Translate the text from Welsh to English.



 
Hoffwn fanteisio ar y cyfle hwn i roi'r wybodaeth ddiweddaraf i'r Aelodau ynghylch sut y mae Gwasanaeth Iechyd Gwladol (GIG) Cymru, Awdurdodau Lleol a phartneriaid eraill yn bwriadu darparu gwasanaethau cadarn ar gyfer cyfnod y gaeaf sydd i ddod, ac ynghylch mesurau gofal brys newydd a fydd yn cael eu treialu dros y gaeaf.


Yn unol â'r pwysau sylweddol a wynebwyd ledled y DU, mae wedi bod, ac yn dal i fod, yn gyfnod anodd iawn ar gyfer staff y rheng flaen sy'n gweithio yn GIG Cymru. Hoffwn ddiolch o galon i'r staff ar draws y gwasanaethau iechyd a gofal cymdeithasol am eu hymroddiad a'u hymrwymiad yn ystod cyfnod anodd y gaeaf, a thrwy gydol y flwyddyn.


Roedd gaeaf y llynedd yn fwynach ac yn llai eithafol na'r gaeaf blaenorol, ond roedd lefelau gweithgarwch ar gyfer gwasanaethau allweddol yn dal i fod yn uchel ar adegau prysuraf y tymor. Gwelsom fwy o bobl yn mynd i adrannau brys, gan gynnwys mwy o bobl hŷn ac eiddil ag anghenion acíwt. Gwelsom hefyd gynnydd mewn salwch anadlol acíwt ac achosion o salwch gastroberfeddol mewn ysbytai.


Er gwaetha'r pwysau hyn, gwelsom bod cynlluniau manwl ar lefel leol a chenedlaethol yn ffordd o sicrhau mwy o gadernid i gynnal gwasanaethau diogel ac amserol. Dywedodd ysbytai ledled Cymru bod llawer llai o amser yn cael ei dreulio ar y lefel uwchgyfeirio uchaf, o gymharu â'r flwyddyn flaenorol, ac mewn achosion lle'r oedd safleoedd wedi wynebu mwy o bwysau, roeddent yn gyffredinol wedi gallu adfer y sefyllfa ac isgyfeirio yn gyflymach.


Cefais fy nghalonogi bod y rhan fwyaf o'r bobl yr oedd arnynt angen ymateb ambiwlans brys neu asesiad a thriniaeth mewn adran frys wedi cael eu trin yn amserol. Hefyd, yn gyffredinol, dywedodd gwasanaethau gofal sylfaenol fod y pwysau hyn cael ei rheoli'n well.


Fel yr wyf wedi'i nodi eisoes, mae'r pwysau y mae gwasanaethau iechyd a gofal cymdeithasol ar draws y system yn eu hwynebu, yn bwysau a wynebir drwy'r flwyddyn. Yn ystod y misoedd diwethaf, mae ein gwasanaethau wedi bod yn ymateb i bwysau ar lefelau tebyg i’r lefelau y byddem fel arfer wedi disgwyl eu gweld dros y gaeaf, neu lefelau uwch mewn rhai achosion. Mae'r pwysau hyn wedi effeithio ar ddangosyddion perfformiad allweddol ar gyfer gwasanaethau gofal brys, fel cyfnod trosglwyddo cleifion ambiwlans, yr amser a dreulir mewn adrannau brys ac achosion o oedi wrth drosglwyddo gofal. Mae'r heriau hyn yn aml yn cael eu dwysau gan broblemau capasiti mewn rhannau eraill o'r system ac maent yn dangos patrwm o gynnydd yn y galw ar ein gwasanaethau.


Mae cyfres benodol iawn o heriau yn ein hwynebu yn ystod y gaeaf, ac mae'n bwysig ein bod yn dysgu gwersi o aeafau blaenorol \- nid yn unig er mwyn cynllunio ar gyfer y gaeaf sydd i ddod, ond hefyd i ystyried cynlluniau tymor hirach ar gyfer y mathau hyn o bwysau a wynebir drwy'r flwyddyn. Yn unol â 'Cymru Iachach', rhaid gwneud hyn drwy edrych ar fodelau gofal newydd a chyflwyno mentrau llwyddiannus i wasanaethau craidd.


Mae cael mynediad amserol at ofal brys yn broblem system gyfan yr effeithir yn sylweddol arni gan gymunedau, gofal cymdeithasol, gofal sylfaenol, gofal cartref a gofal cartref preswyl, a gwasanaethau gofal ataliol, ac i'r gwrthwyneb. Felly, rwyf wedi egluro wrth GIG Cymru ac Awdurdodau Lleol bod rhaid denu partneriaid o bob rhan o'r system iechyd a gofal cymdeithasol wrth gynllunio ar gyfer y gaeaf er mwyn sicrhau gofal di\-dor i bob claf a defnyddiwr gwasanaeth.


Mae'r paratoadau ar gyfer y gaeaf yn mynd rhagddynt ac rydym wedi rhannu'r hyn a ddysgwyd o'r gaeaf diwethaf ag arweinwyr systemau er mwyn llywio'r gwaith cynllunio hwn. Ym mis Mehefin, cynhaliom weithdy cyflawni ar gyfer y gaeaf i amrywiol randdeiliaid, a ddaeth ag arweinwyr clinigol a gweithredol ynghyd o bob rhan o faes iechyd a gofal cymdeithasol. Bu’r cynrychiolwyr yn cydweithio i adolygu'r trefniadau cyflawni ar gyfer y gaeaf a llunio blaenoriaethau ar gyfer gaeaf 2019/20\.


I gefnogi cynlluniau lleol, mae Llywodraeth Cymru wedi adolygu'r gwaith o gyflenwi gwasanaethau gofal brys yn ystod gaeaf 2018/19, gan ddefnyddio mewnbwn gan ystod o ffynonellau gan gynnwys cleifion, Byrddau Iechyd Lleol, Ymddiriedolaethau’r GIG, Awdurdodau Lleol, sefydliadau’r trydydd sector a chyrff proffesiynol.


Mae dolen i'r adroddiad isod:


****https://llyw.cymru/adolygiad\-cenedlaethol\-o\-ddarparu\-gwasanaethau\-gofal\-brys\-ac\-argyfwng\-yn\-ystod\-gaeaf\-2018\-i\-2019****


Gan ystyried yr hyn a ddysgwyd o'r adolygiad hwn o aeaf 2018/19, ac adborth a dderbyniwyd o'r gweithdy cyflawni yn ystod y gaeaf, mae ychydig o themâu wedi'u datblygu ar y cyd ag arweinwyr clinigol a gweithredol ar draws y system iechyd a gofal cymdeithasol. Bydd sefydliadau lleol yn defnyddio’r rhain i gyflawni yn ystod gweddill 2019/29, gyda ffocws penodol ar y gaeaf, sef:


* Gweithio yn y modd mwyaf effeithlon drwy gydweithio ar draws sefydliadau a sectorau
* Cryfhau cydnerthedd y gofal sylfaenol brys a ddarperir y tu allan i oriau
* Sicrhau nad yw cleifion yn cael eu cludo a'u derbyn i'r ysbyty yn ddiangen
* Rhyddhau cleifion i wasanaethau asesu ac adfer
* Sicrhau capasiti i alluogi pobl i ddychwelyd i fyw yn y gymuned
* Gwella'r ffocws ar y llwybr anadlol
* Gwella'r ffocws ar y llwybr ar gyfer pobl eiddil


Mae'r themâu hyn yn canolbwyntio ar sicrhau bod poblogaethau sydd mewn perygl a phoblogaethau agored i niwed yn gallu aros gartref neu yn eu cymuned drwy gamau gweithredu integredig. Maent hefyd yn hybu llif cleifion drwy'r system er mwyn i bobl allu gadael yr ysbyty pan fyddant yn barod i wneud hynny, gan sicrhau bod unrhyw ofal neu gymorth parhaus angenrheidiol yn ei le. Drwy gyflawni’r camau gweithredu hyn, dylid gallu sicrhau mwy o gadernid ar gyfer y gaeaf.


Mae Dirprwy Brif Weithredwr GIG Cymru wedi cynnal cyfarfodydd ar gyflawni ar gyfer y gaeaf â chymunedau iechyd a gofal cymdeithasol i olrhain datblygiad eu cynlluniau cyflawni integredig ar gyfer y gaeaf. Bydd hyn yn cael ei ddilyn gan ail gyfres o gyfarfodydd rhwng mis Hydref a mis Tachwedd, a fydd yn canolbwyntio ar sefydliadau sydd angen rhagor o gymorth.


Mae canllawiau cyflawni ar gyfer y gaeaf hefyd wedi’u darparu, a luniwyd ar y cyd â Chyfarwyddwyr Gofal Sylfaenol, Gofal Cymunedol, a Gwasanaethau Iechyd Meddwl, arweinwyr clinigol cenedlaethol, a thrwy'r rhaglen genedlaethol ar gyfer gofal heb ei drefnu. Mae cyngor a chymorth cenedlaethol ar ddatblygu cynlluniau lleol ar gael hefyd.


Mae disgwyl i'r cynlluniau terfynol ar gyfer y gaeaf gael eu cyflwyno i Lywodraeth Cymru i'w hadolygu erbyn 23 Hydref, a bydd adborth yn cael ei roi cyn gynted â phosibl wedi iddynt ddod i law er mwyn helpu i fireinio cynlluniau lleol. 


I gydnabod yr heriau parhaus a wynebir ym mhob rhan o'r system iechyd a gofal cymdeithasol, rwyf wedi cytuno ar becyn £30m er mwyn helpu i gyflawni gwasanaethau iechyd a gofal cymdeithasol yn ystod gweddill 2019/20, gan ganolbwyntio’n benodol ar y gaeaf. Bydd y cyllid hwn ar gael yn gynharach nag erioed o'r blaen ac mae'n adlewyrchu'r pwysau didostur a wynebir gan wasanaethau ym mhob rhan o'r system.


Rwyf yn credu bod Byrddau Partneriaeth Rhanbarthol (y Byrddau) yn gyfryngau allweddol sy'n helpu â gwaith cynllunio a chyflawni integredig, felly mae £17m o'r cyllid hwn wedi'i neilltuo i'r Byrddau i'w weinyddu. Dyma'r tro cyntaf i'r Byrddau fod yn rhan uniongyrchol o'r broses cynllunio ar gyfer y gaeaf yn y ffordd hon. Rydym wedi egluro ein bod yn disgwyl i'r broses hon hyrwyddo cynlluniau integredig a rhanbarthol ar draws gwasanaethau iechyd a gofal cymdeithasol er mwyn helpu i gyflawni’r Nod Pedwarplyg, drwy wneud penderfyniadau ar y cyd a dod i gytundeb ffurfiol drwy'r Byrddau.


Mae dyraniad o £10m wedi'i wneud yn uniongyrchol i'r Byrddau Iechyd Lleol er mwyn cefnogi camau gweithredu brys a'r gwaith o gyflwyno cynlluniau cyflawni ar gyfer y gaeaf, ochr yn ochr â'r gwasanaeth ambiwlans, Awdurdod Lleol a phartneriaid y trydydd sector. 


Rydym wedi egluro bod rhaid i'r cyllid hwn gael ei ddefnyddio i dargedu camau gweithredu sy’n cyd\-fynd â’r themâu allweddol a nodwyd ar gyfer y gaeaf, neu gamau gweithredu cysylltiedig. Bydd hyn yn helpu i wella llif cleifion drwy'r system iechyd a gofal cymdeithasol a fydd yn sicrhau'r profiad a'r canlyniadau gorau i gleifion.


Yn unol â'r ymrwymiad a wneir yn *Cymru Iachach*, sef ein bod am ddarparu arweiniad cryfach ar wneud penderfyniadau ar lefel genedlaethol, bydd £3m yn cael ei gadw'n ganolog i dargedu cyllid ar gyfer blaenoriaethau y cytunir arnynt yn genedlaethol. Mae hyn yn cyd\-fynd â'r dull gweithredu a wnaeth sicrhau effaith wirioneddol ar gyfer gaeaf 2018/19\.


Fel rhan o’r dull gweithredu cenedlaethol hwn, rwy’n falch o gadarnhau y bydd y gwasanaeth *Llesiant mewn Adrannau Brys a Dychwelyd Adref yn Ddiogel*, a ddarperir gan y Groes Goch Brydeinig,a’r gwasanaeth *Adre o'r Ysbyty i Gartref Iachach* a ddarperir gan Gofal a Thrwsio Cymru, yn parhau i gefnogi staff, cleifion a’u teuluoedd yn ystod gaeaf heriol arall.


Soniais yn fy natganiad llafar ym mis Chwefror fod fframwaith ansawdd a chyflawni wedi bod yn cael eu datblygu ac rwyf yn falch o roi gwybod i Aelodau'r Cynlluniad y bydd mesurau gofal brys newydd yn cael eu treialu y gaeaf hwn, sydd wedi'u datblygu ochr yn ochr â chlinigwyr. Dyma fydd y cam cyntaf o waith ehangach i ddatblygu ystod mwy amrywiol o fesurau canlyniadau a phrofiadau clinigol ystyrlon ar draws y system gofal heb ei drefnu, gan ddarparu rhagor o gyd\-destun i ddarparu gofal mewn Adrannau Brys.


Hefyd, bydd ffordd well o fesur profiadau cleifion drwy orsafoedd newydd ym mhob adran frys o fis Tachwedd 2019 ymlaen. Bydd hyn yn golygu bod modd casglu gwybodaeth am brofiadau cleifion mewn ffordd gyson ledled Cymru gan helpu i wella gwasanaethau ar sail canlyniadau. 


Byddwn hefyd yn profi mesurau newydd 'galwad i'r drws' y gwasanaeth ambiwlans mewn argyfwng, a hynny yng nghyswllt amseroldeb yr ymateb, yr amser a dreulir yn y lleoliad a'r amser cyn i glaf gael ei dderbyn i uned ar gyfer strôc a STEMI (math o drawiad ar y galon). 


Rydym yn gwybod bod heriau a oedd yn arfer cael eu cyfyngu i'r gaeaf erbyn hyn yn heriau mawr a wynebir drwy gydol y flwyddyn, gyda'r pwysau i'w teimlo ym mhob rhan o'r system. Nid oes rheswm dros gredu y bydd y gaeaf hwn yn llai heriol o gwbl na'r blynyddoedd diwethaf. Fodd bynnag, dylai'r cyfuniad o gamau gweithredu lleol a chenedlaethol ddarparu mwy o gadernid yn erbyn y pwysau anochel a ddaw dros y misoedd nesaf. Fel bob amser, ein nod ar y cyd yw sicrhau'r canlyniadau a'r profiadau gorau i gleifion, yn ogystal â sicrhau bod ein staff yn cael eu cefnogi'n llwyr i gyflawni eu gwaith hanfodol yn ystod y gaeaf hwn.







Translation:


 
I would like to take this opportunity to update Members on how NHS Wales, local authorities and other partners are planning to deliver resilient services for the forthcoming winter period, and on new emergency care measures which will trialed over the winter.


Consistent with significant pressures experienced across the UK, it has been, and continues to be, a very difficult period for front line staff working in the Welsh NHS. I would like to offer my sincere thanks to staff across health and social care services for their dedication and commitment during the difficult winter period, and throughout the year.


Last winter was milder and less severe than the previous winter, though activity levels for key services remained high at key points of the season. We saw more people attending emergency departments, including a greater number of older frail people self\-presenting with acute needs at Emergency Departments (ED), and an increase in both acute respiratory illness (ARI) and gastrointestinal illness outbreaks in hospitals.


Despite these pressures, we observed that rigorous national and local planning was able to strengthen resilience to maintain safe and timely services. Hospitals across Wales reported considerably less time spent at the highest level of escalation, when compared to the previous year, and when sites did experience increased pressures, they were generally able to recover and de\-escalate more quickly.


I was encouraged to note that the vast majority of people who needed an immediate ambulance response or assessment and treatment in an ED were supported in a timely manner, and primary care services generally reported pressures were better managed.


As I have previously stated, system\-wide pressures on health and social care services are a year\-round experience, and recent months have seen our services responding to pressures at similar \- and in some cases higher \- levels than we would usually expect to see over the winter. These pressures have impacted on key performance indicators for urgent and emergency care services, such as ambulance patient handover, time spent in emergency departments and delayed transfers of care. These challenges are often exacerbated by capacity issues in other parts of the system and demonstrate a pattern of increasing level of demand on our services.


Winter presents a very particular set of challenges, and it is important that we learn lessons from previous winters \- not only to plan for the winter ahead, but to take a longer\-term view to planning for these types of year\-round pressures. In line with ‘A Healthier Wales’, this must be done by exploring new models of care and embedding successful initiatives into core services.


Timely access to urgent and emergency care is a whole\-system issue that is significantly affected by community, social care, primary care, domiciliary and residential home care and preventative care services, and vice versa. I have been clear with NHS Wales and local authorities, therefore, that planning for winter must draw in partners from across the health and social care system to ensure seamless care for all patients and service users.


Preparations for winter are well underway and we have shared learning from last winter with system leaders to inform this planning. In June, we held a multi\-stakeholder winter delivery workshop, which brought together clinical and operational leads from across health and social care to collaboratively review winter delivery and develop priorities for winter 2019/20\.


To support local planning, the Welsh Government has undertaken a review of delivery of urgent and emergency care services over winter 2018/19, drawing on input from a range of sources including patients, local health boards, NHS Trusts, local authorities, third sector organisations and professional bodies.


A copy of the report can be found at the link below:


https://gov.wales/national\-review\-delivery\-urgent\-and\-emergency\-care\-over\-winter\-2018\-2019


Taking learning from this review of winter 2018/19, and feedback received from the winter delivery workshop, a small number of themes have been developed with clinical and operational leads from across the health and social care system for local organisations to deliver over the remainder of 2019/20, with a particular focus on winter. These are:


* Optimising cross organisational and sector working
* Urgent primary care out of hours resilience
* Preventing unnecessary conveyance and admission to hospital
* Discharge to assess/ recover (D2AR)
* Community step down capacity
* An enhanced focus on the respiratory pathway
* An enhanced focus on frailty pathway


These themes are focused on enabling at\-risk and vulnerable populations to remain at home or in their community through integrated action, and promoting flow through the system to enable people to leave hospital when they are ready to do so, with any ongoing care or support they require in place. Delivery of these actions should strengthen resilience for the winter period.


The Deputy Chief Executive of NHS Wales has held winter delivery meetings with health and social care communities to track development of their integrated winter delivery plans. This will be followed by a second round of meetings in October\-November, which will concentrate on organisations requiring additional support.


Winter delivery guidance, co\-produced with Directors of Primary, Community and Mental Health, national clinical leaders and through the national programme for unscheduled care has also been provided, and advice and national support on developing local plans has been made available.


Final winter plans are due to be submitted to Welsh Government for review by 23 October, with feedback to be provided as soon as possible following their receipt to support refinement of local plans.


In recognition of the ongoing challenges across the health and social care system, I have agreed a package of £30 million to support delivery of health and social care services over the remainder of 2019/20, with a particular focus on winter. This funding is being made available earlier than ever before and reflects the unrelenting pressure being experienced by services across the whole system.


I view Regional Partnership Boards (RPBs) as key vehicles to support integrated planning and delivery, and as such £17 million of this funding has been allocated to RPBs to administer. This will be the first time RPBs have been directly involved in the winter planning process in this way. We have made clear our expectation that this process should promote integrated, regional planning across health and social care services to support delivery of the Quadruple Aim, through joint decision making and formal agreement via RPBs.


An allocation of £10 million has been made directly to local health boards to support immediate action and support delivery of integrated winter delivery plans, alongside the ambulance service, local authority and third sector partners.


We have been clear that this funding must be used to target action against the key themes identified for winter, or related action to support improved flow through the health and social care system that will optimise patient experience and outcomes.


In line with the commitment made in 'A Healthier Wales', that we will provide stronger direction to decision making at a national level, £3 million will be retained centrally to target funding for nationally agreed priorities. This is consistent with the approach that enabled tangible impact for winter 2018/19\.


I am pleased to confirm that, as part of this national approach, the Emergency Department Wellbeing and Home Safe service, delivered by the British Red Cross, and the Hospital to A Healthier Home service delivered by Care and Repair Cymru will continue to support staff, patients and their families over what we know will be another challenging winter.


I mentioned in my oral statement in February that a quality and delivery framework for Emergency Departments has been under development and I am pleased to inform Assembly Members that this winter will see the piloting of new emergency care measures, which have been developed alongside clinicians. This will be the first phase of wider work to develop a broader range of meaningful clinical outcome and experience measures across the unscheduled care system to provide more context about delivery of care in Emergency Departments.


There will also be improved measurement of patient experience via newly installed terminals in all emergency departments from November 2019\. This will enable patient experience information to be gathered consistently across Wales and inform service improvement based on results.


We will also test new emergency ambulance service ‘call to door’ measures for timeliness of response, time spent at scene and time to receiving unit for stroke and STEMI (a type of heart attack).


We know challenges previously confined to winter are now a very real year\-round experience, with pressures right across the system, and there is no reason to think that this winter will be any less challenging than previous years. However, the combination of local and national actions should provide increased resilience against the inevitable pressures that will come over the coming months. As ever, it is our collective aim to make sure that patient outcome and experience our optimised, and that staff are fully supported to deliver their essential work this winter.