Translate the text from Welsh to English.



 
Roedd Llundain 2012 yn achlysur chwaraeon gwych sydd wedi ysbrydoli pobl Cymru. Mae’n hollbwysig ein bod yn cadw’r diddordeb y mae pobl wedi ei ddangos mewn chwaraeon yn ystod y Gemau Olympaidd a Pharalympaidd a’i ddefnyddio fel sbardun i annog unigolion o bob oedran i gymryd mwy o ran mewn gweithgarwch corfforol. Mae’r Rhaglen Lywodraethu yn cynnwys ymrwymiad i atal iechyd gwael a lleihau anghydraddoldebau iechyd drwy hyrwyddo gweithgarwch corfforol i bobl o bob oed.

Ni fu erioed gymaint o frys am weithredu. Roedd Arolwg Iechyd Cymru 2011 yn nodi mai dim ond tua thri o bob deg oedolyn sy’n bodloni’r canllaw ar gyfer gweithgarwch corfforol, sef cael pum niwrnod egnïol yr wythnos o leiaf. Roedd 13 y cant o oedolion yn dweud nad oeddent wedi gwneud unrhyw ymarfer neu weithgarwch corfforol yn yr wythnos flaenorol gyda 21 y cant arall heb wneud mwy na gweithgarwch ysgafn. Nid mater o ystyried y buddion corfforol yn unig yw hyn. Mae ymarfer corfforol rheolaidd yn helpu i gyfrannu at iechyd a lles emosiynol cymdeithasol ein dinasyddion hefyd. Mae pobl ifanc sy’n byw yn afiach yn fwy tebygol o gael eu heithrio o addysg a gweithgareddau cymdeithasol. Byddai rhoi cyfle i’n pobl ifanc gymryd rhan mewn amrywiaeth o weithgareddau a phrofiadau yn eu helpu i wneud dewisiadau mwy adeiladol a phositif, gan ennill sgiliau a dod yn fwy cymwys yn emosiynol.  

Mae yna dystiolaeth wyddonol gadarn y gall cymryd rhan mewn gweithgarwch corfforol ein helpu i fyw bywyd iachach a hapusach. Gall gweithgarwch corfforol rheolaidd leihau’r risg o nifer o gyflyrau cronig gan gynnwys clefyd coronaidd y galon, strôc, diabetes math 2, canser, gordewdra, problemau iechyd meddwl a chyflyrau'r cyhyrau a'r esgyrn. Mae gan bobl sy’n ymgymryd â gweithgarwch corfforol rheolaidd fwy o synnwyr o les ac mae llai ohonynt yn dioddef o iselder a gorbryder ar draws pob ystod oedran. Mae hyd yn oed cynnydd bach mewn gweithgarwch corfforol yn gwarchod rhywfaint yn erbyn clefydau cronig ac mae’n gwella ansawdd bywyd.  

Gwnaeth y Gemau Paralympaidd helpu i newid agweddau at bobl anabl. Gall gweithgarwch corfforol ddod â buddion amrywiol iawn i bobl anabl, gan gynnwys helpu i wella, neu hyd yn oed wrthdroi, nifer o’r effeithiau sy’n deillio o’u hamhariad ac o fynd yn hŷn. Bydd mynd i’r afael â rhwystrau rhag cynnwys plant ac oedolion anabl, a phobl o ddiwylliannau gwahanol, mewn chwaraeon nid yn unig yn gam ymlaen i’w hawliau ac yn gwella eu lles, bydd hefyd yn cynnig manteision ychwanegol o ran cymunedau mwy goddefgar, cynhwysol a chydlynol.  

Mae angen i ni ymateb i’r her hon a chynyddu lefelau gweithgarwch corfforol y boblogaeth gyfan drwy gefnogi pobl i newid eu hymddygiad drwy greu’r amgylchedd iawn ble mae ymgymryd â gweithgarwch corfforol yn ddyddiol yn opsiwn hawdd. Bydd cynyddu lefelau gweithgarwch corfforol yn darparu cyfleoedd a manteision sylweddol ar draws y Llywodraeth ac felly mae’n bwysig bod hon yn uchelgais i’r Llywodraeth gyfan. O ganlyniad, mae’r Cabinet wedi cytuno y dylem ystyried ymhellach sut y gallwn sicrhau bod gweithgarwch corfforol yn fwy o ran o bob un o bortffolios y Llywodraeth a byddaf yn cyfarfod â phob un o fy nghydweithwyr yn y Cabinet yn unigol er mwyn ystyried y posibiliadau ar gyfer cydweithio ar draws y Llywodraeth.

Mae angen i ni hefyd newid cyfeiriad Grŵp Cynghori’r Gweinidog ar Weithgarwch Corfforol fel bod y grŵp yn canolbwyntio mwy ar ganlyniadau ac aelodau yn atebol am gamau gweithredu penodol a fydd yn arwain at gynnydd mewn lefelau gweithgarwch corfforol. Rwyf eisoes wedi rhoi her i’r aelodau feddwl am syniadau arloesol y gallant hwy a’u sefydliadau arwain arnynt, ac rwyf hefyd wedi ystyried opsiynau ar gyfer dyfodol y grŵp er mwyn sicrhau bod y gwaith o weithredu polisi yn cael ei symud ymlaen gyda’r synnwyr o frys angenrheidiol. Rwy’n cynnig fy mod yn parhau i arwain Grŵp newydd a fydd yn cyfarfod ddwy neu dair gwaith y flwyddyn, ac mae’r Cabinet hefyd wedi cytuno y dylem gylchdroi’r gadeiryddiaeth ymysg Aelodau’r Cabinet, pan fo’n addas, gyda chanlyniadau clir a syniadau newydd ar draws ystod o bortffolios.

Byddaf yn rhoi her i Chwaraeon Cymru ac Iechyd Cyhoeddus Cymru gydweithio dros y tri mis nesaf i gynhyrchu cynllun cyflenwi ar gyfer camau gweithredu i’w cymryd ar y cyd er mwyn cynyddu lefelau gweithgarwch corfforol, ac a fydd yn cyd\-fynd â phob menter arall sydd ar droed yn y maes hwn.

Mae fy nghydweithwyr yn y Cabinet hefyd wedi cytuno i adeiladu ar lwyddiant rhaglenni gweithgarwch corfforol a gyllidir yn drawslywodraethol megis Newid am Oes a Dewch i Gerdded Cymru drwy ddwysáu’r ymgyrch Newid am Oes ac sicrhau bod rhaglenni megis Dewch i Gerdded Cymru yn cyrraedd mwy o bobl. Bydd hyn oll yn cefnogi pobl i gynnwys mwy o weithgarwch corfforol yn eu bywydau bob dydd.

Rwy’n hynod ymwybodol bod y posibilrwydd o newid yn gallu peri gofid, ond mae angen i ni newid ein dull ac atgyfnerthu ein ffordd o feddwl fel Llywodraeth gyfan i gynyddu lefelau gweithgarwch corfforol os ydym am gyflawni’r canlyniadau dymunol. Codi lefelau gweithgarwch corfforol yn gyffredinol fydd gwaddol y Gemau Olympaidd i Gymru.

Caiff y datganiad ei gyhoeddi yn ystod y toriad er mwyn rhoi'r wybodaeth ddiweddaraf i aelodau.  Os bydd aelodau eisiau i mi wneud datganiad pellach neu ateb cwestiynau ynglŷn â hyn pan fydd y Cynulliad yn dychwelyd, byddwn yn hapus i wneud hynny.  


  






Translation:


 
London 2012 was an outstanding sporting event that has inspired the population of Wales. It is vital that we capture the interest people have shown in sport during the Olympic and Paralympic Games and use it as a springboard to encourage more participation in physical activity by people of all ages. The Programme for Government contains a commitment to prevent poor health and reduce health inequalities through promotion of physical activity for people of all ages.


The need for action has never been more urgent.  The 2011 Welsh Health Survey indicated that only around three in ten adults meet the physical activity guidelines of five plus active days a week, while 13 per cent of adults reported that they had done no exercise or physical activity in the past week, and a further 21 percent had done no more than light activity. This isn’t simply about the physical benefits.  Regular physical exercise helps to contribute to the social and emotional wellbeing of our citizens too.  Young people who lead unhealthy lifestyles are more likely to be excluded from social activities and education.  Giving our young people access to a range of activities and experiences will help them to make positive and constructive choices, and gain skills and emotional competence.  


There is good scientific evidence that being physically active can help us all to lead healthier and happier lives. Regular physical activity can reduce the risk of many chronic conditions including coronary heart disease, stroke, type 2 diabetes, cancer, obesity, mental health problems and musculoskeletal conditions. Regular physical activity is associated with a greater sense of well\-being and lower rates of depression and anxiety across all age groups. Even relatively small increases in physical activity are associated with some protection against chronic diseases and an improved quality of life.  


The Paralympic Games helped to shift public attitudes towards disabled people. Physical Activity can have an enormous range of health benefits for disabled people including helping to ameliorate, or even reverse, many of the effects of their impairment and of ageing. Tackling barriers to inclusion in sport for disabled children and adults, and for people from different cultures will not only advance   

their rights and enhance their well\-being, it will also have wider benefits in terms of more tolerant, inclusive and cohesive communities.  


We need to respond to this challenge and increase levels of physical activity across the population by supporting people to change their behaviour by creating the right environment where being physically active on a daily basis is the easier option. Increasing levels of physical activity will provide significant cross\-government opportunities and benefits and therefore it is important that this is a cross Government ambition. As a result the Cabinet has agreed that we should investigate how we can further mainstream physical activity within each Government portfolio and I will be meeting each of my Cabinet colleagues individually to explore the possibilities for further cross\-Government collaboration.


We also need to change the direction of the Physical Activity Ministerial Advisory Group so that the group becomes more outcome focussed and members are held accountable for specific actions which will lead to increases in levels of physical activity. I have already challenged the members to generate innovative ideas that they and their organisations can lead on and I have also considered options for the future of the group to ensure that policy implementation is driven forward with the necessary sense of urgency. I propose that I continue to lead a refreshed Group which will meet two to three times per year, and the Cabinet has also agreed that we should rotate the chair amongst Cabinet Ministers, when appropriate, with clear outcomes and new ideas across a range of portfolios.


I will challenge Sport Wales and Public Health Wales to work together over the next three months to produce a delivery plan of joint actions that they will take to increase levels of physical activity and to complement all other initiatives underway in this area.


My Cabinet colleagues have also agreed to build on the success, of existing cross Government funded physical activity programmes such as Change4Life and Let’s Walk Cymru by increasing the intensity of the Change4Life campaign and by extending the reach of programmes like Let’s Walk Cymru to support people to build more physical activity into their everyday lives.


I am very aware that the prospect of change can be unsettling, but we need to refresh our approach and reinforce our whole Government approach to raising levels of physical activity if we are to achieve our desired outcomes. Wales’ Olympic legacy will be to raise levels of physical activity across the board.


 


  

This statement is being issued during recess in order to keep members informed.  Should members wish me to make a further statement or to answer questions on this when the Assembly returns I would be happy to do so.