Translate the text from Welsh to English.



 
Mae tanau yng Nghymru ar drai ers talwm, ac erbyn hyn maent ar eu hisaf.  Mae sicrhau bod y duedd honno'n parhau'n gofyn am ddealltwriaeth lawn o'r newid yn risgiau tân, a chamau gweithredu gan ein Gwasanaethau Tân ac Achub i fynd i'r afael â'r risgiau hynny. Mae hyn yn arbennig o bwysig yn achos tanau yn y cartref, sy'n cyfrif am y mwyafrif o danau ac anafiadau o dân.  
  
Y llynedd canfuwyd tuedd sy'n peri pryder mewn tanau trydanol yn y cartref.  Yn wahanol i ffynonellau hysbys eraill o dân, mae'r rhain ar gynnydd.  Gwnaethom ymrwymiad felly i ymchwilio i'r cynnydd hwn, ac rwyf bellach yn gallu cyhoeddi canfyddiadau'r gwaith hwnnw.  Mae ar gael yn:\-  
  
https://llyw.cymru/topics/people\-and\-communities/communities/safety/fire/?lang\=cy    
     
Er bod y mwyafrif o danau mewn anheddau'n deillio o offer domestig, fe'u hachosir yn bennaf gan ymddygiadau anniogel megis rhywbeth yn tarfu ar berson sy'n coginio neu osod gwrthrychu'n rhy agos at y gwres.  Lleiafrif bach yn unig a achosir gan offer trydanol anniogel eu hunain. Mae'r Gwasanaethau Tân ac Achub yng Nghymru felly'n canolbwyntio llawer o'u gweithgarwch atal ar godi ymwybyddiaeth o risgiau tân a newid ymddygiad pobl.  Mae hyn wedi cyfrannu'n sylweddol at y gostyngiad mewn tanau damweiniol mewn cartrefi dros y 15 mlynedd ddiwethaf.   
  
Er hynny, yn achos tanau lle nodir y ffynhonnell fel  “dosbarthiad trydanol” gwelwyd tuedd i'r gwrthwyneb.  Mae hyn yn cynnwys tanau sy'n dechrau yn y cyflenwad trydan mewn cartrefi: Mesuryddion trydan, blychau ffiwsiau ac unedau defnyddwyr, gwifro ar gyfer goleuadau a socedi, a'r gwifrau ar gyfer offer.   Rydym wedi canolbwyntio ar y rhain yn ystod ein hymchwil, sydd wedi edrych yn fanwl ar natur y cynnydd yr ydym wedi'i weld a'r rhesymau drosto.  Ymarfer manwl oedd hwn sydd wedi cynnwys craffu ar adroddiadau am gannoedd o danau unigol, yn ogystal â data o Gymru a mannau eraill.    
  
Dylwn bwysleisio i'r ymchwil hon ddechrau cyn Twr Grenfell ac nad oes cysylltiad rhwng y ddau beth.  Digwyddodd y trasiedi hwnnw oherwydd pa mor gyflym y lledaenodd y tân, ddim paham y dechreuodd.  Ac er ei bod yn ymddangos mai eitem o offer yn y cartref oedd ffynhonnell y tân, nid oes dim byd yn awgrymu bod y tân i'w briodoli i'r gosodiad trydanol yn y twr.  
  
Pan godwyd y mater hwn yn y Cyfarfod Llawn y llynedd roedd pobl yn dyfalu bod y cynnydd yn ymwneud â'r cynnydd yn y defnydd o ddyfeisiau symudol megis, ffonau llechi, ac e\-sigaréts.  Er hynny, mae'r dystiolaeth yn dangos nad yw hyn yn wir.  Bu modd inni hefyd ddiystyru cysylltiadau ag offer trydanol eraill, ac nid yw'n ymddangos bod cysylltiad rhwng y cynnydd yn y tanau hyn a phoblogaeth sy'n heneiddio.    
  
Er ein bod wedi llwyddo i ddiystyru'r ffactorau hyn, nid ydym wedi llwyddo i nodi rheswm pendant dros y cynnydd hwn.  Mae'r duedd hon yn ymwneud â thanau yn ardal ddaearyddol De Cymru ac nid yw'n cael ei dyblygu'n gyson mewn mannau eraill yn y DU, neu yn yr UDA neu Iwerddon.   Mae rhyw un rhan o dair o'r tanau dosbarthiad trydanol yn Ne Cymru'n ymwneud â blychau ffiwsiau neu unedau defnyddwyr, ac mae'n rhesymol tybio y gallai achosion y tanau hyn a thanau eraill mewn systemau dosbarthiad trydanol gynnwys defnyddio hen wifrau, gwifrau wedi'u difrodi neu ddiffygiol, defnyddio ffiwsiau â graddfa amhriodol, a gorlwytho socedi. Efallai y bydd cysylltiadau ag oedran y tai, deiliadaeth y tai a/neu amddifadedd ac nid oes modd dilysu hynny trwy ddefnyddio'r data sydd ar gael ar hyn o bryd.  Rhywbeth yr wyf yn disgwyl i'r Gwasanaethau Tân ac Achub ymchwilio iddo yw hwn.          
  
Beth bynnag fo'r union achosion, ymddengys fod tanau dosbarthiad trydanol yn deillio o osodiadau sy'n hen, yn ddiffygiol, neu sydd wedi'u cynnal a'u cadw'n wael yn hytrach nag o'r mathau o faterion ymddygiadol y mae Gwasanaethau Tân ac Achub wedi canolbwyntio eu gwaith diogelwch yn y cartref arnynt.  Felly mae'r adroddiad hefyd yn argymell bod y Gwasanaethau'n adolygu'r rhaglenni hyn yn unol â hynny.  Nid trydanwyr yw diffoddwyr tân ac ni ellir disgwyl iddynt drwsio namau \- ond fe allant ac fe ddylent godi ymwybyddiaeth, nodi hen osodiadau neu osodiadau diffygiol, ac argymell camau unioni.  
  
Mae'r cynnydd mewn tanau dosbarthiad trydanol yn sylweddol ac yn digwydd yn rheolaidd ac mae'n dal yn destun pryder. Er hynny, mae nifer y tanau hyn yn dal yn gymharol isel, ac nid yw'r dystiolaeth yn awgrymu bod risg uwch o anaf o danau dosbarthiad trydanol nag o unrhyw dân damweiniol arall mewn annedd.  Nid yw grwpiau agored i niwed megis pobl hŷn mewn risg sylweddol fwy ychwaith.  Mae'r adroddiad hwn yn bwysig wrth feithrin dealltwriaeth o risgiau tân yn y cartref, ond ni ddylai fod yn destun pryder.   Rwyf yn ffyddiog y bydd ein gwasanaethau Tân ac achub yn gweithredu arno, a byddaf yn sicrhau bod fy swyddogion yn monitro eu cynnydd.  








Translation:


 
Fires in Wales are in long\-term decline, and are now at an all\-time low.  Sustaining that trend requires a full understanding of the changing risks of fire, and action by our Fire and Rescue Services to tackle those risks.  This is especially important for fires in the home, which account for the great majority of deaths and injuries from fire.  

  

Last year we detected a concerning trend in domestic electrical fires.  Unlike other known sources of dwelling fires, these are showing a sustained increase.  We therefore committed to undertaking research into this increase, and I am now able to publish the findings of that work.  It is available at:\-  

  

https://gov.wales/topics/people\-and\-communities/communities/safety/fire/?lang\=en   

   

Although most dwelling fires originate in domestic appliances, they are largely caused by unsafe behaviours such as distraction while cooking or placing objects too close to heat.  Only a small and declining minority are caused by unsafe electrical appliances themselves.   The Fire and Rescue Services in Wales therefore focus much of their prevention activity on raising awareness of fire risks and changing people’s behaviours.  This has contributed significantly to the overall decline in accidental dwelling fires over the last 15 years.  

  

However, fires where the source is identified as “electrical distribution” have shown the opposite trend.  This includes fires which originate in the electricity supply in homes: electricity meters, fuse boxes and consumer units, wiring for lights and sockets, and the wiring to appliances.   These have been the focus of our research, which has looked in great detail at the nature and possible reasons for the increase we have seen.  This has been a painstaking exercise which has involved scrutiny of reports about hundreds of individual fires, as well as data from Wales and elsewhere.    

  

I should stress that this research began before the Grenfell Tower fire and has no connection to it.  That tragedy arose because of how quickly the fire spread, not why it started.  And while it appears likely that the source of the fire was a domestic appliance, there is nothing at all implicating the electrical installation in the tower.  

  

When this issue was raised in Plenary last year there was speculation that the increase related to the increase in use of mobile devices such as phones, tablets and e\-cigarettes.  However, the detailed evidence shows that this is not the case.  We have also been able to rule out links to other electrical appliances, and there does not appear to be a link between the increase in these fires and the ageing of the population.    

  

Whilst we have been able to rule these factors out, we have not been able to identify a definitive reason why this increase has occurred.  The trend mostly relates to fires in the South Wales geographical area and is not consistently replicated elsewhere in the UK, or in the USA or Ireland.   Around a third of the electrical distribution fires in South Wales relate to fuse boxes or consumer units, and it is reasonable to assume that the causes of these and other fires in electrical distribution systems might include old, damaged or defective wiring use of inappropriately rated or improvised fuses, and overloading of sockets.  There may be links to age of housing, housing tenure and/or deprivation, but it is not possible to verify that using the data which are currently available.  This is something that I now expect Fire and Rescue Services to explore.          

  

Whatever the exact causes, electrical distribution fires seem more likely to result from old, defective or badly\-maintained installations than from the sorts of behavioural issues on which Fire and Rescue Services have focused their home safety work.  So the report also recommends that the Services review these programmes accordingly.  Firefighters are not electricians and cannot be expected to repair faults – but they can and should raise awareness, identify obviously old or defective installations, and recommend remedial action.  

  

The increase in electrical distribution fires is significant and sustained, and remains a concern.  However the number of these fires remain relatively low, and the evidence does not suggest that there is any greater risk of injury from electrical distribution fires than from any other accidental dwelling fire.  Nor are vulnerable groups such as older people at significantly greater risk.  This report is important in building understanding of fire risks in the home, but it should not be a cause for alarm.   I am confident our Fire and Rescue Services will act on it, and I will ensure my officials monitor their progress.