Translate the text from English to Welsh.



 
As a Senedd we have a shared commitment to decarbonisation and have set net\-zero targets demonstrating how Wales can lead the way on the number one global challenge facing us. Our ambitions must be driven by scaling up of renewable energy generation and I am committed to establishing Wales as a leader in this area.


To push towards achieving our goals I am pleased to announce that today I have begun a deep dive into renewable energy. The deep dive will involve a small core group of experts from both within the sector and outside to provide input and challenge. The purpose of the exercise is to identify the opportunities we have in Wales to significantly scale up renewable generation, consider the barriers and the steps required to overcome them. We will look at short\-, medium\- and long\-term steps, and in doing so we will have a focus on retaining wealth and ownership in Wales. The Terms of Reference for this group have been agreed today and can be read in Annex A.


It is anticipated that the early outcomes of the discussions will be reported back to the Senedd prior to the Christmas break in an Oral Statement. It is my intention that this statement will be supported by an action plan setting out how we can best overcome the issues identified.


Renewable Energy Deep Dive – Terms of Reference
-----------------------------------------------


### Purpose


The purpose of the exercise is to identify barriers to significantly scaling up renewable energy in Wales and identifying steps to overcome the barriers. We will look at short, medium and long term steps, and in doing so we will have a particular focus on retaining wealth and ownership in Wales.


The deep dive will:


* Consider the scale of investment in renewable energy generation needed to meet Wales’ statutory duties.
* Identify the scope for community ownership within private sector renewable generation projects and the wider role for communities to work in partnership with developers in Wales.
* Consider how to increase the benefit to Wales from commercially owned developments, where ownership is not being pursued.
* Consider the scale of opportunity for public and community led renewable energy generation in Wales.
* Consider how to support the growth/development of public and community owned renewable energy generation in Wales
* Challenge the status quo for delivery in Wales and set out priority actions to support greater renewable energy generation by public bodies and community groups in Wales.


### **Membership of the group**


The deep dive will involve a small core group of critical thinkers led by the Deputy Minister for Climate Change, from both within the sector and outside to provide input and challenge. Meetings will be chaired by the Deputy Minister, with secretariat provided by Welsh Government. Members have been chosen on the basis of their individual expertise and experience; as such attendance is not to be delegated without agreement of the Deputy Minister.




| Name | Organisation |
| --- | --- |
| Dr Jenifer Baxter | Protium Green Solutions |
| Pete Capener | Bath and West Community Energy |
| Dr Mike Colechin | Cultivate Innovation and Member of the Flexis Advisory Board |
| Dr Jeffrey Hardy | Imperial College London |
| Andrew Jeffreys | Director Welsh Treasury, Welsh Government |
| Sarah Jennings | Natural Resources Wales |
| Anthony Kyriakides | Energy Saving Trust |
| Hywel Lloyd | Institute of Welsh Affairs |
| Dan McCallum | Awel coop |
| Sarah Merrick | Ripple Energy |
| Guy Newey | Energy Systems Catapult |
| Robert Procter | Community Energy Wales |
| Dr Nina Skorupska | Renewable Energy Association |
| Beth Warnock | Energy Systems Catapult |
| Dr Chris Williams | South Wales Industrial Cluster and Tata Steel |
| Dr Mike Jenkins | Local Government |
| Rhys Wyn Jones | Renewables UK Cymru |


The group will be supported by focussed group discussions where necessary covering specific topics where the group feel additional expertise and opinion would add value. The scope of these focussed group discussions will be shaped by the initial meetings of the deep dive group.


### Timing


The exercise will begin in October with meetings taking place at regular intervals (no more than two per week) before Senedd Christmas recess. The outcomes of the review will be announced in a Ministerial Statement ahead of Christmas recess.


The group may meet occasionally following this statement if actions are identified which require longer\-term work.


### Communications


Discussions in the group will take place on a Chatham House basis and there will be no communications about the final outcome of discussions unless first agreed with Welsh Government.


Welsh Government will publish these Terms of Reference and circulate notes of meetings to the group.







Translation:


 
Fel Senedd, mae gennym ymrwymiad a rennir i ddatgarboneiddio ac rydym wedi gosod targedau sero\-net sy'n dangos sut y gall Cymru arwain y ffordd ar yr her fyd\-eang sy'n ein hwynebu. Rhaid i'n huchelgeisiau gael eu llywio gan gynyddu cynhyrchu ynni adnewyddadwy ac rwyf wedi ymrwymo i sefydlu Cymru fel arweinydd yn y maes hwn.


Er mwyn gwthio tuag at gyflawni ein nodau, mae'n bleser gennyf gyhoeddi fy mod heddiw wedi dechrau gwaith ymchwil manwl iawn ar ynni adnewyddadwy. Bydd y gwaith ymchwil gan grŵp craidd bach o arbenigwyr o'r sector a'r tu allan i roi mewnbwn a her. Diben yr ymarfer yw nodi'r cyfleoedd sydd gennym yng Nghymru i gynyddu cynhyrchu adnewyddadwy yn sylweddol, ystyried y rhwystrau a'r camau sydd eu hangen i'w goresgyn. Byddwn yn edrych ar gamau tymor byr, canolig a hirdymor, ac wrth wneud hynny byddwn yn canolbwyntio ar gadw cyfoeth a pherchnogaeth yng Nghymru. Cytunwyd ar Gylch Gorchwyl y grŵp hwn heddiw a gellir ei ddarllen yn Atodiad A.


Rhagwelir y bydd canlyniadau cynnar y trafodaethau yn cael eu hadrodd yn ôl i'r Senedd cyn gwyliau'r Nadolig mewn Datganiad Llafar. Fy mwriad yw y bydd y datganiad hwn yn cael ei gefnogi gan gynllun gweithredu yn nodi'r ffordd orau o oresgyn y materion a nodwyd.


Gwaith Ymchwil Manwl Ynni Adnewyddadwy – Cylch Gorchwyl
-------------------------------------------------------


### Diben


Diben yr ymarfer yw nodi rhwystrau i gynyddu ynni adnewyddadwy yng Nghymru yn sylweddol a nodi camau i oresgyn y rhwystrau. Byddwn yn edrych ar gamau tymor byr, canolig a hir, ac wrth wneud hynny byddwn yn canolbwyntio'n benodol ar gadw cyfoeth a pherchnogaeth yng Nghymru.


Bydd yr ymchwil manwl yn:


* Ystyried maint y buddsoddiad mewn cynhyrchu ynni adnewyddadwy sydd ei angen i gyflawni dyletswyddau statudol Cymru.
* Nodi'r posibilrwydd o berchnogaeth gymunedol o fewn prosiectau cynhyrchu adnewyddadwy'r sector preifat a'r rôl ehangach i gymunedau weithio mewn partneriaeth â datblygwyr yng Nghymru.
* Ystyried sut i gynyddu'r budd i Gymru o ddatblygiadau sy'n eiddo masnachol, lle nad oes perchnogaeth.
* Ystyried maint y cyfle i gynhyrchu ynni adnewyddadwy a arweinir gan y cyhoedd a'r gymuned yng Nghymru.
* Ystyried sut i gefnogi twf/datblygiad cynhyrchu ynni adnewyddadwy sy'n eiddo i'r cyhoedd a'r gymuned yng Nghymru
* Herio'r sefyllfa bresennol ar gyfer cyflawni yng Nghymru a nodi camau blaenoriaeth i gefnogi mwy o gynhyrchu ynni adnewyddadwy gan gyrff cyhoeddus a grwpiau cymunedol yng Nghymru.


### Aelodaeth o'r grŵp


Bydd yr ymchwil manwl yn cynnwys grŵp craidd bach o feddylwyr beirniadol dan arweiniad y Dirprwy Weinidog dros Newid yn yr Hinsawdd, o'r sector a'r tu allan i roi mewnbwn a her. Bydd y Dirprwy Weinidog yn cadeirio cyfarfodydd, gyda'r ysgrifenyddiaeth yn cael ei darparu gan Lywodraeth Cymru. Dewiswyd yr Aelodau ar sail eu harbenigedd a'u profiad unigol; gan na ddylid dirprwyo presenoldeb o'r fath heb gytundeb y Dirprwy Weinidog.




| Enw | Sefydliad |
| --- | --- |
| Dr Jenifer Baxter | Protium Green Solutions |
| Pete Capener | Bath and West Community Energy |
| Dr Mike Colechin | Cultivate Innovation ac Aelod o'r Bwrdd Cynghori Hyblyg |
| Dr Jeffrey Hardy | Coleg Imperial Llundain |
| Andrew Jeffreys | Cyfarwyddwr Trysorlys Cymru, Llywodraeth Cymru |
| Sarah Jennings | Cyfoeth Naturiol Cymru |
| Anthony Kyriakides | Ymddiriedolaeth Arbed Ynni |
| Hywel Lloyd | Sefydliad Materion Cymreig |
| Dan McCallum | Awel coop |
| Sarah Merrick | Ripple Energy |
| Guy Newey | Energy Systems Catapult |
| Robert Procter | Ynni Cymunedol Cymru |
| Dr Nina Skorupska | Renewable Energy Association |
| Beth Warnock | Energy Systems Catapult |
| Dr Chris Williams | Clwstwr Diwydiannol De Cymru a Tata Steel |
| Dr Mike Jenkins | Llywodraeth Leol |
| Rhys Wyn Jones | Renewable UK Cymru |


Cefnogir y grŵp gan drafodaethau grŵp â ffocws lle bo angen sy'n cwmpasu pynciau penodol lle mae'r grŵp yn teimlo y byddai arbenigedd a barn ychwanegol yn ychwanegu gwerth. Bydd cwmpas y trafodaethau grŵp â ffocws hyn yn cael eu llunio gan gyfarfodydd cychwynnol y grŵp ymchwil manwl.


### Amseru


Bydd yr ymarfer yn dechrau ym mis Hydref gyda chyfarfodydd yn cael eu cynnal yn rheolaidd (dim mwy na dau yr wythnos) cyn toriad Nadolig y Senedd. Cyhoeddir canlyniadau'r adolygiad mewn Datganiad Gweinidogol cyn toriad y Nadolig.


Gall y grŵp gyfarfod yn achlysurol yn dilyn y datganiad hwn os nodir camau gweithredu sy'n gofyn am waith tymor hwy.


### Cyfathrebu


Cynhelir trafodaethau yn y grŵp ar sail Chatham House ac ni fydd unrhyw ohebiaeth am ganlyniad terfynol y trafodaethau oni chytunir yn gyntaf â Llywodraeth Cymru.


Bydd Llywodraeth Cymru yn cyhoeddi'r Cylch Gorchwyl hwn ac yn dosbarthu nodiadau cyfarfodydd i'r grŵp.