Translate the text from Welsh to English.



 
Mae Iechyd Cyhoeddus Cymru wedi cyhoeddi’r arolwg deintyddol diweddaraf o blant 5 oed yng Nghymru.  Uned Gwybodaeth Iechyd Geneuol Cymru gynhaliodd yr arolwg hwn fel rhan o raglen arolwg deintyddol y GIG (dolen allanol).  
  
Mae’n dda gennyf ddweud bod y gwelliant cyson yn iechyd y geg ymysg plant yn parhau, a hefyd bod Cynllun Gwên, sef y rhaglen gwella iechyd y geg i blant, yn dechrau cael effaith amlwg. Mae’r datganiad hwn yn nodi’r camau y mae Llywodraeth Cymru yn eu cymryd i sicrhau gwelliant pellach yn iechyd y geg i blant 0\-5 oed.  
  


#### Arolwg Deintyddol – crynodeb o’r casgliadau

* Bu gostyngiad yng nghanran y plant sydd â phydredd dannedd, rhwng y blynyddoedd 2007\-08 (47\.6%) a 2015\-16 (34\.2%). Mae hynny’n golygu y bu cynnydd parhaus yng nghanran y plant nad oes unrhyw bydredd amlwg yn eu dannedd erbyn 5 oed. Yn 2015\-16, mewn dosbarth o 30 o blant, ni fyddai gan 20 ohonynt unrhyw bydredd dannedd, o gymharu â 16 heb unrhyw bydredd mewn dosbarth o 30 yn 2007\-08\.
* Mae’r profiad cymedrig o bydredd (sef dannedd sydd naill ai wedi pydru, wedi cael eu llenwi, neu sydd ar goll) ar draws Cymru gyfan hefyd wedi parhau i leihau o 1\.98 yn 2007\-08 i 1\.22 yn 2015\-16\. Mae hynny’n golygu y bu gostyngiad o 38% mewn sgoriau profiad cymedrig o bydredd mewn 9 mlynedd.
* Yn 2007\-08, byddai gan 14 o blant mewn dosbarth o 30 bydredd dannedd, a byddai gan bob un o’r 14 hyn 4\.2 dant â phydredd ar gyfartaledd. Erbyn 2015\-16, roedd hynny wedi gostwng i 10 o blant mewn dosbarth o 30, a byddai gan bob un o’r 10 hynny 3\.6 dant â phydredd ar gyfartaledd.
* Mae lefelau clefyd deintyddol mewn plant yng Nghymru yn parhau i ostwng ar draws pob grŵp cymdeithasol. Mewn termau  absoliwt, gwelwyd y gostyngiad mwyaf (15%)  yn nifer yr achosion o bydredd ymysg ycwintel mwyaf difreintiedig,  ynghyd â’r gostyniad (0\.6\) yn sgôr y profiad cymedrig o bydredd. Nid oes unrhyw dystiolaeth bo y bwlch mewn anghydraddoldebau yn tyfu.

  
#### Ail ffocysu rhaglen Cynllun Gwên

Er bod y sefyllfa o ran pydredd dannedd wedi gwella’n fawr ymysg plant blwyddyn ysgol 1 dros y 9 mlynedd diwethaf, mae lle i wella’r sefyllfa ar gyfer y traean o blant sy’n parhau i gael pydredd dannedd. Rydym yn gwybod bod pydredd dannedd yn dechrau’n gynnar. Fel arfer, bydd hanner y pydredd yn nannedd plant 5 oed wedi dod yn amlwg erbyn iddynt fod yn 3 oed, a bydd unrhyw ymyrraeth sylfaenol yn cael yr effaith fwyaf cyn iddynt droi’n 3 oed. Felly rydym yn ailffocysu Cynllun Gwên ar y grŵp 0\-5 oed, gan ail ddatgan nod trosfwaol y rhaglen, sef sicrhau bod dannedd plant yn rhydd o bydredd erbyn iddynt gyrraedd 5 oed. Bydd hyn yn golygu symud gweithgarwch i ffwrdd o blant hŷn er mwyn ehangu ac ailffocysu ein hymdrechion ar y 1,000 o ddiwrnodau cyntaf mewn bywyd yn unol â rhaglen “Symud Cymru Ymlaen”.  
  
Mae angen inni ymgysylltu’n fwy egnïol gydag ymarferwyr deintyddol y “stryd fawr” a’u timau. Dylai’r rhaglen Cynllun Gwên fod yn fusnes pawb. Wrth i lefelau clefyd ostwng, mae’r profiad o bydredd yn y dannedd yn ddod yn rhywbeth sy’n cael ei ganolbwyntio fwyfwy mewn pocedi o ddwyster, gan ei gwneud yn anoddach targedu ar lefel cymuned neu ysgol, a gall profiad y plant hynny sydd yn y perygl mwyaf gael ei guddio gan adroddiadau sy’n seiliedig ar lefelau cymedrig/cyfartalog.   
  
Bydd timau mewn practisau deintyddol yn cael cymorth i adnabod plant sydd mewn perygl, a byddant yn cael y cyfle i wella eu sgiliau o ran cydweithio â gweithwyr proffesiynol eraill ym maes iechyd a gofal er mwyn darparu gofal ataliol a sefydlu patrwm o fynychu apwyntiadau ymysg y plant hyn. Gellir cyfeirio timau ac adnoddau Cynllun Gwên i gefnogi’r ymgyrch hon, fel y bo angen. Byddant hefyd yn datblygu cysylltiadau cryfach gydag Ymwelwyr Iechyd; yn gweithio mewn modd sy’n gydnaws â strategaeth Plant Iach Cymru; ac yn cyflwyno’r elfennau hynny o raglen “lift the lip” o Seland Newydd y gellir eu haddasu a’u mabwysiadu yma yng Nghymru.   
  
Bydd y gwaith monitro a gwerthuso yn parhau i sicrhau bod y rhaglen yn effeithiol. Hefyd bydd yr ysgolion hynny sydd am barhau â’u brwsio dannedd dyddiol i blant 6\+ yn cael y cymorth i wneud hynny fel rhan o strategaethau’r byrddau iechyd ar gyfer iechyd y geg.  
  
Mae gwella iechyd y geg a lleihau anghydraddoldebau iechyd yn rhan bwysig o’n hymdrechion i ddiwygio gofal sylfaenol. Mae’r adroddiad hwn yn dangos y cynnydd a gafwyd hyd yn hyn. Rydym yn gwybod bod rhagor i’w wneud. Bydd ail ffocysu rhaglen Cynllun Gwên yn ein helpu i sicrhau’r gwelliannau pellach y mae eu hangen. 







Translation:


 
Public Health Wales has published the latest dental survey of five\-year\-old children in Wales, undertaken by the Welsh Oral Health Information Unit, as part of the NHS dental survey programme (external link).  

  

I am pleased to report the continued steady progress in improving children’s oral health and the emerging impact of the Designed to Smile child population oral health improvement programme. This statement also sets out the actions the Welsh Government is taking to further improve the oral health of children aged 0\-5 years.  

 


#### Dental Survey – Summary of findings


* A reduction in the proportion of children with decay between 2007\-08 (47\.6%) and 2015\-16 (34\.2%). This represents continuing improvement of the proportion of children who have no obvious decay experience by age 5\. In 2015\-16, in a class of 30 children, 20 will have no decay experience. This compares with 16 decay free in a class of 30 children in 2007\-08\.


 


* The all\-Wales mean decay experience (decayed missing and filled teeth) has also continued to reduce from 1\.98 in 2007\-08 to 1\.22 in 2015\-16\. This represents a 38% reduction in mean decay experience scores in 9 years.


 


* In 2007\-08, 14 children out of a class size of 30 would have decay experience and these 14 would have an average of 4\.2 teeth affected. By 2015\-16, this had fallen to 10 children out of a class of 30, and these 10 would have an average of 3\.6 decayed teeth.


 


* Dental disease levels in children in Wales continue to improve across all social groups. In absolute terms, the most deprived quintile have seen the largest reduction in decay prevalence (by 15%) and mean decay experience score (by 0\.6\). There is no evidence of widening inequalities.


 


#### Re\-focusing the Designed to Smile programme


 


 


Although there have been great improvements in caries (Decay) in school year 1 children over the last 9 years, there is scope for further improvement for the third of children still experiencing tooth decay. We know that dental decay starts early. Typically, half of the decay experienced at 5 years of age will be evident by age 3\. Therefore, primary intervention will have most impact before the age of 3, so we are re\-focusing Designed to Smile on the 0\-5 age group, restating the overarching aim of the programme, to keep children decay free by the age of 5\. This will mean shifting activity from older children to expand and re\-focus efforts on the first 1,000 days of life in line with “Taking Wales Forward”.  

  

More active engagement with “high street” dental practitioners and their teams is required. Designed to Smile should be everyone’s business. As disease levels fall, experience of decay becomes more polarised into “pockets” of severity so that targeting at community and school level becomes more difficult and disease experience for high risk children can be masked by reporting of average/mean levels.  

  

Dental practice teams will be supported to identify children at risk and be up\-skilled to link with other health and care professionals to provide preventive care and establish a pattern of attendance for these children. Designed to Smile teams and resources can be directed to support this, as appropriate. They will also further develop links with Health Visitors; align with the Healthy Child Wales strategy; and introduce components of the “lift the lip” programme from New Zealand that can be adopted and adapted for Wales.  

  

Monitoring and evaluation will continue to ensure the effectiveness of the programme. We will also ensure those schools which want to continue daily tooth brushing for children age 6\+ are supported to do so as part of the health boards’ oral health strategies.  

  

Improving oral health and reducing health inequalities is an important element of our reform of primary care. This report demonstrates the progress we have made. We know there is more to be done. This re\-focus of the Designed to Smile programme will help us deliver the further improvement we need.