Translate the text from Welsh to English.



 
Mae'r Gyllideb Derfynol hon yn diweddaru cynigion y Gyllideb Ddrafft a gyhoeddwyd ym mis Rhagfyr. Roedd rhaid i'r cynigion hynny gymryd i ystyriaeth y sefyllfa ariannol anoddaf sydd wedi'i hwynebu ers datganoli, gydag effaith chwyddiant cyson uchel yn golygu bod y gyllideb yn werth £1\.3bn yn llai mewn termau real na phan gafodd ei phennu yn 2021\.

A hithau'n siarad mewn cynhadledd i'r wasg heddiw, dywedodd y Gweinidog Cyllid Rebecca Evans:


> “Mae ein cynigion i'r gyllideb ar gyfer 2024 i 25 wedi'u cynllunio i ddiogelu'r gwasanaethau craidd rydyn ni i gyd yn dibynnu arnyn nhw, cyn belled â phosibl.
> 
> ‌“Rydyn ni wedi ailstrwythuro ein cynlluniau gwario i ganolbwyntio cyllid ar wasanaethau rheng flaen y GIG; i setliad llywodraeth leol, i ddiogelu cyllid ar gyfer ysgolion, ac i gynnal taliadau BPS i ffermwyr y flwyddyn nesaf.
> 
> “Er y byddwn yn gwario mwy yn y meysydd craidd hyn, mae ein gwasanaethau cyhoeddus yn wynebu blwyddyn anodd iawn wrth iddyn nhw reoli'r pwysau deublyg sef galw a chostau cynyddol.”

Aeth y Gweinidog ymlaen:


> ‌“Fel rheol, dydyn ni ddim yn gwneud llawer o newidiadau rhwng y Gyllideb Ddrafft a'r Gyllideb Derfynol, ond y tro hwn rydyn ni'n gwneud mwy o newidiadau nag arfer. Y rheswm dros hynny yw bod Llywodraeth y DU yn ystod yr wythnosau diwethaf wedi rhoi rhagor o fanylion inni o'r diwedd am y cyllid canlyniadol y byddwn yn ei gael o ganlyniad i benderfyniadau y mae wedi'u gwneud i gynyddu gwariant mewn meysydd datganoledig yn Lloegr yn ystod y flwyddyn ariannol hon.
> 
> “Mae'r wybodaeth hon wedi dod i law yn hwyr iawn yn y flwyddyn. Mae'r refeniw ychwanegol yn swm o £231m, sef tua dwy ran o dair o'n capasiti wrth gefn.
> 
> ‌“Pe baen ni wedi cael yr wybodaeth hon pan oeddem yn rheoli ein sefyllfa anodd yn ystod y flwyddyn gallen ni fod wedi gwneud rhai dewisiadau gwahanol eleni, ac osgoi gwneud rhai o'r penderfyniadau anoddach. Er hynny, mae'n golygu ein bod yn gallu gwneud bron £190m o ddyraniadau ychwanegol yn y Gyllideb Derfynol ar gyfer y flwyddyn nesaf.”

Mae'r dyraniadau ychwanegol yn canolbwyntio ar y meysydd hynny lle mae'r pwysau mwyaf difrifol, neu le na fyddai gostyngiadau wedi'u gwneud pe bai Llywodraeth y DU wedi bod yn fwy agored gyda'r wybodaeth am gyllid. 

Mae'r Gyllideb Derfynol yn dyrannu:

* £14\.4m ar gyfer llywodraeth leol i'w helpu i dalu am bwysau mewn gofal cymdeithasol ac ysgolion. Rydym hefyd yn gwrthdroi'r toriadau a wnaed i grant y gweithlu gofal cymdeithasol ac i'r grant plant a chymunedau.
* £10m i gryfhau rhaglenni prentisiaeth a chyflogadwyedd, gan sicrhau cymorth i weithwyr dur os bydd Tata yn bwrw ymlaen â'u cynlluniau i gau'r ffwrneisi chwyth ym Mhort Talbot.
* £40m o gyllid cyfalaf newydd i gefnogi'r GIG.
* £30m ar gyfer Morglawdd Caergybi.
* £20m i helpu busnesau bach a chanolig i ddiogelu eu busnesau yn y dyfodol.
* Nifer o ddyraniadau cyfalaf Trafodiadau Ariannol, gan gynnwys hyd at £20m i fwrw ymlaen â chynigion tai, parhau i gefnogi tai cymdeithasol ychwanegol i helpu i fynd i'r afael â digartrefedd, a'r costau anuniongyrchol cysylltiedig gan gynnwys canlyniadau gwaeth ym maes iechyd, cyflogaeth ac addysg.

Siaradodd y Gweinidog hefyd am yr angen am fwy o hyblygrwydd cyllidebol, sydd eisoes ar gael i'r Alban. Byddai'r hyblygrwydd gwell hwn yn sicrhau bod gan Gymru'r offer a'r ymreolaeth i ddefnyddio ei harian yn y ffordd orau bosibl, gan ddiwallu anghenion a blaenoriaethau'r bobl sy'n byw ac yn gweithio yma yn well.

Cynhelir dadl ar yr hyblygrwydd gwell hwn yn y Senedd yn ddiweddarach heddiw.

Bydd y Gyllideb Derfynol yn cael ei thrafod yn y Senedd ddydd Mawrth 5 Mawrth.







Translation:


 
This Final Budget updates the Draft Budget proposals which were published in December. Those proposals had to take into consideration the most difficult financial situation faced since devolution, with the impact of persistently high inflation making the budget worth £1\.3 billion less in real terms than when it was set in 2021\.

Speaking at a press conference today, Finance Minister Rebecca Evans, said:


> “Our budget proposals for 2024 to 25 have been designed to protect the core services we all rely on, as far as possible.
> 
> “We have restructured our spending plans to focus funding toward frontline NHS services; to the local government settlement, to protect funding for schools, and to maintain BPS payments for farmers next year.
> 
> “Even though we will be spending more in these core areas, our public services face a very difficult year ahead as they manage the twin pressures of increased demand and costs.”

The minister continued:


> “Typically, we do not make many changes between Draft and Final Budget, but this time we are making more changes than usual. That is because in the last couple of weeks the UK government has finally given us further details about the funding consequentials we will receive as a result of decisions it has made to increase spending in devolved areas in England during this financial year.
> 
> “This information has come through very late in the year. At £231 million, the additional revenue represents around two\-thirds of our reserve capacity.
> 
> “If we had had this information when we were managing our difficult in\-year position we could have made some different choices this year, and avoided making some of the more difficult decisions. However, it does mean that we can make almost £190 million of extra allocations in the Final Budget for next year.”

The extra allocations are focused on those areas where pressures are most severe, or where reductions would not have been made had the UK government been more forthcoming with the funding information.  

The Final Budget allocates:

* £14\.4 million for local government to help it meet pressures in social care and schools. We are also reversing cuts made to the social care workforce grant and to the children and communities grant.
* £10 million to strengthen apprenticeship and employability programmes, ensuring help for steel workers if Tata proceeds with their plans to close the blast furnaces at Port Talbot.
* £40 million of new capital funding to support the NHS.
* £30 million for Holyhead Breakwater.
* £20 million to fund to help small and medium\-sized businesses future\-proof their businesses.
* A number of Financial Transactions capital allocations, including up to £20 million to progress housing proposals, continuing to support additional social housing to help tackle homelessness, and the associated indirect costs including poorer health, employment and educational outcomes.

The minister also spoke about the need for greater budget flexibilities, which are already available to Scotland. This greater flexibility would ensure that Wales had the tools and the autonomy to use its money in the best possible way, better fitting the needs and priorities of the people who live and work here.

A debate on these greater flexibilities will take place in the Senedd later today.

The Final Budget will be debated in the Senedd on Tuesday 5th March.