Translate the text from Welsh to English.



 
Rwy'n gwneud y datganiad hwn yn dilyn pryderon a fynegwyd gan rai Aelodau Cynulliad ym mis Mawrth eleni ynglŷn â chau labordai ac oedi i fenywod sy'n cael canlyniadau profion yn Lloegr. Hoffwn fanteisio ar y cyfle hwn i longyfarch Iechyd Cyhoeddus Cymru, sy'n cyflenwi rhaglen Sgrinio Serfigol Cymru, am gyflwyno'r profion Feirws Papiloma Dynol (HPV) risg uchel fel y prawf sgrinio sylfaenol ym mis Medi 2018\. Mae hwn yn brawf mwy sensitif a fydd yn atal mwy o achosion o ganser na'r prawf cytoleg sylfaenol. Bydd y rhaglen yn awr yn profi am 14 math o HPV risg uchel, sy'n achosi 99\.8% o'r achosion o ganser ceg y groth. Yn sgil symud i brofion HPV, syrthiodd llwyth gwaith archwiliadau cytolegol yng Nghymru yn sylweddol, gyda'r galw o ganlyniad yn ddigon i gynnal dim ond un labordy cytoleg ym Mharc Magden, yn hytrach na phedwar labordy fel o'r blaen. 


Roedd Sgrinio Serfigol Cymru wedi paratoi ar gyfer gwneud y gwaith sgrinio HPV sylfaenol am sawl blwyddyn ac wedi gweithio yn effeithiol i gadw’r staff cytolegol a oedd yn parhau i fod yn angenrheidiol i gynnal y gwasanaeth a darparu canlyniadau’r sgrinio o fewn yr amserlenni safonol yn ystod y cyfnod o drosglwyddo i'r prawf newydd. O ganlyniad, nid yw'r rhaglen sgrinio serfigol yng Nghymru wedi wynebu’r un anawsterau â'r rhaglen yn Lloegr. Mae'r amseroedd cyflawni ar gyfer profion sgrinio serfigol yn well na'n targed o 95% o ganlyniadau yn cyrraedd o fewn 4 wythnos, gyda mwy na 99% o fenywod yn cael eu canlyniadau o fewn yr amser safonol. Mae rheolaeth lwyddiannus y gweithlu cytoleg gan Iechyd Cyhoeddus Cymru wedi golygu mai Cymru yw’r unig wlad hyd yma yn y DU i gyflwyno profion HPV. 


Holodd yr Aelodau hefyd ynglŷn â hunan\-brofi. Mae'r dechnoleg yn bodoli bellach i fenywod gasglu sampl sgrinio serfigol eu hunain yn eu cartrefi eu hunain, ac mae rhagor o dystiolaeth ar gael drwy’r amser am y dechneg hon, ond nid oes sicrwydd eto ei bod yn ddiogel ac yn effeithiol ar gyfer sgrinio. 


Prosiect ymchwil yw’r astudiaeth beilot hunan\-samplu a gyhoeddwyd yn Lloegr, gan ddechrau o fis Medi 2019 mewn rhannau o Lundain y gwyddir sydd â chyfradd sgrinio serfigol isel. Felly, ni fydd Cymru yn dyblygu'r un cynllun peilot, ond byddwn yn aros am y gwerthusiad. Ni fydd hunan\-brofi yn cael ei gyflwyno ym mhob rhan o'r DU hyd nes y dangosir bod y cynllun peilot yn ddiogel, a'i fod wedi'i argymell gan Bwyllgor Sgrinio Cenedlaethol y DU (UKNSC). Gan ragweld argymhelliad o'r fath, mae Iechyd Cyhoeddus Cymru yn ystyried sut y gellid gweithredu hyn yng Nghymru.


Yn olaf, gofynnodd un Aelod am ddatganiad hefyd i esbonio polisi Llywodraeth Cymru ar sgrinio menywod dan 25 oed sydd â symptomau o ganser ceg y groth. 


Mae pob menyw yng Nghymru sy'n 25 i 64 oed ac sydd wedi'u cofrestru gyda meddyg teulu yn cael gwahoddiad yn awtomatig i ddod i gael prawf sgrinio serfigol (bob tair blynedd os ydych yn 25 i 49 oed, a bob pum mlynedd os ydych yn 50 i 64 oed). Pwrpas yr holl raglenni sgrinio yw canfod cyflyrau yn gynharach, fel y gellir eu trin yn haws mewn pobl nad ydynt wedi dechrau arddangos symptomau ond a all fod â risg uwch o ddatblygu cyflwr penodol. Nid yw meddygon teulu yn atgyfeirio pobl i gael eu sgrinio. Os ydynt yn gymwys, byddant eisoes yn cael gwahoddiad ar yr adeg briodol.


Nid yw sgrinio serfigol yn briodol ar gyfer menywod sy'n arddangos symptomau o ganser ceg y groth gan nad yw'n brawf am ganser. Mae'r prawf yn edrych am HPV a chelloedd annormal a allai o bosib ddatblygu i fod yn ganser. Os oes gan fenyw symptomau, byddai sgrinio yn achosi oedi wrth roi diagnosis. Os oes gan feddygon teulu unrhyw bryderon, dylent atgyfeirio menywod ar y llwybr brys lle ceir amheuaeth o ganser i gael archwiliad prydlon.


Mae canser ceg y groth yn brin iawn mewn menywod dan 25 oed gyda thua phump o fenywod dan 25 oed yn cael diagnosis o ganser ceg y groth bob blwyddyn yng Nghymru (tua 3% o'r holl achosion o ganser ceg y groth bob blwyddyn yng Nghymru). Mae Llywodraeth Cymru, fel holl Lywodraethau eraill y DU, yn dilyn cyngor arbenigol yr UKNSC. Yn 2012, argymhellodd yr UKNSC na ddylid sgrinio menywod dan 25 oed. Y rheswm dros hyn yw y dangoswyd nad yw sgrinio menywod dan 25 oed mor effeithiol a bod menywod yn y grŵp oedran hwn yn fwy tebygol o fod ag annormaledd yn eu celloedd sydd fel arfer yn gwella ar ei ben ei hunan. Canfu sgrinio blaenorol y byddai 1 o bob 3 o fenywod a gafodd brawf sgrinio dan 25 oed yn cael canlyniad annormal, o gymharu ag 1 o bob 14 o'r holl fenywod a gafodd eu sgrinio (25 i 64 oed). Cyn codi'r oedran, roedd sgrinio menywod dan 25 oed yn arwain at atgyfeirio llawer o fenywod ifanc am driniaeth ddiangen.


Yn hytrach nag ehangu'r rhaglen sgrinio i gynnwys menywod y tu allan i'r ystod oedran a argymhellir, dylem ganolbwyntio ein hymdrechion ar annog y rhai hynny yn yr ystod oedran cymwys i ddod i'w profion sgrinio.


Mae Iechyd Cyhoeddus Cymru yn gweithio i wella'r niferoedd sy'n dod i'w profion sgrinio, yn enwedig menywod o 25 i 30 oed, sef y grŵp demograffig sydd â'r gyfradd presenoldeb isaf. Mae wedi bod yn cynnal ymgyrch gynhwysfawr i wella ymwybyddiaeth a chynyddu'r niferoedd sy'n manteisio ar brofion sgrinio serfigol. Mae'r ymgyrch farchnata ar y cyfryngau cymdeithasol, \#CaraGegdyGroth, a lansiwyd ym mis Mawrth, yn ceisio annog menywod 25 i 30 oed i fynd am brawf sgrinio serfigol, a chynyddu'r ddealltwriaeth o HPV. Mae ymchwil yn dangos bod embaras yn rhwystr i gael prawf sgrinio serfigol. Mae \#CaraGegdyGroth yn defnyddio iaith gadarnhaol a gonest sy'n grymuso, gyda ffocws cryf ar annog menywod i feddwl am eu cyrff mewn ffordd bositif, er mwyn annog menywod i ddod am brawf sgrinio pan fyddant yn cael gwahoddiad.


Hoffwn achub ar y cyfle hwn hefyd i dynnu sylw at ymchwil galonogol iawn yn ymwneud â'r brechlyn HPV. Ers 2008, mae merched 12 neu 13 oed wedi cael cynnig y brechlyn HPV ym mhob rhan o'r DU i'w hamddiffyn rhag canser ceg y groth. Dangosodd ymchwil a gyhoeddwyd yn y British Medical Journal ar 3 Ebrill fod y brechlyn wedi arwain at leihad o 90% mewn celloedd cyn\-ganseraidd yn yr Alban.


Nid ydym yn gorffwys ar ein rhwyfau o ran canlyniadau canser ceg y groth, ond mae'n rhaid i ni gydnabod bod cyfraddau goroesi blwyddyn a phum mlynedd ar gyfer canser ceg y groth wedi gwella mwy na phedwar pwynt canran rhwng 2005\-09 a 2010\-14\. Mae’r gyfradd marwolaethau Ewropeaidd yn ôl oedran safonedig fesul 100,000 o bobl wedi syrthio 1\.5 pwynt rhwng 2001\-03 a 2013\-15\. Mae'r cyfuniad hwn o imiwneiddio a sgrinio serfigol yn cynnig yr amddiffyniad gorau posib rhag canser ceg y groth, ac rwy'n falch bod menywod yng Nghymru yn cael cynnig y ddau yn rheolaidd. Dros y degawd nesaf gallwn ddisgwyl gweld lleihad sylweddol yn nifer yr achosion o ganser ceg y groth yng Nghymru.


Caiff y datganiad ei gyhoeddi yn ystod y toriad er mwyn rhoi'r wybodaeth ddiweddaraf i aelodau. Os bydd aelodau eisiau i mi wneud datganiad pellach neu ateb cwestiynau ynglŷn â hyn pan fydd y Cynulliad yn dychwelyd, byddwn yn hapus i wneud hynny







Translation:


 
I am making this statement following concerns expressed by some Assembly Members in March this year about laboratory closures and delays for women receiving test results in England. I would like to take this opportunity to congratulate Public Health Wales, which delivers the Cervical Screening Wales (CSW) programme, for successfully rolling\-out high\-risk Human Papilloma Virus (HPV) testing as the primary screen in September 2018\. This is a more sensitive test and will prevent more cancers than primary cytology testing. The programme now tests for 14 high\-risk HPV types, which cause 99\.8% of cervical cancers. The move to HPV testing resulted in the cytological examination workload in Wales falling significantly, with the resultant demand sufficient to sustain only one cytology laboratory at Magden Park, rather than the previous 4\.


CSW prepared for the implementation of primary HPV screening for several years and worked effectively to maintain its cytological staff still needed to sustain the service and provide screening results within standard timescales whilst transitioning to the new test. As a result, the cervical screening programme in Wales has not encountered the same issues as the English programme. Turnaround times for cervical screening test results exceed our target of 95% of results to be received within 4 weeks, with more than 99% of women receiving their results within standard. The successful management of the cytology workforce by Public Health Wales has enabled Wales to be the only UK country to date to introduce HPV testing.


Members also raised the issue of self\-testing. The technology now exists for women to collect a cervical screening sample themselves in their own home, and evidence around this technique is building, but is yet to be fully assured as safe and effective for screening.


The self\-sampling pilot study announced in England, starting from September 2019 in parts of London which are known to have poor cervical screening uptake, is a research project. Wales will, therefore, not be duplicating the same pilot, but will await the evaluation. Self\-testing will not be rolled\-out across the UK until the pilot has been shown to be safe, and has been recommended by the UK National Screening Committee (UKNSC). In anticipation of any such recommendation, Public Health Wales is considering how this could be implemented in Wales.


Lastly, one Member also requested a statement to clarify the Welsh Government’s policy on screening women with symptoms of cervical cancer under the age of 25\.


All women in Wales aged 25 to 64 who are registered with a GP are automatically invited for cervical screening (every 3 years if you are 25 to 49 and every 5 years if you are 50 to 64\). The purpose of all screening programmes is to identify conditions at an early, more treatable stage in people who do not display symptoms but may have an increased risk of a particular condition. GPs do not refer people for screening. If they are eligible they will already be invited at the appropriate time.


Cervical screening is not appropriate for women displaying symptoms of cervical cancer as it is not a test for cancer. The test looks for HPV and abnormal cells which could potentially develop into cancer. If a woman has symptoms, screening would only delay diagnosis. If GPs have any concerns, women should be referred via the urgent suspected cancer pathway for prompt investigation.


Cervical cancer in women under the age of 25 is extremely rare with around 5 women under the age of 25 diagnosed with cervical cancer a year in Wales (around 3% of the total cervical cancers diagnosed a year in Wales). The Welsh Government, as all other UK governments, follows the expert advice of the UKNSC. In 2012 the UKNSC recommended that women should not be screened below the age of 25\. This is because screening women under 25 has not shown to be effective and women in this age group are more likely to have cell abnormalities which usually resolve on their own. Previous screening found that 1 in 3 women screened under the age of 25 would have an abnormal result compared to 1 in 14 for all women screened (25\-64 years old). Before the age was raised, screening of women less than 25 years of age resulted in many young women being referred for unnecessary treatment.


Rather than expanding the screening programme to include women outside the recommended age range, we should be focussing our efforts on encouraging those in the eligible age range to attend for screening.


Public Health Wales is working to improve uptake, particularly in women from 25 to 30, who are the lowest attending demographic. It has been running a comprehensive campaign to increase awareness and improve uptake of cervical screening. The \#LoveYourCervix social marketing campaign launched in March, aiming to encourage uptake of cervical screening in women aged 25 to 30, and to increase understanding of HPV. Research shows embarrassment is a barrier to having cervical screening. \#LoveYourCervix uses positive, empowering and honest language, with a strong focus on body positivity to encourage women to attend for screening when invited.


I would also like to take this opportunity to highlight some very encouraging research relating to HPV vaccination. Since 2008, girls aged 12 or 13 have been offered the HPV vaccine across the UK to protect against cervical cancer. Research published in the British Medical Journal on 3 April showed that in Scotland the vaccine had led to a 90% reduction in pre\-cancerous cells.


We are not complacent about cervical cancer outcomes but must recognise that 1 and 5 year survival from cervical cancer has improved by more than 4 percentage points between 2005\-09 and 2010\-14; while the European age\-adjusted mortality rate per 100,000 people has fallen by 1\.5 points between 2001\-03 and 2013\-15\. The combination of immunisation and cervical screening offers the best possible protection against cervical cancer and I am pleased that in Wales women are offered both routinely. Over the next decade we can expect to see cases of cervical cancer reduce significantly in Wales.


This statement is being issued during recess in order to keep members informed. Should members wish me to make a further statement or to answer questions on this when the Assembly returns I would be happy to do so.