Translate the text from English to Welsh.



 
### Introduction


Good morning everyone. Bore da pawb.


I’ve spoken before about how lucky we are to be able to meet each year like this.


All our head\-teachers, alongside our partners within the sector, meeting under one roof, sharing and communicating news, views and best practice.


Few other countries have this advantage.


For our collaborative reforms to be a success, then communication will be key.


Today not only marks the anniversary of the day Alexander Graham Bell received a patent for the telephone, but also when the 1st ever transatlantic telephone call took place.


While today’s conference may not make the history books in quite the same way, it really is fantastic opportunity.


Of course, this conference is not your only opportunity to speak to us. Over the coming years, your feedback will be more important than ever.


Needless to say, we will be asking for feedback throughout the roll out of the new Curriculum.


I consider myself – and I hope you do \- a Minister who is keen to listen and appreciate different viewpoints.


As you will know, last summer I took the time to reflect on conversations with teachers, parents, and educators throughout the system regarding the implementation of the new curriculum.


The consensus was that by rolling out the curriculum with care and collaboration, this will provide the right amount of preparation time for schools and teachers.


Not time to stand still, but time to provide feedback, further engage with the new curriculum and be fully prepared for the new approach.


So, the new curriculum and assessment arrangements will be available for schools to feedback, test and refine in Easter 2019\.


Following that period, all schools will have access to the final curriculum from 2020, allowing them to get fully ready and prepared for statutory roll\-out in September 2022\.


We need to hear from you over these two days and also in the months and years ahead.


We’ve moved on a lot since that first telephone call across the Atlantic. That call linked two countries that are over 3,000 miles apart.  With Wales being a small country, just imagine what we can achieve together.


### International


Now, of course, being a small country doesn’t mean we shouldn’t think big.


As Cabinet Secretary, one of my first steers to officials was to seek out ideas and evidence from across the world.


All too often in the Celtic nations we view things through the prism of the English experience.


And because of that influence and scale, we sometime forget that policy and principles over the border are the exception to international practice and developments, rather than the norm.


So, over the last 18 months, many of our flagship developments here in Wales are shaped by a truly international perspective.


Our opposition to segregation and selection in schools is based on OECD examples.


The importance of reducing class sizes to help close the attainment gap, raise standards and support teachers, draws on the North American experience in particular.


Our investment in rural education has been informed by best practice in Ontario.


Having been invited to join the Atlantic Rim Collabatory – working with the likes of Ireland, Finland and California – we are able to test our approaches on well\-being, reducing bureaucracy and emerging thoughts on accountability and measuring performance.


And our wider reforms to further and higher education are led by research from the very best international leaders and experts.


So, as I often say, to be the best we must learn from the best.


And I’m delighted that we have Steve, Marco and of course Graham, here today to share their thoughts and hear from you.


But I am equally keen that as we innovate, we also influence international approaches.


That’s why we’ve been working with Ireland to update them on our pioneer school model.


That’s why we’ve been briefing Ontario on our curriculum and assessment reforms.


That’s why we’ve been updating Scotland on the success of regional working.


And these aren’t just Government\-led initiatives; there are opportunities for teachers and others to get involved.


We must be confident in our reforms, in our approach, in our collective ability to raise standards.


### Four enabling objectives


You’ll know that Our National Mission action plan, published last year, sets out the four objectives which will enable us to fulfil our mission to raise standards, reduce the attainment gap, and deliver an education system that is a source of national pride and public confidence.


These four objectives support bringing our new curriculum to life.


Those objectives are:


* Developing a high\-quality education profession.
* Inspirational leaders working collaboratively to raise standards.
* Strong and inclusive schools committed to excellence, equity and well\-being; and finally
* Robust assessment, evaluation and accountability arrangements supporting a self\-improving system.


Our focus at this conference is on the last objective; robust assessment evaluation and accountability.


### Assessment, evaluation, accountability


So, as we develop and design our new curriculum and assessment arrangements questions of accountability are being considered and addressed.


My starting point is that:


School and system level assessment and evaluation will drive improvement for all learners;


We ensure and enhance public confidence in our system;


We better recognise the value added by teachers and schools; and


There is self\-evaluation and peer\-review at all levels of the system.


Other sessions today will provide more detail of our current thinking, already informed by many head teachers, unions, international experts and evidence, and many others within our system.


### Attainment gap


I just mentioned the need to better measure the value\-add provided by teachers and schools across the system.


You have my guarantee that we will move strongly in that direction.


We know that, despite our many strengths and improvements, Welsh education still faces many challenges.


None bigger than tackling the difference in attainment between children from our most deprived backgrounds and their peers.  

   

I understand that poverty, and its persistent barrier to learning, has its origins well before the school gates. Schools don’t have the answer to every problem.  

   

But as Education Secretary it is my job, and as school leaders it is your job, that once these young people are under our care, we will, from day one, support them to reach their full potential.  

   

I have spoken many times of my aspirations for a system that complements and combines equity and excellence. It is a key theme of our National Mission.  

   

We have made good progress over recent years; the gap has certainly narrowed. That is thanks to you and your staff’s hard work.  We must continue that momentum, continue that focus.  

   

The Pupil Development Grant, a policy you know I hold close to my heart, continues to make a big difference in supporting these pupils.  

   

Evidence shows that schools are forever learning new and innovative ways of making every penny of this grant make a difference. I urge you all to look at the ever\-growing evidence and continue to learn from each other in our ever\-growing self\-improving system.  

   

I am also conscious that while as a government we could pat ourselves on the back for the progress being made, there can’t be room for complacency.  

   

We must never lower our expectations for any of our young people, no matter their background – equity and excellence for all.  

   

That is why I will make no apologies for keeping the pressure up, rather than taking the easy option and coasting.  

   

I welcome the strong action taken in switching pupils from BTEC Science to GCSE Science.  

   

This may skew our overall GCSE results, it may make it easy for opponents and the media to attack us.


But, you know what, we can be proud that thousands upon thousands more pupils in Wales are now taking a Science GCSE, as apposed just BTEC. That is raising standards and improving opportunity for all our learners, most of all those from poorer backgrounds.  

   

A tough decision, but the right decision.


### Achievements


We are achieving much in moving forward together as a self\-improving system.


We now have:


* a regional model for school improvement, based on many of the principles of a self\-improving system,
* strengthened the notion of a self\-improving system through the role of schools in providing leadership for others, for example,
	+ the Pioneer Network,
	+ the National School Categorisation System with its focus on support,
	+ the emerging ITE partnerships,
	+ the growing number of schools committed to developing as learning organisations,
	+ and many initiatives designed to share subject or leadership expertise


These show that we are using our scale as a system to our advantage.


Thinking big in our ambitions and aspirations, but nimble enough to work together to move forward with shared purpose.


### Funding


Now, I didn’t think it right that I didn’t speak to you today without touching upon funding issues.


Many heads have raised with me the issue of school funding.


I know the importance of this issue.  I am someone who throughout my political life has fought, as a priority, for additional funding to support our schools.


As an Assembly Member and leader of an opposition party, I argued for additional school funding every single year in negotiation with the previous Welsh Government, in exchange to support their Budgets.


This lead to the establishment of the Pupil Development Grant – as I mentioned earlier – worth an additional £90m\+ for schools every year across Wales.


Since becoming Education Secretary, we as a government have gone even further by doubling this support for our youngest learners.


I have also listened to teachers on the front line who raise with me the problems they face teaching large class sizes. In response, we will be making over this Assembly term £36m to support this new policy.  Many Assembly Members have tried to resist this support – but we have listened to those working on the frontline.


And you know what – it’s not passed me by that there a particular funding pressures.


I hear it often enough, from head\-teachers across the country, that time and funding is taken up by school maintenance issues, as opposed to supporting learners.


So, that’s why over the weekend I announced we as a government will be making available an additional £14 million, which is to be allocated direct to schools.


This will address small scale maintenance costs.  Every single school across Wales will benefit from this money, and it will go direct to the front\-line.


Yet, believe me when I say that I recognise, even with this additional resource, that school budgets’ are stretched. Times are hard.  The continued austerity agenda has led to the budget for Wales being reduced by well over a billion pounds.  And I am afraid that I don’t see an end to these hard times anytime soon.


The Welsh government will continue to call for additional resources to be spent on our public services, which would mean we would be able to further support our schools.


Yet, I also recognise that funding isn’t the answer to everything.


Improving standards is not just about spending more and more money – if it was, we’d have solved the problems by now.


We can’t simply let a reduced budget reduce our ambitions. Our young people deserve better than that.


Therefore, we all must remain focused on our national mission of education reform: raising standards, reducing the attainment gap, and delivering an education system that is a source of national pride and public confidence.


### PISA


Now, I can’t leave you today without mentioning PISA.


Everybody in our system must understand that PISA allows us to judge ourselves against the world.  It remains the recognised international benchmark for skills.


It has never been more important to demonstrate to ourselves, and to the world, that our young people can compete with the best.


PISA may not be in school performance measures, but it is high stakes for our nation.


If you subscribe to our National Mission, which I hope you do, then you must also subscribe to the importance of PISA – as improved results in these international tables are integral to our education system instilling national pride and public confidence that we all wish to deliver.


### Conclusion


So, that first transatlantic phone call I mentioned at the beginning of this speech may indeed have been historic, but you know what? The conversation that took place on that momentous call was actually about the weather.


For all of us, here today, it’s less about how we’re communicating, but more about what we’re communicating.


We, as a country, are embarking on exciting reforms that will, one way or another, transform the future lives of a generation.


Their lives, our society – being shaped by people in this room.


If you ask me, that beats talking about the weather.  Together, we’re making history too.


Thank\-you







Translation:


 
### Cyflwyniad


Bore da bawb. Good morning everyone.


Rwyf wedi sôn o'r blaen ein bod yn ffodus i allu cyfarfod bob blwyddyn fel hyn.


Mae'n gyfle i'n holl benaethiaid a'n partneriaid yn y sector gyfarfod o dan un to er mwyn rhannu newyddion, safbwyntiau ac arfer gorau.


Nifer fach o wledydd eraill sydd â'r fantais hon.


Er mwyn i'n gwaith diwygio ar y cyd fod yn llwyddiannus, bydd cyfathrebu'n hollbwysig.


Heddiw yw pen\-blwydd y diwrnod y rhoddwyd patent ar y teleffon a ddyfeisiwyd gan Alexander Graham Bell, a hefyd y diwrnod pan gafodd yr alwad drawsatlantig gyntaf ei gwneud.


Er na fydd y gynhadledd heddiw o bosibl yn gwneud hanes yn yr un modd, mae'n gyfle gwych.


Wrth gwrs, nid y gynhadledd hon yw eich unig gyfle i siarad â ni. Dros y blynyddoedd nesaf, bydd eich adborth yn bwysicach nag erioed.


Nid oes angen dweud y byddwn yn ceisio adborth drwy gydol y broses o gyflwyno'r cwricwlwm newydd.


Rwy'n credu fy mod yn Weinidog sy'n awyddus i wrando ac sy'n gwerthfawrogi safbwyntiau gwahanol, ac rwy'n gobeithio eich bod chi'n credu hynny hefyd.


Fel y gwyddoch, yr haf diwethaf, cymerais yr amser i ystyried sgyrsiau ag athrawon, rhieni ac addysgwyr yn y system ynghylch y broses o weithredu'r cwricwlwm newydd.


Y consensws oedd y bydd cyflwyno'r cwricwlwm yn ofalus a thrwy gydweithio yn sicrhau bod gan ysgolion ac athrawon ddigon o amser i baratoi.


Nid amser i sefyll yn stond ydyw, ond amser i roi adborth, ymgysylltu ymhellach â'r cwricwlwm newydd a bod yn hollol barod ar gyfer y dull gweithredu newydd.


Felly, bydd y cwricwlwm newydd a'r trefniadau asesu ar gael i ysgolion roi adborth arnynt, eu profi a'u mireinio yn ystod Pasg 2019\.


Yn dilyn y cyfnod hwnnw, bydd pob ysgol yn gallu defnyddio'r cwricwlwm terfynol o 2020, a bydd hyn yn galluogi pob ysgol i fod yn hollol barod i'w gyflwyno'n statudol ym mis Medi 2022\.


Mae angen i ni glywed gennych dros y ddau ddiwrnod nesaf, a hefyd yn ystod y misoedd a'r blynyddoedd nesaf.


Rydym wedi llwyddo i wneud llawer ers yr alwad gyntaf honno ar draws yr Atlantig. Gwnaeth yr alwad honno gysylltu dwy wlad sydd dros 3,000 o filltiroedd oddi wrth ei gilydd. Gan fod Cymru'n wlad fechan, dychmygwch yr hyn y gallwn ei gyflawni gyda'n gilydd.


### Rhyngwladol


Nawr, wrth gwrs, nid yw'r ffaith ein bod yn wlad fechan yn golygu na ddylem anelu'n uchel.


Fel Ysgrifennydd y Cabinet, rhai o fy ngeiriau cyntaf o gyngor i swyddogion oedd dod o hyd i syniadau a thystiolaeth o bob cwr o'r byd.


Yn rhy aml yn y gwledydd Celtaidd, rydym yn gweld pethau o safbwynt profiad Lloegr.


Oherwydd y dylanwad hwnnw a'i faint, rydym weithiau yn anghofio mai eithriad i ymarfer a datblygiadau rhyngwladol yw polisïau ac egwyddorion dros y ffin, yn hytrach na rhywbeth arferol.


Felly, dros y 18 mis diwethaf, cafodd llawer o'n datblygiadau pwysicaf yma yng Nghymru eu llywio gan safbwynt rhyngwladol gwirioneddol.


Mae ein gwrthwynebiad i wahanu a dethol mewn ysgolion yn seiliedig ar enghreifftiau'r Sefydliad ar gyfer Cydweithrediad a Datblygiad Economaidd.


Mae pwysigrwydd lleihau maint dosbarthiadau er mwyn helpu i gau'r bwlch cyrhaeddiad, codi safonau a chefnogi athrawon yn seiliedig ar brofiad Gogledd America yn benodol.


Mae arfer gorau yn Ontario wedi llywio ein gwaith buddsoddi mewn addysg wledig.


Ar ôl cael gwahoddiad i ymuno ag Atlantic Rim Collabatory – sy'n gweithio gyda gwledydd fel Iwerddon a'r Ffindir, yn ogystal â Chaliffornia – gallwn brofi'r ffordd rydym yn sicrhau llesiant ac yn lleihau biwrocratiaeth, yn ogystal â'n barn gyfredol ar atebolrwydd a mesur perfformiad.


Ac mae ein gwaith diwygio ehangach ym meysydd addysg bellach ac addysg uwch yn cael ei arwain gan waith ymchwil yr arweinwyr a'r arbenigwyr gorau yn rhyngwladol.


Felly, fel rwy'n ei ddweud yn aml, er mwyn sicrhau mai chi yw'r wlad orau, mae'n rhaid i chi ddysgu gan y goreuon.


Rwy'n falch o ddweud bod Steve, Marco ac, wrth gwrs, Graham, yma heddiw i rannu eu safbwyntiau a chlywed gennych.


Rwyf yr un mor awyddus, wrth i ni arloesi, ein bod yn dylanwadu ar ddulliau gweithredu rhyngwladol hefyd.


Dyna pam rydym wedi bod yn gweithio gydag Iwerddon er mwyn rhoi'r wybodaeth ddiweddaraf iddynt am ein model ysgol arloesi.


Dyna pam rydym wedi bod yn briffio Ontario ar y gwaith sy'n cael ei wneud gennym i ddiwygio'r cwricwlwm a'r trefniadau asesu.


Dyna pam rydym wedi bod yn rhoi'r wybodaeth ddiweddaraf i'r Alban am lwyddiant gwaith rhanbarthol.


Ac nid mentrau sy'n cael eu harwain gan y Llywodraeth yn unig ydynt; mae cyfleoedd i athrawon ac eraill gymryd rhan.


Mae'n rhaid i ni ymddiried yn ein gwaith diwygio, ein dull gweithredu a'n gallu i godi safonau ar y cyd.


### Pedwar amcan galluogi


Gwyddoch fod ein cynllun gweithredu, Cenhadaeth ein Cenedl, a gyhoeddwyd y llynedd yn nodi'r pedwar amcan a fydd yn ein galluogi i gyflawni ein cenhadaeth i godi safonau, lleihau'r bwlch cyrhaeddiad a darparu system addysg sy'n destun balchder cenedlaethol ac sy'n annog hyder yn gyhoeddus.


Mae'r pedwar amcan hwn yn ategu'r gwaith o gyflawni ein cwricwlwm newydd.


Yr amcanion hynny yw:


* Datblygu proffesiwn addysg o safon uchel.
* Arweinwyr sy'n ysbrydoli ac sy'n cydweithio i godi safonau.
* Ysgolion cryf a chynhwysol sydd wedi ymrwymo i sicrhau rhagoriaeth, tegwch a lles; ac yn olaf
* Trefniadau asesu, gwerthuso ac atebolrwydd cadarn i ategu system hunanwella.


Yn y gynhadledd hon, byddwn yn canolbwyntio ar yr amcan olaf; trefniadau asesu, gwerthuso ac atebolrwydd cadarn.


### Asesu, gwerthuso, atebolrwydd


Felly, wrth i ni ddatblygu a chynllunio ein cwricwlwm newydd a'r trefniadau asesu, rydym yn ystyried ac yn mynd i'r afael â chwestiynau ynghylch atebolrwydd.


I ddechrau:


Bydd trefniadau asesu a gwerthuso ysgolion a threfniadau o'r fath ar lefel system yn llywio gwelliant i bob dysgwr;


Rydym yn sicrhau ac yn gwella hyder y cyhoedd yn ein system;


Rydym yn cydnabod y gwerth sy'n cael ei ychwanegu gan athrawon ac ysgolion yn well;


Mae hunanwerthusiad ac adolygiad gan gymheiriaid ar bob lefel o'r system.


Bydd sesiynau eraill heddiw yn rhoi rhagor o wybodaeth am ein syniadau presennol, sydd wedi cael eu llywio eisoes gan sawl pennaeth, undeb, arbenigwr rhyngwladol a thystiolaeth, a sawl un arall yn ein system.


### Bwlch cyrhaeddiad


Soniais am yr angen i fesur yn well y gwerth sy'n cael ei ychwanegu gan athrawon ac ysgolion yn y system.


Rwy'n eich sicrhau y byddwn yn symud yn gryf i'r cyfeiriad hwnnw.


Gwyddom, er gwaethaf ein holl gryfderau a'n gwelliannau, fod llawer o heriau yn wynebu'r maes addysg yng Nghymru o hyd.


Nid oes yr un her yn fwy na mynd i'r afael â'r gwahaniaeth mewn cyrhaeddiad rhwng plant o'r cefndiroedd mwyaf difreintiedig a'u cyd\-ddisgyblion.  

   

Rwy'n deall bod tlodi, a'i rwystr parhaus i ddysgu, yn dechrau ymhell cyn i blentyn ddechrau yn yr ysgol. Nid oes gan ysgolion ateb i bob problem.  

   

Ond, fel Ysgrifennydd y Cabinet dros Addysg, fy swydd i yw sicrhau, pan fydd y bobl ifanc hyn yn ein gofal, y byddwn yn eu helpu i gyrraedd eu llawn botensial o'r diwrnod cyntaf, a'ch swydd chi fel arweinwyr ysgol yw gwneud hyn hefyd.  

   

Rwyf wedi siarad sawl gwaith am fy nyheadau i gael system sy'n ategu ac yn cyfuno tegwch a rhagoriaeth. Mae'n un o themâu allweddol Cenhadaeth ein Cenedl.  

   

Rydym wedi gwneud cynnydd da dros y blynyddoedd diwethaf; mae'r bwlch yn sicr wedi culhau. Rhaid diolch i chi a gwaith caled eich staff am hynny. Rhaid i ni barhau â'r momentwm a'r ffocws hwnnw.  

   

Mae'r Grant Datblygu Disgyblion, polisi y gwyddoch sy'n agos at fy nghalon, yn parhau i wneud gwahaniaeth mawr wrth helpu'r disgyblion hyn.  

   

Mae tystiolaeth yn dangos bod ysgolion byth a hefyd yn dysgu ffyrdd newydd ac arloesol o sicrhau bod pob ceiniog o'r grant hwn yn gwneud gwahaniaeth. Rwy'n annog pob un ohonoch i ystyried y dystiolaeth gynyddol a pharhau i ddysgu gan eich gilydd yn ein system hunanwella gynyddol.  

   

Rwyf hefyd yn ymwybodol, er y gallem ganmol ein hunain fel llywodraeth am y cynnydd sy'n cael ei wneud, na ddylem laesu dwylo.  

   

Ni ddylem byth ddisgwyl llai gan unrhyw berson ifanc, ni waeth beth fo'i gefndir – tegwch a rhagoriaeth i bawb.  

   

Dyna pam na fyddaf yn ymddiheuro am barhau i bwyso arnoch yn lle dewis yr opsiwn hawdd a gwneud cynnydd heb lawer o ymdrech.  

   

Rwy'n croesawu'r camau gweithredu cryf a gymerwyd i symud disgyblion o BTEC Gwyddoniaeth i TGAU Gwyddoniaeth.  

   

Efallai y bydd hyn yn effeithio ar ein canlyniadau TGAU yn gyffredinol ac yn ei gwneud yn hawdd i wrthwynebwyr a'r cyfryngau ein beirniadu.


Ond, wyddoch chi beth? Gallwn fod yn falch o'r ffaith bod miloedd a miloedd yn fwy o ddisgyblion yng Nghymru bellach yn astudio ar gyfer cymhwyster TGAU Gwyddoniaeth, yn hytrach na chymhwyster BTEC yn unig. Mae hynny'n codi safonau ac yn gwella'r cyfleoedd i'n holl ddysgwyr, y mae'r rhan fwyaf ohonynt yn dod o gefndir tlotach.  

   

Penderfyniad anodd, ond y penderfyniad cywir.


### Cyflawniadau


Rydym yn cyflawni llawer wrth symud ymlaen gyda'n gilydd fel system hunanwella.


Erbyn hyn:


* mae gennym fodel rhanbarthol ar gyfer gwella ysgolion sy'n seiliedig ar lawer o egwyddorion system hunanwella,
* rydym wedi atgyfnerthu'r syniad o system hunanwella drwy rôl ysgolion yn y gwaith o arwain eraill, er enghraifft,
	+ y Rhwydwaith Arloesi,
	+ y System Genedlaethol Categoreiddio Ysgolion sy'n canolbwyntio ar gefnogi,
	+ partneriaethau Addysg Gychwynnol Athrawon sy'n dod i'r amlwg,
	+ y nifer gynyddol o ysgolion sydd wedi ymrwymo i ddatblygu fel sefydliadau dysgu,
	+ a sawl menter a gynlluniwyd i rannu arbenigedd mewn pwnc neu wrth arwain


Mae'r rhain yn dangos ein bod yn manteisio ar ein maint fel system.


Ein bod yn uchelgeisiol iawn, ond ein bod yn ddigon ystwyth i gydweithio er mwyn symud ymlaen â diben cyffredin.


### Ariannu


Doeddwn i ddim yn meddwl ei bod yn iawn siarad â chi heddiw heb sôn am faterion ariannu.


Mae sawl pennaeth wedi codi'r ffaith bod ariannu ysgolion yn broblem.


Rwy'n ymwybodol o bwysigrwydd y mater hwn. Rwy'n unigolyn sydd, drwy gydol fy mywyd gwleidyddol, wedi brwydro fel mater o flaenoriaeth dros roi arian ychwanegol i'n hysgolion i'w cefnogi.


Fel Aelod Cynulliad ac arweinydd gwrthblaid, gofynnais bob blwyddyn am arian ychwanegol i ysgolion yn ystod trafodaethau â Llywodraeth flaenorol Cymru, yn gyfnewid am gefnogi ei chyllideb.


Arweiniodd hyn at sefydlu'r Grant Datblygu Disgyblion sydd – fel y soniais yn gynharach – yn werth £90m ychwanegol i ysgolion bob blwyddyn yng Nghymru.


Ers cael fy mhenodi'n Ysgrifennydd y Cabinet dros Addysg, rydym ni fel llywodraeth wedi mynd hyd yn oed ymhellach drwy ddyblu'r gefnogaeth hon i'n dysgwyr ieuengaf.


Rwyf hefyd wedi gwrando ar athrawon yn y rheng flaen sy'n codi'r problemau sy'n eu hwynebu wrth addysgu dosbarthiadau mawr. Mewn ymateb, byddwn yn trosglwyddo £36m dros dymor y Cynulliad hwn i gefnogi'r polisi newydd hwn. Mae sawl Aelod Cynulliad wedi ceisio gwrthwynebu'r gefnogaeth hon – ond rydym wedi gwrando ar y rhai sy'n gweithio yn y rheng flaen.


Wyddoch chi beth? Nid wyf wedi anwybyddu'r ffaith bod pwysau ariannol penodol.


Rwy'n clywed yn ddigon aml, gan benaethiaid ledled y wlad, fod amser yn cael ei wastraffu ac arian yn cael ei wario ar gynnal a chadw ysgolion, yn hytrach nag ar gefnogi dysgwyr.


Felly, dyna pam y cyhoeddais dros y penwythnos y byddwn ni fel llywodraeth yn trefnu bod £14 miliwn ychwanegol ar gael, a fydd yn cael ei ddyrannu'n uniongyrchol i ysgolion.


Bydd hyn yn mynd i'r afael â chostau cynnal a chadw ar raddfa fach. Bydd pob ysgol yng Nghymru yn elwa ar yr arian hwn, a bydd yn mynd yn uniongyrchol i'r rheng flaen.


Ond, credwch chi fi pan ddywedaf fy mod yn cydnabod, hyd yn oed gyda'r adnodd ychwanegol hwn, nad yw cyllidebau ysgolion yn ddigon. Mae'n gyfnod anodd. Mae'r agenda caledi barhaus wedi arwain at leihau cyllideb Cymru ymhell dros biliwn o bunnoedd. Yn anffodus, dydw i ddim yn credu y daw'r cyfnod anodd hwn i ben yn fuan.


Bydd Llywodraeth Cymru yn parhau i fynnu bod arian ychwanegol yn cael ei wario ar wasanaethau cyhoeddus, a fyddai'n golygu y gallem gefnogi ein hysgolion ymhellach.


Er hynny, rwy'n cydnabod hefyd nad arian yw'r ateb i bopeth.


Nid yw gwario mwy a mwy o arian yn gwella safonau – pe bai hynny'n wir, byddem wedi datrys y problemau erbyn hyn.


Ni allwn ganiatáu i gyllideb lai ein rhwystro rhag bod yn uchelgeisiol. Mae ein pobl ifanc yn haeddu gwell na hynny.


Felly, mae'n rhaid i ni barhau i ganolbwyntio ar genhadaeth ein cenedl o ran diwygio addysg: codi safonau, lleihau'r bwlch cyrhaeddiad a darparu system addysg sy'n destun balchder cenedlaethol ac sy'n annog hyder yn gyhoeddus.


### PISA


Nawr, alla' i ddim eich gadael heddiw heb sôn am PISA.


Rhaid i bawb sy'n rhan o'n system ddeall bod PISA yn ein galluogi i gymharu ein hunain yn erbyn y byd. Mae'n dal i fod yn feincnod rhyngwladol cydnabyddedig ar gyfer sgiliau.


Nid yw erioed wedi bod yn bwysicach i ddangos i'n hunain, ac i'r byd, y gall ein pobl ifanc gystadlu â'r goreuon.


Efallai nad yw PISA yn rhan o fesurau perfformiad ysgolion, ond mae'n bwysig iawn i'n cenedl.


Os ydych yn cytuno â Chenhadaeth ein Cenedl, a gobeithio eich bod yn cytuno â hi, rhaid i chi hefyd gytuno bod PISA yn bwysig – gan fod canlyniadau gwell yn y tablau rhyngwladol hyn yn rhan annatod o'r gwaith o sicrhau bod ein system addysg yn meithrin balchder cenedlaethol a hyder yn gyhoeddus, pethau rydym i gyd am eu gweld.


### Casgliad


Felly, efallai bod yr alwad drawsatlantig gyntaf honno y soniais amdani ar y dechrau yn rhywbeth hanesyddol, ond wyddoch chi beth? Roedd y sgws a gafwyd ar yr alwad bwysig honno am y tywydd, mewn gwirionedd.


I bob un ohonom sydd yma heddiw, mae beth rydym yn ei gyfathrebu yn bwysicach na sut rydym yn cyfathrebu.


Rydym ni, fel gwlad, yn gwneud gwaith diwygio cyffrous a fydd, mewn un ffordd neu'r llall, yn trawsnewid bywydau cenhedlaeth yn y dyfodol.


Eu bywydau nhw, ein cymdeithas ni – yn cael eu llywio gan y bobl yn yr ystafell hon.


Mae hynny'n well o lawer na siarad am y tywydd. Gyda'n gilydd, rydym yn gwneud hanes hefyd.


Diolch yn fawr.