Translate the text from English to Welsh.



 
I am pleased to reiterate the Welsh Government’s continuing support for the community pharmacy sector in Wales.


Community pharmacies make a significant contribution to improving the health and wellbeing of the communities in which they are situated.


This supports the Government’s long term plan for health and social care 'A Healthier Wales' which sets out the new models of seamless care we are developing. It builds on the strong foundations of local innovation being delivered through our maturing network of primary care clusters and community pharmacies have a fundamental role in getting this right.


As part of multi\-professional teams working in our communities pharmacists provide a hugely valued service:


Helping those with ongoing conditions to manage these better, reviewing their medication and helping improve their quality of life:


* Dispensing advice and prescriptions in convenient and accessible locations
* Offering an increasing range of clinical services including influenza vaccinations, access to emergency contraception and treatment and advice through Wales’ national Common Ailments Service.


Our aim is to make community pharmacies the first port of call for many patients. Whether it is for coughs, colds, earache, hay fever, conjunctivitis or head lice, over 700 community pharmacies in Wales are providing free advice and treatment without the need for a prescription and without having to make an appointment with a GP.


These developments are supported by Wales’ Choose Pharmacy IT system which is now available in 98% of pharmacies right across Wales, supporting an expanding range of clinical services and underpinning the transformation of the community pharmacy sector in Wales from supply to service.


Since the launch of the Common Ailment Service in September 2013, over 100,000 consultations have been completed and over 80% of people accessing the service say they would have visited their GP, out\-of\-hours or A\&E if it had not been available.


And, as well as freeing up GPs’ time emergency department consultations, the Common Ailment Service is providing more readily accessible advice and support at a time and place convenient to our local communities.


The Choose Pharmacy system and the Common Ailments Service are exemplars of innovation; innovation which is rightly attracting much interest from other countries who hope to emulate our success.


Success which was rightly reflected on a national level when Choose Pharmacy won the 2018 Clinical Pharmacy Congress award for Excellence in use of Technology in Pharmacy Practice and by the innovative Sore Throat Test\-and\-Treat service winning the Innovation and Technology category at the 2019 Antibiotic Guardian Awards. A clear demonstration that Wales is at the forefront of innovation in community pharmacy and in the fight against antimicrobial resistance.


Like all components of Choose Pharmacy, the Sore Throat Test\-and\-Treat pilot has been extremely successful. Starting in 58 pharmacies in November 2018, 3655 consultations have been recorded and there has been a great deal of positive feedback from beneficiaries.


Pharmacists assess patients’ symptoms including undertaking an examination of patients’ throats and a simple swab test for those with symptoms which suggest they have a bacterial infection. The results of this cutting edge point of care test are available in minutes and help the pharmacist and patient decide on the best treatment and advice to manage the symptoms. If a bacterial infection is present and the patient is likely to benefit from antibiotics, they can be supplied by the pharmacist, again without a prescription. However I am aware of concerns regarding the potential for inappropriate increases in antibiotic use; a key part of the service is therefore to raise awareness that bacterial infections often resolve without antibiotics; as a result some patients choose not to take antibiotics even if the throat swab shows positive results, knowing they can return to the pharmacy without appointment if symptoms persist.


Importantly the service ensures patients take antibiotics only when they are truly needed. Previous research suggests antibiotics are prescribed in over 60% of general practice consultations for acute sore throat. In the initial evaluation of the sore throat test\-and\-treat service antibiotics were supplied in just 21% of consultations. Small reductions in antibiotic prescribing were observed in the pilot areas when compared to areas in which the service was not available. The initial evaluation provides confidence the supply of antibiotics by appropriately trained pharmacists did not result in increased antibiotic consumption and may be associated with small reductions in their use. In celebrating this we need to be cautious as further work is required to confirm these early findings. This will form part of the ongoing evaluation as the service now expands.


Following the success of the pilot, the aim is for the test\-and\-treat service to be universally commissioned and consistently delivered. Health Boards across Wales will begin implementation by commissioning the service to support winter pressures initiatives. All Health Boards have indicated they intend to commission it in a minimum of 50% of sites, with a phased implementation between October and December this year. The pharmacies engaged in this next phase of the pilot will be those who have embraced our transformation of the community pharmacy sector from supply to service and in who we are confident have the capacity and competence to maintain the exceptional standards observed in the initial pilot.


Health Education and Improvement Wales (HEIW) is working closely with health boards to offer clinical skills training sessions for all pharmacists identified by health boards for implementation of the service. Each health board has been allocated up to 40 places. These sessions will be delivered during October and November and the intention is that pharmacies will be commissioned in this timeframe. HEIW are also currently developing a plan for further training in 2020 to expand implementation, and to ensure workforce sustainability.


Implementation of a national service which requires additional clinical skills and knowledge must be co\-ordinated and implemented in a way which ensures that pharmacists receive appropriate training and demonstrate competence to deliver the service to a consistently high standard. NHS Wales, HEIW and the Welsh Government are committed to implementing this service as quickly as possible whilst ensuring that it is robust, sustainable and delivers the outcomes we value most highly: improved access and reduced antibiotic use. The evaluation of the pilot identified the importance of the training provided in ensuring safe and effective service delivery and the most appropriate model for training. As such the current training programme has been informed by the experience of pharmacists already providing the service.


To ensure success of the Sore Throat Test\-and\-Treat service those pharmacies demonstrating consistent delivery of the Common Ailment Service have been prioritised for phase 1 implementation; this is to ensure that patients can routinely access the service when needed by patients. All health boards are committed to commissioning the Test\-and\-Treat Service and recognise its importance in supporting access to NHS services within primary care.


Health boards will continue to work with those pharmacies where delivery of the Common Ailment Service is currently less consistent to understand the challenges to service delivery and work with contractors and Community Pharmacy Wales so that pharmacies who wish to deliver the Common Ailment Service and Sore Throat Test\-and\-Treat Service are commissioned to do so. Ensuring that where pharmacy services are commissioned that they are consistently available is a priority for NHS Wales, particularly as we look to community pharmacy to become more involved in services such as Sore Throat Test\-and\-Treat to enable patients to access appropriate NHS care where and when they need it.


Whilst evaluation results from the pilot are very promising it is important the wider roll out of this service is managed well. As the season for sore throats has not yet arrived, the service has not been tested under a maximum demand situation. Analysis of data will continue for at least a further year to see how seasonal variations may affect the service. This will include investigating whether the service is associated with a reduction in sore throat consultation rates and antibiotic use across primary care.







Translation:


 
Mae'n bleser gennyf bwysleisio cymorth parhaus Llywodraeth Cymru i'r sector fferyllfeydd cymunedol yng Nghymru.


Mae fferyllfeydd cymunedol yn gwneud cyfraniad sylweddol i wella iechyd a llesiant eu cymunedau.


Mae hyn yn cefnogi cynllun hirdymor y Llywodraeth ar gyfer iechyd a gofal cymdeithasol, sef 'Cymru Iachach'*,* sy'n amlinellu'r modelau gofal di\-dor newydd yr ydym yn eu datblygu. Mae'n adeiladu ar sylfeini cryf y gwaith arloesi sy'n cael ei wneud yn lleol drwy ein rhwydwaith o glystyrau gofal sylfaenol sy'n aeddfedu. Mae gwaith ein fferyllfeydd cymunedol yn hanfodol i sicrhau bod hyn yn cael ei gyflawni.


Fel rhan o'r timau amlbroffesiwn sy'n gweithio yn ein cymunedau, mae fferyllwyr cymunedol yn darparu gwasanaeth gwerthfawr iawn.


* Helpu pobl â chyflyrau parhaus i’w rheoli yn well, adolygu eu meddyginiaeth a helpu i wella ansawdd eu bywydau;
* Rhoi cyngor a phresgripsiynau mewn lleoliadau cyfleus a hygyrch;
* Cynnig amrywiaeth eang o wasanaethau clinigol gan gynnwys brechlynnau ffliw, mynediad at atal cenhedlu brys a thriniaeth a chyngor drwy Wasanaeth Mân Anhwylderau cenedlaethol Cymru.


Ein nod yw sicrhau mai'r fferyllfeydd cymunedol yw'r lle cyntaf y bydd llawer o gleifion yn mynd. Mae dros 700 o fferyllfeydd cymunedol yng Nghymru yn rhoi cyngor a thriniaeth am ddim ar gyfer anhwylderau fel peswch, annwyd, pigyn clust, llid pilen y llygad neu lau pen, heb bresgripsiwn a heb orfod gwneud apwyntiad â meddyg teulu.


Mae'r datblygiadau hyn wedi'u cefnogi gan system TG Dewis Fferyllfa Cymru sydd bellach ar gael yn 98% o'r fferyllfeydd ar draws Cymru, gan gefnogi ystod o wasanaethau clinigol sy'n ehangu ac yn sail i drawsnewidiad y sector fferyllfeydd yng Nghymru o'r cyflenwad i'r gwasanaeth.


Ers lansio'r Gwasanaeth Mân Anhwylderau ym mis Medi 2013, mae dros 100,000 o ymgyngoriadau wedi'u cwblhau ac mae dros 80% o’r bobl a ddefnyddiodd y gwasanaeth wedi dweud y byddent wedi ymweld â'u meddyg teulu, y gwasanaeth y tu allan i oriau, neu'r adran ddamweiniau ac achosion brys pe na bai'r gwasanaeth wedi bod ar gael. 


Ac yn ogystal â rhyddhau amser meddygon teulu ac ymgyngoriadau'r adran frys, mae'r Gwasanaeth Mân Anhwylderau yn rhoi cyngor a chymorth mwy hygyrch ar amser ac mewn lleoliad sy'n gyfleus i'n cymunedau lleol.


Mae'r system Dewis Fferyllfa a'r Gwasanaeth Mân Anhwylderau yn enghreifftiau o arloesi; arloesi sy'n denu sylw haeddiannol gan wledydd eraill sy'n gobeithio efelychu ein llwyddiant.


Dyma lwyddiant a gafodd sylw ar lefel genedlaethol, ac yn gyfiawn felly, pan enillodd Dewis Fferyllfa wobr Cyngres Fferylliaeth Glinigol 2018 am Ragoriaeth mewn Defnydd Technoleg mewn Fferylliaeth, a phan enillodd y gwasanaeth Profi a Thrin Dolur Gwddf arloesol wobr yn y categori Arloesi a Thechnoleg yng Ngwobrau’r *Antibiotic Guardian* 2019\. Mae hyn yn dangos yn glir bod Cymru ar flaen y gad ym maes arloesi fferylliaeth gymunedol ac yn y frwydr yn erbyn ymwrthedd gwrthficrobaidd.


Fel holl gydrannau Dewis Fferyllfa, mae'r cynllun peilot Profi a Thrin Dolur Gwddf wedi bod yn llwyddiannus iawn. Gan ddechrau mewn 58 o fferyllfeydd ym mis Tachwedd 2018, mae 3655 o ymgyngoriadau bellach wedi'u cofnodi a chafwyd llawer iawn o adborth cadarnhaol gan y rhai sydd wedi cael budd ohonynt.


Bydd y fferyllwyr yn asesu symptomau cleifion gan gynnwys archwilio’r gwddf a chynnig prawf swab syml i’r cleifion y mae eu symptomau yn awgrymu bod ganddynt heintiau bacterol. Mae canlyniadau'r prawf hwn ar gael mewn munudau a bydd yn helpu'r fferyllydd a'r claf i benderfynu ar y driniaeth a'r cyngor gorau i reoli'r symptomau. Os oes haint facterol yn bresennol ac y byddai o fantais i'r claf gael gwrthfiotigau, gall y fferyllydd ddarparu'r rhain, eto heb bresgripsiwn. Ond rwy'n ymwybodol o'r pryderon ynghylch y posibilrwydd o achosi cynnydd amhriodol yn y defnydd o wrthfiotigau; rhan bwysig o'r gwasanaeth felly yw gwella ymwybyddiaeth bod heintiau bacterol yn aml yn gwella heb fod angen gwrthfiotigau; o ganlyniad mae rhai cleifion yn dewis peidio â chymryd gwrthfiotigau er bod y swab yn dangos canlyniad positif, gan wybod y gallant ddychwelyd i'r fferyllfa heb apwyntiad os bydd eu symptomau yn parhau. 


Yn bwysicaf oll, mae'r gwasanaeth yn sicrhau bod cleifion yn cymryd gwrthfiotigau dim ond pan mae eu hangen. Mae ymchwil flaenorol yn awgrymu bod gwrthfiotigau yn cael eu rhoi ar bresgripsiwn mewn dros 60% o ymgyngoriadau meddygon teulu am ddolur gwddf acíwt. Dangosodd gwerthusiad cychwynnol y gwasanaeth Profi a Thrin Dolur Gwddf bod gwrthfiotigau wedi'u rhoi dim ond yn 21% o'r ymgyngoriadau. Gwelwyd lleihad bychan mewn rhagnodi gwrthfiotigau yn yr ardaloedd peilot o'u cymharu â'r ardaloedd lle nad oedd y gwasanaeth ar gael. Mae'r gwerthusiad cychwynnol yn rhoi hyder inni na fu cynnydd mewn defnydd o wrthfiotigau o ganlyniad i’r rhai a roddwyd gan fferyllwyr hyfforddedig, ac y gellir cysylltu’r gwasanaeth â lleihad bychan yn eu defnydd mewn gwirionedd. Wrth ddathlu hyn, mae angen inni fod yn wyliadwrus gan y bydd angen gwneud gwaith pellach i gadarnhau'r canfyddiadau cynnar hyn. Bydd hyn yn rhan o'r gwerthusiad parhaus wrth i'r gwasanaeth ehangu yn awr.


Yn dilyn llwyddiant y cynllun peilot, y nod yw y bydd y gwasanaeth Profi a Thrin yn cael ei gomisiynu ym mhob ardal, a'i ddarparu mewn modd cyson. Bydd Byrddau Iechyd ar draws Cymru yn dechrau gweithredu'r gwasanaeth drwy ei gomisiynu i helpu gyda phwysau dros y gaeaf. Mae pob un o'r Byrddau Iechyd wedi awgrymu eu bod yn bwriadu ei gomisiynu mewn o leiaf 50% o safleoedd, gan ei gyflwyno fesul cam rhwng mis Hydref a mis Rhagfyr eleni. Y fferyllfeydd a fydd yn rhan o gam nesaf y cynllun peilot fydd y rhai hynny sydd wedi croesawu ein gwaith o drawsnewid y sector fferyllfeydd cymunedol o'r pwynt cyflenwi i'r pwynt gwasanaeth, a'r rhai yr ydym yn hyderus bod y capasiti a'r cymhwysedd ganddynt i gynnal y safonau eithriadol a welwyd yn ystod y cynllun peilot cychwynnol. 


Mae Addysg a Gwella Iechyd Cymru yn gweithio'n agos gyda byrddau iechyd i gynnig sesiynau hyfforddi sgiliau clinigol i'r holl fferyllwyr a nodwyd gan fyrddau iechyd fel rhai a fydd yn gweithredu'r gwasanaeth. Mae pob bwrdd iechyd wedi cael hyd at 40 o lefydd. Bydd y sesiynau hyn yn cael eu darparu yn ystod mis Hydref a mis Tachwedd a'r bwriad yw y bydd fferyllfeydd yn cael eu comisiynu yn ystod y cyfnod hwn. Mae Addysg a Gwella Iechyd Cymru hefyd wrthi'n datblygu cynllun ar gyfer hyfforddiant pellach yn 2020 i ehangu darpariaeth y gwasanaeth a sicrhau cynaliadwyedd y gweithlu. 


Wrth weithredu gwasanaeth cenedlaethol sy'n gofyn am sgiliau a gwybodaeth glinigol ychwanegol mae angen cydlynu a gweithredu mewn modd sy'n sicrhau bod fferyllwyr yn cael hyfforddiant priodol ac yn arddangos cymhwysedd i ddarparu'r gwasanaeth i safon gyson uchel. Mae GIG Cymru, Addysg a Gwella Iechyd Cymru a Llywodraeth Cymru wedi ymrwymo i roi’r gwasanaeth hwn ar waith mor gyflym â phosibl gan sicrhau ei fod yn gadarn, yn gynaliadwy ac yn cyflawni'r canlyniadau sydd fwyaf gwerthfawr inni: gwell mynediad a lleihau’r defnydd o wrthfiotigau. Nododd gwerthusiad y cynllun peilot bwysigrwydd yr hyfforddiant a ddarparwyd wrth sicrhau darpariaeth gwasanaeth diogel ac effeithiol a'r model hyfforddiant mwyaf priodol. O ganlyniad, mae'r rhaglen hyfforddiant gyfredol wedi'i hysbysu gan brofiadau fferyllwyr sydd eisoes yn darparu'r gwasanaeth. 


I sicrhau llwyddiant y gwasanaeth Profi a Thrin Dolur Gwddf, mae'r fferyllfeydd hynny sydd wedi arddangos eu bod yn gallu darparu'r Gwasanaeth Mân Anhwylderau yn gyson wedi'u blaenoriaethu ar gyfer cam 1; y rheswm dros hyn yw sicrhau y gall cleifion gael mynediad i'r gwasanaeth yn rheolaidd pan fyddant ei angen. Mae pob bwrdd iechyd wedi ymrwymo i gomisiynu'r Gwasanaeth Profi a Thrin ac yn cydnabod ei bwysigrwydd wrth gefnogi mynediad i wasanaethau'r GIG ym maes gofal sylfaenol.


Bydd byrddau iechyd yn parhau i weithio gyda'r fferyllfeydd hynny lle mae darpariaeth y Gwasanaeth Mân Anhwylderau yn llai cyson ar hyn o bryd er mwyn deall yr heriau i ddarparu’r gwasanaeth, a gweithio gyda chontractwyr a Fferylliaeth Gymunedol Cymru fel y gall fferyllfeydd sy'n dymuno cynnig y Gwasanaeth Mân Anhwylderau a'r Gwasanaeth Profi a Thrin Dolur Gwddf gael eu comisiynu i wneud hynny. Mae'n flaenoriaeth i GIG Cymru sicrhau, pan fo gwasanaethau fferyllol yn cael eu comisiynu eu bod ar gael yn gyson, yn enwedig wrth inni geisio annog fferylliaeth gymunedol i gynnig rhagor o wasanaethau fel Profi a Thrin Dolur Gwddf i alluogi cleifion i gael gofal GIG priodol ble bynnag a phryd bynnag y mae ei angen arnynt.


Er bod canlyniadau gwerthusiad y cynllun peilot yn addawol iawn, mae'n bwysig ein bod yn rheoli darpariaeth ehangach y gwasanaeth hwn yn dda. Oherwydd nad yw'r tymor dolur gwddf wedi cyrraedd eto, nid yw'r gwasanaeth wedi cael ei brofi dan bwysau mawr. Bydd y gwaith o ddadansoddi'r data yn parhau am o leiaf flwyddyn arall i weld sut y gall amrywiadau tymhorol effeithio ar y gwasanaeth. Bydd hyn yn cynnwys archwilio a yw'r gwasanaeth yn gysylltiedig â lleihau cyfraddau ymgyngoriadau dolur gwddf a’r defnydd o wrthfiotigau ym maes gofal sylfaenol.