Translate the text from Welsh to English.



 
Mae'r canllawiau'n nodi manylion ynghylch defnydd e\-sigaréts ymhlith pobl ifanc yng Nghymru a chamau y gall ysgolion eu cymryd i fynd i'r afael â defnyddio e\-sigaréts.


Mae ffigurau Rhwydwaith Ymchwil Iechyd Ysgolion yn dangos bod 20% o bobl ifanc o flwyddyn 7 i flwyddyn 11 yn dweud eu bod wedi rhoi cynnig ar e\-sigaréts, gyda 5% o ddisgyblion ysgolion uwchradd yng Nghymru yn eu defnyddio o leiaf unwaith yr wythnos.  

  

Mae iechyd a lles yn rhan orfodol o'r Cwricwlwm newydd i Gymru, ac mae'r canllawiau'n darparu cyfleoedd i addysgu am e\-sigaréts a'r dyfeisiau ar gyfer eu defnyddio. Dylid gwneud hyn fel rhan o addysg ehangach ynghylch camddefnyddio sylweddau.  

  

Mae'r canllawiau hefyd yn cynnwys cyngor i ysgolion ehangu eu polisïau ar ysmygu ac ymddygiad i fynd i'r afael â'r cynnydd mewn defnyddio e\-sigaréts. Anogir ysgolion i ddatblygu'r rhain gyda dysgwyr, staff a chymuned ehangach eu hysgol.  

  

Dywedodd Jeremy Miles, Gweinidog y Gymraeg ac Addysg:



> "Ni ddylai unrhyw un o dan 18 oed fod yn defnyddio e\-sigaréts. Mae ysgolion yn dweud wrthym bod hyn yn broblem go iawn, boed hynny oherwydd pwysau gan gyfoedion, marchnata lliwgar wedi'i anelu at blant neu ddiffyg dealltwriaeth o'r risgiau posibl i iechyd. Rwy'n gobeithio y bydd y canllawiau newydd hyn yn helpu disgyblion i ddeall effaith defnyddio e\-sigaréts fel y gallant wneud y penderfyniadau cywir.  
> 
>   
> 
> "Mae ein cwricwlwm newydd yn rhoi'r hyblygrwydd i athrawon addasu eu gwersi yn ôl y problemau a'r heriau sy'n wynebu eu disgyblion. Dylai hyn gynnwys dysgu am effeithiau defnyddio e\-sigaréts ar iechyd a lles. Mae pob ysgol uwchradd bellach yn addysgu'r cwricwlwm hwn i flynyddoedd 7 ac 8, a bydd yr adnodd hwn yn cefnogi'r holl ddisgyblion mewn ysgolion uwchradd."


Dywedodd y Dirprwy Weinidog Iechyd Meddwl a Llesiant, Lynne Neagle:



> "Ni ddylai dyfeisiau fêpio fod yn nwylo plant a phobl ifanc ac mae cefnogi pobl i gael plentyndod di\-fwg yn flaenoriaeth.  
> 
>   
> 
> "Mae rhoi'r adnoddau i'n pobl ifanc y mae eu hangen arnynt i gadw'n iach yn ffordd bwysig y gallwn eu helpu i wella eu hiechyd a'u lles. Bydd y canllawiau hyn yn helpu ysgolion i dynnu sylw at beryglon iechyd defnyddio e\-sigaréts a chefnogi pobl ifanc a allai fod yn gaeth ac sy'n dymuno rhoi'r gorau iddynt."


Dywedodd Dr Julie Bishop, Cyfarwyddwr Gwella Iechyd yn Iechyd Cyhoeddus Cymru:



> "Mae ein gwaith gyda'r grŵp amlasiantaeth ar gyfer ymateb i ddigwyddiadau wedi tynnu sylw at heriau newydd sylweddol y mae ein lleoliadau addysg yn eu hwynebu wrth ymateb i'r defnydd o e\-sigaréts ymhlith pobl ifanc yng Nghymru. Rydym yn gobeithio y bydd y canllawiau cynhwysfawr hyn yn gam cyntaf o ran cefnogi staff addysg i fynd i'r afael â'r broblem gynyddol hon."







Translation:


 
The guidance sets out details of vaping use among young people in Wales and actions schools can take to address vaping.  

  

Figures from the School Health Research Network show that 20% of young people from year 7 to year 11 say they’ve tried vaping, with 5% of secondary school pupils in Wales vaping at least once a week.  

  

Health and Well\-being is a mandatory part of the new Curriculum for Wales, and the guidance provides opportunities to introduce learning about vaping and vaping devices. This should be delivered as part of broader substance misuse education.  

  

The guidance also includes advice for schools to expand their smoking and behaviour policies to address the rise in vaping. Schools are encouraged to develop this with learners, staff and their wider school community.  

  

The Minister for Education and Welsh Language, Jeremy Miles said:



> " No one under 18 should be vaping. Schools are telling us this is a real issue, whether it's because of peer pressure, colourful marketing targeted at children or a lack of understanding of the potential health risks. I hope this new guidance will help pupils understand the impact of vaping so they can make the right decisions.  
> 
>   
> 
> "Our new curriculum gives teachers the flexibility to adapt their lessons to suit issues and challenges facing their pupils this should include learning about the health and well\-being impacts of vaping. All secondary schools are now teaching this curriculum to years 7 and 8, and this resource will support all secondary school pupils."


The Deputy Minister for Mental Health and Wellbeing, Lynne Neagle said:



> “Vapes have no place in the hands of children and young people and supporting people to have a smoke\-free childhood is a priority.  
> 
>   
> 
> “Giving our young people the tools they need to stay healthy is an important way we can help them to improve their health and wellbeing. This guidance will help schools to highlight the health risks of vaping and support young people who may be addicted and wish to stop.”


Dr Julie Bishop, Director of Health Improvement at Public Health Wales, said:



> “Our work with the multi\-agency incident response group has highlighted significant new challenges that our education settings are experiencing when responding to vaping among young people in Wales. We hope this comprehensive guidance will provide the first step in supporting education staff in addressing this growing issue.”