Translate the text from Welsh to English.



 
Mae'r Rhaglen Lywodraethu yn cynnwys ymrwymiadau pwysig i wella mynediad cyhoeddus i awyr agored rhyfeddol Cymru, yn arbennig i deuluoedd a phlant ifanc; ac i wella hawliau tramwy a chreu Llwybr Arfordir Cymru.

Ym mis Gorffennaf 2013, lansiais adolygiad o ddeddfwriaeth ar fynediad a hamdden awyr agored gyda'r nod o ddod o hyd i ffyrdd o gynyddu cyfleoedd i bobl fwynhau'r awyr agored a'r holl fanteision economaidd a chymdeithasol cysylltiedig.  

Mae'r Datganiad hwn yn rhoi'r diweddaraf i Aelodau'r Cynulliad ar y datblygiadau mewn hamdden awyr agored  a sut y byddwn yn bwrw ati i wneud mwy dros weddill tymor y Cynulliad hwn:

  
Roedd y cyfnod cyn\-ymgynghori yn caniatáu i grwpiau sydd â diddordeb fynegi barn ac yn hwyluso trafodaethau ac yn rhoi cyfle i ystyried y materion o bwys.  Roedd nifer fawr o sylwadau wedi cael eu mynegi ar bob mater a oedd yn ymwneud â’r adolygiad, gan gynnwys hawliau tramwy a mynediad at ddŵr.  Mae angen gwneud rhagor o waith, gan gynnwys casglu mwy o dystiolaeth cyn i ni benderfynu ar ffordd ymlaen.  Er hynny, mae hyn eisoes yn glir:

* Ar dir, mae angen gwella ein rhwydwaith hawliau tramwy a gwneud y fframwaith deddfwriaethol cysylltiedig yn fwy effeithiol;
* Ar ddŵr, mae angen gweld cynnydd yn nifer y cytundebau mynediad gwirfoddol sy’n darparu ar gyfer ystod o weithgareddau hamdden.

Felly, byddwn yn cyhoeddi Papur Gwyrdd ar wella mynediad at dir i’r cyhoedd a hwyluso mynediad gwirfoddol at ddŵr yn well. Nid  ydym yn bwriadu cyflwyno deddfwriaeth sylfaenol yn nhymor y Cynulliad hwn.

  
Mae hawliau tramwy yn bwysig iawn i'n cymunedau lleol ac yn cynnig mynediad hawdd i gefn gwlad yn lleol ac maent hefyd yn cyfrannu miliynau at economi Cymru bob blwyddyn. Ers 2008/9, mae Llywodraeth Cymru wedi buddsoddi £8\.9 miliwn i helpu awdurdodau lleol i roi eu cynlluniau gwella hawliau tramwy ar waith. Mae'r cyllid wedi cyfrannu at wella tua 6,801km, 21% o'r rhwydwaith 33,000km yng Nghymru. Roedd prosiectau yn 2013/14 yn cynnwys cryn dipyn o welliannau i fodloni'n benodol anghenion y rheini â phroblemau symud. Er enghraifft, ym Mangor, mae'r Awdurdod wedi disodli hen gatiau mochyn gyda gatiau newydd, lletach, sy'n cau ar eu pennau eu hunain; ac ym Merthyr, maen nhw wedi ymestyn darpariaeth i bobl sydd ag anawsterau symud drwy osod pum ardal yn cynnwys byrddau picnic y mae modd cael mynediad iddynt gyda chadair olwyn a chadeiriau gwthio i blant. Rwyf wedi neilltuo £1 filiwn arall o gyllid cyfalaf ar gyfer hyn yn 2014/15\.  

Yn ystod yr adolygiad, cafwyd cefnogaeth gadarn i'r angen i foderneiddio a symleiddio'r fframwaith deddfwriaethol ar gyfer hawliau tramwy. Rwyf wedi rhoi cyfarwyddyd i fy swyddogion wneud newidiadau a fydd yn gwneud tipyn i leihau'r pwysau sydd ar awdurdodau lleol mewn perthynas â hawliau tramwy, gan gynnwys diweddaru canllawiau ac adolygu is\-ddeddfwriaeth. Rwy'n bwriadu cyhoeddi canllawiau diwygiedig ar gyfer awdurdodau lleol ar lunio cynlluniau gwella hawliau tramwy ymhen 12 mis ac mewn da bryd ar gyfer yr adolygiad a gynhelir ar ôl deng mlynedd o'r cynlluniau hynny a fydd yn ymddangos yn 2017\.

Roedd yr adolygiad yn dangos bod cryn amrywiaeth yn safbwyntiau'r gwahanol grwpiau sy'n defnyddio dŵr at ddibenion hamdden. Mae Llywodraeth Cymru’n parhau i annog hwyluso cytundebau mynediad gwirfoddol. Yn ystod 2013/14, buddsoddwyd £460,000 arall gan Lywodraeth Cymru i hwyluso mynediad i ddŵr mewndirol drwy gronfa Sblash. Mae hyn wedi galluogi prosiectau megis y gwelliannau i fynediad i lan y llyn ym Mharc Gwledig Breakwater yn Ynys Môn i gynyddu mynediad at lan y dŵr i bawb ac i greu cyfleoedd  newydd a gwell i bysgotwyr anabl ar y llyn. Yn 2014/15, rwy’n bwriadu adolygu'r ffordd y mae cyllid yn cael ei ddyrannu drwy Sblash i wella’i effeithiolrwydd.  

Mae dwy flynedd wedi mynd heibio ers i Lwybr Arfordir Cymru gael ei lansio'n llwyddiannus. Dros y flwyddyn ddiwethaf, mae awdurdodau lleol wedi bod yn gweithio mewn partneriaeth â Cyfoeth Naturiol Cymru i wella aliniad y llwybr ymhellach ac i ddarparu gwybodaeth ar hyd a lled y ffordd. Er enghraifft, yng Ngwynedd, cafodd Pont Tonfannau, sef pont ddur 50m o hyd dros Afon Dysynni, ei gosod yn Nhywyn gan gael gwared ar wyriad 8 milltir o hyd. Yn  ogystal â gwella’r aliniad, mae cyfleoedd i greu llwybrau cylchol sy’n cysylltu â’r llwybr  

Ers 2008, mae Llywodraeth Cymru wedi buddsoddi mwy na £11\.5 miliwn yn ei greu ac yn ogystal â’r £1\.1 miliwn rwyf innau wedi ymrwymo i ddatblygiad pellach yn 2014/15, mae Gweinidog yr Economi, Gwyddoniaeth a Thrafnidiaeth wedi neilltuo £250,000 tuag at waith atgyweirio yn dilyn y stormydd niweidiol yn gynharach eleni. Yn ystod ei ddwy flynedd gyntaf, mae Llwybr Arfordir Cymru wedi cynhyrchu mwy na £32 miliwn o wariant i mewn i economi Cymru. Yn ogystal â hynny, ym mis Gorffennaf 2013, Llwybr Arfordir Cymru oedd y buddugwr cyffredinol yng Ngwobrau Rhagoriaeth mewn Cynllunio'r Sefydliad Cynllunio Trefol Brenhinol (RTPI), y prif wobrau ar gyfer cynllunio yn y DU.

Gydol mis Mai, rydym yn dathlu pen\-blwydd gorffen Llwybr Arfordir Cymru a’i lansio. Mae’n fwriad gen i i wneud mwy o achlysuron fel hyn gan ganolbwyntio mwy ar hyrwyddo a gweithgareddau ar ben\-blwyddi yn y dyfodol.  Yn gyffredinol byddwn yn gweithio i gryfhau proffil a chynyddu gweithgarwch hyrwyddo gan gydnabod y llwyddiannau sylweddol hyd yn hyn ochr yn ochr â photensial pellach.

Mae Cyfoeth Naturiol Cymru  yn gweithio ar adolygiad deng mlynedd o fapiau mynediad o dan Ddeddf Cefn Gwad a Hawliau Tramwy 2000\.  Fy mwriad yn y tymor byr a’r tymor canolig yw edrych ar ffyrdd o wneud y broses hon yn symlach ac yn fwy rhagweithiol er budd defnyddwyr a thirfeddianwyr. Mae tir sy’n agored i’r cyhoedd o dan y Ddeddf Cefn Gwlad a Hawliau Tramwy yn cynnig cyfleoedd sylweddol i gerddwyr fwynhau’r awyr agored ac yn elfen bwysig i’w hystyried yng nghyd\-destun ehangach gwella mynediad.

Mae Cyfoeth Naturiol Cymru ar fin cyhoeddi Datganiad Strategol ar Hamdden a Mynediad Awyr Agored. Byddwn yn parhau â'r bartneriaeth agos sydd rhyngom â Cyfoeth Naturiol Cymru i gynnig cyfleoedd gwell i gael mynediad i'r awyr agored.

Rydym yn cefnogi agenda mynediad sy'n eang ei chwmpas ac, yn hynny o beth, rydym wedi gwneud gwaith da yn ystod y blynyddoedd diwethaf. Rwyf am weld mwy yn digwydd dros weddill tymor y Cynulliad hwn gan ddal ati â’r hyn a gyflawnwyd gan Lywodraeth Cymru wrth ddatblygu Cymru fel gwlad sy’n arwain mewn darpariaethau hamdden awyr agored. Bydd y Papur Gwyrdd yn fodd i ymgysylltu ymhellach er mwyn helpu i lywio ein polisi a’n gweithredoedd yn ystod y ddwy flynedd nesaf yn ogystal â’n syniadau a’n cynlluniau ar gyfer y Cynulliad nesaf.







Translation:


 
The Programme for Government includes important commitments to improve public access to Wales’ wonderful outdoors, in particular for families and young children; and to improve rights of way and create a Wales Coast Path.  


In July 2013 I launched a review of legislation relating to access and outdoor recreation with a view to finding ways of increasing opportunities for people to enjoy the outdoors and all the social and economic benefits this can bring.  


This Statement provides Assembly Members with an update on developments in outdoor recreation and how we will build on this during  the remainder of this Assembly term.


The initial pre\-consultation period allowed interested groups to state their views and facilitated important discussions and consideration of the issues involved.  A wide range of views were expressed on all the matters covered by the review, including rights of way and access to water.  More work is required including further evidence gathering before we should decide the way forward.  However it is already clear that:


 


* On land, there is a need to improve our rights of way network and make the associated legislative framework on access more effective;
* On water, there is a need to see an increase in the number of voluntary access agreements providing for a range of recreational activities.


 


We will therefore publish a Green Paper on improving public access to land and seeking better facilitation of voluntary access to water.  We do not plan to pursue primary legislation in this Assembly Term.


  

Rights of way are very important to our local communities providing easy access to the local countryside and contributing millions to the Welsh economy each year. Since 2008/9 the Welsh Government has invested £8\.9 million to help local authorities to implement their rights of way improvement plans. The funding has contributed to improving approximately 6,801km, 21% of the 33,000km network in Wales.  Projects in 2013/14 included a good number of improvements to cater specifically for the needs of those with mobility problems.  For example in Bangor the Authority has replaced old existing kissing gates with new wider self\-closing gates; and in Merthyr they have extended provision for people with mobility issues by installing five recreational picnic bench areas with pushchair and wheelchair access. I have committed a further £1 million of capital funding for 2014/15\.  


During the review there was strong support for the need to simplify and modernise the legislative framework for rights of way.   I have instructed officials to implement changes that will go some way to easing pressures on local authorities in relation to rights of way, including updating guidance and reviewing existing secondary legislation.  I intend to issue updated guidance to local authorities on producing rights of way improvement plans within 12 months and in time for the ten\-yearly review of those plans due in 2017\.    


The review underlined considerable divergence  of views between the different groups who use water for leisure purposes.   Welsh Government continues to encourage and facilitate voluntary access agreements.  Over 2013/14 the Welsh Government invested a further £460k in facilitating access to inland water through the Splash fund.  This has enabled projects such as the lakeside access improvements at Breakwater Country Park in Anglesey to increase water edge access for all and create new and improved disability angling opportunities on the lake. In 2014/15 it is my intention to review the way in which funding is allocated through Splash to improve its effectiveness.  


It has been two years since the very successful launch of the Wales Coast Path.  Over the past year local authorities, in partnership with Natural Resources Wales have been making further improvements in the alignment of the route and in the provision of information along the way.  For example, in Gwynedd the Pont Tonfannau Bridge, a 50m long steel bridge over the River Dysynni installed at Tywyn has removed an 8 mile diversion.  Along with improvements to alignment there are opportunities to create circular routes linking with the path.  


Since 2008 the Welsh Government has invested over £11\.5 million in its creation and in addition to the £1\.1 million I have committed for further development in 2014/15, the Minister for Economy, Science and Transport has committed £250k towards repairs following the devastating storms earlier this year.  In its first two years the Wales Coast Path has generated over £32 million of expenditure into the Welsh economy.  

And in July 2013 the Wales Coast Path was the overall winner of the Royal Town Planning Institute (RTPI) Awards for Planning Excellence, the premier awards for planning in the UK.


Throughout this month of May we are celebrating the anniversary of the coast path’s completion and launch. It is my intention to build on these events with increased focus, promotion and activity for future anniversaries.  In general we will work to strengthen promotion and profile recognising the considerable success to date and further potential.


Natural Resources Wales has been working on the decadal review of access maps under the Countryside and Rights of Way Act 2000 \[“CRoW”].  In the short to medium term it is my intention to look at ways to make this process simpler and more pro\-active in future for the benefit of both users and landowners.  Publically accessible land under CRoW provides significant opportunities for walkers to enjoy the outdoors and is a key attribute to consider in the context of the wider picture of improving access.


Natural Resources Wales will shortly issue its Outdoor Recreation and Access Strategic Statement.  We will continue our close partnership with NRW in delivering greater opportunities to access the outdoors.


We are supporting a wide\-ranging access agenda and have made significant progress over recent years.  I want to build on this during the remainder of this Assembly term and continue the progress achieved across Welsh Government in  developing Wales as a leader in outdoor recreation provision.  The Green Paper will enable further engagement to inform and help shape our policy and actions over the next two years and our ideas and plans for the next Assembly.