Translate the text from English to Welsh.



 
The agreement delivers a package of spending commitments reflecting Plaid Cymru’s policy priorities amounting to £119m.

It includes an extra £30m for higher and further education; £25m for local government and £44m additional investment in the health service. The Welsh language will receive an additional £5m as a result of the Budget agreement, and funding for the arts will rise by £3m.

A full breakdown of the spending commitments is below.

The draft Budget will also reflect the joint policy areas where the Welsh Government and Plaid Cymru have common ground, which were outlined in the Compact to Move Wales Forward, agreed in May. Funding allocated in the draft Budget to these commitments will ensure a rapid start to delivery on these shared priority areas.

The Budget agreement was negotiated through the formal Finance Liaison Committee set up between the Welsh Government and Plaid Cymru.

In addition to the funding commitments, a number of other measures have also been agreed.

These include a commitment to explore the development of an all\-Wales plan to increase the level of Welsh\-domiciled medical students in Wales, including the development of medical training in North Wales, and exploring options to accelerate the Llandeilo bypass scheme if more capital funding becomes available through the Autumn Statement.

Welsh Government Finance Secretary Mark Drakeford said:


> “The establishment of the Finance Liaison Committee has been a milestone in the maturity of Welsh politics and the productive discussions we have had with Plaid Cymru have been conducted in that spirit.
> 
> "As the First Minister said at the start of this Assembly, no party has a monopoly on good ideas and we have been able to incorporate many of Plaid Cymru’s spending plans into this draft Budget.
> 
> "The Budget agreement delivers a kick start to delivery for many key policies and programmes so the people of Wales can start to see their benefits as early as possible.”

The Plaid Cymru negotiating team on the committee was led by Shadow Secretary for Business, Economy and Finance, Adam Price AM. He said:


> “Since the very beginning of this Assembly, Plaid Cymru made it clear that we would use our role as Official Opposition to deliver tangible benefits for the people of Wales. In this budget deal, we have secured the biggest one year budget settlement in the history of the National Assembly. This is a £119m package that will deliver and progress many of Plaid Cymru’s manifesto commitments.
> 
> “As a result of some of the policies secured in Plaid Cymru’s budget agreement waiting times in the NHS will be reduced and we’ll have more doctors working in it. There will be more cradle to career support with the availability of 30 hours of free childcare, better investment in Higher Education and Further Education, and the creation of more quality apprenticeships.
> 
> "Plaid Cymru has also managed to secure important investment in infrastructure to improve roads, railways and cycle paths, and we will secure more investment in the arts, culture and Welsh language which is great news for all of us who want to see this nation thrive. And on top of this, the extra funding that Plaid Cymru has secured for local government will mean that the nominal cuts to Welsh council budgets for next year will be cancelled.
> 
> "We are proud to have delivered a budget that will benefit people in all parts of Wales; Plaid Cymru is delivering as an effective opposition party.”




| **Plaid Cymru spending priorities included in the Budget agreement** | **2017\-18 £m** |
| --- | --- |
| HE funding/FE funding and learning pathways | 30 |
| Visit Wales | 5 |
| Welsh for Adults/National Language Agency | 5 |
| Arts funding | 3 |
| Funding for end\-of\-life care | 1 |
| Funding for a pilot to end town centre car parking charges | 3 |
| Investment in healthcare professional education, including medical schools | 7 |
| New diagnostic equipment (capital) | 15 |
| Increase in mental health spending | 20 |
| Additional funding for local authorities | 25 |
| Additional funding for Safer Routes to Schools programme and school transport | 1\.5 |
| Funding for eating disorder and gender identity clinics | 1 |
| Feasibility study into reopening Carmarthen to Aberystwyth railway line | 0\.3 |
| Feasibility into national cycleway | 0\.2 |
| Ports infrastructure fund | 2 |
| **Total** | **£119m** |







Translation:


 
 Mae'r cytundeb hwn yn darparu pecyn o addewidion gwario sy'n adlewyrchu blaenoriaethau polisi Plaid Cymru, sy'n dod i gyfanswm o £119m.   
  
Mae'n cynnwys: £30m arall ar gyfer addysg bellach ac uwch; £25m ar gyfer llywodraeth leol; a £44m o fuddsoddiad pellach yn y gwasanaeth iechyd. Bydd y Gymraeg yn cael £5m arall diolch i gytundeb y Gyllideb, a bydd cynnydd o £3m yn y cyllid ar gyfer y celfyddydau.  
  
Mae dadansoddiad llawn o'r addewidion gwario yn y cytundeb hwn isod.  
  
Bydd y Gyllideb ddrafft hefyd yn adlewyrchu meysydd polisi ar y cyd lle mae Llywodraeth Cymru a Phlaid Cymru yn rhannu’r un syniadau, fel y amlinellwyd yn y Compact i Symud Cymru Ymlaen, y cytunwyd arno ym mis Mai. Bydd y cyllid a fydd yn cael ei ddyrannu yn y Gyllideb ddrafft i wireddu’r addewidion hyn yn sicrhau bod modd dechrau ar unwaith ar gyflawni yn erbyn y meysydd â blaenoriaeth a rennir hyn.  
  
Cafodd cytundeb y Gyllideb ei negodi drwy'r Pwyllgor Cyswllt ar Gyllid a sefydlwyd rhwng Llywodraeth Cymru a Phlaid Cymru.   
  
Yn ogystal â'r addewidion cyllido, cytunwyd hefyd ar amryw o fesurau eraill.   
  
Mae'r rhain yn cynnwys: addewid i ymchwilio i'r opsiynau ar gyfer datblygu cynllun Cymru Gyfan i gynyddu nifer y myfyrwyr meddygol sy'n hanu o Gymru yng Nghymru, gan gynnwys datblygu hyfforddiant meddygol yn y Gogledd; ac ymchwilio i’r opsiynau ar gyfer cyflymu'r cynllun ar gyfer ffordd osgoi Llandeilo os bydd rhagor o gyllid cyfalaf ar gael yn sgil Datganiad yr Hydref. 

 Dywedodd Mark Drakeford, Ysgrifennydd y Cabinet dros Gyllid a Llywodraeth Leol, Llywodraeth Cymru:

 
> "Mae sefydlu'r Pwyllgor Cyswllt ar Gyllid wedi bod yn garreg filltir wrth i wleidyddiaeth Cymru ddod i oed ac mae'r trafodaethau adeiladol rydyn ni wedi'u cael â Phlaid Cymru wedi cael eu cynnal yn yr un ysbryd. 
> 
>  "Fel y dywedodd y Prif Weinidog ar ddechrau'r Cynulliad hwn, nid oes gan unrhyw blaid fonopoli dros syniadau da ac rydyn ni wedi gallu cynnwys llawer o gynlluniau gwario Plaid Cymru yn y Gyllideb ddrafft hon. 
> 
>  "Mae cytundeb y Gyllideb yn rhoi dechrau arbennig i'r gwaith o gyflawni llawer o bolisïau a rhaglenni allweddol fel bod pobl Cymru yn gallu dechrau gweld y manteision cyn gynted â phosibl."

 Cafodd tîm negodi Plaid Cymru ar y pwyllgor ei arwain gan Adam Price AC, Ysgrifennydd yr Wrthblaid dros Fusnes, yr Economi a Chyllid. Dywedodd ef:

 
> “Ers dechrau'r Cynulliad hwn, mae Plaid Cymru wedi bod yn gwbl glir y byddem yn defnyddio ein rôl fel yr Wrthblaid Swyddogol i sicrhau buddion gwirioneddol i bobl Cymru. Yn y fargen gyllidebol hon, rydyn ni wedi cytuno ar y setliad cyllidebol un flwyddyn mwyaf yn hanes y Cynulliad Cenedlaethol. Mae hwn yn becyn gwerth £119 miliwn a fydd yn gwireddu llawer o’r addewidion sydd gan Blaid Cymru yn ei maniffesto, ac a fydd hefyd yn datblygu ar yr addewidion hynny.  
>   
> “Diolch i rai o'r polisïau sydd wedi'u sicrhau yng nghytundeb Plaid Cymru ar y Gyllideb, bydd amseroedd aros yn y Gwasanaeth Iechyd Gwladol yn lleihau a bydd mwy o feddygon yn gweithio yn y gwasanaeth. Bydd mwy o gymorth yn cael i roi i bobl o'r crud i fyd gwaith, gyda 30 o oriau o ofal plant di\-dâl, mwy o fuddsoddiad mewn Addysg Bellach ac Addysg Uwch, a mwy o brentisiaethau o safon yn cael eu cynnig. 
> 
>  "Mae Plaid Cymru hefyd wedi mynd â’r maen i’r wal a gwneud yn siŵr bod buddsoddiad pwysig yn cael ei wneud mewn seilwaith i wella ffyrdd, rheilffyrdd a llwybrau beiciau. Byddwn ni hefyd yn gweld mwy o fuddsoddiad yn y celfyddydau, ac mewn diwylliant a'r Gymraeg ac mae hyn yn newyddion da i bob un ohonon ni sydd am weld y genedl hon yn ffynnu. Yn ogystal â hyn i gyd, bydd y cyllid ychwanegol mae Plaid Cymru wedi'i sicrhau ar gyfer llywodraeth leol yn golygu na fydd cynghorau Cymru yn gweld toriadau nominal yn eu cyllidebau ar gyfer y flwyddyn nesaf. Rydyn ni'n falch o fod wedi cyflwyno cyllideb y bydd pobl ym mhob cwr o Gymru yn elwa arni; mae Plaid Cymru yn cyflawni fel gwrthblaid effeithiol.”

 

 
| **Blaenoriaethau gwariant Plaid Cymru sydd wedi’u cynnwys yng nghytundeb y Gyllideb** | **2017\-18 £m** |
| --- | --- |
| Cyllid i addysg uwch/cyllid i addysg bellach a llwybrau dysgu | 30 |
| Croeso Cymru | 5 |
| Cymraeg i Oedolion/Asiantaeth Iaith Genedlaethol | 5 |
| Cyllid i’r celfyddydau | 3 |
| Cyllid ar gyfer gofal diwedd oes | 1 |
| Cyllid ar gyfer cynllun peilot i roi diwedd ar dalu am barcio mewn canol trefi | 3 |
| Buddsoddi mewn addysg broffesiynol ym maes gofal iechyd, gan gynnwys ysgolion meddygol | 7 |
| Cyfarpar diagnostig  newydd (cyfalaf) | 15 |
| Cynyddu’r  gwariant ar iechyd meddwl | 20 |
| Rhagor o gyllid i awdurdodau lleol | 25 |
| Rhagor o gyllid ar gyfer y rhaglen Llwybrau Diogel i Ysgolion a chludiant i ysgolion | 1\.5 |
| Cyllid ar gyfer clinigau anhwylderau bwyta a hunaniaeth rywedd | 1 |
| Astudiaeth ddichonoldeb i ailagor y rheilffordd o Gaerfyrddin i Aberystwyth | 0\.3 |
| Astudiaeth ddichonoldeb i lwybr beicio cenedlaethol | 0\.2 |
| Cronfa seilwaith porthladdoedd | 2 |
| **Cyfanswm** | **£119m** |