Translate the text from English to Welsh.



 
In plenary on 18 February, I announced that I was asking Cadw to lead in the development of a strategic action plan for places of worship that would address some of the challenges faced by historic places of worship, and guide those responsible for them to plan sustainable futures for valued buildings.   


Cadw has now completed the initial scoping work for this plan, which has focused on reviewing the state of knowledge and availability of information, existing support for conservation, and current public engagement activity. As a result of this exercise, I can now provide more detail on the initial findings, and a summary of how the action plan will develop under those 3 headings. 


 


Knowledge


An accessible information base is necessary to support general understanding and appreciation of places of worship, good curatorial practice, and sound development management decisions.  There is already a substantial body of information available, for example in statutory list descriptions, on the Royal Commission’s data\-base of Welsh chapels, and in the regional historic environment records held by the Welsh Archaeological Trusts.  However, an initial review of this information has identified that awareness of existing resources is variable and that some information is too tightly focused. The action plan will therefore focus on improvements to information sources, synthesis of information and the development of a toolkit to support the identification of the value and significance of our  heritage assets.


Conservation


The focus of conservation is caring for buildings, and managing change in order to secure sustainable futures for them. Keeping a building going requires maintenance, repair, an operating budget, access to skilled labour and a community of support. There may also be a need for alteration or adaptation, particularly where additional uses are to be accommodated.  To support this process the action plan will include a statement of Conservation Principles tailored to places of worship, will publicise exemplar projects and promote the sharing of best practice, ideas and advice across the denominations. 


Public Engagement


Public engagement is vital to sustaining historic places of worship in Wales.  Raising awareness of their value and encouraging participation in their care are therefore key priorities.  There is already a good deal of activity focused on faith tourism, which can bring significant benefits to local communities and the wider economy. The pan\-Wales approach to interpretation led by Cadw offers an important resource for the development of faith tourism.    

 


Involvement of local communities is an important component of successful faith tourism, but is also vital to conservation: maintaining, conserving and sustaining buildings for the future will depend on strong communities of support. The action plan will provide a forum and support for promoting faith tourism, the pan\-Wales Heritage Interpretation Plan, and community engagement.


Next Steps


My officials in Cadw will now develop a detailed action plan, in collaboration with stakeholders. Continued engagement with our key partners as the action plan develops, so that new ideas and views can be shared and stakeholders can feel some ownership with its development, will be important for its success. I will provide an update on progress in the autumn.


 


 







Translation:


 
Yn y cyfarfod llawn ar 18 Chwefror, cyhoeddais fy mod yn gofyn i Cadw arwain y gwaith o ddatblygu cynllun gweithredu strategol ar gyfer mannau addoli a fyddai'n mynd i'r afael â rhai o'r heriau a wynebir gan fannau addoli hanesyddol, ac yn rhoi arweiniad i'r rheini sy'n gyfrifol amdanynt ar sut i gynllunio dyfodol cynaliadwy ar gyfer adeiladau gwerthfawr.   
Mae Cadw bellach wedi cwblhau'r gwaith cwmpasu cychwynnol ar gyfer y cynllun hwn. Canolbwyntiodd y gwaith cwmpasu ar adolygu’r wybodaeth sydd ar gael ar hyn o bryd a’r ymwybyddiaeth ohono, a hefyd ar y cymorth presennol ar gyfer cadwraeth a'r gweithgarwch cyfredol i ymgysylltu â'r cyhoedd. O ganlyniad, rwyf bellach yn gallu rhoi mwy o fanylion am y canfyddiadau cychwynnol ynghyd â crynodeb o sut fydd y cynllun gweithredu yn cael ei datblygu o dan y tri phennawd yna. 

Gwybodaeth

Mae angen sylfaen wybodaeth hygyrch i sicrhau dealltwriaeth a gwerthfawrogiad o fannau addoli ac i gefnogi arferion curadurol da a phenderfyniadau cadarn mewn perthynas â rheoli datblygiadau. Mae gwybodaeth sylweddol eisoes ar gael, er enghraifft yn y disgrifiadau ar y rhestr statudol, yng nghronfa ddata'r Comisiwn Brenhinol o gapeli Cymru, ac yn y cofnodion a gedwir gan Ymddiriedolaethau Archaeolegol Cymru am yr amgylchedd hanesyddol rhanbarthol. Fodd bynnag, mae adolygiad cychwynnol o'r wybodaeth hon wedi dangos bod ymwybyddiaeth o'r adnoddau gwybodaeth presennol yn amrywio ac bod rhai wybodaeth bresennol yn canolbwyntio yn ormod ar asedau unigol. Fe fydd y cynllun gweithredu felly yn ganolbwyntio ar  gwelliannau i ffynonellau gwybodaeth, cyfosod gwybodaeth a datblygu pecyn cymorth i gefnogi adnabyddiaeth o werth ac arwyddocâd ein hasedau treftadaeth.

Cadwraeth

Diben cadwraeth yw gofalu am adeiladau a rheoli newid er mwyn sicrhau dyfodol cynaliadwy ar eu cyfer. Mae cadw adeilad i fynd yn gofyn am waith cynnal a chadw, gwaith atgyweirio, cyllideb weithredu, mynediad at weithwyr medrus a chymuned o gefnogaeth. Efallai y bydd angen newid neu addasu adeiladau hefyd, yn enwedig os bwriedir eu defnyddio at ddibenion ychwanegol.  I gefnogi’r broses fe fydd y cynllun gweithredu yn cynnwys datganiad  ar Egwyddorion Cadwraeth wedi'u teilwra i fannau addoli, fe fydd prosiectau enghreifftiol ar yr uchod yn cael ei gyhoeddi ac fyddwn yn hyrwyddo rhannu arfer da, syniadau a phroblemau a chyngor ar draws yr enwadau. 

Ymgysylltu â'r cyhoedd

Mae ymgysylltu â'r cyhoedd yn hanfodol i gynnal mannau addoli hanesyddol yng Nghymru.  Felly, mae codi ymwybyddiaeth o'u gwerth ac annog pobl i helpu i'w gwarchod yn flaenoriaethau allweddol. Mae llawer o waith yn cael ei wneud eisoes ar dwristiaeth cred, sy'n gallu dod â manteision sylweddol i gymunedau lleol a'r economi ehangach. Mae'r dull gweithredu Cymru gyfan ar gyfer dehongli a arweinir gan Cadw yn cynnig adnodd pwysig ar gyfer datblygiad twristiaeth cred.  

Mae cynnwys cymunedau lleol yn rhan bwysig o dwristiaeth cred llwyddiannus, ac mae hefyd yn hanfodol ar gyfer cadwraeth: bydd gwarchod, cynnal a chadw a chynnal adeiladau ar gyfer y dyfodol yn dibynnu ar gymunedau cryf o gefnogaeth. Fe fydd y cynllun gweithredu yn darparu fforwm a chefnogaeth ar gyfer hyrwyddo twristiaeth cred, y Cynllun Dehongli Treftadaeth i Gymru ac ymgysylltu â chymunedau.      
Camau nesaf

Bydd fy swyddogion yn Cadw yn mynd ati nawr i ddatblygu cynllun gweithredu manwl mewn cydweithrediad â rhanddeiliaid. Bydd parhau i ymgysylltu â'n partneriaid allweddol wrth ddatblygu’r cynllun gweithredu yn bwysig i'w lwyddiant, fel bod syniadau a safbwyntiau newydd yn gallu cael eu rhannu a bod rhanddeiliaid yn teimlo eu bod rhan o'r broses. Byddaf yn cyflwyno’r diweddaraf ar hynt y gwaith hwn yn yr hydref.