Translate the text from Welsh to English.



 
Ym mis Mai 2015, yn dilyn adolygiad o'i pholisi ac ymgynghoriad cyhoeddus eang, mabwysiadodd Llywodraeth Cymru bolisi o blaid rheoli gwastraff ymbelydrol uwch ei actifedd (GUA) yn y tymor hir trwy ei waredu'n ddaearegol. Mae mabwysiadu'r polisi hwn yn cynnig ateb parhaol ar gyfer rheoli GUA yn hytrach na'i adael yn broblem i'w datrys gan genedlaethau'r dyfodol. Mae'r polisi o waredu GUA yn ddaearegol wedi'i fabwysiadu ledled y byd fel yr opsiwn gorau a mwyaf diogel ar gyfer y tymor hir. Mae hefyd yn dilyn cyngor arbenigwyr annibynnol y Pwyllgor ar Reoli Gwastraff Ymbelydrol.   
  
Ar ôl mabwysiadu polisi o blaid gwaredu gwastraff ymbelydrol yn ddaearegol, ymunodd Llywodraeth Cymru â rhaglen a ariennir gan Lywodraeth y DU i chwilio am un cyfleuster gwaredu daearegol (CGD) ar gyfer GUA Cymru, Lloegr a Gogledd Iwerddon. Cynhelir y rhaglen gan Radioactive Waste Management Ltd (RWM), is\-gwmni sy'n perthyn i'r Awdurdod Datgomisiynu Niwclear.   
  
Er bod Llywodraeth Cymru o blaid gwaredu daearegol, nid yw hynny o reidrwydd yn golygu y caiff CGD ei adeiladu yng Nghymru na chwaith bod Llywodraeth Cymru'n gofyn am gael adeiladu CGD yng Nghymru. Nid yw Llywodraeth Cymru wedi ystyried na chlustnodi safleoedd neu gymunedau posibl ar gyfer CGD yng Nghymru. Mae ein polisi yn glir: ni chaiff CGD ei adeiladu yng Nghymru onid oes cymuned sy'n fodlon cynnig lleoliad iddo yn wirfoddol.

 Mae Llywodraeth Cymru yn gefnogol iawn i'r ymagwedd wirfoddoli hon, sef y byddai cymuned a allai fod yn fodlon cynnig lleoliad yn gofyn am drafodaeth â RWM ynghylch cynnig lleoliad i CGD. Gallai'r trafodaethau hyn bara hyd at ugain mlynedd, ond gallai'r gymuned dan sylw dynnu ei chynnig yn ôl unrhyw bryd yn y cyfnod hwnnw. Cyn gwneud penderfyniad terfynol ynghylch cynnal CGD, byddai angen mesur cefnogaeth y cyhoedd yn y gymuned dan sylw. Ni cheir cynnal CGD oni cheir canlyniad positif i brawf o gefnogaeth y gymuned.

 Ym mis Rhagfyr 2015, ar ôl ymgynghoriad cyhoeddus arall, cyhoeddodd Llywodraeth Cymru ddatganiad polisi oedd yn cynnig amlinelliad bras o'r trefniadau ar gyfer gweithio gyda chymunedau a allai fod yn fodlon cynnig lleoliad i CGD yng Nghymru pe bai unrhyw rai yn gofyn am drafodaeth am hynny.

 Rwyf am gyhoeddi ymgynghoriad arall nawr, i ofyn am ymatebion i gynigion ar gyfer trefniadau manwl ar gyfer gweithio gyda chymunedau yng Nghymru sydd am drafodaeth am gynnig lleoliad i CGD. Rydym am fabwysiadu trefniadau fydd yn adlewyrchu amgylchiadau arbennig Cymru ac a fydd yn gydnaws hefyd â'r rheini a fabwysiedir gan BEIS. Bydd hyn yn caniatáu i gymunedau yng Nghymru ddechrau trafod â RWM ar yr un lefel â chymunedau yn Lloegr a Gogledd Iwerddon.

 Yn ogystal ag angen cymuned fyddai'n fodlon lleoli CGD yng Nghymru, bydd angen cymeradwyaeth i’w achosion diogelwch ar RWM gan y Swyddfa Rheoleiddio Niwclear (ONR) o ran diogelwch a sicrwydd niwclear, a chan Gyfoeth Naturiol Cymru o ran diogelu iechyd pobl a'r amgylchedd. Bydd agen cymeradwyaeth y system gynllunio yng Nghymru ar gyfer unrhyw CGD yng Nghymru.

 Byddaf yn ystyried yr ymatebion i'r ymgynghoriad hwn cyn mabwysiadu unrhyw drefniadau manwl ar gyfer gweithio gyda chymunedau a allai fod yn fodlon cynnig lleoliad yng Nghymru.   








Translation:


 
In May 2015, following a policy review and substantial public consultation, the Welsh Government adopted a policy supporting geological disposal for the long\-term management of higher activity radioactive waste (HAW).  Adopting this policy allows for a permanent solution for the management of HAW, rather than leaving this responsibility to future generations.  Geological disposal has also been adopted around the World as the best and safest option for the long term management of HAW.  This also follows the advice of the independent expert Committee on Radioactive Waste Management.  

  

Following the adoption of geological disposal the Welsh Government joined a programme, funded by the UK Government, to seek a single geological disposal facility (GDF) for the HAW from Wales, England and Northern Ireland.  The programme will be delivered by Radioactive Waste Management Ltd (RWM), a subsidiary of the Nuclear Decommissioning Authority.  

  

Although the Welsh Government supports geological disposal, this does not necessarily mean a GDF will be built in Wales or that the Welsh Government will seek to have a GDF built in Wales.  The Welsh Government has not considered or identified any potential sites or communities for a GDF in Wales.  Our policy is very clear, a GDF can only be sited in Wales if a community voluntarily comes forward to host it.  


The Welsh Government strongly supports this voluntarist approach whereby a potential host community would seek discussions with RWM about hosting a GDF. These discussions may last for up to twenty years, during which a potential host community will be able to withdraw at any time. Before a final decision about siting a GDF is taken, a test of public support in the potential host community would be required.  A GDF cannot be sited in that community unless the test resulted in a positive outcome.


In December 2015, following a further public consultation, the Welsh Government issued a policy statement setting down the broad outline of arrangements for working with potential host communities in Wales should any wish to seek discussions about potentially hosting a GDF.


I am now issuing a further consultation, seeking responses on proposals for the detailed arrangements for working with communities in Wales which may wish to seek discussions about potentially hosting a GDF.  We are seeking to adopt arrangements which reflect the special circumstances in Wales and which will also be compatible with those being adopted by BEIS.  This will allow communities in Wales to enter discussions with RWM on an equal basis as communities from England and Northern Ireland.


In addition to needing a willing host community, for a GDF in Wales, RWM will also need to gain approval for safety cases from the Office for Nuclear Regulation (ONR) in respect of nuclear safety and security, and Natural Resources Wales in respect of protection of human health and the environment.  Any GDF in Wales would also need approval through the planning system in Wales.


I will consider the responses to this consultation before adopting any detailed arrangements for working with potential host communities in Wales.