Translate the text from Welsh to English.



 
Mae’r datganiad hwn yn rhoi diweddariad i’r Aelodau ar faterion yn ymwneud ag ymadawiad y DU â’r UE, gan ganolbwyntio ar sefyllfa ddiweddaraf y trafodaethau ar berthynas y DU a’r UE yn y dyfodol a goblygiadau hyn i’r rhaglen waith enfawr a chymhleth y bydd ei hangen erbyn diwedd y cyfnod pontio, o gofio bod llywodraethau yn y DU a’r UE yn canolbwyntio ar ymateb i COVID\-19\.


Ymateb i’r pandemig COVID\-19 yw blaenoriaeth bennaf Llywodraeth Cymru o hyd, ac rydym yn dal i gredu y dylid rhewi’r trafodaethau ar berthynas y DU a’r UE yn y dyfodol a cheisio estyniad i’r cyfnod pontio. Er gwaethaf gwirionedd yr argyfwng presennol, mae Llywodraeth y DU yn parhau i ddadlau bod modd cwblhau’r trafodaethau, a’r gwaith angenrheidiol i weithredu cytundeb, yn llwyddiannus ochr yn ochr â delio â’r argyfwng cenedlaethol presennol. Nid ydym wedi gweld dim tystiolaeth i gefnogi’r safbwynt hwnnw.


**Trafodaethau’r UE a’r DU**


Yn ddealladwy, cafodd y trafodaethau ffurfiol rhwng y DU a’r UE eu rhewi wrth i bawb droi eu sylw at ymateb i COVID\-19 a chadw ein holl ddinasyddion yn ddiogel. Ailddechreuodd y trafodaethau yn yr wythnos a oedd yn dechrau 20 Ebrill, ond gyda llai’n cymryd rhan a thrwy fideogynadledda.


Ar ddiwedd yr ail rownd lawn o drafodaethau, roedd hi’n amlwg bod gwahaniaethau mawr yn dal i fod rhwng y ddwy ochr, fel yr eglurodd Michel Barnier mewn sylwadau diweddar. Dyma rai o’r gwahaniaethau mwyaf: amharodrwydd Llywodraeth y DU i gytuno i safonau economaidd, cymdeithasol ac amgylcheddol cyffredin y mae’r UE yn mynnu ddylai fod yn sail i’r cytundeb masnach di\-dariff, di\-gwota a ragwelir; y ffaith bod Llywodraeth y DU yn gwrthod unrhyw rôl i Lys Cyfiawnder yr Undeb Ewropeaidd mewn perthynas ag agweddau ar y berthynas yn y dyfodol; barn Llywodraeth y DU y dylai yna fod sawl cytundeb ar wahân yn hytrach nag un cytundeb cyffredinol sef yr hyn a ffefrir gan yr UE; a hawliau pysgota. Ymddengys nad oes llawer o gynnydd wedi bod tuag at ddatrys y gwahaniaethau sylfaenol hyn er ein bod nawr hanner ffordd rhwng cyhoeddi’r mandadau negodi a’r terfyn amser hollbwysig ddiwedd mis Mehefin (sef, o dan delerau’r Cytundeb Ymadael, y cyfle olaf i gytuno ar estyniad i’r cyfnod pontio).


Hyd yma, mae’r trafodaethau wedi canolbwyntio ar gyflwyno ac egluro safbwyntiau negodi. Os bydd Llywodraeth y DU yn parhau i geisio gweithio yn unol â’r amserlen wreiddiol yna bydd angen i’r trafodaethau ddod i gytundeb yn gyflym. Bydd hyn yn gofyn am gyfaddawdu a bod yn bragmatig. Er gwaethaf pob ymdrech, bydd yna gyfyngiadau anochel ar yr hyn y gellir ei gyflawni drwy fideogynadledda yn hytrach na thrafodaethau wyneb yn wyneb, yn enwedig pan fo gwahaniaethau sylfaenol clir rhwng y ddwy ochr.


Mae Llywodraeth y DU yn parhau i wrthod ystyried estyn diwedd y cyfnod pontio. Mae’n gwneud hyn er gwaethaf ceisiadau gennym ni a llawer o rai eraill i rewi’r trafodaethau ac estyn y cyfnod pontio, gan gydnabod y newid sylfaenol sydd wedi bod mewn amgylchiadau economaidd a chymdeithasol yn sgil y pandemig COVID\-19\. Mae’n peri pryder mawr o dan yr amgylchiadau presennol y byddwn yn gadael y cyfnod pontio ar 31 Rhagfyr 2020\. Rhaid inni ganolbwyntio ar gydweithio i fynd i’r afael â COVID\-19 a’r canlyniadau economaidd wedi hynny. Fel arall, bydd yr ysgytwad economaidd sy’n siŵr o gael ei achosi gan newid yn ein perthynas economaidd â’r UE yn ychwanegu’n ddiangen at y problemau hyn. Rhaid i Lywodraeth y DU gydnabod hefyd fod cynnal trafodaethau cymhleth o dan yr amgylchiadau cyfyngedig hyn yn annhebygol o arwain at ganlyniad sy’n diogelu ein buddiannau.


Mae ymgysylltiad Llywodraeth y DU â’r Llywodraethau Datganoledig ynglŷn â’r trafodaethau yn parhau’n ddiffygiol: er gwaethaf addewidion i wella hyn wrth i’r trafodaethau ar y berthynas yn y dyfodol ddechrau, aeth yr ymgysylltiad â Gweinidogion hyd yn oed yn fwy annigonol. Er gwaethaf ei hymrwymiad ffurfiol yng nghylch gorchwyl y Cyd\-bwyllgor Gweinidogion (Negodiadau’r UE) i geisio cytundeb â’r Llywodraethau Datganoledig ar y trafodaethau, mae Llywodraeth y DU wedi methu â rhoi cyfle ystyrlon inni gael dylanwad. Er ein bod wedi’i gwneud yn glir na allwn gefnogi safbwynt Llywodraeth y DU gan nad yw’n cynrychioli buddiannau Cymru, fel llywodraeth gyfrifol, byddwn yn parhau i fanteisio ar unrhyw gyfle i ddadlau ein hachos ar bwyntiau penodol. Byddwn, wrth gwrs, yn parhau i godi llais dros yr hyn yr ydym yn credu sydd er budd Cymru yn y trafodaethau hyn, gan wneud hynny wrth ddelio â Llywodraeth y DU a’r cyhoedd.


Mae cyfarfod o’r Cyd\-bwyllgor Gweinidogion (Negodiadau’r UE) yn cael ei drefnu ar gyfer canol mis Mai. Dyma fydd y cyfarfod cyntaf ers mis Ionawr. Rwyf hefyd wedi cael trafodaethau dwyochrog yr wythnos hon a’r wythnos diwethaf â Thâl\-feistr Cyffredinol Llywodraeth y DU, Penny Mordaunt AS. Croesawir y galwadau byr hyn ond maent yn anorfod yn gyfyngedig eu heffeithiolrwydd felly rwy’n parhau i bwyso am drafodaethau strwythuredig, cyfunol a manwl sy’n cynnwys y tair Llywodraeth Ddatganoledig a Llywodraeth y DU ar y negodiadau, ac yn enwedig ar newidiadau i safbwynt negodi Llywodraeth y DU.


**Gweithredu’r Ymadawiad â’r UE** 


Mae sefyllfa ansicr a phryderus iawn y trafodaethau â’r UE yn ychwanegu at y pwysau a’r risgiau sy’n ein hwynebu wrth baratoi at ddiwedd y cyfnod pontio – yn enwedig o ran parodrwydd, deddfwriaeth, fframweithiau, polisi a chyllid.


O ran parodrwydd yn gyffredinol, ar ddiwedd y cyfnod pontio bydd angen inni allu gweithredu unrhyw gytundeb y daethpwyd iddo ar berthynas y DU a’r UE yn y dyfodol, neu reoli’r goblygiadau os na chyrhaeddir cytundeb o’r fath. Mae’n bosibl na fyddwn yn gwybod tan yr hydref, neu’n hwyrach hyd yn oed, ba sefyllfa fydd yn ein hwynebu.


Mae COVID\-19 eisoes wedi effeithio ar gapasiti presennol Llywodraeth y DU a Llywodraeth Cymru i baratoi at ddiwedd y cyfnod pontio. Yn fwy sylfaenol, mae graddfa’r argyfwng presennol wedi cael effaith enfawr ar allu pobl, busnesau a sefydliadau eraill i ystyried diwedd y cyfnod pontio, heb sôn am gymryd camau i baratoi ato. Bydd peryglon hyn yn cynyddu pe bai newidiadau sylweddol i fasnach a chyflenwadau cyflenwi yn taro busnesau sydd eisoes yn fregus, na fydd yn barod ac a fydd yn dal i ddioddef effaith y pandemig – gan arwain o bosibl at oblygiadau difrifol ledled Cymru.


Rydym wedi pwyso droeon ar Lywodraeth y DU i weithio gyda’r Llywodraethau Datganoledig ar y paratoadau ar gyfer diwedd y cyfnod pontio, fel y digwyddodd – yn y pen draw – ar y paratoadau ar gyfer senario ‘dim cytundeb’ yn 2019\. Serch hynny, mae Llywodraeth y DU ar lefel ganolog yn dewis peidio â rhannu gwybodaeth na gweithio gyda’r Llywodraethau Datganoledig ar yr ystod eang o waith paratoi y gwyddom y mae’n ceisio ei gyflawni, gan gynnwys gwaith ar weithredu Protocol Gogledd Iwerddon. Fel y gwnaethom hi’n glir yn ystod y gwaith ar senario ‘dim cytundeb’, nid yw’n bosibl i Lywodraeth Cymru baratoi Cymru at ba sefyllfa bynnag sy’n ein hwynebu ar ddiwedd y cyfnod pontio ar wahân i waith Llywodraeth y DU yn Lloegr neu ar lefel y DU. At hynny, mae’n amhosibl i’r DU yn ei chyfanrwydd baratoi’n briodol os nad yw Llywodraeth y DU yn gweithio’n effeithiol gyda’r Llywodraethau Datganoledig. Felly, mae amharodrwydd parhaus Llywodraeth y DU i rannu gwybodaeth a gweithio gyda’r Llywodraethau Datganoledig – a’r misoedd o amser i gyd\-baratoi a gollir o ganlyniad – yn peri pryder difrifol.


O ran deddfwriaeth, mae lefel uchel o ansicrwydd yn parhau, a chymharol gyfyngedig yw’r wybodaeth sydd ar gael gan Lywodraeth y DU ar gwmpas a natur y ddeddfwriaeth angenrheidiol. Mae hyn yn arbennig o wir o ran rhoi’r Cytundeb Ymadael a chytundebau perthnasol ar waith, a llai fyth o sicrwydd o ran cytuniad posibl ar y berthynas â’r UE yn y dyfodol. Rydym wedi gofyn i Lywodraeth y DU rannu cynllun credadwy ynglŷn â sut y gellir pasio pob deddfwriaeth angenrheidiol erbyn diwedd mis Rhagfyr, ond nid ydynt wedi gwneud hyn. Mae gweithredu’r Cytundeb Ymadael yn llwyddiannus yn gofyn am ddull ar gyfer y DU gyfan, neu o leiaf am gyd\-ddealltwriaeth rhwng gwledydd y DU, ac ni ellir cyflawni hyn heb fewnbwn gan Lywodraeth y DU. Rydym yn ymwybodol iawn ei bod yn debygol y bydd angen rhaglen arwyddocaol o offerynnau statudol a byddwn yn parhau i roi pwysau ar Lywodraeth y DU i weithio gyda ni ar ddeddfwriaeth o’r fath i sicrhau bod y setliad datganoli’n cael ei barchu’n briodol.


At hynny, mae angen gwneud gwaith helaeth mewn perthynas â ‘fframweithiau cyffredin’ erbyn diwedd 2020\. Mae swyddogion o’r pedair gweinyddiaeth wedi bod yn cydweithio i ystyried sut i ddarparu’r meysydd fframwaith pwysicaf. Ond bydd hyd yn oed cyflawni hyn erbyn diwedd y flwyddyn yn anodd. Yn ehangach, mae gwaith yn ymwneud â fframweithiau cyffredin a’r farchnad fewnol yn dangos yn glir sut y gallai cysylltiadau rhynglywodraethol a materion cyfansoddiadol / datganoli dyfu’n sylweddol o ran eu hehangder a’u cymhlethdod yn y dyfodol. Mae llawer o waith i’w wneud mewn cyfnod byr i ddatrys heriau posibl a chynnal tirwedd economaidd a chyfansoddiadol cadarnhaol yn y DU.


Yn ogystal â fframweithiau, mae agenda bolisi eang sy’n ymwneud â’r ymadawiad â’r UE, sy’n cwmpasu llunio polisïau yng Nghymru (er enghraifft, o ran y polisi amaethyddol yn y dyfodol) a’n hangen i geisio dylanwadu ar lunio polisïau ar lefel y DU (er enghraifft, ynglŷn â sut y bydd marchnad fewnol y DU yn gweithredu, ac ar bolisi mudo) i sicrhau eu bod yn diwallu anghenion Cymru. Bydd angen graddnodi hyn i gyd hefyd yn unol â’r adferiad o argyfwng COVID\-19\.


Hefyd, mae set bwysig o faterion yn ymwneud â chyllid. Mae tua £700m y flwyddyn yn dod i Gymru yn awr o’r UE a gan fod sicrwydd byrdymor gan Lywodraeth y DU ar agweddau ar hyn, mae angen inni ddiogelu ein buddiannau mewn penderfyniadau cyllid hirdymor, yn enwedig o ran y Gronfa Ffyniant Gyffredin (SPF) a chyllid datblygu amaethyddol a gwledig yn y dyfodol. Byddwn yn pwyso ar Lywodraeth y DU i gadw ei haddewidion na fydd Cymru  geiniog ar ei cholled o ganlyniad i’r ymadawiad â’r UE, ac y bydd Llywodraeth Cymru yn parhau i fod yn gyfrifol am ddosbarthu’r cyllid hwn yng Nghymru.


Mae’r datganiad hwn yn dangos graddfa a chymhlethdod y gwaith ar faterion yn ymwneud â’r ymadawiad â’r UE sy’n ein hwynebu yng ngweddill 2020 ac yn dangos sut y mae’n cysylltu â’r gwirioneddau a’r gwaith newydd sy’n deillio o bandemig COVID\-19\. Bydd Llywodraeth Cymru yn parhau i wneud popeth a allwn i geisio dylanwadu ar y trafodaethau a gweithio ar y paratoadau angenrheidiol erbyn diwedd y cyfnod pontio. Ond mae hyn wedi’i gyfyngu gan ddull gweithredu presennol Llywodraeth y DU. Byddaf yn parhau i roi’r wybodaeth ddiweddaraf i’r aelodau ar y datblygiadau, yn enwedig cyfarfod y Cyd\-bwyllgor Gweinidogion (Negodiadau’r UE) y disgwylir iddo gael ei gynnal yn ddiweddarach y mis hwn.


 







Translation:


 
This statement provides members with an update on issues related to the UK’s exit from the EU, focusing on the latest position in the negotiations on the UK / EU future relationship and the implications of this for the huge and complex programme of work required by the end of the transition period given that governments in the UK and EU are rightly focused on responding to Covid\-19\.


Responding to the Covid\-19 pandemic continues to be the immediate priority of the Welsh Government, and we maintain that the negotiations on the future UK / EU relationship should be paused and an extension to the transition period sought. Despite the realities of the current crisis, the UK Government continues to argue that successful negotiations, and the necessary work to implement an agreement, can be concluded alongside dealing with the current national emergency. We have seen no evidence to support that position.


**EU / UK Negotiations**


Following an understandable pause in formal talks between the UK and EU as all parties rightly focused their efforts on responding to Covid\-19 and keeping all of our citizens safe, the negotiations resumed in the week commencing 20 April, albeit with reduced numbers and via videoconference.


At the end of the second full round of talks, there were clearly major differences remaining between the two sides as outlined by Michel Barnier in recent comments. The largest areas of difference include: the UK Government’s unwillingness to sign up to a ‘level playing field’ of economic, social and environmental standards which the EU insists should underpin the envisaged zero\-tariff, zero\-quota trade deal; the UK Government’s rejections of any role for the Court of Justice of the European Union in relation to aspects of the future relationship; the UK Government’s position that there should be multiple separate agreements as opposed to the EU’s preference for one overarching agreement; and fishing rights. There seems to have been little, if any, progress in resolving these fundamental differences despite the fact we are now half way between the publication of negotiating mandates and the critical end of June date (which under the terms of the Withdrawal Agreement is the last point at which an extension to the transition period can be agreed).


The negotiations have to date focused on the presentation and clarification of negotiating positions. If the UK Government persists in seeking to work to the original timetable, then the negotiations need to reach agreement swiftly, which will require compromise and pragmatism. Despite best efforts there will inevitably be limitations about what can be achieved by video conference rather than face to face negotiations, especially when there are clear fundamental differences between the two sides.


The UK Government continues to refuse to contemplate extending the end date of the transition period. This is despite requests from us and many others to pause the negotiations and extend the transition period, recognising the fundamentally changed circumstances facing the economy and society due to the Covid\-19 pandemic. It is of great concern in the current circumstances that we will exit transition on 31 December 2020\. The focus must be for us to work together to combat Covid\-19 and the economic consequences thereafter, rather than unnecessarily compounding these issues by adding the economic shock a change in our economic relationship with the EU will inevitably entail. The UK Government must also recognise that conducting complex negotiations under these constrained circumstances is unlikely to lead to an outcome which protects our interests.


UK Government engagement with the Devolved Governments on the negotiations remains deficient: despite the promises of improved engagement as the future relationship negotiations got underway, Ministerial engagement became even more inadequate. The UK Government has failed despite their formal commitment in the terms of reference of the Joint Ministerial Committee (EU Negotiations) to seek agreement with the Devolved Governments on the negotiations to provide us with meaningful opportunities to influence. Whilst we have made clear that the UK Government position is not one we can support since it does not represent Wales’ interests, as a responsible government, we continue to take any opportunities that we can to press our case on specific points. We will, of course, continue to speak up for what we believe is in Wales’ interests in these negotiations, both in our dealings with the UK Government and in public.


A meeting of the Joint Ministerial Committee (EU Negotiations) is being arranged for the middle of May. This is the first meeting since January. I have also spoken bilaterally this week and last week with the UK Government’s Paymaster General, Penny Mordaunt MP. These short calls are welcome but necessarily limited in their effectiveness and therefore  I continue to press for structured, collective and detailed discussions involving all three Devolved Governments and the UK Government on the negotiations, and in particular on changes to the UK Government’s negotiating position.


**EU Exit Implementation** 


The uncertain and deeply concerning situation on the negotiations exacerbates the pressures and risks we face in preparing for the end of the transition period – in particular on preparedness, legislation, frameworks, policy and finance.


In relation to preparedness overall, at the end of transition we need to be able to implement any deal reached on the future UK / EU relationship, or manage the implications if no such deal is agreed. We may not know until well into the autumn, or even later, which scenario we face.


Covid\-19 has already affected the current capacity of both the UK Government and the Welsh Government to prepare for the end of transition. More fundamentally, the scale of the immediate crisis has hugely reduced the capacity of people, businesses and other organisations to consider, let alone take action to prepare for, the end of transition. The risks of this will multiply if significant changes to trade and supply chains hit already fragile businesses which are not prepared and still suffering from the impact of the pandemic – with potentially serious implications across Wales.


We have repeatedly pressed the UK Government to work with the Devolved Governments on the preparations for the end of the transition period, as happened – eventually – in respect of preparations for a ‘no deal’ scenario in 2019\. However, at a central level the UK Government is choosing not to share information or work with the Devolved Governments on the wide range of preparedness work which we know it is seeking to carry out, including on the functioning of the Northern Ireland Protocol. As we made clear during the work on a ‘no deal’ scenario previously, it is not possible for the Welsh Government to prepare Wales for whatever situation we face at the end of transition period in isolation from the UK Government’s work in England or at a UK level. Moreover, the UK as a whole cannot be properly prepared if the UK Government does not work effectively with the Devolved Governments. As such, the UK Government’s continued reluctance to share information and to work with the Devolved Governments – and the months of time lost for joint preparedness work as a result is profoundly concerning.


In relation to legislation, there remains a high degree of uncertainty with relatively limited information available from the UK Government on the scope and nature of the legislation needed, in particular on the implementation of the Withdrawal Agreement and related agreements, and with even less certainty regarding a possible treaty on the future relationship with the EU. We have asked the UK Government to share a credible plan for how all the necessary legislation can be passed by the end of December, but no such plan has been shared. The successful implementation of the Withdrawal Agreement requires a cross\-UK approach, or at least understanding, and this cannot be achieved without input from the UK Government. We are very aware that there is likely to be a significant programme of SIs required and we will continue to press the UK Government to work with us on such legislation and to ensure that the devolution settlement is properly respected.


Moreover, there is extensive work required in relation to ‘common frameworks’ by the end of 2020\. Officials from all four administrations have been working together to consider how to deliver the most important framework areas. However, even achieving this by the end of this year will be difficult. More broadly, work in relation to common frameworks and the internal market serves to illustrate powerfully how inter\-governmental relations and devolution / constitutional issues could well grow significantly in breadth and complexity in the future. There is much work to do in a short period of time to resolve potential challenges and maintain a positive economic and constitutional landscape within the UK.


In addition to frameworks, there is a wide\-ranging policy agenda which relates to EU exit, encompassing policy making in Wales (for example, in respect of future agriculture policy) and our need to seek to influence policy making at a UK level (for example, on how the UK internal market will function, and on migration policy) to ensure they meet the needs of Wales. All this will also need to be calibrated according to the progress of recovery from the Covid\-19 crisis.


Furthermore, there is an important set of issues relating to finance. Around £700m a year comes to Wales now from the EU and whereas there are short\-term reassurances from the UK Government on aspects of this, we need to protect our interests in longer\-term funding decisions, particularly in respect of the possible Shared Prosperity Fund (SPF) and future agricultural and rural development funding. We will hold the UK Government to promises made that Wales will not be a penny worse off as a result of leaving the EU, and that the Welsh Government will continue to be responsible for deploying these funds in Wales.


This statement demonstrates the scale and the complexity of the work on EU exit issues facing us in the remainder of 2020 and illustrates how it links to the new realities and work arising from the Covid\-19 pandemic. The Welsh Government will continue to do all we can to seek to influence the negotiations and to work on the necessary preparations for the end of the transition period. This is constrained however, by the current approach of the UK Government. I will continue to keep members up to date on developments, in particular following the anticipated JMC(EN) meeting later this month.