Translate the text from Welsh to English.



 
Cynhaliwyd y sesiwn hwn ar y cyd â digwyddiad Addysg Uwch lle bum hefyd yn siarad ynddo. Roedd y digwyddiad hwnnw’n cynnwys arddangosfa o brosiectau ymchwil amgylcheddol o safon fyd eang gan brifysgolion Cymru a chyfres o anerchiadau gan ymchwilwyr blaenllaw.  Denwyd yn agos i 200 o bobl i’r digwyddiad hwn, gyda chynrychiolaeth dda o fyd addysg uwch, busnes a’r trydydd sector. 

Manteisiais ar y cyfle hwn hefyd i groesawu aelodau newydd y Comisiwn, sef Russell George AC, Gweinidog yr Wrthblaid dros yr Amgylchedd a Datblygu Cynaliadwy, Simon Dean, Prif Weithredwr Ymddiriedolaeth GIG Felindre, Dr Lorraine Whitmarsh o Brifysgol Caerdydd a’r cynrychiolwyr ieuenctid newydd o’r Ddraig Ffynci, Lewis Harding a Bethan Adshead. 

Yn fy anerchiad i aelodau’r Comisiwn, dywedais am y gwaith y mae Llywodraeth Cymru eisoes yn ei wneud i gyrraedd ein targedau newid hinsawdd. 

Disgrifiais y canlyniadau da iawn a gafwyd yn sgil cymal cyntaf arbed.  Arbed yw ein rhaglen perfformiad ynni strategol.  Fel rhan o’i gymal cyntaf, mae arbed wedi helpu 28 o gynlluniau arbed ynni bro yn rhai o ardaloedd mwyaf difreintiedig Cymru.  Yn ymarferol, mae hynny wedi golygu gosod mesurau arbed ynni mewn dros 6,000 o gartrefi.  Mae’r mesurau hynny wedi cynnwys inswleiddio waliau solid bron i 2,750 o dai cymdeithasol a phreifat, gosod dros 1,800 o baneli solar mewn tai cymdeithasol, a gosod offer solar i dwymo dŵr mewn 1,000 o gartrefi.  

Un o lwyddiannau pennaf arbed yw ei fod wedi sbarduno darparwyr tai cymdeithasol, cynghorau a chwmnïau ynni i fuddsoddi gwerth £31m – ar ben y £30m y mae Llywodraeth Cymru wedi’i fuddsoddi.  Roedd hynny’n cynnwys o leiaf £10m gan gwmnïau ynni trwy’r rhwymedigaeth a roddwyd arnynt gan Lywodraeth Prydain trwy’r Rhaglen Arbed Ynni Gymunedol i leihau allyriadau carbon.  Cadarnheais wrth y Comisiwn bod y Llywodraeth ar fin cytuno ar ail gymal y rhaglen arbed ac rydym yn disgwyl i’r prosiectau cyntaf gychwyn ddechrau 2012\. 

Dywedais wrth y Comisiwn bod Llywodraeth Cymru wedi lansio’r cynllun grant ‘Cefnogi Byw yn Gynaliadwy’ ym mis Mawrth, fydd yn annog pobl i wneud eu rhan i arafu’r newid yn yr hinsawdd a hefyd yn helpu i ddatblygu’r galluoedd yng Nghymru i gael y gorau o’r cyfraniad hwnnw.  Cafodd y ddau brosiect cyntaf fydd yn cael eu noddi eu cyhoeddi ddechrau’r mis: Y Dref Werdd, prosiect rheoli gwres ym Mlaenau Ffestiniog, a Her Beicio Caerdydd sy’n annog pobl ardal Caerdydd i fynd ar eu beiciau. 

Cadarnheais hefyd ein bod, trwy’r gwasanaeth ‘Cefnogi Byw’n Gynaliadwy’, yn cysylltu pobl â chyngor arbenigol ac yn eu helpu ar gyfer darparu a gwerthuso.  Mae’r cyfuniad o grantiau a chyngor arbenigol eisoes yn sbarduno gweithredu lleol ledled Cymru. 

Dywedais wrth y Comisiwn ein bod yn para i weithio gydag Adran Ynni a Newid Hinsawdd y DU ar y fframwaith sy’n cael ei ddatblygu ar gyfer ‘y Fargen Werdd’.  Mae Llywodraeth Cymru yn cadw golwg fanwl ar benderfyniadau Llywodraeth Prydain er mwyn asesu eu heffaith yng Nghymru.  Bu hyn yn destun cyfarfod diweddar gyda chwe chwmni darparu ynni yng Nghymru. 

Dywedais hefyd fod Pwyllgor y DU ar y Newid yn yr Hinsawdd wedi cyhoeddi ei drydydd adroddiad cynnydd i’r Senedd.  Mae’r Pwyllgor yn dweud bod angen prysuro ymdrechion i leihau allyriadau yn y DU yn fawr iawn i gwrdd â’r targedau ar gyfer lleihau ynni, a byddwn yn ystyried yn ofalus y cyngor y mae’r Pwyllgor yn ei roi ar y meysydd lle gallem arbed ynni fwyaf. 

Disgrifiais y mentrau newydd rwyf wedi’u cyhoeddi ers dechrau ar fy swydd ac yn arbennig y cynllun Nyth/Nest.  Mae’r cynllun Nyth yn cynnig cyngor a chefnogaeth i bobl Cymru ar sut i ostwng eu biliau tanwydd. Mae’r cyngor ar gael i unrhyw un sy’n cysylltu â’r cynllun a bydd pawb sy’n cysylltu â Nyth yn cael cynnig rhyw fath o help.  Prif ffocws Nyth yw tlodi tanwydd, ond mae’r cynllun yn cynnig helpu busnesau Cymru hefyd, gyda llawer o’r help hwnnw’n cael ei roi trwy fusnesau bach mewn cydweithrediad â Nwy Prydain. 

Yn ei flwyddyn gyntaf, rydym yn rhagweld y bydd Nyth yn cynghori ac yn helpu hyd at 15,000 o deuluoedd yng Nghymru.  Nwy Prydain a’r Ymddiriedolaeth Arbed Ynni sy’n rhedeg y cynllun ar ran Llywodraeth Cymru. 

Cefais ddweud hefyd am y diweddaraf am yr ymgynghoriad Datblygu’r Gallu i Wrthsefyll y Newid yn yr Hinsawdd, a ddaeth i ben ym mis Mawrth.  Roedd yn disgrifio’n cynigion ar gyfer rhoi’r mesurau addasu oedd yn y Ddeddf Newid Hinsawdd ar waith ac ar gyfer y canllawiau i awdurdodau ar asesu a pharatoi ar gyfer effeithiau’r newid yn yr hinsawdd.  Fy amcan yw cyhoeddi’r canllaw yn yr hydref.  Mae’n elfen bwysig o’r Fframwaith Addasu yn y Strategaeth Newid Hinsawdd.  

Yn fwy diweddar, rydym wedi bod yn gweithio mewn partneriaeth â Chyngor Gweithredu Gwirfoddol Cymru (WCVA) i gynnal pedwar digwyddiad ar draws Cymru i helpu mudiadau cymunedol a gwirfoddol ddeall yn well sut y bydd newid hinsawdd yn debygol o effeithio arnyn nhw a’u cymunedau. 

Cadarnheais ein bod wedi creu cynigion ar gyfer deddfwriaeth i roi dyletswydd ar gyrff cyhoeddus i hyrwyddo datblygu cynaliadwy, gwneud datblygu cynaliadwy yn egwyddor ganolog i’w holl waith a chreu corff newydd annibynnol i fod yn gyfrifol am ddatblygu cynaliadwy yng Nghymru.  Bydd amserlen ar gyfer mynd â’r cynigion deddfu hyn yn eu blaen yn cael ei chyhoeddi maes o law. 

O ran y Strategaeth Newid Hinsawdd ei hun, rydym wrthi’n paratoi fframwaith monitro cynhwysfawr i fesur i ba raddau yr ydym yn llwyddo i gwrdd â’n targedau lleihau allyriadau.  Mae hyn yn cynnwys datblygu cyfres o ddangosyddion i dracio hynt mesurau y Cynllun Cyflawni ar gyfer Lleihau Allyriadau. Mae’r fframwaith hwn yn gyson â’r hyn sy’n cael ei ddatblygu gan Lywodraeth y DU ar gyfer monitro hynt ei Chyllidebau Carbon hi. Byddwn yn cadw golwg hefyd ar ffactorau allanol sy’n dylanwadu ar allyriadau, fel perfformiad yr economi, er mwyn inni allu nodi’n perfformiad o ran ein hymrwymiadau penodol yn ein hadroddiad blynyddol flwyddyn nesaf o fewn cyd\-destun tueddiadau allyriadau ehangach. 

Bydd cyfarfod nesa’r Comisiwn ar y Newid yn yr Hinsawdd yn cael ei gynnal yn y Gogledd ym mis Hydref 2011\. 

Caiff y datganiad hwn ei gyhoeddi yn ystod y toriad er mwyn rhoi gwybodaeth i'r aelodau. Os bydd yr aelodau am i mi wneud datganiad pellach neu ateb cwestiynau ynghylch hyn pan fydd y Cynulliad yn ailymgynnull byddwn yn hapus i wneud hynny.







Translation:


 
This session was held in conjunction with a Higher Education showcase event, which I also addressed.  This exhibition featured examples of world\-class environmental research projects being taken forward by Welsh universities, and included a series of talks from leading researchers.  Nearly 200 people attended the event, with strong representation from the higher education, business and third sectors.


I also took this opportunity to extend a welcome to new members of the Commission, namely Russell George AM, Shadow Minister for Environment and Sustainable Development, Simon Dean, Chief Executive of Velindre NHS Trust, Dr Lorraine Whitmarsh from Cardiff University and the new youth representatives from Funky Dragon, Lewis Harding and Bethan Adshead.


In my address to Commission members, I was able to report on the progress the Welsh Government is already making in working towards our climate change targets.


I outlined the very positive results achieved through delivering the first phase of arbed, our strategic energy performance programme.  In its first roll\-out, arbed has supported twenty\-eight area\-based energy efficiency schemes in some of Wales’ most deprived areas.  In practical terms, this has meant the installation of energy efficiency measures in over 6,000 households.  Measures included installing of solid wall insulation to nearly 2,750 social and privately\-owned homes, over 1,800 solar\-PV panels in social housing properties, and solar\-heated hot water equipment for 1,000 households.


One of the great successes of arbed is that it has leveraged an additional £31m investment – on top of the £30m invested by Welsh Government \- from social housing providers, councils and energy companies.  This included at least £10m funding from energy companies through the carbon emissions reduction obligations placed on them by the UK government through the Community Energy Saving Programme.  I confirmed to the Commission that we are now in the final stages of agreeing the second phase of the arbed programme and we expect the first projects to begin in early 2012\.


I informed the Commission that the Welsh Government launched the Support for Sustainable Living grant scheme in March, which will support engagement on climate change, and which will also help to develop capacity within Wales to produce demonstrable outcomes from this engagement.  The first two projects to be funded were announced earlier this month: Y Dref Werdd initiative, a heat control project in Blaenau Ffestiniog, and the Cardiff Cycle Challenge, which aims to get people back onto bikes in our capital.


I also confirmed that we have also enabled access to expert advice and support for delivery and evaluation through our ‘Support for Sustainable Living’ service.  The combination of the grant funding and expertise is already enabling local action across Wales.


I reported to the Commission that we are continuing to work with the UK Department of Energy and Climate Change on the emerging framework for “Green Deal”. The Welsh Government is closely monitoring the UK Government’s emerging decisions to that we can assess their potential impact in Wales.  This was the subject of a recent meeting I held earlier this month with the six energy providers in Wales. 


I reported that the UK Committee on Climate Change has published its third progress report to Parliament.  The Committee’s report highlights that a step change in the pace of emission reduction is required across the UK in order to meet emission reduction targets, and we will be considering carefully the advice the Committee is providing on areas where greater emission savings might be achieved.


I outlined new initiatives which I have announced since taking office and I was pleased to report on the launch of the Nyth/Nest scheme.  Through the Nest scheme, Welsh householders are able to receive advice and support to help them with their fuel bills.  The advice is available to anybody who contacts the scheme and all householders contacting Nyth/Nest will receive some form of assistance.  The key focus of Nyth/Nest is to tackle fuel poverty, but the scheme also provides an opportunity for Welsh businesses, with much of the work to be delivered through small businesses working in partnership with British Gas. 


We anticipate that in its first year, Nyth/Nest will provide support and advice for up to 15,000 householders in Wales.  The scheme is being delivered by British Gas and the Energy Saving Trust on behalf of the Welsh Government. 


I provided an update on the Building Resilience to Climate Change consultation, which closed in March and which set out our proposals for implementing the adaptation provisions of the Climate Change Act and for producing guidance for reporting authorities on assessing and preparing for the impacts of climate change.  This guidance, which I intend to publish this autumn, is a key strand of the Adaptation Framework confirmed in the Climate Change Strategy.


More recently, we have also been working in partnership with the Wales Council for Voluntary Action (WCVA) to deliver four events across Wales to help community and voluntary sector organisations understand better how climate change is likely to affect them and the communities they work with.


I confirmed that we have set out proposals to legislate to place a duty on public bodies to promote sustainable development, embed sustainable development as their central organising principle, and create a new independent sustainable development body for Wales.  A timetable to take forward these legislative proposals will be placed in due course.


In relation to the Climate Change Strategy itself, we are putting in place a comprehensive monitoring framework to measure the progress we are making on meeting emission reduction targets.  This includes development of a suite of indicators to track implementation of the measures contained in the Emission Reduction Delivery Plan.  This framework is consistent to that being developed by the UK Government for monitoring progress against its own Carbon Budgets.  We will also be monitoring the external factors that drive emissions, such as wider economic performance, so that our performance in delivering our specific commitments can be reported in our annual report early next year within the context of wider emission trends.


The Climate Change Commission is next due to meet in North Wales in October 2011\.


This statement is being issued during recess in order to keep members informed. Should members wish me to make a further statement or to answer questions on this when the Assembly returns I would be happy to do so.