Translate the text from Welsh to English.



 
Mae sector cyhoeddus Cymru yn gwario dros £4\.3 biliwn, neu tua un rhan o dair o'i gyllideb ar nwyddau a gwasanaethau allanol. Caiff y modd y mae’r rhain yn cael eu comisiynu a’u caffael effaith pellgyrhaeddol ar effeithlonrwydd ac ansawdd ein gwasanaethau cyhoeddus ac ar y gymuned busnes yng Nghymru.  

Mae hyn yn arbennig o hanfodol yn yr hinsawdd ariannol bresennol. Dangoswyd lefel y pryder a deimlir gan fusnesau gan yr ymateb i'r fframwaith adeiladu ysgolion diweddar a ddyfarnwyd gan Gyngor Sir Powys. Yn yr ymarfer yma, crëwyd ‘lotiau’ ar gyfer prosiectau llai eu gwerth a defnyddiwyd amodau ‘budd i’r gymuned’. Mae swyddfeydd yng Nghymru gan bob un o'r chwe chyflenwr a enillodd mewn cystadleuaeth agored ac maent yn cyflogi pobl leol ac fel rhan o'r fframwaith, mae'n ofynnol iddynt ddarparu cadwyn gyflenwi leol a chyfleodd hyfforddi a datblygu. Bwriedir cyhoeddi canlyniad fframwaith adeiladu ysgolion pellach yn y dyfodol agos ac rwy'n ymwybodol ei fod yn cynnwys cymysgedd o gyflenwyr, yn cynnwys busnesau cynhenid. Fodd bynnag, er mwyn gwneud yn siŵr ein bod yn sicrhau'r holl fuddion ac yn canfod unrhyw welliannau y gellir eu gwneud, rwyf wedi comisiynu ymarfer ‘gwers a ddysgwyd’. Mae'n hanfodol bod pawb ohonom yn deall ac yn ymdrin â’r materion a wynebir mewn caffael ac ar draws y gymuned fusnes ac yn cymryd camau priodol.  Byddaf yn adrodd yn ôl ar hyn maes o law.      

Fel y Gweinidog dros Fusnes a'r Gyllideb, gyda chyfrifoldeb dros gaffael cyhoeddus yng Nghymru, mae'n rhaid i mi sicrhau ein bod yn sicrhau'r gwerth gorau o bob punt ‘Cymreig’. Rydym yn wynebu gostyngiad mewn gwario cyhoeddus, ac ar yr un pryd mae poblogaeth sy'n heneiddio a disgwyliadau uwch yn cynyddu'r galw am wasanaethau. Fel ceidwaid arian cyhoeddus, mae'n rhaid i ni anelu at gaffael o’r radd flaenaf – ni fydd “gwneud pethau fel y maen nhw wedi cael eu gwneud o’r blaen” yn ddigon bellach. Mae'r camau yr ydym yn eu cymryd yn asio gyda'r rhai a bennir yn ‘Adnewyddu'r Economi – cyfeiriad newydd’, ac am y rheswm yma rwyf wedi bod yn awyddus i annog cyflenwyr i ymwneud ac archwilio camau i wella canlyniadau yng Nghymru. Rwyf wedi sefydlu nifer o ffyrdd i wella deialog yn cynnwys y Grŵp Llywio Adeiladu a Phanel Cyfeirio Cyflenwyr. Rwy'n hyderus y bydd ymagwedd ragweithiol yn arwain at berthynas cryfach fyth rhwng caffael cyhoeddus a busnes yng Nghymru. 

Rwy’n cydnabod bod yr hinsawdd ariannol yn ei gwneud yn anoddach i fusnesau unigol sy’n methu ennill contractau cyhoeddus. Mae'r sector adeiladu yn benodol, yn wynebu anawsterau gwirioneddol a chystadleuaeth galed.

Er mwyn helpu mynd i'r afael â her y toriad sylweddol o 40% yn ein cyllidebau cyfalaf yn y dyfodol, mae Llywodraeth y Cynulliad wedi cymryd camau arwyddocaol a phenderfynol, yn y flwyddyn ariannol gyfredol ac yng Nghyllideb y flwyddyn nesaf, i amddiffyn ein rhaglen gyfalaf a thrwy hynny y diwydiant adeiladu a diwydiannau cysylltiedig yng Nghymru rhag difrod y toriad sylweddol hwn a orfodwyd arnom gan Lywodraeth y DU.

Ar ben hyn mae ymagweddau mwy gwybodus tuag at gaffael wedi sianelu budd i'n cymunedau lleol. Mae ‘Agor Drysau: Y Siarter ar gyfer Caffael sy'n Gyfeillgar i Fusnesau Bach a Chanolig’ wedi gweld hysbysebu contractau gwerth £12\.5bn trwy gwerthwchigymru. Y llynedd hysbysebwyd 24% yn fwy o gontractau gwerth is, addas ar gyfer busnesau llai. Trwy ein canllawiau ‘Budd i’r Gymuned’ rydym wedi annog ymagwedd tuag at gontractio cyfalaf sy’n canolbwyntio ar y budd lleol, gan greu nifer o gyfleoedd hyfforddi ac is\-gontractio. Lle mabwysiadwyd hyn mae enillion economaidd lleol ar y buddsoddiad cyfalaf wedi bod 30% yn uwch na'r cyfartaledd.

Mewn ymateb uniongyrchol i'r adborth o’r byrddau trafod ar Adnewyddu'r Economi rydym yn mynd i'r afael â'r broses cyn\-gymhwyso. Mae ein cyfres un cwestiwn yn cael ei threialu, ac yn ystod y flwyddyn caiff ei chysylltu fel rhan o wefan ‘gwerthwchigymru’ ar ei newydd wedd. Mae gan y prosiect ‘Cronfa Ddata Gwybodaeth am Gymwysterau Cyflenwyr (SQuID)’ yma y potensial i leihau costau tendro yn sylweddol i gyflenwyr – costau a amcangyfrifir sydd dros £20m y flwyddyn ar hyn o bryd.  

Bydd yr ymagwedd newydd yma hefyd yn symud rhai o'r rhwystrau a wynebir gan gyflenwyr bach. Eisoes rydym wedi gweld cwmnïau adeiladu llai a leolir yng Nghymru yn ennill 15 o’r 26 prif dendr a gyhoeddwyd y llynedd. Yn y sector Tai gwelwyd gweithgaredd caffael sylweddol gan Landlordiaid Cymdeithasol Cofrestredig er mwyn cwrdd â Safon Ansawdd Tai Cymru. Enillwyd 90% o'r gwaith yma gan gyflenwyr wedi’u lleoli yng Nghymru. 

Mae'r darlun o ran cystadleuaeth o fewn Cymru yn parhau'n gadarnhaol. Dangosodd adolygiad o £3\.5bn o wariant sector cyhoeddus bod cyflenwyr a leolir yng Nghymru yn ennill contractau \- roedd bron i 60% o'r 3400 o gyflenwyr a enillodd waith uniongyrchol oedd werth rhwng £150k a £5m y flwyddyn yn fusnesau bach a chanolig ac roedd 1800 neu 51% wedi’u lleoli yng Nghymru.  

Wrth edrych i'r dyfodol rwyf am weld newid cyflymach. Mae angen i ni symud ymlaen o wella cam wrth gam a graddol i fabwysiadu arloesedd cydnabyddedig yn llawn. Mae hyn yn golygu rhoi arweiniad; mae'n golygu bod yn barod i weithredu'n gyflym a mentrus er budd Cymru. Mae gan arweinwyr y sector cyhoeddus ddyletswydd i gymryd caffael o ddifri a chymryd rhan yn y penderfyniadau sy'n cael eu cymryd.

Rwyf am osod allan fy ngweledigaeth ar gyfer y dyfodol a rhoi neges glir ynghylch yr hyn yr wyf yn ei ddisgwyl oddi wrth ein partneriaid sector cyhoeddus a pha gefnogaeth y byddaf yn ei darparu trwy is\-adran Gwerth Cymru Llywodraeth y Cynulliad.  Mae'r Bwrdd Effeithlonrwydd ac Arloesi yr wyf yn gadeirydd arno yn darparu arweinyddiaeth ymarferol er mwyn mynd i'r afael â'r materion hyn. 

**Yn gyntaf ‘Galluogrwydd’** – mae angen i bob sefydliad sicrhau eu hunain bod ganddynt fynediad i'r lefel cywir o gyngor caffael masnachol naill ai'n uniongyrchol neu trwy fynediad i gyd\-gefnogaeth. Yng Ngorffennaf 2010 cyhoeddais sefydlu prosiect ‘Doniau Cynhenid’, gyda chefnogaeth Cronfa Gymdeithasol Ewrop, er mwyn datblygu’r galluogrwydd angenrheidiol ar draws Cymru. Mae'r gyfres gyntaf o hyfforddeion caffael yn cael eu recriwtio ar hyn o bryd trwy Gwerth Cymru, a bydd rhaglen hyfforddi i uwch arweinwyr a swyddogion ar gael yn ystod 2011\.  

**Yn ail ‘e\-gaffael’** – mae angen i bob sefydliad gael gwared ar brosesau maniwal diangen a gwneud y defnydd gorau o dechnoleg. Mae ‘cyfnewidcymru’ yn cynnig casgliad llawn o offer e\-gaffael ac rwyf yn darparu cymorth gweithredol trwy Fuddsoddi\-i\-Arbed a Chronfa Gymdeithasol Ewrop. Mae'n rhaid i bob sefydliad fanteisio ar y cyfle hwn i wneud newid busnes sylweddol. Dros y ddwy flynedd nesaf dylai pob tendr a’r mwyafrif o archebion a thaliadau fod yn electronig. Mae gan hyn y potensial i ryddhau dros £50m o arbedion amser staff.  

**Yn drydydd ‘Cydweithredu’** – mae angen i wario cyffredin ac ailadroddus gael ei wneud unwaith yn unig i Gymru. Mae angen i ni drefnu ein gwariant a datblygu ffynonellau ar y cyd o arbenigedd mewn meysydd o wariant uchel megis adeiladu, gofal cymdeithasol a  ThGCh. Trwy ein ffrwd gwaith Caffael y Bwrdd Effeithlonrwydd ac Arloesi, dan arweiniad Prif Swyddog Gweithredol Cyngor Sir Ddinbych, rydym wedi comisiynu Tasglu. Mae argymhellion ac adroddiad y Tasglu ‘Prynu'n Gallach mewn Cyfnod Anoddach’ bellach yn cael eu hystyried gan sector cyhoeddus Cymru. Rwy’n falch bod ymagweddau newydd yn cael eu rhoi gerbron ac rwyf wedi gofyn i Gwerth Cymru helpu i gyflenwi a datblygu’r syniadau hyn ymhellach. Pe baem yn cynllunio a gweithio gyda’n gilydd mae gan gydweithredu cryfach y potensial i sicrhau rhyw £150m o arbedion dros y 5 mlynedd nesaf. Gwelwyd bod safoni ein manylebau a dileu amrywiadau o eitemau cyffredin yn lleihau cost a rhyddhau arbedion. 

Dros y flwyddyn ddiwethaf rwyf wedi cael fy nghalonogi gan y newidiadau a welais. Yn fy niweddariad i'r Cynulliad ar y Rhaglen Effeithlonrwydd ac Arloesi ym Medi amlygais y cyfleoedd sydd ar gael yn sgil cytundebau cydweithredol a defnyddio prosesau caffael electronig. Yn y flwyddyn ddiwethaf yn unig, gwnaed arbedion o £11m o gaffael cydweithredol ac erbyn hyn mae dros 70% o sefydliadau yn defnyddio pob un o'r prif gytundebau Gwerth Cymru neu Cymru gyfan.  

Mae mabwysiadu e\-gaffael yn tyfu ond fe all, ac fe ddylai gynyddu. Ar hyn o bryd mae 7 Awdurdod Lleol, 158 o ysgolion o 5 rhanbarth, bron y cyfan o'r GIG a Llywodraeth y Cynulliad ei hun yn fyw ar ffocws e\-fasnachu ‘cyfnewidcymru’; gyda llawer mwy o sefydliadau yn defnyddio e\-dendro, cardiau caffael ac e\-ocsiwn. Gwelwyd arbedion amser staff gwerth £8m eleni ac arbedion gwerth 16 tunnell o CO2\. 

**Yn bedwerydd – Meithrin cadwyni cyflenwi Cymreig**. Mae angen i bob sefydliad chwarae ei ran mewn dad\-fytholegu a symleiddio prosesau caffael. Mae hyn yn golygu ymagweddu tuag at ein dyheadau ar gyfer arbedion yng nghyd\-destun datblygu cadwyni cyflenwi yng Nghymru a sicrhau enillion cymdeithasol ar fuddsoddiad cyfalaf a phrif gontractau refeniw. Fel y dywedais yn y Cyfarfod Llawn yr wythnos hon, rwyf am weld pob un o'r prif gontractau cyfalaf a refeniw yn mabwysiadu ymagwedd ‘Budd i’r Gymuned’ a byddaf yn ysgrifennu'n fuan at bob prif weithredwr er mwyn rhoi arweiniad o'r newydd ac annog gweithredu. Mae'n rhaid i'n cyflenwyr chwarae eu rhan mewn lleihau costau, ond ar yr un pryd mae angen ymagwedd arnom sy’n meithrin cadwyni cyflenwi cryf a chystadleuol yng Nghymru. 

Mae yno enillion sylweddol os manteisiwn ar y cyfleoedd sydd ar gael. Gallwn wneud arbedion effeithlonrwydd ac ar yr un pryd gyflenwi enillion cymdeithasol ym mhrif feysydd ein gwariant \- ar yr amod ein bod yn datblygu ein galluogrwydd, symud rhwystrau ac ymrwymo i weledigaeth a rennir ar gyfer Cymru.







Translation:


 
The Welsh public sector spends over £4\.3 billion, or around one third of its budget, on external goods and services. How these are commissioned and procured has a profound impact on the efficiency and quality of our public services and on the business community in Wales.


This is particularly critical in the current financial climate. The reaction to the recent schools construction framework awarded by Powys County Council shows the level of concern that can be felt by business. In this exercise ‘lots’ were created for smaller value projects and ‘community benefits’ conditions were used. The six suppliers who won in open competition all have Welsh offices and employ local people and as part of the framework, are required to provide local supply chain and training and development opportunities. The outcome of a further schools construction framework is to be announced shortly and I am aware that it includes a mix of suppliers, including indigenous businesses.  However, to ensure we are capturing all the benefits and discovering any improvements that may be made, I have commissioned a ‘lessons learned’ exercise. It is vital that we all understand and address the issues faced both in procurement and across the business community and take appropriate action. I will report back on this in due course.    


As Minister for Business and Budget, with responsibility for public procurement in Wales, I must ensure that we realise best value from every ‘Welsh’ pound. We face a reduction in public spending, whilst an ageing population and rising expectations are intensifying the demand for services. As custodians of public money, we must aspire to exemplary procurement – just “doing things as they have always been done”, will no longer be enough. The actions we are taking dovetail with those set out in ‘Economic Renewal – a new direction’, and for this reason I have been keen to encourage suppliers to engage and explore practical steps to improve outcomes in Wales. I have established a number of channels to improve dialogue including the Construction Steering Group and Supplier Reference Panel. I am confident that a proactive approach will yield an ever stronger relationship between public procurement and Welsh business.


I recognise that the financial climate is making it harder for individual businesses that fail to win public contracts. In particular, the construction sector in Wales faces real difficulties and strong competition.


To help address the challenge of the major 40% cut in our future capital budgets, the Assembly Government has taken significant and determined action, both in the current financial year and in next year’s Budget, to shield our capital programme and hence the construction and associated industries in Wales from the ravages of this major cut imposed on us by the UK Government.


In addition more informed approaches to procurement have channelled benefit into our local communities. Our ‘Opening Doors – Charter for SME Friendly procurement’ has seen contracts worth £12\.5bn advertised through sell2wales. Last year 24% more lower value contracts were advertised, suitable for smaller businesses.  Through our ‘Community Benefits’ guidance we have encouraged an approach to capital contracting that focuses on local benefits, creating numerous training and sub\-contract opportunities. Where this has been adopted the local economic return on the capital investment has been 30% higher than the average.


In direct response to feedback from the Economic Renewal roundtables we are tackling the pre\-qualification process. Our single question set is being trialled, and during the year will be hard\-wired into the refreshed ‘sell2wales’ website. This ‘Supplier Qualification Information Database (SQuID)’ project has the potential to reduce significantly the tendering costs for suppliers – currently estimated to be over £20m per year. 


This new approach will also bring down some of the barriers faced by smaller suppliers. Already we have seen smaller Welsh based construction companies winning 15 of 26 major tenders issued last year. In the Housing sector we saw significant procurement activity by Registered Social Landlords in order to meet the Welsh Quality Housing Standard. 90% of this work was won by Wales based suppliers.


The overall competition picture within Wales remains positive. A review of £3\.5bn of public sector expenditure has shown that Wales based suppliers are winning contracts – nearly 60% of the 3400 suppliers winning direct work worth between £150k and £5m per year were SMEs and 1800 or 51% were based in Wales. 


Looking forward I want to see a faster pace of change. We need to  move from piece\-meal and gradual improvement into full adoption of recognised innovation. This means leadership; it means being willing to act swiftly and boldly for the good of Wales. Public sector leaders have a duty to take procurement seriously and to be involved in the decisions that are made.


I wish to lay out my vision for the future and give a clear message on what I expect from our public sector partners and what support I will be providing through the Assembly Government’s Value Wales division.  The Efficiency and Innovation Board that I chair provides practical leadership to tackle these issues.


**Firstly ‘Capability’** \- all organisations need to assure themselves that they have access to the right level of commercial procurement advice either directly or through access to shared support. In July 2010 I announced the creation of the ‘Homegrown Talent’ project, supported through the European Social Fund, to develop the capability we need across Wales. The first set of procurement trainees are being recruited now through Value Wales, and a training programme for senior leaders and officers will be made available during 2011\. 


**Secondly ‘e\-procurement’** – all organisations need to eradicate unnecessary manual processes and make best use of technology. ‘Xchangewales’ offers a full suite of e\-procurement tools and I am providing implementation support through Invest\-to\-Save and the European Social Fund. All organisations must take this opportunity to make substantive business change. Over the next two years all tenders and the majority of orders and payments should be electronic. This has the potential to release over £50m of staff time savings. 


**Thirdly ‘Collaboration’** \- common and repetitive spend needs to be carried out once for Wales. We need to organise our expenditure and develop collective sources of expertise in high spend areas such as construction, social care, and ICT. Through our E\&IB Procurement workstream, led by the CEO of Denbighshire Council, we commissioned a Taskforce. Its recommendations and report ‘Buying Smarter in Tougher Times’ is now being considered by the Welsh public sector. I am pleased that new approaches are being put forward and I have asked Value Wales to help deliver and develop these ideas further. Stronger collaboration has the potential to realise some £150m of savings over the next 5 years if we plan and work together. Standardising our specifications and removing variation from common items has been shown to take out cost and release savings.


Over the last year I am encouraged by the changes that I have seen. In my update to the Assembly on the Efficiency and Innovation Programme in September I highlighted the opportunities available from collaborative deals and use of electronic procurement processes. In the last year alone, savings of £11m have been made from collaborative procurement and over 70% of organisations are now using all the major Value Wales or all\-Wales agreements.


Adoption of e\-procurement is growing but can and should increase. Currently 7 Local Authorities, 158 schools from 5 regions, almost the entire NHS and Assembly Government itself are live on the ‘xchangewales’ e\-trading hub; with many more organisations making use of e\-tendering, purchase cards and e\-auctions. Staff time savings worth £8m have been identified this year and 16 tonnes of CO2 saved.


**Fourthly \- Fostering Welsh supply chains**. All organisations need to  play their part in de\-mystifying and simplifying procurement processes. This means approaching our aspirations for savings in the context of developing Welsh supply chains and securing a social return on capital investment and major revenue contracts. As I stated in Plenary this week, I want to see all major capital and revenue contracts adopting a ‘Community Benefits’ approach and I will shortly be writing to all chief executives to provide fresh guidance and to urge action. Our suppliers must play their part in driving down cost, but at the same time we need an approach that fosters strong and competitive supply chains in Wales.


There are significant rewards if we seize the opportunities available. We can make efficiencies and at the same time deliver a social return in our major areas of expenditure \- provided we develop our capability, take down our barriers and commit to a shared vision for Wales.