Translate the text from Welsh to English.



 
Caiff y datganiad ysgrifenedig hwn ei osod o dan Reol Sefydlog 30 – Hysbysu mewn perthynas â Biliau Senedd u DU. Mae’n ymwneud â Gwelliant 412D\[1] Llywodraeth y DU, a gyflwynwyd ar 13 March 2023 yn ystod Cyfnod Pwyllgor Tŷ’r Arglwyddi, yn y Bil Ffyniant Bro ac Adfywio (“y Bil”) a fydd yn addasu swyddogaethau Llywodraeth Cymru ond nid oes angen Cynnig Cydsyniad Deddfwriaethol o dan Rheol Sefydlog 29, gan nad oes gan Senedd Cymru gymhwysedd deddfwriaethol mewn perthynas â’r ddarpariaeth gwelliant. Cyflwynwyd y Bil yn Senedd y DU, yn Nhŷ’r Cyffredin ar 11 Mai 2022\.


Roedd cydsyniad deddfwriaethol y Senedd yn ofynnol ar gyfer darpariaethau eraill yn y Bil o ran cynllunio defnydd tir; adroddiadau canlyniadau amgylcheddol ar gyfer cydsyniadau penodol; gwybodaeth a chofnodion yn ymwneud â thir, yr amgylchedd neu dreftadaeth; llywodraethiant Sefydliad Brenhinol y Syrfewyr Siartredig; crwydraeth a chardota. Gosodais Femorandwm Cydsyniad Deddfwriaethol\[2] a Datganiad Ysgrifenedig\[3] gerbron Senedd Cymru ar 28 Medi 2022 yn unol â Rheol Sefydlog 29 a 30 yn y drefn honno. Gosodwyd Memorandwm Cydsyniad Deddfwriaethol diwygiedig\[4] ar 25 Tachwedd 2022\. Gosodwyd Memorandwm Cydsyniad Deddfwriaethol Atodol\[5] ar 30 Tachwedd 2022 mewn perthynas â sawl gwelliant gan Lywodraeth y DU a gyflwynwyd yn ystod Cyfnod Adrodd Tŷ’r Cyffredin. Gosodwyd Datganiad Ysgrifenedig\[6] ar 21 Mawrth ynghylch gwelliannau Llywodraeth y DU mewn perthynas â thrafodion rhithwir.


**Y gwelliannau perthnasol**


Bydd y gwelliant a gyflwynwyd yn galluogi rhai awdurdodau caffael yn y sector cyhoeddus lle maent yn hwyluso tai fforddiadwy, addysg, neu ddatblygiad sy'n gysylltiedig ag iechyd drwy orchymyn prynu gorfodol i allu gofyn am gyfarwyddyd gan yr awdurdod cadarnhau (Gweinidogion Cymru yn yr achos hwn) na fyddai angen i daliadau iawndal, ar gyfer cynllun penodol, gael eu gwneud mewn perthynas â gwerth gobeithiol lle gellir dangos bod achos er budd y cyhoedd. Mae hefyd yn caniatáu i effaith y cyfeiriad hwnnw gael ei wyrdroi os nad yw'r tir yn cael ei ddefnyddio wedi hynny fel y cynlluniwyd.


Ar hyn o bryd, mae iawndal yn daladwy mewn caffaeliad gorfodol ar gyfer y potensial o gael caniatâd cynllunio ar safle, a elwir yn werth gobeithiol. Mae adran 14 o Ddeddf Iawndal Tir 1961 (Deddf 1961\) yn darparu y gellir ystyried caniatâd cynllunio arfaethedig wrth asesu iawndal ar gyfer caffael gorfodol. Byddai'r gwelliant a gyflwynwyd yn mewnosod adran newydd yn Neddf Caffael Tir 1981 (Deddf 1981\) sy'n caniatáu i awdurdod caffael geisio cyfarwyddyd gan ddatgymhwyso adran 14 o Ddeddf 1961 fel na ellid ystyried gwerth gobeithiol mewn rhai amgylchiadau diffiniedig.


Y prif egwyddorion o dan yr adran newydd hon yw bod yn rhaid i'r awdurdod caffael restru'r deddfiad awdurdodi (h.y., y pŵer prynu gorfodol) sy'n ymwneud â naill ai tai, y GIG neu addysg yn y gorchymyn, a chyflwyno 'datganiad o ymrwymiadau' sy'n nodi bwriadau'r awdurdod caffael ar gyfer y tir os yw'r caffaeliad yn mynd rhagddo. Yn achos caffaeliadau yn ymwneud â thai, rhaid i hyn gynnwys darparu nifer penodol o unedau o dai fforddiadwy. Caiff yr awdurdod caffael hefyd gynnwys yn y gorchymyn bod iawndal i'w asesu yn unol ag adran newydd 14A Deddf 1961\.


Os yw'r awdurdod sy'n cadarnhau yn penderfynu cadarnhau'r gorchymyn, rhaid iddo fod yn fodlon bod y cyfarwyddyd er budd y cyhoedd. Os na, rhaid iddo addasu'r gorchymyn i ddileu'r cyfarwyddyd. Mae'r darpariaethau'n cynnwys rhagor o fanylion am yr amodau sydd angen eu bodloni a sut i gyfrifo faint o iawndal sydd i'w dalu, os yw'n gymwys. Mae'r darpariaethau hefyd yn cynnwys pwerau gwneud rheoliadau i Weinidogion Cymru wneud darpariaeth ynghylch y weithdrefn ar gyfer ceisiadau cymwys, y camau y mae'n rhaid i'r awdurdod caffael neu’r awdurdod cadarnhau eu cymryd, llog a phryd y dylid talu iawndal.


Fel y nodais yn fy Natganiadau Ysgrifenedig\[7] dyddiedig 28 Medi 2022 a 21 Mawrth 2023, yn ymwneud â’r Bil, mae cymhwysedd Senedd Cymru yn gyfyngedig mewn perthynas â phrynu gorfodol mewn meysydd datganoledig, gan gynnwys tai a chynllunio defnydd tir. Yn ymarferol, mae hyn yn golygu bod rhaid i unrhyw addasiadau arfaethedig i gyfraith prynu gorfodol, drwy gyfrwng deddfwriaeth sylfaenol, fod yn glir yng nghyd\-destun newidiadau penodol i gyfraith cynllunio defnydd tir neu unrhyw fater arall nas cedwir yn ôl. Nid yw Senedd Cymru, felly, yn gallu addasu cyfraith prynu gorfodol yn gyffredinol neu er ei mwyn ei hun neu i gyflawni canlyniadau a gedwir yn ôl. Mae hyn yn atal Senedd Cymru rhag addasu’r rheolau cyffredinol ynghylch prynu gorfodol mewn deddfwriaeth megis Deddf Caffael Tir 1981 mewn perthynas â phob caffaeliad gorfodol yng Nghymru.


Bydd y ddarpariaeth yn ychwanegu agwedd ychwanegol at swyddogaethau presennol Gweinidogion Cymru yn eu rôl fel awdurdod cadarnhau. Felly, mae'r ddarpariaeth yn dod o dan Reol Sefydlog 30 ar gyfer darpariaethau a fydd yn addasu swyddogaethau Gweinidogion Cymru, ond nid oes angen Cynnig Cydsyniad Deddfwriaethol o dan Reol Sefydlog Rhif 29\.


**Rhesymau dros wneud y ddarpariaeth**


Mae Llywodraeth Cymru wedi ymrwymo i wella'r broses brynu orfodol er mwyn ei gwneud yn decach, yn fwy effeithlon, ac yn annealladwy. Ein blaenoriaeth yw cael gwared ar rwystrau i bwerau prynu gorfodol gan awdurdodau lleol, ac annog mwy o ddefnydd ohonynt, drwy symleiddio a moderneiddio'r broses brynu orfodol. Rydym o'r farn bod y gwelliannau yn welliant drwy ailgydbwyso'r sefyllfa rhwng yr awdurdod caffael a’r perchennog tir.


Er fy safbwynt ar y cydsyniad deddfwriaethol ar gyfer y Bil hwn fel y'i nodir mewn memoranda cydsyniad deddfwriaethol perthnasol, rwyf o'r farn ei bod yn briodol i'r ddarpariaeth mewn perthynas â phrynu gorfodol fod yn gymwys mewn perthynas â Chymru ac iddo gael ei gynnwys yn y Bil hwn.


\[1] https://bills.parliament.uk/publications/50270/documents/3123


\[2] lcm\-ld15356\-w.pdf (senedd.cymru)


\[3] gen\-ld15357\-w.pdf (senedd.cymru)


\[4] lcm\-ld15495\-w.pdf (senedd.cymru)


\[5] slcm\-ld15508\-w.pdf (senedd.cymru)


\[6] Datganiad Ysgrifenedig: Y Bil Ffyniant Bro ac Adfywio – Gwelliannau ynghylch Trafodion Rhithwir (21 Mawrth 2023\) \| LLYW.CYMRU


\[7]gen\-ld15357\-w.pdf (senedd.cymru) Datganiad Ysgrifenedig: Y Bil Ffyniant Bro ac Adfywio – Gwelliannau ynghylch Trafodion Rhithwir (21 Mawrth 2023\) \| LLYW.CYMRU


 







Translation:


 
This written statement is laid under Standing Order 30 – Notification in relation to UK Parliament Bills. It relates to a UK Government Amendment 412D\[1], tabled on 13 March 2023 during Lords Committee Stage, in the Levelling\-up and Regeneration Bill (“the Bill”) which will modify the Welsh Ministers’ functions but does not require a Legislative Consent Motion under Standing Order 29, as the Senedd Cymru does not have legislative competence in relation to the amendment provision. The Bill was introduced in the UK Parliament, the House of Commons, on 11 May 2022\.


Other provisions in the Bill regarding land use planning; environmental outcome reports for certain consents; information and records relating to land, the environment or heritage; governance of the Royal Institution of Chartered Surveyors; and vagrancy and begging required the legislative consent of the Senedd. I laid a Legislative Consent Memorandum\[2] and a Written Statement\[3] before Senedd Cymru on 28 September 2022 in accordance with Standing Order 29 and 30 respectively. A revised Legislative Consent Memorandum\[4] was laid on 25 November 2022\.  A Supplementary Legislative Consent Memorandum\[5] was laid on 30 November 2022 relating to several UK Government amendments that had been tabled during Commons Report stage. A Written Statement\[6] was laid on 21 March relating to UK Government amendments relating to virtual proceedings.


**The relevant amendments**


The tabled amendment will enable certain public sector acquiring authorities where they are facilitating affordable housing, education, or health related development via a compulsory purchase order to be able to request a direction from the confirming authority (in this instance Welsh Ministers)   that, for a specific scheme, compensation payments would not need to be made in respect of hope value where it can be demonstrated there is a case in the public interest. It also allows for the effect of that direction to be reversed if the land is not subsequently used as planned.


Currently, compensation is payable in a compulsory acquisition for the potential for planning permission on a site, known as hope value. Section 14 of the Land Compensation Act 1961 (the 1961 Act) provides that prospective planning permission can be taken into account when assessing compensation for compulsory acquisition. The tabled amendment would insert a new section into the Acquisition of Land Act 1981 (the 1981 Act) that allow an acquiring authority to seek a direction disapplying section 14 of the 1961 Act so that hope value could not be taken into account in certain defined circumstances.


The main principles under this new section are that the acquiring authority must list the authorising enactment (i.e., the compulsory purchase power) relating to either housing, NHS or education in the order, and submit a ‘statement of commitments’ setting out the acquiring authority’s intentions for the land if the acquisition proceeds. In the case of acquisitions relating to housing, this must include the provision of a certain number of units of affordable housing.  The acquiring authority may also include in the order that compensation is to be assessed in accordance with the new section 14A of the 1961 Act.


If the confirming authority decides to confirm the order, it must be satisfied that the direction is in the public interest, if not, it must modify the order to remove the direction. The provisions include further detail on the conditions that need to be met and how to calculate the amount of compensation that is to be paid, if eligible. The provisions also include regulation making powers for the Welsh Ministers to make provision about the procedure for eligible applications, the steps that must be taken by the acquiring authority or the confirming authority, interest and when compensation should be paid.


As I set out in my Written Statements \[7] dated 28 September 2022 and dated 21 March 2023, relating to the Bill, Senedd Cymru has limited competence in respect of compulsory purchase in devolved areas, including housing and land use planning. In practice, this means any proposed modifications to the law of compulsory purchase, via primary legislation, must clearly be in the context of specified changes to land use planning law or another non reserved matter. Senedd Cymru is therefore unable to modify the law of compulsory purchase generally, or for its own sake or to achieve reserved ends. This prevents Senedd Cymru from modifying the general rules on compulsory purchase and compensation for compulsory acquisition in legislation such as the Acquisition of Land Act 1981 in respect of all compulsory acquisitions in Wales.


The provision will add an additional aspect to the existing functions of the Welsh Ministers functions in their role as confirming authority. Therefore, the provision falls under Standing Order 30 for provisions which will modify the Welsh Ministers functions, but do not require a Legislative Consent Motion under Standing Order 29\.


**Reasons for making the provision**


The Welsh Government is committed to improving the compulsory purchase process to make it fairer, more efficient, and intelligible. Our priority is to remove barriers to, and encourage greater use of, compulsory purchase powers by local authorities through streamlining and modernising the compulsory purchase process. We consider the amendments are an improvement through rebalancing the position between acquiring authority and landowner.


Notwithstanding my position on the legislative consent for this Bill as set out in relevant legislative consent memoranda, I consider that it is appropriate for the provision relating to compulsory purchase to apply in relation to Wales and for it to be included in this Bill.


\[1] https://bills.parliament.uk/publications/50270/documents/3123


\[2] https://senedd.wales/media/5gdfx1u1/lcm\-ld15356\-e.pdf


\[3] gen\-ld15357\-e.pdf (senedd.wales)


\[4] https://senedd.wales/media/rw0nf3iz/lcm\-ld15495\-e.pdf


\[5] https://senedd.wales/media/1fwfrofa/slcm\-ld15508\-e.pdf


\[6] Written Statement: Levelling\-up and Regeneration Bill – Virtual Proceedings Amendment (21 March 2023\) \| GOV.WALES


\[7] gen\-ld15357\-e.pdf (senedd.wales) https://www.gov.wales/written\-statement\-levelling\-and\-regeneration\-bill\-virtual\-proceedings\-amendment