Translate the text from Welsh to English.



 
Mae'r darlun o TB mewn gwartheg yng Nghymru yn newid drwy’r amser, ond mae'r tueddiadau pwysig, hirdymor yn dangos cynnydd da. Rhwng 2009 a Rhagfyr 2022, fe wnaeth nifer yr achosion newydd o TB ostwng 49% mewn buchesi yng Nghymru tra bod nifer yr achosion wedi gostwng 32%.


Roedd 94\.7% o fuchesi heb TB erbyn diwedd Rhagfyr 2022\.


Mae gweithio mewn partneriaeth wrth wraidd y cynllun newydd. Mae'n pwysleisio na all y Llywodraeth yn unig ddileu TB mewn gwartheg yng Nghymru, heb gymorth, ymgysylltu a pherchnogaeth y diwydiant ffermio a'r proffesiwn milfeddygol.


Mae'r cynllun yn adeiladu ar yr hyn sydd eisoes yn ei le i osod trywydd i wneud cynnydd pellach tuag at Gymru Heb TB erbyn 2041\.


Mae pwyntiau'r cynllun yn cynnwys:


* Cynnwys mwy o weithio mewn partneriaeth, cyd\-ddylunio a chyd\-gyflwyno yn y Rhaglen i greu ymddiriedaeth, chwalu gwybodaeth anghywir, grymuso ceidwaid i gymryd rheolaeth o'u sefyllfa TB a diogelu eu busnes.
* Edrych ar fanteision arddull partneriaeth drwy brosiect yn Sir Benfro a fydd yn cynnwys cydweithio ar lefel leol, grymuso milfeddygon a ffermwyr i wneud penderfyniadau gwybodus a dangos arweiniad ym maes rheoli clefydau.
* Trefniadau llywodraethu newydd gan gynnwys penodiad cyhoeddus Bwrdd Rhaglen a Grŵp Cynghori Technegol i'w sefydlu a fydd yn darparu arbenigedd technegol ar feysydd polisi allweddol gan gynnwys adolygiad o reoli TB mewn gwartheg cyflo.
* Cyflwyno deddfwriaeth i ailgyflwyno Profion Cyn Symud ar gyfer symud gwartheg o fewn ac o'r Ardal TB Isel.
* Ymestyn y gofyniad am Brofion Ôl\-Symud yn yr Ardaloedd TB Canolradd a galluogi arddangos gwybodaeth am fuchesi heb TB ar ibTB i gefnogi ffermwyr i ddeall statws TB y gwartheg y maent am eu prynu.
* Bydd ymgysylltu ar Daliadau TB a Phrynu Gwybodus yn dechrau dros y misoedd nesaf i edrych ar opsiynau polisi gyda rhanddeiliaid a chytuno ar ffordd ymlaen, gan wneud y cysylltiadau angenrheidiol â'r Cynllun Ffermio Cynaliadwy. Bydd gofyn i newidiadau deddfwriaethol pellach ddod â pholisïau newydd i mewn yn y meysydd hyn.


Dywedodd y Gweinidog Materion Gwledig, Lesley Griffiths:



> "Rwy'n ymwybodol iawn o effaith TB Gwartheg ar ein cymuned ffermio a chanlyniadau emosiynol ac ariannol y clefyd hwn.  Mae'n peri gofid mawr i ffermwyr sydd ag achosion yn eu buches.  Dyna pam rwy'n glir bod yn rhaid i ni gynnal y momentwm ac adeiladu ar ein rhaglen helaeth o fesurau, i wneud cynnydd pellach tuag at ddileu TB mewn gwartheg yng Nghymru.
> 
> 
> "Mae cynnydd da eisoes wedi'i wneud, gyda'r tueddiadau tymor hir yn dangos gostyngiad mewn achosion.  Rhaid i ni adeiladu ar hyn.  Fodd bynnag, ni all y Llywodraeth wneud hyn ar ei phen ei hun. Mae angen gweithio mewn partneriaeth gyda'n ffermwyr a'n milfeddygon i gyrraedd ein nod o Gymru heb TB.
> 
> 
> "Mae'r cynllun rydw i wedi'i gyhoeddi heddiw yn amlinellu'r hyn y gallwn i gyd ei wneud gyda'n gilydd dros y pum mlynedd nesaf, er mwyn adeiladu ar yr hyn sydd eisoes wedi'i gyflawni.  Mae'n rhaid i ni gyd uno i lwyddo i gael gwared ar y clefyd yma."


Bydd y Gweinidog yn rhoi diweddariad blynyddol ar gynnydd y Cynllun Cyflawni.







Translation:


 
The picture of bovine TB in Wales is ever changing, but the important, long\-term trends show good progress.  Between 2009 and December 2022, new TB incidents fell by 49% in Welsh herds while prevalence decreased by 32%.


94\.7% of herds were TB free at end of December 2022\.


Partnership working is at the heart of the new plan. It emphasises the eradication of bovine TB in Wales cannot be achieved by the Government alone, without the support, engagement and ownership of the farming industry and veterinary profession.


The plan builds on what is already in place to set a course to make further progress towards a TB\-Free Wales by 2041\.


Points from the plan include:


* Integrating further into our Programme a greater level of partnership working, co\-design and co\-delivery to build trust, dispel inaccurate information, empower keepers to take control of their TB situation and protect their business.
* Benefits of the partnership approach to be explored through a project in Pembrokeshire which will involve collaborative working at a local level, empowering vets and farmers to make informed decisions and show leadership in disease control.
* New governance arrangements including publicly appointed Programme Board and Technical Advisory Group to be established which will provide technical expertise on key policy areas including a review of the management of in\-calf TB affected cattle.
* Bring forward legislation to reintroduce Pre\-Movement Testing for cattle movements within and from the Low TB Area.
* Extend the requirement for Post\-Movement Testing in the Intermediate TB Areas and enabling the display of TB Free herd information on ibTB to support farmers to understand the TB status of cattle they wish to purchase.
* Engagement on TB Payments and Informed Purchasing will begin over the coming months to explore policy options with stakeholders and agree a way forward, making the necessary links with the Sustainable Farming Scheme. Further legislative changes will be required to bring in new policies in these areas.


Minister for Rural Affairs Lesley Griffiths said:



> “I am very aware of the impact of bovine TB on our farming community and the emotional and financial consequences of this disease.  It is extremely distressing for farmers who have an outbreak in their herd.  That’s why I am clear we must maintain momentum and build on our already extensive programme of measures, to make further progress towards the eradication of bovine TB in Wales.
> 
> 
> “Good progress has already been made, with the long\-term trends showing a decrease in cases.  We must build on this.  However, Government cannot do this alone. Partnership working is needed with our farmers and vets to reach our goal of a TB\-free Wales.
> 
> 
> “The plan I have published today, outlines what we can all do together over the next five years, to build on what has already been achieved.  We must all unite to succeed in eradicating this disease.”


The Minister will provide an annual update on the progress of the delivery plan.