Translate the text from English to Welsh.



 
This Welsh Government is committed to increasing diversity across all aspects of public life. This includes tackling the barriers which prevent individuals’ active participation in local democracy. 


I have been clear the evaluation of phase one of our Diversity in Democracy work would form the foundation of our plans for phase two of the programme; building on its successes and developing new opportunities to assist individuals in supporting their communities. I was also clear the evaluation should not be seen in isolation.  There are many reports published which identify barriers to participation and signpost opportunities to overcome, or at the very least mitigate those barriers.


In autumn 2019 I established a Ministerial advisory group made up of key stakeholders to work in partnership and consider the evidence available from the Evaluation of phase one of the Diversity in Democracy programme. Alongside this they considered two other reports \- the Equality, Local Government and Communities Committee’s report on Diversity in Local Government and the Remuneration Board’s report Unpacking diversity: Barriers and incentives to standing for election to the National Assembly for Wales.


In addition, a number of workshop events were held across Wales which explored a range of subjects relating to becoming a councillor including communication and awareness, training and development, remuneration, safe and flexible work and targeted support. The evaluation of the reports coupled with the feedback from the workshops provided the basis for phase two of our Diversity in Democracy programme.


Although delayed by the need to prioritise action to combat the Covid\-19 pandemic, I am pleased to confirm the work we will be taking forward as part of the next phase of this programme.  


It is important to recognise that this is not the beginning of our journey, it is a continuation. We have already delivered on our commitment to support greater diversity. In particular we were:


* The first country in the UK to introduce family absence for councillors in principal authorities to enable individuals to balance the important roles they play in society with their responsibilities as parents.
* Also the first country to introduce a survey for candidates and elected members at local government elections to gather important data about the diversity of candidates and councillors, this survey has been conducted twice and we continue to look for ways to improve it.


None of these steps could have been taken without the cooperation and collaboration of the Welsh Local Government Association (WLGA), One Voice Wales, councils and councillors and the third sector and I would like to take this opportunity to put on record my thanks for their continued contribution and support.


It is within this spirit the next phase of this journey begins. 


We have been working hard to introduce arrangements for the establishment of a fund to support disabled candidates who wish to put themselves forward for elected office and that the expenses they incur, as a result of their access or communication requirements, do not count towards the formal expenses limit. This has required us to make changes to legislation and we expect these changes to be completed by the end of the year, paving the way for a fund.


I am pleased to announce today that we will be consulting shortly about the detail of these arrangements. The fund we are establishing will be a joint pilot to support disabled candidates seeking election for both the 2022 local government and the 2021 Senedd elections. I have asked Disability Wales to work with us in developing the details of the arrangement and to take forward the support, assessment and allocation processes as part of the pilot arrangements. An evaluation of the arrangements will be undertaken to inform future arrangements. Legislation will be tabled later this year to exclude these expenses from candidates’ expenses for both sets of elections. 


Feedback from the workshops across Wales identified a strong message that councillors do not feel valued and respected. They do not believe individuals across Wales understand the role of the councillor and the important contribution they make on behalf of communities. Participants also felt there was an unrealistic expectation placed upon councillors to be available at all hours of the day, seven days of the week. This feedback aligns with conversations I have had with individuals across Wales and as part of the next phase of this work I will be commissioning work which will explore these matters in more detail.


In addition the actions in the accompanying annex include areas we are aiming to address through the Local Government and Elections (Wales) Bill (“the LGE Bill”) currently progressing through the Senedd:


* job sharing in some offices in principal councils (including the offices of executive member and executive leader);
* a duty on principal councils to publish an electronic and postal address for correspondence for each council member;
* a duty on principal councils to produce a Public Participation Strategy and for it to be reviewed regularly;
* a duty on political group leaders to promote and maintain high standards of conduct by members of their group;
* electronic broadcasting of certain meetings;
* extended provision for remote attendance at local authority meetings;
* Provisions enabling the maximum period of absence for each type of family absence for members of local authorities to be specified within regulations to enable the provision to be kept up to date.


We will also be:


* Increasing the training and development opportunities available for councillors;
* Maximising the use of work life balance by increasing the use of remote attendance;
* Exploring the use of gender quotas and,
* Ensuring councillors and their families are safe when undertaking their duties.


This programme has been developed in conjunction with the wider local government family. The WLGA and One Voice Wales will be working together to revise their protocols on respect and support for councillors across Wales.  They are undertaking a review of their existing training programmes in light of feedback from the workshops on additional areas of focus such as lone working.  They are also considering maximising opportunities for joint learning and strengthening links between the tiers of local government. 


The WLGA are also working with partner organisations across the UK on the Civility in Public Life campaign, whilst One Voice Wales will be updating their “being a local councillor” guide for use at the upcoming elections.


Third sector organisations are developing an all Wales mentoring scheme which is aimed at providing advice, guidance and support to under\-represented groups to help then actively participate in public service. 


Working together we will take these important steps to improve the opportunities available for individuals to participate in local democracy, raise the profile of councillors across Wales and harness the spirit that exists within communities, as demonstrated by the recent COVID\-19 experiences. 


The oversight of this programme will be undertaken by a sub group of the Democratic Renewal Steering Group.


**Annex**


**Diversity in Democracy – Phase 2 \- Action Plan**




| **Objective** | **Actions** | **Time Frame** |
| --- | --- | --- |
| Increase understanding of different tiers of government in Wales, the role each plays in society andhow they operate | Undertake a comprehensive communications campaign with general and targeted messaging | January 2021 onwards |
| A set of educational resources to accompany the extension of the franchise to 16 and 17 year olds in Wales developed | October 2020 |
| Work with key stakeholders and representative organisations to ensure qualifying foreign citizens are aware of their right to vote in Senedd elections | Ongoing |
| Increase engagement with the public to:* raise awareness of the role and activities of the Council provide clarity about how the public can better inform local decision making * build greater community cohesion through a greater presence at community events, * creating and building upon community networks. | Welsh Government to introduce legislation to place a duty on principal councils to produce a Public Participation Strategy and to review it as soon as practicable after each ordinary local government  election | February 2021 |
| Work with principal councils to produce guidance to underpin the Bill provision setting out what is required within the Public Participation Strategy | Ongoing throughout 2020/2021 |
| Work with principal councils to publish their constitution and constitution guide to increase public engagement | January 2022 |
| Increase awareness of the role of councillors, the contribution they make to society and how to become a councillor | Production of a series of short films in conjunction with stakeholders highlighting the role of principal and town and community councillors to include:* the benefits from both a councillor perspective and community perspective; * the type of work undertaken; the remuneration received; and, * the training provided to undertake the role | January 2021 |
| Work with WLGA to raise awareness among public sector organisations of the benefits of employees undertaking civic duties and explore whether there are further steps which could be taken to encourage wider participation | March 2022 |
| Increase confidence of councillors that they are valued, expectations placed on them are fair and that their remuneration levels appropriately reflect the work undertaken. | Review of the role and remuneration of councillors. In particular, the review will look at:* the understanding of the role of  a councillor from both the councillor and the elector perspective, * the views of the community about their elected representatives, * a realistic understanding of the time worked by councillors in Wales in support of communities both at principal and community council levels, * how other countries recognise and reflect the ‘voluntary’ aspect of the role, if at all, * Consider existing rules on remuneration and options for how remuneration should be calculated in the future, * whether there should be payments to councillors who lose their seats at election, and, * how the remuneration interacts with the tax system | June 2021 |
| Greater respect and support for those standing for and securing elected office in Wales. | Work with WLGA and OVW on a series of protocols to ensure respect and support is provided by principal councils and town and community councils towards their elected members | March 2022 |
| Help promote the ‘Working Relationships between Community and Town Councillors and the Local County Councillor’ guidance document | March 2022 |
| Place a duty on political group leaders to promote high standards of conduct | January 2021 |
| Continue to press the UK Government to take action and ensure social media companies deal with online abuse | February 2021 |
| Comprehensive training and awareness programme available through a variety of routes available for councillors to support them in their role as councillors | A completed review of the training and development available for councillors at both principal and community levels identifying:* additional areas where training / development materials are required * areas of training and development which can be made available online without adversely impacting on the learning outcome of individuals * areas where materials can be maximised across the two tiers of local government – e.g. core areas such as health and safety, lone working, resilience etc * a core set of training materials which can be used for all councillors in Wales including IT training * WLGA and OVW to work collaboratively to share information already available on training courses * opportunities for sharing generic content across different sectors and different platforms | May 2021 |
| Ensure that councillors undertake health and safety training, lone working training and anything else offered to ensure their safety during elections and when they are elected | May 2021 |
| Identify ways to provide broader support to councillors and potential councillors to inform their decision to stand for elected office | Using the lessons learned from previous mentoring schemes, explore the options for developing a mentoring and support programme to encourage under\-represented groups to participate in public life | March  2021 |
| Work with WLGA and OVW to develop a pathway for participation recognising the different stages of the lifecycle of a councillor and the awareness / skills requirements at each level – to include mentoring and job shadowing | March 2021 |
| Explore the potential for the introduction of skills training for people who wish to learn more about what being a councillor entails and also the structure which could deliver the training | June 2021 |
| Build and expand existing leadership programme to all council members in Wales | March 2021 |
| Make legislation to exempt disability  expenses being counted towards  the limit candidates can spend on their election campaign | January 2021 |
| Introduce an Access to Elected Office fund to help with expenses incurred due to a disability when standing for elected office | January 2021 |
| Explore whether there is a case for exempting further classes of expenditure for candidate expense limits | July 2021 |
| Explore whether access to elected office fund should be available to other under\-represented groups | July 2021 |
| Explore support which can be offered to independent members | July 2021 |
| Improve the safety of councillors and their families when undertaking their council duties | Remove the requirement for personal addresses to be used on ballot papers | January 2021 |
| Place a duty on principal councils to publish official addresses on council websites and in the register of interests rather than personal addresses for councillors | January 2021 |
| Maximise opportunities for individuals to work in ways that enable them to achieve a work / life balance which protects their welfare and wellbeing and allows them to manage any caring / dependency relationships | Make provision for job\-sharing by executive leaders and other office holders of principal councils | January 2021 |
| Review the arrangements in place for remote attendance in local authority meetings in light of the experience of virtual meetings during the COVID\-19 pandemic | January 2021 |
| Explore the potential for individuals to stand for election as part of a job share partnership \- the barriers and opportunities | December 2021 |
| Make family absence amendment regulations to extend the absence period available to councillors for adopters leave | March 2021 |
| Review the family absence arrangements for councillors to establish whether there are further steps which could be taken | March 2021 |
| Ensure Local Authorities and Leaders are aware of their duty to have regard to guidance under section 38 of the 2000 Act | March 2021 |
| Increase opportunities for women to play a full role in supporting and representing their communities | Consult on the use of gender quotas for local government elections in Wales | May 2021 |
| Write to the UK Government about extending the sunset clause in section 104(7\) of the Equality Act 2010 and commencing section 106 of the same Act | Completed |
| Assess the effectiveness of the provisions in the Local Government (Wales) Measure 2011 in relation to data collection, and in relation to other candidate data that could be collected within the current devolution framework in order for political parties to support diverse candidates at elections | Officials to look at the lessons learned from previous surveys and review and amend upcoming surveys to provide the best evidence | January 2022 |







Translation:


 
Mae Llywodraeth Cymru wedi ymrwymo i sicrhau mwy o amrywiaeth ar draws pob agwedd ar fywyd cyhoeddus. Mae hyn yn cynnwys mynd i’r afael â’r rhwystrau sy’n atal unigolion rhag cymryd rhan weithredol mewn democratiaeth leol. 


Roeddwn wedi ei gwneud yn glir y byddai’r gwerthusiad o’r gwaith a gyflawnwyd yng ngham un ein Rhaglen Amrywiaeth mewn Democratiaeth yn cael ei ddefnyddio fel sail i’n cynlluniau ar gyfer cam dau’r rhaglen honno, er mwyn adeiladu ar ei llwyddiannau a datblygu cyfleoedd newydd i helpu unigolion sy’n awyddus i gefnogi eu cymunedau. Roeddwn i hefyd yn glir na ddylid edrych ar y gwerthusiad fel rhywbeth unigol. Cyhoeddwyd llawer o adroddiadau sy’n nodi rhwystrau i gyfranogi, ac sy’n cyfeirio at gyfleoedd i oresgyn neu leihau’r rhwystrau hynny.


Yn hydref 2019, sefydlais Grŵp Cynghori’r Gweinidog, a oedd yn cynnwys rhanddeiliaid allweddol, i weithio mewn partneriaeth i ystyried y dystiolaeth a ddarperir gan y Gwerthusiad o gam un y rhaglen Amrywiaeth mewn Democratiaeth. Ochr yn ochr â hynny, bu’r grŵp yn ystyried dau adroddiad arall, sef adroddiad y Pwyllgor Cymunedau, Cydraddoldeb a Llywodraeth Leol ar Amrywiaeth ym maes Llywodraeth Leol ac adroddiad y Bwrdd Taliadau ar Ddadansoddi Amrywiaeth: Rhwystrau a chymhellion i sefyll yn etholiadau Cynulliad Cenedlaethol Cymru.


Yn ogystal â hyn, cynhaliwyd nifer o weithdai ledled Cymru i drafod amryw o bynciau a oedd yn ymwneud â bod yn gynghorydd, gan gynnwys cyfathrebu ac ymwybyddiaeth, hyfforddiant a datblygiad, taliadau cydnabyddiaeth, gweithio mewn modd diogel a hyblyg, a chymorth a dargedir. Y gwerthusiad o’r adroddiadau, ynghyd â’r adborth o’r gweithdai, sydd wedi darparu’r sail ar gyfer cam dau ein Rhaglen Amrywiaeth mewn Democratiaeth.


Er gwaethaf yr oedi a achoswyd gan yr angen i flaenoriaethu wrth ymateb i’r pandemig COVID\-19, mae’n dda gennyf allu cadarnhau’r gwaith y byddwn yn bwrw ymlaen ag ef fel rhan o gam nesaf y rhaglen hon. 


Mae’n bwysig cydnabod nad cychwyn ar ein taith yr ydym, ond yn hytrach yn ei pharhau â’r gwaith hwn. Rydym eisoes wedi gweld cynnydd o ran cyflawni ein hymrwymiad i gefnogi mwy o amrywiaeth, yn benodol:


* Ni oedd y wlad gyntaf yn y DU i gyflwyno absenoldeb teuluol ar gyfer cynghorwyr yn y prif awdurdodau, er mwyn galluogi unigolion i gydbwyso’r rolau pwysig y maent yn eu chwarae mewn cymdeithas â’u cyfrifoldebau fel rhieni.
* Hefyd, ni oedd y wlad gyntaf i gyflwyno arolwg ar gyfer ymgeiswyr ac aelodau etholedig mewn etholiadau llywodraeth leol, er mwyn casglu data pwysig am amrywiaeth yr ymgeiswyr a’r cynghorwyr hynny. Mae’r arolwg hwn wedi cael ei gynnal ddwywaith hyd yn hyn, ac rydym yn  parhau i chwilio am ffyrdd o’i wella.


Ni fyddai wedi bod yn bosibl cymryd unrhyw un o’r camau hyn heb gydweithrediad a chefnogaeth Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru (CLlLC), Un Llais Cymru, cynghorau, a chynghorwyr, a’r trydydd sector, a hoffwn fanteisio ar y cyfle hwn i gofnodi fy niolch iddynt am eu cyfraniad a’u cymorth parhaus.


Yn yr ysbryd hwn yr ydym yn cychwyn ar ran nesaf ein taith. 


Rydym wedi bod yn gweithio’n galed tuag at sefydlu cronfa i gefnogi pobl anabl sy’n awyddus i fod yn ymgeiswyr ar gyfer swyddi etholedig, er mwyn sicrhau nad fydd y costau y maent yn gorfod eu talu o ganlyniad i’w gofynion mynediad neu gyfathrebu yn cyfrif tuag at derfyn eu costau ffurfiol. Mae hynny wedi golygu y bu’n rhaid gwneud newidiadau i ddeddfwriaeth, ac rydym yn disgwyl i’r newidiadau hynny gael eu cwblhau erbyn diwedd y flwyddyn, gan ei wneud yn bosib rhoi’r gronfa ar waith.


Heddiw, mae’n bleser gennyf gyhoeddi y byddwn yn ymgynghori ar fanylion y trefniadau hyn maes o law. Bydd y gronfa yn cael ei sefydlu fel cynllun peilot ar y cyd i gefnogi ymgeiswyr anabl sy’n awyddus i gael eu hethol yn etholiadau llywodraeth leol 2022 ac etholiadau’r Senedd 2021\. Rwyf wedi gofyn i Anabledd Cymru weithio gyda ni i ddatblygu manylion y trefniadau ac i symud y prosesau cymorth, asesu, a dyrannu yn eu blaen fel rhan o’r trefniadau peilot. Cynhelir gwerthusiad o’r trefniadau er mwyn inni allu eu gwella yn y dyfodol. Caiff deddfwriaeth ei chyflwyno yn hwyrach yn ystod y flwyddyn i eithrio’r costau hyn o gostau’r ymgeiswyr ar gyfer y ddwy set o etholiadau. 


Roedd yr adborth o’r gweithdai a gynhaliwyd ar draws Cymru wedi bod yn glir ei neges nad yw cynghorwyr yn teimlo eu bod yn cael eu gwerthfawrogi na’u parchu. Nid ydynt yn credu bod unigolion yn deall rôl y cynghorydd a’r cyfraniad pwysig y mae’n ei wneud ar ran y gymuned. Roedd y cyfranogwyr hefyd yn teimlo bod disgwyl afrealistig ar gynghorwyr i fod ar gael bob awr o’r dydd, saith diwrnod yr wythnos. Mae’r adborth hwn yn adlewyrchu’r sgyrsiau rwyf wedi eu cael gydag unigolion ledled Cymru, ac yn ystod y cam nesaf byddaf yn comisiynu gwaith i ymchwilio’n fanylach i’r materion hyn.


Hefyd, mae’r camau yn yr atodiad cysylltiedig yn cynnwys meysydd yr ydym am roi sylw iddynt drwy Fil Llywodraeth Leol ac Etholiadau (Cymru) sydd ar ei daith drwy’r Senedd ar hyn o bryd:


* y cyfle i rannu swydd wrth gyflawni rhai swyddi yn y prif gynghorau (gan gynnwys swyddi aelod gweithredol ac arweinydd gweithredol)
* dyletswydd ar y prif gynghorau i gyhoeddi cyfeiriad post a chyfeiriad electronig ar gyfer gohebiaeth pob aelod o’r cyngor
* dyletswydd ar y prif gynghorau i gynhyrchu Strategaeth Cyfranogiad y Cyhoedd, a’i hadolygu’n rheolaidd
* dyletswydd ar arweinwyr grwpiau gwleidyddol i hyrwyddo a chynnal safonau uchel o ymddygiad ymysg aelodau eu grŵp
* darlledu rhai cyfarfodydd yn electronig
* ymestyn y ddarpariaeth ar gyfer presenoldeb o bell mewn cyfarfodydd awdurdodau lleol
* sicrhau darpariaethau sy’n nodi’r cyfnod hiraf posib o absenoldeb ar gyfer pob math o absenoldeb teuluol, ar gyfer aelodau awdurdodau lleol, a’r cyfnod i gael ei bennu o fewn rheoliadau er mwyn sicrhau bod y ddarpariaeth yn gyfredol.


Byddwn hefyd yn: 


* Cynyddu’r cyfleoedd hyfforddiant a datblygu sydd ar gael i gynghorwyr
* Sicrhau bod cymaint o gydbwysedd â phosibl rhwng bywyd a gwaith drwy gynyddu’r defnydd o bresenoldeb o bell
* Ymchwilio i’r defnydd o gwotâu rhywedd
* Sicrhau bod cynghorwyr, a’u teuluoedd, yn ddiogel wrth iddynt gyflawni eu dyletswyddau


Cafodd y rhaglen hon ei datblygu ar y cyd â’r teulu llywodraeth leol ehangach. Bydd CLlC ac Un Llais Cymru yn cydweithio i adolygu eu protocolau ar barch a chymorth i gynghorwyr ledled Cymru. Maent yn cynnal adolygiad o’u rhaglenni hyfforddi presennol yng ngoleuni’r adborth o’r gweithdai a oedd yn trafod meysydd ychwanegol megis gweithio ar eich pen eich hun. Maent hefyd yn ystyried sicrhau bod y cyfleoedd gorau posibl ar gael i ddysgu ar y cyd a chryfhau’r cysylltiadau rhwng gwahanol haenau llywodraeth leol. 


Mae CLlLC hefyd yn gweithio gyda sefydliadau partner ar draws y DU ar yr ymgyrch Moesgarwch mewn Bywyd Cyhoeddus, a bydd Un Llais Cymru yn diweddaru ei ganllawiau ar ‘fod yn gynghorydd lleol’ i’w defnyddio yn yr etholiadau nesaf.


Mae sefydliadau yn y trydydd sector wrthi’n datblygu cynllun monitro ar gyfer Cymru gyfan, sydd â’r nod o ddarparu cyngor, arweiniad, a chymorth i grwpiau sydd heb gynrychiolaeth ddigonol i’w helpu i gymryd rhan weithredol ym maes gwasanaeth cyhoeddus. 


Drwy weithio gyda’n gilydd, gallwn gymryd y camau pwysig hyn i wella’r cyfleoedd sydd ar gael i unigolion gymryd rhan mewn democratiaeth leol; codi proffil cynghorwyr ar draws Cymru; a harneisio’r ysbryd sy’n bodoli o fewn ein cymunedau, a ddaeth mor amlwg yn y frwydr yn erbyn COVID\-19 yn ddiweddar.


Is\-grŵp o’r Grŵp Llywio ar gyfer Adnewyddu Democratiaeth fydd yn goruchwylio’r rhaglen hon.


**Atodiad**


**Amrywiaeth mewn Democratiaeth – Cam 2 – Cynllun Gweithredu**




| **Amcan** | **Camau Gweithredu** | **Amserlen** |
| --- | --- | --- |
| Cynyddu dealltwriaeth o wahanol haenau o lywodraeth yng Nghymru, y rôl y mae pob un yn ei chwarae mewn cymdeithas a sut **y** maent yn gweithredu | Cynnal ymgyrch gyfathrebu gynhwysfawr gyda negeseuon cyffredinol, sydd wedi'u targedu | Ionawr 2021 ymlaen |
| Datblygu cyfres o adnoddau addysgol i gyd\-fynd ag ymestyn yr etholfraint i bobl ifanc 16 ac 17 oed yng Nghymru | Hydref 2020 |
| Gweithio gyda rhanddeiliaid allweddol a sefydliadau cynrychioliadol i sicrhau bod dinasyddion tramor cymwys yn ymwybodol o'u hawl i bleidleisio yn etholiadau'r Senedd | Parhaus |
| Cynyddu ymgysylltiad â'r cyhoedd er mwyn:* codi ymwybyddiaeth o rôl a gweithgareddau'r Cyngor i roi eglurder ynghylch sut y gall y cyhoedd lywio penderfyniadau lleol yn well * adeiladu mwy o gydlyniant cymunedol drwy fwy o bresenoldeb mewn digwyddiadau cymunedol * creu rhwydweithiau cymunedol a’u meithrin | Llywodraeth Cymru i gyflwyno deddfwriaeth i osod dyletswydd ar brif gynghorau i lunio Strategaeth Cyfranogiad y Cyhoedd a'i hadolygu cyn gynted ag y bo'n ymarferol ar ôl pob etholiad llywodraeth leol arferol | Chwefror 2021 |
| Gweithio gyda phrif gynghorau i lunio canllawiau a fydd yn cyd\-fynd â’r ddarpariaeth yn y Bil sy'n nodi'r hyn sy'n ofynnol fel rhan o Strategaeth Cyfranogiad y Cyhoedd | Parhaus drwy gydol 2020/2021 |
| Gweithio gyda phrif gynghorau i gyhoeddi eu cyfansoddiad a’u canllaw i’r cyfansoddiad er mwyn ennyn mwy o ddiddordeb ymhlith y cyhoedd | Ionawr 2022 |
| Cynyddu ymwybyddiaeth o rôl cynghorwyr, y cyfraniad a wnânt i gymdeithas a sut i ddod yn gynghorydd | Cynhyrchu cyfres o ffilmiau byr ar y cyd â rhanddeiliaid sy'n tynnu sylw at rôl cynghorwyr prif gynghorau a chynghorau tref a chymuned a fydd yn cynnwys:* y manteision o safbwynt cynghorwyr ac o safbwynt gymunedol * y math o waith a wneir; y taliad cydnabyddiaeth a dderbynnir * yr hyfforddiant a ddarperir i ymgymryd â'r rôl | Ionawr 2021 |
| Gweithio gyda CLlLC i godi ymwybyddiaeth ymhlith sefydliadau'r sector cyhoeddus o’r manteision i weithwyr ymgymryd â dyletswyddau dinesig ac ystyried a oes camau pellach y gellid eu cymryd i annog cyfranogiad ehangach | Mawrth 2022 |
| Cynyddu hyder cynghorwyr eu bod yn cael eu gwerthfawrogi, bod y disgwyliadau a roddir arnynt yn deg a bod lefelau eu taliadau cydnabyddiaeth yn adlewyrchu’r gwaith a wneir yn briodol | Adolygu rôl a thaliadau chydnabyddiaeth cynghorwyr. Yn benodol, bydd yr adolygiad yn edrych ar:* y ddealltwriaeth o rôl y cynghorydd o safbwynt y cynghorydd a'r etholwr * barn y gymuned am eu cynrychiolwyr etholedig * dealltwriaeth realistig o'r amser a weithir gan gynghorwyr yng Nghymru i gefnogi cymunedau ar lefelau prif gynghorau a chynghorau cymuned * sut mae gwledydd eraill yn cydnabod ac yn adlewyrchu agwedd 'wirfoddol' y rôl, os o gwbl * ystyried y rheolau presennol ar gydnabyddiaeth ariannol a’r opsiynau ar gyfer sut y dylid cyfrifo taliadau cydnabyddiaeth yn y dyfodol * a ddylid rhoi taliadau cydnabyddiaeth i gynghorwyr sy'n colli eu seddi mewn etholiad * beth yw’r berthynas rhwng y taliadau cydnabyddiaeth a'r system dreth | Mehefin 2021 |
| Mwy o barch a chefnogaeth i'r rhai sy'n sefyll mewn etholiad yng Nghymru a’r rheini sy’n cael hethol | Gweithio gyda CLlLC ac Un Llais Cymru ar gyfres o brotocolau i sicrhau bod prif gynghorau a chynghorau tref a chymuned yn dangos parch at eu haelodau etholedig ac yn eu cefnogi | Mawrth 2022 |
| Helpu i hyrwyddo'r ddogfen ganllaw ar y berthynas weithio rhwng cynghorwyr cymuned a thref a cynghorwyr sir lleol. | Mawrth 2022 |
| Rhoi dyletswydd ar arweinwyr grwpiau gwleidyddol i hybu safonau ymddygiad uchel | Ionawr 2021 |
| Parhau i bwyso ar Lywodraeth y DU i weithredu a sicrhau bod cwmnïau cyfryngau cymdeithasol yn delio ag achosion o gam\-drin ar\-lein | Chwefror 2021 |
| Rhaglen hyfforddiant ac ymwybyddiaeth gynhwysfawr ar gael drwy amrywiaeth o lwybrau sydd ar gael i gynghorwyr i’w cefnogi yn eu rôl fel cynghorwyr | Adolygiad wedi'i gwblhau o'r hyfforddiant a'r datblygiad sydd ar gael i gynghorwyr ar lefel prif gynghorau a chynghorau cymuned gan nodi:* meysydd eraill lle mae angen deunyddiau hyfforddi / datblygu * meysydd hyfforddi a datblygu y gellir eu darparu ar\-lein heb effeithio'n andwyol ar ganlyniad dysgu unigolion * meysydd lle gellir manteisio i'r eithaf ar ddeunyddiau ar draws dwy haen llywodraeth leol – ee meysydd craidd fel iechyd a diogelwch, gweithio unigol, cydnerthedd etc * set graidd o ddeunyddiau hyfforddi y gellir eu defnyddio ar gyfer pob cynghorydd yng Nghymru gan gynnwys hyfforddiant TG * CLlLC ac Un Llais Cymru i gydweithio i rannu gwybodaeth sydd eisoes ar gael ar gyrsiau hyfforddi * cyfleoedd i rannu cynnwys generig ar draws gwahanol sectorau a gwahanol lwyfannau | Mai 2021 |
| Sicrhau bod cynghorwyr yn ymgymryd â hyfforddiant iechyd a diogelwch, hyfforddiant gweithio unigol ac unrhyw beth arall a gynigir i sicrhau eu diogelwch yn ystod etholiadau a phan gânt eu hethol | Mai 2021 |
| Nodi ffyrdd o roi cymorth ehangach i gynghorwyr a darpar gynghorwyr i lywio eu penderfyniad i sefyll mewn etholiad | Defnyddio’r gwersi a ddysgwyd o gynlluniau mentora a gynhaliwyd yn y gorffennol i ystyried yr opsiynau ar gyfer datblygu rhaglen gymorth a mentora i annog grwpiau sydd heb gynrychiolaeth ddigonol i gyfranogi mewn bywyd cyhoeddus. | Mawrth 2021 |
| Gweithio gyda CLlLC ac Un Llais Cymru i ddatblygu llwybr ar gyfer cyfranogi gan gydnabod gwahanol gamau yn ystod gyrfa cynghorydd a'r gofynion o ran ymwybyddiaeth / sgiliau ar bob lefel – i gynnwys mentora a chysgodi swyddi | Mawrth 2021 |
| Ymchwilio i’r hyn sy’n bosibl o ran cyflwyno hyfforddiant sgiliau i bobl sydd am ddysgu mwy am yr hyn y mae bod yn gynghorydd yn ei olygu a hefyd y strwythur a allai ddarparu'r hyfforddiant | Mehefin 2021 |
| Datblygu ac ehangu'r rhaglen arweinyddiaeth bresennol i’r holl aelodau cyngor yng Nghymru | Mawrth 2021 |
| Gwneud deddfwriaeth i eithrio treuliau sy’n gysylltiedig ag anabledd rhag cael eu cyfrif tuag at derfyn y treuliau y gall ymgeiswyr eu gwario wrth ymgymryd â’u hymgyrch etholiadol | Ionawr 2021 |
| Cyflwyno cronfa Mynediad i Swyddi Etholedig i helpu gyda threuliau a ysgwyddir oherwydd anabledd wrth sefyll mewn etholiad | Ionawr 2021 |
| Ymchwilio a oes achos dros eithrio dosbarthiadau gwariant eraill o derfynau costau ymgeiswyr | Gorffennaf 2021 |
| Ymchwilio a ddylai’r gronfa mynediad i swyddi etholedig fod ar gael i grwpiau eraill sydd heb gynrychiolaeth ddigonol | Gorffennaf 2021 |
| Ymchwilio pa gymorth y gellir ei gynnig i aelodau annibynnol | Gorffennaf 2021 |
| Gwella diogelwch cynghorwyr a'u teuluoedd wrth iddynt ymgymryd â'u dyletswyddau cyngor | Dileu'r gofyniad i gyfeiriadau personol gael eu defnyddio ar bapurau pleidleisio | Ionawr 2021 |
| Rhoi dyletswydd ar brif gynghorau i gyhoeddi cyfeiriadau swyddogol ar wefannau cynghorau ac ar y gofrestr buddiannau yn hytrach na chyfeiriadau personol ar gyfer cynghorwyr | Ionawr 2021 |
| Manteisio i'r eithaf ar gyfleoedd i unigolion weithio mewn ffyrdd sy'n eu galluogi i sicrhau cydbwysedd rhwng bywyd a gwaith sy'n diogelu eu lles a'u llesiant, ac sy'n caniatáu iddynt reoli unrhyw berthynas ofalu neu ag unigolion sy’n ddibynnol arnynt | Darparu ar gyfer rhannu swyddi gan arweinwyr gweithredol a deiliaid swyddi eraill yn y prif gynghorau | Ionawr 2021 |
| Adolygu'r trefniadau sydd ar waith ar gyfer mynychu cyfarfodydd awdurdodau lleol o bell yng ngoleuni’r profiad a gafwyd o gyfarfodydd rhithwir yn ystod y pandemig COVID\-19 | Ionawr 2021 |
| Ymchwilio i’r posibilrwydd i unigolion sefyll mewn etholiad fel rhan o bartneriaeth rhannu swyddi \- y rhwystrau a'r cyfleoedd | Rhagfyr 2021 |
| Gwneud rheoliadau diwygio mewn perthynas ag absenoldebau teuluol i ymestyn y cyfnod absenoldeb sydd ar gael i gynghorwyr ar gyfer absenoldeb mabwysiadu | Mawrth 2021 |
| Adolygu'r trefniadau ar gyfer absenoldebau teuluol i gynghorwyr i ganfod a oes camau pellach y gellid eu cymryd | Mawrth 2021 |
| Sicrhau bod awdurdodau lleol ac arweinwyr yn ymwybodol o'u dyletswydd i roi sylw i ganllawiau o dan adran 38 o Ddeddf 2000 | Mawrth 2021 |
| Cynyddu cyfleoedd i fenywod chwarae rhan lawn wrth gefnogi a chynrychioli eu cymunedau | Ymgynghori ar y defnydd o gwotâu rhyw ar gyfer etholiadau llywodraeth leol yng Nghymru | Mai 2021 |
| Ysgrifennu i Lywodraeth y DU ynghylch ymestyn y cymal machlud yn adran 104(7\) o Ddeddf Cydraddoldeb 2010 a chychwyn adran 106 o'r un Ddeddf | Wedi’i gwblhau |
| Asesu effeithiolrwydd y darpariaethau ym Mesur Llywodraeth Leol (Cymru) 2011 mewn perthynas â chasglu data, ac mewn perthynas â data ymgeiswyr eraill y gellid eu casglu o fewn y fframwaith datganoli presennol er mwyn i bleidiau gwleidyddol gefnogi ymgeiswyr amrywiol mewn etholiadau | Swyddogion i edrych ar y gwersi a ddysgwyd o arolygon blaenorol ac adolygu a diwygio arolygon sydd i ddod i ddarparu'r dystiolaeth orau | Ionawr 2022 |