Translate the text from Welsh to English.



 
Mae Llywodraeth Cymru yn cydnabod manteision posibl porthladdoedd rhydd, ac rydym yn parhau’n barod i ystyried cefnogi camau i sefydlu porthladdoedd rhydd yng Nghymru gydag ysgogiadau polisi datganoledig. Fodd bynnag, mae gennym bryderon hirsefydlog y gallai porthladdoedd rhydd ddisodli gweithgarwch economaidd a thanseilio safonau o ran cyflogaeth a’r amgylchedd.


Mae angen i ni, fel Llywodraeth gyfrifol, sicrhau bod porthladdoedd rhydd yn dangos gwerth am arian a theimlo’n hyderus y bydd cyn lleied â phosibl o effeithiau negyddol yn deillio o’r dull gweithredu hwn. Yn anad dim oherwydd y byddai ymrwymiad penagored gan Lywodraeth Cymru i gynnig swm a fyddai’n cyfateb i gynnig Llywodraeth y DU ar Ardrethi Annomestig a'r Dreth Stamp (y Dreth Trafodiadau Tir yng Nghymru) yn peri risg i refeniw treth Cymru.


Am y rhesymau hyn, rydym wedi ceisio ymgysylltu'n adeiladol â Llywodraeth y DU yn gyson a dod i gytundeb ar ffordd o weithredu porthladdoedd rhydd yng Nghymru sy'n cyd\-fynd â'n blaenoriaethau a'n gwerthoedd fel Llywodraeth.


Ym mis Tachwedd 2020, lansiodd Llywodraeth y DU ei phrosbectws ymgeisio ar gyfer Porthladdoedd Rhydd yn Lloegr. Dyma'r tro cyntaf i Lywodraeth Cymru allu gweld manylion pwysig am y polisi. Arweiniodd cyhoeddi'r prosbectws at drafodaethau mwy adeiladol sy’n golygu ein bod wedi symud tuag at ganlyniad cadarnhaol i'r polisi.


Ym mis Chwefror 2021, fe wnaethom ysgrifennu at Lywodraeth y DU yn nodi'r amodau y mae angen eu bodloni er mwyn i Lywodraeth Cymru ymgysylltu'n adeiladol ymhellach, sef:


* Byddai Llywodraeth Cymru a Llywodraeth y DU yn gwneud penderfyniadau ar y cyd \- gan gynnwys pennu'r meini prawf ar gyfer ceisiadau, asesu ceisiadau a dyfarnu statws porthladd rhydd.
* Amodoldeb – er mwyn sicrhau bod porthladdoedd rhydd yn cael eu gweithredu mewn modd sy’n adlewyrchu gwerthoedd a blaenoriaethau Gweinidogion Cymru, yn enwedig o ran safonau amgylcheddol, gwaith teg a phartneriaeth gymdeithasol.
* Setliad ariannu teg – sy’n sicrhau nad yw porthladdoedd rhydd yng Nghymru o dan anfantais a hefyd nad yw’n ofynnol i ni ddargyfeirio miliynau o bunnoedd oddi wrth flaenoriaethau eraill. Ar gyfartaledd, disgwylir i Borthladdoedd Rhydd yn Lloegr dderbyn gwerth £25 miliwn yr un mewn cymorth ariannol uniongyrchol.


Yn ystod y pum mis ers i ni anfon y llythyr, ychydig iawn a fu o ran ymgysylltu'n sylweddol ar weithredu porthladdoedd rhydd yng Nghymru. Fodd bynnag, yng Nghyllideb mis Mawrth 2021, cyhoeddodd y Canghellor leoliadau wyth porthladd rhydd yn Lloegr.


Mae'r amwysedd parhaus wedi dwysáu sefyllfa ansefydlog llawer o'n porthladdoedd a'n busnesau. Mae wedi arwain at gamau gan sefydliadau, gan gynnwys awdurdodau lleol, i ddechrau nodi adnoddau sydd mewn perygl, gan ddatblygu cynlluniau ar gyfer porthladdoedd rhydd er nad oes sicrwydd y byddant yn cael eu creu. Felly, yr wythnos diwethaf, gwnaethom ysgrifennu at Brif Ysgrifennydd y Trysorlys yn gofyn am eglurder ynghylch safbwynt Llywodraeth y DU.


Yr wythnos hon, ymatebodd Prif Ysgrifennydd y Trysorlys i'n llythyr, gan ddweud ychydig iawn mewn gwirionedd. Yr ydym yn siomedig i ddweud bod Llywodraeth y DU unwaith eto wedi methu â gosod cynnig clir ar sut y gallwn symud y trafodaethau hyn yn eu blaen. Mae'n dod yn fwy amlwg bod Llywodraeth y DU yn amharod i fuddsoddi yn ei blaenoriaeth o ran polisi yng Nghymru.


Mae Llywodraeth y DU eisoes wedi pennu’r cyllid sbarduno cyfartalog sydd ar gael i borthladdoedd rhydd. Er gwaethaf hyn, mae'n amharod i ymrwymo'r un lefel o gyllid ar gyfer porthladd rhydd yng Nghymru. Mae Llywodraeth y DU hefyd yn pwyso ar Lywodraeth Cymru i ailgyfeirio ei hadnoddau i gyflawni polisi gan Lywodraeth y DU. Mae'r dull hwn yn annerbyniol i ni, ac yr ydym wedi egluro bod porthladdoedd rhydd yn ymyriadau sy’n seiliedig ar le ac nad yw fformiwlâu ariannu sy'n seiliedig ar y boblogaeth yn briodol. Ni allwn dderbyn trefniant lle mae porthladdoedd rhydd yng Nghymru yn cael eu trin yn llai ffafriol na'r rhai yn Lloegr.


Ein barn o hyd yw y dylai Llywodraeth y DU weithredu er budd y DU wrth gyflawni ei hymrwymiadau a pheidio â cheisio gwasgu ar adnoddau gweinyddiaethau datganoledig yn ystod cyfnodau o her na welwyd eu tebyg o'r blaen.


Rydym wedi ysgrifennu at Lywodraeth y DU unwaith eto heddiw, yn gofyn am drafodaeth frys i benderfynu sut y gallwn ddatrys y materion hyn a sicrhau’r eglurder sydd ei angen i roi terfyn ar yr ansicrwydd parhaus hwn. Os na allwn ddod o hyd i ateb ymarferol, bydd angen inni symud ymlaen a chanolbwyntio’n llwyr ar gefnogi'r economi yng Nghymru mewn ffyrdd eraill.







Translation:


 
The Welsh Government recognises the potential benefits of freeports, and we remain open to the prospect of supporting the establishment of freeports in Wales with devolved policy levers. However, we have longstanding concerns that they could displace economic activity and undermine employment and environmental standards.


As a responsible Government, we need to see that freeports demonstrate value for money. We also need to have confidence that the potential negative impacts of the UK Government’s approach are mitigated. Not least because an open\-ended commitment by the Welsh Government to match the UK Government’s offer on Non\-Domestic Rates and Stamp Duty (Land Transaction Tax in Wales) would present a risk to Welsh tax revenues.


For these reasons, we have consistently attempted to engage constructively with the UK Government and reach agreement on a way of implementing freeports in Wales which is consistent with our priorities and values as a Government.


In November 2020, the UK Government launched its bidding prospectus for England. This was the first time the Welsh Government had been able to see important details about the Freeports policy. The publication of the prospectus led to more constructive talks that we progressed in good faith towards a positive outcome for the policy.


In February 2021, we wrote to the UK Government setting out the conditions that need to be met for the Welsh Government to engage constructively further, namely:


* Joint decision\-making between the Welsh and UK governments \- including setting the criteria for bids, assessing bids and awarding freeport status.
* Conditionality – to ensure the implementation of freeports reflects Welsh Ministers’ values and priorities, particularly regarding environmental standards, fair work and social partnership.
* A fair funding settlement \- that neither disadvantages freeports in Wales nor requires us to divert millions of pounds away from other priorities. On average, Freeports in England are expected to receive £25 million each in direct financial support.


In the five months since we sent the letter, there has been little in the way of substantive engagement on the implementation of freeports in Wales. However, in the March 2021 Budget, the Chancellor announced the locations of eight freeports in England.


The continued ambiguity has magnified the unstable position of many of our ports and businesses. It has led Welsh organisations, including local authorities, to start dedicating resources at risk, developing plans for freeports in Wales when there is no guarantee that any will be delivered. Therefore, last week, we wrote to the Chief Secretary to the Treasury seeking clarity on the UK Government’s position.


This week, the Chief Secretary to the Treasury responded to our letter, saying very little. We are disappointed to say that the UK Government has once again failed to set out a clear proposal on how we can take these discussions forward. It is becoming more apparent that the UK Government is unwilling to invest in its policy priority within Wales.


The UK Government has already determined the average level of seed funding available to freeports. Despite this, they are unwilling to commit the same level of funding for a freeport in Wales. The UK Government is also pressuring the Welsh Government to redirect its resources to deliver a UK Government policy priority. This approach is unacceptable to us, and we have made clear that freeports are place\-based interventions and population\-based funding formulas are not appropriate. We cannot accept an arrangement whereby freeports in Wales are treated less favourably than those in England.


Our view remains that the UK Government should act in the interests of the UK when delivering its commitments and not try to squeeze resources out of devolved administrations during periods of unprecedented challenge.


We have today written again to the UK Government asking for an urgent discussion to determine how we can resolve these issues and provide the clarity needed to end this sustained uncertainty. If we cannot reach a workable solution, we will need to move forward and dedicate our focus to supporting the economy in Wales in alternative ways.