Translate the text from Welsh to English.



 
Mae'r sefyllfa o ran iechyd y cyhoedd ar hyn o bryd yn ein galluog i lacio ymhellach ar y cyfyngiadau symud.  O ganlyniad i gydymffurfiad y cyhoedd â'n mesurau, mae nifer yr achosion (heintiau newydd), mynychder yr achosion (heintiau presennol) a marwolaethau o COVID\-19 yn gostwng ac, o ganlyniad, mae'r capasiti wedi gwella o fewn y GIG.  Mae mynychder presennol COVID\-19 yng Nghymru tuag 1 ym mhob 10,000\.  Mae'r gwerth R yn is na 1 ond mae'n fesur llai dibynadwy oherwydd yr amrywiad dyddiol a welwn gyda niferoedd isel o achosion.  Yn ogystal, rydym bellach yn nhymor yr haf, sydd yn bwysig gan ein bod yn gwybod bod y risg o drosglwyddo’r feirws yn llawer is yn yr awyr agored nag o dan do, oherwydd golau'r haul ac awyru, a bod modd sicrhau cadw pellter cymdeithasol y tu allan.  Erbyn hyn, mae gennym weithdrefnau gwyliadwriaeth a rheoli achosion ar waith hefyd, gan gynnwys profion cymunedol ac olrhain cysylltiadau, a fydd yn helpu i gyfyngu ar ledaeniad yr haint yn lleol.


Yn ogystal ag effaith uniongyrchol y feirws, mae'n amlwg bod effeithiau cymdeithasol tymor hir COVID\-19 yn debygol o fod yn sylweddol iawn oherwydd y niwed hysbys sy'n deillio o ddirywiad economaidd, ac yn enwedig o'r cynnydd cysylltiedig mewn diweithdra.  Dengys yr hyn a ddysgwyd o ddirwasgiadau blaenorol y gall hyn gael yr effaith fwyaf ar y rhai sydd eisoes o dan anfantais a bydd bron yn sicr o gynyddu anghydraddoldebau.  Mae effeithiau andwyol parhaol yn cynnwys mwy o berygl o gyfnodau cylchol o ddiweithdra, cyflog is, llesiant is a mwy o achosion o gyflyrau iechyd cronig.  Mae yn debygol y bydd effeithiau niweidiol arbennig o amlwg a pharhaol ar bobl ifanc sy'n ymuno â'r farchnad lafur am y tro cyntaf, a all arwain at gosbau economaidd\-gymdeithasol gydol oes, gan gynnwys \- yn achos rhai \- ddisgwyliad oes llai. Mae plant a phobl ifanc yr amharwyd ar eu haddysg hefyd yn wynebu'r risg o ganlyniadau cymdeithasol\-economaidd gwaeth.**Argymell y dylai  ein ffocws ar niwed gael ei ailgyfeirio bellach at leihau effeithiau economaidd a chymdeithasol y pandemig a hynny mewn ffordd ofalus.**


Wrth sicrhau mesurau parhaus i osgoi niwed uniongyrchol yn sgil haint COVID\-19, dylid mynd ati mewn ffordd bwyllog a doeth i lacio’r cyfyngiadau er mwyn lleihau effeithiau economaidd\-gymdeithasol hirdymor y pandemig.


Un o’r manteision pwysig eraill sy’n deillio o lacio’r cyfyngiadau yw ailgysylltu teuluoedd a lleihau'r trallod a achosir gan unigrwydd a bod yn ynysig,  a all gael effeithiau negyddol ar bobl ifanc yn ogystal â'r henoed neu'r rhai sy'n agored i niwed.  **Argymhellaf ein bod yn caniatáu rhywfaint o hyblygrwydd o ran teithio er mwyn cael gwiriadau llesiant ar berthnasau, yn enwedig y rhai sy’n oedrannus  neu’n ofidus, ac ar gyfer y rhai sydd mewn amgylchiadau arbennig.  Os digwydd yr ymweliadau hyn y tu allan mewn gerddi neu barciau gyda phellter cymdeithasol priodol ni fyddai ganddynt fawr o risg o drosglwyddo’r feirws.**


Gallai caniatáu i deuluoedd ymweld â’i gilydd yn yr awyr agored am resymau tosturiol helpu hyder y cyhoedd wrth baratoi ar gyfer llacio’r canllawiau presennol ar aros yn lleol.**Dylid caniatáu digon o amser i roi trefniadau diogelu ar waith mewn cyrchfannau i ymwelwyr \- gallai'r rhain gynnwys meysydd parcio a chyfleusterau cyhoeddus yn ogystal â mesurau pellter cymdeithasol a hylendid dwylo.**


Mae cyfnod yr haf yn cynnig cyfle mwy diogel i leddfu cyfyngiadau.  Er hynny, dylai’r  rhyddid uwch gael ei ategu gan bwyslais parhaus yn y cyfathrebu rhwng Llywodraeth Cymru ar lefelau risg er mwyn galluogi'r cyhoedd i wneud penderfyniadau cyfrifol i lywio eu hymddygiad diogel.**Dylai negeseuon cryf barhau, megis y mae cyngor diweddar ar wisgo gorchuddion wyneb, ar gyfer mesurau ataliol fel cadw pellter  cymdeithasol a hylendid personol, a'r hyn y mae'n rhaid i unigolion ei wneud pan fydd ganddynt symptomau posibl o haint y coronafeirws, gan gynnwys hunanynysu a hunanatgyfeirio ar gyfer profi ac olrhain cysylltiadau.**


Dylem gynghori'r cyhoedd, fel mewn gwledydd eraill, i osgoi'r canlynol


* Lleoedd gorlawn
* Lleoliadau caeedig (gydag awyru gwael)
* Cyswllt agos


Yr Athro Chris Jones (gyda chyfraniad gan Jonathan Price, y prif Economegydd)  

Dirprwy Brif Swyddog Meddygol  

Llywodraeth Cymru  

18 Mehefin 2020







Translation:


 
The public health situation at present enables further easing of lockdown.  As a result of the public compliance with our lockdown measures, the incidence (new infections), prevalence (existing infections) and deaths from COVID\-19 are falling and there is, as a result, improved capacity within the NHS.  The current prevalence of COVID\-19 in Wales is around 1 in 10,000\.  The R value is below 1 but is a less reliable measure due to the daily variation that we see with low numbers of cases.  Furthermore we are now in the Summer season, important because we know the risk of transmission is much lower outdoors than indoors, because of sunlight and ventilation, and that social distancing outside is relatively acceptable and achievable.  We also now have surveillance and case management procedures coming into place, including the community testing and contact tracing, which will help limit the local spread of infection.


In addition to the direct impact of the virus, it is evident that the longer term societal impacts of COVID\-19 are likely to be very significant due to the known harms that result from economic downturns, and particularly from the associated increases in unemployment.  Learning from previous recessions shows this can have the hardest impact on those already disadvantaged and will almost certainly increase inequalities.  Persisting adverse effects include increased risks of recurring periods of unemployment, lower pay, lower well\-being and a higher incidence of chronic health conditions.  Particularly pronounced and long lasting adverse effects are likely on young people entering the labour market for the first time, who may incur life\-long socio\-economic penalties, including – for some \- reduced life expectancy. Children and young people whose education has been disrupted also face the risk of worse socio\-economic outcomes. **Recommend** **that our focus on harm should now be cautiously rebalanced towards reducing the wider economic and societal impacts of the pandemic.**


While ensuring continuing measures to avoid direct harm from COVID\-19 infection, a cautious and step\-wise approach to easement should be taken to minimise long\-term socio\-economic effects of the pandemic.


A further important benefit of easing lockdown can be to reconnect families and reduce the distress caused by loneliness and isolation, which can have negative impacts on young people as well as the elderly or vulnerable.  **I recommend we permit a degree of flexibility in travel for wellbeing checks on relatives especially those who are elderly or distressed and for those in special circumstances.  If these visits occur outside in gardens or parks with appropriate social distancing they would have very low risk of viral transmission.** 


A permissive allowance for compassionate family visiting outside could help public confidence in preparing for easement of the current stay local guidance.  **Adequate time should be allowed for safe protective arrangements to be put in place at visitor destinations – these might include car parks and public conveniences as well as social distancing and hand hygiene.**


The summer period presents a safer opportunity to ease restrictions.  Greater freedoms however, should be supported by continuing emphasis in Welsh Government communications on levels of risk to enable the public to make responsible decisions to guide their safe behaviours.  **Strong messaging should continue, as in recent advice on wearing face coverings, for preventative measures such as social distancing and personal hygiene, and what individuals must do when they have symptoms of possible coronavirus infection, including self\-isolation and self\-referral for testing and contact tracing.**


We should advise the public, as in other countries, to avoid the 3Cs


* **C**rowded places
* **C**losed settings (with poor ventilation)
* **C**lose contact


Professor Chris Jones (with contribution from Jonathan Price, Chief Economist)  

Deputy Chief Medical Officer  

Welsh Government  

18 June 2020