Translate the text from Welsh to English.



 
Am y tro cyntaf erioed, mae Llywodraeth Cymru wedi gallu rhoi dadansoddiad o'r 2,456 o’r tomennydd glo sydd yng Nghymru, a’u rhannu yn ôl categori risg ac awdurdod lleol.


Cyhoeddwyd y data newydd mewn datganiad ysgrifenedig gan y Gweinidog Newid Hinsawdd, Julie James, yn gynharach yn y mis lle cadarnhaodd fod Llywodraeth Cymru wedi casglu'r data a'u rhannu gydag awdurdodau lleol a Fforymau Cydnerthedd Lleol i’w helpu i baratoi at argyfyngau.


Mae'r data'n dangos mai Castell\-nedd Port Talbot sydd â'r nifer fwyaf o safleoedd gyda 607 ond mai Rhondda Cynon Taf sydd â’r nifer fwyaf o rai risg uwch, sef 75\.


Mae safleoedd risg uwch yn dod o dan gategorïau C a D ac felly â’r potensial i beri risg yn hytrach na bod bygythiad byw sydd ar fin digwydd – mae'n golygu bod angen cynnal archwiliadau’n amlach.


Cyhoeddwyd yr wybodaeth cyn cynnal yr Uwchgynhadledd ar Ddiogelwch Tomennydd Glo y prynhawn yma, sy'n cyfarfod am y pedwerydd tro. Trafodir gwaith y Tasglu Diogelwch Tomennydd Glo, gan gynnwys mapio data, gwaith cynnal a chadw ac archwilio.


Bydd cyllid ar gyfer adfer tomennydd glo yn y tymor hir hefyd yn cael ei drafod yn yr uwchgynhadledd. Amcangyfrifir y bydd y gwaith o addasu, sefydlogi ac adfer hen domennydd glo i ddelio â gwaddol y diwydiant glo cyn datganoli yn costio o leiaf £500m i £600m dros y degawd a hanner nesaf. Mae Llywodraeth Cymru wedi pwysleisio'r angen bod buddsoddi’r rhan fwyaf o’r arian hwn yn y blynyddoedd nesaf, wrth i'r glaw ddwysáu a'r tymheredd gynyddu oherwydd y newid yn yr hinsawdd.


Dywedodd Mark Drakeford, Prif Weinidog Cymru:



> "Rydym yn cydnabod bod byw yng nghysgod tomen lo yn destun pryder i gymunedau ac rydym am sicrhau trigolion lleol bod llawer o waith yn cael ei wneud i’w gwneud yn ddiogel.
> 
> 
> "Mae trefn archwilio a chynnal a chadw ar waith, gydag archwiliadau gaeaf eisoes wedi cychwyn yn y tomennydd uwch eu risg. Rydym hefyd yn treialu technoleg i ddeall yn well symudiad y tir ar safleoedd risg uwch. Ond rydym yn gwybod y bydd y risgiau'n cynyddu wrth i’r hinsawdd newid ac mae’n hanfodol cael hyd i ateb tymor hir.
> 
> 
> "Mae’r safleoedd hyn yn dyddio o'r cyfnod cyn datganoli. Nid yw ein setliad ariannu yn cydnabod costau sylweddol, hirdymor adfer a thrwsio’r safleoedd. Mae’r Adolygiad Gwariant yfory yn gyfle i Lywodraeth y DU ddefnyddio ei phwerau ariannol i helpu cymunedau sydd wedi rhoi cymaint i Gymru a'r Deyrnas Unedig yn y blynyddoedd glofaol. Bydd pecyn buddsoddi i adfer y safleoedd hyn yn dangos sut y gall ein dwy lywodraeth gydweithio er lles y cymunedau rydym yn eu gwasanaethu."


Dywedodd y Cynghorydd Andrew Morgan (Rhondda Cynon Taf), Arweinydd Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru:



> "Mae gwaith yn cael ei gynnal yn rheolaidd i fonitro ac arolygu’r tomennydd glo i gadw llygad ar unrhyw risg o symudiad neu risg arall. Ond mae'r data hyn yn dangos bod angen buddsoddiad hirdymor sylweddol os ydyn ni am wneud yn siŵr bod gwaith atgyweirio angenrheidiol yn cael ei wneud – a hynny er mwyn inni sicrhau diogelwch y safleoedd hyn ledled Cymru.
> 
> 
> "Rwy'n falch bod Llywodraeth Cymru a Llywodraeth y DU yn cymryd y mater hwn o ddifrif a’u bod wedi sefydlu Tasglu Diogelwch Tomennydd Glo i fapio'r gwaith sydd ei angen ar y cyd. Fodd bynnag, er gwaethaf llythyr trawsbleidiol ar y cyd a gymeradwywyd gan bob un o'r 22 o arweinwyr y cynghorau yng Nghymru yn gofyn am gyllid gan Lywodraeth y DU, mae'n siomedig bod Llywodraeth y DU \- er rhoi rhywfaint o gymorth ariannol ar y cychwyn \- wedi gwrthod ymrwymo hyd yma i raglen ariannu barhaus. Bydd angen rhaglen ariannu sefydlog i ddelio â'r mater etifeddol hwn sy'n dyddio’n ôl i gyfnod cyn datganoli. Mae'r Adolygiad o Wariant yn rhoi cyfle i Lywodraeth y DU roi rhywfaint o sicrwydd y mae mawr ei angen ar gymunedau sy'n dal i fyw dan gysgod eu hetifeddiaeth ddiwydiannol. Drwy gydweithio â phartneriaid, gan gynnwys Llywodraeth y DU, Llywodraeth Cymru a llywodraeth leol, ac o sicrhau buddsoddiad hirdymor, gallwn helpu i sicrhau ein bod yn diogelu'r safleoedd hyn rhag risgiau newid yn yr hinsawdd yn y dyfodol, gan atal trychinebau’r gorffennol rhag digwydd eto."







Translation:


 
For the first time ever, the Welsh Government has been able to provide a breakdown of the 2,456 identified tips in Wales split into risk categories and by local authority.


The new data follows a written statement from Climate Change Minister Julie James earlier this month where she confirmed Welsh Government had collected the data and shared with local authorities and Local Resilience Forums to assist with emergency preparedness.


The data shows that Neath Port Talbot has the greatest number of sites at 607 but that Rhondda Cynon Taf has the most sites classified as being at higher risk at 75\.


Higher risk sites fall under categories C and D which recognise there is a potential to cause risk to safety, not that there is an imminent or immediate threat – it means that more frequent inspections are scheduled.


The publication of the data comes ahead of this afternoon’s Coal Tip Safety Summit, which is meeting for the fourth time. The summit will discuss the progress of the Coal Tip Safety Task Force, including data mapping and ongoing maintenance and inspection work.


Funding for the long\-term reclamation of coal tips will also be discussed at the summit. Repurposing, reclamation and remediation of disused coal tips to deal with the legacy of the pre\-devolution mining industry is estimated to cost at least £500 million to £600 million over the next decade and a half. The Welsh Government has stressed the need for this investment to be frontloaded in the coming years, as rainfall intensifies and temperatures increase because of the changing climate.


Mark Drakeford, First Minister of Wales, said:



> “We recognise how concerning living in the shadow of a coal tip can be for communities and we want to reassure local residents that a lot of work is being done to ensure they are safe.
> 
> 
> “An inspection and maintenance regime is in place, with winter inspections currently underway on the higher risk tips. We’re also piloting technology trials to better understand any ground movement at higher risk sites. But we know the risks will increase with climate change and we know the importance of reaching a long\-term solution.
> 
> 
> “These sites pre\-date devolution. Our funding settlement does not recognise the substantial, long\-term costs of remediating and repairing these sites. Tomorrow’s Spending Review is an opportunity for the UK government to use its financial powers to help communities who’ve given so much to Wales and the United Kingdom during the coal\-mining years. A package of investment to remediate these sites will show how our two governments can work together for the communities we serve.”


Councillor Andrew Morgan (Rhondda Cynon Taf), WLGA Leader said:



> “Work is being undertaken regularly to monitor and inspect coal tips for any movement or activity. However, this data shows that substantial long\-term investment is needed if we are to make sure that necessary repair work is carried out and to ensure the safety of these sites across Wales.
> 
> 
> “I am pleased that both the UK government and Welsh Government are taking the issue seriously and have set up the Coal Tip Safety Task Force to jointly map out the work needed. However, despite a cross\-party joint letter endorsed by all of the 22 council leaders in Wales requesting UK government funding, it is disappointing that the UK government \- despite some initial financial support \- has so far refused to commit to an ongoing programme of funding which is going to be needed to deal with this legacy issue which pre\-dates devolution. The Spending Review gives a chance for the UK government to give some much\-needed reassurance to communities that are still living in the shadow of their industrial legacy. By working together with partners including UK government, Welsh Government and local government, and with long term investment, we can help to make sure that we protect these sites against future climate change risks, and to prevent repeating past disasters.”