Translate the text from Welsh to English.



 
Heddiw rwy'n cyhoeddi Gwaredu gwastraff ymbelydrol yn ddaearegol: gweithio gyda chymunedau allai fod yn fodlon cynnig lleoliad*.* Mae'r polisi hwn yn rhoi amlinelliad o'r broses drafod gyda chymunedau yng Nghymru sy'n dymuno trafod cynnal cyfleuster gwaredu daearegol (CGD).Mae cyhoeddiad heddiw yn  nodi cam olaf proses datblygu polisi cynhwysfawr a hirfaith, gan gynnwys ymgynghoriad a ddaeth i ben fis Ebrill 2018\.


Mabwysiadodd Llywodraeth Cymru bolisi o gefnogi gwaredu daearyddol er mwyn rheoli  gwastraff ymbelydrol uwch ei actifedd (GUA) yn y tymor hir ers 2015\. Mae mabwysiadu'r polisi hwn yn cynnig ateb parhaol ar gyfer rheoli GUA yn hytrach na'i adael yn broblem i'w datrys gan genedlaethau'r dyfodol.  Mae'r polisi o waredu GUA yn ddaearegol wedi'i fabwysiadu ledled y byd fel yr opsiwn gorau a mwyaf diogel ar gyfer rheoli GUA yn y tymor hir, ac mae'n cyd\-fynd â chyngor y Pwyllgor arbenigol annibynnol ar Reoli Gwastraff Ymbelydrol (CoRWM).


Fodd bynnag, nid yw hyn o angenrheidrwydd yn golygu y bydd CGD yn cael ei adeiladu yng Nghymru.  Nid yw Llywodraeth Cymru wedi ystyried na chlustnodi safleoedd neu gymunedau posibl ar gyfer CGD yng Nghymru, nac yn debygol o wneud hynny.  Mae ein polisi yn glir iawn: ni fydd CGD yn cael ei sefydlu yng Nghymru oni bai bod cymuned yn fodlon croesawu cyfleuster o'r fath.


Mae'r rhaglen i ddarparu un CGD ar gyfer y GUA o Gymru, Lloegr a Gogledd Iwerddon wedi'i ariannu gan Lywodraeth y DU a bydd yn cael ei gyflenwi gan Radioactive Waste Management Ltd (RWM), is\-gwmni yr Awdurdod Datgomisiynu Niwclear.


Dyma amlinelliad o'r camau sy'n cael eu cynnwys yn y polisi, cyn i CGD gael ei ystyried yn bosibilrwydd yng Nghymru:


* Mae'n rhaid i'r rhai sydd â diddordeb gynnal trafodaethau gyda RWM ynghylch cynnal CGD.
* Pe byddai'r rhai sydd â diddordeb am wneud ymholiadau pellach yna byddai angen iddynt ddechrau ar drafodaethau ffurfiol a ffurfio Partneriaeth Gymunedol i gynrychioli y gymuned ehangach.
* Gallai'r trafodaethau hyn bara hyd at ugain mlynedd, ond gallai'r gymuned dan sylw dynnu ei chynnig yn ôl unrhyw bryd yn ystod y cyfnod hwnnw.
* Cyn gwneud penderfyniad terfynol ynghylch cynnal CGD, byddai angen mesur cefnogaeth y cyhoedd yn y gymuned dan sylw.
* Byddai'n ofynnol i CGD gael caniatâd cynllunio, trwydded diogelwch gan y Swyddfa Dros Reoli Niwclear a'r trwyddedau amgylcheddol perthnasol gan Cyfoeth Naturiol Cymru.


Byddai cymunedau sydd mewn trafodaethau ynghylch croesawu CGD o bosibl yn gymwys am Gyllid Buddsoddi Cymunedol o hyd at £1 miliwn y flwyddyn, gan gynyddu i uchafswm o £2\.5 miliwn y flwyddyn os bydd tyllau turio yn rhan o'r broses.  Bydd y CGD yn fuddsoddiad o sawl biliwn yn y seilwaith a bydd yn cynnig swyddi crefftus a manteision i'r gymuned sy'n ei gynnal am dros 100 mlynedd.


Ochr yn ochr â'r papur polisi, rwyf hefyd yn cyhoeddi'r ymatebion heddiw i'n hymgynghoriad ar y polisi hwn ochr yn ochr â'r ymateb gan Lywodraeth Cymru i'r prif faterion a godwyd. O ganlyniad i'r ymatebion i'r ymgynghoriad , mae'r polisi terfynol yn cynnwys swyddogaeth gryfach i'r Awdurdodau Lleol (ALlau), sy'n galw iddynt fod yn rhan o'r trafodaethau er mwyn i unrhyw ardaloedd y cynghorau cymuned o fewn eu ffiniau gael eu hystyried fel lleoliadau posibl ar gyfer CGD.


Cyhoeddodd Llywodraeth y DU eu polisi cyfatebol ar gyfer Lloegr ar 19 Rhagfyr 2018\.  Mae yn gyson â pholisi Llywodraeth Cymru ar y prif faterion megis yr Hawl i Dynnu'n Ôl a'r Prawf o Gefnogaeth y Cyhoedd ond mae'n wahanol o ran bod ein polisi yn adlewyrchu anghenion a buddiannau'r cymunedau yng Nghymru (e.e. mewn perthynas â'r iaith, strwythur awdurdodau lleol a'r system gynllunio yng Nghymru).


O heddiw ymlaen bydd amrywiol ddogfennau dwyieithog ar gael ar wefan RWM ar gyfer rhanddeiliaid ac aelodau'r cyhoedd. Bydd hyn yn cynnwys gwybodaeth am waredu daearyddol, canllawiau ar sut y bydd yr RWM yn gweithio gyda chymunedau a manylion y ffactorau fydd yn cael eu hystyried wrth werthuso safleoedd posibl ar gyfer CGD.


### Prif Ddogfennau


Gwaredu Gwastraff Ymbelydrol Uwch ei Actifedd yn Ddaearegol: Gweithio gyda Chymunedau 


Ymateb Llywodraeth Cymru i'r ymgynghoriad a'r ymatebion a gafwyd i'r ymgynghoriad


Polisi Llywodraeth Cymru ar Reoli a Gwaredu Gwastraff Ymbelydrol Uwch ei Actifedd (Mai 2015\) a gwaredu gwastraff ymbelydrol uwch ei actifedd yn Ddaearyddol: Trafodaethau cymuendol a phrosesau lleoli (Rhagfyr 2015\) 


Polisi Llywodraeth y DU


Gwefan RWM







Translation:


 
Today I am publishing Geological disposal of radioactive waste: working with potential host communities. This policy outlines the engagement process for communities in Wales who wish to enter into discussions on potentially hosting a geological disposal facility (GDF). Today’s publication marks the final stage of a comprehensive and lengthy policy development process, including a consultation which closed in April 2018\.


The Welsh Government has adopted a policy of supporting geological disposal for the long\-term management of higher activity radioactive waste(HAW)since 2015\. A GDF provides a permanent solution to the long\-term management of HAW, rather than leaving the responsibility to future generations. Geological disposal has been adopted around the world as the best and safest option for the long\-term management of HAW and aligns with the advice of the independent expert Committee on Radioactive Waste Management (CoRWM).


However this, of course, does not necessarily mean a GDF will be built in Wales. The Welsh Government has not identified any potential sites or communities to host a GDF in Wales nor will it do so. Our policy is very clear, a GDF can only be sited in Wales if a community is willing to host it.


The programme to deliver a single GDF for the HAW from Wales, England and Northern Ireland is funded by the UK government and will be delivered by Radioactive Waste Management Ltd (RWM), a subsidiary of the Nuclear Decommissioning Authority.


Here is an outline of the steps included in the policy, before a GDF could be considered a possibility in Wales:


* Interested parties must seek discussions with RWM about hosting a GDF.
* If the interested party wanted to pursue their interest then they would need to enter into formal discussions and a Community Partnership would be formed to represent the wider community.
* These discussions could last for up to twenty years, during which time the Community Partnership could withdraw from the process at any time.
* Before a final decision about siting a GDF is taken, a test of public support in a potential host community would be required.
* A GDF in Wales would require planning permission, a safety and security permit from the Office for Nuclear Regulation (ONR) and the relevant environmental permits from Natural Resources Wales.


Communities engaged in discussions about potentially hosting a GDF will be eligible for Community Investment Funding of up to £1m a year, increasing to a maximum of £2\.5 million a year if deep boreholes are drilled. The GDF will be a multi\-billion\-pound infrastructure investment and will provide skilled jobs and benefits to the community that hosts it for more than 100 years.


Alongside the policy paper, I am also publishing today the responses to our consultation on this policy along with the WG response to the key issues raised. In light of the responses to the consultation, the finalised policy includes a strengthened role for local authorities (LAs), which requires their involvement in discussions in order for any community council areas within their boundaries to be considered as potential locations for a GDF.


The UK government published their equivalent policy for England on 19 December 2018\. It is consistent with the Welsh Government’s policy on key issues such as the Right to Withdrawal and the Test of Public Support but differs in that our policy reflects the needs and interests of communities in Wales (e.g. in relation to the language, the way local authorities are structured and the Welsh planning system).


From today a range of bilingual documents will be available on the RWM website for stakeholders and members of the public. This will include information on geological disposal, guidance on how RWM will work with communities and details on the factors it will take into account in evaluating prospective sites for a GDF.


### Key documents


Geological Disposal of Higher Activity Radioactive Waste: Working with Communities


The Welsh Government response to the consultation and the responses received to the consultation


The Welsh Government Policy on the Management and Disposal of Higher Activity Radioactive Waste (May 2015\) and the Geological disposal of higher activity radioactive waste: Community engagement and siting processes (December 2015\)


UK government policy


RWM website