Translate the text from Welsh to English.



 
Yn ôl pob sôn, mae hynny'n helpu i'w cysuro, eu hysgogi a dwyn i gof atgofion maen nhw wedi'u hanghofio. Fel rhan o’r fenter bydd CD a rhestr chwarae newydd o gerddoriaeth sydd wedi'i churadu'n arbennig yn cael ei dosbarthu i gartrefi gofal ar draws Cymru.


Yn ôl ymchwilwyr o Brifysgol Bangor, mae cerddoriaeth yn gallu lleddfu iselder a difaterwch a chyfrannu at well ansawdd bywyd i unigolion sy'n byw gyda dementia. Er bod llawer o staff gofal yn cydnabod hyn, mae'r rhan fwyaf o weithgareddau cerddorol mewn cartrefi gofal yn digwydd yn Saesneg, sy'n gallu arwain at golli cyfleoedd i breswylwyr sydd ag atgofion cryf sy'n gysylltiedig â cherddoriaeth Gymraeg.


Heddiw (dydd Gwener 19 Gorffennaf), preswylwyr cartref gofal ym Metws, Rhydaman oedd y cyntaf i ailwrando ar ganeuon o'u gorffennol wrth i CD Cân y Gân gael ei lansio mewn digwyddiad arbennig mynychwyd gan y Gweinidog Llywodraeth Cymru dros y Gymraeg, Eluned Morgan.


Mae'r ddisg 20 trac, sydd hefyd ar gael i'w llwytho i lawr, yn cynnwys cerddoriaeth o sawl degawd, mewn prosiect ar y cyd rhwng Prifysgol Bangor, Merched y Wawr, y Ganolfan Ymchwil Heneiddio a Dementia, cwmni recordiau Sain a Dydd Miwsig Cymru. Mae'r casgliad o ganeuon yn deillio o waith gan Alister O'Mahoney, sydd wedi graddio mewn Cerddoriaeth, fel rhan o'i interniaeth gyda Dr Catrin Hedd Jones.


Bydd mil o gopïau o'r CD, sydd hefyd yn cynnwys gwaith celf gan Phil Thompson o'r Rhuthun sy'n byw gyda dementia, ar gael i ofalwyr gan Ferched y Wawr, ac ar gael i'w lwytho o Spotify.


Lansiwyd y CD yng Nghartref Gofal Annwyl Fan, sy'n darparu gofal preswyl ac arbenigol i hyd at 70 o bobl sy'n byw gyda dementia. Daeth aelodau o gangen Rhydaman o Ferched y Wawr i'r lansiad, yn ogystal â Rhys Meirion \- y dewiswyd ei gân enwog, Anfonaf Angel, fel un o'r 20 o draciau i'w chynnwys ar y CD drwy bleidlais gyhoeddus.


Daeth Eluned Morgan, Gweinidog y Gymraeg a Chysylltiadau Rhyngwladol, i'r digwyddiad i gyflwyno CD i Deborah Wellington, rheolwr cyffredinol y cartref gofal.


Meddai:



> “Fel cyn cadeirydd Live Music Now yng Nghymru, elusen sy'n hyrwyddo cerddoriaeth byw mewn cartrefi gofal, rwyf wedi gweld dros nifer o flynyddoedd yr effaith anhygoel y gallai cerddoriaeth o'r gorffennol ei gael ar bobl sy'n byw gyda dementia.
> 
> 
> "Gwerthfawrogi cerddoriaeth yw un o'r galluoedd sy'n aros hiraf gyda phobl sy'n byw gyda dementia, ac i lawer ohonon ni yng Nghymru, mae'r caneuon sy'n golygu cymaint i ni yn cael eu canu yn Gymraeg. Mae gweld ymateb preswylwyr cartref Annwyl Fan heddiw yn dangos i ni sut y gall grym y gerddoriaeth effeithio'n gadarnhaol ar fywydau pobl.
> 
> 
> “Bydd y CD yma,  rwy’n falch iawn i lansio heddiw yn helpu cysuro, hysgogi a dwyn i gof hen atgofion, a fydd yn helpu i wella ansawdd bywyd cymaint o siaradwyr Cymraeg sy'n byw gyda dementia. "


Meddai Vaughan Gething, y Gweinidog Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol:



> "Rwy'n croesawu'r adnodd gwerthfawr yma a fydd yn helpu siaradwyr Cymraeg sydd â dementia i deimlo'n ddibryder. Drwy fframwaith Mwy na Geiriau...., mae Llywodraeth Cymru yn cydnabod pwysigrwydd darparu gwasanaethau iechyd a gofal cymdeithasol yn Gymraeg. Mae iaith a gofal yn mynd law yn llaw, ac mae cyfathrebu â phobl yn eu hiaith gyntaf yn elfen bwysig o'r gwaith o ddarparu gofal o ansawdd."


Meddai Dr Catrin Hedd Jones, Seicolegydd Siartredig a Darlithydd ym Mhrifysgol Bangor, sydd wedi bod yn arwain ar y prosiect:



> "Mae cerddoriaeth o'n hieuenctid yn dal yn gyfarwydd i ni'n ddiweddarach mewn bywyd. Bydd y cydweithio yma'n galluogi preswylwyr sy'n siarad Cymraeg mewn cartrefi gofal i glywed caneuon maen nhw'n gallu cysylltu â nhw. Roedd hyn wir yn apelio i'r cyhoedd, a chafwyd awgrymiadau am bron i 600 o ganeuon sydd wedi ein galluogi i ryddhau'r detholiad amrywiol yma o ganeuon Cymraeg o blith yr awgrymiadau mwyaf poblogaidd. Mae modd argraffu geiriau'r caneuon o'n gwefan ac rydyn ni'n bwriadu datblygu'r gwaith yma drwy gyflwyno rhestrau chwarae personol i bobl mewn partneriaeth ag elusen Playlist for Life. Hoffwn ddiolch i bawb sydd wedi cyfrannu at sicrhau bod staff gofal bellach yn gallu cynnig caneuon Cymraeg i'w preswylwyr."







Translation:


 
Music is said to help soothe, stimulate and bring to mind long\-forgotten memories. As part of the initiative, care homes across Wales are to be provided with a new CD and playlist of specially curated Welsh language music.


According to researchers from Bangor University, music can ease depression and apathy and contribute to an improved quality of life for individuals living with dementia. Although many care givers recognise this, the majority of musical activities at care homes take place in the English language, which can result in lost opportunities for residents with strong memories linked to Welsh language music.


Today, care home residents in Betws, near Ammanford were the first to re\-listen to songs from their past, as the Cân y Gân CD was launched during a special event attended by the Welsh Government’s Minister for the Welsh Language, Eluned Morgan.


The 20\-track disc, which is also available to download contains music from across several decades. It’s a collaboration between Bangor University, Merched y Wawr, the Centre for Ageing and Dementia Research, Sain Records and Dydd Miwsig Cymru/Welsh Language Music Day. The collection of songs are the result of work by Music Graduate Alister O’Mahoney as part of his internship with Dr Catrin Hedd Jones.


One thousand copies of the CD which also feature artwork by Phil Thompson from Rhuthin who lives with dementia, will now be made available to care givers across the country through Merched y Wawr and available for download from Spotify.


Cartref Annwyl Fan Care Home, which provides residential and specialist care for up to 70 people living with dementia, hosted members of the Ammanford branch of Merched y Wawr and Rhys Meirion, whose famous rendition of Anfonaf Angel was selected as one of 20 tracks through a public vote.


Eluned Morgan, Minister for the Welsh Language, attended the event to present a CD to Deborah Wellington, general manager at the care home.


She said:



> “Having previously served as the Chair of Live Music Now in Wales \- a charity that promotes live music in care homes, I have witnessed over several years the incredible impact that music from the past can have on people living with dementia.
> 
> 
> “Music appreciation is one of the abilities that remains the longest with those living with dementia and for many of us in Wales, the songs that mean so much to us are in the Welsh language.  Seeing the response of the residents at Cartref Annwyl Fan today really shows how the power of the music can positively impact on people’s lives.
> 
> 
> “The new CD I’m really pleased to launch today will help soothe, stimulate and bring mind long\-forgotten memories back to life, which will help improve the quality of life for so many Welsh speakers who live with dementia.”


Vaughan Gething, Minister for Health and Social Services said:



> “I welcome this valuable resource which will help Welsh speakers with dementia feel at ease. Through our More than just words framework the Welsh Government recognises the importance of providing health and social care services in Welsh. Care and language go hand in hand and communicating with people in their first language so important in ensuring they receive the very best care.”


Dr Catrin Hedd Jones, Chartered Psychologist and Lecturer at Bangor University who has been leading on the project says:



> “Music from our youth can still be accessed later in life. This collaboration will enable Welsh speaking residents at care homes to hear songs that they connect with. This really struck a chord with the public with nearly 600 suggested songs enabling us to release this diverse selection of Welsh songs from the most popular suggestions. The words for the songs can be printed from our webpage and we plan to build on this work by introducing personal playlists for people in partnership with the Play list for Life charity. I would like to thank everyone that has contributed to ensure that care staff can now offer welsh songs to their residents.”