Translate the text from Welsh to English.



 
Mae’r ddogfen ymgynghori, 'Pwysau Iach: Cymru Iach', yn nodi’r camau gweithredu y mae angen eu cymryd i helpu pobl Cymru i gynnal pwysau iach.

Y Deyrnas Unedig sydd ag un o’r lefelau uchaf o ordewdra yng Ngorllewin Ewrop. Yng Nghymru, mae 27% o blant o bedair i bump oed a 60% o oedolion dros eu pwysau.

Os yw unigolion dros eu pwysau, mae mwy o berygl iddynt ddatblygu cyflyrau iechyd difrifol fel clefyd coronaidd y galon, diabetes math 2, a rhai mathau o ganser. Mae hefyd yn effeithio ar iechyd meddwl pobl, gan arwain at hunan\-barch isel, iselder a gorbryder.

Mae’r cynigion yn y ddogfen ymgynghori yn rhoi pwyslais cryf ar atal, ac maent yn cael eu hategu gan waith ymchwil a thystiolaeth ryngwladol gan Iechyd Cyhoeddus Cymru ynglŷn â’r hyn sy’n gallu helpu pobl i gynnal pwysau iach.

Mae’r gwaith ymchwil wedi helpu i lunio’r cynnwys, sydd wedi’i rannu’n bedair thema:

* Arweinyddiaeth a Galluogi Newid – cryfhau arweinyddiaeth yn genedlaethol ac yn lleol er mwyn cyflawni newid drwy’r Byrddau Iechyd Lleol a’r Awdurdodau Lleol a’u partneriaid, yn ogystal â’r cymunedau eu hunain.
* Amgylchedd Iach \- creu amgylchedd sy’n helpu pawb i wneud dewisiadau iach o ran bwyd ac yn creu cyfleoedd i bobl fod yn egnïol yn eu bywydau o ddydd i ddydd. Mae hyn yn cynnwys creu deddfwriaeth ar hyrwyddo prisiau, nodi calorïau ar labeli bwydydd sy’n cael eu bwyta y tu allan i’r cartref,  gwahardd gwerthu diodydd egni i blant, a dod ag amryw o raglenni at ei gilydd i ddatblygu amgylcheddau iach mewn cymunedau.
* Lleoliadau Iach – sicrhau bod ein cyfleusterau addysg, gwaith a hamdden yn hyrwyddo ac yn rhoi’r cyfle i bobl Cymru gael gafael ar brydau, byrbrydau a diodydd iach a bod yn gorfforol egniol. Mae hyn yn cynnwys rhoi mwy o gymorth i leoliadau’r blynyddoedd cynnar ac ysgolion i gynnig cyfleoedd i fwyta’n iach ac i wneud gweithgarwch corfforol dyddiol.
* Pobl Iach \- darparu cyfleoedd ac ysbrydoli pobl a chymunedau i gyrraedd a chynnal pwysau corfforol iach. Mae hyn yn cynnwys cymorth i rieni a theuluoedd, gan ganolbwyntio ar y 1000 diwrnod cyntaf allweddol a’r blynyddoedd cynnar, yn ogystal ag adolygu’r gwaith o roi Llwybr Gordewdra Cymru Gyfan ar waith.

Dywedodd Vaughan Gething: 
> “Mae gormod o bobl yng Nghymru dros eu pwysau neu’n ordew. 
> 
> “Mae’r nifer uchel o blant pedair i bump oed sydd dros eu pwysau yn destun pryder cenedlaethol. Nid yw’r llywodraeth hon yn barod i adael i ddeiet gwael neu ddiffyg ymarfer corff fod yn nodweddion amlwg ym mywydau ein plant a’n pobl ifanc. 
> 
> “Rydym yn gwybod y byddai llawer ohonom yn hoffi bwyta’n iachach neu wneud mwy o ymarfer corff. Ond mae cynnwys hyn yn ein bywydau prysur yn gallu ymddangos yn ormod o her. Gall creu amgylchedd lle mae'n arferol ac yn hawdd i bawb fwyta'n dda a bod yn gorfforol egnïol wneud gwahaniaeth sylweddol a'n gwthio i newid ein harferion dyddiol.
> 
> “Rydym yn awyddus i annog pobl i reoli eu hiechyd a’u lles eu hunain, i golli pwysau ac i fod yn egniol. Os na lwyddir i wneud hyn, mae gallu’r Gwasanaeth Iechyd i fod yn gynaliadwy yn y tymor hir yn y fantol. 
> 
> “Rydym am i bobl Cymru gael oes hir, iach a hapus. Mae cynnal pwysau iach yn rhan ganolog o gyflawni’r nod hwnnw.
> 
> “Mae’r taclo’r hyn sydd wrth wraidd gordewdra yn fater cymhleth, a bydd gofyn cael camau ymyrryd ar bob lefel. Dydyn ni ddim¬ yn diystyru maint yr her – does dim ateb hawdd i’r broblem. Mae’r cynigion sydd wedi’u hamlinellu heddiw wedi’u seilio ar y dystiolaeth orau sydd ar gael ynglŷn â’r hyn a allai weithio i droi grym y llif o ran gordewdra.
> 
> “Allwn ni ddim osgoi’r broblem – dyma her fwyaf ein cenhedlaeth o ran iechyd y cyhoedd ac rwy’n annog pawb i gymryd rhan lawn yn yr ymgynghoriad.”







Translation:


 
Called ‘Healthy Weight: Healthy Wales’, the consultation outlines the actions to be taken to help people in Wales maintain a healthy weight.

The UK has one of the highest levels of obesity in Western Europe. In Wales, twenty seven percent of four\-five year olds and sixty percent of our adults are overweight.

Being overweight increases the risk of developing major health conditions such as coronary heart disease, type 2 diabetes and some cancers. It is also a risk to people’s mental health leading to low self\-esteem, depression and anxiety.

The proposals set out in the consultation have a strong focus on prevention and are supported by research and international evidence from Public Health Wales into what can help the people to be a healthy weight. 

The evidence has informed the content of the plan which is broken into four themes:

* Leadership and Enabling Change – strengthening national and local leadership to deliver change through Local Health Boards, Local Authorities, their partners and with communities themselves.
* Healthy Environments – creating an environment that helps everyone to make healthier food choices and creating opportunities in daily life for people to be active. Including to legislate on price promotions, calorie labelling on foods eaten out of the home, banning the sale of energy drinks to children and to bring together a range of programmes to develop active environments across communities.
* Healthy Settings – ensuring our education, work and leisure facilities promote and provide opportunities for people in Wales to access healthy meals, snacks and drinks and be physically active. Including strengthening support for early years and schools settings to enable healthy eating and daily physical activity opportunities.
* Healthy People – providing the opportunities and inspiring people and communities to achieve and maintain a healthy body weight. Including support for parents and families, focussing on the crucial first 1000 days and early years and to review delivery of the All Wales Obesity Pathway.

Vaughan Gething said: 
> “Too many people in Wales are overweight or obese. 
> 
> “Our high rates of overweight four to five year olds is a matter of national concern. This government is not prepared to let a poor diet or physical inactivity be defining features in the lives of our children and young people.
> 
> “We know that many of us want to eat healthier or do more exercise. However, fitting this into our busy lives can appear to be an overwhelming challenge. Creating an environment where it is normal and easy for us all to eat well and be physically active can make a significant difference and nudge us to change our daily routines.


> “We want to encourage people to manage their own health and wellbeing, to lose weight and to be active. The long term sustainability of the NHS is at stake.
> 
> “We want people in Wales to have long, healthy happy lives.  Being a healthy weight is a central part of achieving that goal. 
> 
> “Tackling the root causes of why people become overweight is complex; it will require intervention at every level. We are under no illusion \- there is no quick fix or easy solution to this problem. The proposals outlined today are based on the best evidence available of what could work to turn the tide on obesity.
> 
> “This is an issue we simply cannot ignore, it is the greatest public health challenge facing our generation and I urge people to engage fully with this consultation.”