Translate the text from Welsh to English.



 
Mae cyllid ar gyfer llywodraeth leol yn rhan sylweddol o gyllideb gyffredinol Llywodraeth Cymru, gan adlewyrchu’r pwys mawr rydym yn ei roi ar y gwasanaethau hanfodol y mae awdurdodau lleol yn eu darparu i bobl ar draws Cymru. Fel y gwyddai’r Aelodau, mae mwyafrif y cymorth refeniw a roddir gan Lywodraeth Cymru yn cael ei wneud trwy’r setliad refeniw llywodraeth leol blynyddol. Yn 2024\-25, bydd yn darparu mwy na £5\.72bn i 22 awdurdod lleol Cymru. Mae’r cyllid hwn heb ei neilltuo, sy’n rhoi’r hyblygrwydd angenrheidiol i awdurdodau i ymateb i bwysau a blaenoriaethau lleol. Mae’n cael ei ddarparu drwy fformwla sydd wedi’i gynllunio i adlewyrchu anghenion perthnasol pob awdurdod lleol a’i allu i drethu. 

Fel y dywedais cyn y dadleuon ar gyllid llywodraeth leol yn gynharach eleni, rwyf wedi ymrwymo i wella tryloywder datblygiad parhaus y fformwla gyllido llywodraeth leol. Rwy’n cydnabod bod y fformiwla yn un cymhleth – mae fy swyddogion, ynghyd â swyddogion Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru, wedi bod yn cryfhau ymdrechion i gyfathrebu sut y penderfynir ar y setliad hwn drwy gynnig mwy o sesiynau gwybodaeth i swyddogion ac aelodau etholedig lleol ac i Gymdeithas Trysoryddion Cymru. Mae fy swyddogion hefyd yn cynnig sesiwn wybodaeth flynyddol ar y fformiwla i Aelodau’r Senedd. 

Mae’r gwaith i ddatblygu a chynnal y fformiwla yn cael ei wneud mewn partneriaeth gyda llywodraeth leol drwy swyddogion yr Is\-grŵp Dosbarthu, sy’n cael ei oruchwylio gan Lywodraeth Cymru ac arweinwyr llywodraeth leol drwy Is\-grŵp Cyllid Cyngor Partneriaeth Cymru. Mae cofnodion y grwpiau hyn yn cael eu cyhoeddi’n rheolaidd. Rwyf hefyd yn cyhoeddi rhaglen waith flynyddol Is\-grŵp Dosbarthu 2024 heddiw, a gytunwyd gan yr Is\-grŵp Cyllid y mis hwn. 

Cadarnhaodd yr Is\-grŵp Cyllid ymrwymiad llywodraeth leol i adolygiad parhaus a chyd\-ddatblygiad y fformiwla. Rwy’n falch bod y rhaglen waith ar gyfer 2024 yn dangos bod elfennau allweddol y fformiwla sy’n ymwneud ag ysgolion a gofal cymdeithasol wedi’u clustnodi ar gyfer eu trafod eleni. 

Gall hefyd fod yn ddefnyddiol i dynnu sylw at yr wybodaeth sydd wedi'i chyhoeddi ers sawl blwyddyn drwy’r adroddiad Cyllid Llywodraeth Leol (sydd wedi’i osod gerbon y Senedd). Mae’r adroddiad hwn yn cynnwys llawer o’r manylion y tu ôl i’r setliad, fel sail y cyfrifiadau ar gyfer cydrannau’r grant cynnal refeniw, ardrethi annomestig ac asesiadau o wariant safonol, ynghyd â’r dangosyddion a’r gwerthoedd a ddefnyddir yn y cyfrifiadau.

Yn ogystal â hyn, cyhoeddir cofnod cynhwysfawr o fformiwla pob blwyddyn mewn Llyfr Gwyrdd. Fel rhan o’r ymdrech i wella tryloywder a deall yr agwedd bwysig hon o gyllid llywodraeth leol, mae strwythur y Llyfr Gwyrdd o 2021\-22 ymlaen wedi gwella yn sylweddol o ran hygyrchedd a faint o wybodaeth sydd wedi’i chynnwys ynddo. Mae llyfrau gwaith ar wahân sy’n manylu ar y dangosyddion a’r asesiadau seiliedig ar ddangosyddion ynghyd a’r fformwlâu ar gyfer cyfrifo’r asesiadau o wariant safonol ar gyfer prif feysydd darpariaeth gwasanaethau lleol. 

Mae gwella ymwybyddiaeth a deall y fformiwla a’i gynnal a chadw yn gyson yn broses barhaus. Mae angen cael gwell dealltwriaeth i gefnogi craffu a datblygiad priodol, o fewn llywodraeth leol a’r Senedd. Bydd swyddogion Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru a'm swyddogion yn parhau i wneud popeth o fewn ein gallu i hyrwyddo dealltwriaeth yn barhaus.







Translation:


 
Funding for local government is a significant part of the Welsh Government’s overall budget, reflecting the importance we place on the essential services local authorities provide to people across Wales. As Members are aware, the majority of revenue support provided by the Welsh Government is made via the annual local government revenue settlement – in 2024\-25, it will provide more than £5\.72bn to Wales’ 22 local authorities. This funding is un\-hypothecated, ensuring local authorities have the flexibility they need to respond to local pressures and priorities. It is delivered via a formula designed to reflect the relative need of each local authority and its local tax\-raising ability. 

As I said during the debates on local government funding earlier this year, I am committed to improving the transparency of the ongoing development of the local government funding formula. I recognise the formula is complex – my officials, together with the Welsh Local Government Association’s (WLGA) officers, have been strengthening efforts to communicate how the settlement is derived by offering more information sessions to locally\-elected members and officers and to the Society of Welsh Treasurers. My officials also deliver an annual information session on the formula to Senedd Members. 

Work on the formula development and maintenance is delivered in partnership with local government through officers of the Distribution Sub\-Group, overseen by the Welsh Government and local government leaders through the Finance Sub\-Group of the Partnership Council for Wales. The minutes of these groups are routinely published. I am also publishing today the annual work programme of the Distribution Sub\-Group for 2024, as agreed by the Finance Sub\-Group this month. 

The Finance Sub\-Group confirmed local government’s commitment to the ongoing review and joint development of the formula. I am pleased the work programme for 2024 demonstrates that key components of the formula relating to schools and social care are earmarked for discussion this year. 

It may also be helpful to highlight the information which has been published for many years, through the Local Government Finance report (which is laid before the Senedd). This contains much of the detail behind the settlement, such as the basis of calculations for the components of the revenue support grant, non\-domestic rates and standard spending assessments (SSA), together with the indicators and values used in the calculations.

In addition to this, a comprehensive record of each year’s formula is published in a Green Book. As part of improving the transparency and understanding of this important aspect of local government funding, the structure of the Green Book from 2021\-22 onwards was improved significantly in terms of accessibility and the amount of information contained within it. There are separate workbooks detailing the indicators and services indicator\-based assessments together with the formulae for calculating the SSA for the main areas of local service provision. 

Raising awareness and understanding of the formula and its continual maintenance is an ongoing process. Improved understanding is necessary to support appropriate scrutiny and development, within local government and the Senedd. WLGA officers and my officials will continue to do all we can to promote understanding on an ongoing basis.