Translate the text from Welsh to English.



 
Heddiw, mae ffigurau swyddogol yn cael eu cyhoeddi sy’n dangos bod bron i 200,000 o aelwydydd yng Nghymru – 14% – yn byw mewn tlodi tanwydd ym mis Hydref 2021\. Roedd 153,000 yn rhagor o aelwydydd mewn perygl o dlodi tanwydd.


Mae'r ffigurau hyn yn ddychryn ac yn peri pryder; maent yn dangos dyfnder yr argyfwng ynni cyn i’r gaeaf ddechrau a chyn i OFGEM godi’r cap ynni domestig 54% ym mis Ebrill.


Yn anffodus, rydym yn gwybod bod y gwaethaf eto i ddod. Rydym yng nghanol argyfwng costau byw digynsail, sy’n cael ei achosi gan brisiau ynni sy’n codi heb reolaeth. Mae'r rhyfel yn Wcráin wedi dyfnhau'r argyfwng hwn.


Mae cyflwyno’r cap newydd ar brisiau ynni ddechrau’r mis yn peri risg o orfodi degau ar filoedd yn rhagor o bobl i ansicrwydd ynni a thlodi tanwydd.


Yn ogystal â phrisiau ynni cynyddol, rhaid i aelwydydd hefyd dalu taliadau sefydlog uwch ar eu biliau ynni domestig ac mae pobl yng Nghymru ymhlith y rhai sy'n cael eu taro galetaf. Mae’r cynnydd mwyaf yn y DU yng Ngogledd Cymru, gyda thaliadau sefydlog yn cynyddu 102%. Mae’r costau ychwanegol hyn yn cael effaith negyddol anghymesur ar aelwydydd incwm is a’r rhai ar fesuryddion rhagdalu.


Clywn hanesion dychrynllyd yn ddyddiol am bobl a theuluoedd sy'n ofni troi eu gwres ymlaen a chan deuluoedd sy'n wynebu'r dewis ofnadwy rhwng gwresogi a bwyta.


Os byddwn yn defnyddio’r amcangyfrifon tlodi tanwydd sydd wedi’u modelu ar gyfer 2021, sy’n cael eu cyhoeddi heddiw, a’u hadolygu i ystyried prisiau tanwydd – trydan, nwy o’r prif gyflenwad ac olew gwresogi – o 1 Ebrill 2022 ymlaen, a chan gymryd bod pob aelwyd ar y cap prisiau newydd, gallwn amcangyfrif y canlynol:


* Gallai hyd at 45% (614,000\) o’r holl aelwydydd fod mewn tlodi tanwydd yn dilyn y cynnydd yn y cap ar brisiau ym mis Ebrill 2022
* Gallai hyd at 8% (115,000\) o'r holl aelwydydd fod mewn tlodi tanwydd difrifol
* Gallai hyd at 15% (201,000\) o'r holl aelwydydd fod mewn perygl o syrthio i dlodi tanwydd.


Er mai amcangyfrifon yn unig yw’r rhain, mae’r ffigurau hyn yn tanlinellu, unwaith eto, yr angen am gamau brys gan Lywodraeth y DU i liniaru’r boen a’r pryder ariannol y mae teuluoedd ac aelwydydd ledled Cymru yn eu profi.


Nid yw’r camau sydd wedi’u cynnig hyd yma – yr ad\-daliad o £200 ar filiau trydan, y mae’n rhaid i bob talwr bil ei ad\-dalu dros bum mlynedd – yn ddigon. Roedd Datganiad y Gwanwyn yn gyfle i Lywodraeth y DU amddiffyn y rhai mwyaf agored i niwed yn ein cymdeithas, yn hytrach roedd yn ddatganiad ideolegol, atchweliadol gan y Canghellor, heb fesurau ymarferol i helpu’r rhai sydd angen cymorth fwyaf – nid oes dim i’r rhai sy’n methu gweithio a'r rhai ar incwm is.


Heddiw rydym yn ailadrodd ein cais i Lywodraeth y DU gymryd camau ar y cyd ac wedi’u targedu i liniaru’r argyfwng costau byw drwy wneud y canlynol:


* Talu'r ad\-daliad o £200 ar y bil trydan fel grant nad yw'n ad\-daladwy i bawb sy'n talu'r biliau.
* Cyflwyno cap is ar brisiau ynni ar gyfer aelwydydd incwm is fel eu bod yn gallu talu costau eu hynni yn well.
* Cynyddu'r ad\-daliad a delir drwy'r gostyngiad cartrefi cynnes a’r cynlluniau tanwydd y gaeaf.
* Tynnu'r holl gostau polisi cymdeithasol ac amgylcheddol o filiau ynni aelwydydd ac, yn hytrach, eu talu o drethi cyffredinol, wedi'i ariannu'n rhannol o leiaf gan dreth ffawdelw ar yr elw gormodol a wneir gan gynhyrchwyr nwy ac olew.
* Ailsefydlu’r codiad o £20 yr wythnos yn y Credyd Cynhwysol.


Byddwn yn parhau i wneud popeth o fewn ein gallu i helpu pobl drwy’r argyfwng costau byw digynsail hwn. Ers mis Tachwedd, rydym wedi buddsoddi mwy na £380m mewn pecyn o gymorth wedi’i dargedu i bobl. Mae hyn yn cynnwys rownd gyntaf y Cynllun Cymorth Tanwydd y Gaeaf – taliad o £200 ar gyfer aelwydydd incwm isel cymwys. Bydd hwn yn cael ei ymestyn yn ystod gaeaf 2022\-23 i gyrraedd mwy o aelwydydd.


Mae pobl hefyd yn dechrau derbyn eu taliad costau byw o £150 – mae hwn ar gael i bawb sy’n talu’r dreth gyngor ym mandiau A i D a phawb sy’n cael cymorth gan Gynllun Gostyngiadau’r Dreth Gyngor ym mhob band treth gyngor. Bydd £25m pellach ar gael i awdurdodau lleol ar ffurf cronfa ddewisol.


Byddaf yn cadeirio ail uwchgynhadledd costau byw yn ystod y misoedd nesaf i edrych eto ar beth yn rhagor y gallwn ei wneud, gan weithio gyda phartneriaid, i fynd i’r afael â’r anghydraddoldeb y mae’r argyfwng presennol yn tynnu sylw clir ato.


Caiff y datganiad ei gyhoeddi yn ystod y toriad er mwyn rhoi'r wybodaeth ddiweddaraf i aelodau. Os bydd aelodau eisiau i mi wneud datganiad pellach neu ateb cwestiynau ynglŷn â hyn pan fydd y Senedd yn dychwelyd, byddwn yn hapus i wneud hynny.







Translation:


 
Today, official figures are published which show almost 200,000 households in Wales – 14% – were living in fuel poverty in October 2021\. A further 153,000 households were at risk of fuel poverty.


These figures are stark and worrying; they show the depth of the energy crisis before the winter started and before OFGEM raised the domestic energy cap by 54% in April.


Sadly, we know the worst is yet to come. We are in the midst of an unprecedented cost\-of\-living crisis, which is being driven by runaway energy prices. The war in Ukraine has deepened this crisis.


The introduction of the new energy price cap at the start of the month risks plunging tens of thousands more people into energy insecurity and fuel poverty.


On top of soaring energy prices, households must also pay increased standing charges on their domestic energy bills and people in Wales are among the hardest hit. The highest increases in the UK are in North Wales, with standing charges increasing by 102%. These additional costs have a disproportionately negative effect on lower income households and those on pre\-payment meters.


We hear terrible accounts daily about people and families who are afraid to turn their heating on and from families who face the awful choice between heating and eating.


If we use the 2021 modelled estimates of fuel poverty, which are published today, and revise them to take account of fuel prices – electricity, mains gas and heating oil – from 1 April 2022, and assuming all households are on the new price cap, we can estimate:


* Up to 45% (614,000\) of all households could be in fuel poverty following the price cap increase in April 2022
* Up to 8% (115,000\) of all households could be in severe fuel poverty
* Up to 15% (201,000\) of all households could be at risk of falling into fuel poverty.


Although these are just estimates, these figures underline, once again, the need for urgent action from the UK Government to alleviate the financial pain and worry being experienced by families and households all over Wales.


The action offered to date – the £200 rebate on electricity bills, which must be repaid by every bill payer over five years – is too little. The Spring Statement was an opportunity for the UK Government to protect the most vulnerable in our society, instead it was an ideological, regressive statement from the Chancellor, which lacked practical measures to help those who need help the most – there is nothing for those who cannot work and those on lower incomes.


We today repeat our calls for the UK Government to take concerted and targeted action to ease the cost\-of\-living crisis by:


* Paying the £200 electricity bill rebate as a non\-repayable grant to all bill payers.
* Introducing a lower energy price cap for lower income households so they are better able to meet the costs of their energy.
* Increasing the rebate paid through the warm homes discount and winter fuel schemes.
* Removing all the social and environmental policy costs from household energy bills and instead meeting them from general taxation, at least part\-funded by a windfall tax on the excess profits being made by gas and oil producers.
* Reinstating the £20\-a\-week uplift to Universal Credit.


We will continue to do all we can to help people through this unprecedented cost\-of\-living crisis. Since November, we have invested more than £380m in a package of targeted support for people. This includes the first round of the Winter Fuel Support Scheme – a £200 payment for eligible low income households. This will be extended in winter 2022\-23 to reach more households.


People are also starting to receive their £150 cost\-of\-living payment – this is available to everyone paying council tax in bands A to D and all those receiving support from the Council Tax Reduction Scheme in all council tax bands. A further £25m will be available to local authorities in the form of a discretionary fund.


I will be chairing a second cost\-of\-living summit in the coming months to look again at more we can do, working with partners, to address the inequalities that the current crisis has brought so starkly into focus.


This statement is being issued during recess in order to keep members informed. Should members wish me to make a further statement or to answer questions on this when the Senedd returns I would be happy to do so.