Wales’ Economy Minister, Vaughan Gething, said:



> “As an intrinsic part of our rich industrial history and the engine room of our economy, ports have huge potential to accelerate future industries which support net zero \- from off\-shore energy to advanced manufacturing.
> 
> 
> “Thanks to the agreement we have reached with the UK government, we are launching a Freeport Programme in Wales which offers an opportunity to harness Wales’ abundant economic potential domestically and internationally by reimagining the role of ports, whilst promoting fair work and sustainability.
> 
> 
> “The Welsh Government believes a better deal for workers is essential to a fairer and more equal Wales. So, I am looking for bids that break the industry ceiling on net zero standards, exemplify the high labour standards that promote fair work, and articulate a shared vision formed by long\-lasting partnerships which genuinely involve all social partners.
> 
> 
> “I look forward to considering innovative bids which deliver meaningful economic and social benefits for Wales.”


The UK Government’s Secretary of State for Levelling Up, Greg Clark, said:



> “A new Freeport will provide a huge boost to people in Wales, and I am delighted to open bidding as we continue our work with the Welsh Government to bring jobs and prosperity to the country.
> 
> 
> “The UK Government’s Freeports programme is already delivering benefits to businesses and communities across England, with operations in Teesside and Liverpool already underway.  
> 
> 
> “I look forward to seeing similar benefits for Wales as we deliver a ground\-breaking new Freeport and level up the whole of the United Kingdom.”







Translation:


 
Ym mis Mai 2022, daeth Llywodraeth Cymru i gytundeb gyda Llywodraeth y DU i sefydlu Rhaglen Porthladdoedd Rhydd yng Nghymru.


Cytunodd Gweinidogion Cymru i gefnogi polisïau porthladdoedd rhydd yng Nghymru yn dilyn cytundeb Llywodraeth y DU y byddai'n ateb galwadau Llywodraeth Cymru y byddai'r ddwy lywodraeth yn gweithredu fel 'partneriaeth gyfartal' i sefydlu porthladdoedd rhydd yng Nghymru.


Hefyd, cytunodd Gweinidogion y DU hefyd i ddarparu hyd at £26 miliwn o gyllid cychwynnol heb fod yn ad\-daladwy ar gyfer unrhyw borthladd rhydd a sefydlwyd yng Nghymru, fel y cytundebau a gynigir i bob un o borthladdoedd rhydd Lloegr a’r Alban.


Bydd porth rhydd yng Nghymru yn barth arbennig gyda buddion gweithdrefnau tollau symlach, rhyddhad ar dollau tramor, manteision treth, a hyblygrwydd datblygu. 


Mae Llywodraethau Cymru a'r DU wedi cydweithio i ddylunio model porthladdoedd rhydd a fydd yn cyflawni tri phrif amcan y mae'n rhaid i ymgeiswyr eu bodloni:


1. Hyrwyddo adfywio a chreu swyddi o ansawdd uchel.
2. Sefydlu'r Porthladd Rhydd fel canolfan genedlaethol ar gyfer masnach a buddsoddi byd\-eang ar draws yr economi.
3. Meithrin amgylchedd arloesol.


Mae gan Lywodraeth Cymru Genhadaeth Economaidd glir i drawsnewid economi Cymru i fod yn fwy ffyniannus, cyfartal a gwyrdd nag erioed o'r blaen.


Mae Gweinidogion Cymru wedi llwyddo i ddadlau y bydd angen i borthladd rhydd yng Nghymru weithredu mewn modd sy'n cyd\-fynd â pholisïau Llywodraeth Cymru ar waith teg a phartneriaeth gymdeithasol. Mae hyn yn cynnwys gweithwyr yn cael eu gwobrwyo'n deg, eu clywed a'u cynrychioli, a gall symud ymlaen mewn amgylchedd gwaith diogel, iach, a chynhwysol, lle mae eu hawliau'n cael eu parchu.


O ganlyniad, mae'r Rhaglen Porthladdoedd Rhydd yng Nghymru yn cynnwys polisïau wedi'u gwneud yng Nghymru, fel:


* cynnwys Contract Economaidd Llywodraeth Cymru
* mewnbwn undebau llafur mewn strwythurau llywodraethu porthladdoedd rhydd
* pwyslais ar y cyflog byw gwirioneddol a chodi'r isafswm cyflog
* gosod disgwyliadau ynghylch triniaeth cyflogwyr o gyfraniadau yswiriant gwladol cyflogwr


Bydd angen i borthladd rhydd yng Nghymru weithredu o fewn fframwaith deddfwriaethol Cymru ar gynaliadwyedd a lles, Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) 2015, ac ymrwymiadau sero net Llywodraeth Cymru.


Fel rhan o broses gystadleuol deg ac agored i benderfynu ble y dylid gweithredu'r polisi yng Nghymru, mae Llywodraeth Cymru a Llywodraeth y DU heddiw yn cyhoeddi prosbectws: Rhaglen Freeport yng Nghymru: prosbectws cynnig, sy'n nodi'r amcanion polisi y mae'r ddwy lywodraeth yn ceisio eu cyflawni drwy sefydlu'r Rhaglen Porthladdoedd Rhydd, a'r paramedrau ar gyfer sut y bydd ceisiadau'n cael eu hasesu.


Mae'r broses gynnig yn agor heddiw (Dydd Iau 1 Medi 2022\). Bydd gan ymgeiswyr 12 wythnos i gwblhau a chyflwyno eu ceisiadau. Rhaid cyflwyno cynigion erbyn 6pm ddydd Iau 24 Tachwedd 2022\.


Bydd y cais llwyddiannus yn cael ei gyhoeddi ddechrau gwanwyn 2023, gyda'r porth rhydd yn cael ei sefydlu erbyn haf 2023\.


Bydd y ddwy lywodraeth yn gweithio gyda'i gilydd i gyd\-ddylunio'r broses ar gyfer dewis safleoedd a bydd ganddyn nhw lais cyfartal ym mhob penderfyniad gweithredu, gan gynnwys y penderfyniad terfynol ar ddewis safle.


Mae'r ddwy lywodraeth yn parhau'n agored i'r posibilrwydd o borthladd rhydd sawl safle yng Nghymru, ac i'r posibilrwydd o ganiatáu mwy nag un porth rhydd yng Nghymru, pe bai achos busnes digon grymus yn cael ei gyflwyno iddynt.


Dywedodd Gweinidog Economi Cymru, Vaughan Gething:



> "Fel rhan gynhenid o'n hanes diwydiannol cyfoethog a chanolbwynt ein heconomi, mae gan borthladdoedd botensial enfawr i gyflymu diwydiannau'r dyfodol sy'n cefnogi sero net \- o gynhyrchu ynni ar y môr i weithgynhyrchu uwch.
> 
> 
> "Diolch i'r cytundeb yr ydym wedi ei wneud gyda Llywodraeth y DU, rydym yn lansio Rhaglen Porthladdoedd Rhydd yng Nghymru sy'n cynnig cyfle i harneisio potensial economaidd helaeth Cymru yn ddomestig ac yn rhyngwladol drwy ail\-ddychmygu rôl porthladdoedd, tra’n hyrwyddo gwaith teg a chynaliadwyedd.
> 
> 
> “Mae Llywodraeth Cymru yn credu bod bargen well i weithwyr sy’n hanfodol i Gymru decach a mwy cyfartal. Felly, rwy'n chwilio am geisiadau sy'n well na uchelgeisiau’r diwydiant ar safonau sero net, gan amlygu'r safonau uchel o ran llafur sy'n hyrwyddo gwaith teg, ac yn mynegi gweledigaeth a rennir a ffurfiwyd gan bartneriaethau hir sy'n cynnwys yr holl bartneriaid cymdeithasol.
> 
> 
> "Rwy'n edrych ymlaen at ystyried ceisiadau arloesol sy'n sicrhau buddion economaidd a chymdeithasol ystyrlon i Gymru."


Dywedodd Ysgrifennydd Gwladol Llywodraeth y DU dros Ffyniant Bro, Greg Clark:



> "Bydd Porthladd Rhydd newydd yn hwb enfawr i bobl Cymru, ac rwy'n falch iawn o ddechrau’r broses ymgeisio wrth i ni barhau â'n gwaith gyda Llywodraeth Cymru i ddod â swyddi a ffyniant i'r wlad.
> 
> 
> "Mae rhaglen Porthladdoedd Rhydd Llywodraeth y DU eisoes yn rhoi manteision i fusnesau a chymunedau ledled Lloegr, gyda gweithrediadau yn Teesside a Lerpwl eisoes ar y gweill. 
> 
> 
> "Rwy'n edrych ymlaen at weld manteision tebyg i Gymru wrth i ni ddarparu Porthladd Rhydd newydd arloesol a sicrhau tegwch ledled y Deyrnas Unedig gyfan."