Translate the text from English to Welsh.



 
Noswaith dda gyfeillion ac mae’n bleser cael y cyfle I fod yma heno yng Ngoleg y Cymoedd yma yn Nantgarw I drafod dyfodol addysg bellach yng nghymru gyda chi. A diolch I Goleg y Cymoedd am ein gwesteia \- ac I chi I gyd am rhoi o’ch hamser I fod yma.


Good evening everyone. It’s a pleasure to have the opportunity to be here this evening in Coleg y Cymoedd in Nantgarw to discuss the future of further education in Wales. Thank you to Coleg y Cymoedd for hosting this event in these impressive surroundings, and to you for giving your time to be here this evening also.


Since taking up the role of Minister for Education and Welsh Language last year, I have seen at first hand the huge contribution which the further education sector makes in Wales. And it’s been really gratifying to see the strong relationship between the Welsh government and the further education sector.


But of course we have common interests and values. We are all striving for an education system enables all our students to achieve their potential; but also an education system that that enriches our civic life and communities.


In a sense those are easy words for a Minister to say but I do think we’ve seen the fruits of that relationship during the last two years. And I want to thank you as a sector for the way you responded to the trials and tests of the Covid pandemic. 


You put learners and their needs at the centre of your response. And the support and care you showed your learners and staff was exceptional.


And you’ve worked well with schools to recognise the needs of learners who have really borne the brunt of disruption in our system. And that’s been vital to help our young people transition to the next stages of their education and to keep motivated.


You were incredibly agile in adapting to the new demand for on\-line learning, for a blended offer to students. And you have really played your part as colleges in the wider Covid response including even as part of the field hospital offer.


Learner focus, collaboration, adaptability, wellbeing and resilience, local leadership. These five values and approaches are the ones which – for me at least \- you have exemplified in the last couple of years. And I think as we look to the future in Wales, these values need to help shape our common vision for further education.


Since becoming Minister in the middle of the pandemic, there hasn’t been a particularly natural opportunity to set out my broader vision for the contribution which the further education sector can make to the future of Wales.


Alongside working with you to respond to the pandemic, we have of course been working together on the most profoundly far\-reaching reforms to post\-16 education that Wales has seen in the Tertiary Education and Research Bill.


And these are the essential underpinning for a post\-16 sector which is fit for the future, but this is not the totality of our vision for further education in Wales.


So this evening, I want to tell you how important to me is the strategic partnership we have with the sector and how I would like to deepen that relationship still further.


And this is a government committed to further education. I was determined that we would reflect that in our budget settlement this year. So for 2022 to 2023 you will see investment of £415m directly to colleges for core provision and support which is the largest increase in many years. And I’m also pleased that we could take advantage of a multi\-annual settlement from Whitehall to provide you with visibility of budgets over three years.


And in addition to that I am announcing today a further £17\.209m of investment to modernise learning environments.


And as well as funding, initiatives like Taith, our new global education exchange programme, show the importance we attach to creating new opportunities in further education and vocational education.


It's the most generously funded international mobility programme for further education in Wales ever, with £3\.5m available for applications this year – the same amount as for higher education. It’s tailor\-made for Wales, and will enable students and staff to spend a period studying or working overseas. Applications for the programme open tomorrow, and I would really encourage all of our colleges to apply. Let’s make the most of the exciting opportunities Taith will provide for FE learners and staff right across Wales.


But back to those five values. What do they tell us about the future path. To the first of those values: a learner focus…


At the heart of everything we do is the need to ensure our students gain the skills and qualifications they need to flourish and to progress seamlessly along the range of qualification levels \- as we aim for a single, integrated skills system.


A path that starts out perhaps as an entry level course can lead in the end to a vocational qualification, or a degree. And that path needs to be as easily navigable and clearly marked for vocational learning as it is for the academic route.


We published our new Employability Strategy this week and I see the further education sector as a critical delivery partner for the ambitions of the strategy \- ensuring access to the right skills at the right time, responding quickly and flexibly to labour market needs. 


And as we have changes in the economy, so too do we have changes within our education system. Whether those are reforms to vocational qualifications in England which are bound to affect Wales – or changes in our own school curriculum which will reset learner expectations and ambitions after 16\.


We are going to need clear and coherent post 16 progression pathways from the new curriculum.


The design of a new curriculum beyond 16 will be a shared responsibility of the Welsh Government and the new commission when it is established from next year, after the Bill becomes law.


I am expecting to receive a report from Estyn in the early summer, looking at the availability and quality of the current curriculum offer. That will enable us to take forward a broader review of the local curriculum offer for learners between 16\-19, to support our first cohort of new curriculum learners entering post 16 settings from 2027\.


And I then intend in my first statement of priorities to the new commission when its established to set the process in train for reform of our post\-16 curriculum.


And we are also going to need access to qualifications in Wales that respond to industry need. Our Programme for Government and the co\-operation agreement with Plaid Cymru sets out our shared commitment to significantly expand the range of made for Wales vocational qualifications to fit the needs of our learners and our economy.


We will review the current offer of vocational qualifications in Wales and use the findings to bring forward reforms. We are working with plaid on this and we will want to make sure that no learner in Wales is disadvantaged by reform being driven by the UK Government.


And our learners want to learn both in Welsh and in English of course. Increasing the number of people who can learn through the medium of Welsh is a priority for us all – crucial to the success of our Cymraeg 2050 policy and to the new strategic duty in our bill to expand Welsh medium tertiary provision.


In our co\-operation agreement we will fund the Coleg Cymraeg Cenedlaethol to increase the proportion of apprenticeships and further education programmes that are available in Welsh.


That’s obviously good news but the challenge to colleagues this evening is to see the goal of ensuring that more study in Welsh as a fundamental part of your mission. What goals and targets will you set yourselves and how will you meet them? Wales needs a confident, bilingual workforce \- but let’s be frank, we also know that often a key obstacles to that is ensuring a confident, bilingual workforce in FE.


The Coleg is already supporting colleges to employ staff to deliver courses in Welsh in priority areas. But I want to work with you as a sector to identify how we can do more to ensure that the workforce is there to help us meet this ambition \- so let’s work together to solve this challenge creatively.


And our learners increasingly want to learn at any stage in life.


We all know that not everyone is able to make the most of that chance in education the first time round at school or college.


So I want Wales to be a nation of second chances in education. A nation where it is never too late to learn. Where people have the confidence, motivation and means to re\-enter education to gain the skills they need to work and thrive at any stage. And a duty to promote lifelong learning is the first strategic duty in our new bill.


But we know that across the UK overall participation in education by adults has fallen over the past decade and the less well\-off you are the less likely you are to have had any training since leaving school or college.


So we need to focus our efforts on ensuring that learning opportunities are available to those who will benefit the most. And our new bill will place a duty on the new commission to secure proper facilities for further education and training for eligible adults. A big step forward in adult provision \- and it will be backed up by funding. I want to work with you to define the scope of that duty in regulations.


And the next two years are going to be crucial to build the capacity we need to deliver this commitment.


To help us do that I have set up an external reference group for adult learning, with FE representation, so that we can work with all parts of the tertiary sector to improve quality, access and progression in skills based, formal, and informal adult learning. Looking at how we deliver better equity of access, better collaboration between providers, a clear curriculum framework to support progression through further learning, and how we develop and support the workforce required to make this a reality. The group meets for the first time next week.


You will have seen that a theme of the discussion so far has been abour working together. So to the next of the five values – collaboration.


One of the principles underlying the Tertiary Education and Research Bill is that at a system\-wide level, we can do more to meet the needs of learners by providers operating within a coherent, complementary ecosystem. And crucially \- achieving a collaborative sector is one of the goals and duties of the new commission.


But it is also true at an institutional level of course that often the needs of learners and the economy are best served by providers working with each other and with industry and business and government.


And we are already seeing some examples of successful collaboration between further education, higher education and industry in advanced manufacturing, construction, green energy, in transport, digital and management. There are lots of potential models. This is already showing us how we can develop new strategic pathways, better opportunities for learners and a higher skilled workforce and even access to research for businesses \- by putting to one side conventional sectoral boundaries.


Again the Bill is intended to remove some of these boundaries \- but apart from that, if you have plans which need us to look again at some of the practical obstacles, my message to you is that I am very open to hearing about how we can look at that creatively.


But even where the aim isn’t that sort of broad strategic partnership, colleges obviously have a long track record of working with local employers to identify skills needs and opportunities for their learners. And I think the task for us all is now to build on that work so that we create what I might call a strategic habit of collaboration between colleges and employers yes, \- but also with regional skills partnerships, and government. Which looks both at the long term trends but also responds nimbly to more immediate needs.


If you want an example of the kind of thing I have in mind, look no further than personal learning accounts. We have been able to work together on PLA to react quickly to examples of market failure, to target funding to meet employer demand, supported by RSP intelligence, for example with HGV licences, and health and social care shortages. 


So the first of the newly funded HGV licences was actually delivered within weeks of announcing the funding.


My challenge to the sector is to use this approach, working with employers and RSPs, to influence mainstream provision in the same way, not only where we need to react to today’s market failures, but to pre\-empt tomorrow’s employer and learner needs. 


And my officials are working with colleges Wales to develop a more flexible approach within each college’s mainstream allocation, to help you to respond to emerging needs by taking away some of the risks for you, which sometimes comes with new areas of delivery.


And the last thing I want to say in this area of collaboration, is about collaboration between further education colleges and schools. I know colleges will do all you can to support the progression of learners who have faced unique challenges in their qualifications. You have worked in partnership with schools in a very difficult time.


I think the task for us all now is to do more, both as schools and colleges to build on the close working we have seen, to bring the unique assets that schools and colleges have respectively, together \- to give our learners a better sense of the world of work, of vocational routes as part of their school journey, and to ease the transition to post\-16 for all.


The next principle is adaptability.


We live in a world where change is the only constant. And you are in the middle of that Venn diagram between a changing economy and change in educational provision.


How, what and when people learn is changing. Some of that we have talked about already but I want to draw out one of the major changes that I think is a challenge of culture as well as a challenge of delivery.


And that is the digital transformation of learning. This is not new territory. But what is new is the breadth and depth of it – and the expectations that learners and staff will now have. And experience of the pandemic has only intensified that.


The use of digital tools and technologies should become a natural part of a learner’s wider learning journey, and I want to see our learners equipped with the digital skills and capabilities they need to succeed.


Over the last few years we have been able to invest a lot in delivering the Digital 2030 strategic framework. And during Covid we’ve been able to fully meet the demand from the sector for devices, connectivity and other equipment to make sure that all learners could study remotely when they’ve needed to. So this is a good foundation.


But I also know colleges have started to collaborate on some innovative approaches, such as masterclasses with guest speakers, regional “Teachmeets” and joint online classes in a few cases. And I’m very keen to explore how we could build on this to make a more coherent, modern blended learning offer so that FE learners across Wales can have access to the best possible quality online provision. So please do bring us your proposals for how we can work together to extend this.


Our fourth principle is wellbeing and resilience.


Over the last two years, we have invested very significantly to support the mental health and wellbeing of staff and learners in the FE, work\-based and adult learning sectors.


And the huge pressure that the pandemic has put both on learners and staff, will be felt for years to come.


One of the most important things that education can do is help learners to become more resilient so that they can cope with adversity and change. I know a lot of colleges are doing innovative work in this area, as well as working with ColegauCymru to support active wellbeing


So we will continue to work closely with you to make sure that the right support is in place \- I have increased the existing funding streams for the next year to support post 16 learner mental health and wellbeing, but I recognise this is a long term issue.


And I recognise as well how vital it is both for the workforce and the resilience of the sector for us to support lecturers in their professional learning and career development. I want to see lecturers and assessors with access to a rich source of professional development and able to refresh and renew their sector focussed skills through a network of industry engagement.


So over the course of the next 12 months, we will take forward four crucial pieces of work to support the profession.


Firstly we will develop a professional learning plan for the further education teaching workforce which will bring together a range of training, advice and guidance for staff at all levels to develop your careers and professional lives.


This will include a core package of CPDso you can access the courses you need, with a focus on improving digital skills. We have commissioned Jisc to develop a bespoke programme for you on designing and delivering blended learning. It’s being piloted at the moment and will be rolled out from the summer.


Secondly, we will be reviewing initial teacher education for the sector, looking at the impact and effectiveness of the current qualifications and incentives and what reforms may be needed.


Thirdly this year we will be taking forward a knowledge transfer programme, bringing expertise from key sectors into colleges to help our learners learn from some of the highest skilled practitioners around.


And fourth, we are also looking creatively at ways to help improve workforce links with industry to ensure our teachers and assessors retain and hone their professional skills and expertise.


A career in the post 16 sector can be incredibly rewarding so we want to raise the profile of post 16 teaching profession and highlight the opportunities \- so later this month we will be launching a major recruitment campaign to raise awareness, promote the profession and attract new entrants.


And finally…the last of those five values: local leadership.


We have seen so clearly in the last two years the importance of place in the wellbeing and the economic health of people. And the role of colleges as anchor institutions in their communities and their local economies is increasingly important.


You have a reach through your physical premises, your workforce, your procurement capacity, your skills development, your network of business and industry contacts and your institutional leadership roles which can make a really significant impact in most local areas.


In 2017, a ColegauCymru report suggested that the economic impact of the FE colleges in Wales to the local business community in Wales was £4 billion a year.


Since then we have seen a surge in interest in the strengthening of local economies, be that through the foundational economy, the role of town centre transformation, jobs closer to home initiatives as well as the new working patterns we have seen during Covid which underscores both the potential \- and the responsibility \- of colleges to seek to contribute to local opportunity and prosperity as much as possible.


So I have asked my officials to do a piece of work with ColegauCymru to develop a current understanding of the wider economic impact of the college sector in Wales and \- importantly \- how we can work together to support the work of colleges as anchor institutions in your local economies \- and also as you work to realise the new focus on civic mission which will be a sector wide priority when our bill becomes law.


Colleagues, in closing, we are living in times of great change and challenge. Whether it be the pandemic, the response to Brexit, climate change, technological transformation, demographic trends. Any one of those would be a big enough challenge in most generations, we are facing them all at once. But we are facing them together.


The further education sector in Wales exemplifies that practical, entrepreneurial instinct that we all need in order to recognise that in the midst of these challenges there are also opportunities, if we are adaptable, collaborative, if we focus on our resilience, on leading in our communities and if we put the needs of the learner at the heart of all we do.


I am excited about the opportunity we have as a sector in the years ahead and I look forward to working with you all, to make the most of it.







Translation:


 
Noswaith dda gyfeillion, ac mae’n bleser cael y cyfle i fod yma heno yng Ngholeg y Cymoedd yma yn Nantgarw i drafod dyfodol addysg bellach yng Nghymru gyda chi. A diolch i Goleg y Cymoedd am y croeso \- ac i chi i gyd am roi o’ch hamser i fod yma.


Noswaith dda, bawb. Mae’n bleser cael y cyfle i fod yma heno yng Ngholeg y Cymoedd yn Nantgarw i drafod dyfodol addysg bellach yng Nghymru. Diolch i Goleg y Cymoedd am gynnal y digwyddiad hwn yn yr amgylchedd trawiadol hwn, ac i chi am roi o’ch amser i fod yma heno hefyd. 


Ers ymgymryd â rôl Gweinidog y Gymraeg ac Addysg y llynedd, rwyf wedi gweld â’m llygaid fy hun gyfraniad enfawr y sector addysg bellach yng Nghymru. Ac mae wedi bod yn braf iawn gweld y berthynas gref rhwng Llywodraeth Cymru a’r sector addysg bellach.


Ond wrth gwrs, mae gennym ddiddordebau a gwerthoedd cyffredin. Rydyn ni i gyd yn ymdrechu i gael system addysg sy’n galluogi ein holl fyfyrwyr i gyflawni eu potensial; ac sydd hefyd yn cyfoethogi ein cymunedau a’n bywyd dinesig.


Mewn ffordd, mae’r rhain yn eiriau hawdd i weinidog eu dweud, ond dwi’n meddwl ein bod ni wedi gweld ffrwyth y berthynas honno yn ystod y ddwy flynedd ddiwethaf. A hoffwn ddiolch i chi fel sector am y ffordd y gwnaethoch chi ymateb i dreialon a phrofion y pandemig Covid. 


FE wnaethoch chi roi dysgwyr a’u hanghenion wrth galon eich ymateb. Ac roedd y cymorth a’r gofal a ddangoswyd gennych tuag at eich dysgwyr a’ch staff yn eithriadol.


Ac rydych chi wedi gweithio’n dda gydag ysgolion i gydnabod anghenion dysgwyr sydd wir wedi dioddef y tarfu a fu ar ein system. Ac mae hynny wedi bod yn hanfodol i helpu ein pobl ifanc i symud ymlaen i gamau nesaf eu haddysg a chadw eu cymhelliant.


Roeddech chi’n hynod o hyblyg o ran addasu i’r galw newydd am ddysgu ar\-lein, ac am ddarpariaeth gyfunol i fyfyrwyr. Ac rydych chi wedi chwarae eich rhan fel colegau yn yr ymateb ehangach i Covid, gan gynnwys fel rhan o’r ddarpariaeth ysbytai maes, hyd yn oed.


Canolbwyntio ar y dysgwr, cydweithio, y gallu i addasu, llesiant a chydnerthedd, arweinyddiaeth leol. Y 5 gwerth a dull gweithredu hyn yw’r rhai rydych chi – yn fy marn i, o leiaf – wedi eu dangos ar eu gorau yn ystod y blynyddoedd diwethaf. Ac wrth i ni edrych tua’r dyfodol yng Nghymru, mae angen i’r gwerthoedd hyn helpu i lunio ein gweledigaeth gyffredin ar gyfer addysg bellach yn fy marn i.


Ers dod yn Weinidog yng nghanol y pandemig, ni fu cyfle arbennig o naturiol i nodi fy ngweledigaeth ehangach ar gyfer y cyfraniad y gall y sector addysg bellach ei wneud at ddyfodol Cymru.


Ochr yn ochr â gweithio gyda chi i ymateb i’r pandemig, rydym wrth gwrs wedi bod yn cydweithio ar y diwygiadau mwyaf pellgyrhaeddol i addysg ôl\-16 y mae Cymru wedi eu gweld yn y Bil Addysg Drydyddol ac Yymchwil.


Ac mae’r rhain yn sail hanfodol i sector ôl\-16 sy’n addas ar gyfer y dyfodol, ond nid dyma ein gweledigaeth gyfan ar gyfer addysg bellach yng Nghymru.


Felly heno, hoffwn ddweud wrthych pa mor bwysig i mi yw’r bartneriaeth strategol sydd gennym gyda’r sector, a sut yr hoffwn ddyfnhau’r berthynas honno ymhellach.


Ac mae hon yn llywodraeth sydd wedi ymrwymo i addysg bellach. Roeddwn i’n benderfynol y byddem yn adlewyrchu hynny yn ein setliad cyllideb eleni. Felly, ar gyfer 2022 i 2023, byddwch yn gweld buddsoddiad o £415 miliwn yn uniongyrchol i golegau ar gyfer cymorth a darpariaeth graidd, sef y cynnydd mwyaf mewn blynyddoedd lawer. Ac rwy’n falch hefyd ein bod ni’n gallu manteisio ar setliad amlflwydd o Whitehall i roi gwybod i chi am gyllidebau dros gyfnod o 3 blynedd.


Yn ogystal â hynny, rwy’n cyhoeddi heddiw £17\.209 miliwn arall o fuddsoddiad i foderneiddio amgylcheddau dysgu.


Yn ogystal â chyllid, mae mentrau fel Taith, sef ein rhaglen cyfnewid addysg fyd\-eang newydd, yn dangos pa mor bwysig yw creu cyfleoedd newydd ym maes addysg bellach ac addysg alwedigaethol.


Dyma’r rhaglen symudedd rhyngwladol sydd wedi cael y lefel fwyaf hael o gyllid erioed ym maes addysg bellach yng Nghymru, gyda £3\.5 miliwn ar gael ar gyfer ceisiadau eleni – yr un faint ag ar gyfer addysg uwch. Mae wedi ei deilwra’n arbennig ar gyfer Cymru, a bydd yn galluogi myfyrwyr a staff i dreulio cyfnod yn astudio neu’n gweithio dramor. Bydd ceisiadau ar gyfer y rhaglen yn agor yfory, a byddwn yn annog pob un o’n colegau i wneud cais. Gadewch i ni fanteisio i’r eithaf ar y cyfleoedd cyffrous y bydd Taith yn eu cynnig i staff a dysgwyr Addysg Bellach ledled Cymru.


Ond yn ôl at y 5 gwerth hynny. Beth maen nhw’n ei ddweud wrthym ni am y llwybr i’r dyfodol? O ran y cyntaf \[gwerthoedd]: canolbwyntio ar y dysgwr…


Wrth wraidd popeth a wnawn mae’r angen i sicrhau bod ein myfyrwyr yn ennill y sgiliau a’r cymwysterau sydd eu hangen arnynt i ffynnu, yn ogystal â symud ymlaen yn ddi\-dor ar draws yr amrywiaeth o lefelau cymwysterau \- wrth i ni anelu at un system sgiliau integredig.


Gall llwybr sy’n cychwyn fel cwrs lefel mynediad, o bosibl, arwain at gymhwyster galwedigaethol, neu radd. Ac mae angen i’r llwybr hwnnw fod mor hawdd teithio ar ei hyd ac wedi ei nodi mor glir ar gyfer dysgu galwedigaethol ag ydyw ar gyfer y llwybr academaidd.


Fe wnaethom gyhoeddi ein strategaeth cyflogadwyedd newydd yr wythnos hon ac rwy’n gweld y sector addysg bellach fel partner cyflawni allweddol o ran uchelgeisiau’r strategaeth \- gan sicrhau mynediad at y sgiliau iawn ar yr adeg iawn, ac ymateb yn gyflym ac yn hyblyg i anghenion y farchnad lafur. 


Ac wrth i ni weld newidiadau yn yr economi, mae gennym newidiadau yn ein system addysg hefyd. P’un ai a yw’r rhain yn ddiwygiadau i gymwysterau galwedigaethol yn Lloegr sy’n siŵr o effeithio ar Gymru – neu’n newidiadau i’n cwricwlwm ysgol ein hunain, a fydd yn ailosod disgwyliadau ac uchelgeisiau dysgwyr ar ôl 16 oed.


Bydd arnom angen llwybrau cynnydd clir a chydlynol o’r cwricwlwm newydd ar gyfer addysg ôl\-16\.


Bydd y gwaith o gynllunio cwricwlwm newydd ôl\-16 yn gyfrifoldeb ar y cyd rhwng Llywodraeth Cymru a’r Comisiwn newydd pan gaiff ei sefydlu o’r flwyddyn nesaf ymlaen, ar ôl i’r mesur ddod yn gyfraith.


Rwy’n disgwyl adroddiad gan Estyn yn fuan yn yr haf, a fydd yn edrych ar argaeledd ac ansawdd yr hyn mae’r cwricwlwm cyfredol yn ei gynnig. Bydd hynny’n ein galluogi i fwrw ymlaen ag adolygiad ehangach o’r cwricwlwm lleol sydd ar gael i ddysgwyr 16\-19 oed, a chefnogi ein carfan gyntaf o ddysgwyr y cwricwlwm newydd a fydd yn mynd i leoliadau ôl\-16 o 2027 ymlaen.


A bwriadaf wedyn, yn fy natganiad cyntaf o flaenoriaethau i’r comisiwn newydd pan sefydlir ef, bennu’r broses ar gyfer diwygio ein cwricwlwm ôl\-16\.


Yn ogystal, bydd angen i ni gael mynediad at gymwysterau yng Nghymru sy’n ymateb i anghenion y diwydiant. Mae ein rhaglen lywodraethu a’r cytundeb cydweithio â Phlaid Cymru yn nodi ein hymrwymiad ar y cyd i ehangu’n sylweddol yr amrywiaeth o gymwysterau galwedigaethol a wnaed ar gyfer Cymru er mwyn diwallu anghenion ein dysgwyr a’n heconomi.


Byddwn yn adolygu’r cymwysterau galwedigaethol sydd ar gael yng Nghymru ar hyn o bryd ac yn defnyddio’r canfyddiadau i gyflwyno diwygiadau. Rydym yn gweithio gyda Phlaid Cymru ar hyn a byddwn yn awyddus i sicrhau nad oes yr un dysgwr yng Nghymru dan anfantais o ganlyniad i'r diwygiadau sy’n cael eu gyrru gan lywodraeth y Deyrnas Unedig.


Ac mae ein dysgwyr eisiau dysgu yn Gymraeg ac yn Saesneg wrth gwrs. Mae cynyddu nifer y bobl sy’n gallu dysgu drwy gyfrwng y Gymraeg yn flaenoriaeth i bob un ohonom – mae’n hanfodol i lwyddiant ein polisi Cymraeg 2050 ac i’r ddyletswydd strategol newydd yn ein Bil i ehangu’r ddarpariaeth drydyddol cyfrwng Cymraeg.


Yn ein cytundeb cydweithredu byddwn yn cyllido’r Coleg Cymraeg Cenedlaethol i gynyddu’r gyfran o brentisiaethau a rhaglenni addysg bellach sydd ar gael yn Gymraeg.


Mae hynny’n amlwg yn newyddion da, ond yr her i gydweithwyr heno yw gweld y nod o sicrhau bod mwy o astudio yn y Gymraeg yn rhan hanfodol o’ch cenhadaeth. Pa nodau a thargedau fyddwch chi’n eu gosod i chi eich hunain, a sut byddwch chi’n eu cyflawni? Mae angen gweithlu hyderus a dwyieithog ar Gymru – ond gadewch i mi ddweud yn blaen, rydyn ni'n gwybod hefyd mai un o’r prif rwystrau i hynny yn aml yw sicrhau gweithlu hyderus, dwyieithog ym maes addysg bellach.


Mae’r Coleg eisoes yn cefnogi colegau i gyflogi staff i ddarparu cyrsiau yn y Gymraeg mewn meysydd blaenoriaeth. Ond rydw i eisiau gweithio gyda chi fel sector i nodi sut gallwn ni wneud mwy i sicrhau bod y gweithlu yno i’n helpu ni i gyflawni’r uchelgais hwn – felly gadewch i ni weithio gyda’n gilydd i ddatrys yr her hon yn greadigol.


Ac mae ein dysgwyr yn gynyddol awyddus i ddysgu ar unrhyw adeg mewn bywyd.


Rydyn ni i gyd yn gwybod nad yw pawb yn gallu manteisio i’r eithaf ar gyfle addysg y tro cyntaf yn yr ysgol neu’r coleg.


Felly, rydw i eisiau i Gymru fod yn genedl o ail gyfleoedd ym maes addysg. Gwlad lle nad yw hi byth yn rhy hwyr i ddysgu. Gwlad lle mae gan bobl yr hyder, y cymhelliant a’r modd i fynd yn ôl i fyd addysg er mwyn ennill y sgiliau sydd eu hangen arnynt i weithio a ffynnu ar unrhyw adeg. A dyletswydd i hyrwyddo dysgu gydol oes yw’r ddyletswydd strategol gyntaf yn ein Bil newydd.


Ond rydym yn gwybod bod cyfranogiad cyffredinol oedolion mewn addysg yn y Deyrnas Unedig wedi gostwng dros y degawd diwethaf, a’r ffaith os ydych chi’n llai cefnog, rydych chi’n llai tebygol o fod wedi cael unrhyw hyfforddiant ers gadael yr ysgol neu’r coleg.


Felly, mae angen i ni ganolbwyntio ein hymdrechion ar sicrhau bod cyfleoedd dysgu ar gael i’r rhai a fydd yn elwa fwyaf. A bydd ein Bil newydd yn rhoi dyletswydd ar y comisiwn newydd i sicrhau cyfleusterau priodol ar gyfer addysg bellach a hyfforddiant i oedolion cymwys. Mae'n gam mawr ymlaen o ran darparu i oedolion \- a bydd yn cael ei ategu gan gyllid. Rwyf am weithio gyda chi i ddiffinio cwmpas y ddyletswydd honno mewn rheoliadau.


A bydd y ddwy flynedd nesaf yn hollbwysig er mwyn datblygu’r gallu sydd ei angen arnom i gyflawni’r ymrwymiad hwn.


Er mwyn ein helpu ni i wneud hynny, rwyf wedi sefydlu grŵp cyfeirio allanol ar gyfer dysgu i oedolion, gyda chynrychiolaeth mewn addysg bellach, er mwyn i ni allu gweithio gyda phob rhan o’r sector trydyddol i wella ansawdd, mynediad a chynnydd mewn dysgu oedolion sy’n seiliedig ar sgiliau, yn ffurfiol ac yn anffurfiol. Bydd yn edrych ar sut rydym yn darparu mynediad mwy cyfartal, gwell cydweithio rhwng darparwyr, fframwaith cwricwlwm clir i ategu dilyniant drwy ddysgu pellach, a sut rydym yn datblygu ac yn cynorthwyo’r gweithlu sydd ei angen i wireddu hyn. Mae’r grŵp yn cyfarfod am y tro cyntaf yr wythnos nesaf.


Byddwch wedi gweld mai un o themâu’r drafodaeth hyd yma fu cydweithio. Felly, fe symudwn ni ymlaen at y nesaf o’r pum gwerth – Cydweithio.


Un o’r egwyddorion sy’n sail i’r Bil Addysg Drydyddol ac Ymchwil yw ein bod ni’n gallu gwneud mwy ar lefel system gyfan i sicrhau bod anghenion dysgwyr yn cael eu diwallu gan ddarparwyr sy’n gweithredu mewn ecosystem gydlynol ac ategol. Ac yn hollbwysig, mae cael sector cydweithredol yn un o nodau a dyletswyddau’r comisiwn newydd.


Ond mae hefyd yn wir ar lefel sefydliadol, wrth gwrs, mai darparwyr sy’n gweithio gyda’i gilydd a chyda diwydiant a busnes a’r llywodraeth sy’n aml yn diwallu anghenion dysgwyr a’r economi orau.


Ac rydym eisoes yn gweld rhai enghreifftiau o gydweithio llwyddiannus rhwng addysg bellach, addysg uwch a diwydiant ym maes gweithgynhyrchu uwch, adeiladu, ynni gwyrdd, trafnidiaeth, digidol a rheoli. Mae llawer o fodelau posibl. Mae hyn eisoes yn dangos i ni sut gallwn ni ddatblygu llwybrau strategol newydd, cyfleoedd gwell i ddysgwyr a gweithlu â mwy o sgiliau, a mynediad at ymchwil i fusnesau, hyd yn oed \- drwy anghofio am ffiniau sectoraidd confensiynol.


Eto, bwriad y Bil yw dileu rhai o’r ffiniau hyn \- ond ar wahân i hynny, os oes gennych chi gynlluniau lle mae angen i ni edrych eto ar rai o’r rhwystrau ymarferol, fy neges i chi yw fy mod i’n agored iawn i glywed sut gallwn ni edrych ar hynny’n greadigol.


Ond hyd yn oed os nad partneriaeth strategol eang o'r fath yw’r nod, mae’n amlwg bod gan golegau hanes hir o weithio gyda chyflogwyr lleol i ganfod anghenion sgiliau a chyfleoedd i’w dysgwyr. A chredaf mai’r dasg i bawb ohonom yn awr yw adeiladu ar y gwaith hwnnw fel ein bod ni’n creu’r hyn y gallwn ni ei alw’n arfer strategol o gydweithio rhwng colegau a chyflogwyr \- ie, \- ond hefyd gyda phartneriaethau sgiliau rhanbarthol, a’r llywodraeth. Bydd hyn yn gyfle i edrych ar y tueddiadau hirdymor, a bydd hefyd yn ymateb yn sensitif i anghenion mwy uniongyrchol.


Os ydych chi eisiau enghraifft o’r math o beth sydd gen i mewn golwg, does dim angen i chi edrych ymhellach na chyfrifon dysgu personol. Rydym wedi gallu gweithio gyda’n gilydd ar gynllun i ymateb yn gyflym i enghreifftiau o fethiant yn y farchnad, i dargedu cyllid i ateb y galw gan gyflogwyr, wedi ei ategu gan wybodaeth Partneriaethau Sgiliau Rhanbarthol \- er enghraifft, gyda thrwyddedau cerbyd nwyddau trwm, a phrinder iechyd a gofal cymdeithasol. 


Felly, cafodd y gyntaf o’r trwyddedau cerbydau nwyddau trwm a oedd yn cael eu cyllido o’r newydd ei chyflawni o fewn wythnosau i gyhoeddi’r cyllid.


Fy her i’r sector yw defnyddio’r dull gweithredu hwn, sef gweithio gyda chyflogwyr a Phartneriaethau Sgiliau Rhanbarthol, i ddylanwadu ar ddarpariaeth prif ffrwd yn yr un modd, nid yn unig lle mae angen i ni ymateb i fethiannau’r farchnad heddiw, ond er mwyn rhagfynegi anghenion cyflogwyr a dysgwyr yfory. 


Ac mae fy swyddogion yn gweithio gyda Colegau Cymru i ddatblygu dull mwy hyblyg o fewn dyraniad prif ffrwd pob coleg, i’ch helpu i ymateb i anghenion sy’n dod i’r amlwg drwy ddileu rhai o’r risgiau i chi, sydd weithiau’n gysylltiedig â meysydd darparu newydd.


A’r peth olaf yr hoffwn ei ddweud am y maes cydweithio hwn yw sôn am gydweithio rhwng colegau addysg bellach ac ysgolion. Gwn y bydd colegau’n gwneud popeth o fewn eich gallu i gefnogi cynnydd dysgwyr sydd wedi wynebu heriau unigryw yn eu cymwysterau. Rydych chi wedi gweithio mewn partneriaeth ag ysgolion mewn cyfnod anodd iawn.


Credaf mai’r dasg i ni i gyd yn awr yw gwneud mwy, fel ysgolion a cholegau, i adeiladu ar y cydweithio agos rydym wedi ei weld, i ddod â’r asedau unigryw sydd gan ysgolion a cholegau at ei gilydd \- i roi gwell ymdeimlad i’n dysgwyr o fyd gwaith, o lwybrau galwedigaethol fel rhan o’u taith yn yr ysgol, ac i hwyluso’r broses o bontio i addysg ôl\-16 i bawb.


Yr egwyddor nesaf yw’r gallu i addasu.


Rydyn ni’n byw mewn byd lle mai newid yw’r unig beth cyson. Ac rydych chi yng nghanol y diagram Venn rhwng economi sy’n newid a’r newid mewn darpariaeth addysg.


Mae sut, beth a phryd mae pobl yn dysgu yn newid. Rydym wedi sôn am rywfaint o hynny eisoes ond rwyf am dynnu sylw at un o’r newidiadau mawr sy’n her o ran diwylliant yn fy marn i, yn ogystal â her o ran cyflawni.


Trawsnewid dysgu'n ddigidol yw hynny. Nid yw hyn yn dir newydd. Ond yr hyn sy’n newydd yw’r ehangder a dyfnder \- a’r disgwyliadau sydd gan ddysgwyr a staff erbyn hyn. A dim ond dwysáu hynny mae profiadau o’r pandemig wedi ei wneud.


Dylai defnyddio offer a thechnolegau digidol ddod yn rhan naturiol o daith ddysgu ehangach dysgwyr, ac rwyf am weld ein dysgwyr yn cael eu harfogi â’r sgiliau a’r galluoedd sydd eu hangen arnynt i lwyddo.


Dros y blynyddoedd diwethaf, rydym wedi gallu buddsoddi llawer i gyflawni fframwaith strategol digidol 2030\. Ac yn ystod Covid bu modd i ni ddiwallu’r galw gan y sector yn llawn am ddyfeisiau, cysylltedd ac offer arall i wneud yn siŵr bod pob dysgwr yn gallu astudio o bell pan oedd angen. Felly mae hon yn sylfaen dda.


Ond rydw i hefyd yn gwybod bod colegau wedi dechrau cydweithio ar rai dulliau arloesol, fel dosbarthiadau meistr gyda siaradwyr gwadd, sesiynau “cwrdd â’r athrawon” rhanbarthol a dosbarthiadau ar\-lein ar y cyd mewn rhai achosion. Ac rwy’n awyddus iawn i archwilio sut gallem adeiladu ar hyn i sicrhau darpariaeth ddysgu gyfunol fwy cydlynol a modern er mwyn i ddysgwyr addysg bellach ledled Cymru allu manteisio ar y ddarpariaeth ar\-lein o’r ansawdd gorau posibl. Felly cofiwch gyflwyno eich cynigion ar gyfer sut gallwn ni weithio gyda’n gilydd i ymestyn hyn.


Ein pedwerydd egwyddor yw llesiant a chydnerthedd


Dros y ddwy flynedd ddiwethaf, rydym wedi buddsoddi’n sylweddol iawn i gefnogi iechyd meddwl a llesiant staff a dysgwyr yn y sectorau addysg bellach, dysgu yn y gwaith ac addysg oedolion.


A bydd y pwysau enfawr mae’r pandemig wedi ei roi ar ddysgwyr a staff yn cael ei deimlo am flynyddoedd i ddod.


Un o’r pethau pwysicaf y gall addysg ei wneud yw helpu dysgwyr i fod yn fwy cydnerth, er mwyn iddynt allu ymdopi ag adfyd a newid. Gwn fod llawer o golegau’n gwneud gwaith arloesol yn y maes hwn, yn ogystal â gweithio gyda Colegau Cymru i gefnogi llesiant gweithredol


Gan hynny, byddwn yn parhau i weithio’n agos gyda chi i wneud yn siŵr bod y cymorth priodol ar gael \- rwyf wedi cynyddu’r ffrydiau cyllido presennol ar gyfer y flwyddyn nesaf i gefnogi iechyd meddwl a llesiant dysgwyr ôl\-16, ond rwy’n cydnabod bod hwn yn fater hirdymor.


Ac rwyf hefyd yn cydnabod pa mor hanfodol yw’r gweithlu a chydnerthedd y sector er mwyn i ni gefnogi darlithwyr yn eu haddysg broffesiynol a datblygiad gyrfaol. Rwyf eisiau gweld darlithwyr ac aseswyr sydd â mynediad at ffynhonnell gyfoethog o ddatblygiad proffesiynol ac sy’n gallu adnewyddu a gloywi eu sgiliau sy’n canolbwyntio ar y sector drwy rwydwaith o ymgysylltu â’r diwydiant.


Felly, dros y 12 mis nesaf, byddwn yn bwrw ymlaen â phedwar darn hanfodol o waith i gefnogi’r proffesiwn.


Yn gyntaf, byddwn yn datblygu cynllun dysgu proffesiynol ar gyfer y gweithlu addysg bellach a fydd yn dwyn ynghyd amrywiaeth o hyfforddiant, cyngor ac arweiniad i staff ar bob lefel er mwyn datblygu eich gyrfaoedd a’ch bywydau proffesiynol.


Bydd hyn yn cynnwys pecyn craidd o ddatblygiad proffesiynol parhaus er mwyn i chi gael mynediad at y cyrsiau sydd eu hangen arnoch, gan ganolbwyntio ar wella sgiliau digidol. Rydym wedi comisiynu Jisc i ddatblygu rhaglen bwrpasol i chi ar ddylunio a darparu dysgu cyfunol. Mae’n cael ei dreialu ar hyn o bryd a bydd yn cael ei gyflwyno o’r haf ymlaen.


Yn ail, byddwn yn adolygu Addysg Gychwynnol i Athrawon ar gyfer y sector, gan edrych ar effaith ac effeithiolrwydd y cymwysterau a’r cymhellion presennol a pha ddiwygiadau y gallai fod eu hangen.


Yn drydydd, eleni byddwn yn bwrw ymlaen â rhaglen trosglwyddo gwybodaeth, gan ddod ag arbenigedd o sectorau allweddol i mewn i golegau i helpu ein dysgwyr i ddysgu gan rai o’r ymarferwyr mwyaf medrus sydd i’w cael.


Ac yn bedwerydd, rydym hefyd yn edrych yn greadigol ar ffyrdd o helpu i wella cysylltiadau’r gweithlu â diwydiant i sicrhau bod ein hathrawon a’n haseswyr yn cadw ac yn mireinio eu sgiliau a’u harbenigedd proffesiynol.


Gall gyrfa yn y sector ôl 16 fod yn werth chweil felly rydym eisiau codi proffil y proffesiwn dysgu ôl 16 a thynnu sylw at y cyfleoedd – felly yn ddiweddarach y mis hwn, byddwn yn lansio ymgyrch recriwtio fawr i godi ymwybyddiaeth, i hyrwyddo’r proffesiwn ac i ddenu pobl newydd.


Ac yn olaf...yr olaf o’r 5 gwerth hynny: arweinyddiaeth leol


Rydym wedi gweld mor glir yn ystod y ddwy flynedd ddiwethaf pa mor bwysig yw lle i lesiant ac iechyd economaidd pobl. Ac mae rôl colegau fel sefydliadau angor yn eu cymunedau a’u heconomïau lleol yn dod yn fwyfwy pwysig.


Mae gennych chi gyrhaeddiad drwy eich adeiladau ffisegol, eich gweithlu, eich capasiti caffael, eich gwaith datblygu sgiliau, eich rhwydweithiau o gysylltiadau busnes a diwydiant, a’ch rolau arweinyddiaeth sefydliadol sy’n gallu cael effaith sylweddol iawn yn y rhan fwyaf o ardaloedd lleol.


Yn 2017, awgrymodd adroddiad gan Colegau Cymru fod effaith economaidd colegau Addysg Bellach yng Nghymru ar y gymuned fusnes leol yng Nghymru yn £4 werth biliwn y flwyddyn.


Ers hynny, rydym wedi gweld cynnydd mawr yn y diddordeb mewn cryfhau economïau lleol, boed hynny drwy’r economi sylfaenol, rôl trawsnewid canol trefi, swyddi’n nes at y cartref yn ogystal â’r patrymau gweithio newydd rydym wedi eu gweld yn ystod Covid sy’n tanlinellu potensial – a chyfrifoldeb colegau i geisio cyfrannu at gyfleoedd a ffyniant lleol gymaint ag y bo modd.


Felly, rwyf wedi gofyn i’m swyddogion wneud darn o waith gyda Colegau Cymru i ddatblygu dealltwriaeth gyfredol o effaith economaidd ehangach y sector colegau yng Nghymru ac \- yn bwysig \- sut gallwn ni gydweithio i gynorthwyo gwaith colegau fel sefydliadau angor yn eich economïau lleol \- a hefyd wrth i chi weithio i wireddu’r ffocws newydd ar genhadaeth ddinesig, a fydd yn flaenoriaeth i’r sector cyfan pan ddaw ein Bil yn gyfraith.


Gydweithwyr, i gloi, rydym yn byw mewn cyfnod o newid a heriau mawr. P’un ai a yw’n bandemig, yr ymateb i Brexit, newid yn yr hinsawdd, trawsnewid technolegol, tueddiadau demograffig \- byddai unrhyw un o’r rheiny’n her ddigon mawr i'r rhan fwyaf o genedlaethau, ac rydym yn eu hwynebu nhw i gyd ar unwaith. Ond rydyn ni’n eu hwynebu nhw gyda’n gilydd.


Mae’r sector addysg bellach yng Nghymru yn esiampl o’r reddf ymarferol ac entrepreneuraidd sydd ei hangen arnom ni i gyd er mwyn cydnabod bod cyfleoedd hefyd yng nghanol yr heriau hyn \- os ydym yn barod i addasu, yn barod i gydweithio, os ydym yn canolbwyntio ar ein cydnerthedd, ar arwain yn ein cymunedau ac os rhoddwn anghenion y dysgwr wrth galon popeth a wnawn.


Rwy’n edrych ymlaen at y cyfle sydd gennym fel sector yn y blynyddoedd i ddod ac edrychaf ymlaen at weithio gyda chi i gyd, i fanteisio i’r eithaf arno.