Translate the text from English to Welsh.



 
The St David Awards are the national awards of Wales, which recognise the extraordinary achievements and contributions of people in, or from, Wales and from all walks of life.


Announcing the finalists, the First Minister said:



> “Being involved with the St David Awards for the first time, I was struck by the inspiring talent Wales has across so many different areas.
> 
> 
> “These awards are a celebration, acknowledging some amazing and remarkable people. Each of the finalists have made a significant difference – overcoming adversity and achieving something truly inspirational.
> 
> 
> “All of our St David Awards finalists are exceptional – every person and organisation is a credit to our nation. I look forward to celebrating their achievements at the awards ceremony on 21st March.”


The award categories are: Bravery, Citizenship, Culture, Enterprise, Innovation, Science and Technology, International, Sport and Young Person.


The finalists are:


### Bravery


#### Andrew Niinemae


Andrew risked his life trying to stop a car from driving into a crowd of around 20 people outside a pub in Whitchurch, Cardiff. He suffered serious injuries to his leg but his actions prevented other people from being seriously injured. Andrew acted on instinct and showed courageous behaviour to put others before himself. Witnesses say that without his intervention, there could have been many injuries and possible fatalities.


#### Ceri and Aaron Saunders


Ceri and Aaron gave no thought to their own safety when they saw someone in trouble in the sea on the Gower Peninsula. The pair were spending the weekend on a camping trip in the area and while out for a walk, the mother and son saved a 10\-year\-old boy from being swept out to sea near Broughton Bay. The RNLI said the situation was very dangerous and the boy was lucky that Ceri and Aaron took action and helped save his life.


#### Darran Kilay


Darran put himself in a dangerous and potentially life\-threatening situation to support police officers when a man approached him and a co\-worker waving a knife. He quickly informed police officers and then followed the man as he ran away. Following the chase, the police were able to detain the knifeman. Darran was praised by a judge at the subsequent trial and commended for his brave actions – he said he was just doing his job.


### Citizenship


#### Cardiff Street Pastors


Cardiff Street Pastors is an initiative involving 25 local churches. Trained volunteers patrol Cardiff city centre on Friday and Saturday nights to help those in need. The team of more than 60 street pastors work with South Wales Police, Cardiff Council, Cardiff University, Cardiff and Vale University Health Board and local businesses and has volunteered thousands of hours of service to Cardiff’s night\-time economy.


#### Emma Picton\-Jones


Emma set up the DPJ Foundation in 2016 after her husband Daniel, an agricultural contractor, took his own life due to struggles with his mental health. The charity helps people in the rural community with mental health problems, especially men in the agricultural sector. Emma speaks at agricultural events to raise awareness of the foundation’s work to support other businesses, which may then recognise the signs of mental health struggles among their customers. Emma has raised around £75,000 to support the foundation’s work.


#### Glenys Evans


Glenys is one of the founding parents of Bobath Children’s Therapy Centre Wales, which provides specialist therapy to children diagnosed with cerebral palsy and support to their families. Her son Thomas has cerebral palsy and Glenys was frustrated by having to travel to London to access specialist therapy. Together with a few other parents, she helped set up and open Bobath in 1992\. To mark Bobath’s 20th anniversary, Glenys undertook a 100km Sahara Trek and raised £20,000 for the charity.


#### Janet Rogers MBE


Janet is a volunteer and member representative on the Board of Trustees at the Ponthafren Association. The charity was set up in 1992 to provide a range of mental health support services in North Powys and Janet was a trustee for 9 years. Janet is responsible for looking after Ponthafren’s community garden in Newtown and she has shared her own experiences of mental health with other organisations in Wales to help them make positive differences to people’s lives.


### Culture


#### Elfed Roberts


Until his retirement in August, Elfed was the chief executive of the National Eisteddfod, a post he held for 25 years. Under Elfed’s leadership, the Eisteddfod developed significantly, offering new opportunities for visitors to the festival. Elfed ensured the Welsh language and Welsh heritage were central during the Eisteddfod’s development. Elfed’s final Eisteddfod typified what he achieved over the past 25 years – relevancy to contemporary life in Wales and attracting thousands of Welsh speakers, non\-Welsh speakers and learners annually.


#### Fiona Stewart


Fiona is the CEO and owner of the annual Green Man Festival, which started in 2003\. It is the largest contemporary arts and science festival in Wales, one of remaining large independent UK music festivals, and it is held in the Brecon Beacons. She is the only woman with controlling ownership of a large commercial UK festival and in a competitive market, Green Man sells out each year, attracting 25,000 people a day from around the world to Mid Wales. The Green Man Trust Charity was founded in 2013 and has supported 3,000 artists, trained 2,000 people, 200 science engagement projects and 27 Welsh community projects.


#### Hijinx Theatre Company


Hijinx is a pan\-Wales theatre company which always casts neuro\-divergent and learning disabled actors in its award\-winning theatre productions. Hijinx uses theatre to tackle the complex social problems of integrating learning disability into the workplace and into society. It is driven by the ambition to reduce inequality and believes everyone should have the right to access a rich cultural education and lead a dynamic, creative life.


#### Theatr Clwyd


Tamara and Liam lead Wales' largest producing theatre. In the last 2 years, Theatr Clwyd has created 23 critically\-acclaimed productions and more than 700,000 people have seen shows produced and presented by the organisation. Theatr Clwyd’s many achievements over the past 24 months include the creation of a number of new community companies, engaging with a variety of age groups.


### Enterprise


#### Hilltop Honey


Scott established Hilltop Honey in 2011 and since then the company has seen exceptional levels of growth with turnover increasing from £234,000 to more than £4 million. Hilltop Honey was the first company to go to market with an organic Fairtrade honey and now all of their products are available in reusable glass jars or 100% recyclable bottles. The company donates 25% of its profits to a children’s charity.


#### Jem Skelding


Jem is the CEO of Naissance, a company selling natural and organic health and beauty products. Based in Neath, the company has grown considerably and now employs 134 staff in the UK and Germany and produces more than 1,000 products. Jem has built partnerships with sustainable and ethical growers around the world, sourcing the finest quality raw materials and ensuring that growers receive the best price for their products. One example of this is a cooperative of women in Ghana where 600 women support a community of more than 2,400 individuals.


#### Steve Downey


Steve is the business owner of Hannaman Material Handling, in Deeside. The company specialises in providing full 360 material handling solutions to its customers by supplying and servicing forklift trucks, access platforms, fleet management systems, operator training and industrial floor care equipment. Following a career in the armed forces, Steve bought the company in 2013 and has turned it into a modern, effective and profitable business with a growing reputation for the supply of quality products and excellent service support.


### International


#### Dr Laith al\-Rubaiy


Dr Al\-Rubaiy is a gastroenterologist from Cardiff. After graduating from the Basra School of Medicine in Iraq, he came to the UK in 2005\. Having only visited his homeland on a number of occasions during his time in Wales, he decided to volunteer with the AMAR Foundation to provide medical treatments to some of Iraq’s poorest citizens. As well as helping to set up a mobile clinic, Dr Al\-Rubaiy, is a clinical lecturer at Swansea University’s School of Medicine.


#### Liam Rahman


From Carmarthenshire, Liam studied at Yale\-NUS College (Singapore) and Yale University (USA), majoring in Philosophy, Politics and Economics. Returning to Wales in 2017, Liam became the Director of E\-Qual Education, a company he co\-founded in 2011 and now employs more than 100 people in Wales. Liam is an avid supporter of the Seren Network, the Welsh Government’s flagship initiative to assist pupils to gain places in top universities, for which he mentors students and guides schools to learn more about international opportunities.


#### Rhinal Patel


Rhinal, who grew up in Pontypridd, gave up a high\-profile career working with A\-list celebrities to travel the world and help people less fortunate than herself. After donating all her travel budget to slum children in India, she travelled home to Wales with no money. She has now set up a charity called the Pursuit of Happiness, through which she gives workshops on human rights in partnership with international organisations like Amnesty International, looking after the environment and mindfulness.


### Innovation, Science and Technology


#### Cerebra Innovation Centre


Cerebra is a charity dedicated to helping families with children with brain conditions discover a better life together. It has established a partnership with the University of Wales Trinity Saint David to establish the Cerebra Innovation Centre (CIC). Based at the Swansea College of Art, a team of engineers design and build innovative, bespoke products to help disabled children to discover the world around them. Their designs are exciting as well as functional, promoting social inclusion and peer acceptance for the children they help. Products and advice are provided free of charge.


#### Go Safe Cymru


GoSafe Cymru is a partnership between Wales’ police forces, the 22 local authorities and the Welsh Government with the aim of making Welsh roads safer for everyone by influencing the attitudes and behaviours of all road users. With dashcams becoming more popular and an increase in helmet cameras, there has been a large increase in video evidence being sent to Wales’ police forces. The GoSafe website enables the public to upload their video evidence and complete a statement about the offence they have witnessed. It receives 200 submissions each month.


#### Ian Bond


Ian, a retired businessman from Aberdare, has used his chronic and life\-limiting condition to build a successful business offering digital health solutions. With business partner Dave Taylor, he set up Bond Digital Health Ltd in Cardiff and worked with local universities to create a smart diary and app platform to help patients with chronic conditions to monitor their health. Mr Bond is also working in collaboration with Hywel Dda University Health Board to help develop an electronic diary app that will help COPD patients self\-manage their condition.


### Sport


#### Geraint Thomas OBE


2018 was an amazing year for cyclist Geraint, who won the iconic Tour de France road race last summer. He became the first Welshman to win the event and only the third British rider after Sir Bradley Wiggins and Chris Froome. His achievement was celebrated at a homecoming event in Cardiff with more than 10,000 people present to congratulate him on his achievement and the National Velodrome of Wales in Newport was renamed the Geraint Thomas Velodrome.


#### Jess Fishlock MBE


Jess has been a member of Wales Women’s national football team since 2006\. In 2017, Jess became the first Welsh player (woman or man) to earn 100 caps. She’s also won the Welsh Footballer of the Year title times. Jess has appeared 113 times for the Wales team and scored 29 goals. She was a key part of the squad in its attempt to qualify for the 2019 FIFA Women’s World Cup, playing in every game despite the intense travel commitments. She is currently on loan to Olympique Lyonnais in France from Seattle Reign FC in the USA.


#### Menna Fitzpatrick MBE


At just 19 years old, Menna Fitzpatrick became the most successful British winter sport Paralympian in history at the 2018 games. Menna is visually impaired, having only 5% vision, and along with her guide Jennifer Kehoe, won a bronze, 2 silvers and a gold in the Pyeongchang Paralympics. She carried the flag for Team GB at the closing ceremony of the games and at the end of January this year, Menna and Jennifer won 2 gold medals at the Para Alpine Skiing Championships in Italy. Menna became the youngest person on the recent Queen’s birthday honours list, receiving an MBE for her service to sport.


### Young Person


#### Bethan Owen


Bethan is currently a sixth form pupil but from a young age she has been helping her father to care for her mother who has epilepsy. When she was 6, Bethan was introduced to karate to give her a focus away from her responsibilities at home. By the age of 12, Bethan was a black belt and a qualified karate instructor. Once qualified, Bethan opened her first not\-for\-profit karate club for other young carers between the ages of 6 and 9\. The club supports them to develop confidence, self\-esteem and have a break from their caring responsibilities.


#### Hannah Adams


17\-year old Hannah is an anti\-bullying campaigner from Cardiff and uses her own experience of being bullied to help others. At 7, Hannah moved from London to Cardiff. Following the move, Hannah was bullied for years at school and online. At 13, she took the first step by confiding in her mum about the bullying. She received counselling and after her complaints were ignored by teachers, she decided to move schools. She is now an outgoing young woman, happy at her new school where she has many friends and supportive teachers. Hannah is an anti\-bullying ambassador for the Diana Awards and she speaks to others her age to encourage them to speak up and not suffer.


#### Lowri Hawkins


Lowri is a survivor of child sexual exploitation and has been incredibly brave in going public about what happened to her. She provided evidence against her abuser, resulting in his conviction and imprisonment. While the offences committed against her and the subsequent criminal justice process had a significant impact on her health and wellbeing, she has volunteered to support agencies to improve their response to child sexual exploitation. Lowri has given up a considerable amount of her time to engage with practitioners, senior leaders and the Office of Police and Crime Commissioner to provide feedback about how policing and other services could improve the service delivered to children. Lowri is currently studying a course in social care as she is committed to helping protect vulnerable children.







Translation:


 
Gwobrau Dewi Sant yw’r gwobrau cenedlaethol sy'n cydnabod llwyddiannau rhyfeddol a chyfraniadau gwych ym mhob maes gan bobl yng Nghymru neu sy’n dod o Gymru.

Wrth gyhoeddi pwy sydd wedi cyrraedd y rownd derfynol, dywedodd y Prif Weinidog, Mark Drakeford:


> "Dyma'r tro cyntaf i mi gymryd rhan yng Ngwobrau Dewi Sant, ac mae'n rhaid i mi ddweud bod yr holl dalent anhygoel sydd gan Gymru mewn cymaint o wahanol feysydd wedi creu argraff fawr arna i. Mae'r gwobrau hyn yn ddathliad, yn cydnabod llond dwrn o bobl anhygoel o'r cannoedd a gafodd eu henwebu. Mae cyfraniadau'r bobl hyn yn arwrol; gan wneud gwahaniaeth sylweddol, goresgyn problemau a chyflawni rhywbeth gwirioneddol ysbrydoledig.
> 
> "Mae bob un sydd wedi cyrraedd rownd derfynol Gwobrau Dewi Sant yn eithriadol \- mae pob person a sefydliad yma yn destun balchder i'n gwlad. Rwy'n edrych ymlaen at gael dathlu eu llwyddiannau aruthrol yn y seremoni wobrwyo ar 21 Mawrth."

Y categorïau yw: Dewrder; Dinasyddiaeth; Diwylliant; Menter; Arloesedd; Gwyddoniaeth a Thechnoleg; Rhyngwladol; Chwaraeon a Pherson Ifanc.

Dyma'r rhai sydd wedi cyrraedd y rownd derfynol:

### Dewrder

#### Andrew Niinemae

Peryglodd Andrew ei fywyd ei hun yn ceisio atal car rhag gyrru i mewn i griw o oddeutu 20 o bobl y tu allan i dafarn ar Stryd Fawr yr Eglwys Newydd yng Nghaerdydd. Cafodd niwed difrifol i'w goes, ond llwyddodd i atal niwed difrifol i bobl eraill yn y digwyddiad. Roedd ymateb Andrew yn reddfol ac yn ddewr gan roi bywydau pobl eraill cyn ei fywyd ei hun. Dywed llygad\-dystion y gallai nifer o bobl fod wedi cael niwed ac o bosibl eu lladd pe na bai Andrew wedi ymyrryd.

#### Ceri ac Aaron Saunders

Roedd Ceri ac Aaron Saunders yn hollol anhunanol pan aethant i helpu rhywun oedd mewn trafferthion yn y môr ar Benrhyn Gŵyr. Roedd y ddau yn treulio'r penwythnos yn gwersylla yn yr ardal a phan aethant am dro, llwyddodd y fam a mab i achub bachgen deg oed oedd yn cael ei ysgubo i'r môr yn y Pwll Glas, ger Bae Broughton. Cafwyd cadarnhad gan yr RNLI bod y sefyllfa yn beryglus iawn a bod y bachgen yn lwcus i Ceri ac Aaron ymateb a'u bod wedi helpu i achub ei fywyd.

#### Darran Kilay

Rhoddodd Darran ei hun mewn sefyllfa hynod o beryglus, a oedd yn fygythiad posib i'w fywyd, er mwyn helpu swyddogion yr heddlu pan ddaeth dyn ato ef a'i gydweithiwr yn chwifio cyllell. Rhoddodd Darran wybod i'r heddlu ar unwaith, ac yna dilynodd y dyn wrth iddo redeg i ffwrdd. Wedi rhedeg ar ei ôl, llwyddodd i helpu'r Heddlu i'w ddal. Cafodd Darran ei ganmol gan farnwr yn yr achos a'i gymeradwyo am ei ddewrder, ond ym marn Darran, dim ond gwneud ei waith ydoedd.

### Dinasyddiaeth

#### Bugeiliaid y Stryd Caerdydd

Mae Bugeiliaid y Stryd Caerdydd yn fenter gan 25 o eglwysi lleol. Mae gwirfoddolwyr sydd wedi'u hyfforddi yn mynd o amgylch Canol Dinas Caerdydd ar nos Wener a Sadwrn i helpu'r rhai sydd mewn angen. Maent yn cydweithio â Heddlu De Cymru, Cyngor Dinas Caerdydd, Prifysgol Caerdydd, Bwrdd Iechyd Caerdydd a'r Fro a busnesau lleol gyda'u tîm o dros 60 o fugeiliaid stryd sydd wedi rhoi miloedd o oriau o wasanaeth i economi gyda'r nos yng Nghaerdydd.

#### Emma Picton\-Jones

Sefydlodd Emma Jones y DPJ Foundation yn 2016 wedi i'w gŵr Daniel, contractwr amaethyddol, gyflawni hunanladdiad oherwydd problemau iechyd meddwl. Mae'r elusen yn helpu pobl yn y gymuned wledig sydd â phroblemau iechyd meddwl, yn enwedig dynion yn y sector amaethyddol. Mae Emma hefyd yn siarad mewn nifer o ddigwyddiadau amaethyddol i godi ymwybyddiaeth o'u gwaith gydag eraill allai adnabod arwyddion o broblemau iechyd meddwl ymhlith eu cwsmeriaid. Mae Emma hefyd wedi codi oddeutu £75,000 i gefnogi gwaith yr elusen hon.

#### Glenys Evans

Glenys yw un o'r rhieni sefydlodd Ganolfan Therapi Plant Bobath Cymru, elusen sy'n rhoi therapi arbenigol i blant sy'n cael diagnosis o barlys yr ymennydd a chefnogaeth i'w teuluoedd. Mae gan ei mab, Thomas barlys yr ymennydd ac roedd Glenys yn ei gweld yn anodd gorfod teithio i Lundain i gael therapi arbenigol. Gydag ychydig o rieni eraill, helpodd sefydlu Canolfan Therapi Plant Bobath Cymru yn 1992\. I nodi 20fed pen\-blwydd Bobath Cymru, aeth Glenys ar daith 100km yn y Sahara a chodi £20,000 i'r elusen.

#### Janet Rogers MBE

Mae Janet yn wirfoddolwr ac yn gynrychiolydd ar Fwrdd Ymddiriedolwyr Cymdeithas Ponthafren. Sefydlwyd yr elusen yn 1992 i roi amrywiol wasanaethau cymorth ar gyfer iechyd meddwl yng Ngogledd Powys ac roedd Janet yn ymddiriedolwr am naw mlynedd. Mae Janet yn gyfrifol am edrych ar ôl gardd gymunedol Ponthafren yn y Drenewydd, ac wedi rhannu ei phrofiad ei hun o ddioddef problemau iechyd meddwl gyda nifer o sefydliadau yng Nghymru er mwyn iddynt allu gwneud gwahaniaeth cadarnhaol i fywydau pobl.

### Diwylliant

#### Elfed Roberts

Tan iddo ymddeol ym mis Awst, Elfed Roberts oedd prif weithredwr yr Eisteddfod Genedlaethol, swydd fu ganddo am 25 mlynedd. O dan arweiniad Elfed, mae'r Eisteddfod wedi datblygu'n sylweddol, gan gynnig cyfleoedd newydd a chyffrous i ymwelwyr â'r ŵyl. Drwy gydol y cyfnod hwn, sicrhaodd Elfed bod y Gymraeg a threftadaeth Cymru yn ganolog i'r cyfan. Roedd Eisteddfod olaf Elfed yn amlygu yr hyn yr oedd wedi'i gyflawni dros y 25 mlynedd diwethaf; sicrhau bod yr Eisteddfod yn berthnasol i fywyd cyfoes Cymru, gan ddenu miloedd o siaradwyr Cymraeg, y di\-Gymraeg a dysgwyr bob blwyddyn.

#### Fiona Stewart

Fiona Stewart yw Prif Weithredwr a pherchennog gŵyl flynyddol y Dyn Gwyrdd ddechreuodd yn 2003\. Dyma'r ŵyl gelf a gwyddoniaeth gyfoes fwyaf yng Nghymru, un o bum gŵyl gerddoriaeth annibynnol fawr yn y DU, ac mae'n cael ei chynnal ym Mannau Brycheiniog. Dyma'r unig fenyw sy'n berchen ar ac sy'n rheoli gŵyl fasnachol fawr yn y DU. Mewn marchnad gystadleuol, mae'r Dyn Gwyrdd yn parhau i werthu'r tocynnau i gyd bob blwyddyn, gan ddenu 25,000 o bobl y diwrnod o bob cwr o'r byd i Ganolbarth Cymru. Cafodd Elusen Ymddiriedolaeth y Dyn Gwyrdd ei sefydlu yn 2013 ac mae wedi cefnogi 3,000 o artistiaid, wedi hyfforddi 2,000 o bobl, a chefnogi 200 o brosiectau gwyddoniaeth a 27 o brosiectau cymunedol yng Nghymru.

#### Cwmni Theatr Hijinx

Mae Hijinx yn gwmni theatr ledled Cymru sydd bob amser yn defnyddio actorion ag anawsterau niwrolegol ac actorion sydd ag anableddau dysgu yn eu cynyrchiadau theatr llwyddiannus. Mae Hijinx yn defnyddio'r theatr i fynd i'r afael â'r broblem gymdeithasol gymhleth o integreiddio anabledd dysgu yn y gweithle ac o fewn cymdeithas. Nod Hijinx yw lleihau anghydraddoldeb. Maent yn credu y dylai pawb gael yr hawl i addysg ddiwylliannol ac i ddilyn bywyd deinamig, creadigol.

#### Theatr Clwyd

Tamara a Liam sy'n arwain theatr gynhyrchu fwyaf Cymru. Yn y ddwy flynedd ddiwethaf mae Theatr Clwyd wedi creu 23 o gynyrchiadau sydd wedi eu cymeradwyo gan y beirniaid, ac mae dros 700,000 o bobl wedi gweld sioeau sydd wedi'u cynhyrchu a'u cyflwyno gan y sefydliad llwyddiannus hwn. Mae llwyddiannau niferus Theatr Clwyd dros y 24 mis diwethaf yn cynnwys creu cwmnïau cymunedol newydd, gan ymwneud ag amrywiol grwpiau oedran.

### Menter

#### Hilltop Honey

Sefydlwyd Hilltop Honey yn 2011, ac ers hynny, mae'r cwmni wedi gweld twf anhygoel gyda'r trosiant yn cynyddu o £234,000 i dros £4 miliwn. Hilltop Honey oedd y cwmni cyntaf i werthu mêl organig Masnach Deg, ac mae eu holl gynnyrch ar gael mewn potiau gwydr y mae modd eu hail\-ddefnyddio a photeli y gellir eu hailgylchu 100%. Mae'r cwmni hefyd yn cyfrannu 25% o'i elw i elusen blant.

#### Jem Skelding

Jem yw Prif Swyddog Gweithredol Naissance, cwmni sy'n gwerthu cynnyrch iechyd a harddwch organig naturiol. Mae'r cwmni o Gastell\-nedd wedi datblygu'n sylweddol a bellach yn cyflogi 134 aelod staff yn y DU a'r Almaen ac yn cynhyrchu mwy na 1,000 o nwyddau. Mae Jem wedi creu partneriaethau gyda thyfwyr cynaliadwy a moesegol ledled y byd, gan ddod o hyd i'r deunydd crai gorau a sicrhau bod tyfwyr yn derbyn y pris gorau ar gyfer eu cynnyrch. Un enghraifft o hyn yw'r cwmni cydweithredol o fenywod yn Ghana, lle mae 600 o fenywod yn cefnogi cymuned o dros 2,400 o unigolion.

#### Steve Downey

Steve Downey yw perchennog busnes Hannaman Material Handling, o Lannau Dyfrdwy. Mae'r cwmni yn arbenigo mewn darparu gwasanaeth trin deunyddiau llawn i'w cwsmeriaid trwy gyflenwi a gwasanaethu tryciau fforch godi, platfformau mynediad, systemau rheoli fflyd, hyfforddiant i ddefnyddwyr ac offer gofalu am loriau diwydiannol. Yn dilyn gyrfa gyda'r lluoedd arfog, prynodd Steve y cwmni yn 2013 ac mae wedi troi'r cwmni yn fusnes modern, effeithiol sy'n creu elw ac sydd ag enw da am gyflenwi cynnyrch o safon a gwasanaeth rhagorol.

### Rhyngwladol

#### Dr Laith Al\-Rubaiy

Gastroenterolegydd o Gaerdydd yw Dr Al\-Rubaiy. Wedi graddio o Goleg Meddyginiaeth Basra yn Iraq, daeth i'r DU yn 2005\. Er mai dim ond ychydig o weithiau y bu iddo ymweld â'i wlad enedigol yn ystod ei gyfnod yng Nghymru, penderfynodd wirfoddoli gyda'r AMAR Foundation i ddarparu triniaethau meddygol i rai o ddinasyddion tlotaf Iraq. Yn ogystal â helpu i sefydlu clinig symudol, mae Dr Al\-Rubaiy yn ddarlithydd clinigol yn Ysgol Feddyginiaeth Prifysgol Abertawe.

#### Liam Rahman

Yn dod o Sir Gaerfyrddin, astudiodd Liam yng Ngholeg Yale\-NUS (Singapôr) a Phrifysgol Yale (USA), gan raddio mewn Athroniaeth, Gwleidyddiaeth ac Economeg. Dychwelodd i Gymru yn 2017, gan ddod yn Gyfarwyddwr E\-Qual Education, cwmni a sefydlodd ar y cyd yn 2011 ac sydd bellach yn cyflogi dros 100 o bobl yng Nghymru. Mae Liam yn gefnogwr brŵd i'r Rhwydwaith Seren, menter arloesol Llywodraeth Cymru i helpu disgyblion gael lle yn y prifysgolion gorau, ac mae'n fentor i fyfyrwyr ac yn arwain ysgolion i ddysgu mwy am gyfleoedd rhyngwladol.

#### Rhinal Patel

Magwyd Rhinal Patel ym Mhontypridd. Rhoddodd y gorau i yrfa broffil uchel yn gweithio gydag enwogion i deithio'r byd a helpu pobl llai ffodus na hi ei hun. Ar ôl rhoi ei harian teithio i gyd i blant y slymiau yn India, teithiodd adref heb arian. Mae bellach wedi sefydlu elusen o'r enw "Pursuit of Happiness" ac mae’n cynnal gweithdai ar hawliau dynol mewn partneriaeth â sefydliadau rhyngwladol megis Amnest Rhynwgladol, ar ofalu am yr amgylchedd a mwynhau'r funud.

### Arloesedd, Gwyddoniaeth a Thechnoleg

#### Canolfan Arloesi Cerebra

Mae Cerebra yn elusen sy'n gweithio i helpu teuluoedd â phlant sydd â chyflyrau ar yr ymennydd i ganfod bywyd gwell gyda'i gilydd. Maent wedi sefydlu partneriaeth gyda Prifysgol Cymru y Drindod Dewi Sant i sefydlu Canolfan Arloesi Cerebra (CIC). Gyda'u canolfan yng Ngholeg Celf Abertawe, mae tîm o beirianwyr yn cynllunio ac yn creu cynnyrch arloesol, pwrpasol i helpu plant anabl i ddarganfod y byd o'u hamgylch. Mae eu cynlluniau yn ddeniadol a chyffrous yn ogystal â defnyddiol, gan hyrwyddo cynhwysiant cymdeithasol ac yn golygu bod yn plant yn maent yn eu helpu yn cael eu derbyn gan blant eraill. Mae'r cynnyrch a'r cymorth yn cael ei roi yn rhad ac am ddim.

#### Go Safe Cymru

Mae GoSafe Cymru yn bartneriaeth rhwng y pedwar llu heddlu, y 22 awdurdod lleol a Llywodraeth Cymru a'u nod yw gwneud ffyrdd Cymru yn fwy diogel i bawb drwy ddylanwadu ar ymddygiad pawb sy'n defnyddio'r ffyrdd. Gyda chamerâu ar y sgrîn wynt yn dod yn fwy poblogaidd a mwy o feicwyr a'r rhai sy'n marchogaeth yn gwisgo camerâu ar eu helmedau, bu cynnydd mawr yn y dystiolaeth fideo sy'n cael ei anfon at heddluoedd Cymru. Mae gwefan GoSafe yn galluogi'r cyhoedd i lanlwytho eu tystiolaeth fideo a gwneud datganiad ynghylch y drosedd y maent wedi ei gweld. Mae 200 o gyflwyniadau y mis bellach yn cael eu hanfon drwy'r system.

#### Ian Bond

Mae Ian Bond, dyn busnes wedi ymddeol o Aberdâr, wedi defnyddio ei gyflwr cronig, sy'n cyfyngu ar ei fywyd i greu busnes llwyddiannus sy'n cynnig systemau iechyd digidol. Gyda'i bartner busnes, Dave Taylor, sefydlodd Bond Digital Health Ltd yng Nghaerdydd yn 2016, gan gydweithio gyda prifysgolion lleol i greu dyddiadur clyfar ac ap allai helpu cleifion â chyflyrau cronig i fonitro eu hiechyd. Mae Mr Bond hefyd yn gweithio ar y cyd â Bwrdd Iechyd Prifysgol Hywel Dda i helpu i ddatblygu ap dyddiadur electronig fydd yn helpu cleifion COPD i reoli eu cyflwr.

### Chwaraeon

#### Geraint Thomas OBE

Roedd 2018 yn flwyddyn wych i'r beiciwr Geraint Thomas a enillodd y ras eiconig Tour de France yr haf diwethaf. Ef oedd y Cymro cyntaf i ennill y digwyddiad a dim ond y trydydd beiciwr o Brydain, ynghyd â Syr Bradley Wiggins a Chris Froome. Cafodd groeso mawr adref mewn digwyddiad yng Nghaerdydd gyda dros 10,000 o bobl yn bresennol i longyfarch Geraint ar ei lwyddiant. Cafodd Felodrom Cenedlaethol Cymru yng Nghasnewydd ei ail\-enwi yn Felodrom Geraint Thomas.

#### Jess Fishlock MBE

Mae Jess Fishlock o Gaerdydd wedi bod yn aelod o dîm Cenedlaethol Menywod Cymru ers 2006\. Yn 2017, Jess oedd y chwaraewr cyntaf (menyw neu ddyn) i ennill 100 cap i'r tîm cenedlaethol. Mae hefyd wedi ennill y teitl Peldroedwraig y Flwyddyn Cymru bedair gwaith. Mae Jess bellach wedi ymddangos 113 o weithiau dros dîm Cymru ac wedi sgorio 29 gôl. Roedd yn rhan bwysig o'r garfan yn eu hymdrech i gymhwyso ar gyfer Cwpan Menywod y Byd FIFA 2019, gan chwarae ym mhob gêm er gwaethaf yr ymrwymiadau teithio dwys. Mae ar fenthyg ar hyn o bryd i'r Olympique Lyonnais yn Ffrainc o Seattle Reign FC yn yr UDA.

#### Menna Fitzpatrick MBE

Yn ddim ond 19 mlwydd oed, daeth Menna Fitzpatrick i fod yn athletwr Paralympaidd chwaraeon y gaeaf mwyaf llwyddiannus Prydain erioed yng ngemau 2018\. Mae nam ar olwg Menna gan mai dim ond 5% y mae'n gallu ei weld a gyda'i harweinydd Jennifer Kehoe, enillodd wobr efydd, dwy wobr arian ac un aur yn y Gemau Paralympaidd yn Pyeongchang. Cariodd y faner dros Dîm Prydain yn y seremoni i gloi’r gemau, ac ar ddiwedd mis Ionawr eleni, enillodd Menna a Jennifer ddwy fedal aur yn y Pencampwriaethau Sgïo Para Alpaidd yn yr Eidal. Menna oedd y person ieuengaf ar restr anrhydeddau pen\-blwydd y Frenhines yn ddiweddar, gan dderbyn MBE am ei gwasanaeth i'r chwaraeon.

### Person ifanc

#### Bethan Owen

Mae Bethan yn ddisgybl chweched dosbarth ond ers yn ifanc, mae wedi bod yn helpu ei thad i ofalu am ei Mam sy'n dioddef o epilepsi. Pan oedd yn chwe mlwydd oed, cafodd Bethan ei chyflwyno i karate gan ei rhieni i roi ffocws iddi i ffwrdd o gyfrifoldebau y cartref. Erbyn iddi fod yn 12 oed, roedd gan Bethan wregys du ac roedd yn hyfforddwr karate cymwys. Unwaith yr oedd wedi cymhwyso, agorodd Bethan ei chlwb karate di\-elw cyntaf i ofalwyr ifanc eraill rhwng chwech a naw oed. Mae'r clwb yn helpu i ddatblygu hyder, hunan\-barch ac yn cynnig seibiant o gyfrifoldebau gofalu.

#### Hannah Adams

Mae Hannah yn ymgyrchydd gwrth\-fwlio 17 oed o Gaerdydd. Mae'n defnyddio ei phrofiad ei hun o gael ei bwlio i helpu eraill. Yn saith mlwydd oed, symudodd Hannah o Lundain i Gaerdydd. Wedi symud, cafodd Hannah ei bwlio am flynyddoedd yn yr ysgol ac ar\-lein. Yn 13 mlwydd oed, cymerodd y cam cyntaf drwy ddweud wrth ei mam am y bwlio. Cafodd ei chwnsela ac wedi i'w chwynion a'r cais am help gael eu hanwybyddu gan athrawon, penderfynodd newid ysgol. Mae Hannah bellach yn ferch ifanc gymdeithasol, ac yn hapus yn ei hysgol newydd, lle y mae ganddi ffrindiau ac athrawon sy'n ei chefnogi. Mae Hannah yn llysgennad gwrth\-fwlio ar gyfer Gwobrau Diana. Mae'n siarad gydag eraill o'r un oedran i'w hannog i ddweud wrth rhywun ac i beidio dioddef yn dawel.

#### Lowri Hawkins

Mae Lowri wedi goroesi ar ôl dioddef camfanteisio rhywiol pan oedd yn blentyn. Mae hi wedi bod yn anhygoel o ddewr yn siarad yn gyhoeddus am yr hyn ddigwyddodd iddi. Tystiodd yn erbyn yr un wnaeth ei cham\-drin, a chafodd y troseddwr ei ddedfrydu a’i garcharu o ganlyniad. Er bod y troseddau yn ei herbyn a’r broses cyfiawnder troseddol wedi cael effaith sylweddol ar iechyd a lles Lowri, mae hi wedi gwirfoddoli i helpu asiantaethau i wella eu hymateb i achosion o Gamfanteisio’n Rhywiol ar Blant. Mae Lowri wedi rhoi cryn dipyn o’i hamser i ymwneud ag ymarferwyr, uwch arweinwyr a Swyddfa’r Comisiynydd Heddlu a Throseddu i roi adborth ar y ffordd y gallai’r heddlu a chyrff eraill wella’r gwasanaeth a roddir i blant. Ar hyn o bryd, mae Lowri’n astudio cwrs gofal cymdeithasol. Mae hi wedi ymrwymo i helpu i ddiogelu plant sy’n agored i niwed.