Translate the text from Welsh to English.



 
Yn gynharach eleni, gofynnodd y cyn\-Weinidog Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol i’r Athro Rosemary Kennedy gynnal adolygiad o’r angen i gael cyfleuster preswyl pwrpasol i gyn\-filwyr yng Nghymru.  Yn dilyn trafodaeth gyda’r cyn\-Weinidog Llywodraeth Leol a Chymunedau, gofynnwyd i’r Athro Kennedy ehangu cylch gorchwyl ei hadroddiad i gynnwys anghenion ehangach cyn\-filwyr a sut y mae mynd i’r afael â’r anghenion hyn.

 Ymchwiliwyd i gyfleusterau preswyl yn sgil Adroddiad gan Arolygiaeth Gofal Iechyd Cymru yn 2012, sef ‘Gofal Iechyd a Chymuned y Lluoedd Arfog yng Nghymru’, oedd yn argymell y dylai Llywodraeth Cymru ‘ystyried sefydlu cyfleuster preswyl o ryw fath yng Nghymru’.  Nid oedd yr adroddiad yn cynnwys llawer o wybodaeth  i gefnogi’r argymhelliad. Awgrymwyd y byddai’r cyfleuster yn enghraifft o ymrwymiad i gyn\-filwyr ac yn ‘rhywbeth y gallwch ei weld, ei gyffwrdd a’i deimlo’ ac a fyddai ‘o fudd seicolegol gwirioneddol’. Awgrymwyd y gallai canolfan o’r fath fod yn lleoliad canolog lle y gellid cydgysylltu gwaith cyfeirio ar gyfer cymuned y lluoedd arfog.  Nid oedd yr adroddiad yn nodi y dylai’r cyfleuster fodloni anghenion iechyd cyn\-filwyr, er bod rhai yn cymryd y dylai roi cefnogaeth i gyn\-filwyr sy’n dioddef o Anhwylder Straen Wedi Trawma (PTSD).

 I gyd\-fynd â’r penderfyniad i adolygu’r ddarpariaeth o gyfleusterau preswyl, nododd y Grŵp Arbenigol ar y Lluoedd Arfog, a sefydlwyd gan y Gweinidog Llywodraeth Leol, ac sy’n rhoi cyngor i’r Gweinidog ar faterion sy’n ymwneud â’r lluoedd arfog a chyn\-filwyr, fod angen ystyried darparu gwasanaethau cyngor a gwybodaeth sy’n bodloni holl anghenion y cyn\-filwyr.  Felly, cytunwyd i gyfuno’r ddwy ffrwd waith a gofyn i’r Athro Kennedy, fel unigolyn ar lefel uchel yn GIG Cymru a’r lluoedd arfog, i adolygu’r ddau fater gyda’i gilydd.

 I gefnogi ei gwaith, a gychwynnwyd ym mis Chwefror 2013, lluniodd yr Athro Kennedy Grŵp Gorchwyl a Gorffen o’r prif asiantaethau yn y sector cyhoeddus a’r Trydydd Sector sy’n gweithio gyda chyn\-filwyr.  Hefyd, gofynnwyd am dystiolaeth gan unigolion a sefydliadau eraill a chynhaliwyd ymweliadau i ddod o hyd i ffeithiau am gyfleusterau cyn\-filwyr yn y DU.  

 Bellach, mae’r adroddiad terfynol wedi ei gyflwyno i’r Gweinidogion. Mae’n dod i’r casgliad nad oes tystiolaeth, na chefnogaeth gref gan y prif elusennau na chyrff eraill sy’n gweithio yn y maes, i gyfiawnhau cyfleuster preswyl sy’n cefnogi cyn\-filwyr sy’n dioddef o Anhwylder Straen Wedi Trawma – cyn belled â bod capasati digonol yn bodoli gan  ddarparwyr presennol yn y GIG a’r Trydydd Sector . Mae hyn yn cefnogi canllaw NICE sy’n hyrwyddo dull cymunedol o drin Anhwylder Straen Wedi Trawma.  

 Mae’r Adroddiad yn nodi nad oes gan Gymru, yn wahanol i  weddill y DU, ddarpariaeth breswyl i gyn\-filwyr yn unig. Mae’n nodi hefyd mai diben pennaf  darpariaeth breswyl yw bodloni anghenion cymdeithasol yr unigolyn yn hytrach na bod yn rhan o unrhyw raglen therapiwtig. Yn ystod ei drafodaethau, canfu’r Grŵp nifer o faterion oedd yn ymwneud â llety i gyn\-filwyr, megis digartrefedd. Er hynny, nid oedd y Grŵp wedi ystyried hyn mewn manylder oherwydd y cyfnod byr a gafwyd i gyflawni’r cylch gwaith gwreiddiol.  Fodd bynnag, mae’r Adroddiad  yn cyfeirio at hyn yn y cyd\-destun antherapiwtig, mewn perthynas â materion fel ailsefydlu neu pan fo angen cael gafael ar wasanaethau.

 Hefyd, mae’r adroddiad yn eirioli o blaid datblygu rhwydwaith o ganolfannau cefnogi a lles mewn lleoliadau priodol ar y cyd, sy’n gysylltiedig â darparwyr y prif wasanaethau ac elusennau. Mae’n cyfeirio at rwydwaith o ganolfannau a gynigwyd gan y Lleng Prydeinig Frenhinol fel model tebygol i ddatblygu gweithgaredd.

 Mae’r adroddiad yn gwneud pedwar argymhelliad pellach:

 * Sicrhau bod Gwasanaeth Iechyd a Lles Cyn\-Filwyr Cymru Gyfan yn datblygu darpariaeth asesu a thriniaeth yn y gymuned sydd wedi ei hariannu’n ddigonol
* Sefydlu safonau ac achrediad i grwpiau sy’n bwriadu darparu asesiadau a therapïau seicolegol.
* Dangos arferion da i sefydlu gwasanaethau cyson o ansawdd uchel.
* Cynnal trafodaeth gyda’r Weinyddiaeth Amddiffyn ac eraill i sicrhau bod anghenion cyn\-filwyr y presennol a’r dyfodol yn cael eu hadolygu gan nodi anghenion sy’n dod i’r amlwg.

 Mae’r Gweinidogion bellach yn ystyried y ffordd orau i symud ymlaen ag argymhellion yr Athro Kennedy, gan roi sylw i weithgareddau sy’n datblygu a gweithgareddau sydd eisoes yn bodoli, yn ogystal â’n hymrwymiadau o dan Gyfamod Lluoedd Arfog y DU, heb anghofio ein Pecyn Cymorth i Gymuned y Lluoedd Arfog yng Nghymru.  Er hynny, rydym yn ymwybodol o’r diddordeb sydd yng ngwaith yr Athro Kennedy, yn enwedig ymhlith ACau, felly rydym wedi cytuno i roi’r adroddiad ar dudalennau mewnrwyd Llywodraeth Cymru i chi gael ei weld.  Rydym yn cymeradwyo’r adroddiad i Aelodau’r Cynulliad.

  





Translation:


 
Earlier in 2013, the former Minister for Health and Social Services asked Professor Rosemary Kennedy to undertake a review into the need for a dedicated veterans’ residential facility in Wales.  Following discussion with the former Local Government and Communities Minister, Professor Kennedy was asked to expand her remit to include the wider needs of veterans and how these could be catered for.


The examination of residential facilities followed a 2012 Healthcare Inspectorate Wales (HIW) Report into ‘Healthcare and the Armed Forces Community in Wales’, which recommended the Welsh Government should ‘consider the utility of establishing a form of residential facility’.  The report provided little information supporting the recommendation.  It suggested a facility would serve as a tangible example of commitment to servicemen, as ‘something you can see, touch and feel’ and ‘of real psychological benefit’.  It suggested a facility could act as a central location, where signposting for the Armed Forces community might be coordinated.  The Report did not specify that any facility should meet veterans’ health needs, though many assumed it should support veterans with Post Traumatic Stress Disorder (PTSD).


Coinciding with the decision to review residential provision, the Local Government and Communities Minister’s Expert Group on the Armed Forces, which advises the Minister on Armed Forces and veteran issues, identified the need to consider the provision of information and advice services which meet all veterans’ needs.  It was, therefore, agreed to combine these work streams and ask Professor Kennedy, herself a senior figure within both the Welsh NHS and military, to review the two issues together.


To support her work, which commenced in February 2013, Professor Kennedy convened a Task and Finish Group of key public and Third Sector agencies working with veterans.  Evidence was also taken from other individuals and organisations and a series of fact\-finding visits were undertaken to veteran facilities across the UK.  


The final report has now been presented to Ministers.  It concludes there is no evidence, nor strong support from the key charities and other bodies working in the field, to warrant a residential facility which supports veterans with PTSD, so long as sufficient capacity exists within existing NHS and Third Sector providers.  This supports NICE guidance which advocates a community based approach to treatment.  


The Report states that unlike other parts of the UK Wales has no dedicated residential provision for veterans, noting that residential provision is designed primarily to meet the social need of the individual rather than be part of any therapeutic programme.   During deliberations the Group came across a number of veteran accommodation issues, such as homelessness.  However, the Group did not consider this issue in any detail given the short timescale for the work and the original remit, though the Report does reference these in the non\-therapeutic context in relation to issues such as resettlement or when required to access services.


The report also advocates for the development of a co\-ordinated network of appropriately located welfare and support hubs, linked to major service providers and charities.  It points to the network of hubs proposed by the Royal British Legion as a potential model upon which to build activity.


The report makes four further recommendations:


* To ensure the All\-Wales Veterans Health and Wellbeing Service develops adequately resourced community based assessment and treatment provision.
* Establish standards and accreditation for groups intending to deliver psychological assessment and therapies.
* Showcase good practice to establish consistent, high quality services.
* Maintain dialogue with the Ministry of Defence and others to ensure the needs of current and future veterans are reviewed and emerging needs identified.


Ministers are now considering how best to take forward Professor Kennedy’s recommendations, having regard to existing and developing activity and our obligations under the UK Armed Forces Covenant, along with our own Package of Support to the Armed Forces Community in Wales.  However, we are aware of the interest in Professor Kennedy’s work, particularly among AMs and, have therefore, agreed to make the report available immediately. It can be accessed on the Welsh Government’s Internet Pages.  We commend the report to Assembly Members.