Translate the text from English to Welsh.



 
Backed with almost £20 million, the Optimised Retrofit Programme (ORP) is a key part of the Welsh Government’s plans for a green recovery – as set out in the recently\-published Covid Reconstruction: Challenges and Priorities report.


In the first year of the programme, ORP will bring together Housing Associations and councils on projects that will help upgrade at least 1,000 existing social homes through a mixture of new energy efficient materials and technologies.


Unlike other green growth or retrofit initiatives that focus on just one aspect of the house at a time, ORP takes into account the materials our homes are made from, the way we heat and store energy in our homes and the way energy is supplied to our homes.


Some of the upgrades that are to be trialled in upcoming ORP projects will include the installation of new heat pumps, intelligent energy systems and solar panels. Off gas grid properties which can be difficult and expensive to heat are also a focus of this programme.


These measures will not only help tenants and the environment by reducing the amount of carbon produced in powering and heating homes but will also be instrumental in helping to reduce fuel poverty and develop the skills and opportunities to Welsh SMEs.


There will also be much wider and far\-reaching benefits for the Welsh economy. As the programme is rolled out across social housing in Wales over the coming years, this will lead to the creation of local jobs, training and apprenticeship opportunities and supply chains as part of a new Welsh retrofit industry.


The Welsh Government will continue to work with the Further Education sector to see how it can support this new industry, with the ambition of opening new retrofit academies across Wales to ensure that there are enough people with the right skills to support this new industry.


The programme will develop the local green economy and contribute to the Welsh Government’s efforts to decarbonise all 1\.4 million Welsh homes by 2050\. It is anticipated this could lead to as many as 15,000 jobs in Wales.


One project hoping to receive funding is a consortium of 26 Social Landlords. The consortium will work not only to improve homes across Wales but test the way heat and energy is produced, stored and supplied and develop innovative labour and material frameworks targeted at creating a ‘green economy’ by upskilling Welsh SMEs and manufacturers. Evidence shows that for every £1\.4 million of investment in the delivery of domestic energy efficiency, 32\.6 jobs are created or supported.


To support innovation in the ORP, social landlords were invited to apply for funding of up to £0\.5 million for research and innovation projects. Applications were invited to address a range of challenges from consumer acceptance to improving the impact of retrofit. It is hoped that successful projects will improve the pipeline of innovative ideas to accelerate decarbonisation and help grow supply chains in Wales.


The Minister for Housing and Local Government, Julie James said:



> Our goal as a government is to deliver a more prosperous, equal and greener Wales. These values remain as valid today as they did before the pandemic. We see the Optimised Retrofit Programme as just one part of our plans for a green recovery, creating a low carbon economy for Wales, reducing fuel poverty and tackling the climate emergency. It’s about much more than just a one\-off scheme. This is an approach that could create a sustainable, long\-term retrofit industry that supports thousands of local jobs and training opportunities as we act to meet our 2050 carbon targets.
> 
> 
> If it is successful, Optimised Retrofit will set the standard for retrofit schemes in Wales and be the forerunner of an approach and an industry to decarbonise all 1\.4 million homes in Wales by 2050\. But it is critical we get the approach right first. Just throwing money at the problem doesn’t work and can end up in the installation of poorly fitted measures that aren’t right for the house, don’t work and have to be replaced in just a few years.
> 
> 
> ORP is based on research with the Welsh School of Architecture and the recommendations in ‘Better Homes, Better Wales, Better World’ published in 2019\. It has led to the creation of a far more sophisticated and bespoke approach that avoids the problems of the past.
> 
> 
> This programme will test different approaches to upgrading homes to achieve the goal of homes which are zero carbon in use including off gas properties where the challenges of decarbonisation are even greater. Not all of these homes will have achieve this by March 2021 but will set us on the right path towards it.
> 
> 
> Although initially focused within the social housing sector, the establishment of a long\-term retrofit industry will give rise to the ability to retrofit of the private housing sector providing owners with the capability, opportunity and motivation to retrofit their homes.


The Minister for Economy and Transport, Ken Skates said:



> The retrofitting of homes is vital in providing better homes, creating hundreds of jobs, and establishing new supply chains.
> 
> 
> The Optimised Retrofit Programme will stimulate a new retrofit industry, providing a real boost to the Welsh economy. This scheme has the potential to drive up private sector investment, help people develop new skills and provide important training opportunities. Innovation will be a key part of this through new techniques and ways of using materials.
> 
> 
> As well as opening the door to a new industry, local supply chains across Wales will be strengthened from the demand created by retrofitting social homes.


Chris Jofeh, Chair of the Welsh Government Independent Advisory Group that produced the ‘Better Homes, Better Wales, Better World’ said:



> I very much welcome the Optimised Retrofit Programme. It comes with cross\-departmental funding, which for me is a powerful signal not only of support but also of joined\-up thinking within Welsh Government. The Welsh approach of piloting and field\-trialling ideas and then sharing the learnings will create a strong foundation for residential decarbonisation in Wales.







Translation:


 
Gyda chefnogaeth bron i £20 miliwn, mae'r Rhaglen Ôl\-ffitio er mwyn Optimeiddio (ORP) yn rhan allweddol o gynlluniau Llywodraeth Cymru ar gyfer adferiad gwyrdd – fel y nodir yn yr adroddiad Ad\-drefnu Covid: Heriau a Blaenoriaethau a gyhoeddwyd yn ddiweddar.


Ym mlwyddyn gyntaf y rhaglen, bydd ORP yn dwyn ynghyd Gymdeithasau Tai a chynghorau ar brosiectau a fydd yn helpu i uwchraddio o leiaf 1,000 o gartrefi cymdeithasol presennol drwy gymysgedd o ddeunyddiau a thechnolegau ynni effeithlon newydd.


Yn wahanol i fentrau twf gwyrdd neu ôl\-ffitio eraill sy'n canolbwyntio ar un agwedd yn unig ar y tŷ ar y tro, mae ORP yn ystyried y deunyddiau y mae ein cartrefi wedi eu gwneud ohonynt, y ffordd rydym yn cynhesu ac yn storio ynni yn ein cartrefi a'r ffordd y caiff ynni ei gyflenwi i'n cartrefi.


Bydd rhai o'r uwchraddio sydd i'w treialu mewn prosiectau ORP sydd ar y gweill yn cynnwys gosod pympiau gwres newydd, systemau ynni deallus a phaneli solar. Mae adeiladau sydd oddi ar y grid nwy sy'n gallu bod yn anodd ac yn ddrud i'w gwresogi hefyd yn ganolbwynt i'r rhaglen hon.


Bydd y mesurau hyn nid yn unig yn helpu tenantiaid a'r amgylchedd drwy leihau faint o garbon a gynhyrchir mewn cartrefi wrth eu pweru a’u gwresogi ond byddant hefyd yn allweddol i helpu i leihau tlodi tanwydd a datblygu'r sgiliau a'r cyfleoedd i fusnesau bach a chanolig yng Nghymru.


Bydd manteision llawer ehangach a phellgyrhaeddol i economi Cymru hefyd. Wrth i'r rhaglen gael ei chyflwyno ar draws tai cymdeithasol yng Nghymru dros y blynyddoedd nesaf, bydd hyn yn arwain at greu swyddi lleol, cyfleoedd hyfforddi a phrentisiaethau a chadwyni cyflenwi fel rhan o ddiwydiant ôl\-ffitio newydd i Gymru.  

Bydd Llywodraeth Cymru yn parhau i weithio gyda'r sector Addysg Bellach i weld sut y gall gefnogi'r diwydiant newydd hwn, gyda'r uchelgais o agor academïau ôl\-ffitio newydd ledled Cymru i sicrhau bod digon o bobl â'r sgiliau cywir i gefnogi'r diwydiant newydd hwn. 


Bydd y rhaglen yn datblygu'r economi werdd leol ac yn cyfrannu at ymdrechion Llywodraeth Cymru i ddatgarboneiddio pob un o'r 1\.4 miliwn o gartrefi yng Nghymru erbyn 2050\. Rhagwelir y gallai hyn arwain at gynifer â 15,000 o swyddi newydd yng Nghymru.


Un prosiect sy'n gobeithio cael cyllid yw consortia o 26 o Landlordiaid Cymdeithasol. Bydd y consortia'n gweithio nid yn unig i wella cartrefi ledled Cymru ond yn profi'r ffordd y caiff gwres ac ynni eu cynhyrchu, eu storio a'u cyflenwi a datblygu fframweithiau llafur a deunyddiau arloesol sydd â'r nod o greu 'economi werdd' drwy uwchsgilio busnesau bach a chanolig a gweithgynhyrchwyr Cymru. Dengys tystiolaeth fod 32\.6 o swyddi'n cael eu creu neu eu cefnogi am bob £1\.4 miliwn o fuddsoddiad mewn ynni domestig effeithlon.  

Er mwyn cefnogi arloesedd yn y Rhaglen Ôl\-ffitio er mwyn Optimeiddio, gwahoddwyd landlordiaid cymdeithasol i wneud cais am gyllid o hyd at £0\.5 miliwn ar gyfer prosiectau ymchwil ac arloesi. Gwahoddwyd ceisiadau i fynd i'r afael ag amrywiaeth o heriau o dderbyn defnyddwyr i wella effaith ôl\-ffitio. Y gobaith yw y bydd prosiectau llwyddiannus yn gwella'r llif o syniadau arloesol i gyflymu datgarboneiddio a helpu i dyfu cadwyni cyflenwi yng Nghymru. 


Dywedodd Julie James, y Gweinidog Tai a Llywodraeth Leol:



> Ein nod fel llywodraeth yw sicrhau Cymru fwy llewyrchus, cyfartal a gwyrddach. Mae'r gwerthoedd hyn yn parhau mor ddilys heddiw ag yr oeddent cyn y pandemig. Credwn mai dim ond un rhan o'n cynlluniau ar gyfer adferiad gwyrdd yw'r Rhaglen Ôl\-ffitio er mwyn Optimeiddio, gan greu economi carbon isel i Gymru, lleihau tlodi tanwydd a mynd i'r afael â'r argyfwng yn yr hinsawdd. Mae'n ymwneud â llawer mwy na chynllun untro yn unig. Mae hwn yn ddull a allai greu diwydiant ôl\-ffitio cynaliadwy, hirdymor sy'n cefnogi miloedd o swyddi lleol a chyfleoedd hyfforddi wrth inni weithredu i gyrraedd ein targedau carbon ar gyfer 2050\.



> Os bydd yn llwyddiannus, bydd yr Ôl\-ffitio er mwyn Optimeiddio yn gosod y safon ar gyfer cynlluniau ôl\-ffitio yng Nghymru a bydd yn rhagflaenu dull gweithredu a diwydiant i ddatgarboneiddio pob un o'r 1\.4 miliwn o gartrefi yng Nghymru erbyn 2050\. Ond mae'n hanfodol ein bod yn cael y dull gweithredu'n iawn yn gyntaf. Nid yw taflu arian at y broblem yn gweithio a gall olygu gosod mesurau anaddas nad ydynt yn iawn i'r tŷ, ddim yn gweithio ac sy’n gorfod cael eu newid mewn ychydig flynyddoedd.



> Mae Ôl\-ffitio er mwyn Optimeiddio yn seiliedig ar ymchwil gydag Ysgol Bensaernïaeth Cymru a'r argymhellion yn 'Cartrefi Gwell, Gwell Cymru, Gwell Byd' a gyhoeddwyd yn 2019\. Mae wedi arwain at greu dull llawer mwy soffistigedig a phwrpasol sy'n osgoi problemau'r gorffennol.



> Bydd y rhaglen hon yn profi dulliau gwahanol o uwchraddio cartrefi er mwyn cyflawni nod cartrefi sy'n ddi\-garbon gan gynnwys adeiladu heb nwy lle mae heriau datgarboneiddio hyd yn oed yn fwy. Ni fydd pob un o'r cartrefi hyn wedi cyflawni hyn erbyn mis Mawrth 2021 ond byddant yn ein gosod ar y llwybr cywir tuag ato.



> Er ei fod yn canolbwyntio i ddechrau ar y sector tai cymdeithasol, bydd sefydlu diwydiant ôl\-ffitio hirdymor yn arwain at y gallu i ôl\-ffitio'r sector tai preifat gan roi'r gallu, y cyfle a'r cymhelliant i berchnogion ôl\-ffitio eu cartrefi.


Dywedodd Ken Skates, Gweinidog yr Economi a Thrafnidiaeth:



> Mae ôl\-ffitio cartrefi yn hanfodol i ddarparu cartrefi gwell, creu cannoedd o swyddi, a sefydlu cadwyni cyflenwi newydd.
> 
> 
> Bydd y Rhaglen Ôl\-ffitio er mwyn Optimeiddio yn ysgogi diwydiant ôl\-ffitio newydd, gan roi hwb gwirioneddol i economi Cymru. Mae gan y cynllun hwn y potensial i ysgogi buddsoddiad gan y sector preifat, helpu pobl i ddatblygu sgiliau newydd a darparu cyfleoedd hyfforddi pwysig. Bydd arloesi yn rhan allweddol o hyn drwy dechnegau newydd a ffyrdd o ddefnyddio deunyddiau.
> 
> 
> Yn ogystal ag agor y drws i ddiwydiant newydd, bydd cadwyni cyflenwi lleol ledled Cymru yn cael eu cryfhau o'r galw sy’n cael ei greu drwy ôl\-ffitio cartrefi cymdeithasol.


Dywedodd Chris Jofeh, Cadeirydd Grŵp Cynghori Annibynnol Llywodraeth Cymru a gynhyrchodd 'Cartrefi Gwell, Gwell Cymru, Gwell Byd':



> Rwy'n croesawu y Rhaglen Ôl\-ffitio er mwyn Optimeiddio yn fawr. Daw gyda chyllid trawsadrannol, sydd i mi'n arwydd pwerus nid yn unig o gefnogaeth ond hefyd o feddwl cydgysylltiedig o fewn Llywodraeth Cymru. Bydd dull Cymru o dreialu syniadau ac yna rhannu'r hyn sy’n cael ei ddysgu yn creu sylfaen gref ar gyfer datgarboneiddio preswyl yng Nghymru.