Translate the text from Welsh to English.



 
Mae'r Datganiad Ysgrifenedig hwn yn rhoi diweddariad ar y llifogydd diweddar ac yn amlinellu'r ffordd y mae buddsoddiad parhaus y Llywodraeth hon wedi sicrhau ein bod yn gallu ymdopi â llifogydd. Mae hefyd yn ystyried goblygiadau hirdymor y newid yn yr hinsawdd i gymunedau Cymru. 


Yn ystod y mis diwethaf, rydym wedi cael glaw trwm cyson a gorllanw uchel. Drwy gydol y cyfnod, mae ein hasedau ar gyfer afonydd a'r arfordir wedi perfformio fel y disgwyl ac wedi helpu i warchod miloedd o eiddo rhag llifogydd. 


Rwy'n cydymdeimlo yn fawr â phobl a fu’n anffodus i gael eu taro. Adroddodd Awdurdodau Lleol lifogydd i eiddo ym Mhen\-y\-bont ar Ogwr, Caerffili, Ceredigion, Rhondda Cynon Taf, Bro Morgannwg, ac yn fwy diweddar ym Mhowys a Sir Fynwy. Serch hynny, roedd y niferoedd yn isel  ac nid oeddent yn gysylltiedig ag unrhyw fethiant ar ein rhwydwaith o amddiffynfeydd.


Diolch o galon hefyd i waith caled swyddogion yn ein Hawdurdodau Lleol, y gwasanaethau brys a Cyfoeth Naturiol Cymru, a oedd yn gweithio mewn amodau ofnadwy, yn sicrhau bod yr amddiffynfeydd hynny wedi gwneud eu gwaith ac yn helpu'r bobl a gafodd eu taro. 


Mae rheoli perygl llifogydd ac arfordiroedd yn parhau'n flaenoriaeth, gyda thros £350 miliwn yn cael ei fuddsoddi yn ystod y Llywodraeth hon. Mae hefyd yn dangos ein bod yn cymryd y camau priodol mewn ymateb i fygythiad parhaus llifogydd a'r newid yn yr hinsawdd.


Pan gaiff ein gallu i gynllunio, ymateb ac adfer ei brofi yn sgil llifogydd, mae'n hanfodol ein bod yn ystyried beth weithiodd yn dda a pha wersi sydd i’w dysgu er mwyn gwella. Mae'r enghreifftiau canlynol yn dangos ble mae ein buddsoddiad i liniaru llifogydd wedi gwneud gwahaniaeth gwirioneddol:


* Mae cynllun Llanelwy, a agorwyd yn 2018, yn parhau i berfformio'n dda mewn ymateb i gyfnodau diweddar o law trwm.


* Mae systemau monitro o bell newydd Cyngor Bwrdeistref Sirol Conwy wedi galluogi ei swyddogion i ganfod rhwystrau a phroblemau posibl ac yna gweithredu'n gyflym i atal llifogydd o'r cyrsiau dŵr rhag cyrraedd cartrefi cyfagos.


* Yn ystod y cyfnodau diweddar o orllanw uchel, caeodd Cyngor Casnewydd y ffordd yng Nghaerllion i alluogi CNC i godi ei amddiffynfeydd dros dro newydd. Cyn hyn, dim ond ar gyfer ymarferion yr oedd y rhain wedi'u profi. Perfformiodd yr amddiffynfa'n dda gan warchod eiddo wrth i lefelau dŵr gyrraedd y ffordd drwy'r dref.


Er bod adroddiadau o'r fath, ynghyd â'n buddsoddiad parhaus, yn rhoi rheswm i fod yn obeithiol ni allwn fforddio llaesu dwylo. Bydd y newid yn yr hinsawdd yn dod â stormydd mwy dwys a mwy o berygl yn sgil ymchwydd yn y llanw ynghyd â chynnydd yn lefel y môr. Serch hynny, nid ardaloedd ger yr arfordir yn unig fydd mewn mwy o berygl ond ein holl gymunedau, gan y bydd mwy o siawns o lifogydd sydyn o ddŵr wyneb ac afonydd.


Mae angen gwneud penderfyniadau anodd mewn sawl cymuned. Mae angen i'r ardal leol arwain y sgyrsiau hyn, gan gynnwys preswylwyr a busnesau. Mae Llywodraeth Cymru wedi bod yn cefnogi ein Hawdurdodau Lleol drwy ddarparu cyllid i liniaru llifogydd ac addasu iddynt, ochr yn ochr ag ymchwil i helpu i ddeall effeithiau'r newid yn yr hinsawdd a'r ffordd y gellir cefnogi cymunedau yn awr ac yn y dyfodol. 


Byddaf yn fuan yn cyhoeddi ymchwil newydd, sy'n ystyried y materion sy'n effeithio ar Fairbourne, cymuned sy'n wynebu'r newid yn yr hinsawdd ac yn helpu i lunio ei dyfodol ei hun. Bydd yr ymchwil hon yn cyd\-fynd â chynllun Gwynedd, a gefnogir gan ein rhaglen Lifogydd, Fairbourne: Fframwaith ar gyfer y Dyfodol a gyhoeddwyd ar 10 Hydref.


Mae'r Newid yn yr Hinsawdd ar frig fy agenda ac rwy'n llwyr gydnabod bod llifogydd ac erydu arfordirol yn ddau o ganlyniadau mwyaf uniongyrchol cynnydd yn lefel y môr a chynnydd yn nwyster stormydd, nid yn unig ar lesiant ond ffactorau economaidd, amgylcheddol a chymdeithasol ehangach. Bydd ein pwyslais yn parhau i fod ar y cymunedau hynny yr effeithir arnynt gan bob math o lifogydd sy'n peri perygl i fywyd. 


Mae gwaith yn parhau drwyddi draw yn y Llywodraeth, ac yn nes ymlaen eleni byddaf yn cyhoeddi ein cynllun newydd ar gyfer addasu i'r newid yn yr hinsawdd, ***Ffyniant i Bawb: Cymru sy’n Effro i’r Hinsawdd.*** Bydd y cynllun yn egluro'r ffordd rydym yn paratoi at beryglon y newid yn yr hinsawdd ar draws pob sector, gan gynnwys ein hymrwymiadau i gefnogi ein cymunedau, gan gydnabod y bydd effeithiau llifogydd a'r newid yn yr hinsawdd yn golygu goblygiadau ehangach ar draws ein holl bortffolios. 







Translation:


 
This Written Statement provides an update on the recent flooding and outlines how this Government’s ongoing investment has ensured we remain resilient to flood events. It also considers the long\-term implications of climate change on Welsh communities. 


During the last month, we have witnessed consistent heavy rain and high spring tides. Throughout the period, our river and coastal assets have performed as expected and helped to prevent thousands of properties from flooding. 


I greatly sympathise with people who were unfortunately affected. Local Authorities reported flooding to properties in Bridgend, Caerphilly, Ceredigion, Rhondda Cynon Taff, Vale of Glamorgan, and more recently in Powys and Monmouthshire. However, numbers were low and not related to any failure of our network of defences.


My thanks go to the hard work of officers in our Local Authorities, the emergency services and Natural Resources Wales, who were working in atrocious conditions, ensuring those defences did their job and helping residents who were affected. 


Flood and coastal risk management remains a priority, with over £350 million being invested over the life of this Government. It also demonstrates we are taking the appropriate measures in response to the on\-going threat of flooding and climate change.


When our planning, response and recovery capabilities are tested following flooding events, it is vital we look at what went well and what lessons can be learned to improve. The following examples demonstrate where our investment in flood alleviation has made a real difference:


* The St Asaph scheme, opened in 2018, continues to perform well in response to the recent high rainfall events.


* Conwy County Borough Council’s new remote monitoring systems have enabled their officers to identify blockages and potential issues then act quickly to prevent flooding from the watercourses to nearby homes.


* During the recent high tide events, Newport Council effected the road closure at Caerleon to enable NRW to erect their new temporary defences, which had previously only been tested for exercises.  The defence performed well and protected properties as water levels reached the road through the town.


Whilst such reports alongside our continued investment give reason for optimism we cannot afford to be complacent. Climate change will bring more intense storms and greater risk of tidal surges combined with rising seas. However, it will not only be coastal areas at heightened risk but all of our communities, with an increased chance of flash flooding from surface water and rivers.


There are a number of communities where difficult decisions need to be made.  Such conversations need to be led at a local level, with the involvement of residents and businesses. The Welsh Government has been supporting our Local Authorities by providing funding for flood alleviation and adaptation, alongside research to help understand the impacts of climate change and how communities can be supported now and in the future. 


I will shortly publish new research, exploring the issues facing Fairbourne, a community facing up to climate change and helping shape their own future. This will accompany Gwynedd’s own plan, supported by our Flood programme, Fairbourne: A Framework for the Future which was published on 10 October.


Climate Change is at the forefront of my agenda and I fully acknowledge how flooding and coastal erosion are two of the most direct consequences of sea level rise and increasing storm intensity, not only on wellbeing but wider economic, environmental and social factors. Our emphasis will remain on those communities directly affected by all types of flooding which carry a risk to life. 


Work is continuing across Government and later this year I will publish our new climate change adaptation plan, ***Prosperity for All: A Climate Conscious Wales***. The plan will set out how we are preparing for the risks from climate change across all sectors, including our commitments to support our communities, recognising how the effects of flooding and climate change have wider implications across all of our portfolios.