Translate the text from English to Welsh.



 
* New Retail Action Plan, developed in social partnership, contains actions that contribute to delivering shared vision of a fairer and more resilient retail sector.
* Plan aims to improve the prospects of the retail sector and those who work within it.
* Key actions to strengthen the sector during a period of significant change.


Together for retail: a Wales Retail Forum action plan sets out actions, shared by all social partners, that will also ensure the sector offers fair, secure and rewarding work.


The retail sector is one of the largest private sector employers in Wales, providing jobs to 139,000 people (2021\) and with a reach into communities across Wales.


It is a diverse sector that is instrumental in providing employment opportunities and services which are critical to the vitality of Wales’ town centres and rural communities.


The plan sets out common ground where the sector can come together to improve its prospects, as well as the prospects of those who work within it.


Collective action outlined in the plan includes:


* championing workforce equality; diversity and inclusion at all levels
* embedding fair work principles by promoting the Real Living Wage, the benefits of the Economic Contract and the role of trades unions
* promoting the benefits of careers in the sector
* assessing skills and training provision
* adopting the Town Centre First policy in planning
* reducing town centre vacant premises by supporting Local Authorities to match businesses to them or encourage community and other worthwhile use
* working collaboratively to promote town centre/high street events to increase footfall
* creating safer working environments
* encouraging the retail sector to move towards net zero.


The Welsh Government will continue to use levers such as the Young Person’s Guarantee and employability support schemes, Transforming Towns funding, Business Wales support and Non\-Domestic Rates relief to support the growth of the sector.


Minister for the Economy, Vaughan Gething launched the plan during a visit to Llandudno town centre and some of the town’s leading retailers, including, New Look and M\&S. 


Minister for the Economy, Vaughan Gething, said:



> Our retail sector has a vital contribution to make to our town and city centres, rural communities, and our wider well\-being, which was never better evidenced than during the Covid\-19 pandemic, when retailers provided vital services to people and communities across Wales.
> 
> 
> “The launch of this plan comes at a time when the sector is facing considerable change affecting business operations, the workforce, consumer behaviours and the broader economic context and outlook. Overlaying those issues are the headwinds of a cost\-of\-living and cost\-of\-doing\-business crisis, with all the uncertainty that brings.
> 
> 
> “We remain committed to an ongoing conversation, through the Retail Forum, to shape our response to current and future challenges and opportunities.”


The plan reflects principles set out in the Welsh Government’s Town Centres Position Statement, which is aimed at bringing vibrancy back into town centres, but also supports objectives in the Economic Mission, the approach to the local everyday “Foundation” Economy and wider, more strategic goals of the Welsh Government.


Deputy Minister for Social Partnership, Hannah Blythyn, said:



> These actions are shared by all social partners in the Retail Forum and are a clear demonstration of the value of social partnership. We are grateful for the engagement and support of the Forum members and the commitment of all our partners to work collaboratively to deliver this Plan. 
> 
> 
> “The retail sector is a vital source of jobs and is key to our ambitions for a Wales of fair work. Most of us will know someone who works in retail and it’s important the sector delivers the fairness, dignity and respect that retail workers need and deserve. 
> 
> 
> “With the backing of the Wales Retail Forum and its business and trade union representatives, I am confident this Plan will help deliver positive changes.”


Sara Jones from the Welsh Retail Consortium (WRC), said:



> Welsh retailers have shown exceptional fortitude and resilience to come through the challenges of the past few years, a period of profound transformation for the industry which was accelerated by the Covid\-19 pandemic. The Welsh Retail Consortium is delighted to have partnered with Government to develop this action plan which recognises the substantial economic and social contribution that retailers are making in Wales and outlines a shared approach to sustainably grow the industry.
> 
> 
> “The Plan has clear purpose and intent and demonstrates a shared willingness from the sector and Government to work in partnership and give the industry the support it needs to thrive. There is plenty to build on, and much work still to do, but we are confident that the sector is being listened to. The WRC will continue to press the case for prioritising the needs of our members, colleagues, and customers, helping to unlock the barriers to enabling Welsh retail to prosper in the years to come.”


Shavanah Taj, Wales TUC General Secretary said:



> Designing the Retail Action Plan in social partnership means that workers, employers, and government all have a stake in its success.
> 
> 
> “The retail sector is one of Wales’s biggest employers, but much more needs to be done to raise the level of pay for retail workers and improve terms and conditions more broadly. The plan sets this in motion, recognising that raising unionisation rates is pivotal. It also recognises that the sector has specific challenges with abuse and violence faced by shop workers, with actions to address this.”


Chief Executive of the Association of Convenience Stores, James Lowman said:



> We are pleased that the Retail Action Plan has acknowledged the important contribution that convenience stores make to the Welsh economy and to communities across Wales, by providing access to essential products and services and acting as a social hub for those who may be more isolated or vulnerable.
> 
> 
> “The Plan has also noted the pressures that businesses are currently facing and the need to provide retailers with certainty and support in order for them to thrive now and into the future. We will continue to engage with the Welsh Government, including through the Retail Forum on which we sit, to highlight the unique opportunities and challenges faced by local shops.”







Translation:


 
* Cynllun Gweithredu newydd ar gyfer Manwerthu, sydd wedi ei ddatblygu mewn partneriaeth gymdeithasol, sy’n cynnwys camau gweithredu sy’n cyfrannu at gyflawni gweledigaeth a rennir o sector manwerthu mwy teg a chadarn.
* Nod y cynllun yw gwella rhagolygon y sector manwerthu a’r rheini sy’n gweithio ynddo.
* Camau gweithredu allweddol i gryfhau’r sector yn ystod cyfnod o newid sylweddol.


Mae Cydweithio er budd manwerthu: cynllun gweithredu fforwm manwerthu Cymru yn nodi camau gweithredu, a rennir gan yr holl bartneriaid cymdeithasol, a fydd hefyd yn sicrhau bod y sector yn cynnig gwaith teg, diogel a gwerthfawr.


Mae’r sector manwerthu yn un o’r cyflogwyr sector preifat mwyaf yng Nghymru, yn darparu swyddi i 139,000 o bobl (2021\) ac yn ymestyn i gymunedau ledled y wlad.


Mae’n sector amrywiol sy’n allweddol o ran darparu cyfleoedd a gwasanaethau cyflogaeth sydd yn hanfodol i fywiogrwydd canol trefi a chymunedau gwledig Cymru.


Mae’r cynllun yn nodi’r tir cyffredin lle gall y sector ddod ynghyd i wella’i ragolygon, yn ogystal â gwella rhagolygon y rheini sy’n gweithio ynddo.


Mae camau gweithredu ar y cyd a amlinellir yn y cynllun yn cynnwys:


* hyrwyddo cydraddoldeb, amrywiaeth a chynhwysiant y gweithlu ar bob lefel
* gwreiddio egwyddorion gwaith teg drwy hyrwyddo’r Cyflog Byw Gwirioneddol, manteision y Contract Economaidd a rôl yr undebau llafur
* hyrwyddo manteision gyrfaoedd yn y sector
* asesu sgiliau a darpariaeth hyfforddi
* mabwysiadu’r polisi Canol Trefi yn Gyntaf wrth gynllunio
* lleihau adeiladau gwag yng nghanol trefi drwy gefnogi Awdurdodau Lleol i baru busnesau â hwy neu eu hannog i’w defnyddio at ddibenion cymunedol neu ddibenion gwerth chweil eraill
* cydweithio i hyrwyddo digwyddiadau canol trefi/ar y stryd fawr er mwyn cynyddu nifer yr ymwelwyr
* creu amgylchedd gwaith mwy diogel
* annog y sector manwerthu i symud tuag at sero net.


Bydd Llywodraeth Cymru yn parhau i ddefnyddio dulliau fel y Warant i Bobl Ifanc a chynlluniau cymorth cyflogaeth, cyllid Trawsnewid Trefi, cymorth Busnes Cymru a rhyddhad Ardrethi Annomestig er mwyn cefnogi twf y sector.


Lansiodd Gweinidog yr Economi, Vaughan Gething y cynllun yn ystod ymweliad â chanol tref Llandudno a rhai o brif fanwerthwyr y dref, gan gynnwys New Look ac M\&S. 


Dywedodd Gweinidog yr Economi, Vaughan Gething:



> Mae gan ein sector manwerthu gyfraniad hanfodol i’w wneud i ganol ein trefi a’n dinasoedd, ein cymunedau gwledig, a’n llesiant ehangach, a ddaeth yn fwy amlwg nag erioed yn ystod pandemig Covid\-19, pan fu manwerthwyr yn darparu gwasanaethau hanfodol i bobl a chymunedau ledled Cymru.
> 
> 
> “Mae’r cynllun hwn yn cael ei lansio ar adeg pan fo’r sector yn wynebu newidiadau sylweddol sy’n effeithio ar weithrediadau busnes, y gweithlu, ymddygiad defnyddwyr a’r cyd\-destun a’r rhagolygon economaidd ehangach. Ar ben hynny mae heriau’r argyfwng costau byw ac argyfwng costau gwneud busnes, a’r holl ansicrwydd sy’n deillio o hynny.
> 
> 
> “Rydym yn parhau i fod wedi ymrwymo i sgwrs barhaus, drwy’r Fforwm Manwerthu, i lywio’n hymateb i’r heriau a’r cyfleoedd presennol a’r rhai y byddwn yn eu hwynebu yn y dyfodol.”


Mae’r cynllun yn adlewyrchu’r egwyddorion a nodir yn Natganiad Sefyllfa Canol Trefi Llywodraeth Cymru, sydd â’r nod o adfywio canol trefi, ond hefyd yn cefnogi’r  amcanion sydd yn y Genhadaeth Economaidd, y dull gweithredu o ran yr Economi “Sylfaenol” leol bob dydd, a nodau ehangach, mwy strategol, Llywodraeth Cymru.


Dywedodd y Dirprwy Weinidog Partneriaeth Gymdeithasol, Hannah Blythyn:



> Mae’r camau gweithredu hyn yn cael eu rhannu gan holl bartneriaid cymdeithasol y Fforwm Manwerthu ac maent yn dangos gwerth partneriaeth gymdeithasol yn glir. Rydym yn ddiolchgar i aelodau’r Fforwm am eu cymorth ac am gymryd rhan ac am ymrwymiad ein holl bartneriaid i gydweithio er mwyn cyflawni’r Cynllun hwn. 
> 
> 
> “Mae’r sector manwerthu yn ffynhonnell swyddi hanfodol, ac yn allweddol mewn perthynas â’n huchelgeisiau ar gyfer Cymru sy’n cynnig gwaith teg. Mae’r rhan fwyaf ohonom yn adnabod rhywun sy’n gweithio yn y maes manwerthu ac mae’n bwysig bod y sector yn darparu’r tegwch, yr urddas a’r parch sydd eu hangen ar weithwyr manwerthu, ac y maent yn eu haeddu. 
> 
> 
> “Gyda chefnogaeth Fforwm Manwerthu Cymru a’i gynrychiolwyr busnes ac undebau llafur, rwy’n hyderus y bydd y Cynllun hwn o gymorth i gyflawni newidiadau cadarnhaol.”


Dywedodd Sara Jones o Gonsortiwm Manwerthu Cymru (WRC):



> Mae manwerthwyr Cymru wedi dangos cryfder a gwytnwch anhygoel i oroesi heriau’r ychydig flynyddoedd diwethaf, cyfnod o drawsnewid sylweddol i’r diwydiant a gyflymwyd gan bandemig Covid\-19\. Mae Consortiwm Manwerthu Cymru yn falch iawn o fod wedi cydweithio â’r Llywodraeth i ddatblygu’r cynllun gweithredu hwn sydd yn cydnabod y cyfraniad economaidd a chymdeithasol sylweddol y mae manwerthwyr yn ei wneud yng Nghymru ac sy’n amlinellu dull gweithredu ar y cyd o ran tyfu’r diwydiant yn gynaliadwy.
> 
> 
> “Mae diben a bwriad amlwg i’r cynllun ac mae’n arddangos parodrwydd a rennir gan y sector a’r Llywodraeth i weithio mewn partneriaeth a rhoi’r cymorth sydd ei angen ar y diwydiant er mwyn iddo ffynnu. Mae digon i adeiladu arno, a llawer o waith i’w wneud eto, ond rydym yn hyderus bod llais y sector yn cael ei glywed. Bydd y WRC yn parhau i eiriol dros flaenoriaethu anghenion ein haelodau, ein cydweithwyr a’n cwsmeriaid, gan gynorthwyo i ddatgloi’r rhwystrau er mwyn galluogi manwerthu yng Nghymru i ffynnu yn y dyfodol.”


Dywedodd Shavanah Taj, Ysgrifennydd Cyffredinol TUC Cymru:



> Mae dylunio’r Cynllun Gweithredu ar gyfer Manwerthu mewn partneriaeth gymdeithasol yn golygu bod ei lwyddiant o bwys i’r gweithwyr, y cyflogwyr a’r Llywodraeth.
> 
> 
> “Mae’r sector manwerthu yn un o gyflogwyr mwyaf Cymru, ond mae angen gwneud llawer mwy i godi lefel cyflogau gweithwyr manwerthu ac i wella telerau ac amodau yn ehangach. Mae’r cynllun yn rhoi hynny ar waith, gan gydnabod bod codi cyfraddau cydnabyddiaeth o undebau llafur yn ganolog i hynny. Mae hefyd yn cydnabod bod heriau penodol o fewn y sector, o ran y gamdriniaeth a’r trais y mae gweithwyr siopau yn ei wynebu, ac mae camau gweithredu yn y cynllun er mwyn mynd i’r afael â hyn.”


Dywedodd Prif Weithredwr y Gymdeithas Siopau Cyfleustra, James Lowman:



> Rydym yn falch bod y Cynllun Gweithredu ar gyfer Manwerthu wedi cydnabod y cyfraniad pwysig mae siopau cyfleustra yn ei wneud i economi Cymru ac i gymunedau ledled Cymru, drwy ddarparu mynediad at gynnyrch a gwasanaethau hanfodol a thrwy weithredu fel man cymdeithasol i’r rhai a allai fod yn fwy unig neu agored i niwed.
> 
> 
> “Mae’r Cynllun hefyd wedi nodi’r pwysau y mae busnesau yn ei wynebu ar hyn o bryd a’r angen i roi sicrwydd a chymorth i fanwerthwyr er mwyn iddynt ffynnu nawr ac yn y dyfodol. Byddwn yn parhau i drafod â Llywodraeth Cymru, gan gynnwys drwy’r Fforwm Manwerthu yr ydym yn rhan ohono, er mwyn tynnu sylw at y cyfleoedd a’r heriau unigryw y mae nifer o siopau lleol yn eu hwynebu.”