Translate the text from Welsh to English.



 
Mae Deddf y Gwasanaethau Tân ac Achub 2004 yn ei gwneud yn ofynnol imi adrodd o leiaf bob dwy flynedd ar i ba raddau y mae'r Awdurdodau Tân ac Achub wedi gweithredu yn unol â'n Fframwaith Cenedlaethol ar gyfer Gwasanaethau Tân ac Achub. Fe gyhoeddodd y cyn Weinidog Cabinet dros Gymunedau a Phlant, Carl Sargeant, yr adroddiad diwethaf ar y mater hwn ym mis Gorffennaf 2017\. Byddaf yn cyhoeddi adroddiad pellach a manylach yn yr hydref, ar ôl i'r data ar gyfer 2018\-19 ddod i law.


Daeth adroddiad 2017 yn union ar ôl trychineb Tŵr Grenfell, sy'n parhau'n atgof cryf ac amlwg o'r bygythiad difrifol y mae tân yn ei beri, a pha mor hanfodol yw ein gwasanaethau tân ac achub. Cafodd hyn ei amlygu eto yn ystod yr haf y llynedd, pan arweiniodd y tywydd poeth at lawer o danau glaswellt difrifol ledled Cymru. Mae pob un ohonom yn dibynnu ar broffesiynoldeb, ymroddiad a dewrder ein diffoddwyr tân i'n cadw'n ddiogel, hyd yn oed os nad ydym erioed wedi galw arnynt yn uniongyrchol.  


Yn hynny o beth, maent wedi bod yn hynod lwyddiannus. Yn gyffredinol, mae nifer yr achosion o danau wedi parhau i ostwng ers blynyddoedd, ac wedi haneru ers i'r cyfrifoldeb gael ei ddatganoli yn 2005\. Gwelwyd llwyddiant arbennig wrth ostwng nifer y tanau a gynnwyd yn fwriadol \- nid yn unig ar laswelltir, ond hefyd i wastraff, cerbydau segur ac adeiladau gwag.  Mae nifer yr anafiadau a'r marwolaethau mewn tanau hefyd wedi gostwng yn sydyn, ac roedd tanau mewn anheddau \- sef y bygythiad mwyaf i fywyd o bell ffordd \- wedi disgyn yn bellach ac yn gyflymach nag unrhyw le arall yn y DU erbyn mis Mawrth 2018\. Er y gellid priodoli'r tueddiadau hyn yn rhannol i newidiadau cymdeithasol ehangach, megis y gostyngiad yn y nifer sy'n smygu, mae'r Awdurdodau Tân ac Achub yn haeddu clod hefyd am eu ffocws cynyddol ar atal tân a gwella diogelwch tân.  


Hoffwn hefyd roi sylw i'r ffordd y gwnaeth yr Awdurdodau Tân ac Achub ymateb ar ôl trychineb Tŵr Grenfell.  Aeth ein diffoddwyr tân a'n swyddogion diogelwch tân ati'n gyflym i roi sicrwydd i'r rheini a oedd yn byw mewn blociau uchel o fflatiau, ac i nodi adeiladau lle roedd angen mesurau diogelwch ychwanegol.  Mae uwch\-swyddogion tân yn parhau i chwarae rhan ganolog a hollbwysig wrth gynllunio ein system newydd ar gyfer rheoleiddio diogelwch tân, ac rwy'n hyderus y bydd yr holl wersi o drychineb Grenfell yn cael eu dysgu a bydd y risg o ddigwyddiad tebyg yng Nghymru yn cael ei leihau.  


Mae gwella diogelwch tân ac ymateb yn gyflym ac yn effeithiol i danau ac argyfyngau eraill ymhlith y prif flaenoriaethau yn ein Fframwaith, ac ar y cyfan, mae'r Awdurdodau Tân ac Achub yn eu cyflawni. Fodd bynnag, ceir rhai arwyddion o broblemau manylach, er enghraifft mewn perthynas ag atal tanau mewn anheddau a nifer yr anafiadau a'r marwolaethau ynddynt. Byddaf yn adrodd ymhellach ar y rhain yn yr hydref, ar ôl gwneud gwaith ymchwil a dadansoddi pellach. 


Mae'r llwyddiant a welwyd wrth leihau nifer yr achosion o danau hefyd yn cyflwyno her. Ni ddylai hyn olygu bod angen gostwng capasiti'r gwasanaethau tân ac achub ar yr un raddfa, a hynny i lefel anniogel, gan fod angen gallu ymateb yn gyflym ac yn effeithiol i argyfyngau ar unrhyw adeg.  Ac ni fyddai hynny ychwaith yn deg ar y diffoddwyr tân rydym yn dibynnu arnynt. Yn hytrach, mae angen i'r gwasanaeth tân addasu er mwyn ehangu ei gylch gwaith.  Dyna pam bod ein Fframwaith yn nodi bod angen i'r Awdurdodau Tân ac Achub newid, er mwyn mynd i'r afael â'r her hon yn ogystal â heriau eraill, megis cyni a phoblogaeth sy'n heneiddio.  


Rydym wedi gweld rhywfaint o gynnydd da yn y maes hwn. Mae dyletswydd ar ein Hawdurdodau Tân ac Achub bellach i ymateb i lifogydd a digwyddiadau eraill yn ymwneud â dŵr, sy'n sefyllfa unigryw yn y DU; ac mae gan ddau o'r tri Awdurdod allu arbenigol uchel ei barch i ymateb i ymosodiadau gan derfysgwyr; ac, yn arbennig yn y Canolbarth a'r Gorllewin, mae diffoddwyr tân bellach yn ymateb i argyfyngau meddygol i gefnogi'r Ambiwlans Awyr, gan achub llawer o fywydau. Mae'n glir bod yr Awdurdodau Tân ac Achub yn cydweithio'n effeithiol, ac felly'n cyflawni un o flaenoriaethau eraill ein Fframwaith.


Ond, er mwyn gallu ehangu'r rôl yn llawn, mae angen i'r amodau a'r cyflog newid hefyd.  Mae hynny wedi bod yn destun trafodaethau hirfaith ar draws y DU rhwng cyflogwyr ac undebau. Er bod y ddwy ochr yn cytuno bod angen newid, a bod angen i'r cyflog adlewyrchu'r rôl ehangach, mae bwlch mawr rhyngddynt o hyd o ran y manylion. Rydym wedi ei gwneud yn glir i'r ddwy ochr ein bod yn barod i gefnogi bargen fforddiadwy sy'n gweithio i Gymru ac i'n diffoddwyr tân; ond dim ond ar ôl cael cytundeb rhwng cyflogwyr ac undebau y gallwn wneud hynny.  


Os bydd hynny'n digwydd, dim ond dechrau'r broses fydd hynny. Mae ehangu'r rôl yn golygu mwy nag adolygu contractau a chyfraddau cyflog y diffoddwyr tân. Bydd yn golygu gwneud newidiadau pellgyrhaeddol i adnoddau, gallu, hyfforddiant a diwylliant Awdurdodau Tân ac Achub. Bydd hynny yn her arall, ond mae'n hanfodol ein bod yn ateb yr her hon er mwyn sicrhau dyfodol cynaliadwy i'r Gwasanaeth.


Mae hynny'n arbennig o wir mewn ardaloedd gwledig.  Y tu allan i'n trefi a'n dinasoedd mwyaf, mae'r rhan fwyaf o ddiffoddwyr tân ar ddyletswydd yn ôl galw \- hynny yw, cânt eu galw o'u cartrefi neu eu gweithleoedd a'u talu yn unol â hynny. Ond mae'r gostyngiad yn nifer y tanau yn golygu bod llai iddynt ei wneud, gan arwain at lai o incwm a boddhad yn eu swyddi.  O'r 106 o orsafoedd tân ar ddyletswydd yn ôl galw yng Nghymru, mae 74 fel arfer yn ymateb i lai nag un tân neu wrthdrawiad traffig ffyrdd bob wythnos, a 33 ohonynt i lai nag un pob pythefnos. Ond mae'r ymrwymiad i fod ar alw ac ar gael i fod ar ddyletswydd ar fyr\-rybudd, fel arfer am 120 o oriau pob wythnos, yn parhau yr un fath. Mae nifer o ddiffoddwyr tân ar alw yn ei gweld hi'n anodd cynnal hyn, ac mae'n dod yn anos eu recriwtio a'u cadw.  Oni bai ein bod yn ehangu cylch gwaith diffoddwyr tân ac yn gwneud y swydd yn fwy deniadol ar lefel ariannol a phersonol, bydd hyfywedd hirdymor gwasanaethau tân ac achub mewn ardaloedd gwledig o dan fygythiad mawr. 


Yn gyffredinol, rwy'n fodlon bod yr Awdurdodau Tân ac Achub yn gwneud cymaint â phosibl i werthfawrogi a datblygu'r gweithlu \- un arall o flaenoriaethau ein Fframwaith. Ond ceir heriau mwy a mwy hirdymor yn y maes hwn, sydd o bosibl y tu hwnt i gwmpas unrhyw Awdurdod Tân ac Achub unigol i'w ddatrys ar ei ben ei hun. Byddwn yn parhau i weithio gyda nhw a gydag undebau'r diffoddwyr tân i sicrhau cynnydd cydsyniol a chynaliadwy.


Mae'r ddau amcan arall yn ein Fframwaith yn ymwneud ag effeithlonrwydd ac atebolrwydd.  Mae'r rhain yn amlwg yn bwysig, ond nid yw, ac ni all y trefniadau statudol presennol y mae'n rhaid i'r Awdurdodau weithredu oddi tanynt, roi'r math o sicrwydd yr hoffwn ei weld.  Byddai felly'n annheg dod i unrhyw gasgliadau cadarn nawr.


Ddiwedd y llynedd, ymgynghorwyd ar gynigion i wneud diwygiadau yn y maes hwn.  Arweiniodd hynny at nifer o ymatebion a oedd yn cefnogi'r achos am newid cyffredinol, ond ni chafwyd lawer o gonsensws ar y manylion. Cododd yr Awdurdodau Tân ac Achub nifer o bryderon, ac rwyf wedi cynnal trafodaethau pellach gyda'r Cadeiryddion ers diwedd yr ymgynghoriad.  Er bod Llywodraeth Cymru yn parhau i ymrwymo i fesurau diwygio mewn egwyddor, ni fydd y ddau gynnig yr oedd gan yr Awdurdodau yr amheuon mwyaf yn eu cylch, yn mynd ymhellach. Golyga hyn na fyddwn yn tynnu aelodau Awdurdodau Tân ac Achub o gabinet cynghorau, nac ychwaith yn gofyn ar i Awdurdodau gytuno ar eu cyllidebau gydag awdurdodau lleol.   


Rwy'n bwriadu ymweld â phob un o'r Awdurdodau Tân ac Achub dros yr haf, a byddaf yn ystyried ymhellach i ba gyfeiriad y bydd y gwaith diwygio yn mynd. Byddaf yn gwneud datganiad arall yn yr hydref.







Translation:


 
The Fire and Rescue Services Act 2004 requires me to report at least every two years on the extent to which Fire and Rescue Authorities (FRAs) have acted in accordance with our National Framework for Fire and Rescue Services.  FRAs) have acted in accordance with our National Framework for Fire and Rescue Services.  Former Cabinet Secretary for Communities and Children, Carl Sargeant made the last such report in July 2017\.  I will make a further and more detailed report in the autumn, once data for 2018\-19 are available.


The 2017 report came in the immediate aftermath of the Grenfell Tower tragedy, which remains a strong and poignant reminder of the grave threat that fire poses, and the vital importance of our fire and rescue services.  We had a further demonstration of that last summer, when the unprecedented heatwave brought with it a serious recurrence of the menace of grass fires across Wales.    All of us rely on the professionalism, dedication and bravery of our firefighters to keep us safe, even if we never have to call on them directly.  


In that area they have been conspicuously successful.  The overall incidence of fire is in sustained long\-term decline, with numbers down by more than half since responsibility was devolved in 2005\.  There has been particular success in reducing the number of fires that are started deliberately – not only to grassland, but also to waste, abandoned vehicles and derelict buildings.  Fire casualties have also fallen steadily, and fires in dwellings – which pose by far the greatest threat to life – had fallen further and faster here than anywhere else  in the UK by March 2018\. While these trends are partly due to wider social changes, such as a decline in smoking, the FRAs rightly deserve credit too, for their increasing focus on preventing fire and improving fire safety.  


I would also like to pay tribute to how the FRAs responded in the aftermath of the Grenfell fire.  Our firefighters and fire safety officers moved swiftly to reassure residents of high\-rise blocks, and to identify buildings where extra safety measures were needed.  Senior fire officers continue to play a central and vital role in designing our new system of fire safety regulation, which I am confident will learn all the lessons of Grenfell and minimise the risk of a similar incident in Wales.  


Improving fire safety and responding swiftly and effectively to fires and other emergencies are among the main priorities in our Framework, and in headline terms the FRAs are achieving them.  However, there are some indications of more detailed issues, for instance around the containment of dwelling fires and the rate of casualties in them.  I will report further on these in the autumn, after further research and analysis has taken place. 


The success in reducing the incidence of fire also creates a challenge.  It cannot mean an equal decline in firefighting and rescue capacity \- that would not be safe, as there remains a need to be able to respond swiftly and effectively to emergencies at any time.  Nor would it be fair to the firefighters on whom we rely.  Instead, the fire service needs to adapt and to broaden its remit.  That is why our Framework sets out the need for FRAs to change, so as to deal with this challenge as well as with others, such as austerity and an ageing population.  


There has been some good progress in this area.  Uniquely in the UK, our FRAs are now under a duty to respond to flooding and other water\-related incidents;  two of the three now have a highly\-regarded specialist capability to respond to terrorist attacks;  and, especially in Mid and West Wales, firefighters now respond to medical emergencies in support of the Ambulance Service, saving many lives.  It is clear that the FRAs are collaborating effectively, and thus discharging another of our Framework priorities.


For this broadening of the role to develop fully, though, firefighters’ terms, conditions and pay all need to change.  That has been the subject of long\-running UK\-wide negotiations between employers and unions. Whilst both sides agree on the case for change, and the need for pay to reflect a broader role, they are still some way apart on the detail.  We have made it clear to both sides that we stand ready to support an affordable deal that works for Wales and for Welsh firefighters; but we can only do so once there is an agreement between employers and unions.  


If and when that happens, though, it will only be the start of the process.  Broadening the role does not just mean reviewing firefighters’ contracts and pay rates.  It will involve far\-reaching changes to FRA resources, capability, training and culture.   That will be a further challenge, but meeting it is essential to the sustainable future of the Service.


That is especially so in rural areas.  Outside our largest towns and cities, most firefighters are “retained” – they are called in as needed from their homes or workplaces and paid accordingly.  But the declining incidence of fire means there is less for them to do, leading to lower incomes and job satisfaction.  Of 106 retained fire stations in Wales, 74 typically respond to less than one fire or road traffic collision per week, and 33 of them to less than one per fortnight.  Yet the commitment to be on call and available for duty at a few minutes’ notice, normally for 120 hours per week, remains the same.  Many on\-call firefighters find this increasingly hard to sustain, and recruiting and retaining them is becoming difficult.  Unless we broaden the remit of firefighters and increase both the financial and personal attractiveness of these roles, the long\-term viability of fire and rescue services in rural areas will be under serious threat. 


Overall, I am satisfied that FRAs are doing as much as they can to value and develop the workforce – another of our Framework priorities.  But there are greater and longer\-term challenges in this area that are probably beyond the scope of any single FRA to solve.  We will continue to work with them and with firefighters’ unions to make consensual and sustainable progress.


The other two objectives in our Framework relate to efficiency and accountability.  These are plainly important, but the current statutory arrangements within which FRAs have to operate do not and cannot generate the sort of assurance I would wish to see.  It would therefore be unfair to reach any substantive conclusions now.


Late last year, we consulted on proposals for reform in this area.  That generated many responses which supported the broad case for change overall, but showed little consensus on the detail. The FRAs raised a number of concerns and I have had further discussions with the Chairs since the end of the consultation.  While the Welsh Government remains committed to reform in principle, the two proposals about which the FRAs had the greatest reservations will not proceed.   That meanswe will not be drawing FRA members from council cabinets, nor will we be requiring FRAs to agree their budgets with local authorities.   


I plan to visit each of the FRAs over the summer and will reflect further on the direction that reform will take. I will make a further statement in the autumn.