Translate the text from English to Welsh.



 
### Introduction


Thank\-you.


I was proud in September to publish our new National Mission education action plan.


Proud because it wasn’t a document cooked up in a government back office.


Instead it was the result of careful consideration with teachers, international experts and many others.


Together we own that action plan.


The overall objective of the mission is simple, clear and ambitious.


Together, we will raise standards, reduce the attainment gap, and deliver an education system that is a source of national pride and enjoys public confidence.


We know where we’re going.


We share a mission.


We believe in the importance and power of education to change lives, to make a difference, to represent who we are as a nation.


To deliver on those promises, we in Wales, us in this room, and in classrooms across the country, have a unique opportunity to shape the very essence of our education system.


### Curriculum


By introducing a transformational new curriculum together, we have set ourselves a big task.


I make no apologies for that.


Our new curriculum will represent what we want \- what we expect \- the citizens of the future to become, to know, and to have gained from their teachers.


But the process of working together to shape that curriculum also represents what we want from the Welsh education system.


A profession that collaborates; that is open to new ideas; that is always learning and that seeks to raise standards for all pupils.


I’ve been lucky over the last year to meet Ministers and Educationalists from North America, across Europe and further afield.


They all know that the way in which we’re undertaking these reforms – the Welsh Way – is founded on collaboration, creativity and confidence.


They are watching on with great interest, and keen to learn from our approach.


In shaping the curriculum together, we \- all of us \- have invested in a shared, national mission to inspire healthy, enterprising, confident young people, equipped with the knowledge and skills they need now and for the future.


For some, I know this path we’ve taken has been a test of endurance, but the title of this conference is ‘Turning the corner’ – and that is exactly what I feel we are doing – together.


### Collaborative approach


Since my very first day in this job, I have been committed to listening to all views, especially people working on the frontline.


As my officials will know, I always want – I need – to hear all advice and views. Not just those that provide easy and simple answers.


Trust me on that, a Liberal Democrat who is reforming tuition fees, isn’t a Minister who takes the easy option!


And on the curriculum, I listened and paid full respect to all views and concerns.


I’m not afraid to take the tough decisions, if they are the right decisions.


By rolling out the curriculum with care and collaboration we are now providing the right amount of preparation time for schools and teachers. This should also bring about more confidence in how we approach the next few years.


The new curriculum is a once in a generation opportunity. Together, we must get it right.


There can often be a danger, when setting something as transformational as this in motion, that we lose the momentum.


But with the approach that we’ve taken in Wales \- an approach of genuine co\-operation – we will get this right.


We can not, and must not, take our foot off the gas. We must continue at pace.


### School examples


And so it’s encouraging to see the excellent work being done with consortia and schools.


For example, I keep hearing \- and I have seen \- great things from Cadoxton Primary, a pioneer school in Barry who are working with a non pioneer cluster on sense making and preparing practitioners for the new curriculum.


There’s Phillipstown primary school in New Tredegar, working with its cluster schools to develop their readiness and understanding of the curriculum reform, alongside its implications for practitioners.


And Bassaleg Comprehensive school in Newport, they’re working with its cluster on a literacy development project, based around the language, literacy and communication Area of Learning Experience.


So, plenty of good work underway, and I know there are many more examples.


It’s this joined\-up working that will make all the difference when it comes to actually – truly – realising our shared vision.


### Early entry


Now, on this journey, we’re of course not always going to agree on everything. That is to be expected.


I understand the concerns some of you have raised with regards to Early Entry. I really do.


But, again, I will stay true to my principle that I’ll always be willing to make the tough, difficult decisions, if they are what I believe to be the right thing to do.


GCSEs are designed to be sat after two years of teaching, not one.  I want young people to be able to access a broad and balanced curriculum.


I believe there are far too many pupils who are not being allowed to reach their full potential.


Over recent years too often we are seeing pupils achieving a C grade on early entry and not re\-entered.


That is simply settling, rather than challenging.  It is holding our young people back. And that, I feel, is a lack of confidence.


It’s a lack of confidence in our students, and it’s a lack of confidence in ourselves.


Qualifications Wales’ findings were clear. They found that the widespread use of early entry poses a significant risk to learners and our examination system.


I have acted on their independent findings which recommended we should take a first entry counts approach. But I have also listened to schools’ concerns.


When a not dissimilar move was announced in England, on a whim, schools were forced halfway through the year to respond to these changes in a matter of days. A matter of days.


We do things differently here. We listen. We work with the profession.


I recognise that schools need time to plan their teaching, learning, and their approaches to GCSEs.


Therefore the changes to performance measures will take effect for summer 2019 reporting. The freeing up of November first entry for English and Welsh Language is a matter for the regulator, but I expect this to be available to schools in the next academic year.


Let me be clear: this is not a ban on early entry.


This change solely relates to how we will consider school performance; encouraging schools to enter learners when they are ready to gain the best possible result.


If we are always committed to putting the interests of learners first, and ensuring they reach their full potential, then we can be confident that together we will continue to raise standards and reduce the attainment gap.


### Class sizes


Now, I’ve been on a personal journey as well.


As you may know, as a Liberal Democrat Assembly Member, I negotiated with the First Minister a Progressive Agreement when becoming Cabinet Secretary.


We agreed shared priorities across a number of portfolios.


I wanted to give you a quick update on some of the progress we have made in the first year in some of the school priority areas, covering primary and secondary.


Firstly, I was clear throughout the Assembly elections that I shared parents and teachers’ concerns about infant class sizes.


International evidence shows that the effects of a reduction in class sizes are greatest in the youngest age groups and pupils from poorer backgrounds.


I recently discussed this with the Ontario Government.


They – a world\-leading education system \- have invested in reducing class sizes, and have seen a positive impact in their provincial and international assessment scores.


Based on the evidence, our investment will target schools with the largest infant class sizes, where teaching and learning needs to improve, and where there are high levels of deprivation.


We have made the funding available to local authorities who have been required to submit a business case setting out proposals how their schools will benefit from this significant investment.


I will be honest. I have had much resistance to this policy in the National Assembly.


But I have listened to parents, listened to teachers and listened to international evidence.


### Rural schools/Broadband


The challenges facing rural schools are also regularly raised with me – I see it in my own patch.


This includes falling pupil numbers, access to resources and difficulties in recruiting.


In response, we have introduced a new rural and small schools grant to promote innovation, support school to school working and raise standards.


Your Local Authorities have submitted their plans for expenditure, these have been assessed and they have been advised of their allocations.


The first tranche of grant will be paid in December.


I want to ensure that every school and community receives a fair hearing.


Which is why I have consulted on strengthening the School Organisation Code in respect of a presumption against the closure of rural schools.


This doesn’t mean that rural schools will never close, but the case for closure must be strong and not taken until all viable alternatives have been properly considered.


The consultation ended at the end of September and we are in the process of analysing consultation responses.  A summary of which will be published before the end of the year.


Rural schools, in particular but not exclusively, have sometimes missed out on broadband access.


Therefore prioritising schools’ access to superfast broadband was a key part of the agreement with the First Minister.  We have since announced £5 million worth of additional investment to support this area.


### Mental health


Another feature of the agreement was improved mental health services.


Time and time again I speak to Heads and teachers who tell me of the inordinate amount of time they have to spend chasing social services to ensure pupils get the support they need.


We clearly need a more linked\-up system. The Health Secretary and I have therefore announced pilots, covering the North East, South East and West Wales, to operate in secondary, middle and feeder primary schools.


This will deliver dedicated CAMHS practitioners working with schools to provide teachers with on\-site help and advice, ensuring pupils experiencing difficulties receive early help.


If the pilots prove to be successful, which we are confident they will, then this is a model I would like to expand across the country.


### Leadership academy


Finally, and you will know this better than anybody, it is clear to me that to succeed, every school needs inspirational leaders, setting direction and leading the way in your own school community.


I believe the establishment of our National Academy for Educational Leadership is an important step forward.


Set alongside new professional standards, reforming Initial Teacher Education, and curriculum reform, it is part of a coherent and collaborative approach to leadership development.


The Academy will develop current and future leadership talent for Wales and ensure all schools can deliver our new curriculum.


Since announcing the establishment of the Shadow Academy Board last November, I have been greatly encouraged by the steady progress that has been made in a short space of time.  I expect this momentum to continue so that, by Summer 2018, the Academy will be fully established.


### Conclusion


Now, I started this speech talking of how we, together, are on a journey. An expedition.


To conclude, I would like to reflect on the Lewis and Clark expedition, early in the 19th century.


Meriwether Lewis, a Welsh\-American, and William Clark led an 1804 expedition through uncharted America through to the Pacific Northwest.


Lewis, Clark, and the rest of their team began their journey in Missouri – a place that is close to my heart after studying there, when I was young and carefree.


Right now, that feels like a very distant memory!


This group of explorers – often called the Corps of Discovery – faced nearly every obstacle and hardship imaginable on their trip, but we can’t even begin to calculate the influence of that expedition.


They were able to map the newly acquired territory and found a practical route across the western half of the continent, claiming it for the United States.


There is no doubt that the expedition of Lewis and Clark forever changed the course of American history.


And you are on a journey of similar significance, right here, right now.


You have the opportunity of mapping a future, making the claim for a better way to deliver education.


Something that will deliver not just for now and for today’s citizens, but building something for tomorrow’s Wales.


There's no fixed map hidden away in a drawer in a government back office for you to follow on our curriculum expedition, and there will be challenges to overcome on this unchartered territory.


But… You are the mapmakers.


We are turning the corner. Together we will map the journey.


But it is how you commit to leading the way that is crucial to reaching our destination.


It is you – as individuals, as a collective, as leaders – that are changing the course of our education story. Turning that corner towards a bright, confident future.


Thank you very much, diolch yn fawr.







Translation:


 
### Cyflwyniad


Diolch yn fawr.


Roeddwn i'n falch o gyhoeddi Cenhadaeth ein cenedl, sef ein cynllun gweithredu newydd ar gyfer addysg, ym mis Medi.


Roeddwn i'n falch am nad oedd yn ddogfen a oedd wedi cael ei llunio yn un o swyddfeydd cefn y llywodraeth.


Yn lle hynny, roedd yn ffrwyth ystyriaeth ofalus gydag athrawon, arbenigwyr rhyngwladol a llawer o bobl eraill.


Gyda'n gilydd rydym yn berchen ar y cynllun gweithredu hwnnw.


Mae amcan cyffredinol y genhadaeth yn un syml, clir ac uchelgeisiol.


Gyda'n gilydd, byddwn yn codi safonau, yn lleihau'r bwlch cyrhaeddiad ac yn cyflwyno system addysg sy'n destun balchder cenedlaethol ac y mae'r cyhoedd yn ymddiried ynddi.


Rydym yn gwybod i ble rydym yn mynd.


Rydym yn rhannu cenhadaeth.


Credwn ym mhwysigrwydd a phŵer addysg i newid bywydau, gwneud gwahaniaeth a chynrychioli pwy ydym ni fel cenedl.


Er mwyn cyflawni’r addewidion hynny, mae gennym ni yng Nghymru, ni sydd yn yr ystafell hon, ac mewn ystafelloedd dosbarth ledled y wlad, gyfle unigryw i lunio hanfodion ein system addysg.


### Cwricwlwm


Drwy gyflwyno cwricwlwm gweddnewidiol newydd gyda'n gilydd, rydym wedi pennu tasg fawr i ni ein hunain.


Nid wy'n ymddiheuro am hynny.


Bydd ein cwricwlwm newydd yn cynrychioli'r hyn yr hoffem \- ac y disgwyliwn \- i ddinasyddion y dyfodol fod, gwybod a chael gan eu hathrawon.


Ond mae'r broses o gydweithio i lywio'r cwricwlwm hwnnw hefyd yn cynrychioli'r hyn rydym am ei gael o'r system addysg yng Nghymru.


Proffesiwn sy'n cydweithio; sy'n agored i syniadau newydd; sydd bob amser yn dysgu ac sy'n ceisio codi safonau ar gyfer pob disgybl.


Bûm yn ddigon ffodus yn ystod y flwyddyn ddiwethaf i gyfarfod â Gweinidogion ac Addysgwyr o Ogledd America, o bob rhan o Ewrop ac ymhellach i ffwrdd.


Mae pob un ohonynt yn gwybod bod y ffordd rydym yn mynd ati i gyflawni'r diwygiadau hyn – sef y Ffordd Gymreig – yn seiliedig ar gydweithio, creadigrwydd a hyder.


Maent yn ein gwylio â diddordeb mawr ac yn awyddus i ddysgu o'n dull gweithredu.


Wrth lunio'r cwricwlwm gyda'n gilydd, rydym ni \- pob un ohonom \- wedi buddsoddi mewn cenhadaeth genedlaethol a rennir i ysbrydoli pobl ifanc iach, mentrus a hyderus sy'n meddu ar y wybodaeth a'r sgiliau sydd eu hangen arnynt nawr ac yn y dyfodol.


Gwn fod y llwybr hwn rydym wedi'i gymryd wedi profi dygnwch rhai ond teitl y gynhadledd hon yw ‘Troi'r gornel’ \- ac, yn fy marn i, dyna'n union beth rydym yn ei wneud \- gyda'n gilydd.


### Dull cydweithredol


Ers fy niwrnod cyntaf yn y swydd hon, rwyf wedi ymrwymo i wrando ar bob safbwynt, yn enwedig pobl sy'n gweithio yn y rheng flaen.


Fel y gŵyr fy swyddogion, rwyf bob amser am glywed pob cyngor a barn ac mae angen i mi eu clywed. Nid dim ond y rhai sy'n cynnig atebion hawdd a syml.


Mae'n rhaid i chi ymddiried ynof yn hyn o beth, nid yw Democrat Rhyddfrydol sy'n diwygio ffioedd dysgu yn Weinidog sy'n dewis yr opsiwn hawdd!


Ac mewn perthynas â'r cwricwlwm, gwrandawais ar bob safbwynt a phryder a'u parchu.


Nid oes ofn arna' i wneud y penderfyniadau anodd, os mai nhw yw'r penderfyniadau cywir.


Drwy gyflwyno'r cwricwlwm yn ofalus ac mewn cydweithrediad ag eraill rydym bellach yn sicrhau bod gan ysgolion ac athrawon ddigon o amser i baratoi. Dylai hyn hefyd ennyn mwy o hyder yn y dull gweithredu a fabwysiedir gennym dros yr ychydig flynyddoedd nesaf.


Mae'r cwricwlwm newydd yn gyfle sydd ond yn codi unwaith mewn cenhedlaeth. Gyda'n gilydd, mae'n rhaid i ni ei wneud yn iawn.  

Yn aml gall fod perygl, wrth roi rhywbeth mor weddnewidiol â hwn ar waith, y byddwn yn colli momentwm.


Ond gyda'r dull gweithredu rydym wedi'i fabwysiadu yng Nghymru \- sy'n seiliedig ar gydweithredu gwirioneddol – byddwn yn gwneud hyn yn iawn.   

Ni allwn, ac ni ddylem, laesu dwylo. Mae'n rhaid i ni barhau i weithredu'n gyflym.


### Enghreifftiau o ysgolion


Ac felly mae'n galonogol gweld y gwaith ardderchog sy'n cael ei wneud gyda chonsortia ac ysgolion.


Er enghraifft, rwy'n dal i glywed \- ac rwyf wedi gweld \- pethau gwych gan Ysgol Gynradd Tregatwg, ysgol arloesol yn y Barri sy'n gweithio gyda chlwstwr o ysgolion nad ydynt yn rhai arloesol ar wneud synnwyr a pharatoi ymarferwyr ar gyfer y cwricwlwm newydd.


Wedyn mae ysgol gynradd Treffilip yn Nhredegar Newydd, sy'n gweithio gyda'i hysgolion clwstwr i'w helpu i baratoi a meithrin eu dealltwriaeth o'r broses o ddiwygio'r cwricwlwm, ochr yn ochr â'i goblygiadau i ymarferwyr.


Ac Ysgol Gyfun Basaleg yng Nghasnewydd – mae'n gweithio gyda'i chlwstwr ar brosiect datblygu llythrennedd, sy'n seiliedig ar y Maes Dysgu a Phrofiad sy'n ymwneud ag iaith, llythrennedd a chyfathrebu.


Felly, mae digon o waith da yn mynd rhagddo, a gwn fod llawer o enghreifftiau eraill.


Y gwaith cydgysylltiedig hwn fydd yn gwneud y gwahaniaeth wrth i ni fynd ati, o ddifrif, i wireddu ein gweledigaeth ar y cyd.


### Cofrestru'n gynnar


Nawr, ar y daith hon, ni fyddwn, wrth reswm, yn cytuno ar bopeth.  Mae hynny i'w ddisgwyl.


Rwy'n deall y pryderon y mae rhai ohonoch wedi'u codi o ran Cofrestru'n Gynnar. Wir i chi.


Ond, unwaith eto, byddaf yn cadw at fy egwyddor y byddaf bob amser yn barod i wneud y penderfyniadau anodd, os wyf o'r farn mai dyna'r peth cywir i'w wneud.


Bwriedir i arholiadau TGAU gael eu sefyll ar ôl dwy flynedd o addysgu, nid un.  Rwyf am i bobl ifanc allu manteisio ar gwricwlwm eang a chytbwys.


Yn fy marn i, mae llawer gormod o ddisgyblion nad ydynt yn cael cyfle i wireddu eu potensial llawn.


Dros y blynyddoedd diwethaf, yn rhy aml, rydym wedi gweld disgyblion yn ennill gradd C ar ôl cael eu cofrestru'n gynnar ar gyfer arholiadau ond nid ydynt yn cael eu hailgofrestru.


Yn syml, rydym yn bodloni ar y canlyniad yn hytrach na herio disgyblion.  Mae'n dal ein pobl ifanc yn ôl. Ac, yn fy marn i, mae hynny'n dangos diffyg hyder.  

Diffyg hyder yn ein myfyrwyr a diffyg hyder ynom ni ein hunain.


Roedd canfyddiadau Cymwysterau Cymru yn glir. Canfu fod y defnydd eang o ddarpariaeth cofrestru'n gynnar yn peri risg sylweddol i ddysgwyr a'n system arholi.


Rwyf wedi gweithredu ar ei ganfyddiadau annibynnol a argymhellodd y dylem fabwysiadu dull gweithredu 'y cofrestriad cyntaf sy'n cyfrif'. Ond rwyf hefyd wedi gwrando ar bryderon ysgolion.


Pan gyhoeddwyd penderfyniad tebyg yn Lloegr, yn hollol fympwyol, gorfodwyd ysgolion i ymateb i'r newidiadau mewn ychydig ddiwrnodau, a hynny hanner ffordd drwy'r flwyddyn. Ychydig ddiwrnodau.


Rydym yn gwneud pethau'n wahanol yma. Rydym yn gwrando. Rydym yn gweithio gyda'r proffesiwn.


Rwy'n cydnabod bod angen amser ar ysgolion i gynllunio eu haddysgu, eu dysgu a'u dulliau gweithredu o ran TGAU.


Felly, daw'r newidiadau i fesurau perfformiad yn weithredol ar gyfer adroddiadau haf 2019\.  Penderfyniad y rheoleiddiwr fydd caniatáu i ddisgyblion sefyll arholiadau Cymraeg a Saesneg am y tro cyntaf yng nghyfres arholiadau mis Tachwedd, ond rwy’n disgwyl i'r opsiwn hwn fod ar gael i ysgolion yn y flwyddyn academaidd nesaf.


Gadewch i mi fod yn glir: nid yw hwn yn waharddiad ar gofrestru disgyblion yn gynnar.


Mae a wnelo'r newid hwn â'r ffordd y byddwn yn ystyried perfformiad ysgolion yn unig; gan annog ysgolion i gofrestru dysgwyr pan fyddant yn barod i gael y canlyniad gorau posibl.


Os ydym bob amser yn ymrwymo i roi buddiannau dysgwyr yn gyntaf a sicrhau eu bod yn gwireddu eu potensial llawn, yna gallwn fod yn hyderus y byddwn ni, gyda'n gilydd, yn parhau i godi safonau a lleihau'r bwlch cyrhaeddiad.


### Maint dosbarthiadau


Nawr, rwyf wedi bod ar daith bersonol hefyd.


Fel y gwyddoch efallai, fel Aelod Cynulliad o'r Democratiaid Rhyddfrydol, gwneuthum negodi Cytundeb Blaengar gyda'r Prif Weinidog ar ôl cael fy mhenodi'n Ysgrifennydd y Cabinet.


Fe wnes i gytuno ar flaenoriaethau a rennir ar gyfer nifer o bortffolios.


Hoffwn dreulio ychydig funudau yn rhoi'r wybodaeth ddiweddaraf i chi am rywfaint o'r cynnydd sydd wedi'i wneud yn y flwyddyn gyntaf mewn rhai o feysydd â blaenoriaeth ysgolion, sy'n cynnwys ysgolion cynradd ac uwchradd.


Yn gyntaf, roedd yn amlwg drwy gydol etholiadau'r Cynulliad fy mod yn rhannu pryderon rhieni ac athrawon ynghylch maint dosbarthiadau babanod.


Dengys tystiolaeth ryngwladol mai'r grwpiau oedran ieuaf a disgyblion o gefndiroedd tlotach sy'n teimlo effeithiau lleihad ym maint dosbarthiadau fwyaf.


Trafodais y mater hwn â Llywodraeth Ontario yn ddiweddar.


Mae Ontario – sydd â system addysg o'r radd flaenaf \- wedi buddsoddi mewn lleihau maint dosbarthiadau ac wedi gweld effaith gadarnhaol o ran eu sgoriau asesu taleithiol a rhyngwladol.


Yn seiliedig ar y dystiolaeth, bydd ein buddsoddiad yn targedu ysgolion â'r dosbarthiadau babanod mwyaf, lle mae angen i addysgu a dysgu wella, a lle y ceir lefelau uchel o amddifadedd.


Rydym wedi rhoi'r arian i awdurdodau lleol sydd wedi gorfod cyflwyno achos busnes yn nodi cynigion i ddangos sut y bydd eu hysgolion yn cael budd o'r buddsoddiad sylweddol hwn.


A dweud y gwir bu cryn wrthwynebiad i'r polisi hwn yn y Cynulliad Cenedlaethol.


Ond rwyf wedi gwrando ar rieni, wedi gwrando ar athrawon ac wedi gwrando ar dystiolaeth ryngwladol.


### Ysgolion gwledig/Band eang


Mae'r heriau sy'n wynebu ysgolion gwledig yn cael eu codi'n gyson gyda mi – rwy'n eu gweld yn fy ardal fy hun.


Mae hyn yn cynnwys niferoedd disgyblion sy'n gostwng, cael gafael ar adnoddau ac anawsterau o ran recriwtio.


Mewn ymateb, rydym wedi cyflwyno grant newydd i ysgolion gwledig a bach er mwyn hyrwyddo arloesi, cefnogi cydweithio rhwng ysgolion a chodi safonau.


Mae eich Awdurdodau Lleol wedi cyflwyno eu cynlluniau ar gyfer gwariant, mae'r rhain wedi'u hasesu ac maent wedi'u hysbysu am eu dyraniadau.


Telir tranche cyntaf y grant ym mis Rhagfyr.


Rwyf am sicrhau bod pob ysgol a chymuned yn cael gwrandawiad teg.


Dyma pam rwyf wedi ymgynghori ynghylch atgyfnerthu Cod Trefniadaeth Ysgolion mewn perthynas â rhagdybiaeth yn erbyn cau ysgolion gwledig.


Nid yw hyn yn golygu na fydd ysgolion gwledig byth yn cau, ond mae'n rhaid i'r achos dros gau ysgol fod yn un cryf ac ni ddylid gwneud y penderfyniad hwnnw nes i bob opsiwn ymarferol arall gael ei ystyried yn briodol.


Daeth yr ymgynghoriad i ben ddiwedd mis Medi ac rydym wrthi'n dadansoddi'r ymatebion i'r ymgynghoriad.  Caiff crynodeb ohonynt eu cyhoeddi ar ddiwedd y flwyddyn.


Weithiau mae ysgolion gwledig yn arbennig wedi colli'r cyfle i fanteisio ar fynediad i fand eang, ond nid dim ond ysgolion gwledig.


Felly, roedd blaenoriaethu mynediad ysgolion i fand eang cyflym iawn yn rhan allweddol o'r cytundeb â'r Prif Weinidog.  Ers hynny rydym wedi cyhoeddi buddsoddiad ychwanegol gwerth £5 miliwn i gefnogi'r maes hwn.


### Iechyd meddwl


Nodwedd arall ar y cytundeb oedd gwell gwasanaethau iechyd meddwl.


Dro ar ôl tro rwy'n siarad â Phenaethiaid ac athrawon sy'n sôn wrthyf am y ffaith eu bod yn treulio llawer gormod o amser yn mynd ar ôl gwasanaethau cymdeithasol er mwyn sicrhau bod disgyblion yn cael y cymorth sydd ei angen arnynt.


Mae'n amlwg bod angen system fwy cydgysylltiedig arnom.  Felly, mae'r Ysgrifennydd Iechyd a minnau wedi cyhoeddi cynlluniau peilot, sy'n cwmpasu Gogledd\-ddwyrain, De\-ddwyrain a Gorllewin Cymru, a fydd yn gweithredu mewn ysgolion uwchradd, ysgolion canol ac ysgolion cynradd sy'n bwydo.


Bydd hyn yn darparu ymarferwyr CAMHS penodol sy'n gweithio mewn ysgolion i roi cymorth a chyngor ar y safle i athrawon, gan sicrhau bod disgyblion sy'n cael anawsterau yn cael cymorth yn gynnar.


Os bydd y cynlluniau peilot yn llwyddiannus, ac rydym yn hyderus y byddant, yna mae hwn yn fodel yr hoffwn ei ymestyn ledled y wlad.


### Academi arweinyddiaeth


Yn olaf, a byddwch yn gwybod hyn yn well nag unrhyw un, mae'n amlwg i mi, er mwyn llwyddo, fod angen arweinwyr ysbrydoledig ar bob ysgol, sy'n pennu cyfeiriad ac yn arwain y ffordd yng nghymuned eu hysgol eu hunain.


Yn fy marn i, mae sefydlu ein Hacademi Genedlaethol ar gyfer Arweinyddiaeth Addysgol yn gam pwysig ymlaen.


Ochr yn ochr â safonau proffesiynol newydd, diwygio Addysg Gychwynnol i Athrawon a diwygio'r cwricwlwm, mae'n rhan o ddull cydlynol a chydweithredol o ddatblygu arweinwyr.


Bydd yr Academi yn datblygu doniau arweinyddol nawr ac yn y dyfodol er budd Cymru ac yn sicrhau y gall pob ysgol gyflwyno ein cwricwlwm newydd.


Ers cyhoeddi'r penderfyniad i sefydlu Bwrdd Cysgodol yr Academi fis Tachwedd diwethaf, rwyf wedi fy nghalonogi'n fawr gan y cynnydd cyson sydd wedi'i wneud mewn amser byr.  Rwy'n disgwyl i'r momentwm hwn barhau fel y bydd yr Academi wedi'i sefydlu'n llawn erbyn haf 2018\.


### Casgliad


Nawr, dechreuais yr araith hon drwy sôn am sut rydym ni, gyda'n gilydd, ar daith. Hirdaith.


I gloi, hoffwn fyfyrio ar daith Lewis a Clark, ar ddechrau'r bedwaredd ganrif ar bymtheg.


Arweiniodd Meriwether Lewis, Americanwr o dras Gymreig, daith yn 1804 drwy ardaloedd anhysbys i ranbarth gogledd\-orllewinol y Môr Tawel.


Dechreuodd Lewis, Clark a gweddill eu tîm eu taith ym Missouri – lle sy'n agos at fy nghalon ar ôl i mi astudio yno, pan oeddwn yn ifanc ac yn ddiofal. Ar hyn o bryd, dim ond brithgof sydd gen i o'r cyfnod hwnnw!


Wynebodd y grŵp hwn o fforwyr – a elwir yn aml yn Gorfflu Darganfod – bron pob rhwystr a chaledi y gellid eu dychmygu ar eu taith, ond ni allwn ddechrau gwerthuso dylanwad y daith honno.


Gwnaethant lwyddo i fapio'r diriogaeth newydd a dod o hyd i lwybr ymarferol ar draws hanner gorllewinol y cyfandir, gan ei hawlio i'r Unol Daleithiau.


Yn ddiau, newidiodd taith Lewis a Clark hanes America am byth.


Ac rydych ar daith sydd yr un mor bwysig, yma, nawr.


Mae gennych gyfle i fapio dyfodol, gan gyflwyno'r achos dros ffordd well o ddarparu addysg.


Rhywbeth a fydd yn cyflawni nid yn unig ar gyfer y presennol a dinasyddion heddiw, ond a fydd yn adeiladu rhywbeth ar gyfer Cymru yn y dyfodol.


Nid oes unrhyw fap sefydledig wedi'i guddio mewn drâr yn un o swyddfeydd cefn y llywodraeth i chi ei ddilyn ar ein taith gwricwlaidd, a bydd heriau i'w goresgyn yn y diriogaeth newydd hon.


Ond… Chi yw'r mapwyr.


Rydym yn troi'r gornel. Gyda'n gilydd  byddwn yn mapio'r daith.


Ond y modd rydych yn ymrwymo i arwain y ffordd sy'n hollbwysig er mwyn sicrhau ein bod yn cyrraedd ein cyrchfan.


Chi – fel unigolion, gyda'ch gilydd, fel arweinwyr – sy'n newid cwrs ein stori addysg. Gan droi'r gornel honno tuag at ddyfodol disglair, hyderus.


Diolch yn fawr iawn.