Translate the text from Welsh to English.



 
Gyda sawl un o gwmnïau ynni Prydain yn cyhoeddi bod eu prisiau’n codi fwy nag 8% a chyda biliau ynni ar gyfartaledd yn codi i bron £1,500, mae llawer o deuluoedd ar hyd ac ar led Cymru yn poeni am yr effaith ar eu hincwm. 

Mae pethau’n dynn eisoes ar lawer o aelwydydd, ond mae’n anorfod y bydd llawer mwy o deuluoedd yng Nghymru’n dioddef tlodi tanwydd oherwydd y cynnydd diweddar ym mhris ynni. 

Gan ddefnyddio’r cyfryngau sydd ar gael i ni yma yng Nghymru, rydym yn ymrwymo i wneud popeth y gallwn ni i helpu teuluoedd i drechu’r broblem trwy ein rhaglenni arbed ynni a thlodi tanwydd uchelgeisiol.  Eu nod fydd helpu i gryfhau pobl ledled y wlad i allu gwrthsefyll y cynnydd mewn prisiau ac yn wahanol i Lywodraeth y DU, nid oes gennym gynlluniau i newid y diffiniad o dlodi tanwydd ac rydym yn ymroi i helpu’r teuluoedd hynny sy’n dioddef o dlodi tanwydd. 

Mae Nyth yn rhoi cyngor o bob math i deuluoedd ac aelwydydd ledled Cymru ynghylch sut i ddefnyddio ynni’n fwy effeithlon.  Mae’n rhoi cyngor hefyd ar ddyledion, budd\-daliadau ac i’r mwyaf bregus sy’n byw yn yr eiddo lleiaf ynni\-effeithlon, mae’n cynnig pecyn i wella cartrefi i’w gwneud yn rhatach ar ynni. 

O fis Ebrill tan fis Medi eleni, mae Nyth wedi rhoi cyngor a help i 10,852 o aelwydydd i leihau eu biliau ynni.  I’r 2,650 o’r aelwydydd hynny oedd ar incwm isel ac yn byw yn y cartrefi mwyaf aneffeithiol, cafodd eu cartrefi eu gwella gyda phecyn o fesurau arbed ynni. 

Mae ein rhaglen effeithiolrwydd ynni blaengar ac arloesol, Arbed, yn gwneud gwelliannau i wneud cartrefi yn rhai o’n cymunedau mwyaf difreintiedig yng Nghymru yn fwy ynni\-effeithlon.  Rhagwelir y bydd ail gam Arbed, am y tair blynedd ar ôl ei sefydlu, yn helpu dros 4,800 o gartrefi yng Nghymru.  Yn 2013/14, mae Arbed eisoes wedi cynnal gwelliannau ar 852 o gartrefi i’w helpu i arbed ynni a bydd 2,081 yn ychwanegol wedi’u gwella cyn diwedd mis Mawrth 2014\. 

Mae’r rhaglenni hyn yn gwneud mwy nag arbed ynni yng nghartrefi Cymru.  Maen nhw hefyd yn datblygu’r farchnad effeithiolrwydd ynni yng Nghymru ac yn creu cyfleoedd a swyddi newydd.  Ers 2012, mae Arbed 2 yr ERDF wedi creu dros 379 o swyddi ac mae Nyth wedi creu 26 o swyddi, prentisiaethau a chyfleoedd hyfforddi newydd ac yn cynnal dros 300 o swyddi gosodwyr mewn cwmnïau bach a chanolig yng Nghymru.    
Rhoddwyd rhagor o fanylion am hynt ein rhaglenni effeithiolrwydd ynni i’r Aelodau yn gynharach yr wythnos hon. 

O gofio maint yr her a’r angen i wneud ein cartrefi’n rhatach ar ynni, cyhoeddais ym mis Hydref fy mod yn neilltuo £70m yn ychwanegol i annog y Rhwymedigaeth Cwmni Ynni (ECO) i fuddsoddi yng Nghymru.  Mae ECO yn helpu i gynnal gwelliannau arbed ynni i aelwydydd ledled y DU.

Cyhoeddodd Llywodraeth y DU wythnos ddiwethaf ei bod  am leihau cost yr Ymrwymiad Cwmni Ynni (ECO).  Canlyniad hynny fydd gostyngiad o hyd at £50 ym miliau ynni flwyddyn nesaf.  Er ei bod yn dda gweld biliau’n lleihau, bydd y cyhoeddiad hwn yn lleihau’r cymorth sydd ar gael i aelwydydd i arbed ynni, yn enwedig y rheini sy’n byw mewn tai anodd eu trin.  Hefyd, caiff effaith ar y busnesau sy’n cynnal y gwelliannau arbed ynni a fyddai wedi cyflogi gweithwyr newydd i ddarparu’r ECO ond a fydd yn awr yn gorfod canslo’u contractau a’u cynlluniau.  Rwyf wedi ysgrifennu at Gregory Barker, y Gweinidog Gwladol, ynghylch y cyhoeddiad a cheisio mwy o fanylion ganddo ynghylch goblygiadau hyn i Gymru. 

Hefyd, i ddefnyddio ynni’n fwy effeithlon, un ffordd o wneud cartrefi a busnesau’n gryfach i wrthsefyll y cynnydd ym mhrisiau ynni yw trwy gynhyrchu ynni’n agos i’r lle y mae’n cael ei ddefnyddio.   Gall y Tariff Cyflenwi Trydan a’r Cymhelliant Gwres Adnewyddadwy ei gwneud yn ddeniadol iawn i osod pecynnau ynni adnewyddadwy yn y cartref a’r busnes.  Dyma ffordd arall o daclo tlodi tanwydd.  Yng Nghasnewydd, mae Gen Community Ltd yn rhedeg cynllun cyfrannau sy’n cael ei noddi’n lleol sy’n gyfle i bobl fuddsoddi mewn paneli solar ar gyfer cymunedau ar incwm isel. 

Mae grwpiau cymunedol ledled Cymru’n dechrau cynhyrchu ynni adnewyddadwy all fod yn ffynhonnell incwm tymor hir iddyn nhw, trwy’r Tariff Cyflenwi Ynni a thrwy werthu’r ynni maen nhw’n gynhyrchu.  Mae ein cynllun Ynni’r Fro wedi cefnogi bron ddau gant o gymunedau ledled Cymru â’u hymdrechion i ddarganfod a chynnal prosiectau hyfyw.  
Rydym yn croesawu’r ffaith fod Ofgem a’r Adran Ynni a Newid Hinsawdd (DECC) wedi gwneud cyhoeddiadau heddiw ynghylch dyfodol y farchnad ynni. Byddwn yn parhau i bwyso am farchnad ynni effeithiol trwy Ddeddf Ynni 2013 a thrwy Ddiwygio’r Farchnad Drydan a datblygu is\-ddeddfwriaeth.  Mae datblygwyr prosiectau mawr posibl yng Nghymru yn poeni bod yr ansicrwydd yn effeithio ar benderfyniadau buddsoddi ac yn tanseilio ein dyhead i weld ynni yn dod â buddiannau mawr i gymunedau Cymru.  Byddwn yn parhau i bwyso ar Lywodraeth y DU i ddatganoli’r grymoedd ar gyfer caniatáu prosiectau ynni mawr i Lywodraeth Cymru, polisi rwy’n gwybod y mae holl bleidiau’r Cynulliad yn ei gefnogi. 

Byddwn yn parhau i ddarparu a rheoli’r ymyriadau polisi hyn ac eraill mewn cysylltiad ag ynni ac ynni effeithiol mewn ffordd gydgysylltiedig, yn unol â’r hyn a geir yn Ynni Cymru.   
Cyhoeddir y datganiad hwn yn ystod y toriad er mwyn gwneud yn siŵr bod aelodau’r Cynulliad yn cael yr wybodaeth ddiweddaraf. Pe bai unrhyw aelod yn dymuno imi wneud datganiad pellach neu ateb cwestiynau ar ôl y toriad, byddaf yn hapus i wneud hynny.

  





Translation:


 
With several of Britain’s energy companies announcing price rises of over 8 % and average energy bills rising to nearly £1, 500, many households right across Wales are worried about the impact that this will have on their household income.  


With pressure already on many household budgets, the recent rise in energy prices will inevitably lead to a greater number of people in fuel poverty across Wales. 


With the levers we have here in Wales, we are committed to doing all that we can to help householders address this issue through our ambitious energy efficiency and fuel poverty programmes. These are helping consumers throughout Wales build their resilience to price rises and, unlike the UK Government, we have no plans to change the definition of fuel poverty and are committed to helping those fuel poor households  

Nest is providing households across Wales with a range of advice on how to be more energy efficient. It also provides debt advice, access to benefit entitlement, and, for the most vulnerable living in the least energy efficient properties, it provides a package of home energy improvements. 


From April to September this year, Nest provided 10, 852 householders with advice and support to reduce their fuel bills. 2, 650 of these householders, who were on a low income and living in the most inefficient properties also had their homes improved with a package of energy efficiency measures. 


Our ground breaking energy efficiency programme, Arbed, is providing energy efficiency improvements to some of the most deprived communities across Wales. Over its three year lifetime, the second stage of Arbed is projected to help over 4,800 homes across Wales. In 2013/14 Arbed has already completed energy efficiency improvements to 852 homes with a further 2081 to be completed by the end of March 2014\. 


These programmes are doing more than just improving the energy efficiency of Welsh homes, they are also helping to develop the energy efficiency market in Wales and create new opportunities and jobs. Since 2012 Arbed 2 ERDF has created over 379 jobs and Nest has created 26 new jobs, apprenticeships and training opportunities and is supporting over 300 installer jobs in SMEs based in Wales.   


Further detail on the progress of our energy efficiency programmes was shared with Members earlier this week.


Given the scale of the challenge and the pressing need to make our homes energy efficient, I announced in October an additional £70m to attract investment from the Energy Company Obligation ECO into Wales. ECO provides support for energy efficiency improvements to households throughout the UK. 


The UK Government last week announced a reduction in the cost of the Energy Company Obligation (ECO) which will result in up to £50 off energy bills next year. Whilst this reduction in bills for householders is welcome, this announcement will reduce the amount of support available for householders for energy efficiency improvements, particularly those living in hard to treat properties. In addition, it will have an impact on the businesses delivering energy efficiency improvements, who will have taken on new employees in readiness to deliver ECO but will now not have contracts and work going forward. I have written to Gregory Barker, Minister for State, regarding the announcement and seeking further detail for us to be able to address the implications for Wales.


In addition to becoming more energy efficient one of the ways homes and businesses can increase their resilience to rising energy prices is through generating energy close to where it is used.  The Feed in Tariff, and the Renewable Heat Incentive can make it very attractive to install renewable energy kit in homes and businesses.  These can also help to tackle fuel poverty. In Newport Gen Community Ltd is running a locally funded share option scheme, which provides an investment opportunity for citizens through installing solar panels for communities on low incomes.  


Community groups across Wales are starting to generate renewable energy that can provide a long term income directly to them, through the Feed in Tariff, and from selling the energy they produce. Our Ynni’r Fro scheme has been supporting almost two hundred communities across Wales in their efforts to find viable projects and take them forward.    

We welcome the fact that both Ofgem and DECC have today made announcements regarding the future of the energy market. We will continue to push for the operation of an effective energy market through the Energy Act 2013 and the implementation, delivery and design of the Electricity Market Reform and development of secondary legislation. We know from developers with potential major projects in Wales that lack of certainty in the energy market is affecting investment decisions and undermining our energy aspirations in relation to economic benefit to Welsh communities. We will also continue to press UK Government to devolve the consenting of major energy projects to Welsh Government; a policy which I know has the support of all parties in the Assembly. 


We will continue to deliver and manage these and other policy interventions in relation to energy and energy efficiency in a co\-ordinated manner as set out in Energy Wales.   

This statement is being issued during recess in order to keep members informed. Should members wish me to make a further statement or to answer questions on this when the Assembly returns I would be happy to do so.