Translate the text from English to Welsh.



 
Diolch, and many thanks for the invitation to speak with you this morning.


As you can see, I have taken the title of this session ‘beyond Westminster’ rather literally, and instead of being with you in london i am here in my ministerial office at welsh government headquarters in central Cardiff.


But I do get the benefit of great views here.


If I look out of the window to my right i’m able to see the royal welsh college of music and drama – although unfortunately the pleasing sounds don’t carry the 50 or so yards – and if i look to my left i can see Cardiff University’s Sir Martin Evans building, named after one of Wales’s nobel laureates.


So, whilst I am studiously adhering to the arm’s length principles, I can still keep an eye on the goings on at two of our world\-leading institutions!


#### Context


Seriously, the physical proximity of independent higher education and government, and indeed our national museum and cardiff city hall right here in cathays park, is a reflection of Wales’s “engaged democracy” tradition.


Universities, learning societies, hospitals, theatres, libraries and so much more founded by the contributions of miners, quarry workers and working men and woman across the nation.


And now into a new phase and polity, where we have our own national democratic institutions such as the Senedd and government, directly accountable to the people of Wales.


We have seen through the last eighteen months how our shared public service ethos in Wales – and I include our universities’ sense of civic engagement in that – has shaped our response to the pandemic.


Across our institutions, and especially from staff and students, we have seen an immense contribution.


Our universities have opened their doors to house the homeless and NHS frontline staff, they have opened community testing centres, supported schools and colleges with online delivery and training and opened their world\-class clinical training facilities to test icu interventions for covid patients.


They have developed ambulance cleaning machines and waste\-water monitoring systems to track community infection rates; their data has supported governments and the NHS emergency planning and the research community and our students have looked out for each other and their communities, with many students working on the frontline in the NHS, police and as volunteers across our communities.


This challenging period has tested us all.


However, it has also proved that the welsh approach to partnership, community and the public good \- allied to our size and agility \- allows us to work together to keep Wales safe \- to keep Wales learning.


Therefore, today I want to share with you how we will move forward in that spirit, facing the post\-pandemic future with confidence, boldness and radicalism.


That we will be inspired, but not constrained by the historic mission and ethos of our tertiary education sector;


That we will – for the first time ever \- enshrine in law strategic duties and purposes for our entire tertiary education sector;


That we will dissolve HEFCW, but at the same time give up ministerial powers, and create a new national steward for universities, colleges, sixth forms, apprenticeships, research and innovation;


And how in the spirit of social partnership, we will require providers to address how they will involve learners in decisions on all aspects related to their learning, interests and concerns – right across all of tertiary education.


#### An alternative?


But first \- before detailing the ambitions of our recently published tertiary education and research bill – if I may be so bold, I would like to address the very premise of times higher’s title for this session:


‘beyond Westminster: an alternative approach’.


(perhaps you can see why I’ve not joined you today now!)


It is interesting to note how my and Wales’s approach is described as an “alternative” to Westminster.


On one hand, of course it is.


Cooperation not competition;


Student grants for all, not just accumulating debt.


A geniuinly reciprocal  international exchange programme.


And much more.


But, the title suggests – perhaps unintentionally \- that Westminster and English policy is the norm, the template, the agreed masterplan…


And therefore, by implication, that Welsh policy – or indeed any other – is alien, atypical, an alternative to the consensus.


But let me be clear.


When it comes to education policy \- it is not us that is different, deviating from the norm, or defining a whole new course.


The Welsh approach in taking a strategic and system\-wide view of tertiary education is one we have in common with New Zealand and Scotland for example.


As we saw last week in the commons, the UK Government’s approach to competition not collaboration between colleges and universities was criticised by recent former ministers.


Our approach to ensuring all university students – full and part time, undergrad or postgrad – are eligible for student support grants has far more in common with international approaches than it does to England’s view of students as customers and consumers.


And lastly, on this, our commitment to a truly bilingual system, supporting students, apprentices, researchers and academics to pursue their learning and activities in both welsh and English, is similar to our friends in the Basque Country or Canada for example.


I should however stress that operating in a UK\-wide and European context brings many benefits to citizens, institutions and academics across our four nations.


We have much to learn from each other, we have many opportunities to work in partnership, and we could do more to respect difference but recognise shared ambitions.


#### TER overview


So in that spirit of sharing best practice, let me quote a former minister on the issue of tertiary education planning and strategy.


“there is a bewildering array of regulatory and funding bodies out there in the landscape… (we need to) move to a joined\-up system of regulation and funding for all post\-16 education.”


That isn’t my predecessor as welsh education minister discussing our plans for a commission for tertiary education and research, although obviously the sentiment would easily fit.


It was Jo Johnson, speaking in the lords during a debate on the UK Government’s skills bill.


I know that Lord Johnson is joining you on a panel later this morning to discuss UK\-China engagement, so I hope he will take it in the spirit it’s intended.


But he has a very good point, and one I completely agree with.


Which is why we are establishing the commission.


As the national steward for tertiary education and research, the commission will be responsible for its funding, oversight and quality.


For the first time ever, we will bring together in one place: Wales’ higher and further education, local authority maintained school sixth forms, apprenticeships, adult community learning, as well as responsibility for research and innovation.


The commission will take a coherent and system\-wide view, supporting learners throughout their lives with the knowledge and skills to succeed, and securing strong independent and diverse providers making significant contributions to national wellbeing and prosperity.


As i mentioned earlier, in the bill to establish the commission, currently going through the senedd, we set out nine strategic duties.


Together, they provide the long\-term strategic planning framework for what this valuable and varied sector, including universities, needs to deliver \- as we recover, renew and reform.


These duties – which I view as the strategic purposes for the commission, for the entire sector – include life\-long learning, civic mission, a global outlook, as well as continuous improvement, collaboration and coherence, and equality of opportunity.


As I said earlier, our values and traditions inspire this approach – but they are there to help us all face the future and meet new challenges.


I believe we are taking a radical approach in giving these duties and values a prominent legislative authority.


They provide a clarity of purpose, ensuring a relentless focus on the success and wellbeing of learners, of all ages, across all settings and in all communities.


I as minister will be will be required to prepare and publish a statement setting out the national strategic priorities for tertiary education, research and innovation.


In conjunction with the strategic duties, this will guide the commission’s own strategic plan, and how it functions and allocates funding.


The commission, working with the sector, will then shape the system through investment, by connecting providers and sharing information, enabling it to take a strategic view and ensure learners grow as engaged, enterprising and educated citizens of Wales.


That idea of citizenship is also at the heart of our new national school curriculum, ensuring a connect across the pre and post 16 sectors, taking forward our welsh approach to combining knowledge, skills and experiences.


#### Timing


So, why are we doing this now?


Much of the primary legislation in relation to higher and further education in Wales is decades old.


It pre\-dates democratic devolution, higher education expansion, significant recent changes in economic and career patterns and the revolution in technology that continues to influence the way we learn, live and work.


And of course, before we could have possibly imagined the sort of challenges brought on by COVID\-19\.


As a Labour government in Wales, we know that bold action is required to narrow educational inequalities, expand opportunities, and raise standards.


To deliver on this, then it is clear to me that we must break down barriers, secure easier learner pathways and continue to invest in research and innovation.


The establishment of the commission will, for the first time, provide Wales with a national steward that oversees the whole of the tertiary education sector.


The commission will understands sector performance, set and monitor strategic and operational priorities, and distribute funds in a fully informed way, and in accordance with strategic and statutory responsibilities.


The arrangements we are putting in place through this bill will help shape a diverse and dynamic sector that supports learners throughout their lives, delivering for communities, employers and the nation as a whole. 


I hope I might have another opportunity at another time to share our ideas and proposals on outcome agreements, learner engagement code, our international learning exchange programme, sector wide principles on quality, lifelong learning and much more… but i hope i have been able to give you a snapshot of our ambitions and reforms.


#### Conclusion


To conclude, iIwould like to place on record once again my thanks to the efforts of our universities, students and staff in Wales over the last eighteen months.


Working within Wales, with colleagues across the UK and internationally they have been critical in every aspect of our response to the pandemic, and in seeing our way to the future.


I joked earlier about the intimacy of academic, government and civic life in Wales.


However, I am convinced that it is our very size and scale that will ensure our future success.


And we can achieve even more for our citizens and communities, using that size and agility to our advantage, by avoiding obstructive competition, streamlining roles and responsibilities and empowering collaboration and diversity.


So, yes somewhere ‘beyond Westminster’ we are shaping a sector and system – working in partnership – that brings together universities, colleges and other providers together rather letting them fight it out with each other.


Whether or not you think that is “alternative”, I hope I have described the level of our ambition and that i think these reforms are essential to providing our post\-16 education sector with the platform it needs to face the future.


Diolch yn fawr, thank you.







Translation:


 
Diolch o galon ichi am fy ngwahodd i siarad â chi'r bore yma.


Fel y gwelwch chi, rwy wedi cymryd teitl y sesiwn hwn, sef 'Beyond Westminster', braidd yn llythrennol, ac yn lle ymuno â chi yn Llundain, rwy'n siarad â chi o'm swyddfa weinidogol yma ym mhencadlys Llywodraeth Cymru yng nghanol Caerdydd.


Ond rhaid dweud bod y golygfeydd yn wych yma.


Os edrychaf allan o'r ffenestr ar y dde gallaf weld Coleg Brenhinol Cerdd a Drama Cymru, ond yn anffodus nid yw'r sain odidog a gynhyrchir yno yn cario'r 50 llath i'm swyddfa. Ac os edrychaf tua'r chwith gallaf weld Adeilad Syr Martin Evans, Prifysgol Caerdydd, a enwyd ar ôl un o enillwyr Gwobr Nobel Cymru.


Felly, gallaf lynu'n agos at yr egwyddorion hyd braich, a chadw llygad ar yr hyn sy'n digwydd mewn dau o'n sefydliadau blaengar ar yr un pryd!


#### Y cyd\-destun


Mewn gwirionedd, mae'r ffaith bod sefydliadau addysg uwch annibynnol a  Llywodraeth Cymru, yn ogystal â'r Amgueddfa Genedlaethol a Neuadd Dinas Caerdydd, i gyd yma ym Mharc Cathays yn cynrychioli traddodiad Cymru o  “ddemocratiaeth sy'n ymgysylltu â phobl”.


Cyfraniadau glowyr, chwarelwyr a gweithwyr cyffredinol ledled y wlad a dalodd am ein prifysgolion, ein cymdeithasau addysg, ein hysbytai, ein theatrau, ein llyfrgelloedd a mwy.


Rydyn ni bellach wedi dechrau ar gam newydd ac wedi gosod trefn newydd, gyda'n sefydliadau democrataidd cenedlaethol ein hunain, fel y Senedd a Llywodraeth Cymru, sy'n atebol yn uniongyrchol i bobl Cymru.


Dros y deunaw mis diwethaf, rydyn ni wedi gweld sut mae ethos ein gwasanaethau cyhoeddus yng Nghymru wedi llywio ein hymateb i'r pandemig – ac rwy'n cynnwys yr ymdeimlad o ymgysylltiad dinesig a welir yn ein prifysgolion fel rhan o hynny o beth hefyd.


Rydyn ni wedi gweld cyfraniad enfawr ym mhob rhan o'n sefydliadau, yn arbennig gan staff a myfyrwyr.


Mae ein prifysgolion wedi agor eu drysau i roi llety i bobl ddigartref a staff rheng flaen y Gwasanaeth Iechyd (GIG). Maen nhw wedi agor canolfannau profi cymunedol, wedi cefnogi ysgolion a cholegau o ran darparu dysgu ar\-lein a hyfforddiant, ac wedi defnyddio eu cyfleusterau hyfforddiant clinigol blaengar i brofi ymyriadau Unedau Gofal Dwys i gleifion â COVID\-19\.


Maen nhw wedi datblygu peiriannau i lanhau ambiwlansys a systemau monitro dŵr gwastraff er mwyn olrhain cyfraddau heintio yn y gymuned; mae eu data wedi cefnogi llywodraethau yn ogystal ag ychwanegu at waith cynllunio'r GIG at argyfyngau, ac at waith y gymuned ehangach o ymchwilwyr. Mae ein myfyrwyr wedi bod yn gofalu am ei gilydd a'u cymunedau hefyd – a bu llawer o fyfyrwyr yn gweithio ar reng flaen y GIG a'r heddlu, yn ogystal â gwirfoddoli ledled ein cymunedau.


Mae'r cyfnod heriol hwn wedi bod yn anodd i bob un ohonon ni.


Ond mae hefyd wedi dangos mai'r ffordd y mae Cymru wedi mynd ati i ymdrin â gweithio mewn partneriaeth, materion cymunedol ac amcanion er budd y cyhoedd – yn ogystal â'r ffaith ein bod ni'n wlad fach a hyblyg – wedi ein galluogi i weithio ar y cyd i Ddiogelu Cymru, a sicrhau ein bod ni'n Dal ati i Ddysgu.


Felly heddiw rwyf am rannu â chi:


sut y byddwn ni'n symud ymlaen yn yr un ysbryd hwnnw, gan wynebu'r dyfodol ar ôl y pandemig mewn modd hyderus, mentrus a radical;


sut y bydd cenhadaeth hanesyddol ac ethos ein sector addysg drydyddol yn ysbrydoliaeth i ni, yn hytrach na nod a fydd yn ein cyfyngu ni;


sut y byddwn ni – am y tro cyntaf erioed – yn cynnwys dyletswyddau a dibenion strategol ein sector addysg drydyddol gyfan mewn deddfwriaeth;


sut y byddwn ni'n diddymu Cyngor Cyllido Addysg Uwch Cymru, ond yn ildio pwerau gweinidogol ar yr un pryd, gan sefydlu stiward cenedlaethol newydd i brifysgolion, colegau, colegau chweched dosbarth, prentisiaethau, ymchwil ac arloesi;


a sut, o ran partneriaeth gymdeithasol, y byddwn ni'n gofyn i ddarparwyr fynd i'r afael â ffyrdd o gynnwys dysgwyr wrth wneud penderfyniadau ar bob agwedd ar eu haddysg, eu buddion a'u pryderon, ym mhob rhan o'r system addysg drydyddol.


#### Dewis amgen?


Ond yn gyntaf, cyn bwrw iddi i sôn am yr hyn y mae ein Bil Addysg Drydyddol ac Ymchwil newydd am ei gyflawni, hoffwn i drafod y syniad y tu ôl i'r teitl a roddwyd i'r sesiwn gan y Times Higher, sef


'Beyond Westminster: An alternative approach'


(Efallai ei fod yn amlwg erbyn hyn pam nad ydw i wedi ymuno â chi heddiw)


Mae'n ddiddorol gweld fy ffordd i, a ffordd Cymru o fynd ati, hynny yw ein dull ni, yn cael ei ddisgrifio fel rhywbeth “*amgen*” i'r hyn a geir yn San Steffan.


Ar y naill law, mae yn *amgen* o raid.


Mae'n golygu cydweithio yn lle cystadlu; grantiau i bob myfyriwr, yn lle mynd i ddyled; rhaglen cyfnewid ryngwladol sy'n wirioneddol gilyddol, a llawer mwy.


Ond mae'r teitl yn awgrymu, yn anfwriadol o bosibl, mai polisïau San Steffan a Lloegr yw'r arfer, y patrwm, yr uwchgynllun cytûn, ac felly mae'n dilyn bod polisïau Cymru, neu unrhyw bolisi arall o ran hynny, yn ddieithr, yn annormal, ac yn amgen i'r farn gyffredin.


Ond rwy am fod yn glir.


O ran polisïau addysg, nid ni sy'n wahanol; nid ni sy'n mynd ar gyfeiliorn, nid ni sy'n troedio llwybr newydd.


Mae Seland Newydd a'r Alban, er enghraifft, yn arfer yr un dull â ni o ran edrych ar addysg drydyddol o safbwynt strategol a system gyfan.


Fel y gwelsom yr wythnos diwethaf yn Nhŷ'r Cyffredin, bu cyn\-weinidogion diweddar yn beirniadu dull Llywodraeth y DU o hybu cystadlu rhwng colegau a phrifysgolion yn lle cydweithio.


Mae ein dull o sicrhau bod pob myfyriwr prifysgol, boed yn llawn amser neu'n rhan amser, boed yn dilyn cwrs gradd neu gwrs ôl\-radd, yn gymwys i gael grantiau cymorth i fyfyrwyr, yn fwy tebyg o lawer i'r hyn sy'n digwydd yn rhyngwladol, nag i'r duedd i weld myfyrwyr fel cwsmeriaid a defnyddwyr a welir yn Lloegr.


Yn olaf, ar y pwynt hwn, mae ein hymrwymiad i system wirioneddol ddwyieithog, gan gefnogi myfyrwyr, prentisiaid, ymchwilwyr ac academyddion i ddal ati i ddysgu a mwynhau gweithgareddau drwy gyfrwng y Gymraeg a'r Saesneg, yn debyg i'r hyn a wneir gan ein ffrindiau yng Ngwlad y Basg neu yng Nghanada, er enghraifft.


Fodd bynnag, dylwn i bwysleisio bod gweithio yng nghyd\-destun DU gyfan a chyd\-destun Ewrop yn dod â llawer o fuddion i ddinasyddion, sefydliadau ac academyddion ledled ein pedair gwlad.


Mae gennym lawer i'w ddysgu oddi wrth ein gilydd, a llawer o gyfleoedd i weithio mewn partneriaeth. Ond gallem wneud mwy i barchu ein gwahaniaethau wrth gydnabod yr amcanion sydd gennym mewn cyffredin.


#### Trosolwg


Felly i'r un perwyl, o ran rhannu arferion gorau, hoffwn ddyfynnu geiriau cyn\-Weinidog sy'n sôn am gynllunio a strategaeth addysg drydyddol.


"There is a bewildering array of regulatory and funding bodies out there in the landscape... (We need to) move to a joined\-up system of regulation and funding for all post\-16 education."


Nid geiriau fy rhagflaenydd fel Gweinidog Addysg Cymru yn trafod ein cynlluniau ar gyfer Comisiwn Addysg Drydyddol ac Ymchwil yw'r rheini, er y bydden nhw'n addas at y diben hwnnw.


Geiriau Jo Johnson ydyn nhw, pan fu'n siarad yn Nhŷ'r Arglwyddi fel rhan o ddadl a gynhaliwyd ar Fil Sgiliau Llywodraeth y DU.


Rwy'n gwybod y bydd Jo Johnson yn ymuno â chi ar banel yn nes ymlaen y bore yma i drafod meithrin cysylltiadau rhwng y DU a Tsieina, felly gobeithio y bydd e'n cymryd hyn yn yr un ysbryd ag y bwriadwyd.


Mae pwynt da iawn ganddo, ac rwy'n cytuno'n llwyr ag ef.


Dyna pam rydyn ni'n sefydlu'r Comisiwn.


Fel y stiward cenedlaethol ar gyfer addysg drydyddol ac ymchwil, bydd y Comisiwn yn gyfrifol am gyllido a goruchwylio'r sector hwn, yn ogystal â bod yn gyfrifol am ansawdd y sector.


Am y tro cyntaf erioed byddwn ni'n dwyn ynghyd mewn un lle: sefydliadau addysg uwch ac addysg bellach Cymru, ysgolion chweched dosbarth a gynhelir gan awdurdodau lleol, prentisiaethau a dysgu oedolion yn y gymuned yn ogystal â chyrff sy'n gyfrifol am ymchwil ac arloesi.


Bydd y Comisiwn yn cydweithio mewn ffordd gydlynol a system gyfan, er mwyn sicrhau bod gan ddysgwyr yr wybodaeth a'r sgiliau sydd eu hangen arnyn nhw i lwyddo yn eu bywydau, ac er mwyn cael darparwyr cadarn, annibynnol ac amrywiol sy'n gwneud cyfraniadau pwysig i lesiant a ffyniant y wlad.


Fel y soniais yn gynharach, gwnaethom nodi naw dyletswydd strategol yn y bil i sefydlu'r Comisiwn sydd wrthi'n mynd drwy'r Senedd ar hyn o bryd. 


Gyda'i gilydd, maen nhw'n darparu'r fframwaith cynllunio strategol hirdymor ar gyfer yr hyn y mae angen i'r sector gwerthfawr ac amrywiol hwn, gan gynnwys prifysgolion, ei gyflawni wrth i ni adfer, adnewyddu a diwygio.


Ymhlith y dyletswyddau hyn, sy'n darparu dibenion strategol y Comisiwn ar gyfer y sector cyfan yn fy marn i, mae dysgu gydol oes, cenhadaeth ddinesig a rhagolwg byd\-eang yn ogystal â gwelliant parhaus, cydweithio a chydlyniant, a chyfle cyfartal.


Fel y dywedais yn gynharach, ein gwerthoedd a'n traddodiadau yw'r ysbrydoliaeth ar gyfer y dull hwn, ond maen nhw yno er mwyn helpu pob un ohonon ni i wynebu'r dyfodol a derbyn heriau newydd.


Rwy'n credu ein bod ni'n gweithio mewn modd radical drwy roi awdurdod deddfwriaethol amlwg i'r dyletswyddau a'r gwerthoedd hyn.


Maen nhw'n darparu diben clir, gan sicrhau mai llwyddiant a llesiant dysgwyr o bob oedran, ym mhob lleoliad ac ym mhob cymuned, sydd wrth wraidd y gwaith.


Fel y Gweinidog Addysg, bydd yn ofynnol i mi lunio a chyhoeddi datganiad yn nodi'r blaenoriaethau strategol cenedlaethol ar gyfer addysg drydyddol, ymchwil ac arloesi.


Ar y cyd â'r dyletswyddau strategol, bydd hyn yn sail i gynllun strategol y Comisiwn ei hun, a'r ffordd y bydd yn gweithredu ac yn dyrannu cyllid.


Gan weithio gyda'r sector, bydd y Comisiwn yn llywio'r system drwy fuddsoddi, gan gysylltu darparwyr a rhannu gwybodaeth. Ac o wneud hynny, bydd modd i'r Comisiwn gymryd safbwynt strategol a sicrhau bod dysgwyr yn datblygu'n ddinasyddion Cymru sy'n cyfrannu, yn ogystal â bod yn fentrus ac yn addysgedig.


Mae'r cysyniad hwn o ddinasyddiaeth hefyd wrth wraidd ein Cwricwlwm cenedlaethol newydd i ysgolion, sy'n sicrhau bod cysylltiad rhwng y sectorau cyn\-16 ac ôl\-16, gan fanteisio ar ein dull Cymreig o gyfuno gwybodaeth, sgiliau a phrofiadau.


#### Amseru


Felly pam rydyn ni'n gwneud hyn nawr?


Lluniwyd llawer o'r ddeddfwriaeth sylfaenol sy'n ymwneud ag addysg uwch ac addysg bellach yng Nghymru sawl degawd yn ôl bellach.


Cafodd ei llunio cyn datganoli democrataidd, cyn ehangu'r sector addysg uwch, a chyn y newidiadau sylweddol diweddar mewn patrymau economaidd a phatrymau gyrfa, a'r tro ar fyd a welwyd ym maes technoleg sy'n parhau i effeithio ar y ffordd rydyn ni'n dysgu, yn byw ac yn gweithio.


Ac wrth gwrs cyn i ni hyd yn oed fod wedi gallu meddwl am yr heriau a fyddai'n codi yn sgil COVID\-19\.


Fel Llywodraeth Llafur yng Nghymru, rydyn ni'n gwybod bod angen cymryd camau mentrus i leihau anghydraddoldeb o ran addysg, ehangu cyfleoedd a chodi safonau.


Er mwyn cyflawni hynny, mae'n glir i mi fod angen i ni chwalu rhwystrau, sicrhau llwybrau haws i ddysgwyr a pharhau i fuddsoddi mewn ymchwil ac arloesi.


Drwy sefydlu'r Comisiwn, bydd stiward cenedlaethol gan Gymru am y tro cyntaf, a fydd yn goruchwylio gwaith y sector addysg drydyddol cyfan.


Bydd y Comisiwn yn gweithio i ddeall perfformiad y sector, gosod a monitro blaenoriaethau strategol a gweithredol, a dyrannu cyllid mewn modd sy'n llwyr seiliedig ar wybodaeth, ac yn unol â chyfrifoldebau strategol a statudol.


Bydd y trefniadau a roddir ar waith drwy'r Bil hwn yn ein helpu ni i greu sector amrywiol a dynamig sy'n cefnogi dysgwyr drwy gydol eu bywydau, ac sy'n gweithio er lles cymunedau, cyflogwyr a'r genedl gyfan.


Rwy'n gobeithio cael cyfle rywbryd arall i rannu ein syniadau a'n cynigion ar gyfer Cytundebau Deilliannau, y Cod Ymgysylltu â Dysgwyr, ein Rhaglen Gyfnewid Ryngwladol ar gyfer Dysgu, egwyddorion sector gyfan ar ansawdd, dysgu gydol oes a llawer mwy... Ta beth, rwy'n gobeithio fy mod i wedi gallu rhoi cipolwg i chi o'n nodau a'n diwygiadau.


#### Casgliad


I gasglu, hoffwn i gyhoeddi unwaith eto fy mod i'n ddiolchgar am ymdrechion ein prifysgolion, ein myfyrwyr a'n staff yng Nghymru dros y deunaw mis diwethaf.


Gan weithio yng Nghymru, gyda chydweithwyr ledled y DU ac yn rhyngwladol, maen nhw wedi bod yn hanfodol i bob agwedd ar ein hymateb i'r pandemig, ac i'r gwaith o ddychmygu ein ffordd tuag at y dyfodol.


Bues i'n tynnu coes yn gynharach ynghylch pa mor agos yw bywyd academaidd, y llywodraeth a bywyd dinesig yng Nghymru.


Fodd bynnag, rwy'n credu'n gryf mai'r ffaith ein bod ni'n gweithredu ar raddfa gymharol fach fydd yn sicrhau y byddwn ni'n llwyddo yn y dyfodol.


A gallwn ni wneud hyd yn oed fwy ar ran ein dinasyddion a'n cymunedau, gan fanteisio ar y ffaith ein bod ni'n fach ac yn hyblyg, drwy osgoi cystadlu llesteiriol, drwy symleiddio rolau a chyfrifoldebau, a thrwy roi hwb i gydweithio ac amrywiaeth.


Felly mae'n wir, rywle y tu hwnt i San Steffan, drwy weithio mewn partneriaeth, rydyn ni'n creu sector a system sy'n dod â phrifysgolion, colegau a darparwyr eraill ynghyd, yn lle gadael iddyn nhw ymladd â'i gilydd.


P'un a ydych chi o'r farn mai dewis "amgen" yw hyn ai peidio, rwy'n gobeithio fy mod i wedi disgrifio i chi lefel ein huchelgais, a dangos bod y diwygiadau hyn yn hanfodol, yn fy marn i, er mwyn rhoi i'n sector addysg ôl\-16 y llwyfan sydd ei hangen arno i wynebu'r dyfodol.


Diolch yn fawr.