Translate the text from Welsh to English.



 
Bwriad y datganiad hwn yn wreiddiol oedd rhoi'r wybodaeth ddiweddaraf am waith arbenigol y Grŵp Gweithredu ar Ddigartrefedd. Cyflwynodd y grŵp ei ail adroddiad a'r un mwyaf cynhwysfawr ychydig dros wythnos yn ôl yn nodi'r fframwaith o bolisïau, dulliau gweithredu a chynlluniau sydd eu hangen i gyflawni ein nod o roi diwedd ar ddigartrefedd yng Nghymru.


Fodd bynnag, mae'r sefyllfa 'COVID\-19' sy'n symud yn gyflym yn mynnu ein holl sylw ac ymateb ar unwaith. Yr angen i ganolbwyntio ar bolisïau hirdymor ac atal yw ein huchelgais o hyd ond, fel yr wyf yn siŵr y bydd yr Aelodau'n cytuno, rhaid inni gymryd camau ar unwaith ac yn uniongyrchol i amddiffyn ein dinasyddion mwyaf agored i niwed yn wyneb pandemig COVID\-19\.


Er fy mod yn hapus iawn i dderbyn mewn egwyddor holl argymhellion y grŵp gweithredu, nid wyf yn credu y byddai'n iawn canolbwyntio ar y manylion o ran sut y gallem ymateb iddynt ar hyn o bryd. Yn hytrach raid inni ganolbwyntio ein sylw a'n hadnoddau ar y camau sydd eu hangen i gefnogi'r rhai sy’n ddigartref ar hyn o bryd neu sy'n cysgu allan yn wyneb bygythiad COVID\-19\.


Yn erbyn cefndir o sefyllfa sy'n newid yn gyflym, rydym yn gweithio’n ddi\-oed ar draws llywodraeth a'r sector cyhoeddus ehangach i roi mesurau brys ar waith. Mae'n iawn fod y mesurau hyn yn canolbwyntio'n bennaf ar y rhai sydd fwyaf agored i niwed. Mae sicrhau bod pobl sydd, neu sydd mewn perygl o fod yn cysgu ar y stryd, a'r rhai sydd mewn llety dros dro annigonol, yn cael y cymorth, yr adnoddau a'r polisïau sydd eu hangen i'w diogelu eu hunain. Mae'n bosibl na fydd gan yr unigolion a'r teuluoedd hyn fynediad at y cyfleusterau sy'n eu galluogi i gadw at ganllawiau iechyd y cyhoedd ar hylendid neu ynysu. Fy mlaenoriaeth gyntaf yw cefnogi'r unigolion hyn a'r rhai sy'n gweithio gyda hwy ac i'r perwyl hwn, gallaf roi'r wybodaeth ddiweddaraf i'r Aelodau am amrywiaeth o faterion sydd â'r nod o gefnogi'r grŵp agored i niwed hwn.


Yn gyntaf, fe wnaethom gyhoeddi canllawiau i gynorthwyo'r rhai sy'n gweithio yn y sector lloches brys, hostel a chamddefnyddio sylweddau ar ddydd Iau 19 Mawrth. Mae'r canllawiau hyn wedi'u datblygu ar y cyd â'r sector a gweithwyr proffesiynol ym maes iechyd ac Iechyd Cyhoeddus Cymru ac mae fy nyled yn fawr iddynt.


Mae'n bwysig fy mod hefyd yn gallu cyhoeddi pecyn cymorth ariannol ar gyfer awdurdodau lleol. Bydd y cyllid yn eu galluogi i sicrhau'r llety sydd ei angen i sicrhau bod y rhai sydd heb gartref yn gallu cael eu hamddiffyn, eu cefnogi, a'u hynysu os oes angen.


Bydd y cymorth ariannol, o hyd at £10m dros y misoedd nesaf, yn galluogi awdurdodau lleol i fynd ymhell y tu hwnt i rentu ystafell sylfaenol yn unig. Mae angen cymorth ar unigolion, mynediad at wasanaethau meddygol a gwasanaethau eraill. Mae arfer gorau yn golygu bod cynnig opsiynau i sicrhau y gall y rhai sy'n arddangos symptomau gael eu gwahanu oddi wrth y rhai nad ydynt ac nad yw unigolion yn cael eu gorfodi i adleoli neu i adael y safle yn ystod y dydd. Gallai hyn olygu prynu bloc o Wely a Brecwast neu ystafelloedd mewn gwestai, llety myfyrwyr sy’n wag a safleoedd eraill i weithredu ar y cyd â'r ddarpariaeth bresennol. Yn bwysig iawn, y byddwn yn disgwyl i'r ddarpariaeth hon gael ei rheoli a'i chefnogi gan y gweithwyr proffesiynol sy'n gweithio yn y sector hwn er mwyn sicrhau cefnogaeth o ansawdd uchel, safonau hylendid a monitro priodol ar gyfer symptomau a salwch.


Mae'r lefel hon o gyllid yn adlewyrchu'r cymorth dwys sydd ei angen yn y sector a natur fregus y grŵp hwn.


Gwn fod awdurdodau lleol eisoes yn canolbwyntio ar y gwaith hwn, nid ydynt wedi aros i ni gynnig cyllid ond maent yn briodol wedi rhoi diogelwch unigolion sy'n agored i niwed yn gyntaf. Hoffwn gofnodi fy niolch iddynt a chydnabod eu hymdrechion i gefnogi'r grŵp hwn sy'n agored i niwed. Yn yr un modd hoffwn ddiolch i randdeiliaid ar draws y sector sy'n gweithio mor galed i sicrhau bod gwasanaethau hanfodol yn cael eu diogelu a'u blaenoriaethu i helpu i amddiffyn y rhai mwyaf agored i niwed. Byddaf yn disgwyl i bawb gydweithio mewn ffordd gydgysylltiedig i ddarparu'r gwasanaethau, y gefnogaeth a'r canlyniadau gorau posibl ar gyfer y grŵp hwn a gwn na fyddaf yn siomedig.


Bydd yr wythnosau a'r misoedd nesaf yn eithriadol o anodd inni i gyd ond i'r rhai nad oes ganddynt ddiogelwch o le i'w alw'n gartref ac i'r rhai sy'n gweithio'n ddiflino i'w cefnogi bydd hwn yn gyfnod anodd iawn.


Yr wyf wedi rhannu'r pryderon y mae'r rhanddeiliaid wedi'u mynegi am drafferthion y rhai nad oes ganddynt hawl i gael arian cyhoeddus. Mae'r gyfraith yn ein hatal rhag cynnig mathau penodol o gymorth i'r unigolion hyn, gan gynnwys cymorth tai. Mae sicrhau mynediad at gyfleusterau glanweithdra da a darparu cyfleusterau i alluogi pobl i ynysu eu hunain yn fater iechyd cyhoeddus ac ni fydd yn cael ei atal yn yr un ffordd. Felly, rwyf wedi cynghori awdurdodau lleol i ddefnyddio pwerau a chyllid amgen i helpu'r rheini sydd angen lloches a mathau eraill o gymorth oherwydd pandemig COVID\-19\. Gwn y bydd rhanddeiliaid yn croesawu hyn ac er nad yw o bosibl yn darparu'r ateb hirdymor yr ydym i gyd yn ei ddymuno yr wyf yn falch y gallwn gyflawni ein hymrwymiad moesol a'u helpu i aros yn ddiogel ac yn iach yn ystod y pandemig hwn.


Yn olaf, byddwn yn sicrhau y gellir defnyddio'r cyllid presennol mewn modd hyblyg ac effeithiol i gefnogi gwaith pwysig ar lefel leol er mwyn cyflawni her COVID\-19\. Bydd swyddogion yn ysgrifennu heddiw at awdurdodau lleol yn nodi sut y gallant fanteisio i'r eithaf ar y Grant Cymorth Tai a'r Grant Plant a Chymunedau i ddiwallu anghenion lleol yn y ffordd orau posib. Gwnaf bopeth yn fy mhŵer i sicrhau bod rhwystrau artiffisial rhag gwneud y peth iawn yn cael eu dileu fel y gallwn, gyda'n gilydd, ymateb yn gyflym a hyblyg i'r sefyllfa ddigynsail hon.


Ni fyddwn yn colli golwg ar ein huchelgais i roi diwedd ar ddigartrefedd yng Nghymru.


Mae'r Grŵp Gweithredu ar Ddigartrefedd, a gadeirir gan Jon Sparkes, Prif Weithredwr Crisis, yn dod tuag at ddiwedd ei waith. Mae’r ail adroddiad hwn, yn edrych yn fanwl ar y fframwaith o bolisïau, dulliau gweithredu a chynlluniau sydd eu hangen i gyflawni ein nod o roi diwedd ar ddigartrefedd yng Nghymru yn y tymor hwy.


Fel Llywodraeth, rydym yn parhau i fod wedi’i ymrwymo i gydweddu cyflymdra ac egni a ddangoswyd gan y grŵp yn ein hymateb, ond yn gwerthfawrogi bod ein hamserlen wreiddiol i ymateb yn afrealistig o ystyried y newid mewn amgylchiadau. Rydym yn cydnabod, fel y gwna'r grŵp yn eu hadroddiad, fod angen edrych yn ofalus ar yr argymhellion a gweithio ar draws y Llywodraeth a chydag ystod o bartneriaid allanol i ddatblygu cynllun gweithredu cynhwysfawr mewn ymateb iddo a phan fydd amser yn caniatáu i ni wneud hynny.


Rhaid i mi annog amynedd o ran yr amserlen i hynny ddigwydd – rhaid i ni ganolbwyntio ar ymateb i heriau COVID\-19 yn bennaf.


Yn olaf, hoffwn ddiolch i'r grŵp, nid yn unig am eu gwaith diflino a'u hymroddiad wrth gynhyrchu adroddiad mor gynhwysfawr mewn cyfnod byr iawn, ond am y gwaith y maent hwy a'u sefydliadau yn ei wneud o ddydd i ddydd i gefnogi'r rheini sydd heb gartref.


Unwaith eto, rwy'n hynod ddiolchgar i'r grŵp am eu gwaith yn y maes hwn ac rwy'n edrych ymlaen at weithio'n agos gyda chydweithwyr a phartneriaid wrth i ni fwrw ymlaen â'r gwaith hwn.


Hoffwn hefyd nodi fy niolch arbennig i'r rhai sydd â phrofiad a'r rhai sy'n gweithio yn y sector am eu cyfraniad sy'n gwbl amhrisiadwy i'r adroddiad ac i'r gwaith hwn.







Translation:


 
This statement was originally intended to provide an update on the work of the expert Homelessness Action Group. The group submitted its second and most comprehensive report just over a week ago setting out the framework of policies, approaches and plans needed to achieve our goal of ending homelessness in Wales.


However, the fast moving COVID\-19 situation rightly demands our undivided attention and an immediate response. The need to focus on long term policies and prevention remains our ambition but, as I am sure Members will agree, at this point in time we must take immediate and direct action to protect our most vulnerable citizens in the face of the COVID\-19 pandemic.


Whilst I am very happy to accept in principle all of the action group’s recommendations I do not believe it would be right to focus on the detail of how we might respond to them at this time. Rather we must focus our attention and resource on the actions needed to support those who are currently homeless or sleeping rough in the face of the COVID\-19 threat.


Against a backdrop of a rapidly changing situation we are working at pace across government and the wider public sector to put emergency measures in place. It is right that these measures focus first and foremost on those who are most vulnerable. Ensuring that people who are, or are at risk of, sleeping rough, and those who are in inadequate temporary accommodation have the support, resources and policies needed to protect themselves. These individuals and families may not have access to the facilities that enable them to adhere to public health guidance on hygiene or isolation. My first priority is on supporting these individuals and those who work with them and to this end can update Members on a range of matters intended to support this vulnerable group.


Firstly, we published guidance to assist those working in the emergency shelter, hostel and substance misuse sector on Thursday 19 March. This guidance has been developed in collaboration with the sector and professionals in health and Public Health Wales to whom I owe a debt of gratitude.


Importantly I am also able to announce I am making additional funding available to support local authorities. The funding will enable them to secure the accommodation needed to ensure that those without a home can be protected, supported, and isolated if necessary.


The financial support, of up to £10m over the coming months, will enable local authorities to go far beyond simply renting a basic room. This funding will form part of a wider support package for local authorities. I will announce further details on this in the coming days. 


Individuals need support, access to medical and other services. Best practice dictates that offering options to ensure that those who are symptomatic can be separated from those who are not and that individuals are not forced to relocate or to leave the premises during the day. This might mean the block purchase of B\&B or hotel rooms, empty student accommodation and other premises to operate alongside existing provision. Importantly I would expect this provision to be managed and supported by the professionals working in this sector to ensure high quality support, hygiene standards and appropriate monitoring for symptoms and illness.


This level of funding reflects the intensive support needed in the sector and the vulnerability of this group.


I know that local authorities are already focused on this work, they have not waited for us to offer funding but have rightly put the safety of vulnerable individuals first. I want to place on record my thanks to them and recognise their efforts to support this vulnerable group. Similarly I wish to thank stakeholders across the sector who are working so hard to ensure that essential services are protected and prioritised to help protect our most vulnerable. I will be looking to everyone to work together in a coordinated way to deliver the best possible services, support and outcomes for this group and I know that I will not be disappointed.


The coming weeks and months will be extremely difficult for us all but for those who do not have the security of a place to call home and for those who work tirelessly to support them this will be a particularly testing time.


I have long shared the concerns expressed to by stakeholders about the plight of those who have no recourse to public funds. The law prevents us from offering these individuals certain types of support, including housing support. Ensuring access to good sanitation and providing facilities to allow people to self\-isolate is a public health matter and will not be prevented in the same way. I have therefore advised local authorities to utilise alternative powers and funding to assist those who require shelter and other forms of support due to the COVID\-19 pandemic. I know that stakeholders will welcome this and whilst it may not provide the long term answer we all desire I am pleased that we can fulfil our moral obligation and help them to stay safe and well during this pandemic.


Finally we will ensure that existing funding can be used flexibly and effectively to support important work at a local level to meet the COVID\-19 challenge. Officials will be writing today to local authorities setting out how they can maximise the Housing Support Grant and Children and Communities Grants to best meet local needs. I will do everything in my power to ensure that artificial barriers to doing the right thing are removed so that collectively we can respond swiftly and flexibly to this unprecedented situation.


We will not lose sight of our ambition to end homelessness in Wales.


The Homelessness Action Group, chaired by Jon Sparkes, Chief Executive of Crisis, is coming towards the end of its work. This second report, it looks in depth at the framework of policies, approaches and plans needed to achieve our goal of ending homelessness in Wales in the longer term.


As a Government we remain committed to matching the pace and energy shown by the group in our response, but appreciate that our original time scale to respond is unrealistic given the change in circumstances. We recognise, as the group does in their report, the need to look carefully at the recommendations and work across Government and with a range of external partners to develop a comprehensive action plan in response to it as and when time allows us to do so.


I must urge patience with regard to timescales for that to happen – our focus must be on rising to the challenges of COVID\-19 first and foremost.


Finally, I wish to thank the group, not only for their tireless work and commitment in producing such a comprehensive report in a very short space of time, but for the work they and their organisations do day to day to support those without a home.


I also want to note my particular thanks to those with lived experience and those who work in the sector for their input which is absolutely invaluable to the report and to this work.