Translate the text from Welsh to English.



 
Mae'r datganiad hwn yn rhoi'r wybodaeth ddiweddaraf i'r Senedd am ein data allyriadau nwyon tŷ gwydr diweddaraf, cyhoeddi ein *Cynllun Ymgysylltu Newid yn yr Hinsawdd* diweddaraf ac *Adroddiad Sero Net y Sector Cyhoeddus yng Nghymru: Llinell sylfaen ac argymhellion*.


Mae Llywodraeth Cymru yn cydnabod yr heriau sy'n wynebu ein cymunedau ar hyn o bryd.  Yn y cyd\-destun hwn, mae angen inni lynu’n arbennig o agos wrth ein gwerthoedd a'n hegwyddorion arweiniol. Nododd y Rhaglen Lywodraethu sut y byddai cyfiawnder cymdeithasol a mynd i'r afael â'r argyfwng hinsawdd wrth wraidd ein gweithredoedd dros dymor y Senedd hon, ac ar y mater olaf hwn yr hoffwn roi'r wybodaeth ddiweddaraf i'r aelodau heddiw.


Mae hon yn flwyddyn bwysig ac mae'r **data allyriadau a gyhoeddwyd** heddiw (Adroddiadau \- NAEI, y DU (beis.gov.uk) (dolen allanol), yn dangos ein bod yn debygol o gyrraedd ein cyllideb garbon gyntaf (2016\-2020\) a’n targed 2020\. Yn 2020 gostyngodd allyriadau nwyon tŷ gwydr Cymru o 40% o'i gymharu â'n blwyddyn llinell sylfaen, gan ragori ar ein targed interim 2020, sef gostyngiad o 27% (o flwyddyn sylfaen 1990\). Ar gyfer ein cyllideb garbon gyntaf, gwnaethom osod targed cyfreithiol o sicrhau gostyngiad cyfartalog o 23% (o’i gymharu â blwyddyn sylfaen 1990\).  Mae hyn yn cyfateb i gyfanswm yr allyriadau dros Gyllideb Garbon 1 (CB1\) o 213 MTCO2e. Mae'r data diweddaraf yn cadarnhau bod allyriadau CB1 yn 199 MTCO2e, ac rydym yn debygol o fod wedi perfformio'n well na'n targed o 13\.7 MTCO2e (gostyngiad cyfartalog o 28% dros CB1\).


Mae'r ffigurau hyn yn seiliedig ar y data crai a gyhoeddwyd heddiw ac maent yn nodi perfformiad tebygol. Bydd Cyfrif Allyriadau Net Cymru llawn, y seilir ein targedau cyfreithiol arno, yn cael ei gyhoeddi yn **ein Datganiad Cynnydd deddfwriaethol**, ym mis Rhagfyr, gan ddangos yn dryloyw’r dadansoddiad o'r data, y dewisiadau cyfrifyddu carbon terfynol a'r cynnydd mewn perthynas â'n Cynllun cyntaf Ffyniant i Bawb: Cymru Carbon Isel. Bydd y Datganiad hefyd yn edrych yn ehangach, gan ddarparu'r asesiad cyntaf o'r allyriadau a gynhyrchir nid yn unig yng Nghymru, ond a gynhyrchir *gan* Gymru drwy'r nwyddau a'r gwasanaethau a ddefnyddiwn. Dim ond drwy ystyried y darlun ehangach hwn ac ysgwyddo ein cyfrifoldeb byd\-eang y gallwn wirioneddol ddiogelu ein byd gwerthfawr ar gyfer cenedlaethau'r dyfodol.


Fodd bynnag, yn fyd\-eang, mae angen gwneud mwy. Mae adroddiadau diweddaraf y Panel Rhynglywodraethol ar y Newid yn yr Hinsawdd (IPCC), a ysgrifennwyd ac a gytunwyd gan wyddonwyr ar draws 195 o wledydd, yn dweud wrthym fod angen mwy o weithredu, ac y bydd y diffyg gweithredu ar yr argyfyngau hinsawdd a natur yn costio llawer mwy i ni yn y tymor hir. Rhaid i’r 2020au fod yn ddegawd o weithredu. Bydd lleihau allyriadau yn fwy yn y degawd hwn nag mewn unrhyw gyfnod o ddeng mlynedd blaenorol yn her aruthrol ac efallai y bydd angen i ni wneud dewisiadau anodd, er mwyn peidio â pheryglu lles cenedlaethau'r dyfodol.


Ni all y Llywodraeth fynd i'r afael â'r her hon ar ei phen ei hun. Ym mis Hydref fe wnaethom nodi ein cynllun ar gyfer Cymru gyfan, sef *Cymru Sero Net (Cyllideb garbon 2, 2021\-2025\)* i ddangos sut y mae angen i bawb chwarae eu rhan. Mae'r cynllun yn nodi 123 o bolisïau a chynigion gan y Llywodraeth ochr yn ochr â'r ymrwymiadau a'r camau y mae angen i ni eu gweld gan fusnesau, gan gymunedau a chan Lywodraeth y DU. Mae'r gwaith eisoes yn mynd rhagddo – gyda’r adroddiad ar yr adolygiad ffyrdd ar y gweill yn ddiweddarach eleni, gyda'r papur gwyn ar ddyfodol bysiau wedi’i gyhoeddi, ymgynghoriad ar ddyfodol y rhaglen Cartrefi Clyd wedi'i gwblhau a dau gynllun garddwriaethol yn cael eu gweithredu. Yn y Cynllun, rydym hefyd wedi ymrwymo i gyhoeddi Cynllun Ymgysylltu â rhanddeiliaid sydd wedi’i ddiwygio, ac mae'n bleser gennyf ei lansio heddiw.


Bydd y Cynllun Ymgysylltu newydd yn cynyddu ymhellach y momentwm sy'n adeiladu ledled Cymru. Bydd yn cryfhau'r cydweithio ar bob maes gweithredu i fynd i’r afael â newid hinsawdd – o ran lleihau allyriadau ac ymaddasu i'r newid hinsawdd. Mae'r Cynllun Ymgysylltu wedi'i gynllunio i sicrhau bod rhanddeiliaid yn ymgysylltu'n amserol ac yn effeithiol ar faterion sy'n ymwneud â newid hinsawdd. Mae’n tynnu sylw at gyfleoedd ar gyfer ymgysylltu â pholisi ac ymgynghoriadau, gan geisio casglu mewnbwn gan y rhai sydd agosaf at realiti'r materion dan sylw. Fe'i cynlluniwyd hefyd i gryfhau cynghrair Tîm Cymru wrth i ni fynd i'r afael â'r argyfwng hinsawdd, hyrwyddo'r Ymgyrch Adduned a phedair Galwad am Weithredu fel y gall pawb weld y rhan sydd ganddynt i'w chwarae, a rhannu hynny.


Mae'n bwysig bod Llywodraeth Cymru a'r sector cyhoeddus yn dangos arweiniad drwyddi draw. Heddiw, mae'n bleser gennyf hefyd gyhoeddi, yn unol â'r ymrwymiad a wnaed yn *Cymru Sero Net*, yr adroddiadcyntaf*Sero Net y Sector Cyhoeddus yng Nghymru: Llinell sylfaen ac argymhellion*, sy'n amcangyfrif yr ystod lawn o allyriadau ddaw’n uniongyrchol gan y sector cyhoeddus ac sydd wedi'u hysgogi gan y sector cyhoeddus wrth ddarparu gwasanaethau i bobl Cymru.  Mae'r adroddiad nodedig hwn yn crynhoi'r data a'r canfyddiadau o'r flwyddyn gyntaf o adrodd gwirfoddol ar draws y sector cyhoeddus, gan ein helpu i ddyfnhau ein dealltwriaeth o'r sector wrth fynd i'r afael â'r argyfwng hinsawdd. Bydd y sylfaen dystiolaeth newydd hon yn hanfodol o ran datgelu'r camau gweithredu sy'n sicrhau Cymru fwy ffyniannus ochr yn ochr â Chymru lanach a gwyrddach, gan ddefnyddio pob punt o arian cyhoeddus i fynd i’r afael â dwy nod Llywodraeth Cymru. Hoffwn gydnabod yr ymrwymiad a ddangoswyd gan y rhan fwyaf o gyrff cyhoeddus yng Nghymru i gyrraedd y garreg filltir hon. Rwyf hefyd yn annog y byrddau iechyd, awdurdodau lleol, prifysgolion, gwasanaethau tân, Parciau Cenedlaethol a chyrff cyhoeddus eraill o fewn y cwmpas i weithio gyda Llywodraeth Cymru i leihau allyriadau ochr yn ochr â gwella'r modd y darperir gwasanaethau hanfodol i ddinasyddion Cymru.


Er y bydd y daith tuag at genedl Gymreig ddatgarbonedig, sy'n gallu gwrthsefyll newid hinsawdd, yn hir ac yn llawn dewisiadau anodd, mae heddiw'n gam cadarnhaol ar y ffordd i Gymru lanach, gryfach a mwy ffyniannus.







Translation:


 
This statement updates the Senedd on our latest greenhouse gas emissions data, the publication of our latest *Climate Change Engagement Plan* and the *Welsh Public Sector Net Zero: Baseline and Recommendations Report*.


The Welsh Government recognises the challenges currently facing our communities.  In this context, we need to hold especially close to our values and guiding principles. The Programme for Government set out how social justice and tackling the climate emergency were going to be at the heart of our actions over the term of this Senedd and it is on this latter issue that I wish to update members today.


This is an important year and the **emissions data released** today (Reports \- NAEI, UK (beis.gov.uk) (external link), shows we have likely met our first carbon budget (2016\-2020\) and 2020 target. In 2020 Welsh greenhouse gas (GHG) emissions reduced by 40% compared to our baseline year, exceeding our 2020 interim target of a 27% reduction (from the 1990 base year).  For our first carbon budget we set a legal target of achieving an average reduction of 23% (compared to the 1990 base year). This equates to total emissions over CB1 of 213 MTCO2e. The latest data confirms CB1 emissions were 199 MTCO2e, and we are likely to have outperformed our target by 13\.7 MTCO2e (an average reduction of 28% over CB1\).


These figures are based on the raw data published today and provide an indication of likely performance. The full Net Welsh Emissions Account, upon which our legal targets are based will be published in **our legislative Statement of Progress**, in December, transparently showing the analysis of the data, the final carbon accounting choices and progress in relation to our first Plan Prosperity for All: A Low Carbon Wales. The Statement will also take a broader view, providing the first assessment of the emissions not just generated in Wales, but generated *by* Wales through the goods and services we consume. Only by considering this broader picture and shouldering our global responsibility can we truly protect our precious world for future generations.


However globally, more needs to be done. The latest IPCC reports, authored and agreed by scientists across 195 countries, tell us that more action is needed and the inaction on the climate and nature emergencies will cost us far more dearly in the long term. The 2020s must be the decade of action, reducing emissions more in this decade than in any previous ten year period will be an uphill challenge and we may need to take difficult choices, so we do not jeopardise the wellbeing of our future generations.


Government cannot tackle this challenge alone and in October we set out our all\-Wales plan, *Net Zero Wales (Carbon budget 2, 2021\-2025\)* to show how everyone needed to play their part. The plan set out 123 policies and proposals from Government alongside the commitments and action we need to see from business, from communities and from the UK Government. Delivery is already underway with the roads review due to report later this year, with the white paper on the future of buses published, a consultation on the future of the Warm Homes programme completed and two horticultural schemes implemented. In the Plan, we also committed to publishing a revised stakeholder Engagement Plan, which I am pleased to launch today.


The new Engagement Plan will further increase the momentum building throughout Wales, strengthening collaboration on all areas of climate change action – both emissions reduction and climate adaptation. The Engagement Plan is designed to ensure timely and effective engagement of stakeholders on matters of climate change, by highlighting policy engagement opportunities and consultations, seeking input from those closest to the reality of the issues at hand. It is also designed to strengthen the coalition of Team Wales as we tackle the climate emergency, promoting the Pledge Campaign and four Calls to Action so that everyone can see and share the part they have to play.


In all of this, it is important that the Welsh Government and the public sector show leadership. Today I am also pleased to publish, in line with the commitment made in *Net Zero Wales,* the very first *Welsh Public Sector Net Zero: Baseline and Recommendations Report*, which estimates the full range of emissions both direct and induced by the public sector in delivering services for the people of Wales.  This landmark report summarises the data and findings from the first year of voluntary reporting across the public sector, helping us to deepen our understanding of the sector in tackling the climate emergency. This new evidence base will be critical in unlocking the actions that deliver a more prosperous Wales alongside a cleaner, greener Wales, using every pound of public money to pursue the twin goals of this Welsh Government. I would like to recognise the commitment demonstrated by the majority of public bodies in Wales in delivering this milestone, and urge the health boards, local authorities, universities, fire services, National Parks and other public bodies in scope to work with Welsh Government to drive out emissions alongside improving the delivery of essential services to the citizens of Wales.


While the journey to a climate resilient, decarbonised Welsh nation will be long and filled with tough choices, today marks a positive step on the way to a cleaner, stronger and more prosperous Wales.