Translate the text from Welsh to English.



 
Mae'r Gyllideb hon yn garreg filltir arwyddocaol yn nhaith ddatganoli Cymru wrth i’r wlad, o fis Ebrill 2018, ddod yn gyfrifol am godi cyfran o'i refeniw ei hun i'w wario ar wasanaethau cyhoeddus. Bydd yn gwneud hynny drwy ddwy dreth newydd Cymru, sef y dreth trafodiadau tir a'r dreth gwarediadau tirlenwi. 

Mae Cyllideb ddrafft amlinellol 2018\-19 yn cael ei chyflwyno mewn cyfnod o ansicrwydd ariannol parhaus. Dyma un o’r cyfnodau hiraf o gyni cyson a diangen ar gof, ac mae amwysedd o hyd ynghylch dyfodol ffrydiau cyllido Ewropeaidd pwysig. 

Mae Llywodraeth Cymru yn cyhoeddi cynlluniau refeniw dwy flynedd ar gyfer 2018\-19 a 2019\-20 er mwyn ceisio darparu sicrwydd a sefydlogrwydd i lywodraeth leol a'r gwasanaeth iechyd wrth iddynt gynllunio ar gyfer y dyfodol. Mae cynlluniau cyfalaf tair blynedd, gwerth bron £5bn, wedi'u cyhoeddi sy'n rhoi hwb i fuddsoddiad mewn seilwaith ledled Cymru. 

Mae'r cynlluniau cyfalaf yn defnyddio £375m o gyllid benthyg dros dair blynedd i fuddsoddi'n strategol ar raddfa fawr. Caiff y gofynion benthyca eu hadolygu bob blwyddyn.

Mae'r Gyllideb ddrafft yn cynnwys y cytundeb a gyhoeddwyd yn ddiweddar â Phlaid Cymru a fydd yn darparu sefydlogrwydd i wasanaethau cyhoeddus Cymru ac yn caniatáu i'r gyllideb £15 biliwn fynd rhagddi. Mae cynlluniau refeniw Llywodraeth Cymru yn cynnwys:

* £230m yn ychwanegol yn 2018\-19 a £220m yn ychwanegol yn 2019\-20 i GIG Cymru
* Diogelu gofal cymdeithasol ac addysg
* Dim toriadau i'r grant Cefnogi Pobl – bydd £10m yn ychwanegol yn cael ei ddyrannu ym mhob blwyddyn i gadw lefelau 2017\-18
* Buddsoddi £70m dros ddwy flynedd yn y cynnig gofal plant
* £10m yn ychwanegol i fynd i'r afael â digartrefedd bob blwyddyn.

Mae'r cynlluniau cyfalaf dros y tair blynedd yn cynnwys: 

* Rhyddhau £340m fel rhan o'n buddsoddiad o £1\.4bn tuag at yr ymrwymiad i adeiladu 20,000 o dai fforddiadwy
* £50 miliwn i ddatblygu cyfleusterau parcio a theithio a gorsaf drenau newydd yn Llan\-wern
* £40m yn ychwanegol i gyflymu ein rhaglen Ysgolion y 21ain Ganrif
* £90m yn ychwanegol ar gyfer rhaglen gyfalaf GIG Cymru
* Bydd cyllid cyfalaf yn cael ei glustnodi mewn cronfeydd i brynu cerbydau newydd ar gyfer masnachfraint Cymru a'r Gororau, gan ddibynnu ar ganlyniad y broses gaffael.

Bydd yr Ysgrifennydd Cyllid hefyd heddiw yn cyhoeddi cyfraddau a bandiau graddedig newydd ar gyfer y dreth trafodiadau tir sy'n disodli treth dir y dreth stamp, a'r dreth gwarediadau tirlenwi sy'n disodli'r dreth dirlenwi yng Nghymru o fis Ebrill ymlaen. 

O ganlyniad i'r cyfraddau preswyl newydd ar gyfer y dreth trafodiadau tir, ni fydd y prynwr tro cyntaf cyfartalog yn talu unrhyw dreth o gwbl a bydd pob un sy'n prynu eiddo preswyl am gost hyd at £400,000 yn talu'r un faint o dreth neu lai na'r hyn a delir ar hyn o bryd. 

Bydd cyfraddau safonol ac is y dreth gwarediadau tirlenwi yn parhau'r un fath â chyfraddau'r dreth dirlenwi am y ddwy flynedd gyntaf, ond bydd cyfradd newydd ar gyfer gwarediadau heb eu hawdurdodi yn cael ei chyflwyno a'i phennu ar 150% o'r gyfradd safonol. 

Dywedodd yr Athro Drakeford: 


> "Dyma Gyllideb newydd i Gymru ac mae'n nodi carreg filltir bwysig arall yn ein taith ddatganoli wrth inni baratoi i gymryd y cyfrifoldeb dros godi trethi a benthyca o fis Ebrill ymlaen. 
> 
> "Yn hytrach na nodi ein blaenoriaethau gwario refeniw a chyfalaf yn unig, y Gyllideb ddrafft hon yw'r gyntaf i amlinellu'r penderfyniadau rydyn ni wedi'u gwneud i godi cyfran o'n refeniw ein hunain i gefnogi gwasanaethau cyhoeddus. 
> 
> "Wrth ddefnyddio'r pwerau newydd hyn, rydym wedi gallu cyflwyno cynlluniau treth blaengar ac arloesol a fydd yn gwneud gwahaniaeth gwirioneddol i fywydau pobl, yn newid ymddygiadau ac yn sicrhau gwelliannau i'n holl gymunedau. 
> 
> "Y llynedd, yn ystod yr adegau mwyaf anodd, fe wnaethom ni gyflwyno cyllideb i ddarparu sefydlogrwydd ac uchelgais i fusnesau, gwasanaethau cyhoeddus a dinasyddion Cymru. Erbyn heddiw, mae'r cyd\-destun economaidd wedi cymylu ymhellach. 
> 
> "Mae penderfyniad Llywodraeth y DU i barhau â'i pholisi cyni diffygiol yn golygu ein bod yn parhau i wynebu toriadau i'n cyllideb. Erbyn diwedd y ddegawd, bydd wedi cael ei thorri 7% mewn termau real ers 2010 – sef £1\.2bn yn llai i'w wario ar wasanaethau cyhoeddus hanfodol. 
> 
> "Ar ben hynny, mae gwerth £3\.5bn o doriadau heb eu dyrannu gan Lywodraeth y DU ar wariant cyhoeddus ar gyfer 2019\-20 yn parhau i fod yn gysgod dros ein cynlluniau at y dyfodol. Gallai hyn olygu toriad pellach o hyd at £175m i gyllideb Cymru gan ddibynnu ymhle y bydd y toriadau’n digwydd. 
> 
> "Er gwaethaf hyn, rydym wedi cyhoeddi cynlluniau refeniw dwy flynedd i ddarparu sefydlogrwydd i'r gwasanaethau cyhoeddus er mwyn iddyn nhw allu cynllunio ar gyfer y dyfodol, a chynigion cyfalaf tair blynedd uchelgeisiol i ddatblygu Cymru fwy ffyniannus a diogel.
> 
> "Heddiw, rydyn ni'n cyhoeddi'r dyraniadau portffolio lefel uchel a bydd y cynlluniau gwario manwl yn cael eu cyhoeddi ymhen tair wythnos. 
> 
> “Rydyn ni wedi gweithio'n gaed i ddiogelu ein gwasanaethau cyhoeddus gwerthfawr rhag effeithiau gwaethaf cyni, ac nid yw eleni'n eithriad. Mae ein cynlluniau gwario, ynghyd â'n cynlluniau trethi blaengar, yn dangos ein hymrwymiad i Symud Cymru Ymlaen a sicrhau ffyniant i bawb yn ystod yr adegau anodd hyn."

Bydd rhestr fer a fydd yn cynnwys pedwar syniad am dreth newydd i Gymru, yn cael ei chyhoeddi gyda'r Gyllideb ddrafft amlinellol heddiw. Bydd pob un o'r syniadau hyn yn cael eu datblygu ymhellach dros y flwyddyn a bydd un syniad am dreth newydd yn cael ei gyflwyno i Lywodraeth y DU yn 2018 i brofi pwerau Deddf Cymru.

Y pedwar syniad ar y rhestr fer yw: 

* Ardoll i gefnogi gofal cymdeithasol
* Treth ar dir gwag
* Treth ar ddeunydd plastig untro
* Treth dwristiaeth

Cyn cyhoeddi’r Gyllideb Ddrafft, bu’r Ysgrifennydd Cyllid yn ymweld â datblygiad tai Glan Llyn yn Llan\-wern, Casnewydd i weld sut mae buddsoddiad Llywodraeth Cymru yn gwneud gwahaniaeth i fywydau pobl. Mae’r cam diweddaraf dan arweiniad Grŵp Pobl wedi cael dros £850,000 drwy Grant Tai Cymdeithasol Llywodraeth Cymru, ac mae’n cynnwys 27 o unedau i ddarparu tai fforddiadwy yn y ddinas.

Dywedodd Kathryn Edwards, Cyfarwyddwr Tai a Chymunedau Grŵp Pobl:


> “Mae cyllid grant Llywodraeth Cymru wedi ein galluogi i ddarparu 27 o gartrefi newydd i’w rhentu’n gymdeithasol yng Nglan Llyn yng Nghasnewydd. Mae cefnogaeth Llywodraeth Cymru hefyd yn helpu Grŵp Pobl i ddarparu 3000 o dai fforddiadwy newydd yng Nghymru, i’w rhentu neu i’w prynu, dros y 5 mlynedd nesaf.”







Translation:


 
This budget is a significant milestone in Wales’ devolution journey as, from April 2018, Wales becomes responsible for raising a proportion of its own revenue – from Wales’ 2 new taxes, land transaction tax and landfill disposals tax– to spend on public services.

The outline draft Budget 2018\-19 is being laid against a continued background of financial uncertainty. It is set against one of the longest periods of sustained and unnecessary austerity in living memory and ongoing ambiguity about the future of important European funding streams.

The Welsh Government is publishing 2\-year revenue plans for 2018\-19 and 2019\-20 in a bid to provide certainty and stability for local government and the health service as they plan for the future. 3\-year capital plans, worth almost £5bn, have been published, boosting infrastructure investment across Wales.

The capital plans make use of £375m of borrowing over three years to deliver large\-scale strategic investments. Borrowing requirements will be reviewed every year.

The draft Budget includes the recently announced agreement with Plaid Cymru which will bring stability to Welsh public services and allow the £15bn budget to proceed. The Welsh Government’s revenue plans include:

* An additional £230m in 2018\-19 and £220m in 2019\-20 for NHS Wales
* Protection for social care and education
* No cuts to the Supporting People grant – an additional £10m will be allocated in each year to maintain 2017\-18 levels
* Investing £70m over 2 years for the flagship childcare offer
* An extra £10m to tackle homelessness in each year.

Capital plans over the 3 years include:

* Releasing £340m, as part of our £1\.4bn investment, towards the flagship commitment to build 20,000 affordable homes
* £50m to develop a new rail station and park and ride facility in Llanwern;
* An extra £40m to accelerate our 21st Century Schools programme;
* An extra £90m for the NHS Wales capital programme
* Capital funding will be ear\-marked in reserves to buy new rolling stock for the new Wales and Borders franchise, subject to the outcome of the procurement process.

The Finance Secretary will today also announce new progressive rates and bands for land transaction tax (LTT) and landfill disposals tax (LDT), which will replace stamp duty land tax and landfill tax, respectively in Wales from April.  

The new residential rates for LTT will see the average first\-time buyer paying no tax at all and all buyers of residential properties costing up to £400,000 paying the same or less tax than they currently do. 

The standard and lower rate of LDT will remain consistent with the tax rates for landfill tax for the first 2 years but a new unauthorised disposals rate will be introduced, set at 150% of the standard rate.

Professor Drakeford said: 


> “This is a new budget for Wales and marks another important milestone in our devolution journey as we prepare to take on new tax and borrowing powers from April.
> 
> “Rather than just setting out our revenue and capital spending priorities, this draft Budget is the first to outline the decisions we have taken to raise a proportion of our own revenue to support public services.
> 
> “Using these new powers, we have been able to introduce progressive and innovative tax plans, which will make a real difference to people’s lives, change behaviours and deliver improvements to all our communities.
> 
> “Last year, in the toughest of times, we laid a budget to provide stability and ambition for Welsh businesses, public services and citizens. Today, the economic context has darkened further.
> 
> “The UK government’s decision to plough on with its flawed policy of austerity means we continue to face cuts to our budget. By the end of the decade, it will have been cut in real terms by 7% since 2010 – £1\.2bn less to spend on vital public services.
> 
> “On top of this, the UK government’s £3\.5bn of unallocated cuts to public spending for 2019\-20 continue to cast a shadow over our plans for the future – this could  mean a further cut of up to £175m to the Welsh budget depending on where the unallocated cuts fall.
> 
> “Despite this, we have published two\-year revenue plans to provide stability for public services so they can plan for the future and ambitious three\-year capital proposals to build a more secure and prosperous Wales.  
> 
> “Today we are announcing the high\-level portfolio allocations with detailed spending plans being published in 3 weeks' time.
> 
> “We have worked hard to protect our valued public services from the worst effects of austerity, and this year is no exception. Our spending plans, together with our progressive tax plans, demonstrate our commitment to Taking Wales Forward and delivering prosperity for all during these difficult times.”

A shortlist of 4 new Welsh tax ideas will also be published alongside today’s outline draft Budget. Each of these ideas will be developed further over the course of this year and one new tax idea will be proposed to the UK Government in 2018 to test the Wales Act powers.  

The 4 shortlisted ideas are:

* A levy to support social care
* Vacant land tax
* A disposable plastic tax
* Tourism tax

Ahead of the publication of the Draft Budget, the Finance Secretary visited the Glan Llyn housing development in Llanwern, Newport to see how Welsh Government investment is making a difference to people’s lives. The latest phase, which has received more than £850,000 through the Welsh Government’s Social Housing Grant and is led by Pobl Group, consists of 27 units, providing affordable homes in the city.

Kathryn Edwards, Director of Homes and Communities at Pobl Group said:


> “Welsh Government grant funding has enabled us to deliver 27 new homes for social rent at Glan Llyn in Newport. Welsh Government support is also helping Pobl Group deliver 3000 new affordable homes in Wales, for rent or purchase, over the next 5 years.”