Translate the text from Welsh to English.



 
Mae'r datganiad hwn yn diweddaru'r Senedd ar y data allyriadau nwyon tŷ gwydr diweddaraf ar gyfer Cymru.  


Mae'r data allyriadau tiriogaethol a ryddhawyd yr wythnos hon gan y Rhestr Genedlaethol Allyriadau Atmosfferig (Adroddiadau – NAEI, y DU (beis.gov.uk) (dolen allanol \- Saesneg yn Unig) yn dangos yn 2021, yr amcangyfrifwyd bod cyfanswm allyriadau nwyon tŷ gwydr yn cyfateb â 36\.3 miliwn tunnell o garbon deuocsid (CO2\), gostyngiad o 35% o'i gymharu ag allyriadau'r flwyddyn sylfaen\[1] a chynnydd o 7% o gymharu â 2020\. Er gwaethaf y cynnydd rhwng 2020 a 2021, roedd allyriadau Cymru yn 2021 6% yn is na'r lefelau cyn y pandemig yn 2019\. Mae rhan fwyaf y cynnydd yn 2021 o ganlyniad i gynnydd mewn allyriadau o orsafoedd pŵer, cynhyrchu haearn a dur, a thrafnidiaeth ffyrdd, sy'n gyson â’r adfywio economaidd yn dilyn pandemig COVID\-19\.


Mae'r data crai a gyhoeddwyd yr wythnos hon yn darparu'r dystiolaeth gyntaf o berfformiad yn erbyn ail garbon Cymru (2021\-25\). Mae'r ail gyllideb garbon wedi'i gosod ar ostyngiad cyfartalog mewn allyriadau o 37% dros y cyfnod o bum mlynedd, gydag uchelgais i ragori ar y targed hwn. Mae system cyllideb carbon Cymru yn edrych ar draws cyfnodau o 5 mlynedd i asesu perfformiad yn erbyn y duedd gyffredinol mewn allyriadau. Bydd Cyfrif Allyriadau Net Cymru llawn, y mae ein targedau cyfreithiol yn seiliedig arno yn cael eu cyhoeddi yn ein Datganiad Terfynol deddfwriaethol, ar ddiwedd cyfnod Cyflawni Cyllideb Carbon 2\.


Mae’r newid yn yr hinsawdd yn gofyn i bawb weithredu. Nawr mae'r ffocws ar ddarparu Net Sero Cymru a sicrhau'r buddion mwyaf posibl i gymunedau a natur yn y camau a gymerwn. Cyn bo hir, bydd Llywodraeth Cymru yn cyhoeddi ein Strategaeth Ymgysylltu â'r Cyhoedd derfynol ar yr Hinsawdd, yr ymgynghorwyd arni ddiwedd 2022\. Bydd hyn yn amlinellu gweledigaeth gadarnhaol ar gyfer ffordd wyrddach o fyw sy'n deg, yn gynhwysol, ac yn cael ei gyrru gan yr egwyddor arweiniol o 'adael neb ar ôl'. Byddwn yn ymgysylltu â phobl i fynd i'r afael â newid yn yr hinsawdd ac yn y rhan y gall y cyhoedd ei chwarae.


Y llynedd, cyhoeddodd Llywodraeth Cymru Alwad am Dystiolaeth Pontio Teg hefyd, a derbyniodd dros 100 o ymatebion gan ystod o randdeiliaid. Byddwn yn cyhoeddi adroddiad cryno yn yr hydref ac yn ceisio datblygu fframwaith i gydlynu camau gweithredu yn ddiweddarach yn y flwyddyn.


Mae Cymru'n wynebu heriau a chyfleoedd gwahanol i weddill y DU. Yn y DU mae'r sector masnachu yn cyfrif am oddeutu 25% o allyriadau, tra bod bron i hanner allyriadau Cymru yn y sector masnachu yng Nghymru (46%). Mae hyn yn arwain at amrywioldeb sylweddol yn ein hallyriadau, yn enwedig oherwydd pwysigrwydd a chyfran uchel diwydiant a gweithgynhyrchu'r DU yn ein heconomi a'r ffaith ein bod yn allforiwr net o gynhyrchion ynni i rannau eraill o'r DU. Mae data eleni yn dangos bod y sector cyflenwi ynni a'r sector busnes yn gyfrifol am hanner ein hallyriadau yn 2021\. Mae'r anwadalrwydd arbennig o uchel yn y sectorau hyn ynghyd â'r ffaith bod y sectorau yn bennaf o fewn Llywodraeth y DU, yn golygu nad oes modd rhagweld perfformiad yn erbyn ein targedau. Mae hwn yn bwynt pwysig a amlygodd Y Pwyllgor ar Newid Hinsawdd hefyd yn eu Hadroddiad Cynnydd diweddaraf. Rwy'n gobeithio bod Llywodraeth y DU yn barod i chwarae eu rhan, yn union fel yr ydym ni.


Mae her newid hinsawdd yn gofyn inni weithio gyda'n gilydd. Yr wythnos hon rwyf i ym Mrwsel, fel aelod Grŵp Llywio y Cynghrair Dan2\. Roedd Cymru yn un o sylfaenwyr y rhwydwaith, sydd bellach wedi tyfu i 167 o wladwriaethau unigol, sef cyfanswm o dros 50% o gynnyrch domestig gros byd\-eang. Cyn COP28 ac fel yr amlygwyd gan Gytundeb Hinsawdd Glasgow a Chynlluniau Gweithredu Sharm el\-Sheikh, mae angen gweithredu brys ar sawl lefel. Credwn y gall y camau y mae Cymru ac aelodau eraill o'r rhwydweithiau hyn yn eu cymryd greu pwysau i sicrhau newid ar lefel fyd\-eang, gan ddangos yr hyn sy'n bosibl. Drwy'r clymbleidiau rhyngwladol rydym yn rhan ohonynt rydym wedi cael ysbrydoliaeth ac anogaeth, ac wedi gweld diddordeb gwirioneddol yn y camau sy'n cael eu cymryd yng Nghymru, i wrthwynebu echdynnu tanwyddau ffosil, newid buddsoddiadau seilwaith a mynd ar drywydd adfer ein stôr carbon naturiol.  Gyda'i gilydd mae'r cyfoeth o wybodaeth ac arbenigedd ledled y taleithiau a'r rhanbarthau hyn yn enfawr ac yn rhoi gobaith i mi allu frwydro yn erbyn newid yn yr hinsawdd a gosod y llwybr byd\-eang i allyriadau sero net erbyn 2050\.


\[1] Y blynyddoedd sylfaen ar gyfer allyriadau nwyon tŷ gwydr yw: 1990 ar gyfer carbon deuocsid, methan ac ocsid nitrus; 1995 ar gyfer y nwyon wedi’u fflworeiddio.







Translation:


 
This statement updates the Senedd on the latest greenhouse gas emissions data for Wales.   


The territorial **emissions data released** this week by the National Atmospheric Emissions Inventory (Reports \- NAEI, UK (beis.gov.uk) (external link) shows in 2021, it was estimated that greenhouse gas emissions totalled 36\.3 million tonnes of carbon dioxide (CO2) equivalent, a fall of 35% compared to base year\[1] emissions and an increase of 7% compared to 2020\. Despite the increase between 2020 and 2021, Welsh emissions in 2021 were 6% below the 2019 pre\-pandemic levels. Most of the increase in 2021 is due to increases in emissions from power stations, iron and steel production, and road transport, consistent with economic rebound following the COVID\-19 pandemic.


The raw data published this week provides the first evidence of performance against Wales’ second carbon (2021\-25\). The second carbon budget is set at an average reduction in emissions of 37% over the five year period, with an ambition to exceed this target. The Welsh carbon budget system looks across 5\-year periods to assess performance against the overall trend in emissions. The full Net Welsh Emissions Account, upon which our legal targets are based will be published in our legislative Final Statement, at the end of the Carbon Budget 2 Delivery period.


Climate change requires everyone to act. Now the focus is on the delivery of Net Zero Wales and maximising the benefits for communities and nature in the actions we take. The Welsh Government will shortly publish our final Public Engagement Strategy on Climate, which we consulted upon in late 2022\. This will set out a positive vision for a greener way of living which is fair, inclusive, and driven by the guiding principle of ‘leaving no\-one behind’. We will engage people in how to tackle climate change and in the part the public can play.


Last year the Welsh Government also issued a Just Transition Call for Evidence and received over 100 responses from a range of stakeholders. We will be publishing a summary report in Autumn and looking to develop a framework to coordinate action later in the year.


Wales faces different challenges and opportunities to the rest of the UK. In the UK the traded sector accounts for around 25% of emissions, whilst in Wales nearly half of Welsh emissions are in the traded sector (46%). This results in significant variability in our emissions, due in particular to the importance and high share of UK industry and manufacturing in our economy and the fact that we are a net exporter of energy products to other areas of the UK. This year’s data shows that the energy supply sector and business sector made up half of our emissions in 2021\. The particularly high volatility in these sectors coupled with the sectors being mostly reserved to the UK Government, means that performance against our targets is unpredictable. This is an important point the CCC also highlighted in their latest Progress Report. I hope the UK Government are ready to play their part, just as we are.


The challenge of climate change requires us to work together. This week I am in Brussels, as a Steering Group member of the Under 2 Coalition. Wales was a founding member of the network, which has now grown to 167 individual states, totalling more than 50% of global GDP. In advance of COP28 and as highlighted by the Glasgow Climate Pact and the Sharm el\-Sheikh Implementation Plans, urgent multilevel action is needed. We believe the actions that Wales and other members of these networks take can create pressure to bring about change at the global level, demonstrating what is possible. Through the international coalitions of which we are a part we have drawn inspiration and encouragement, and we have seen real interest in the actions being taken in Wales, to oppose the extraction of fossil fuels, shift infrastructure investment and pursue recovery of our natural carbon stores.  Collectively the wealth of knowledge and expertise throughout these states and regions is huge and gives me hope we can fight against climate change and set the global path to net zero emissions by 2050\.


\[1] Base years for UK greenhouse gas emissions are: 1990 for carbon dioxide, methane and nitrous oxide; 1995 for the fluorinated gases.