Translate the text from Welsh to English.



 
Mae'r cynllun pum mlynedd yn dangos sut y bydd Llywodraeth newydd Cymru yn cyflawni'r addewidion a gafodd eu gwneud i bleidleiswyr yn ystod etholiad Senedd 2021 ac yn nodi sut y bydd yn mynd i'r afael â'r heriau mawr sy'n ein hwynebu.


Bydd y newid yn yr hinsawdd a'r amgylchedd yn ganolog i waith y llywodraeth newydd – mae "uwch\-Weinyddiaeth" newydd wedi'i chreu sy’n dwyn ynghyd y meysydd polisi mawr i helpu Cymru i gyrraedd ei tharged cyfreithiol rwymol o gyrraedd sero\-net erbyn 2050\.


Am y tro cyntaf, daw trafnidiaeth, cynllunio, tai ac ynni \- ynghyd â’r amgylchedd – o dan yr un fantell, er mwyn mynd i'r afael â'r argyfyngau hinsawdd a natur. Bydd hyn yn sicrhau bod newid hinsawdd ar agenda pob gwasanaeth cyhoeddus a busnes sector preifat.


Dywedodd y Prif Weinidog Mark Drakeford:



> "Byddwn yn adeiladu’r Gymru decach, wyrddach, gryfach a mwyfwy llwyddiannus yr ydym ni i gyd ei heisiau i’n hunain ac i’n gilydd.
> 
> 
> "Ond rwy'n benderfynol, wrth inni symud Cymru ymlaen, na fydd neb yn cael ei adael ar ôl ac na fydd neb yn cael ei ddal yn ôl.
> 
> 
> "Mae pobl yng Nghymru yn gofalu am ei gilydd, ac mae'r rhaglen hon wedi’i seilio ar yr union egwyddor honno.
> 
> 
> "Bydd y cynlluniau hyn yn helpu i symud Cymru ymlaen y tu hwnt i'r pandemig sydd wedi effeithio ar bob elfen o'n bywydau. Maen nhw’n canolbwyntio ar y meysydd lle gallwn wneud y gwahaniaeth mwyaf i bobl a chymunedau.
> 
> 
> "Byddwn yn helpu ein dysgwyr i ddal i fyny ac yn helpu pobl i gael swyddi newydd. Byddwn yn adfer capasiti yn y GIG ac yn helpu ein diwydiannau a'n busnesau i baratoi ar gyfer y cyfleoedd sydd o'n blaenau.
> 
> 
> "Mae'n gynllun tryloyw a chyraeddadwy ond mae'n cydnabod yr angen am weithredu radical a meddwl arloesol yn wyneb her na welwyd ei thebyg o'r blaen."


Mae'r Rhaglen Lywodraethu yn amlinellu ymrwymiadau trawsbynciol ac amcanion llesiant Llywodraeth Cymru gan gynnwys:


### Darparu gofal iechyd datblygedig ac effeithiol yn agosach at gartrefi pobl


* Rhoi blaenoriaeth i fuddsoddi mewn gwasanaethau iechyd meddwl
* Sefydlu ysgol feddygol newydd yn y Gogledd
* Cyflwyno gwasanaethau iechyd meddwl plant a’r glasoed mewn ysgolion ledled Cymru.


### Diogelu, ailadeiladu a datblygu ein gwasanaethau ar gyfer pobl agored i niwed


* Talu’r cyflog byw gwirioneddol i weithwyr gofal
* Cynyddu prentisiaethau ym maes gofal a recriwtio mwy o siaradwyr Cymraeg
* Ariannu gofal plant i fwy o deuluoedd lle mae rhieni mewn addysg a hyfforddiant.


### Adeiladu economi ar sail egwyddorion gwaith teg, cynaliadwyedd a diwydiannau a gwasanaethau’r dyfodol


* Cyflwyno’r Warant i Bobl Ifanc, gan roi i bawb o dan 25 oed y cynnig o waith, addysg, hyfforddiant neu hunangyflogaeth
* Creu 125,000 o brentisiaethau pob oed
* Datblygu Her Morlyn Llanw a chefnogi syniadau a all wneud Cymru yn ganolfan fyd eang o dechnolegau llanw sy’n dod i’r amlwg
* Ceisio targed o 30% ar gyfer gweithio o bell.


### Adeiladu economi gryfach a gwyrddach wrth inni ddatgarboneiddio cymaint â phosibl


* Lansio Cynllun Buddsoddi 10 mlynedd newydd yn Seilwaith Cymru ar gyfer economi ddigarbon
* Uwchraddio ein seilwaith digidol a chyfathrebu.
* Gweithio tuag at ein targed newydd o 45% o deithiau drwy ddulliau cynaliadwy erbyn 2040, gan bennu nodau mwy ymestynnol lle bo hynny’n bosibl.


### Ymgorffori ein hymateb i’r argyfwng hinsawdd a natur ym mhopeth a wnawn


* Deddfu i ddiddymu’r defnydd o blastigau untro sydd yn aml yn cael eu taflu fel sbwriel
* Creu Coedwig Genedlaethol a fydd yn ymestyn o’r Gogledd i’r De
* Cyflwyno deddfwriaeth i ddelio â gwaddol canrifoedd o fwyngloddio, gan gryfhau pwerau’r awdurdodau lleol i sicrhau bod y cyhoedd a’r amgylchedd yn cael eu diogelu
* Cyflwyno Deddf Aer Glân, yn gyson â chanllawiau Sefydliad Iechyd y Byd. Ehangu’r ddarpariaeth o fonitro ansawdd aer.


### Parhau â’n rhaglen hirdymor o ddiwygio addysg, a sicrhau bod anghydraddoldebau addysgol yn lleihau a bod safonau’n codi


* Ariannu hyd at 1,800 o staff tiwtora ychwanegol mewn ysgolion
* Parhau i fodloni’r cynnydd yn y galw am brydau ysgol am ddim ac adolygu’r meini prawf cymhwysedd, gan ymestyn yr hawl cyn belled ag y mae adnoddau’n caniatáu
* Ymchwilio i ddiwygio’r diwrnod ysgol a’r flwyddyn ysgol.


### Dathlu amrywiaeth a gweithredu i ddileu anghydraddoldeb o bob math


* Edrych ar ddeddfwriaeth i fynd i’r afael â bylchau cyflog ar sail rhywedd, cyfeiriadedd rhywiol, ethnigrwydd, anabledd, a ffurfiau eraill ar wahaniaethu
* Treialu dull o ymdrin â’r incwm sylfaenol
* Sicrhau bod cyrff cyhoeddus a’r rhai sy’n cael arian cyhoeddus yn mynd i’r afael â gwahaniaethau cyflog
* Rhoi targedau ar waith ynghylch cyllidebu ar sail rhyw
* Sicrhau bod hanes a diwylliant ein cymunedau Du, Asiaidd, ac Ethnig Leiafrifol yn cael eu cynrychioli’n briodol drwy fuddsoddi ymhellach yn ein sector diwylliannol a’n rhwydwaith amgueddfeydd
* Sicrhau bod ein system trafnidiaeth gyhoeddus yng Nghymru’n fwy hygyrch i bobl
* anabl.


### Bwrw ymlaen tuag at filiwn o siaradwyr Cymraeg, a galluogi twristiaeth, chwaraeon a’r celfyddydau i ffynnu


* Sefydlu Gwasanaeth Cerddoriaeth Cenedlaethol
* Ymgynghori ar ddeddfwriaeth sy’n caniatáu i awdurdodau lleol godi ardoll twristiaeth
* Cyflwyno Bil Addysg Gymraeg Cymraeg 2050 i gryfhau a chynyddu ein darpariaeth mewn ysgolion Cymraeg
* Hyrwyddo mynediad cyfartal at chwaraeon a chefnogi athletwyr ifanc a thalentog a chlybiau llawr gwlad
* Datblygu cynlluniau ar gyfer Amgueddfa’r Gogledd.


### Gwneud ein dinasoedd, ein trefi a’n pentrefi yn lleoedd gwell fyth i fyw a gweithio ynddynt


* Adeiladu 20,000 o gartrefi cymdeithasol carbon\-isel newydd i’w rhentu
* Gwella diogelwch adeiladau fel bod pobl yn teimlo’n ddiogel yn eu cartrefi
* Gwneud 20mya yn derfyn cyflymder diofyn mewn ardaloedd preswyl
* Gwahardd parcio ar y palmant, ble bynnag y bo modd.


### Arwain Cymru mewn sgwrs genedlaethol ar y cyd ynglŷn â’n dyfodol cyfansoddiadol, a rhoi’r presenoldeb cryfaf posibl i’n gwlad ar y llwyfan byd\-eang


* Sefydlu comisiwn sefydlog annibynnol i ystyried dyfodol cyfansoddiadol Cymru
* Sefydlu Academi Heddwch yng Nghymru
* Ceisio diwygio’r dreth gyngor i sicrhau system decach i bawb
* Rhoi rhaglen cyfnewid dysgu rhyngwladol gwerth £65 miliwn ar waith.






Translation:


 
The 5\-year plan shows how the new Welsh Government will deliver on the promises made to voters during the Senedd 2021 election and how it will tackle the big challenges we face in Wales.


Climate change and the environment will be at the heart of the new government – a new “super\-Ministry” has been created, bringing together the big policy areas to help Wales reach its legally binding target of reaching Net Zero by 2050\.


For the first time, transport, planning, housing and energy are brought together, with the environment, to tackle the climate and nature emergencies, making sure climate change is firmly on the agenda for every public service and private sector business.


First Minister Mark Drakeford said:



> “We will build a fairer, greener, stronger and ever more successful Wales that we all want for ourselves and for each other.
> 
> 
> “But I am determined that as we move Wales forward, no one will be left behind and no one will be held back.
> 
> 
> “People in Wales look after each other, and this programme is built on exactly that principle.
> 
> 
> “These plans will help move Wales forward beyond the pandemic which has affected every part of our lives. They focus on the areas where we can make the greatest difference to people and communities.
> 
> 
> “We will help our learners catch up and help people into new jobs. We will restore capacity in the NHS and help our industries and businesses prepare for the opportunities that lie ahead of us.
> 
> 
> “It is a transparent and achievable plan but recognises the need for radical action and innovative thinking in the face of unprecedented challenge.”


The Programme for Government highlights the cross\-cutting commitments and the Welsh Government’s wellbeing objectives including:


### Provide advanced, effective healthcare closer to people’s homes


* Prioritise investment in mental health
* Establish a new medical school in North Wales
* Roll out child and adolescent mental health services in schools across Wales.


### Protect, re\-build and develop our services for vulnerable people


* Pay care workers the real living wage
* Increase apprenticeships in care and recruit more Welsh speakers
* Fund childcare for more families where parents are in education and training.


### Build an economy based on the principles of fair work, sustainability and the industries and services of the future


* Deliver the Young Person’s Guarantee, giving everyone under 25 the offer of work, education, training, or self\-employment
* Create 125,000 all\-age apprenticeships
* Develop a Tidal Lagoon Challenge Fund and support ideas that can make Wales a world centre of emerging tidal technologies
* Seek a 30% target for working remotely.


### Build a stronger, greener economy as we make maximum progress towards decarbonisation


* Launch a new 10\-year Wales Infrastructure Investment Plan for a zero\-carbon economy
* Upgrade our digital and communications infrastructure
* Work towards our new target of 45% of journeys by sustainable modes by 2040, setting more stretching goals where possible.


### Embed our response to the climate and nature emergency in everything we do


* Legislate to abolish the use of more commonly littered, single\-use plastics
* Create a National Forest to extend from North to South Wales
* Introduce legislation to deal with the legacy of centuries of mining and ensure coal tip safety; strengthening local authority powers to protect the public and the environment
* Introduce a Clean Air Act, consistent with World Health Organisation guidance. Extend the provision of air quality monitoring.


### Continue our long\-term programme of education reform, and ensure educational inequalities narrow and standards rise


* Fund up to 1,800 additional tutoring staff in schools
* Continue to meet the rise in demand for Free School Meals and review the eligibility criteria, extending entitlement as far as resources allow
* Explore reform of the school day and the school year.


### Celebrate diversity and move to eliminate inequality in all of its forms


* Explore legislation to address pay gaps based on gender, sexual orientation, ethnicity, disability, and other forms of discrimination.
* Pilot an approach to basic income
* Ensure public bodies and those receiving public funding address pay disparities
* Implement targets around gender budgeting
* Ensure the history and culture of Black, Asian and Minority Ethnic communities are properly represented by investing further in our cultural sector and museum network
* Make our Welsh public transport system more accessible to disabled people.


### Push towards a million Welsh speakers, and enable our tourism, sports and arts industries to thrive


* Establish a National Music Service
* Consult on legislation permitting local authorities to raise a tourism levy
* Introduce a Cymraeg 2050 Welsh Language Education Bill to strengthen and increase Welsh language school provision
* Promote equal access to sports and support young and talented athletes and grassroots clubs
* Develop plans for a Museum of North Wales.


### Make our cities, towns a villages even better places in which to live and work


* Build 20,000 new\-low carbon social homes for rent
* Improve building safety so people feel safe and secure in their homes
* Make 20mph the default speed limit in residential areas
* Ban pavement parking wherever possible.


### Lead Wales in a national civic conversation about our constitutional future, and give our country the strongest possible voice on the world stage


* Establish an independent, standing commission to consider the constitutional future of Wales
* Establish a Peace Academy in Wales
* Seek to reform council tax to ensure a fairer system for all
* Put in place a £65 million international learning exchange programme.