Translate the text from English to Welsh.



 
 


During the plenary debate on the Communities, Equality and Local Government Committee's Report on the Inquiry into the Welsh Government’s historic environment policy 8 May 2013, I advised that I would be considering a business case on the future of the services provided by the Royal Commission on the Ancient and Historical Monuments of Wales in due course.


I was fortunate to be able to visit the Royal Commission recently to see for myself the work it undertakes and I am aware of its reputation and that it is highly valued by stakeholders.


The business case was commissioned in early 2013 following a Working Group report in 2012\. The Working Group had concluded that there was a case for change and it had subjected three options in particular to preliminary scrutiny.  These ranged in scale from the reconstitution of the Commission as a modernised arms length body; merging the Royal Commission’s functions with those of Cadw within the Welsh Government; and merging the Commission’s functions with those of Cadw into a new body operating at arms length from Government. The business case has built on the Working Group report and subjected the first two of those options to further scrutiny. 


In considering the business case, I have been mindful of the concerns expressed by stakeholders regarding the future of the Royal Commission including the report from Communities, Equality and Local Government Committee's Inquiry into the Welsh Government’s historic environment policy. I have also considered representations from the Commissioners of the Royal Commission and its staff.


I believe that merger offers the opportunity to deliver a more effective and coherent national historic environment service, one which can provide collaborative leadership for the historic environment sector, delivering progress on knowledge, conservation and public engagement.


I am therefore minded to merge the Royal Commission with Cadw, but I have asked for further work to be carried out in relation to the relative benefits and disadvantages of merger within and outside the Welsh Government. 


I will shortly consult on the relative benefits and disadvantages of merger within or outside Government as part of the wider consultation on the first ever heritage legislation to be considered by the National Assembly.


I am pleased that the Chair of the Royal Commission supports my decision to ask for further work to be undertaken. I welcome his full commitment to supporting my officials to develop further advice for my consideration.


I am very aware that the possibility of major organisational change will be unsettling for the staff of both the Royal Commission and Cadw.  I will ensure that staff continue to have opportunities to contribute and engage with this process, while also continuing to engage with the relevant trade unions.


I will make a final decision on how to proceed once I have considered the further work I have commissioned, together with the responses to the consultation process.







Translation:


 
Yn ystod trafodaeth y cyfarfod llawn ar Adroddiad y Pwyllgor Cymunedau, Cydraddoldeb a Llywodraeth Leol ar yr Ymchwiliad i bolisi amgylchedd hanesyddol Llywodraeth Cymru ar 8 Mai 2013, dywedais y byddwn yn ystyried achos busnes ar ddyfodol y gwasanaethau a ddarperir gan Gomisiwn Brenhinol Henebion Cymru maes o law.

Roeddwn yn ffodus i ymweld â'r Comisiwn Brenhinol yn ddiweddar i weld drosof fy hun y gwaith a wneir ganddo ac yr wyf yn ymwybodol fod ganddo enw da a'i fod yn cael ei werthfawrogi'n fawr gan y rhanddeiliaid.

Cafodd yr achos busnes ei gomisiynu yn gynnar yn 2013 yn dilyn adroddiad gan Weithgor yn 2012\. Roedd y Gweithgor wedi dod i'r casgliad bod achos dros newid ac roedd tri opsiwn yn benodol wedi bod yn destun craffu rhagarweiniol gan y Gweithgor. Roedd y rhain yn amrywio o ran maint o ailgyfansoddi'r Comisiwn fel corff modern hyd braich; cyfuno swyddogaethau'r Comisiwn Brenhinol gyda rhai Cadw o fewn Llywodraeth Cymru, ac uno swyddogaethau'r Comisiwn gyda rhai Cadw mewn corff newydd yn gweithredu o hyd braich y tu allan i'r Llywodraeth. Mae'r achos busnes wedi adeiladu ar adroddiad y Gweithgor ac wedi craffu ymhellach ar y ddau gyntaf o'r opsiynau hynny.

Wrth ystyried yr achos busnes, yr wyf wedi bod yn ymwybodol o'r pryderon a fynegwyd gan y rhanddeiliaid ynghylch dyfodol y Comisiwn Brenhinol, gan gynnwys adroddiad Ymchwiliad y Pwyllgor Cymunedau, Cydraddoldeb a Llywodraeth Leol i bolisi amgylchedd hanesyddol Llywodraeth Cymru. Rwyf hefyd wedi ystyried sylwadau gan Gomisiynwyr a staff y Comisiwn Brenhinol.

Yr wyf yn credu bod uno yn cynnig y cyfle i ddarparu gwasanaeth amgylchedd hanesyddol cenedlaethol mwy effeithiol a chydlynol sy'n gallu darparu arweinyddiaeth gydweithredol ar gyfer sector yr amgylchedd hanesyddol, gan sicrhau cynnydd ar wybodaeth, cadwraeth ac ymgysylltu â'r cyhoedd.

Yr wyf felly'n bwriadu uno'r Comisiwn Brenhinol gyda Cadw, ond yr wyf wedi gofyn am waith pellach mewn perthynas â manteision ac anfanteision cymharol eu huno y tu fewn i Lywodraeth Cymru a'r tu allan iddi.

Byddaf yn ymgynghori cyn hir ar fanteision ac anfanteision cymharol uno y tu fewn i’r Llywodraeth neu y tu allan iddi fel rhan o'r ymgynghoriad ehangach ar y ddeddfwriaeth dreftadaeth gyntaf erioed i gael ei hystyried gan y Cynulliad Cenedlaethol.

Yr wyf yn falch bod Cadeirydd y Comisiwn Brenhinol yn cefnogi fy mhenderfyniad i ofyn am ragor o waith. Rwyf yn croesawu ei ymrwymiad llawn i helpu fy swyddogion i ddatblygu cyngor pellach i mi ei ystyried.

Yr wyf yn ymwybodol iawn y bydd y posibilrwydd o newid sefydliadol mawr yn gythryblus i staff y Comisiwn Brenhinol a Cadw. Byddaf yn sicrhau bod y staff yn parhau i gael cyfleoedd i gyfrannu a chymryd rhan yn y broses hon, tra hefyd yn parhau i ymgysylltu â'r undebau llafur perthnasol.

Byddaf yn gwneud penderfyniad terfynol ar sut i symud ymlaen ar ôl ystyried y gwaith pellach yr wyf wedi’i gomisiynu, ynghyd â'r ymatebion i'r broses ymgynghori.