Translate the text from Welsh to English.



 
  
Heddiw, mae Estyn wedi cyhoeddi ei adroddiad arolygu o’r gwasanaethau addysg yng Nghyngor Sir Ynys Môn. Rydym yn gwneud y datganiad hwn er mwyn hysbysu’r aelodau am y camau yr ydym yn bwriadu eu cymryd mewn ymateb i’r adroddiad.  
Barn gyffredinol y tîm arolygu oedd bod perfformiad gwasanaethau addysg yr awdurdod lleol yn anfoddhaol ar hyn o bryd, ac roedd hefyd o’r farn nad oedd yn argoeli’n dda ar gyfer gwelliannau yn yr awdurdod lleol, a bod y sefyllfa’n anfoddhaol yn hynny o beth. Yng ngoleuni’r diffygion hynod ddifrifol hyn, mae Estyn o’r farn bod angen cyflwyno mesurau arbennig yn yr awdurdod hwn.  
Mae’r adroddiad hwn yn un hynod ddamniol \- does dim dwywaith am hynny. Mae’r diffygion a nodwyd yn annerbyniol, ac rydym wedi gweithredu’n gyflym i roi trefniadau yn eu lle i sicrhau’r gwelliannau angenrheidiol.  
Dyma ganfyddiadau allweddol Estyn:  
O ran perfformiad ar hyn o bryd, canfu’r Arolygiad faterion allweddol mewn amryw o feysydd. Er enghraifft, mae’r safonau ar gyfer plant a phobl ifanc yn is na’r disgwyl ym mhob cyfnod allweddol; mae’r cyfraddau presenoldeb mewn ysgolion uwchradd yn annerbyniol o isel; bernir bod y gwasanaeth gwella ysgolion yn annigonol; nid oes digon o gynnydd wedi’i wneud o ran cynllunio ar gyfer lleoedd mewn ysgolion; nid yw arweinyddiaeth weithredol wrth gyflwyno addysg wedi ysgogi gwelliannau mewn meysydd lle mae tanberfformio, ac nid yw ysgolion a swyddogion wedi cael eu dwyn i gyfrif; ac nid yw prosesau cynllunio busnes ac asesu risg wedi bod yn ddigon trylwyr i nodi ac i fynd i’r afael ag arafwch y cynnydd sy’n cael ei wneud yn y gwasanaethau addysg ac mewn ysgolion.  
Barnwyd bod y rhagolygon o ran gwella yn anfoddhaol oherwydd bod tanberfformio ar lefel gwasanaeth ers cryn amser a bod y camau a gymerwyd i ysgogi gwelliant wedi bod yn rhy araf yn y gorffennol i sicrhau’r arolygwyr bod modd gwella yn dilyn yr arolygiad hwn heb her a chefnogaeth o’r tu allan.  
Roedd y canfyddiadau a’r argymhellion yn adroddiad Estyn yn destun cryn bryder i ni. Mae’r gwasanaeth o fewn yr awdurdod mewn sefyllfa annerbyniol ac mae angen gweithredu ar fyrder i fynd i’r afael â’r problemau.  
Wrth gwrs, mae Cyngor Ynys Môn yn cael ei redeg eisoes gan Gomisiynwyr Llywodraeth Cymru. Fe’u penodwyd ym mis Mawrth 2011 i fynd i’r afael â methiannau sylfaenol o ran arweinyddiaeth gorfforaethol a llywodraethu. Ar y lefel gorfforaethol honno y mae rôl a chylch gwaith y Comisiynwyr hynny. Ni chawsant eu penodi i wella’r gwasanaeth addysg nac unrhyw wasanaeth penodol arall. Mae’n ddigon posibl bod y problemau corfforaethol y maent wedi bod yn mynd i’r afael â hwy wedi cyfrannu at y methiannau ym maes addysg yn ystod y cyfnod yr ymdrinnir ag ef yn adroddiad Estyn. Felly, mae’n rhaid i’r gwaith o adfer y gwasanaeth addysg fynd law yn llaw â’r gwaith adfer corfforaethol sy’n cael ei arwain gan y Comisiynwyr.  
Mae Comisiynwyr Llywodraeth Cymru wedi gwneud cynnydd da yn eu gwaith. O ran llywodraethu corfforaethol, nid yw’r Cyngor bellach yn bell o sefyllfa lle y gallwn ystyried rhoi peth grym yn ôl i Gynghorwyr, o dan oruchwyliaeth a chyfarwyddyd y Comisiynwyr. Ond ni ddylai hynny dynnu dim oddi ar gryfder na difrifoldeb canfyddiadau Estyn nac oddi ar yr angen i fynd i’r afael â hwy yn ddi\-oed. Bydd y Comisiynwyr, mae’n amlwg, yn rhan o hynny.  
Rydym, felly, yn bwriadu sefydlu Bwrdd Adfer i gefnogi ac i gynghori Comisiynwyr Llywodraeth Cymru ac i herio a chefnogi swyddogion ac aelodau’r Cyngor yng nghyswllt gwasanaethau addysg Ynys Môn. Mae’r dull hwn yn debyg i’r un a ddefnyddiwyd gyda gwasanaethau addysg Sir Ddinbych yn 2008\. Y prif wahaniaeth yw y bydd y Comisiynwyr yn gallu ymyrryd yn uniongyrchol oni fydd y Cyngor yn cymryd camau digonol neu’n gweithredu’n gyflym i unioni’r sefyllfa.    
Bydd un o uwch\-swyddogion addysg Llywodraeth Cymru ac un o uwch\-swyddogion addysg CLlLC yn aelodau o’r Bwrdd. Bydd Cadeirydd yn cael ei benodi i’r Bwrdd, ac, i gwblhau’r trefniadau cychwynnol, bydd dau weithiwr addysg proffesiynol hefyd yn cael eu penodi; byddwn yn cyhoeddi manylion pellach yn eu cylch yn y man. Bydd y Bwrdd yn adrodd yn uniongyrchol i’r Gweinidogion, gan ddarparu adroddiadau misol rheolaidd am y sefyllfa ddiweddaraf. Mae’n fwriad gennym fynd ati ymhen chwe mis i adolygu’r cynnydd y bydd y Bwrdd wedi’i wneud, a’r effaith y bydd wedi’i chael.  
O ystyried natur anfoddhaol y sefyllfa, ein blaenoriaeth, o reidrwydd, yw sicrhau bod her a chefnogaeth ddigonol i sicrhau gwelliannau ar gyfer plant a phobl ifanc yr ardal cyn gynted ag y bo modd. O’r herwydd, byddwn yn cwblhau’n trefniadau arfaethedig cyn gynted ag y bo modd, ac yn sicrhau bod y gefnogaeth angenrheidiol yn cael ei rhoi ar fyrder.  
Wrth bwyso a mesur yr opsiynau, rydym ni a’n swyddogion yn gweithio’n agos gyda Chomisiynwyr Llywodraeth Cymru, Cyngor Sir Ynys Môn a Chymdeithas Llywodraeth Leol Cymru i sicrhau bod ateb priodol a phendant yn ei le cyn gynted â phosibl.  Rydym yn falch o nodi eu bod i gyd yn llwyr gefnogi’n dull o weithredu yn hyn o beth a’u bod wedi cyfrannu’n effeithiol at ddatblygu’r ateb hwnnw. Yn benodol, mae’n dda gweld bod arweinwyr gwleidyddol Cyngor Sir Ynys Môn, a’r swyddogion sy’n ei arwain, wedi derbyn canfyddiadau’r adroddiad yn llawn, wedi croesawu’r ffaith bod Bwrdd wedi’i benodi sydd â’r un amcanion â’r broses sy’n mynd rhagddi i adfer y sefyllfa llywodraethu corfforaethol, a’u bod wedi ymrwymo o’r dechrau i ymgysylltu’n effeithiol â’r Bwrdd er mwyn unioni’r sefyllfa. Nid oes unrhyw arwydd o’r gwadu a’r agwedd hunanfodlon a welwyd mewn mannau eraill yn ddiweddar.  Mae’r datganiad hwn yn cael ei gyhoeddi yn ystod y toriad er mwyn sicrhau bod yr aelodau’n cael yr wybodaeth ddiweddaraf. Os bydd yr aelodau am i ni wneud datganiad pellach neu ateb cwestiynau ar ôl i’r Cynulliad ailymgynnull, byddem yn hapus i wneud hynny.





Translation:


 
 


  

Today Estyn has published its inspection report on education services in the Isle of Anglesey County Council. We are making this statement to inform Members of the action that we propose in response to the report.


In its overall judgements the inspection team found that the current performance of the local authority education services is unsatisfactory and also found the local authority’s prospects for improvement unsatisfactory.  In light of these very serious shortcomings, Estyn believe that special measures are required in relation to this authority.  


There can be no doubt that this is a highly damning report.  The shortcomings identified are unacceptable and we have moved swiftly to put arrangements in place to secure the necessary improvements.  


Estyn’s key findings are as follows:


In respect of current performance the Inspection found key issues across a range of areas.  For example, the standards for children and young people are below what could be expected at all key stages; attendance rates in secondary schools are unacceptably low; the school improvement service is judged to be inadequate; a lack of progress has been made in planning for school places; operational leadership in the delivery of education has not driven improvements in areas of underperformance and schools and officers have not been held to account; and business planning and risk\-assessment processes have not been robust enough to identify and address the slow pace of progress in education services and schools.


The prospects for improvement were judged as unsatisfactory because there has been long\-term underperformance at service level and the pace of action to bring about improvement has been too slow in the past to assure inspectors that improvement can follow this inspection without external support and challenge.


We were very concerned to note the findings and the recommendations of the Estyn report.  The service within the authority is in an unacceptable position and urgent action is needed to address the issues.


Anglesey is of course already run by Welsh Government Commissioners who were appointed in March 2011 to address fundamental failures of corporate leadership and governance.  The role and remit of these Commissioners is at that corporate level.  They were not appointed to improve education or any other specific service.  The corporate problems they have been addressing may well have contributed to the failures in education during the period which the Estyn report covers.  So recovery in education needs to go hand in hand with the corporate recovery which the Commissioners are leading.


The Welsh Government Commissioners have made good progress in their work.  The Council’s corporate governance is now nearing a state where we can contemplate returning some power to Councillors, under the Commissioners’ supervision and direction.  But that should not diminish the strength or seriousness of Estyn’s findings and the need to tackle them promptly.  The Commissioners will clearly be part of that.


We therefore intend to establish a Recovery Board to sustain and advise the Welsh Government Commissioners and to challenge and support the Council’s officers and members in respect of Anglesey’s education services.  This is similar to the approach used with Denbighshire’s education services in 2008\.  The main difference is that the Commissioners will be able to step in directly if the Council is not taking adequate, or prompt action to put things right.


The Board will include a senior education official from the Welsh Government and from the WLGA.  There will be an appointed Chair of the Board, and two further education professionals will complete the initial arrangements; we will announce further details of these in due course. The Board will report directly to Ministers and will provide regular monthly updates.  We intend to review the progress and impact of the Board after six months.


Given the unacceptable nature of the situation our priority must be to put in place adequate support and challenge to realise improvements as quickly as possible for the children and young people of the area.  We will therefore finalise our proposed arrangements as quickly as is possible, and ensure that the necessary support is provided urgently.


In considering the options we and our officials are working closely with the Welsh Government Commissioners, the Isle of Anglesey County Council and the Welsh Local Government Association to ensure that an appropriate and robust solution is in place as soon as possible.  We are pleased to note that all concerned fully support our approach and have contributed effectively to developing it.  In particular, it is good to see that the Isle of Anglesey County Council’s political and officer leadership has accepted the report’s findings fully, has welcomed the appointment of a Board which is fully aligned with the progress of the corporate governance recovery and has committed at an early stage to engaging effectively with the Board to put matters right.  There has been none of the denial and complacency that we have seen elsewhere recently.    


This statement is being issued during recess in order to keep members informed. Should members wish us to make a further statement or to answer questions on this when the Assembly returns we would be happy to do so.