Translate the text from Welsh to English.



 
Mae cynhyrchu bwyd yn rhan annatod o fywyd Cymru ac o wead ei heconomi.  Yn 2011, gwerth y sector defaid oedd £270 miliwn, sef 20 y cant o gynnyrch gros amaethyddiaeth Cymru.  Ond wrth gwrs, i Gymru, mae’n golygu tipyn mwy na hynny.  Nid oes modd prisio yn wir ei rôl fel cynhaliwr cymunedau cefn gwlad a’r ucheldir a’u rhan yng ngwead cymdeithasol a diwylliannol ein gwlad.  Mae’r pris y mae cynhyrchwyr ŵyn Cymru’n ei gael yn is nawr nag yr oedd yr amser hwn llynedd. Mae wedi disgyn bron iawn i’r hyn oedd yn 2011\. Er hynny, mae’n werth nodi ers 2008 bod prisiau ŵyn wedi bod yn codi’n gyson.  Ond cafwyd anwadalwch anarferol yn y farchnad ŵyn, lawer mwy na’r amrywiadau tymhorol y gellid eu disgwyl fel arfer.

Mae nifer o ffactorau wedi cyfrannu at y prisiau isel.  Yn eu plith y mae’r cyflenwad ŵyn oherwydd tywydd gwlyb yr haf a’r hydref;  mewnforion ŵyn sy’n dipyn rhatach nag ŵyn cartref; costau mewnbynnau uwch a gostyngiad yn nhaliadau’r SPS oherwydd cyfradd gyfnewid yr ewro a’r bunt. Hefyd, roedd yr amodau adeg y tymor wyna llynedd yn arbennig o anodd, ac o’r herwydd cafodd llai o ŵyn eu cymryd i’r farchnad yn yr haf ac roedd gormodedd o ŵyn ar ôl yn yr hydref. Canlyniad arall y tywydd drwg yw bod cynhyrchwyr ŵyn wedi gorfod dibynnu’n fwy nag arfer ar ddwysfwyd a phorthiant ategol sydd hefyd wedi codi’n fawr yn eu pris yn y 12 mis diwethaf – cymaint ag 20 i 25 y cant mewn ambell achos.

Bydd pris bwyd anifeiliaid yn debygol o godi eto oherwydd y cynhaeaf drwg ac am fod llai o dir wedi’i blannu ym Mhrydain.  Bydd yr holl ffactorau hyn yn sarnu gallu ffermwyr i wneud elw ac i ffynnu.  Yn ogystal, mae ffigurau Prydeinig yn dangos bod tuedd yn erbyn cig dafad ac oen oherwydd y cynnydd yn eu pris, gyda rhyw 18% yn llai yn cael ei brynu fesul person rhwng 2008 a 2011 – mwy o ostyngiad nag a welwyd yn achos cigoedd eraill.

Wrth ystyried prisiau heddiw, ni ddylem anghofio’r cynnydd a fu ym mhrisiau ŵyn ac incwm ffermydd dros gyfran dda o’r degawd diwethaf pan welodd cynhyrchwyr ŵyn Cymru gynnydd sylweddol yn eu hincwm ac ym mhrisiau ŵyn flwyddyn ar ôl blwyddyn.  Roedd prisiau ŵyn yn nechrau 2012 yn ardderchog, ychydig yn uwch nag oeddynt y flwyddyn cynt.  Ond dirywiodd pethau’n fawr wrth i’r flwyddyn fynd yn ei blaen ac yn 2012 yn gyfan, roedd y pris 7 y cant yn is ar gyfartaledd nag yn 2011\.  Erbyn dechrau Ionawr 2013, roedd pris ŵyn ar gyfartaledd ryw 30 y cant yn is a’r hyn ydoedd yn 2011\-2012\.

Rwy’n deall rhwystredigaeth cynhyrchwyr ŵyn Cymru â’r sefyllfa. Mae llawer o’r ffactorau, fel y tywydd a’r raddfa gyfnewid, yn amlwg allan o reolaeth Llywodraeth Cymru ac yn ffactorau y mae pob rhan o’r economi wedi gorfod dygymod â nhw.  

Mater i’r diwydiant defaid ei hun yn y pen draw yw sicrhau ei fod yn cynhyrchu’r hyn y mae’r farchnad yn galw amdano.  Fodd bynnag, bydd Llywodraeth Cymru’n rhoi mwy o help i gynhyrchwyr ŵyn iddynt allu bod mor effeithiol a phroffidiol ag y mae pawb yn ei gredu y dylent fod.

Rwyf wedi gofyn i Cyswllt Ffermio ddatblygu mwy o wasanaethau sydd wedi’u teilwra’n arbennig er budd cynhyrchwyr ŵyn.  Mae gan Cyswllt Ffermio amrywiaeth o wasanaethau all helpu i ateb anghenion cynhyrchwyr defaid heddiw ac rwy’n awyddus ein bod yn gweithio gyda busnesau unigol i’w gwneud yn fwy effeithlon trwy gynlluniau busnes effeithiol.  Rwy’n annog cynhyrchwyr defaid i fynd am y cymorth sydd gan Cyswllt Ffermio i’w gynnig (llawer ohono wedi’i dalu amdano).

Rwy’n annog cynhyrchwyr ŵyn hefyd i ymuno â’r nifer cynyddol o ffermwyr sy’n gweithio gyda’i gilydd mewn clybiau busnes i rannu’r wybodaeth dechnegol ddiweddaraf gan arbenigwyr yn y diwydiant.  Maent yn gyfle i gynhyrchwyr ŵyn ystyried perfformiad eu busnes, i glywed cyngor ac i bwyso a mesur eu busnes er mwyn iddynt allu dewis dangosyddion perfformiad i gynyddu elw eu diadellau.  Mae’r gwasanaethau hyn yn hanfodol i helpu ffermwyr i ostwng costau mewnbynnau a chreu busnesau modern, llewyrchus a phroffidiol.  Rwy’n annog cynhyrchwyr ŵyn sydd â diddordeb yn y gwasanaeth i ffonio Cyswllt Ffermio ar 08456 000 813\.

Mae Hybu Cig Cymru \- Meat Promotion Wales (HCC) – yn cefnogi sector ŵyn Cymru trwy weithgareddau sy’n datblygu ac yn hyrwyddo’r diwydiant, a thrwy rannu gwybodaeth am y farchnad.  Rhoddir cyngor a hyfforddiant ar sut i reoli busnes fel y gall y sector fod yn fwy cost\-effeithiol a gwella ansawdd cynnyrch cig defaid ac ychwanegu at ei werth.  Rhoddir help hefyd i ddatblygu a chryfhau cyfleoedd ŵyn Cymru mewn marchnadoedd tramor a domestig trwy gynyddu’r galw am ŵyn o Gymru.

Rwy’n sylweddoli bod cynyddu a sefydlogi prisiau ŵyn er mwyn ehangu’r farchnad allforio yn fater pwysig ac rwy’n awyddus i fanteisio ar bob cyfle i hyrwyddo cig oen o Gymru a chreu cyfleoedd mewn marchnadoedd newydd.  Cafodd y Prif Weinidog gwrdd â Tsieiniaid blaenllaw yn ddiweddar a oedd yn gwerthfawrogi ansawdd a gwerth cig oen o Gymru ac yn amlwg yn awyddus iawn i fewnforio ein cynnyrch rhagorol.  Rhaid gweithredu ar hyn er mwyn i’n cynhyrchwyr ŵyn allu gwneud y gorau o botensial y farchnad newydd hon.  Mae HCC yn amcangyfrif y gall ddod ag o leiaf £10m y flwyddyn i economi Cymru.  Nid yw polisïau allforio o reidrwydd yn golygu archebion newydd na mwy o archebion, ond mae’r farchnad hon yn gam i’r cyfeiriad cywir.

Rwy’n gefnogol ac yn werthfawrogol iawn i HCC am helpu adwerthwyr ledled y byd i gael cyflenwadau o gig oen – ac eidion – o Gymru ac rwyf i fy hun wedi cymryd rhan mewn trafodaethau’n ddiweddar ag adwerthwyr i’w hannog i werthu cig oen ac eidion o Gymru.  Ymunais â theithiau masnach diweddar HCC i’r Eidal a Ffrainc i sicrhau bod ansawdd a phroffil cig oen o Gymru yn cael eu cydnabod a’u gwerthfawrogi.  Er bod prisiau ŵyn yn isel, rwy’n sylwi bod prisiau cig oen yn archfarchnadoedd Prydain yn para’n sefydlog.  Er hynny, cyhoeddodd un archfarchnad fawr yn ddiweddar y byddai’n talu 60c yn fwy na’r pris cyfartalog i’w gyflenwyr. Rwy’n croesawu’r cyhoeddiad hwnnw’n fawr.  Byddaf yn edrych yn fanwl ar y rhan y mae archfarchnadoedd yn ei chwarae i helpu i ddatrys y sefyllfa hon.

Yn olaf, byddaf yn gwneud datganiad am ddyfodol taliadau’r Polisi Amaethyddol Cyffredin yng Nghymru.  Byddaf yn dal i gefnogi lefelau gwariant presennol y PAC.  Dyma’r sylfaen y saif pob rhan o amaethyddiaeth Cymru arni.  Rwy’n dal i boeni bod llywodraeth y glymblaid am wneud toriadau sylweddol i’r PAC fydd yn golygu diwedd llawer o ffermydd defaid Cymru.  Mae’r gymuned ffermwyr yn cydnabod y gwnaiff Llywodraeth Cymru ddadlau o blaid Cymru a buddiannau ffermwyr Cymru a’n cymunedau cefn gwlad.  Mae ffermwyr yng Nghymru yn cael rhyw £239m o daliadau uniongyrchol trwy’r PAC bob blwyddyn ac mae £110m yn cael ei fuddsoddi bob blwyddyn yng nghefn gwlad Cymru trwy’r Cynllun Datblygu Gwledig.  Mae hyn yn arian hanfodol a fydd yn helpu i gynnal economi ehangach cefn gwlad yn ogystal â busnesau fferm unigol.

Mae cynhyrchu bwyd yn rhan hynod bwysig o economi Cymru ac mae Cymru’n cynhyrchu amrywiaeth o gynnyrch o’r radd flaenaf.  Mae Llywodraeth Cymru yn ymrwymo i’w hyrwyddo, i wneud y marchnadoedd yn fwy ymwybodol ohonyn nhw ac i’w helpu i fanteisio ar bob cyfle i sicrhau bod eu busnesau’n ffynnu, nawr ac yn y dyfodol.







Translation:


 
  

Food production is part of the fabric of Wales and the Welsh economy.  In 2011 the sheep sector was worth £270 million – 20 percent of the gross agricultural output of Wales. But of course its value to Wales goes far beyond its financial worth. Its role in sustaining rural and upland communities and their position as part of our social and cultural fabric is priceless. The price currently received by Welsh lamb producers is lower than at the same period in 2012 and returning to prices that are very near to 2011 levels. It is worth noting that lamb prices have enjoyed a general rising trend since 2008\. There has been an unusual volatility in the lamb market place, far more than would be expected from normal seasonal fluctuations.


There have been a number of contributory circumstances leading to current price levels. These include the supply of lambs due to bad weather over the summer and autumn; lamb imports which are significantly cheaper than the home product; rising input costs, and reduction in SPS receipts as a result of the euro/sterling exchange rate. In addition, lambing conditions were especially challenging last year and as a result lower numbers were presented to the market in the summer, followed by a glut of additional lambs in the autumn. An additional consequence of the poor weather has been that lamb producers have had to rely more heavily on feed concentrates and supplements in the last year, and the cost of these has increased markedly over the last 12 months – by around 20 to 25 percent in some cases. There are likely to be further increases in feed costs, due to failed crops and reduced planting across the UK. All of these factors will impact on business profitability and viability. In addition, UK\-wide figures show shifts in household purchases of mutton and lamb as a consequence of the price increases, with the quantity purchased per person decreasing by around 18 percent between 2008 and 2011 – a greater change than has been noted for other meats.


Current prices should be read against a background of increasing lamb prices and rising farm incomes over much of the last decade where Welsh lamb producers have seen their incomes rise significantly and where lamb prices have increased year\-on\-year. The early lamb trade in 2012 was excellent with returns slightly higher than the previous trading year. However, as the year progressed the pattern changed dramatically and for 2012 as a whole the average price was down 7 percent on 2011 levels. By early January 2013, the average lamb price was around 30 percent less than it had been in 2011\-2012\.


I understand the frustration the current situation is causing for our lamb producers in Wales. Many of the current factors, such as the weather and exchange rates, are clearly outside the control of the Welsh Government and are factors that the whole economy has needed to address. It is ultimately for the sheep industry to ensure it produces what the market requires, however, the Welsh Government will provide increased support to help lamb producers achieve the efficiency and profitability that we all agree is required.


I have asked Farming Connect to develop further services that are specifically tailored for lamb producers. Farming Connect has a range of services which are available to respond to the current needs of sheep producers and I am anxious that we work with individual businesses to improve their efficiency through effective business planning. I encourage lamb producers to access the support, much of it subsidised, that is available through Farming Connect.


In addition, I encourage lamb producers to join the growing number of farmers who work together to share the latest technical information from industry specialists or business clubs. These have been established to give lamb producers the opportunity to focus on business performance, offer advice and the opportunity to benchmark their business to indentify performance indicators to drive up farm profitability. These services are key to helping farmers to drive down costs and deliver modern, thriving, profitable businesses. I encourage lamb producers to contact Farming Connect without delay on 08456 000 813\.


Hybu Cig Cymru \- Meat Promotion Wales (HCC) \- supports the Welsh lamb sector through industry development and promotional activities, and providing market information. Business management advice and training is provided to ensure the sector is in a position to improve quality, increase cost\-effectiveness and add value to sheepmeat products. Support is also provided to develop and strengthen business opportunities for Welsh lamb in domestic and export markets in order to increase demand for lamb from Wales.


I recognize the importance of growing the export market in increasing and stabilizing lamb prices and I am particularly keen to take every opportunity to promote Welsh lamb and attract new market opportunities. The First Minister recently met high\-ranking Chinese representatives who recognised the quality and value of Welsh lamb and there is evidently a strong desire from them to import our quality produce. I am eager to move on this so that our lamb producers can enjoy the widest opportunities and rewards from branching out into this potential new market, which HCC estimates to be worth at least £10m annually to the Welsh economy. Export policies do not necessarily mean increased or new orders, but this new mission is a move in the right direction.


I am very supportive of and grateful for the work undertaken by HCC to support retailers across the world to source Welsh lamb \- and beef \- and I have personally been involved in recent discussions with retailers to encourage the stocking of Welsh lamb and beef. I also joined HCC on trade missions to Italy and France in the last few months to ensure that the quality and profile of Welsh lamb is recognised and appreciated. While producers are receiving low lamb prices, I am aware that lamb prices remain static in UK supermarkets. One major supermarket has recently announced they will pay their suppliers 60p above the average price – an announcement I welcome. I am keen to look closely at how supermarkets are playing their part in helping to address the current situation.


Finally, I will be making a statement on the future of Common Agricultural Policy payments in Wales. I will be continuing to support the CAP spending at current levels. This is the bedrock upon which all parts of Welsh agriculture is based. I remain greatly concerned that the UK coalition government seeks significant cuts to CAP that will make many Welsh sheep farms unviable. The farming community recognise that the Welsh Government will stand up for Wales and will argue the case for Welsh farmers and rural communities. CAP has made some £239m available in direct payments to farmers in Wales up to 24 January and, under the Rural Development Plan, around £110m is invested in rural Wales annually. This is critical funding that will help underpin not only individual farm businesses, but the wider rural economy.


Food production is a vitally important part of the Welsh economy and Wales offers a variety of quality products. The Welsh Government is committed to promoting these, to increasing market\-awareness amongst producers, and to help them to gain every advantage to ensure their businesses thrive now and in the future.