Translate the text from Welsh to English.



 
“Innovation comes from creating environments where ideas can connect.”

Diolch o galon am y croeso cynnes. Mae’n braf cael cyfle i ymuno â thrafodaeth bwysig fel hon. 

Dyna eiriau’r awdur Steven Johnson, a dwi’n mawr obeithio y bydd heddiw yn gyfle i hynny ddigwydd. Diolch i Brifysgol Caerdydd am fod mor barod i gydweithio gyda ni i drefnu’r diwrnod.  

Yma i drafod arfer da ac arloesi mewn polisi iaith ydyn ni, a hoffwn i ddweud ar ddechrau’r sesiwn cymaint o fraint—a pha mor ddiddorol—mae wedi bod i fod yn Weinidog dros ein hiaith ni ers bron i dair blynedd. Bydd y brwdfrydedd, yr emosiwn a’r angerdd dwi wedi eu gweld yn y maes yn aros gyda fi am byth.   

Ac o ran iaith, angerdd—ac emosiwn hyd yn oed—dwi’n dweud yn aml bod y Gymraeg yn fwy na jyst rhywbeth dwi’n ei siarad—mae’n rhywbeth dwi’n ei deimlo*.* A dwi’n credu bod mwy a mwy o bobl Cymru yn teimlo bod y Gymraeg yn perthyn i ni i gyd. A nod diwrnodau fel heddiw yw trafod dulliau o droi teimladau fel’na mewn i realiti. 

Mae gyda ni yn Llywodraeth Cymru weledigaeth glir ar gyfer ein hiaith ni, a chynlluniau arloesol i droi’r weledigaeth yna yn realiti. Ond er hynny, mae’n bwysig pwysleisio un peth: o gychwyn cyntaf fy nhymor fel Gweinidog, dwi ‘di dweud nad oes gan Lywodraeth Cymru na fi fy hun—na neb arall a dweud y gwir—fonopoli ar syniadau da. Felly dwi’n edrych ymlaen yn arbennig at glywed am syniadau a gwersi gan bawb sy’ma: 

* Beth ry’n ni’n ei wneud yn dda yma yng Nghymru a lle gallwn ni wella?
* Beth ych chi eich hun wedi’i ddysgu gan wledydd eraill?
* Beth fyddai’ch cynghorion chi—bobl sy wedi teithio i Gymru ar gyfer y gynhadledd—ar gyfer datblygu polisi iaith ymhellach yng Nghymru?

Ac o ran teithio, mae llawer ohonoch chi wedi teithio’n bell i gyrraedd yma: o fewn Cymru, Iwerddon, yr Alban, Catalwnia, Gwlad y Basg a hyd yn oed o Canada. A jyst y siaradwyr yw hwnna! Felly croeso cynnes i chi gyd.  

Ac nid teithio i gynhadledd arferol ydyn ni heddi. Arloesi, ie, arfer da, wrth gwrs, gweld hen ffrindiau a chydweithwyr a gwneud ffrindiau newydd efallai. Ond diolch yw thema’r dydd hefyd—diolch i un unigolyn am gyfraniad sylweddol. Colin, mae ehangder eich gwaith ymchwil a’ch cyhoeddiadau chi’n rhyfeddol: daearyddiaeth, crefydd, democratiaeth—a pholisi iaith wrth reswm. Rydych chi wedi dylanwadu ar gymunedau ieithyddol ledled y byd; wedi bod yn barod i’n helpu ni yn y Llywodraeth—ac i’n herio ni’n adeiladol; buoch chi’n aelod gweithgar o Fwrdd yr Iaith Gymraeg gynt. Rydych chi di dysgu, dylanwadu, mentora a meithrin cenedlaethau o fyfyrwyr. A dwi’n gwybod bod sawl un o’ch cyn\-fyfyrwyr yma heddi. Braf gwybod bod cydweithwyr o Lywodraeth Cymru, Prifysgol Caerdydd a’r Bwrdd hefyd yma heddiw i’ch anrhydeddu chi. Ar ran pawb sy’ma, diolch am eich cyfraniad chi a’ch arweiniad doeth chi.   

Mae’ch ymchwil a’ch gyrfa chi wedi eu gwerthfawrogi nid yn unig yma yng Nghymru ond hefyd yn rhyngwladol, ac at yr agwedd ryngwladol hwnnw ar bethau dwi eisiau troi fy sylw i nawr. Ydy, mae’r Deyrnas Unedig wedi gadael yr Undeb Ewropeaidd, ond cofiwch chi: dydy Cymru ddim wedi troi’i chefn ar Ewrop nac ar weddill y byd ychwaith. Ry’n ni’n wlad sy’n edrych allan am bartneriaethau rhyngwladol, ry’n ni’n rhyng\-ddibynnol ac ry’n ni i gyd yma yn rhan o rwydweithiau a chymunedau sy’n ein gweu ni i gyd at ein gilydd. Mae’r gynhadledd heddiw, ein haelodaeth ni o’r NPLD (Network to Promote Linguistic Diversity) yn brawf o hynny. Ac ro’n i’n falch iawn o gymryd rhan yn yr ICML (International Conference on Minority Languages) Mehefin diwetha’ oedd yn cael ei chynnal yng Nghymru am y tro cyntaf ers deng mlynedd ar hugain.

Bydd y rhan fwyaf ohonoch chi’n gwybod ein bo ni wedi cyhoeddi Cymraeg 2050, strategaeth uchelgeisiol ar gyfer ein hiaith ni saith mlynedd nôl, ag iddi ddau brif nod: miliwn o siaradwyr, a dyblu’r nifer ohonon ni sy’n defnyddio’r Gymraeg bob dydd erbyn 2050\. Teitl un o bapurau polisi iaith Colin yw Wake me up in 2050! ac rwy’n eich sicrhau chi e’n bod ni’n effro i’r posibiliadau a’r heriau hefyd o’r lefel honno o uchelgais.  

O ran hynny, byddwch chi wedi clywed efallai bod dirywiad wedi bod yn niferoedd siaradwyr y Gymraeg yn ôl y cyfrifiad diwethaf, lleihad o ryw 24,000 i 538,000\. Ry’n ni ar siwrne ieithyddol hirdymor, ac fel pob siwrne hir mae disgwyl ambell i bymp ar hyd y ffordd. A dyna lle mae’n rhaid i mi fod yn onest iawn: roedd canlyniadau’r cyfrifiad wrth gwrs yn siomedig; nid dyna beth roedden ni eisiau ei weld. Ond mae rhai arolygon eraill yn awgrymu bod nifer y siaradwyr mor uchel â 900,000 felly ry’n ni’n neud gwaith er mwyn deall pam mae'r gwahaniaeth hwnnw yn ymddangos rhwng arolygon ystadegol sy’n mynd i’r afael â’r Gymraeg.   

A’r hyn oedd yn codi calon yn ystod y siom oedd bod pawb yn rhannu’r siom honno gyda fi, a bod pawb eisiau i’r Gymraeg ffynnu—efallai achos bod mwy a mwy ohonon ni’n teimlo bod y Gymraeg yn perthyn i ni i gyd, waeth faint o’r iaith ry’n ni’n ei siarad ein hunain.  

Felly rhaid wrth optimistiaeth; rhaid aros yn y gêm am y tymor hir. Peth parhaus yw gweithredu polisi iaith. Ac o ran y tymor hir, o ran y dyfodol, yr hyn rwy’n ei weld yw agweddau positif tuag at ein hiaith, mwy o bobl yn ei dysgu hi, mwy o falchder ynddi hi a’i bod hi’n fwy canolog i ddiwylliant a hunaniaeth ein gwlad ni nag yr oedd hi—yn sicr nag yr oedd pan oeddwn i’n blentyn.   

Mae hyn oll yn werthfawr. Ac rwy’n ei groesawu fe. A dwi isie mwy ohono fe.   

Ac mae eisiau pethau gwahanol hefyd. Mae angen arloesi.  

Ac arloesi ydyn ni ym maes addysg, drwy’r Papur Gwyn ‘wnaethon ni gyhoeddi y llynedd ar y cyd â Phlaid Cymru fel rhan o’r Cytundeb Cydweithio. Dwi ddim yn credu ein bod ni’n creu digon o siaradwyr Cymraeg at y dyfodol drwy’r system addysg ar hyn o bryd dyna’r gwir amdani. Mae’r Gymraeg yn perthyn i ni gyd yng Nghymru lle bynnag ry’n ni ar y continwwm ieithyddol. Mae pob disgybl yng Nghymru felly yn haeddu dod yn siaradwr Cymraeg, ac mae cyfrifoldeb ar bob un ohonon ni sy’n gweithio yn y system addysg i weithio tuag at y nod hwnnw.  

Mae’n cynigion ni’n adlewyrchu’r nod ac uchelgais yma ar gyfer ein system addysg yng Nghymru. Bydd gwireddu hyn yn golygu cynyddu’r nifer o ysgolion cyfrwng cymraeg, ond hefyd, cynyddu’r ddarpariaeth Gymraeg mewn ysgolion sydd ddim eisoes yn ysgolion cyfrwng Cymraeg penodedig. Yn sylfaenol, ry’n ni am i bob disgybl ddod yn siaradwr Cymraeg hyderus drwy’r system addysg statudol yng Nghymru.  

O ran fy ngwleidyddiaeth i, Llafurwr ydw i wrth gwrs. A dwi hefyd yn aelod o’r Blaid Gydweithredol. Ac ry’n ni yn y Llywodraeth hefyd wrthi’n creu mwy o sefydliadau cydweithredol i weithredu drwy gyfrwng y Gymraeg. Gofodau *uniaith* os mynnwch chi. A rhaid wrth y rheini mewn cymdeithas ddwyieithog fel Cymru, a llawer o’r ieithoedd eraill sy’ma heddiw. Ond beth mae hyn yn ei feddwl yn ymarferol? Wel, arian! Ond arian i helpu pobl i helpu eu hunain os hoffech chi. Eu grymuso nhw i brynu a throsi tafarnau lleol er enghraifft, hen gapeli sy wedi cau, a’u troi’n nhw’n llefydd i bobl ddod at ei gilydd yn Gymraeg. 

Pobl, yn dod at ei gilydd—yn Gymraeg.  

Peth pobl yw iaith. Mae’n ffenomen gymdeithasol, nid jyst ieithyddol. Felly ymhob peth ry’n ni’n ei wneud i wireddu’n huchelgais ar gyfer yr iaith, realiti pob dydd ein siaradwyr, ein dysgwyr, pobl Cymru fydd yn ein harwain ni. Ac arloesi a chyfnewid arfer da yn ganolog i’r realiti honno wrth reswm.  

Felly i gyfeirio at waith Colin am y tro olaf heddiw oddi wrtho i o leiaf, wrth i fi ddeffro yn 2050, dwi eisiau edrych nôl ar gyfnod o arloesi, o fod yn ddewr, o gymryd ambell risg ac o ddysgu oddi wrth ein gilydd. Ac mae rôl gan bawb sy’ma heddiw yn hynny o beth. Diolch yn fawr iawn i chi. 







Translation:


 
"Innovation comes from creating environments where ideas can connect."

Thank you for the warm welcome. It’s good to be able to join you in this important discussion. 

I open with the words of author Steven Johnson, and I sincerely hope that today will be an opportunity for his words to become real. Thank you to Cardiff University for being so willing to work with us to organise the day.

We’re here to discuss good practice and innovation in language policy, and I’d like to say at the start of the session what a privilege — and how interesting —it’s been to be minister for our language for almost three years. The enthusiasm, the emotion and the passion I’ve seen will stay with me forever.

And when it comes to language, passion — and even emotion — I often say that Welsh is more than justsomething I speak—it’s something I feel*.* And I think more and more people in Wales feel that the Welsh language belongs to us all. And the purpose of days like today is to discuss ways of making feelings like that reality.

We in the Welsh Government have a clear vision for our language, and innovative plans to make that vision reality. But even so, it’s important to emphasise one thing: from the very beginning of my term as Minister, I’ve said that neither the Welsh Government nor myself — nor anyone else to be honest — has a monopoly on good ideas. So I’m especially looking forward to hearing about ideas and lessons from everyone who’s here: 

* What are we doing well here in Wales and where can we improve?
* What have you yourself learned from other countries?
* What would be your tips — people travelling to Wales for the conference — for further developing language policy in Wales?

And talking of travel, many of you have travelled long distances to get here today: Wales, Ireland, Scotland, Catalonia, the Basque Country and even from Canada. And that’s just the speakers! Croeso to you all. 

And we’ve not travelling to any old normal conference today. Innovation, yes, good practice, of course, seeing old friends and colleagues and maybe making new ones. But gratitude’s also the theme of the day — thanking one person for a significant contribution. Colin, the breadth of your research and publications is remarkable: geography, religion, democracy — and obviously language policy. You’ve influenced linguistic communities around the world; you’ve been ready to help us in Government — and to challenge us constructively; you were an active member of the former Welsh Language Board. You’ve taught, influenced, mentored and nurtured generations of students. And I know several of your former students are here today. It’s also good to know that colleagues from the Welsh Government, Cardiff University and the Welsh Language Board are here today to honour you too.  

Your research and career have been valued not only here in Wales but also internationally, and it’s to matters international that I now turn my attention. Yes, the United Kingdom has left the European union, but mind you: Wales hasn’t turned its back on Europe or the rest of the world either. We’re a country looking out for international partnerships, we’re interdependent and we’re all here part of networks and communities that weave us all together. Today’s conference, and our membership of the NPLD (Network to Promote Linguistic Diversity) is proof of that. And I was delighted to take part in the ICML (International Conference On Minority Languages) last June which was held in Wales for the first time in thirty years. 

Most of you will know that seven years ago, we published Cymraeg 2050, an ambitious strategy for our language, with two main goals: one million Welsh speakers, and to double the number of us who use Welsh every day by 2050\. One of Colin’s language policy papers is entitled Wake me up in 2050! and I assure you that we’re alive and awake to the possibilities and challenges of that level of ambition. 

For that matter, you may have heard that there’s been a decline in the numbers of Welsh speakers according to the last census, down by around 24,000 to 538,000\. We’re on a long\-term linguistic journey, and like all long journeys, we expect a few bumps along the way. And that’s where I must be very honest: the census results were of course disappointing; they weren’t what we wanted to see. But some other surveys suggest that the number of Welsh speakers is as high as 900,000 so we’re doing work to understand why there's that difference between statistical surveys addressing the Welsh language.  

And what was uplifting during the disappointment was that everyone shared that disappointment with me, and that everyone wantedthe Welsh language to flourish — perhaps because more and more of us feel that Cymraeg does belong to us all, no matter how much of the language we speak ourselves. 

So optimism’s a must; we’ve got to stay in the game for the long term. Language policy’s never done and dusted. And in terms of the long term, in terms of the future, what I’m seeing is: positive attitudes towards our language, more people learning it, more pride in it and that it’s more central to the culture and identity of our country than it was — certainly than it was when I was a child.  

All of this is valuable. And I welcome it. I want more of it.  

And we need different things, too. We need innovation.  

And we’re innovating in education, via the White Paper we published last year together with Plaid Cymru as part of the Cooperation Agreement. I don’t think we’re creating enough Welsh speakers for the future through the education system at the moment, that’s the plain fact of the matter. Cymraeg belongs to us all in Wales wherever We’re on a linguistic continuum. So every pupil in Wales deserves to become a Welsh speaker, and all of us who work in the education system have a responsibility to work towards that goal.

Our proposals reflect this and our ambition for the education system in Wales. Making this happen this will not only increase the number of Welsh medium schools, but also, increase Welsh language provision in schools that are not already dedicated Welsh medium schools. Fundamentally, we want every pupil to become a confident speaker of Welsh through the statutory education system in Wales. 

In terms of my politics, I’m a Labour man of course. And I’m also a member of the Co\-operative Party. And we in Government are also in the process of creating more co\-operative organisations to operate through the Welsh language. Monolingual spaces if you like. But what does this think in practice? Well, money! But money to help people help themselves, if you will. Empowering them to buy and convert, for example, local pubs, old chapels that have closed, and turn them into places for people to come together in Welsh.

People, coming together—in Welsh. 

Language is a people thing. It’s a social phenomenon; language isn’t just linguistic. So in everything we do to fulfil our ambitions for our language, the everyday reality of our speakers, learners, people in Wales will guide us. And innovation and exchanging good practice are central to that reality of course. 

So with one last reference to Colin’s work today, from me at least, as I wake up in 2050, I want to look back on a period of innovation, of being brave, of taking the odd risk and of learning from each other. And everyone who’s here today has a role in that. Diolch yn fawr iawn i chi.