Translate the text from Welsh to English.



 
Yn 2018, cafwyd 746 o fuchesi ag achosion newydd o TB yng Nghymru, 5% yn llai nag yn 2017\. O'r achosion hynny, cafodd 11,233 o anifeiliaid eu difa oherwydd TB, sef cynnydd o 12%. Y rheswm pennaf am y cynnydd yw'r mesurau gwyliadwriaeth llymach a'n llwyddiant i nodi a difa nifer fwy o anifeiliaid heintiedig wrth inni ennill y blaen ar y clefyd.


Mae fersiwn y rhaglen dileu TB a gafodd ei lansio yn 2017 a'i phwyslais ar ranbarthau wedi gweddnewid y ffordd yr ydym yn mynd i'r afael â'r clefyd yng Nghymru. Mae'r system ranbarthau yn golygu'n bod yn gallu mynd i'r afael â TB mewn ffyrdd gwahanol, yn seiliedig ar lefelau'r risg yn rhannau gwahanol o'r wlad.


Un o brif amcanion y rhaglen yw diogelu'r Ardal TB Isel rhag y clefyd. Cadarnhaodd y Gweinidog heddiw ein bod yn llwyddo i amddiffyn yr ardal yn y Gogledd\-orllewin, gyda'r Profion ar ôl Symud yn chwarae rhan bwysig. Ond mae mwy i'w wneud ac mae'r Gweinidog yn pwyso ar bob ffermwr yn yr Ardal TB Isel i wneud popeth yn eu gallu i gadw TB allan.


Un o brif ymrwymiadau'r rhaglen newydd yw'r dull ffurfiol o daclo'r buchesi sydd â'r achosion mwyaf styfnig trwy Gynlluniau Gweithredu penodol ar gyfer buchesi sydd wedi bod o dan gyfyngiadau am 18 mis neu fwy. Erbyn diwedd mis Rhagfyr, roedd 59 o Gynlluniau Gweithredu wedi'u rhoi ar waith a chodwyd y cyfyngiadau ar 21 o fuchesi oedd â Chynllun Gweithredu.


Wrth annerch y cyfarfod llawn, cadarnhaodd y Gweinidog hefyd:


* y bydd yn cynnal adolygiad o'r iawndal ar gyfer TB ar adeg briodol. Yn 2018\-29, cafodd dros £14m ei dalu fel iawndal i ffermwyr.  Mae hyn yn ormod o dreth ar bwrs y wlad. Rhaid i unrhyw drefn newydd sbarduno ffermwyr i gadw at arferion da ac i osgoi arferion drwg; a
* mae swyddogion yn edrych ar sut mae gostwng nifer y gwartheg sy'n adweithio i'r profion sy'n gorfod cael eu saethu ar y fferm a sut mae lleihau stres y sefyllfa i'r rheini yr effeithir arnyn nhw.


Dywedodd y Gweinidog:



> "Gwnaeth y rhaglen dileu TB newydd a lansiais yn 2017 weddnewid y ffordd yr ydym ni fel Llywodraeth a'r diwydiant yn ystyried ac yn mynd i'r afael â'r clefyd.
> 
> 
> "Mae'n dda gen i heddiw allu rhoi'r diweddaraf ichi am y rhaglen wrth i'r data llawn ar gyfer TB yn 2018 ddod i law. Mae'r sefyllfa o ran taclo'r clefyd yn gwella ond rhaid inni nawr gynnal y momentwm i gael gwared ar y clefyd.
> 
> 
> "Mae'r drefn ranbarthau'n gweithio ac wedi'n galluogi i addasu'r ffordd rydym yn mynd i'r afael â'r clefyd ac i addasu'n hymateb yn ôl maint y risg yn yr ardal dan sylw. Rydym wedi llwyddo i ddiogelu'r Ardal TB Isel ac wedi gallu ymateb i sefyllfa a ddatblygodd gyda'r clefyd yn Ardal TB Ganolradd y Gogledd \- gan fabwysiadu trefn gryfach ar gyfer profi ffermydd cyfagos a threfnu ymweliadau 'cadw TB allan' gan filfeddygon i helpu buchesi sydd heb TB.
> 
> 
> "Ond allwn ni ddim dileu'r clefyd ar ein pen ein hunain \- mae gennym oll ran i'w chwarae. Ni allaf orbwysleisio gwerth cydweithio wrth geisio dileu TB. Trwy weithio'n unllygeidiog gyda'n gilydd mewn partneriaeth at wireddu'r un nod, llwyddwn i gael gwared ar y clefyd hwn."







Translation:


 
In 2018, there were 746 new TB herd incidents in Wales, representing a 5% decrease compared to 2017\.  Of these incidents, 11, 233 animals were slaughtered as a result of TB, representing a 12% increase.  This increase is largely due to heightened surveillance and the identification and removal of a higher number of infected animals as we get ahead of the disease.


The refreshed TB eradication programme, launched in 2017, fundamentally changed the way the disease is tackled in Wales with the introduction of regionalisation.  The regional system has enabled different approaches to disease eradication to be implemented, based on the different risks in each part of Wales.


One of the main aims of the programme was to protect the Low TB Area from infection.  The Minister today confirmed we are succeeding in protecting the area in North West Wales, with the introduction of Post\-Movement Testing playing a key role.  However, more needs to be done and the Minister urged all Low TB Area farmers to do all they can to keep bovine TB out.


A key commitment in the refreshed programme was the introduction of a formal approach to tackling persistent TB heard breakdowns through bespoke Action Plans for herds which have been under restrictions for 18 months or more.  By the end of December, 59 Action Plans had been implemented in TB breakdowns and 21 herds with an Action Plan in place had their restrictions lifted.


During the update to Plenary, the Minister also confirmed:


* a review of the current TB compensation at an appropriate time.  In 2018\-19, over £14m was paid in TB compensation to farmers – which is unsustainable to the public purse. Any new regime needs to drive good farming practice whilst discouraging bad practice; and
* officials are currently looking at ways to reduce the instances where TB reactors need to be shot on farm and exploring ways to make the situation less distressing for those affected.


The Minister said: 



> “Our refreshed TB eradication programme which I launched in 2017 fundamentally changed the way we as a Government and the industry view and tackle the disease. 
> 
> 
> “Today I am pleased to be able to provide an update on the programme now we have a complete 2018 dataset of TB statistics available.  We are making progress in tackling the disease but we must now keep up the momentum to stamp out the disease. 
> 
> 
> “Our regional approach is clearly working and has enabled us to adapt the way we tackle the disease and tailor our response depending on the risk in that area.  We have been successful in protecting the Low TB Area and have been able to respond to a developing disease situation in the Intermediate TB Area North \- introducing a strengthened contiguous testing regime and providing veterinary ‘keep it out’ visits to support TB free herds.
> 
> 
> “However, we cannot eradicate the disease alone – we all have a role to play.  I cannot over emphasise the value of collaboration when it comes to TB eradication.  By working together in partnership, with a single purpose, we will stamp out this disease.”