Translate the text from Welsh to English.



 
Yn 2024\-25, bydd yr awdurdodau lleol yn cael £5\.7bn gan Lywodraeth Cymru o’r Grant Cynnal Refeniw ac ar ffurf ardrethi annomestig wedi’u hailddosbarthu. Byddant yn cael y cyllid hwn i'w wario ar ddarparu gwasanaethau allweddol. Golyga hyn y bydd y cyllid refeniw craidd ar gyfer llywodraeth leol yn 2024\-25 yn cynyddu o 3\.1%, ar sail tebyg at ei debyg, o'i gymharu â'r flwyddyn gyfredol. 

Mae cyllid ychwanegol o £1\.3m yn cael ei ddarparu i sicrhau na fydd unrhyw awdurdod yn cael cynnydd o lai na 2\.0%. 

Mae cyllideb Llywodraeth Cymru werth hyd at £1\.3bn yn llai mewn termau real na phan gafodd ei gosod yn 2021\. Nid yw ein setliad, sy'n cael ei ddarparu’n bennaf gan Lywodraeth y DU ar ffurf grant bloc, yn ddigonol i fodloni'r holl bwysau y mae gwasanaethau cyhoeddus yn eu hwynebu o ganlyniad i chwyddiant uchel parhaus ynghyd â’r cynnydd yn y galw am y gwasanaethau hyn. Wrth inni ddatblygu’r Gyllideb ddrafft ar gyfer 2024\-25, a gafodd ei chyhoeddi ddoe, rydym wedi rhoi blaenoriaeth, i’r graddau y bo hynny’n bosibl, i ddiogelu gwasanaethau cyhoeddus craidd y rheng flaen. Rydym wedi cefnogi'r aelwydydd hynny sydd wedi cael eu taro fwyaf a blaenoriaethu swyddi, lle bynnag y bo hynny’n bosibl. 

O ganlyniad, felly, rydym wedi diogelu'r cynnydd dangosol o 3\.1% yn y setliad llywodraeth leol, ac yn unol â'n pwyslais ar gefnogi aelwydydd, mae hyn hefyd yn parhau i ddiogelu’r aelwydydd hynny sy'n agored i niwed a rhai incwm isel rhag unrhyw ostyngiad mewn cymorth drwy Gynllun Gostyngiadau'r Dreth Gyngor. Byddwn yn parhau i gynnal hawliadau llawn yn 2024\-25 drwy ddarparu £244m yn y setliad. 

Yn ogystal â'r setliad craidd, rwy'n cyhoeddi gwybodaeth ddangosol ar grantiau refeniw a chyfalaf penodol sydd wedi’u cynllunio ar gyfer 2024\-25, sy'n dod i dros 1\.3bn ar gyfer refeniw a thros £960m ar gyfer cyfalaf ar y cam dros dro hwn. 

Rydym wedi gweithio'n agos gyda llywodraeth leol drwy gydol y flwyddyn, ac rydym yn deall y pwysau y mae llywodraeth leol yn eu hwynebu. Rwy'n falch o'r berthynas weithio rhwng Llywodraeth Cymru a llywodraeth leol yng Nghymru a byddwn yn parhau i ymgysylltu'n agos drwy CLlLC. 

Mae'r galw am wasanaethau, ochr yn ochr â phwysau costau, a achosir gan chwyddiant sydd yn gyson uchel, yn golygu y bydd angen i awdurdodau lleol wneud penderfyniadau anodd am wasanaethau, arbedion effeithlonrwydd a’r dreth gyngor wrth iddynt osod eu cyllidebau. Mae'n bwysig eu bod yn ymgysylltu mewn modd ystyrlon â'u cymunedau lleol wrth iddynt ystyried y blaenoriaethau ar gyfer y flwyddyn sydd i ddod. 

Nid yw'n briodol i Lywodraeth Cymru fynd ati i osod lefel fympwyol o gynnydd yn y dreth gyngor. Bydd angen i awdurdodau lleol ystyried yr amrediad llawn o ffynonellau cyllid sydd ar gael iddynt, yn ogystal â'r pwysau sy'n eu hwynebu. Rwy'n eu hannog i barhau i gydbwyso’n ofalus yr effaith a gaiff unrhyw gynnydd yn y dreth ar gyllid aelwydydd â’r effaith y bydd colli cymorth a gwasanaethau yn ei chael. Rwy’n gwybod y bydd arweinwyr, aelodau etholedig a swyddogion, fel ei gilydd, ym mhob ardal o Gymru yn ymdrechu i ddod o hyd i ddulliau o ddefnyddio adnoddau yn y ffordd orau bosibl i wneud y gwahaniaeth mwyaf i’w cymunedau. 

Rwy'n darparu pecyn o gymorth ardrethi annomestig a fydd o fudd i bob talwr ardrethi yng Nghymru. Cyflwynais y pecyn hwn fel rhan o'r Gyllideb ddrafft ddoe. Byddwn yn rhoi cap o 5% ar y cynnydd yn y lluosydd ardrethi annomestig ar gyfer 2024\-25, ar gost flynyddol gylchol o £18m. Mae hyn yn is na'r cynnydd o 6\.7% a fyddai’n berthnasol fel arall. Byddwn hefyd yn buddsoddi £78m arall i ddarparu cymorth am y bumed flwyddyn yn olynol i fusnesau manwerthu, hamdden a lletygarwch ar gyfer talu eu biliau ardrethi annomestig. At hynny, rydym yn parhau i gefnogi talwyr ardrethi y mae eu hatebolrwydd wedi cynyddu yn dilyn yr ymarfer i ailbrisio ardrethi annomestig yn 2023\. Mae ein cynllun rhyddhad trosiannol yn parhau i gyflwyno newidiadau yn raddol ar gyfer talwyr ardrethi cymwys ar gost o £38m yn 2024‑25\. 

Nodais y sefyllfa o safbwynt cyllid cyfalaf fel rhan o'r Gyllideb ddrafft. Rwyf wedi cynnal y cyllid cyfalaf cyffredinol ar gyfer awdurdodau lleol ar £180m, y lefel ddangosol a osodwyd y llynedd. Gan gadw mewn cof bod costau yn cynyddu fwyfwy yn unol â chwyddiant yn y sector adeiladu, rwy’n gwybod y bydd hyn yn golygu y bydd yn rhaid i awdurdodau lleol edrych yn ofalus ar eu rhaglenni cyfalaf a phennu blaenoriaethu er mwyn parhau i fuddsoddi yn y ffordd fwyaf effeithiol posibl er mwyn darparu gwasanaethau cyhoeddus. Rwyf hefyd wedi parhau i ddarparu £20m ym mhob blwyddyn i alluogi awdurdodau i ymateb i'n blaenoriaeth ar y cyd o ddatgarboneiddio, er mwyn parhau â'r pwyslais ar gyfrannu at gynllun Cymru Sero Net.

Mae tabl cryno ynghlwm wrth y datganiad hwn sy'n dangos dyraniadau'r setliad (Cyllid Allanol Cyfun (AEF)) yn ôl awdurdod. Mae’r dyraniadau yn deillio o gyfrifiadau gan ddefnyddio'r fformiwla y cytunwyd arni gyda llywodraeth leol. 

Fel rhan o'n Rhaglen Lywodraethu, rydym wedi ymrwymo i sicrhau nad yw awdurdodau yn cael eu llesteirio gan fiwrocratiaeth ddiangen. Yn ein trafodaethau, tynnodd mwyafrif helaeth yr awdurdodau lleol sylw at reoli a gweinyddu grantiau fel y gorbenion gweinyddol mwyaf beichus, a'r maes lle y mae’r cyfle gorau i newid er budd pawb. 

Mae rhaglen waith ar y gweill i leihau nifer y grantiau unigol a delir i awdurdodau lleol o 2024\-25 ac i ystyried symud grantiau i'r setliad sydd wedi’i ddadneilltuo pan fydd y cyd\-destun ehangach yn golygu bod hynny yn briodol. Mae rhai meysydd eisoes wedi'u nodi ar gyfer newid ac mae'r Gyllideb ddrafft yn dangos sut rydym yn rhesymoli ac yn rhoi pwyslais newydd i grantiau penodol i addysg. O ran y meysydd hynny lle y mae’r gwaith ar y newidiadau wedi’i gwblhau eisoes, mae’r rhain wedi'u nodi yn y tablau grant a gyhoeddir fel rhan o'r setliad. Mae'r gwaith hwn yn parhau ac rwy'n disgwyl i ragor o newidiadau gael eu cyflwyno fel rhan o'r setliad terfynol. Rwyf wedi ymrwymo i sicrhau tryloywder llwyr ynghylch y symudiadau fel y gall awdurdodau lleol ac eraill weld yn glir lle y gwnaed unrhyw newidiadau i’r cyllid.

Bydd rhagor o fanylion am y setliad yn cael eu hanfon i bob awdurdod lleol a'u cyhoeddi ar wefan Llywodraeth Cymru.

Caiff y datganiad ei gyhoeddi yn ystod y toriad er mwyn rhoi'r wybodaeth ddiweddaraf i aelodau. Os bydd aelodau eisiau i mi wneud datganiad pellach neu ateb cwestiynau ynglŷn â hyn pan fydd y Senedd yn dychwelyd, byddwn yn hapus i wneud hynny.





### Dogfennau


* #### Tabl cryno \- Setliad Dros Dro 2024\-25 o'i gymharu â Cyllid Allanol Cyfun (AEF) terfynol wedi'i addasu 2023\-24,
 math o ffeil: pdf, maint ffeil: 105 KB



105 KB







Translation:


 
In 2024\-25, local authorities will receive £5\.7bn from the Welsh Government Revenue Support Grant (RSG) and non\-domestic rates (NDR) to spend on delivering key services.  This means the core revenue funding for local government in 2024\-25 will increase by 3\.1% on a like\-for\-like basis compared to the current year.  

Additional funding of £1\.3m is being provided to ensure no authority will receive less than a 2\.0% increase. 

The Welsh Government’s budget is worth up to £1\.3bn less in real terms than when it was set in 2021\. Our settlement, which comes largely from the UK Government in the form of a block grant, is not sufficient to meet all pressures public services face as a result of persistently\-high inflation and rising demand. As we have developed the draft Budget 2024\-25, which was published yesterday, we have prioritised protecting core frontline public services as far as possible; supporting the hardest hit households and prioritising jobs, where we can. 

We have therefore protected the indicative rise of 3\.1% in the local government settlement, and in line with our focus on supporting households, this also continues to protect vulnerable and low\-income households from any reduction in support through the Council Tax Reduction Scheme (CTRS). We will continue to maintain full entitlements in 2024\-25 by providing £244m in the settlement. 

In addition to the core settlement, I am publishing indicative information on specific revenue and capital grants planned for 2024\-25, which amount to more than £1\.3bn for revenue and more than £960m for capital at this provisional stage. 

We have worked closely with local government throughout the year, and understand the pressures local government is facing. I am proud of the working relationship Welsh Government and local government share in Wales and we will continue to engage closely through the WLGA. 

Demand for services, alongside cost pressures, caused by persistently\-high inflation, means local authorities will need to make difficult decisions about services, efficiencies, and council tax as they set their budgets. It is important they engage meaningfully with their local communities as they consider priorities for the forthcoming year. 

It is not appropriate for the Welsh Government to set an arbitrary level of council tax increase. Local authorities will need to take account of the full range of funding sources available to them, as well as the pressures they face. I encourage them to continue to carefully balance the impact of increases on household finances with the loss of support and services. I know that across Wales, leaders, elected members and officers alike will be striving to find ways to make the best use of their resources to make the most difference for their communities. 

I am providing a package of non\-domestic rates support which will benefit every ratepayer in Wales. I set this package out as part of the draft Budget yesterday. We will cap the increase to the non\-domestic rates multiplier for 2024\-25 to 5%, at a recurring annual cost of £18m. This is lower than the 6\.7% increase that would otherwise apply. We will also be investing an additional £78m to provide a fifth successive year of support for retail, leisure and hospitality businesses with their non\-domestic rates bills. We also continue to support ratepayers with increased liabilities following the 2023 non\-domestic rates revaluation. Our transitional relief scheme continues to phase in changes for eligible ratepayers at a cost of £38m in 2024‑25\. 

I set out the position on capital funding as part of the draft Budget. I have maintained the general capital funding for local authorities at £180m, the indicative level that was set last year. With soaring inflationary costs in the construction sector, I know this will mean local authorities will have to look carefully at and prioritise their capital programmes to continue to invest to best effect in the provision of public services.  I have also continued to provide £20m in each year to enable authorities to respond to our joint priority of decarbonisation, to continue the focus on contributing to the Net Zero Wales plan. 

Attached to this statement is a summary table setting out the settlement allocations (Aggregate External Finance (AEF)) by authority. They are derived using the formula agreed with local government. 

As part of our Programme of Government we are committed to ensuring that local authorities are not hampered by unnecessary bureaucracy. In our discussions, local authorities overwhelmingly highlighted grants management and administration as the most burdensome administrative overhead, and the area with the greatest opportunity for change to achieve mutual benefit. 

A programme of work is underway to reduce the number of separate grants paid to local authorities from 2024\-25 and to consider moving grants into the de\-hypothecated settlement if the wider context makes this appropriate. Some areas have already been identified for change and the draft budget sets out how we are rationalising and refocusing education specific grants. Where changes have already been worked through, these are set out in the grant tables published as part of the settlement. This work continues and I expect more changes to be presented at part of the final settlement. I am committed to complete transparency about the movements so local authorities and others can clearly see any changes in funding.

Further details will be sent to all local authorities and published on the Welsh Government’s website.

This Statement is being issued during recess in order to keep Members informed. Should Members wish me to make a further statement or to answer questions on this when the Senedd returns, I would be happy to do so. 





### Documents


* #### Summary Table \- 2024\-25 Provisional Settlement compared to 2023\-24 adjusted final Aggregate External Finance (AEF),
 file type: pdf, file size: 46 KB



46 KB