Translate the text from Welsh to English.



 
Fel y dangosodd adroddiad diweddar yr IPCC, rydym yn cyrraedd pwynt di\-droi\-nôl ar gyfer y blaned.  Mae effeithiau newid yn yr hinsawdd yn debygol o fod yn waeth na'r disgwyl, a'n taro'n gynt nag yr oeddem yn ei feddwl. Dyna pam y mae'n rhaid gweithredu yn y ddegawd hon i fynd i'r afael â'r argyfwng hinsawdd a pham y mae'r Llywodraeth hon wedi addo ymgorffori ein hymateb iddo ym mhopeth a wnawn.


Heddiw, hoffwn dynnu sylw'r Senedd at Gynllun Masnachu Allyriadau'r DU. Mae Cynllun Masnachu Allyriadau y DU yn faes polisi na ŵyr llawer amdano, ac yn dechnegol iawn, ond bydd yn chwarae rhan hollbwysig wrth gyflawni ein huchelgeisiau ar gyfer yr hinsawdd. Mae'n cwmpasu ychydig o dan hanner holl allyriadau Cymru (cyfran uwch nag unrhyw wlad arall yn y DU) ac mae'n codi cannoedd o filiynau o bunnoedd o Gymru ar gyfer Trysorlys y DU.


Mae’r Cynllun Masnachu Allyriadau yn gweithio drwy gael allyrwyr mawr yn y sectorau diwydiant, pŵer ac awyrennau i dalu am eu hallyriadau; gyda lwfansau'n dod o gronfa sy'n lleihau'n barhaus (a elwir yn 'gap' lwfansau). Lle mae cost datgarboneiddio yn llai na chost prynu lwfansau, mae diwydiant yn gyrru allyriadau o'r sector am y gost isaf. Wrth gwrs, mae amrywiol ddulliau o amddiffyn a mesurau diogelu yn y system i atal busnesau rhag symud i rywle arall, gan roi ein hallyriadau i wledydd eraill.


Crëwyd y Cynllun ym mis Ionawr 2021, mewn ymateb i'r DU yn gadael Cynllun Masnachu Allyriadau yr UE. Fodd bynnag, mae angen iddi ddatblygu eisoes os yw'n mynd i gefnogi ein targedau sero net uchelgeisiol.


Heddiw, mae Llywodraeth Cymru fel rhan o Gynllun Masnachu Allyriadau Awdurdod  y DU wedi cyhoeddi ymgynghoriad ar sut y gallai'r cynllun newid. Yn benodol, mae'r ymgynghoriad yn cynnwys cynigion ar gap newydd, a fyddai'n cael ei weithredu yn 2024\. Drwy leihau nifer y lwfansau sydd ar gael, gallwn sicrhau bod y cynllun yn cyd\-fynd â llwybr sero net (gan gynnwys ein cynllun sero net diweddar a strategaeth sero net UKG). Mae'r ymgynghoriad yn edrych ar sut y caiff lwfansau eu dyrannu am ddim o fewn y cynllun, gan gynnwys eu rôl a'u cyfran gymharol i ddiogelu cystadleurwydd busnesau tra'n parhau i leihau allyriadau.


Mae'r ymgynghoriad hefyd yn cydnabod yr allyriadau sylweddol nad ydynt yn dod o dan Gynllun Masnachu Allyriadau y DU, ac mae'n cynnig y dylid ehangu'r cynllun i gynnwys llongau domestig, llosgi gwastraff, technolegau Tynnu Nwyon Tŷ Gwydr. Mae'n galw am dystiolaeth ar sut y gallem wella'r broses o fesur allyriadau amaethyddol i gefnogi polisi datgarboneiddio yn y dyfodol; a fyddai hyn yn cael ei wneud drwy Gynllun Masnachu Allyriadau y DU neu drwy ddull gwahanol. Bydd sectorau allyrru uchel eraill yn cael eu hystyried yn ddiweddarach.


Ochr yn ochr â'r cynigion sylweddol hyn, mae'r ymgynghoriad yn cyflwyno ystod o welliannau technegol i sicrhau bod y cynllun yn gweithredu'n effeithiol ac yn parhau i fod yn addas i'r diben.


Yn seiliedig ar ganlyniad yr ymgynghoriad hwn, bydd yn rhaid i ni lywio cwrs ar y cyd sy'n cydbwyso gwahanol anghenion cenedlaethau'r dyfodol. Mae'n bwysig bod y penderfyniadau terfynol yn ystyried pob barn, a'u bod yn seiliedig ar dystiolaeth gref a chredadwy, y bydd yr ymgynghoriad a'r dadansoddiad parhaus yn cyfrannu ati.


Efallai y bydd dewisiadau anodd ynglŷn â'r ffordd orau o gyflawni diben datgarboneiddio tra'n diogelu cystadleurwydd busnesau mewn marchnad fyd\-eang gyfnewidiol ar yr un pryd, a lle y dylai costau datgarboneiddio ostwng er mwyn sicrhau ein bod yn galluogi 'pontio'n unig'. Nid yw Cymru erioed wedi osgoi gwneud y penderfyniadau hyn wrth inni fynd ar drywydd cenedl wyrddach, decach a chryfach ar gyfer y dyfodol. Rydym eisoes wedi gwneud penderfyniadau anodd i reoli llygredd ffosffad yn well gyda rheoliadau newydd, rydym yn cynnal adolygiad ffyrdd i'n galluogi i leihau ôl troed carbon Cymru a chynhyrchu mapiau llifogydd TAN15 newydd; heb sôn am ein safiad clir ar echdynnu tanwydd ffosil.


Nid yw'r holl benderfyniadau a chamau gweithredu hyn wedi bod yn boblogaidd gan bawb. Ond nid oes ar y Llywodraeth hon ofn gweithredu lle gwyddom y bydd yn gwneud gwahaniaeth. Dim ond un blaned sydd gennym ac mae angen inni roi gobaith i genedlaethau'r dyfodol.


Mae ein Cymru Sero Net a gyhoeddwyd yn ddiweddar yn nodi'r camau y mae Llywodraeth Cymru eisoes wedi dechrau eu cymryd i arwain, galluogi a chefnogi'r newidiadau sydd eu hangen arnom yn y Senedd hon a thu hwnt. Nodir mwy na 120 o bolisïau a chynigion sy'n cwmpasu pob maes bywyd, o adfer mawndiroedd i ynni adnewyddadwy.


Mae'r Cynllun yn cydnabod na all Llywodraeth Cymru fynd i'r afael â'r argyfwng hinsawdd a natur ar ein pen ein hunain ac, yn bwysig, mae'n nodi disgwyliadau Llywodraeth y DU. Mae angen iddi chwarae ei rhan a chymryd y camau sydd eu hangen i ddatgloi dyfodol gwyrdd yng Nghymru ac ar draws y DU, yn enwedig yn y sectorau diwydiannol ac ynni, lle mae llawer o'r pwerau wedi'u cadw yn San Steffan.


Mae'r refeniw a godir o'r Cynllun Masnachu Allyriadau yn llifo i San Steffan hefyd ond nid oes gennym dryloywder eto o ran sut y defnyddir y refeniw hwn i gefnogi datgarboneiddio yng Nghymru. Mae Llywodraeth Cymru wedi rhoi arian – gyda thros hanner ein cyllideb gyfalaf wedi'i dyrannu i fynd i'r afael â'r argyfwng hinsawdd – ond mae angen i ni weld yr un lefel o ymrwymiad gan Lywodraeth y DU nawr.


Anogaf yr aelodau i roi o'u hamser i ddarllen a deall y cwestiynau sy'n cael eu codi. Helpwch ni i sicrhau bod y dull pwysig hwn yn cael ei ddefnyddio i wireddu uchelgais sero\-net y Senedd hon mewn ffordd nad yw'n gadael neb a nunlle yng Nghymru ar ei hôl hi.


Datblygu Cynllun Masnachu Allyriadau'r DU: Developing the UK Emissions Trading Scheme (UK ETS) \- GOV.UK (www.gov.uk) (Saesneg yn Unig)







Translation:


 
As the recent IPCC report showed, we are reaching a point of no return for the planet.  The impacts of climate change are likely to be worse than expected, and hit us sooner than we thought. That is why this must be the decade of action in tackling the climate emergency and why this Government has pledged to embed our response to it in everything we do.


Today I want to bring the UK Emissions Trading Scheme to the Senedd’s attention. The UK ETS is a little known and very technical policy area, but it will play a critical role in achieving our climate ambitions. It covers just under half of all Welsh emissions (a higher proportion than any other UK nation) and raises hundreds of millions of pounds from Wales for the UK Treasury.


The UK ETS works by getting big emitters in the industry, power and aviation sectors to pay for their emissions; with allowances coming from an ever shrinking pot (known as the allowances ‘cap’). Where the cost of decarbonising is less than the cost of buying allowances, industry drives emissions from the sector at the lowest cost. Of course, there are a range of protections and safeguards in the system to prevent business simply moving elsewhere, offshoring our emissions to other countries.


The Scheme was created in January 2021, in response to the UK leaving the EU ETS. However, it already needs to develop if it is going to support our ambitious net zero targets.


Today, the Welsh Government as part of the UK ETS Authority has published a consultation on how the scheme might change. In particular, the consultation includes proposals on a new cap, which would be implemented in 2024\. By reducing the number of allowances available, we can bring the scheme in line with a net zero trajectory (including our recent net zero plan and UKG net zero strategy). The consultation looks at how free allocations of allowances are managed within the scheme, including their role and relative proportion to protect business competitiveness while still driving down emissions.


The consultation also recognises the significant emissions not covered by the UK ETS, and proposes the scheme should be expanded to cover domestic shipping, waste incineration, Greenhouse Gas Removal technologies. It calls for evidence on how we might improve the measuring of agricultural emissions to support future decarbonisation policy; whether this would be done though the UK ETS or by a different means. Other high emitting sectors will be considered at a later point.


Alongside these significant proposals, the consultation puts forward a range of technical amendments to ensure that the scheme operates effectively and remains fit for purpose.


Informed by the outcome of this consultation, we will have to collectively steer a course that balances the different needs of future generations. It is important that the final decisions take all views into account, and are based on strong, credible evidence, to which the consultation and ongoing analysis will contribute.


There may be difficult choices about how best to meet the purpose of decarbonisation while at the same time protecting business competitiveness in a volatile global market, and where the costs of decarbonisation should fall to ensure that we enable a ‘just transition’. Wales has never shied away from making these decisions as we pursue a greener, fairer and stronger nation for the future. We have already taken tough decisions to better control phosphate pollution with new regulations, we are undertaking a roads review to enable us to reduce Wales’s carbon footprint and produced new TAN15 flood maps; not to mention our clear stance on fossil fuel extraction.


Not all of these decisions and actions have been universally popular. But this Government is not afraid to take action where we know it will make a difference. We only have one planet and we need to give hope to future generations.


Our recently published *Net Zero Wales* sets out the actions Welsh Government has already begun taking steps to lead, enable and support the changes we need in this Senedd and beyond. More than 120 policies and proposals covering every area of life, from peatland restoration to renewable energy are set out.


The Plan recognises the Welsh Government cannot tackle the climate and nature crisis on our own and importantly sets out the expectation of the UK Government. It needs to play its part and take the action needed to unlock a green future in Wales and across the UK, especially in the industrial and energy sectors, where many of the powers are reserved to Westminster.


The revenues raised from the Emissions Trading Scheme flow to Westminster too but we do not yet have transparency over how these revenues are used to support decarbonisation in Wales. The Welsh Government has put our money where our mouth is – with over half of our capital budget allocated to tackling the climate emergency – but we now need to see the same level of commitment from the UK Government.


I urge members to take the time to read and understand the questions being raised. Help us ensure this important lever is used to deliver this Senedd’s net\-zero ambition in a way that leaves no\-one and no place in Wales behind.


The consultation documents can be found here: Developing the UK Emissions Trading Scheme (UK ETS) \- GOV.UK (www.gov.uk)