Translate the text from Welsh to English.



 
Mae y Rhaglen Ôl\-osod er mwyn Optimeiddio, rhan o’r Rhaglen Tai Arloesol, yn darparu arian ar gyfer gosod mesurau defnyddio ynni’n effeithlon mewn hyd at 1000 o gartrefi sy’n berchen i landlordiaid tai cymdeithasol a chynghorau. Bydd y pecyn buddsoddi yn arwain at gartrefi gwell, yn helpu i fynd i’r afael â thlodi tanwydd ac yn cyfrannu at ddatgarboneiddio.


Lansiodd Julie James, y Gweinidog Tai a Llywodraeth Leol y Rhaglen Ôl\-osod er mwyn Optimeiddio (ORP) yn ystod ymweliad â Craig Cefn Parc yn Abertawe. Mae’r cynllun ôl\-osod hwn sy’n cynnwys chwech o fyngalos o’r 70au gan Gyngor Abertawe, yn treialu dull o leihau biliau ynni preswylwyr, gwneud tenantiaid yn fwy cyfforddus a lleihau allyriadau carbon.


Bydd yr ORP yn helpu’r sector i brofi gwahanol ddulliau o gyrraedd y nod o fod yn garbon niwtral. Bydd yn cynnwys cystadleuaeth arloesi – yn agor y mis nesaf – i gefnogi y broses o dreialu atebion newydd arloesol ar gyfer ôl\-osod ein stoc tai. Bydd yr wybodaeth a’r hyn sy’n cael ei ddysgu yn dylanwadu ar ddyfodol Safon Ansawdd Tai Cymru fel bod modd i bawb sy’n byw mewn cartrefi cymdeithasol elwa o filiau ynni llai a chartrefi cynhesach, sy’n defnyddio ynni’n effeithlon. 


Mae’r ORP yn rhan allweddol o’r Rhaglen Tai Arloesol gwerth £45 miliwn a gyhoeddwyd yn gynharach eleni, sy’n canolbwyntio ar adeiladu cartrefi carbon niwtral newydd gan ddefnyddio dulliau modern o adeiladu, a bydd y cynllun yn cyfrannu at gynlluniau i leihau nwyon tŷ gwydr 95% erbyn 2050, gydag uchelgais i gyrraedd sero net yn y dyfodol. Mae’r ceisiadau ar gyfer pedwaredd blwyddyn y Rhaglen Tai Arloesol bellach ar agor yn swyddogol.


Gan gydweithio ar draws Llywodraeth Cymru, mae’r rhaglen wedi ei hariannu’n rhannol drwy’r ffrydiau arloesi a chyllido. Mae wedi ei gydnabod ers amser y bydd ôl\-osod cartrefi yn allweddol wrth adfer yr economi werdd, gyda’r uchelgais o greu swyddi, cynnig hyfforddiant a sgiliau o fewn y dechnoleg wresogi ac ôl\-osod bresennol a newydd.


Y gobaith yw y bydd yn bosibl i’r dechnoleg a’r sgiliau a grëwyd drwy’r rhaglen gael eu cyflwyno yn ehangach ar draws cartrefi y sector preifat, gan sicrhau lle Cymru fel ‘rhanbarth arloesol’ ar gyfer datgarboneiddio cartrefi drwy leihau allyriadau carbon i oddeutu 300,000 o gartrefi cymdeithasol a thlawd o ran tanwydd.


Wrth gyhoeddi’r cynlluniau, dywedodd Julie James, y Gweinidog Tai a Llywodraeth Leol:



> Mae pandemig y coronafeirws wedi tynnu sylw at bwysigrwydd cartref cynnes, diogel a fforddiadwy yn fwy nag erioed o’r blaen. Mae wedi dangos effaith bositif lleihau nwyon tŷ gwydr. 
> 
> 
> Mae tai yn gyfrifol am 27% o’r holl ynni sy’n cael ei ddefnyddio yng Nghymru a 15% o holl allyriadau nwyon tŷ gwydr ymhlith defnyddwyr. Er bod gennym gynlluniau i sicrhau bod cartrefi newydd yn cael eu gwresogi ac yn derbyn ynni o ffynonellau ynni glân yn unig, mae’n hanfodol sicrhau bod ein stoc tai presennol yn defnyddio ynni mor effeithlon â phosibl os ydym i gyrraedd ein targed uchelgeisiol o leihau ein hallyriadau nwyon tŷ gwydr 95% erbyn 2050\.
> 
> 
> Mae’r cynllun hwn yn hanfodol i fynd i’r afael â’r newid yn yr hinsawdd, ac i leihau costau ynni cartrefi nawr ac yn y dyfodol. Mae’n helpu pobl, gan gynnwys y rhai hynny ar incwm is, i leihau eu biliau tanwydd tra’n cadw eu cartrefi yn gynnes.


Meddai Ken Skates, Gweinidog yr Economi:



> Yn hwb i’w groesawu i economi Cymru, bydd ôl\-osod cartrefi yn cynnig swyddi a hyfforddiant o safon yng nghanol ein cymunedau. Er mwyn helpu i sbarduno arloesi ac i greu cadwyn gyflenwi yng Nghymru, byddwn yn lansio cystadleuaeth i landlordiaid cymdeithasol wneud cais am gyllid ymchwil ac arloesi ym mis Medi.


Meddai Clarissa Corbisiero, Dirprwy Brif Weithredwr a Chyfarwyddwr Polisi a Materion Allanol Tai Cymunedol Cymru: 



> Er gwaethaf bygythiad Covid\-19 ar hyn o bryd, nid yw’r argyfwng hinsawdd wedi diflannu, ac mae’r pandemig wedi tynnu sylw at yr angen am ragor o gartrefi fforddiadwy o safon uchel. Mae cymdeithasau tai yng Nghymru wedi ymrwymo i chwarae eu rhan i fynd i’r afael â’r materion hyn. Mae gennym bellach gyfle i ddysgu o brofiadau’r misoedd diwethaf, ac i fod yn uchelgeisiol yn ein hymateb. Mae’r cyllid hwn yn gam cyntaf sydd i’w groesawu i ddatgarboneiddio 1,000 o gartrefi, creu cadwyni cyflenwi lleol a chreu swyddi yn ein cymunedau.







Translation:


 
The Optimised Retrofit Programme (ORP), part of the Innovative Housing Programme, will fund the fitting of energy efficiency measures in up to 1000 existing homes owned by registered social landlords and councils. The investment package will lead to better homes, help tackle fuel poverty and contribute to decarbonisation.


Julie James, Minister for Housing and Local Government, launched the Optimised Retrofit Programme during a visit to Craig Cefn Parc in Swansea. This retro fit scheme of six 1970s bungalows undertaken by Swansea Council trials an approach of how to reduce residents energy bills, improve tenant comfort and reduce carbon emissions.


The ORP will support the sector to test different approaches to reach the goal of carbon neutrality. It will include an innovation competition \- opening next month \- to support the piloting of innovative new solutions for retrofitting our housing stock. The knowledge and learning gained will influence the future of the Welsh Housing Quality Standard so that all those living in social homes will benefit from reduced energy bills and warmer, more efficient homes.


ORP is a key part of the £45 million Innovative Housing Programme announced earlier this year, which focuses on building new carbon neutral homes using modern methods of construction, the scheme will contribute to plans to reduce greenhouse gases by 95% by 2050 with an ambition to reach net zero in future. Applications for the Innovative Housing Programme’s fourth year are now officially open.


A collaboration across Welsh Government, the programme has been part funded through the innovation and business streams. It has long been recognised that retrofitting homes will be a key tool in the green economic recovery, with the ambition the programme will create jobs, provide training and skills in both existing and new retrofit and heating technology.


It is hoped technologies and skills created through the programme can be rolled out across wider private sector homes, ensuring Wales’ place as ‘first mover region’ for decarbonisation of homes by reducing carbon emissions from around 300,000 social and fuel poor homes.


Announcing the plans, the Minister for Housing and Local Government, Julie James said:



> The coronavirus pandemic has highlighted the importance of a warm, secure and affordable home like never before. It has also shown the positive effects of reducing greenhouse gasses.
> 
> 
> Housing is responsible for 27% of all energy consumed in Wales and 15% of all demand side greenhouse gas emissions. While we have plans in place to ensure new homes are heated and powered only from clean energy sources, ensuring our existing housing stock is as energy efficient as possible is vital to if we are to meet our ambitious target of reducing our greenhouse gas emissions by 95% by 2050\.
> 
> 
> This scheme is essential to tackling climate change, and driving down household energy costs now and in the future. Helping people, including those on lower incomes, to reduce their fuel bills while keeping their homes warm.


Economy Minister Ken Skates said:



> A welcome boost to the Welsh economy, retrofitting homes will provide quality jobs and training opportunities in the heart of our communities. To help drive forward innovation and build a Welsh supply chain we will be launching a competition for social landlords to apply for research and innovation funding in September.


Clarissa Corbisiero, Deputy Chief Executive and Director of Policy and External Affairs at Community Housing Cymru said:



> Despite the immediate threat of Covid\-19, the climate emergency has not gone away, and the pandemic has only highlighted the need for more good quality, affordable homes. Housing associations in Wales are committed to playing their part in tackling these issues. We now have an opportunity to learn from the experiences of the last few months, and be ambitious in our response. This funding is a welcome first step to decarbonise 1,000 homes, build local supply chains and create jobs in our communities.