Translate the text from English to Welsh.



 
Council Tax helps to fund the everyday essential services provided by local councils, which we all rely on, from schools to local libraries, social care to street cleaning.

A key goal in making the system fairer is that the changes do not seek to increase the overall amount of Council Tax raised, and any redesign should raise the same amount of Council Tax across Wales as the current system would.

The current system is 20 years out of date, and it is unfair, with people living in homes in the lowest Council Tax bands paying a relatively higher amount of Council Tax in relation to the value of their homes, than people who live in higher value homes.

The consultation includes different potential approaches designed to make the tax fairer, including adding new Council Tax bands, changing the tax\-rates charged for each band, and reviewing discounts and reductions.

The consultation also asks about the pace of change people would like to see. The earliest date for any changes coming into effect is 1 April 2025\. However, changes could be deferred until the next Senedd term, or introduced in stages.

In parallel with this work, the Valuation Office Agency, is preparing to carry out a proposed revaluation of all 1\.5 million homes in Wales to ensure valuations are up\-to\-date and in line with current property values.

Under Welsh Government plans, revaluations would happen every 5 years to ensure people are paying the right amount of Council Tax in relation to the value of their property. This also provides an opportunity every 5 years to keep looking at the tax bands and tax\-rates, so we can keep making it fairer.

While property prices have generally increased, this does not mean that Council Tax bills will automatically rise. Many people’s bills would stay the same after reforms and some would fall.

The Welsh Government’s 3 proposed approaches are:

* minimal reform: a revaluation of properties to check they are up\-to\-date but keeping the current 9 bands and tax\-rates. This would bring the current system up\-to\-date and result in a small move in the direction of fairness
* modest reform: a revaluation plus further reforms to the tax\-rates charged for each band, to spread Council Tax more fairly. This means bills for households in lower band properties would fall, and bills for those in the highest band properties would rise. This would address both the outdatedness of the current system and also its unfair, regressive nature
* expanded reform: a revaluation plus further reforms including additional tax bands and changes to the tax\-rates. This approach would see the number of bands increase from 9 to 12, adding 1 band at the bottom for the lowest value properties in Wales, and 2 more bands at the top, for the most expensive properties valued at over £1\.2 million. This would be a decisive move in the direction of fairness

The Institute for Fiscal Studies has released an independent report today, providing illustrative examples for how the 3 approaches could look in different parts of Wales and for different types of households.

Nearly half of households in Wales currently receive a discount or reduction on their Council Tax bill, through the numerous discounts and exemptions, and our national Council Tax Reduction Scheme. This will not change because of this work.

Minister for Finance and Local Government, Rebecca Evans, said:


> “We are asking people to help us shape the future of Council Tax in Wales. Achieving a fairer Council Tax will be one of the single most beneficial actions this government can take towards making Wales a more equal nation. The benefits will be felt in the pockets of many households.”
> 
> “This is not about raising more money from taxes and changes are not going to happen overnight. We see this very much as being a gradual process and that is why we are also asking for views on the pace of change.”

This work is being carried out in collaboration with Plaid Cymru, as a part of the Co\-operation Agreement commitment between the Welsh Government and Plaid Cymru.

Plaid Cymru Designated Member Cefin Campbell said:


> “It is widely recognised that Council Tax is outdated and long overdue for reform. This consultation is asking for the views of people across Wales on what a Council Tax could look like in the future and how we can make it fairer. While change is needed, it will take time meaning bills will not change immediately. We are consulting not only on what needs to change, but when the changes could come into place.”







Translation:


 
Mae'r Dreth Gyngor yn helpu i ariannu'r gwasanaethau hanfodol bob dydd a ddarperir gan gynghorau lleol y mae pob un ohonom ni'n dibynnu arnyn nhw \- o ysgolion i lyfrgelloedd lleol, i ofal cymdeithasol a glanhau strydoedd.


Wrth wneud y system yn decach, un o'n nodau allweddol yw sicrhau nad yw'r newidiadau yn cynyddu cyfanswm y Dreth Gyngor a godir. Rydyn ni'n credu y dylai unrhyw ailgynllunio godi'r un swm o Dreth Gyngor ledled Cymru ag a godir ar hyn o bryd.


Mae'r system gyfredol ugain mlynedd ar ei hôl hi ac yn annheg. Mae pobl sy'n byw mewn cartrefi yn y bandiau Treth Gyngor isaf yn talu swm cymharol uwch o Dreth Gyngor mewn perthynas â gwerth eu cartrefi o'i gymharu â phobl sy'n byw mewn cartrefi gwerth uwch.


Mae'r ymgynghoriad yn cynnwys gwahanol ddulliau posibl sydd wedi'u cynllunio i wneud y dreth yn decach. Mae'r rhain yn cynnwys ychwanegu bandiau newydd ar gyfer y Dreth Gyngor, newid y cyfraddau treth a godir ar gyfer pob band ac adolygu disgowntiau a gostyngiadau.


Mae'r ymgynghoriad hefyd yn gofyn i bobl pa mor gyflym yr hoffen nhw weld y newidiadau yn cael eu cyflwyno. Y dyddiad cynharaf y gellid cyflwyno unrhyw newidiadau fyddai 1 Ebrill 2025\. Fodd bynnag, gellid gohirio newidiadau tan dymor nesaf y Senedd, neu eu cyflwyno fesul cam.


Ochr yn ochr â'r gwaith hwn, mae Asiantaeth y Swyddfa Brisio yn paratoi i ailbrisio pob un o'r 1\.5 miliwn o gartrefi yng Nghymru i sicrhau bod prisiadau yn gyfredol ac yn unol â gwerthoedd eiddo ar hyn o bryd.


O dan gynlluniau Llywodraeth Cymru, byddai ailbrisiadau yn cael eu cynnal bob pum mlynedd i sicrhau bod pobl yn talu'r swm cywir o Dreth Gyngor mewn perthynas â gwerth eu heiddo. Mae hyn hefyd yn rhoi cyfle inni edrych ar y bandiau a'r cyfraddau treth bob pum mlynedd, fel y gallwn ni barhau i wneud y Dreth Gyngor yn decach.


Er bod prisiau eiddo wedi cynyddu'n gyffredinol, nid yw hyn yn golygu y bydd biliau Treth Gyngor yn codi'n awtomatig. Byddai biliau llawer o bobl yn aros yr un fath ar ôl y diwygiadau a byddai rhai yn gostwng.


Dyma'r tri dull y mae Llywodraeth Cymru yn eu cynnig:


* diwygio ar raddfa fach: ailbrisio eiddo er mwyn gwirio bod prisiadau yn gyfredol ond cadw'r naw band a'r cyfraddau treth sydd gennym ni ar hyn o bryd. Byddai hyn yn diweddaru'r system ac yn gam bach i gyfeiriad tegwch
* diwygio cymedrol: ailbrisio ynghyd â diwygiadau pellach i'r cyfraddau treth a godir ar gyfer pob band, i ledaenu'r Dreth Gyngor yn decach. Mae hyn yn golygu y byddai biliau ar gyfer aelwydydd mewn eiddo band is yn gostwng, a byddai biliau ar gyfer y rhai mewn eiddo yn y bandiau uchaf yn codi. Byddai hyn yn mynd i'r afael â natur hen ffasiwn y system gyfredol a hefyd ei natur annheg ac anraddoledig
* diwygio estynedig: ailbrisio ynghyd â diwygiadau pellach, gan gynnwys bandiau treth ychwanegol a newidiadau i'r cyfraddau treth. Byddai'r dull hwn yn gweld nifer y bandiau yn cynyddu o naw i ddeuddeg. Byddai un band yn cael ei ychwanegu ar y gwaelod ar gyfer yr eiddo â'r gwerth isaf yng Nghymru, a byddai dau fand arall yn cael eu hychwanegu ar y brig, ar gyfer yr eiddo drutaf sydd werth dros £1\.2 miliwn. Y canlyniad fyddai cam pendant i gyfeiriad tegwch


Mae'r Sefydliad Astudiaethau Cyllid wedi cyhoeddi adroddiad annibynnol heddiw, sy'n rhoi enghreifftiau darluniadol o sut y gallai'r tri dull edrych mewn gwahanol rannau o Gymru ac ar gyfer gwahanol fathau o aelwydydd.


Ar hyn o bryd, mae bron i hanner aelwydydd Cymru yn cael disgownt neu ostyngiad ar eu bil Treth Gyngor, drwy'r disgowntiau a'r eithriadau niferus, a'n Cynllun Gostyngiadau'r Dreth Gyngor cenedlaethol. Ni fydd hyn yn newid yn sgil y gwaith hwn.


Dywedodd y Gweinidog Cyllid a Llywodraeth Leol, Rebecca Evans:



> "Rydyn ni'n gofyn i bobl ein helpu ni i benderfynu ynghylch dyfodol y Dreth Gyngor yng Nghymru. Mae gwneud y Dreth Gyngor yn decach yn un o'r camau y gall Llywodraeth Cymru ei gymryd tuag at sicrhau bod Cymru yn wlad fwy cyfartal. Bydd y manteision i'w teimlo ym mhocedi llawer o aelwydydd."
> 
> 
> "Dyw hyn ddim yn fater o godi mwy o arian drwy drethi a dyw'r newidiadau ddim yn mynd i ddigwydd dros nos. Rydyn ni'n gweld hyn fel proses raddol a dyna pam rydyn ni hefyd yn gofyn am farn ar ba mor gyflym y dylem ni gyflwyno'r newidiadau."


Cynhelir y gwaith hwn ar y cyd â Grŵp Senedd Plaid Cymru fel rhan o'r Cytundeb Cydweithio rhwng Llywodraeth Cymru a Phlaid Cymru.


Dywedodd Aelod Dynodedig Plaid Cymru, Cefin Campbell:



> "Mae cydnabyddiaeth gyffredinol fod y Dreth Gyngor wedi dyddio a'i bod yn hen bryd ei diwygio. Mae'r ymgynghoriad hwn yn gofyn am farn pobl ledled Cymru ar sut allai'r Dreth Gyngor edrych yn y dyfodol a sut allwn ni ei gwneud yn decach. Er bod angen newid, bydd yn cymryd amser sy'n golygu na fydd biliau yn newid ar unwaith. Rydyn ni'n ymgynghori nid yn unig ar y newidiadau sydd eu hangen, ond hefyd ar ba bryd y gallai'r newidiadau hyn ddod i rym."