Translate the text from Welsh to English.



 
Rwyf yn gwneud y datganiad hwn i roi’r wybodaeth ddiweddaraf am y sefyllfa bresennol, a'r camau a gymerwyd i gefnogi staff y rheng flaen yn ein system iechyd a gofal wrth wynebu heriau’r gaeaf.   
  
Bydd yr Aelodau'n ymwybodol bod cynllunio ar gyfer y gaeaf yn flaenoriaeth fawr i’n system iechyd a gofal ac i’r asiantaethau cenedlaethol. Mae'r holl gymunedau iechyd a gofal lleol yng Nghymru wedi datblygu cynlluniau integredig i wrthsefyll pwysau'r gaeaf, gyda chefnogaeth nifer o fentrau cenedlaethol arloesol.   
  
Rydym hefyd wedi buddsoddi'n sylweddol i annog gwasanaethau iechyd a gofal i integreiddio drwy'r Gronfa Gofal Integredig. Rydym wedi buddsoddi £60 miliwn er mwyn i fyrddau iechyd lleol ac awdurdodau lleol gydweithio fel bod modd i bobl gynnal eu hannibyniaeth yn eu cymunedau lleol y gaeaf hwn. Mae adroddiadau gan gymunedau lleol yng Ngwent, Rhondda Cynon Taf a Merthyr Tudful yn benodol yn awgrymu bod hyn wedi gwneud gwahaniaeth mawr dros y gaeaf hyd yn hyn.   
  
Yn ogystal â’r £42\.6 miliwn a ddarparwyd gennym i gefnogi gwasanaethau gofal sylfaenol a chymunedol drwy'r Gronfa Gofal Sylfaenol, rydym wedi darparu £50 miliwn i helpu byrddau iechyd i sicrhau cydbwysedd rhwng darparu gofal brys a gofal wedi'i gynllunio yn ystod y gaeaf.   
  
Er gwaethaf paratoi'n drylwyr, mae'r system iechyd a gofal yng Nghymru wedi gorfod dygymod â phwysau sylweddol, yn yr un modd â gweddill y DU. Mae’r dyddiau diwethaf yn enwedig wedi bod yn gyfnod heriol iawn. Gwelwyd lefelau uwch nag erioed o bwysau ar rannau o’r system gofal brys ar adegau, ac ymhell dros yr hyn y byddai wedi bod modd ei ragweld yn realistig. Mae gwybodaeth reoli gynnar gan y GIG yn dangos y canlynol:   


* ym mis Rhagfyr roedd nifer y digwyddiadau y deliodd y gwasanaethau ambiwlans brys â nhw, lle’r oedd  bywyd yn y fantol,  yr uchaf ers cyflwyno'r model ymateb clinigol newydd, a 54% yn uwch ar ddydd Calan o gymharu â'r llynedd;
* mae meddygon teulu a gwasanaethau gofal sylfaenol yng Nghymru wedi gweld tua 100,000 o gleifion bob dydd yn dilyn cyfnod y Nadolig;
* cafodd y gwasanaeth 111 ddwywaith gymaint o alwadau na’r disgwyl ar 1 Ionawr;
* roedd nifer y cleifion a fynychodd bob cyfleuster gofal brys yn uwch dros gyfnod y Nadolig nag yn ystod yr un cyfnod fis Rhagfyr y llynedd.

Mae’r wybodaeth hon hefyd yn dangos y gwelodd y GIG yng Nghymru y nifer uchaf o gleifion yn cael eu derbyn i'r ysbyty yn ystod cyfnod y gaeaf fel achosion brys ers pedair blynedd o leiaf. Yn hanfodol, er mwyn deall y galw, cafodd y nifer uchaf o gleifion hŷn 85 oed a throsodd eu derbyn i'r ysbyty drwy'r adran ddamweiniau ac achosion brys hefyd.    
  
Mae'r ffigurau hyn yn dangos yn glir bod galw mwy acíwt am welyau dros y gaeaf hyd yn hyn, a bod llawer o'n poblogaeth hŷn, sy'n aml ag anghenion cymhleth, angen mwy o amser i gael eu hasesu yn yr adran achosion brys a'u bod yn treulio mwy o amser yn yr ysbyty cyn mynd adref.   
  
Mae lefelau’r galw ar staff a gwasanaethau, sy’n aml yn eithriadol, wedi dwysáu oherwydd cynnydd yn nifer yr ymgynghoriadau ynghylch y ffliw a'r norofeirws dros y bythefnos ddiwethaf. Mae hyn ynghyd ag adroddiadau o gynnydd cyffredinol yn nifer y cleifion sy’n dioddef o salwch anadlol yn mynychu meddygfeydd ac adrannau damweiniau ac achosion brys. Mae'r materion hyn wedi gwaethygu bron yn sicr oherwydd y tywydd oer yn y DU ddechrau mis Rhagfyr.   
  
Hoffwn, unwaith yn rhagor, ddiolch i'r holl staff iechyd a gofal am eu gwytnwch, eu trugaredd a’u hymrwymiad wrth wynebu’r pwysau eithriadol hyn.    
  
Mae meddygon teulu, parafeddygon, therapyddion galwedigaethol, nyrsys, meddygon, ymgynghorwyr a staff eraill i gyd yn dangos ymrwymiad enfawr i ddarparu gofal o safon i gleifion, ac mae llawer o wasanaethau mewn rhannau o Gymru, megis gwasanaethau meddygon teulu y tu allan i oriau, yn parhau i weithio'n dda iawn. Rwyf yn hynod ddiolchgar iddynt ac yn eu parchu. Rwyf yn cydnabod nad yw bob amser yn bosibl iddynt roi'r gofal y byddent yn ei ddymuno oherwydd y galwadau sydd arnynt, er gwaethaf eu hymateb proffesiynol. Maent yn parhau i ddarparu’r gofal gorau posibl i’n dinasyddion mwyaf agored i niwed a gwael.    
  
Mae’r pwysau ar y gwasanaethau iechyd a gofal cymdeithasol yn uwch na’r hyn a ragwelwyd yn ystod y cyfnod heriol hwn. Felly, rwyf wedi darparu £10m yn ychwanegol i GIG Cymru eleni er mwyn helpu staff y rheng flaen i ofalu am gleifion yn ystod y gaeaf hwn. Bydd yr arian yn dod o gyllideb ganolog bresennol Iechyd a Gofal Cymdeithasol. Bydd yn gymorth i fyrddau iechyd, y gwasanaeth ambiwlans a'r gwasanaethau gofal cymdeithasol ledled Cymru allu trin a gofalu am y galwadau a’r anghenion cynyddol ar draws ein system, ac nid yn yr ysbytai'n unig.   
  
Bydd y cyllid yn cefnogi'r gwaith o gyflawni pob agwedd ar y llwybr iechyd gofal heb ei drefnu gan gynnwys, er enghraifft, galluogi pobl hŷn i adael yr ysbyty yn gynt drwy becynnau cymorth lle y bo'n briodol. Bydd disgwyl i fyrddau iechyd gydweithio â'u partneriaid i bennu'r ffordd orau o ddefnyddio'r buddsoddiad dros yr wythnosau nesaf yn unol â'r pwysau, y blaenoriaethau a’r capasiti lleol.   
  
Yn ogystal â hynny, er mwyn cydnabod y pwysau a wynebir gan y practisau cyffredinol, rwyf wedi penderfynu llacio elfen y Fframwaith Ansawdd a Chanlyniadau o gontract y practisau cyffredinol hyd at 31 Mawrth 2018\. Yn ymarferol, bydd hyn yn galluogi meddygon teulu a nyrsys practis i flaenoriaethu cleifion sydd angen apwyntiad ar frys drwy osgoi'r angen i alw cleifion yn awtomatig am apwyntiadau arferol ar adegau prysura'r flwyddyn.   
  
Byddaf yn parhau i roi'r wybodaeth ddiweddaraf i'r Aelodau dros yr wythnosau nesaf.   
  






Translation:


 
I am making this statement to provide an update on the current position and action we have been taking to support front line staff in the face of winter pressures across our health and care system.  

  

Members will be aware that planning for winter is a significant priority for our health and care system and national agencies. Integrated winter resilience plans have been developed by all local health and care communities in Wales supported by a number of innovative national initiatives.  

  

We have also invested heavily to drive integration between health and social care services through the Integrated Care Fund. We have invested £60 million for health boards and local authorities to work together to enable people to maintain their independence in their local communities this winter. Reports from local communities in Gwent, Rhondda Cynon Taf and Merthyr Tydfil in particular suggest this has made a real difference over the winter period to date.  

  

In addition to our £42\.6 million to support primary and community care services through the Primary Care Fund, we have provided £50 million to help health boards balance emergency and planned care activity over the winter period.  

  

Despite rigorous preparation, the health and care system in Wales has contended with significant pressure, similarly to all parts of the UK. This has been a particularly challenging period over recent days. Activity levels in parts of the urgent and emergency care system have been, at times, unprecedented and well above what could realistically have been predicted.


Early NHS management information shows:


* ‘life threatening’ incidents for emergency ambulance services in December were the highest since the new clinical response model was introduced and 54% higher on New Year’s Day when compared to last year;


* GPs and primary care services across Wales have seen approximately 100,000 patients per day following the Christmas period;


* the 111 service received twice as many calls as expected on 1 January; and


* attendances at all emergency care facilities were higher over the Christmas period than last December.


This information also shows that the NHS in Wales saw the highest number of patients admitted to hospital as an emergency during a winter period for at least four years. Crucially, in terms of understanding demand, the highest number of older patients \- aged 85 and over – were admitted to hospital through A\&E too.  

  

These figures are clear indicators of a more acute demand for beds over the winter to date with many of our older population, who often have complex needs, requiring longer periods of assessment in A\&E and spending more time in hospital before going home.  

  

The often extraordinary levels of demand on staff and services have been compounded by an emerging increase in ‘flu consultations and norovirus over the past two weeks, as well as reports of a general increase in patients with respiratory illness attending GP practices and A\&E. These issues have almost certainly been made worse by the cold snap that hit the UK in early December.  

  

I would like to once again thank all health and care staff for their resilience, compassion and commitment in the face of these exceptional pressures.    

  

General Practitioners, paramedics, occupational therapists, nurses, doctors, consultants and other staff are demonstrating immense commitment to good quality patient care and many services in parts of Wales, such as GP out of hours services, continue to function very well. They have my gratitude and respect. I recognise that at times the demands placed on them mean that they are not always able to give the care they would like, despite their professional response. They continue to provide the best possible care to our most unwell and vulnerable citizens.  

  

The pressures across health and social care are above those anticipated during this challenging period.  I have therefore provided NHS Wales with an extra £10 million of new investment this year to help front line staff care for patients through this winter. The money will come from the existing central Health and Social Services budget. It will help health boards, the ambulance service and social care services across Wales to treat and care for the increased demand and need across our system and not just the hospital environment.    

  

The funding will support delivery across the whole unscheduled health and care pathway including, for example, to enable older people to leave hospital more quickly through support packages when appropriate. Health boards will be expected to work with their partners to determine the best use of the investment over these forthcoming weeks in line with local pressures, priorities and capacity.  

  

Further, in recognition of the pressure faced by general practice I have taken the decision to relax the Quality and Outcomes Framework (QOF) element of the GP contract until 31 March 2018\. In practice, this will enable GPs and practice nurses to prioritise patients with an urgent need for an appointment by avoiding the necessity to automatically call in patients for routine appointments at the busiest time of the year.  

  

I will continue to keep Members updated on the position over the coming weeks.