Translate the text from English to Welsh.



 
The Local Government and Elections (Wales) Bill, which is due to be introduced before the National Assembly for Wales later today by the Minister for Housing and Local Government, Julie James, provides for the establishment of a new and reformed legislative framework for local government elections, democracy, performance and governance.


The bill will invigorate local democracy in Wales, making it easier for people to see, influence and get involved with the work of those who represent them, and widening the range of people who can vote and stand for office.


Proposals to change the law to make it possible for 16 and 17 year olds to vote at local council elections are part of the biggest change in the Welsh electoral system for 50 years – when the voting age was lowered to 18 during the 1970s.


The bill will also empower Wales’ 22 principal councils, giving them the tools and powers they have asked for to be ambitious and creative, and to work flexibly to deliver better services for people in Wales.


The bill will also support councils to work together across geographical and administrative boundaries, keeping accountability with local people.


Introducing the bill, the Minister for Housing and Local Government, Julie James said:



> We believe in strong local government. We want it to thrive, we want the people of Wales to feel well\-represented and supported by modern public services, and we want the relationship between local government and the Welsh Government to be mature and focused on our shared agenda – delivering better public services for everyone, helping people who need support, when and where they need it most.
> 
> 
> This bill is introduced at a time when austerity continues, and relationships and technology are changing the way public services interact with each other, and with the communities they serve.
> 
> 
> So 20 years on from devolution, this is a significant Local Government Bill which reflects the journey of devolution and will deliver a major package of reforms, including local government electoral reform.
> 
> 
> It aims to provide local government with new ways to support and serve their communities in these challenging times, while reinvigorating local democracy here in Wales.


The bill also introduces powers to:


* allow each council to decide for itself which voting system to use – First Past the Post (FPTP) or Single Transferable Vote (STV); STV is considered to be a system of ‘proportional representation’
* make it easier for people to be included on the electoral register, by giving Electoral Registration Officers the power to automatically add people to the register, without the need for them to apply
* enable the piloting of reforms to local government elections after 2022, such as holding elections on different days and having polling stations in different places
* local government will move to fixed five\-year terms between elections
* give all foreign citizens lawfully living in Wales the opportunity to vote in and stand in local elections, irrespective of their nationality
* enabling job sharing in the Council Executive including the post of Leader, and updating provisions to enable councillors to remotely attend council meetings and have periods of family absence
* allow the voluntary merger of principal councils to make sure that, where this route is taken, the process is completed in an orderly fashion and reaps the greatest benefit possible for service users.


The bill has been developed over 5 years – in support of Ministers’ vision for local government, in collaboration with local government and in response to 5 public consultation exercises, a draft bill and on\-going partnership working with local government.







Translation:


 
Mae Bil Llywodraeth Leol ac Etholiadau (Cymru), a gaiff ei gyflwyno gerbron Cynulliad Cenedlaethol Cymru yn nes ymlaen heddiw gan y Gweinidog Tai a Llywodraeth Leol, Julie James, yn darparu ar gyfer sefydlu fframwaith deddfwriaethol newydd a diwygiedig ar gyfer etholiadau llywodraeth leol, democratiaeth, perfformiad a llywodraethiant. 


Bydd y Bil yn bywiogi democratiaeth leol yng Nghymru, gan ei gwneud yn haws i bobl weld a dylanwadu ar waith y rhai sy'n eu cynrychioli a bod yn rhan o'r gwaith hwnnw, ac ehangu'r ystod o bobl sy'n gallu pleidleisio a sefyll i'w hethol. 


Mae cynigion i newid y gwaith i'w gwneud yn bosibl i bobl ifanc 16 a 17 oed bleidleisio yn etholiadau cynghorau lleol yn rhan o'r newid mwyaf yn system etholiadol Cymru ers 50 o flynyddoedd \- pan gafodd yr oedran pleidleisio ei ostwng i 18 yn ystod y 1970au. 


Bydd y Bil hefyd yn grymuso 22 prif gyngor Cymru, gan roi iddynt yr arfau a'r pwerau y maent wedi gofyn amdanynt i fod yn uchelgeisiol ac yn greadigol, ac i weithio'n hyblyg i ddarparu gwasanaethau gwell i bobl yng Nghymru. 


Bydd y Bil hefyd yn cefnogi cynghorau i gydweithio ar draws ffiniau daearyddol a gweinyddol, gan gadw atebolrwydd â phobl leol. 


A hithau'n cyflwyno'r Bil, dywedodd y Gweinidog Tai a Llywodraeth Leol, Julie James:



> Rwy'n credu mewn llywodraeth leol gref. Rydyn ni am iddi ffynnu, ac i bobl Cymru deimlo eu bod yn cael eu cynrychioli a'u cefnogi'n dda gan wasanaethau cyhoeddus modern, ac rydyn ni am i'r berthynas rhwng llywodraeth leol a Llywodraeth Cymru fod yn aeddfed a chanolbwyntio ar ein hagenda gyffredin \-  sef darparu gwasanaethau cyhoeddus gwell i bawb, gan helpu pobl y mae arnynt angen cymorth, pan fo'i angen fwyaf.
> 
> 
> Mae'r Bil yn cael ei gyflwyno ar adeg o gyni parhaus, pan fo gwahanol fathau o berthynas a thechnoleg yn newid y ffordd y mae gwasanaethau cyhoeddus yn ymwneud â'i gilydd ac â'r cymunedau y maent yn eu gwasanaethu.  
> 
> 
> Felly, ugain mlynedd ar ôl datganoli, mae hwn yn Fil Llywodraeth Leol o bwys sy'n adlewyrchu hynt datganoli ac fe fydd yn darparu pecyn o ddiwygiadau pwysig, gan gynnwys diwygio etholiadau llywodraeth leol. 
> 
> 
> Mae'n anelu at roi ffyrdd newydd i lywodraeth leol o gefnogi a gwasanaethu eu cymunedau ar yr adeg heriol hon, wrth ailfywiogi democratiaeth leol yma yng Nghymru.


Mae'r Bil hefyd yn cyflwyno pwerau i:


* Ganiatáu i bob cyngor penderfynu drosto'i hun pa system bleidleisio i'w defnyddio – Y Cyntaf i'r Felin (FPTP) neu Bleidlais Sengl Drosglwyddadwy (STV); bernir bod STV yn system o ‘gynrychiolaeth gyfrannol’
* Ei gwneud yn haws i bobl gael eu cynnwys ar y rhestr etholiadol, trwy roi i swyddogion cofrestru etholiadol y pŵer i ychwanegu pobl at y gofrestr yn awtomatig, heb fod angen iddynt wneud cais
* Hwyluso arbrofi gyda diwygiadau i etholiadau llywodraeth leol  ar ôl 2022, megis cynnal etholiadau ar ddiwrnodau gwahanol a chael gorsafoedd pleidleisio mewn gwahanol leoedd
* Bydd llywodraeth leol yn symud at gyfnodau pum mlynedd benodedig rhwng etholiadau
* Rhoi cyfle i bob dinesydd tramor sy'n byw yng Nghymru'r cyfle i bleidleisio mewn etholiad lleol a sefyll ynddynt, ni waeth beth fo eu cenedligrwydd
* Galluogi swyddi i gael eu rhannu yng Ngweithrediaeth y Cyngor gan gynnwys swydd yr Arweinydd, a diweddaru darpariaethau i alluogi cynghorwyr i fynychu cyfarfodydd cyngor o bell a chael cyfnodau o absenoldeb teuluol
* Caniatáu i brif gynghorau gael eu huno'n wirfoddol i sicrhau, lle y caiff y llwybr hwn ei gymryd, fod y broses yn cael ei chwblhau yn drefnus ac yn dwyn ffrwyth yn y ffordd orau bosibl i ddefnyddwyr gwasanaethau.


Mae'r Bil wedi cael ei ddatblygu dros bum mlynedd – i gefnogi gweledigaeth y Gweinidogion ar gyfer llywodraeth leol, gan gydweithredu â llywodraeth leol ac mewn ymateb i bum ymarfer ymgynghori, Bil drafft a gweithio mewn partneriaeth yn barhaus â llywodraeth leol.