Translate the text from Welsh to English.



 
Rydym wedi symud allan o gyfnod hanfodol o safbwynt cynllunio ar gyfer COVID\-19, ac ymateb iddo, i gyfnod hwy lle y mae’n rhaid i’n system iechyd a gofal barhau i fod yn barod ar gyfer unrhyw frig arall a ddaw yn y dyfodol o ran nifer yr achosion yn ogystal â darparu gwasanaethau hanfodol a gofal a thriniaeth eraill o ansawdd uchel i bobl Cymru.


Ym mis Mai, cyhoeddais *Fframwaith Gweithredu COVID\-19 GIG Cymru ar gyfer Chwarter 1 (2020/21\)*, er mwyn cynnal y momentwm a sicrhau bod y system yn parhau i ganolbwyntio ar ddarparu amrywiaeth ehangach o wasanaethau*.* Tynnodd y ddogfen hon sylw at bedwar math o niwed a allai ddeillio o COVID\-19 yr oedd rhaid inni barhau i ganolbwyntio arnynt ac amddiffyn yn eu herbyn:


* Niwed o COVID\-19 ei hun
* Niwed o ganlyniad i’r ffaith bod y Gwasanaeth Iechyd Gwladol (GIG) a system gofal cymdeithasol o dan bwysau aruthrol
* Niwed o leihad mewn gweithgarwch nad yw’n ymwneud â COVID\-19
* Niwed o gamau cymdeithasol ehangach / y cyfyngiadau.


Ers i’r fframwaith ar gyfer Chwarter 1 gael ei gyhoeddi, cafwyd datblygiadau pwysig gan gynnwys parhau i lacio’r cyfyngiadau yng Nghymru gan gydnabod gwerth y gyfradd R a’r rhaglen Profi, Olrhain, Diogelu a lansiwyd ddechrau mis Mehefin.


I gydnabod hyn, rwyf wedi cyhoeddi fframwaith ar gyfer Chwarter 2 a fydd yn ysgogi’r cyfnod nesaf yn ein ffocws systemau ar sicrhau ein bod yn parhau i ymateb yn effeithiol i COVID\-19, gan ddarparu gwasanaethau hanfodol eraill ar yr un pryd mewn modd gofalus a chytbwys.


Gofynnwyd am farn broffesiynol wrth ddatblygu’r fframwaith, a derbyniwyd barn amrywiol randdeiliaid, gan gynnwys Prif Weithredwyr GIG Cymru a Chyfarwyddwyr Meddygol. Mae’r cyngor yr wyf wedi’i dderbyn yn parhau i bwysleisio bod angen inni symud ymlaen yn raddol, gan fod yn bwyllog, ac yn hyblyg ac ystwyth. 


Mae’r fframwaith hwn yn esblygiad o Chwarter 1 ac fe’i rhannwyd o dan themâu a ddefnyddiwyd yn y fframwaith blaenorol. Mae’r Gweithlu a Llesiant yn parhau i fod yn flaenoriaeth ac yn thema allweddol ar gyfer Chwarter 2 oherwydd bydd staff y rheng flaen a staff cymorth yn teimlo effaith yr argyfwng gwreiddiol am fisoedd i ddod a byddant hefyd o bosibl yn paratoi ar gyfer adegau pan geir cynnydd sylweddol eto yn y galw.   


****Dulliau newydd o weithio** – Dylai cynllunio yn Chwarter 2 barhau i adeiladu ar ddulliau newydd o weithio a fabwysiadwyd yn ystod camau cynnar y pandemig.** 


**Rheoli COVID\-19** – Bydd yn anodd bob amser i sicrhau bod lleoliadau iechyd a chymdeithasol yn rhydd o COVID, fodd bynnag mae’n rhaid i gleifion sy’n defnyddio’r GIG fod yn hyderus bod amgylcheddau ysbytai mor ddiogel â phosibl. 


Wrth i wybodaeth a thystiolaeth newydd ynglŷn â’r feirws barhau i ddod i’r amlwg, rhaid diwygio’r canllawiau. Rhaid eu cyhoeddi a’u gweithredu yn gyflym, yn arbennig mewn perthynas ag atal a rheoli haint. Rwy’n falch o allu cadarnhau, felly, fod Grŵp Trosglwyddiadau Nosocomiaidd wedi cael ei sefydlu at y diben hwn a bydd angen i Fyrddau ac Ymddiriedolaethau Iechyd ddatblygu’r gwaith o weithredu’r canllawiau ar atal a rheoli haint, gan gynnwys ffactorau amgylcheddol a chamau cadw pellter cymdeithasol a fydd yn deillio o’r grŵp hwn. 


Hyd nes y ceir brechlyn effeithiol bydd rhaid i GIG Cymru barhau i fod yn barod ar gyfer rhagor o adegau pan geir cynnydd sylweddol yn y galw yn sgil COVID\-19\. Byddaf yn chwilio am gynlluniau i gynnig sicrwydd ar ofynion pan geir cynnydd sylweddol yn y galw a fydd hefyd yn ystyried gofynion o ran capasiti ar gyfer gwasanaethau hanfodol, yn ogystal â phwysau posibl yn y gaeaf.


Dylid amlinellu’r cynigion ar gyfer yr angen am Ysbytai Maes fel rhan o’r capasiti ar gyfer ymateb i unrhyw gynnydd sydyn yn y galw ynghyd â dangos modelau clinigol a gwerth am arian yn y cynlluniau.  


**Gwasanaethau “hanfodol”**– Gwasanaethau hanfodol yw’r ffocws o hyd yn y fframwaith gweithredu ar gyfer Chwarter 2, a fydd yn cynnwys diweddariadau ar: 


* Gwasanaethau canser
* Gwasanaethau diagnostig a delweddu
* Adfer gwasanaethau trawsblannu organau solet
* Iechyd Meddwl
* Gweithredu fesul cam i ailgyflwyno gwasanaethau sgrinio
* Gweithredu cynlluniau ar gyfer Rhwydwaith Trawma De Cymru (erbyn dechrau’r hydref)
* Cynlluniau ar gyfer adferiad corfforol ac emosiynol.


Ni fydd unrhyw ofyniad arall i Fyrddau ac Ymddiriedolaethau Iechyd ddatblygu cynlluniau ar gyfer y gaeaf eleni. Fodd bynnag, bydd rhaid i sefydliadau fy sicrhau eu bod yn gwneud paratoadau ar gyfer y gaeaf yn eu cynlluniau ar gyfer chwarter 2 a’u bod yn defnyddio chwe nod y Rhaglenni Cenedlaethol ar gyfer Gofal Heb ei Drefnu yng nghyd\-destun gofal mewn argyfwng a gofal brys i gefnogi’r gwaith cynllunio hwn.


**Gwasanaethau “rheolaidd”** – Mae’r fframwaith yn cydnabod bod cyflenwi gwasanaethau rheolaidd yn fater y dylid penderfynu yn ei gylch yn lleol, yn amodol ar asesu a ellir gwneud hyn yn ddiogel ai peidio. Fodd bynnag, mae Gwasanaethau Plant yn un maes a fydd yn galw am ffocws ychwanegol. 


**Gofal sylfaenol** – Yn ystod mis Mai cafodd rhagor o ganllawiau eu cyhoeddi i gefnogi adfer gwasanaethau gofal sylfaenol ymhellach ar draws holl broffesiynau contractwyr. Yn ystod Chwarter 2, byddaf yn disgwyl gweld ffocws penodol ar ddatblygu cynlluniau ar gyfer cefnogi clystyrau i roi gwybodaeth i’r rheini sydd mewn perygl ar y camau i’w cymryd os bydd newid yn eu cyflwr a’r rheini sydd â symptomau neu sydd wedi cael prawf COVID\-19 positif, a gweithredu Gwasanaethau Ychwanegol dan Gyfarwyddyd ar gyfer cartrefi gofal. 


Mynd ati i ailsefydlu gwasanaethau deintyddol hanfodol mewn modd diogel, fesul cam ac yn seiliedig ar risg yw’r nod o hyd. Yn sgil llacio mesurau eraill sy’n gysylltiedig â’r cyfyngiadau, a’r wybodaeth bod rhai practisau yn barod i ailgyflwyno rhagor o driniaethau, cafodd y rhybudd Coch ei godi ar 22 Mehefin.


Gofynnwyd hefyd i bractisau optometreg gwblhau offeryn hunanasesu a symud i gyfnod Oren y cynllun ar gyfer adferiad o ddydd Llun 22 Mehefin. 


Dylai cynlluniau chwarter dau gyfeirio at y cynnydd y gellir ei wneud yn awr ym meysydd deintyddiaeth ac optometreg ar gyfer agor y gwasanaethau hyn ymhellach.


****Rhyngwyneb Gofal Cymdeithasol** – Mae’r fframwaith yn parhau i ddangos bod angen darparu cymorth estynedig i gartrefi gofal sy’n adlewyrchu anghenion ychwanegol preswylwyr sydd â symptomau COVID, a’r goblygiadau gweithredol ychwanegol ar staff, cyflenwadau a lefelau preswylwyr.**


Byddaf am i’r Byrddau Iechyd sicrhau bod cynlluniau yn eu lle mewn perthynas â rhyngweithio â chartrefi gofal a gofal cymdeithasol.


Bydd cynlluniau GIG Cymru ar gyfer Chwarter 2 yn cael eu cyflwyno erbyn 3 Gorffennaf.


**Mae Fframwaith Gweithredu COVID\-19 GIG Cymru ar gyfer Chwarter 2 (2020/21\) a dwy ddogfen atodiad ynghlwm yn y dolenni perthnasol isod:**


https://llyw.cymru/fframwaith\-gweithredu\-gig\-cymru\-chwarter\-2\-2020\-i\-2021


https://gov.wales/nhs\-wales\-covid\-19\-operating\-framework\-quarter\-2\-2020\-2021







Translation:


 
We have moved out of a period of COVID\-19 critical planning and response and into a longer period where our health and care system must remain both prepared for any future peaks and effectively providing essential services and other high quality care and treatment for the people of Wales.


To maintain momentum and to ensure the system continues to focus its attention on the provision of a wider range of services, in May I issued an *NHS Wales COVID\-19 operating framework for quarter 1 (2020/21\).* The document highlighted four types of harm that could emanate from COVID\-19 which we had to remain focused on and guard against:


* Harm from COVID\-19 itself
* Harm from an overwhelmed NHS and social care system
* Harm from a reduction in non COVID\-19 activity
* Harm from a wider societal actions / lockdown


Since publication of the Quarter 1 framework there have been important developments including both the continued easement of lockdown measures in Wales in recognition of the R value and the Test, Trace, Protect (TPP) programme launched at the beginning of June.


In recognition of this I have published a Quarter 2 framework which will drive the next stage in our systems focus on ensuring both a continued effective response to COVID\-19 whilst providing other essential services in a careful and balanced manner.


In developing the framework professional advice has been sought and received from a variety of stakeholders, including NHS Chief Executives and Medical Directors. The advice I have received continues to highlight that our approach must proceed progressively, with caution and in a flexible and agile manner.   


This framework is an evolution of Quarter 1 and is set under the themes which existed in the previous framework.  Workforce and Wellbeing continues to be a key priority and theme for Quarter 2 as many frontline and support staff will be feeling the impact of the initial crisis for months to come as well as potentially gearing up again for further peaks in demand.


****New ways of working \-** Plans in Quarter 2 should continue to continue to build on and embed the new ways of working adopted in the early stages of the pandemic.** 


**Managing COVID 19** – It will always be difficult to guarantee that health and social settings will be COVID free, however patients using the NHS must be confident that hospital environments are as safe as possible.


As new information and evidence about the virus continues to emerge, updated guidance needs to be developed, issued and implemented at pace, in particularly in relation to infection prevention and control. I am therefore pleased to confirm the establishment of a Nosocomial Transmission Group for this purpose and Health Boards and Trusts will need to progress the implementation of guidance on infection prevention and control, including environmental factors and social distancing which emerges from this group.


Until an effective vaccine is available NHS Wales must remain prepared for additional peaks in demand arising through COVID\-19\. I will be looking for plans to offer assurance on surge requirements that also take account of capacity requirements for essential services, as well as potential winter pressures.


Proposals for the requirement for  Field Hospitals as part of the surge capacity along with demonstrating clinical models and value for money should be set out within the plans.


**“Essential” services** – Essential services continue to be the focus of the operating framework for Quarter 2 to include updates on:


* Cancer services.
* Diagnostic and imaging services.
* Restoration of solid organ transplant services.
* Mental Health.
* Implementing a phased re\-introduction of screening services.
* Implementation of plans for the South Wales Trauma Network (by early autumn).
* Plans for physical and emotional rehabilitation


There will be no separate requirement placed upon Health Boards and Trusts to develop winter plans this year, but organisations will need to assure me that they are progressing winter preparedness in their quarter 2 plans and using the National Unscheduled Care Programmes six goals for urgent and emergency care to support with this planning.


**“Routine” services** – The framework recognises that delivery of routine services is a matter for local decision making based on an assessment of whether this can be done safely. However one area that will require additional focus is that of Children’s Services.


**Primary care \-** During May further guidance was issued to support continued recovery of primary care services across all contractor professions. In Quarter 2 I will expect to see a particular focus on both the development of plans to support clusters in the safety netting of those at risk and people who are symptomatic or have tested positive to COVID\-19 and Implementation of the care homes Direct Enhanced Services (DES).


Our aim continues to be to implement safe, phased, risk\-based re\-establishment of essential dental services, given the easement of other lockdown measures and the knowledge that some practices were ready to re\-introduce more treatments the Red alert was lifted on the 22 June.


Optometry practices have also been asked to complete the self\-assessment tool and move to the recovery plan Amber phase from Monday 22 June. 


Quarter two plans should reference the progress that can now be made across both dentistry and optometry in opening these services up further.


**Social Care Interface** \- The framework continues to signal the need to provide extended support to care homes to reflect the additional needs of residents with COVID symptoms, and the additional operational consequences on staff, supplies and occupancy levels.


I will be looking for Health Boards to ensure that there are plans in place regarding interfacing with care homes and social care.


The NHS Wales Quarter 2 plans will be submitted by 3 July.


English: NHS Wales COVID\-19 Operating Framework: quarter 2 2020 to 2021


Welsh: Fframwaith Gweithredu GIG Cymru: chwarter 2 2020 i 2021