Translate the text from Welsh to English.



 
Roedd y Deyrnas Unedig ymhlith y cyntaf i ddefnyddio ynni niwclear ac mae gwastraff ymbelydrol wedi cael ei gynhyrchu yma ers yr 1950au. Mae cael gwared ar wastraff ymbelydrol yn fater datganoledig ac mae Llywodraeth Cymru wedi cymryd rhan yn y Rhaglen Rheoli Gwastraff Ymbelydrol yn Ddiogel ers ei chreu yn 2001\. Mae wedi ymrwymo i sicrhau diogelwch hirdymor gwastraff ymbelydrol a gweithredu fframwaith gwaredu sy’n addas i anghenion Cymru.

Yn 2006, argymhellodd y Pwyllgor Annibynnol ar Reoli Gwastraff Ymbelydredd i Lywodraeth y Deyrnas Unedig (CoRWM) a’r gweinyddiaethau datganoledig y dylai gwastraff ymbelydrol actifedd uwch gael ei reoli yn yr hirdymor drwy ei waredu’n ddaearegol. Hefyd, argymhellodd CoRWM y dylid edrych am gymuned a fyddai’n barod i fod yn gartref i gyfleuster gwaredu daearegol ac y dylid storio’r gwastraff yn ddiogel tan fod cyfleuster o’r fath yn barod. Yn ogystal â hyn, dylid cyflawni gwaith ymchwil a datblygu parhaus. 

Yn dilyn ymgynghoriad cyhoeddus, ym mis Mehefin 2008 cyhoeddwyd y Papur Gwyn ‘Rheoli Gwastraff Ymbelydrol yn ddiogel: fframwaith ar gyfer gwaredu’n ddaearegol’ (‘Radioactive Waste Safely: a framework for implementing geological disposal’) gan Lywodraeth y DU, Llywodraeth Cynulliad Cymru, fel y’i galwyd bryd hynny a Gweithrediaeth Gogledd Iwerddon. Nodir polisi cyfredol Llywodraeth Cymru yn y Papur Gwyn hwnnw o 2008: mae Llywodraeth Cymru wedi gohirio’r penderfyniad ar waredu’n ddaearegol. Mae’r Papur Gwyn yn nodi, os byddai cymuned yng Nghymru yn dymuno mynegi diddordeb, y dylai wneud hynny i Lywodraeth Cymru a fyddai, bryd hynny, yn ystyried ei safbwynt a’r mynegiad o ddiddordeb.

Yn dilyn Papur Gwyn 2008, mynegodd sawl cyngor lleol yng ngorllewin Cumbria (Cynghorau Bwrdeistrefi Copeland ac Allerdale a Chyngor Sir Cumbria) ddiddordeb yn y broses o ganfod lleoliad i gyfleuster gwaredu digidol yng Ngorllewin Cumbria. Ffurfiwyd corff partneriaeth rhwng y cynghorau i ystyried y manylion a dechreuwyd, heb unrhyw ymrwymiad, drafodaethau gydag Adran Ynni a Newid Hinsawdd y Deyrnas Unedig. Ym mis Ionawr, penderfynodd Cyngor Sir Cumbria na fyddai’n symud ymlaen i gam nesaf y broses ac felly daeth y trafodaethau hynny i ben.

Mae Adran Ynni a Newid Hinsawdd y Deyrnas Unedig yn cynnal yr ymgynghoriad presennol yn Lloegr i geisio barn y cyhoedd am newidiadau posibl i’r broses o ddewis safle ar gyfer cyfleuster gwaredu daearegol, gan ddatblygu gweithgareddau ymgysylltu â’r cyhoedd a phrofiadau eraill hyd yn hyn. Mae’r ymgynghoriad yn cadarnhau bod y parodrwydd i wneud yn parhau i fod yn hollbwysig o ran canfod lleoliad ar gyfer cyfleuster o’r fath.

Rwyf o’r farn fod yr ymgynghoriad hwn yn trafod materion y mae gan bobl Cymru’r hawl i gael gwybod amdanynt a materion y dylent gael cyfle i fynegi barn amdanynt. Rwyf, felly, wedi cyhoeddi’r papur ymgynghori yng Nghymru. Er mwyn sicrhau bod buddiannau Cymru’n cael eu hystyried wrth ddatblygu polisïau yn y maes hwn, bydd Llywodraeth Cymru’n parhau i chwarae rôl yn y Rhaglen Rheoli Gwastraff Ymbelydrol yn Ddiogel. 

Fodd bynnag, ar hyn o bryd, mae Llywodraeth Cymru yn parhau â’i pholisi o ohirio penderfyniad ar waredu’n ddaearegol ac felly nid yw’n cadarnhau y bydd yn cefnogi rhoi unrhyw gynigion sydd yn y papur ymgynghori hwn ar waith yng Nghymru yn y dyfodol, nac yn mabwysiadu polisïau sy’n gyson â nhw.

Mae Gweithrediaeth Gogledd Iwerddon hefyd yn cyhoeddi’r ymgynghoriad. 

Mae’r datganiad hwn yn cael ei gyflwyno yn ystod y toriad er mwyn rhoi’r wybodaeth ddiweddaraf i aelodau. Os bydd aelodau yn dymuno i mi wneud datganiad pellach neu ateb cwestiynau ar hyn pan fydd y Cynulliad yn ailgychwyn, rwyf yn fwy na pharod i wneud hynny. 







Translation:


 
 


 


 


 


 


 


 


 


 


 


The United Kingdom was one of the forerunners in the use of nuclear power and radioactive waste has been accumulated in the UK since the 1950s.  Radioactive waste disposal is a devolved issue and the Welsh Government has participated in the Managing Radioactive Waste Safely (MRWS) programme since its inception in 2001\. It is committed to securing the long\-term safety of radioactive wastes and to the implementation of a disposal framework appropriate to the needs of Wales.


In 2006 the independent Committee on Radioactive Waste Management (CoRWM) recommended to the UK Government and the devolved administrations that HAW should be managed in the long term by geological disposal.  CoRWM also recommended that a willing community should be sought to host a geological disposal facility (GDF) and that there should be safe and secure interim storage until a GDF could be delivered.  This programme should be supported by ongoing research and development.  


Following a public consultation the UK Government, the then Welsh Assembly Government and the Northern Ireland Executive issued, in June 2008, a White Paper Managing Radioactive Waste Safely: a framework for implementing geological disposal.  Current Welsh Government policy is set out in the 2008 White Paper: the Welsh Government has reserved its position on geological disposal. The White Paper states that should a community in Wales wish to make an expression of interest, it should do so to the Welsh Government which would, at that point, consider its position and the specific expression of interest.


Following the 2008 White Paper several local councils in west Cumbria (Copeland and Allerdale Borough Councils and Cumbria County Council) expressed an interest in the siting process for a GDF in West Cumbria.  They collectively formed a partnership body to consider the issues and opened up without commitment discussions with the UK Department of Energy and Climate Change (DECC).  In January 2013 Cumbria County Council decided not to proceed to the next stage of the process and those discussions came to an end. 


DECC is issuing the current consultation in England to seek public views about possible changes to the site selection process for a geological disposal facility, building on public engagement and experience to date.  The consultation confirms that voluntarism remains central to the siting of a GDF.


I consider that this consultation discusses issues about which the people of Wales have a right to be informed and upon which they should have an opportunity to comment.  I have therefore issued the consultation paper in Wales.  In order to ensure that the interests of Wales are taken into account in the development of policies in this area, the Welsh Government will continue to play a part in the MRWS programme.  However, at this time, the Welsh Government is retaining its policy of reserving its position on geological disposal and therefore does not confirm that it will support the future implementation in Wales of the proposals contained in this consultation paper, or the adoption of policies consistent with them.


The Northern Ireland Executive is also issuing this consultation. 


This statement is being issued during recess in order to keep members informed. Should members wish me to make a further statement or to answer questions on this when the Assembly returns I would be happy to do so.