Translate the text from Welsh to English.



 
Ar 30 Tachwedd, cadeiriais y drydedd Uwchgynhadledd Llygredd Afon i drafod ansawdd dŵr afonydd a'r effaith y mae hyn yn ei chael ar ddatblygiad. Parhad yw’r digwyddiad hwn o gyfres o Uwchgynadleddau o dan fy arweiniad i, y Prif Weinidog a’r Gweinidog Materion Gwledig a Gogledd Cymru, a’r Trefnydd, sydd wedi'u cynllunio i lywio ein dull o fynd i'r afael â llygredd ffosfforws mewn afonydd Ardal Cadwraeth Arbennig (SAC) sy'n methu yng Nghymru.


Rwy'n parhau i fod yn bryderus iawn am effaith llygredd ffosfforws ar ansawdd ein hamgylchedd dŵr, a'n gallu i ddatgloi datblygiadau tai y mae gwir angen amdanynt. Mae achosion llygredd yn niferus ac yn gymhleth, ac ni fydd unrhyw fesur unigol yn datrys y mater.


Unwaith eto, daeth uwch gynrychiolwyr o gwmnïau rheoleiddio, cwmnïau dŵr, datblygwyr tai, llywodraeth leol, undebau ffermio, y byd academaidd a chyrff amgylcheddol ynghyd yn yr uwchgynhadledd i drafod y cynnydd sy'n cael ei wneud yn erbyn cynllun gweithredu Lleihau pwysau ar ddalgylchoedd afonydd Ardal Cadwraeth Arbennig (SAC) i helpu i gyflenwi tai fforddiadwy: cynllun gweithredu.


Roeddwn yn falch iawn o weld ein rhanddeiliaid yn gweithio mor galed i fwrw ymlaen â chamau gweithredu priodol yn y Cynllun. Rydym wedi cymryd camau breision hyd yma wrth yrru ein uchelgais i ddatgloi datblygiad yn ein hafonydd SAC sy'n methu yn ei flaen, wrth osod rhai o'r sylfeini ar gyfer gwelliannau tymor hwy yn ein hafonydd.


Mae Llywodraeth Cymru wedi bod yn chwarae ei rhan hefyd, gan gynnwys


* Gweithredu strwythurau i oruchwylio a monitro'r gwaith o gyflawni'r Cynllun Gweithredu;
* Darparu bron i £1\.5 miliwn o gyllid i Fyrddau Rheoli Maethynnau hyd yma er mwyn cefnogi'r gwaith o gyflawni camau blaenoriaeth mewn dalgylchoedd Ardaloedd Cadwraeth Arbennig sy'n methu;
* Darparu cyllid i Cyfoeth Naturiol Cymru i helpu i gyflymu eu gwaith ar adolygu trwyddedau. Bydd trwydded newydd ar gyfer gwaith trin dŵr Five Fords yn caniatáu'r Awdurdod Cynllunio Lleol i wneud penderfyniadau ar bron i 3000 o anheddau sy'n gyfran fawr o'r ceisiadau nas penderfynwyd arnynt eto yn nalgylch afon Dyfrdwy;
* Sefydlwyd sawl Grŵp Gorchwyl a Gorffen gan gynnwys i adrodd ar ymarferoldeb masnachu a gwrthbwyso maethynnau. Mae'r grŵp Gorchwyl a Gorffen Masnachu Maethynnau wedi cynhyrchu adroddiad y byddwn yn clywed mwy amdano yn ddiweddarach yn yr Uwchgynhadledd.


Mae'n amlwg ein bod wedi gwneud cynnydd sylweddol, ond wrth gwrs mae llawer i'w wneud o hyd. Roedd yr Uwchgynhadledd ddydd Iau yn gyfle gwych i glywed gan bob sector.


Rhoddodd Syr David Henshaw, Cadeirydd CNC gyflwyniad ar brosiect Dalgylch Arddangos Teifi, a arweiniodd at drafodaethau ar feddwl a gwneud pethau'n wahanol a defnyddio atebion arloesol i wneud i bethau ddigwydd, a'r prosiect hwn yn cynnig cyfle cyffrous i bawb roi cynnig ar ddull gweithredu gwahanol. Atgyfnerthodd Syr David ein gweledigaeth o wyddoniaeth dinasyddion sy’n rhan annatod o'r prosiect, gan helpu i ysgogi atebion a chyfrannu at reoli dalgylchoedd ar sail tystiolaeth.


Cyflwynodd y Gweinidog Materion Gwledig a Gogledd Cymru, a'r Trefnydd Mr Richard Roderick o Fferm Newton a gyflwynodd astudiaeth achos ar ddull wedi'i dargedu o reoli pridd a maethynnau. Roedd yn wych clywed o lygad y ffynnon am rai o'r manteision gwirioneddol ar fferm Newton a hefyd am yr heriau.


Rhannodd Craig Sparrow o Gymdeithas Tai Clwyd Alyn safbwynt Landlord Cymdeithasol Cofrestredig; Tynnodd Craig sylw at bwysigrwydd dull Cymru ar y Cyd, a sut roedd adolygu trwyddedau'n helpu i ddatgloi datblygiadau tai hanfodol i ddarparu cartrefi cynaliadwy o ansawdd da i'r bobl fwyaf anghenus.


Hoffwn ddiolch i bawb a gymerodd ran yn yr uwchgynhadledd ac am eu cyfraniadau at y cynnydd a wnaed o ran cyflawni'r Cynllun Gweithredu.  Rydym wedi cyflawni llawer ers yr uwchgynhadledd ddiwethaf, ac rwy'n falch ein bod wedi gweld canlyniadau cadarnhaol wrth symud tuag at wella iechyd afonydd yn gyffredinol a dod ag afonydd SAC sy'n methu yn ôl i gyflwr ffafriol. 


Mae ffordd bell i fynd o hyd, ac ni fydd cyflawni niwtraliaeth o ran maethynnau mewn afonydd ar ei ben ei hun yn gwella iechyd afonydd yn y tymor hir.  I'r perwyl hwn, mae angen i bawb barhau â'u gwaith caled a'u dull cydweithredol cadarnhaol i hwyluso gwelliannau tymor hir ac edrychaf ymlaen at glywed am y cynnydd a wnaed ar sail y cynllun gweithredu.


Cynhelir yr uwchgynhadledd nesaf ar 18 Mawrth a bydd yn cael ei chadeirio gan Syr David Henshaw. 


Dim ond drwy gydweithio a defnyddio dull Cymru ar y Cyd y gallwn fynd i'r afael â'r risgiau lluosog sy'n effeithio ar ein llynnoedd, ein hafonydd a'n nentydd.  Mae'n rhaid i ni weithredu i ddiogelu ein hamgylchedd ar gyfer heddiw ac ar gyfer cenedlaethau'r dyfodol. Bydd Llywodraeth Cymru yn parhau i weithio gyda rhanddeiliaid ledled Cymru i fynd i'r afael â'r heriau hyn.







Translation:


 
On 30 November, I chaired the third River Pollution Summit to discuss river water quality and the impact this is having on development. This is the continuation of a series of Summits led by myself, the First Minister and the Minister for Rural Affairs, North Wales and Trefnydd, designed to drive our approach to addressing phosphorus pollution in failing Special Area of Conservation (SAC) rivers in Wales.


I continue to be extremely concerned about the impact of phosphorus pollution both on the quality of our water environment, and our ability to unlock much\-needed housing development. The causes of pollution are multiple and complex, and no single measure will resolve the issue.


Once again the summit, like its predecessors, brought together senior representatives from regulators, water companies, housing developers, local government, farming unions, academia, and environmental bodies to discuss the progress being made against the Relieving pressures on Special Areas of Conservation (SAC) river catchments to support delivery of affordable housing: action plan.


I have been delighted to see our stakeholders working so hard to take forward respective actions in the Plan. We have made great strides to date in driving forward our ambition to unlocking development in our failing SAC rivers whilst laying some of the groundwork for longer term improvements within our rivers.


The Welsh Government has been playing its part too including:


* Implementing structures to oversee and monitor delivery of the Action Plan;
* Providing Nutrient Management Boards with nearly £1\.5m funding to date to support the delivery of priority actions in failing SAC catchments;
* Providing funding to NRW to help accelerate their work on review of permits. A new permit for Five fords Water treatment works will allow the Local Planning Authority to make decisions on just under 3000 dwellings which is a major proportion of the applications held in abeyance in the Dee;
* Established several Task and Finish Groups including to report on the feasibility of nutrient offsetting and trading. The Nutrient Trading task and finish group have produced a report which we’ll hear more about later in the Summit.


We have clearly made significant progress, but there is of course much still to do. Thursday’s Summit was a great opportunity to hear from all sectors.


Sir David Henshaw, Chair of NRW gave a presentation on the ‘Teifi Demonstrator Catchment’ Project, which led to discussions on thinking and doing things differently and using innovative solutions to make things happen with this Project offering an exciting opportunity for all parties to try a different approach. Sir David reinforced our vision for citizen science being an integral part of the project, helping to drive solutions and contribute to evidence\-based catchment management.


The Minister for Rural Affairs North Wales and Trefnydd introduced Mr. Richard Roderick of Newton Farm who presented a case study on targeted soil and nutrient management. It was truly insightful and wonderful to hear first hand the tangible benefits of changing practices on Newton farm, and the  challenges that need to be addressed.


Craig Sparrow from Clwyd Alyn Housing Association provided a Registered Social Landlord perspective; Craig highlighted the importance of a Team Wales approach and how the review of permits was helping to  unlock vital housing developments to provide good quality, sustainable homes for people most in need.


I would like to thank everyone who took part in the summit and for their contributions to the progress made with delivery of the Action Plan.  We have achieved a lot since the last summit, and I’m pleased that we have seen positive outcomes in our movement towards improving overall river health and bringing failing SAC rivers back into favourable condition. 


We still have a long way to go and achieving river nutrient neutrality alone will not improve river health in the long term.  To this end we need everyone to continue their hard work and positive collaborative approach to facilitate long term improvements and I look forward to hearing of progress made against the action plan.


The next summit will be held on 18 March and will be chaired by Sir David Henshaw.


It is only by working together and taking a Team Walesapproach that we can tackle the multiple risks impacting our lakes, rivers, and streams.  We must act to protect our environment for today and for future generations. The Welsh Government will continue to work with stakeholders across Wales to address these challenges.