Translate the text from Welsh to English.



 
Mae cael mynediad at wasanaethau iechyd a lles yn parhau i fod yn fater o bwys sylweddol i'r Llywodraeth hon. Drwy gydol y pandemig, mae gallu cael mynediad at wasanaethau Gofal Sylfaenol yn parhau i fod yn flaenoriaeth allweddol hyd yn oed pan fo'r gwasanaethau eu hunain, a sut mae pobl yn cael mynediad atynt, wedi newid.


Dros y flwyddyn ddiwethaf, mae pob gwasanaeth Gofal Sylfaenol wedi gorfod dod o hyd i ffyrdd o ymateb i ofynion unigryw'r pandemig gan gynnwys cadw pellter cymdeithasol, mwy o fesurau rheoli heintiau a lleihau cyswllt corfforol lle y bo'n briodol. Mae angen gwneud hyn gan sicrhau cydbwysedd â chynnal gwasanaethau hanfodol ac ailgyflwyno gwasanaethau rheolaidd. Mae defnyddio technoleg ddigidol yn rhan allweddol o'r ymateb, gyda mwy na 130,000 o apwyntiadau ers dechrau'r pandemig, a dros 5000 o apwyntiadau ymgynghori fideo bob wythnos ar hyn o bryd, sy'n ein helpu i gynyddu'r gwasanaethau y gellir eu cynnig. Mae ymgynghoriadau o bell, boed dros y ffôn neu drwy alwad fideo, wedi dod yn rhan greiddiol o'r ffordd y caiff gwasanaethau eu darparu'n ddiogel erbyn hyn ond nid ydynt wedi disodli apwyntiadau wyneb yn wyneb pan fo’u hangen. 


Mae gweithgarwch wedi newid wrth i’r gwasanaeth addasu i'r angen i gadw cleifion a gweithwyr proffesiynol yn ddiogel ac i leihau'r risg o drosglwyddo'r feirws, ond mae gofal sylfaenol wedi parhau i fod ar agor ac ar gael i'r rhai sydd ei angen. Mae'r ffocws ar gyfer y gwasanaethau meddygon teulu wedi newid gyda phwyslais ar fwy o ddefnydd o farn glinigol wrth asesu anghenion cleifion a darparu gofal. Mae hyn wedi galluogi practisau meddygon teulu i ddelio â’r gwaith ychwanegol sy’n codi yn sgil y pandemig, ateb ymholiadau, darparu cyngor a chefnogi'r bobl fwyaf agored i niwed yn ein cymunedau pan ofynnwyd iddynt warchod eu hunain. 


Ym mis Mawrth 2019, cyhoeddais safonau mynediad i wasanaethau meddygon teulu y tu mewn i oriau, ac roeddwn yn disgwyl i bob practis meddyg teulu fodloni’r safonau hyn erbyn diwedd mis Mawrth 2021\. Er bod y buddsoddiad cysylltiedig mewn seilwaith digidol wedi bod yn amhrisiadwy o ran galluogi practisau i ddarparu gwasanaethau a diwallu anghenion cleifion, nid oedd y Safonau eu hunain wedi'u cynllunio ar gyfer darparu gwasanaethau yn ystod pandemig. Nid yw'r flwyddyn ddiwethaf hon wedi darparu llwyfan go iawn i ddangos effaith gwirioneddol y safonau presennol. Rwyf felly wedi cytuno i gario'r safonau hyn ymlaen tan fis Mawrth 2022\. Bydd eu hymestyn am flwyddyn arall yn caniatáu i'r mesurau gael eu hymgorffori, ac i wneud dadansoddiad gwirioneddol o ba mor effeithiol fu'r safonau o ran gwella mynediad i bawb.  


Mae deintyddiaeth yn rhan hanfodol o’r ddarpariaeth gofal iechyd ac rydym yn parhau i gefnogi practisau deintyddol yn ystod y pandemig. Rydym yn gwneud cynnydd da o ran adfer gwasanaethau deintyddol y GIG, gyda niferoedd cynyddol o gleifion yn cael eu trin, a bydd hynny'n parhau dros y misoedd nesaf. Deintyddiaeth yw un o'r meysydd gofal sylfaenol mwyaf cymhleth, ac mae angen mwy o Gyfarpar Diogelu Personol (PPE) a mwy o amser rhwng triniaethau er mwyn lleihau'r risg o’r coronafeirws. Gofynnwyd i bractisau deintyddol drin pobl yn ôl eu hanghenion, a'r rhai sydd wedi cael problemau yn ystod y cyfyngiadau symud, yn gyntaf. Er nad yw practisau eto’n gweld yr un nifer o bobl ag yr oeddent cyn y pandemig, hyd yn oed gyda mesurau llymach ar waith i ddiogelu pobl, mae 22,000 o bobl bellach yn cael eu gweld wyneb yn wyneb bob wythnos ledled Cymru, a 6,000 o bobl eraill yn cael cyngor ac ymgynghoriadau neu apwyntiadau dilynol o'u practis deintyddol yn rhithiol. 


Drwy gydol y pandemig, mae cleifion wedi gallu cael mynediad at wasanaethau gofal sylfaenol optometreg, ac mae hyn cael ei gefnogi gan y defnydd o dechnoleg ddigidol ar gyfer ymgynghoriadau o bell drwy alwadau ffôn a fideo. Bydd hyn bellach yn dod yn rhan greiddiol o ddarparu’r gwasanaeth, pan fo'n briodol. Mae optometreg yn gwneud cynnydd da o ran adfer gwasanaethau. Rydym eisoes yn gweld niferoedd cynyddol o gleifion a disgwylir i hyn gyrraedd yr un lefelau â chyn y pandemig yn ystod y misoedd nesaf.


Mae gwasanaeth optometreg gofal sylfaenol GIG Cymru yn parhau i ymateb yn gyflym ac yn arloesol i'r galw gan gleifion yn ystod y pandemig, gan gefnogi darpariaeth gofal iechyd sylfaenol ehangach. Roedd y gweithlu optometreg yn cefnogi'r Cynllun Cenedlaethol Danfon Presgripsiynau gan Wirfoddolwyr a sefydlwyd mewn ymateb i'r pandemig i sicrhau bod meddyginiaethau presgripsiwn yn parhau i gael eu darparu i gleifion sydd heb unrhyw ffordd arall o gael gafael ar feddyginiaethau. Yn ogystal, mae optometryddion yn chwarae rhan yn y gwaith o ddarparu brechlynnau ledled Cymru gan gefnogi'r nod o ddarparu'r brechlyn mor agos i’r cartref â phosibl. Bydd optometreg yn parhau i weithio gyda byrddau iechyd i hyrwyddo ymgysylltu gweithredol i gefnogi rhaglenni brechu yn y dyfodol.  


Yn ystod y cyfnod adfer, mae’r gwasanaeth optometreg yn gweithio gyda Llywodraeth Cymru a rhanddeiliaid allweddol eraill i ddiwygio contractau, gan symud i fodel gwasanaeth clinigol. Mae’n newid sylweddol ond yn un a fydd yn gwella'r modd y darperir gwasanaethau o fewn y proffesiwn, a gwella canlyniadau i gleifion yn ystod y degawd nesaf.


Sefydlwyd y Cynllun Cenedlaethol Danfon Presgripsiynau gan Wirfoddolwyr a Gwasanaeth y Post Brenhinol mewn ymateb i COVID\-19 er mwyn sicrhau bod meddyginiaethau presgripsiwn yn parhau i fod ar gael i'r rhai sy'n gwarchod eu hunain, a'r rhai sy'n hunanynysu heb unrhyw gefnogaeth arall, yn ystod y cyfyngiadau symud cenedlaethol. Cyflwynwyd y ddau wasanaeth i ychwanegu at gapasiti trefniadau darparu meddyginiaethau sy'n bodoli eisoes gan fferyllfeydd cymunedol a meddygon fferyllol yng Nghymru, yn dilyn galw cynyddol yn sgil camau a gymerwyd i leihau lledaeniad y coronafeirws. Cafodd ei sefydlu o fewn pum wythnos yn unig i pan ofynnwyd i bobl warchod eu hunain i ddechrau yng Nghymru, a chafodd cyfanswm o 7,984 o feddyginiaethau eu darparu mewn dim ond 5 mis.


O ran adfer gofal, rydym yn dechrau gweithredu'r cytundeb tair blynedd a wnaed gyda Fferylliaeth Gymunedol Cymru i symud i fodel gwasanaeth clinigol gan gynnwys moderneiddio'r sector yn sylweddol drwy gynyddu’r presgripsiynu annibynnol sydd ar gael, datblygu'r gweithlu a gweithredu ffyrdd wedi'u moderneiddio o weithio megis ymgynghori o bell ac awtomatiaeth.  


Rydym hefyd wedi gweld Gofal Sylfaenol, a Gwasanaethau Meddygol Cyffredinol yn arbennig, yn chwarae rhan ganolog yn y gwaith o frechu pobl yn erbyn COVID\-19\. Ar hyn o bryd mae’r Gwasanaethau Meddygol Cyffredinol wedi gwneud 454,000 o frechiadau, sy’n cyfrif am 38% o'r holl frechiadau a wnaed yng Nghymru hyd yma.  Rwy’n ddiolchgar am y ffordd y mae gwasanaethau wedi ymateb yn gyflym ac yn hyblyg i gefnogi'r ymdrechion i frechu cynifer o bobl, mor gyflym a diogel â phosibl. Mae hyn wrth gwrs yn effeithio ar gapasiti’r system i ddarparu gwasanaethau eraill ac i ddechrau ailgyflwyno gofal mwy rheolaidd. Rwyf i a’m swyddogion yn parhau i fonitro'n ofalus iawn er mwyn sicrhau bod gennym y cydbwysedd cywir wrth symud ymlaen, ac i sicrhau bod unrhyw effaith ar fynediad at ofal sylfaenol yn cael ei lleihau. 


Rwy'n hynod ddiolchgar i’r gweithlu Gofal Sylfaenol cyfan am barhau i gefnogi a rhoi cyngor hanfodol yn ystod y pandemig ac wedi hynny. O ganlyniad i gadw eu drysau ar agor, mae'r cyhoedd wedi gallu cael mynediad at wasanaethau clinigol o ansawdd uchel pan fo angen.







Translation:


 
Accessing health and wellbeing services continues to be a matter of significant importance to this Government.  Throughout the pandemic, being able to access Primary Care services, remains a key priority even where the way in which these services look and how people access them has changed.


Over the last year, all Primary Care services have had to find ways to respond to the unique requirements of the pandemic including social distancing, increased infection control measures and reducing physical contact where appropriate. This has been balanced with the need to maintain essential services and reintroduce routine services. The use of digital technology is a key part of the response, with more than 130,000 appointments since the start of the pandemic and currently over 5000 video consultation appointments every week, which is helping us to increase the services that can be offered. Remote consultations, whether over the phone or via video call, have become a core part of how services are now delivered safely but have not replaced face to face appointments where these are necessary. 


Activity has changed, as the service has adapted to the need to keep patients and professionals safe and to reduce the risk of transmitting the virus, but primary care has continued to be open and available for those who need them. The focus for the GP services has changed with an emphasis on greater use of clinical judgement in assessing patient need and the delivery of care. This has allowed GP practices to deal with additional work generated by pandemic, answering queries, providing advice and supporting the most vulnerable people in our communities who have been asked to shield. 


In March 2019, I announced GMS In Hours Access Standards which I expected all GP practices to meet by the end of March 2021\. Whilst the associated investment in digital infrastructure have been invaluable in enabling practices to deliver services and met patient needs, the Standards themselves were not designed for service delivery during a pandemic. This last year has not provided a true platform to show the impact of the current standards. I have therefore agreed to carry these standards forward until March 2022\. Extending them for another year will allow the measures to embed and a true measurement to be taken of how effective the standards have been in improving access for all.  


Dentistry is an essential part of healthcare delivery and we continue to support dental practices during the pandemic. We are making good progress in restoring NHS dental services, with increasing numbers of patients being treated, and that will continue over the coming months. Dentistry is one of the most complex areas of primary care and requires enhanced PPE and time between treatments to reduce the risk of coronavirus. Dental practices have been asked to treat people according to need and those who have experienced problems during lockdown first. While  practices are not yet seeing the same number of people as they were pre\-pandemic, even with stricter measures in place to protect people, 22,000 people are now being seen in\-person every week across Wales and a further 6,000 people are receiving advice and consultation or follow\-up from their dental practice virtually. 


Throughout the pandemic, patients have been able to access optometry primary care services and this has been supported through the use of digital technology for remote consultations by phone and video call.  This will now become a core part of service delivery, when appropriate. Optometry is making good progress in restoring services.  We are already seeing increased numbers of patients and this is set to reach pre\-pandemic levels in the coming months.


NHS Wales primary care optometry continues to respond swiftly and innovatively to patient demand during the pandemic, supporting wider primary healthcare provision.  The optometry workforce supported the pharmacy national Volunteer Prescription Delivery Scheme established in response to the pandemic to ensure prescription medicines continued to be delivered to patients with no other means of support to access medicines.  In addition, optometrists are engaged in vaccine delivery across Wales supporting the aim to deliver the vaccine as close to home as possible.  Optometry will continue to work with health boards to drive forward active engagement to support vaccination programmes in the future.  


During the recovery period, optometry is working with the Welsh Government and other key stakeholders to implement contract reform, moving to a clinical service model.  This is a substantial change but one that will improve service delivery for the profession and improve outcomes for patients during the next decade.


The National Volunteer Prescription Delivery Scheme and the Royal Mail Service were established in response to COVID\-19 to ensure prescription medicines continued to be made available to those shielding, and those self\-isolating with no other means of support, during national lockdown.  Both were introduced to supplement the capacity and resilience of pre\-existing medicines delivery arrangements operated by community pharmacies and dispensing doctors in Wales, following an increased demand resulting from measures taken to reduce the spread of Coronavirus. Established within just five weeks of shielding being introduced in Wales, a total of 7,984 medicines deliveries were made in just 5 months.


In terms of care recovery, we are beginning to implement the three year agreement reached with Community Pharmacy Wales moving to a clinical service model including significant modernisation of the sector through increasing the availability of independent prescribing, workforce development and implementing modernised ways of working such as remote consultation and automation.


We have also seen Primary Care, and GMS in particular, take a pivotal role in vaccinating people against Covid\-19\.GMS has currently undertaken 454,000 vaccinations, accounting for 38% of the vaccinations completed in Wales so far.  I am thankful for the way in which services have responded quickly and with agility to support the efforts to vaccinate as many people, as quickly and safely as possible. This does not come without an effect on capacity in the system to deliver other services or to begin to reintroduce more routine care. Both I and officials continue to monitor very carefully to ensure we have the right balance moving forward and to ensure any impact on access is minimised. 


I am hugely grateful for the whole of the Primary Care workforce for maintaining vital support and advice during the pandemic and subsequently. As a result of keeping their doors open, the public have been able to access high quality clinical services when needed.