Translate the text from Welsh to English.



 
Mae’r mudiad Black Lives Matter wedi tynnu sylw at nifer o faterion pwysig y mae angen inni fynd i’r afael â hwy fel gwlad.  Un yw yr angen i Gymru ystyried y pethau hynny sy’n ein hatgoffa o orffennol y wlad.  Mae hyn yn arbennig o wir wrth inni edrych ar erchyllterau’r fasnach gaethwasiaeth.   


Mae rhai o’n hadeiladau hanesyddol yn ein hatgoffa o’r cyfnod anodd hwn yn ein hanes.  Gallai rhai ohonynt ymddangos eu bod yn creu arwyr o ffigurau hanesyddol a weithredodd mewn ffordd yr ydym yn ei chondemnio bellach.  Mae’n bosibl fod unigolion sy’n gysylltiedig â’r fasnach gaethwasiaeth yn cael eu cofio mewn enwau strydoedd neu enwau adeiladau cyhoeddus.  Maent yn goffadwriaeth o orffennol nad ydym wedi ei herio’n llawn ac mae gofyn inni ei herio nawr.   


Mae’n bryd inni ystyried yn iawn sut mae bywydau pobl Ddu, Asiaidd a Lleiafrifoedd Ethnig yn cael eu cynrychioli yn nhreftadaeth Cymru.  Mae angen inni ailedrych ar y gwerth a roddir i rai o’n henebion a’n hadeiladau cyhoeddus ac ystyried beth mae hyn yn ei ddweud amdanom ni, ein cymdeithas heddiw a’n hanes cyffredin. 


I ddechrau’r drafodaeth hon, cynhelir prosiect dau gam. 


Y cam cyntaf fydd cynnal archwiliad o henebion a chofgolofnau hanesyddol Cymru, ac enwau strydoedd ac adeiladau cyhoeddus, a nodi’r safleoedd a’r enwau hynny sy’n gysylltiedig â hanes cymunedau du yng Nghymru, ac yn benodol y fasnach gaethwasiaeth.  Rwy’n disgwyl i’r cam  hwn gael ei gwblhau erbyn diwedd Hydref.


Rwyf yn falch iawn o ddatgan y bydd Gaynor Legall yn arwain y grŵp gorchwyl a gorffen i gynnal yr archwiliad.  Mae Gaynor yn eiriolwr cryf dros gydraddoldeb ac amrywiaeth.  Mae ganddi ymrwymiad dwfn ers amser i hanes a threftadaeth mudwyr, mewnfudwyr a lleiafrifoedd yng Nghymru.  Caiff ei chefnogi gan dîm bychan fydd yn cael ei ddewis oherwydd eu gwybodaeth arbenigol o hanes cymunedau du yng Nghymru a rôl yr Ymerodraeth Brydeinig a’r fasnach gaethwasiaeth, fel y mae’n berthnasol i Gymru. 


Bydd y grŵp gorchwyl a gorffen yn rhannu canfyddiadau’r archwiliad gyda grŵp cyfeirio allanol, fydd yn cynnwys cynrychiolaeth gan grwpiau o fewn y gymuned ehangach a rhanddeiliaid, gan gynnwys pobl ifanc.    


Gyda chanlyniadau’r camau hyn, byddwn yn symud i’r ail gam i benderfynu sut y gallwn symud ymlaen gyda’n gilydd a mynd i’r afael â’r pryderon y mae’n tynnu sylw atynt. 


Mae ein hamgylchedd hanesyddol, ein henebion ac enwau ein strydoedd a’n hadeiladau, yn ddatganiadau ynghylch pwy ydym a beth ydym yn ei anrhydeddu fel cymdeithas.  Maent yn trosglwyddo o un oes i’r nesaf werthoedd ac egwyddorion ein cyfnod.  Mae’r gwerthoedd a’r egwyddorion hyn yn newid – ac felly mae’n iawn bod pwy a’r hyn yr ydym yn dewis ei goffáu hefyd yn datblygu.   


Nid ailysgrifennu’r gorffennol yw hyn – ond yn hytrach ei ystyried â’r cyfiawnder haeddiannol.  Os caiff ei wneud yn y ffordd iawn, gallwn greu perthynas gyfoethocach a doethach â’n hanes.  Gallwn ddod o hyd i storïau a ffigurau newydd i’w dathlu.  Gallwn ddangos Cymru sy’n dathlu ein cymunedau amrywiol mewn ffordd haeddiannol.   Dyma’r hyn y mae ein gorffennol yn ei haeddu ac y mae ein presennol am ei weld, a dyma sydd yn iawn.    


Hefyd, bydd ein Gweinidog Addysg yn cyhoeddi yn fuan fanylion gweithgor i oruchwylio datblygiad adnoddau dysgu, ac i nodi bylchau yn yr adnoddau neu’r hyfforddiant bresennol sy’n gysylltiedig â chymunedau BAME, eu cyfraniadau a’u profiadau.  Mae’r gwaith hwn yn cyd\-fynd ag adolygiad Estyn o hanes Cymru fydd yn ystyried yn llawn hanes, hunaniaeth a diwylliant BAME yng Nghymru ac yn ehangach.    







Translation:


 
The Black Lives Matter movement has brought to the fore a number of important issues we need to address as a country. One is the need for Wales to reflect on the visible reminders of the country’s past. This is especially true when we look at the horrors of the slave trade.


Some of our historic buildings are reminders of this painful period of our history. Some may appear to make heroes of historical figures whose actions we now condemn. Individuals connected to the slave trade may be remembered in street names or the names of public buildings. They are commemorations of a past that we have not fully challenged and that we are being asked to challenge now.


It is time that we properly reflected on the representation of Black, Asian and Minority Ethnic lives in the heritage of Wales. We need to re\-examine the way some of our public monuments and buildings are valued and consider what they say about us, our society today and our shared history.


To begin this debate, a two\-phased project will be carried out.


The first phase will be to undertake an audit of Wales’ historic monuments and statues, and the names of streets and public buildings, and identify those sites and names that are associated with the history of black communities in Wales, and in particular the slave trade. I expect this phase to be complete by the end of October.


I am delighted to say that Gaynor Legall will lead the task and finish group to undertake the audit. Gaynor is a powerful advocate for equality and diversity. She has a deep and longstanding commitment to the history and heritage of migrants, immigrants and minorities in Wales. She will be supported by a small team selected for their specialist knowledge of the history of black communities in Wales and the role of the British Empire and the slave trade, as it applies to Wales.


The task and finish group will share the findings of the audit with an external reference group, which will include wide community and stakeholder representations, including young people. 


Informed by the outcome of this work, we will move to a second phase to determine how we can move forward together and address the concerns it highlights.


Our historic environment, our monuments, street names and buildings, are statements about who we are and what we honour as a society. They carry from one age into another the values and principles of our time. These values and principles evolve – it is therefore right that who and what we chose to commemorate evolves also.


This is not about rewriting the past – it is about reflecting it with the justice it deserves. If done in the right way, we can create a richer and more informed relationship with our history. We can find new stories and figures to celebrate. We can reflect a Wales that rightfully celebrates our diverse communities. This is what our past deserves and our present so rightfully demands.


 


Additionally, the Minister for Education will shortly announce further details of a working group to oversee the development of learning resources, and identify gaps in current resources or training related to BAME communities, their contributions and experiences. This work is aligned to the Estyn review of Welsh history which will take full account of Welsh, and wider, BAME history, identity and culture.