Translate the text from Welsh to English.



 
Diben fy natganiad heddiw yw ymateb i’r problemau diweddar mewn cysylltiad ag asbestos yn Ysgol Uwchradd Cwmcarn yng Nghaerffili, De Cymru, a phroblem ehangach asbestos mewn ysgolion yng Nghymru.

Rydw i’n llwyr ymwybodol o natur ddifrifol y digwyddiadau diweddar wnaeth arwain at gau Ysgol Uwchradd Cwmcarn ar ôl darganfod asbestos ar safle’r ysgol.

Peryglon Iechyd 

Mwyn ffibrog naturiol yw asbestos a gafodd ei ddefnyddio at ddibenion masnachol am ryw 150 o flynyddoedd. Cafodd ei ddefnyddio’n eang, yn benodol, fel deunydd adeiladu ym Mhrydain Fawr o’r 1950au hyd at ganol y 1980au. Mae’n debyg y bydd llawer o ysgolion a gafodd eu hadeiladu, eu hymestyn neu eu hadnewyddu yn y cyfnod hwnnw yn cynnwys asbestos ar ryw ffurf neu’i gilydd. Mae rheoliadau statudol llym yn eu lle bellach ynghylch defnyddio asbestos neu ymyrryd ag asbestos neu ddeunyddiau sy’n ei gynnwys. Mae deunyddiau asbestos sydd mewn cyflwr da yn ddiogel oni bai y bydd ffibrau asbestos yn cael eu rhyddhau i’r aer fel y gall ddigwydd pan fydd y deunydd yn cael ei ddifrodi.

Gall ffibrau asbestos, pan fyddant yn yr aer a phan gânt eu hanadlu i mewn, achosi clefydau difrifol. Mae anadlu i mewn lefelau uchel o ffibrau asbestos yn cynyddu’r risg o ddatblygu clefyd o’r fath. Mae’r risg hefyd yn uwch o ddod i gysylltiad yn rheolaidd ag asbestos, fel y gall ddigwydd yn achos gweithwyr cynnal a chadw/adeiladu wrth eu gwaith.

Yn y briff a roddodd yr Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch i’m hadran dywedwyd bod y data sydd ar gael yn awgrymu mai ychydig o risg sylweddol sy’n bodoli a hynny ar lefel isel iawn; yn ôl y profion a wnaed am lefelau ffibrau yn yr aer yn yr adeiladau hynny lle mae’r asbestos yn cael ei reoli’n briodol, mae lefel y ffibrau sy’n cael eu rhyddhau i’r aer yn isel iawn; a chyn belled ag y bo’r asbestos yn cael ei reoli’n briodol, nid yw’n debygol y bydd risg i athrawon na disgyblion wrth iddynt ymgymryd â’u gwaith a’u gweithgareddau arferol ym Mhrydain Fawr.

Yn y briff, dywed yr Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch hefyd nad oes tystiolaeth i ddangos bod cyfraddau canser yn gysylltiedig ag asbestos ymhlith athrawon yn sylweddol uwch na’r cyfraddau ymysg poblogaeth Prydain Fawr yn ei chyfanrwydd. Cyhoeddwyd astudiaeth ymchwil yn 2009 a gomisiynwyd ar y cyd gan Ymchwil Canser y Du a’r Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch o dan arweiniad academydd annibynnol, a fu’n edrych ar set gyflawn o swyddi a ymgymerwyd gan unigolion drwy gydol eu hoes yn gweithio (yn hytrach na’r swydd olaf yn unig). Mae’r astudiaeth yn ategu’r farn nad yw athrawon ymhlith y grŵp uchel ei risg. Yn ôl yr astudiaeth a wnaed ar achosion rheoledig mae’r bobl hynny a fu’n gweithio gyda chynhyrchion asbestos yn y diwydiant adeiladu yn y 1960au a’r 1970au ymhlith y rhai sydd â risg arbennig o uchel o ddatblygu mesothelima; clefyd sy’n deillio’n benodol o asbestos. Cyngor yr Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch yw mai’r rheini sydd â’r risg uchaf o ddod i gysylltiad ag asbestos yw’r bobl hynny sy’n gweithio yn y maes adeiladu/cynnal a chadw.

Mae sawl darn o ddeddfwriaeth yn bodoli eisoes mewn perthynas ag asbestos.

Yn dilyn cyfles o archwiliadau mewn sampl o ysgolion y tu allan i reolaeth awdurdodau lleol ar draws Prydain Fawr yn 2010/11, crynhowyd canfyddiadau’r archwiliadau a wnaed gan yr Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch yn bedair neges allweddol. Dyma eu pwysleisio a’u nodi fel a ganlyn:  


* Mae’n bwysig iawn bod ysgolion yn gwbl glir ynghylch pwy yw deiliad y ddyletswydd;
* Dylai ysgolion sicrhau bod ganddynt gynllun yn ymwneud yn benodol ag asbestos ar gyfer adeiladau’r ysgol;
* Mae’n gwbl hanfodol bod unrhyw un a allai fod wedi niweidio’r asbestos yn gwybod am ei fodolaeth yn y lleoliad hwnnw ac am ei gyflwr; a
* Bod hyfforddiant digonol yn cael ei roi i’r holl staff mewnol.

Ysgolion yng Nghymru

Ers cau Ysgol Uwchradd Cwmcarn bu llawer o drafod ynghylch asbestos mewn ysgolion yng Nghymru.

Deallaf yn llwyr bryderon Aelodau’r Cynulliad ac yn wir y pryderon a fynegwyd gan rieni a phobl sy’n gweithio yn ein hysgolion. Nid yw cael gwared ag asbestos o bob ysgol yng Nghymru gyfan yn ymarferol fodd bynnag. Mae’r Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch wedi dweud yn ddieithriad mai’r ffordd orau o ddelio ag asbestos sydd mewn cyflwr heb ei ddifrodi ac sy’n annhebygol o gael ei ddifrodi yw ei adael lle y mae, ei ddiogelu rhag ei ddifrodi a’i reoli er mwyn atal unrhyw ddifrod ac er mwyn sicrhau na ddaw neb i gysylltiad ag ef.

Wedi dweud hynny, o ganlyniad i Raglen Gyfalaf Llywodraeth Cymru sef Ysgolion ar gyfer y 21ain Ganrif, mae gwaith buddsoddi cyfalaf sylweddol ar droed mewn ysgolion ledled Cymru gyda’r don gyntaf o fuddsoddiad o £1\.4 biliwn yn cael ei thargedu at ysgolion sydd mewn cyflwr gwael. Bydd hyn yn adeiladu ar y swm o oddeutu £415 miliwn sydd eisoes yn cael ei fuddsoddi yn y seilwaith addysg yma yng Nghymru o dan y Rhaglen Buddsoddi Cyfalaf Trosiannol. Bydd rhoi’r Rhaglen Ysgolion ar gyfer y 21ain Ganrif ar waith yn cymryd amser; yn y cyfamser mae angen i ni sicrhau bod asbestos yn cael ei reoli’n llym gan awdurdodau lleol.

Awdurdodau Lleol 

O ganlyniad i gau’r ysgol yn ddiweddar yng Nghwmcarn nid oes lle i laesu dwylo. Mae Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru, awdurdodau lleol a’r Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch yn cwrdd â’i gilydd yn rheolaidd ac yn gweithio gyda’i gilydd i sicrhau eu bod yn deall y gofynion cyfreithiol a’r pwysigrwydd o fynd ati i reoli asbestos ar sail asesu’r risg. Fe’u hanogaf i barhau i weithio yn y modd yma ond gan ddyblu eu hymdrechion a gweithio’n fwy dyfal byth.

Wrth ymateb i’r sefyllfa yng Nghwmcarn gofynnais i’r Awdurdodau Lleol gadarnhau eu bod yn cyflawni eu dyletswyddau statudol yn unol â’r ddeddfwriaeth ynghyd â chopïau o’r Cynlluniau Rheoli Asbestos a’r Cynlluniau Wrth Gefn (petai ysgolion yn cael eu cau). Yn sgil adolygiad a gynhaliwyd gan Ymgynghorwyr Iechyd a Diogelwch Llywodraeth Cymru y farn oedd mai amrywiol oedd yr ymatebion. O ganlyniad, ac ar sail yr ymatebion a dderbyniwyd, nid wyf wedi fy sicrhau’n ddigonol ar hyn o bryd bod awdurdodau lleol yn cyflawni eu dyletswyddau statudol o ran rheoli asbestos nac yn sicrhau bod cynlluniau digonol yn eu lle. Fy mwriad, felly, yw gofyn i awdurdodau lleol sicrhau bod Penaethiaid a Chyrff Llywodraethu yn gwybod am eu rhwymedigaethau a’u dyletswyddau mewn perthynas â’r gofynion cyfreithiol a’u bod yn dilyn y canllawiau lle bo’r canllawiau hynny yn bodoli a hefyd eu bod wedi adolygu’r trefniadau yswiriant perthnasol ar gyfer eu hysgol. Rwyf wedi gofyn i fy swyddogion weithio gyda chynrychiolwyr Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru, yr Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch, Undebau Athrawon ac unrhyw arbenigwyr perthnasol i sicrhau yr eir i’r afael â’r mater yma ar fyrder ac, wrth fynd ati i reoli asbestos, nad oes unrhyw gyfaddawdu o ran diogelwch dysgwyr nac athrawon.

Yr Ysgolion

Yr elfen bwysicaf wrth atal rhyddhau ffibrau asbestos yw’r camau sy’n cael eu cymryd yn yr ysgolion eu hunain. Hyd yn oed lle bo’r cynlluniau rheoli asbestos gorau a’r staff cymwys i ddelio ag asbestos yn eu lle o fewn yr awdurdodau lleol, gall problemau godi os nad yw’r ysgol ei hun yn dilyn y gweithdrefnau. Mae bod yn ymwybodol o asbestos a’r rheidrwydd i’w reoli o’r pwys pennaf. Mae trefnu hyfforddiant ar gyfer pob aelod o staff ysgolion a’r Cyrff Llywodraethu yn holl bwysig fel y bydd y gweithdrefnau cywir yn cael eu dilyn, er enghraifft, pan fydd gwaith ar droed yn yr ysgol.

Mae’n bwysig nodi pwy yn union yw deiliad y Ddyletswydd, neu’r person enwebedig, yn yr ysgol fel nad oes unrhyw amheuaeth pwy sy’n gyfrifol yn yr ysgol am sicrhau bod y gofynion cyfreithiol a’r canllawiau yn cael eu dilyn. Rhaid pennu’n glir pwy sy’n gyfrifol a beth yn union yw eu dyletswyddau ar bob lefel yn yr ysgol.   


  






Translation:


 
 


The purpose of my statement today is to respond to the recent asbestos issues at Cwmcarn High School in Caerphilly, South Wales and the wider issue of asbestos in schools in Wales.


I recognise the very serious nature of recent events culminating in the closure of Cwmcarn High school due to the discovery of asbestos materials in the school.


**Health Risks**


Asbestos is a naturally occurring fibrous mineral and was used commercially for about 150 years.  In particular, it was used extensively as a building material in Great Britain from the 1950’s through to the mid\-1980’s. Many schools built, extended or refurbished in that period are likely to contain some form of asbestos. There are now very stringent statutory controls over the use or interference with asbestos or materials containing it. Asbestos materials in good condition are safe unless asbestos fibres become airborne, which happens when materials become damaged.


Asbestos fibres when they become airborne, and are inhaled, can cause serious diseases. Breathing in high levels of asbestos fibres increases the risk of disease. Regular exposure, which may be experienced by maintenance/construction workers during the course of their work, also increases the risk.  


In briefing my department the Health and Safety Executive (HSE) advises that the available data suggests little significant risk at very low level; testing for levels of fibres in the air in buildings where asbestos is properly managed shows that the release of fibres into the air is very low; and provided asbestos is managed properly, teachers and pupils are not likely to be at risk in the course of their normal activities in Great Britain.


The HSE in its briefing also advises that there is no evidence to show that rates of asbestos related cancer amongst teachers are significantly greater than in the Great Britain population as a whole. A research study published in 2009, commissioned jointly by Cancer Research UK and HSE and led by an independent academic, looked at the full set of jobs individuals did during their working lives (rather than the just the last job). This study reinforces the view that teachers do not stand out as a high risk group. This case control study shows that those who worked with asbestos products in the construction industry during the 1960s and 1970s now have particularly high risks of mesothelima; an asbestos specific disease. The HSE advises that those most at risk to exposure to asbestos work in the construction/maintenance trades.


In relation to asbestos there is a whole regime of legislation in place. 


Following a series of inspections at a sample of schools outside local authority control across Great Britain in 2010/11 the HSE’s inspection findings were distilled into four key messages I would like to emphasise which are as follows:


* It is very important that schools are clear about who is the duty holder;
* Schools should ensure that they have a school building specific asbestos plan;
* It is critical that anyone who may disturb asbestos is made aware of its location and condition; and that
* adequate asbestos training is given to in\-house staff.


 


**Schools In Wales**


Since the closure of Cwmcarn High School, there has been debate around the issue of asbestos in schools in Wales .


I fully understand the concerns that Assembly Members have and indeed those raised by parents and those working in our schools. However, it is not practicable to remove asbestos from every school in Wales on a blanket basis  The HSE has always maintained that the best approach for asbestos in sound condition and not likely to be damaged is to leave it well alone, protect it and manage it to prevent damage and exposure to asbestos.


With that said, the Welsh Government’s 21st Century Schools Capital Programme will see significant capital investment in the schools infrastructure across Wales, with the first wave of £1\.4 billion investment targeting those schools in poor condition; building upon the circa £415 million already being invested in education infrastructure here in Wales under the Transitional Capital Investment Programme. The roll out of this 21st Century Schools Programme will take time; in the meantime we need to ensure that rigorous management of asbestos is undertaken by local authorities.


**Local Authorities**


In light of the recent school closure at Cwmcarn there is no room for complacency. The Welsh Local Government Association, local authorities and the HSE meet regularly and work collaboratively to ensure understanding of the legal requirements and implementation of a risk based approach for the management of asbestos and I would urge them to continue with this working approach but with greater diligence.


In response to the Cwmcarn situation I asked all Local Authorities to confirm that they were undertaking their statutory duties in accordance with the legislation, along with copies of Asbestos Management Plans and Contingency Plans (in the event of school closures). Further to a review conducted by a Welsh Government Health and Safety Consultant responses were deemed varied. As a consequence, and based upon, the responses received I do not feel sufficiently assured at this stage that local authorities are discharging their statutory duties to manage asbestos and have sufficient plans in place. I intend to ask local authorities that they ensure that Head Teachers and Governing Bodies know and understand their obligations and duties in relation to legal requirements and that they are following guidance where provided, and that they have reviewed the relevant insurance arrangements in their school. I have requested my officials to work with representatives from the Welsh Local Government Association, HSE, Teacher Unions and any relevant experts to ensure that this is addressed as a matter of urgency and that in the management of asbestos the safety of learners and teachers isn’t compromised.


**The Schools**


The most important element of preventing any release of asbestos fibres is action taken at the schools.  Even with the best asbestos management plans and qualified asbestos staff at local authorities, if the procedures at the school itself are not followed problems can occur. Awareness of asbestos and its management is paramount. Training of all school staff and Governing Bodies is vital so for example when works are carried out at schools the right procedures are followed.


It is important that the duty holder, or nominated person, at the school is clearly identified so that there is no doubt as to who has the responsibility at the school to ensure that legal requirements and guidance are followed. Clear lines of responsibility and duties need to be known at each and every level in the school system.