Translate the text from Welsh to English.



 
Ar 11 Mai, ymunodd y Gweinidog Materion Gwledig a Gogledd Cymru, a'r Trefnydd, a Chyfarwyddwr y Gymraeg ac Addysg yn Llywodraeth Cymru â mi ar gyfer Cyfarfod Bord Gron Tlodi Bwyd. Daeth y digwyddiad â phartïon perthnasol o'r sector cyhoeddus, y trydydd sector ac eraill ynghyd i drafod yr argyfwng costau byw ac effaith prisiau bwyd cynyddol a chostau ynni ar lefelau tlodi bwyd.  


Clywsom am y gwaith ymgysylltu y mae Llywodraeth Cymru yn dal i’w wneud â'r manwerthwyr bwyd mawr. Mae’r rhain yn bwysig gan fod 98% o'r bwydydd a fwyteir gartref yn cael eu gwerthu gan y prif archfarchnadoedd. Mae manwerthwyr yn ymwybodol iawn o’r argyfwng costau byw ac maent yn ymateb. Maent hefyd yn bartneriaid gweithredol i fanciau bwyd.


Mae Llywodraeth Cymru wedi ymrwymo i ddatblygu ein diwydiannau amaethyddiaeth a gweithgynhyrchu bwyd sy'n darparu cyflogaeth a gwerth economaidd, ac yn rhoi llwyfan byd\-eang i Gymru. Rydym am adeiladu ar yr elfennau hyn, a gwella cynhyrchiant a gwerth ychwanegol. Bydd y cymorth a roddir i fusnesau yn gynyddol amodol ar sut y gall gwneud hynny hyrwyddo nodau 'llesiant' Cenedlaethau'r Dyfodol.


Tynnwyd sylw at rôl bwysig ysgolion o ran mynd i'r afael â thlodi bwyd. Mae addysg yn arwain ar amrywiaeth o fentrau, gan gynnwys ymrwymiad Llywodraeth Cymru yn ystod y pandemig i sicrhau na fyddai unrhyw blentyn a oedd yn gymwys i gael pryd ysgol am ddim yn mynd heb bryd o fwyd, gan gynnwys yn ystod y gwyliau.


Yn fwy diweddar, bydd yr ymrwymiad o dan y Cytundeb Cydweithio â Phlaid Cymru i gyflwyno prydau ysgol am ddim i holl ddisgyblion ysgolion cynradd erbyn diwedd y Cytundeb Cydweithio ar 30 Tachwedd 2024 yn golygu y bydd o leiaf un pryd maethlon y dydd ar gael yn yr ysgol i bob plentyn mewn ysgol gynradd a gynhelir. Bydd hyn yn ategu ein hymdrechion i ddiddymu tlodi plant, yn cefnogi cyrhaeddiad addysgol a maeth plant, ac yn rhoi hwb i system gynhyrchu a dosbarthu bwyd lleol a fydd o fudd i economïau lleol.


Rydym hefyd yn ymchwilio i ffyrdd o symleiddio ceisiadau am fudd\-daliadau, gan gynnwys prydau ysgol am ddim, gan sicrhau bod teuluoedd yn cael y cymorth ariannol y mae ganddynt hawl iddo.


Trafodwyd hefyd gyfleoedd i fynd i'r afael â chwestiynau cyfiawnder bwyd yn y Strategaeth Bwyd Cymunedol. Mae gweithgarwch amrywiol ac egnïol yn mynd rhagddo ar lawr gwlad ledled Cymru a bydd y Strategaeth yn anelu i hwyluso hyn, fel y gall mân\-weithgareddau sy'n ymwneud â bwyd ychwanegu gwerth yn economaidd, yn amgylcheddol neu'n gymdeithasol.


Clywsom dystiolaeth gan Ymddiriedolaeth Trussell a'r Rhwydwaith Cymorth Bwyd Annibynnol am y galw parhaus a chynyddol am fynediad at ddarpariaeth bwyd frys. Roedd y trafodaethau'n cydnabod, ochr yn ochr â chymorth i ddiwallu anghenion uniongyrchol aelwydydd sy'n profi tlodi bwyd, fod angen canolbwyntio adnoddau hefyd ar atal y broblem yn y lle cyntaf, cynaliadwyedd y ddarpariaeth a sicrhau systemau gwydn.


Roedd y fenter Bocs Bwyd Mawr, gwaith Synnwyr Bwyd Cymru a'r rhaglen Hybiau Cymunedol dan arweiniad Bwrdd Iechyd Betsi Cadwaladr ymhlith amrywiaeth o brosiectau gwych ac enghreifftiau o arferion da a ddatblygwyd i fynd i'r afael â thlodi bwyd nawr ac yn y tymor hirach. Mae eu gwaith hwy, a gwaith y llu o fentrau tlodi bwyd yr wyf wedi ymweld â hwy, yn ysbrydoliaeth. Maent yn dangos yr hyn a all ddigwydd pan fydd cymunedau'n dod at ei gilydd i gefnogi eu dinasyddion mwyaf agored i niwed.


Rhoddodd y cyfarfod bord gron gefnogaeth helaeth i ddull ‘arian yn gyntaf’ o fynd i’r afael â thlodi bwyd. Croesawyd rhaglenni gan Lywodraeth Cymru sydd wedi rhoi cymorth ariannol i aelwydydd agored i niwed, megis Cynllun Cymorth Tanwydd y Gaeaf, cymorth ariannol i rieni disgyblion sy'n cael prydau ysgol am ddim i helpu gyda chostau bwyd yn ystod gwyliau'r ysgol, a'n Cronfa Cymorth Dewisol i'r rhai sy'n profi caledi ariannol eithafol.


Cydnabuwyd hefyd fod gan Lywodraeth y DU rôl allweddol i'w chwarae. Byddwn yn parhau i bwyso arni i weithredu i fynd i'r afael â'r argyfwng ynni ac i gynyddu budd\-daliadau yn unol â chwyddiant.


Eleni, mae Llywodraeth Cymru yn dyrannu £3\.9 miliwn i helpu i liniaru tlodi bwyd a mynd i'r afael â gwraidd y broblem. Bydd hyn yn adeiladu ar lwyddiant gwaith sydd eisoes wedi’i ariannu yn y maes hwn ac sydd wedi helpu sefydliadau bwyd cymunedol i gyrraedd mwy o bobl, gan feithrin eu gwydnwch a bodloni'r galw uniongyrchol am fwyd.


Roedd y cyfarfod bord gron yn gyfle i'r rhai a oedd yn bresennol ystyried sut y dylid cyfeirio adnoddau i sicrhau dull mwy effeithiol o gefnogi pobl sy'n profi tlodi bwyd ar hyn o bryd, a sut y gallwn helpu i leihau ac atal yr angen am ddarpariaeth bwyd frys yn y tymor hirach.


Rydym wrthi’n ystyried yr adborth a gafwyd a byddwn yn darparu'r wybodaeth ddiweddaraf yn ein Huwchgynhadledd Costau Byw nesaf a gynhelir cyn toriad yr haf.







Translation:


 
On 11th May, I was joined by the Minister for Rural Affairs and North Wales and Trefnydd and the Welsh Government’s Director of Education and Welsh Language for a Food Poverty Roundtable. The event brought together interested parties from the public sector, third sector and others, to discuss the cost of living crisis and the impact of rising food prices and energy costs on levels of food poverty.  


We heard about the Welsh Government’s continuing engagement with the large food retailers. They are important because 98% of groceries consumed at home are sold by major supermarkets. Retailers are very conscious of the cost of living crisis and they are responding. They are also active partners with food banks.


The Welsh Government has given an undertaking to develop our agriculture and food manufacturing industries which provide employment, economic value, and project Wales to the wider world. We want to build on these qualities, improve productivity and added value. Support to business will be increasingly conditional on how doing so can advance the Future Generations ‘well\-being’ goals.


The important role of schools in tackling food poverty was highlighted. Education leads on a range of initiatives including the Welsh Government’s commitment to ensure no child eligible for a free school meal, went without a meal during the pandemic and the holiday periods.


More lately, the commitment under the Cooperation Agreement with Plaid Cymru to roll out universal primary Free School Meals by the end of the Cooperation Agreement on 30 November 2024, will mean that every child in a maintained primary school will have access to at least one nutritious meal a day at school. This will support our efforts to eradicate child poverty, support educational attainment and child nutrition and boost local food production and distribution which will benefit local economies.


We are also exploring ways to streamline and simplify applications for benefits, including Free School Meals, ensuring families receive the financial support they are entitled to.


Opportunities to tackle food justice issues in the Community Food Strategy were also discussed. There is diverse and energetic grass\-roots activity across Wales and the Strategy will aim to enable this so that small scale food related activities can add value economically, environmentally or socially.


We heard evidence from the Trussell Trust and the Independent Food Aid Network about the continued and growing demand for access to emergency food provision.  Discussions recognised that, alongside support to meet the immediate needs of households experiencing food poverty, there is also a need to focus resources on prevention, sustainability and resilience.


The Big Bocs Bwyd initiative, the work of Food Sense Wales and the Community Hub programme led by Betsi Cadwallader Health Board were amongst a range of excellent projects and examples of good practice that have been developed with the aim of addressing food poverty in the here and now and in the longer term. Their work, and that of the many food poverty initiatives that I have visited, are an inspiration. They demonstrate what can happen when communities come together to support their most vulnerable citizens.


The roundtable gave widespread support for a cash first approach to tackling food poverty. Welsh Government’s programmes which have provided financial support to vulnerable households were welcomed, such as our Winter Fuel Support Scheme, financial support for parents of free school meal pupils to help with the cost of food during the school holidays and our Discretionary Assistance Fund for those experiencing extreme financial hardship.


There was also recognition that the UK Government has a key role to play. We will continue to press for action to tackle the energy crisis and to uprate benefits in line with inflation.


This year, the Welsh Government is allocating £3\.9 million to help alleviate food poverty and tackle the root causes of food poverty. This will build on the success of previously funded work in this area which has supported community food organisations to increase their reach, build their resilience and meet the immediate demand for food.


The roundtable offered an opportunity for attendees to consider how resources should be directed to more effectively support people experiencing food poverty in the here and now and how we can help to reduce and prevent the need for emergency food provision in the longer term.


We are currently considering the feedback received and will provide an update at our next Cost of Living Summit which will take place before the summer recess.