Translate the text from Welsh to English.



 
Ar Ddiwrnod Cenedlaethol Hawliau Gofalwyr, hoffwn dalu teyrnged i'r bobl sy'n gofalu am eraill oherwydd cariad yn hytrach nag am wobr faterol. Pobl yn gofalu am deulu a ffrindiau yw sylfaen cymdeithas gytbwys. Bydd pob un ohonom yn mynd drwy gyfnodau yn ei bywydau pan fydd angen rhywfaint o ofal arnom, a bydd y rhan fwyaf ohonom yn gorfod gofalu am rywun agos ar ryw adeg neu'i gilydd.


Mae hyn yn wir am bobl ifanc yn ogystal ag oedolion. Canfu'r Arolwg Rhwydwaith Ymchwil Iechyd mewn Ysgolion diweddaraf fod 16% o bobl ifanc rhwng 11 ac 16 oed yng Nghymru yn gyfrifol am ofalu am rywun yn eu teulu o ganlyniad i’r ffaith eu bod yn anabl, yn sâl yn gorfforol neu’n feddyliol neu’n cael problemau gydag alcohol neu gyffuriau.


Mae’r rôl ofalu ddi\-dâl hon yn gallu mynd â llawer iawn o amser ac egni, ac mae rhai pobl yn gweld hyn yn heriol iawn heb gymorth. Mae nifer y bobl yng Nghymru sy'n gwneud cyfraniad mawr at ofalu yn eithaf sylweddol. Canfu Arolwg Cenedlaethol Cymru fod 6% o bobl dros 16 oed yng Nghymru yn gofalu am berthynas, ffrind neu gymydog am o leiaf 20 awr yr wythnos.


Yn Neddf Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant 2014, rhoddwyd yr un hawliau i ofal a chymorth i ofalwyr di\-dâl â'r bobl y maent yn gofalu amdanynt.  Rydym wedi ymrwymo i sicrhau bod y Ddeddf hon yn cael ei gweithredu’n llwyddiannus a'i monitro. Mae systemau adrodd ar berfformiad awdurdodau lleol yn rhoi cipolwg ar y gefnogaeth sydd ar gael i ofalwyr, ac rydym wedi comisiynu gwerthusiad annibynnol mawr i'r ffordd y mae'r Ddeddf yn gweithio’n ymarferol.


Ym mis Tachwedd 2017, cyhoeddwyd tair blaenoriaeth genedlaethol i gefnogi'r gwaith o gyflwyno'r hawliau ychwanegol i ofalwyr o dan y Ddeddf Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant:


* Helpu i fyw yn ogystal â gofalu
* Adnabod a chydnabod gofalwyr
* Darparu gwybodaeth, cyngor a chymorth.


Rydym bellach yn bwriadu cryfhau'r gwaith o gydgysylltu’r gefnogaeth ar gyfer gofalwyr ar draws y wlad drwy adeiladu ar y tair blaenoriaeth a gyhoeddwyd ddwy flynedd yn ôl i ddatblygu cynllun gweithredu cenedlaethol yn 2020\. Bydd y cynllun hwn yn cael ei lunio ar sail cydgynhyrchu gyda’r gofalwyr eu hunain, sefydliadau gofalwyr a'r holl wasanaethau cyhoeddus perthnasol drwy Grŵp Cynghori'r Gweinidog ar gyfer materion gofalwyr. Bydd y cynllun cenedlaethol yn cael ei weithredu ar draws y Llywodraeth, gan edrych ar yr holl feysydd polisi perthnasol.


Ar Ddiwrnod Cenedlaethol Hawliau Gofalwyr, rydym yn nodi lansio'r ymgyrch genedlaethol i wneud gofalwyr yn ymwybodol o'u hawliau o dan Ddeddf Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant (Cymru) 2014\. Drwy weithio gyda'n partneriaid i gyrraedd gofalwyr o bob oedran, ym mhob rhan o'n cymunedau, byddwn yn gwneud yn siŵr bod ein neges yn cael ei chlywed yn fwy clir. Rhaid i fwy o ofalwyr ddeall bod ganddynt yr un hawl i gael eu hasesu am gymorth â'r person y maent yn gofalu amdano. Heddiw, rydym wedi cyhoeddi deunyddiau newydd sy'n nodi’r cam cyntaf mewn ymgyrch gyson wedi'i thargedu. Bydd posteri a thaflenni clir a chryno i'w gweld yn fuan mewn gwahanol leoliadau ar draws Cymru, a chopïau electronig yn cael eu hanfon at rwydwaith o randdeiliaid. Gellir gweld y deunydd newydd yn ymwneud â'r ymgyrch ar wefan Llywodraeth Cymru drwy ddilyn y ddolen isod.


Y gyfraith ar ofal a chymorth: hawliau gofalwyr







Translation:


 
On National Carers’ Rights Day I pay tribute to those people who look after others out of love rather than for any material reward. People caring for family and friends is the bedrock of a reciprocal society. All of us will have times in our life when we need some looking after and most of us will find ourselves caring for someone close to us at some point.


This is true for young people as well as for adults. The most recent Schools Health Research Network Survey found 16% of 11\-16 year olds in Wales to have a current caring responsibility for someone in their family as a result of them being disabled, physically or mentally unwell or having a problem with alcohol or drugs.


Some people whose unpaid caring role takes up a great deal their time and energy find this role very challenging without some support. The numbers of people in Wales who are more heavily involved in caring are quite substantial. The National Survey for Wales found 6% people in Wales aged 16 and over to be caring for a relative, friend or neighbour for at least 20 hours a week.


In the 2014 Social Services and Well\-Being Act, unpaid carers were given the same rights to care and support as the people they care for. We are committed to ensuring this Act is successfully implemented and monitored. Local authorities’ performance reporting systems provide an insight into support for carers, and we have commissioned a major independent evaluation of how the Act is working out in practice.


In November 2017, we announced three national priorities to support the delivery of the enhanced rights for carers under the Social Services and Well\-being Act:


* Supporting life alongside caring
* Identifying and recognising carers
* Providing information, advice and assistance.


We now intend to strengthen the national co\-ordination of support for carers by building on the three priorities announced two years ago to develop a national action plan in 2020\. This plan will be drawn up on the basis of co\-production with carers themselves, carers’ organisations and all the main relevant public services through the Ministerial Advisory Group for carers’ issues. The national plan will operate across Government, looking at all relevant areas of policy.


On National Carers’ Rights Day, we mark the launch of a national campaign to make carers aware of their rights under the Social Services and Well\-being (Wales) Act. Working with our partners to reach carers of all ages, in all parts of our communities, we will make sure our message is better heard. More carers must understand they have the same right to be assessed for support as the people they care for. Today we have published new materials which begin the first phase in a targeted and sustained campaign. Clear, concise posters and leaflets will shortly be viewed and distributed in various outlets across Wales, and electronic copies are being sent to a network of stakeholders. The new campaign material can now be viewed on the Welsh Government website by following the link below.


The law on care and support: carers' rights