Translate the text from Welsh to English.



 
Penderfynodd 31 o bobl Cymru fod yn rhoddwyr byw yn 2017\-18, ac mae tua 1,100 o drawsblaniadau arennau gan roddwyr byw yn digwydd yn y DU bob blwyddyn. 

Arennau yw'r organau mwyaf cyffredin i gael eu rhoi gan bobl byw; ond mae tua 5,000 o bobl yn aros am aren newydd ar y rhestr drawsblaniadau yn y DU. 

Trawsblaniad llwyddiannus gan roddwr byw (yn hytrach na gan rywun sydd wedi marw) yw'r driniaeth orau i'r rhan fwyaf o bobl sy'n dioddef methiant yr arennau. Dyma sy'n cynnig y cyfle gorau i'r derbynnydd, gan fod 82% o arennau sy'n cael eu rhoi gan roddwyr byw yn parhau i weithio ar ôl 10 mlynedd. Mae hyn o gymharu â 75% ar gyfer arennau wedi'u trawsblannu o roddwr sydd wedi marw.

Mae manteision eraill hefyd, gan gynnwys: 

* llai o amser aros gan fod modd i'r trawsblaniadau ddigwydd yn gynt, pan fo’r sawl sy’n derbyn yr aren yn iachach – a gall hynny yn ei dro ei helpu i wella’n gynt
* y posibilrwydd o osgoi dialysis yn llwyr, gan gynyddu hyd oes y derbynnydd ar ôl cael trawsblaniad.

Ymysg yr organau eraill y gall person byw eu rhoi mae darn o'r afu/iau, darn o ysgyfaint a rhan o'r coluddyn bach. Dywedodd yr Ysgrifennydd Iechyd, Vaughan Gething:
> "Mae rhoddwyr byw yn chwarae rhan hanfodol yn achub ac yn trawsnewid bywydau, gan roi'r cyfle i fwy o gleifion sy'n dioddef methiant yr arennau neu glefydau eraill gael trawsblaniad llwyddiannus. 
> 
> “Yn aml mae rhoddwyr byw yn berthnasau agos neu'n ffrindiau ond gallwch roi i rywun nad ydych yn ei adnabod.
> 
> "Rwy'n falch iawn ein bod yn arwain y ffordd ar roi organau yng Nghymru, ond tra bod pobl yn marw wrth aros am drawsblaniad, rhaid i ni weithio'n galetach i godi ymwybyddiaeth am y posibilrwydd o roi organau gan roddwyr byw.”

Mae Mike Stephens yn Llawfeddyg Ymgynghorol Trawsblannu a Thynnu Organau yn Ysbyty Athrofaol Cymru yng Nghaerdydd, ac mae ganddo brofiad personol o weld y ffordd y mae rhoi organau yn trawsnewid bywydau. Dywedodd:


> "Mae rhoi aren yn benderfyniad personol iawn, ac nid yw'n rhywbeth sy'n dod yn hawdd i bawb. Chi yn unig all benderfynu a yw'n rhywbeth yr hoffech wirfoddoli i'w wneud.
> 
> "Gall pobl iach sydd am helpu anwyliaid neu ddieithriaid â chlefyd yr arennau wirfoddoli i roi aren.
> 
> “Fel rheol mae pobl sy'n cael aren gan roddwr byw yn byw yn hirach na'r rhai sy'n cael un oddi wrth roddwr ymadawedig, ac yn llawer hirach nag y byddai disgwyl iddynt fyw pe na baent wedi cael trawsblaniad.
> 
> “Mae hefyd yn caniatáu i’r llawdriniaeth gael ei threfnu ar adeg gyfleus i’r person sy’n rhoi a’r person sy’n derbyn yr organ, a’r tîm clinigol.”

Mae Ann Marsden, sy'n gweithio fel Cydgysylltydd Trawsblaniadau gan Roddwyr Byw yn Ysbyty Athrofaol Cymru, wedi helpu i hwyluso dros 500 o drawsblaniadau arennau gan roddwyr byw dros yr 16 mlynedd ddiwethaf. Dywedodd:


> "Rydw i wedi gweld y weithred anhunanol hon yn trawsnewid bywyd rhywun sy'n dioddef o glefyd yr arennau.
> 
> "Aren gan roddwr byw yw'r driniaeth orau yn y tymor hir i glaf â chlefyd yr arennau, yn arbennig os oes modd cynnal y trawsblaniad cyn bod angen dialysis. 
> 
> "Mae cyfraddau llwyddiant y llawdriniaeth yn ardderchog, a gall cleifion sy'n derbyn aren gan roddwr byw ddisgwyl manteisio ar aren gwbl weithredol am 15 i 20 mlynedd ar gyfartaledd."







Translation:


 
In Wales, 31 people became living donors in 2017\-18 and around 1,100 living kidney transplants take place in the UK each year. 

Kidneys are the most common organ donated by living people; however there are approximately 5000 people waiting for a new kidney on the transplant list in the UK. 

A successful transplant from a living donor (rather than one from someone who has died) is the best treatment for most people with kidney failure. This offers the recipient the best opportunity of success as 82% of kidneys donated by a living donor will still be working after 10 years. This compares with 75% for kidneys transplanted from deceased donors.

Other advantages include: 

* reduced waiting time as transplants can take place sooner, when the intended recipient is healthier, aiding recovery
* the possibility of avoiding dialysis altogether, increasing the recipients life\-span following a transplant.

Other organs that can be donated by a living person include part of a liver, a segment of a lung and part of the small bowel. The Health Secretary, Vaughan Gething said:
> “Living donation plays a vital role in saving and transforming lives, offering more patients with kidney failure, and other diseases the possibility of a successful transplant. 
> 
> “Often, living donors are close relatives or friends but you can still donate an organ to someone you do not know.
> 
> “I’m proud that we are leading the way on organ donation in Wales, but while there are people dying waiting for a transplant, we must work harder to further increase awareness of the possibility of living donation.”

Mike Stephens, a Consultant Transplant and Organ Retrieval Surgeon at University Hospital of Wales in Cardiff has first hand experience of how organ donation transforms lives. He said:


> “Donating a kidney is a very personal decision and is not something everyone feels comfortable with. Only you can decide if it’s something you would like to volunteer to do.
> 
> “Healthy people who wish to help a loved one or a stranger with kidney disease may volunteer to give a kidney.
> 
> “Generally people who receive a kidney from a living donor live for longer than those who receive one from a deceased donor and much longer than they would be expected to live if they did not receive a kidney transplant.
> 
> “Living kidney donation allows the operation to be planned at a time that is convenient for the recipient, donor and clinical team.”

Ann Marsden, who works as a Living Donor Transplant Co\-ordinator at the University Hospital of Wales, has helped to facilitate over 500 life\-saving kidney transplants involving living donors over the past 16 years. She said:


> “I’ve seen how this selfless act of giving can transform the life of someone suffering with kidney disease.
> 
> “Living kidney donation can often be the best long\-term form of treatment for a patient with kidney disease, especially if the transplant can be performed before the need for kidney dialysis. 
> 
> “The operation success rate is excellent and patients receiving a kidney from a living donor can expect to benefit from a fully functioning kidney for 15 to 20 years on average.”