Translate the text from Welsh to English.



 
Cafodd yr adroddiad ei gyhoeddi ddydd Iau, 30 Tachwedd, ac mae'n asesu'r effaith gychwynnol y mae'r newid yn y gyfraith wedi'i chael ar gyfraddau rhoi organau yng Nghymru, ddwy flynedd yn ddiweddarach. Mae'n dangos cynnydd yn lefel y gefnogaeth ar gyfer y system ymhlith y cyhoedd a staff y GIG. 

Cyn i'r Ddeddf gael ei rhoi ar waith, dywedodd saith o bob deg aelod o staff (71%) eu bod o blaid y newid i’r ddeddfwriaeth, ac mae'r ffigur hwn wedi cynyddu i fwy na phedwar ym mhob pump (85%) wedi i'r ddeddf gael ei gweithredu. Mae’r adroddiad hefyd yn dangos cynnydd yn y ganran o deuluoedd sy'n rhoi caniatâd ar gyfer rhoi organau, o 44\.4% yn 2014 i 64\.5% yn 2017\. 

Dywedodd mwy na hanner yr ymatebwyr i Arolwg Omnibws Cymru ym mis Medi 2017 eu bod wedi trafod eu dymuniadau o ran rhoi organau gydag aelod o'r teulu. Arhosodd y ffigur hwn yn sefydlog rhwng 2012 a 2015, ar bedwar o bobl deg, ond mae wedi cynyddu ers hynny.

Ar 1 Rhagfyr 2015, cyflwynodd Cymru system feddal o optio allan ar gyfer cydsynio i roi organau, a hi oedd y wlad gyntaf yn y DU i wneud hynny. O dan y system hon, os nad yw unigolyn wedi cofrestru penderfyniad i roi organau (optio i mewn) na phenderfyniad i beidio â rhoi organau (optio allan), ystyrir nad oes ganddo wrthwynebiad i roi ei organau – gelwir hyn yn gydsyniad tybiedig. 

Er hyn, os nad yw'r unigolion yn trafod eu penderfyniad i roi organau ag aelodau eu teuluoedd, efallai na fydd y teuluoedd yn parchu'r penderfyniad hwnnw ac yn diystyru'r gofrestr rhoddwyr organau neu'r cydsyniad tybiedig. 

Mae'r Data ar Roi Organau a Gweithgarwch Trawsblannu ar gyfer 2016\-17, a gyhoeddwyd gan Gwaed a Thrawsblaniadau'r GIG, yn dangos y ffigurau canlynol ar gyfer Cymru:

* Bu gostyngiad o 18\.5% yng nghanran y cleifion a fu farw tra'r oeddent ar y rhestr aros ar gyfer cael trawsblaniad (o 27 yn 2015\-16 i 22 yn 2016\-17\)
* Bu cynnydd o 4 yn nifer y rhoddwyr yn dilyn marwolaeth coesyn yr ymennydd, o 36 (2015\-16\) i 40 (2016\-17\)
* Bu cynnydd o un yn nifer y cleifion sy'n byw yng Nghymru ac a gafodd drawsblaniad y galon
* Bu cynnydd o 5 yn nifer y cleifion sy'n byw yng Nghymru ac a gafodd drawsblaniad aren fyw.

Lansiwyd ymgyrch hysbysebu fawr newydd ym mis Tachwedd i helpu i godi ymwybyddiaeth o'r gyfraith ymysg y cyhoedd, gan ganolbwyntio ar rôl teuluoedd yn y broses rhoi organau. Nod yr ymgyrch yw annog pobl i siarad â'u hanwyliaid am eu dymuniadau, fel bod eu teuluoedd yn gallu parchu eu penderfyniad ynghylch rhoi organau. Yn 2016\-17, roedd 21 o achosion yng Nghymru lle'r oedd teuluoedd naill ai wedi mynd yn groes i benderfyniad eu perthynas i roi organau, neu wedi gwrthod cefnogi'r cydsyniad tybiedig. O ystyried y cafwyd 3\.1 o organau ar gyfartaledd fesul rhoddwr yng Nghymru, gallai hynny fod wedi golygu cynifer â 65 o drawsblaniadau ychwanegol. 

Dywedodd Vaughan Gething, yr Ysgrifennydd Iechyd:


> "Rwy'n croesawu canfyddiadau'r Gwerthusiad Effaith, ac rwy'n falch o weld gwelliannau y gallwn eu dathlu, ar ôl cyfnod mor fyr. Llongyfarchiadau i'r gweithwyr gofal iechyd proffesiynol sydd wedi bod yn rhan o sicrhau'r llwyddiant hwn, ond ni fyddai dim o'r hyn rydym wedi'i gyflawni wedi bod yn bosibl heb gefnogaeth pobl Cymru.
> 
> "Rwy'n falch dros ben bod ein cyfradd gydsynio wedi cyrraedd 72% yn nau chwarter cyntaf y flwyddyn hon, sef yr ail lefel uchaf yn y DU, wrth i 39% o boblogaeth Cymru gofrestru ar gyfer rhoi organau. Er nad yw hyn wedi arwain at gynnydd yn nifer y rhoddwyr yn gyffredinol, mae'r adroddiad yn awgrymu mai'r rheswm posibl am hyn yw bod llai o roddwyr cymwys wedi bod dros y cyfnod byr ers i'r gyfraith newid.
> 
> "Rhaid i ni weithio'n galetach i gynyddu lefelau rhoi organau wrth i bobl farw yn aros am drawsblaniad, a cheisio cael effaith sylweddol ar leihau'r rhestrau aros hyn.
> 
> "Mae'n bwysig cofio ei bod yn rhy gynnar i wybod beth fydd effaith wirioneddol y newid hwn, ond rwy'n hyderus ein bod wedi dechrau creu diwylliant lle caiff rhoi organau ei drafod mewn modd agored.
> 
> "Er bod ymwybyddiaeth a dealltwriaeth yn cynyddu, mae'n bwysig dros ben ein bod yn cadw momentwm ac yn parhau i fonitro beth yw effaith y Ddeddf dros y cyfnod hir."







Translation:


 
Published on Thursday 30 November, the report assesses the initial impact the change in law has had on organ donation rates in Wales, 2 years on. It shows an increase in levels of support for the system among the public and NHS staff. 

Before implementation, 7 in 10 staff (71%) said that they were in favour of the change in legislation, increasing to more than 4 in 5 (85%) after implementation. It also shows an increase in the percentage of families giving consent for donation from 44\.4% in 2014 to 64\.5% in 2017\. 

More than half of respondents in the September 2017 Wales Omnibus Survey said they had discussed their organ donation wishes with a family member. This figure remained at around 4 out of 10 between 2012 and 2015 but has increased since.

On 1 December 2015, Wales became the first country in the UK to move to a soft opt\-out system of consent to organ donation. This means that if a person has not registered a decision to become an organ donor (opted in) or a decision not to become an organ donor (opted out), they will be considered as having no objection to being an organ donor – this is known as deemed consent. 

However, if individuals don’t tell their families of their decision to donate, the family may not honour that decision, and over\-ride the organ donor registration or not support deemed consent. 

Organ donation and transplantation activity data for 2016\-17 published by NHS Blood and Transplant (NHSBT) shows that in Wales:

* patients who died whilst on the waiting list for their transplant decreased 18\.5% from (27 in 2015\-16 to 22 in 2016\-17\)
* The number of donors after brain stem death (DBD) increased by 4, from 36 (2015\-16\) to 40 (2016\-17\)
* the number of patients residing in Wales receiving cardiac transplants increased by one
* the number of patients residing in Wales receiving a live Kidney transplant increased by 5\.

A major new advertising campaign was launched in November to help increase public awareness of the law, focusing on the role of families in the organ donation process. The aim of the campaign encourages people to talk to their loved ones about their wishes, so their families can honour their organ donation decisions. In 2016\-17, there were 21 cases in Wales where families either overrode their relatives’ decisions to donate organs, or didn’t support the deemed consent. With an average of 3\.1 organs retrieved per donor in Wales, this could have resulted in as many as 65 additional transplants. 

Health Secretary Vaughan Gething said:


> “I welcome the findings in the Impact Evaluation and I’m pleased that there are improvements we can celebrate after such a short period. I congratulate the healthcare professionals involved making this a success however, none of what we have achieved would have been possible without the support of the Welsh population.
> 
> “I’m delighted that in the first 2 quarters of this year, our consent rate reached 72% putting us 2nd in the UK, with 39% of the Welsh population registering as organ donors. While this is not reflected in a rise in donors overall, the report suggests this may be because there have been fewer eligible donors over the short period since the change in law.
> 
> "We must work harder to further increase organ donation levels while there are people dying waiting for their transplant and to have a significant impact on reducing those waiting lists.
> 
> “It’s important to remember that it’s too early to know what the true impact of the change will be, but I’m confident we have started to create a culture where organ donation is openly discussed.
> 
> “While awareness and understanding is increasing, it’s really important that we keep the momentum going and continue to monitor, over the long term, the impact of the act.”