Translate the text from Welsh to English.



 
Mae'r pwysau brys cynyddol ar y GIG, sydd wedi bod mor amlwg dros fisoedd y gaeaf, wedi cael eu gwaethygu gan sawl ffactor, gan gynnwys y cynnydd sydyn yn nifer yr achosion o amrywiaeth o feirysau anadlol ar yr un pryd, gan gynnwys COVID\-19, ffliw a'r dwymyn goch.


Ond mae heriau allanol megis canlyniadau parhaus Brexit, yr argyfwng costau byw a'r rhyfel yn Wcráin hefyd yn effeithio ar ein gwasanaethau iechyd a gofal.


Rwyf wedi sôn yn ddiweddar am yr angen am flaenoriaethau clir – mae’r datganiad hwn yn tynnu sylw at y blaenoriaethau a osodwyd gennyf ar gyfer y gwasanaeth iechyd yng Nghymru. Byddant yn helpu i fynd i’r afael â’r pwysau y mae angen eu trin ar unwaith, ac yn helpu i ddatblygu gwasanaeth iechyd a gofal cynaliadwy dros y flwyddyn nesaf.


Mae’n bwysig bod pobl yn chwarae eu rhan i helpu’r GIG drwy ofalu am eu hiechyd a’u llesiant eu hunain, a thrwy gymryd camau i gadw’n iach. Rwyf am barhau’r sgwrs hon â’r cyhoedd fel y gallwn gydweithio i feithrin poblogaeth fwy iach, lleihau’r pwysau ar wasanaethau acíwt y GIG a gwella canlyniadau yn y tymor hwy.


Mae’r amgylchiadau presennol yn golygu bod angen targedu blaenoriaethau at yr heriau a wynebir gennym. Mae Fframwaith Cynllunio’r GIG 2023\-26 yn nodi’r gofynion cyffredinol a fydd yn sylfaen i gynlluniau’r GIG yn y dyfodol, gan gynnwys pwysigrwydd rhoi ansawdd, diogelwch, atal a chanlyniadau iechyd da wrth wraidd y GIG yng Nghymru.


Rhaid inni barhau i ganolbwyntio ar iechyd poblogaethau ac atal fel y llwybr tuag at iechyd a llesiant gwell, ac at gynaliadwyedd yn y tymor hwy. Rhaid sicrhau bod lleihau annhegwch a gwella ansawdd, diogelwch a phrofiad pobl y mae angen gwasanaethau iechyd arnynt yn sbardun bob amser i'r gwaith o gynllunio gwasanaethau a'u darparu. Rhaid plannu'r gwelliannau yn ddwfn yn y GIG yng Nghymru drwy ddarparu gwasanaethau mewn modd effeithlon ac effeithiol, ac yn y ffordd orau bosibl.


Mae'n hollbwysig bod y GIG yn canolbwyntio ar y blaenoriaethau hyn fel y gellir defnyddio adnoddau a chapasiti er mwyn gwneud gwahaniaeth go iawn i bobl ym mhob cwr o Gymru.


Bydd aelodau’n gwybod yn iawn fod eiddilwch yn ysgogi’r galw am ofal iechyd, yn benodol gofal brys mewn argyfwng a gofal cymdeithasol. Pan fydd ymyriadau clinigol wedi eu cwblhau, dylai fod modd i bobl ddychwelyd i’r gymuned, a rhaid sicrhau bod gwasanaethau ar gael mewn modd integredig er mwyn hwyluso hynny. Dyna’r rheswm, yn ystod y flwyddyn galendr hon, fy mod yn blaenoriaethu gwaith i sicrhau bod pobl sy’n profi eiddilwch yn gallu treulio mwy o ddiwrnodau iach yn y cartref.


Rhaid mynd i’r afael â hyn drwy bartneriaeth gyfartal rhwng y GIG a sefydliadau gofal cymdeithasol, a rhaid canolbwyntio ar sicrhau bod pobl yn cael safon gyson o ofal yn y gymuned ledled Cymru. Drwy weithredu yn y ffordd hon, gyda chymorth arferion casglu data gwell, gellir sicrhau sail well ar gyfer cymorth â ffocws. Y nod wrth ddatblygu cynllun ar gyfer y gwaith hwn gyda sefydliadau a phartneriaid allweddol eraill yw sicrhau bod rhanbarthau a lleoliadau yn gweithio tuag at y fanyleb gwasanaeth genedlaethol a’r model cenedlaethol ar gyfer y gweithlu ymhell cyn y gaeaf nesaf, a gwneud yn siŵr bod dull o nodi’r effaith gymharol ar waith.   


**Blaenoriaethau** 


* Mae'n hanfodol meithrin **cydberthynas agosach rhwng y GIG a llywodraeth leol** er mwyn mynd i'r afael ag achosion o oedi wrth drosglwyddo gofal, a gwneud ymgais i symud ymhellach a darparu gwasanaeth gofal integredig yn y gymuned yng Nghymru. Mae gwaith yn mynd rhagddo ym mhob rhan o'r meysydd iechyd a gofal cymdeithasol i gyflwyno'r fframwaith Adrodd ar Lwybrau Gofal ar gyfer achosion o oedi wrth drosglwyddo gofal yn 2023\. Bydd disgwyl i fyrddau iechyd ddefnyddio'r fframwaith hwn i fonitro cynnydd o ran rhyddhau cleifion yn ddiogel ac yn amserol. Rhaid i bob sefydliad ddarparu gofal yn nes at y cartref. Dylai'r pwyslais fod ar wneud y pethau iawn i gefnogi pobl, er mwyn sicrhau eu bod yn cael y gofal sydd ei angen arnynt yn y cartref.
* **Sicrhau bod gwasanaethau ymarfer cyffredinol, deintyddiaeth, optometreg a fferylliaeth ar gael yn haws** Bydd hyn yn cynnwys rhagnodi annibynnol a mwy o hunanatgyfeirio at ystod ehangach o weithwyr proffesiynol perthynol i iechyd yn y gymuned, gan gynnwys gwasanaethau adsefydlu, iechyd meddwl ac awdioleg.


* Rhaid sicrhau bod **gofal brys a gofal mewn argyfwng** yn canolbwyntio ar reoli pobl ag anghenion gofal brys yn y gymuned yn effeithiol 24/7, ac yn helpu rhagor o bobl i fanteisio'n ddiogel ar ddewisiadau eraill yn lle gofal yn yr ysbyty, er enghraifft drwy wasanaethau gofal brys yr un diwrnod saith diwrnod yr wythnos yn ogystal â modelau iechyd integredig ac ymateb cymunedol ar gyfer gofal cymdeithasol. Rhaid i fyrddau iechyd weithio gyda phartneriaid i leihau'n sylweddol yr amser y mae cleifion yn ei dreulio yn aros mewn ambiwlansys y tu allan i adrannau brys.


* Caiff **gofal ac adfer wedi'u cynllunio** eu harwain bellach gan y Rhaglen Adfer Genedlaethol, a fydd yn pennu gofynion penodol i fyrddau iechyd. Rhaid rhoi blaenoriaeth i fodloni'r gofynion hyn. Dylai canolfannau diagnostig a chanolfannau triniaeth rhanbarthol gael lle blaenllaw yng nghynlluniau sefydliadau. Rhaid i hyn gynnwys camau gweithredu i symud gwasanaethau, y gweithlu a chyllid o ysbytai i'r gymuned er mwyn sicrhau mai ond os yw hynny’n iawn iddyn nhw y bydd angen i bobl fynd i'r ysbyty. Rhaid i sefydliadau ddangos sut y byddant yn cynyddu'n sylweddol nifer y cleifion sy'n ymgymryd â phroses rhagsefydlu. Rhaid sicrhau bod gwelliannau i wasanaethau diagnosteg yn arwain at ostyngiad yn nifer y bobl sy'n aros am brofion diagnostig i lefelau cyn y pandemig o leiaf, gan gynnwys ar gyfer diagnosis iechyd meddwl.


* Rhaid sicrhau bod **gwasanaethau canser** yn cyflawni'r datganiad ansawdd ar ganser ac yn lleihau'r ôl\-groniad o gleifion sy'n aros yn rhy hir ar y llwybr canser. Rhaid i fyrddau iechyd roi blaenoriaeth i gyrraedd y safonau gofynnol.


* Rhaid sicrhau bod **gwasanaethau iechyd meddwl a gwasanaethau iechyd meddwl plant a’r glasoed** (CAMHS) yn gwella gwasanaethau i bobl o bob oed ac yn darparu tegwch a chydraddoldeb rhwng gwasanaethau iechyd corfforol ac iechyd meddwl. Rhaid i fyrddau iechyd gynllunio i ehangu cymorth haen 0/1 er mwyn sicrhau bod cymorth ar lefel y boblogaeth ar gyfer materion iechyd meddwl lefel is ar gael yn hawdd, yn ogystal â gwella gwasanaethau ym mhob rhan o CAMHS, gwasanaethau oedolion ac oedolion hŷn, a gweithredu gwasanaeth ‘pwyswch 2’ 111 ar gyfer cymorth iechyd meddwl brys. Mae angen ad\-drefnu gwasanaethau anhwylderau bwyta er mwyn targedu ymyriad cynharach a sicrhau nad oes neb yn aros dros bedair wythnos am fynediad rheolaidd at wasanaethau anhwylderau bwyta. Dylid hefyd gynnwys gwella gwasanaethau asesu'r cof er mwyn sicrhau diagnosis a thriniaeth amserol. Mae angen gwella mynediad at ystod lawn o wasanaethau iechyd meddwl a llesiant i bobl o bob oed, yn enwedig i blant a phobl ifanc, gan wella cymorth ataliol i oedolion a phlant a chan osgoi defnyddio dull meddygol o ymdrin â gwasanaethau iechyd meddwl lle bo hynny'n briodol.


**Swyddogaethau Ategol Craidd** 


Rhaid sicrhau bod dulliau digidol, arloesi, technoleg a thrawsnewid wrth wraidd y gwaith o ddarparu'r gofal a'r gwasanaethau gorau posibl i gleifion, ar y cyd â llesiant, y gweithlu ac arferion rheoli ariannol cadarn.


Mae'n bwysig bod y GIG yn canolbwyntio ar ffyrdd o ddefnyddio'r gweithlu presennol a gweithlu'r dyfodol mor effeithiol â phosibl. Mae hyn yn cynnwys gwella'r defnydd o waith tîm amlddisgyblaethol, ailgynllunio rolau, datblygu rolau newydd, a modelau ymarfer uwch, gan roi cyfle i bobl ddatblygu eu gyrfaoedd a gweithio ar frig eu trwydded.


Mae'r rhagolygon economaidd ac ariannol yn heriol iawn. Mae gwerth cyffredinol cyllideb Llywodraeth Cymru wedi gostwng £3 biliwn mewn termau real dros y cyfnod adolygu gwariant presennol. Felly, mae ffocws o'r newydd ar leihau costau a gwella gwerth yn y GIG yn hanfodol i sicrhau bod gwasanaethau'n gynaliadwy yn barhaus.


Mae gwaith cynllunio ariannol cadarn, wedi'i integreiddio'n llawn â chynllunio gwasanaethau a'r gweithlu hefyd yn hanfodol, yn ogystal â threfniadau llywodraethu ariannol llym ac arferion rheoli ariannol cadarn. Rhaid blaenoriaethu cynlluniau cyfalaf a sicrhau eu bod yn gyson â thargedau datgarboneiddio.


Mae rôl sefydliadau'r GIG fel sefydliadau angor yn ysgogi'r gwaith o ddarparu gofal a gwasanaethau mewn ffordd sy'n cefnogi unigolion a chymunedau fel rhan o'u busnes arferol. Bydd hyn yn cynnwys y dull gweithredu ar gyfer yr economi sylfaenol a sut mae'r GIG yn gallu ymateb i'r argyfwng costau byw ar gyfer cleifion a staff.


Mae'r targed sero net ar gyfer y sector cyhoeddus yn 2030, cynlluniau gweithredu datgarboneiddio a gwerth cymdeithasol, fel rhan o'r broses o gyfrannu at gyflawni nodau Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) 2015, yn parhau i fod yn ymrwymiadau ac yn gyfleoedd i gynnwys camau gweithredu a manteision fel rhan o waith cynllunio gwasanaethau, a dylid manteisio arnynt.


Rhaid i holl sefydliadau'r GIG gyflwyno cynlluniau wedi'u cymeradwyo gan y bwrdd sy'n cynnig ymrwymiadau cadarn ynghylch sut y caiff y blaenoriaethau hyn eu cyflawni 31 Mawrth 2023\.


Mae hwn yn gyfnod anodd i fynd ati i gynllunio a darparu gwasanaethau iechyd, ond rwy'n hyderus y bydd y GIG yn parhau i adeiladu ar y cynnydd a'r gwersi a ddysgwyd o'r pandemig a'r pwysau parhaus er mwyn darparu'r gwasanaethau cynaliadwy y mae pob un ohonom am eu cael.







Translation:


 
The increased emergency pressures on the NHS, which have been so evident over the winter months, have been compounded by a number of factors, including concurrent surges in a range of respiratory viruses, including Covid\-19, flu and scarlet fever.


But external factors, such as the ongoing consequences of Brexit, the cost\-of\-living crisis and the war in Ukraine, are all also impacting our health and care services.


I have recently spoken about the need for clear priorities – this statement highlights the priorities I have set for the health service in Wales. They will help address the immediate pressures and help to build a sustainable health and care service over the next year.


It is important people play their part in helping the NHS by looking after their own health and wellbeing and taking steps to stay well. I want to continue this conversation with the public so together we can create a healthier population, reduce pressure on acute NHS services and improve outcomes in the longer term.


The current environment means the priorities need to be targeted to the challenges we face. The NHS Planning Framework 2023\-26 sets out the broad requirements that will underpin NHS plans going forward – this includes the importance of quality, safety, prevention and good health outcomes at the heart of the NHS in Wales.


We must continue to focus on population health and prevention as the route to better health and wellbeing and to sustainability in the longer term. Reducing inequity and improving the quality, safety and experience of those in need of health services must always be a driving force in service planning and delivery. Delivering efficiently, effectively, and optimising service delivery is how the improvements must be embedded in the DNA of the NHS in Wales.


It is crucial the NHS focuses on these priorities so resources and capacity can be used to make a real difference to people throughout Wales.


Members will be very well aware that frailty is driving demand for healthcare, particularly urgent emergency care, and social care.  Once clinical interventions are complete, people should be able to return to the community, and services must be available in an integrated way to facilitate that.  That's why in this calendar year I am prioritising work to increase the number of healthy days at home for people experiencing frailty. 


This must be an equal partnership between the NHS and social care organisations, and be really focussed on people receiving a consistent standard of community care across Wales.  The approach, backed up by improved data collection will provide a better basis for focused support.  In developing a plan for this work with organisations and other key partners, the aim is to have regions and localities working towards the national service specification and workforce model well ahead of next Winter, and for there to be means in place for identifying relative impact.


**Priorities** 


* **A closer relationship between the NHS and local government** to tackle delayed transfers of care, and an effort to move further and to deliver an integrated community care service for Wales is essential. Work is ongoing across health and social care to introduce the Pathways of Care Reporting framework for delayed transfers of care in 2023\. Health boards will be expected to use this to monitor the progress of safe and timely discharges of patients.  All organisations must deliver care closer to home. The focus should be on doing the right things to support people, to ensure they receive the care they need at home.


* **Improving access to general practice, dentistry, optometry and pharmacy** This will include independent prescribing and increasing self\-referral to a wider range of community\-based allied health professionals, including rehabilitation, mental health and audiology.


* **Urgent and emergency care** must focus on the effective management of people with urgent care needs in the community 24/7, and help more people to safely access alternatives to hospital\-based care, for example through robust, seven\-day same\-day emergency care services and integrated health and social care community response models. Health boards must work with partners to significantly reduce the time patients spend waiting in ambulances outside emergency departments.


* **Planned care and recovery** is being led by the National Recovery Programme, which will set specific requirements for health boards. Meeting these requirements must be a priority. Regional diagnostic centres and treatment centres should be at the forefront of organisations’ plans. This must include actions to move services, workforce and funding from hospitals into the community so people need to go to hospital when it is right for them. Organisations must demonstrate how they will deliver a significant increase in the numbers of patients who undertake pre\-habilitation. Diagnostics services improvements must result in a reduction in numbers of people waiting for diagnostic tests to pre\-pandemic levels as a minimum, including for mental health diagnosis.


* **Cancer services** must enact the quality statement on cancer and ensure there is a reduction in the backlog of patients waiting too long on the cancer pathway. Achieving the required standards must be a priority for health boards.


* **Mental health and child and adolescent mental health services** there must be improvements across all age services and equity and parity between physical and mental health services. Health boards must plan to expand tier 0/1 support to provide easy access to population level support for lower\-level mental health issues, improve services across CAMHS, adults and older adult services and implement 111 press 2 for urgent mental health support. Reconfiguring eating disorder services to target earlier intervention and ensure a maximum of a four\-week wait for routine access to eating disorder services is required. Improving memory assessment services to obtain a timely diagnosis and treatment should also be included. Improved access to full range of all age mental health and wellbeing services, particularly for children and young people, boosting prevention support for adults and children and de\-medicalise the approach to mental health services where appropriate.


**Core Supporting Functions** 


Digital, innovation, technology and transformation must underpin the delivery of optimum care and services for patients, alongside workforce, wellbeing and robust financial management.


It is important the NHS focuses on ways to deploy the existing and future workforce to best effect. This includes enhanced use of multidisciplinary teamworking, role redesign, developing new roles, and advanced practice models, enabling people to develop their careers and work at the top of their license.


The economic and financial outlook is extremely challenging. The value of the overall Welsh Government budget has fallen in real terms by £3bn over the current spending review period. A renewed focus on cost reduction and value improvement in the NHS is therefore critical to ensure the ongoing sustainability of services.


Robust financial planning, fully integrated with service and workforce planning, is essential, as is tight financial governance and financial management. Capital plans must be prioritised and aligned to decarbonisation targets.


The role of NHS organisations as anchor institutions provides a driver to implement care and services in a way that supports individuals and communities as part of normal business. This will include the approach to the foundational economy and how the NHS can respond to the cost\-of\-living crisis for both patients and staff.


The net zero target for the public sector in 2030, decarbonisation action plans and social value, as part of contributing to achieving the aims of the Well\-being of Future Generations (Wales) Act 2015, remain as commitments and opportunities to build in actions and benefits as part of service planning and should be taken.


All NHS organisations must submit board\-approved plans providing firm commitments about how these priorities will be delivered by 31 March 2023\.


This is a challenging period in which to plan and deliver health services but I am confident the NHS will continue build on the progress and learning from the pandemic and the ongoing pressures to deliver the sustainable services we all want.