Translate the text from English to Welsh.



 
Bore da, good morning everyone. It’s good to be here with you today.


I’d like to thank Wonkhe and the Open University in Wales for the invitation.


I very much see this event as an unofficial, but important, contribution to the consultation process that I launched a fortnight ago.


As many of you will know, that consultation closes on February the 14th.


Now, based on the mostly positive reaction to the government’s proposals I’m not expecting a Valentine’s Day massacre on that last day of the consultation!


In fact, I’m very much hoping that we’re on the road to a beautiful relationship as Humphrey Bogart might have said.


One in which we get the balance right in supporting students when they most need it, and enables our universities to compete internationally. As Gavan Conlon from London Economics has put it “doing more, with less, but better”!


You have a packed agenda today where I’m sure you’ll get into the details of the Diamond package. Therefore, in the short time available to me before questions, I thought it useful to focus on three elements: the how, the who and the why:


* first, I’ll discuss our approach to these reforms
* second, I’ll set out what I think it means to innovate in this area
* and Third, I’ll try and place our reforms within a wider context.


Of course, with only ten minutes or so, this will only be a starting point. But I want to share some of our thinking.


We were fortunate to have someone of Sir Ian’s calibre – and his panel of experts – lead the review. We had leaders of institutions here in Wales, as well as representatives from the parties, the NUS and industry. But I do think that Sir Ian’s keen eye, and assured leadership and analysis, has been crucial in getting us to this position.


The report, and indeed our response, is built on foundations that are essential for any progressive reform.


We have been able to balance – and to blend \- principles and practicalities.


The issue at hand was clear.


The current system is unsustainable, but perhaps more importantly, was it actually supporting students in the best way? Was it supporting our sector to be the best it could be for Wales? And was it supporting widening access, through part\-time and onto post\-graduate study?


So, from those challenges, I set out my principles for a progressive and sustainable student support system. I received the support of Cabinet for these, which provided a framework for developing our response to the review.


To remind you, those principles were:


* That we maintain the principle of universalism within a progressive system
* That we have a ‘whole system’ approach
* That investment is shared between Government and those who directly benefit
* That we enhance accessibility, tackling barriers such as living costs
* And that student support is portable across the UK.


In practice, this means combining universal and means\-tested support; committing to cohort protection for those in the current system; and extending ELQ exemptions rather than abolishing them completely.


And at all times seeking to avoid unintended consequences. Which, if I’m being honest, have too often emerged from the various reforms across the border.


Which brings me onto my second point.


Higher education operates in a UK\-wide context. This brings many benefits. The OU itself a good example of a four nations institution that gains from its UK scale, but is nimble enough to operate at a Wales national level. But it also brings many challenges.


Decisions made in Westminster – directly and indirectly – have a knock\-on effect on the three other UK nations.


But what is certainly not true, is the perception that policy in England is the norm from which we in Wales might deviate.


This is a pejorative that portrays us as mischief\-makers or an errant cousin.


When, in fact, the truth is that our Diamond reforms show that Wales is innovative, international and potentially an inspiration.


We are already taking calls from other administrations. As David Morris predicted on Wonkhe in September:


“questions will be asked across the UK about why can Wales be so much more generous to its students. Diamond could be a game changer, across the entire UK.”


As my officials in our schools’ division well know, I am driven by an ambition that Wales learns from the best, so that we can then be a model of best practice.


I want to see policymakers from around the world visiting Wales to learn from us on how to raise standards, reduce the attainment gap and deliver a new curriculum.


Surely people must be fed up of always visiting Finland or Korea – let’s be great enough so that they come to Fishguard or Caernarfon instead!


I want our HE reforms to become the template for other systems.


It would be a welcome change if Welsh Vice Chancellors decided to enlighten their English counterparts about the bold, collective, decisions that we have taken here. If that starts happening, then I know I will be on my way to achieving my ambition!


And then I may just start to be more sympathetic to other demands about emulating certain aspects of the English system.


Thirdly, I want to go back to a point I made in my statement to the Assembly in September when I originally welcomed the report.


In his foreword, Sir Ian mentioned the famous principle of the Robbins Report that access to university should be based on ability alone, not the ability to afford it.


It is often overlooked that in setting out the aims of a higher education system, the Robbins Report also said that “The system as a whole must be judged deficient unless it provides adequately for all”.


I believe that in being the first in the UK, indeed perhaps the first in Europe, to make available equivalent maintenance support across mode and level of study, we really are moving towards a system that provides for all.


The work of NUS Wales, through their research and continuing constructive engagement, has been bold in addressing student funding priorities head\-on. And they have made the case for all types of students, not just the traditional eighteen year\-olds.


That’s why I was taken aback in a recent interview with the Times Higher Education when they suggested that we were implementing something akin to the English system.


Let me be clear, I am committed to the idea of higher education as a common good. And one expression of that is the sharing of cost between student, institution and government.


But it can’t just be one type of student. That is neither progressive nor appropriate for a competitive modern economy and society.


So the option is either a system that treats all students the same and government makes a complete retreat from student support, or you commit fully to a partnership where we share those costs when students most need it.


Thanks to the Diamond Package we have a practical, progressive and consistent system that ensures Wales can take the latter option.


And I want to underline our fundamental shift towards that ‘whole system’ approach I mentioned earlier.


Providing parity of support across part\-time and post\-graduate provides us with a real chance to tackle some of those enduring inequalities in social mobility, employment outcomes, access to the professions, diversity in academia and the essential promotion of life\-long learning.


In conclusion I would also emphasise that the shift in student support provides us with the opportunity to be smart and sustainable in higher education funding.


Financial decisions are, of course, for future budget negotiations. But I am committed to a higher education system that is supported to deliver on social mobility, on research and scholarship, on an engaged democracy, on enabling entrepreneurship, and on national prosperity.


These are exciting times to be part of the collective effort to reform education in Wales, building better futures for our citizens and for our nation. Our proposed changes to student support funding and higher education finance are an ambitious, but essential, aspect of that mission.


Thank you for the invitation today to share some of my thoughts on delivering Diamond. I look forward to hearing your questions.







Translation:


 
Bore da bawb. Mae'n dda cael bod yma gyda chi heddiw.


Hoffwn ddiolch i Wonkhe a'r Brifysgol Agored yng Nghymru am y gwahoddiad.


Mae'r digwyddiad hwn, yn fy marn i, yn gyfraniad answyddogol, ond pwysig, i'r broses ymgynghori a lansiwyd gennyf bythefnos yn ôl.


Fel y gwyr llawer ohonoch, bydd y broses ymgynghori honno yn dod i ben ar 14 Chwefror.


Nawr, ar ôl yr ymateb cadarnhaol a gafwyd ar y cyfan i gynigion y llywodraeth, nid wyf yn disgwyl cyflafan Dydd San Ffolant ar ddiwrnod olaf yr ymgynghoriad!


Yn wir, rwy'n mawr obeithio ein bod ar y trywydd iawn i feithrin cydberthynas wych, neu 'the beginning of a beautiful friendship' yng ngeiriau Humphrey Bogart.


Un lle rydym yn sicrhau'r cydbwysedd cywir rhwng rhoi cymorth i fyfyrwyr pan fydd ei angen arnynt fwyaf, a galluogi ein prifysgolion i gystadlu'n rhyngwladol. Fel y dywedodd Gavan Conlon o London Economics, "gwneud mwy, gyda llai, ond yn well!"


Mae gennych agenda lawn heddiw lle y byddwch, rwy'n siwr, yn trafod manylion pecyn Diamond. Felly, yn yr amser byr sydd gennyf cyn mynd ati i ateb unrhyw gwestiynau, efallai y byddai'n ddefnyddiol canolbwyntio ar dair elfen, sef sut, pwy a pham:


* yn gyntaf, af ati i drafod y ffordd y byddwn yn cyflwyno'r diwygiadau hyn
* yn ail, af ati i nodi'r hyn y mae'n ei olygu i fod yn arloesol yn y maes hwn, yn fy marn i
* ac yn drydydd, ceisiaf osod ein diwygiadau mewn cyd\-destun ehangach.


Wrth gwrs, man cychwyn yn unig fydd hwn gan mai dim ond tua deg munud sydd gennym. Ond rwyf am rannu rhai o'n syniadau.


Roeddem yn ffodus i gael rhywun o safon Syr Ian \- a'i banel o arbenigwyr \- yn arwain yr adolygiad. Roedd gennym arweinwyr sefydliadau yma yng Nghymru, yn ogystal â chynrychiolwyr o'r pleidiau, Undeb Cenedlaethol y Myfyrwyr (UCM) a diwydiant. Ond mae llygad craff Syr Ian, ynghyd â'i arweinyddiaeth a'i waith dadansoddi cadarn, wedi bod yn hanfodol, yn fy marn i, er mwyn cyrraedd y pwynt hwn.


Mae'r adroddiad, ac yn wir ein hymateb, wedi'u hadeiladu ar sylfeini sy'n hanfodol ar gyfer unrhyw broses ddiwygio flaengar.


Rydym wedi gallu cyfuno egwyddorion â ffactorau ymarferol a sicrhau cydbwysedd rhyngddynt.


Roedd y mater dan sylw yn glir.


Nid yw'r system gyfredol yn gynaliadwy. Ond efallai'n bwysicach na hynny, a oedd y system honno'n cynorthwyo myfyrwyr yn y ffordd orau posibl? A oedd yn helpu ein sector i weithredu yn y ffordd orau posibl i Gymru? Ac a oedd yn cefnogi'r broses o ehangu mynediad, drwy astudiaethau rhan amser ac ymlaen i astudiaethau ôl\-raddedig.


Felly, yn seiliedig ar yr heriau hynny, nodais fy egwyddorion ar gyfer system gymorth flaengar a chynaliadwy i fyfyrwyr. Cafodd yr egwyddorion hyn gefnogaeth y Cabinet, gan ddarparu fframwaith ar gyfer datblygu ein hymateb i'r adolygiad.


Er mwyn eich atgoffa, dyma'r egwyddorion hynny:


* ein bod yn cynnal egwyddor o gyffredinoliaeth mewn system flaengar
* bod dull gweithredu 'system gyfan' ar waith
* y caiff buddsoddiad ei rannu rhwng y Llywodraeth a'r sawl sy'n cael budd uniongyrchol ohono
* ein bod yn gwella hygyrchedd, gan fynd i'r afael â rhwystrau fel costau byw
* a bod y cymorth a roddir i fyfyrwyr ar gael unrhyw le yn y DU.


Yn ymarferol, mae hyn yn golygu cyfuno cymorth cyffredinol a chymorth ar sail prawf modd; ymrwymo i ddiogelu'r sawl sy'n rhan o'r system bresennol; ac ymestyn yr eithriadau sy'n gysylltiedig â chymwysterau lefel mynediad (ELQ) yn hytrach na'u dileu yn gyfan gwbl.


Ac, ar bob cyfrif, ceisio osgoi canlyniadau anfwriadol sydd, os wyf yn onest, wedi'u gweld yn llawer rhy aml yn sgil y gwahanol ddiwygiadau ar draws y ffin.


Ac mae hynny'n fy arwain at fy ail bwynt.


Mae addysg uwch yn gweithredu ledled y DU, gan gynnig llawer o fanteision. Mae'r Brifysgol Agored ei hun yn enghraifft dda o sefydliad pedair gwlad sy'n cael budd o'r ffaith ei fod yn gweithredu ledled y DU, ond sy'n ddigon hyblyg i weithredu ar lefel genedlaethol yng Nghymru. Ond mae hefyd yn creu llawer o heriau.


Mae'r penderfyniadau a wneir yn San Steffan yn effeithio ar y tair gwlad arall yn y DU \- yn uniongyrchol ac yn anuniongyrchol.


Ond yr hyn nad yw'n wir yn sicr yw'r canfyddiad mai polisïau yn Lloegr yw'r norm y gallwn ni yng Nghymru wyro oddi wrtho.


Mae hyn yn ddifrïol ac yn ein portreadu fel rhywun sy'n creu helynt neu gefnder cyfeiliornus.


Mewn gwirionedd, mae diwygiadau Diamond yn dangos bod Cymru yn wlad arloesol a rhyngwladol ac y gallai fod yn ysbrydoliaeth.


Rydym eisoes yn cael galwadau gan weinyddiaethau eraill. Fel y rhagfynegodd David Morris ar Wonkhe ym mis Medi:


"bydd cwestiynau'n cael eu gofyn ym mhob cwr o'r DU ynghylch sut y gall Cymru fod cymaint yn fwy hael i'w myfyrwyr. Gallai Diamond arwain at newidiadau ar draws y DU gyfan."


Fel y gwyr fy swyddogion yn ein his\-adran ysgolion, rwy'n cael fy ysgogi gan uchelgais bod Cymru yn dysgu gan y gorau, fel y gallwn ninnau wedyn fod yn fodel arfer gorau.


Rwyf am weld llunwyr polisïau rhyngwladol yn ymweld â Chymru er mwyn dysgu sut mae codi safonau, lleihau'r blwch cyrhaeddiad a chyflwyno cwricwlwm newydd.


Does bosibl nad yw pobl wedi syrffedu erbyn hyn ar ymweld â'r Ffindir neu Korea \- gadewch i ni fod yn ddigon nodedig i'w denu i Abergwaun neu Gaernarfon yn lle hynny!


Rwyf am weld y gwaith sy'n cael ei wneud gennym i ddiwygio addysg uwch yn cael ei ddefnyddio fel templed ar gyfer systemau eraill.


Byddai'n newid calonogol pe bai Is\-gangellorion Cymru yn penderfynu hysbysu eu cymheiriaid yn Lloegr am y penderfyniadau beiddgar a gymerwyd ar y cyd gennym yma. Os bydd hynny'n dechrau digwydd, rwy'n gwybod y byddaf ar y trywydd iawn i gyflawni fy uchelgais!


Ac yna efallai y dechreuaf fod yn fwy cydymdeimladol tuag at ofynion eraill ynglyn ag efelychu agweddau penodol ar y system yn Lloegr.


Yn drydydd, hoffwn ddychwelyd at bwynt a wnes yn fy natganiad i'r Cynulliad ym mis Medi pan groesewais yr adroddiad yn wreiddiol.


Yn ei ragair, soniodd Syr Ian am yr egwyddor adnabyddus yn Adroddiad Robbins, sef y dylai mynediad i brifysgol fod yn seiliedig ar allu'n unig, ac nid y gallu i'w fforddio.


Noda Adroddiad Robbins hefyd fod yn rhaid barnu bod y system gyfan yn ddiffygiol os nad yw'n darparu'n ddigonol i bawb, pwynt a gaiff ei anwybyddu'n aml wrth bennu nodau system addysg uwch.


Fel y cyntaf yn y DU ac, yn wir, efallai'r cyntaf yn Ewrop, i sicrhau bod cymorth cynhaliaeth cyfatebol ar gael ar gyfer pob dull a lefel o astudio, credaf ein bod yn symud tuag at system sy'n darparu i bawb.


Mae UCM Cymru, drwy ei ymchwil a'i waith adeiladol parhaus, wedi mynd i'r afael â blaenoriaethau cyllido myfyrwyr yn uniongyrchol. Ac mae wedi cyflwyno achos dros gynnwys pob math o fyfyrwyr, nid dim ond myfyrwyr traddodiadol 18 oed.


Dyna pam i mi gael fy synnu mewn cyfweliad diweddar gyda Times Higher Education pan awgrymwyd ein bod yn gweithredu system debyg i'r un a welir yn Lloegr.


Gadewch i mi fod yn glir, rwy'n ymrwymedig i'r syniad o system addysg uwch sydd o fudd i bawb. Ac un ffordd o ddangos hyn yw drwy rannu costau rhwng y myfyriwr, y sefydliad a'r llywodraeth.


Ond ni ellir cyfyngu hyn i un math o fyfyriwr. Nid yw hynny'n flaengar nac yn briodol ar gyfer economi a chymdeithas gystadleuol a modern.


Felly, yr opsiynau sydd ar gael yw naill ai system sy'n trin pob myfyriwr yn yr un modd gyda'r llywodraeth yn tynnu'r cymorth i fyfyrwyr yn ôl yn gyfan gwbl, neu ymrwymiad llawn i bartneriaeth lle rydym yn rhannu'r costau hynny pan fydd myfyrwyr angen i ni wneud hynny fwyaf.


Diolch i Becyn Diamond, mae gennym system ymarferol, flaengar a chyson sy'n sicrhau bod Cymru yn gallu dewis yr ail opsiwn.


Ac rwyf am danlinellu ein newid sylfaenol tuag at ddull gweithredu 'system gyfan' y soniais amdano yn gynharach.


Drwy sicrhau y rhoddir yr un cymorth i fyfyrwyr rhan amser ac ôl\-raddedigion, mae gennym gyfle gwirioneddol i fynd i'r afael â rhai o'r anghydraddoldebau parhaus hynny a welir ym maes symudedd cymdeithasol, canlyniadau cyflogaeth, mynediad i'r proffesiynau, amrywiaeth yn y byd academaidd a'r gwaith hollbwysig o hyrwyddo dysgu gydol oes.


I gloi, hoffwn hefyd bwysleisio bod y newid i'r cymorth a roddir i fyfyrwyr yn rhoi cyfle i ni fod yn graff ac yn gynaliadwy wrth fynd ati i gyllido addysg uwch.


Wrth gwrs, caiff penderfyniadau ariannol eu gwneud mewn trafodaethau ynghylch y gyllideb yn y dyfodol. Ond rwy'n ymrwymedig i sicrhau bod gennym system addysg uwch a gefnogir i gyflawni ym maes symudedd cymdeithasol, ymchwil ac ysgoloriaethau, democratiaeth agored, entrepreneuriaeth a ffyniant cenedlaethol.


Mae hwn yn gyfnod cyffrous i fod yn rhan o'r ymdrech gyfunol i ddiwygio addysg yng Nghymru, gan adeiladu dyfodol gwell i'n dinasyddion ac i'n cenedl. Mae ein newidiadau arfaethedig i'r broses o gyllido cymorth myfyrwyr a chyllid addysg uwch yn agwedd uchelgeisiol ond hanfodol ar y genhadaeth honno.


Diolch am y gwahoddiad heddiw i rannu rhai o'm syniadau ynghylch cyflawni argymhellion Diamond. Edrychaf ymlaen at glywed eich cwestiynau.