Translate the text from Welsh to English.



 
Mae Asiantaeth y Swyddfa Brisio (VOA) yn gyfrifol am lunio a chynnal rhestrau'r dreth gyngor ac ardrethi i Gymru. Yn seiliedig ar y dystiolaeth sydd ar gael, mae'r VOA yn penderfynu a yw eiddo yn cael ei ystyried yn eiddo domestig ac yn atebol am y dreth gyngor, neu'n eiddo annomestig ac yn atebol am ardrethi annomestig. Mae'r broses ar gyfer rhestru eiddo yn cael ei hategu gan ddeddfwriaeth a chanllawiau helaeth. Mae VOA yn annibynnol ar Lywodraeth Cymru. 


Mae'r enghreifftiau hyn yn cynnwys lojiau, carafannau, neu gabanau gwyliau.


Mae dosbarthiad eiddo at ddibenion trethi lleol yn cael ei lywodraethu gan Adran 66 o Ddeddf Cyllid Llywodraeth Leol 1988\. Y man cychwyn ar gyfer dosbarthu eiddo yw a yw'r eiddo yn eiddo domestig. Mae'r rhan fwyaf o'r eiddo a ddefnyddir fel llety preswyl yn cael ei ddiffinio fel eiddo domestig ac yn dod o fewn system y dreth gyngor. Mae eiddo arall (gan gynnwys eiddo a ddefnyddir at ddibenion busnes, dibenion cyhoeddus, seilwaith ac nid\-er\-elw) yn cael ei ystyried yn annomestig ac mae'n dod o fewn y system ardrethu annomestig. Mae'r ddeddfwriaeth hefyd yn nodi rhai esemptiadau rhag trethi lleol.  


Mae'r diffiniadau yn dibynnu ar y defnydd o'r eiddo, nid nodweddion ffisegol yr eiddo na'r diben y cafodd ei adeiladu'n wreiddiol ar ei gyfer. 


Mae eiddo yn cael ei ddosbarthu fel eiddo domestig os yw'n cael ei ddefnyddio fel llety preswyl. Yn ogystal â thai a fflatiau traddodiadol, mae mathau eraill o eiddo sy'n cael eu defnyddio fel llety preswyl \- er enghraifft, cabanau gwyliau, carafannau, cychod preswyl, cartrefi mewn parciau a chabanau  \- yn ddarostyngedig i'r system dreth gyngor.


Pan fo caban gwyliau yn cael ei ddosbarthu gan y VOA fel eiddo domestig, bydd yn atebol am y dreth gyngor oni bai ei bod yn gymwys i gael esemptiad penodol.


Mae trefniadau penodol yn gymwys i eiddo sy'n darparu llety preswyl sy'n cael ei osod fel llety hunanddarpar. Ni chaiff eiddo a ddefnyddir i ddarparu llety preswyl yn cael ei ddosbarthu fel eiddo annomestig at ddibenion trethi lleol ond os yw'n cael ei osod yn fasnachol am gyfnodau byr fel llety hunanddarpar ac yn bodloni'r meini prawf a nodir mewn deddfwriaeth (gan gynnwys bod ar gael i'w osod am o leiaf 252 o ddiwrnodau ac yn cael ei osod mewn gwirionedd am 182 diwrnod mewn cyfnod o 12 mis).


Rhestrir cabanau gwyliau (ac eiddo arall) sy'n bodloni'r meini prawf ar gyfer ardrethi annomestig tra bo'r rhai nad ydynt yn bodloni'r meini prawf yn cael eu rhestru ar gyfer y dreth gyngor.


Os nad eiddo domestig yw prif breswylfa'r perchennog, gallai fod yn atebol hefyd am bremiwm y dreth gyngor ar gyfer ail gartrefi, os yw'r awdurdod lleol wedi penderfynu gwneud cais am un. Mae nifer o eithriadau statudol i bremiymau'r dreth gyngor: Mae'r rhain yn cynnwys lleiniau carafannau ac anheddau wedi'u meddiannu sy'n ddarostyngedig i amodau cynllunio penodol. Ni ellir codi premiwm ar anheddau sy'n gymwys i gael eithriad ond gellir codi'r dreth gyngor arnynt a hynny ar y gyfradd safonol o hyd.


Mae Llywodraeth Cymru wedi deddfu i gynyddu'r uchafswm premiwm y gall yr awdurdodau lleol ei godi i 300% o 1 Ebrill 2023\. Mater i awdurdodau unigol fydd penderfynu a ddylid cymhwyso premiwm ac ar ba lefel i'w gymhwyso. Wrth wneud y penderfyniadau hyn, mae angen i bob awdurdod asesu'r effeithiau posibl ar unigolion, cymunedau a'r economi leol. 


Mae Llywodraeth Cymru wedi darparu canllawiau i’r awdurdodau lleol ar weithredu premiymau'r dreth gyngor ar gartrefi gwag hirdymor ac ail gartrefi. Mae hyn yn annog yr awdurdodau lleol i ymgynghori'n gryf cyn gwneud penderfyniad sy'n cynyddu premiwm i lefel uwch na 100% o leiaf chwe mis cyn dechrau'r flwyddyn ariannol y mae'r cynnydd arfaethedig yn y premiwm yn ymwneud â hi. Mae'r pwerau i godi premiwm ar dai gwag ac ail gartrefi tymor hir yn ddewisol ac yn caniatáu i'r awdurdodau lleol deilwra eu defnydd o'r pwerau i fynd i'r afael ag anghenion lleol ac yn adlewyrchu gwahanol batrymau argaeledd ac anghenion tai ledled Cymru. 


Mae'r canllawiau hefyd yn esbonio ystod o amgylchiadau amrywiol lle na all awdurdod godi premiwm ar annedd sy'n dod o fewn eithriad. Rhaid i awdurdod lleol roi sylw i'r eithriadau cyn codi premiwm.


Mae eithriad rhag y premiwm ar gyfer cartrefi tymhorol neu lety gwyliau lle y gwaherddir y rhain rhag cael eu meddiannu drwy gydol y flwyddyn neu'n barhaol. Mae'r eithriad hwn yn gymwys yn aml i gartrefi gwyliau a chabanau gwyliau pwrpasol sy'n ddarostyngedig i amodau cynllunio sy'n cyfyngu ar feddiannaeth drwy gydol y flwyddyn. O 1 Ebrill 2023, mae'r eithriad Dosbarth 6 wedi'i ymestyn i gynnwys pob annedd a gyfyngir gan amod cynllunio sy'n eu hatal rhag cael eu meddiannu am gyfnod parhaus o 28 diwrnod o leiaf mewn unrhyw gyfnod o flwyddyn; sy'n pennu eu defnydd fel llety gwyliau unig; sy'n eu hatal rhag cael eu meddiannu fel unig neu brif breswylfa unigolyn.


Wrth arfer ei bwerau i gymhwyso premiwm, gall awdurdod hefyd benderfynu ar fathau neu ddosbarthiadau penodol o eiddo o fewn y categorïau o eiddo gwag hirdymor neu ail gartrefi y bydd neu na fydd yn cymhwyso premiwm iddynt. Mae'r canllawiau'n cynnwys enghreifftiau dangosol o ble y gallai awdurdod lleol ystyried defnyddio'r disgresiwn hwn: Mae'r enghreifftiau hyn yn cynnwys lojiau, carafannau, neu gabanau gwyliau.


Mae gan yr awdurdodau lleol bwerau dewisol hefyd i leihau biliau'r dreth gyngor a gallant ddefnyddio'r pwerau hyn i leihau  unrhyw swm ar fil. Mater i bob awdurdod lleol yw a yw'n defnyddio'r pwerau hyn ac mae penderfyniadau'n cael eu gwneud fesul achos. Er tegwch a thryloywder, dylai fod gan yr awdurdodau lleol bolisi clir ynghylch a fydd y pwerau hyn yn cael eu defnyddio, a sut.


 







Translation:


 
The Valuation Office Agency (VOA) is responsible compiling and maintaining the council tax and rating lists for Wales. Based on the available evidence, the VOA determines if a property is classed as domestic and liable for council tax, or as non‑domestic and liable for non‑domestic rates. The process for listing properties is supported by extensive legislation and guidance. The VOA is independent of the Welsh Government. 


Both the VOA and local councils have a role in ensuring the information used for calculating liability for council tax and non‑domestic rates is accurate and up‑to‑date so owners and occupants are charged the correct amount of local tax.


The classification of properties for local tax purposes is governed by Section 66 of the Local Government Finance Act 1988\. The starting point for the classification of property is whether the property is domestic. Most property used as living accommodation is defined as domestic and falls within the council tax system. Other property (including property used for business, public, infrastructure and not\-for\-profit purposes) is classed as non\-domestic and falls within the non\-domestic rating system. The legislation also sets out certain exemptions from local taxes.   


The definitions hinge on the use of the property, not the physical characteristics of the property or the purpose for which it was originally built. 


A property is classified as domestic if it is used as living accommodation. As well as traditional houses and flats, other types of property used as living accommodation – for example, chalets, caravans, houseboats, park homes and lodges – are subject to the council tax system.


Where a chalet is classified by the VOA as a domestic property, it will be liable for council tax unless it is eligible for a specific exemption.


Specific arrangements apply to properties providing living accommodation which are let as self\-catering accommodation. A property used to provide living accommodation will be classified as non\-domestic, for local tax purposes, only if it is let commercially for short periods as self\-catering accommodation and meets the criteria set out in legislation (including being available to let for at least 252 days and actually let for 182 days in a 12\-month period).


Chalets (and other properties) which meet the criteria are listed for non\-domestic rates while those which do not meet the criteria are listed for council tax.


If a domestic property is not the primary residence of the owner, it may also be liable for a council tax premium for second homes if the local authority has determined to apply one. There are a number of statutory exceptions to council tax premiums: these include occupied caravan pitches and dwellings subject to certain planning conditions. Dwellings which qualify for an exception cannot be charged a premium but can still be charged council tax at the standard rate.


The Welsh Government has legislated to increase the maximum premium which local authorities may charge to 300% from 1 April 2023\. It is for individual authorities to decide whether to apply a premium and at what level to apply it. In making these decisions, each authority needs to assess the possible impacts on individuals, communities, and the local economy. 


The Welsh Government has provided guidance for local authorities on the implementation of the council tax premiums on long\-term empty homes and second homes. This strongly encourages local authorities to consult before making a determination which increases a premium to a level above 100% at least six months before the beginning of the financial year to which the proposed premium increase relates. The powers to charge a premium on long\-term empty and second homes are discretionary and allow local authorities to tailor their use of the powers to address local needs and reflect the different patterns of housing availability and needs across Wales. 


The guidance also explains a range circumstances where an authority cannot charge a premium on a dwelling which falls within an exception. A local authority must have regard to the exceptions before charging a premium.


There is an exception from the premium for seasonal homes or holiday lets where year\-round or permanent occupation is prohibited. This exception often applies to purpose\-built holiday homes and chalets which are subject to planning conditions restricting year\-round occupancy. From 1 April 2023, the Class 6 exception has been extended to include every dwelling restricted by a planning condition which prevents occupancy for a continuous period of at least 28 days in any one\-year period; specifies its use as a holiday let only; prevents occupancy as a person’s sole or main residence.


In exercising its powers to apply a premium, an authority may also determine particular types or classes of properties within the categories of long\-term empty properties or second homes to which it will or will not apply a premium. The guidance includes illustrative examples of where a local authority might consider using this discretion: these examples include lodges, caravans, or chalets. 


Local authorities also have discretionary powers to reduce council tax bills and they can use these powers to reduce a bill by any amount. It is a matter for each local authority whether it uses these powers and determinations are made on a case‑by‑case basis. In the interest of fairness and transparency, local authorities should have a clear policy on whether, and how, these powers will be used.