Translate the text from Welsh to English.



 
Ym mis Rhagfyr 2022, bu Cymru yn arloesol drwy fod y wlad gyntaf yn y DU i ddeddfu yn erbyn rhestr fanwl o blastigau untro pan gymeradwyodd y Senedd ddeddfwriaeth i wahardd gwerthu cynhyrchion untro diangen i ddefnyddwyr.


Daw hyn i rym ddydd Llun, 30 Hydref pan fydd yr eitemau canlynol yn cael eu gwahardd rhag eu gwerthu ledled y wlad:


* Platiau plastig untro
* Cwpanau plastig untro
* Troellwyr diodydd plastig untro
* Cwpanau wedi'u gwneud o bolystyren allwthiedig ymestynedig neu ewynnog
* Cynwysyddion bwyd tecawê wedi'u gwneud o polystyren allwthiedig ymestynedig neu ewynnog
* Ffyn balŵn plastig untro
* Ffyn cotwm coesyn plastig untro
* Gwellt yfed plastig untro


Mae'r gyfraith newydd yn gam allweddol o ran lleihau llif gwastraff plastig niweidiol i amgylchedd Cymru ac mae'n cael ei chyflwyno yn dilyn ymgynghoriad â'r cyhoedd a rhanddeiliaid eraill.


Bydd yn rhoi'r pŵer i awdurdodau lleol orfodi'r drosedd o gyflenwi neu gynnig cyflenwi'r eitemau hyn sy'n aml yn creu sbwriel \- hyd yn oed pan fyddant yn rhad ac am ddim.


Ar hyn o bryd mae Cymru yn cael ei hystyried y trydydd wlad orau yn y byd am ailgylchu domestig ac mae'r gyfraith newydd yn dangos sut mae Llywodraeth Cymru yn parhau i gymryd camau uchelgeisiol i fynd i'r afael â'r argyfyngau hinsawdd a natur.


Dywedodd y Gweinidog Newid Hinsawdd, Julie James,



> "Mae hon yn foment falch i Gymru wrth i ni gymryd cam arall ymlaen i ddileu plastig o'n traethau, ein strydoedd a'n safleoedd tirlenwi.
> 
> 
> "Os ydym i gyd yn cymryd agwedd 'Tîm Cymru' ac yn ceisio ailddefnyddio, ailgylchu ac atgyweirio mwy, bydd yn helpu i greu dyfodol gwyrddach i genedlaethau i ddod.
> 
> 
> "Mae plastigau untro yn cael eu taflu heb feddwl, gan achosi niwed i fywyd gwyllt a'n hamgylchedd.
> 
> 
> "Mae'r gwaharddiadau hyn yn adeiladu ar weithredoedd cymunedau ledled Cymru sy'n lleihau eu dibyniaeth ar blastig untro diangen.
> 
> 
> "Rydym yn gofyn i fusnesau a sefydliadau baratoi eu hunain ar gyfer y newid drwy leihau eu lefelau stoc, ailgylchu stoc presennol ac ystyried newid i ddewisiadau amgen y gellir eu hailddefnyddio \- a lle nad yw hyn yn bosibl, edrych ar ddewisiadau amgen nad ydynt yn rhai plastig."


Bydd ail gam y gwaharddiad yn cynnwys bagiau plastig untro, caeadau polystyren ar gyfer cwpanau a chynwysyddion bwyd a chynhyrchion wedi'u gwneud o blastig ocso\-ddiraddadwy. Bydd hyn yn dod i rym cyn diwedd tymor y Senedd.


Mae Prifysgol De Cymru wedi mynd ati’n flaengar i leihau'r defnydd o blastigau untro ers 2018\.


Dywedodd y Pennaeth Lletygarwch, Jason Edwards:



> "Cymerwyd camau bach yn y dechrau, a arweiniodd wedyn at gamau mwy wrth i ni dyfu'n fwy hyderus gyda'r atebion roedden ni'n eu datblygu i gyflawni ein nodau.
> 
> 
> "Dros y pum mlynedd diwethaf rydym wedi cyflwyno ystod o gynhyrchion fforddiadwy y gellir eu hailddefnyddio fel blychau salad a blychau prydau poeth y gellir eu hailddefnyddio ar gyfer cludfwyd, cynwysyddion cawl, cwpanau coffi y gellir eu hailddefnyddio, wedi cyflwyno gwydrau ger ffynhonnau dŵr ac ychwanegu opsiynau o ran llestri ar gyfer y cwsmeriaid hynny sy'n anghofio eu cwpanau y gellir eu hailddefnyddio.
> 
> 
> "Lle nad oeddem yn gallu cynnig cynnyrch y gellir ei ailddefnyddio i'n cwsmeriaid, gwnaethom edrych ar sut y gallem wella ein cynnyrch defnydd sengl i fod yn fwy moesegol.
> 
> 
> "Roedd yr atebion yn cynnwys defnyddio bocsys colynnog ar gyfer cludfwyd yn lle bocsys polystyren, defnyddio cyllyll pren yn lle rhai plastig, defnyddio gwellt papur yn lle gwellt plastig a chynnig sawsiau mewn potiau papur yn hytrach na sachets.
> 
> 
> "Ni chawsom unrhyw adborth negyddol wrth lansio'r ardoll, ond fe wnaethon ni sicrhau ein bod ni'n cynnig dewisiadau amgen addas y gellir eu hailddefnyddio i helpu cwsmeriaid osgoi'r tâl yma yn y lle cyntaf.
> 
> 
> "Rydym wedi dysgu bod pobl ifanc yn gefnogol ac yn parhau i fod yn gefnogol i newid."







Translation:


 
In December 2022, Wales made history by becoming the first part of the UK to legislate against a thorough list of single\-use plastics when the Senedd approved legislation to ban selling unnecessary, disposable products to consumers.


This will start to come into effect on Monday, October 30 when the following items will be banned from being sold across the country:


* Single\-use plastic plates
* Single\-use plastic cutlery
* Single\-use plastic drinks stirrers
* Cups made of expanded or foamed extruded polystyrene.
* Takeaway food containers made of expanded or foamed extruded polystyrene
* Single\-use plastic balloon sticks
* Single\-use plastic\-stemmed Cotton buds
* Single\-use plastic drinking straws


The new law is a key step in reducing the flow of damaging plastic waste into the Welsh environment and is being introduced following consultation with the public and other stakeholders.


It will give local authorities the power to enforce the offence of supplying or offering to supply the commonly littered items – even when they are free.


Wales is currently ranked as the world’s third best domestic recycler and the new law demonstrates how the Welsh Government is continuing to take ambitious steps to tackle the climate and nature emergencies.


Minister for Climate Change, Julie James said,



> “This is a proud moment for Wales as we make another stride forward in eradicating plastic from our beaches, streets, and landfill.
> 
> 
> “If we all take a ‘Team Wales’ approach and look to reuse, recycle and repair more, it’ll help create a greener future for generations to come.  
> 
> “Single\-use plastics are discarded without thought, causing harm to wildlife and our environment.
> 
> 
> “These bans build on the actions of communities across Wales who are reducing their reliance on unnecessary single\-use plastic.
> 
> 
> “We’re asking businesses and organisations to ready themselves for the change by reducing their stock levels, recycling existing stock and consider switching to reusable alternatives – and where this isn’t possible, looking at non\-plastic alternatives.”


The second phase of the ban will include plastic single\-use carrier bags, polystyrene lids for cups and food containers and products made of oxo\-degradable plastic. This will come into force before the end of the Senedd term.


The University of South Wales has been on a mission to reduce the use of single use plastics since 2018\.


Head of Hospitality Jason Edwards said:



> “Small steps were taken in the beginning, which then led to bigger steps as we grew more confident with the solutions we were developing to achieve our goals.
> 
> 
> “Over the last five years we have introduced a range of affordable reusable products such as reusable salad and hot meal takeaway boxes, soup containers, reusable coffee cups, introduced glasses  at water fountains and added china options for those customers that forget their reusable cups.
> 
> 
> “Where we couldn’t offer our customers a reusable product, we instead looked at how we could improve our single use products to be more ethical.
> 
> 
> “Solutions included the substitution of polystyrene take away boxes for clamshell boxes, wooden cutlery in place of plastic, paper straws in place of plastic and sauces served in paper pots instead of sachets.
> 
> 
> “We didn’t incur any negative feedback when we launched the levy, but we did make sure we offered suitable reusable alternatives to help customers avoid this charge in the first place.
> 
> 
> “We have learned that young people were and continue to be supportive of change.”