Translate the text from Welsh to English.



 
Mae'r datganiad hwn yn rhoi'r wybodaeth ddiweddaraf i Aelodau'r Cynulliad am y gwaith o ddatblygu cynllun gweithlu gofal sylfaenol i Gymru, sy'n ategu’r cynllun a gyhoeddwyd yn ddiweddar ar gyfer gwasanaeth gofal sylfaenol i Gymru. Mae hefyd yn amlinellu'r egwyddorion sy'n sail i ddatblygu'r cynllun gweithlu a'i nodau.

Dylai pawb yng Nghymru gael cefnogaeth i wella eu hiechyd a'u lles, a phan fyddant yn sâl, dylent gael diagnosis, triniaeth a gofal gan y gweithiwr iechyd proffesiynol cywir, a hynny'n brydlon ac mor agos â phosibl i'w cartrefi. Rydym am i fwy o wasanaethau iechyd fod ar gael mewn cymunedau lleol, gan leihau’r angen i bobl deithio neu fynd i’r ysbyty pan fo angen triniaeth arnynt.

Mae'r Meddyg Teulu yn parhau i fod wrth galon gofal sylfaenol yng Nghymru; ond yn fwyfwy, bydd pobl yn cael cyngor a gofal gan ystod ehangach o weithwyr iechyd proffesiynol medrus sy'n gweithio ym maes gofal sylfaenol. Mae angen i'r gweithwyr proffesiynol hyn \- nyrsys practis, uwch\-ymarferwyr, fferyllwyr a ffisiotherapyddion er enghraifft \- sy'n gweithio gyda meddygon teulu, fod yn gallu wynebu'r heriau sy'n dod yn sgil galw cynyddol am ofal iechyd; cynnydd yn nifer y bobl sy'n cael diagnosis o un neu fwy o gyflyrau hirdymor a’r cynnydd yn nifer y bobl fregus a hŷn sydd ag anghenion gofal mwy cymhleth.

Mae nifer y bobl sy'n gweithio yn GIG Cymru, neu sy'n cael eu hariannu gan y gwasanaeth, nawr yn fwy nag ar unrhyw adeg ers i'r Cynulliad Cenedlaethol gael ei sefydlu. Rydym hefyd yn gwybod y bydd y rhan fwyaf o'r gweithwyr proffesiynol a fydd yn gweithio yn y GIG mewn 10 mlynedd eisoes yn gweithio yn y gwasanaeth iechyd heddiw.  

Er y bydd bob amser angen recriwtio staff yn uniongyrchol i'r GIG, mae hyn yn golygu fod yn rhaid i ni hefyd sicrhau bod y gweithwyr presennol yn cael y cyfle i ymestyn eu sgiliau a'u profiad.

Mae Llywodraeth Cymru a'r byrddau iechyd yn buddsoddi llawer mewn addysg a hyfforddiant bob blwyddyn; rhaid i ni dargedu hwn i helpu'r gweithlu presennol i ymgymryd â rolau newydd neu rai ehangach a manteisio ar gyfleoedd i weithredu ar lefel uwch, a fydd yn allweddol wrth greu gweithlu medrus ar gyfer y dyfodol.

Wrth i ni ailgynllunio'r gweithlu yng Nghymru, rhaid i ni ddilyn egwyddorion gofal iechyd darbodus. Ni ddylai unrhyw feddyg teulu fod yn gwneud unrhyw waith yn rheolaidd a allai gael ei wneud yr un mor briodol gan nyrs practis, fferyllydd clinigol neu uwch\-ymarferydd parafeddygol. Yn yr un modd, ni ddylai unrhyw uwch\-nyrs bractis fod yn gwneud gwaith yn rheolaidd a allai gael ei wneud gan weithiwr cymorth gofal iechyd.

Mae'r egwyddor uno ‘dim ond gwneud yr hyn y gallwch chi ei wneud’ yn ganolog i wella gofal a mynediad at y gofal hwnnw. Dyma sut y gallwn hefyd wella'r llwyth gwaith a bodlonrwydd swydd dros y tymor hwy i bawb sy'n gweithio ym maes practis cyffredinol.

Er mwyn gwireddu'r weledigaeth hon, bydd angen i Lywodraeth Cymru a'r byrddau iechyd lleol weithio mewn partneriaeth gyda staff, y cyhoedd, y gweithlu ar gontract a'r trydydd sector i:

* Lunio cynlluniau clir, ar lefel byrddau iechyd lleol ac yn fwyfwy ar lefel clwstwr, ar gyfer symud gwasanaethau o leoliadau acíwt ac ysbytai i'r gymuned, ac wrth wneud hynny datblygu cyd\-ddealltwriaeth well o'r gwaith a gaiff ei wneud ym maes gofal sylfaenol yn y dyfodol ac edrych ar siâp, maint a sgiliau angenrheidiol gweithlu'r dyfodol.
* Rhoi sgiliau i'r gweithlu i asesu ac ymateb i anghenion iechyd y boblogaeth. Mae byrddau iechyd lleol eisoes yn gyfrifol, drwy Ddeddf GIG Cymru 2006, am gynllunio a darparu gwasanaethau ar sail y boblogaeth. Mae Deddf Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant (Cymru) 2014 yn atgyfnerthu'r ddyletswyddau honno drwy’r angen i gynnal asesiadau o'r boblogaeth mewn partneriaeth ag awdurdodau lleol, ynghyd â dyletswydd i ddarparu gwybodaeth, cyngor a chymorth.
* Newid diwylliant, disgwyliadau a arferion gwaith y gweithlu cyflogedig a’r gweithlu ar gontract i greu yr amodau gorau posibl i ddiogelu gweithlu’r dyfodol. Bydd angen i hyn gynnwys mwy o hyblygrwydd wrth weithio rhwng y gymuned a’r ysbytai er budd y rheini sy’n derbyn gofal a helpu gyda datblygiad proffesiynol parhaus y gweithlu.
* Newid natur y 'berthynas' gofal sylfaenol gan gynnwys defnyddio meddygon teulu a systemau contract eraill, a lle y bo'n briodol, drwy fodelau uniongyrchol. Bydd hyn yn cynnwys datblygu timau amlddisgyblaethol a gallu y 64 o glystyrau gofal sylfaenol i arwain.
* Newid ffocws ein rhaglen addysg a hyfforddiant feddygol i roi diwedd ar y duedd gref ar hyn o bryd tuag at y sector acíwt ac i cynyddu'r ystod o raglenni addysg a hyfforddiant anfeddygol ar gyfer amrywiaeth ehangach o swyddi.

Bydd y cynllun gweithlu gofal sylfaenol yn rhoi seiliau yn eu lle ar gyfer dull mwy cadarn o gynllunio'r gweithlu a chomisiynu addysg, cefnogi datblygiad parhaus y clystyrau gofal sylfaenol a rhannu arferion da a buddsoddi yn y broses gyflym o ddatblygu ac integreiddio'r gweithlu gofal sylfaenol ehangach.

Bydd yn ymateb i'r pwysau yn y maes gofal sylfaenol ar hyn o bryd, o ganlyniad i ofynion sy'n newid, gan sicrhau bod gwasanaethau’n gynaliadwy. Yn hyn o beth, rwyf wedi ymateb yn ddiweddar i argymhellion y Pwyllgor Iechyd a Gofal Cymdeithasol o'i ymchwiliad byr i weithlu meddygon teulu yng Nghymru.

Bydd y cynllun hefyd yn ystyried argymhellion yr adolygiad o addysg broffesiynol gofal iechyd yng Nghymru, dan arweinyddiaeth Mel Evans, a gomisiynwyd y llynedd i weld a yw Cymru yn cael gwerth am arian o'r trefniadau presennol, ac mae disgwyl iddo gael ei gyhoeddi'n fuan.

Bydd arweinydd clinigol cenedlaethol ar gyfer gofal sylfaenol yn cael ei benodi i fwrw ymlaen â'r cynllun gofal sylfaenol cenedlaethol i Gymru a’r cynllun gweithlu. Dyma rôl arweiniol bwysig, a bydd yn helpu i gyflawni ein nod o drawsnewid y ffordd y caiff gwasanaethau eu darparu yng Nghymru a sicrhau mai gofal sylfaenol sy'n gyrru'r GIG.

Bydd yn cymryd amser i gyflawni nifer o'r newidiadau yn y cynllun gofal sylfaenol cenedlaethol a chynllun y gweithlu. Fodd bynnag, dyma gyfle i wneud newid hollbwysig, ac ni allwn fforddio ei golli.

Hoffwn ddiolch i'r miloedd o bobl sy'n rhan o'n gweithlu gofal sylfaenol, o'r bobl sy'n gweithio yn y dderbynfa i'r arbenigwyr. Y nhw yw’r graig y mae'r cyhoedd yn dibynnu arni, i ddarparu'r nifer o wasanaethau iechyd rydym yn eu cymryd yn ganiataol.  

   





Translation:


 
 


 


This statement updates Assembly Members about progress with the development of the primary care workforce plan for Wales, which supports the recently published plan for a primary care service for Wales. It also sets out the principles underpinning the development of the workforce plan and its aims.


Everyone in Wales should be supported to improve their health and wellbeing and, when they become ill, they should be diagnosed, treated and cared for by the right healthcare professional, in a timely manner, as close to their homes as possible.  We want more health services to be available in local communities, reducing the need for people to travel to or be admitted to hospital when they need treatment.


The GP remains at the heart of primary care in Wales; however, people will increasingly receive advice and care from a wider range of highly\-skilled health professionals working in primary care. These professionals – practice nurses, advanced practitioners, pharmacists and physiotherapists for example – working with GPs, need to be able to respond to the challenges of an increasing demand for healthcare; an increase in people being diagnosed with one or more long\-term conditions and an increase in frail and older people with more complex care needs.


The number of people working in or funded by NHS Wales is now greater than at any time since the National Assembly was established. We also know that the majority of the professionals who will be working in the NHS in 10 year’s time are already working in the health service today.  


This means that although there will always be a need to recruit staff directly into the NHS, we must also ensure the existing workforce has the opportunity to extend their skills and experience.


The Welsh Government and health boards invest heavily in education and training every year; we must target this to support the workforce of today to take up new or extended roles and opportunities for advanced practice, which will be key to realising the skilled workforce of the future.  


As we redesign the workforce in Wales, we must be guided by the principles of prudent healthcare. No GP should routinely be undertaking any activity which could just as appropriately be undertaken by an advanced practice nurse, a clinical pharmacist or an advanced practitioner paramedic. Equally, no advance practice nurse should routinely be undertaking work which could be done by a healthcare support worker.


This unifying principle of ‘only do what only you can do’ is central to improving care, and access to that care.  It is also the way in which we can improve the workload and job satisfaction over the longer term for all those who work in general practice and primary care.


To achieve this vision there will be a need for the Welsh Government and local health boards to work in partnership with staff, the public, the contracted workforce and the third sector to:


 


* Establish clear plans, at a local health board level and increasingly at cluster level, for the movement of services from acute and hospital settings to the community and, in so doing; develop a better shared understanding of the work that will be done in primary care in the future and the necessary shape, size and skills of the future workforce.
* Equip the workforce to assess and respond to population health needs.  Local health boards are already responsible, through the NHS Wales Act 2006, for planning and delivering services on a population basis.  The Social Services and Well\-being (Wales) Act 2014 reinforces those duties through the need for population assessment to be undertaken in partnership with local authorities, together with a duty to provide information, advice and assistance.
* Change the employed and contracted workforce culture, expectations, and ways of working to create the best possible conditions to secure the workforce of the future.  This will need to include greater flexibility of working between community and hospital settings to benefit those who receive care and aid the continuing professional development of the workforce.
* Change the nature of the primary care 'relationship' including through the levers of the GP and other contract mechanisms, and where appropriate through directly employed models. This will include growing multi\-disciplinary teams and developing the leadership capacity and capability of the 64 primary care clusters.
* Shift the focus of our medical education and training programme so that its current strong bias towards the acute sector is ended, and to grow the range of non\-medical education and training programmes for a wider range of roles.


 


The primary care workforce plan will put in place the foundations for a more robust approach to workforce planning and education commissioning, support the continuing development of primary care clusters and the sharing of good practice and invest in the rapid development and integration of the wider primary care workforce.


It will respond to existing pressures in primary care as a result of changing demands, ensuring services are sustainable. In this respect I have recently responded to the Health and Social Care Committee’s recommendations from their short inquiry into the GP workforce in Wales.


The plan will also take into account the recommendations of the review of healthcare professional education in Wales, led by Mel Evans, which was commissioned last year to examine whether Wales gets value for money from the current arrangements, and is due to be published shortly.


A national clinical lead for primary care will be appointed to take forward both the national primary care plan for Wales and the workforce plan. This is an important leadership role and will help to achieve our aim of transforming the way services are provided in Wales and making primary care the engine room of the NHS.


Many of the changes set out in both the national primary care plan and the workforce plan will take time to deliver. However, this is an opportunity for fundamental change which we cannot afford to miss.


I would like to place on record my thanks to the many thousands of people who make up our primary care workforce, from receptionists to specialists.  They are the important bedrock on which the public depend to provide the many health services we all take for granted.