Translate the text from Welsh to English.



 
Mae’r gronfa yn agor am 10:00 heddiw ar gyfer ceisiadau ac yn cael ei gynnal dros ddau gyfnod. Bydd unigolion yn cael ymgeisio am grant o £2,500 a gofynnir iddynt gadarnhau eu bod yn gymwys cyn dechrau’r broses ymgeisio trwy fynd i wefan Busnes Cymru.


Mae’r Gronfa’n agored i weithwyr llawrydd sy’n gweithio yn sectorau’r celfyddydau, y diwydiannau creadigol, digwyddiadau celf a threftadaeth, diwylliant a threftadaeth. Bydd eu gwaith yn esgor ar ganlyniadau creadigol/diwylliannol.


Dywedodd y Dirprwy Weinidog Diwylliant, Chwaraeon a Thwristiaeth:



> “Mae’r sector llawrydd yn rhan mor bwysig o economi Cymru – gyda nifer arwyddocaol o weithwyr llawrydd yn gweithio yn y sectorau diwylliannol a chreadigol. Rwy’n falch iawn ein bod yn gallu helpu i gynnal gweithwyr llawrydd dros y cyfnod anodd hwn. Mae’r cymorth yn cydnabod cyfraniad yr unigolion hyn i’r economi, ein cymunedau a’r sectorau diwylliannol a chreadigol yng Nghymru.


Mae Llywodraeth Cymru yn rhoi rhagor o help i’r sector llawrydd hefyd trwy weithio ar adduned i weithwyr llawrydd, y cyntaf o’i fath yn y DU. Wrth ddatblygu cynlluniau a'n dyheadau ar gyfer adferiad, mae'r adduned llawrydd yn ailddatgan ymrwymiad Cymru i gynnwys y sector creadigol wrth ail\-adeiladu Cymru well.


Yn ôl Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol, mae disgwyl i gyrff cyhoeddus yng Nghymru gyfrannu tuag at ddiwylliant bywiog lle mae’r Gymraeg yn ffynnu, yn ogystal â meddwl am effeithiau tymor hir eu penderfyniadau a gweithio’n well â phobl, cymunedau ac â’i gilydd. Mae’r adduned y gweithwyr llawrydd yn gyfle i weithwyr llawrydd creadigol a chyrff cyhoeddus lunio partneriaeth i gyflawni hyn ac i weithwyr llawrydd ddefnyddio’u sgiliau i ddod â chreadigedd a dychymyg i bob agwedd ar fywyd cyhoeddus.


Galwodd Sophie Howe, Comisiynydd Cenedlaethau'r Dyfodol Cymru, am gymorth i weithwyr llawrydd creadigol yn yr haf. Dywedodd y gallai'r gronfa fod yn sail i gynlluniau yn y dyfodol lle mae'r llywodraeth yn darparu rhwyd ddiogelwch ar incwm gydag opsiwn i unigolion gymryd rhan mewn gwaith yn y gymuned. Dywedodd:



> "Mae hwn yn gyfle mawr i ddiwylliant chwarae rhan fawr yn adferiad Covid Cymru. Bydd yr addewid dewisol i weithio gyda gwasanaethau cyhoeddus yn caniatáu i greadigol helpu i gynnwys celf a diwylliant ym mhopeth o ysbytai i ganol trefi, gan wella'r ffordd rydym i gyd yn byw. Gobeithio mai dyma ddechrau ein bod yn symud tuag at system lle mae llawer mwy o werth yn cael ei roi ar ddiwylliant a chreadigrwydd \- gan gefnogi'r rhai sy'n gwneud y gwaith hanfodol hwnnw'n well.


Gallai hynny olygu cyd\-greu atebion gyda’r gymuned, cyfrannu at gynlluniau datblygu lleol neu ail gynllunio canol trefi a dinasoedd neu cynnig syniadau newydd ar gyfer prosiectau cyfalaf, mewn pob maes fel diwylliant, iechyd, datblygu cynaliadwy a’r amgylchedd adeiledig ayb. 


Caiff manylion adduned y gweithwyr llawrydd ei ddylunio dros y misoedd i ddod ar y cyd â gweithwyr llawrydd ac undebau. Bydd yr adduned yn rhan wirfoddol o’r cymorth ac ni fydd yn amod o’r grant. Bydd cymorth a hyfforddiant ar gael i weithwyr llawrydd sydd am gymryd rhan ac fe fydd taliad am unrhyw waith a gynhelir fel rhan o'r Adduned.


#### Astudiaeth achos


Melin Edomwonyi sy’n cynnal ac yn trefnu CreativeMornings, Caerdydd.



> “Mae gweithwyr llawrydd yn hen gyfarwydd â phrofi dyddiau da a dyddiau du ond mae 2020 wedi bod yn flwyddyn anghyffredin iawn.
> 
> 
> Mae chwe mis wedi mynd heibio ers dechrau’r cyfnod clo ac rwy’n gweld cymuned sydd o dan bwysau mawr, er ei bod yn gwneud ei gorau i addasu a bod yn bositif.
> 
> 
> Mae llawer o bethau o blaid bod yn hunangyflogedig yn y meysydd creadigol, ond mae’r risgiau’n fawr hefyd, ac mae’r pandemig wedi dangos yn glir yr anawsterau sy’n wynebu gweithwyr llawrydd nad oes ganddyn nhw’r un hawl â phobl gyflogedig i fudd\-daliadau, tâl salwch ac ati.
> 
> 
> Cyfres o ddarlithoedd amser brecwast yw CreativeMornings, Caerdydd ar gyfer ‘pobl greadigol’ – llawer ohonynt yn ennill eu bara menyn yn y diwydiannau creadigol.
> 
> 
> Rydyn ni fel arfer yn cynnal ein darlithoedd mewn canolfannau lleol diddorol, lleoedd y gall pobl greadigol weithio, cyfarfod a chydweithio ynddyn nhw.  Ond am y tro, rydyn ni’n gweithio ar\-lein.
> 
> 
> Er bod hynny’n iawn, rwy’n gweld eisiau gweld wynebau pawb, cael disgled a chwtsh gyda phawb, a chodi pawen lawen.
> 
> 
> Mae gweithwyr llawrydd yn aml yn dibynnu ar gydweithio ag eraill, ac rydym wedi gorfod byw heb y cysylltiadau corfforol hynny.
> 
> 
> Mae rhai o’n haelodau heb gael eu talu am chwe mis a mwy.
> 
> 
> Collodd llawer ohonyn nhw eu gwaith ar ddechrau’r cyfnod clo a dŷn nhw ddim wedi gallu gweithio ers hynny. Yn aml, y gweithwyr llawrydd oedd y cyntaf i fynd. Cafodd llawer o’n haelodau e\-byst neu alwadau ffôn i ddweud nad oedd gwaith iddyn nhw mwyach a ddim yn y dyfodol rhagweladwy chwaith. Mae cyllidebau wedi crebachu, prosiectau wedi’u canslo, contractau wedi’u colli a chyfraddau wedi’u torri. Mae pris emosiynol a meddyliol mawr i hyn.
> 
> 
> Yn y gorffennol, roedd yn haws dygymod ag ambell glatsien. Roedd wastad modd defnyddio’ch talent i gael gig arall, ond beth os nad oes gigs? Dyna sy’ fwya’ dychrynllyd.
> 
> 
> Ond rwy’n falch o’r gymuned lawrydd, nawr yn fwy nag erioed.
> 
> 
> Er y problemau difrifol, mae pobl wedi dangos gwytnwch gan addasu ac wrth gwrs, ffeindio ffyrdd creadigol i gadw dau ben llinyn ynghyd, gan helpu pobl eraill a’u cymunedau.
> 
> 
> Mae llawer o bobl lawrydd wedi cynnig eu gwasanaethau am ddim, gan gefnogi mentrau cymunedol, cael hyd i amser i roi help ymarferol i achosion sy’n agos at ein calonnau.
> 
> 
> Mae gan bobl greadigol gymaint i’w gynnig. Mae ganddyn nhw angerdd, cysylltiadau, ffyrdd newydd o feddwl, ffyrdd creadigol o ddatrys problemau.
> 
> 
> Fel y gweddill ohonon ni, mae’r misoedd o stres ac ansicrwydd wedi bod yn dreth ar bobl greadigol hefyd. Mae’n gallu bod yn anodd cael yr egni i greu syniadau newydd os nad ydych chi’n gwybod o ble cewch chi’r arian i dalu’r rhent.
> 
> 
> Mae creadigedd yn hanfodol a rhaid rhoi lle iddo. Mae angen cyfle arno a dewrder.
> 
> 
> Gall cymorth ariannol dros y cyfnod hwn fod yn achubiaeth i gymaint o bobl i barhau i wneud y gwaith disglair sy’n cyfoethogi bywyd pob un ohonom.







Translation:


 
The fund opens today at 10:00 and will run over two phases. Individuals can apply for a £2,500 grant, for further details visit the Business Wales website.


The fund will be open to freelancers in the sub sectors of arts, creative industries, arts and heritage events, culture and heritage, whose work has direct creative/cultural outcomes.


Deputy Minister for Culture, Sport and Tourism, Lord Elis\-Thomas, said:



> “The freelance sector is such an important part of the Welsh economy – with a significant number of freelancers working in the cultural and creative sectors. I’m delighted that we’re able to provide support \- to sustain our freelancers during this difficult period and acknowledge the contribution made by these individuals to the economy, our communities and the cultural and creative sectors in Wales.


In further support of the freelance sector, the Welsh Government is working on a freelancer pledge, which is a first for the UK. In developing recovery plans and aspirations, the freelancer pledge reaffirms Wales' commitment to involving the creative sector in building back better.


The Well\-being of Future Generations Act requires public bodies in Wales to contribute towards a vibrant culture and thriving Welsh language as well as think about the long\-term impact of their decisions, to work better with people, communities and each other. The freelancer pledge presents an opportunity for creative freelancers and public services to forge a partnership to achieve this and for freelancers to use their skills to bring creativity and imagination to all areas of public life.


Future Generations Commissioner for Wales, Sophie Howe, called for support for creative freelancers in the summer. She said the fund could form the basis of future schemes where the government provides a safety net on incomes with an option for individuals to participate in work within the community. She said:



> "This is a big opportunity for culture to play a large role in Wales’ Covid recovery. The optional pledge to work with public services will allow creatives to help build art and culture into everything from hospitals to town centres, improving the way we all live. This is hopefully the start of us moving towards a system where much more value is placed on culture and creativity \- better supporting those who do that vital work.


The partnership work could include co\-creating solutions with the community, contributing to local development plans, re\-designing town and city centres or bringing new approaches to capital projects. This could be in all areas such as culture through to health or sustainable development and the built environment etc.


The detail of the freelancer pledge will be designed over coming months in partnership with the freelancer community and unions. The pledge will be a voluntary element of the support, and will not be a condition of grant. Support and training will be available to freelancers who wish to participate. Any work conducted as part of the pledge will be remunerated.


#### Case study


Melin Edomwonyi runs and hosts Creative Mornings, Cardiff.



> “Freelancers are used to experiencing highs and lows, but 2020 has been a year like no other.
> 
> 
> We’re now six months into lockdown and I see a community, while doing its best to adapt and be positive, under enormous pressure.
> 
> 
> Being a self\-employed creative has many pros, but it also comes with risks, and the pandemic has shone a light on the difficulties faced by freelancers who aren’t entitled to benefits that employed people receive, such as sick pay. 
> 
> 
> CreativeMornings Cardiff is a free monthly breakfast lecture series for ‘creative types’ \- many of whom make their living in the creative industries.
> 
> 
> We usually host our events in interesting local venues, which can be places for creatives to work, hold meetings and collaborate. We’ve moved online for now.
> 
> 
> While that’s great, I miss seeing everyone’s faces, enjoying a coffee together, hugging, high fiving. 
> 
> 
> Freelancers often rely on collaborating with others, and many of those physical connections haven’t been able to happen.
> 
> 
> Some of our members haven’t been paid for six months, or longer.
> 
> 
> Many lost work right at the beginning of lockdown and haven’t been able to work since.
> 
> 
> For many companies, freelancers were the first to go. Many of our members received emails or phone calls telling them they no longer had work for them and wouldn’t for the foreseeable future. Budgets have been reined in, projects cancelled, contracts lost and rates cut and it’s taken an emotional and mental toll.
> 
> 
> In the past, it might be easier to roll with the punches, you can always use your talent to land a lucrative gig, but what if the gigs aren’t there right now? That’s scary.
> 
> 
> But I’m proud of the freelance community now more than ever. 
> 
> 
> In the face of extreme challenges, I’ve seen people show more resilience, adapting, pivoting and of course finding creative ways to keep afloat, helping others and their communities.
> 
> 
> Many freelancers offered their services for free, supported community initiatives, found time to give practical help to causes close to their hearts.
> 
> 
> Creatives have so much to offer, they bring passion, contacts, new ways of thinking, creative problem solving.
> 
> 
> Many creatives, like the rest of the population, are feeling depleted after months of stress and uncertainty. It can be hard to find the energy to create fresh ideas when you don’t know how you’re going to pay your rent.
> 
> 
> Creativity is vital and it needs space, it needs opportunity and it needs courage.
> 
> 
> Financial support at this crucial time could be a lifeline for so many people to continue doing the brilliant work that enriches all of our lives.