Translate the text from Welsh to English.



 
Mae’r adroddiad yn edrych ar ail flwyddyn y pandemig, yn ogystal ag edrych ar heriau’r dyfodol.  

  

Mae pedair pennod yn yr adroddiad sy’n canolbwyntio ar y canlynol:


* sut y bydd newid hinsawdd yn dod yn fater dybryd o ran iechyd y cyhoedd, a fydd yn rhan gynyddol o’n bywydau
* mae poblogaeth Cymru yn parhau i dyfu, ac mae’n boblogaeth sy’n heneiddio yn bennaf, gyda gostyngiad yn y boblogaeth oed gweithio
* effaith y pandemig ar ardaloedd mwyaf difreintiedig Cymru, cyfraddau marwolaeth a disgwyliad oes
* sut y gwnaeth y system iechyd a gofal cymdeithasol ymateb i’r pandemig, o ran y pwysau oedd arni, ac hefyd y gwersi a ddysgwyd a’r ffyrdd newydd o weithio.


Yn y bennod ar iechyd cyhoeddus amgylcheddol, mae’r adroddiad yn rhybuddio bod cynnydd mewn tywydd anarferol, megis gwres neu oerfel eithafol, a llifogydd, yn debygol o gael effaith anghymesur ar y bobl fwyaf agored i niwed sy’n byw mewn ardaloedd difreintiedig, gan waethygu anghydraddoldebau sydd eisoes yn bodoli o ran iechyd y cyhoedd.  

  

Dywedodd y Prif Swyddog Meddygol, Frank Atherton:



> “Mae’r ddadl iechyd cyhoeddus dros gymryd camau i fynd i’r afael â newid hinsawdd bellach yn un gref.  
> 
>   
> 
> “Bydd newid hinsawdd yn dod yn rhan gynyddol o’n bywydau yn y dyfodol agos a bydd y manteision sy’n deillio o ymyraethau effeithiol dipyn yn fwy na’r gost.  
> 
>   
> 
> “Gwyddom fod y pandemig wedi cael effaith anghymesur ar yr ardaloedd mwyaf difreintiedig yng Nghymru, ac wedi cael yr effaith fwyaf ar ein poblogaeth sy’n heneiddio.  
> 
>   
> 
>  “Rhaid i ni wneud popeth o fewn ein gallu i sicrhau nad yw newid hinsawdd yn cael yr un canlyniadau dinistriol.”


Mae adroddiad blynyddol y Prif Swyddog Meddygol yn rhybuddio mai dim ond drwy liniaru ac addasu y gallwn ymateb i effeithiau newid hinsawdd.  

  

Mae mesurau lliniaru yn cynnwys lleihau safleoedd sy’n cynhyrchu nwyon tŷ gwydr niweidiol, tra bod addasu’n golygu bod unigolion, sefydliadau a chymunedau’n deall ac yn gwneud newidiadau i ymateb i effeithiau tebygol newid hinsawdd.  

  

Dywedodd y Gweinidog Newid Hinsawdd Julie James:



> “Newid hinsawdd yw’r argyfwng mwyaf rydyn ni’n ei wynebu. Mae ein Prif Swyddog Meddygol nawr yn rhybuddio sut y bydd yn effeithio’n uniongyrchol ar iechyd y cyhoedd yn ei adroddiad a gyhoeddwyd heddiw.  
> 
>   
> 
> “Mae ein cynlluniau uchelgeisiol i sicrhau Cymru Sero Net a datgarboneiddio’r GIG wedi ein rhoi ar y llwybr i leihau effeithiau gwaethaf newid hinsawdd a diogelu ein cymunedau mwyaf agored i niwed rhag cario’r baich.  
> 
>   
> 
> “Ond mae angen i bob un ohonom weithredu. Dim ond drwy gydweithio mewn ymdrech Cymru ar y Cyd y gallwch sicrhau Cymru iach, hapus a gwyrdd i genedlaethau’r dyfodol ei mwynhau.”


Dywedodd y Gweinidog Iechyd Eluned Morgan:



> “Mae effeithiau newid hinsawdd ar yr amgylchedd ar draws y byd yn glir ac maen nhw’n fygythiad sylweddol i iechyd y cyhoedd.  
> 
>   
> 
> “Gall newid hinsawdd effeithio ar fynediad at yr anghenion iechyd mwyaf sylfaenol, gan gynnwys aer glân, dŵr diogel a digon o fwyd.  
> 
>   
> 
> “Rhaid inni weithredu nawr i atal newid hinsawdd rhag cael effaith ddinistriol ar y bobl fwyaf agored i niwed.”


Bydd addysgu plant a phobl ifanc am y camau cadarnhaol y gallant eu cymryd i fynd i’r afael â’r newid yn yr hinsawdd yn hanfodol i genedlaethau’r dyfodol.  

  

Mae Eco\-Ysgolion yn rhaglen unigryw sy’n rhoi lle canolog i newid amgylcheddol sy’n cael ei yrru gan ddisgyblion. Mae’n rhoi llwyfan i ddisgyblion o bob oed ddod at ei gilydd i nodi’r gwelliannau amgylcheddol, llunio cynllun a gweld pa effaith maen nhw’n ei chael.  

  

Dywedodd Lesley Jones, Prif Weithredwr Cadwch Cymru’n Daclus, sy’n rhedeg Eco\-Ysgolion:



> “Eco\-Ysgolion yw’r rhaglen ysgolion cynaliadwy fwyaf yn y byd, sy’n rhoi lle canolog i newid amgylcheddol sy’n cael ei yrru gan ddisgyblion. Mae’n ysbrydoli pobl ifanc mewn ysgolion, waeth beth fo’u cefndir, i weithredu yn erbyn newid yn yr hinsawdd.   
> 
>   
> 
> “Ar hyn o bryd, mae gan dros 800 o ysgolion ledled Cymru faner werdd nodedig Eco\-Ysgolion, ac mae cannoedd yn fwy yn gweithio tuag at y wobr. Mae hyn yn dangos bod awydd mawr ymhlith ysgolion i fod yn rhan o’r symudiad i fynd i’r afael â newid hinsawdd.”  
> 
>   
> 
> “Yn Eco\-Ysgolion, gwyddom fod angen i bobl ifanc nawr, yn fwy nag erioed, deimlo’n hyderus eu bod yn gallu gwneud gwahaniaeth, gan mai eu dyfodol nhw sydd yn y fantol.”







Translation:


 
The report looks at the second year of the pandemic, as well as looking forward to the challenges that lie ahead.  

  

The report is made up of four chapters focusing on:


* how climate change will become a pressing public health issue increasingly dominating our lives
* Wales’s population continuing to grow and becoming a predominantly ageing population with a decreasing working\-age population
* the impact of the pandemic on the most deprived areas of Wales, mortality rates and life expectancy
* how the health and social care system responded to the pandemic, both the strain it was under, and also the lessons learnt and new ways of working.


In the environmental public health chapter, the report warns an increase in unusual weather events, such as extreme heat, cold and flood events, is likely to disproportionately affect the most vulnerable living in deprived areas and exacerbate already prevalent public health inequalities.  

  

CMO Frank Atherton said:



> “The public health argument for taking action to address climate change now is strong.  
> 
>   
> 
> “Climate change will increasingly dominate our lives in the foreseeable future and the benefit of effective interventions would far outweigh their cost  
> 
>   
> 
> “We know the pandemic has disproportionately affected the most deprived areas in Wales and had the greatest impact on our ageing population.  
> 
>   
> 
> “We must do everything in our powers to ensure climate change doesn’t have similarly devastating consequences.”


The CMO’s annual report warns it is only through mitigating and adapting that we can respond to the impacts of climate change.  

  

Mitigation includes reducing the sources of harmful greenhouse gases, whilst adaptation is about individuals, organisations and communities understanding and making changes to respond to the likely impacts of climate change.  

  

Climate Change Minister Julie James said:



> “Climate change is the biggest emergency we face. Our Chief Medical Officer is now raising the alarm on how it will directly impact public health in his report published today.  
> 
>   
> 
> “Our ambitious plans to achieve a Net Zero Wales and decarbonise the NHS have put us on a path to mitigate the worst impacts of climate change and protect our most vulnerable communities from bearing its brunt.   
> 
>   
> 
> “But this requires action from us all. Only by working together in a Team Wales effort can we achieve a healthy, happy and green Wales for our future generations to enjoy.”


Health Minister Eluned Morgan said:



> “The effects of climate change on the environment around the world are clear to see and they pose a significant threat to public health.  
> 
>   
> 
> “Climate change can impact access to the most basic health requirements, including clean air, safe water and sufficient food.  
> 
>   
> 
> “We must take action now to prevent climate change having a devastating effect on the most vulnerable.”


Teaching children and young people about the positive action they can take to tackle climate change will be instrumental for future generations.


Eco\-Schools is a unique programme that places pupil driven environmental change at its heart. It gives pupils of all ages a platform to come together to identify environmental improvements, formulate a plan and see the impact of them.  

  

Lesley Jones, Chief executive of Keep Wales Tidy, which runs Eco\-Schools, said:



> “Eco\-Schools is the largest sustainable schools programme in the world with pupil driven environmental change at its heart. It inspires young people in schools, irrespective of their background, to take action against climate change.   
> 
>   
> 
> “Currently there are over 800 schools in Wales with the prestigious Eco\-Schools green flag accreditation, and hundreds more working towards it, showing there is that real appetite amongst schools to be part of the movement to tackle climate change.   
> 
>   
> 
> “At Eco\-Schools we know that now, more than ever, we need young people to feel empowered to make a difference, as it is their future at stake.”