Translate the text from English to Welsh.



 
During 2019, my first year as Minister for North Wales, there have been some exciting investments in the North Wales region. 


I am particularly pleased that all parties, namely the Welsh Government, UK Government and the North Wales Economic Ambition Board, have signed the Heads of Terms for the North Wales Growth Deal.  This will offer the opportunity for nearly £1bn of investment across the region, including £120 million each of investment from both Governments.  In November, I joined the First Minister in officially opening the new Advanced Manufacturing Research Centre Cymru in Deeside, supported by £20m Welsh Government investment.  Airbus is the first tenant for the Centre, which is predicted to increase GVA in the region by as much as £4bn over 20 years.  I was also pleased to announce a £1m financial boost to 11 North Wales foundational economy projects through our Foundational Economy Challenge Fund, which is vital in ensuring money is retained locally. 


Our support for businesses continued through Business Wales, which supported 109 North Wales businesses during 2018/19\.  In fact, since April 2015, Business Wales has supported over 6,600 individual entrepreneurs and businesses in the region.  To date, this has generated a combined investment of £31\.6m and £30\.2m in exports, creating over 3,700 new jobs and almost 850 new enterprises in North Wales.  The Development Bank of Wales has also invested over £40 million into businesses in North Wales since April 2016\.  The Economy Futures Fund supported 9 projects in North Wales, with a combined value of over £14 million and in May, Anglesey\-based Minesto received a £12\.6m EU boost in support of the North Wales tidal industry.


Transport in the region has seen significant investments during 2019, not least through the new Transport for Wales franchise which is delivering real change through its new Business Unit in Wrexham.  It is providing more routes and services, with new state of the art trains to serve the North Wales coast due to arrive in 2023\.  In the meantime, refurbished rolling stock will be introduced later this year to improve passenger comfort.  It is investing in railway stations, including the deep\-cleaning of every railway station across the region and undertaking testing on innovative forms of demand responsive bus travel across Wales.  Two of the four trials are in North Wales, with one already underway in the Conwy Valley.   


Work continues to improve cross\-border transport links with the North of England to benefit both sides of the border.  We have signed an updated Memorandum of Understanding with Transport for the North, helping to strengthen those cross\-border transport links.  A West and Wales Transport Forum has been established, which brings together key transport stakeholders from both sides.  An extended timetable from North Wales to Liverpool is now in place, using the enhanced Halton curve infrastructure, with options being explored to increase service frequency on the route to further improve connectivity.  More services are also being provided on the Wrexham/Bidston line.


On our roads, work is progressing on the £300m Flintshire Corridor Scheme with the process of procuring designers to develop the scheme.  We announced the preferred option for the £90m A494 River Dee Bridge and we will be soon be publishing Draft Orders for the scheme.  We have started construction on the £135m Caernarfon and Bontnewydd bypass and will be starting construction on the £26m A55 Aber to Tai’r Meibion Improvements during this Spring.  We also announced preferred options for Junctions 15 and 16 on the A55 and intend to publish draft Orders during this Spring.  I officially opened the final section of the Llangefni link road following a £10m investment, bringing great benefits to the local area and Anglesey as whole.  In addition, we continue to be committed to the Third Menai Crossing.  These schemes amount to more than half a billion pounds of investment in North Wales infrastructure.


In the roads pinch point programme, we are progressing with a number of schemes through the WelTAG process to ease congestion, increase safety and ensure journey time reliability.  The schemes are at two points on the A483 and one at the A55/A470 Glan Conwy interchange.


Local transport projects have been supported through local transport grants, with almost £17m being awarded across North Wales.  We also made available an additional £20m for North Wales Metro projects for spending in 2020/21\.  We will be investing in all modes to deliver the modern, high quality transport system that is fundamental to achieving our sustainability and climate change objectives and delivering economic growth. 


I was pleased to see a reduction in emissions of nitrogen dioxide (NO2\) at all 5 locations on the motorway and trunk road network in Wales where 50mph speed limits were introduced, including the A494 at Deeside and A483 near Wrexham.  The trialling of average speed cameras has also meant fewer collisions on the A55 at Rhuallt Hill. 


Other investments in the North Wales region during 2019 include £3\.25m of Welsh Government regeneration investment to transform empty houses in Gwynedd and Anglesey back into homes.  We also supported the building of brand new schools including Ysgol Pen Barras and Rhos Street, Ruthin, both part of a £280m investment to modernise North Wales schools between 2014 and 2019\.  A new development in Conwy has also benefitted from £1\.5 million investment through EU funding.  Match funded by Conwy County Borough Council, the site aims to support neighbouring enterprise zones and strategic sites, both delivering local and more regional employment, boosting the North Wales economy. 


Superfast Cymru provided over 230,000 properties with access to fast fibre broadband at a cost of around £62m.  Many areas of Wales would be without any access to superfast broadband without Superfast Cymru. In North Wales this includes whole counties such as Conwy, Gwynedd, and Anglesey. We are rolling out fibre broadband further in North Wales through our new fibre roll\-out project with Openreach and our grant schemes continue to be available to help those who need access to fast, reliable broadband.


I chaired the second meeting of the Cabinet Committee for North Wales on 30 January.  The Leaders of the six North Wales Local Authorities joined the meeting which included a discussion on building momentum around the North Wales Growth Deal as well as how we collaborate and align our work to best deliver for the region. 


Finally, recognising the need for Welsh Government to have a presence across the whole of Wales, in addition to our offices in Caernarfon and Llandudno Junction, scoping work to establish an office for the Minister for North Wales in the North East of Wales is underway to complement our other offices in the region.


I will continue to keep Members up\-dated as matters develop across the North Wales region.







Translation:


 
Yn ystod 2019, fy mlwyddyn gyntaf fel Gweinidog y Gogledd, bu rhai buddsoddiadau cyffrous yn rhanbarth Gogledd Cymru.


Rwy'n arbennig o falch fod yr holl bartïon, sef Llywodraeth Cymru, Llywodraeth y DU a Bwrdd Uchelgais Economaidd Gogledd Cymru, wedi arwyddo Penawdau Telerau Bargen Twf y Gogledd. Bydd yn golygu buddsoddiad o bron £1bn yn y rhanbarth, gan gynnwys £120 miliwn yr un gan y ddwy Lywodraeth. Ym mis Tachwedd, ymunais â Phrif Weinidog Cymru i agor yn swyddogol y Ganolfan Arloesedd Gweithgynhyrchu Uwch newydd yng Nglannau Dyfrdwy, a dderbyniodd £20m oddi wrth Lywodraeth Cymru. Airbus yw tenant cyntaf y Ganolfan a rhagwelir y gwnaiff hi sicrhau cymaint â £4bn o gynnydd yn GVA y rhanbarth dros 20 mlynedd. Roedd yn dda gen i hefyd gyhoeddi hwb ariannol o £1m ar gyfer 11 o brosiectau economi sylfaenol yn y Gogledd trwy Gronfa Her yr Economi Sylfaenol, sy'n helpu i sicrhau bod arian yn aros yn yr ardal.


Gwnaethon ni barhau i gefnogi busnesau trwy Busnes Cymru, gan helpu 109 o fusnesau yn y Gogledd yn 2018/19\. Yn wir, ers Ebrill 2015, mae Busnes Cymru wedi cefnogi dros 6,600 o entrepreneuriaid a busnesau yn y rhanbarth. Hyd yma, mae hynny wedi sbarduno buddsoddiad cyfun o £31\.6m a gwerth £30\.2m o allforion, gan greu dros 3,700 o swyddi newydd a bron 850 o fusnesau newydd yn y Gogledd. Mae Banc Datblygu Cymru wedi buddsoddi dros £40 miliwn ym musnesau'r Gogledd ers Ebrill 2016\. Mae Cronfa Dyfodol yr Economi wedi noddi 9 prosiect yn y Gogledd, gwerth dros £14 miliwn rhyngddynt, ac ym mis Mai, neilltuodd yr UE £12\.6m i gwmni Minesto ar Ynys Môn er lles diwydiant ynni llanw'r Gogledd.


Cafodd arian mawr ei fuddsoddi yn nhrafnidiaeth y rhanbarth yn 2019, yn enwedig trwy fasnachfraint newydd Trafnidiaeth Cymru sy'n sicrhau newid go iawn trwy ei Uned Fusnes newydd yn Wrecsam. Mae'n darparu mwy o lwybrau a mwy o wasanaethau a bydd y trenau mwyaf modern yn cyrraedd yn 2023 i wasanaethu arfordir y Gogledd.  Yn y cyfamser, cyflwynir cerbydau a adnewyddwyd yn ddiweddarach eleni i wella cysur teithwyr.  Mae'n buddsoddi mewn gorsafoedd, gan gynnwys glanhau pob gorsaf drenau yn y rhanbarth, ac yn arbrofi trwy Gymru â math newydd o wasanaeth bws sy'n ymateb i'r galw.  Mae dau o'r pedwar treial yn cael eu cynnal yn y Gogledd, gydag un eisoes ar y gweill yn Nyffryn Conwy.


Mae'r gwaith i wella'r cysylltiadau trafnidiaeth ar draws y ffin â Gogledd Lloegr yn mynd yn ei flaen, gan ddod â buddiannau bob ochr y ffin. Rydym wedi llofnodi fersiwn newydd o'r Memorandwm Cyd\-ddealltwriaeth â Transport for the North, i gryfhau'r cysylltiadau trawsffiniol hyn. Sefydlwyd Fforwm Trafnidiaeth Cymru a Gorllewin Lloegr, sy'n dod â rhanddeiliaid trafnidiaeth o'r ddwy ochr ynghyd. Mae'r amserlen rhwng y Gogledd a Lerpwl bellach wedi'i hestyn, gan fanteisio ar y seilwaith gwell yn Halton Curve ac mae opsiynau'n cael eu hystyried ar gyfer cynyddu'r gwasanaethau ar y llwybr i wella'r cysylltiadau eto fyth. Caiff mwy o wasanaethau eu darparu hefyd ar y lein rhwng Wrecsam a Bidston.


Ar ein ffyrdd, mae'r gwaith yn mynd rhagddo ar Gynllun Coridor Sir y Fflint, sydd werth £300m, i ddewis dylunwyr i ddatblygu'r cynllun. Gwnaethon ni gyhoeddi'r llwybr a ffefrir ar gyfer cynllun £90m Pont Afon Ddyfrdwy yr A494 a byddwn yn cyhoeddi Gorchmynion Drafft cyn hir. Rydym wedi dechrau adeiladu ffordd osgoi Caernarfon a Bontnewydd gwerth £135m a byddwn yn dechrau ar welliannau Aber i Dai'r Meibion ar yr A55, gwerth £26m, yn y Gwanwyn. Cyhoeddon ni hefyd yr opsiynau rydym yn eu ffafrio ar gyfer Cyffyrdd 15 ac 16 ar yr A55 gan gyhoeddi'r Gorchmynion drafft yn y Gwanwyn. Agorais yn swyddogol y darn olaf o ffordd gyswllt Llangefni yn dilyn buddsoddiad o £10m, fydd yn dod â buddiannau mawr i'r ardal ac i Ynys Môn gyfan. Rydym hefyd wedi ymrwymo i drydedd bont dros y Fenai.  Mae'r cynlluniau hyn yn creu cyfanswm o fwy na hanner biliwn o bunnoedd o fuddsoddiad yn seilwaith Gogledd Cymru.


Yn ein rhaglen i ddelio â mannau cyfyng ar ein ffyrdd, rydym wrthi'n bwrw ymlaen â nifer o gynlluniau trwy'r broses WelTAG i leihau tagfeydd, gwneud y ffyrdd yn fwy diogel a gwella amserau teithiau. Ceir cynlluniau ar gyfer dau fan ar yr A483 ac yng nghyfnewidfa Glan Conwy A55/A470\.


Rydym wedi helpu prosiectau trafnidiaeth lleol hefyd trwy grantiau trafnidiaeth lleol, gyda bron £17m wedi'i neilltuo ledled y Gogledd. Rydym wedi darparu hefyd £20m yn ychwanegol ar gyfer prosiectau metro'r Gogledd i'w wario yn 2020/21\. Byddwn yn buddsoddi ym mhob dull teithio er mwyn creu system drafnidiaeth fodern o'r ansawdd uchaf.  Mae hynny'n hanfodol inni allu gwireddu ein hamcanion o ran cynaliadwyedd a newid hinsawdd a thwf economaidd.


Mae'n dda gen i ddweud bod allyriadau deuocsid nitrogen (NO2\) wedi gostwng ym mhob un o'r 5 lle ar draffyrdd a chefnffyrdd Cymru lle cafodd cyfyngiadau cyflymder o 50mya eu cyflwyno, gan gynnwys ar yr A494 yng Nglannau Dyfrdwy a'r A483 ger Wrecsam. Hefyd, yn sgil treialu camerâu cyflymder cyfartalog, mae nifer y gwrthdrawiadau wedi gostwng ar yr A55 yn Gallt Rhuallt.


Ymhlith y buddsoddiadau eraill yn rhanbarth y Gogledd yn 2019 y mae'r £3\.25m o arian adfywio Llywodraeth Cymru i droi tai gwag yng Ngwynedd ac Ynys Môn yn gartrefi. Gwnaethon ni hefyd helpu gyda chost adeiladu ysgolion newydd sbon gan gynnwys Ysgol Pen Barras a Stryd y Rhos, Rhuthun, y ddwy yn rhan o fuddsoddiad o £280m i foderneiddio ysgolion y Gogledd rhwng 2014 a 2019\. Gwnaeth datblygiad newydd yng Nghonwy elwa ar fuddsoddiad o £1\.5m trwy'r UE. Gydag arian cyfatebol gan Gyngor Sir Conwy, amcan y safle yw cefnogi parthau menter a safleoedd strategol cyffiniol, i ddarparu swyddi lleol a mwy rhanbarthol a rhoi hwb i economi'r Gogledd. 


Mae Cyflymu Cymru wedi creu cyswllt band eang ffeibr cyflym â 230,000 eiddo, am bris o ryw £62m. Byddai llawer o ardaloedd yng Nghymru heb gyswllt band eang cyflym o gwbl oni bai am Cyflymu Cymru. Yn y Gogledd, byddai hynny'n arbennig o wir mewn siroedd fel Conwy, Gwynedd ac Ynys Môn. Rydym yn darparu band eang ffeibr yn y Gogledd trwy brosiect newydd cymalog gydag Openreach, ac mae ein cynlluniau grant yn parhau i helpu'r rheini sydd ag angen band eang dibynadwy a chyflym arnyn nhw.


Cadeiriais ail gyfarfod Pwyllgor y Cabinet ar y Gogledd ar 30 Ionawr.  Ymunodd arweinwyr chwe Awdurdod Lleol y Gogledd â’r cyfarfod a oedd yn cynnwys trafodaeth ar ddatblygu'r momentwm o gwmpas Bargen Twf y Gogledd yn ogystal â sut i gydweithio ac alinio'n gwaith er lles y rhanbarth.


Yn olaf, gan gydnabod yr angen i Lywodraeth Cymru fod â phresenoldeb ledled Cymru gyfan, yn ogystal â’n swyddfeydd yng Nghaernarfon a Chyffordd Llandudno, mae gwaith cwmpasu i sefydlu swyddfa ar gyfer Gweinidog Gogledd Cymru yng ngogledd ddwyrain Cymru yn mynd rhagddo a bydd yn ategu ein swyddfeydd eraill yn y rhanbarth.


Byddaf yn parhau i gadw bys Gweinidogion ar byls datblygiadau yn Rhanbarth Gogledd Cymru.