Translate the text from Welsh to English.



 
Yn dilyn fy natganiad ym mis Ebrill 2019, roeddwn yn awyddus i roi diweddariad i'r Aelodau ynghylch hynt y prosiect hwn, sy'n parhau i wynebu heriau sylweddol o safbwynt adeiladu.


Mae dros 85% o'r gwaith adeiladu bellach wedi'i gwblhau, sy'n cynnwys dros 7\.5 milltir o waliau cynnal a 15 o bontydd. Mae oddeutu 1\.3 million m3 o ddeunyddiau wedi'u cloddio ac mae 16,000 m3 o goncrid wedi'i osod. Yn ogystal â hyn, mae 30,000 o goed wedi'u plannu.


Gwnes gyfeirio at rai anawsterau penodol yn fy natganiad ym mis Ebrill mewn perthynas â llethr ansad, a allai effeithio ar ddyddiad cwblhau'r rhaglen. Dyma'r sefyllfa o hyd ac mae Costain wedi ein hysbysu ers hynny fod y gwaith o adeiladu wal gynnal yn cymryd hirach nag a ragwelwyd yn wreiddiol. O'r herwydd maent wedi estyn dyddiad cwblhau'r rhaglen hyd fis Ebrill 2021\. Mae hyn wedi effeithio ar waith cwblhau'r rhan ddwyreiniol o Gilwern i Saleyard. Y bwriad gwreiddiol oedd cwblhau'r gwaith hwnnw erbyn mis Rhagfyr 2019\. 


Rwy'n amlwg yn siomedig iawn ynghylch yr oedi pellach hwn ac rwyf wedi gofyn i dîm y prosiect barhau i ystyried y camau y byddai modd eu cymryd er mwyn gallu cwblhau'r gwaith yn gynharach. Fodd bynnag, nid yw'r sefyllfa o ran cyllideb y cynllun wedi newid ers fy natganiad ym mis Ebrill, ac nid yw'r costau wedi cynyddu er gwaethaf yr oedi diweddaraf yma.


Rwy'n cydnabod y ffaith bod gan y cyhoedd ddiddordeb mawr yn y cynllun ac y bydd y datblygiadau hyn yn peri pryder i ddefnyddwyr y ffordd, ac yn arbennig y bobl sy'n byw ac yn gweithio ar hyd y llwybr. Rhagwelaf, fodd bynnag, y bydd yr angen i gau rhagor o ffyrdd yn lleihau o ystyried natur a chwmpas y gwaith y mae angen ei gwblhau.


Bydd Swyddfa Archwilio Cymru yn cyhoeddi'n fuan adroddiad ffeithiol ar yr agweddau masnachol ar y cynllun. Mae fy swyddogion wedi cydweithio llawer â staff Swyddfa Archwilio Cymru er mwyn galluogi'r archwilwyr i ddeall hynt y prosiect a'r sefyllfa fasnachol.


Rwy'n parhau'n hyderus y bydd y cynllun hynod uchelgeisiol a chymhleth hwn yn cyflawni manteision sylweddol i'r rhanbarth, gan gefnogi gwaith Tasglu'r Cymoedd.


Mae'n bwysig cofio bod dros 65% o'r gwariant ar y prosiect wedi'i wneud ar waith gan gwmnïau Cymreig, bod 74% o'r gweithlu yn bobl o Gymru, bod 270 o swyddi newydd wedi cael eu creu a bod 69 o brentisiaid newydd wedi'u hyfforddi. Bydd y prosiect hwn yn gwella mynediad at wasanaethau cyhoeddus a swyddi allweddol ac yn cwblhau ffordd ddeuol rhwng canol Lloegr a Blaenau'r Cymoedd, sy'n cynnwys Ardal Fenter Glyn Ebwy. 


Bydd yr Aelodau'n dymuno nodi bod Llywodraeth Cymru yn parhau mewn anghydfod â Costain ynghylch nifer o faterion sy'n gysylltiedig â dyrannu risg yn y contract. Er bod manylion yr anghydfod yn parhau'n gyfrinachol gallaf nodi bod penderfyniad cymrodeddu diweddar wedi gwyrdroi penderfyniad a wnaed ynghynt a oedd o blaid Costain.


Hoffwn sicrhau'r Aelodau fod mesurau ar waith er mwyn sicrhau bod y ddwy ran olaf o brosiect Deuoli Blaenau'r Cymoedd yr A465 rhwng Dowlais a Hirwaun (Rhannau 5 a 6\) yn cael eu cwblhau'n brydlon. Mae'r gwaith yma'n mynd rhagddo ar ffurf prosiect unigol gan ddefnyddio Model Buddsoddi Cydfuddiannol Llywodraeth Cymru. Mae'r broses o gaffael partner o'r sector preifat ar gyfer y prosiect yn parhau ac mae disgwyl iddi gael ei chwblhau erbyn haf 2020\.


Mae contract y Model Buddsoddi Cydfuddiannol yn gontract sydd wedi'i deilwra'n arbennig ac mae'n wahanol iawn i'r un sy'n cael ei ddefnyddio ar hyn o bryd ar gyfer Rhan 2\. Wedi dweud hynny, mae'r arferion gorau amgylcheddol a'r manteision cymunedol ar gyfer Adran 2 wedi'u datblygu ymhellach ac maent wedi'u cynnwys yn y contract newydd.


Mae Model Buddsoddi Cydfuddiannol yn gontract cyfandaliad am bris penodedig ar gyfer cyflawni'r gwasanaethau sy'n ofynnol. O dan y Model Buddsoddi Cydfuddiannol ni fydd Llywodraeth Cymru yn talu am y gwasanaeth hwn hyd nes y bydd yn weithredol. Bydd hyn yn ysgogiad i'r contractwyr o safbwynt cwblhau'r rhaglen. Mater i'r darparwr gwasanaeth yw perygl cynnydd o ran costau ac oedi i'r rhaglen a bydd yn cael ei gosbi os na fydd y gofynion gweithredol llym yn cael eu bodloni.


Mae'r contract yn cynnwys cyfyngiadau caeth ar reoli traffig tra bo'r ffordd yn cael ei hadeiladu, ar yr A465 a'r ffyrdd lleol. Caiff tendrau'r cynigwyr eu gwerthuso o safbwynt i ba raddau y maent yn bodloni'r ymrwymiadau hyn a byddant yn wynebu cosbau os na fyddant yn eu bodloni.


Hoffwn bwysleisio wrth yr Aelodau fod fy swyddogion yn gweithio mewn modd blaengar, mewn partneriaeth ag aelodau etholedig o awdurdodau lleol a gwahanol grwpiau diddordeb cyhoeddus, er mwyn cyflwyno pecyn o brosiectau gwaddol posibl ar gyfer y cymunedau lleol sydd ar hyd y llwybr. Hoffwn annog unrhyw un sydd â syniadau o ran prosiectau addas i gyfrannu at y gwaith yma, a hynny drwy'r awdurdod lleol perthnasol.


Bydd tîm y prosiect yn cydweithio â phartneriaid er mwyn pennu pecyn buddiol ac ymarferol o fesurau sy'n cyd\-fynd ag amcanion y prosiect. Y nod yw sicrhau bod y rhain yn cael eu cyflawni y tu allan i'r prif gontract adeiladu, un ai ochr yn ochr â gweddill y gwaith adeiladu ar yr A465, neu unwaith y bydd y gwaith adeiladu wedi'i gwblhau.


Bydd fy swyddogion yn cynnig sesiwn friffio dechnegol i'r Aelodau, a fydd yn cyd\-fynd â'r datganiad hwn. Bydd manylion y sesiwn hon yn cael ei hanfon atoch yn fuan. Rwyf hefyd yn barod iawn i dderbyn unrhyw gwestiynau.







Translation:


 
Further to my statement in April 2019, I wanted to update members on progress with this project, which continues to present significant construction challenges.  


It is now more than 85% complete, with construction of over 7\.5 miles of retaining walls and 15 bridges, following excavation of 1\.3 million m3 of material and laying of 16,000 m3 of concrete, in addition to the planting of some 30,000 trees.


In my April statement, I referred to some particular difficulties in relation to an unstable slope, which had the potential to affect the programme end date.   This remains the case and Costain have since advised that the works to build a retaining wall is taking longer than they initially envisaged. Consequently, they have extended the programme end date to April 2021\.  This has impacted on completion of the eastern section from Gilwern to Saleyard, which had been scheduled for December 2019\.


I am obviously very disappointed by this further delay and have asked the project team to continue to explore what can be done to bring forward these programmed dates.  However, the scheme budget remains in line with my April statement, with no further increase despite this latest delay.


I recognise the public interest in this scheme and that latest developments will be of concern to road\-users, particularly those living and working along the route. However, I expect the need for further road closures to reduce in line with the nature and extent of the remaining works.


Wales Audit Office (WAO) will shortly be publishing a factual report into the commercial aspects of the scheme. My officials have been fully engaging with WAO staff to enable the auditors to understand the development of the project and its commercial position.


I remain confident that this ambitious and complex scheme will bring significant benefits to the region, supporting the work of the Valleys Task Force. 


It is worth remembering that over 65% of the project spend to date has been with Welsh companies, that 74% of the workforce are from Wales and that, 270 new jobs have been created and 69 new apprentices trained.  Once complete, the project will improve access to key public services and jobs and complete a dual carriageway between the English midlands and the Heads of the Valleys, including the Ebbw Vale Enterprise Zone.


Members will wish to note that Welsh Government continues to be in dispute with Costain on a number of matters around the allocation of risk in the contract. While the details of this dispute remain confidential, I can advise that a recent arbitration decision reversed a decision previously found in favour of Costain.


I wish to reassure Members that measures are in hand to safeguard timely delivery of the final two sections of the A465 Heads of the Valleys Dualling project between Dowlais and Hirwaun (Sections 5 \& 6\), which is being progressed as a single project using Welsh Government’s Mutual Investment Model (MIM). The process of procuring a private sector partner for the project is ongoing and is expected to be complete by the summer of 2020\.


The MIM contract is a bespoke contract that is fundamentally different to that currently being used on Section 2\. However, the Section 2 environmental best practice and community benefits have been further developed and incorporated into the new contract.


MIM is a fixed price lump sum contract to deliver the required services. Under MIM, Welsh Government will not pay for this service until it is operational, incentivising the contractors to deliver to programme. The risk of cost increase and programme delays sits with the appointed service provider who will be penalised if stringent operational requirements aren’t met.


The contract includes strict restrictions on the management of traffic while the road is being built, on both the A465 and local roads. Bidders’ tenders will be evaluated on how well they meet these contractual commitments and will incur penalties if they do not.


Members will wish to be aware that my officials are working proactively, in partnership with elected members of local authorities and a range of public interest groups, to pull together a package of potential legacy projects for the local communities along the route.  I would urge anyone who has ideas for suitable projects to engage with this work, via the relevant local authority. 


The project team will work with partners to identify a meaningful, deliverable package of measures, in line with the project objectives.  The aim is for these to be delivered outside the main construction contract, either in parallel with remaining construction on the A465, or once construction is finished.


My officials will be offering a technical briefing to Members, to supplement this statement, details of which will be circulated shortly and I am, of course, happy to take questions.