Translate the text from English to Welsh.



 
The audit published today (Thursday 26 November 2020\) shows the slave trade was embedded in the Welsh economy and society and reflected in many of our statues, street and building names today.


The audit identified 209 monuments, buildings or street names, located in all parts of Wales, which commemorate people who were directly involved with the slavery and the slave trade or opposed its abolition. These include:


* 13 monuments, buildings, or street names commemorating people who took part in the African slave trade
* 56 monuments, buildings, or street names commemorating people who owned or directly benefitted from plantations or mines worked by the enslaved
* 120 monuments, buildings, or street names commemorating people who opposed abolition of the slave trade or slavery
* 20 monuments, buildings, or street names commemorating people accused of crimes against Black people, notably in colonial Africa


The audit, led by Gaynor Legall, found that commemorations of people connected with the slave trade are often shown without any accompanying interpretation to address matters of contention. Without this, the figures are presented solely as role models rather than representatives of challenging aspects of the past.


The research also found there are alarmingly few Welsh people of Black or Asian heritage commemorated across Wales, showing there is a need to consider how we should celebrate the contributions that all parts of our community have made to our country.


The audit also unearthed a positive strand to Welsh history, highlighting the existence of commemorations to anti\-slavery activists across Wales; from the statue of Henry Richard in Tregaron, to streets names for Samuel Romilly and the Pantycelyn halls of residence at Aberystwyth University.


First Minister Mark Drakeford said:



> “While the tragic killing of George Floyd happened almost 4000 miles away, it sparked global action that shone a light on racial inequality in society today.
> 
> 
> “That inequality exists in Welsh society too and we must work towards a Wales which is more equal. To help us do this, we need a clear understanding of the legacies of the slave trade and the British Empire. This audit provides important evidence which helps us establish an honest picture of our history. 
> 
> 
> “This is not about rewriting our past or naming and shaming. It is about learning from the events of the past. It is an opportunity for us to establish a mature relationship with our history and find a heritage which can be shared by us all.
> 
> 
> “This is the first stage of a much bigger piece of work which will consider how we move forward with this information as we seek to honour and celebrate our diverse communities.”


Gaynor Legall, Leader of the task and finish group who led the audit, said:



> “This a piece of work that I am immensely proud of because it gives a very thorough, factual account of Wales’ involvement in the Slave Trade and expands our knowledge of the history of Wales. It will hopefully lead to children learning the complete history, warts and all.”







Translation:


 
Mae'r archwiliad, a gyhoeddwyd heddiw (dydd Iau 26 Tachwedd 2020\), yn dangos bod y fasnach mewn caethweision yn rhan annatod o economi a chymdeithas Cymru, ac yn cael ei hadlewyrchu mewn llawer o’n cerfluniau, adeiladau ac enwau strydoedd.


Nododd yr archwiliad 209 o henebion, adeiladau neu enwau strydoedd, a leolir ym mhob rhan o Gymru, sy'n coffáu pobl a oedd yn ymwneud yn uniongyrchol â chaethwasiaeth a'r fasnach mewn caethweision, neu a oedd yn gwrthwynebu diddymu caethwasiaeth. Mae'r rhain yn cynnwys:


* 13 o henebion, adeiladau neu enwau strydoedd yn coffáu pobl a gymerodd ran yn y fasnach mewn caethweision o Affrica
* 56 o henebion, adeiladau neu enwau strydoedd yn coffáu pobl a oedd yn berchen ar blanhigfeydd neu fwyngloddiau a oedd yn defnyddio caethweision – neu a oedd yn elwa’n uniongyrchol arnynt
* 120 o henebion, adeiladau, neu enwau strydoedd yn coffáu pobl a oedd yn gwrthwynebu diddymu’r fasnach mewn caethweision neu gaethwasiaeth
* 20 o henebion, adeiladau, neu enwau strydoedd yn coffáu pobl a gyhuddwyd o droseddau yn erbyn pobl Dduon, yn enwedig yn Affrica trefedigaethol


Canfu'r archwiliad, dan arweiniad Gaynor Legall, fod henebion sy’n coffáu pobl sy'n gysylltiedig â'r fasnach gaethwasiaeth yn aml yn cael eu dangos heb unrhyw ddehongliad cysylltiedig i fynd i'r afael â materion dadleuol. Heb hyn, cyflwynir y ffigurau fel modelau rôl yn unig yn hytrach na chynrychiolwyr agweddau heriol ar y gorffennol.


Canfu'r ymchwil hefyd mai ychydig iawn o bobl o dreftadaeth Ddu neu Asiaidd sy'n cael eu coffáu ledled Cymru, sy'n dangos bod angen ystyried sut y dylem ddathlu'r cyfraniadau y mae pob rhan o'n cymuned wedi'u gwneud i'n gwlad.


Roedd yr archwiliad hefyd yn datgelu agweddau cadarnhaol ar hanes Cymru, gan dynnu sylw at enghreifftiau o goffáu ymgyrchwyr yn erbyn caethwasiaeth ledled Cymru; o gerflun Henry Richard yn Nhregaron, i enwau strydoedd ar ôl Samuel Romilly a neuaddau preswyl Pantycelyn ym Mhrifysgol Aberystwyth.


Dywedodd y Prif Weinidog, Mark Drakeford: "Er i ladd trasig George Floyd ddigwydd bron i 4,000 milltir i ffwrdd, sbardunodd weithredu byd\-eang a oedd yn taflu goleuni ar anghydraddoldeb hiliol yn ein cymdeithas heddiw.



> “Mae'r anghydraddoldeb hwnnw'n bodoli yng nghymdeithas Cymru hefyd a rhaid inni weithio tuag at Gymru sy'n fwy cyfartal. Er mwyn ein helpu i wneud hyn, mae arnom angen dealltwriaeth glir o etifeddiaeth y fasnach gaethwasiaeth a'r Ymerodraeth Brydeinig. Mae'r archwiliad hwn yn darparu tystiolaeth bwysig sy'n ein helpu i sefydlu darlun gonest o'n hanes. 
> 
> 
> “Nid yw hyn yn ymwneud ag ailysgrifennu ein gorffennol nac enwi pobl a chodi cywilydd. Mae'n ymwneud â dysgu o ddigwyddiadau'r gorffennol. Mae'n gyfle inni sefydlu perthynas aeddfed â'n hanes a dod o hyd i dreftadaeth y gall pob un ohonom ei rhannu.
> 
> 
> “Dyma gam cyntaf mewn darn llawer mwy o waith a fydd yn ystyried sut symudwn ni ymlaen gyda'r wybodaeth hon, wrth inni geisio anrhydeddu a dathlu ein cymunedau amrywiol.”


Dywedodd Gaynor Legall, arweinydd y grŵp gorchwyl a gorffen a arweiniodd yr archwiliad



> “Rwy’n hynod falch o’r darn o waith hwn, am ei fod yn rhoi disgrifiad trylwyr a ffeithiol iawn o ran Cymru yn y Fasnach mewn Caethweision, ac yn ehangu ein gwybodaeth am hanes Cymru. Gobeithio y bydd yn arwain at blant yn dysgu'r hanes cyflawn gyda’i holl ffaeleddau.”