Translate the text from Welsh to English.



 
Mae adroddiadau diweddar o aflonyddu a cham\-drin rhywiol mewn ysgolion yn peri pryder mawr imi. Mae unrhyw fath o aflonyddu neu gam\-drin rhywiol yn gwbl annerbyniol ac ni ddylid ei oddef. Mae gan bob lleoliad addysg ddyletswydd gyfreithiol i sicrhau bod plant a phobl ifanc yn cael eu parchu a bod ganddynt fynediad at amgylchedd dysgu lle maent yn teimlo'n gyfforddus ac yn ddiogel.


Mae'n parhau i fod yn flaenoriaeth draws\-lywodraethol i sicrhau bod pob plentyn a pherson ifanc yn cael ei gefnogi ac yn gallu rhoi gwybod am unrhyw bryderon sydd ganddynt.


Gan gydnabod bod heriau diwylliannol ehangach wrth ddelio â'r mater hwn, rwyf yn bwriadu gweithio ar y cyd gyda'r Gweinidog Cyfiawnder Cymdeithasol a'r Dirprwy Weinidog Gwasanaethau Cymdeithasol ar ein hymateb, gan wrando ar leisiau plant a phobl ifanc.


Byddaf hefyd yn gofyn i Estyn gynnal adolygiad o ddiwylliant a phrosesau mewn ysgolion i helpu i ddiogelu a chefnogi pobl ifanc yn well. Bydd canfyddiadau’r adolygiad hwnnw’n chwarae rhan bwysig wrth gefnogi lleoliadau a llywio polisi Llywodraeth Cymru. Er hynny, rwy’n cydnabod na allwn aros am ganlyniad yr adolygiad cyn inni weithredu.


Er bod y broblem yn annhebygol iawn o fod yn gyfyngedig i'r ysgolion a enwir yn yr adroddiad *Everyone’s Invited*, byddwn yn ysgrifennu at yr ysgolion a nodwyd i gynnig cefnogaeth a chyngor ar ddarparu addysg cydberthynas.


Dylai fod gan bob ysgol, ac Awdurdod Lleol, arweinydd dynodedig sy'n gyfrifol am gefnogi dysgwyr gydag addysg cydberthynas a rhywioldeb. Rwyf wedi gofyn i swyddogion sefydlu a yw hynny'n wir ar hyn o bryd a byddaf yn diweddaru'r Aelodau maes o law.


Ym mis Rhagfyr 2020, gwnaethom gyhoeddi canllawiau *‘Rhannu delweddau noeth a hanner\-noeth: Ymateb i ddigwyddiadau a diogelu plant a phobl ifanc*’ i gefnogi lleoliadau gyda datblygu gweithdrefnau i ymateb i ddigwyddiadau sy’n ymwneud â rhannu delweddau noeth fel rhan o’u trefniadau diogelu. Ers i’r canllawiau gael eu cyhoeddi ym mis Rhagfyr, maent wedi cael eu gweld 3297 ac mae’r ddogfen ganllaw wedi’i lawrlwytho bron i 1,000 o weithiau. Rwyf wedi gofyn i swyddogion i weithio’n gyflym i ddatblygu modiwl hyfforddi byr, fel rhan o'r gyfres Cadw Dysgwyr yn Ddiogel, i sefydlu ymhellach y canllawiau hyn a fydd ar gael yn gynnar yn y flwyddyn academaidd newydd.


Mae’r ardal Cadw'n Ddiogel Ar\-lein yn Hwb yn parhau i gefnogi diogelwch ar\-lein ym maes addysg, gan ddarparu gwybodaeth, canllawiau ac adnoddau. Mae'n dangos i ddysgwyr, ymarferwyr a rhieni a gofalwyr sut mae rhoi gwybod am unrhyw faterion y maent yn eu profi ar\-lein, yn ogystal â’u cyfeirio at wasanaethau cymorth pwrpasol.


Yn ddiweddar rydym wedi gweithio gyda Childnet International i sicrhau bod y pecyn cymorth ‘Step Up, Speak Up’ ar gael i ysgolion. Mae hyn yn cynnwys cyfres o gynlluniau gwersi a gweithgareddau sy'n mynd i'r afael ag aflonyddu rhywiol ar\-lein ymhlith pobl ifanc. Rydym yn parhau â’r gwaith hwn gyda Childnet International a byddwn yn sicrhau bod y pecyn cymorth ‘Just a Joke?’ ar gael i ysgolion.


Mae canllawiau helaeth ar gael ar atal ac ymateb i gam\-drin plant yn rhywiol, gan gynnwys ein canllawiau statudol Cadw Dysgwyr yn Ddiogel. Mae Llywodraeth Cymru wedi cyhoeddi canllawiau Trais yn erbyn menywod, cam\-drin domestig a thrais rhywiol ar gyfer llywodraethwyr a phecyn cymorth ar gyfer staff addysg sy'n cynnwys arferion gorau. Mae hefyd wedi cefnogi Cyngor Cyllido Addysg Uwch Cymru i ddatblygu ei strategaeth ar drais yn erbyn menywod, cam\-drin domestig a thrais rhywiol.


Mae gan Gynllun Gweithredu Cenedlaethol Llywodraeth Cymru, atal ac ymateb i gam\-drin plant yn rhywiol ddeg amcan. Mae hyn yn cynnwys *Amcan 2: Mwy o ymwybyddiaeth ymhlith plant o bwysigrwydd cydberthnasau diogel, cyfartal ac iach a bod ymddygiad camdriniol bob amser yn anghywir*. Gan weithio gyda Byrddau Diogelu rhanbarthol, rydym yn gweithredu'r cynllun. Fodd bynnag, rhaid inni adeiladu ar y momentwm hwn.


Nid oes amheuaeth gennyf y bydd gan y Cwricwlwm newydd i Gymru, a gyflwynir yn 2022, ran hanfodol yn y maes hwn. Am y tro cyntaf, bydd gan iechyd a llesiant yr un statws yn y gyfraith â meysydd pwysig eraill yng nghwricwlwm yr ysgol. Fe'i cynlluniwyd i gefnogi datblygiad hanfodion iechyd a llesiant ymhlith dysgwyr, sy'n cynnwys eu cefnogi i gael dealltwriaeth o sefyllfaoedd niweidiol a sut i ymateb yn briodol. Bydd Addysg Cydberthynas a Rhywioldeb hefyd yn rhan statudol o'r cwricwlwm ar gyfer pob lleoliad. Y bwriad yw y bydd hyn yn canolbwyntio ar ddatblygu cydberthnasau iach o'r blynyddoedd cynnar ymlaen.


Fel mater o flaenoriaeth, byddwn yn awr yn cynnal adolygiad o'r adnoddau sydd ar gael i sicrhau bod ein hysgolion a'n dysgwyr yn cael cefnogaeth lawn gydag Addysg Cydberthynas a Rhywioldeb. Byddwn yn gweithio gydag ysgolion i ddarganfod sut mae'r adnoddau presennol yn cael eu defnyddio ac i sicrhau ei bod mor rhwydd â phosibl dod o hyd i adnoddau ar Hwb.


Hoffwn gloi drwy dynnu sylw at ystod o gefnogaeth i rai sydd wedi dioddef o aflonyddu a cham\-drin rhywiol. Mae gennym sawl llinell gymorth a ariennir gan Lywodraeth Cymru eisoes wedi'i sefydlu, yn benodol Childline Cymru, Byw Heb Ofn a'r gwasanaeth MEIC. Byddwn yn annog pobl i wneud defnydd llawn ohonynt.


Childline Cymru  

0800 1111


Byw Heb Ofn  

0808 80 10 800


MEIC  

0808 80 23 45







Translation:


 
I am deeply concerned by recent reports of sexual harassment and abuse in schools. Any form of sexual harassment or abuse is totally unacceptable and should not be tolerated. All education settings have a legal duty to ensure that children and young people are shown respect and have access to a learning environment in which they feel comfortable and safe.


It remains a cross\-government priority to ensure that every child and young person is supported and that they are able to report any concerns they may have.


In recognition that there are broader cultural challenges in dealing with this issue the Minister for Social Justice and the Deputy Minister for Social Services and I will work together in relation to our ongoing response and we will wish to be informed by the voices of children and young people.


I will also be requesting Estyn to conduct a review into culture and processes in schools to help protect and support young people better. While the findings of that review will play an important role in supporting settings and informing Welsh Government policy, I recognise that we cannot await the outcome of that review before we act.


Whilst the problem is extremely unlikely to be limited to the schools named in the *Everyone’s Invited* report, we will write to the schools identified to offer support and advice on delivering relationships education.


Every school, and Local Authority, should have a designated lead responsible for supporting learners with relationships and sexuality education. I have asked officials to establish whether that is currently the case and will update Members in due course.


In December 2020*,* we published guidance Sharing nudes and semi\-nudes: Responding to incidents and safeguarding children and young peopleto support settings with developing procedures to respond to incidents involving sharing nudes as part of their safeguarding arrangements. Since it was published in December, it has been viewed 3297 times with nearly 1,000 downloads of the guidance document. I have instructed officials to work at pace to develop a short training module, as part of the Keeping Learners Safe suite, to further embed this guidance which will be available early in the new academic year.


The Keeping Safe Online area of Hwb continues to support online safety in education, providing information guidance and resources. It provides signposts for learners, practitioners and parents and carers to report any issues they experience online and access to dedicated support services.


Recently we have worked with Childnet International to make the ‘Step Up, Speak Up’ toolkit available for schools. This includes a series of lesson plans and activities that address online sexual harassment amongst young people. We are continuing this work with Childnet International and we will be making the ‘Just a Joke?’ toolkit available for schools.


There is extensive guidance available on preventing and responding to child sexual abuse, including our statutory guidance Keeping Learners Safe. The Welsh Government has published Violence against women, domestic abuse and sexual violence guidance for governors and a Toolkit for education staff containing best practice, as well as supporting The Higher Education Funding Council for Wales (HEFCW) with the development of their VAWDASV strategy.


The Welsh Government National Action Plan, preventing and responding to child sexual abuse has ten objectives. This includes *Objective 2: Increased awareness in children of the importance of safe, equal and healthy relationships and that abusive behaviour is always wrong.* Working with regional Safeguarding Boards, we are implementing the plan, however, we must build on this momentum.


I am in no doubt that new Curriculum for Wales, rolled out from 2022, will have a crucial role in this area. For the first time, health and wellbeing will have equal status in law to other important areas of the school curriculum. It has been designed to support the development of the fundamentals of health and wellbeing in learners which includes supporting them to have an understanding of harmful situations and how to respond appropriately.


Relationships and Sexuality Education (RSE) will also be a statutory part of the curriculum for all settings. It is intended that this will have a focus on developing healthy relationships from the early years.


As a matter of priority, we will now undertake a review of the resources available to ensure our schools and learners are fully supported with RSE. We will work with schools to ascertain how existing resources are being used and to ensure resources are as easy to find as possible on Hwb.


I would like to end by highlighting a range of support for victims of sexual harassment and abuse. We have several Welsh Government funded helplines already established, specifically Childline Cymru, Live Fear Free and the MEIC service. I would encourage people to make full use of them.


Childline Cymru  

0800 1111


Live Fear Free  

0808 80 10 800


MEIC  

0808 80 23 456