Translate the text from Welsh to English.



 
Mae’r heriau digynsail yr ydym wedi eu hwynebu wrth gynllunio a darparu pob agwedd ar wasanaethau iechyd a gofal yn ystod y pandemig COVID\-19 wedi gweithredu fel catalydd ar gyfer profi dulliau gweithredu arloesol sy’n canolbwyntio ar ganlyniadau. Mae hyn wedi ysgogi ffocws newydd ar sut y gallwn ddarparu gwasanaethau diogel sy’n canolbwyntio ar yr unigolyn, a hynny o dan amgylchiadau eithriadol, gan fanteisio ar y cyfle i ddysgu a moderneiddio er mwyn diogelu ein gwasanaethau at y dyfodol.


Rydym wedi cadw golwg manwl ar ymddygiad pobl wrth iddynt gael mynediad at wasanaethau gofal brys ac argyfwng ac ar yr un pryd ymateb i’r risgiau a’r cyfyngiadau sy’n bodoli oherwydd y pandemig. Bu’n rhaid i’r GIG hefyd addasu’n gyflym i ymdopi â’r pandemig hwn, gan gadw staff a chleifion yn ddiogel a pharhau i ddarparu’r gwasanaethau gofal brys ac argyfwng y mae eu hangen ar bobl.


Lleihaodd y gweithgarwch yn yr Adrannau Brys yn sylweddol ar draws Cymru yn ystod misoedd cyntaf y pandemig COVID\-19, ac ar adegau roedd y gweithgarwch 60% yn llai na’r ystod arferol. Mynegwyd pryder yn nyddiau cynnar y pandemig y gallai cleifion oedi cyn ceisio triniaeth oherwydd y perygl y gallent ddal COVID\-19, gan fynd i’r Adran Frys yn rhy hwyr i sicrhau’r canlyniadau gorau. Yn drist iawn, cafwyd adroddiadau am ddigwyddiadau difrifol unigol sy’n cefnogi’r hypothesis hwn, er mai digwyddiadau prin ydynt.


Fodd bynnag, mae’r dystiolaeth yn awgrymu nad oes angen gofal brys ar rai o’r cleifion sy’n mynd i Adrannau Brys, a’r dewis gorau iddynt hwythau fyddai hunanofal neu gael cyngor neu ofal iechyd neu gymdeithasol drwy rannau eraill o’r system. Hefyd mae tystiolaeth yn dod i’r amlwg sy’n awgrymu bod y gostyngiad yn nifer y bobl sydd wedi mynychu’r adrannau hyn yn ystod cyfnod y pandemig yn ymwneud gan mwyaf â chleifion ‘risg is’, y byddai eu profiadau a’u canlyniadau wedi bod yn well pe baent wedi cael cyngor neu ofal o rywle arall.


Ers mis Mehefin, rydym wedi gweld dychwelyd graddol i’r ystod arferol o weithgarwch mewn Adrannau Brys. Mae lefelau uwchgyfeirio gweithredol Byrddau Iechyd yn dechrau codi fwyfwy o ganlyniad i’r pwysau cynyddol ar Adrannau Brys a’r risgiau cysylltiedig i ansawdd y gofal a diogelwch y claf. Mae rhai Byrddau Iechyd bellach yn dweud bod cleifion yn ciwio y tu allan i adrannau oherwydd bod llai o le y tu mewn o ganlyniad i’r angen i gydymffurfio â’r canllawiau ar gadw pellter corfforol. Mae yn erbyn cyd\-destun bod gweithgarwch mewn Adrannau Brys yng Nghymru wedi cynyddu oddeutu 34% ers 2009, a bod dros un filiwn o ymweliadau â’r adrannau hyn gan bobl yn ceisio cymorth yn cael eu cofnodi’n flynyddol.


**Mae’r Coleg Brenhinol Meddygaeth Frys a Choleg Brenhinol y Meddygon hefyd wedi mynegi pryder yn ystod yr wythnosau diwethaf ynghylch diogelwch cleifion a staff os bydd gormod o bobl yn mynychu’r Adrannau Brys.**


**Mae’r Coleg Brenhinol Meddygaeth Frys wedi ystyried yr angen i symud yn gyflym oddi wrth fodel o wasanaeth lle bydd Adrannau Brys yn gweld nifer diderfyn o gleifion mewn modd sydd heb ei gydlynu, gan ei gwneud yn anodd cadw cleifion yn ddiogel. Mae’r Coleg yn dadlau mai’r cleifion mwyaf agored i niwed yn yr Adrannau Brys sydd yn y perygl mwyaf, os byddant yn digwydd dal COVID\-19 oherwydd bod adran yn orlawn o bobl.**


Er mwyn ymateb i’r heriau hyn, rydym yn cymryd amryw o gamau i ailgynllunio’r system gofal brys ac argyfwng. At ei gilydd, bydd yn darparu cynnig gofal gwell a mwy priodol i’r claf, gan gynnwys y canlynol:


* Sefydlwyd gwasanaeth cenedlaethol ar gyfer ymgynghori drwy gyswllt fideo ar draws pob sector iechyd yng Nghymru. Eisoes mae dros 15,000 o ymgynghoriadau wedi cael eu cynnal ar draws lleoliadau Gofal Sylfaenol, Gofal Eilaidd, a Gofal Cymunedol, ac ar y cyfan mae’r adborth gan fwyafrif llethol y cleifion a’r staff sydd wedi defnyddio’r gwasanaeth wedi bod yn gadarnhaol dros ben.
* Cafodd £650,000 ei fuddsoddi i sefydlu system newydd i gysylltu gweithwyr gofal iechyd proffesiynol yn y gymuned ag arbenigwyr ymgynghorol er mwyn hwyluso’r broses o wneud penderfyniadau diogel ynghylch a ellid osgoi teithiau diangen mewn ambiwlansys a derbyniadau diangen i’r ysbyty. Cymru yw’r wlad gyntaf yn y DU i gynnig y dechnoleg hon i holl glinigwyr gofal sylfaenol y GIG;
* Mae Byrddau Iechyd yn gweithio gydag Ymddiriedolaeth GIG Gwasanaethau Ambiwlans Cymru i ddatblygu llwybrau amgen yn y gymuned i gleifion sydd â chyflyrau anadlol er mwyn osgoi derbyniadau diangen i’r ysbyty;
* Oherwydd bod y gofod sydd ar gael mewn Adrannau Brys yn gyfyngedig, gofynnwyd i’r Byrddau Iechyd ystyried gwneud newidiadau i amgylchedd ffisegol adrannau, gan y bydd angen iddynt fod yn hyblyg ac yn gynaliadwy wrth i’r galw newid yn ystod y pandemig a thros y gaeaf;
* Mae Byrddau Iechyd yn gweithio gyda’u partneriaid i weithredu llwybrau ‘rhyddhau i adfer yna asesu’, er mwyn sicrhau bod pobl sy’n barod i adael yr ysbyty yn gallu dychwelyd i’w cymuned leol heb fod unrhyw oedi diangen. Cafodd £10m ei roi i Fyrddau Partneriaeth Rhanbarthol ym mis Ebrill i gefnogi’r gwaith o ddarparu’r llwybrau hyn. Bydd hyn yn hanfodol er mwyn hwyluso llif y cleifion drwy system yr ysbyty ac atal Adrannau Brys rhag mynd yn orlawn.


Yn yr un modd â’r gwasanaeth ambiwlans, mae Adrannau Brys ar gael ar unrhyw adeg i unrhyw berson – 24 awr y dydd, 7 diwrnod yr wythnos, 365 diwrnod y flwyddyn – ond gwyddom nad y rhain yw’r gwasanaethau mwyaf priodol i ddiwallu anghenion pawb bob amser. Yn unol â’r cynllun *Cymru Iachach*, rydym wedi ymrwymo i sicrhau nad yw pobl ond yn mynd i ysbyty cyffredinol pan fo hynny’n hanfodol, ac oherwydd y gofynion cadw pellter corfforol sydd ar waith, nid fu’r angen i weithredu ar hyn erioed mor dyngedfennol.


Rydym yn awyddus i sicrhau bod pobl, y mae arnynt angen cymorth, gofal neu driniaeth frys y gellir ei ddarparu’n ddiogel yn y gymuned, yn gallu cael amrywiaeth o wasanaethau yn ddi\-dor mor agos i’w cartrefi â phosibl.


Fel un o brif elfennau’r gwaith o ailgynllunio gofal brys ac argyfwng, byddwn yn gweithio gyda’r cyhoedd, yn ogystal â’r Byrddau Iechyd a’u partneriaid, i ddatblygu dull gweithredu newydd i bobl sy’n meddwl efallai bod angen iddynt ddefnyddio’r Adran Frys, ond nad ydynt yn hollol siŵr beth yw’r peth gorau iddynt ei wneud.  


Gan adeiladu ar egwyddorion y newidiadau llwyddiannus a wnaed i’r model ymateb clinigol ar gyfer ambiwlansiau, bydd y dull gweithredu newydd yn sicrhau bod cleifion yn cael gwybod yn glir beth y mae angen iddynt ei wneud a lle y mae angen iddynt fynd er mwyn datrys unrhyw broblem.


Hoffwn nodi’n glir o’r dechrau nad bwriad y dull hwn yw atal pobl rhag mynd i Adrannau Brys os mai dyma’r gwasanaeth cywir ar gyfer eu hanghenion clinigol. Ni fydd mynediad i wasanaethau gofal mewn argyfwng yn newid ar gyfer pobl â chyflyrau difrifol neu lle mae bywyd yn y fantol, ac ni fydd unrhyw newid o ran sut yr ymdrinnir â galwadau 999 ar gyfer y cleifion blaenoriaeth uchel hyn.


O dan y model newydd, bydd pobl â chyflyrau nad ydynt yn ddifrifol nac yn bygwth bywyd yn gallu cael cyngor clir a phroffesiynol ar ba wasanaeth sydd fwyaf addas i’w hanghenion. Byddant yn cael eu hasesu o bell gan feddyg neu nyrs â chymwysterau addas ac, yn dibynnu ar ddifrifoldeb eu cyflwr, efallai y byddant yn:


* cael eu hannog i roi cynnig ar hunanofal;


* cael eu cyfeirio at wasanaeth mwy priodol yn eu cymuned leol;
* cael apwyntiad uniongyrchol mewn Adran Frys os oes angen iddynt gael eu hasesu a’u trin.


Yn hanfodol, bydd hyn yn ei gwneud yn haws trin y rheini sydd â chyflyrau difrifol, neu lle mae bywyd yn y fantol, ar unwaith yn yr Adran Frys er mwyn sicrhau eu bod yn cael y canlyniadau gorau posibl. Bydd hefyd yn galluogi pobl â chyflyrau llai difrifol i aros adref yn ddiogel a mynd i’r Adran Frys dim ond pan mae hynny’n angenrheidiol, ac ar adeg pan gallant ddisgwyl cael eu gweld.


Rwy’n disgwyl y bydd y gwasanaeth hwn o fudd i rieni plant ifanc a phobl sy’n teimlo bod mynd i Adran Frys prysur yn brofiad anghyfforddus neu ofidus. Bydd hefyd yn ddefnyddiol iawn i ddiogelu pobl mewn perygl, pobl agored i niwed neu bobl sydd wedi bod yn cymryd camau gwarchod, drwy leihau’r amser y byddant yn ei dreulio yn yr Adran.


Mae’n hanfodol bod y gwasanaeth hwn yn hygyrch i bawb. Rwyf wedi nodi’n glir fy mod yn disgwyl i unrhyw newidiadau a wnaed o dan y model hwn sicrhau mynediad cyfartal i bobl â nam ar y synhwyrau, sy’n ei chael yn anodd cael gwasanaethau dros y ffôn neu sydd ddim yn siarad Saesneg fel eu hiaith gyntaf.


Rydym hefyd eisiau symud tuag at system lle gall cleifion ddisgwyl yr un profiad boed hynny ar\-lein neu dros y ffôn gyda’u practis cyffredinol, GIG Cymru 111 neu unrhyw rif lleol arall.


Bydd gwasanaeth ffôn newydd ‘CAV 24/7’ yn cael ei lansio yn ardal Bwrdd Iechyd Prifysgol Caerdydd a’r Fro yr haf hwn, fel rhan o gynllun braenaru ar gyfer y dull gweithredu newydd hwn yng Nghymru. Cafodd adolygiad clinigol o gleifion sy’n defnyddio’r Adran Frys yn Ysbyty Athrofaol Cymru, Caerdydd, ei gynnal fel rhan o’r gwaith datblygu lleol. Roedd yr adolygiad yn dangos bod 60% o’r holl achosion lle’r oedd pobl yn dod i’r Adran yn rhai a fyddai’n addas ar gyfer model braenaru ‘CAV 24/7’, gyda 21% o’r cleifion hynny’n addas ar gyfer hunanofal, neu ar gyfer cael cyngor neu eu hasesu mewn lleoliad amgen.


Mae’r arolygon a gomisiynwyd yn y gorffennol gan Lywodraeth Cymru a GIG Cymru i edrych ar fynediad at wasanaethau gofal brys wedi canfod bod mwyafrif sylweddol (88%) o’r rheini a holwyd yn meddwl ei bod yn bwysig darparu cyngor meddygol dros y ffôn os oedd hynny’n bosibl, gan osgoi’r angen i ofal gael ei uwchgyfeirio (hy ymateb gan ambiwlans).


Mae’n glir bod yna gyfle i gydweithio i ailgynllunio sut mae pobl yn cael mynediad at wasanaethau pan fo angen neu eisiau cyngor neu driniaeth arnynt.


Mae’r cynlluniau braenaru sy’n cael eu defnyddio gan Fwrdd Iechyd Prifysgol Caerdydd a’r Fro i ganfod ffordd ymlaen wedi cael eu datblygu’n lleol gan arweinwyr clinigol o bob rhan o’r gwasanaethau gofal sylfaenol, gofal cymunedol, a gofal brys, a bydd yn arwain at ymgyrch farchnata helaeth, a fydd yn dechrau maes o law, i dargedu preswylwyr Caerdydd a Bro Morgannwg.  


Bydd y cynlluniau braenaru a ddefnyddir yn galluogi Byrddau Iechyd eraill i ystyried a datblygu modelau tebyg os bydd angen. Y bwriad yw cyflwyno dull gweithredu *unwaith i Gymru* ar raddfa genedlaethol, yn seiliedig ar ganlyniadau gwerthuso manwl o brofiadau staff a chleifion a fydd yn ganolog i’r gwaith datblygu a gweithredu pellach. 


Byddaf yn cyhoeddi datganiad arall yn yr hydref i roi’r wybodaeth ddiweddaraf i’r Aelodau ynghylch hynt y gwaith o ailgynllunio’r gwasanaethau hanfodol hyn yn ehangach.  


Caiff y datganiad ei gyhoeddi yn ystod y toriad er mwyn rhoi'r wybodaeth ddiweddaraf i aelodau. Os bydd aelodau eisiau i mi wneud datganiad pellach neu ateb cwestiynau ynglŷn â hyn pan fydd y Senedd yn dychwelyd, byddwn yn hapus i wneud hynny.







Translation:


 
The unprecedented challenges we have experienced in planning and delivering all aspects of health and care services during the COVID\-19 pandemic have acted as a catalyst for testing innovative, outcome focused approaches. This has brought a new focus to how we deliver safe, person\-centred services in these exceptional circumstances, and an opportunity to take learning and modernise, with a view to future\-proofing our services.


We have followed closely how people have behaved differently when accessing urgent and emergency care services, in response to the risks and restrictions the pandemic has brought. The NHS has also had to adapt quickly to respond to the pandemic, while keeping staff and patients safe and continuing to deliver the urgent and emergency care services people need.


Activity at Emergency Departments across Wales reduced significantly during the first months of the COVID\-19 pandemic, at times 60% below the ‘normal range’. There were concerns expressed during these early stages of the pandemic about patients delaying seeking treatment due to the risk of exposure to COVID\-19, and presenting at Emergency Departments too late to optimise their outcome, and there have sadly been isolated serious incidents reported to evidence this hypothesis albeit small in number.


However, evidence suggests a proportion of patients who present at Emergency Departments do not require urgent care and would benefit from either self\-care or accessing advice, health or social care in other parts of the system. There is also emerging evidence that suggests the reduction in attendances over the course of the pandemic related in greater number to ‘lower risk’ patients, where experience and outcomes would have benefited from accessing advice or care elsewhere.


Since June, we have seen a gradual return to the ‘normal range’ of activity at Emergency Departments. Health Boards are increasingly beginning to operate at higher levels of operational escalation as a direct result of rising pressure on Emergency Departments and the associated risk to quality of care and patient safety. Some Health Boards have begun to report queues of patients outside departments caused by reduced space within the department as a result of compliance with physical distancing guidance. To provide context, activity at Emergency Departments in Wales has increased by around 34% since 2009, and over 1 million presentations are now recorded annually.


**The Royal College of Emergency Medicine (RCEM) and the Royal College of Physicians have also expressed concern in recent weeks about the safety of patients and staff, should Emergency Departments become over\-crowded.**


**RCEM has reflected on an urgent need to change from a service model that sees an unlimited number of patients attending Emergency Departments in an uncoordinated way, making it difficult to keep patients safe. The College argues that the most vulnerable patients attending Emergency Departments are at most risk if they do pick up COVID\-19 in ‘over\-crowded’ departments.**


In view of these challenges, we are taking a range of actions in response as part of a redesign of the urgent and emergency care system. Collectively these will provide a better, more appropriate care offer to patients, they include


* A National Video Consultation Service has been rolled out across all health sectors in Wales. Over 15,000 consultations have already been undertaken across Primary, Secondary and Community Care settings and feedback from patients and staff who have used the service have been overwhelmingly positive.
* £650,000 has been invested to establish a new system to connect health care professionals in the community with specialist consultants to enable safe decisions about preventing unnecessary ambulance transport and admission to hospital. Wales is the first UK country to offer all NHS primary care clinicians with this technology
* Health Boards are working with the Welsh Ambulance Services NHS Trust to develop alternative, community based pathways for patients with respiratory complaints to prevent unnecessary admission to hospital
* Given the limited size and scale of Emergency Department footprints, Health Boards have been asked to consider necessary changes to the physical environment of departments that must be flexible and sustainable as demand changes during the pandemic and over winter, and
* Health Boards are working with their partners to deliver ‘discharge to recover then assess’ pathways, enabling people who are ready to leave hospital to return to their local community without unnecessary delay. £10 million funding was allocated to Regional Partnership Boards in April to support delivery. This will be crucial to enable flow of patients through the hospital system to avoid overcrowding in Emergency Departments.


Much like the ambulance service, Emergency Departments are accessible at any time, to anyone \- 24 hours, 7 days a week, 365 days a year – but we know they are not always the most appropriate services to meet everyone’s needs.


In line with *A Healthier Wales*, we are committed to ensuring people will only go to a general hospital when that is essential and, with physical distancing requirements in place, achieving this outcome has never been so prescient.


We want people who need urgent support, care or treatment that can be safely delivered in the community to be able to access a range of services which are seamless, and delivered as close to home as possible.


As a key element of the redesign of urgent and emergency care, we will work with the public, Health Boards and their partners to develop a new approach for people who think they may need to access the Emergency Department but are unsure of where to go.


Building on the principles of the successful changes to the ambulance clinical response model, the new approach will ensure patients get a clear direction of what they need to do and where they need to go in order to resolve their issue.


I would like to make it clear at the outset that this approach is not intended to prevent people from attending Emergency Departments, if this is the right service for their clinical need. Access to emergency care services for people with life\-threatening or serious conditions will not change, nor will there be any change to how 999 calls for these high priority patients are dealt with.


Under the emerging model, people with non\-life threatening and non\-serious conditions will be able to access clear, professional advice on which service is best suited to meet their needs. They will be assessed remotely by a suitably qualified doctor or a nurse and, depending on the severity of the condition, they may be:


* encouraged to self\-care
* signposted to a more appropriate service in their local community, or
* directly booked in to an appointment in an Emergency Department if they need further assessment and treatment.


Crucially, this will help ensure that those with life\-threatening and serious complaints are treated immediately within the Emergency Department to optimise their outcomes. It will also enable people with less severe conditions to safely remain at home and only attend the Emergency Department if it is necessary for them to do so, and at a time when they can expect to be seen.


I expect this service to be beneficial for parents of young children and people for whom attending a busy Emergency Department may be an uncomfortable or distressing experience. It will also be particularly helpful in protecting people who are at risk, vulnerable or have been shielding, by reducing the time they spend in the Department.


It is essential that this service is accessible to everyone. I have made clear my expectation that any changes made under this model must ensure people who have sensory loss, may find it difficult to access services by telephone or where English is not their first language will receive equitable access.


We also want to move towards a system where patients can expect the same experience, whether they choose to go online or call their general practice, NHS Wales 111 or any other local number.


The new ‘CAV 24/7’ phone service will be launched in the Cardiff and Vale University Health Board area this Summer, as part of a ‘pathfinder’ for this new approach in Wales. A clinical review of patients accessing the Emergency Department at University Hospital Wales, Cardiff was undertaken as part of local development work. The review found 60% of total patient attendances were suitable for the ‘CAV 24/7’ pathfinder model, with 21% of patient presentations suitable for self\-care, advice or assessment in an alternative setting.


Surveys previously commissioned by Welsh Government and NHS Wales on access to emergency care services have found the significant majority (88%) of those surveyed thought it was important to provide medical advice on the phone where possible if that avoided the need for an escalation in care (i.e. an ambulance response).


There is clearly opportunity to collaboratively redesign the way people access services when they need – or want – advice or treatment.


The Cardiff and the Vale UHB pathfinder approach has been developed locally by clinical leaders from across primary, community and emergency care and will be the source of an extensive marketing campaign targeted at residents of Cardiff and the Vale of Glamorgan to commence shortly.


The pathfinder approach will enable other Health Boards to consider and, if appropriate, evolve similar models. The intent is to scale to a national *once for Wales* approach subject to robust evaluation of staff and patient experience which will be central to further development and implementation.


I will release a further statement in the Autumn to update Members on progress on the broader redesign of these essential services.


This statement is being issued during recess in order to keep members informed. Should members wish me to make a further statement or to answer questions on this when the Senedd returns I would be happy to do so.