Translate the text from Welsh to English.



 
Dyna a ddywedir mewn adroddiad newydd a gyhoeddir heddiw gan Lywodraeth Cymru.   


Mae’r adroddiad cyntaf ar glefyd yr afu ar gyfer Cymru gyfan yn amlinellu’r cynnydd sydd wedi’i wneud ers i Lywodraeth Cymru gyhoeddi Law yn Llaw at Iechyd – Cynllun Cyflawni ar gyfer Clefyd yr Afu, ac yn nodi’r meysydd y mae angen eu gwella. 

  
Mae’r adroddiad yn dangos bod nifer y bobl sy’n marw o glefyd yr afu sy’n gysylltiedig ag alcohol wedi gostwng 7% yn y pum mlynedd diwethaf – o 494 o farwolaethau  yn 2010 i 459 o farwolaethau yn 2014\. Cafwyd gostyngiad yn y nifer sy’n yfed mwy o alcohol na’r canllawiau a argymhellir, o 44% yn  2010 i 40% yn 2015\.   
  
Cyflwynwyd Cynllun Cyflawni Llywodraeth Cymru ar gyfer Clefyd yr Afu er mwyn mynd i’r afael â’r nifer cynyddol o farwolaethau oherwydd clefyd yr afu yng Nghymru. Mae’r nifer hwnnw wedi mwy na dyblu dros yr 20 mlynedd diwethaf, a hynny’n bennaf oherwydd y cynnydd mewn gordewdra, camddefnyddio alcohol a hepatitis a gludir yn y gwaed. Mae modd atal clefyd yr afu sy’n digwydd oherwydd y tri achos hyn bron yn llwyr.   
  
I gefnogi’r Cynllun, cyhoeddodd Llywodraeth Cymru £2\.4m o gyllid ym mis Chwefror i wella addysg, ymyrraeth gynnar a chamau atal, ac i ddarparu’r gofal cywir yn y lle cywir ar yr adeg gywir.  
  
Mae’r adroddiad yn cydnabod bod lle i wella o hyd. Mae hynny’n cynnwys yr angen i leihau nifer y derbyniadau brys i ysbytai ar gyfer clefyd yr afu, a’r angen i barhau i fynd i’r afael â’r cynnydd a welwyd yn ystod y 10 mlynedd diwethaf yn nifer y marwolaethau a nifer yr achosion o ganser yr afu.  
  
Dywedodd Vaughan Gething, Ysgrifennydd y Cabinet dros Iechyd:   

> “Nod y cynllun cyflawni ar gyfer clefyd yr afu, a gyhoeddwyd y llynedd, yw atal y cynnydd yn nifer yr achosion a nifer y marwolaethau o glefyd yr afu. Hyn yn ogystal â rhoi mwy o gymorth i gleifion, gwella ansawdd gwasanaethau, ac annog cleifion i gymryd mwy o gyfrifoldeb am eu hiechyd a’u gofal.   
> “Rwy’n falch o weld bod yr adroddiad yn dangos bod llai o bobl yn marw o glefyd yr afu sy’n gysylltiedig ag alcohol a bod llai o bobl yn goryfed mewn pyliau. Er hynny, mae tipyn o ffordd i fynd o hyd cyn y byddwn yn llwyddo i  wrthdroi’r duedd  mewn marwolaethau oherwydd clefyd yr afu.    
> “Bydd ein Gwasanaeth Iechyd yn parhau i wneud ei ran trwy drin pobl sydd angen triniaeth, ond mae’n rhaid i bob un ohonom wneud mwy i osgoi cyflyrau y gellir eu hatal.

  
Dywedodd Dr Andrew Goodall, prif weithredwr GIG Cymru: 
> “Ein nod yw bod GIG Cymru yn darparu’r gofal gorau posibl i bawb sydd â chlefyd yr afu.   
>   
> “Trwy gyhoeddi’r adroddiad cyntaf hwn ar gyfer Cymru gyfan rydym yn cyfuno’r wybodaeth sydd ar gael ynglŷn â pherfformiad gwasanaethau GIG Cymru ar gyfer pobl â chlefyd yr afu. Mae’n dangos y cynnydd rydym wedi’i wneud hyd yma yn y maes hwn ac yn dangos lle mae angen gwella yn y dyfodol.  
> “Mae sawl her o’n blaenau, ond trwy barhau i weithio gyda phartneriaid gallwn gynnal y momentwm hwn. Ein blaenoriaethau dros y flwyddyn nesaf fydd codi ymwybyddiaeth o ffactorau risg a newidiadau mewn ffordd o fyw er mwyn atal clefyd yr afu a gwella diagnosis cynnar, gan sicrhau bod y llwybrau clinigol yn gweddu i anghenion cleifion.”







Translation:


 
The first all\-Wales annual report for liver disease sets out the progress made against the Welsh Government’s Together for Health – Liver Disease Delivery Plan and identifies areas for future improvement.  
  
The report shows that there has been a 7% reduction in the number of people dying from alcohol\-related liver disease in the past five years, from 494 deaths in 2010 to 459 deaths in 2014\. There has been a reduction in alcohol consumption above the recommended guidelines, from 44% in 2010 to 40% in 2015\.  
  
The Welsh Government’s Liver Disease Delivery Plan was introduced to tackle the rising number of deaths from liver disease in Wales. The number of such deaths has more than doubled over the past 20 years, largely due to the rise in obesity, alcohol misuse and blood borne viral hepatitis. Cases of liver disease as a result of these three causes are almost entirely preventable.  
  
To support the Plan, the Welsh Government announced £2\.4m of funding in February to improve education, early intervention and prevention, and to provide the right care, in the right place, at the right time.  
  
The report acknowledges areas for improvement, including the need to reduce the number of emergency admissions for liver disease and the need to continue to tackle the increasing trend in both mortality and incidence of liver cancer.  
  
Vaughan Gething, Cabinet Secretary for Health said:   

> “The liver disease delivery plan we published last year aims to stop the rise in liver disease and deaths, give patients more support, improve the quality of services, and encourage patients to take responsibility for their health and care.  
> “I am encouraged the report shows that fewer people are dying from alcohol\-related liver disease and that fewer people are binge drinking, however there is still some way to go to reverse the trend in liver disease deaths.  
> “Our NHS will continue to play its part in treating those who need it but all of us have to do more to avoid preventable conditions.”

  
Dr Andrew Goodall, chief executive of NHS Wales said:   

> “Our aim is for the Welsh NHS to provide the highest standard of care for everyone with liver disease.  
> “The publication of this first all\-Wales report brings together information about how NHS Wales services for people with liver disease are performing. It highlights the progress we have made in this area and identifies areas for future improvement.  
> “There are many challenges ahead, but through continuing to work with partners we can maintain this momentum. Our priorities over the next year will be to raise awareness of risk factors and lifestyle changes to prevent liver disease and improve early diagnosis, whilst ensuring that clinical pathways are in line with patient need.”