Translate the text from Welsh to English.



 
Aeth Hannah Blythyn i ymweld â Choedwig Clocaenog, sy’n cael ei rheoli gan Cyfoeth Naturiol Cymru, i ddod i wybod mwy am y gwaith cadwraeth sy’n digwydd yno.  Mae wiwerod coch yn brin yng Nghymru.  Yn ogystal â Choedwig Clocaenog, mae rhagor o wiwerod i’w gweld ar Ynys Môn ac yn y canolbarth.  

Mae’r wiwer goch yn cael ei bygwth gan y wiwer lwyd estron, a chan glefydau, yn benodol y firws brech yr wiwer, a’r gystadleuaeth am fwyd.  

I geisio ag amddiffyn y wiwer goch rhag y wiwer lwyd, mae Llywodraeth Cymru yn ymgynghori ar Gynllun Gweithredu Rheoli y Wiwer Lwyd, wedi’i gynhyrchu gyda Cyfoeth Naturiol Cymru ac arbenigwyr ar wiwerod.  Mae Cyfoeth Naturiol Cymru wedi cynhyrchu Cynllun Rheoli Coedwigoedd hefyd ar gyfer Clocaenog, sy’n datgan pryd a ble y mae’n bosib torri coed heb amharu ar y rhywogaethau sy’n cael eu hamddiffyn yno.  

Yna aeth y Gweinidog i’r Waun, Wrecsam, ble y cafodd daith gan Rob McBride, yr “heliwr coed”, o amgylch rhai o goed mwyaf hynafol ac enwog Cymru.  Mae hyn yn cynnwys y dderwen fawr wrth Borth y Meirw yn Y Waun, y credir sydd dros 1,000 o flynyddoedd oed.  

Cafodd y goeden yr enw o’r cyfnod pan y bu i luoedd Cymru ymosod yn annisgwyl ar fyddin Lloegr oedd yn ymosod ar Gymru yn 1165, a chafodd y meirw eu claddu gerllaw.  Credir bod y dderwen yn dod o gyfnod teyrnasiaeth y Brenin Egbert yn 802, ac mae gerllaw safle Brwydr Crogen o 1165\.  

Mae Deddf yr Amgylchedd (Cymru) llynedd yn cynnig dull o fonitro y broses o reoli coed hynafol, hynod a threftadaethol yn gynaliadwy, a chyfleoedd iddynt fodloni blaenoriaethau a heriau lleol.  Hefyd, mae ymgynghoriad diweddar Llywodraeth Cymru ‘Datblygu’r Dull o Reoli Adnoddau Naturiol Cymru yn Gynaliadwy’, wedi datgelu cefnogaeth gyffredinol i amddiffyn coed hynafod a hynod yn well.   

Meddai Hannah Blythyn:


> “Ein coetiroedd yw rhai o’n cynefinoedd naturiol gorau.  Mae’r amgylcheddau y maent yn eu creu yn cynnig cyfleoedd i bobl, busnesau a bioamrywiaeth.  Maent yn gwneud gwahaniaeth mawr nid yn unig i’n bywydau, ond fel y gwelais heddiw, i boblogaethau prin megis y wiwer goch.  
> 
> “Mae gan ein coed hefyd hanesion gwych i’w hadrodd am orffennol ein cenedl.  Roedd gen i ddiddordeb mawr i glywed hanes yr hen dderwen ger Porth y Meirw.  Trwy Ddeddf arloesol Cymru, Deddf yr Amgylchedd, mae gan ein coed hanesion diddorol iawn i’w hadrodd am orffennol ein cenedl.  Roedd gennyf ddiddordeb mawr i glywed hanes y dderwen fawr ger Porth y Meirw.  Trwy Ddeddf yr Amgylchedd, a’n hymgynghoriad diweddar, rydym yn cymryd camau pwysig i sicrhau eu bod yn cael eu gwarchod, fel y gall genedlaethau’r dyfodol barhau i brofi’r manteision niferus a ddaw yn sgil ein coed a’n coetrioedd.”







Translation:


 
Hannah Blythyn paid a visit to Clocaenog Forest, managed by Natural Resources Wales, to find out more about the red squirrel conservation work taking place there. Red squirrels are rare in Wales. In addition to Clocaenog Forest, other populations are found on Anglesey and in mid\-Wales. 

The red squirrel is threatened by the non\-native grey squirrel, through disease, specifically the squirrelpox virus, and competition for food. 

To try and protect the red squirrel population from their grey counterparts, the Welsh Government is consulting on a  draft Grey Squirrel Management Action Plan, produced with NRW and squirrel specialists. NRW has also produced a Forest Management Plan for Clocaenog which dictates when and where trees can be felled without causing detriment to protected species there.

The Minister then went to Chirk, Wrexham where she was given a tour by Rob McBride, a self\-declared "tree hunter", of some of Wales’ ancient and most famous trees. This includes the great oak at the Gate of the Dead in Chirk which is believed to be more than 1,000 years old. 

The tree gets its name from when Welsh forces ambushed an invading English army in 1165 and the dead were buried nearby. The oak is thought to date to the reign of King Egbert in 802, and is near the 1165 Battle of Crogen site.

Last year’s Environment (Wales) Act provides the means to monitor the sustainable management of ancient, veteran and heritage trees and the opportunities for them to meet local priorities and challenges In addition, the Welsh Government’s recent consultation ‘Taking Forward Wales’ Sustainable Management of Natural Resources’, revealed widespread support for better protection of ancient and veteran trees. 

Hannah Blythyn said:


> “Our woodlands are some of our greatest natural habitats. The environments they create offer opportunities for people, businesses and biodiversity. They make a big difference not just to our lives but, as I have seen today, to rare populations like the red squirrel.
> 
> “Our trees also have a fascinating tale to tell about our nation’s past. I was extremely interested to hear the history of the great oak at the Gate of the Dead. Through our ground\-breaking Environment Act and our recent consultation we are taking important steps to ensure their protection so future generations can continue to experience the many benefits our trees and woodland have to offer.”