Translate the text from Welsh to English.



 
Fel y bydd yr aelodau’n ymwybodol, mae’r Prif Weinidog wedi gofyn imi ysgwyddo’r cyfrifoldeb dros gynrychioli buddiannau Cymru mewn perthynas â masnach ryngwladol o ganlyniad i’r newid i gyfrifoldebau Gweinidogion fis diwethaf. Wrth inni nesáu at ddiwedd y Cyfnod Pontio, rydym ar fin colli’r sicrwydd a ddaw o fod yn rhan o floc masnachu mwyaf y byd. Yn ei le, am y tro cyntaf mewn bron 50 mlynedd, mae’r DU yn cynnal polisi masnach annibynnol ac, fel rhan allweddol o hyn, mae’n ceisio negodi cytundebau masnach rydd gydag UDA, Awstralia a Seland Newydd. Mae pob dadansoddiad credadwy yn awgrymu na fyddai’r cytundebau masnach posibl hyn, gyda’i gilydd, yn gwneud iawn mewn unrhyw ffordd am golli mynediad i farchnad yr UE sydd ar fin digwydd inni. Dylai cytundebau masnach rydd gyda’r gwledydd blaenoriaeth hyn fod yn ychwanegol at gytundeb masnach cynhwysfawr â’r UE, ac nid ei ddisodli.


Pwrpas y datganiad hwn yw rhoi’r wybodaeth ddiweddaraf i’r aelodau am drafodaethau Llywodraeth y DU â phartneriaid masnach newydd; sut mae’r Llywodraethau Datganoledig yn cyfrannu at y trafodaethau hynny; a sut rydym yn gwrando ar fusnesau a chymunedau Cymru.


**Cytundebau Parhad**


Cafodd y cytundeb masnach gyda Siapan ei lofnodi ar 23 Hydref. Mae hyn yn disodli’r cytundeb a oedd gennym yn flaenorol fel rhan o’r UE. Rydym yn croesawu’r cytundeb hwn gan y bydd yn rhoi parhad a sicrwydd i fusnesau Cymru ar ôl i’r Cyfnod Pontio ddod i ben. 


Rydym hefyd yn cydnabod bod y cytundeb yn cynnig manteision penodol o ran data a thechnoleg seibr ac mae posibilrwydd y bydd ein cynnyrch unigryw o Gymru, megis cig oen a halen môr Môn yn cael ei gydnabod yn Siapan. Fodd bynnag, dylem gofio y byddem wedi cael cytundeb sydd bron yn union yr un fath petaem wedi aros yn yr UE. Mewn gwirionedd, mae Llywodraeth y DU yn gorfod ymdrechu’n galed i gael cytundebau sy’n cyfateb i’r rheini oedd gennym eisoes fel rhan o’r UE.


Mae’r cytundeb â Siapan yn rhan o raglen parhau masnach Llywodraeth y DU i “barhau” â'r holl gytundebau masnach presennol gyda’r UE.  Mae oddeutu 21 o gytundebau o’r fath wedi’u llofnodi hyd yma ac mae trafodaethau ar oddeutu 17 cytundeb yn parhau. Mae nifer o’r gwledydd hyn yn fach ac ychydig o fasnachu sydd â Chymru, ac eithrio’r Ardal Economaidd Ewropeaidd/EFTA a Thwrci.  Mae Llywodraeth y DU yn anelu at roi’r holl drefniadau parhad ar waith erbyn diwedd y Cyfnod Pontio, ond mae’r amser yn brin erbyn hyn. Os na fydd yn llwyddo i wneud hyn, gallai busnesau wynebu rhwystrau newydd rhag masnachu â gwledydd yr effeithir arnynt.


**Cytundebau Masnach newydd**


Fel y nodwyd eisoes, mae Llywodraeth y DU yn cynnal trafodaethau ar hyn o bryd gyda nifer o wledydd blaenoriaeth – UDA, Awstralia a Seland Newydd. O’r rhain, mae’n amlwg mai UDA yw’r un a allai fod fwyaf arwyddocaol, a gallai gael effaith fawr ar fasnach yng Nghymru. Digwyddodd y pumed cylch o drafodaethau gydag UDA ym mis Hydref.


Er bod manteision posibl pwysig i fusnesau Cymru o gael mwy o fynediad at farchnadoedd yr Unol Daleithiau, mae bygythiadau gwirioneddol hefyd i’n heconomi a’n cymdeithas. Rydym wedi bod yn glir iawn gyda Llywodraeth y DU ei bod yn rhaid diogelu’r Gwasanaeth Iechyd Gwladol yng Nghymru rhag unrhyw gonsesiynau a allai agor y drws i gorfforaethau UDA.  Dros y misoedd diwethaf, rydym wedi gweld pa mor gwbl hanfodol inni yw gwasanaeth iechyd gwladol sy’n eiddo cyhoeddus, sydd am ddim i’r defnyddiwr ac sy’n ymateb i gynllunio cydlynol ar draws y system, a byddwn yn parhau i ddadlau’n gryf dros hyn.


Rydym hefyd yn benderfynol o gynnal ein safonau uchel ar ddiogelwch bwyd, ac iechyd a lles anifeiliaid, ac i ddiogelu ein diwydiant amaethyddol rhag cystadleuaeth annheg. Mae angen inni sicrhau hefyd nad yw’r cytundeb masnach rydd yn llesteirio ein hymdrechion mewn unrhyw ffordd i ymateb yn frwdfrydig i’r argyfwng hinsawdd. Felly, gallai cytundeb masnach ag UDA beryglu cytundeb â’r UE. Byddwn yn parhau i wneud yn glir bod yn rhaid inni flaenoriaethu’r berthynas â’r UE fel ein partner masnachu pwysicaf.


Dechreuodd y DU drafod ag Awstralia ar 29 Gorffennaf a dechreuodd yr ail rownd ym mis Medi. Ar 18 Mehefin, dechreuodd y trafod â Seland Newydd.  Dim ond 1% o gyfanswm allforion Cymru rydym ni’n ei allforio i’r ddwy wlad. Ac ystyried maint eu heconomïau a’u bod mor bell, ni fydd unrhyw enillion yn debygol o fod yn fawr iawn.  Rhaid inni sicrhau na fydd unrhyw gytundebau masnach ag Awstralia, neu Seland Newydd, yn arwain at lacio sylweddol na chyflym ar y tariffau ar y nwyddau amaethyddol mwyaf sensitif, oherwydd gallai hyn danseilio hyfywedd ein cymunedau gwledig. Mae’n bosibl bod mwy o risgiau na manteision i Gymru agor ei marchnadoedd i Awstralia a Seland Newydd.


**Ein perthynas â pholisi Masnach y DU**


Yn ein papur polisi ‘Polisi Masnach: Materion Cymru’, fe wnaethom nodi ein barn ynghylch pam mae cydweithredu rhwng llywodraethau wrth fasnachu mor bwysig, a’r strwythur gorau ar gyfer hyn. Mae’n hanfodol ein bod yn gallu creu consensws ar draws y DU a chreu cysylltiadau masnach newydd gyda gweledigaeth gyffredin. Mae hyn yn cryfhau sefyllfa negodi’r DU, ac yn diogelu’r undeb.


Er bod y berthynas â Llywodraeth y DU ar fasnach ryngwladol y tu hwnt i’r Undeb Ewropeaidd yn well nag yw mewn sawl maes polisi arall, mae lle o hyd am ddull gweithredu mwy tryloyw ac aeddfed gan Lywodraeth y DU.  Mae llawer o wledydd neu flociau masnachu yn gweithio’n agos gyda’u gwledydd cyfansoddol (neu’n fwy cyffredinol, gwladwriaethau neu ranbarthau) i ddod o hyd i safbwyntiau cyffredin cyn dechrau trafodaethau rhyngwladol, felly nid yw hyn yn ddim byd newydd. Rydym am fod yn bartneriaid adeiladol ac ni ddylai ein cyfraniad fod yn ymarfer ‘ticio blychau’.  Dyna pam y byddaf yn parhau i bwyso ar Lywodraeth y DU i ffurfioli sut rydym yn gweithio gyda’n gilydd drwy lofnodi’r concordat.


Rwyf yn falch bod Llywodraeth y DU wedi cytuno i sefydlu Fforwm Gweinidogol ar gyfer Masnach.   Mae’r fforwm wedi cyfarfod deirgwaith eleni hyd yma, ym mis Ionawr, Ebrill a Gorffennaf, ac mae’r trafodaethau wedi bod yn adeiladol. Er bod hyn yn gadarnhaol, mae llawer mwy o bryder ynghylch datblygiadau sy’n digwydd ar ffurf Bil y Farchnad Fewnol, sydd nid yn unig yn ceisio torri cyfraith ryngwladol o ran Protocol Gogledd Iwerddon ond sy’n ymosodiad difrifol ar y setliad datganoli hefyd. Bydd yr Aelodau’n gwybod bod Llywodraeth Cymru yn hyrwyddo gwelliannau sylweddol i’r Bil yn Nhŷ’r Arglwyddi.


Wrth i’r holl drafodaethau hyn fynd rhagddynt, mae’n hanfodol bod diwydiannau a gwasanaethau cyhoeddus Cymru yn cael eu diogelu. I wneud hyn, mae angen inni ddeall beth sy’n digwydd ar lawr gwlad gyda busnesau allforio Cymru a rhanddeiliaid eraill. Felly, rydym wedi sefydlu’r Grŵp Cynghori ar Bolisi Masnach i ddod ag arweinwyr diwydiannau allweddol, gwasanaethau cyhoeddus a mudiadau’r sector gwirfoddol ynghyd. Rwy’n ddiolchgar i’r rheini sydd wedi cytuno i wasanaethu ar y Grŵp hwn.







Translation:


 
As members will be aware, the First Minister has asked me to take on responsibility for representing Wales’ interests in relation to international trade as a consequence of the change to Ministerial responsibilities last month. As we near the end of the Transition Period we leave behind the security of being part of the largest trading block in the world. Instead, for the first time in nearly 50 years the UK is conducting an independent trade policy and, as a key part of this, is seeking to negotiate free trade agreements (FTAs) with the USA, Australia, and New Zealand. All credible analysis suggests these potential trade deals combined would in no way compensate for loss of access to the EU market which we are about to suffer. FTAs with these priority countries should be complementary to a comprehensive trade agreement with the EU and not a substitute for it.


The purpose of this statement is to provide members with an update on the UK Government’s talks with new trade partners; how the Devolved Governments are feeding into those discussions; and how we are listening to Welsh businesses and communities.


**Continuity Agreements**


The trade deal with Japan, which replaces the agreement we previously had as part of the EU, was signed on 23rd October. We welcome this agreement as it will provide continuity and certainty for Welsh businesses after the Transition Period ends. 


We also recognise that the deal provides particular benefits on data and cyber technology and there is scope for our uniquely Welsh products, such as lamb and Anglesey sea salt, to be recognised in Japan. However, we should remember that if we had remained in the EU we would have had a near identical agreement. In reality the UK Government is having to make great efforts just to match the deals we already had access to as part of the EU.


The deal with Japan is part of the UK Government’s trade continuity programme from the UK Government to “roll over” all existing trade deals with the EU.  Around 21 such agreements have been signed so far and negotiations on approximately 17 agreements are ongoing. Many of these countries are small and have little trade with Wales, with the exceptions of EEA/ EFTA and Turkey. The UK Government aims to have all continuity arrangements in place by the end of the Transition Period, however time is now running short. If it fails to do so then businesses could face new barriers to trading with affected countries.


**New Trade deals**


As already noted, the UK Government is currently engaged in negotiations with a number of priority countries – USA, Australia and New Zealand. Of these the USA is clearly the most potentially significant and could have a large impact on Welsh trade. The fifth round of US negotiations took place in October.


While there are important potential gains for Welsh businesses from increased access to US markets, there are also real threats to our economy and society. We have been very clear with the UK Government that the NHS in Wales must be protected from any concessions that could leave the door ajar to US corporations. Over the past months we have seen the absolute necessity of a NHS which is publicly owned, free at the point of use and is responsive to coherent planning across the system and we will continue to argue strongly for this.


We are also determined to maintain our high standards in food safety, and animal health and welfare and to protect our agricultural industry from unfair competition. We also need to ensure that the FTA does not in any way impede our efforts to respond energetically to the climate emergency. A trade deal with the USA could therefore risk undermining a deal with the EU. We will continue to be clear that we must prioritise relations with the EU as our most important trade partner.


UK negotiations with Australia started on 29th July and entered their second round in September. Talks with New Zealand launched on 18th June. Our exports to both countries are just 1% of total Welsh exports. Given the distances involved and the size of their economies any gains are likely to be marginal. We must ensure that any deals with Australia, or New Zealand, do not result in a significant and immediate liberalisation of tariffs on the most sensitive agricultural goods since this could undermine the viability of our rural communities. There are potentially greater risks than rewards for Wales in opening up trade with Australia and New Zealand.


**Our relationship with UK Trade policy**


We set out in our policy paper ‘Trade Policy: Issues for Wales’ our view of why inter\-governmental co\-operation in respect of trade was so important and how it could best be structured. It is vital we can build consensus across the UK and enter into new trade relationships with a shared vision. This both strengthens the UK negotiation positions, and safeguards the union.


While relations with the UK Government on international trade beyond the European Union are better than in many other policy areas, there is still scope for a more transparent and mature approach from the UK Government.  Many countries or trading blocs work closely with their constituent nations (or more generally, states or regions) to come up with shared positions before entering into international negotiations, so this is nothing new. We want to be constructive partners and our involvement must not be a “tick box” exercise. That is why I will continue to press the UK Government to formalise how we work together by signing the concordat.


I am pleased the UK Government agreed to setting up a Ministerial Forum for Trade. The forum has met three times so far this year in January, April and July and the discussions have been constructive. Whilst this is positive there are much more concerning developments taking place in the form of the Internal Market Bill, which not only seeks to break international law in terms of the Northern Ireland Protocol but is a serious assault on the devolution settlement. Members will know that the Welsh Government is promoting substantial amendments to the Bill in the House of Lords.


As all these talks develop it is essential Welsh industries and public services are protected. To do this we need to understand what is happening on the ground with Welsh export business and other stakeholders. So we have established the Trade Policy Advisory Group to bring together leaders from key industries, public services and voluntary sector organisations. I am grateful to those who have agreed to serve on this Group.