Translate the text from Welsh to English.



 
Diolch am fy ngwahodd i siarad â chi heddiw. Rydyn ni’n cwrdd wrth i heriau covid fod ar flaen ein meddyliau i gyd unwaith eto, wrth i’r amrywiolyn omicron achosi ansicrwydd newydd a'r angen i fod yn wyliadwrus a gofalus o'r newydd.


Wrth edrych ar y flwyddyn i ddeunaw mis diwethaf, mae’n anodd meddwl am gyfnod mwy heriol. Ac i ysgolion rwy'n credu mai'r tymor olaf yn arbennig fu'r anoddaf mewn sawl ffordd. Mae cyd\-destun cyffredinol cyfraddau uchel trosglwyddiad covid yn y gymuned a’r rhaglen frechu ar y naill law, ynghyd â'r awydd rydyn ni’n ei rannu i wneud popeth o fewn ein gallu i gadw ein hysgolion ar agor ar y llaw arall, wedi golygu amgylchiadau anodd, y tu hwnt i ddychymyg, mewn llawer o'n hysgolion.


Ni fu erioed amser pan fo arweiniad ymroddedig ac ysbrydoledig mewn ysgolion yn fwy allweddol. Ac rydych chi wedi darparu hynny i’n hysgolion, i’r proffesiwn ac i’n dysgwyr ar hyd a lled cymru.


Felly, hoffwn ddechrau drwy ddiolch i chi am hynny. Hefyd, diolch i’r gymdeithas arweinwyr ysgolion a cholegau am ymgysylltu yn gadarnhaol, am y gonestrwydd a’r heriau adeiladol rydych wedi eu cyfrannu at ein trafodaethau. Mewn byd lle mae gan bobl amrywiaeth o safbwyntiau angerddol, allwch chi ddim bob amser disgwyl cytuno ar bopeth. Ond rwyf hefyd wastad wedi gwybod, yn fy rôl fel gweinidog addysg, bod eich persbectif ar yr heriau rydyn ni’n eu hwynebu bob amser yn seiliedig ar wybodaeth, yn adeiladol, yn ymarferol a bod buddiannau ein dysgwyr wrth galon hynny.


Wrth ymateb i’r heriau hyn, fel gweinidog, rwyf wedi ceisio gwrando ar eich pryderon fel proffesiwn a phan fo hynny’n bosibl, rwyf wedi mynd ati i wneud y penderfyniadau angenrheidiol er mwyn rhoi’r cyfle i chi flaenoriaethu llesiant a dysgu. Mae nifer ohonoch wedi dweud wrthyf, er gwaethaf pwysau’r pandemig, na allwn ni roi’r gorau i’r agenda diwygio addysg y mae pob un ohonom ni wedi ymrwymo iddi.


Felly, er mwyn cydnabod y pwysau cystadleuol rydych chi’n eu hwynebu fel proffesiwn,


Fe wnaethon ni atal mesurau perfformiad dros dro. 


Fe wnaethon ni oedi gyda chategoreiddio ysgolion.


Fe wnaethon ni ohirio arolygiadau estyn.


Fe wnaethon ni addasu’r broses o roi’r system anghenion dysgu ychwanegol ar waith yn y flwyddyn gyntaf.


Ac wrth gwrs, fe wnes i benderfynu rhoi’r hyblygrwydd i ysgolion uwchradd gyflwyno’r cwricwlwm newydd yn 2023 os mai dyna sydd orau i’w disgyblion.


Nawr, dydy’r penderfyniadau hyn ddim yn boblogaidd gyda phawb \- er enghraifft, rydyn ni’n gwybod bod y swyddfa safonau mewn addysg dros y ffin wedi bod yn arolygu ysgolion eto ers tro, a dyna mae rhai pobl wedi gofyn amdano yma hefyd. 


Ond rwy’n rhoi fy ngair i chi y byddaf yn parhau i wneud popeth o fewn fy ngallu i roi’r cyfle sydd ei angen arnoch i godi safonau, i flaenoriaethu llesiant ac i gefnogi ein rhaglen ar gyfer diwygio.


### Bwlch cyrhaeddiad


Nawr, fel gweinidog llafur, ni fydd yn syndod i chi fy nghlywed i’n dweud mai cefnogi ein disgyblion mwyaf difreintiedig yw fy mhrif flaenoriaeth. Alla i ddim pwysleisio hyn ddigon.


Rwy’n gwybod na all ysgolion a cholegau wneud popeth ar eu pen eu hunain. Ond, rwy’n eich gweld chi, ein harweinwyr addysg, fel un o’r grymoedd mwyaf yn ein cenhadaeth genedlaethol i fynd i’r afael ag effaith tlodi ar gyrhaeddiad.


Un o’r pethau cyntaf a wnes i wrth ddod yn weinidog addysg oedd dweud wrth swyddogion am gynnal adolygiad cynhwysfawr o’n dulliau i fynd i’r afael â’r bwlch cyrhaeddiad rhwng ein disgyblion mwyaf difreintiedig a’u cyfoedion. Bydd fy adran i’n edrych ar bob polisi, menter a chynllun diwygio drwy ystyried a yw’n effeithio ar ddeilliannau ein dysgwyr mwyaf difreintiedig. Os mai bychan fydd yr effaith, yna rwy’n disgwyl yr edrychir arno eto.


Dim y sgiliau a’r wybodaeth a ddysgir yn yr ystafell ddosbarth yn unig sy’n bwysig. Mae'n rhaid i ni hefyd fynd i’r afael â’r diffyg dyhead y gwyddom sy’n bodoli’n rhy aml o lawer ymhlith rhai o’n dysgwyr


Mae angen i ni sicrhau bod ein pobl ifanc, pwy bynnag ydyn nhw a beth bynnag yw eu cefndir, yn credu ynddyn nhw eu hunain, a bod ganddyn nhw syniad o’u gwerth eu hunain. Rwyf am i orwelion pob dysgwr fod mor eang â phosibl. Er mwyn i bob person ifanc ddyheu i fod y gorau y gall fod a chyflawni ei botensial.


Mae ein rhaglen lywodraethu yn cynnwys nifer o fentrau newydd hefyd – maen nhw i gyd wedi’u cynllunio i gefnogi ein dysgwyr mwyaf difreintiedig i lwyddo, i alluogi ein holl ddysgwyr i gyrraedd y safonau uchaf.


Er enghraifft, rydyn ni wedi ymrwymo i archwilio diwygio’r diwrnod ysgol a dyddiadau’r tymhorau.


O ran diwygio’r diwrnod ysgol, byddwch wedi gweld fy nghyhoeddiad heddiw ein bod yn bwriadu gweithio gyda nifer bach o ysgolion i dreialu darparu oriau ychwanegol o weithgareddau bob wythnos, gyda sesiynau fel celf, cerddoriaeth a chwaraeon, yn ogystal â sesiynau academaidd craidd. Bydd hyn i gyd yn canolbwyntio ar gefnogi ein dysgwyr mwyaf difreintiedig.


Mae 14 o ysgolion o bob cwr o gymru wedi bod yn awyddus i weithio gyda ni i weld sut gall hyn weithio. Ond mae’n rhaid i mi bwysleisio nad yw hwn yn bolisi pendant – mae hynny ymhell o fod yn wir.


Dyna’n union pam ein bod ni’n dechrau ar raddfa fach ac yn treialu hyn – hoffem ddysgu o hyn, dysgu beth sy’n gweithio a beth sydd ddim.


Yn bwysig iawn, mae’r ysgolion sy’n gysylltiedig wedi gwirfoddoli i’n helpu gyda hyn – ac wedi cael cyllid ychwanegol i’w cefnogi. Edrychaf ymlaen at rannu’r hyn y byddwn yn ei ddysgu’n eang, er mwyn i ni allu cael trafodaeth ar sail gwybodaeth.


Mae diwygio dyddiadau tymhorau yn rhywbeth mae gennym ni ddiddordeb ynddo hefyd.


Y man cychwyn yw a yw’r strwythur cyfredol, yn arbennig y gwyliau haf hir, yn darparu ar gyfer plant o gefndiroedd difreintiedig. Os nad yw, yna onid yw’n briodol i ni drafod hyn?


Dros y misoedd nesaf, byddaf yn siarad â chi: ein harweinwyr, yn siarad â phobl ifanc a’u teuluoedd, yn siarad â staff addysg, a’r bobl sy’n gweithio y tu allan i’r sector, fel gwasanaethau cyhoeddus a thwristiaeth, i ofyn am eu barn.


Rwy’n clywed yn aml pa mor flinedig y gall y flwyddyn ysgol fod i staff, gyda thymor hir yr hydref yn her benodol. Felly, er enghraifft, a yw’n well cael tymor yr hydref byr, gyda sicrwydd o bythefnos o wyliau? Dyma’r math o gwestiynau rwyf am eu gofyn. Dydw i ddim yn honni y bydd yn hawdd dod i gytundeb. Ond, mae’n drafodaeth bwysig i'w chael.


Drwy edrych o ddifri ar y flwyddyn ysgol, gallwn sicrhau cyfle i fod yn greadigol mewn ffyrdd eraill. A yw hyn yn gyfle i wella sut rydyn ni’n cefnogi cynnydd ar y pwyntiau trosglwyddo allweddol hynny; o’r ysgol gynradd i'r ysgol uwchradd, neu o’r ysgol uwchradd i addysg bellach neu hyfforddiant?


Fyddwn ni ddim yn edrych ar newid cyfanswm nifer y diwrnodau, ond yn hytrach a yw’n bosibl i ni rannu’r dyddiau’n well ar draws y calendr.


Mae hyn yn sgwrs ddilys, ac yn un y dylid bod wedi’i chael ers tro.


Ond gadewch i mi fod yn glir. Mae hwn yn ddiwygio a allai gefnogi ein dysgwyr mwyaf difreintiedig yn uniongyrchol, yn ogystal â sut rydych chi fel arweinwyr yn rheoli, yn cynllunio ac yn cefnogi eich llwyth gwaith a’ch llesiant eich hun a llwyth gwaith a llesiant eich staff. Rwy’n edrych ymlaen yn fawr at glywed eich barn.


### Cwricwlwm


Bydd gan ein cwricwlwm newydd rôl bwysig i'w chwarae wrth roi sylw i’r bwlch mewn cyrhaeddiad a dyhead, ac o ran creu diwylliant o ddyhead a hunanhyder. Roeddwn i’n dymuno bod yn gyfreithiwr pan oeddwn i’n blentyn, ac yn sicr, doedd dim cyfreithwyr yn y teulu. Doeddwn i erioed wedi cwrdd ag un. Felly, efallai y byddai rhai yn credu bod hynny’n uchelgais ryfedd. Ond bydd y dysgwyr yn ein cwricwlwm newydd yn cael profiadau eang i amlygu’r dewisiadau a’r cyfleoedd bywyd hyn mewn ffordd na chefais i erioed, p’un ai ydyn nhw’n gyfarwydd â nhw yn eu bywydau a’u hamgylchiadau eu hunain neu beidio. Bydd ganddyn nhw’r dysgu hwnnw wedi’i deilwra, sy’n adlewyrchu eu hanghenion eu hunain, i’w galluogi i bennu eu llwybr eu hunain, o ble bynnag y byddan nhw’n gadael.


Rwy’n credu ei bod hi mor bwysig, yng nghanol yr holl bwysau cystadleuol y mae ysgolion yn eu hwynebu, nad ydyn ni’n colli golwg ar yr hyn rydyn ni’n ceisio ei gyflawni gyda’r cwricwlwm newydd. Y cwricwlwm rydych chi i gyd wedi gweithio arno nawr ers sawl blwyddyn. Cwricwlwm sy’n rhoi’r dysgwr wrth ei galon, o fewn diwylliant o greadigrwydd a llesiant.


Y diwylliant o greadigrwydd a llesiant rydych chi fel arweinwyr wedi’i feithrin a’i hyrwyddo yn ein hysgolion wrth ymateb i’r pandemig.


Mae’r gyntaf o’r ddwy rinwedd – creadigrwydd – wedi’i nodi. Rydyn ni wedi gorfod gwneud pethau yn wahanol ac yn y ffyrdd newydd hynny, rydyn ni wedi dod o hyd i rai ffyrdd gwell o wneud pethau o bryd i’w gilydd. Rwy’n credu ein bod wedi cael cipolwg ar y byd y bydd y cwricwlwm newydd yn ein helpu i’w greu ar gyfer dysgwyr yn yr ysgolion.


Rydych chi, eich staff a’ch dysgwyr wedi arddangos gwytnwch a hyblygrwydd eithriadol \- ac mae’n rhaid i ni ddysgu o hynny.


Rhaid i ni barhau i rymuso a galluogi athrawon i ysbrydoli eu dysgwyr: er mwyn ymateb i anghenion a dyheadau eu dysgwyr drwy’r cwricwlwm i gymru. 


Gyda’n gilydd, rydyn ni’n adeiladu system sy’n cael ei gyrru gan ddibenion a’r math o ddinasyddion yr hoffai pob un ohonom ei weld.


Rwy’n credu mai’r pedwar diben – sy’n dwyllodrus o syml ond hefyd yn radical – yw’r hanfodion ar gyfer y system addysg gyfan. Boed hynny yn yr ystafell ddosbarth, ar gampws, neu hyd yn oed yn y gweithle.


Rydyn ni’n dod â gwybodaeth, sgiliau a phrofiadau at ei gilydd – dim cwricwlwm sy’n canolbwyntio ar un o’r rhain yn unig yw hwn – gyda mynediad teg, dyheadau ac uchelgeisiau.


Rydyn ni’n grymuso pob dinesydd, dysgwr, ymchwilydd i gyflawni ei botensial yn llawn.


Mae hyn yn cynnwys profi syniadau a thystiolaeth, ac annog cwestiynau a heriau.


Mae’r ffordd newydd yma o wneud pethau yn gofyn am fwy o ymddiriedaeth yn ein proffesiwn addysgu – ymddiriedaeth yr ydych chi’n ei haeddu. Dyma pam mae’n rhaid i ni achub ar y cyfle hwn.


Rwy’n gwybod bod cyflwyno cwricwlwm newydd yn frawychus wrth gwrs – mae’n rhan o’r natur ddynol i deimlo felly. Mae hwn yn gyfle na welwyd ei debyg o’r blaen i newid er gwell. 


Rydyn ni wedi bod yn glir y byddwn ni’n gweithio gyda’n partneriaid, er mwyn sicrhau bod yr holl ysgolion yn cael y gefnogaeth sydd ei hangen arnyn nhw i symud ymlaen yn hyderus tuag at ddiwygio’r cwricwlwm. Byddwn yn cefnogi ysgolion i weithio gyda’i gilydd i ddatblygu dealltwriaeth a gwybodaeth, ac i hyrwyddo a gwerthfawrogi’r daith tuag at welliant parhaus rydyn ni i gyd arni. 


Gadewch i mi fod yn glir: does dim clec fawr; dim cynnyrch terfynol wedi’i gyflwyno’n berffaith ar y diwrnod cyntaf.


Proses ailadroddus yw hon – rhywbeth y byddwch yn adeiladu arno bob dydd, yn gweithio gyda’ch staff a’ch dysgwyr, yn codi safonau ac yn darparu cwricwlwm eang iddyn nhw, sy’n cipio dychymyg ein dysgwyr.


Mae ein rhwydwaith cenedlaethol yn gyfle i ddod ag ymarferwyr ac athrawon at ei gilydd i ddysgu gan y naill a’r llall ynghylch y cysyniadau craidd a’r materion sy’n ymwneud â diwygio’r cwricwlwm. Byddwn yn rhannu’r wybodaeth o’r cyfarfodydd hyn er mwyn i bawb elwa. 


Bydd llywodraeth cymru, drwy weithio gyda gwasanaethau gwella ysgolion, yn parhau i gefnogi’r gweithlu drwy roi blaenoriaeth i ddysgu proffesiynol. Rydyn ni’n gwario mwy nag erioed ar athrawon yn hanes addysg cymru. Ond rhaid i hyn fod yn fwy na dim ond y llywodraeth yn darparu cyllid.


Dros y misoedd mesaf, byddwn yn rhoi pecyn o gymorth dysgu proffesiynol at ei gilydd, y bydd gan bawb o bob cwr o gymru yr hawl iddo ac y bydd pawb yn elwa ohono. 


Mae’r gair ‘hawl’ yn bwysig yma – bydd gan bob un gweithiwr addysg proffesiynol yr hawl i ddysgu proffesiynol o ansawdd uchel.


Byddwn yn gweithio i symleiddio mynediad at y cymorth hwn; gan ei gwneud yn haws i ganfod y ffordd drwy’r amrywiaeth o gyfleoedd dysgu proffesiynol sydd ar gael i chi a’ch staff. Adnoddau gwych a hwylus.


Ochr yn ochr â hyn, byddwn yn sicrhau bod y dull gweithredu tuag at gymwysterau yn cyd\-fynd â’r gwerthoedd sydd yn rhan greiddiol o’n cwricwlwm newydd: eu bod yn hybu profiadau, sgiliau a gwybodaeth integredig dwfn; dadansoddi beirniadol a dysgu tymor hir; a’u bod yn dilyn dull gweithredu mwy modern wrth asesu, gan adeiladu ar yr hyn rydyn ni fel gwlad wedi’i ddysgu yn y flwyddyn ddiwethaf. 


Rwy’n annog pob un ohonoch chi i rannu eich arbenigedd a’ch profiad gyda chymwysterau cymru wrth i’r corff ddechrau ymgysylltu’n helaeth ar fanylion y cymwysterau, yn ei ymgynghoriad y flwyddyn nesaf. 


Rwyf am i’n proses o ddiwygio cymwysterau gyfateb i uchelgais diwygio ein cwricwlwm.


### Llesiant


Yr ail rinwedd yw llesiant. Fy uchelgais i yw bod cymru’n arwain y byd o ran rhoi lle blaenllaw i lesiant mewn unrhyw waith diwygio.


Am y tro cyntaf, bydd gan iechyd a llesiant statws cyfartal yn y gyfraith â meysydd pwysig eraill y cwricwlwm ysgol.


Byddwn yn canolbwyntio’n fwy penodol ar ddatblygu perthnasoedd iach o’r blynyddoedd cynnar, gan helpu ein pobl ifanc i ddysgu sut beth yw perthynas iach a sut mae trin ei gilydd â pharch.


Ym mis mawrth, fe wnaethon ni gyhoeddi ein fframwaith statudol ar sefydlu dull ysgol gyfan ar gyfer llesiant emosiynol a meddyliol. Mae hwn yn gam hollbwysig.


Mae’n rhoi pwyslais gwirioneddol ar hybu amgylchedd diwylliannol cadarnhaol mewn ysgolion, lle mae staff allweddol ysgolion, rhieni ac eraill yn gweithio gyda’i gilydd i greu amgylchedd cefnogol lle mae pobl ifanc yn cael eu hannog i gyflawni eu potensial personol ac academaidd. 


Mae llesiant staff yr un mor bwysig. Mae hyn yn flaenoriaeth i mi.


Mae athrawon bodlon yn addysgu’n well ac mae arweinwyr bodlon yn arwain yn well. Mae mor syml â hynny.


Rydyn ni wedi ariannu pecyn pwrpasol wedi’i deilwra o wasanaethau cymorth iechyd meddwl a llesiant drwy’r elusen education support. Mae hyn yn cynnwys cefnogaeth gan gymheiriaid a goruchwyliaeth dros y ffôn ar gyfer uwch arweinwyr, hyb gofalu am athrawon ar gyfer holl staff addysg, a hyfforddiant cydnerthedd gyda chymorth ymgynghorwyr llesiant. Gall y gweithlu addysg ledled cymru gael mynediad at y gefnogaeth hon. Dim ond y dechrau yw hyn – mae’n rhaid i ni wneud mwy. Rwyf wedi gofyn i fy swyddogion edrych ar beth arall y gallwn ni ei wneud yn y maes hwn. 


Drwy ein grŵp rheoli llwyth gwaith a lleihau biwrocratiaeth, rydyn ni hefyd yn gweithio gyda phobl ar draws y proffesiwn i ganfod meysydd allweddol y gellir eu dileu o’r system ysgolion, er mwyn lleihau llwyth gwaith a chael gwared ar fiwrocratiaeth ddiangen. 


Mae’r grŵp a swyddogion yn ystyried nifer o atebion ymarferol ar hyn o bryd, gyda’r bwriad o symud pethau ymlaen cyn gynted â phosibl. Rwy’n gobeithio y byddaf yn gallu dweud mwy am hyn yn y misoedd nesaf.


### Y gymraeg


Hoffwn ddweud rhywbeth yn olaf am y rhan arall o fy nghyfrifoldebau fel gweinidog – y gymraeg. Pan gefais fy mhenodi gan y prif weinidog roeddwn yn arbennig o falch o gael cyfrifoldeb dros ein hiaith, yn ogystal ag addysg.


Mae hyn yn rhoi cyfle go iawn i ni sicrhau bod y ddau faes polisi hyn yn gweithio gyda’i gilydd fel un. Mae’r gymraeg yn perthyn i ni i gyd. Dim ots faint o gymraeg sydd gennym ni, mae’r rhan fwyaf o bobl yn gwybod o leiaf rhywfaint o eiriau. Ond p’un ai ydyn ni’n siaradwyr rheolaidd a hyderus neu ddim ond yn defnyddio ambell air o bryd i’w gilydd, hoffwn annog pob un ohonom i ddefnyddio’r iaith.


Mae gennym ni uchelgeisiau mawr ar gyfer ein hiaith, ac mae gennym ni gynlluniau mawr er mwyn eu gwireddu. Mae’r uchelgais cyntaf, sef ein bod yn dymuno gweld miliwn o siaradwyr cymraeg erbyn 2050, wedi cael cryn sylw yn y penawdau.


Ond beth am ail brif darged cymraeg 2050 – sef dyblu canran y boblogaeth sy’n siarad cymraeg bob dydd?


Mae’r ffordd yma o feddwl yn mynd y tu hwnt i greu hawliau. Yn wir, mae’n mynd y tu hwnt i greu siaradwyr newydd. Mae canolbwyntio ar wir ddefnydd yn creu lefel ychwanegol o uchelgais.


Rwyf am i ni edrych ar ein holl waith polisi iaith drwy ‘lens’ defnyddio – a yw’r hyn rydyn ni’n ei wneud yn annog ac yn helpu pobl i ddefnyddio eu cymraeg â’i gilydd?


Ac mae addysg yn ganolog i’n gweledigaeth ar gyfer defnydd iaith hefyd wrth gwrs. Felly dros amser mae’n rhaid i ni sicrhau bod mwy o’n pobl ifanc yn dod allan o’r system addysg yn barod ac yn falch o ddefnyddio’r iaith ym mhob cyd\-destun. Fel arweinwyr ysgolion a cholegau, mae gennych chi rôl hollbwysig.


Yn ystod y blynyddoedd nesaf, byddwn yn cymryd camau i sicrhau bod pob plentyn ym mhob rhan o gymru yn gallu cael yr un mynediad at addysg cyfrwng cymraeg. Byddwn yn dwyn deddfwriaeth ymlaen sy’n cefnogi ein hysgolion a’n colegau yn hyn o beth. Ond hefyd byddwn yn annog pobl i ddal ati i ddysgu mwy a mwy o gymraeg ar ôl gadael yr ysgol hefyd.


### Casgliad


I gloi, gydweithwyr, hoffwn fynd yn ôl i'r dechrau. Maen nhw’n dweud yn aml mai gwir brawf arweinyddiaeth yw pa mor dda rydych chi’n gweithredu mewn argyfwng.


Mewn cyfnod pan oedd ein gwlad ni mewn angen, mae eich arweinyddiaeth chi wedi bod, ac yn parhau i fod, yn wirioneddol eithriadol.


Mae’r bobl ifanc sy’n mynd drwy ein system addysg yn y cyfnod heriol a chythryblus hwn yn haeddu'r un cyfleoedd ag unrhyw berson ifanc arall ar unrhyw adeg arall.


Diolch i chi am eich holl waith caled anhygoel yn eu cefnogi nhw, ac yn cefnogi eich staff, a hoffwn bwysleisio y byddaf innau hefyd yn gwneud popeth o fewn fy ngallu i’ch cefnogi chithau.


Edrychaf ymlaen at weithio gydag eithne a’r tîm yn ystod y misoedd nesaf.


Diolch.







Translation:


 
Thank you for inviting me to speak to you today. And we are meeting as the challenges of covid are once again very much uppermost in all our minds, as the emergence of the omicron variant causes new uncertainties and a need for renewed vigilance and caution.


In looking at the last year to eighteen months, I cant think of a more challenging time. And for schools I think the last term in particular has in many ways been the most difficult. The overall context of high rates of community transmission of covid, the protections of the vaccination programme on the one hand coupled with our shared desire to do all we can to keep our schools open on the other, has presented unimaginably difficult circumstances in many of our schools.


There has never been a time when dedicated and inspired school leadership has been more vital. And you have provided that for our schools, the profession and our learners across wales.


So I want to start by thanking you for that. And can I also thank ascl for the positive engagement, the candour and constructive challenge you have brought to our discussions. In a world where there are a range of passionately held opinions, you can’t always expect to agree on everything, but I have always known as education minister that the perspective you bring to bear on the challenges we are facing together, is unfailingly very well informed, constructive, practical and has the interest of our learners ar its heart.


In responding to those challenges, as minister I have sought to listen to your concerns as a profession and where I have been able to, I have set out to take the decisions necessary to give you the space to prioritise wellbeing and learning. Many of you have said to me that despite the pressures of the pandemic, we cannot give up on the education reform agenda which we are all committed to.


So in order to recognise the competing pressures you are facing as a profession:


We suspended performance measures. 


We paused school categorisation.


We delayed estyn inspections.


We made adaptations to the implementation of the aln system in the first year.


And of course, I took the decision to provide secondary schools with flexibility to introduce the new curriculum in 2023 if that is what is best for their pupils.


Now, these decisions aren’t universally popular –for example, we know across the border ofsted have been back inspecting schools for some time and that is what some people have demanded here too. 


But I give you my word that I will continue to do all I can to provide you with the space you need to raise standards, prioritise wellbeing and support our reform programme.


### Attainment gap


Now, as a labour minister, it won’t surprise you to hear me say that supporting our most disadvantaged pupils is my number one priority. I really can’t emphasise this enough.


I know that schools and colleges can’t do everything on their own. But, I do see you, our education leaders, as one of the biggest driving forces in our national mission to tackle the impact of poverty on attainment.


One of the first things I did when I became education minister was to instruct officials to undertake a comprehensive review of our approach to tackling the attainment between our most disadvantaged pupils and their peers. Every single policy, initiative, and reform that is considered by my department will be looked at through the lens of whether it effects outcomes of our most disadvantaged learners. If the impact is minimal, then I expect it to be looked at again.


And it’s not just about what skills and knowledge is learnt in the classroom. We must tackle also that poverty of aspiration that we know too often exists for some of our learners.


We need to ensure our young people, whoever they are and whatever their background, believe in themselves, and have a sense of their own worth I want every learners horizons to be as broad as possible. So that every single young person aspires to be the best they can be and can reach their potential.


And our programme for government includes a number of new initiatives as well – all of them designed to support our most disadvantaged learners to succeed, to enable all our learners to reach the highest standards.


For example, we are committed to exploring reform of both the school day and term time dates.


On reforming the school day, you will have seen my annoucement today that we plan to work with a small number of schools to trial providing additional hours of activities each week, with sessions such as art, music and sport, as well as core academic sessions. All of this will be focused on supporting our most disadvantaged learners.


14 schools across wales have been keen to work with us to explore how this can work. But I must emphasise that this is not a policy set in stone – far from it.


That is exactly why we are starting small and trialling it – we want to learn from you, learn what works and what doesn’t work.


Importantly, the schools involved have volunteered – backed by additional funding to support them – to help us with this and I look forward to sharing what we learn widely, so that we can have an informed debate.


Reforming term dates is also something we are interested in.


My starting point is whether our current structure, particularly the long summer holiday, delivers for children from disadvantaged backgrounds. If not, surely it is right we have this discussion?


Over the coming months i’ll be talking to you: our leaders, to young people and their families, to education staff, and people working beyond the sector such as in tourism and public services, to seek their views.


I oftern hear how tiring the school year can be for staff with the long autumn term a particular challenge. So, for example, is it better to have a shorter autumn term, with a guarantee of a two\-week holiday? These are the sorts of questions I want to ask. I don’t pretend there is an easy consensus but it’s an important discussion to have.


By taking a serious look at the school year, we can also create the space to be creative in other ways. Is this an opportunity to improve how we support progression at those key transition points from primary to secondary, or from secondary into further education or training?


We won’t be looking at changes to the overall number of days, rather whether can we have a better distribution across the calendar.


This is a genuine conversation, one that is long overdue.


But let me be clear, this is a reform that could directly support our most disadvantaged learners, and how you as leaders manage, plan and support your own and your staff’s workload and wellbeing \- and I really look forward to hearing your views.


### Curriculum


And our new curriculum will have a strong role to play in in addressing that gap in attainment and aspiration, in creating a culture of aspiration and self\-confidence. I wanted to be a lawyer as a child, there were certainly no lawyers in the family. I had never met one. So that might be regarded a strange choice of ambition. But learners in our new curriculum will have a breadth of experience to bring alive these life choices and opportunities in a way I never had, whether or not they are familiar with them in their own lives and circumstances. They will have that tailored learnng, reflecting their own needs that will enable them to chart their own course, whatever their point of departure. 


I think it is so important, amongst all the competing pressures that schools face, that we don’t lose sight of what we are trying to achieve with the new curriculum. The curriculum you have all worked on now for many years. A curriculum which puts the learner at its heart, supported by a culture of creativity and wellbeing.


The culture of creativity and wellbeing that you as leaders have fostered and promoted in our schools in responding to the pandemic.


The first of those two qualities – creativity – has been marked. We have had do things differently and in those new ways, we have occasionally found some better ways. And I think we have caught a glimpse of the world which the new curriculum will help us create for our learners in school.


You, your staff and your learners have shown remarkable resilience and flexibility \- we must learn from that.


We must continue to empower and enable teachers to inspire their learners: to respond to their learners’ needs and aspirations through the curriculum for wales. 


Together, we are building a system powered by purposes and the type of citizens we’d all like to see.


I believe the four purposes – deceptively simple but also radical – are the essentials for the whole education system. Whether in the classroom, on campus, or even in the workplace.


We are bringing knowledge, skills and experiences together – this is not a curriculum that focuses on just one of these \- with real equity of access, aspiration and ambitions.


We are empowering each citizen, learner, researcher to aspire to reach their full potential.


This involves testing ideas and evidence, and encouraging questioning and challenge.


This new way of doing things requires more trust in our teaching profession – trust that you deserve. This is why we must grab this chance with both hands.


I know the introduction of a new curriculum is of course a daunting prospect – you wouldn’t be human if that wasn’t the case. This is a generational opportunity to make change for the better. 


We have been clear that we will work with our partners to make sure that each school gets the support it needs to progress confidently towards curriculum reform. We will support schools to work together to build understanding and knowledge, and to promote and value the continuous improvement journey we are all on. 


And let me be clear: there is no big bang; no final product perfectly rolled out on day one.


This is an iterative process – something you build on each day, working with your staff and learners, raising standards and providing them with a broad curriculum that captures the imagination of our learners.


Our national network is an opportunity to bring practitioners and teachers together to learn from each other on the core concepts and issues around curriculum reform, and we will share the information and knowledge from these meetings so that everyone can benefit. 


Welsh government, working with school improvement services, will continue to support the workforce by prioritising professional learning. We are spending the largest ever amount on teachers in welsh education history. But this must be about more than just government providing funding.


Over the coming months, we will be bringing together a package of professional learning support that everyone across wales will be entitled to and benefit from. 


And the word ‘entitlement’ is important here – every single teaching professional will be entitled to high quality professional learning.


We will work to make accessing this support simpler; making is easier to navigate the variety of professional learning that is available to both you and your staff. Great resources, easy to find.


Alongside this, we will ensure that the approach to qualifications is aligned with the values embedded in our new curriculum: that they promote deep integrated knowledge, skills and experiences; critical analysis and long term learning; and that they take a more modern approach to assessment, building on what we have learned as a country over the last year. 


I encourage all of you to share your expertise and experience with qualifications wales as they undertake their extensive engagement on the detail of the qualifications, in their consultation next year. 


I want the reform of our qualifications to match the ambition of the reform of our curriculum.


### Wellbeing


The second of those two qualities is wellbeing, and it’s my ambition for wales to be a world\-leader in putting wellbeing at the front and centre of our reforms.


For the first time, health and wellbeing will have equal status in law to other important areas of the school curriculum.


We will have a stronger focus on developing healthy relationships from early years, helping our young people learn what a healthy relationship looks like and how to treat each other with respect.


In march, we published our statutory framework on embedding a whole school approach to emotional and mental wellbeing. This is a crucial step.


It places real emphasis on the promotion of a positive cultural environment in schools, where key school staff, parents and others work together to create a supportive environment where young people are encouraged to fulfil their personal and academic potential. 


Staff wellbeing is equally important. This is a priority for me.


Fulfilled teachers teach better and fulfilled leaders lead better. It is as simple as that.


We have funded a dedicated and tailored package of mental health and wellbeing support services through the charity education support. This includes bespoke peer support and telephone based supervision for senior leaders, a taking care of teachers hub for all education workforce staff, and resilience training with the support of well\-being advisors. This support can be accessed by the whole of the education workforce across wales. This is a start – but we must do more. I have tasked my officials to look at what more we can do in this area. 


Via our managing workload and reducing bureaucracy group, we are also working with people across the profession to identify key areas which can be removed from the schools’ system to reduce workload and eliminate unnecessary bureaucracy. 


A number of practical solutions are currently being considered by the group and by officials, with a view to moving things forward as soon as possible. I hope to be able to say more on this in the coming months.


### Welsh language


I want to say something finally about the other part of my ministerial responsibilities – the welsh language. When I was appointed by the first minister I was particularly pleased to be given responsibility for our language alongside education.


This gives us a real opportunity to make sure these two policy areas act together as one. Welsh belongs to us all, however much welsh we have, most people have at least a few words but whether we are confident regular speakers or just use a few words every so often, I want to encourage us all to use the language.


We’ve got big ambitions for our language, and we’ve got big plans to realise them. The first ambition, that we want to see a million welsh speakers by 2050, has made quite a lot of the headlines.


But what about the second of our cymraeg 2050’s main targets \- doubling the percentage of the population that speak welsh daily?


This way of thinking goes beyond creating rights indeed it goes beyond creating new speakers. A focus on actual use creates a further level of ambition yet.


I want us to view all our language policy work through the ‘lens’ of usage—does what we do encourage and help people to use their welsh with each other?


And education is central to our vision for language use as well of course, so over time we must ensure many more of our young people come out of the education system ready and proud to use the language in all contexts. As school and college leaders you have a crucial role to play.


Over the coming years, we will take action in ensuring any child in every part of wales has equal access to welsh medium education. We will bring forward legislation that supports our schools and colleges in this, but also to encourage people to carry on learning more and more welsh beyond school as well.


### Conclusion


To conclude colleagues, I want to go back to where I began. It has often been said that the true test of leadership is how well you function in a crisis.


In our country’s time of need, the leadership you have shown and continue to show has been nothing short of exceptional.


The young people going through our education system at this time of challenge and often turbulence deserve the same opportunities as any other young person at any other time.


I thank you for all of your incredible hard work in supporting them, and in supporting your staff and repeat that i, in turn will do everything I can to support you.


And I very much look forward to working with eithne and the team over the coming months.


Diolch.