Translate the text from English to Welsh.



 
I am pleased to update Members about the work of the Disability Rights Taskforce, which I co\-chair with Professor Debbie Foster of Cardiff University. The taskforce is made up of various working groups, which explore the challenges disabled people face and works towards our ambition of a more equal Wales.


The Co\-operation Agreement between the Welsh Government and Plaid Cymru recognises our shared determination to strengthen the rights of disabled people and tackle the inequalities they continue to face. Sian Gwenllian MS has been attending taskforce meetings to hear the progress we are making.


Further to my update in March 2023, the working groups are progressing well and updates on each are below:


The **Embedding and Understanding the Social Model of Disability** working group, chaired by Professor Debbie Foster, has concluded its meetings. As a result of the work undertaken, Healthcare Inspectorate Wales (HIW) and Care Inspectorate Wales (CIW) have received bespoke training in the Social Model of Disability and will apply this knowledge to inspections of health and social care services.


The **Access to Service** (including communications and technology) working group, chaired by Dr Natasha Hirst, has concluded its work, and presented its actions and recommendations to the taskforce. A number of integral discussions were held on the reporting on disability in the media, and the influence of words and images.


Working group meetings for the **Independent Living: Social Care**, chaired by Rhian Davies CEO Disability Wales, have also concluded. The Deputy Minister for Social Services was at the final meeting to hear the recommendations.


The **Independent Living: Health working group**, chaired by Willow Holloway, has concluded. It has been agreed that additional sessions will be held for further discussions on wellbeing. The Minister for Health and Social Services attended the taskforce meeting in June to listen to the ambitious recommendations. An extension of this group will focus on disabled people’s access to culture, sport and tourism in Wales. It will take a workshop approach in early 2024\.


The **Travel** working group, chaired by Andrea Gordon from Guide Dogs UK, has held five meetings. The Deputy Minister for Climate Change attended a working group meeting to hear from members about how public transport issues affect the lives of disabled people. The final meeting to agree recommendations is scheduled for October.


The **Employment and Income** working group, chaired by Professor Debbie Foster, has concluded. The recommendations will be presented at the next taskforce meeting in December.


The **Children and Young People** working group, co\-chaired by Angharad Price and Alice Moore, has held two meetings; the second focusing on children’s mental health services. We will ensure that children and young people’s voices are heard, through strong participation arrangements.


The **Affordable and Accessible Housing** working group will be chaired by Damian Joseph Bridgeman and is due to start in October.


At the June taskforce meeting, members heard presentations about how access to court, hate crime, policing, sexual assault, and domestic violence can affect disabled people. Taskforce members agreed to establish a working group to address access to justice for disabled people. This will be chaired by Joe Powell, CEO of All Wales People First and will start work in November.


I am pleased the Welsh Government’s Employment Disability Champions regularly attend all working groups and will soon provide mentorship to policy leads across government to ensure disabled people are included in policy making and their lived experiences are considered fully.


The taskforce’s work will lead to a co\-produced cross\-governmental Disability Rights Action Plan, which we will begin drafting in 2024\. However, we are already planning actions to remove barriers identified by the taskforce working groups.


The work of the Taskforce is at an exciting stage, and we continue to receive encouraging feedback from stakeholders. We will continue to implement the recommended actions identified by the working groups to transform Wales into a disability inclusive nation.


More information about this work can be found at our Disability Rights Taskforce webpage.


 







Translation:


 
Rwy'n falch o roi'r wybodaeth ddiweddaraf i'r Aelodau am waith y Tasglu Hawliau Pobl Anabl, sy'n cael ei gyd\-gadeirio gennyf i a'r Athro Debbie Foster o Brifysgol Caerdydd. Mae'r tasglu yn cynnwys gwahanol weithgorau, sy'n edrych ar yr heriau y mae pobl anabl yn eu hwynebu ac yn gweithio tuag at ein huchelgais o sicrhau Cymru fwy cyfartal.


Mae'r Cytundeb Cydweithio rhwng Llywodraeth Cymru a Phlaid Cymru yn cydnabod ein penderfyniad cyffredin i gryfhau hawliau pobl anabl a mynd i'r afael â'r anghydraddoldebau y maent yn parhau i'w hwynebu. Mae Sian Gwenllian AS wedi bod yn dod i gyfarfodydd y tasglu i glywed am y cynnydd rydym yn ei wneud.


Ers fy natganiad diweddaraf ym mis Mawrth 2023, mae'r gweithgorau wedi bod yn symud ymlaen yn dda ac mae'r wybodaeth ddiweddaraf am bob un isod:


Mae'r gweithgor **Gwreiddio a Deall y Model Cymdeithasol o Anabledd**, dan gadeiryddiaeth yr Athro Debbie Foster, wedi dod â'i gyfarfodydd i ben. O ganlyniad i'r gwaith a wnaed, mae Arolygiaeth Gofal Iechyd Cymru (AGIC) ac Arolygiaeth Gofal Cymru (AGC) wedi cael hyfforddiant pwrpasol ar y Model Cymdeithasol o Anabledd a byddant yn cymhwyso'r wybodaeth hon i arolygiadau o wasanaethau iechyd a gofal cymdeithasol.


Mae'r gweithgor **Mynediad at Wasanaethau** (gan gynnwys cyfathrebu a thechnoleg), dan gadeiryddiaeth Dr Natasha Hirst, wedi gorffen ei waith, ac wedi cyflwyno ei gamau gweithredu a'i argymhellion i'r tasglu. Cynhaliwyd nifer o drafodaethau creiddiol am y modd y sonnir am anabledd yn y cyfryngau, a dylanwad geiriau a delweddau.


Mae cyfarfodydd y gweithgor **Byw'n Annibynnol: Gofal Cymdeithasol**, dan gadeiryddiaeth Rhian Davies, Prif Weithredwr Anabledd Cymru, hefyd wedi dod i ben. Roedd y Dirprwy Weinidog Gwasanaethau Cymdeithasol yn y cyfarfod olaf i glywed yr argymhellion.


Mae cyfarfodydd y gweithgor **Byw'n Annibynnol:** Mae'r gweithgor**Iechyd**, dan gadeiryddiaeth Willow Holloway, hefyd wedi dod i ben. Cytunwyd y bydd sesiynau ychwanegol yn cael eu cynnal ar gyfer trafodaethau pellach am lesiant. Aeth y Gweinidog Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol i gyfarfod y tasglu ym mis Mehefin i glywed yr argymhellion uchelgeisiol. Bydd estyniad o'r grŵp hwn yn canolbwyntio ar fynediad pobl anabl at ddiwylliant, chwaraeon a thwristiaeth yng Nghymru. Bydd yn defnyddio dull gweithdy yn gynnar yn 2024\.


Mae'r gweithgor **Teithio**, dan gadeiryddiaeth Andrea Gordon o Guide Dogs UK, wedi cynnal pum cyfarfod. Aeth y Dirprwy Weinidog Newid Hinsawdd i gyfarfod o'r gweithgor i glywed gan aelodau sut y mae problemau â thrafnidiaeth gyhoeddus yn effeithio ar fywydau pobl anabl. Mae'r cyfarfod terfynol i gytuno ar argymhellion wedi'i drefnu ar gyfer mis Hydref.


Mae'r gweithgor **Cyflogaeth ac Incwm** , dan gadeiryddiaeth yr Athro Debbie Foster, wedi dod i ben. Bydd yr argymhellion yn cael eu cyflwyno yng nghyfarfod nesaf y tasglu ym mis Rhagfyr.


Mae'r gweithgor **Plant a Phobl Ifanc** , sy'n cael ei gadeirio ar y cyd gan Angharad Price ac Alice Moore, wedi cynnal dau gyfarfod. Roedd yr ail yn canolbwyntio ar wasanaethau iechyd meddwl plant. Byddwn yn sicrhau bod lleisiau plant a phobl ifanc yn cael eu clywed, drwy drefniadau cryf ar gyfer cyfrannu at y drafodaeth.


Bydd y gweithgor **Tai Fforddiadwy a Hygyrch** yn cael ei gadeirio gan Damian Joseph Bridgeman a disgwylir i'r gweithgor gychwyn ar ei waith ym mis Hydref.


Yng nghyfarfod mis Mehefin y tasglu, clywodd yr aelodau gyflwyniadau am sut y gall mynediad at y llysoedd, troseddau casineb, plismona, ymosodiadau rhywiol, a thrais domestig effeithio ar bobl anabl. Cytunodd aelodau'r tasglu i sefydlu gweithgor i fynd i'r afael â mynediad at gyfiawnder i bobl anabl. Joe Powell, Prif Weithredwr Pobl yn Gyntaf Cymru Gyfan fydd yn cadeirio. Bydd yn dechrau gweithio ym mis Tachwedd.


Rwy'n falch bod Hyrwyddwyr Cyflogaeth Pobl Anabl Llywodraeth Cymru yn mynd i gyfarfodydd pob gweithgor yn rheolaidd, a chyn bo hir byddant yn mentora arweinwyr polisi ar draws y llywodraeth i sicrhau bod pobl anabl yn cael eu cynnwys wrth lunio polisïau a bod eu profiadau bywyd yn cael eu hystyried yn llawn.


Bydd gwaith y tasglu'n arwain at gyd\-gynhyrchu Cynllun Gweithredu Hawliau Pobl Anabl trawslywodraethol. Byddwn yn dechrau'i ddrafftio yn 2024\. Fodd bynnag, rydym eisoes yn cynllunio camau i gael gwared ar y rhwystrau a nodwyd gan weithgorau'r tasglu.


Mae gwaith y tasglu wedi cyrraedd cam cyffrous, ac rydym yn parhau i gael adborth calonogol gan randdeiliaid. Byddwn yn parhau i weithredu'r camau a nodwyd gan y gweithgorau yn eu hargymhellion er mwyn newid Cymru i fod yn genedl sy'n gynhwysol i bobl anabl.


Mae rhagor o wybodaeth am y gwaith hwn ar gael ar dudalen we'r Tasglu Hawliau Pobl Anabl.