Translate the text from Welsh to English.



 
Bydd yr Aelodau’n ymwybodol y bu’n rhaid inni wneud y penderfyniad anodd, yn sgil dechrau pandemig COVID\-19 yn gynnar yn 2020, i rewi’r rhan fwyaf o’r gwaith ar weithredu argymhellion y Comisiwn ar Gyfiawnder yng Nghymru.


Gwnaed y penderfyniad i rewi’r gwaith oherwydd yr angen i Weinidogion a swyddogion ganolbwyntio ar anghenion brys y dydd, yn ogystal â’r angen i bob rhan o’r system gyfiawnder roi blaenoriaeth i lunio a chyflawni cynlluniau i sicrhau bod cyfiawnder yn parhau i gael ei ddarparu ar y sail fwyaf diogel posibl.


Yn benodol, nid yw hi wedi bod yn bosibl gwneud cynnydd sylweddol ar y trafodaethau manwl â Llywodraeth y DU sy’n angenrheidiol i ystyried holl ganfyddiadau’r adroddiad yn briodol. Fodd bynnag, croesawaf y cadarnhad gan yr Arglwydd Ganghellor yn bersonol i Weinidogion ac yn y Pwyllgor Deddfwriaeth, Cyfiawnder a’r Cyfansoddiad yn y Senedd hon fod Llywodraeth y DU yn dal i fod yn fodlon trafod yr adroddiad.


Fodd bynnag, nid yw COVID\-19 wedi dileu’r angen i Lywodraeth Cymru gyflawni swyddogaethau ym maes cyfiawnder. Yn wir, mae’r pandemig wedi’i gwneud yn ofynnol inni ymgysylltu’n agosach nag erioed i sicrhau bod gwahanol elfennau o’r system gyfiawnder yn parhau i weithredu’n ddiogel. Er enghraifft, gwnaethom weithio i sicrhau bod gan dribiwnlysoedd megis Tribiwnlys Adolygu Iechyd Meddwl Cymru a Thribiwnlys Anghenion Addysgol Arbennig Cymru yr awdurdod deddfwriaethol a’r capasiti gweinyddol i reoli achosion o bell. Gwnaethom hefyd drefniadau wrth gefn i alluogi gwrandawiadau i gael eu cynnal gerbron un barnwr neu i ddelio â gwrandawiadau yn seiliedig ar y papurau. Hyd yma, nid oes angen wedi bod am y trefniadau wrth gefn hyn. Rwy’n ddiolchgar i aelodau, staff a defnyddwyr y tribiwnlysoedd sydd wedi addasu mor effeithiol i’r trefniadau newydd ar gyfer darparu cyfiawnder.


Yn benodol, mae ein cyfrifoldeb i ddiogelu iechyd y cyhoedd hefyd wedi arwain at greu troseddau mewn deddfwriaeth ddatganoledig ar gyfradd ddigynsail. Wrth greu’r troseddau hyn, rydym wedi gorfod ystyried ar fyrder beth ddylem ei wneud ynglŷn â materion megis lefelau priodol dirwyon, dulliau gorfodi a phwerau’r rhai sy’n gorfodi cyfraith trosedd yng Nghymru yng ngoleuni ein rhwymedigaethau o dan y Confensiwn Ewropeaidd ar Hawliau Dynol.


Mae’r broses hon wedi tanlinellu ymhellach y diffygion yn y setliad datganoli presennol a nodwyd gan Gomisiwn Thomas. Wrth ei gwneud yn ofynnol i’r Llywodraeth ystyried y materion a nodir yn y paragraff uchod, mae’r pandemig wedi dangos yr anallu i ryddhau swyddogaethau cyfiawnder o swyddogaethau eraill y Llywodraeth mewn modd synhwyrol. Yn gryno, mae wedi dangos yr angen clir i Lywodraeth Cymru ddatblygu polisïau cyfiawnder er nad yw’n derbyn unrhyw gyllid at y diben hwnnw ac nad oes ganddi, yn aml, yr wybodaeth angenrheidiol ynglŷn â pherfformiad yn y system gyfiawnder.


Mae’r profiad o’r pandemig hefyd wedi dangos bod yr heddlu, llysoedd ac, yn bwysicaf oll, y cyhoedd yng Nghymru yn gallu deall a rheoli sefyllfaoedd lle mae cyfraith trosedd yn amrywio rhwng Cymru a Lloegr, yn groes i’r hyn y mae rhai sy’n amddiffyn y status quo wedi’i ddadlau yn flaenorol.


Felly, pe bai’n cael ei hailethol, byddai’r Llywodraeth hon yn ymgymryd â’r trafodaethau a addawyd ynglŷn ag Adroddiad Thomas, a’r ddadl y mae’n ei chyflwyno i ddatganoli swyddogaethau cyfiawnder.


Yn sgil yr angen parhaus i ystyried materion cyfiawnder, mae Is\-bwyllgor y Cabinet ar Gyfiawnder, a gadeirir gan y Prif Weinidog, wedi parhau i gwrdd drwy gydol y pandemig.


Yn olaf, er nad ydym eto wedi ymgymryd â thrafodaethau â Llywodraeth y DU ynglŷn ag Adroddiad Thomas yn gyffredinol, pan oedd hi’n bosibl bwrw ymlaen ag eitemau penodol o fewn yr adroddiad, rydym wedi parhau i wneud hynny.


Er enghraifft, roeddem yn falch bod y Pwyllgor Rheolau Trefniadaeth Sifil y llynedd wedi cytuno i weithredu argymhelliad yr adroddiad y dylid ei gwneud yn ofynnol i heriau cyfraith gyhoeddus yn erbyn awdurdodau yng Nghymru gael eu cyflwyno yng Nghymru, ac i’r gwrandawiadau cysylltiedig fod yng Nghymru.


Bydd y Dirprwy Weinidog yn rhoi rhagor o wybodaeth i’r Aelodau yr wythnos nesaf ynglŷn â hynt y Glasbrintiau ar gyfer Troseddwyr sy’n Fenywod a Chyfiawnder Ieuenctid, sy’n cyfrannu tuag at wireddu’r argymhellion hynny gan Gomisiwn Thomas y mae modd ymgymryd â nhw o dan y setliad presennol.


Mae cynnydd sylweddol hefyd wedi’i wneud tuag at sefydlu safle peilot Llys Teulu Cyffuriau ac Alcohol yng Nghymru. Roedd y cais gan Fwrdd Cyfiawnder Teuluol Lleol De\-ddwyrain Cymru i gynnal prosiect peilot yn llwyddiannus ac mae gwaith cynllunio ar gyfer y prosiect bellach wedi dechrau cyn i’r gweithgarwch Llys Teulu Cyffuriau ac Alcohol ddechrau yn yr hydref.


Gallaf hefyd roi’r wybodaeth ddiweddaraf i’r Aelodau ynglŷn â chreu Cyngor Cyfraith Cymru. Argymhellodd Comisiwn Thomas y dylid sefydlu Cyngor y Gyfraith i fod yn “llais i Gymru’r gyfraith” – corff mantell a fyddai hefyd yn hyrwyddo cydweithredu ac yn darparu adnoddau a rennir ar gyfer y rhai sy’n gweithio yn amgylchedd unigryw Cymru. Mae’n bwysig bod Cyngor y Gyfraith yn annibynnol oddi wrth y llywodraeth, ond ymrwymais i hwyluso ei sefydlu drwy ddod â darpar gyfranogwyr at ei gilydd a cheisio sicrhau ei fod yn cael ei sefydlu ar sylfaen gadarn a chynaliadwy.


Rwy’n falch iawn bod Cymdeithas y Cyfreithwyr wedi cytuno y gall ei swyddfa yng Nghymru ddarparu’r cymorth ysgrifenyddiaeth angenrheidiol ar gyfer y Cyngor a hwyluso sefydlu’r Cyngor. Mae hyn yn gyfraniad pwysig at y sector yn ei gyfanrwydd, gan fynd y tu hwnt i’r cyfreithwyr y mae Cymdeithas y Cyfreithwyr yn eu cynrychioli, a bydd yn galluogi’r Cyngor i gwrdd, sefydlu ei gylch gorchwyl a’i ffyrdd o weithio ei hun, a gosod ei agenda ei hun. Rwy’n ddiolchgar i Gymdeithas y Cyfreithwyr, ac mae’r Llywodraeth yn edrych ymlaen at gydweithio â Chyngor Cyfraith newydd Cymru i ystyried ei gynigion er mwyn sicrhau sector cyfreithiol cadarn a chynaliadwy i Gymru.







Translation:


 
Members will be aware that following the outbreak of Covid\-19 in early 2020, we had to take the difficult decision to pause most work on taking forward the recommendations of the Commission on Justice in Wales.


The decision to pause was taken because of a need for both ministers and officials to focus on the urgent needs of the day, as well as the need for all parts of the justice system to prioritise devising and delivering plans to ensure the continued delivery of justice on the safest possible footing.


In particular, it has not been possible to progress substantively the detailed discussions with the UK Government that are necessary to consider properly the full range of findings in the report. I do, however, welcome confirmation from the Lord Chancellor in person to ministers and at the Legislation, Justice and Constitution Committee in this Senedd that the UK Government remains willing to have discussions on the report.


However, Covid\-19 has not removed the requirement for the Welsh Government to carry out functions in the justice sphere. On the contrary, the pandemic has required us to engage more closely than ever in ensuring the continued safe operation of different elements of the justice system. For example, we worked to ensure that tribunals such as the Mental Health Review Tribunal for Wales and the Special Educational Needs Tribunal for Wales had the legislative authority and the administrative capacity to manage cases virtually, and made contingency arrangements to allow hearings to take place in front of a single judge or to be dealt with on the papers. These contingency arrangements have not to date been needed. I am grateful to the members, staff and users of the tribunals who have adapted so effectively to the changed arrangements for the delivery of justice.


In particular, our responsibility to protect public health has also led to an unprecedented rate of creation of criminal offences in devolved legislation. In creating these criminal offences we have been required to consider at pace what our approach should be to questions such as appropriate levels of penalties, means of enforcement and the powers of those who enforce criminal law in Wales in the light of our obligations under the European Convention on Human Rights.


This process has further highlighted the flaws in the current devolution settlement which were identified by the Thomas Commission. In requiring the Government to consider the matters set out in the paragraph above, the pandemic has demonstrated the inability to sensibly extricate justice functions from other governmental functions. In short, it has shown the clear need for the Welsh Government to develop justice policies despite it not receiving any funding for that purpose and often not being in possession of the necessary information about performance in the justice system.


The experience of the pandemic has also shown that, contrary to what some defenders of the status quo have previously argued, police, courts and most importantly the public in Wales are capable of understanding and managing situations where the criminal law varies between Wales and England.


If re\-elected, therefore, this Government would take forward the promised discussions on the Thomas Report, and the case it makes for devolution of justice functions.


Given the continuing need to consider matters of justice, the Cabinet Sub\-Committee on Justice chaired by the First Minister has continued to through the pandemic period.


Finally, although we have not yet pursued discussions with the UK Government on the Thomas Commission’s report as a whole, where it has been possible to advance particular items within the report, we have continued to do so.


For example, we were pleased that the Civil Procedure Rules Committee agreed last year to take forward the report’s recommendation that there should be a requirement that public law challenges against authorities in Wales must now be issued and heard in Wales.


The Deputy Minister will be providing a further update to members next week on progress of the Blueprints for Female Offending and Youth Justice, which contribute towards achieving those recommendations of the Thomas Commission that can be progressed under the current settlement.


Significant progress has also been made in establishing a Family Drug and Alcohol Court (FDAC) pilot site in Wales. The application from South\-East Wales Local Family Justice Board to run a pilot has been successful and planning for the pilot is now underway ahead of the FDAC commencing activity in the autumn.


I can also advise Members of progress in the creation of the Law Council of Wales. The Thomas Commission recommended a Law Council should be established to be a “voice for legal Wales” – an umbrella body which would also promote collaborative working and provide shared resources for those working in the unique Welsh environment. It is important that the Law Council is independent from government, but I committed to facilitate its inception by bringing together potential participants and seeking to ensure it was established on a stable and sustainable footing.


I am very pleased that the Law Society has agreed that its Wales office can provide the secretariat support that is needed for the Council and facilitate the Council’s establishment. This is an important contribution to the sector as a whole, going beyond the solicitors which the Law Society represents, and will allow the Council to meet, establish its own terms of reference and ways of working, and set its own agenda. I am grateful to the Law Society, and the Government looks forward to working collaboratively with the new Law Council in considering its proposals to ensure a strong and sustainable legal sector for Wales.