Translate the text from Welsh to English.



 
Dyma oedd neges y Gweinidog Materion Gwledig, Lesley Griffiths, wrth iddi lansio ymgynghoriad a fydd yn para 12 wythnos ar welliannau arfaethedig i’r rhaglen.


Mae’r Rhaglen Dileu TB yn nodi gweledigaeth hirdymor Llywodraeth Cymru i ddileu TB buchol yng Nghymru. Mae’r rhaglen yn seiliedig ar bedair brif egwyddor rheoli clefydau heintus: Ei gadw draw; Ei ganfod yn gyflym; Ei atal rhag lledaenu; Ei ddileu.


Lansiwyd dull rhanbarthol o ddileu TB yn 2017 gan greu Ardaloedd TB Isel, Canolradd ac Uchel. Rydym wedi parhau i fireinio’r polisïau, gan ymateb ar unwaith i’r sefyllfa newidiol o ran y clefyd ac i’r heriau penodol sydd wedi deillio o bandemig Covid\-19\.


Mae’r ymgynghoriad sy’n cael ei lansio heddiw yn cynnwys cynigion ar:


* Y rhaglen profi TB yng Nghymru i helpu i leihau ymhellach y risg o ledaenu TB megis protocolau profi yn benodol, ar hyn o bryd, mewn perthynas â’r Prawf Cyn Symud.
* Prynu Gwybodus a’i nod i annog ceidwaid i ddarparu gwybodaeth TB am y gwartheg y dymunant eu gwerthu ac i geidwaid wneud penderfyniadau prynu doeth.
* Taliadau ar gyfer gwartheg sy'n cael eu lladd o ganlyniad i TB, er mwyn sicrhau bod y system yn deg ac yn gymesur, ac yn adlewyrchu'r adnoddau ariannol sydd ar gael.


Mae'r Gweinidog hefyd wedi cyhoeddi y bydd trapiau moch daear a gwaith profi buchesi ag achosion parhaus o TB yn dirwyn i ben yn raddol o eleni ymlaen gan fod maint cyfyngedig y sampl a'r cyfnod dilynol byr yn golygu mai prin yw’r canlyniadau ystyrlon a geir i fesur effaith ymyriadau ar TB gwartheg.


Bydd gwaith ar ffermydd sy'n bodoli eisoes yn cael ei gwblhau ond ni fydd rhai newydd yn cael eu recriwtio i'r broses. Bydd y cyllid a fydd yn cael ei arbed yn sgil dirwyn y gwaith hwn i ben yn raddol yn golygu y bydd £100,000 ychwanegol ar gael i ddechrau ar gyfer ehangu’r gwaith o frechu moch daear ledled Cymru.


Yn ogystal, cynhelir adolygiad ar opsiynau i ategu'r capasiti milfeddygol ar gyfer profion TB drwy ddefnyddio mwy o staff parabroffesiynol sydd wedi'u hyfforddi a'u goruchwylio'n briodol.


Bydd Grŵp Gorchwyl a Gorffen newydd yn ystyried y ffyrdd gorau o gyfathrebu â cheidwaid gwartheg, i'w helpu i ddiogelu eu buchesi, a hefyd drwy gydol achosion o TB. Byddant yn ystyried y rôl bosibl i Hyrwyddwyr Atal TB yng Nghymru a gofynnwyd i sefydliadau ffermio a milfeddygol enwebu aelodau i fod yn rhan o’r Grŵp hwn.


Mae hefyd yn fwriad parhau ag Arolwg Cymru Gyfan o Foch Daear a Ganfuwyd yn Farw i feithrin mwy o wybodaeth am y clefyd mewn moch daear.


Wrth siarad yn y Senedd, dywedodd y Gweinidog Materion Gwledig, Lesley Griffiths:



> Mae TB mewn gwartheg yn cael effaith ddinistriol ar y diwydiant ffermio ac mae'n rhaid inni wneud popeth yn ein gallu i ddiogelu ein buchesi rhag y clefyd hwn.
> 
> 
> Rydym wedi gweld cynnydd da ers sefydlu ein rhaglen, gyda gostyngiad hirdymor yn nifer yr achosion a nifer y buchesi dan gyfyngiadau. Mae'r gostyngiad o 48% mewn achosion newydd o TB ers 2009 yn dangos bod ein rhaglen yn gwneud gwahaniaeth go iawn i deuluoedd a busnesau sy'n ffermio.
> 
> 
> Un o nodau allweddol ein Rhaglen yw’r gallu i adnabod heintiau'n gyflym, yn gywir ac yn gynnar, ac rydym yn ymdrechu i wella diagnosteg TB, croesawu ymchwil newydd a bod yn agored i brofion newydd, ar ôl iddynt gael eu dilysu.
> 
> 
> Mae cydweithio a gweithio mewn partneriaeth, cymryd perchnogaeth a chydnabod bod gan bob un ohonom rôl i'w chwarae yn allweddol i lwyddiant ein Rhaglen.


Dywedodd Prif Swyddog Milfeddygol Cymru, Christianne Glossop:



> Rydym yn parhau i fod yn gyson yn ein hymrwymiad a'n penderfynoldeb i waredu Cymru o glefyd sydd ag ôl\-effeithiau pellgyrhaeddol ledled diwydiant ffermio Cymru.
> 
> 
> O flwyddyn i flwyddyn rydym wedi gwella ein rhaglen ac wedi cyflwyno llawer o bolisïau sylfaenol a newidiodd y dirwedd TB ledled Cymru ac wedi gosod sylfeini ar gyfer y dyfodol.
> 
> 
> Rydym yn parhau i gefnogi'r gwaith o ddatblygu brechlyn TB gwartheg y gellir ei ddefnyddio gyda phrawf i wahaniaethu rhwng anifeiliaid sydd wedi'u brechu erbyn 2025\.
> 
> 
> Gall brechu gwartheg ddod yn arf pwerus yn y frwydr yn erbyn y clefyd a byddwn yn trafod gyda'r Ganolfan Ragoriaeth TB i gynllunio sut i'w wneud yn y ffordd fwyaf priodol yng Nghymru.


Sefydlwyd Canolfan Ragoriaeth Sêr Cymru ar gyfer Twbercwlosis Buchol ym Mhrifysgol Aberystwyth yn 2018 gan ddod ag arbenigedd rhyngwladol ynghyd gyda'r nod o ddarparu tystiolaeth wyddonol sylfaenol i helpu i ddileu'r clefyd.


Dywedodd yr Athro Glyn Hewinson, Pennaeth y Ganolfan ym Mhrifysgol Aberystwyth:



> Fe wnaethom gyfarfod â'r Gweinidog dros yr haf ac rydym wedi rhoi cyngor dros y misoedd diwethaf. Rwy'n falch o weld rhai o'n hargymhellion yn cael eu cynnwys yn natblygiad y rhaglen yn y dyfodol. Bydd y Ganolfan hon ym Mhrifysgol Aberystwyth yn parhau i ddarparu sylfaen wyddonol gref i Gymru ac yn ymgysylltu â'r holl randdeiliaid wrth i bob un ohonynt ymdrechu i ddod o hyd i ffyrdd newydd a gwell o fynd i'r afael â'r clefyd dinistriol hwn.


Caiff unrhyw un sydd â diddordeb ei annog i ymateb i’r ymgynghoriad.







Translation:


 
This is the message from Rural Affairs Minister, Lesley Griffiths as she launched a 12\-week consultation on proposed enhancements to the programme.


The TB Eradication Programme sets out the Welsh Government’s long term vision for the eradication of bovine TB in Wales. The programme is based on the four key principles of infectious disease control: Keep it Out, Find it Fast, Stop it Spreading and Stamp it Out.


A regionalised approach to TB eradication was launched in 2017 creating Low, Intermediate and High TB Areas and policies have continued to be refined, reacting dynamically to the changing disease picture, whilst responding to the particular challenges resulting from the Covid\-19 pandemic.


The consultation launched today includes proposals on:


* The TB testing programme in Wales to help further reduce the risk of the spread of TB such as testing protocols specifically, at this stage, in relation to the Pre\-Movement Test.
* Informed Purchasing and its aim to encourage keepers to provide TB information about cattle they wish to sell and for keepers to make wise purchasing decisions.
* Payments for cattle slaughtered as a result of TB, to ensure the system is fair and proportionate, and reflects the financial resources available.


The Minister has also announced badger trap and test work in persistent herd breakdowns will be phased out from this year as the limited sample size and short follow\-up period provide limited meaningful results to gauge the impact of interventions on cattle TB.


Work will be completed on existing farms but new ones will not be recruited into the process. Funding saved from phasing out of this work will see a further £100,000 made available initially for expanding badger vaccination across Wales.


In addition, a review will take place on options to supplement veterinary capacity for TB testing through greater use of appropriately trained and supervised paraprofessional staff.


A new Task and Finish Group will consider the best ways of communicating with cattle keepers, to help them to protect their herds, and also throughout a TB breakdown. They will consider the potential role for TB Champions in Wales and farming and veterinary organisations have been approached for nominations for membership of this Group.


It is also the intention to continue the All Wales Badger Found Dead Survey to increase knowledge on the disease in badgers.


Speaking in the Senedd, Rural Affairs Minister, Lesley Griffiths said:



> Bovine TB has a devastating impact on the farming industry and we must do all we can to protect our cattle herds from this disease.
> 
> 
> We have seen good progress since our programme was first established, with long term decreases in incidence and prevalence. The 48% decrease in new TB incidents since 2009 shows our programme is making a real difference to farming families and businesses.
> 
> 
> A key aim of our Programme is the rapid, accurate, early identification of infection and we strive to improve TB diagnostics, embracing new research and being open to new validated tests.
> 
> 
> Collaboration and partnership working, taking ownership and recognising we all have a role to play are key to the success of our Programme.


Chief Veterinary Officer for Wales, Christianne Glossop said:



> We remain steadfast in our commitment and determination to rid Wales of a disease which has far reaching repercussions throughout the Welsh farming industry.
> 
> 
> Year on year we have made enhancements to our programme and introduced many fundamental policies which changed the TB landscape across Wales and laid foundations for the future.
> 
> 
> We continue to support the development of a deployable cattle TB vaccine with a test to differentiate infected from vaccinated animals to be in place by 2025\.
> 
> 
> Cattle vaccination has the potential to become a powerful tool in the battle against the disease and we will be engaging with the TB Centre of Excellence to plan its most appropriate deployment in Wales.


The Sêr Cymru Centre of Excellence for Bovine Tuberculosis for Wales was established at Aberystwyth University in 2018 bringing together international expertise with the aim of providing underpinning scientific evidence to support eradication of the cattle disease.


Professor Glyn Hewinson, Head of the Centre at Aberystwyth University, said



> We met with the Minister over the summer and have provided advice over the past months. I am pleased to see some of our recommendations are being incorporated into future development of the programme. The Centre here at Aberystwyth University will continue to provide a strong scientific base for Wales and engage with all stakeholders as we all strive to find new and better ways of combatting this devastating disease.


Anyone with an interest is encouraged to respond to the consultation