Translate the text from Welsh to English.



 
Mae pob un ohonom yn dibynnu ar fedru cael gafael ar arian a chredyd fforddiadwy, boed yn deulu y mae angen morgais arno i brynu ei gartref cyntaf, yn fusnes bach y mae arno angen cyllid yn yr hirdymor i dyfu ac ehangu, neu'n unigolyn y mae arno angen cymorth ar adegau anodd.


Fodd bynnag, y realiti yn aml yw mai pobl sydd yn yr angen mwyaf am gredyd fforddiadwy sy'n cael y trafferth mwyaf i gael gafael arno. Y teulu sy'n byw mewn tlodi; yr unigolyn heb fawr ddim cynilion, os o gwbl; y rheini sydd â statws credyd gwael – y bobl hyn, yn aml, sy’n cael yr anawsterau mwyaf wrth geisio dod o hyd i gredyd ac arian ac yna cael credyd ac arian ar delerau teg. Maent yn talu premiwm am eu bod yn dlawd.


Rydym ni, Llywodraeth Cymru, wedi bod yn falch dros y blynyddoedd diwethaf hyn o fedru camu i’r adwy a helpu llawer o'r unigolion hyn. Drwy Fanc Datblygu Cymru, rydym wedi cefnogi perchenogion busnesau bach y mae arnynt angen cyfalaf tymor estynedig nad yw ar gael iddynt ar delerau fforddiadwy ar y stryd fawr, a thrwy’n rhwydwaith Undebau Credyd, rydym wedi rhoi help llaw i unigolion sydd, yn aml, yn cael eu gwrthod gan fanciau traddodiadol.


Ond mae un darn o'r jig\-so wedi bod, ac yn dal i fod, ar goll. Mae angen rhywbeth arnom a all helpu i fynd i'r afael â'r ffaith brawychus bod banciau traddodiadol wedi bod yn gadael ein Prif Strydoedd, a rhywbeth hefyd i helpu’r unigolion hynny y mae angen cymorth a gwasanaethau ariannol arnynt yn y gymuned.


Dyna pam rwy'n falch iawn heddiw o fedru rhoi’r wybodaeth ddiweddaraf i'r Aelodau am y cynnydd sylweddol iawn rydym wedi'i wneud wrth ddatblygu a lansio Banc Cymunedol newydd i Gymru.


Mae'r pandemig yn parhau i gael effaith aruthrol ar ein cymunedau. Mewn sawl achos, mae wedi arwain at sefyllfa lle mae’r craciau yn system ariannol y DU wedi ymledu, ac mae hefyd wedi cynyddu'r pryderon difrifol sydd gan lawer ynghylch a yw sector bancio manwerthu'r DU yn addas at ddibenion cymdeithasol.


Roedd y gwaith i ddatblygu Banc Cymunedol Cymru wedi dechrau ymhell cyn i Covid daro gyntaf, ond yr unig beth y mae’r deuddeg mis diwethaf wedi’i wneud yw creu mwy o angen a mwy o frys am gyfleuster o'r fath.


Mae Llywodraeth y DU wedi cydnabod hynny hefyd. Yn ei Chyllideb ym mis Mawrth 2020, nododd ei bwriad i gyflwyno deddfwriaeth newydd i ddiogelu mynediad at arian parod er mwyn sicrhau bod seilwaith arian parod y DU yn gynaliadwy yn y tymor hir. Fodd bynnag − nid yw wedi mynd ati’n ddigon cyflym i wireddu’i fwriad − flwyddyn yn ddiweddarach ac nid oes amserlen glir eto ar gyfer cyflwyno’r ddeddfwriaeth honno. Ni all, ac ni fydd Llywodraeth Cymru yn aros am ateb.


Er ei bod yn amlwg bod arferion bancio defnyddwyr yn newid wrth i lai o gwsmeriaid ddefnyddio canghennau mewn cymunedau, mae'r gostyngiad parhaus yn nifer y canghennau banc a'r peiriannau ATM ledled Cymru yn rhoi llawer llai o ddewis i ddefnyddwyr ac yn golygu bod yn rhaid iddynt dreulio mwy o amser yn teithio i'w cangen agosaf. 


Mae Arolwg Bywydau Ariannol 2020, a gyhoeddwyd fis diwethaf gan yr Awdurdod Ymddygiad Ariannol (FCA), yn rhoi cipolwg inni ar yr effeithiau sylfaenol ac ychwanegol y mae Covid\-19 wedi’u cael o ran yr heriau y mae pobl ledled Cymru yn eu hwynebu yn eu bywydau ariannol. Mae’r hyn a ddaeth i’r amlwg yn destun cryn ofid. Mae'r tueddiadau at fancio ar\-lein ac at fancio’n ddigidol, a’r symudiadau at gymdeithas nad yw’n defnyddio arian parod, wedi cyflymu yn sgil Covid\-19, yn enwedig gan fod defnyddwyr yn cael eu cyfeirio at ddulliau talu heblaw arian parod a dulliau talu digyffwrdd. Mae’r terfyn ar gyfer taliadau digyffwrdd wedi cynyddu o £30 i £45, a bellach i £100 ar gyfer pob trafodyn, a hynny mewn llai na blwyddyn.


Nid yw bod mewn sefyllfa fregus yn ariannol yn rhywbeth cyffredinol; mae’r bobl sy'n llai abl neu'n llai parod i fabwysiadu dulliau ar\-lein a dulliau digidol, a'r rheini sy'n ddibynnol ar arian parod, yn dibynnu ar fedru mynd i ganghennau banciau yn lleol. Gan fod y newidiadau hyn yn digwydd yn gynt, mae rhai grwpiau'n cael eu hallgáu fwyfwy yn ddigidol ac yn ariannol; sefyllfa sy'n debygol o fod yn arbennig o ddifrifol mewn ardaloedd gwledig lle mae’r gallu i fanteisio ar wasanaethau bancio yn wasanaeth cymunedol hanfodol, ond yn wasanaeth sy’n cynyddol brin. Un pryder penodol ddaeth i’r amlwg yn Arolwg yr FCA yw pa mor anodd yw hi, ym mhedair gwlad y DU, i bobl sydd â chyflwr iechyd hirdymor fynd i fanc, cymdeithas adeiladu neu gangen undeb credyd. Mae'r canlyniadau ar eu gwaethaf yng Nghymru.


 


Roedd arolwg yr FCA yn adeiladu ar dystiolaeth sylweddol, ddiamheuol a chynyddol, gan gynnwys tystiolaeth o adroddiad pwyllgor Economi, Seilwaith a Sgiliau’r Senedd yn 2019, 'Mynediad at Fancio', a ddaeth i'r casgliad bod system bancio manwerthu'r DU yn golygu, yn gyffredinol, nad oes digon o wasanaethau bancio, na digon o gyngor a chymorth ariannol priodol, ar gael i lawer o bobl. Mae diffyg mynediad o'r fath yn peryglu gallu llawer o unigolion a chymunedau, a llawer o fusnesau sy’n rhan o’r economi sylfaenol, i fod yn gydnerth, yn enwedig ar drothwy’r adferiad ar ôl y pandemig.


Mae cymwyseddau deddfwriaethol a rheoleiddiol yn faterion a gadwyd yn ôl, ac ychydig iawn o allu sydd gennym i ymyrryd drwy weithio gyda’r prif fanciau sydd â chyfranddalwyr masnachol. Er hynny, rydym wedi gweithio’n greadigol ac wedi ymchwilio i sefydlu Banc Cymunedol i Gymru, a fydd â'i bencadlys yng Nghymru, ac a fydd yn seiliedig ar y model a'r egwyddorion cydfuddiannol sydd wedi ymwreiddio mor ddwfn yn ein cymunedau ledled Cymru. Yn fanc a fydd yn eiddo i'w aelodau, a fydd yn ystyried anghenion cymunedau lleol, yn atal cyfalaf rhag cael ei golli, yn parhau i gynnig mynediad wyneb yn wyneb at fancio, ac a fydd yn cael yrru gan anghenion cwsmeriaid, yn hytrach na chan yr angen i wneud yr elw mwyaf posibl – credwn y gall, ac y bydd Banc o'r fath yn gwneud gwahaniaeth cadarnhaol mewn cymunedau ym mhob cwr o Gymru.


Mae Cymru yn arwain y ffordd ond rydym hefyd wedi dysgu oddi wrth ymdrechion annibynnol eraill sy’n cael eu datblygu i sefydlu Banciau Cymunedol Rhanbarthol mewn rhannau eraill o'r DU. Mae nifer bach o’r banciau hynny’n cael eu cefnogi'n ymarferol bellach drwy'r Gymdeithas Banciau Cynilo Cymunedol (CSBA).


Dros y deunaw mis diwethaf, rydym wedi bod yn helpu Cambria Cydfuddiannol Limited (CCL) gyda’r gwaith cychwynnol y mae’n ei wneud i ddatblygu’i gynnig Bancio Cymunedol, 'Banc Cambria', sy’n seiliedig ar fodel 'banc mewn blwch' y CSBA. Yn eiddo i'w aelodau, ei nod yw gwella mynediad i wasanaethau bancio bob dydd i bawb yng Nghymru, beth bynnag eu hincwm neu faint bynnag o gyfoeth sydd ganddynt.


Roedd gwaith cychwynnol CCL yn cyd\-fynd â’r casgliadau yn adroddiad Pwyllgor yr Economi, Seilwaith a Sgiliau, sef: er bod y sail resymegol dros fanciau cymunedol yn un sy’n argyhoeddi, fod sawl her yr oedd angen eu goresgyn, gan gynnwys costau a’r risg sy’n gysylltiedig â buddsoddi. Yr argymhelliad oedd y dylid, wrth fynd ati i ddatblygu banc cymunedol, ystyried yr effaith ar y sector undebau credyd. Mae hynny wedi bod o gymorth wrth inni ystyried y cynnig i sefydlu banc.


Mae CCL wedi bod yn greadigol ac wedi addasu’i strategaeth er mwyn sefydlu perthynas gyda sefydliad ariannol sy'n bodoli eisoes. Y cydweithio hwnnw sydd wedi’n galluogi i wneud cynnydd yn gynt wrth inni fynd ati i greu cyfleuster bancio newydd yng Nghymru.


Mae cefnogaeth sefydliad sy'n bodoli eisoes yn rhoi hygrededd a sylwedd i'r cynnig, ac mae hefyd yn ychwanegu profiad a chymhwysedd sydd wedi’i drwyddedu’n briodol a all fod yn fodd i gyflymu'r broses o sefydlu Banc Cambria. Yn ogystal, wrth i CCL gydweithio ag ecosystem ariannol Cymru, mae wedi gweithio'n agos gydag un o undebau credyd Cymru, Undeb Credyd Cambrian, i ystyried sut y gellir datblygu cyfleoedd i ffurfio partneriaethau er mwyn rhoi cymorth ymarferol i fwy o unigolion sydd wedi'u hallgáu'n ariannol, ac osgoi dyblygu.


Mae'n bleser cael cyhoeddi bod cynnig i fuddsoddi’n fasnachol er mwyn sefydlu a chyflwyno Banc Cambria wedi cael ei gyflwyno i Weinidogion Cymru, Partneriaeth Pensiynau Cymru ac Awdurdodau Rheoleiddio'r DU.


Mae'r cynnig yn cael ei ystyried ar hyn o bryd ac mae swyddogion Llywodraeth Cymru a'n cynghorwyr allanol annibynnol wrthi’n cynnal prosesau diwydrwydd dyladwy trwyadl. Ar ôl i’r broses diwydrwydd dyladwy ddod i ben, ac os bydd hynny’n briodol, mae’n bwysig bod y Llywodraeth a buddsoddwyr posibl eraill yn symud ymlaen fel un, yn amodol ar brosesau gwneud penderfyniadau a chymeradwyaethau rheoleiddiol pob un o’r partïon.


Mae Llywodraeth Cymru, ynghyd â'r tîm yn CCL a phartneriaid ehangach, oll yn cydnabod bod tystiolaeth am yr angen i fynd ati ar unwaith i fynd i'r afael â methiant y farchnad i gynnig gwasanaethau bancio amlsianel, dwyieithog a hanfodol sy’n cael eu darparu’n lleol ledled Cymru.


Mae hwn yn gynnydd eithriadol, yn enwedig o ystyried y cyd\-destun a’r cyfyngiadau sydd eu hangen oherwydd pandemig y coronafeirws.


Rydym yn parhau i fod ar y trywydd iawn i sefydlu Banc Cymunedol Cymru yn ystod 2021\.


Byddaf yn rhoi rhagor o wybodaeth maes o law.







Translation:


 
Each one of us relies on access to affordable money and credit. Whether it’s the family needing access to a mortgage to buy their first home; the small business needing long\-term finance to grow and expand, or the individual needing help through the tough moments.


However, the reality is that it’s often those in the greatest need of affordable credit that have the most trouble in accessing it. The family living in poverty; the individual with little or no savings; those with poor credit ratings – it’s these people who often have the most difficulties finding, and then securing, credit and money on fair terms. They pay a poverty premium.


As a Welsh Government we’ve been proud, over these last few years, to step in and to support many of these individuals. Through the Development Bank of Wales we’ve been able to support the small business owner in need of patient capital they can’t get on the high street at affordable terms and we’ve supported individuals often turned away from traditional banks through our Credit Union network.


But there has always been a piece missing from the jigsaw. We’ve always been in need of something that can help tackle the alarming withdrawal of traditional banks from our High Streets and help support those individuals needing community based financial help and services.


That’s why today I am delighted to update Members on the very significant progress we’ve made to develop and to launch a new Community Bank of Wales.


The pandemic continues to have a devastating impact on our communities. In many cases it has exacerbated the fault lines already present within the UK financial system and has only heightened the serious concerns many had over whether the UK’s retail banking sector is fit for social purpose.


The work to develop a Community Bank of Wales had begun long before Covid first hit, but the last twelve months have only increased the need and urgency for such a facility.


The UK Government has recognised this too. In the March 2020 Budget it set out its intention to introduce new legislation “*to protect access to cash to ensure that the UK’s cash infrastructure is sustainable in the long\-term*”. However, it simply hasn’t acted fast enough on its intentions \- one year on and there is still no clear timetable for its introduction. The Welsh Government cannot and will not wait for a solution.


Whilst it is clear that consumers’ banking habits are changing as physical branches are utilised by fewer customers, the ongoing decline in the number of bank branches and ATMs across Wales, provides consumers with significantly less choice and results in ever increasing travel times to their nearest branch. 


The 2020 Financial Lives Survey published last month by the Financial Conduct Authority (FCA) provides worrying insights on the underlying and additional impacts of Covid\-19 on the challenges faced in the financial lives of people across Wales. The trends towards online and digital banking and moves towards a cashless society have been accelerated by Covid\-19, particularly as consumers are directed to cashless and contactless payment methods, the latter has seen an increase from £30 to £45, and now on to £100 per transaction in less than a year.


Financial vulnerability is not universal; those who are less able or willing to adopt online and digital channels and those who are cash\-reliant are fundamentally dependent on access to local bank branches. As a result of the acceleration of these changes, some groups are increasingly becoming digitally and financially excluded, a situation likely to be particularly acute in rural areas where access to banking services are an essential but increasingly rare community service. Of particular concern, as highlighted in the FCA Survey, is the challenge of access to a physical bank, building society or credit union branch by those with a long term health condition, in that of the four Nations of the UK, the results are worst for Wales.


The FCA survey built upon significant, compelling and growing evidence, including from the 2019 Senedd EIS committee report on ‘*Access to Banking’*, that concluded the UK retail banking system, in the round, leaves many with inadequate access to appropriate banking services, financial advice and support. Such a lack of access, puts at risk the ability of many individuals, foundational economy businesses and communities to develop resilience, especially as we emerge into post pandemic recovery.


Legislative and Regulatory competencies are a reserved matter and our capacity for intervention with the major commercial shareholder banks is limited. Nevertheless we have worked creatively to investigate establishing a Community Bank of Wales, headquartered in Wales, and based on the mutual model and principles that run so deep in our communities across Wales.  Owned by its members, taking account of local community needs, preventing capital drain, maintaining access to face\-to\-face banking and driven by customers’ needs, rather than profit maximisation – we believe that such a Bank can and will make a positive difference in communities right across Wales.


Wales is leading the way but we have also learned from other, independent and emerging attempts to establish Regional Community Banks in other parts the UK, a small number of which are now being practically supported through the Community Savings Bank Association (CSBA).


For the past eighteen months we have supported Cambria Cydfuddiannol Limited (CCL) with the initial development of their ‘Banc Cambria’ Community Banking proposition based on the CSBA ‘bank in a box’ model. Owned by its members, it was aimed at improving access to everyday banking services for everyone in Wales, regardless of income or wealth.


CCL’s initial work concurred with the EIS Committee’s report conclusion that, whilst the rationale for community banks is convincing, there were several challenges that needed to be overcome, including costs and investment risk. It recommended that the development of a community bank should consider the impact on the credit union sector. This has been helpful support as the proposal for a bank has been explored.


CCL has been creative in its approach and has adapted its strategy to establish a relationship with an existing financial institution. It is this combined approach that has allowed us to make faster progress in moving towards a new bank facility in Wales.


The support of an existing institution brings credibility and substance to the proposition as well as added experienced and appropriately licenced competency which can accelerate the establishment of Banc Cambria. In addition, and as part of CCL’s collaborative approach within the Welsh financial ecosystem, they have worked closely with one of Wales’ credit unions, Cambrian Credit Union, to consider how partnering opportunities can be developed to practically support more financially excluded individuals and avoid duplication.


I am delighted to announce that in January, Welsh Ministers, the Wales Pension Partnership and UK Regulatory Authorities were provided with a commercial investment proposal for the establishment and roll\-out of Banc Cambria.


The proposal is currently being explored and subjected to rigorous due diligence processes by Welsh Government officials and our independent external advisors. It is important that upon completion of the due diligence, and if appropriate, Government and other potential investors move ahead in unison, subject to each party’s decision\-making processes and regulatory approvals.


The Welsh Government, together with the team at CCL and wider partners, all recognise the immediate and evidenced need to address the market failure in locally delivered, multichannel, bilingual and essential banking services across Wales.


This is exceptional progress, especially considered against the backdrop of the restrictions necessary due to the ongoing coronavirus pandemic.


We remain on track to establish a Community Bank of Wales during 2021\.


I will provide a further update in due course.