Translate the text from Welsh to English.



 
 Mae’n dda gennyf gyflwyno’r wybodaeth ddiweddaraf ichi am iechyd coed yng Nghymru.  Mae coetiroedd iach a chydnerth o’r ansawdd uchaf yn cynnig manteision cymdeithasol a chymunedol go iawn i bobl Cymru.  Mae’n coetiroedd hefyd yn gwneud cyfraniad sylweddol at ein heconomi trwy greu gwaith ac incwm. Mae cynnal iechyd ein coetiroedd yn flaenoriaeth bwysig inni wrth i glefyd y Phytophthora ramorum ar ein coed llarwydd ledaenu dros y tair blynedd diwethaf.  Hon yw’r broblem fwyaf sy’n wynebu iechyd ein coed yng Nghymru ar hyn o bryd.  Mae llwyrgwympo erwau mawr o goed yng nghymunedau Cwm Afan ac yng Nghwm\-carn yn dangos gymaint o effaith y mae digwyddiadau o’r fath yn gallu’i chael ar y sector pren a phrosesu pren yn ogystal ag ar y dirwedd a’r bobl sy’n gweithio ac yn byw yno. 

 Mae’r strategaeth ar gyfer rheoli Phytophthora ramorum yn ceisio arafu ei ledaeniad ar lefel Cymru gyfan, gan gymryd nad yw ei ddileu’n opsiwn inni, hynny oherwydd natur y clefyd a’i wasgariad ledled y wlad.  Mae coed llarwydd yn cael eu cwympo wrth reswm yn yr ardaloedd lle ceir lefelau uchel o’r clefyd ond ceir cynlluniau cwympo hefyd lle nad yw’r clefyd yn bod neu lle nad yw’n gyffredin, er mwyn ei rwystro rhag lledaenu i’r ardaloedd hynny.  

 Ar sail yr wybodaeth a gafwyd o’r arolygon o’r awyr eleni, mae’n dda gennyf ddweud bod y clefyd yn lledaenu’n arafach na blynyddoedd cynt ac mae arolygon pellach yn cael eu cynnal i weld a yw’r duedd hon yn parhau.  Rydym yn chwilio hefyd am olion plâu a chlefydau eraill yn ystod yr arolygon hyn.   Byddwn yn parhau i adolygu a newid ein strategaeth ar gyfer rheoli’r clefyd (ar sail ymchwil a thystiolaeth dda) ar ôl ymgynghori â’r rheini yr effeithir arnynt. 

 Er bod hafau sych y blynyddoedd diwethaf wedi arafu lledaeniad Phytophthora ramorum, mae’r gofyn yn fawr o hyd i reoli’r safleoedd sydd wedi’u heintio.  Fel rheoleiddwyr, mae Cyfoeth Naturiol Cymru (CNC) wedi cyhoeddi 500 o Hysbysiadau Iechyd Planhigion Statudol ar gyfer rhagor na 6,600 o hectarau (neu 25% o’r holl goed llarwydd).  Mae’r Hysbysiadau hyn yn gorfodi perchenogion a rheolwyr tir naill i dorri’r coed heintiedig neu i gadw unrhyw ddeunydd o fewn yr ardaloedd hynny. 

 Mae’r rhan fwyaf o’r llarwydd heintiedig yn rhan o goedwig gyhoeddus Llywodraeth Cymru.  Mae Ffordd Fforest Cwm\-carn wedi’i chau a hynny tan y bydd y gwaith coedwigaeth peryglus mawr wedi’i gwblhau.  Mae CNC yn gwneud popeth yn ei allu i sicrhau bod anghenion pobl leol ac ymwelwyr yn cael eu hystyried wrth gynllunio’i ymateb i’r clefyd difrodus hwn.  Mae wedi cydweithio â’r cymunedau lleol a holi’r ymddiriedolaeth archeoleg gan gynnal arolygon o adar ac ystlumod i wneud yn siŵr nad yw’r gwaith yn niweidio’r nodweddion pwysig hyn yn ein hamgylchedd. 

 Cawsom ymateb rhagorol i’n hapêl ddiweddar am Ddatganiadau o Ddiddordeb yng ngrant Adfer Coetiroedd Glastir a fydd yn cynnig grantiau ar gyfer ailstocio’r coetir sydd wedi’i gwympo oherwydd Phytophthora ramorum.  Caiff rhyw 400 o hectarau eu hailblannu erbyn 31 Mawrth 2016 o ganlyniad i’r cymorth hwn a bydd ail wahoddiad yn yr hydref ar gyfer gwaith ailblannu i’w gwblhau erbyn 31 Mawrth 2017\.  Mae Llywodraeth Cymru wedi rhoi nawdd i Cyfoeth Naturiol Cymru i dalu am reoli’r ardal fawr o goed llarwydd heintiedig yn ein coedwigoedd cyhoeddus. 

 Mae CNC wedi hyfforddi gwirfoddolwyr Observatree y gwanwyn hwn i gadw golwg am blâu a chlefydau coed.  Prosiect gwyddoniaeth y dinesydd yw Observatree, rhwng Forest Research, y Comisiwn Coedwigaeth, yr Asiantaeth Iechyd Anifeiliaid a Phlanhigion, Defra, Asiantaeth Ymchwil Bwyd a’r Amgylchedd, yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol, CNC a Cadw Coed.  Rhaglen Life yr UE sy’n talu amdano, gyda’r nod o fonitro iechyd coed Prydain a chlustnodi’r plâu a’r clefydau sy’n eu bygwth.  Bydd yn ffordd inni gael gwybod yn fuan am blâu a chlefydau newydd.  Cyflyma’n y byd y gweithredwn ni, mwya tebygol y llwyddwn ni i’w rheoli neu eu dileu. 

 Nid yw’r clefyd yn cael unrhyw effaith ar ansawdd y pren ac er bod presenoldeb y clefyd yn Nghymru yn drychineb i goed llarwydd a bod ymdrechion i’w reoli yn parhau’n broblem i’r sector coed, cymunedau ac ymwelwyr, mae’n gyfle hefyd i ail\-ddylunio a chynyddu amrywiaeth a chryfder y rhywogaethau yng nghoetiroedd Cymru.  Bydd yn arwain at amgylchedd o ansawdd uwch fydd yn gwneud cyfraniad mawr at drechu tlodi trwy greu cyfleoedd gwaith, cynhyrchu incwm i fusnesau yn y sectorau coedwigaeth a thwristiaeth a thrwy wneud ein cymunedau’n llefydd atyniadol inni fyw a gweithio ynddyn nhw ac i ymweld â nhw.    
    
 

  





Translation:


 
I am pleased to provide an update on tree health in Wales.  High\-quality, resilient and healthy woodlands provide real social and community benefits for the people of Wales. Our woodlands also provide a significant contribution to the economy in terms of employment and income generation. Maintaining the health of our woodland is a key priority as the outbreak of Phytophthora ramorum in larch has shown us over the last three years. It remains the most important tree health challenge in Wales. The clear felling of large areas of woodland close to the communities of the Afan Valley and at Cwmcarn illustrates the significant impact such events can have not just on the timber and wood processing sector but also on the landscape and the people who live and work there.  


The management strategy for Phytophthora ramorum sets out a pan Wales approach to slowing its spread, accepting that due to the nature of the disease and its distribution across Wales, eradication is not an option. Controlled felling of larch is being carried out in areas with high levels of infection, whilst targeted felling to prevent the spread of the disease is being pursued in areas of zero or very light infection.


On the basis of information from this year’s aerial surveys, I am pleased to say that the rate of spread of the disease is slower than in previous years and further surveys are currently being undertaken to see whether this welcome trend is continuing. Signs of other pests and diseases are also monitored during the surveys.  We will continue to review and amend our management strategy for the disease (which must be based on sound research and evidence) in consultation with those affected.


Whilst the drier summers in the last couple of years have lead to a reduction in the rate of spread of Phytophthora ramorum there still remains a major ongoing requirement to manage the existing infected sites.  As regulators, Natural Resources Wales (NRW) has issued over 500 Statutory Plant Health Notices covering over 6,600 hectares (or 25% of all larch).  These Notices compel landowners and managers to either fell the infected areas or contain the material on site.


The majority of the infected larch is on the Welsh Government’s public forest estate.  Cwmcarn Forest Drive has had to be closed and will remain closed until major, potentially dangerous, forestry operations have been completed.  NRW are doing everything they can to ensure that the needs of local people and visitors are considered when planning the response to this damaging disease outbreak.  They have engaged with the local communities and have  consulted with the archaeological trust carrying out bird and bat surveys to ensure that operations do not have an adverse impact on these important features of our environment.


We had an excellent response to our recent call for Expressions of Interest for Glastir Woodlands Restoration grant which will provide grant aid for the restocking of woodland that has been felled due to Phytophthora ramorum infection.  An estimated 400 hectares will be replanted by 31 March 2016 as a consequence of this support and we will have a second call for Expressions of Interest in the autumn for replanting work to be completed by 31 March 2017\.  The Welsh Government has provided support to NRW to ensure that it is able to manage the large area of infected larch on the public forest estate. 


This spring, NRW has been training Observatree volunteers to help carry out early surveys for tree pests and diseases. Observatree is a citizen science project and is collaboration between Forest Research, the Forestry Commission, the Animal and Plant Health Agency, Defra, the Food and Environment Research Agency, the National Trust, NRW and the Woodland Trust. It is funded by the EU’s Life Programme, with the aim to monitor the health of UK trees and to identify pest and disease threats to them. This will help us with the early notification of new pests and diseases because the faster we act, the greater the chance of successful eradication or management.      

     

The disease in Larch has no effect on the quality of the timber and whilst the disease is a disaster for larch in Wales and its management presents a continuing problem for the woodland sector, local communities and visitors to Wales, it is also an opportunity to redesign and increase the species diversity and resilience of Welsh woodlands. This will provide a better quality environment capable of making a significant contribution towards tackling poverty by creating employment opportunities, generating income for businesses involved in the forestry and tourism sector and in making our communities attractive places to live, work and visit.