Translate the text from Welsh to English.



 
Ym mis Chwefror 2018, ymrwymais i gyflwyno system ddigidol offthalmig i atgyfeirio pobl yn sydyn am driniaeth a lle bo’n briodol, i alluogi mwy o bobl i gael triniaeth a gofal yn lleol. Gweledigaeth Llywodraeth Cymru yn *Cymru Iachach* yw dull sy’n canolbwyntio ar yr unigolyn. Mae sicrhau gwasanaeth digidol i wasanaethau offthalmig yn gam sylweddol i gefnogi byrddau iechyd i ddarparu mwy o wasanaethau y tu allan i ysbytai, yn nes at y cartref ac i leihau’r amser y mae pobl yn gorfod ei aros am driniaeth.


Rwy’n falch o gyhoeddi fy mod wedi cytuno ar £7\.087 miliwn o gyllid ychwanegol ar gyfer cyflwyno system ddigidol newydd ar gyfer gofal llygaid ar draws gofal sylfaenol ac eilaidd. Bydd digido yn helpu i leihau galw mewn gofal eilaidd ac yn darparu profiad gwell a chanlyniadau gwell i ddinasyddion ledled Cymru.


Bydd cyflwyno atgyfeiriadau electronig o bractisau optometreg cymunedol i adrannau llygaid ysbytai’n cysylltu’r system gyfan i ddarparu atgyfeiriadau cleifion diogel ac amserol ar gyfer diagnosis a thriniaeth. Bydd hyn yn sicrhau bod atgyfeiriadau’n cael eu gwneud yn gyflym a diogel i osgoi oedi mewn triniaeth. Gan adeiladu ar atgyfeirio electronig, bydd Cofnod Electronig am Gleifion yn cael ei gyflwyno a fydd yn galluogi practisau optometreg cymunedol ac adrannau llygaid ysbytai i weld cofnod claf, gan ddarparu gofal a monitro parhaus ar y cyd.


Gwn fod y bygythiad i iechyd llygaid o glefydau sy’n achosi dallineb yn dod yn gynyddol gyffredin a chyda phoblogaeth sy’n heneiddio rydym yn wynebu heriau sylweddol wrth i fwy o bobl fod angen gwasanaethau.


Rwyf wedi bod yn bryderus iawn am y risg i gleifion ar restr aros ddilynol ar gyfer triniaeth ac adolygiad offthalmoleg. Bydd perfformiad yn erbyn mesur newydd ar gyfer cleifion gofal llygaid yn dechrau cael ei gofnodi o fis Ebrill 2019\. Bydd y mesur newydd yn sicrhau y dylai pob claf, boed yn atgyfeiriad newydd neu’n apwyntiad dilynol, gael ei weld o fewn dyddiad adolygu y cytunwyd arno’n glinigol. Mae’r mesur newydd yn heriol. Mae cyflwyno llwybrau cynaliadwy’n genedlaethol yn allweddol i sicrhau bod GIG Cymru’n gallu parhau i gefnogi cleifion.


Mae angen i fyrddau iechyd weddnewid darpariaeth gwasanaethau yn awr i ddiwallu’r anghenion a amcangyfrifir ar gyfer y dyfodol.


Fis diwethaf, dyrennais £3\.3 miliwn o gyllid afreolaidd i fyrddau iechyd i wneud y newidiadau angenrheidiol i weddnewid gwasanaethau gofal llygaid a gweithredu’r llwybr cenedlaethol y cytunwyd arno ledled Cymru. Mae pob bwrdd iechyd wedi derbyn cyllid i gefnogi gwasanaethau allweddol a fydd yn sicrhau’r effaith orau i bobl sy’n byw â chyflyrau fel glawcoma, cataract, retina meddygol a dirywiad macwlaidd sy’n gysylltiedig â henaint. Mae cynlluniau sy’n gysylltiedig â’r buddsoddiad hwn yn cynnwys:


* ehangu neu sefydlu gwasanaethau cymunedol, i sicrhau bod pobl yn cael eu gweld yn y lleoliad mwyaf priodol a chan y person mwyaf priodol;
* ailgynllunio llwybrau yn unol â’r rhai y cytunwyd arnynt yn genedlaethol yn 2016;
* cyflwyno a datblygu clinigau rhithwir ymhellach;
* ehangu cymysgedd sgiliau staff, i gynnwys nyrsys all rhoi pigiadau ac optometryddion i rannu gofal yn ddiogel rhwng gweithwyr gofal llygaid cymunedol ac ysbytai.


Mae Canolfannau Diagnostig a Thriniaeth Offthalmig yn elfen allweddol o gynlluniau byrddau iechyd i ddarparu gwasanaethau cymunedol i asesu a rheoli cleifion sydd â chyflyrau llygaid â risg isel o ddirywio. Mae’r canolfannau hyn hefyd yn sicrhau bod gan wasanaethau cataract glinigau un stop, clinigau gweithio cymunedol a rhithwir, sy’n newid gweddnewidiol hanfodol i fyrddau iechyd ei weithredu a sicrhau bod y claf a’i anghenion yn ganolog i’r broses. 


Mae’r cyhoeddiad hwn yn dangos fy ymrwymiad parhaus i fuddsoddi a chefnogi byrddau iechyd i ysgogi newid, a gwella a darparu’r gwasanaethau gorau posibl ym maes gofal offthalmig.







Translation:


 
In February 2018, I committed to introduce an ophthalmic digital system to refer people quickly for treatment and where appropriate, to enable more people to be treated and cared for locally.  The Welsh Government’s vision in *A Healthier Wales* is for a person\-centred approach and ensuring ophthalmic services are on a digital system is a significant step to support health boards to deliver more services outside of hospitals, closer to home and to reduce the time people have to wait to be treated. 


I am pleased to announce that I have agreed £7\.087m additional funding for the introduction of a new digital system for eye care across both primary and secondary care. Digitisation will help to reduce demand in secondary care and provide a better experience and improved outcomes for citizens across Wales.


The introduction of electronic\-referral from community optometry practices to hospital eye departments will connect the whole system to provide safe and timely patient referrals for diagnosis and treatment.  This will ensure referrals are made quickly and safely avoiding delay in treatment.  Building on the electronic referral, an Electronic Patient Record will be introduced enabling community optometry practices and hospital eye departments to jointly view a patient record, providing shared care and ongoing monitoring. 


I know the threat to eye health from diseases that cause blindness is becoming increasingly common and with an ageing population we face significant challenges as more people need to access services. 


I have been extremely concerned about the risk to patients on a follow\-up waiting list for ophthalmology treatment and review. Performance against a new measure for eye care patients will be reported from April 2019\. The new measure will ensure all patients, whether a new referral or a follow\-up appointment, should be seen within a clinically agreed review date. The new measure is challenging.  National roll out of sustainable pathways are key to ensuring NHS Wales can continue to support patients. 


To meet the estimated future need, health boards need to transform service delivery now. 


Last month, I allocated £3\.3million non\-recurrent funding to health boards to make the necessary changes to transform eye care services and implement the agreed national pathway across Wales.  Every health board has received funding to support key services which will make the biggest impact for people living with conditions including glaucoma, cataract, medical retina and age\-related *macular degeneration.*Plans supported by this investment include:


* expanding or establishing community services , to ensure people are seen in the most appropriate setting and by the most appropriate person;
* redesigning pathways to those nationally agreed in 2016;
* introducing and further developing  virtual clinics;
* expanding the skill mix of staff, to include nurse injectors and optometrists to safely share care between community and hospital eye care professionals.


Ophthalmic Diagnostic and Treatment Centres are a key element in health board plans to deliver community\-based services to assess and manage patients whose eye conditions are at low risk of deterioration.  The Ophthalmic Diagnostic and Treatment Centres also ensure cataract services have one\-stop clinics, community working and virtual clinics, which is essential transformational change for health boards to implement and ensure the patient and their needs are at the centre of the process.


This announcement demonstrates my continued commitment to invest and support health boards to drive change, improve and deliver the best possible services in ophthalmic care.