Translate the text from English to Welsh.



 
The proposals, which form part of a 12 week consultation on electoral reform, are designed to make it easier to vote and easier to be entitled to vote. If enacted, they would amount to the biggest change to the Welsh electoral system since 1970 \- when the voting age was lowered to 18\.  
  
Under proposals set out in the consultation, 16 and 17 year olds in Wales would be given the right to vote in council elections – under powers transferred to the National Assembly for Wales under the Wales Act.   
  
The consultation also looks ahead to when the UK is due to leave the EU in 2019 and asks whether all foreign citizens normally resident in Wales should have the right to vote in local elections.  
  
Different options to make it easier for people to vote and modernising the voting system are also laid out in the consultation. These include electronic voting at polling stations and remotely, mobile polling stations and voting at places other than polling stations such as supermarkets, local libraries, leisure centres and railway stations.  
  
The consultation also asks whether voting could take place on other days of the week rather than just Thursdays.  
  
Changes would also be made to the voting system itself, with each council being given the option of using a First\-Past\-the\-Post or Single Transferable Vote system. Councils would have to consult with local residents before deciding which system to use.  
  
Following on from a White Paper earlier this year, the Cabinet Secretary has also announced details of a Local Government Bill that would see mandatory regional working between Wales’ 22 councils on areas such as economic development, strategic land use planning and strategic transport.  
  
These services will all be undertaken in three large regions: North Wales, Central and South West Wales and South East Wales.  There will be scope for sub\-regional working as part of these larger groupings.  
  
Councils would also be required to work regionally on other services like education improvement, social services, additional learning needs and other aspects of land\-use planning but have more flexibility on the footprint in which they work together.  
  
Certain specific functions would have to be undertaken regionally, for example, social services being aligned with the local health board boundaries.  
  
Joint Governance Committees, comprising elected members of each constituent local authority, would be set up for each of the 3 regional areas and would oversee the services.  
  
As part of a new, more transparent relationship between people and their councils, it will also become mandatory for local authorities to broadcast their meetings.   
  
In addition to the above there will also be a root and branch review of town and community councils. The evidence\-based review will be conducted by a panel chaired by former Assembly Members, Gwenda Thomas and Rhodri Glyn\-Thomas. The review will consider what needs to change so that the most local level of government works well and delivers results. The review is expected to start this summer and will take a year.  
  
Cabinet Secretary for Local Government, Mark Drakeford, today joined a workshop to encourage young people to vote held at Llamau’s Learning 4 Life in Bridgend. Llamau is the homelessness charity for the most vulnerable Young People and Women in Wales.   
  
Mark Drakeford said: 


> “Today I’m announcing a Bill and a wholesale package of reforms that will change the way councils work and the way they are elected. We want to make it easier to vote and easier to be entitled to vote.
> 
> “There’s no reason why 16 and 17 year olds can marry, pay taxes and join the army but can’t vote in our elections. There’s no reason why, in the twenty\-first century, we can carry out all sorts of daily transactions online but can’t, as of yet, vote online. That’s why we’re setting out a number of different ideas to modernise the electoral system and putting out a call for the public to share their ideas with us too. 
> 
> “More broadly, if we’re to achieve real and lasting change in our councils then we have to change the way they work. I have spoken to and consulted widely with councils on how best to do this and we now have a Local Government Bill that will strengthen services through systematic and mandatory regional working and build a new relationship between citizens and their councils.
> 
> “I look forward to working with local government on the Bill and I urge everyone to have their say on this bold and pioneering package of electoral reforms we’re setting out today.”

  
Director of the Electoral Reform Society Cymru, Jess Blair said:  
  



> “The time is right to have this conversation on how we do things differently when it comes to voting and engaging people around politics. This consultation on electoral reform is a welcome step forward and covers a huge amount of things that we believe could genuinely improve the way politics works in Wales.
> 
> “The inclusion of votes at 16 in this debate is about what kind of democracy we want to be \- one which engages our young people in their futures, and secures a fair franchise. 
> 
> “And we know it works. Sixteen and 17 year olds threw themselves wholeheartedly into the Scottish referendum, with 75% voting and 97% saying they would vote in future elections. 
> 
> “Last week we launched our project, Missing Voices, which is looking at the barriers to voting in Wales. Therefore, we are delighted this is happening and believe this is a significant opportunity to have a debate about how we create a healthier democracy.”

  
Chief Executive of Llamau, Frances Beecher said: 


> “We’re excited about the proposals from Welsh Government about revitalising the democratic process in Wales and extending the vote to 16 and 17 year olds.
> 
> “We work with homeless young people and vulnerable women across Wales. Homeless young people are among the people who are most affected by government policy, but often the most forgotten about. It’s vitally important to us that we make sure that they are able to express their opinion to change the things that are important to them.  
> 
> “It is only through listening to and counting the views and the opinions of the most vulnerable people in Wales that we can make significant and real change for them. The turnout of 18\-25 year olds at the recent general election shows us that young people really are interested in shaping the policies of their country and we need to pay attention to that.”







Translation:


 
Diben y cynigion, sy'n destun ymgynghoriad 12 wythnos ar ddiwygio etholiadol, yw ei gwneud yn haws i bleidleisio ac yn haws i gael yr hawl i bleidleisio. Os daw'r cynigion hyn i rym, dyma fyddai'r newid mwyaf i system etholiadol Cymru ers 1970, pan ganiatawyd i bobl ifanc 18 oed bleidleisio am y tro cyntaf.   


O dan gynigion a nodwyd yn yr ymgynghoriad, byddai pobl ifanc 16 ac 17 oed yng Nghymru yn cael yr hawl i bleidleisio mewn etholiadau i gynghorau \- o dan bwerau a drosglwyddwyd i'r Cynulliad Cenedlaethol o dan Ddeddf Cymru. 

  


Mae'r ymgynghoriad hefyd yn edrych i'r dyfodol pan fydd disgwyl i'r DU adael yr UE yn 2019, ac yn gofyn a ddylai pob dinesydd o dramor sy'n byw yng Nghymru gael yr hawl i bleidleisio mewn etholiadau lleol.

  


Mae gwahanol opsiynau i'w gwneud yn haws i bobl bleidleisio a moderneiddio'r system bleidleisio hefyd yn cael eu cynnwys yn yr ymgynghoriad. Mae hyn yn cynnwys pleidleisio electronig mewn gorsafoedd pleidleisio ac o bell, gorsafoedd pleidleisio symudol a phleidleisio mewn mannau eraill ac eithrio gorsafoedd pleidleisio megis archfarchnadoedd, llyfrgelloedd lleol, canolfannau hamdden a gorsafoedd trên.

  


Mae'r ymgynghoriad hefyd yn gofyn a fyddai modd pleidleisio ar ddiwrnodau eraill yn hytrach na dydd Iau yn unig.

  


Byddai newidiadau hefyd yn cael eu gwneud i'r system bleidleisio ei hun, wrth i bob cyngor gael yr opsiwn o ddefnyddio system y Cyntaf i'r Felin neu system pleidlais sengl drosglwyddadwy. Byddai angen i gynghorau ymgynghori â thrigolion lleol cyn penderfynu pa system i'w defnyddio.

  


Yn dilyn Papur Gwyn a gyhoeddwyd yn gynharach eleni, mae Ysgrifennydd y Cabinet hefyd wedi cyhoeddi manylion y Bil Llywodraeth Leol, a fyddai'n ei gwneud yn ofynnol i 22 o gynghorau Cymru weithio fesul rhanbarth mewn meysydd fel datblygu economaidd, cynllunio defnydd tir yn strategol a thrafnidiaeth strategol.

  


Caiff y gwasanaethau hyn eu cynnal mewn tri rhanbarth mawr, sef: Y Gogledd, y Canolbarth a'r De\-orllewin, a'r De\-ddwyrain.  Bydd lle i weithio ar lefel is\-ranbarthol hefyd fel rhan o'r grwpiau mwy hyn.

  


Byddai hefyd yn ofynnol i gynghorau weithio'n rhanbarthol ar wasanaethau eraill fel gwella addysg, gwasanaethau cymdeithasol, anghenion dysgu ychwanegol ac agweddau eraill ar gynllunio defnydd tir, ond byddai ganddynt fwy o hyblygrwydd o ran sut y byddant yn cydweithio.

  


Byddai angen cynnal rhai swyddogaethau penodol yn rhanbarthol, er enghraifft, byddai'n rhaid i wasanaethau cymdeithasol gyd\-fynd â ffiniau byrddau iechyd lleol.

  


Byddai Pwyllgorau Cydlywodraethu, yn cynnwys aelodau etholedig o bob awdurdod lleol, yn cael eu sefydlu ar gyfer pob un o'r tair ardal ranbarthol i oruchwylio'r gwasanaethau.

  


Fel rhan o berthynas newydd, mwy tryloyw rhwng pobl a'u cynghorau, bydd hefyd yn ofynnol i awdurdodau lleol ddarlledu eu cyfarfodydd. 

  


Yn ogystal â'r uchod, cynhelir adolygiad trylwyr hefyd o gynghorau tref a chymuned. Cynhelir yr adolygiad seiliedig ar dystiolaeth gan banel wedi'i gadeirio gan y Cyn\-aelodau Cynulliad, Gwenda Thomas a Rhodri Glyn\-Thomas. Bydd yr adolygiad yn ystyried beth sydd angen newid er mwyn i lywodraeth ar y lefel mwyaf lleol weithio'n dda a chyflawni canlyniadau.  Mae disgwyl i'r adolygiad ddechrau yn ystod yr haf, a phara am flwyddyn.

  


Heddiw, bu Ysgrifennydd y Cabinet dros Lywodraeth Leol, Mark Drakeford, yn cymryd rhan mewn gweithdy i annog pobl ifanc i bleidleisio, gyda phrosiect Dysgu i Fyw gan Llamau, ym Mhen\-y\-bont ar Ogwr. Elusen digartrefedd yw Llamau ar gyfer y bobl ifanc a'r menywod mwyaf agored i niwed yng Nghymru. 

Dywedodd Mark Drakeford: 


> "Heddiw, rwy'n cyhoeddi Bil a phecyn llawn diwygiadau a fydd yn newid y ffordd y mae cynghorau'n gweithio a'r ffordd y caiff eu haelodau eu hethol. Rydym am ei gwneud yn haws i bleidleisio ac yn haws i gael yr hawl i bleidleisio.
> 
> "Does dim rheswm pam fod pobl ifanc 16 a 17 oed yn gallu priodi, talu trethi, ac ymuno â'r fyddin ond ddim yn gallu pleidleisio yn ein hetholiadau. Does dim rheswm pam, yn yr unfed ganrif ar hugain, ein bod yn gallu gwneud cynifer o'n tasgau dyddiol ar\-lein, ond ddim yn gallu pleidleisio ar\-lein. Dyna pam ein bod yn amlinellu nifer o wahanol syniadau i foderneiddio'r system etholiadol a galw ar y cyhoedd i rannu eu syniadau gyda ni hefyd. 
> 
>   
> 
> 
> "Ar lefel ehangach, os ydym am sicrhau newid gwirioneddol a hirdymor yn ein cynghorau, yna mae'n rhaid inni newid y ffordd y maen nhw'n gweithio. Rydw i wedi siarad ac ymgynghori'n eang â chynghorau am y ffordd orau o wneud hyn, ac mae bellach gennym Fil Llywodraeth Leol a fydd yn gwella gwasanaethau drwy gydweithio systematig gorfodol ar lefel ranbarthol ac adeiladu perthynas newydd rhwng dinasyddion a'u cynghorau.
> 
>   
> 
> 
> "Edrychaf ymlaen at gael gweithio gyda'r llywodraeth leol ar y Bil, ac rwy'n annog pawb i leisio'u barn am y pecyn sylweddol ac arloesol hwn o ddiwygiadau etholiadol rydym yn eu cyflwyno heddiw."

  


Dywedodd Cyfarwyddwr Cymdeithas Diwygio Etholiadol Cymru, Jess Blair:

  



> "Mae'n bryd inni gael trafodaeth am sut y gallwn wneud pethau'n wahanol o ran pleidleisio a chynnwys pobl mewn gwleidyddiaeth. Mae'r ymgynghoriad ar ddiwygiadau etholiadol yn gam ymlaen sy'n cael ei groesawu, ac mae'n cwmpasu ystod eang o bethau y credwn y gallai wella'r ffordd y mae gwleidyddiaeth yn gweithio yng Nghymru.
> 
>   
> 
> 
> "Mae trafod a ddylid rhoi'r bleidlais i bobl 16 oed yn y ddadl hon yn ymwneud â dangos pa fath o ddemocratiaeth rydym am fod yn rhan ohoni \- un sy'n cynnwys y bobl ifanc mewn penderfyniadau am eu dyfodol, ac sy'n sicrhau etholfraint deg. 
> 
>   
> 
> 
> "A gwyddom ei fod yn gweithio. Cymerodd Albanwyr 16 ac 17 oed ran amlwg a brwdfrydig iawn yn refferendwm yr Alban ar annibyniaeth, gyda 75% yn pleidleisio a 97% yn dweud y byddent yn pleidleisio mewn etholiadau yn y dyfodol. 
> 
> "Yr wythnos ddiwethaf, lansiwyd ein prosiect, Lleisiau Coll, sy'n edrych ar beth sy'n rhwystro pobl rhag pleidleisio yng Nghymru. Felly, rydym wrth ein boddau bod hyn yn digwydd ac yn credu ei fod yn gyfle pwysig i gael trafodaeth am sut y gallwn greu democratiaeth iachach."

Dywedodd Frances Beecher, Prif Weithredwr Llamau: 

 


> "Rydyn ni'n llawn cyffro ynghylch cynigion Llywodraeth Cymru i adfywio'r broses ddemocrataidd yng Nghymru, ac estyn yr hawl i bleidleisio i bobl ifanc 16 ac 17 oed.
> 
>  
> 
> "Rydyn ni'n gweithio gyda phobl ifanc ddigartref a menywod sy’n agored i niwed ledled Cymru. Mae pobl ifanc ddigartref ymhlith y rhai sy'n cael eu heffeithio fwyaf gan bolisi'r llywodraeth, ond yn aml, y nhw sy'n cael eu hanghofio. Mae'n hynod o bwysig i ni ein bod yn gwneud yn siŵr eu bod yn gallu mynegi eu barn, er mwyn newid y pethau sy'n bwysig iddyn nhw. 
> 
>  
> 
> "Dim ond drwy wrando ar safbwyntiau a barn y bobl fwyaf agored i niwed yng Nghymru y gallwn wneud newid arwyddocaol, gwirioneddol ar eu cyfer. Mae nifer y bobl ifanc 18\-25 oed a bleidleisiodd yn yr etholiad cyffredinol diweddar yn dangos bod gan bobl ifanc wir ddiddordeb mewn siapio polisïau eu gwlad ac mae angen i ni roi sylw i hynny."