Translate the text from Welsh to English.



 
Bydd busnesau manwerthu yn cael ailddechrau masnachu os gallant gymryd pob cam rhesymol i gydymffurfio â'r ddyletswydd yng nghyfraith Cymru i gadw pellter cymdeithasol, a hynny er mwyn arafu lledaeniad yr haint a diogelu gweithwyr a chwsmeriaid mewn siopau.


Mae'r newidiadau yn rhan o gyfres gynhwysfawr o gamau a fydd yn cael eu cyflwyno gam wrth gam bob dydd Llun. Bydd disgyblion yn dychwelyd i’r ysgol ar 29 Mehefin a bydd y rheol ynghylch aros yn lleol yn cael ei dileu ar 6 Gorffennaf, os bydd yr amgylchiadau’n caniatáu hynny.


Yn ogystal, bydd y Prif Weinidog yn rhoi gwybod i’r diwydiant ymwelwyr a thwristiaeth y gall ddechrau paratoi i ailagor, os bydd lledaeniad y feirws yn parhau i arafu.


Dywedodd y Prif Weinidog Mark Drakeford:



> "Nid yw bygythiad y coronafeirws wedi diflannu, ond diolch i’n hymdrechion ni oll dros y misoedd diwethaf, mae nifer y bobl sy'n dal y coronafeirws bob dydd yng Nghymru yn gostwng; felly hefyd y risg o gwrdd â rhywun â’r feirws.
> 
> 
> "O ystyried yr hyn sydd wedi’i gyflawni, rydyn ni’n gallu cymryd rhagor o gamau pwyllog i lacio’r cyfyngiadau ar ein cymdeithas a'n heconomi. Mae hyn yn cynnwys galluogi rhagor o fusnesau manwerthu i ailagor, cyn belled â'u bod yn cymryd camau i leihau'r risg i'w staff a’u cwsmeriaid.
> 
> 
> "Y peryglon iechyd yw canolbwynt ein sylw o hyd, ond gallwn nawr fynd ati’n ofalus i roi mwy o sylw i effaith economaidd a chymdeithasol ehangach y feirws.
> 
> 
> "Rydyn ni wedi rhoi llawer iawn o gymorth i fusnesau a swyddi wrth iddyn nhw roi’r gorau i’w gweithgarwch ystod y pandemig – a nawr rydyn ni'n dechrau cymryd y camau gofalus hyn i ailgychwyn ein heconomi."


Ddydd Llun, bydd nifer o newidiadau'n cael eu gwneud i reoliadau’r coronafeirws. Y prif newid fydd galluogi busnesau sy’n gwerthu nwyddau nad ydynt yn hanfodol i ailagor.


Daw hyn yn sgil pedwerydd adolygiad statudol Gweinidogion Cymru o reoliadau’r coronafeirws, gan ddefnyddio'r dystiolaeth wyddonol a meddygol ddiweddaraf gan Grŵp Cynghori Gwyddonol y DU ar gyfer Argyfyngau, Cell Cyngor Technegol Llywodraeth Cymru a chyngor gan Brif Swyddog Meddygol Cymru.


Mae’r newidiadau ddydd Llun yn cynnwys:


* Galluogi pobl i weddïo’n breifat mewn mannau addoli. Bydd angen cadw pellter cymdeithasol ac ni fydd hawl i ymgynnull
* Ailgychwyn y farchnad dai drwy alluogi pobl i fynd i weld tai os ydynt yn wag, ac i symud tŷ os cytunwyd ar y gwerthiant ond nad yw’r trefniadau wedi’u cwblhau eto
* Llacio’r cyfyngiadau ar gyrtiau chwaraeon awyr agored, ond gan gynnal pellter cymdeithasol. Ni chaniateir unrhyw chwaraeon cyswllt na chwaraeon tîm
* Galluogi athletwyr elît nad ydynt yn broffesiynol, gan gynnwys y rhai sy’n gobeithio cymryd rhan yn y gemau Olympaidd a Pharalympaidd, i ailddechrau hyfforddi.


Ar 29 Mehefin, bydd disgyblion yn dychwelyd i’r ysgol i ailgydio ynddi, i ddal i fyny ac i baratoi ar gyfer yr haf a mis Medi, yn unol â’r cynlluniau a gyhoeddwyd gan y Gweinidog Addysg Kirsty Williams.


Mae'r gofyniad i aros yn lleol ac i beidio â theithio mwy na phum milltir o’r cartref, fel arfer, yn parhau. Fodd bynnag, bydd canllawiau newydd yn ei gwneud yn glir bod modd i bobl deithio y tu hwnt i'w hardal leol i ymweld â pherthnasau a ffrindiau agos ar sail trugaredd. Mae hyn yn cynnwys mynd i weld pobl mewn cartref gofal neu sefydliad troseddwyr ifanc – os caniateir yr ymweliadau hynny. Bydd caniatâd hefyd i bobl deithio os oes ganddynt hawl i bleidleisio mewn etholiadau tramor, a bod yn rhaid bod yn bresennol i bleidleisio.


Mae’r Gweinidogion wedi penderfynu cael gwared â’r rheol ynghylch aros yn lleol ar 6 Gorffennaf, os bydd yr amgylchiadau’n caniatáu hynny. O ganlyniad, bydd modd i bobl deithio i atyniadau ymwelwyr ledled Cymru.


Heddiw hefyd bydd y Prif Weinidog yn gofyn i rai busnesau a'r diwydiant ymwelwyr a thwristiaeth ddefnyddio'r cyfnod hwn i ddechrau paratoi i ailagor.


Adeg yr adolygiad nesaf, ar 9 Gorffennaf, bydd Llywodraeth Cymru yn ystyried amryw o opsiynau penodol ar gyfer agor:


* Llety gwyliau hunangynhwysol
* Gwasanaethau gofal personol, fel gwasanaethau trin gwallt a harddwch, drwy apwyntiad.


Bydd trafodaethau hefyd yn cael eu cynnal â'r sector lletygarwch ynghylch y posibilrwydd o ailagor tafarndai, caffis a bwytai yn raddol, gan gynnal rheolau llym o ran cadw pellter cymdeithasol.


Ychwanegodd y Prif Weinidog:


“Rwy’n gwybod bod y diwydiant twristiaeth yn gyffredinol yn awyddus i ailagor ac i achub rhywfaint o dymor yr haf. Rwyf felly’n rhoi gwybod i berchnogion llety hunangynhwysol y dylent ddefnyddio’r tair wythnos nesaf i baratoi i ailagor, gan weithio gyda’u cymunedau lleol.



> “Ond rwyf am i bobl wybod nad yw’r coronafeirws wedi diflannu. Mae gennym rywfaint o hyblygrwydd i wneud y newidiadau hyn i’r rheoliadau, a byddant yn cael eu cyflwyno'n raddol ac yn bwyllog yng Nghymru.
> 
> 
> "Bydd sawl agwedd ar ein bywydau pob dydd yn symud i’r cam oren yn ein system goleuadau traffig. Ond mae angen i bob un ohonom barhau i gymryd camau i ddiogelu ein hunain rhag y feirws. Mae hynny'n golygu gweithio o gartref os oes modd; osgoi teithio diangen; cwrdd ag aelodau un cartref arall yn unig yn yr awyr agored; cadw pellter cymdeithasol a golchi ein dwylo’n aml. Gall hefyd olygu gwisgo gorchudd wyneb mewn rhai sefyllfaoedd.
> 
> 
> "Diolch i ymdrechion pawb yng Nghymru, rydyn ni wedi llwyddo i arafu lledaeniad y coronafeirws, ond allwn ni ddim rhoi’r gorau iddi nawr. Mae angen i ni wneud popeth yn ein gallu i amddiffyn ein hunain a'n hanwyliaid rhag y feirws ac i ddiogelu Cymru.”







Translation:


 
Retailers will be able to resume trading if they can take all reasonable measures to comply with the physical distancing duty in Welsh law to reduce the spread of coronavirus and protect shop workers and shoppers.


The changes are part of a comprehensive package of measures being introduced step by step every Monday over the next 3 weeks. Pupils will return to schools on 29 June and the requirement to stay local will be lifted, if conditions allow on 6 July.


The First Minister will today also alert the visitor and tourism industry to start preparations to reopen if the spread of the virus continues to decline.


First Minister Mark Drakeford said:



> “The threat of coronavirus hasn’t gone away but thanks to the efforts we have all made over the last few months, the number of people contracting coronavirus each day in Wales is falling, so too is the risk of meeting somebody with virus.
> 
> 
> “Given the progress we have made, we are able to take some additional cautious steps to further unlock our society and economy. This includes more retailers being able re\-open their businesses, as long as they take measures to minimise the risk to their staff and to the customers who visit their stores.
> 
> 
> “Our focus continues to be on the health risks of the outbreak, but we can now begin to cautiously focus much more squarely on the wider economic and societal impact the virus is having.
> 
> 
> “We have provided a huge amount of support to businesses and jobs as they hibernated during the pandemic – now we start to take these careful steps to restart our economy.”


On Monday, a series of changes will be made to the coronavirus regulations – the main change will be to enable non\-essential retail businesses to open.


They follow the fourth statutory review of the coronavirus regulations by Welsh Ministers, using the latest scientific and medical evidence from the UK Scientific Advisory Group for Emergencies (SAGE), the Welsh Government’s Technical Advisory Cell (TAC) and the advice from the Chief Medical Officer for Wales.


Monday’s changes include:


* Enabling private prayer in places of worship where social distancing is maintained and gatherings do not take place
* Restarting the housing market by enabling house viewings to take place in vacant properties and house moves where a sale has been agreed but not yet completed
* Lifting the restrictions on outdoor sports courts but social distancing must be maintained. No contact or team sports will be allowed
* Enabling non\-professional elite athletes, including Olympic and Paralympic hopefuls, to resume training.


On June 29, pupils will be returning to schools to check in, catch up and prepare for summer and September under plans announced by Education Minister Kirsty Williams.


The requirement to stay local and not generally travelling more than 5 miles from home remains in place. However, new guidance will make it clear people are able to travel outside their local area on compassionate grounds. This includes seeing people at a care home or a youth offender institution – when these visits are allowed. People who are eligible to vote in overseas elections, where voting must be done in person, will also be able to travel.


Ministers have decided to lift the requirement to stay local on 6 July, provided the conditions allow. With the requirement lifted, people will be able to travel to tourist attractions across Wales.


The First Minister will today signal to some businesses and the visitor and tourism industry to use this period to begin to make preparations for reopening.


At the next review on 9 July, the Welsh Government will consider a range of specific options for opening:


* Self\-contained holiday accommodation
* Personal care services, such as hairdressing and beauty, by appointment.


Discussions will also be held with the hospitality sector about the potential phased reopening of pubs, cafes and restaurants while maintaining strict social distancing.



> The First Minister added:  
> 
>    
> 
> “I know the wider tourism industry is keen to reopen and to salvage some of this summer’s season. I am therefore signalling owners of self\-contained accommodation should use the next three weeks to prepare to re\-open, working with their local communities.
> 
> 
> “But I want people to know coronavirus has not gone away. We have some headroom to make this package of changes to the regulations, which will be introduced in a phased and cautious way in Wales.
> 
> 
> “Many aspects of daily life in Wales will be moving into the amber zone in our traffic light system. But we all need to continue to take steps to protect ourselves from the virus – that means working from home wherever possible; avoiding unnecessary travel; only meeting with one other household outdoors; maintaining social distancing and washing your hands often. It may also mean wearing a face covering in some situations.
> 
> 
> “It is thanks to the efforts of everyone in Wales that we have slowed the spread of coronavirus but we can’t stop now. We need to do all we can to protect ourselves and our loved ones from the virus and to keep Wales safe.”