Translate the text from Welsh to English.



 
* Byddai Prosiect ARTHUR, Llywodraeth Cymru, yn arwain at greu Labordy Cenedlaethol sector cyhoeddus ar gyfer cyflenwi radioisotopau meddygol – sydd eu hangen er mwyn gwneud diagnosis a thrin clefydau fel canser.
* Byddai’r cyfleuster yn ganolfan ragoriaeth fyd\-eang ym maes meddygaeth niwclear, gan wneud Cymru'n lleoliad blaenllaw ar gyfer cynhyrchu radioisotopau meddygol yn y DU.
* Bydd y datblygiad yn arwain at greu swyddi hynod fedrus dros sawl degawd.
* Gweinidog yr Economi yn galw ar Lywodraeth y DU i helpu ariannu'r prosiect i osgoi “argyfwng iechyd ac economaidd yn y dyfodol”.


Yn y DU, ar draws Ewrop, a thu hwnt, mae'r cyfarpar mewn cyfleusterau sydd ar hyn o bryd yn cynhyrchu sylweddau ymbelydrol sy'n achub bywydau, a elwir yn radioisotopau meddygol, sy'n hanfodol i wneud diagnosis a thrin canser, yn dod i ddiwedd eu hoes gynhyrchiol ac yn cael eu cau. O ganlyniad, erbyn 2030, mae'r DU yn wynebu realiti o beidio â chael unrhyw radioisotopau meddygol, neu'r “hunllef foesegol” o orfod eu dogni.


Mae canlyniadau amharu ar gyflenwadau yn sylweddol. Fe wnaeth colli isotopau dros dro o'r seiclotron yng Nghanolfan Delweddu PET Prifysgol Caerdydd effeithio ar sganiau diagnostig ar gyfer sawl clefyd, yn enwedig canser. Byddai colli'r cyflenwad yn fwy cyffredinol yn cael effaith niweidiol sylweddol ar ganlyniadau a goroesiad cleifion.


Mewn ymateb, mae Llywodraeth Cymru wedi datblygu cynlluniau i sicrhau’r cyflenwad o radioisotopau meddygol i Gymru a'r DU drwy ddatblygu prosiect ARTHUR (“Advanced Radioisotope Technology for Health Utility Reactor”).


Wedi'i leoli yng ngogledd\-orllewin Cymru, bydd cyfleuster Prosiect ARTHUR yn ‘Labordy Cenedlaethol’ sector cyhoeddus gyda'i adweithydd niwclear ei hun. Byddai'n cynhyrchu radioisotopau meddygol ac yn eu cyflenwi i GIG Cymru a'r Gwasanaethau Iechyd Gwladol eraill yn Lloegr, yr Alban a Gogledd Iwerddon.


Bydd Prosiect ARTHUR yn un o brif fentrau strategol Cymru a'r DU ac yn fenter ar draws sawl degawd – ymrwymiad o ryw 60 i 70 mlynedd. Pan fydd ar waith, bydd yn un o’r ychydig gyfleusterau yn y byd sy’n canolbwyntio'n bennaf ar gynhyrchu radioniwclid meddygol.


Yn ogystal â darparu gwasanaethau hanfodol i'r GIG ledled y DU, bydd hefyd yn helpu i ysgogi economi’r Gogledd drwy ddenu swyddi a diwydiant hynod fedrus, creu seilwaith amgylchynol, adeiladu cadwyni cyflenwi lleol, a chefnogi cymunedau lleol.  

Bydd y swyddi a gaiff eu creu, yn uniongyrchol ac yn y gadwyn gyflenwi gysylltiedig, yn rhai hirdymor ac yn gynaliadwy i bobl sydd â sgiliau a chefndiroedd economaidd\-gymdeithasol gwahanol. Byddant yn cynnwys rolau fel gwyddonwyr ymchwil a pheirianwyr, gyrwyr, staff gweithrediadau, cynhyrchu, technegol a swyddfa.


Byddai'r cyfleuster hefyd yn helpu i gynnal ac adeiladu cymunedau cryf, cydlynus, a hirhoedlog. Bydd hyn yn arbennig o bwysig yn y cymunedau gwledig a’r cymunedau  Cymraeg hynny ledled y Gogledd, sydd wedi bod yn ddibynnol iawn ar swyddi yn y diwydiant ynni niwclear.


Mae'r prosiect yn ddatblygiad cydweithredol mawr rhwng Adran Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol ac Adran yr Economi Llywodraeth Cymru. Mae'r datblygiadau posibl sy'n deillio o'r ysgol feddygol newydd ym Mangor, sy’n cyd\-fynd â Phrosiect ARTHUR a thechnolegau iechyd eraill, yn cyflwyno'r ateb rhanbarthol gorau ar gyfer gallu radiofeddyginiaethau a radioddiagnosteg cynaliadwy a diogel yn y Gogledd.


Dywedodd Gweinidog yr Economi, Vaughan Gething:



> Heddiw, rwy'n falch o amlinellu uchelgais glir ar gyfer creu clwstwr technolegol mawr arall yma yng Nghymru, gan hefyd fynd i'r afael ag argyfwng sy'n prysur agosáu ar gyfer triniaeth feddygol ledled y byd.
> 
> 
> “Ein gweledigaeth yw creu prosiect ARTHUR – cyfleuster meddygaeth niwclear sy'n arwain y byd, ac a fydd yn dwyn ynghyd màs critigol o waith ymchwil, datblygu, ac arloesi ym maes gwyddorau niwclear.
> 
> 
> “Yn sgil y datblygiad hwn, nid yn unig y gall Cymru ddod yn lleoliad blaenllaw yn y DU ar gyfer cynhyrchu radioisotopau meddygol – drwy gynhyrchu radioisotopau meddygol sy'n achub bywydau sy'n hanfodol ar gyfer gwneud diagnosis a thrin canser – ond gallwn hefyd ddenu swyddi hynod fedrus, creu seilwaith amgylchynol, cefnogi cymunedau lleol, ac adeiladu cadwyni cyflenwi lleol.
> 
> 
> “Bydd y prosiect hwn yn hanfodol o ran ein helpu i gyflawni ein hymrwymiadau i greu Cymru iachach a mwy ffyniannus, drwy greu'r cyfleoedd sydd eu hangen ar bobl i wneud eu dyfodol yma yng Nghymru.


Mae gweledigaeth y prosiect yn cynnwys creu ‘campws technoleg’ yn y Gogledd, yn debyg i gampysau eraill yn y DU sydd ag elfen niwclear, megis y rhai yn Harwell (Labordy Rutherford Appleton) a Culham (Awdurdod Ynni Atomig y DU) yn Swydd Rhydychen, ac yn Daresbury (labordy ffiseg niwclear STFC) yn Swydd Gaer.


Fodd bynnag, er mwyn llwyddo, mae angen sicrhau cyllid o wahanol ffynonellau \- gan gynnwys Llywodraeth y DU \- i greu prosiect ARTHUR.


Ychwanegodd y Gweinidog:



> Mae maint y buddsoddiad sydd ei angen i wireddu Prosiect ARTHUR yn sylweddol. Rwy'n galw ar Lywodraeth y DU i gydweithredu i gefnogi ein hymdrechion, gan fod y datblygiad hwn yn cefnogi ac o fudd i ddiagnosteg a thrin canser yn y dyfodol ar draws y DU. Nawr yw’r amser ar gyfer camau gweithredu ac ymrwymiad pendant. Bydd goblygiadau peidio â gweithredu'n cael eu cyfrif mewn bywydau dynol ac mewn pwysau economaidd hirdymor ar wasanaethau iechyd, drwy driniaethau iechyd anghynaliadwy.
> 
> 
> “Rydym bellach yn profi pwysau economaidd digynsail – ond nid yw hynny'n esgus dros fethu â chynllunio ar gyfer yr angen clir hwn yn y dyfodol. Rhaid i ni atal argyfwng iechyd ac economaidd yn y dyfodol. Felly, rwyf wedi cymeradwyo cyllid ar gyfer astudiaeth ddichonoldeb technegol ac ar gyfer datblygu Cynllun Busnes Amlinellol. Bydd y cynllun hwn yn adeiladu ar waith technegol sydd eisoes wedi'i wneud a'r Cynllun Busnes Amlinellol Strategol cynharach.”
> 
> 
> “Rwy'n hyderus y gall ein cyfleuster Prosiect ARTHUR ddod yn ganolfan ragoriaeth fyd\-eang ac yn destun balchder i Gymru a'r DU yn ehangach ar gyfer sawl degawd.







Translation:


 
* Welsh Government’s Project ARTHUR would see the creation of a public sector national laboratory for the supply of medical radioisotopes, needed for the diagnosis and treatment of diseases such as cancer.
* Facility would be a global centre of excellence in nuclear medicine, making Wales the leading location for medical radioisotope production in the UK.
* Development will lead to the creation of highly skilled jobs over several decades.
* Economy Minister calls on the UK Government to help fund the project to avoid a “future health and economic crisis.”


In the UK, across Europe, and further afield, the equipment in facilities currently producing life\-saving radioactive substances, known as medical radioisotopes, which are critical to cancer diagnosis and treatment, are coming to the end of their productive life and being closed. As a result, by 2030, the UK faces a reality of having no medical radioisotopes, or the “ethical nightmare” of having to ration them.


The consequences of supply interruptions are significant. The temporary loss of isotopes from the cyclotron at Cardiff University’s PET Imaging Centre impacted diagnostic scans for several diseases, especially cancers. A more general loss of supply would have a significant detrimental impact on patient outcomes and survival.


In response, the Welsh Government has developed plans to secure the supply of medical radioisotopes for Wales and the UK through the development of project ARTHUR (Advanced Radioisotope Technology for Health Utility Reactor).


Based in north west Wales, the Project ARTHUR facility will be a public sector ‘national laboratory’ with its own nuclear reactor. It would produce medical radioisotopes and supply them to NHS Wales and the other National Health Services in England, Scotland and Northern Ireland.


Project ARTHUR will be a major Welsh and UK strategic initiative and is a multi\-decade endeavour, a commitment of some 60 to 70 years. Once up and running, it will then be one of a few facilities in the world focusing primarily on medical radionuclide production.


As well as providing vital services for the NHS across the UK, it will also help stimulate the north Wales economy by attracting highly skilled jobs and industry, create a surrounding infrastructure, build local supply chains, and support local communities.


The jobs created, both direct and in the associated supply chain, will be long\-term and sustainable for people of different socio\-economic backgrounds and skillsets. They will include roles such as research scientists and engineers, drivers, operations, production, technical and office staff.


The facility would also help sustain and build strong, cohesive, and long\-lasting communities. This will be especially important in those rural and Welsh\-speaking communities across north Wales, which have been heavily reliant on jobs in the nuclear power industry.


The project is a major collaborative development between the Welsh Government’s Department of Health and Social Services and the Department of Economy. The potential developments resulting from the new medical school in Bangor, aligned with Project ARTHUR and other health technologies, presents the best regional solution to a sustainable and secure radio\-diagnostic and radio\-medicines capability in north Wales.


Economy Minister, Vaughan Gething said:



> Today, I am pleased to set out a clear ambition for creating another major technological cluster here in Wales, while also tackling a fast\-approaching crisis for medical treatment right around the world.
> 
> 
> Our vision is the creation of project ARTHUR \- a world\-leading nuclear medicine facility, which will bring together a critical mass of nuclear science research, development, and innovation.
> 
> 
> Through this development, not only can Wales become the leading place in the UK for medical radioisotope production – producing life\-saving medical radioisotopes that are critical to cancer diagnosis and treatment – but we can also attract higher skilled jobs, create a surrounding infrastructure, support local communities, and build local supply chains.
> 
> 
> This project will be vital in helping us deliver on our commitments to creating a healthier and more prosperous Wales, by creating the opportunities people need to make their futures here in Wales.


The project’s vision includes creating a ‘technology campus’ in north Wales, to parallel other UK campuses with a nuclear element, such as those at Harwell (Rutherford Appleton Laboratory) and Culham (UK Atomic Energy Authority) in Oxfordshire, and at Daresbury (STFC nuclear physics laboratory) in Cheshire.


However, to succeed, funding needs to be secured from different sources, including the UK Government, to create project ARTHUR.


The Minister added:



> The scale of investment needed to bring Project ARTHUR to life is considerable. I am calling on the UK Government to co\-operate in supporting our efforts, since this development benefits and supports future cancer diagnostics and treatment right across the UK. Now is the time for decisive action and commitment. The implications of not acting will be counted in human lives and in long\-term economic pressure on health services, through unsustainable health treatments.
> 
> 
> “We are now experiencing unprecedented economic pressures – but that is not an excuse for failing to plan for this clear future need. We must prevent a future health and economic crisis. I have, therefore, approved funding for a technical feasibility study and for the development of an Outline Business Plan. This plan will build on technical work already undertaken and the earlier Strategic Outline Business Plan.
> 
> 
> “I’m confident our Project ARTHUR facility can become a global centre of excellence and a source of pride for Wales and the wider UK for many decades.