Translate the text from Welsh to English.



 
Wrth i'r dysgu ailddechrau yn dilyn gwyliau'r Nadolig, rwyf am roi diweddariad am y sefyllfa ddiweddaraf gyda'n canllawiau cenedlaethol ar y trefniadau gweithredol ar gyfer ysgolion a cholegau. Ein prif flaenoriaeth o hyd yw gwneud y mwyaf o ddysgu wyneb yn wyneb a lleihau aflonyddwch i ddysgwyr.


Mae'n ymddangos bod y don bresennol o bandemig COVID\-19 yn datblygu fel y rhagwelwyd yn y modelu. Mae nifer yr achosion yn cynyddu, ac mae lefelau uchel o drosglwyddo cymunedol. Bydd hyn, ochr yn ochr ag absenoldebau staff oherwydd salwch arall, yn parhau i effeithio ar ddarpariaeth ysgolion dros yr wythnosau nesaf. Er bod data gan Iechyd Cyhoeddus Cymru a gyhoeddwyd ychydig cyn y Nadolig yn dangos bod achosion o coronafeirws ymhlith plant a phobl ifanc 5\-16 oed wedi gostwng yn yr wythnosau cyn gwyliau'r Nadolig, rhaid trin y wybodaeth hon, yn ogystal â data dros gyfnod y gwyliau, gyda gofal. Byddwn yn parhau i fonitro'r data'n ofalus wrth i ddysgwyr ddychwelyd i'r ysgol.


Cyn y Nadolig, nodais y byddai dau ddiwrnod cynllunio ar ddechrau'r tymor hwn ar gael i bob ysgol, gyda cholegau'n cael cymorth i wneud penderfyniadau unigol. Roedd hyn yn cydnabod lefel yr ansicrwydd a pha mor gyflym yr ydym wedi gorfod addasu polisi cenedlaethol. Ar ôl cydweithio â'n partneriaid yn y sector addysg dros wyliau'r Nadolig, diweddarwyd ein canllawiau cenedlaethol ymhellach cyn y diwrnodau cynllunio hyn i helpu ysgolion a cholegau i sicrhau bod cynlluniau cadarn ar waith cyn i ddysgwyr ddychwelyd dros y dyddiau nesaf. Mae'r canllawiau sy'n ei gwneud yn ofynnol i staff a dysgwyr ysgolion uwchradd wisgo gorchuddion wyneb yn yr ysgol, gan gynnwys mewn ystafelloedd dosbarth, wedi parhau i'r tymor newydd a gofynnwyd i ysgolion a cholegau gynllunio ar gyfer y mesurau mwyaf amddiffynnol yn unol â'r fframwaith a ddefnyddir mewn ysgolion a cholegau. Gallai'r rhain gynnwys:


* defnyddio systemau unffordd;
* cynlluniau eistedd cyson lle bo hynny'n ymarferol;
* defnyddio mannau awyr agored addas;
* defnyddio grwpiau cyswllt lle bo hynny'n ymarferol;
* peidio dod â grŵpiau mawr ynghyd, fel gwasanaethau;


Rydym yn rhoi'r dewis i ysgolion i amrywio amseriadau cychwyn a gorffen fel cam lliniaru ychwanegol pe bai eu hasesiad risg yn cefnogi hyn.


Yn ogystal, yr ydym yn cyhoeddi heddiw gyllid pellach o dros £100m i gefnogi ysgolion a cholegau.  Mae'r pecyn ariannu hwn yn cynnwys:


* Bydd £50m yn cael ei ddarparu drwy'r awdurdodau lleol drwy'r rhaglen Cymunedau Cynaliadwy ar gyfer Dysgu. Bydd yr arian yn helpu ysgolion i wneud gwaith atgyweirio a gwella cyfalaf, gan ganolbwyntio ar fesurau iechyd a diogelwch, fel gwella awyru;
* £45m o gyllid refeniw yn helpu i gefnogi cyllidebau ysgolion, gan gynorthwyo ysgolion wrth iddynt barhau i ddelio ag effeithiau parhaus y pandemig a pharatoi ar gyfer gofynion y cwricwlwm newydd; a
* Bydd £8m ychwanegol yn cael ei ddarparu i golegau addysg bellach, er mwyn sicrhau bod dysgu’n gallu parhau'n ddiogel a sicrhau nad yw'r pandemig yn effeithio ymhellach ar y dysgwyr mwyaf difreintiedig.


Er ein bod yn rhagweld cyfnodau o darfu ar ddysgu wyneb yn wyneb i rai dros yr wythnosau nesaf, rydym wedi ailadrodd i ysgolion a cholegau y dylid cadw unrhyw gyfnodau o ddysgu o bell i’r hyd lleiaf posib. Bydd ysgolion hefyd yn canolbwyntio'n benodol ar gefnogi dysgwyr mewn blynyddoedd arholiadau, plant gweithwyr hanfodol a phlant sy'n agored i niwed wrth adolygu a diwygio eu cynlluniau wrth gefn.


Bydd colegau'n parhau i weithio gyda dull dysgu cyfunol i sicrhau bod pob myfyriwr yn gallu cael mynediad at ddysgu wyneb yn wyneb, gan gydnabod gwahanol anghenion dysgwyr ac amrywiaeth y cyrsiau, asesiadau a chymwysterau sy'n cael eu cymryd yn y coleg, gan gynnwys cymwysterau galwedigaethol a dysgwyr sy'n agored i niwed. Rwyf wedi cymeradwyo £1m ychwanegol i gefnogi colegau gyda recriwtio staff ac i helpu i ddenu ymarferwyr i weithio yn ein colegau.


Rydym yn parhau i weithio'n agos gydag awdurdodau lleol ac asiantaethau cyflenwi i helpu i leddfu'r pwysau staffio y mae ysgolion wedi'u profi. Mae'r fenter newydd a roddodd 400 o athrawon newydd gymhwyso mewn swyddi cyflogedig mewn ysgolion yn ystod tymor yr hydref hefyd wedi creu capasiti mewn ysgolion ac wedi galluogi'r unigolion hyn i gael profiad pellach. Rydym wedi ymestyn y cynllun a bydd yr athrawon hyn yn parhau yn eu swyddi ar gyfer y tymor sydd i ddod. Byddwn yn parhau i weithio gyda rhanddeiliaid i geisio adnabod ymarferwyr a allai fod yn barod i gefnogi ysgolion sy'n wynebu pwysau dwys.


Gwnaed nifer o newidiadau i drefniadau profi, olrhain cysylltiadau a hunan\-ynysu rheolaidd dros yr wythnosau diwethaf a fydd yn helpu i gefnogi dysgu mewn ysgolion a cholegau.


* Bellach cynghorir pob aelod o staff a dysgwyr uwchradd a hŷn i ddefnyddio (ac i adrodd ar ganlyniadau) Prawf Llif Unffordd deirgwaith yr wythnos fel dull o nodi achosion asymptomatig. Mae hefyd yn bwysig i staff a dysgwyr wneud hynny cyn iddynt ddychwelyd i'r ysgol neu goleg yr wythnos hon.
* Gofynnir i blant a phobl ifanc 5\-17 oed ac oedolion sydd wedi'u brechu'n llawn gymryd profion llif unffordd bob dydd am saith diwrnod os cânt eu nodi fel cyswllt o achos COVID\-19 cadarnhaol. Gelwir hyn yn 'Profion Cyswllt Dyddiol'. Rydym wedi sicrhau bod pecynnau prawf llif unffordd ychwanegol ar gael i ysgolion cynradd ledled Cymru'r wythnos hon i helpu i gefnogi'r newid hwn.
* Rhaid i'r rhai sy'n profi'n bositif hunan\-ynysu am saith diwrnod. Ar ddiwrnod ynysu chwech, dylent gymryd prawf llif unffordd a phrawf arall 24 awr yn ddiweddarach. Os yw'r ddau ganlyniad yn negyddol, mae'n debygol nad ydynt yn heintus.
* Gall ysgolion a cholegau archebu a dosbarthu un pecyn o 7 prawf llif unffordd i bob aelod o staff a dysgwr oed uwchradd neu'n hŷn yn wythnosol felly ni ddylai'r unigolion hyn gael trafferth cael profion.
* Y tymor hwn rydym wedi symud i brawf llif unffordd trwynol yn unig i'w ddefnyddio mewn ysgolion.  Rydym hefyd wedi lleihau'r fiwrocratiaeth a'r weinyddiaeth sy'n gysylltiedig â dosbarthu profion i'w gwneud yn haws i unigolion gael profion ac i ysgolion a cholegau eu gweinyddu.


Er bod y trefniadau diwygiedig hyn yn golygu bod angen mwy o ddefnydd o brofion llif unffordd gan rai unigolion o bosib, mae'r newidiadau hyn yn lleihau ymhellach y risg o drosglwyddo coronafeirws gyda'r nod o gadw COVID allan o'n hysgolion a'n colegau a lleihau'r tarfu ar ddysgu.


Mae ein trafodaethau rheolaidd yn parhau i dynnu sylw at y pwysau eithafol y mae ysgolion yn eu hwynebu a'r angen i ni a phartneriaid eraill greu lle a lleihau biwrocratiaeth lle bynnag y bo modd. Rydym eisoes wedi cymryd camau i atal mesurau perfformiad, oedi cyn categoreiddio ysgolion, gohirio arolygiadau Estyn ac addasu'r amserlen ar gyfer gweithredu ADY yn y flwyddyn gyntaf. Gwnaethom hefyd benderfynu rhoi hyblygrwydd i ysgolion uwchradd gyflwyno'r cwricwlwm newydd yn 2023, os mai dyna sydd orau i'w disgyblion.


Mae fy swyddogion yn parhau i ymgysylltu â rhanddeiliaid drwy gyfarfodydd y Grŵp Rheoli Llwyth Gwaith a Lleihau Biwrocratiaeth, i drafod a blaenoriaethu materion sy'n ymwneud â llwyth gwaith a biwrocratiaeth ar draws y system ysgolion yng Nghymru. Mae amrywiaeth o faterion nad ydynt yn ymwneud â COVID y mae'r Grŵp yn bwriadu eu hystyried yn fanylach gan gynnwys cynllunio gwersi, casglu data, arsylwadau gwersi, amser CPA ac ati. Ochr yn ochr â'r gwaith hwn, fel Llywodraeth, rydym hefyd yn edrych yn ofalus ar ymgynghoriadau arfaethedig yn ystod 2022, gan flaenoriaethu dim ond y rhai sy'n gwbl angenrheidiol ac ystyried ffyrdd ysgafn o ymgysylltu ac ymgynghori. Yn ogystal, lle mae heriau ymarferol yn codi megis newidiadau i ddefnyddio Google Meets fel rhan o ddefnydd Hwb o 'Google Workspace for Education', rydym wedi bod gweithio’n gyflym i sicrhau atebion posibl gyda Google a ddylai alluogi unrhyw ysgol a gynhelir i gael mynediad at recordiadau Google Meet yn ôl y gofyn.


Yn olaf, rydym wedi ei gwneud yn glir i sefydliadau ein bod yn disgwyl iddynt fod yn hyblyg ac yn ymatebol i'r heriau sy'n wynebu ysgolion, gan chwilio am gyfleoedd i greu lle a lleddfu pwysau wrth barhau i gefnogi ein hymrwymiad cyffredin i wella. Er enghraifft, yng ngoleuni'r don bresennol bydd Estyn yn gohirio'r broses o dreialu trefniadau arolygu newydd gydag ysgolion ac UCDau a oedd fod i ddechrau gyda ysgolion sy’n gwirfoddoli yn ystod mis Ionawr.


Rydym yn ffodus yng Nghymru i gael gweithlu addysg broffesiynol ac ymroddedig ac rwyf am ddiolch iddynt ymlaen llaw am bopeth y byddant yn ei wneud dros yr wythnosau nesaf i sicrhau ein blaenoriaeth gyfunol o leihau'r tarfu ar addysg, a sicrhau, lle bo'n bosibl, bod dysgwyr yn parhau i dderbyn dysgu wyneb yn wyneb.


Mae'r datganiad hwn yn cael ei gyhoeddi yn ystod y toriad er mwyn rhoi'r wybodaeth ddiweddaraf i'r aelodau. Pe bai'r aelodau'n dymuno imi wneud datganiad pellach neu ateb cwestiynau ar hyn pan fydd y Senedd yn dychwelyd, byddwn yn hapus i wneud hynny.







Translation:


 
As learning resumes following the Christmas break, I want to provide an update on the latest position with our national guidance on the operational arrangements for schools and colleges. Our top priority remains to maximise in\-person learning and minimise disruption to learners.


The current wave of the COVID\-19 pandemic appears to be unfolding as projected in the modelling. Case numbers are increasing, and there are high levels of community transmission. This, alongside staff absences due to other illness, will continue to impact education provision over coming weeks. While data from Public Health Wales published just before Christmas showed that cases of coronavirus amongst children and young people aged 5\-16 reduced in the weeks leading up to the Christmas break, this information must be treated with care, as should data over the holiday period. We will continue to monitor the data carefully as learners return to school.


Before Christmas I set out that that all schools would be provided with two planning days at the start of this term, with colleges provided with support to allow for individual decisions. This recognised the level of uncertainty and the pace at which we have had to adapt national policy. Having worked together with our partners in the education sector over the Christmas break, our national guidance was further updated in advance of these planning days to help schools and colleges ensure robust plans are in place prior to the return of learners over the coming days. The guidance requiring staff and secondary school learners to wear face coverings in school, including in classrooms, has been continued into the new term and schools and colleges have been asked to plan for the most protective measures in accordance with the framework in use in schools and colleges. These could include:


* the use of one\-way systems;
* consistent seating plans where practicable;
* using suitable outdoor spaces;
* the use of contact groups where practicable;
* not holding large group gatherings such as assemblies.


We are providing schools with the option to operate staggered start and finish times as an additional mitigation should their risk assessment support this.


In addition, we are announcing today further funding of over £100m to support schools and colleges. This funding package includes:


* £50m to be provided via local authorities through the Sustainable Communities for Learning programme. This funding will help schools carry out capital repair and improvement work, with a focus on health and safety measures, such as improving ventilation;
* £45m of revenue funding to help support school budgets, assisting schools as they continue to deal with the ongoing impacts of the pandemic and to prepare for the requirements of the new curriculum; and
* An additional £8m to be provided to further education colleges, to ensure learning can continue safely and ensure the most disadvantaged learners are not further impacted by the pandemic.


While we anticipate periods of disruption to face\-to\-face learning for some over the next few weeks, we have reiterated to schools and colleges that any periods of remote learning should be kept to a minimum. Schools will also place a particular focus on supporting learners in exam years, children of critical workers and vulnerable children when reviewing and revising their contingency plans.


Colleges will continue working with a blended learning approach to ensure all students are able to access face\-to\-face learning, recognising the different learner needs and diversity of courses, assessments and qualifications being taken in college, including vocational qualifications and vulnerable learners. I have approved an additional £1m to support colleges with staff recruitment and to help attract practitioners to work in our colleges.


We continue to work closely with local authorities and supply agencies to help alleviate some of the staffing pressures schools have experienced. The new initiative that placed 400 newly qualified teachers in to paid posts in schools during the autumn term has also created capacity in schools and enabled these individuals to gain further experience. We have extended the scheme and these teachers will continue in their posts for the forthcoming term. We will continue to work with stakeholders to seek to identify practitioners who may be prepared to support schools facing acute pressures.


A number of changes have been made to regular testing, contact tracing and self\-isolation arrangements over recent weeks which will help support learning in schools and colleges.


* All staff and secondary age learners and above are now strongly advised to use (and to report the results of) Lateral Flow Tests (LFTs) three times a week as a method of identifying asymptomatic cases. It is also important for staff and learners to do so prior to their return to school or college this week.
* Children and young people aged 5\-17 and fully vaccinated adults are now asked to take LFTs every day for seven days if they are identified as a contact of a positive COVID\-19 case. This is known as ‘Daily Contact Testing’. We have made additional LFT kits available to primary schools across Wales this week to help support this change.
* Those who test positive must self\-isolate for seven days. On day six of isolation, they should take a lateral flow test and another test 24 hours later. If both results are negative, it is likely they are not infectious.
* Schools and colleges are able to order and distribute one pack of 7 LFTs to each member of staff and secondary aged learner and above on a weekly basis so these individuals should not struggle to access tests.
* This term we have moved to a nasal only LFT for use in schools. We have also reduced the bureaucracy and administration associated with the distribution of tests to make is easier for individuals to access tests and for schools and colleges to administer them.


Although these revised arrangements may require greater use of LFTs by some individuals, these changes further reduce the risk of transmission of coronavirus with the aim of keeping COVID out of our schools and colleges and minimising disruption to learning.


Our ongoing discussions continue to highlight the extreme pressures schools and colleges are facing and the need for us and other partners to create space and reduce bureaucracy wherever possible. We have already taken action to suspend performance measures, pause school categorisation, delay Estyn inspections and adapt the timeline for ALN implementation in the first year. We also took the decision to provide secondary schools with flexibility to introduce the new curriculum in 2023 if that is what is best for their pupils.  

  

My officials continue to engage with stakeholders through the Managing Workload \& Reducing Bureaucracy Group meetings, to discuss and prioritise issues relating to workload and bureaucracy across the schools system in Wales. There are a range of non COVID related issues that the Group plan to consider in further detail including lesson planning, data collection, lesson observations, PPA time etc. Alongside this work, as a government we are also looking carefully at planned consultations during 2022, prioritising only those that are absolutely necessary and considering light touch ways of engaging and consulting.


In addition, where practical challenges arise such as changes to utilise Google Meets as part of the Hwb deployment of ‘Google Workspace for Education’, we have worked rapidly to secure potential solutions with Google which should enable any maintained school to access Google Meet recordings as required.


Finally, we have made it clear to organisations that we expect them to be flexible and responsive to the challenges facing schools, seeking out opportunities to create space and ease pressure whilst continuing to support our shared commitment to improvement. For example, in light of the current wave Estyn will be delaying their planned piloting of new inspection arrangements with schools and PRUs which were due to start with volunteer schools during January.


We are fortunate in Wales to have an education workforce of such professionalism and dedication and I want to thank them in advance for all they will do over the coming weeks to ensure our collective priority of minimising the disruption to education, and ensure where possible learners continue to receive in person learning.


This statement is being issued during recess in order to keep members informed. Should members wish me to make a further statement or to answer questions on this when the Senedd returns I would be happy to do so.