Translate the text from English to Welsh.



 
In his Oral Statement yesterday the First Minister set out his decision on the M4 Project and said that I would make a further statement on next steps. The full decision letter and a copy of the Inquiry Inspector‘s report have been published for all to see.


The First Minister has indicated that we will act decisively to address the problems of motorway congestion in south east Wales.


Given the complexity of the issue, the impact of the current road and the impacts of the potential solutions, I intend to take a broad strategic approach to addressing the issue. There is a need to alleviate congestion and the resultant air quality issues now, especially as a result of the abolition of the Severn tolls. It is clear to me that we need to work together to consider how we provide for the movement of goods and people across the region in a way that creates a fairer more prosperous Wales, recognises the unprecedented challenge of climate change, and is affordable given the enormous pressure on our budgets caused by 10 years of austerity and capital budget cuts.


In the short term, I have asked my officials, working with partners in the Cardiff Capital Region and Newport City Council, to bring forward a suite measures designed to provide modest but immediate benefits.


These measures will include:


* additional traffic officers to reduce incidents and lane closures as employed during major events,
* dedicated on call recovery vehicles to support traffic officers by quickly removing obstructions when they occur as we would in roadworks
* live journey time information to inform better choices
* exploring the operation of junctions to reduce the load on the Brynglas tunnels
* a driver behaviour campaign to make best use of the available road space.


As well as these short term measures, we need to develop a long term, integrated and sustainable way forward which addresses these long run challenges of congestion, climate change and affordability. This is in the context of the advent of Metro, our commitments to Active Travel, the deterioration of the structures on the existing M4 through Newport, the ongoing air quality issues, and the imperative to create a more prosperous and equal society. I am focused on achieving our ambition of a high quality, multi\-modal, integrated and low carbon transport system for the whole of Wales.


As the First Minister confirmed yesterday, I am immediately appointing an expert Commission to make recommendations on next steps for the transport network in South East Wales.


The Commission will consider the problems, opportunities, challenges, and objectives for tackling congestion on the M4 in south east Wales, and make recommendations on alternative solutions in the light of the First Minister’s decision that the ‘Black Route’ proposal should not proceed. 


The Commission will be small and focussed, and will consider the views of all stakeholders such as the National Infrastructure Commission for Wales, the Future Generations Commissioner, business groups, social partners, environmental groups, transport user groups, and local and national political representatives. 


I am pleased to announce that Lord Terry Burns will Chair the Commission, whose Terms of Reference are attached. 


Lord Burns brings a weight of diverse experience to the role and I have no doubt he will do justice to this crucial work. He is tasked with refocussing the debate, and taking a fresh look at alternatives that will provide a long\-term, sustainable solution for the people of Newport and South Wales.


I believe it is imperative that the views of the people who use the current road, who are impacted by its shortcomings, who are concerned by the environmental impact of any solution, who will have to make any future solution work to improve our nation’s social and economic performance should be central to this crucial work. The Commission will ensure that these views are fully captured in its work.


The Commission will report on its interim findings, with recommendations for immediate practical interventions, within six months of its formation.


The Commission will look at the extensive work the Government has done on this, at the alternatives proposed in the M4 Project Public Inquiry, and will also look at new ways of operating and funding a solution. This will require new ways of working with local and strategic partners, such as the Cardiff Capital Region local authorities, to deliver improved flow on the M4, whilst mitigating impacts on local communities.


The £114 million spent since 2013 developing the proposals for the £1\.32Bn (in 2015 prices, which equates to £1\.57Bn in 2019 prices) M4 Project will not be wasted, and will be put to good use by the Commission, making sure it is fully informed in terms of transport modelling, environmental surveys and all the other factors in play across the region.


We look to the Commission for a suite of practical actions that can be implemented immediately and in the longer term. We will of course need to consider the affordability of their proposed solutions in light of the Welsh Government’s overall budget position. While there will always be competing demands for funding, we are clear that delivering sustainable solutions to the significant challenges along this transport corridor is a top priority.


Value for money and impact will be central considerations. The decision not to pursue the Black Route does not give me or anyone else a blank cheque to pursue pet projects \- there is no windfall or free money. 


Transport is an area where this Welsh Government has a bold and ambitious plan for the future. From the £5 billion plan we have developed through Transport for Wales for the new rail franchise and Metro, to major legislation that will help re\-regulate the bus network to the biggest investment in Active Travel ever seen in Wales, there are exciting things going on right across Wales. We are committed to resolving the congestion issues around the M4 as an important part of those plans, but there are no easy answers.


We are committed to taking an inclusive, and collaborative approach to finding innovative, affordable and sustainable solutions in the shortest possible timescale and we look forward to working with Members across the chamber to achieve that ambition. 


**South East Wales Transport Commission**
-----------------------------------------


### **Terms of Reference**


The Commission will consider the problems, opportunities, challenges and objectives for tackling congestion on the M4 in south east Wales, and make recommendations to the Welsh Government on a suite of alternative solutions in the light of the First Minister’s statement of 4 June 2019 that the ‘Black Route’ proposal should not proceed.


The Commission will consider the views of all stakeholders including the National Infrastructure Commission for Wales, the Future Generations Commissioner, business groups, social partners, environmental groups, transport users’ groups, local and national political representatives and of course the public.


The Commission will consider the needs of current and future generations, taking into account immediate problems and future trends, such as the impact of alternative fuels and connected and autonomous vehicles.


The Commission will take into account the report of the Commission on Climate Change and other social, economic, cultural and environmental issues, including air quality.


The Commission will consider the behavioural issues which lie behind the continued growth in road\-based transport in Wales, and how solutions might respond to those factors.


The Commission will advise on innovative interventions and funding solutions. It may consider any issues, including governance, costs, financing, planning approach and programme/project management and may recommend improvements to statutory processes.


The Commission will have access to the South East Wales Transport Planning Model, and to the full library of information available to the M4 Project Public Inquiry.


The Commission will operate independently of the Welsh Government. It will be supported by a Secretariat comprising Welsh Government officials and secondees as required. 


The Commission will report on its interim findings, with recommendations for immediate practical interventions, within six months of its formation.







Translation:


 
Yn ei Ddatganiad Llafar ddoe gwnaeth y Prif Weinidog egluro ei benderfyniad ar Brosiect yr M4, a dweud y byddwn i’n gwneud datganiad arall ar y camau nesaf. Mae’r llythyr penderfyniad llawn a chopi o adroddiad Arolygydd yr Ymchwiliad wedi cael eu cyhoeddi i bawb eu gweld.


Ond fel y mae'r Prif Weinidog wedi'i awgrymu, mae dal gofyn inni weithredu'n benderfynol i ddatrys problemau tagfeydd traffig traffordd y De\-ddwyrain. 


O gofio cymhlethdod y pwnc, effaith y ffordd bresennol ac effeithiau atebion posibl, bydd angen imi fynd i'r afael â'r mater mewn ffordd strategol ac eang. Bydd angen lleihau'r tagfeydd a'r problemau ag ansawdd yr aer nawr, yn enwedig o ystyried goblygiadau diddymu'r tollau ar bont Hafren yn ddiweddar. Mae’n amlwg imi y bydd angen gweithio gyda'n gilydd i ystyried sut y gallwn sicrhau bod nwyddau a phobl ar draws y rhanbarth yn cael symud, hynny mewn ffordd sy'n creu Cymru decach a mwy ffyniannus, sy'n cydnabod her digynsail y newid yn yr hinsawdd ac sydd hefyd yn fforddiadwy, o gofio'r pwysau aruthrol ar ein cyllidebau ar ôl 10 mlynedd o gyni a thoriadau yn ein cyllideb gyfalaf. 


Yn y tymor byr, rwyf wedi gofyn i'm swyddogion, gyda'n partneriaid ym Mhrifddinas\-Ranbarth Caerdydd a Chyngor Dinas Casnewydd, i roi ar waith gyfres o fesurau all esgor ar fanteision bach ar unwaith. 


Bydd y mesurau hyn yn cynnwys: 


* swyddogion traffig ychwanegol i leihau digwyddiadau ac osgoi cau lonydd, fel yn ystod digwyddiadau mawr,
* cerbydau achub sydd ar alw i gefnogi swyddogion traffig trwy symud rhwystrau'n gyflym, fel ag sy'n digwydd pan y gwneir gwaith ar y ffordd
* gwybodaeth fyw am deithiau i helpu gyrwyr i wneud dewisiadau gwell
* ystyried gweithrediad cyffyrdd er mwyn lleihau baich twnelau Bryn\-glas
* ymgyrch i newid ymddygiad gyrwyr i'w cael i wneud y defnydd gorau o'r lle sydd ar gael ar y ffyrdd


Yn ogystal â'r mesurau tymor byr hyn, mae angen inni ddatblygu ffordd tymor hir, integredig a chynaliadwy fydd yn mynd i'r afael â heriau parhaus tagfeydd, newid hinsawdd a fforddiadwyedd. 


Rwyf am benodi Comisiwn ar unwaith i lywio'r gwaith o ystyried y camau nesaf ar gyfer rhwydwaith trafnidiaeth y De\-ddwyrain. Sail gwaith y Comisiwn fydd ein huchelgais i ddatblygu system drafnidiaeth aml\-foddol, integredig a charbon isel o ansawdd uchel. Yn gyntaf, bydd y Comisiwn yn ystyried yr heriau, y cyfyngiadau a'r cyfleoedd sy'n wynebu trafnidiaeth yn y rhanbarth a'r amcanion ar ei chyfer, hyn oll yng nghyd\-destun yr heriau polisi sy'n ein hwynebu, dyfodiad y Metro, ein hymrwymiadau i deithio llesol, y dirywiad yng nghyflwr adeiladwaith yr M4 trwy Gasnewydd, y problemau ag ansawdd yr aer, yr angen i gynyddu ein sylfaen drethu ddomestig a'r nod o greu cymdeithas fwy ffyniannus a mwy cydradd. Bydd wedyn yn ystyried yr atebion posibl. 


Yn dilyn y gwaith hwn, bydd gofyn inni wedyn ystyried a allwn fforddio unrhyw atebion yng ngoleuni sefyllfa gyllidebol Llywodraeth Cymru. Er y bydd wastad cystadleuaeth am yr arian sydd ar gael, mae Llywodraeth Cymru'n glir bod sicrhau atebion cynaliadwy i'r heriau sylweddol ar hyd y coridor trafnidiaeth hwn yn cael y flaenoriaeth uchaf ganddi. 


Bydd y Comisiwn yn fach a thynn ei ffocws ond bydd yn ystyried barn yr holl randdeiliaid, megis Comisiwn Seilwaith Cenedlaethol Cymru, Comisiynydd Cenedlaethau'r Dyfodol, grwpiau busnes, partneriaid cymdeithasol, grwpiau amgylcheddol, grwpiau defnyddwyr cludiant, cynrychiolwyr gwleidyddol lleol a chenedlaethol ac wrth gwrs, y cyhoedd. 


Ynghyd â'r Datganiad hwn, rwy'n cyhoeddi heddiw Gylch Gorchwyl drafft ar gyfer y Comisiwn ac mae'n dda gen i gyhoeddi mai'r Arglwydd Terry Burns fydd yn cadeirio'r Comisiwn. Mae ei brofiad yn sylweddol ac yn eang, ac rwy'n siŵr y gwnaiff gyfiawnder â'r dasg bwysig hon. Ei dasg fydd rhoi ffocws newydd i'r drafodaeth ac edrych o'r newydd ar atebion amgen fydd yn cynnig ateb tymor hir a chynaliadwy i bobl Casnewydd a'r De. 


Yn fy marn i, mae'n angenrheidiol bod barn y bobl sy'n defnyddio'r ffordd gyfredol, sy'n dioddef oherwydd ei diffygion, sy'n poeni am effeithiau amgylcheddol unrhyw ateb ac a fydd yn gorfod gwneud i unrhyw ateb weithio i wella perfformiad cymdeithasol ac economaidd ein gwlad, yn ganolog i'r gwaith hanfodol hwn. Bydd y Comisiynydd felly yn ystyried barn holl bobl Cymru. 


Bydd y Comisiynydd yn edrych ar y gwaith helaeth y mae'r Llywodraeth wedi'i wneud ar hyn, ar y syniadau amgen a gynigiwyd yn yr Ymchwiliad Cyhoeddus i Brosiect yr M4 a hefyd ar ffyrdd newydd o redeg ac ariannu ateb posibl. Bydd felly gofyn am ffyrdd newydd o weithio gyda phartneriaid lleol a strategol, fel awdurdodau lleol Prifddinas\-Ranbarth Caerdydd, i wella'r llif ar yr M4 ond gan osgoi effeithiau ar gymunedau lleol. 


Ni fydd yr £114m a wariwyd ers 2013 i ddatblygu cynigion ar gyfer Prosiect £1\.32 biliwn yr M4 (yn ôl prisiau 2015, sy’n gyfwerth â £1\.57 biliwn yn ôl prisiau 2019\) yn wariant ofer gan y bydd y Comisiwn yn gwneud defnydd da ohono trwy wneud yn siŵr fod ganddo'r wybodaeth orau am fodelau teithio, arolygon amgylcheddol a'r holl ffactorau eraill sydd ar waith yn y rhanbarth. 


Rwyf am ei gwneud yn glir, fodd bynnag, mai fy ffocws i a'r Comisiwn fydd cael gwerth ein harian a chynnal asesiad priodol ynghylch sut y gallwn ddatrys heriau'r tagfeydd a'u heffeithiau yn ardal Casnewydd. Nid yw'r penderfyniad i beidio â bwrw ymlaen â'r Llwybr Du yn rhoi penrhyddid i mi na neb arall gynnal prosiectau anwes na ellir mo'u fforddio yn y de\-ddwyrain nac yn unrhyw le arall gan ddefnyddio rhyw bot dychmygol o arian. 


Mae gan Lywodraeth Cymru gynllun dewr ac uchelgeisiol ar gyfer trafnidiaeth yn y dyfodol. Mae yna bethau cyffrous yn digwydd ledled y wlad, gan gynnwys y cynllun £5bn rydym wedi'i ddatblygu trwy Trafnidiaeth Cymru ar gyfer y fasnachfraint rheilffyrdd newydd, y ddeddfwriaeth arwyddocaol fydd yn helpu i ailreoleiddio'r rhwydwaith bysiau a'r buddsoddiad mwyaf erioed mewn Teithio Llesol yng Nghymru. Mae datrys y tagfeydd o gwmpas yr M4 yn rhywbeth rydym wedi ymrwymo i'w wneud fel rhan bwysig o'r cynlluniau hynny, ond nid oes atebion rhwydd. 


Rydym wedi ymrwymo i fynd ati mewn ffordd gynhwysol a chydweithredol i ddyfeisio atebion arloesol, fforddiadwy a chynaliadwy mewn cyn lleied o amser â phosibl ac rydyn ni'n disgwyl ymlaen at weithio gydag aelodau o bob rhan o'r siambr i wireddu'r uchelgais hwnnw. 


**Comisiwn Trafnidiaeth De\-ddwyrain Cymru**
--------------------------------------------


### **Cylch Gorchwyl**


Bydd y Comisiwn yn ystyried y problemau, y cyfleoedd, yr heriau a'r amcanion ar gyfer mynd i'r afael â thagfeydd traffig ar yr M4 yn Ne\-ddwyrain Cymru, ac yn cyflwyno argymhellion i Lywodraeth Cymru ar gyfres o atebion posibl eraill, yng ngoleuni'r datganiad gan Brif Weinidog Cymru ar 4 Mehefin 2019 na ddylid bwrw ymlaen â'r 'Llwybr Du' 


Bydd y Comisiwn yn ystyried barn yr holl randdeiliaid, gan gynnwys Comisiwn Seilwaith Cenedlaethol Cymru, Comisiynydd Cenedlaethau'r Dyfodol, grwpiau busnes, partneriaid cymdeithasol, grwpiau amgylcheddol, grwpiau defnyddwyr trafnidiaeth, cynrychiolwyr gwleidyddol lleol a chenedlaethol ac, wrth gwrs, y cyhoedd.  


Bydd y Comisiwn yn ystyried anghenion y genhedlaeth hon ac anghenion cenedlaethau'r dyfodol, gan ystyried y problemau presennol a thueddiadau yn y dyfodol, megis effeithiau mathau amgen o danwydd a cherbydau awtonomaidd. 


Bydd y Comisiwn yn ystyried adroddiad y Comisiwn ar y Newid yn yr Hinsawdd a materion cymdeithasol, economaidd, diwylliannol ac amgylcheddol, gan gynnwys ansawdd aer.


Bydd y Comisiwn yn ystyried yr ymddygiad sydd wrth wraidd y twf parhaus mewn trafnidiaeth ar y ffyrdd, a sut y gallai'r atebion ymateb i'r ffactorau hynny. 


Bydd y Comisiwn yn cynghori ar ymyriadau arloesol ac ar atebion cyllido. Caiff ystyried unrhyw faterion, gan gynnwys llywodraethu, costau, ariannu, sut i fynd ati i gynllunio, a rheoli rhaglenni/prosiectau, a chaiff hefyd argymell gwelliannau i brosesau statudol.


Bydd Model Cynllunio Trafnidiaeth De\-ddwyrain Cymru, a'r llyfrgell gyfan o wybodaeth a oedd ar gael i'r Ymchwiliad Cyhoeddus i Brosiect yr M4, ar gael i'r Comisiwn hefyd.


Bydd y Comisiwn yn gweithredu'n annibynnol ar Lywodraeth Cymru. Bydd yn cael ei gefnogi gan Ysgrifenyddiaeth a fydd yn cynnwys, yn ôl y gofyn, rai o swyddogion Llywodraeth Cymru a swyddogion ar secondiad.    


Bydd y Comisiwn yn cyflwyno adroddiad am ei ganfyddiadau interim, ynghyd ag argymhellion ar gyfer ymyriadau ymarferol y gellir eu rhoi ar waith ar unwaith, ymhen chwe mis iddo gael ei ffurfio.