Translate the text from Welsh to English.



 
Papur Gwyn ar Fil Aer Glân (Cymru)


Ar hyn o bryd amcangyfrifir bod ansawdd aer gwael yn cyfrannu at ddisgwyliad oes is a marwolaeth, sy'n cyfateb â rhwng 1,000 a 1,400 o farwolaethau yng Nghymru bob blwyddyn. Mae Sefydliad Iechyd y Byd (WHO) yn nodi mai llygredd aer yw'r risg iechyd amgylcheddol unigol mwyaf, yn fyd\-eang.


Heddiw, cyhoeddwyd adroddiad ar effaith y pandemig ar ansawdd aer o fis Mawrth i fis Hydref 2020, sy'n ymchwilio i wyddoniaeth honiadau anecdotaidd bod y cyfyngiadau symud wedi arwain at aer glanach mewn trefi a dinasoedd ledled Cymru. Mae Ymgynghoriad ar Leihau Allyriadau o Losgi Tanwydd Solet yn y Cartref hefyd wedi'i lansio.


Mae'r adroddiad yn rhoi darlun cymhleth: gwelodd dau fis cyntaf y cyfyngiadau symud ostyngiadau sylweddol mewn lefelau rhai llygryddion, yn gyson â llai o draffig. Fodd bynnag, cynyddodd lefelau llygryddion eraill. 


Er bod llai o geir ar y ffordd yn golygu gostyngiad o 36% a 49% mewn crynodiadau nitrogen deuocsid a nitrogen ocsidiau, yn y drefn honno, ar ochrau ffyrdd Cymru rhwng mis Mawrth a mis Mai, daeth patrwm newid tywydd â gronynnau mân llygredig (PM2\.5\) o gyfandir Ewrop. Bydd dadansoddiad parhaus o'r newidiadau tymor hwy mewn llygredd aer oherwydd mesurau cloi yn parhau wrth i ddata ddod i'r amlwg.


Yng Nghymru, mae ansawdd aer gwael yn cael effaith arbennig o amlwg ar iechyd y rhai mwyaf agored i niwed – fel yr ifanc iawn neu'r hen iawn, neu bobl â chlefydau cardiofasgwlaidd a chyflyrau anadlol fel asthma a Chlefyd Rhwystrol Cronig yr Ysgyfaint (COPD).


Yn fwy na hynny, mae llygredd aer yn cael effaith negyddol enfawr ar ein byd naturiol, gyda mwy o nitrogen a llygryddion yn yr atmosffer yn ffactor blaenllaw yn y bygythiad o ddiflaniad planhigion ac anifeiliaid Cymru.


Meddai Lesley Griffiths, Gweinidog yr Amgylchedd, Ynni a Materion Gwledig:



> Mae anadlu aer glân a chael mynediad i amgylchedd iach yn hawl, nid yn fraint. Rhaid inni gymryd camau pendant a pharhaol yn awr i alluogi cenedlaethau'r dyfodol i fyw bywydau iach.
> 
> 
> Prif flaenoriaeth Llywodraeth Cymru o hyd yw cadw ein cymunedau'n ddiogel a chefnogi teuluoedd a busnesau drwy bandemig COVID\-19\.
> 
> 
> Ond yn union fel COVID, mae llygredd aer yn effeithio'n anghymesur ar y rhai mwyaf difreintiedig a bregus yn ein cymdeithas. Gwyddom o'r adroddiad a gyhoeddwyd heddiw nad yw'r sefyllfa'n syml. Rwy'n croesawu sylwadau gan y cyhoedd, academyddion, elusennau a busnesau fel ei gilydd, i'n helpu i greu darlun clir o sut y byddwn yn gwella ansawdd ein haer ac yn creu ein llwybr ar y cyd i Gymru wyrddach ac iachach.


Meddai Dr Sarah Jones, Ymgynghorydd Iechyd y Cyhoedd, Iechyd Cyhoeddus Cymru:



> Rydym yn croesawu cyhoeddi'r Papur Gwyn ar Aer Glân. Mae'n gwneud cysylltiad cryf rhwng iechyd ac ansawdd aer, ac yn cydnabod mai'r cymunedau mwyaf difreintiedig yn aml sy'n byw gyda lefelau uwch o lygredd. Mae'r Papur Gwyn yn cryfhau ac yn cefnogi ein gwaith i ddiogelu a gwella iechyd pobl Cymru.


Y Papur Gwyn yw'r cam nesaf yn y broses o greu Deddf Aer Glân (Cymru) – un o ymrwymiadau allweddol y Prif Weinidog Mark Drakeford.  Bydd yr ymgynghoriad ar y Papur Gwyn yn dechrau heddiw, a bydd yn para tan 7 Ebrill.


Mae Llywodraeth Cymru hefyd yn ymgynghori ar ddulliau o leihau allyriadau o losgi tanwydd solet yn y cartref, ac mae'n cynnig cyfyngiadau tebyg i'r rhai a basiwyd gan Lywodraeth y DU ar gyfer Lloegr. Mae'r cyfyngiadau'n ystyried y mathau o danwydd a ddefnyddir yn y cartref, a byddent yn gwahardd gwerthu glo tŷ ac yn cyfyngu ar werthu pren gwlyb. Dyma ddau o'r mathau mwyaf llygredig o danwydd solet a ddefnyddir ar aelwydydd yng Nghymru.


Dywedodd llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru:



> Nid yw hyn yn ymgais i wahardd defnyddio pren fel tanwydd, nac i wahardd defnyddio stofiau llosgi coed. Fodd bynnag, rydym yn anelu at roi gwybod i'r cyhoedd am y peryglon a achosir gan ddeunydd gronynnol mân a llygredd aer arall sy’n cael ei ryddhau o losgi ar unrhyw ffurf, a'r niwed y mae'n ei wneud i iechyd a lles pobl Cymru.







Translation:


 
White Paper on a Clean Air (Wales) Bill


It is currently estimated poor air quality contributes to a reduced life expectancy and death, tallying an equivalent of between 1,000 and 1,400 mortalities in Wales each year. The World Health Organisation (WHO) states air pollution as the single largest environmental health risk, globally.


A report on the pandemic’s impact on air quality from March – October 2020, which investigates the science of anecdotal claims that lockdown led to cleaner air enjoyed in towns and cities throughout Wales, was also published today. A Consultation on Reducing Emissions from Domestic Burning of Solid Fuels has also been launched.


The report paints a complicated picture: the first two months of lockdown saw significant decreases in some pollutant levels, consistent with reduced traffic. However, other pollutant levels increased. 


While less cars on the road meant a decrease of 36% and 49% in nitrogen dioxide and nitrogen oxides concentrations, respectively, at Wales’ roadsides between March and May, a change of weather pattern brought polluting fine particulate matter (PM2\.5\) from continental Europe. Continued analysis of the longer term changes in air pollution due to lockdown measures will continue as data emerges.


In Wales, poor air quality has an especially pronounced impact on the health of the most vulnerable – such as the very young or very old, or people with cardiovascular diseases and respiratory conditions like asthma and Chronic Obstructive Pulmonary Disease (COPD).


What’s more, air pollution is having a profound negative impact on our natural world, with more nitrogen and pollutants in the atmosphere being a leading factor in the threat of extinction of Wales’ plants and animals.


Lesley Griffiths, the Minister for Environment, Energy and Rural Affairs, said: 



> Breathing clean air and having access to a healthy environment is a right, not a privilege. We must take decisive and lasting action now to enable our future generations to lead healthy lives.
> 
> 
> Welsh Government’s number one priority remains keeping our communities safe and supporting families and businesses through the COVID\-19 pandemic.
> 
> 
> But just like COVID, air pollution disproportionately impacts the most disadvantaged and vulnerable in our society. We know from the report published today that the situation is not straight forward. I welcome views from the public, academics, charities and businesses alike, to help us paint a clear picture of how we will improve our air quality and collaboratively build our path to a greener and healthier Wales.


Dr Sarah Jones, Consultant in Public Health at Public Health Wales said: 



> We welcome the publication of the Clean Air White Paper. It makes a strong connection between health and air quality, and recognises that it is often the most disadvantaged communities that live with higher levels of pollution. The White Paper strengthens and supports our work to protect and improve the health of the people of Wales.


The White Paper is the next stage in the process of creating a Clean Air (Wales) Act – a key commitment of First Minister Mark Drakeford. Consultation on the White Paper begins today, and will run until 7 April.


The Welsh Government is also consulting on approaches to reduce emissions from domestic burning of solid fuels, and is proposing similar restrictions to those passed by UK Government for England. The restrictions consider the types of fuel used in the home, and would ban the sale of house coal and restrict the sales of wet wood. These are two of the most polluting forms of solid fuel used in households in Wales.


A spokesperson for the Welsh Government said:



> This is not an attempt to ban the use of wood as a fuel, or to ban the use of wood burning stoves. We do, however, aim to inform the public of the hazards posed from fine particulate matter and other air pollution released from burning in any form, and the harm that it does to the health and wellbeing of the people of Wales.