Translate the text from Welsh to English.



 
Mae ein sector dŵr yn wynebu heriau uniongyrchol a digynsail. Mae'n rhaid inni ddatgarboneiddio, diogelu'r hinsawdd a gwrthdroi colli bioamrywiaeth, a hynny yng nghyd\-destun yr argyfwng costau byw presennol.


Ar hyn o bryd, mae 40% o gyrff dŵr Cymru yn ennill statws cyffredinol o dda neu well o dan gategorïau Rheoliadau Amgylchedd Dŵr (Cyfarwyddeb Fframwaith Dŵr) (Cymru a Lloegr) 2017\. Mae hyn yn codi i 44% os ystyrir afonydd Cymru yn unig. Mae'r canlyniadau diweddaraf hyn 8% yn uwch na'r canlyniadau cyntaf yn 2009\. Mae hyn yn dangos cynnydd cyson. Ond nid yw 40% yn ddigon da ac rwy'n gwybod y gallwn wneud mwy i wella iechyd ein hafonydd.


Mae nifer enfawr o ffactorau cymhleth a chydgysylltiedig yn effeithio ar ansawdd ein dŵr, gan gynnwys dŵr gwastraff, dŵr ffo trefol, cysylltiadau diffygiol, llygredd gwledig gwasgaredig, addasiadau ffisegol, llygredd o fwyngloddiau metel segur a rhywogaethau goresgynnol. Er mwyn gwella ansawdd ein dŵr, mae Llywodraeth Cymru yn argymell dull 'Tîm Cymru'. Dim ond os yw'r llywodraeth, rheoleiddwyr a'r holl sectorau perthnasol yng Nghymru yn cyfranogi ac yn gweithio gyda'i gilydd y gallwn wireddu ein huchelgeisiau.


Mae gorlifoedd storm cyfun yn rhan hanfodol o'n rhwydwaith dŵr. Maent yn ffordd a reolir o leihau pwysau yn ystod cyfnodau o law trwm, gan gyflawni rôl hanfodol wrth leihau'r risg o garthffosiaeth yn llifo'n ôl i gartrefi, busnesau a mannau cyhoeddus. Er hynny, mae'n amlwg bod y rhwydwaith gorlifoedd storm cyfun o dan bwysau. Gwyddom o ragolygon hinsawdd fod rhaid inni fod yn barod am gyfnodau hwy a mwy rheolaidd o law trymach yn y dyfodol.  Mae newid yn yr hinsawdd ynghyd â thwf y boblogaeth yn rhoi pwysau ychwanegol ar y system.  


Mae Llywodraeth Cymru wedi dweud dro ar ôl tro y byddai cael gwared ar yr holl orlifoedd storm cyfunol presennol yn brosiect tymor hir a fyddai'n costio biliynau o bunnoedd ac yn drwm o ran carbon. Nid dyma fyddai'r ffordd fwyaf effeithiol o wella ansawdd dŵr, na'r ffordd fwyaf cadarn o fynd i'r afael â'r pwysau cynyddol o ganlyniad i'r newid yn yr hinsawdd. Rydym am sicrhau nad yw unrhyw orlif storm cyfun yn achosi niwed amgylcheddol i statws ecolegol ein hafonydd. Fodd bynnag, mae'n bwysig nodi bod niwed amgylcheddol ag amlder gollyngiadau'n faterion ar wahân, a rhaid inni sicrhau ein bod yn parhau i ganolbwyntio ar y peth cywir er mwyn gwella ein hamgylchedd. Rwy'n cydnabod y gellir gwneud mwy i leihau'r angen am ollyngiadau. Er enghraifft, mae Llywodraeth Cymru wedi gwneud systemau draenio cynaliadwy (SDCau) yn orfodol ar gyfer bron pob datblygiad adeiladu newydd. Bydd hyn yn lleihau'r pwysau ar y rhwydwaith drwy ailgyfeirio ac arafu cyflymder dŵr wyneb wrth iddo fynd i mewn i'r system garthffosydd. Bydd hyn yn helpu i sicrhau na fydd gorlifoedd storm cyfun yn cael eu defnyddio oni bai bod gwir angen.


Yn 2022, sefydlwyd y Tasglu Ansawdd Afonydd Gwell, i ddod â sefydliadau allweddol ynghyd er mwyn gwerthuso'r dull presennol o reoli a rheoleiddio gorlifoedd yng Nghymru. Mae'n cynnwys cynrychiolwyr o Lywodraeth Cymru, Cyfoeth Naturiol Cymru, Ofwat a chwmnïau dŵr, gydag Afonydd Cymru a Chyngor y Defnyddwyr Dŵr yn darparu cyngor annibynnol i'r Tasglu ac yn cynnig dealltwriaeth ac yn herio o safbwynt rhanddeiliaid a defnyddwyr. Fel rhan o Gynllun Gweithredu'r Tasglu ar Reoleiddio Amgylcheddol ar gyfer Gorlifoedd Storm, comisiynodd Llywodraeth Cymru ymgynghorwyr amgylcheddol, Stantec, er mwyn asesu'n annibynnol bolisïau presennol Dŵr Cymru a Hafren Dyfrdwy sy'n ymwneud â rheoli Gorlifoedd Storm Cyfun ac archwilio opsiynau polisi amgen.


Heddiw cyhoeddwyd Adroddiad Tystiolaeth Cymru ar Orlifoedd Storm. Nid yw'r adroddiad yn cynnwys argymhellion, yn hytrach, mae'n cymharu costau a manteision gwahanol opsiynau polisi ar gyfer rheoleiddio gorlifoedd storm cyfun. Bydd yr opsiynau hyn yn helpu i arwain y Tasglu wrth ddatblygu targedau cyraeddadwy a fforddiadwy i atal niwed ecolegol yn nyfrffyrdd Cymru. Dim ond un agwedd ar y dull cyfannol rydym yn ei ddefnyddio i wella ansawdd dŵr yw'r Adroddiad – a mynd i'r afael â gorlifoedd storm cyfun – ac mae angen inni flaenoriaethu ein gweithredu er mwyn sicrhau rydym yn cael yr effaith fwyaf posibl. 


Mae ein dull gweithredu, sy'n seiliedig ar dystiolaeth ac effeithiau, hefyd yn cael ei ysgogi'n rhannol gan y rôl anochel y bydd biliau cwsmeriaid yn ei chwarae mewn ymdrechion hirdymor i fynd i'r afael ag ansawdd dŵr, fel y nodwyd gan yr Adroddiad. Mae angen inni gael cydbwysedd rhwng cymryd camau effeithiol a sicrhau bod biliau'n fforddiadwy, yn enwedig o ystyried yr argyfwng costau byw presennol. Mae Llywodraeth Cymru yn glir iawn ein bod yn disgwyl i gwmnïau dŵr ddarparu'r safonau gwasanaeth uchaf i'w cwsmeriaid, a lle mae cwmnïau dŵr yn methu â rheoli llygredd yn effeithiol, rydym yn disgwyl i'r camau gorfodi priodol gael eu cymryd.


Fodd bynnag, mae gan bob un ohonom ran i'w chwarae wrth ddiogelu iechyd ein dyfrffyrdd. Ar gyfartaledd, mae’r defnydd dŵr yng Nghymru yn uwch na chyfartaledd presennol y DU. Os gallwn ddefnyddio llai o ddŵr, gallwn helpu i leihau faint mae angen defnyddio gorlifoedd storm.  Gallwn hefyd helpu i gynnal y rhwydwaith carthffosydd a lleihau rhwystrau drwy beidio â gwaredu gwastraff bwyd neu weips gwlyb yn y system garthffosydd. Mae ymgynghoriad ar gyfer y DU gyfan wedi cael ei lansio yn ddiweddar ar wahardd weips gwlyb sy'n cynnwys plastig.


Mae arnom angen sector dŵr cadarn sy'n cyflawni ar gyfer cwsmeriaid, yr amgylchedd a'r gymdeithas ehangach, heddiw ac ar gyfer cenedlaethau'r dyfodol. Bydd y Tasglu Ansawdd Afon Gwell nawr yn ystyried yr adroddiad yn ofalus ac yn nodi'r camau nesaf. Yn y cyfamser, mae'r Tasglu wedi cyhoeddi'r datganiad canlynol:


*"Rydym yn croesawu cyhoeddi'r Adroddiad Tystiolaeth ar Orlifoedd Stormydd yng Nghymru, sy'n garreg filltir bwysig yn ein Cynllun Gweithredu ar Reoleiddio Amgylcheddol ar gyfer Gorlifoedd Storm. Er nad yw'r adroddiad yn cynnwys unrhyw argymhellion, mae'n nodi cyfres o opsiynau sy'n seiliedig ar dystiolaeth ar gyfer rheoli gorlifoedd storm yng Nghymru. Er mwyn cyflawni'r canlyniadau sydd eu hangen arnom ar gyfer rheoli gorlifoedd, nid oes yr un ateb tymor byr; Mae angen inni edrych tua'r dyfodol. Byddwn nawr yn ystyried yn ofalus yr opsiynau er mwyn llunio'r camau nesaf priodol, gan gynnwys sut y gallai'r opsiynau gyd\-fynd â'r cynlluniau busnes arfaethedig ar gyfer 2025–30 a gyflwynwyd gan gwmnïau dŵr i Ofwat ar 2 Hydref."*







Translation:


 
Our water sector is facing immediate and unprecedented challenges. We must achieve decarbonisation, climate resilience and reverse biodiversity loss, all against the backdrop of the current cost of living crisis.


Today, 40% of Wales’ waterbodies achieve good or better overall status under the classification of the Water Environment (Water Framework Directive) (England and Wales) Regulations 2017, which rises to 44% when looking just at Wales’ rivers. These latest results are 8% higher than the first classifications in 2009\. This represents steady progress, but 40% isn’t good enough and I know more can and is being done to improve the health of our rivers.


Our water quality is impacted by a huge number of complex and interrelated factors, including wastewater, urban runoff, misconnections, diffuse rural pollution, physical modifications, pollution from abandoned metal mines and invasive species. To achieve improvements in water quality, the Welsh Government is advocating for a ‘Team Wales’ approach. Our ambitions can only be realised if we have full engagement from government, regulators, and all relevant sectors in Wales working together.


Combined Storm Overflows (CSOs) are a crucial part of our water network. They provide a controlled point of relief at times of heavy rainfall, performing a vital role in reducing the risk of sewers backing up into homes, businesses and public spaces. Nevertheless, it is clear the CSO network is struggling. We know from climate projections that, we must be prepared to face longer, heavier bouts of rain on a more regular basis in the future.  Climate change together with population growth are placing additional pressures on the system.  


Welsh Government has repeatedly said that removing all existing CSOs would be a long\-term multi\-billion\-pound carbon intensive project. It would neither be the most effective way of improving water quality nor the most resilient to address the increasing pressures from climate change. We are concerned with ensuring that no CSO causes environmental harm to the ecological status of our rivers. However, it’s important to note that environmental harm is not the same as spill frequency and we must make sure we continue to focus on the right thing to make improvements to our environment. I recognise that more can be done to minimise where spills are necessary. For example, the Welsh Government has made sustainable drainage systems (SuDS) mandatory on almost all new building developments. This will relieve pressure on the network by redirecting and slowing down the speed at which surface water enters the sewer system. It will help ensure CSOs are only used as a last resort.


In 2022, the Better River Quality Taskforce (BRQT) was established to bring together key organisations to evaluate the current approach to the management and regulation of overflows in Wales. It is made up of representatives from Welsh Government, Natural Resources Wales, Ofwat and water companies, with Afonydd Cymru and Consumer Council for Water providing independent advice to the Taskforce and offering insight and challenge from a stakeholder and consumer perspective. As part of the Taskforce's Environmental Regulation of Overflows Action Plan, the Welsh Government engaged environmental consultants, Stantec, to independently assess the existing policies of Dŵr Cymru Welsh Water (DCWW) and Hafren Dyfrdwy (HD) relating to the control of Combined Storm Overflows (CSOs) and explore alternative policy options.


Today the Storm Overflow Evidence for Wales (SOEfW) Report was published. The report does not contain recommendations, rather it compares the costs and benefits of different policy options for the regulation of CSOs. These options will help to inform the Taskforce in developing both achievable and affordable targets to prevent ecological harm in Wales’ waterways. The Report – and tackling CSOs – are only one aspect of the holistic approach we are taking to improve water quality and we need to prioritise action where it will have the most impact. 


Our impact\-led, evidence\-based approach is also partly driven by the role customer bills will inevitably play in long\-term efforts to tackle water quality, as highlighted by the Report. We need to strike a balance between taking effective action whilst keeping bills affordable, particularly given the current cost of living crisis. Welsh Government is very clear that we expect water companies to deliver the highest standards of service to their customers, and where water companies fail to manage pollution effectively, we expect the appropriate enforcement action to be taken.


However, we all have a role to play in protecting the health of our waterways. The average water consumption in Wales is higher than the current UK average. If we can reduce our consumption, we can support the reduction in CSOs operating. We can also help to maintain the sewer network and reduce blockages by not disposing of food waste or wet wipes through the sewer system. A UK\-wide consultation has recently been launched on the banning of plastic containing wet wipes.


We need a resilient water sector that delivers for customers, the environment and wider society, today and for future generations. The Better River Quality Taskforce will now consider carefully the report and identify next steps. In the meantime, the Taskforce has issued the following statement:


*“We welcome the publication of the Storm Overflow Evidence for Wales Report, which signifies an important milestone in our Environmental Regulation of Overflows Action Plan. While the report does not include any recommendations, it does set out a series of evidence\-based options for managing storm overflows in Wales. In order to achieve the results we need for managing storm overflows, there are no short\-term fixes; we need to take a long\-term approach. We will now carefully consider the options to scope out the appropriate next steps, including how the options could align with the proposed business plans for 2025\-30 submitted by water companies to Ofwat on 2 October.”*