Translate the text from Welsh to English.



 
Heddiw rydym yn cyhoeddi adroddiad blynyddol cyntaf Llywodraeth Cymru ar gysylltiadau rhynglywodraethol, ar gyfer y cyfnod rhwng mis Ebrill 2019 a mis Mawrth 2020\.


Mae'r adroddiad hwn yn cyflawni un o'n hymrwymiadau yn y cytundeb cysylltiadau rhyngsefydliadol rhwng y Senedd a Llywodraeth Cymru. Roeddwn yn falch o ymrwymo i'r cytundeb hwnnw gan fy mod yn credu ei fod wedi gwella tryloywder y gwaith hwn ar draws portffolios y Gweinidogion a’r broses o graffu ar y Gwaith.


Mae'r adroddiad yn ymdrin â chyfnod cythryblus yn ein hanes, gyda chanlyniadau dwys i ddyfodol pawb. Mae'n adlewyrchu heriau parhaus o ran ymgysylltu â Llywodraeth y Deyrnas Unedig. Mae hefyd yn cyfeirio at barhau i ddwysáu’r berthynas gyda’n partneriaid yn y Cyngor Prydeinig\-Gwyddelig a llywodraethau datganoledig eraill y DU. Mae hyn yn cynnwys adfer Gweithrediaeth Gogledd Iwerddon, cam i’w groesawu’n fawr sydd wedi bod o fudd nid yn unig i'r bobl y mae’n eu gwasanaethu, ond i Gymru a'r DU gyfan.


Mae ein bywydau wedi newid yn sylweddol ers mis Mawrth, ac mae’r datganiad hwn yn rhoi diweddariad i’r Aelodau ar y datblygiadau ers hynny. Mae’r profiad o arwain Cymru drwy bandemig y coronafeirws wedi cadarnhau bod y dadansoddiad a nodwyd gennym yn 'Diwygio ein Hundeb' – a gyhoeddwyd flwyddyn yn ôl – yn un cywir.


Nodwyd ugain o gynigion a ddylai, yn ein barn ni, fod yn sail i'n trefniadau cyfansoddiadol yn ogystal â’r diwygiadau sy'n angenrheidiol yn ein cred ni. Gwnaethom alw am gonfensiwn cyfansoddiadol i ystyried y materion hyn ymhellach. Mae’r angen i wneud cynnydd ar y diwygiadau hyn wedi cryfhau yn ystod y pandemig.


Mae’n arwyddocaol nad yw strwythurau Cyd\-bwyllgor y Gweinidogion wedi’u defnyddio o gwbl yn ystod yr argyfwng. Mae hyn yn arwydd clir nad ydynt yn addas at y diben. Mae'r ymgysylltu wedi bod yn ad hoc ac yn fympwyol.


Yn ystod y cyfnod diweddar, mae’r rhaniad rhwng y pwerau a'r cyfrifoldebau eang sydd gennym mewn perthynas ag iechyd y cyhoedd a gwasanaethau cyhoeddus ar y naill law, a chyfrifoldebau Llywodraeth y DU dros gyfiawnder ar y llaw arall, yn parhau i adlewyrchu’r holl anfanteision y tynnwyd sylw atynt yn adroddiad Comisiwn Thomas y llynedd.


Rydym wedi creu troseddau i ddiogelu iechyd y cyhoedd, ond mae’r rhain yn cael eu gorfodi gan heddluoedd a llysoedd sydd o dan reolaeth Llywodraeth y DU. Mae Llywodraeth y DU wedi gorfod gwneud penderfyniadau ynghylch sut i fynd i'r afael â'r heriau sy’n wynebu carchardai yn sgil y pandemig ond eto, ni sydd yn gyfrifol am wasanaethau allweddol a ddarperir i garcharorion ac i bobl a ryddheir o'r carchar.


Hoffwn dalu teyrnged i'r gweision cyhoeddus a gyflogir gan y ddwy lywodraeth, ac i’n partneriaid. Maent wedi gweithio'n eithriadol o galed i sicrhau nad yw ein dinasyddion a'n busnesau dan anfantais oherwydd yr ymyl anesmwyth hwnnw yn y setliad datganoli. Gallai ein cyfansoddiad ei gwneud gymaint yn haws pe bai cyfiawnder yn cael ei ddatganoli i Gymru yn yr un modd ag y mae wedi cael ei ddatganoli i'r Alban ac i Ogledd Iwerddon.


Rydym yn parhau i weithio tuag at setliad mwy effeithiol i Gymru, o fewn Undeb cryf. Mae Covid\-19 wedi codi ymwybyddiaeth o gyfrifoldebau priodol Llywodraeth y DU a Llywodraeth Cymru. Mae wedi dangos y gall Cymru elwa ar y penderfyniadau a wneir gan ein sefydliadau datganoledig, yn seiliedig ar ein hamgylchiadau, yn ogystal â mesurau ehangach ledled y DU, ac y dylai barhau i wneud hynny. Mae’r gymdeithas o genhedloedd yr ydym wedi gallu rhannu risgiau a manteision gyda hi yn ystod y cyfnod digynsail hwn wedi bod o fudd inni hefyd.


Er mwyn sicrhau'r manteision hynny ar gyfer y dyfodol mae angen diwygio'r DU yn radical, gan ei gwneud yn gymdeithas wirfoddol o genhedloedd lle mae sofraniaeth yn cael ei dal gan bob gwlad ac yna'n cael ei chyfuno at ddibenion cyffredin.


Yn anffodus, nid yw’r berthynas gyda Llywodraeth y DU fel y byddem yn dymuno iddi fod. Mae Llywodraeth y DU yn tanseilio datganoli, weithiau'n ddiofal, ac weithiau'n fwriadol, oherwydd ei hawydd i ganoli pŵer a dileu rhwystrau ym mhob cangen o lywodraeth er mwyn cael arfer y pŵer hwnnw. Mae'r setliad cyfansoddiadol, a gefnogwyd gan bobl Cymru mewn dau refferendwm, dan fygythiad difrifol.


Yn y cyfamser, rydym yn gwneud rhywfaint o gynnydd gyda’r adolygiad ar y cyd o gysylltiadau rhynglywodraethol. Mae’n hanfodol bod yr adolygiad yn cael ei gwblhau a bod cynigion ymarferol ar gyfer diwygio yn cael eu rhoi ar waith.


Mae ein cynigion ar gyfer cydweithio rhynglywodraethol yn cynnwys cynnal cyfres o gyfarfodydd rheolaidd a rhagweladwy gyda phenaethiaid y llywodraeth, Gweinidogion portffolio a swyddogion i ystyried ymateb y DU i'r pandemig. Mae hyn yn cynnwys cydgysylltu’r gwaith o wneud penderfyniadau a chyfathrebu fel bod y cyhoedd yn deall pa reolau sy'n berthnasol iddyn nhw a pham mae rhai cyfyngiadau yr un fath ledled y DU a rhai yn wahanol. Mae arnom angen deialog â Phrif Weinidog y DU ynghylch pam mae rhyddid pobl i symud o Loegr yn bwysicach, yn ei farn ef, na diogelu pobl Cymru rhag y feirws. Dylem fod yn gweithio gyda'n gilydd, a chyda rhanddeiliaid, i ddiogelu'r rhai sy'n byw yng ngwersyll Penalun a gerllaw iddo. Dylem gael rhan lawn yn y broses o ddatblygu Adolygiad Integredig Prif Weinidog y DU o Ddiogelwch, Amddiffyn, Datblygu a Pholisi Tramor. Mae’r adolygiad hwnnw yn hanfodol i'n perthynas ryngwladol, yn ogystal â'n heconomi forol, ein hallforwyr a sectorau busnes eraill, a chadernid ein gwasanaethau cyhoeddus a'n cymunedau. Dylem fod yn cael sgwrs aeddfed am ein cynigion, y caniateir ar eu cyfer yn Neddf Llywodraeth Cymru 2006, i'r Senedd gael yr opsiwn o ddefnyddio trethiant i helpu i sicrhau bod tir gwag yn cael ei ddefnyddio mewn modd cynhyrchiol.


Dylem fod yn gweithio gyda'n gilydd i sicrhau bod y gwaith rydym wedi'i wneud gyda'n rhanddeiliaid yn cael ei adlewyrchu yn safbwynt y DU yn y negodiadau gyda’r UE. Safbwynt sydd wirioneddol yn cynrychioli buddiannau Cymru – sydd wedi'i gryfhau gan ein cyfraniad – ond sy'n dal i barchu cyfrifoldeb Llywodraeth y DU am y negodi ei hun. Yn yr un modd, dylem fod yn rhannu'r holl wybodaeth angenrheidiol i sicrha/u ein bod yn gallu helpu ein rhanddeiliaid, yn ogystal â Llywodraeth y DU, i baratoi ar gyfer diwedd y Cyfnod Pontio.


Ni ddylem fod yn cael ein hwynebu â Bil Marchnad Fewnol y DU, sydd yn ddiangen ac sy'n ymosod ar ddatganoli. Yn hytrach, dylem fod yn gweithio gyda’n gilydd yn gyflym i lunio Fframweithiau Cyffredin i roi eglurder i fusnesau a dinasyddion ynghylch pa nwyddau a gwasanaethau y gellir eu gwerthu yng Nghymru ac mewn mannau eraill yn y DU, ar sut y dylai cymhwyster proffesiynol mewn un rhan o'r DU gael ei gydnabod mewn rhan arall o’r wlad, ar gyfundrefn y cytunwyd ar y cyd arni ar gyfer rheoli cymorthdaliadau'r wladwriaeth, ac ar gynigion ar y cyd, wedi'u cynllunio ar y cyd â'n partneriaid yn y sector cyhoeddus, y sector preifat a'r trydydd sector, ar gyfer y Gronfa Ffyniant Gyffredin, er mwyn sicrhau bod buddsoddiad yn cyrraedd y cymunedau hynny sydd â'r angen mwyaf. Dylai penderfyniadau am y materion hyn gael eu gwneud yng Nghymru, nid yn Whitehall.


Casgliad
--------


Mae angen hyblygrwydd a dyfeisgarwch i ddelio ag argyfyngau.  Nid yw’r ymgysylltu ledled y DU wedi bod yn ddigon dibynadwy na rheolaidd, ac mae wedi amlygu'r gwendid yn y trefniadau rhynglywodraethol sydd â'r bwriad o gynnal Undeb datganoledig.  Ond mae'n bwysig cydnabod y cafwyd enghreifftiau nodedig o gydweithio.  Cynhaliwyd 17 o gyfarfodydd COBR (M) a fynychwyd gan Weinidogion y llywodraethau datganoledig.  Mae Canghellor Dugiaeth Caerhirfryn wedi cynnull cyfarfodydd ad hoc rhwng y pedair gwlad i rannu profiad a mewnwelediad wrth ymateb i'r pandemig, a chafwyd cyfarfodydd amlach rhwng pedwar Gweinidog Iechyd y DU. 


Mae'r ymgysylltu diweddar hwn wedi dangos y potensial ar gyfer cydweithredu a chydgysylltu, ond ar yr un pryd mae wedi tanlinellu faint yn fwy effeithiol y gallai ymgysylltu o'r fath fod, gyda chynllunio a pharatoi priodol fel rhan o'r strwythur rhynglywodraethol diwygiedig nesaf yr ydym yn awyddus i’w sicrhau. 


Caiff y datganiad ei gyhoeddi yn ystod y toriad er mwyn rhoi'r wybodaeth ddiweddaraf i aelodau. Os bydd aelodau eisiau i mi wneud datganiad pellach neu ateb cwestiynau ynglŷn â hyn pan fydd y Senedd yn dychwelyd, byddwn yn hapus i wneud hynny.


Cytundeb Cysylltiadau Rhyngsefydliadol rhwng y Senedd a Llywodraeth Cymru Adroddiad Blynyddol 2019\-2020







Translation:


 
Today we publish the Welsh Government’s first annual report on intergovernmental relations, for the period April 2019 to March 2020\.


This report fulfils one of our commitments in the inter\-institutional relations agreement between the Senedd and Welsh Government. I was pleased to enter into that agreement which I believe has enhanced the transparency and scrutiny of this work across Ministerial portfolios.


The report covers a turbulent time in our history, with profound consequences for all our futures. It reflects continuing challenges in engaging with the UK Government. It also points to the continued deepening of relationships with our British\-Irish Council partners and the other devolved governments of the UK. This includes the very welcome restoration of the Northern Ireland Executive which has benefitted not only the people they serve, but Wales and the UK as a whole.


Our lives have changed dramatically since March, and this statement updates Members on developments since then. The experience of leading Wales through the coronavirus pandemic has confirmed that the analysis we set out in ‘Reforming our Union’ – published a year ago – is the right one.


We set out twenty propositions which we consider should underpin our constitutional arrangements and the reforms we believe are necessary. We called for a constitutional convention to consider these matters further. The need to make progress on these reforms has grown during the pandemic.


It is telling that throughout the crisis the Joint Ministerial Committee structures have not been used. This is a clear sign that they are not fit for purpose. Engagement has been ad hoc and unpredictable.


During the recent period, the separation between the wide ranging powers and responsibilities we have in respect of public health and public services on the one hand, and the UK Government’s responsibilities for justice on the other, continues to display all the disadvantages highlighted in the Thomas Commission report published last year.


We have created criminal offences to protect public health, but they are enforced by police forces and courts which are under the control of the UK Government. The UK Government has had to make decisions about how to tackle the challenges the pandemic has created for prisons. Yet we are responsible for key services delivered to prisoners and to people released from prison.


I pay tribute to the public servants employed by both governments, and our partners. They have worked extremely hard to ensure that our citizens and businesses are not disadvantaged by that jagged edge in the devolution settlement. Our constitution could make it so much easier, if justice was devolved to Wales as it is to Scotland and to Northern Ireland.


We continue to work for a more effective devolution settlement for Wales, within a strong Union. Covid\-19 has raised awareness of the respective responsibilities of the UK Government and the Welsh Government. It has shown that Wales can, and should continue to, benefit from the decisions made by our devolved institutions, based on our circumstances, as well as wider measures across the UK. The association of nations in which we have been able to share risk and reward in these unprecedented times has also been to our advantage.


To secure those advantages for the future we need radical reform of the UK, making it authentically a voluntary association of nations where sovereignty is held by each nation and then pooled for common purposes.


Unfortunately, relations with the UK Government are not as we would wish them to be. Sometimes carelessly, and sometimes deliberately, in its desire to centralise power and remove obstacles in all branches of government to exercising that power, the UK Government is undermining devolution. The constitutional settlement that has been supported by the people of Wales in two referendums is under serious threat.


Meanwhile, we are making some progress on the joint Intergovernmental Relations Review. It is essential that the Review is brought to a conclusion and practical proposals for reform set in train.


Our proposals for joint intergovernmental working include a series of regular and predictable meetings at head of government, portfolio Minister and official levels, to consider the UK response to the pandemic. This means co\-ordinating decision\-making and communications so that the public understand what rules apply to them and why some restrictions are the same across the UK and some are different. We need dialogue with the Prime Minister on why the freedom of movement of people from England is more important, in his view, than the protection of people in Wales from the virus. We should be working together, and with stakeholders, to protect those living in and near the Penally camp. We should be fully involved in developing the Prime Minister’s Integrated Review of Security, Defence, Development and Foreign Policy. That review is vital to our international relationships, as well as our marine economy, exporters and other business sectors, and the resilience of our public services and communities. We should be having a mature conversation about our proposals, allowed for in the Government of Wales Act 2006, for the Senedd to have the option of using taxation to help bring vacant land into productive use.


We should be working together to make sure that the work we have done with our stakeholders is reflected in the UK position for negotiations with the EU. One that is truly representative of Wales’s interests – strengthened by our input – but still respects the UK Government’s responsibility for the negotiation itself. Equally, we should be sharing all the necessary information to make sure that we can help our stakeholders, as well as the UK Government, prepare for the end of the Transition Period.


We should not be faced with the UK Internal Market Bill, which is unnecessary and represents an assault on devolution. Instead we should be working together rapidly on Common Frameworks to provide businesses and citizens with clarity on what goods and services can be sold in Wales and elsewhere in the UK, on how a professional qualification in one part of the UK should be recognised in another, on a jointly agreed regime for controlling state subsidies, and on joint proposals, co\-designed with our public, private and third sector partners, for the Shared Prosperity Fund, to ensure investment reaches those communities with greatest need. Decisions on these matters should be made in Wales not in Whitehall.


Conclusion
----------


Crises require flexibility and inventiveness. Engagement across the UK has not been reliable or regular enough, and has exposed the weakness in the inter\-governmental arrangements which are intended to sustain a devolved Union. But it is important to recognise that there have been notable examples of working together. There have been 17 meetings of COBR (M) attended by Ministers of the devolved governments. The Chancellor of the Duchy of Lancaster has convened ad hoc four nations meetings to share experience and insights on the response to the pandemic, and there have been more frequent meetings of the four UK Health Ministers.


This recent engagement has demonstrated the potential for collaboration and co\-ordination, but at the same time has served to underline how much more effective such engagement could be, with proper planning and preparation as part of the reformed inter\-governmental structure we are seeking.


This statement is being issued during recess in order to keep members informed. Should members wish me to make a further statement or to answer questions on this when the Senedd returns I would be happy to do so.


Inter\-Institutional Relations Agreement between the Senedd and the Welsh Government Annual Report 2019\-2020