Translate the text from Welsh to English.



 
Wrth i ni drosglwyddo i economi sero net, bydd y potensial am effeithiau cadarnhaol a negyddol yn amrywio ledled Cymru. Bydd yr effeithiau yn cael eu teimlo ar wahanol bobl, grwpiau a lleoedd, yn debyg iawn i effeithiau newid hinsawdd eu hunain. Felly, mae'n hynod bwysig ein bod fel cenedl yn cynllunio llwybr i Sero Net sy'n rhagweld y buddion a'r effeithiau negyddol ac yn dod o hyd i ffyrdd o sicrhau eu bod yn cael eu dosbarthu yn deg. 


I gynorthwyo gyda hyn, heddiw, rwyf wedi cyhoeddi'r Ymgynghoriad ar y Fframwaith Pontio Teg. Yr ymgynghoriad hwn yw’r cam nesaf ar gyfer datblygu ein dull o weithio, ac mae’n adeiladu ar ein Galwad am Dystiolaeth a gyhoeddwyd ym mis Rhagfyr 2022\. Mae'r Ymgynghoriad yn cydnabod ehangder y camau gweithredu sy'n ofynnol gan lu o bobl a sefydliadau i gynllunio a gweithredu Pontio Teg i Gymru. Y nod yw cyhoeddi Fframwaith terfynol yn 2024, a fydd yn helpu i lywio Cynllun Sero Net nesaf Cymru, a gaiff ei gyhoeddi yn 2026\. Hefyd, caiff y Fframwaith ei anelu at yr holl bartneriaid sy’n gysylltiedig â datblygu cynlluniau a chamau gweithredu ar gyfer datgarboneiddio.


Lansiwyd yr Ymgynghoriad i gyd\-fynd ag Wythnos Hinsawdd Cymru 2023\. Bydd y digwyddiad eleni yn parhau tan 8 Rhagfyr ac yn edrych ar y thema 'tegwch'. Bydd y digwyddiad yn ceisio mynd i'r afael â sut y gallwn sicrhau bod buddion sy'n gysylltiedig â pholisïau hinsawdd yn cael eu dosbarthu'n deg ar draws cymdeithas. Dros yr wythnos, cynhelir sesiynau a digwyddiadau amrywiol gan Lywodraeth Cymru, busnesau, y sector cyhoeddus, y trydydd sector a chymunedau. Rwy'n annog Aelodau o'r Senedd i gofrestru ar gyfer y digwyddiad a chymryd rhan.


Mae heddiw hefyd yn nodi'r cyhoeddiad terfynol ar gyfer Cyllideb Carbon 1 (2016\-20\) a thrwy hynny ddod â'n rhwymedigaethau statudol ar gyfer cyfnod y Gyllideb Garbon i ben. Ym mis Rhagfyr y llynedd, gosodais gerbron y Senedd Ddatganiad Terfynol Llywodraeth Cymru ar gyfer Cyllideb Garbon 1, gan nodi ein bod wedi cyrraedd targed y gyllideb garbon a tharged interim 2020\. Roedd y Datganiad Terfynol hefyd yn asesu'r rhesymau dros gyrraedd y targedau a chyfraniad Llywodraeth Cymru. Mae Deddf yr Amgylchedd (Cymru) yn ei gwneud yn ofynnol i'r Pwyllgor Newid Hinsawdd (CCC) gyhoeddi adroddiad cynnydd ar gyfer Cymru o fewn chwe mis i'r Datganiad Terfynol.  Cyhoeddwyd ‘*Adroddiad Cynnydd*: *Lleihau allyriadau yng Nghymru*' y CCC ar 6 Mehefin. Yna mae'n rhaid i ni ymateb i'r adroddiad cynnydd o fewn chwe mis.


Roedd y Pwyllgor yn cydnabod bod Cymru wedi cyrraedd ei tharged ar gyfer 2020 a’i chyllideb garbon gyntaf (2016\-20\), ac y “cafwyd rhai camau cadarnhaol yng Nghymru, gyda ffocws gan Weinidogion ar sgiliau, swyddi ac ymgysylltu â’r cyhoedd ar gyfer y cyfnod pontio Sero Net, sydd i’w groesawu.”  Fodd bynnag, nododd y Pwyllgor hefyd y byddai angen cyflymu’r gwaith o leihau allyriadau er mwyn sicrhau fod Cymru’n cyrraedd ei thargedau cyllidebau carbon a sero net.


Heddiw, rwyf i, felly, yn gosod ymateb Llywodraeth Cymru i adroddiad cynnydd CCC. Mae ein hymateb yn mynd i'r afael â phob un o 58 o argymhelliion y CCC, a 19 'mater arall i'w datrys'. Fe wnaethom hefyd gomisiynu Llywodraeth y DU i ymateb i asesiad y CCC o feysydd lle'r oedd cynnydd mewn perygl mawr oherwydd camau gweithredu Llywodraeth y DU. Mae'r ymateb felly'n cyflawni ein cyfrifoldebau o dan adran 45(7\) o Ddeddf yr Amgylchedd (Cymru) 2016\.


Mae cyhoeddiadau heddiw ac Wythnos Hinsawdd Cymru yn cyd\-fynd â Chynhadledd y Partïon y Cenhedloedd Unedig (COP28\), a gynhelir yn Dubai yr wythnos hon a'r nesaf. Bydd uwch swyddogion Llywodraeth Cymru yn bresennol. Bydd COP28 yn ystyried cynnydd byd\-eang wrth gyflawni Cytundeb Paris gan roi cyfle i gywiro trywydd a'r cyfle i ymrwymo i weithredu pellach, lle nad yw wedi bod yn ddigonol hyd yma ac osgoi effeithiau gwaethaf newid hinsawdd, na fydd yn cael ei deimlo'n gyfartal ar y boblogaeth fyd\-eang. Bydd y gynhadledd felly'n rhoi ffocws ychwanegol ar sut y gellir gwasanaethu cyfiawnder cymdeithasol wrth i ni fynd i'r afael â'r argyfwng hinsawdd. 


Mae llawer o waith i'w wneud yn rhyngwladol o hyd, nid yw'r byd cyfan ar lwybr Sero Net ar gyfer 2050, yr ydym yn ei ystyried yn hanfodol i gyfyngu ar newid yn yr hinsawdd i 1\.5°C fel y nodir yng Nghytundeb Paris. Hyd yn oed lle mae'r targedau'n bodoli, mae gweithredu'n aml y tu ôl i'r uchelgais, ac mae'r wyddoniaeth yn parhau i anfon arwyddion sy'n gynyddol wael. Mae heriau geowleidyddol, cymdeithasol ac economaidd byd\-eang mewn perygl o dynnu ein sylw oddi wrth yr angen i fynd i'r afael â newid yn yr hinsawdd. Allwn ni ddim gadael i hyn ddigwydd. Rhaid i ni ymdrechu i ddarparu'r economi carbon isel a fydd yn cynnal cenedlaethau'r dyfodol, yn hytrach na chilio o'r dasg a rhoi baich ar genedlaethau'r dyfodol. Mae hyn yn cynnwys y rheidrwydd i leihau'r ddibyniaeth fyd\-eang ar danwydd ffosil.


Yn COP26 yn Glasgow, ymunodd Llywodraeth Cymru â'r Beyond Oil and Gas Alliance, sydd wedi ymrwymo i sicrhau pontio teg a reolir i ffwrdd o gynhyrchu olew a nwy. Wrth wneud hynny daeth Cymru yn un o wyth aelod 'craidd', a'r unig aelod o'r DU.    Mae'r gynghrair hon yn parhau i ddangos yr arweinyddiaeth fyd\-eang sydd ei hangen i ddod ag echdynnu a defnyddio tanwydd ffosil i ben mewn dull a reolir. Rwy'n falch bod y gynghrair yn parhau i dyfu wrth i lywodraethau a gwledydd eraill rannu ein huchelgeisiau i gyflawni Cytundeb Paris.


Yn COP a thrwy ein perthynas barhaus â chydweithwyr o wladwriaethau a rhanbarthau eraill a thrwy fy arweinyddiaeth fel aelod o'r Grŵp Llywio y Gynghrair Dan2, bydd Cymru'n parhau i rannu ein profiadau ar y llwyfan byd\-eang, lle mae eraill yn awyddus i ddysgu o'n llwyddiannau. Bydd angen i ninnau hefyd ddysgu oddi wrth eraill. Trwy gydweithio byddwn nid yn unig yn sicrhau cenedl Sero\-Net, decach a iachach. Dyma sut y byddwn yn cyflawni'r un peth ar gyfer holl ddinasyddion y ddaear.


 







Translation:


 
As we transition to a net zero economy, the potential for both positive and negative impacts will vary across Wales. Impacts will be felt by different people, groups and places, much like the impacts of climate change itself. It is therefore hugely important that as a nation we plot a path to Net Zero which anticipates the benefits and negative impacts and find ways of making their distribution equitable.  


To aid this, today I have published the Just Transition Framework Consultation. This consultation is the next step in developing our approach and builds on our Call for Evidence, which concluded in March this year. The Consultation recognises the breadth of action required by a whole host of people and organisations to plan and execute a Just Transition for Wales. The aim is to publish a final Framework in 2024, which will help inform the next Net Zero Wales Plan, which will be published in 2026\. The Framework is intended for all stakeholders involved in developing plans and actions for decarbonisation.


The Consultation has been launched to coincide with Wales Climate Week 2023\. This year’s event will continue until 8 December and will examine the theme of ‘fairness’. The event will seek to address how we can ensure benefits associated with climate policies are distributed fairly across society. Over the week, there are diverse sessions and events being held by Welsh Government, businesses, public sector, third sector and communities. I urge Members of the Senedd to register for the event and participate.


Today also marks the final publication for Carbon Budget 1 (2016\-20\) and thereby concludes our statutory obligations for the Carbon Budget period. In December of last year, I laid before the Senedd, the Welsh Government’s Final Statement for Carbon Budget 1, setting out that we had met the carbon budget target and the 2020 interim target. The Final Statement also assessed the reasons the targets were met and the contribution of Welsh Government. The Environment (Wales) Act requires the Climate Change Committee (CCC) to publish a progress report for Wales within six months of the Final Statement. The CCC’s ‘*Progress report: Reducing emissions in Wales*’ was published on 6 June. We must then respond to the progress report within six months.


The CCC acknowledged that Wales had met its 2020 target and its first carbon budget (2016\-20\), and that “some positive steps have been taken in Wales, with a welcome focus from Ministers on skills, jobs and public engagement for the Net Zero transition.” However, the CCC also set out that emissions reduction would need to accelerate to ensure Wales meets its current and future carbon budgets and net zero targets.


Today I therefore lay the Welsh Government’s response to CCC’s progress report. Our response addresses each of the CCC’s 58 recommendations, and a further 19 ‘issues to be addressed’. We also commissioned the UK Government to respond to the CCC’s assessment of areas in which progress was at high risk due to UK Government action. The response therefore fulfils our responsibilities under section 45(7\) of the Environment (Wales) Act 2016\.


Today’s publications and Wales Climate Week coincide with the UN’s Conference of the Parties (COP28\), taking place in Dubai this week and next. It will be attended by senior Welsh Government officials. COP28 will take stock of global progress in delivering the Paris Agreement providing an opportunity for course correction and the opportunity to commit to further action, where it has been insufficient to date and avoid the worst impacts of climate change, which will not be felt equally on the global population. The conference will therefore provide additional focus on how social justice can be served as we tackle the climate emergency.  


There is still much work to be done internationally, the globe as a whole is still not a Net Zero trajectory for 2050, which we consider to be essential to limit climate change to 1\.5°C as set out in the Paris Agreement. Even where the targets do exist, action often lags behind ambition, and the science continues to send ever increasingly stark signals. Global geopolitical, social and economic challenges risk deflecting our attention away from the need to address climate change. We cannot allow this to happen. We must strive to deliver the low carbon economy that will sustain future generations, not retreat from the task and burden future generations. This includes the imperative of reducing the global dependence on fossil fuels.


At COP26 in Glasgow, the Welsh Government joined the Beyond Oil and Gas Alliance, which is committed to delivering a managed and just transition away from oil and gas production. In doing so Wales became one of eight ‘core’ members, and the only member from the UK.  This alliance continues to show the global leadership needed to bring to a managed end the extraction and use of fossil fuels. I am pleased that the alliance continues to grow as other governments and nations share our ambitions to meet the Paris Agreement.


At COP and through our ongoing relationships with colleagues from other states and regions and through my leadership as Steering Group member of the Under2Coaltiion, Wales will continue share our experiences on the global stage, where others are keen to learn from our successes. Likewise we will continue to learn from others. It is through collaboration that we will not only deliver a Net Zero, fairer and healthier nation. It is how we will achieve the same for all earth’s citizens.