Translate the text from Welsh to English.



 
Heddiw, ar Ddiwrnod Hawliau Gofalwyr 2016, rwyf am bwysleisio unwaith yn rhagor ymrwymiad Llywodraeth Cymru i gefnogi gofalwyr: y gwŷr, gwragedd, rhieni, plant, perthnasau, cyfeillion, a chymdogion hynny sy’n darparu gofal amhrisiadwy yn ddi\-dâl i rai o’r unigolion mwyaf agored i niwed yn ein cymunedau. Fel llywodraeth, rydym yn cydnabod y rôl hollbwysig y mae’r gofalwyr hyn yn ei chwarae ledled Cymru.   
  
Mae Llywodraeth Cymru wedi bod yn gweithio ers amser maith i wella bywydau gofalwyr. Yn 2000, cyhoeddwyd ein Strategaeth ar gyfer Gofalwyr yng Nghymru, a oedd yn creu fframwaith ar gyfer darparu gwasanaethau a chymorth i ofalwyr. Ddeng mlynedd wedi hynny, cafodd Mesur Strategaethau ar gyfer Gofalwyr (Cymru) 2010 ei gyflwyno er mwyn gwella’r cymorth sydd ar gael iddynt yn lleol. Roedd Deddf Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant (Cymru) 2014 yn ddeddf flaengar a oedd yn caniatáu inni adeiladu ar y gwaith a oedd eisoes wedi ei gyflawni a chryfhau ein hymrwymiad i gefnogi gofalwyr.  
  
Thema Diwrnod Hawliau Gofalwyr eleni yw ‘Colli allan? Gwybod eich hawliau fel gofalwyr’, ac mae’n gyfle amserol i sicrhau bod pobl yn gwybod sut mae’r Ddeddf yn gwella hawliau gofalwyr. Nawr, am y tro cyntaf, mae gan ofalwyr yr un hawl i gael asesiad a chymorth ag sydd gan yr unigolion y maent yn gofalu amdanynt. Bellach, nid oes angen i ofalwyr ddangos eu bod yn darparu gofal sylweddol er mwyn cael asesiad o’u hanghenion, sy’n golygu y bydd mwy o unigolion yn gallu cael eu cydnabod fel gofalwyr a manteisio ar y cymorth sydd ar gael iddynt – rhywbeth sy’n fater o bwys i’r gymuned ofalu. Yn y gorffennol, cyfrifoldeb y gofalwr oedd gwneud cais am asesiad, ond bellach mae’r Ddeddf yn rhoi dyletswydd statudol ar awdurdodau lleol i gymryd camau pendant i roi gwybod i ofalwyr am eu hawl i gael eu hasesu, fel nad oes neb yn colli’r cyfle y mae ganddo hawl iddo. Ar ôl cwblhau’r asesiad, os bydd y gofalwr yn gymwys, bydd yn rhaid i’r awdurdod lleol ddiwallu unrhyw anghenion sydd wedi eu nodi, a rhoi cynllun gofal statudol ar waith. Rydym yn gwybod y gallai fod yn anodd i ofalwyr ddod o hyd i’r wybodaeth a’r cyngor priodol, a dyna pam mae’r Ddeddf yn ei gwneud yn ofynnol i awdurdodau lleol sicrhau bod yr wybodaeth berthnasol ar gael yn hawdd, a bod gofalwyr yn gwybod sut i gael gafael arni.   
  
Mae’r ethos atal ac ymyrryd yn ganolog i’r Ddeddf. Mae hynny’n golygu rhoi’r camau angenrheidiol yn eu lle i gynorthwyo unigolion cyn i’w sefyllfa waethygu. Mae gofalwyr yn chwarae rhan hanfodol yn hynny o beth drwy alluogi’r unigolion y maent yn gofalu amdanynt i barhau i fyw yn eu cartrefi eu hunain ac yn eu cymunedau eu hunain, drwy gynnal eu hannibyniaeth a’u hurddas. Rydym yn cydnabod y straen y mae gwneud hyn yn gallu ei achosi, a dyna pam mae’r Ddeddf yn ei gwneud yn ofynnol i awdurdodau lleol sicrhau bod ystod o wasanaethau ataliol ar gael i gynorthwyo unigolion a’u gofalwyr.   
  
Fel llywodraeth, rydym yn gwybod mai’r unig ffordd o wireddu ein huchelgais ar gyfer Deddf Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant (Cymru) yw trwy integreiddio’r hyn a gynigir a gweithio mewn partneriaeth. Sefydlwyd saith bwrdd partneriaeth rhanbarthol, gyda’r aelodau’n cael eu tynnu o’r awdurdodau lleol, y byrddau iechyd, a’r trydydd sector. Mae’n rhaid i ofalwyr hefyd gael eu cynrychioli ar bob bwrdd, er mwyn sicrhau bod eu safbwynt bob amser yn ganolog i’r agenda. Fel blaenoriaeth, gofynnir i’r byrddau gydweithio er mwyn asesu faint o unigolion sydd angen gofal a chymorth, a faint o ofalwyr, yn eu poblogaethau hwy. Bydd hynny’n eu helpu i greu’r strwythurau a’r adnoddau priodol ar gyfer darparu gwasanaethau integredig ac effeithiol, sydd wedi eu targedu’n gywir at yr unigolion cywir.  
  
Er bod y Ddeddf yn gwella hawliau gofalwyr yng Nghymru yn fawr, mae’n bwysig ein bod yn cydnabod yr hyn y mae’r awdurdodau lleol, y byrddau iechyd, a’r trydydd sector eisoes wedi ei gyflawni o dan y Mesur Gofalwyr, megis gweithio i sicrhau bod materion sy’n ymwneud â gofalwyr yn cael eu prif\-ffrydio; sicrhau bod gofalwyr yn cael eu hadnabod yn gynharach; a grymuso gofalwyr i wneud penderfyniadau. Mae £2 miliwn wedi ei neilltuo ar gyfer y ddwy flynedd nesaf i helpu gyda’r gwaith o ymgymryd â’r dyletswyddau sydd wedi gwella’n sylweddol i gynorthwyo gofalwyr, fel sy’n cael eu cyflwyno o dan y Ddeddf.  
  
Ar hyn o bryd, rydym yn adnewyddu ein Strategaeth ar gyfer Gofalwyr er mwyn adlewyrchu’r hawliau gwell sydd wedi eu rhoi iddynt, ac i nodi’r prif feysydd blaenoriaeth a’r camau gweithredu y mae angen eu cymryd i’w cefnogi. Bydd hon yn strategaeth sy’n cael ei datblygu ar y cyd â rhwydweithiau a sefydliadau gofalwyr, yn ogystal â’r gofalwyr eu hunain. O ganlyniad, bydd ymdeimlad o gydberchnogaeth yn cael ei greu a gallwn sicrhau ein bod yn ymdrin â’r materion sydd o bwys iddynt. Mae’r gofalwyr wedi dweud wrthym eu bod am gael eu cydnabod am y gwaith y maent yn ei wneud; maent yn awyddus i sicrhau ei bod yn hawdd cael gafael ar yr wybodaeth a’r cymorth priodol; ac maent am gael cymorth i gael bywyd y tu allan i’w rôl fel gofalwr, gan gynnwys y cyfle i fanteisio ar ofal seibiant. Byddwn yn datblygu amrywiaeth o gamau gweithredu ar gyfer mynd i’r afael â’r meysydd blaenoriaeth hyn, gan gynnwys ymchwilio i’r posibilrwydd o ddarparu cardiau adnabod i ofalwyr ifanc a sefydlu dulliau gweithredu cenedlaethol ar gyfer darparu gofal seibiant.  Mae cyfoeth o arbenigedd a phrofiad yn ein sefydliadau, cyrff cyhoeddus a chymunedau, y gallwn adeiladu arno er mwyn sicrhau bod gofalwyr yn cael y cymorth angenrheidiol. Bydd ein hymgynghoriad ffurfiol ar y strategaeth wedi ei hadnewyddu yn cael ei lansio yn y flwyddyn newydd.  
  
Ar ran Llywodraeth Cymru, hoffwn ddiolch ar goedd i ofalwyr ym mhob rhan o Gymru am eu hymroddiad a’u hymrwymiad i wella bywydau’r unigolion y maent yn gofalu amdanynt, a hoffwn eu hannog i ymarfer eu hawliau er mwyn cael y cymorth y mae ganddynt yr hawl iddo.   
  
  
  
    





Translation:


 
Today, on Carers’ Rights Day 2016, I want to reiterate the Welsh Government’s commitment to supporting carers: the husbands, wives, parents, children, relatives, friends and neighbours who provide unpaid, but invaluable, care to some of the most vulnerable people in our communities. As a government, we recognise the vital role that carers play across Wales.  

  

The Welsh Government has long sought to improve the lives of carers. In 2000, we published our Carers’ Strategy for Wales, which provided a framework for delivering services and support for carers.  Ten years later, the Carers Strategies (Wales) Measure 2010 was introduced, further improving support for carers locally. The ground\-breaking Social Services and Well\-being (Wales) Act 2014 enabled us to build on our progress and strengthen our commitment to carers.  

  

The theme of this year’s Carers’ Rights Day is ‘Missing out? Know your rights as a carer’, and is a timely opportunity to reiterate the enhanced rights for carers that the Act brings. Now, for the first time, carers have an equal right to assessment and support as those they care for. They no longer need to demonstrate that they provide significant care in order to have their needs assessed, enabling more people to be recognised as a carer – an issue we know is important to the caring community – and receive the support available to them. While the onus was previously on carers to request an assessment, the Act places a statutory duty on local authorities to proactively inform carers of their right to be assessed, helping to ensure that no one misses out on the opportunities to which they are entitled. Once that assessment has been completed, if the carer is eligible, the local authority is required to meet those needs identified and put a statutory care plan in place. We know that it can be difficult for carers to find the right information and advice, which is why the Act requires local authorities to ensure this information is easily accessible and clearly signposted.  

  

Central to the Act is the ethos of prevention and intervention. This means putting steps in place to support people before their situation escalates. Carers play a crucial role in this, often enabling the people they care for to remain in their own homes and communities, maintaining their independence and dignity. We recognise the strain this can cause which is why, under the Act, local authorities must ensure that there are a range of preventative services available for people and carers to access for support.  

  

As a government, we know that the only way we can achieve our ambitions for the Social Services and Well\-being (Wales) Act is through integration and partnership\-working. Seven statutory regional partnership boards have been established, with membership spanning local authorities, health boards and the third sector. Each board is required to have representation from a carer, ensuring that the carers’ perspective is always at the heart of the agenda. As a priority, the boards are required to work together to assess the extent to which there are people who need care and support, and carers who need support, within their populations. This will enable them to ensure appropriate structures and resources are in place to provide effective integrated services, targeted at the right people in the right way.  

  

While the Act provides significant gains for carers’ rights in Wales, it is important that we recognise the progress already made by local authorities, health boards and the third sector under the Carers’ Measure, such as working to  mainstream carers’ issues, improve early identification and empower carers in decision making. £2million of funding has been allocated over the next two years to support the transition to the significantly enhanced duties of the Act for carers.  

  

We are currently refreshing our Carers’ Strategy to reflect the enhancements to carers’ rights and set out the key priority areas and actions that will be taken to support carers. This will be a strategy developed in partnership with carers’ networks, organisations and carers themselves, building a sense of joint ownership and capturing the issues that matter. Carers have told us that they want to be recognised and identified for the work they do; they want easy access to the right information and assistance; and they want support for their lives outside of the caring role, including the option of respite care. We will develop a range of actions to address these priority areas. This will include exploring the provision of ID cards for young carers and examining a national approach to respite care. There is a wealth of expertise and experience embedded within organisations, public bodies and communities which we will build on to ensure carers receive the support they need. Our formal consultation on the refreshed strategy will be launched in the New Year.  

  

On behalf of the Welsh Government, I would like to publicly thank carers across Wales for their dedication and commitment to improving the lives of the people they care for, and encourage them to exercise their rights and take up the support to which they are entitled.