Translate the text from English to Welsh.



 
 


 


 


I have today laid before the National Assembly for Wales the Welsh Government’s Welsh Language Annual Report for 2010 / 11\. It sets out the work undertaken by the Welsh Government to implement its Welsh language scheme; to promote and facilitate the use of the language \- and to work towards the goal of creating a truly bilingual Wales \- which was the aim outlined in Iaith Pawb, the National Action Plan for the language, published in 2003\.


The report provides details about the wide range of activities undertaken by the Welsh Government, and it partners, in support of the language. It shows how the language is being mainstreamed into more and more of our activities, from providing services to the public to developing new policies that benefit communities across Wales.


The work undertaken in recent years sets the scene for an even stronger focus by the Government in future. The need for a stronger focus reflects the fact that the language remains in a fragile state, notwithstanding the encouraging increase in the number of Welsh speakers reported in the 2001 Census. 


Living alongside one of the world’s strongest languages is a constant challenge, as is the pace of technological change and its impact on all minority languages. In addition, migration processes continue to change the linguistic character of Welsh\-speaking communities in many parts of Wales. History has shown us that the use of the language within a community can decline with alarming speed \- and this decline can be seen today in many parts of Wales.


The Government’s support for the language also reflects the fact that it is an essential part of the cultural identity and character of Wales. It helps define who we are as a nation \- in our communities, in our relationships with friends and families and as individuals. With many other languages, it forms part of the rich diversity that shapes the social landscape of this country, the UK and Europe.


There can be no question, therefore, about this Government’s commitment to the Language.  During 2010/11 the One Wales coalition partners worked closely and positively together to ensure that the Government’s commitments with regard to the language were delivered successfully. 


Significant progress was made during 2010/11, including:


 


* in April 2010, the Government’s first ever Welsh\-medium Education Strategy was published. The strategy will develop effective Welsh\-medium provision from nursery through to further and higher education, whilst building on the foundations laid by Iaith Pawb.
* in February 2011, Royal Assent was given to the Welsh Language (Wales) Measure 2011, which will change the legislative framework surrounding the Welsh language. The Measure establishes the post of Welsh Language Commissioner who will promote the use of the language and enforce the rights of Welsh speakers.
* in March 2011, the Welsh Language Board approved the Welsh Government’s new Welsh language scheme, which has a renewed focus on mainstreaming the language into everything that we do.


In addition, the Government is developing a new Welsh language strategy, to replace Iaith Pawb. The strategy will reflect the new legislative framework provided by the Welsh Language Measure and will have a strong focus on increasing the use of Welsh and safeguarding its use in communities across Wales. It will also complement and support the vision set out in our new Welsh\-medium education strategy. 


 


The Measure, the Welsh\-medium Education Strategy, the Government's new Welsh language scheme and the forthcoming Welsh language strategy will provide us with a formidable set of tools with which to tackle the challenges faced by the language \- and to help ensure that it can grow from strength to strength. 


As we look to the future, we must ensure that parents and families better understand how the language can benefit their children, to enable them to make informed decisions with regard to their upbringing and education. We need to ensure that Welsh\-medium education is planned and provided in accordance with parents’ wishes. We need to provide more and more opportunities for children and young people to enjoy using the language beyond the school gates – and we need to encourage Welsh speaking parents to use the language with their children.


I am determined to make progress as quickly and effectively as possible to deal with the challenges that lay ahead. 


As of December, local authorities will report back to the Welsh Government on how they are progressing against targets to improve the number of young people learning and studying for qualifications through the medium of Welsh. 


In addition, the Government announced on 5 October that Meri Huws would serve as the first Welsh Language Commissioner, to lead the Commissioner’s office from 1 April 2012\. She will be a robust and active champion for the language – and will work with organisations to increase the number of services available in Welsh, providing more opportunities for people to use the language in their day\-to\-day lives. 


The Commissioner will operate new Welsh language standards, in order to impose duties on a wide range of organisations: to provide services in Welsh; to mainstream the language into policy development \- and to develop strategies with regard to increasing the use of Welsh at work. 


Welsh language promotion standards will impose duties on the Welsh Government and local authorities across Wales, to promote the use of Welsh more widely and to support and encourage its use within the communities they serve. Again, I am determined to make progress as quickly as possible in order to introduce the new standards – and the Government will work closely with the Commissioner to ensure that this can be done. 


Through the system of standards, we have an opportunity to focus on the delivery of services that can make a real difference as far as the language is concerned. We need to ensure that services and activities for children and young people are available in Welsh. We need more face\-to\-face services in Welsh. We need to ensure that more and more funding decisions are taken with the need to provide Welsh language services in mind. We need to move from thinking of Welsh as a translation issue \- to Welsh as a normal part of day\-to\-day life in Wales.


For its part, the Welsh Government will inherit from the Welsh Language Board a central and highly significant role with regard to promoting the use of Welsh. I will want to work closely with key stakeholders who can contribute to this task, including the Urdd, the Mentrau Iaith, local authorities and others. Together, we need to breathe new life into the language – whilst working hard to ensure that the work we support and deliver is as effective as possible. 


I have sent a letter to all organisations with Welsh language schemes approved by the Welsh Language Board, reminding them of their continued responsibilities with regard to complying with these schemes.


Following the appointment of Meri Huws as the Welsh Language Commissioner, it is important that we ensure all such organisations are aware that Welsh language schemes will remain in force until the new Welsh language standards are introduced. 


I enclose a copy of my letter at Annex A, which has been issued to over 375 organisations, and to every relevant UK Minister.


We need to make the language as attractive and as relevant as possible. To this end, a key area we need to consider is the role and place of Welsh in the field of information technology. Developments in that field move at a blazing pace, but we need to ensure that the language can embrace these new technologies and use them to support and facilitate its use by Welsh speakers of all ages. This will be a huge challenge, given the limited resources available to us, and without the economies of scale that majority languages enjoy. Unless we face these challenges, however, we risk falling behind – and the language risks being sidelined from an increasingly important aspect of our lives.


We need to ensure a modern and relevant image for the language, to ensure that we can offer high quality Welsh language options across a wide range of services and activities, especially activities of interest to the young – and including activities linked to leisure and free time. We also need to increase awareness of the value of the language. 


We all have a part to play in promoting the language. I am determined, therefore, to work in partnership to increase the use of Welsh, whilst ensuring that future generations can continue to enjoy using it.


 


 


 


 


 


 


 







Translation:


 
Heddiw rwyf wedi gosod gerbron Cynulliad Cenedlaethol Cymru Adroddiad Blynyddol Llywodraeth Cymru ar yr Iaith Gymraeg ar gyfer 2010/11\. Mae’n gosod allan y gwaith a wnaed gan Lywodraeth Cymru i weithredu ei chynllun iaith; i hyrwyddo a hwyluso defnydd o’r iaith \- a gweithio tuag at y weledigaeth o greu Cymru gwbl ddwyieithog \- sef y nod a amlinellwyd yn Iaith Pawb, Cynllun Gweithredu Cenedlaethol ar gyfer Cymru Ddwyieithog, a gyhoeddwyd yn 2003\.  
Mae'r adroddiad yn rhoi manylion am yr ystod eang o weithgareddau a gyflawnir gan Lywodraeth Cymru, a’i phartneriaid, i gefnogi'r iaith. Mae'n dangos sut mae'r iaith yn cael ei phrif ffrydio i nifer gynyddol o'n gweithgareddau, yn amrywio o ddarparu gwasanaethau i'r cyhoedd i ddatblygu polisïau newydd sydd o fudd i gymunedau ledled Cymru.  
Mae'r gwaith a wnaed yn y blynyddoedd diwethaf yn paratoi'r tir ar gyfer ffocws cryfach fyth gan y Llywodraeth yn y dyfodol. Mae’r angen am ffocws cryfach yn adlewyrchu'r ffaith bod yr iaith yn parhau i fod mewn sefyllfa bregus, er gwaethaf y cynnydd calonogol yn y nifer o siaradwyr Cymraeg a adroddwyd yng Nghyfrifiad 2001\.   
Mae byw ochr yn ochr ag un o ieithoedd cryfaf y byd yn her gyson, fel y mae cyflymdra newidiadau technolegol a'u heffaith ar yr holl ieithoedd lleiafrifol. Yn ogystal, mae prosesau mudo yn parhau i newid cymeriad ieithyddol cymunedau Cymraeg eu hiaith mewn sawl rhan o Gymru. Mae hanes wedi dangos i ni y gall y defnydd o'r iaith o fewn i gymuned leihau’n eithriadol o gyflym \- a gellir gweld y dirywiad hwn heddiw mewn sawl rhan o Gymru  
Mae cefnogaeth y Llywodraeth tuag at yr iaith hefyd yn adlewyrchu'r ffaith ei bod yn rhan hanfodol o hunaniaeth ddiwylliannol a chymeriad Cymru. Mae'n helpu i ddiffinio pwy ydym ni fel cenedl \- yn ein cymunedau, yn ein perthynas â ffrindiau a theuluoedd ac fel unigolion. Gyda llawer o ieithoedd eraill, mae'n ffurfio rhan o'r amrywiaeth cyfoethog sy’n ffurfio tirlun cymdeithasol y wlad hon, y DU ac Ewrop  
Fe ddylai neb amau, felly, ymrwymiad y Llywodraeth i'r iaith. Yn ystod 2010/11 cydweithiodd partneriaid clymblaid Cymru'n Un yn agos ac yn gadarnhaol gyda'i gilydd i sicrhau bod ymrwymiadau'r Llywodraeth o ran yr iaith yn cael eu darparu’n llwyddiannus.   
Gwnaed cynnydd sylweddol yn ystod 2010/11, gan gynnwys:* ym mis Ebrill 2010, cyhoeddwyd y Strategaeth Addysg Cyfrwng Cymraeg gyntaf erioed gan y Llywodraeth. Bydd y strategaeth yn datblygu darpariaeth effeithiol cyfrwng Gymraeg o addysg feithrin hyd at addysg bellach ac uwch, gan adeiladu ar y sylfeini a osodwyd gan Iaith Pawb.
* ym mis Chwefror 2011, cafodd Mesur y Gymraeg (Cymru) 2011 Gymeradwyaeth  Frenhinol. Fe fydd y Mesur yn newid y fframwaith deddfwriaethol sy’n ymwneud â'r iaith Gymraeg. Mae'r Mesur yn sefydlu swydd Comisiynydd y Gymraeg a fydd yn hyrwyddo defnydd o'r iaith a gorfodi hawliau siaradwyr Cymraeg
* ym mis Mawrth 2011, cymeradwyodd Bwrdd yr Iaith Gymraeg cynllun iaith newydd Llywodraeth Cymru, sydd â ffocws o’r newydd ar brif\-ffrydio’r iaith o fewn i bob rhan o’n gwaith.

Yn ogystal, mae'r Llywodraeth yn datblygu strategaeth iaith Gymraeg newydd, i gymryd lle Iaith Pawb. Bydd y strategaeth yn adlewyrchu'r fframwaith deddfwriaethol newydd a ddarperir gan y Mesur Iaith a bydd ganddo ffocws cryf ar gynyddu’r defnydd o'r Gymraeg a diogelu ei defnydd mewn cymunedau ledled Cymru. Bydd y strategaeth hefyd yn ategu at ac yn cefnogi'r weledigaeth a amlinellir yn ein Strategaeth Addysg Cyfrwng Cymraeg newydd.   
Bydd y Mesur, y Strategaeth Addysg Cyfrwng Cymraeg, cynllun iaith newydd y Llywodraeth a’r strategaeth iaith Gymraeg sydd ar gyrraedd yn darparu arfau sylweddol i ni i'w defnyddio er mwyn mynd i'r afael â'r heriau a wynebir gan yr iaith \- ac i gynorthwyo gyda sicrhau y gall dyfu o nerth i nerth. Wrth i ni edrych i'r dyfodol, rhaid i ni sicrhau bod rhieni a theuluoedd yn deall yn well sut y gall yr iaith fod o fudd i'w plant, er mwyn eu galluogi i wneud penderfyniadau gwybodus o ran eu magwraeth a'u haddysg. Mae angen i ni sicrhau bod addysg cyfrwng Cymraeg yn cael ei chynllunio a'i darparu yn unol â dymuniadau'r rhieni. Mae angen i ni ddarparu mwy a mwy o gyfleoedd i blant a phobl ifanc gael mwynhau defnyddio'r iaith y tu hwnt i gatiau'r ysgol \- ac mae angen i ni annog rhieni sy'n siarad Cymraeg i ddefnyddio'r iaith gyda'u plant.  
Rwy'n benderfynol o wneud cynnydd mor gyflym ac mor effeithiol â phosib er mwyn delio â'r heriau sydd o'n blaenau   
O fis Rhagfyr ymlaen, bydd awdurdodau lleol yn adrodd yn ôl i Lywodraeth Cymru ar ba gynnydd maent yn ei wneud yn erbyn targedau i wella’r nifer y bobl ifanc sy'n dysgu ac yn astudio ar gyfer cymwysterau drwy gyfrwng y Gymraeg.  
Yn ogystal, cyhoeddodd y Llywodraeth ar 5 Hydref y bydd Meri Huws yn gwasanaethu fel Comisiynydd cyntaf y Gymraeg, i arwain swyddfa'r Comisiynydd o’r 1af o Ebrill 2012\. Mi fydd hi’n bencampwr cryf a gweithgar ar gyfer yr iaith \- a bydd yn gweithio gyda sefydliadau i gynyddu nifer y gwasanaethau sydd ar gael yn y Gymraeg, gan roi mwy o gyfleoedd i bobl i ddefnyddio'r iaith yn eu bywydau beunyddiol  
Bydd y Comisiynydd yn gweithredu safonau iaith newydd, er mwyn gosod dyletswyddau ar ystod eang o sefydliadau: i ddarparu gwasanaethau yn Gymraeg; i brif ffrydio'r iaith wrth ddatblygu polisïau  \- ac i ddatblygu strategaethau o ran cynyddu'r defnydd o'r Gymraeg yn y gweithle.  
Bydd safonau hybu’r Gymraeg yn gosod dyletswyddau ar Lywodraeth Cymru ac awdurdodau lleol ar draws Cymru, er mwyn hyrwyddo defnydd o'r iaith yn ehangach ac i gefnogi ac annog y defnydd ohoni o fewn i’r cymunedau maent yn eu gwasanaethu. Unwaith eto, rwyf yn benderfynol o wneud cynnydd mor gyflym ag y bo modd er mwyn cyflwyno'r safonau newydd \- a bydd y Llywodraeth yn gweithio'n agos gyda'r Comisiynydd i sicrhau y gellir gwneud hyn.  
Drwy'r system o safonau, mae gennym gyfle i ganolbwyntio ar gyflwyno gwasanaethau a all wneud gwir wahaniaeth cyn belled ag y bo’r iaith yn y cwestiwn. Mae angen i ni sicrhau bod gwasanaethau a gweithgareddau ar gyfer plant a phobl ifanc ar gael yn Gymraeg. Mae angen mwy o wasanaethau wyneb\-yn\-wyneb yn Gymraeg. Mae angen i ni sicrhau bod mwy o benderfyniadau cyllido yn cael eu cymryd gyda'r angen i ddarparu gwasanaethau cyfrwng Cymraeg mewn golwg. Mae angen i ni symud i ffwrdd o feddwl am y Gymraeg fel mater cyfieithu \- i'r Gymraeg fel rhan arferol o fywyd ddydd i ddydd yng Nghymru.  
O'i rhan hi, bydd Llywodraeth Cymru yn etifeddu gan Fwrdd yr Iaith Gymraeg y rôl ganolog ac arwyddocaol o ran hybu’r defnydd o'r Gymraeg. Byddaf yn awyddus i gydweithio'n agos â rhanddeiliaid allweddol a all gyfrannu at y dasg hon, gan gynnwys yr Urdd, y Mentrau Iaith, awdurdodau lleol ac eraill. Gyda'n gilydd, mae angen i ni ailfywiogi'r iaith – gan weithio'n galed i sicrhau bod y gwaith a gefnogir ac a gyflawnir gennym mor effeithiol ag y bo modd.  
Rwyf wedi anfon llythyr at yr holl sefydliadau sydd â chynlluniau iaith Gymraeg a gymeradwywyd gan Fwrdd yr Iaith Gymraeg, yn eu hatgoffa am eu cyfrifoldebau parhaus o ran cydymffurfio â'r cynlluniau hyn. Yn dilyn penodiad Meri Huws fel Comisiynydd y Gymraeg, mae’n bwysig ein bod yn sicrhau bod pob sefydliad o'r fath yn ymwybodol y bydd cynlluniau iaith Gymraeg yn parhau mewn grym nes bod y safonau iaith Gymraeg yn cael eu cyflwyno. Amgaeaf gopi o'r llythyr fel Atodiad A, sydd wedi cael ei ddosbarthu i dros 375 sefydliadau, ac i bob Gweinidog perthnasol yn y DU.  
Mae angen i ni wneud yr iaith mor ddeniadol ac mor berthnasol â phosib. I'r perwyl hwn, mae rôl a lle'r Gymraeg ym maes technoleg gwybodaeth yn faes allweddol y mae angen i ni ei hystyried. Mae datblygiadau yn y maes hwn yn symud yn gyflym iawn, ond mae angen i ni sicrhau y gall yr iaith wneud defnydd o’r technolegau newydd hyn a’u defnyddio i gefnogi a hwyluso ei defnydd gan siaradwyr Cymraeg o bob oed. Bydd yn her enfawr, o ystyried yr adnoddau cyfyngedig sydd ar gael i ni, a heb yr arbedion maint y mae ieithoedd mwyafrifol yn eu mwynhau. Oni bai ein bod yn wynebu’r heriau hyn, fodd bynnag, rydym mewn perygl o golli tir \- ac mae'r iaith mewn perygl o gael ei gwthio o'r neilltu mewn rhan o fywyd sy’n cynyddu mewn pwysigrwydd.  
Mae angen i ni sicrhau delwedd fodern a pherthnasol ar gyfer yr iaith, er mwyn sicrhau ein bod yn gallu cynnig dewisiadau o safon uchel yn y Gymraeg ar draws ystod eang o wasanaethau a gweithgareddau, yn enwedig gweithgareddau sydd o ddiddordeb i'r ifanc \- gan gynnwys gweithgareddau sy'n gysylltiedig â hamdden ac amser rhydd . Mae hefyd angen i ni gynyddu ymwybyddiaeth o werth yr iaith.Mae gennym ni i gyd ran i'w chwarae wrth hyrwyddo’r iaith. Rwy'n benderfynol, felly, i weithio mewn partneriaeth er mwyn cynyddu defnydd o'r Gymraeg, gan sicrhau y gall cenedlaethau'r dyfodol barhau i fwynhau ei defnyddio hi.