Translate the text from English to Welsh.



 
I am pleased to inform members that I have today made the Family Absence for Members of Local Authorities (Wales) (Amendment) Regulations 2021\.  These Regulations will come into force on 1 April 2021\.


These Regulations amend the Family Absence for Members of Local Authorities (Wales) Regulations 2013 to increase adopter’s absence entitlement for members of a local authority from 2 weeks to 26 weeks. 


Family absence is a fundamental lever in increasing the diversity of those participating in local democracy by enabling individuals to balance the requirements of their role as a member of the local authority with the needs of their family. The changes made by these Regulations will result in the same periods of maternity and adopter’s absence being available to members of principal councils and provide for similar arrangements for adopter’s absence, as are already in place for maternity absence. 


I have also made the Local Government and Elections (Wales) Act 2021 (Commencement No. 1 and Saving Provision) Order 2021, the first commencement order in respect of the Local Government and Elections (Wales) Act 2021 (“the 2021 Act”). 


As the first of three Commencement Orders I intend to make during March, this Order brings into force a number of key provisions of the 2021 Act on a series of dates up to 5 May 2022\.  This will provide local authorities with certainty as to what legislative changes are being implemented when, and ensure the required preparations can be made.


On the 1st April 2021 section 163, which provides for the appointment, by the Local Democracy and Boundary Commission, of its chief executive, and section 164, which enables the Welsh Ministers to give directions to the Commission and to principal councils, relating to the exercise of their functions under Part 3 of the Local Government (Democracy) (Wales) Act 2013, will be brought into force.


The general power of competence will come into force for principal councils on 1 November 2021 and eligible community councils on 5 May 2022\.  Commencing these provisions on these dates will allow the necessary subordinate legislation to be made and guidance issued to support the implementation of these provisions.


From 1 April 2022 community and town councils will be required to prepare and publish a report about the council’s priorities, activities and achievements during each financial year.  Councils will be required to publish their first report, which will relate to the 2021\-22 financial year, as soon as practicable after the end of that financial year.


In light of the pandemic, the timetable for the scrutiny of the Act by the Senedd was extended.  As a consequence I’ve chosen to postpone the commencement of a number of the Act’s provisions to 5 May 2022 to correspond with the date of the next local government ordinary elections. 


I consider this approach to be more appropriate and less disruptive to local authorities, especially in light of the ongoing pandemic, rather than subjecting the sector to a number of new requirements within the year preceding the elections. 


As such, the 5 May 2022 will see a number of provisions brought into force, including in respect of:


 


* Reforms to increase public participation in local democracy and improve transparency including:


1. requiring principal councils to:


* encourage local people to participate in local government through the preparation of the public participation strategy; establish a petition scheme and publish their constitution and a constitution guide;
* publish official addresses for members;
* make arrangements to broadcast meetings of their full council that are open to the public electronically and make the broadcast available electronically for a reasonable period after the meeting;


2. provisions enabling public participation at community and town council meetings.


* Provision relating to the leadership of councils, including facilitating greater diversity amongst members including:
* establishing a statutory position of chief executive within principal councils;
* appointment of assistants to the executives of principal councils;
* job sharing \- requiring principal councils to include in their executive arrangements provision enabling two or more members to share an office on an executive;
* duty of political group leaders within principal councils to maintain high standards of conduct;
* duty on community and town councils to prepare a training plan for members of the council.


In order to ensure local authorities have the necessary support and assistance when implementing these provisions I intend to publish guidance.  Rather than create numerous pieces of separate guidance which have to be read together, a consolidated set of guidance will be prepared. 


Looking forward the second Commencement Order, will bring into force various provisions across Parts 6, 7 and 9 of the Act, including the new performance and governance regime for principal councils and provisions in relation to the restructuring of principal areas.  The third Commencement Order will then bring into force provisions in respect of attendance, including remote attendance, at local authority meetings and the arrangements for local authority meetings and documents, including requiring electronic publication of certain meeting documents.


The making of the second and third Commencement Orders are subject to the Senedd approving subordinate legislation which provides for the necessary consequential amendments to support the bringing into force of the relevant provisions. I will provide Members with further details as and when these Commencement Orders are made.







Translation:


 
Rwyf yn falch o hysbysu'r aelodau fy mod wedi gwneud Rheoliadau Absenoldeb Teuluol ar gyfer Aelodau Awdurdodau Lleol (Cymru) (Diwygio) 2021 heddiw.   Daw’r Rheoliadau hyn i rym ar 1 Ebrill 2021\.


Mae'r Rheoliadau hyn yn diwygio Rheoliadau Absenoldeb Teuluol ar gyfer Aelodau Awdurdodau Lleol (Cymru) 2013 i gynyddu hawl absenoldeb mabwysiadwr yn achos aelodau awdurdod lleol o 2 wythnos i 26 wythnos.


Mae absenoldeb teuluol yn sbardun sylfaenol i gynyddu amrywiaeth y rhai sy'n cymryd rhan mewn democratiaeth leol drwy alluogi unigolion i gydbwyso gofynion eu rôl fel aelod o'r awdurdod lleol ag anghenion eu teulu. Bydd y newidiadau a wneir gan y Rheoliadau hyn yn golygu y bydd yr un cyfnodau o absenoldeb mamolaeth a mabwysiadwr ar gael i aelodau prif gynghorau ac yn darparu ar gyfer trefniadau tebyg ar gyfer absenoldeb mabwysiadwr, fel sydd eisoes ar waith ar gyfer absenoldeb mamolaeth. 


Rwyf hefyd wedi gwneud Gorchymyn Deddf Llywodraeth Leol ac Etholiadau (Cymru) 2021 (Cychwyn Rhif 1 a darpariaeth arbed) 2021, y gorchymyn cychwyn cyntaf mewn perthynas â Deddf Llywodraeth Leol ac Etholiadau (Cymru) 2021 (“Deddf 2021”). 


Fel y cyntaf o dri Gorchymyn Cychwyn yr wyf yn bwriadu  eu gwneud yn ystod mis Mawrth, mae'r Gorchymyn hwn yn dod â nifer o ddarpariaethau allweddol Deddf 2021 i rym ar gyfres o ddyddiadau hyd at 5 Mai 2022\.  Bydd hyn yn rhoi sicrwydd i'r awdurdodau lleol ynghylch pa newidiadau deddfwriaethol sy'n cael eu rhoi ar waith a phryd, ac yn sicrhau y gellir gwneud y paratoadau gofynnol.


Ar 1 Ebrill 2021, bydd adran 163, sy'n darparu ar gyfer penodi, gan y Comisiwn Ffiniau a Democratiaeth Leol, ei brif weithredwr, ac adran 164, sy'n galluogi Gweinidogion Cymru i roi cyfarwyddydau i'r Comisiwn ac i brif gynghorau, yn ymwneud ag arfer eu swyddogaethau o dan Ran 3 o Ddeddf Llywodraeth Leol (Democratiaeth) (Cymru) 2013, yn dod i rym.


Daw'r pŵer cymhwysedd cyffredinol i rym ar gyfer prif gynghorau ar 1 Tachwedd 2021 a chynghorau cymuned cymwys ar 5 Mai 2022\.  Bydd cychwyn y darpariaethau hyn ar y dyddiadau hyn yn caniatáu i'r is\-ddeddfwriaeth angenrheidiol gael ei gwneud ac i ganllawiau gael eu cyhoeddi i gefnogi'r gwaith o roi'r darpariaethau hyn ar waith.


O 1 Ebrill 2022 bydd yn ofynnol i gynghorau cymuned a thref baratoi a chyhoeddi adroddiad am flaenoriaethau, gweithgareddau a chyflawniadau'r cyngor yn ystod pob blwyddyn ariannol.  Bydd yn ofynnol i gynghorau gyhoeddi eu hadroddiad cyntaf, a fydd yn ymwneud â blwyddyn ariannol 2021\-22, cyn gynted ag y bo'n ymarferol ar ôl diwedd y flwyddyn ariannol honno.


Yng ngoleuni'r pandemig, estynnwyd yr amserlen ar gyfer craffu ar y Ddeddf gan y Senedd.  O ganlyniad rwyf wedi dewis gohirio cychwyn nifer o ddarpariaethau'r Ddeddf hyd at 5 Mai 2022 i gyfateb i ddyddiad etholiadau cyffredin llywodraeth leol nesaf. 


Credaf fod y dull hwn yn fwy priodol ac yn peri llai o aflonyddwch i'r awdurdodau lleol, yn enwedig yng ngoleuni'r pandemig parhaus, yn hytrach na gorfodi'r sector i nifer o ofynion newydd o fewn y flwyddyn cyn yr etholiadau.    


O'r herwydd, bydd nifer o ddarpariaethau'n dod i rym ar 5 Mai 2022, gan gynnwys mewn perthynas â:


* Diwygiadau i annog y cyhoedd i gymryd mwy o ran mewn democratiaeth leol, a gwella tryloywder gan gynnwys:


1. ei gwneud yn ofynnol i brif gynghorau:


* annog pobl leol i gymryd rhan mewn llywodraeth leol drwy baratoi strategaeth cyfranogiad y cyhoedd; sefydlu cynllun deisebau a chyhoeddi eu cyfansoddiad a chanllaw i'r cyfansoddiad;
* cyhoeddi cyfeiriadau swyddogol ar gyfer aelodau;
* gwneud trefniadau i ddarlledu cyfarfodydd o'u cyngor llawn sy'n agored i'r cyhoedd yn electronig a sicrhau bod y darllediad ar gael yn electronig am gyfnod rhesymol ar ôl y cyfarfod;


2. darpariaethau sy'n galluogi'r cyhoedd i gymryd rhan yng nghyfarfodydd cynghorau cymuned a thref.
3. *


* Darpariaeth sy'n ymwneud ag arweinyddiaeth cynghorau, gan gynnwys hwyluso mwy o amrywiaeth ymhlith aelodau gan gynnwys:
* sefydlu swydd statudol prif weithredwr o fewn prif gynghorau;
* penodi cynorthwywyr i weithredwyr prif gynghorau;
* rhannu swyddi \- ei gwneud yn ofynnol i brif gynghorau gynnwys darpariaeth yn eu trefniadau gweithrediaeth sy'n galluogi dau neu fwy o aelodau i rannu swydd ar weithrediaeth;
* dyletswydd arweinwyr grwpiau gwleidyddol o fewn prif gynghorau i gynnal safonau ymddygiad uchel;
* ddyletswydd ar gynghorau cymuned a thref i baratoi cynllun hyfforddi ar gyfer aelodau'r cyngor.


Er mwyn sicrhau bod awdurdodau lleol yn cael y cymorth a'r cymorth angenrheidiol wrth weithredu'r darpariaethau hyn, rwyf yn  bwriadu cyhoeddi canllawiau.  Yn hytrach na chreu nifer o ddarnau o ganllawiau ar wahân y mae'n rhaid eu darllen gyda'i gilydd, bydd set gyfunol o ganllawiau'n cael ei pharatoi.    


Gan edrych at y dyfodol bydd yr ail Orchymyn Cychwyn yn dod â darpariaethau amrywiol i rym ar draws Rhannau 6, 7 a 9 o'r Ddeddf, gan gynnwys y drefn perfformiad a llywodraethiant newydd ar gyfer prif gynghorau a darpariaethau mewn perthynas ag ailstrwythuro prif ardaloedd.    


Yna bydd y trydydd Gorchymyn Cychwyn yn dod â darpariaethau i rym mewn perthynas â phresenoldeb, gan gynnwys presenoldeb o bell, yng nghyfarfodydd awdurdodau lleol a'r trefniadau ar gyfer cyfarfodydd a dogfennau awdurdodau lleol, gan gynnwys ei gwneud yn ofynnol i ddogfennau cyfarfodydd penodol gael eu cyhoeddi'n electronig.


Mae gwneud yr ail a'r trydydd Gorchymyn Cychwyn yn ddarostyngedig i gymeradwyaeth y Senedd ar gyfer is\-ddeddfwriaeth sy'n darparu i'r diwygiadau canlyniadol angenrheidiol gefnogi dod â'r darpariaethau perthnasol i rym. Byddaf yn rhoi rhagor o fanylion i'r Aelodau pan wneir y Gorchmynion Cychwyn hyn.