Translate the text from Welsh to English.



 
Ym mis Gorffennaf, cyflwynais yr wybodaeth ddiweddaraf i Aelodau ynghylch i ba raddau y mae Awdurdodau Tân ac Achub wedi gweithredu yn unol â’n Fframwaith Cenedlaethol ar gyfer Gwasanaethau Tân ac Achub.  Addewais gyflwyno adroddiad arall, pan fyddai data ar gyfer 2018\-19 ar gael.  Rwy’n falch o wneud hyn nawr, ac rwy’n cyhoeddi fy adroddiad llawn heddiw


Y fframwaith cenedlaethol ar gyfer gwasanaethau tân ac achub: adroddiad cynnydd 2019


Mae’n bleser mawr gennyf ddweud bod yr adroddiad yn cadarnhau’r negeseuon cyffredinol a gyflwynais yn ystod yr haf diwethaf.  Ar ôl dadansoddi data ar gyfer Cymru, Lloegr a’r Alban, mae’n ymddangos bod ein Gwasanaethau Tân ac Achub yn parhau i lwyddo i leihau nifer a difrifoldeb achosion o dân cyn belled ag y gallant.


Cafwyd llwyddiant arbennig o ran tanau mewn cartrefi.  Mae’r rhain yn cyfrif am gyfran fechan o’r holl danau yn unig, ond mae’n golygu’r mwyafrif helaeth o anafusion.  Maent yn cael effaith anghymesur ar bobl sy’n hen, yn fregus, yn anabl, neu’n agored i niwed fel arall. Hyd yn oed os nad oes unrhyw anafusion, gall y difrod i eiddo a’r effaith ar fywydau bob dydd pobl fod yn drychinebus. 


Felly, mae’n braf adrodd bod nifer y tanau mewn cartrefi yng Nghymru ar ei lefel isaf erioed erbyn hyn. Mae’r niferoedd hyn wedi disgyn yn is ac yn gyflymach nag yn Lloegr a’r Alban.  Hefyd, mae tanau sy’n cael eu hachosi gan gyflenwadau trydanol anniogel yn y cartref \- a oedd yn ymddangos yn broblem ddifrifol tan yn ddiweddar \- wedi gostwng yn sylweddol ers i ni dynnu sylw Awdurdodau Tân ac Achub at y mater.


Does gen i ddim amheuaeth fod y llwyddiant hwn yn rhannol oherwydd y pwyslais mawr y mae’r Gwasanaeth yn ei roi ar atal tanau a gwella ymwybyddiaeth o risgiau tân.  Fel y gwelir yn fy adroddiad, ni sydd â’r rhaglen fwyaf helaeth o ddigon o ymweliadau i wirio diogelwch tân yn y cartref ym Mhrydain. Mae’r rhaglen hon yn canolbwyntio’n effeithiol ar y bobl sydd fwyaf mewn perygl oherwydd tanau.  Mae cyllid ychwanegol gan Lywodraeth Cymru yn sicrhau bod yr ymweliadau hyn, a’r dyfeisiau diogelwch sy’n cael eu darparu, yn rhad ac am ddim i ddeiliaid tai. 


Y llynedd, gwelwyd cynnydd sylweddol yn nifer y tanau ar laswelltir a ddechreuwyd yn fwriadol yn ystod haf eithriadol o boeth.  Roedd hyn yn amlwg y tu hwnt i reolaeth yr Awdurdodau Tân ac Achub; wnawn ni ddim cael gwared â’r perygl hwn yn gyfan gwbl, ac mae’n bosibl y bydd y newid yn yr hinsawdd yn arwain at fwy o risgiau yn y tymor hwy hefyd.  Serch hynny, rwy’n fodlon bod yr Awdurdodau Tân ac Achub yn gweithio’n dda gydag asiantaethau partner i atal pobl rhag dechrau tanau, ac yn ymateb yn effeithiol pan fydd achosion yn codi. 


Mae’r adroddiad yn amlygu rhai pryderon hefyd.  Mae nifer cymharol uchel o danau mewn cartrefi yn ymledu y tu hwnt i'r ystafell lle maent yn dechrau, ac nid yw’r gymhareb o anafusion i danau mewn cartrefi wedi newid yn ystod y blynyddoedd diwethaf \- sy’n golygu bod pobl yr un mor debygol o gael eu hanafu ag yr oeddent o'r blaen pe byddai tân yn dechrau.   Mae’r rhain yn faterion cymhleth.  Nid ydynt yn golygu bod yr Awdurdodau Tân ac Achub yn perfformio’n wael o anghenraid; ond mae’r ffigurau’n destun pryder, ac mae’n werth craffu mwy arnynt.


Rwy’n bryderus am rai o’r materion corfforaethol sydd wedi’u datgelu yn yr adroddiad.  Mae ein gwasanaethau tân ac achub yn costio tua 29% yn fwy y pen bob blwyddyn na’r gwasanaethau cyfatebol yn Lloegr, er eu bod yn gwneud gwaith tebyg yn unol â safonau cymharol debyg.  Mae’n eithaf tebygol fod hyn yn adlewyrchu toriadau gan Lywodraeth y DU, ac mae nifer o unigolion yn y Gwasanaeth yn credu eu bod wedi mynd yn rhy bell. 


Mae’r Gwasanaeth hefyd yn parhau i ddelio â nifer uchel o alwadau tân diangen.  Mae’r rhain yn fwy niferus na’r tanau go iawn, ac maent yn cyfrif am oddeutu 40% o’r holl achosion y mae’r Gwasanaeth yn rhoi sylw iddynt, ac yn arwain at ddefnyddio llawer o adnoddau am ddim budd o gwbl.  Dylai perchnogion a meddianwyr adeiladau wneud mwy i atal hyn. Ond mae yna gamau syml, diogel a phrofedig y gall Awdurdodau Tân ac Achub eu cymryd o hyd ac y dylent eu cymryd hefyd.  Ar y cyfan, mae’r cynnydd o ran lleihau nifer yr achosion o alwadau diangen wedi bod yn llawer arafach nag yn Lloegr. 


Rwy’n awyddus i weithio gyda’r Awdurdodau Tân ac Achub i wneud yn siŵr eu bod yn gweithredu mewn modd mor effeithiol ac effeithlon ag y gallant.


Yn gyffredinol, serch hynny, mae’r adroddiad yn dangos bod y Gwasanaeth yn perfformio’n dda yn ei rôl graidd.  Yn wir, mae perygl y bydd yn dioddef yn sgil ei lwyddiant ei hun.  Mae nifer yr achosion o dân mor isel erbyn hyn, mae’r Gwasanaeth yn llai a llai prysur mewn sawl rhan o Gymru.  Fel y dywedais ym mis Gorffennaf, dim ond i lond llaw o danau y mae nifer o orsafoedd tân gwledig yn ymateb iddynt bob mis bellach, os hynny.  Mae hyn yn golygu ei bod hi’n anodd recriwtio a chadw diffoddwyr tân ar alwad, y mae’r rhan fwyaf o Gymru yn dibynnu arnynt. Mae risg y bydd cynaliadwyedd y Gwasanaeth mewn ardaloedd gwledig mewn perygl.  Mae’n ymddangos bod y gostyngiad yn y llwyth gwaith yn gysylltiedig â chynnydd mewn absenoldeb salwch ymhlith diffoddwyr tân, sy’n destun pryder.  Mewn cyfnod o gyni parhaus a difrifol, mae gofyn i ni fod yn gwbl sicr ein bod ni’n defnyddio’n holl adnoddau gwasanaeth cyhoeddus yn y ffordd orau. 


Mae’r posibilrwydd o ehangu rôl y Gwasanaeth yn sgil y tueddiadau hyn yn rhywbeth sydd wedi cael ei gydnabod ers tro.  Mae diffoddwyr tân wedi cael eu hyfforddi’n dda i ddelio ag amrywiaeth eang o ddigwyddiadau, heblaw am dân yn unig. Mae ganddynt yr arbenigedd a’r parch i godi ymwybyddiaeth ynghylch bygythiadau nad ydynt yn danau a’u hatal hefyd. Mae potensial amlwg i'r Gwasanaeth wirioneddol gyfrannu at gefnogi’r GIG yn benodol, boed hynny o ran ymateb i argyfyngau meddygol neu helpu i atal damweiniau fel codymau yn y cartref; ac mae tystiolaeth argyhoeddiadol fod hyn yn sicrhau gwell canlyniadau ac arbedion sylweddol. Mae nifer o enghreifftiau da o hyn yn digwydd, ond maent yn aml ar raddfa fechan ac i’w gweld bob yn dipyn. 


Rwy’n credu bod gofyn i ni fynd ymhellach, a gwneud hynny mewn ffordd fwy cyson a strategol.  Rwy’n dymuno gweld Gwasanaeth Tân ac Achub sy’n delio ag amrywiaeth o fygythiadau i iechyd a diogelwch pobl, a hynny o ran atal ac ymateb i argyfyngau, gan ategu yn hytrach na dyblygu gwaith gweithwyr proffesiynol eraill. Dim ond drwy wneud hyn y gallwn ni fanteisio i’r eithaf ar werth cyhoeddus y Gwasanaeth a sicrhau dyfodol cynaliadwy ar ei gyfer. 


Bydd cyflawni hynny’n dasg gymhleth a llafurus.  Yn gyntaf oll, ac yn fwyaf amlwg, mae arnom angen cael cytundeb ynghylch tâl ac amodau diffoddwyr tân, sy’n adlewyrchu rôl ehangach yn deg.  Mae trafodaethau dwyochrog ar lefel y DU wedi bod yn araf iawn yn hyn o beth.   Er nad wyf yn dymuno camu y tu hwnt i’r dull negodi presennol, rwy’n credu y gallai pennu cyfres o ofynion cliriach, wedi’u diffinio’n well i Gymru roi’r hwb ymlaen angenrheidiol i’r trafodaethau.   Rwy’n hapus ailadrodd ein hymrwymiad i ystyried darparu cymorth ariannol ar gyfer cytundeb tâl sy’n bodloni anghenion Cymru a diffoddwyr tân Cymru.


Yn ail, mae arnom angen cytundeb cadarn a strategol rhwng y Gwasanaeth Tân, y GIG a phartneriaid eraill, er mwyn gallu defnyddio adnoddau’r cyntaf lle mae eu hangen fwyaf.  Mae uwch reolwyr eisoes yn cynnal trafodaethau adeiladol ynghylch hyn.


Yn olaf, mae angen inni sicrhau bod gan yr Awdurdodau Tân ac Achub y mecanweithiau cyllido a llywodraethiant sydd eu hangen i gefnogi’r rôl hon i’r dyfodol, a byddaf yn trafod hynny ymhellach gyda’r Awdurdodau ac eraill.


Mae hon yn rhaglen uchelgeisiol, werthfawr ac angenrheidiol.   Mae’n mynd yn bell y tu hwnt i’m portffolio, ac yn cynnwys nifer o feysydd eraill o wasanaeth gyhoeddus, a byddaf yn trafod y manylion ymhellach gyda’m cydweithwyr yn y Cabinet yn fuan. Ond mae cyfle gwirioneddol yma i fanteisio ar lwyddiant y Gwasanaeth yn barod ac i gynyddu ei werth i bobl Cymru.   Byddaf yn gwneud cyhoeddiad pellach maes o law.







Translation:


 
Last July I updated Members on the extent to which Fire and Rescue Authorities (FRAs) have acted in accordance with our National Framework for Fire and Rescue Services. I committed to making a further and more detailed report, once data for 2018\-19 were available. I am now happy to do so, and am publishing my full report today: National framework for fire and rescue services: progress report 2019.


I am very pleased to say that the report confirms the overall messages that I provided last summer. Detailed analysis of data for Wales, England and Scotland show that, overall, our Fire and Rescue Services continue to succeed in reducing both the incidence and severity of fire as far as they can.


There has been particular success regarding dwelling fires. These account for only a small minority of all fires, but the great majority of casualties. They disproportionately affect people who are old, frail, disabled or otherwise vulnerable, and even if there are no casualties, the damage to property and the disruption to people’s everyday lives can be devastating. 


It is therefore gratifying to report that dwelling fires in Wales are now at an all\-time low, and they have fallen further and faster than in England or Scotland. Furthermore, fires caused by unsafe domestic electrical supplies – which appeared to be a serious problem until recently – have fallen sharply since we drew the issue to FRAs’ attention.


I have little doubt that this success is partly due to the great emphasis that the Service places on preventing fire and improving awareness of fire risks. As my report shows, we have comfortably the most extensive programme of home fire safety visits in Great Britain and one which focuses effectively on people most at risk of fire. Additional Welsh Government funding ensures that these visits, and the safety devices which are supplied as part of them, are completely free to householders. 


Last year saw a significant increase in deliberately\-set grassland fires during the exceptionally hot summer. That was plainly beyond the FRAs’ control; we will never eradicate this completely, and climate change may well increase the risks in the longer term. However I am content that the FRAs are working well with partner agencies to deter people from fire\-setting, and to respond effectively when incidents occur. 


The report does, though, reveal some concerns. A relatively high number of dwelling fires spread beyond the room in which they originate, and the ratio of casualties to dwelling fires has not changed in recent years – meaning that if a fire does break out, people are just as likely to be injured as they used to be. These are complex issues. They do not necessarily mean FRAs are performing badly; but they are concerning, and merit further scrutiny.


I am concerned about some of the corporate issues revealed in the report. Our fire and rescue services cost around 29% more per head per year than their counterparts in England, despite doing a similar job to broadly similar standards. This is quite probably a reflection of cuts imposed by the UK Government, which many in the Service believe have gone too far. 


The Service also continues to attend a high number of false alarms. These outnumber actual fires, accounting for around 40% of all incidents the Service attends, and consume significant resources for no benefit at all. Building owners and occupiers should do more to prevent this, but  there are simple, safe and proven steps that FRAs can and should take too. On an all\-Wales basis, progress in reducing false alarm attendance has been much slower than in England.


I am keen to work with FRAs to ensure that they are operating as efficiently and effectively as they can.


Overall, though, the report shows that the Service is performing well in its core role. Indeed, it risks becoming a victim of its own success. The incidence of fire is now so low that the Service is increasingly under\-occupied in many parts of Wales. As I said in July, many rural fire stations now respond to only a handful of fires a month, if that. This is making it difficult to recruit and retain the on\-call firefighters on which most of Wales relies, and risks jeopardising the sustainability of the Service in rural areas. The decline in workload also appears to be associated with a concerning rise in sickness absence among firefighters. In these times of severe and continuing austerity, we need to be absolutely sure we are making the best use of all our public service resources. 


The possibility of broadening the role of the Service in light of these trends has long been acknowledged. Firefighters are highly trained to deal with a wide range of incidents besides fires, and have the expertise and respect to raise awareness of and prevent non\-fire threats too. There is clear potential for the Service to make a real contribution to supporting the NHS in particular, whether in terms of responding to medical emergencies or helping to prevent accidents like falls at home; and clear evidence that this can secure better outcomes and significant savings. There are many impressive examples of this happening, but they are often small\-scale and piecemeal. 


I believe we need to go further, and to do so more consistently and strategically. I want to see a Fire and Rescue Service which deals with a range of threats to people’s health and safety, both in terms of prevention and emergency response, complementing not duplicating the work of other professionals. Only by doing so can we maximise the Service’s public value and secure a sustainable future for it. 


Achieving that will be complex and time\-consuming. Firstly and most obviously, we need an agreement on firefighters’ pay and conditions which fairly reflects a broader role. Bilateral UK\-level negotiations on this have been very slow.  While I have no wish to step outside the current negotiating machinery, I believe setting out a clearer and more tightly\-defined set of requirements for Wales could give the negotiations the impetus they need. I am happy to reiterate our commitment to consider providing financial support to a pay deal that meets the needs of Wales and Welsh firefighters.


Secondly, we need a robust and strategic agreement between the Fire Service, the NHS and other partners, so that the former’s resources can be deployed where they are most needed. There are already constructive discussions on this at senior management level.


Finally, we need to ensure that FRAs have the necessary funding and governance mechanisms to support this broader role going forward and I will discuss this further with the FRAs and others.  


This is an ambitious, valuable and necessary programme. It extends well beyond my portfolio into many other areas of public service, and I will be discussing the detail further with my Cabinet colleagues. But there is real potential here to capitalise on the success the Service has already achieved and to maximise its value to the people of Wales. I will make a further announcement in due course.