Translate the text from English to Welsh.



 
Members will recall that during the Stage 1 debate on the General Principles of the Social Services and Well\-being (Wales) Bill I committed to publish a statement in relation to the resource implications regarding assessing and meeting the needs of carers, and to provide assurances regarding the rights of carers in the Bill.


Throughout the scrutiny of the Bill, you have heard me say that this legislation will introduce a number of gains for carers. I set out here a number of those provisions which will bring the expected benefits. The Bill will give carers rights equivalent to the people they care for.  A carer no longer needs to be providing ‘a substantial amount of care on a regular basis’ to be able to have an assessment.  The local authority will have a duty under the Bill to undertake a carer’s assessment where it appears they have needs for support. Additionally section 4(2\) provides that the person conducting the assessment must have regard to the individual carer’s views, wishes and feelings. This assessment must take into account the ability and willingness of the carer to continue caring as well as their employment, education, training or leisure needs (for adults) and development needs (for children). These are real life issues which matter to carers. 


Section 3(4\) of the Bill provides a wider definition of carers than that which exists in current legislation to include those who provide, or intend to provide, care. Consultation with, and the involvement of, carers will be required as an integral part of the assessment process for the person cared for subject to the views of the individual. The Code of Practice will set out the expectation of the detailed arrangements that must be in place for consulting and involving carers and the people they care for.


Section 21 of the Bill places a duty on local authorities to meet the needs of carers who themselves have eligible needs. Where the carer has eligible needs they will be entitled to have a statutory support plan which the local authority must regularly review. That duty does not exist in any of the current carers’ legislation and is, in my view, a significant gain.


Section 5 of the Bill provides that the Welsh Ministers must issue a statement relating to the well\-being of people who need care and support and carers who need support. The statement must specify outcomes to be achieved in terms of the well\-being of these people and measures against which achievement of these outcomes could be measured.


Section 14 places a new duty on local authorities to secure the provision of an Information, Advice and Assistance service, to provide people with information and advice relating to care and support, and with assistance in accessing it. The service will be available to all carers regardless of whether they have support needs. This service will cover the range of local authority functions, not just social services. It also includes assistance and is therefore broader than the current provision in the Carers Strategies (Wales) Measure 2010\. Section 14(5\) ensures that LHBs and NHS Trusts continue to have a role in relation to the provision of Information, Advice and Assistance.


Members will also be aware of the co\-operation and partnership provision in section 152 of the Bill. This provides that a local authority must make arrangements to promote co\-operation between the local authority and its relevant partners with a view to improving the well\-being of carers within the authority's area. Local Health Boards (LHBs) are relevant partners for the purposes of this provision.


Section 155 provides that a local authority must exercise its social services functions with a view to ensuring the integration of care and support with health provision and health\-related provision, where it considers that this would promote the well\-being of carers with need for support within the local authority's area.


These are extensive provisions demonstrating the Government’s ongoing commitment to carers and their needs.


I turn now to the issue of resource implications. Annual figures for each of the last two years show that nearly 7,000 carers in Wales had an assessment or review of their needs yet only around 4,000 of those carers received a service as a result of that assessment.  It is also worth noting that information provided by a number of local authorities in Wales in 2012 showed that between 18% and 25% of assessments for social care services, across all adult service user groups, resulted in no service being delivered


The Bill opens up access to a wider range of appropriate services in a more flexible way; including access to comprehensive information relating to all types of support and respite services.  The provision of Information, Advice and Assistance (IAA) services will play an important role in signposting carers to be able to access support through the universal, preventative and community based services currently available to people whose needs are classified as moderate or low. These types of services are highly valued by carers and are predominantly the types of services the Bill will require local authorities to promote.


The Bill will also require local authorities to provide this type of support to carers either without an assessment or in response to a simple, proportionate assessment.  We already have experience of streamlining the assessment process through new guidance on ‘Integrated Assessments, Care planning and Review Arrangements for Older People’ which was issued under existing legislation in December 2013 by the Minister for Health and Social Services; and which provides a solid foundation for the development of the new system that will underpin the Bill.


Finally, I would like to turn to an issue which I know has been of great interest to Members and stakeholders which relates to the Carers Strategies (Wales) Measure 2010 and how its provisions are being dealt with in the Bill. Section 11(1\) of the Bill places specific duties on local authorities and LHBs to work together to assess the extent of needs for care and support – which includes the needs of carers in the local authority’s area – and the extent to which these needs for care and support are not being met. The role of NHS Trusts in supporting the formulation of the Strategies is set out in the legal framework that covers the Health and Well\-being Strategies. They must assess the range of services required to meet the care and support needs identified, and the range of services required to prevent, delay or reduce needs for care and support. LHBs are also required to exercise their functions to support the purposes of preventative services, including how these cater for carers under section 12\.


The Bill requires this local needs assessment provided for in section 11 to be taken into account by local authorities and LHBs as they prepare, or review, their joint health and well\-being strategies. In addition to this, and in recognition of the strength of feeling expressed to me in this area, I have tabled an amendment to the Bill for consideration at Stage 3\. The effect of which is to amend section 40 of the National Health Services (Wales) Act 2006 to place a duty on LHBs to submit any part of their Health and Well\-being Strategy that relates to carers to the Welsh Ministers. This ensures that the current duty on LHBs regarding the leadership role for the submission of strategies to the Welsh Ministers, contained within the Carers Strategies (Wales) Measure 2010, is maintained. It will be imperative that there is clarity regarding the setting of operational and strategic objectives to meet the needs of carers and that these are expressed in detail via the local integrated planning undertaken by local authority and health partners.


Members are aware that transitional funding is available to support the implementation of the whole Bill. In addition to this, I have given a commitment to explore ways in which the funding currently allocated to support the implementation of the Carers Strategies (Wales) Measure 2010 could be used to support the implementation of the enhanced duties in relation to carers. I expect local authorities to use the funding to underpin the costs that will be associated with delivering the transition to prevention and early intervention services that the Bill mandates.


The Carers Strategies (Wales) Measure 2010 will not be repealed until the Social Services and Well\-being (Wales) Bill comes into force in 2016\.  By this time I expect the good practice around identification, information and consultation relating to carers to be well\-embedded within the NHS and local authorities; and the experience of developing and implementing the Information and Consultation Strategies provided for via the Carers Strategies (Wales) Regulations 2011 will have led to enduring partnership arrangements being in place. The legal framework for this partnership working will be different under the Bill but is designed to reinforce collaboration across service providers and strengthen the support they provide to carers of all ages. I also hope that the commitment I have given to working with stakeholders in drafting the regulations underpinning the Bill will be responded to positively. I know our stakeholders will have a lot to offer in ensuring the subordinate legislation will secure and extend the provisions in the Measure.


I am grateful for the expert advice that organisations such as Carers Wales, Hafal and Carers Trust have contributed to the development of the carers provisions in the Bill. Their work supports my long and firmly held view that carers provide an invaluable service to those that they care for and this Bill provides significantly for them to support them in their task. I hope therefore that Members will support the further action I am taking in the Bill and onwards through implementation to ensure that carers receive the help they need, in the ways they need it.







Translation:


 
    Bydd yr Aelodau'n cofio imi ymrwymo yn ystod y ddadl Cyfnod 1 ar Egwyddorion Cyffredinol Bil Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant (Cymru) i gyhoeddi datganiad ynglŷn â’r goblygiadau i adnoddau yn sgil asesu a diwallu anghenion gofalwyr, a hefyd ynglŷn â sicrwydd ynghylch hawliau gofalwyr yn y Bil. 

 Drwy gydol y craffu ar y Bil hwn, byddwch wedi fy nghlywed i'n dweud y bydd y ddeddfwriaeth hon yn cynnig nifer o fanteision i ofalwyr. Rwy'n nodi yma nifer o'r darpariaethau a fydd yn cynnig y manteision disgwyliedig. Bydd y Bil yn rhoi hawliau i ofalwyr sy'n cyfateb i’r rhai sydd gan y bobl y maent yn gofalu amdanynt.  Nid oes angen bellach fod gofalwyr yn darparu ‘llawer o ofal yn rheolaidd’ i allu cael ei asesu.  Bydd dyletswydd ar awdurdodau lleol i asesu gofalwyr lle ymddengys fod angen cymorth arnynt. Hefyd, mae adran 4(2\) yn darparu bod yn rhaid i'r person sy'n gwneud yr asesiad ystyried safbwynt, dymuniadau a theimladau'r gofalwr unigol. Mae'n rhaid i'r asesiad hwn ystyried gallu a pharodrwydd y gofalwr i barhau i ofalu, yn ogystal â'i anghenion cyflogaeth, addysg, hyfforddiant neu hamdden (ar gyfer oedolion) ac anghenion datblygu (ar gyfer plant). Materion bywyd go iawn yw'r rhain, sydd o bwys i ofalwyr.  

 Mae adran 3(4\) o’r Bil yn rhoi diffiniad ehangach o ofalwyr na'r hyn a geir yn y ddeddfwriaeth bresennol, i gynnwys y rheini sy'n darparu gofal neu'n bwriadu ei ddarparu. Bydd yn ofynnol ymgynghori â gofalwyr a'u cynnwys fel rhan annatod o'r broses o asesu'r person sy'n cael gofal, yn amodol ar safbwyntiau'r unigolyn. Bydd y Cod Ymarfer yn amlinellu'r disgwyliad ynghylch y trefniadau manwl y mae'n rhaid eu sefydlu ar gyfer cynnwys ac ymgynghori â gofalwyr a'r bobl y maent yn gofalu amdanynt.

 Mae adran 21 o’r Bil yn rhoi dyletswydd ar awdurdodau lleol i ddiwallu anghenion gofalwyr sydd ag anghenion cymwys eu hunain. Os oes gan ofalwyr anghenion cymwys, mae ganddynt hawl i gael cynllun cymorth statudol y mae'n rhaid i'r awdurdod lleol ei adolygu'n rheolaidd. Nid oes dyletswydd o'r fath mewn unrhyw ddeddfwriaeth bresennol ar gyfer gofalwyr, ac mae'n fantais sylweddol yn fy marn i.   
Mae adran 5 o’r Bil yn darparu bod yn rhaid i Weinidogion Cymru wneud datganiad ynghylch llesiant pobl sydd angen gofal a chymorth a gofalwyr sydd angen cymorth. Mae'n rhaid i'r datganiad nodi canlyniadau i'w cyflawni o ran llesiant y bobl hynny, a mesurau ar gyfer mesur i ba raddau y cyflawnir y canlyniadau hyn.

 Mae adran 14 yn rhoi dyletswydd newydd ar awdurdodau lleol i sicrhau y darperir gwasanaeth Gwybodaeth, Cyngor a Chymorth i roi gwybodaeth a chyngor i bobl am ofal a chymorth, a'u helpu i gael y gwasanaeth hwn. Bydd y gwasanaeth hwn ar gael i unrhyw ofalwyr, p'un a oes ganddynt anghenion cymorth ai peidio. Bydd y gwasanaeth hwn yn cwmpasu holl swyddogaethau awdurdodau lleol, nid gwasanaethau cymdeithasol yn unig. Mae hefyd yn cynnwys help, felly mae'n ehangach na'r ddarpariaeth bresennol ym Mesur Strategaeth Gofalwyr (Cymru) 2010\. Mae adran 14(5\) yn sicrhau bod BILlau ac Ymddiriedolaethau’r GIG yn parhau â'u rôl o ran rhoi Gwybodaeth, Cyngor a Help. 

 Bydd yr Aelodau hefyd yn ymwybodol o'r ddarpariaeth yn adran 152 y Bil ar gyfer cydweithredu a phartneriaeth. Mae hyn yn darparu bod yn rhaid i awdurdodau lleol wneud trefniadau i hyrwyddo cydweithredu rhyngddynt a'u partneriaid perthnasol, gyda'r bwriad o wella llesiant gofalwyr yn eu hardaloedd. At ddibenion y ddarpariaeth hon, mae Byrddau Iechyd Lleol yn bartneriaid perthnasol. 

 Mae adran 155 yn darparu bod yn rhaid i awdurdodau lleol arfer eu swyddogaethau gwasanaethau cymdeithasol gyda'r bwriad o sicrhau bod gofal a chymorth yn cael eu hintegreiddio gyda darpariaeth iechyd a darpariaeth cysylltiedig ag iechyd os ydynt o'r farn y byddai hyn yn hybu llesiant y gofalwyr hynny yn eu hardaloedd sydd angen cymorth. 

 Mae'r rhain yn ddarpariaethau helaeth sy'n dangos ymrwymiad parhaus y Llywodraeth i ofalwyr a'u hanghenion.

 Nawr rwy'n troi at y mater o'r goblygiadau o ran adnoddau. Mae’r ffigurau blynyddol ar gyfer y ddwy flynedd ddiwethaf yn dangos i anghenion bron 7,000 o ofalwyr yng Nghymru gael eu hasesu neu eu  hadolygu, ond mai dim ond tua 4,000 o'r gofalwyr hynny a gafodd wasanaeth o ganlyniad.  Mae hefyd yn werth nodi bod gwybodaeth a ddarparwyd gan nifer o awdurdodau lleol yng Nghymru yn 2012 yn dangos na ddarparwyd gwasanaeth yn dilyn rhwng 18% a 25% o asesiadau ar gyfer gwasanaethau gofal cymdeithasol ym mhob grŵp oedolion sy'n ddefnyddwyr gwasanaethau.

 Mae'r Bil yn cynnig ystod ehangach o wasanaethau priodol mewn ffordd fwy hyblyg; mae hyn yn cynnwys gwybodaeth gynhwysfawr ynghylch pob math o wasanaethau cymorth a seibiant.  Bydd darparu gwasanaethau Gwybodaeth, Cyngor a Chymorth yn chwarae rôl bwysig o ran cyfeirio gofalwyr at  gymorth drwy'r gwasanaethau ataliol a chymunedol cyffredinol sydd ar gael ar hyn o bryd i bobl lle bernir bod ganddynt anghenion canolig neu isel. Mae gofalwyr yn gwerthfawrogi gwasanaethau o'r fath yn fawr, a dyma'n bennaf yw'r mathau o wasanaethau y bydd y Bil yn gofyn i awdurdodau lleol eu hybu. 

 Bydd y Bil hefyd yn gofyn i awdurdodau lleol ddarparu cymorth o'r fath i ofalwyr naill ai heb asesiad neu mewn ymateb i asesiad syml a chymesur.  Mae gennym brofiad eisoes o symleiddio'r broses asesu drwy ganllawiau newydd ar 'Trefniadau Asesu, Cynllunio ac Adolygu Integredig ar gyfer Pobl Hŷn' a gyhoeddwyd o dan y ddeddfwriaeth bresennol ym mis Rhagfyr 2013 gan y Gweinidog Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol, ac sy'n rhoi sylfaen gadarn ar gyfer datblygu'r system newydd a fydd yn sail i'r Bil. 

 Yn olaf, hoffwn droi at fater sydd, rwy’n gwybod, wedi bod o ddiddordeb mawr i'r Aelodau a rhanddeiliaid \- sef Mesur Strategaethau ar gyfer Gofalwyr (Cymru) 2010 a sut mae'r Bil yn ymdrin â'i ddarpariaethau. Mae adran 11(1\) y Bil yn rhoi dyletswyddau penodol ar awdurdodau lleol a BILlau i gydweithio i asesu i ba raddau y mae angen gofal a chymorth \- sy'n cynnwys anghenion gofalwyr yn ardaloedd yr awdurdodau lleol \- ac i ba raddau nad yw'r anghenion gofal a chymorth hyn yn cael eu diwallu. Mae rôl Ymddiriedolaethau'r GIG o ran cefnogi'r gwaith o lunio strategaethau wedi'i hamlinellu yn y fframwaith cyfreithiol sy'n ymwneud â Strategaethau Iechyd a Llesiant. Mae'n rhaid iddynt asesu ystod y gwasanaethau y mae eu hangen i ddiwallu'r anghenion gofal a chymorth a nodir, ac ystod y gwasanaethau y mae eu hangen i atal, oedi neu leihau'r angen am ofal a chymorth. Hefyd mae gofyn i BILlau arfer eu swyddogaethau i gefnogi dibenion gwasanaethau atal, gan gynnwys sut maent yn darparu ar gyfer gofalwyr o dan adran 12\.

 Mae’r Bil yn ei gwneud yn ofynnol i’r asesiad hwn o anghenion lleol y darperir ar ei gyfer yn adran 11 gael ei ystyried gan yr awdurdodau lleol a’r Byrddau Iechyd Lleol wrth iddynt fynd ati i baratoi neu i adolygu eu strategaethau ar y cyd ar gyfer iechyd a llesiant. At hynny, a chan gydnabod y teimladau cryfion sydd wedi’u mynegi wrthyf ynglŷn â’r mater hwn, rwyf wedi cyflwyno gwelliant i’r Bil i’w ystyried yng Nghyfnod 3\. Effaith y gwelliant yw diwygio adran 40 a Ddeddf Gwasanaeth Iechyd Gwladol (Cymru) 2006 i osod dyletswydd ar Fyrddau Iechyd Lleol i gyflwyno i Weinidogion Cymru unrhyw ran o’u Strategaeth Iechyd a Llesiant sy’n ymwneud â gofalwyr. Bydd hynny’n sicrhau y cynhelir y ddyletswydd bresennol sydd ar Fyrddau Iechyd o ran arwain ar gyflwyno strategaethau i Weinidogion Cymru, fel y’i disgrifir ym Mesur Strategaethau ar gyfer Gofalwyr (Cymru) 2010\.  Bydd yn hanfodol cael eglurder ynghylch gosod amcanion gweithredol a strategol i fodloni anghenion gofalwyr, a bydd yn bwysig bod yr amcanion hyn yn cael eu mynegi’n fanwl yn y gwaith cynllunio integredig lleol a wneir gan bartneriaid ym maes llywodraeth leol ac iechyd.

 Mae’r Aelodau’n ymwybodol fod cyllid trosiannol ar gael i helpu’r broses o roi’r Bil cyfan ar waith. Yn ogystal, rwyf wedi addo mynd ati i ymchwilio i weld a oes modd i’r cyllid sydd wedi’i neilltuo ar hyn o bryd i helpu’r broses o roi Mesur Strategaethau ar gyfer Gofalwyr (Cymru) 2010 ar waith gael ei ddefnyddio i helpu i weithredu’r dyletswyddau cryfach sy’n ymwneud â gofalwyr. Rwy’n disgwyl i awdurdodau lleol ddefnyddio’r arian i gwrdd â’r costau a fydd yn codi yn sgil y gwaith o drosglwyddo i wasanaethau atal a gwasanaethau ymyrryd cynnar, fel sy’n ofynnol o dan y Bil. 

 Ni fydd Mesur Strategaethau ar gyfer Gofalwyr (Cymru) 2010 yn cael ei ddiddymu hyd nes y bydd Bil Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant (Cymru) yn dod i rym yn 2016\. Erbyn hynny rwy’n disgwyl y bydd arferion da wedi’u hen sefydlu o fewn y GIG a’r awdurdodau lleol o ran nodi, gwybodaeth ac ymgynghori mewn perthynas â gofalwyr. Rwy’n disgwyl hefyd y bydd y profiad o ddatblygu a gweithredu’r Strategaethau Gwybodaeth ac Ymgynghori y darperir ar eu cyfer drwy Reoliadau Strategaethau ar gyfer Gofalwyr (Cymru) 2011 wedi arwain at sefydlu trefniadau partneriaeth cadarn. Bydd y fframwaith cyfreithiol ar gyfer y gwaith partneriaeth hwn yn wahanol o dan y Bil, ond fe’i lluniwyd i atgyfnerthu’r cydweithredu rhwng darparwyr gwasanaethau a chryfhau’r cymorth y maent yn ei roi i ofalwyr o bob oed. Fy ngobaith hefyd yw y ceir ymateb cadarnhaol i’m hymrwymiad i weithio gyda rhanddeiliaid i ddrafftio’r rheoliadau a fydd yn ategu’r Bil. Rwy’n gwybod y bydd gan ein rhanddeilliaid lawer i’w gynnig o ran sicrhau bod yr is\-ddeddfwriaeth yn diogelu ac yn estyn darpariaethau’r Mesur.

 Rwy’n ddiolchgar am gyngor arbenigol mudiadau megis Cynhalwyr Cymru, Hafal ac Ymddiriedolaeth y Gofalwyr yn ystod y gwaith o ddatblygu’r darpariaethau ar gyfer gofalwyr yn y Bil. Mae’r gwaith a wnaethant hwy yn cadarnhau’r hyn yr wyf wedi’i gredu’n gryf ers tro,  sef bod gofalwyr yn rhoi gwasanaeth amhrisiadwy i’r rhai y maent yn gofalu amdanynt. Mae’r Bil hwn yn rhoi hwb sylweddol iddynt i’w helpu yn eu gwaith. Rwy’n gobeithio, felly, y bydd yr Aelodau’n cefnogi’r camau pellach rwy’n eu cymryd yn y Bil hwn, ac yn broses ddilynol o roi’r Bil ar waith, i sicrhau bod gofalwyr yn cael yr help y mae ei angen arnynt, a hynny mewn ffyrdd addas.