Translate the text from Welsh to English.



 
Fel y bydd yr Aelodau'n gwybod, pan fydd cyfnod o dywydd cynnes a sych yn cyd\-ddigwydd â gwyliau ysgol y Pasg, bydd Cymru a rhannau eraill o’r DU yn gweld llawer o danau glaswellt sydd wedi’u cynnau’n fwriadol. Er na fu eleni'n eithriad, bu gostyngiad yn nifer y tanau glaswellt yng Nghymru yn ystod mis Ebrill 2019, o'i gymharu â'r achosion niferus a difrifol a ddigwyddodd ym mis Ebrill 2015, sef y tro diwethaf inni gael cyfnod o dywydd braf yn cyd\-ddigwydd â gwyliau'r Pasg.    


O ganlyniad i'r tanau yn 2015, cynhaliodd y Prif Weinidog ar y pryd uwchgynhadledd i drafod tanau glaswellt, a bu'r uwchgynhadledd honno'n drobwynt a welodd sefydlu ffyrdd o gydweithio rhwng partneriaid er mwyn mynd i'r afael â'r broblem. Tynnwyd sefydliadau allweddol ynghyd i lunio rhaglen gydweithredol ar gyfer ymateb yn y tymor byr, y tymor canolig, a'r tymor hir, yn seiliedig ar addysg, rheoli tir, ac atal pobl rhag troseddu. Hefyd, aethpwyd ati i greu ‘Dawns Glaw’ sef tasglu amlasiantaeth a oedd yn cynnwys cynrychiolwyr allweddol o'r Heddlu, yr Awdurdodau  Tân ac Achub, Cyfoeth Naturiol Cymru, Awdurdodau Lleol, a Llywodraeth Cymru. Nid oes amheuaeth nad yw ‘Dawns Glaw’ a rhaglenni eraill wedi helpu i leihau nifer y tanau glaswellt ledled Cymru, yn ogystal â’u difrifoldeb, yn ystod y pedair blynedd diwethaf.


Mae ffigurau cychwynnol yr Awdurdodau Tân ac Achub ar gyfer 2019 yn dangos y bu 566 o danau glaswellt bwriadol ym mis Ebrill eleni o'i gymharu â 1,292 ym mis Ebrill 2015, sef gostyngiad o 56%. Mae nifer y prif danau glaswellt  – sef y rheini y mae gofyn i 5 neu fwy o beiriannau tân ymateb iddynt, hefyd wedi mwy na haneru, o 50 i 24\.   


Fodd bynnag, mae unrhyw danau glaswellt bwriadol yn gwbl annerbyniol. Maent yn anghyfrifol, yn beryglus ac yn erbyn y gyfraith, gan eu bod yn dinistrio ein tiroedd gwledig prydferth, yn lladd bywyd gwyllt, ac yn peryglu bywydau mewn cymunedau a bywydau’r diffoddwyr tân sy'n ymateb iddynt. Nid yw’n bosibl rhagweld sut y bydd tanau o'r fath yn datblygu, a gallant dyfu y tu hwnt i reolaeth yn gyflym iawn. Yn aml, bydd y diffoddwyr tân yn brwydro i'w diffodd o dan amodau peryglus a heriol. Hoffwn dalu teyrnged felly i'n diffoddwyr tân sy'n gweithio'n ddiflino i atal tanau glaswellt bwriadol rhag digwydd, ac i'w diffodd pan fyddant yn cael eu cynnau. 


Mae adnoddau gwerthfawr yn cael eu neilltuo ar gyfer ymladd tanau glaswellt, sy'n golygu y gallai'r gwasanaethau tân gymryd yn hirach i ymateb i argyfwng megis tân mewn tŷ neu ddamwain ffordd gan eu bod yn brysur eisoes. Dyma un o brif negeseuon y gwasanaethau tân. 


Mae Awdurdod Tân ac Achub De Cymru yn cydweithio'n agos â Heddlu'r De i sicrhau bod pobl yn ymwybodol o ddifrifoldeb cynnau tân yn fwriadol, ac o'r ffaith y bydd y rheini sy'n cael eu dal yn cael eu cosbi yn y modd priodol. Mae cynnau tân yn fwriadol yn drosedd ddifrifol sy'n gallu arwain at garchariad, ac a fydd yn golygu y bydd gan y troseddwr gofnod troseddol yn ei erbyn yn ddi\-ffael. Hoffwn ganmol gwaith y diffoddwyr tân a'r heddlu ar y camau y maent wedi eu cymryd i ddod â throseddwyr gerbron y llys. Cafodd dau unigolyn eu harestio yn y Gogledd mewn cysylltiad â thân glaswellt mawr ger Blaenau Ffestiniog ar ddydd Llun y Pasg.  


Fodd bynnag, mae'n anodd iawn dal y rheini sy'n gyfrifol am gynnau'r tanau hyn tra y byddant wrthi'n troseddu. Os yw pobl yn teimlo'r awydd i gynnau tân o'r fath, mae'r cyfle ar gael iddynt drwy fod cynifer o drefi yng Nghymru yn agos i laswelltir sydd heb ei drin a fforestydd. Felly, mae'n hanfodol ceisio cael gwared ar yr awydd i gynnau'r tanau hyn yn y lle cyntaf; a dyma'n union beth yr ydym ni a'n partneriaid wedi bod yn ei wneud. 


Mae'r Awdurdodau Tân ac Achub yn rhedeg nifer o raglenni drwy gydol y flwyddyn i droi plant a phobl ifanc i ffwrdd oddi wrth yr awydd i gynnau tân yn fwriadol. Mae eu gwaith yn y maes hwn yn cynnwys ymgyrchoedd addysgol cryf eu neges, yn ogystal ag ymyriadau dwys ar gyfer troseddwyr tebygol neu droseddwyr sy'n hysbys i’r awdurdodau. Darperir y rhaglenni gyda chydweithrediad llawn ysgolion, yr heddlu ac asiantaethau eraill, ac fe’u gwelwyd yn llwyddo. Mae rhai o'r rhaglenni mwy dwys, megis ‘Troseddau a Chanlyniadau’ a 'Ffenics', yn gweithio gyda grwpiau bach sydd mewn perygl o droseddu. Bron yn ddieithriad, byddant yn darbwyllo'r bobl ifanc hyn i ymddwyn mewn modd mwy cadarnhaol a chymdeithasol gyfrifol. Dim ond nifer bach sy'n aildroseddu, ac mae llawer yn mynd ymlaen i gael swyddi, rhai yn y gwasanaeth tân ei hunan, neu ymlaen i addysg bellach, rhywbeth na fyddent fel arall wedi meddwl ei wneud. Mae'r rhaglenni hyn yn cael eu hariannu'n llawn gan Lywodraeth Cymru, ac rwy'n falch o fod wedi gallu rhoi cymorth iddynt unwaith eto, sef bron i £400,000, yn y flwyddyn ariannol hon.


Fodd bynnag, ni ddylem wneud y camgymeriad o feddwl mai dim ond plant a phobl ifanc sydd ar fai am y broblem hon. Mae'r dystiolaeth yn dangos bod rhai tanau mawr yn cael eu cychwyn gan berchnogion tir sy'n awyddus i glirio tir y tu allan i'r tymor llosgi pan ganiateir iddynt wneud hynny. Mae'r tymor hwnnw'n dod i ben ar yr ucheldiroedd ar 31 Mawrth. Mae eu hymddygiad hwythau yr un mor anghyfrifol ac anghyfreithlon ag ymddygiad y person ifanc sy'n cynnau tân oherwydd synnwyr cyfeiliornus o hwyl a sbri neu antur. Gall tanau o'r math hwn ymledu'n rhy hawdd, gan fynd allan o reolaeth, a gwneud darnau helaeth o dir yn amhosibl eu defnyddio at ddibenion amaethyddol. Gall perchnogion tir hefyd gyfrannu'n gadarnhaol at ein gwaith drwy reoli eu tir mewn modd sy'n ei gwneud yn anoddach i eraill gynnau tân arno, ac rydym ni a'n partneriaid wedi bod yn ymgysylltu â'r gymuned ffermio i ledaenu'r negeseuon hyn.


Mae'r ffigurau'n dangos yn glir bod yr holl fentrau hyn yn gweithio; ond serch hynny, ni fyddwn byth yn gallu cael gwared ar danau glaswellt yn gyfan gwbl. Felly rydym hefyd wedi sicrhau y gall ein gwasanaethau tân ac achub ymateb i'r tanau hyn yn gyflym ac yn effeithiol.  Rydym wedi ariannu cerbydau arbenigol ar gyfer mynd oddi ar y ffordd, a chyfarpar diogelu ar gyfer ymladd tanau glaswellt, yn ogystal â dronau sy'n darparu gwybodaeth hanfodol ynghylch sut mae tân yn ymledu. Mae gan Awdurdod Tân ac Achub De Cymru yn enwedig enw da'n rhyngwladol am ei arbenigedd yn y maes hwn, ac mae ei griwiau wedi cael eu hyfforddi mewn gwledydd megis Sbaen a De Affrica, lle mae perygl a maint eu tanau gwyllt gymaint yn fwy na'n tanau ni. Rwy'n awyddus i weld y peryglon blynyddol hyn yn mynd yn llai ac yn llai \- ond rwyf hefyd am sicrhau pobl Cymru bod ein gwasanaethau brys yn fwy na galluog o ran mynd i'r afael â nhw.   







Translation:


 
Members will be aware that Wales and other parts of the UK traditionally experience a spate of deliberately\-set grass fires if a period of warm and dry weather coincides with the Easter school holidays. Whilst this year was no exception, the number of grass fires we experienced in Wales during April this year was modest in comparison to the severe outbreaks we had in April 2015, the last time a late Easter coincided with a period of fine weather.


As a result of the outbreaks in 2015 the then First Minister convened a Grass Fires Summit. This proved to be a turning point for collaborative working between partners, to address the issue. The summit brought together key organisations to formulate a co\-ordinated programme of action to address the issue of grass fires in the short, medium and long term, based on education, land management and deterrence. It also established a multi\-agency task force, ‘Dawns Glaw’, comprising of key representatives from the Police, Fire and Rescue Authorities (FRAs), Natural Resources Wales, Local Authorities and the Welsh Government. There is no doubt that ‘Dawns Glaw’ and other programmes have contributed to the reduction and severity of grass fires across Wales over the past 4 years.


Initial figures from the FRAs for 2019 indicate there were 566 deliberate grass fires in April this year compared to 1,292 in April 2015, a reduction of 56%. Primary grass fires – those which require 5 or more fire appliances to tackle them – also fell by more than half from 50 to 24\.


However, deliberately\-set grass fires of any scope or size are totally unacceptable. They are irresponsible, dangerous and criminal. Destroy our beautiful countryside, kill wildlife and livestock, and put communities and the lives of our firefighters tackling them, at serious risk. They can be unpredictable and quickly spread out of control. Fire fighters are often battling them in dangerous and challenging conditions. I pay tribute to our firefighters who work tirelessly to prevent deliberately\-set grass fires and put them out when they happen.


Grass fires tie up valuable resources which can mean it can take the fire services longer to respond to emergencies like house fires or road traffic collisions if they are tied up tackling grass fires. This is one of the key messages the fire services convey.


South Wales FRA is working closely with South Wales Police to ensure that people are aware of the severity of deliberate fire setting and that those caught doing so are rightly punished. Arson is a serious criminal offence which can lead to imprisonment and will always lead to a criminal record. I commend the work of both firefighters and the police in the actions they have taken in bringing perpetrators to justice. Two people were arrested in North Wales in connection with a major grass fire near Blaenau Ffestiniog on Easter Monday.


However it is very hard to catch perpetrators in the act. If people are motivated to set grass fires, the means and the opportunities to do so are very easily available, given the proximity of towns to uncultivated grassland or forestry in many part of Wales. The key therefore has to be to remove the motivation in the first place.


This is what we and partners have been doing. The FRAs deliver several programmes throughout the year to divert children and young people away from deliberately setting fires. These include hard\-hitting educational campaigns as well as intensive interventions with known or likely offenders. They are delivered in full collaboration with schools, police and other agencies and have proved successful. Some of the more intensive programmes, such as ‘Crimes and Consequences’ and ‘Phoenix’, work with small groups at risk of offending. They almost invariably succeed in instilling more positive and socially responsible behaviours in these young people. Very few reoffend and many go on to employment, some in the fire service, and further education that they might otherwise not have pursued. These programmes are fully funded by the Welsh Government and I am pleased to have been able to support them again this financial year with almost £400,000 of funding.


However, we should not fall into the trap of blaming only children and young people for this problem. There is evidence of some large fires being started by landowners who wish to clear land outside the permitted burning season, which in upland areas ends on 31 March. This behaviour is just as irresponsible and illegal as a young person setting a fire out of a misguided sense of fun or adventure. And such fires can all too easily spread out of control, leading to large areas of land being completely unusable for any agricultural purpose. Landowners can also contribute positively, by managing their land in ways which make it harder for others to set fires. We and our partners have also been engaging with the farming community to spread these messages.


The figures show clearly that all these initiatives are working; but we will never eliminate grass fires completely. So we have also worked to ensure our fire and rescue services can deal with them swiftly and effectively. We have funded specialised off\-road vehicles and protective gear for fighting grass fires, as well as drones which provide vital intelligence about the spread of fires. South Wales FRA in particular has an internationally\-renowned reputation for its expertise in this area, and its crews have been trained in countries like Spain and South Africa, where the risk and scale of wildfires dwarfs ours. I want to see further reductions in this annual menace – but I also want to assure people that our emergency services are more than capable of tackling it.