Translate the text from Welsh to English.



 
Bu Cynhadledd y Partïon i Gonfensiwn Fframwaith y Cenhedloedd Unedig ar Newid Hinsawdd (COP25\) bron peidio  digwydd eleni. O fewn ychydig wythnosau, dewiswyd lleoliad newydd, gyda seilwaith a dirprwyaethau ategol. Mae'r cymhelliant a'r penderfyniad i sicrhau bod y digwyddiad yn cael ei gynnal yn tanlinellu pa mor bwysig yw parhau â’r ddeialog ryngwladol ar y newid yn yr hinsawdd. Cafodd digwyddiad COP25 eleni cael ei gynnal ym Madrid.


Roeddwn i’n bresennol fel rhan o grŵp a oedd yn cynrychioli’r DU. Efallai mai dim ond gwlad fach yw Cymru, ond roedd ein presenoldeb yno yn tystio i’n huchelgais fawr mewn perthynas â’r newid yn yr hinsawdd ac yn dangos ein bod yn barod i chwarae’n rhan, gan gydnabod ein cyfrifoldeb byd\-eang.


Cefais gyfle yn ystod y digwyddiad i fynd i gyfarfod Cynulliad Cyffredinol y Gynghrair Dan2, lle gwnaethom groesawu aelodau newydd o bedwar ban byd. Mae'r gynghrair yn cynnwys mwy na 220 o Lywodraethau sy'n cynrychioli dros 1\.3 biliwn o bobl a 43% o'r economi fyd\-eang. Ar adegau o adfyd a newid byd\-eang, mae rôl llywodraethau gwladol a rhanbarthol hyd yn oed yn bwysicach gan fod cymaint o'r newid sydd ei angen ar y lefel leol.


Bûm yn siarad yng nghyfarfod y Gynghrair am gyfraniad ac ymrwymiad Cymru i Gronfa’r Dyfodol, sy’n galluogi economïau sy’n datblygu i ddatgarboneiddio mewn ffordd sy’n sicrhau Cyfiawnder Hinsoddol. Mae'n enghraifft wirioneddol o ddatblygiad cynaliadwy ymarferol, sydd â manteision iechyd ac economaidd\-gymdeithasol ar y lefel leol, lle mae effeithiau’r newid yn yr hinsawdd eisoes yn cael eu teimlo. Mae'r cynllun hwn yn adeiladu ar ein gwaith Cymru ar gyfer Affrica, lle gwnaethom blannu ein 10 miliwnfed goeden eleni.


Bûm yn siarad hefyd yn y digwyddiad am bwysigrwydd COP26 y flwyddyn nesaf, a fydd yn allweddol wrth fwrw ymlaen â Chytundeb Paris. Y DU fydd yn llywyddu yn ystod COP26 y flwyddyn nesaf, a fydd yn cael ei gynnal yn Glasgow. Bydd y digwyddiad hwn yn fwy pwysig oherwydd mae angen datrys rhai rhwystrau allweddol dros y 12 mis nesaf. Mae hynny’n meddwl bydd COP26 yn ddigwyddiad hanfodol am symud y byd ymlaen trwy weithredu.


Rhaid inni fod yn barod i fynd â neges glir i COP i ddangos bod Cymru yn genedl sy'n gyfrifol yn fyd\-eang, lle mae pawb yn barod i chwarae eu rhan. A ninnau’n wlad a oedd ar flaen y gad yn y chwyldro diwydiannol diwethaf, mae gennym yr uchelgais a'r dyfeisgarwch i fod yn yn un o arweinwyr y chwyldro carbon isel.


Rydym eisoes wedi cymryd camau sylweddol i sicrhau bod Cymru yn arwain trwy esiampl at ddyfodol carbon isel. Cyhoeddwyd ein cynllun Cyflenwi Carbon Isel cyntaf, sy’n nodi 100 o bolisïau a chynigion ar draws holl feysydd yr economi. Gan gydnabod bod angen inni hefyd addasu yn wyneb effeithiau’r newid yn yr hinsawdd, rydym wedi cyhoeddi’n cynllun trawslywodraethol ar sut rydym yn mynd i’r afael ag effeithiau’r newid yn yr hinsawdd, sef Ffyniant i bawb \- Cymru sy’n Effro i’r Hinsawdd.


Rydym wedi buddsoddi mewn meysydd allweddol fel teithio llesol, busnes, tai, prosiectau ledled Cymru i fynd i'r afael â cholli bioamrywiaeth a chydnerthedd ehangach yr ecosystem, a phlannu coed. Mae data eleni ar ein hallyriadau nwyon tŷ gwydr yn dangos eu bod wedi gostwng i 25% o gymharu ag allyriadau’r flwyddyn sylfaen\[1]. Yn ogystal, rydym, trwy ffynonellau adnewyddadwy, yn cynhyrchu digon o drydan i ddiwallu hanner anghenion Cymru yn 2018, tra rhagwelir y bydd y buddsoddiad yr ydym yn ei wneud trwy Wasanaeth Ynni Llywodraeth Cymru yn arbed tua £250 miliwn ac 857,000 tunnell o CO2 i'r Sector Cyhoeddus dros oes y prosiectau.


Rydym wedi dangos ein bod o ddifrif ac mae angen bellach i eraill ddilyn. Ym mis Ebrill 2019, gwnaethom ddatgan ei bod yn argyfwng ar yr hinsawdd er mwyn symbylu gweithredu gartref ac yn rhyngwladol, gan gymunedau, byd busnes a'r sector cyhoeddus. Ym mis Hydref, gwnaethom gynnal cynhadledd lle’r oedd dros 300 o bobl yn cynrychioli sefydliadau busnes, y sector cyhoeddus a’r Trydydd Sector yn bresennol, gan gydnabod eu bod i gyd yn asiantau dros newid. Fel rhan o'r gynhadledd, gwnaethom ofyn i'r sefydliadau hynny addo gweithredu gyda ni er mwyn i ni allu datblygu *Cynllun Cymru Gyfan* yn 2021 ac er mwyn inni fedru dweud wrth y byd bod Cymru yn barod i chwarae’i rhan.


O ganlyniad i ddatgan ei bod yn argyfwng ar yr hinsawdd, rydym wedi bod yn fwy uchelgeisiol, gan gydnabod bod yn rhaid i nwyon tŷ gwydr ostwng 95% dros y 30 mlynedd nesaf os ydym am wneud ein cyfraniad teg i’r ymrwymiadau a waned gan y DU yng Nghytundeb Paris. Fodd bynnag, rydym hefyd wedi pennu uchelgais i fynd ymhellach ac i gyflawni allyriadau Sero\-Net. Rwy'n falch o'r nod uchel y mae Cymru wedi'i osod ac yn gobeithio bod hynny’n annog ac yn ysbrydoli cenhedloedd eraill ledled y byd i ysgwyddo’r dasg o fynd i'r afael â’r newid yn yr hinsawdd mewn ffordd deg a chyfiawn.


Y flwyddyn nesaf, byddwn yn pennu uchelgais hyd yn oed yn uwch. Byddwn yn diweddaru’n targed ar gyfer 2050 a byddwn yn ailedrych ar ein llwybr datgarboneiddio o ran ein targedau dros dro a'n cyllidebau carbon. Rwyf wedi gofyn i’n corff cynghori annibynnol, Pwyllgor y DU ar Newid Hinsawdd, am gyngor ar y llwybr diwygiedig hwn, gan ystyried Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol. Er mwyn helpu i lywio a datblygu eu cyngor, mae UKCCC bellach wedi lansio *Galwad am Dystiolaeth*, a fydd hefyd yn bwydo i mewn i'r gwaith ar chweched gyllideb carbon Llywodraeth y DU. Mae'n bwysig bod rhanddeiliaid yng Nghymru yn cyfrannu at y broses hon ac rwy’n disgwyl i'r UKCCC gynnal digwyddiadau yng Nghymru ym mis Ionawr. Byddwn yn ystyried y cyngor y flwyddyn nesaf ac yn dod â thargedau a chyllidebau diwygiedig gerbron y Cynulliad Cenedlaethol cyn COP26\.


Mae her newid yn yr hinsawdd yn golygu bod angen i bawb weithredu. Mae'n bwysig ein bod yn cydweithio'n barhaus i ysgogi gweithredu yn ystod y cyfnod a fydd yn arwain at COP26 a bod pawb yn chwarae’u rhan yn y gwaith o ddatblygu’n Cynllun nesaf ar gyfer Cymru Gyfan.


*Caiff y datganiad ei gyhoeddi yn ystod y toriad er mwyn rhoi'r wybodaeth ddiweddaraf i aelodau. Os bydd aelodau eisiau i mi wneud datganiad pellach neu ateb cwestiynau ynglŷn â hyn pan fydd y Cynulliad yn dychwelyd, byddwn yn hapus i wneud hynny.*


\[1] Dyma’r blynyddoedd sylfaen ar gyfer allyriadau nwyon tŷ gwydr yn y DU: 1990 ar gyfer carbon deuocsid, methan ac ocsid nitraidd; 1995 ar gyfer nwyon wedi’u fflworeiddio.  







Translation:


 
This year’s Conference of the Parties to the United Nations Framework Convention on Climate Change (COP25\) nearly did not happen. Within the space of a few weeks, a new location was chosen, with supporting infrastructure and delegations. The drive and determination to make sure the event took place underlines the importance of continuing international dialogue on climate change. This year’s COP25 event took place in Madrid.


I attended as part of the UK delegation. Wales may only be a small country, but our presence there demonstrated our big ambition on climate change and showed we are ready to play our part, recognising our global responsibility. 


At the event, I attended the Under2 Coalition General Assembly, where we welcomed new members from across the globe. The coalition is made up of more than 220 Governments who represent over 1\.3 billion people and 43% of the global economy. In times of global adversity and change, the role of state and regional governments is even more important as so much of the change needed is at the local level.


In the Assembly, I spoke about Wales input and commitment to the Future Fund, which enables developing and emerging economies to decarbonise in a climate just way. It is a real example of sustainable development in practice, with much\-needed health and socio\-economic benefits at the local level, where the impacts of climate change are already being felt. This scheme builds upon our Wales for Africa work, where we planted our 10 millionth tree this year. 


At the event, I also spoke about the importance of COP26 next year, which will be key in taking forward the Paris Agreement. Next year’s COP Presidency is held by the UK for COP26 and will take place in Glasgow. This event is even more important now, as some of the key areas around the negotiations this year will need to be resolved and picked up over the next year, making COP26 as key event for international progress but more importantly action.    


We must be prepared to take a clear message to COP to show Wales is a globally responsible nation, where everyone is ready to play its part. For a country which was at the forefront of the last industrial revolution, we have the ambition and ingenuity to be a leader in the low carbon revolution. We have already taken significant strides to ensure Wales leads by example towards a low carbon future. We published our first Low Carbon Delivery plan, setting out 100 policies and proposals across all areas of the economy. Recognising we also need to adapt to the impacts of climate change, we have published our cross government plan on how we deal with the impacts of climate change, Prosperity for all\- A Climate Conscious Wales.


We have invested in key areas such as active travel, business, housing, projects across Wales to address biodiversity loss and wider ecosystem resilience and tree planting. This year’s data on our greenhouse gas emissions shows it has fallen to 25% compared to base year emissions****\[1]******.** In addition,through renewable sources we are generating enough electricity to meet half of Wales’s needs in 2018, whilst the investment we are making through our Welsh Government Energy Service is projected to save the Public Sector around £250 million and 857,000 tonnes of CO2 over the lifetime of the projects.


We have shown we are serious and now we need others to follow. In April 2019 we declared a climate emergency to galvanise action at home and internationally, from communities, business and public sector. In October, we held a conference with over 300 people from business, public and Third Sector organisations, recognising they are all agents for change. As part of the conference, we asked those organisations to pledge to take action with us so we can develop an *All Wales Plan* in 2021 and we can tell the world, Wales is collectively ready to play its part.


As a result of declaring a climate emergency, we have raised our ambition, recognising greenhouse gases must fall by 95% over the next 30 years if we are to make our fair contribution to the UK’s commitments made in the Paris Agreement. However, we have also set an ambition to go further and achieve Net Zero emissions. I am proud of the high bar Wales has set and hope that this encourages and inspires other nations around the world to step up to the task of addressing climate change in a fair and just way.


Next year we will ratchet our ambition up further. We will update our 2050 target and we will revisit our decarbonisation pathway in terms of our interim targets and carbon budgets. I have asked our independent advisory body the UK Committee on Climate Change for advice on this revised pathway, taking into account the Well\-being of Future Generations Act. To help inform and develop their advice the UKCCC has now launched a *Call for Evidence**,* which will also feed in to the work on the UK Government’s sixth carbon budget. It is important Welsh stakeholders feed in to this process and I expect the UKCCC to run events in Wales in January. We will consider the advice next year and bring revised targets and budgets to the National Assembly before COP26\.


The challenge of climate change requires everyone to act. It is important we continually work together to drive action in the run up to COP26 and that everyone plays their part in the development of our next All Wales Plan.


*This statement is being issued during recess in order to keep members informed. Should members wish me to make a further statement or to answer questions on this when the Assembly returns I would be happy to do so.*


\[1] Base years for UK greenhouse gas emissions are: 1990 for carbon dioxide, methane and nitrous oxide; 1995 for the fluorinated gases.