Translate the text from Welsh to English.



 
Mae sgrinio poblogaeth yn helpu i ganfod a oes risg uwch fod cyflwr penodol gan unigolyn sy'n iach yn ôl pob golwg. Mae'n achub bywydau ac yn gwella ansawdd bywyd pobl drwy adnabod risgiau'n gynnar, sy'n golygu bod modd cymryd camau priodol.   
  
Mae gan Gymru wyth o raglenni sgrinio cenedlaethol. Maent yn seiliedig ar dystiolaeth gadarn sy'n dangos bod manteision y rhaglenni hyn yn gorbwyso'n sylweddol unrhyw niwed posibl sy'n gysylltiedig â hwy. Mae'r rhaglenni wedi ennill parch mawr ac maent yn rhan hanfodol o ofal iechyd ataliol a darbodus.  Pan fydd ymdrechion i wella'r niferoedd sy'n manteisio ar y rhaglenni yn cael eu targedu'n briodol, mae ganddynt hefyd y potensial i leihau anghydraddoldeb.   
  
Mae canser yn un o brif achosion afiechyd a marwolaeth gynamserol yng Nghymru ac mae nifer yr achosion newydd yn parhau i gynyddu.   
  
Fel mater o drefn, mae mwy na 400,000 o ddynion a menywod eisoes yn cael eu sgrinio bob blwyddyn yng Nghymru fel rhan o’r rhaglenni sgrinio am ganser y fron, canser ceg y groth a chanser y coluddyn. 

Yn ddiweddar, cyhoeddwyd adroddiad blynyddol ar gynnydd a pherfformiad ein rhaglenni sgrinio poblogaeth cenedlaethol yn ystod 2015/16 ac mae'n dangos cryn lwyddiant, yn ogystal â rhai heriau sy'n parhau.   
  
Un llwyddiant penodol oedd y cynnydd sylweddol yn nifer y bobl a fanteisiodd  ar y rhaglen sgrinio ar gyfer y coluddyn yng Nghymru. Cafodd bron 24,000 yn ychwanegol o becynnau profi eu defnyddio a'u dychwelyd yn 2015/16 \- sef cynnydd o 3\.6% yn y sawl a'u defnyddiodd yn y flwyddyn flaenorol i 54\.4% Mae'r nifer sy'n manteisio ar raglen sgrinio'r fron wedi cynyddu am y drydedd flwyddyn yn olynol i 72\.5%.   
  
Fodd bynnag, er bod bron 8 allan o 10 o ferched cymwys yn manteisio ar y rhaglen sgrinio serfigol, mae'r nifer wedi bod yn gostwng yn araf dros y blynyddoedd diwethaf.   
Mae'r anghyfartaledd rhwng y nifer sy'n manteisio ar bob un o'r rhaglenni sgrinio am ganser yn yr ardaloedd mwyaf breintiedig a'r ardaloedd lleiaf breintiedig yn parhau i fod yn uchel, ac mae hyn yn destun pryder.     
    
Er mwyn i’r rhaglenni sgrinio hyn gyrraedd eu potensial llawn, rhaid i nifer y bobl yng Nghymru sy’n cael eu sgrinio gynyddu \- yn enwedig ymysg y bobl sy'n byw yn ein cymunedau mwyaf difreintiedig.  Mae'n rhaid inni hefyd barhau i fuddsoddi yn y profion mwyaf dibynadwy a chywir. Bydd cyfuniad o godi ymwybyddiaeth a phrofion mwy hygyrch ac ymarferol yn cyflymu'r gwelliannau hyn. Rydym eisoes wedi moderneiddio’r rhaglen sgrinio am ganser y fron. Dyma'r gwasanaeth cwbl ddigidol cyntaf yn y DU, gydag unedau sgrinio symudol newydd a mwy hygyrch ar ein ffyrdd o 2012 ymlaen.   
  
Rwy’n falch o gadarnhau yn awr bod Ysgrifennydd y Cabinet dros Iechyd, Llesiant a Chwaraeon a minnau wedi cytuno’n ddiweddar i gyflwyno prawf symlach a gwell ar gyfer sgrinio am ganser ceg y groth ac am ganser y coluddyn yng Nghymru. Mae'r rhain yn gamau gweithredu allweddol yn y cynllun cyflawni newydd ar gyfer canser.   
  
Mae cyflwyno prawf sylfaenol am feirws papiloma dynol (sef HPV) – prawf am yr hyn sy’n achosi canser ceg y groth \- yn ddull hollol newydd o sgrinio ceg y groth. Er y bydd y broses sgrinio gychwynnol i fenywod yn aros yr un fath, bydd y prawf a ddefnyddir yn un mwy sensitif a fydd yn caniatáu i'r GIG adnabod yn fwy effeithiol nag y gall ar hyn o bryd y menywod sydd angen triniaeth. Bydd atgyfeiriadau mwy priodol i wasanaethau gofal iechyd, gan arwain at driniaeth gyflymach; a chaiff menywod eu trosglwyddo yn ôl i’r rhaglen sgrinio arferol yn gyflymach, gan osgoi cyfnodau hir o fonitro blynyddol.   
  
Bydd rhaglen beilot a fydd yn cynnwys tua 20% o fenywod yn cael ei chyflwyno yng Nghymru o fis Ebrill 2017\. Bydd canlyniadau’r ymarfer hwn yn helpu i lywio’r gwaith o gyflwyno’r rhaglen yn llawn, ac rydym yn rhagweld y bydd hynny yn dechrau yn ystod chwe mis cyntaf 2018/19\.  
  
O ran sgrinio am ganser y coluddyn, byddwn yn gweithredu profion imiwnogemegol ysgarthol sylfaenol (sef FIT) – prawf mwy cywir a fydd yn golygu bod mwy o ganserau yn cael eu canfod. Yn bwysicach, mae’r prawf newydd yn llawer haws i’w gynnal yn y cartref ac mae cynlluniau peilot yn dangos cynnydd sylweddol yn nifer y defnyddwyr, gan gynnwys grwpiau anodd eu cyrraedd.   
  
Bydd FIT yn cael ei gyflwyno fel rhan o’r rhaglen ar gyfer sgrinio’r coluddyn yng Nghymru cyn gynted ag y bo’n ymarferol. Bydd y gwaith o’i gyflwyno yn debygol o ddechrau yn ystod 2018/19\.   
  
Mae Iechyd Cyhoeddus Cymru wedi sefydlu grwpiau prosiect i fwrw ymlaen â gweithredu'r gwelliannau allweddol hyn i'r gwasanaeth. Bydd Pwyllgor Sgrinio Cymru yn monitro cynnydd ac yn rhannu'r wybodaeth ddiweddaraf gyda mi. Byddaf yn rhoi diweddarid ar gynnydd ar ddechrau 2018\.   


            





Translation:


 
Population screening helps identify whether apparently healthy people are at higher risk of having a particular condition.  It saves lives and improves people’s quality of life through early risk identification, allowing appropriate action to be taken.    

  

Wales has eight national screening programmes. They are based on robust evidence which demonstrates that the benefit of those programmes significantly outweighs any potential associated harm.  The programmes are universally respected and are a cornerstone of preventative and prudent healthcare.  When efforts to improve uptake are targeted appropriately, they also have the potential to reduce inequalities.    

Cancer is a major cause of ill health and premature death in Wales, and the number of new cases continues to rise.  

  

More than 400,000 men and women are already routinely screened in Wales each year as part of the breast, cervical and bowel cancer screening programmes.  

  

The recently published annual report on the progress and performance of our national population screening programmes during 2015/16 shows some considerable successes, as well as some of the ongoing challenges. 


A particular success has been the significant increase in the uptake of the bowel screening programme in Wales, with nearly 24,000 extra kits returned and tested in 2015/16 \- increasing uptake by 3\.6% on the previous year to 54\.4%. Uptake for breast screening has increased for the third consecutive year to 72\.5%.  

  

However, whilst nearly 8 in 10 eligible women take up cervical screening, there has been a slowly declining trend in uptake over recent years.  

  

The inequity of uptake between people living in the most and least affluent areas remains stubbornly high across all the cancer screening programmes, and this is of real concern.  

     

For these screening programmes to reach their full potential, the uptake of screening by the people of Wales needs to increase \- particularly amongst people living in our most deprived communities.  We must also continue to invest in those tests which are most reliable and accurate. A combination of awareness raising and more accessible and practical testing will accelerate improvements. We have already modernised the breast cancer screening programme, making it the first fully digitalised service in the UK with new and more accessible mobile screening units on the road from 2012\.  

  

I am now pleased to confirm that the Cabinet Secretary for Health, Wellbeing and Sport and I have recently agreed to implement better and more user friendly testing for both cervical cancer screening and bowel cancer screening in Wales. These are key actions within the revised cancer delivery plan.  

  

Implementing primary testing for Human Papillomavirus (known as HPV) – a test for the cause of cervical cancer \- represents a completely new approach to cervical screening. Whilst the initial screening process for women will remain the same, the test used will be more sensitive and will allow the NHS to identify women requiring treatment more effectively than it can at present. There will be more appropriate referrals to healthcare services, resulting in quicker treatment; and women will be discharged back to routine screening more quickly, avoiding lengthy periods of annual surveillance.


A pilot programme reaching approximately 20% of women will roll\-out across Wales from April 2017\. The findings from this exercise will help inform full roll\-out, which we anticipate will commence in the first six months of 2018/19\.  

  

With regard to screening for bowel cancer, we will be implementing primary Faecal Immunochemical Testing (known as FIT) – a more accurate test which will mean more cancers are detected. More importantly the new test is far easier to carry out at home with pilots showing significant increases in uptake, including amongst hard to reach groups.  

  

The move to FIT within the bowel screening programme in Wales will be implemented as soon as practicable. Roll\-out is likely to commence during 2018/19\.  

  

Public Health Wales has established project groups to take forward implementation of these key service improvements. The Wales Screening Committee will oversee progress and keep me informed. I will provide an update on progress in early 2018\.