Translate the text from Welsh to English.



 
Yn ystod mis Chwefror 2020, dioddefodd Cymru effeithiau digynsail yn sgil Stormydd Ciara a Dennis, a oedd yn cynnwys tirlithriad tomen lo yn Tylorstown.  Mae bron blwyddyn wedi mynd heibio ers y digwyddiad a hoffwn roi’r wybodaeth ddiweddaraf i aelodau’r Senedd am waith y Tasglu Diogelwch Tomenni Glo.


Mewn uwchgynhadledd yn dilyn y tirlithriad yn Tylorstown, cytunodd Prif Weinidog Cymru ac Ysgrifennydd Gwladol Cymru fod diogelwch tomenni glo yn flaenoriaeth i Lywodraeth Cymru a Llywodraeth y DU. Sefydlwyd tasglu ar y cyd i asesu statws tommeni glo yng Nghymru ac adolygu’r polisi presennol a’r fframwaith deddfwriaethol sy’n ymwneud â rheoli tomenni glo segur. Mae Llywodraeth Cymru yn arwain ar gydgysylltu a chyflawni’r rhaglen waith yn ogystal â’r trefniadau llywodraethu ar ei chyfer.


Comisiynwyd yr Awdurdod Glo i gynnal archwiliadau tir brys o domenni glo yng Nghymru, gan nodi unrhyw waith brys a statws risg pob tomen.


Cynhaliwyd rownd gyntaf yr archwiliadau o domenni ym mis Gorffennaf 2020\. Disgwylir i ail rownd yr archwiliadau o domenni risg uchel ddod i ben y mis hwn.  Mae’r Awdurdod Glo wedi cefnogi Awdurdodau Lleol drwy gynnal rhai o’r archwiliadau ar y tomenni risg uchel hyn.  Mae’r archwiliadau’n nodi’r gofynion cynnal a chadw a’r amserlenni y bydd angen eu bodloni i gwblhau’r gwaith. Mewn ambell achos, mae’r archwiliadau wedi tynnu sylw at waith sydd angen ei wneud ar unwaith er mwyn sicrhau bod y domen yn cael ei chynnal a’i chadw i’r safon angenrheidiol i alluogi gwaith monitro arferol. Yn yr achosion hyn, rydym wedi annog Awdurdodau Lleol i gyflawni’r gwaith angenrheidiol ar unwaith.


Mewn partneriaeth â’r Awdurdod Glo, Awdurdodau Lleol, Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru a Cyfoeth Naturiol Cymru, mae’r tasglu wedi gwneud cynnydd sylweddol o ran cael darlun manwl o dirwedd y tomenni glo ledled Cymru, gyda 2144 o domenni glo wedi’u nodi, yn bennaf yng nghymoedd y De.  Mae’r rhan fwyaf o domenni glo dan berchnogaeth breifat gydag eraill o dan reolaeth Awdurdodau Lleol, Cyfoeth Naturiol Cymru a’r Awdurdod Glo.


Mae Awdurdodau Lleol wedi cael y dasg o sicrhau bod unrhyw waith angenrheidiol a nodwyd yn sgil yr archwiliadau yn cael ei wneud, drwy weithio gyda’r Awdurdod Glo ac unrhyw berchnogion preifat i ddiogelu uniondeb strwythurol y tomenni yn eu hardaloedd.


Mae nifer o Awdurdodau Lleol wedi dechrau ar y gwaith gan gynnwys yn Tylorstown, lle mae Afon Rhondda Fach yn cael ei chlirio i’w gwneud yn bosibl i’r brif raglen waith ddechrau’r haf hwn.


Ni ddylid tanbrisio cymhlethdod ac amseroldeb y math hwn o waith.  Mae nifer o ffactorau i’w hystyried mewn perthynas ag unrhyw waith adfer, yn enwedig yr amgylchedd.


Daeth adolygiad o’r ddeddfwriaeth bresennol gan y tasglu i’r casgliad nad yw’n ddigon cadarn nac yn addas i’r diben mewn perthynas â chyfundrefnau archwilio a chynnal a chadw.  Nid yw’r ddeddfwriaeth bresennol yn mandadu archwiliadau rheolaidd o domenni nas defnyddir nac ychwaith yn mandadu archwiliad pan fydd tomen yn peidio â chael ei defnyddio mwyach. Ym mis Tachwedd, gwahoddwyd Comisiwn y Gyfraith yn ffurfiol i gynnal adolygiad annibynnol o’r ddeddfwriaeth berthnasol a darparu argymhellion ar gyfer Bil yn y dyfodol.  Bydd yr adolygiad yn mynd rhagddo am 15 mis a dylai ymgynghoriad Comisiwn y Gyfraith ddechrau yn y gwanwyn eleni.


Mae’r tasglu’n datblygu polisïau ochr yn ochr â gwaith Comisiwn y Gyfraith.  Yr amcan polisi tymor hwy yw datblygu ffordd gyson o weithio ledled Cymru ar gyfer asesiadau risg a chategorïau risg.  Bydd trefniadau rheoli, gan gynnwys cronfa ddata ganolog, ar gyfer pob tomen hefyd yn cael eu datblygu.  


Bydd cyfundrefn gadarn ar gyfer archwilio a chynnal a chadw yn sicrhau bod diogelu ein cymunedau yn parhau i fod yn flaenoriaeth, gyda phobl sy’n byw gerllaw tomenni glo yn teimlo’n ddiogel.  Mae’r tasglu hefyd wedi bod yn gweithio gyda Grŵp Risg Cymru Gyfan i godi ymwybyddiaeth gyda Fforymau Lleol Cymru Gydnerth am gysylltiadau diogelwch tomenni glo â Chofrestri Risg Cymunedol a Chynlluniau Argyfwng.


Er mwyn cefnogi’r gyfundrefn fonitro yn y dyfodol i asesu sefydlogrwydd tomenni glo yn barhaus, rydym yn darparu cyllid i gefnogi treialu offer synhwyro y gellir ei roi ar domenni glo a monitro unrhyw symudiad. Bydd hyn yn ei gwneud yn bosibl i asesu gwahanol ddulliau gweithredu i sicrhau bod y ffordd fwyaf priodol o weithio yn cael ei defnyddio ar draws tomenni risg uchel.   


Mae tomenni glo yn waddol hanes diwydiannol Cymru cyn cyfnod datganoli. Fodd bynnag, nid yw’r risgiau a’r rhwymedigaethau sy’n gysylltiedig â’r gwaddol hwn yn cael eu hadlewyrchu yn y fframwaith cyllidol presennol.  Mae’r cyllid sydd ei angen ar gyfer gwaith adfer a chynnal a chadw brys wedi’i drafod gyda Llywodraeth y DU ar gyfer 2020/21 fel rhan o’r pecyn ariannu i gefnogi adferiad yn dilyn y stormydd y llynedd. Bydd y £9 miliwn a gafwyd yn cael ei ddefnyddio i gefnogi gwaith adfer Tylorstown a’r gwaith cynnal a chadw brys uniongyrchol sydd ei angen ar domenni risg uchel eraill. Mae’r rhaglen adfer hirdymor yn debygol o fynd rhagddi am hyd at 10 mlynedd a bydd angen pecyn ariannu cynhwysfawr.  


Gallwn ni gael rhagor o law yng Nghymru o hyd y gaeaf hwn. Gall hyn gynyddu’r risg llifogydd yn ogystal â pheri risg i ddiogelwch tomenni mewn rhai amgylchiadau. Prif flaenoriaeth y tasglu yw helpu i sicrhau bod y gwaith gwirio a chynllunio angenrheidiol yn cael eu gwneud i ddiogelu ein cymunedau ond gofynnwn i bobl roi gwybod am unrhyw bryderon am domenni glo neu gael cyngor diogelwch gan linell gymorth 24/7 yr Awdurdod Glo ar 0800 021 9230 neu drwy tips@coal.gov.uk







Translation:


 
During February 2020, Wales suffered unprecedented effects from Storms Ciara and Dennis which included the slippage of a coal tip in Tylorstown.  We are now approaching the first anniversary of this incident, and I would like to update Senedd members on the work of the Coal Tip Safety Taskforce.


At a summit following the land slip at Tylorstown, the First Minister and the Secretary of State for Wales agreed the safety of coal tips was a priority for both the Welsh and UK Governments. A joint taskforce was established to assess the immediate status of coal tips in Wales and review the existing policy and legislative framework relating to disused coal tip management. The Welsh Government leads on the coordination, delivery of and governance arrangements for the work programme.  


The Coal Authority was commissioned to undertake urgent ground inspections of coal tips in Wales, identifying any urgent works and the risk status of each tip.


The first round of tip inspections was completed in July 2020\.  The second round of inspections of high\-risk tips is due to finish this month.  The Coal Authority has supported Local Authorities by undertaking some of the inspections on these high\-risk tips.  The inspections have identified the maintenance requirements and the timescales within which they need to be completed.  In a small number of cases, the inspections have highlighted works, which are immediately required to ensure the tip is being maintained at a standard necessary to enable routine monitoring.  In these cases, we have urged Local Authorities to carry out the necessary works without delay. 


In partnership with the Coal Authority, Local Authorities, WLGA and Natural Resources Wales, the taskforce has made significant progress in gaining a detailed picture of the coal tip landscape across Wales, with 2144 coal tips identified, predominately in the South Wales Valleys.  The majority of coal tips are in private ownership, with others under the management of Local Authorities, Natural Resources Wales and the Coal Authority.


Local Authorities have been tasked with ensuring any necessary works identified from the inspections are undertaken, working with the Coal Authority and any private owners, to safeguard the structural integrity of the tips within their areas.


A number of Local Authorities have commenced works, including at Tylorstown, where the Rhondda Fach River is being cleared to enable the main works programme to commence this summer.


The complexity and timeliness of this type of work should not be underestimated.  There are a number of factors to be considered in relation to any remediation work, not least environmental. 


A review of the current legislation undertaken by the taskforce concluded it is neither sufficiently robust nor fit for purpose, in relation to inspection and maintenance regimes.  The current legislation does not mandate regular inspections of disused tips or once a tip becomes disused. The Law Commission were formally invited in November to undertake an independent review of the relevant legislation and provide recommendations for a future Bill.  The review will run for 15 months and the Law Commission consultation should commence in spring this year.


The taskforce is developing policies in parallel to the work of the Law Commission.  The longer term policy objective is to develop a consistent approach for use across Wales for risk assessments and risk categories.  Management controls, including a central database, for all tips will also be developed.  


A robust inspection and maintenance regime will ensure safeguarding our communities remains a priority, with people living near coal tips feeling safe and secure.  The taskforce has also been working with All Wales Risk Group to raise awareness with Local Resilience Forums about coal tip safety links to Community Risk Registers and Emergency Plans.


To support the future monitoring regime to continually assess the stability of coal tips, we are providing funding to support the trial of sensor equipment, which can be placed on coal tips and monitor any movement, enabling different methods of action to be assessed to ensure the most appropriate approach is applied across high\-risk tips.   


Coal tips are a legacy of Wales’ industrial history, which pre\-dates devolution. However, the risks and liabilities associated with this legacy are not reflected in the current fiscal framework.  The funding required for urgent remediation and maintenance works has been negotiated with UK Government for 2020/21 as part of the funding package to support recovery following the storms last year. The £9 million received will be used to support the Tylorstown recovery work and immediate emergency maintenance required at other high\-risk tips. The long\-term remediation programme is likely to run for up to 10 years and will require a comprehensive funding package.  


We could still see further heavy rainfall in Wales this winter.  This can increase flood risk as well as posing a risk to tip safety in some circumstances.  The taskforce’s top priority is to help ensure the necessary checks and planning are undertaken to safeguard our communities but I would ask members of the public to report any concerns about coal tips or get safety advice from the Coal Authority’s 24/7 helpline on 0800 021 9230 or via tips@coal.gov.uk