Translate the text from English to Welsh.



 
As Members will be aware, at the meeting of the European Council on Sunday 25 November, the UK and the EU signed off the Withdrawal Agreement and the linked Political Declaration on the future relationship between the UK and the EU27\.  


This Written Statement provides the Welsh Government’s assessment of the deal reached. It is intended to inform Assembly Members about the implications for Wales in advance of the debate and vote in the National Assembly next week. 


As I set out in my Oral Statement to the National Assembly on 20 November, it is important to distinguish between the Withdrawal Agreement and the Political Declaration. 


The Withdrawal Agreement establishes the terms of the UK's withdrawal from the EU and offers legal certainty once the Treaties and EU law cease to apply to the UK. 


A Withdrawal Agreement is desperately needed. Securing the transition period is essential to avoid a cliff edge in just four months’ time. The Withdrawal Agreement also includes a mechanism for extending the transition period – something we have been calling for, although the one\-off extension option it allows is more limited than we would wish. 


The Withdrawal Agreement also sets out the protection of citizens’ rights, which will secure the status of the EU citizens who have made their lives here and of UK nationals, who have chosen to live and work or retire elsewhere in Europe. 


It includes the legal text to provide the ‘backstop’ mechanism to ensure there is no hard border on the island of Ireland, a necessity in protecting the Good Friday Agreement. 


Some elements of the Withdrawal Agreement are problematic, notably some of those related to the so\-called backstop – for example, the failure to commit the UK to  progressive alignment, rather than just a non\-regressive arrangement, with EU standards and rights in terms of the environment and labour market. Those elements are derived from the inadequacies of the UK Government’s position, which shapes the Political Declaration. But we recognise the importance of the main building blocks of the agreement.   


The Political Declaration sets out a framework for the UK’s future relationship with the EU27, including the economic and security partnerships and the institutional arrangements required to negotiate the future relationship and its governance thereafter. 


Although this document has been developed since an outline was published on 14 November, it remains the case that it fails to provide clear guarantees about a future relationship with the EU27 that would protect the interests of Wales and the UK as a whole. It remains inadequate and, as set out below, does not provide the right basis for the UK’s future relationship with the EU.  


**The Welsh Government’s position**


In January 2017, the Welsh Government, together with Plaid Cymru, published *Securing Wales’ Future*. Our White Paper set out the least damaging form of Brexit. As we took an evidence\-based approach, it is little surprise that the position of the business community, trade unions and prominent independent think tanks is closely aligned to ours. 


The Welsh Government has been clear and consistent in its six priorities, which are:


* Participation in the Single Market and a customs union.


* A new migration system that links migration more closely to employment while protecting employees from exploitation.


* Maintaining social and environmental protections, including workers’ rights.


* The vital importance of a transition period to avoid a ‘cliff edge’.


* Wales not to lose a penny of funding due to Brexit, as promised during the referendum.


* A fundamentally different constitutional relationship between the devolved governments and the UK Government – based on mutual respect and no claw back of devolved powers to Whitehall.


Welsh Government Ministers have used every opportunity to influence the UK’s position by providing evidence from our White Paper – and the series of detailed policy documents, which have followed it – and by providing practical examples of the damage the UK Government’s approach would create to our economy and society.  


At each iteration of the UK Government’s position, we have seen movement towards the views we set out in our White Paper. This is reflective of the UK Government’s many red line positions being undeliverable; unacceptable to the majority and totally incompatible with independent evidence. 


This is most evident in relation to customs arrangements, where the UK Government has moved towards a short to medium\-term position of remaining in a customs union in all but name. It remains our view that the UK Government has not gone far enough. 


The following evaluates the position reached in the Political Declaration against the priorities we set out that are covered in the declaration. The vital issue of replacing EU funding is not covered in the Withdrawal Agreement or Political Declaration and the Welsh Government continues to make the case to the UK Government, in line with our policy set out in *Regional Investment in Wales after Brexit* and *Reforming UK Funding and Fiscal Arrangements after Brexit.* 


We also continue to seek new constitutional arrangements in line with our policy paper *Brexit and Devolution*, although we were successful in protecting our devolution settlement through securing fundamental changes to the EU Withdrawal Act and agreeing the associated Intergovernmental Agreement, and we continue to make good progress on framework agreements. 


**Participation in the Single Market and a customs union**


The Welsh economy is closely integrated with the EU Single Market and some 60% of identifiable Welsh goods exports go to EU countries. Independent analysis shows that any significant friction or reduction in access to the Single Market will be damaging and the greater the reduction, the worse the consequences will be in terms of reduced or negative growth for the economy as a whole and for specific sectors. 


There is strong consensus among mainstream economists that replacing Single Market participation with World Trade Organisation (WTO) rules – as the case would be without a replacement trade deal – could result in a UK economy up to 8% to 10% smaller than would otherwise be the case. This would devastate trade across a number of sectors, including food, automotive and a wide range of manufacturing sectors in Wales. 


A free trade agreement with the EU along similar lines to the recent agreement with Canada could result in the economy being some 6% smaller. Analysis also shows that even close alignment to the EU in the form of EEA membership could result in the economy being some 2% to 4% smaller than would otherwise have been the case. 


As set out in *Securing Wales’ Future,* all the credible evidence shows the imposition of tariffs or non\-tariff barriers, such as product certification between the UK and the EU, will be damaging to businesses in Wales and the UK and most economists recognise that non\-tariff barriers have a more significant economic impact than tariffs. This is why – alongside a customs union – our White Paper advocated continuing to ensure the domestic regulatory regimes for goods and services within the UK are compatible with those of the EU. 


The combination of the dynamic alignment of regulatory standards and a customs union would help towards ensuring the UK retains full participation in the Single Market. 


The UK Government has moved a long way from its initial ill\-advised red line positions, which were set out in the Prime Minister’s Lancaster House speech of January 2017\. By failing to be clear about the difficult trade\-offs needed in the negotiations, and its unwillingness to embrace a solution which ensures the closest possible relationship between the UK as a whole and the EU, short of membership, the UK Government has lost the negotiating advantage, which could have been gained. 


The UK Government has finally recognised the importance of customs alignment with the EU, and the Political Declaration sets out an ambition to deliver tariff\-free trade between the UK and the EU27\. A single UK customs territory forms the basis of the ‘backstop’ arrangements, which, in all but name, is a customs union. 


However, while the Political Declaration sets out the intention to “build and improve on the single customs territory provided for in the Withdrawal Agreement” this falls short of a clear commitment that the UK will look to agree a permanent customs union with the EU.    


By failing to provide clarity on the future customs arrangements, this will only create continued uncertainty for businesses on the future trading relationship with Wales’ most important trading partner. This uncertainty will inevitably continue to impact on investment decisions and increase the incentives for businesses to focus their investment on EU27 countries to secure the guarantee of tariff\-free trade with other EU countries. 


While the UK Government has recognised the importance of regulatory alignment for goods, it has decided services sectors should not be aligned in the same way – the Political Declaration reflects this choice, offering market access based only on ‘equivalence’, which is likely to involve increased regulatory friction. This will inevitably affect the £700m of services sector exports from Wales to EU countries. We see no evidence to support the position that the benefits of regulatory flexibility for the service sector could outweigh the costs that reductions in market access will inevitably bring. The UK Government’s position on the services sector will negatively impact trade and damage the manufacturing sector, which provides services and traded goods.


The future economic relationship set out in the Political Declaration does not therefore set out a long\-term relationship which provides for participation in the Single Market and a customs union that is needed to ensure stability and certainty for the long term. 


**A migration system linked to employment while protecting employees from exploitation**


While on many aspects of the further economic relationship we have seen the UK Government move towards our position, in relation to mobility and migration, the UK Government remains intent on restricting the supply of labour from the EU and – more recently – has called into question the contribution of EU citizens who have moved to the UK to the benefit of businesses, public services, communities and society as a whole. 


The Political Declaration does not include a detailed migration and mobility framework and is based on the assumption of very\-limited rights for people to move between the UK and the EU27 for purposes other than short\-term visits. This will deprive UK citizens of opportunities to move to live and work in other EU countries and is likely to pose fundamental problems of labour supply for businesses and public services.  


The UK Government’s position is underpinned by the report by the Migration Advisory Committee, ahead of a forthcoming White Paper on migration expected later this year. In its reaction to the committee, the UK Government has begun to signal its intention to move to  a migration system which no longer provides preferential access for EU nationals and a visa system that selects certain skills and occupations, as well as a salary threshold of £30,000 for any jobs filled by incoming non\-UK nationals. 


In our policy paper, *Brexit and Fair Movement of People,* we set out a future migration policy consistent with achieving the overriding goal of securing continued full and unfettered access to the Single Market. We believe future migration from Europe to the UK should be more closely linked to employment – either the offer of a job or the ability to find one quickly as a number of other countries in Europe already require. 


We also believe our future relationship with Europe should include a differentiated and preferential approach to immigration for EEA and Swiss nationals. Migration policy needs to recognise that migration is not just about individuals, but about their families too. People who come here to work should access the safety net of the benefits system and public services in broadly the same way as they do now.


In our view, migration policy and the future mobility framework needs to be responsive to the needs of the economy and society, rather than constrained by arbitrary quotas, salary thresholds and politically\-driven migration targets.


EU citizens make a hugely\-positive contribution to life in Wales. Wales will continue to need migration from EU countries to help sustain our private and public sectors. 


Nearly 80,000 people from other EU countries currently live in Wales, of whom the majority are in employment. The UK Government’s approach would restrict labour supply in Wales and could lead to the insolvency of many businesses reliant on the flow of labour from EU countries. 


Wales has particular vulnerabilities in certain key sectors.  For instance, we have high numbers of EU workers in the food\-processing sector and virtually all of our vets working in the food hygiene sector are EU nationals. This makes the entire food supply chain particularly vulnerable to a loss of EU labour. We are reliant on EU workers in health and social care; in higher education, tourism and hospitality and manufacturing. 


We continue to press the UK Government for a future approach to migration based on having a job offer, or a realistic chance of finding a job, rather than one based on arbitrary cap on migration. A salary threshold almost £4,000 higher than the average salary in Wales will only make it harder for businesses to recruit the labour they need.  


But the UK Government’s approach, as reflected in the Political Declaration, rules out the Welsh Government’s preferred approach to migration.


**Maintaining social and environmental protections, including workers’ rights**.


Since the UK joined the EU there has been significant and sustained progress in developing minimum standards for vital quality\-of\-life issues, such as the environmental, rights at work and equalities. 


We have again seen the UK Government move from its initial position as it has recognised the importance of protections and rights in these areas. While the Withdrawal Agreement includes a commitment that both the UK and EU will prevent any reduction in the levels of environment and labour protections as they stand, we believe strongly that the UK should commit to a dynamic relationship rather than simply non\-regression. 


The UK has benefitted from the high levels of environmental protection and protections for workers’ rights as members of the EU and we would support continued alignment in the future. 


**The vital importance of a transition period to avoid a ‘cliff edge’**


Since the referendum vote, we have consistently called for a transition period, recognising the need for sufficient time to conclude negotiations about the UK’s future relationship with the EU. 


Despite initial claims from the UK Government that the negotiations could be concluded swiftly, a transition period has been set for 21 months from the date we leave the EU.   


We have lobbied both the UK Government and the EU27 about the need to enable an extension to the transition period. Given the complexity of the negotiations and the UK Government’s track record to date, the option to extend the transition period to agree a future deal which safeguards jobs and the economy is essential. It makes no sense to face yet another cliff edge in December 2020, or indeed December 2022\.  


While the Withdrawal Agreement includes a mechanism to extend the transition period, we do not think the option to extend should apply only to the circumstance where the UK Government wishes to avoid invoking the Northern Ireland ‘backstop’. There are likely to be a number of areas where the negotiations may require additional time to ensure the right deal is agreed beyond those matters important for our future trading relationship. 


We also believe the length of the transition period should reflect the needs of businesses and public bodies and not be restricted by an arbitrary timeframe – the Withdrawal Agreement agreed on 25 November refers only to the possibility of an extension of ‘one to two years’. 


**Conclusion**


Independent analysis by the National Institute of Economic and Social Research (NIESR) estimates that under the “Chequers scenario”, which forms the basis for the Political Declaration, the UK economy will be 4% smaller than it would have otherwise been. It is estimated that half of this reduction would be due to the loss of services trade with the EU and there are significant negative impacts on the economy from the impact of reductions in migration. This assessment is consistent with the consensus view summarised in *Securing Wales’ Future*. 


The debate on the Withdrawal Agreement and Political Declaration will be an opportunity for the National Assembly to send a clear message to the UK Government about the priorities for Wales and the way forward.


In the Welsh Government’s view, based on the analysis set out in this Written Statement, the outline of the UK’s future relationship with the EU in the Political Declaration does not protect or reflect the interests of Wales and the rest of the UK. 


We welcome the moves the UK Government has made towards our position, but the Political Declaration falls far short of providing the stability and certainty needed for the long term.


The UK Government must embrace the future relationship with the EU set out in *Securing Wales’ Future*. If this is adopted then the Withdrawal Agreement, which the EU is reluctant to reopen, could remain largely unchanged. 







Translation:


 
Fel y mae'r Aelodau yn ymwybodol, yng nghyfarfod y Cyngor Ewropeaidd ddydd Sul 25 Tachwedd, cymeradwyodd y Deyrnas Unedig (DU) a'r Undeb Ewropeaidd (UE) y Cytundeb Ymadael a'r Datganiad Gwleidyddol cysylltiedig ar y berthynas yn y dyfodol rhwng y DU a 27 yr UE.  


Mae'r Datganiad Ysgrifenedig hwn yn darparu asesiad Llywodraeth Cymru o'r hyn a gytunwyd. Ei ddiben yw rhoi gwybod i Aelodau'r Cynulliad am y goblygiadau i Gymru cyn y ddadl a’r bleidlais yn y Cynulliad Cenedlaethol yr wythnos nesaf. 


Fel yr eglurais yn fy Natganiad Llafar i'r Cynulliad Cenedlaethol ar 20 Tachwedd, mae'n bwysig inni wahaniaethu rhwng y Cytundeb Ymadael a'r Datganiad Gwleidyddol. 


Mae'r Cytundeb Ymadael yn pennu telerau ymadawiad y DU o'r UE ac yn cynnig sicrwydd cyfreithiol pan na fydd y Cytuniadau a chyfraith yr UE yn gymwys bellach i'r DU. 


Mae gwir angen Cytundeb Ymadael. Er mwyn osgoi syrthio oddi ar y dibyn ymhen pedwar mis, mae’n hanfodol sicrhau bod gennym gyfnod pontio. Ceir mecanwaith yn y Cytundeb Ymadael hefyd ar gyfer ymestyn y cyfnod pontio – rhywbeth yr ydym wedi bod yn galw amdano, er bod yr opsiwn i ymestyn y cyfnod pontio unwaith yn fwy cyfyngedig na’r hyn y byddem wedi dymuno ei gael. 


Nodir yn y Cytundeb Ymadael hefyd y mesurau diogelu hawliau dinasyddion a fydd yn rhoi sicrwydd ynghylch statws dinasyddion yr UE sydd wedi ymgartrefu yma a hefyd gwladolion y DU sydd wedi dewis byw a gweithio neu ymddeol mewn ardal arall o Ewrop. 


Mae’n cynnwys y testun cyfreithiol ar gyfer darparu mecanwaith y cynllun wrth gefn, a elwir yn ‘*backstop*,’ a fydd yn sicrhau na fydd ffin galed ar ynys Iwerddon, sy'n angenrheidiol ar gyfer diogelu Cytundeb Dydd Gwener y Groglith. 


Mae rhai elfennau o'r Cytundeb Ymadael yn broblemus. Yn anad dim, elfennau sy'n ymwneud â'r *‘backstop’* ydy'r rhain \- er enghraifft, methiant i ymrwymo'r DU i alinio'n raddol, yn hytrach na threfniant peidio â llithro yn ôl yn unig, â safonau'r a hawliau'r UE mewn perthynas â'r amgylchedd a'r farchnad lafur. Deillia'r elfennau hynny o'r diffygion yn safbwynt Llywodraeth y DU sy'n siapio'r Datganiad Gwleidyddol. Fodd bynnag, rydym yn cydnabod pa mor bwysig yw prif gydrannau'r cytundeb.   


Mae'r Datganiad Gwleidyddol yn amlinellu fframwaith ar gyfer perthynas y DU â 27 yr UE yn y dyfodol. Ystyrir y partneriaethau economaidd a diogelwch a’r trefniadau sefydliadol sydd eu hangen i negodi'r berthynas yn y dyfodol a'r ffordd y'i llywodraethir wedi hynny. 


Datblygwyd y ddogfen hon ers i fersiwn fras gael ei chyhoeddi'n wreiddiol ar 14 Tachwedd, ond nid yw'n llwyddo o hyd i roi sicrwydd clir o berthynas yn y dyfodol â 27 yr UE a fyddai'n diogelu buddiannau Cymru a'r DU yn gyfan. Nid yw'n ddigonol o hyd ac, fel yr amlinellir isod, nid yw'n darparu'r sylfaen gywir ar gyfer perthynas y DU â'r UE yn y dyfodol.  


**Safbwynt Llywodraeth Cymru**


Ym mis Ionawr 2017, ynghyd â Phlaid Cymru, cyhoeddodd Llywodraeth Cymru *Diogelu Dyfodol Cymru*. Roedd ein Papur Gwyn ar Brexit yn amlinellu'r ffurf leiaf niweidiol ar Brexit. Mabwysiadwyd dull sy'n seiliedig ar dystiolaeth gennym, felly nid yw'n fawr o syndod bod safbwynt y gymuned fusnes, undebau llafur a'r melinau trafod annibynnol blaenllaw yn cyd\-fynd yn agos â’n safbwynt ni. 


Mae Llywodraeth Cymru wedi bod yn glir ac yn gyson o ran ei chwe blaenoriaeth, sydd fel a ganlyn:


* Cymryd rhan yn y Farchnad Sengl ac mewn undeb tollau.


* System fudo newydd sy'n creu cyswllt agosach rhwng mudo â chyflogaeth ac sydd hefyd yn diogelu gweithwyr rhag unrhyw gamfanteisio.


* Cynnal mesurau diogelu cymdeithasol ac amgylcheddol, gan gynnwys hawliau gweithwyr.


* Pwysigrwydd hanfodol cyfnod pontio er mwyn osgoi syrthio 'dros y dibyn'.


* Sicrhau na fydd Cymru'n colli ceiniog o gyllid yn sgil Brexit, yn unol â'r addewid adeg y refferendwm.


* Perthynas gyfansoddiadol sylfaenol wahanol rhwng y llywodraethau datganoledig a Llywodraeth y DU – ar sail parch o'r ddwy ochr a dim ymgais gan Whitehall i adfachu pwerau sydd wedi'u datganoli.


Mae Gweinidogion Cymru wedi manteisio ar bob cyfle posibl i ddylanwadu ar safbwynt y DU drwy ddarparu tystiolaeth o'n Papur Gwyn – a'r gyfres o ddogfennau polisi manwl a’i dilynodd – a thrwy roi enghreifftiau ymarferol o'r niwed y byddai dull Llywodraeth y DU yn ei achosi i’n heconomi a chymdeithas.  


Bob tro y pwysleisiwyd agwedd Llywodraeth y DU, gwelwyd ei bod wedi nesáu at y farn a gyflwynwyd gennym ni yn ein Papur Gwyn. Mae hyn yn adlewyrchu'r ffaith bod llawer o safbwyntiau llinell goch Llywodraeth y DU yn amhosibl eu gwireddu, yn annerbyniol i’r mwyafrif o bobl, ac yn gwbl groes hefyd i dystiolaeth annibynnol. 


Mae hyn i’w weld yn fwyaf eglur mewn perthynas â threfniadau tollau, lle mae Llywodraeth y DU wedi symud tuag at safbwynt ar gyfer y tymor byr i'r tymor canolig o aros mewn undeb tollau i bob pwrpas, heblaw mewn enw. Fodd bynnag, rydym yn dal i gredu nad yw Llywodraeth y DU wedi mynd yn ddigon pell.


Mae'r hyn a ganlyn yn gwerthuso’r safbwynt a gyflwynir yn y Datganiad Gwleidyddol yn erbyn y blaenoriaethau a nodwyd gennym sydd wedi’u cynnwys yn y datganiad. Nid yw’r mater hanfodol o ddisodli cyllid yr UE yn cael sylw yn y Cytundeb Ymadael na’r Datganiad Gwleidyddol ac mae Llywodraeth Cymru yn dal i gyflwyno’r ddadl i Lywodraeth y DU yn unol â’n polisi a amlinellir yn *Buddsoddi Rhanbarthol yng Nghymru ar ôl Brexit* a ***Diwygio trefniadau ariannu a chodi cyllid y DU ar ôl Brexit****.* 


Rydym hefyd yn parhau i geisio trefniadau cyfansoddiadol newydd yn unol â’n papur polisi *Brexit a Datganoli*, ond rydym wedi llwyddo i amddiffyn ein setliad datganoli trwy sicrhau newidiadau sylfaenol i Ddeddf yr Undeb Ewropeaidd (Ymadael), a chytuno’r Cytundeb Rhynglywodraethol cysylltiedig, ac rydym yn parhau i wneud cynnydd da ar drefniadau fframwaith.  


**Cymryd rhan yn y Farchnad Sengl ac mewn undeb tollau** 


Mae economi Cymru wedi'i hintegreiddio'n agos â Marchnad Sengl yr UE ac mae tua 60% o'r allforion nwyddau y gellir dweud eu bod yn dod o Gymru yn mynd i wledydd yr UE. Yn ôl dadansoddiad annibynnol, bydd unrhyw rwystr i fynediad i'r Farchnad Sengl, neu leihad sylweddol yn y mynediad hwnnw, yn cael effaith niweidiol. Po fwyaf y lleihad yn y mynediad i’r Farchnad Sengl, y gwaethaf y canlyniadau gan y bydd yr economi’n gyffredinol a sectorau penodol yn gweld llai o dwf neu dwf negyddol. 


Ceir consensws cryf ymhlith economegwyr prif ffrwd y gallai economi'r DU fod hyd at 8% i 10% yn llai nag y byddai fel arall pe na fyddai'n cymryd rhan yn y Farchnad Sengl a phe byddai rheolau Sefydliad Masnach y Byd yn cael eu cymhwyso arni yn lle hynny, fel a fyddai’n digwydd pe na châi gytundeb masnachu yn lle'r mynediad sydd ganddi i'r Farchnad Sengl. Byddai hyn yn difrodi masnach ar draws amryw o sectorau, gan gynnwys bwyd, moduro ac amrywiaeth eang o sectorau gweithgynhyrchu yng Nghymru. 


Gallai cytundeb masnach rydd â'r UE a fyddai'n debyg i'r cytundeb diweddar â Chanada arwain at leihad o tua 6% yn yr economi. Yn ôl gwaith dadansoddi, byddai hyd yn oed alinio polisi'n agos â'r UE drwy fod yn aelod o'r Ardal Economaidd Ewropeaidd (EEA) yn gallu arwain at leihad o tua 2% i 4% yn yr economi na fyddai wedi digwydd fel arall. 


Fel yr amlinellwyd yn *Diogelu Dyfodol Cymru*, mae'r holl dystiolaeth gredadwy yn dangos y bydd gorfodi rhwystrau tariff neu rwystrau heblaw am dariffau, fel ardystio nwyddau rhwng y DU a'r UE, yn cael effaith niweidiol ar fusnesau yng Nghymru a’r DU. Mae’r rhan fwyaf o economegwyr hefyd yn cydnabod bod rhwystrau heblaw am dariffau yn cael mwy o effaith economaidd na thariffau. Dyna pam – ynghyd ag undeb tollau – y ffafriwyd yn ein Papur Gwyn barhau i sicrhau bod cyfundrefnau rheoleiddiol domestig ar gyfer nwyddau a gwasanaethau yn y DU yn cyfateb â rhai yr UE. 


Byddai alinio safonau rheoleiddiol mewn modd deinamig ynghyd ag undeb tollau yn helpu i sicrhau bod y DU yn cymryd rhan yn llawn yn y Farchnad Sengl. 


Mae Llywodraeth y DU wedi symud yn bell ers iddi gyflwyno ei safbwyntiau llinell goch annoeth, a gafodd eu hamlinellu yn araith Prif Weinidog y DU yn Lanacster House ym mis Ionawr 2017\. Drwy beidio â bod yn glir am y cyfaddawdu anodd a oedd yn angenrheidiol yn ystod y negodiadau a thrwy beidio â bod yn barod i groesawu datrysiad sy'n sicrhau'r berthynas agosaf bosibl rhwng y DU yn gyfan a'r UE, heb fod yn aelod o'r Undeb ychwaith, mae Llywodraeth y DU wedi colli'r fantais y gellid bod wedi ei hennill ar gyfer y negodiadau. 


O'r diwedd, mae Llywodraeth y DU wedi cydnabod pwysigrwydd alinio tollau â'r UE ac mae'r Datganiad Gwleidyddol yn cyflwyno uchelgais ar gyfer masnachu heb dariffau rhwng y DU a 27 yr UE. Un diriogaeth dollau ar gyfer y DU yw sail y trefniadau ar gyfer y ‘*backstop*’, nad yw'n ddim mwy nag undeb tollau ei hun heblaw mewn enw. 


Fodd bynnag, er bod y Datganiad Gwleidyddol yn nodi'r bwriad o feithrin yr un diriogaeth dollau y darperir ar ei chyfer yn y Cytundeb Ymadael, a'i gwella, nid yw hyn yn ymrwymiad clir bod y DU yn bwriadu cytuno i undeb tollau parhaol â'r UE. 


Drwy fethu â bod yn eglur ynghylch y trefniadau tollau ar gyfer y dyfodol, bydd yr ansicrwydd yn parhau i fusnesau ynglŷn â’r berthynas fasnachu yn y dyfodol â phartner masnachu pwysicaf Cymru. Mae'n anochel y bydd yr ansicrwydd hwn yn parhau i effeithio ar benderfyniadau buddsoddi ac yn rhoi mwy o gymhelliad i fusnesau ganolbwyntio wrth fuddsoddi ar wledydd 27 yr UE er mwyn cael gwarant o allu masnachu heb dariffau â gwledydd eraill yr UE. 


Er bod Llywodraeth y DU wedi cydnabod pwysigrwydd alinio rheoleiddiol o safbwynt nwyddau, penderfynwyd na ddylid alinio'r sectorau gwasanaethau yn yr un ffordd. Mae'r Datganiad Gwleidyddol yn adlewyrchu'r dewis hwn, gan gynnwys mynediad i'r farchnad sy'n seiliedig ar 'gyfwerthedd' yn unig, ac mae hyn yn debygol o olygu mwy o wrthdaro rheoleiddiol. Mae'n anochel y bydd hyn yn effeithio ar yr allforion gwerth £700m gan y sector gwasanaethau o Gymru i wledydd yr UE. Nid oes gennym unrhyw dystiolaeth i gefnogi'r safbwynt y gallai manteision cynnal hyblygrwydd rheoleiddiol ar gyfer y sector gwasanaethau fod yn drech na’r costau a ddaw fel rhan anorfod o gael llai o fynediad i'r farchnad. Ar yr un pryd, bydd safbwynt Llywodraeth y DU ynglŷn â’r sector gwasanaethau yn cael effaith negyddol ar fasnachu a hefyd yn niweidio'r sector gweithgynhyrchu, sy'n cynnig gwasanaethau ynghyd â nwyddau a fasnachir.


Nid yw'r berthynas economaidd ar gyfer y dyfodol a gyflwynir yn y Datganiad Gwleidyddol felly yn amlinellu perthynas hirdymor sy’n darparu ar gyfer cymryd rhan yn y Farchnad Sengl ac mewn undeb tollau sydd ei angen er mwyn sicrhau sefydlogrwydd a sicrwydd ar gyfer y tymor hir. 


**System fudo newydd sy'n cysylltu â chyflogaeth ac sydd hefyd yn diogelu gweithwyr rhag unrhyw gamfanteisio**


Mewn amryw o agweddau ar y berthynas economaidd yn y dyfodol, rydym wedi gweld Llywodraeth y DU yn nesáu at ein safbwynt ni ond, o ran symudiad pobl a mudo, mae Llywodraeth y DU yn parhau'n benderfynol o gyfyngu ar y cyflenwad o weithwyr o'r UE ac – yn fwy diweddar – mae wedi cwestiynu cyfraniad gweithwyr yr UE sydd wedi symud i'r DU er budd busnesau, gwasanaethau cyhoeddus, cymunedau a chymdeithas yn gyffredinol. 


Nid yw'r Datganiad Gwleidyddol yn cynnwys fframwaith manwl ar gyfer mudo a symudiad pobl ac mae'n seiliedig ar y rhagdybiaeth mai hawliau cyfyngedig iawn fydd gan bobl i symud rhwng y DU a 27 yr UE am resymau ar wahân i ymweliadau tymor byr. Bydd hyn yn amddifadu dinasyddion y DU o gyfleoedd i symud i fyw yng ngwledydd eraill yr UE, a gweithio yno, ac mae'n debygol o achosi problemau sylfaenol i'r cyflenwad o weithwyr ar gyfer ein busnesau a'n gwasanaethau cyhoeddus. 


Mae safbwynt Llywodraeth y DU yn cael ei ategu gan adroddiad gan y Pwyllgor Cynghori ar Ymfudo cyn y Papur Gwyn ar fudo, y disgwylir ei weld yn hwyrach eleni. Yn ei hymateb i’r Pwyllgor mae Llywodraeth y DU wedi dechrau mynegi ei bwriad i symud tuag at system fudo nad yw'n ffafrio rhoi mynediad i wladolion yr UE cyn unrhyw un arall mwyach ac sy'n cynnig system fisa sy'n dewis rhai sgiliau a galwedigaethau penodol, yn ogystal â throthwy cyflog o £30,000 ar gyfer unrhyw swyddi sydd i'w llenwi gan y rheini sy'n mudo i'r DU nad ydynt yn wladolion y DU. 


Yn ein Papur Polisi, *Brexit a Thegwch o ran Symudiad Pobl*, amlinellwyd gennym bolisi mudo ar gyfer y dyfodol sy'n gyson â chyflawni'r nod cyffredinol o sicrhau bod mynediad llawn a dirwystr i'r Farchnad Sengl yn parhau. Rydym o'r farn y dylai fod cysylltiad agosach rhwng mudo o Ewrop i’r DU yn y dyfodol â chyflogaeth – dylai'r mudwyr naill ai fod wedi cael cynnig swydd, neu fedru dod o hyd i un yn gyflym fel sy’n ofynnol eisoes mewn amryw o wledydd eraill yn Ewrop. 


Rydym hefyd yn meddwl y dylid edrych ar fewnfudo mewn ffordd wahanol, fwy ffafriol i wladolion yr AEE a'r Swistir sy'n dod i'r DU fel rhan o'n perthynas ag Ewrop yn y dyfodol. Mae angen i'n polisi mudo gydnabod nad yr unigolion yn unig yr effeithir arnynt, ond hefyd eu teuluoedd. Dylai pobl sy'n dod yma i weithio allu cael mynediad i'r diogelwch wrth gefn a gynigir gan y system fudd\-daliadau a'n gwasanaethau cyhoeddus eraill yn yr un modd yn fras ag y maen nhw ar hyn o bryd. 


Yn ein barn ni, mae angen i'r polisi mudo a'r fframwaith ar symudiad pobl yn y dyfodol ymateb i anghenion yr economi a'r gymdeithas, yn hytrach na chael eu cyfyngu gan gwotas mympwyol, trothwyon cyflog a thargedau mudo net sy'n cael eu gyrru gan resymau gwleidyddol.


Mae dinasyddion yr UE yn gwneud cyfraniad hynod gadarnhaol i fywyd yng Nghymru. Bydd Cymru yn dal i fod angen mudwyr o wledydd yr UE i helpu i gynnal ein sectorau preifat a chyhoeddus. 


Mae bron i 80,000 o bobl o wledydd eraill yr UE yn byw yng Nghymru ar hyn o bryd, ac mae'r rhan fwyaf ohonynt mewn cyflogaeth. Bydd agwedd Llywodraeth y DU yn cyfyngu ar y cyflenwad o weithwyr yng Nghymru a gallai olygu ansolfedd i lawer o fusnesau sy'n ddibynnol ar y llif o weithwyr o wledydd yr UE. 


Mae gan Gymru fannau gwan penodol mewn rhai sectorau allweddol. Er enghraifft, mae gennym nifer mawr o weithwyr yr UE yn y sector prosesu bwyd ac mae bron pob un un o'n milfeddygon sy'n gweithio yn y sector hylendid bwyd yn wladolion yr UE. O ganlyniad, byddai colli gweithwyr o'r UE yn cael effaith ar y gadwyn cyflenwi bwyd gyfan yn arbennig. Rydym yn ddibynnol ar weithwyr o'r UE mewn iechyd a gofal cymdeithasol, addysg uwch, twristiaeth a lletygarwch a gweithgynhyrchu.


Rydym yn parhau i bwyso ar Lywodraeth y DU i fabwysiadu agwedd at fudo yn y dyfodol ar y sail bod mudwyr sy’n dod i’r DU naill ai wedi cael cynnig swydd, neu fod ganddynt gyfle gwirioneddol i ddod o hyd i un, yn hytrach nag ar y sail bod cap mympwyol yn cael ei orfodi ar nifer y mudwyr. Bydd trothwy cyflog sydd bron i £4,000 yn uwch na'r cyflog cyfartalog yng Nghymru yn ei gwneud yn fwy anodd eto i fusnesau recriwtio'r gweithwyr sydd arnynt eu hangen.  


Fod bynnag, mae agwedd Llywodraeth y DU, fel y’i adlewyrchir yn y Datganiad Gwleidyddol, yn diystyru’r agwedd y mae Llywodraeth Cymru yn ei ffafrio tuag at fudo.


**Cynnal mesurau diogelu cymdeithasol ac amgylcheddol, gan gynnwys hawliau gweithwyr.**


Ers i'r DU ymuno â'r UE, mae cynnydd sylweddol a chynaliadwy wedi cael ei wneud ar ddatblygu safonau gofynnol ar gyfer materion ansawdd bywyd hanfodol megis yr amgylchedd, hawliau yn y gwaith a chydraddoldeb. 


Unwaith eto, rydym wedi gweld Llywodraeth y DU yn symud o'i safbwynt cychwynnol wrth iddi gydnabod pwysigrwydd mesurau diogelu a hawliau yn y meysydd hyn. Mae'r Cytundeb Ymadael yn cynnwys ymrwymiad y bydd y DU a'r UE yn atal unrhyw leihad yn y mesurau diogelu o ran yr amgylchedd a'r farchnad lafur fel ag y maent ar hyn o bryd, ond rydym yn credu'n gryf y dylai'r DU ymrwymo i berthynas ddeinamig yn hytrach na pheidio â llithro'n ôl yn unig. 


Mae'r DU gyfan wedi elwa yn sgil lefelau uchel o ddiogelwch ar gyfer yr amgylchedd a hawliau gweithwyr fel aelodau o'r UE a byddem yn parhau i fod yn gefnogol i alinio â nhw yn y dyfodol.


**Pwysigrwydd hanfodol cyfnod pontio er mwyn osgoi syrthio 'dros y dibyn’**


Ers cynnal y refferendwm, rydym wedi galw’n gyson am gyfnod pontio gan gydnabod yr angen i ganiatáu digon o amser i'r negodiadau ar ddyfodol perthynas y DU â'r UE gael eu cwblhau. 


Er gwaethaf honiadau Llywodraeth y DU i gychwyn y gallai'r negodiadau gael eu cwblhau'n gyflym, pennwyd cyfnod pontio o 21 mis o'r dyddiad y byddwn yn ymadael â'r UE.   


Rydym wedi lobïo Llywodraeth y DU a 27 yr UE ar yr angen i alluogi i’r cyfnod pontio gael ei ymestyn. O ystyried pa mor gymhleth yw'r negodiadau a chan gadw mewn cof hanes blaenorol Llywodraeth y DU, mae'n hanfodol bod opsiwn i ymestyn y cyfnod pontio er mwyn cytuno ar y cytundeb cywir ar gyfer y dyfodol a fydd yn diogelu swyddi a'r economi. Nid yw'n gwneud unrhyw synnwyr i wynebu syrthio dros ddibyn arall ym mis Rhagfyr 2020, nac ym mis Rhagfyr 2022 ychwaith.  


Mae'r Cytundeb Ymadael yn cynnwys mecanwaith ar gyfer ymestyn y cyfnod pontio, ond nid ydym yn meddwl mai dim ond yn yr amgylchiadau os bydd Llywodraeth y DU am osgoi gofyn am weithredu'r cynllun wrth gefn ar gyfer Gogledd Iwerddon y dylid cymhwyso’r opsiwn i ymestyn y cyfnod. Mae'n debygol y bydd angen mwy o amser ar gyfer negodi i sicrhau bod y cytundeb cywir yn cael ei daro mewn amryw o feysydd heblaw am y materion hynny sy'n bwysig ar gyfer ein perthynas fasnach yn y dyfodol. 


Rydym hefyd yn credu y dylai hyd y cyfnod pontio adlewyrchu anghenion busnesau a chyrff cyhoeddus, ac na ddylai amserlen fympwyol gyfyngu arno – nid yw'r Cytundeb Ymadael y cytunwyd arno ar 25 Tachwedd ond yn cyfeirio at y posibilrwydd o estyniad o 'flwyddyn i ddwy flynedd arall'. 


**Casgliadau**


Mae ymchwil annibynnol gan y Sefydliad Cenedlaethol Ymchwil Economaidd a Chymdeithasol (NIESR) yn amcangyfrif o dan "sefyllfa Chequers" sy'n llunio'r sylfaen ar gyfer y Datganiad Gwleidyddol, bydd economi'r DU 4% yn llai nag y byddai wedi bod fel arall. Amcangyfrifir mai colli masnach gwasanaethau â'r UE fyddai'n gyfrifol am hanner y lleihad hwn, ac mae effeithiau negyddol sylweddol ar gyfer yr economi hefyd yn sgil effaith lleihad yn nifer y mudwyr. Mae'r asesiad hwn yn gyson â'r farn gonsensws a grynhoir yn *Diogelu Dyfodol Cymru*. 


Mae’r ddadl ynghylch y Cytundeb Ymadael a’r Datganiad Gwleidyddol yn gyfle i’r Cynulliad Cenedlaethol anfon neges glir i Lywodraeth y DU am y blaenoriaethau i Gymru a’r ffordd ymlaen.  


Ym marn Llywodraeth Cymru, yn seiliedig ar y dadansoddiad uchod, nid yw’r amlinelliad o berthynas y DU â'r UE yn y dyfodol sydd i'w cael yn y Datganiad Gwleidyddol yn diogelu ac yn adlewyrchu buddiannau Cymru a gweddill y DU. 


Rydym yn croesawu’r camau y mae Llywodraeth y DU wedi cymryd i nesáu at ein safbwynt ni, ond mae’r Datganiad Gwleidyddol yn bell o gyrraedd y nod er mwyn sicrhau’r sefydlogrwydd a’r sicrwydd sydd eu hangen ar gyfer y tymor hir. 


Dylai Llywodraeth y DU groesawu'r berthynas â'r UE yn y dyfodol a amlinellir yn *Diogelu Dyfodol Cymru*. Drwy fabwysiadu'r agwedd hon, prin y byddai angen newid y Cytundeb Ymadael, nad yw’r UE yn awyddus iawn i’w aildrafod.