AlmaznayaGroza/cyrillic-language-classification huggingface dataset:
Автомодельдеу спорты

Автомодельдеу спорты, альдердің үлгілерін сызу мен жасау, арнайы дайындалған тас жолдарда оларды сынау және жылдамдығын білуге бағытталған техникалық спорт түрі. Автомодельдеу с-тының негізін XX ғасырдың 60-шы жылдарында кішкентай жүк машинасының үлгісін жасаған алматылық өнертапқыш Г. Кротов қалаған. Одан кейін 25 шаршы см. қозғағышы бар сағ. 149 км. шапшаңдықпен шағын үлгілі автомодель жасаған да алматылық А. Гаркушин. Ол алғашқы Автомодельдеу с-тынан жарыстардың әлденеше дүркін ч-ны болды. Автомодель спортының Қазақстанда дамуы 1978 жылы радиомен басқарылатын автомодельдердің бүкілодақтық жарысында А. Левченконың - күміс, А. Панченконың - қола медальдар алған тұсында болды.

Source: original
Каюзак (Ло және Гаронна)

Каюзак (фр. Cahuzac) - Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Ло және Гаронна департаментінде орналасқан. Вильнев-сюр-Лот округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 8,04 км² шамасында. Коммунаның INSEE коды - 47044, пошта индексі - 47330. == Демографиясы == 2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 294 адамды құрады. Халық тығыздығы - 36,57 адам/км². Халық динамикасы (INSEE ): Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006): == Тағы қараңыз == Ло және Гаронна департаментінің коммуналары == Сыртқы сілтемелер == Францияның ұлттық статистика және экономикалық зерттеулер институты сайтындағы парақшасы Мұрағатталған 8 Қарашаның 2012 жылы. «Mapquest» картасында орналасуы

Source: original
Кэмп-Дэвид

Кэмп-Дэвид (ағылш. Camp David) - АҚШ президентінің қала сыртындағы резиденциясы. Ресми емес, бірақ, кең таралған атауы Naval Support Facility Thurmont. Кэмп-Дэвид Катоктин тауының саябағында орналасқан (Мэриленд штатының Фредерик округі, АҚШ) және қазіргі президентінің демалу орны болып табылады. Кэмп-Дэвидтен бірнеше километр қашықтықта Raven Rock атымен танымал Site R бункері орналасқан. Вашингтоннан резиденцияға дейін автокөлікпен 2 сағатта немесе тікұшақпен жарты сағатта жетуге болады. == Сыртқы сілтемелер == Ортаққорда бұған қатысты медиафайлдар бар: Кэмп-Дэвид Camp David, ағылш. Мұрағатталған 30 маусымның 2009 жылы. (ағыл.) A brief history of the Presidential mountain retreat and its famous guests, ағыл. (ағыл.) картасы және аэросуреті Homepage des Catoctin Mountain Park,ағыл.

Source: original
Кен

Кен - жер қабығындағы бір минералдан немесе минералдар агрегатынан тұратын, пайдалы қазбалардың ерекше жекеленген табиғи жиынтығы. Ерекше бір территорияда орналасқан және жалпы геологиялық құрылысы жағынан байланысты кендер тобы бассейн немесе аудан деп аталады (мыс.: Қарағанды көмір бассейні, Атасу темір кені ауданы, тағы басқалар). == Кен бақылаушы факторлар == Ғалымдардың көпшілігі металлогендік факторлар терминінің шартты синонимі деп есептейді. Алайда кен бақылаушы факторлар терминімен тек қана кенді аудандар мен жергілікті кенді алаңдар өңіріндегі кен қалыптасу және таралу заңдылықтарын қамтамасыз ететін факторларды ғана кескіндеген жөн. Мұндай факторлардың қатарына жататындар - литологиялық, құрылымдық, магмалық, құрьшымдық-магмалық, литологиялық-құрылымдық, литолөгиялық-стратиграфиялық және т.б. факторлар. Бұл аталғандардан гөрі ірірек дәрежелі, яғни тектоникалық-магмалық, құрылымдық-фациялық, жемірілу тереңдігі және т.б. факторлар металлогендік факторлар деп аталатын ұғымдар шеңберіне кірмекші. == Кен білінімдері == Сапасы мардымдьшық талаптарына шамалас болғанымен, мөлшері тұрғысынан қазіргі уақытта игеруге келмейтін минералды шикізаттың шағын шоғырлары. == Кен бітімі == Кен түзуші әр түрлі минералдық агрегаттардың кеңістіктегі арақатыстылығымен және бағыттылығымен сипатталатын кенді массаның құрылыс ерекшеліктері. == Кен жалбырлары == Домалақ, эллипсоидті немесе бұрыс пішінді кішігірім кен шоғырлары мен тасберіштері. == Кен қалыптастыру температурасы == Гидротермалық кенорындардағы кен түзілу процесінің басты сатысына сәйкес келетін температура мөлшері; бұл кендер жоғары температуралы (500- 300°С), орташа температуралы (300- 200°С) және төмен температуралы (200- 50°С) болуы мүмкін. Кен қалыптастыру температурасын анықтау шаралары минералдарды жасанды түрде дайындау, минералды ассоциациялардағы газды-сұйықты кірікпелерді зерттеу және изотопты талдау әдістері арқылы жүзеге асырылатын геологиялық термометрияға негізделген. == Кен қалыптастырушы орта == Кенді құрайтын заттардың іріктелу, қозғалу және шоғырлану процестерін жүзеге асыратын геологиялық түзілімдер бірлестігі. == Кен қалыптасу процестері == Жер қыртысы мен жоғарғы мантия өңірлеріндегі химиялық элементтердің нақтылы заңдылықтарға сәйкес жіктелуі және қозғалыстарға ұшырауы нәтижесінде ғанда әлдеқайда мол минералданған түрлі пішінді кенді алаптар; әдетте тектоникалық жарылымдардың тоқайласу өңірлеріне сәйкес келеді. == Кен түзілуінің абиссаль жағдайы == Кен түзілу процесі жер бетінен 3-15 км терендіктер аралығында өтеді деп шамаланатын жағдай. == Дереккөздер == Русско-казахский толковый географический словарь. Под общей редакцией академика АН КазССР, проф. С. К. Кенесбаева и кандидата филол. наук А. А. Абдрахманова. Алма-Ата, Изд-во «Наука», 1966, стр. 204. (Академия наук Казахской ССР. Институт языкознания. Сектор физической географии). Составители: Ж. Аубакиров, С. Абдрахманов, К. Базарбаев.

Source: original
Каусова Галина Қалиқызы

Каусова Галина Қалиқызы (26.2.1943 жылы туған, Ресей, Астрахан облысы Камызяк ауданы Гандурино селосы) - медициналық ғылыми докторы (2003), профессор (2006). Астрахан мемлекеттік медициналық институтын бітірген (1968). Қазақ кардиология ғылыми-зертеулік институтында кіші, аға ғылыми қызметкер (1983-91), топ жетекшісі (1994-2001), Алматы дәрігерлер білімін жетілдіру институтында аға оқытушы (1991-94) болды. 2006 жылдан Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министлігінің Қазақстан жоғары мектебінде профессор қызметін атқарады. «Медико-социальные аспекты первичной инвалидности вследствие основных сердечно-сосудистых заболеваний» деген тақырыпта докторлық диссертация қорғады. 11 ғылыми жарияланымның, оның ішінде монография және бірнеше кітаптардың («Концептуальные подходы к стратегии укрепления здоровья и профилактики инвалидности вследствие сердечно-сосудистых заболеваний», 2002; «Современные аспекты управления здоровьем населения Республики Казахстан», 2004; т. б.) авторы.

Source: original
Семсерлесу

Семсерлесу (нем. fechten - «айқасу, күресу») - жауынгерлік өнер, қазіргі кезде спорт түрі. Спорттық бәсеке арнайы теселген жолдың үстінде жабық, кейде ашық залдың ішінде өтеді. Сайыс жолының ені барлық жарыстарда бірдей, ұзындығы 14 метр. Жолдың екі жағында ұзындығы 2 метр келетін бас алаң болады. == Ережелері == Сайыстың басталуы, сайыс жолына бірінші шақырылған спортшы аға төрешіге бұрылады. Сайыскерлер жолдың ортасына бір-бірлерінен 2 м. қашықтықта қарама-қарсы тұрады. Аға төреші "en garde" ("ұрысқа!") бұйрығын бергеннен кейін жекпе-жекке шығушылардан "дайынсыңдар ма?" деп сұрайды. "Дайынбыз" деген жауапты естігеннен кейін "allez" ("бастаңдар") деп бұйырады. Сайысу мерзімі, 6 минутқа созылады. Жекпе-жектің 5 минуты өткеннен кейін төреші спортшыларға бәсекенің аяқталуына 1 мин. уақыт қалды деп хабарлайды. Егер жекпе-жектің уақыты біткен кезде есеп тең болса, онда сайыскерлерге бірінші шаншуға дейін уақыт беріліп бәсеке жалғаса береді. Қосымша уақытта бірінші шаншып үлгерген спортшы жеңіске жетеді. Кейде қарсыласын бірінші болып 10 рет шаншып үлгерген спортшыға да жеңіс беріледі. Сайысу мерзімін есептеу қарсыласын шаншып өткен, ал қылыштасуда қаруының 2/3 бөлігімен қырынан тиген соққыға ұпай беріледі. Шанышқан немесе қылыштың жүзімен ұрған кезде сайыскер сайыс жолының ішінде болуға тиіс. Жолдан тыс жерде немесе бәсекені бастауға немесе тоқтатуға команда берілгеннен кейін жасалған тию ұпай әпермейді. Алға аттау, қолындағы қаруымен қарсыласын түйреу үшін алға жасалатын қадам. Кейінгі жақта тұрған аяғын, жерге тірек ететін, алдыңғы аяғын сермей алға ұмтылғанда сайыскерлердің арасы жақындайды. Ұпайларды есептеу, электронды жабдық арқылы жасалады. Әр шаншу немесе соққы жарқ еткен электр жарығы арқылы есепке алынып отырады. Рапира мен қылышта қарсыластар бірін-бірі бір сәтте шаншыса (ұрса) онда екі жаққа да ұпай есептелінбейді. == Тағы қараыз == Қазақстандағы семсерлесі Семсерлесуден әлем чемпионаты

Source: original
Ел тізімі (бала өлімі бойынша)

Бала өлімінің коэфиценті - 1000 тірі туған балаға шаққандағы бір жасқа дейінгі балалардың өлімі. Бұл көрсеткіш кейде елдің даму деңгейін және денсаулық сақтау жүйесінің даму деңгейін анықтау үшін қолданылады. Біріккен Ұлттар Ұйымының бағалауы бойынша Жердегі бала өлімінің орташа көрсеткіші - 49,4, ал CIA World Factbook бағалауы бойынша - 44,13 (2010 жыл). Біріккен Ұлттар Ұйымының бағалауы бойынша Жердегі бес жасқа дейінгі бала өлімінің орташа көрсеткіші - 73,7. == Тағы қараңыз == Қазақстанның халық саны мен табиғи өсімі Ел тізімі (халықтың табиғи өсімі) == Сыртқы сілтемелер == Бала өлімі Мұрағатталған 5 Наурыздың 2016 жылы.

Source: original
IC 3987

IC 3987 - Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика. == Ашылуы == Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2135098, NPM1G +39.0306. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер (ағыл.) SIMBAD базасындағы мәліметтер (ағыл.) VizieR базасындағы мәліметтер (ағыл.) NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер (ағыл.) IC 3987 нысанына арналған жарияланымдар

Source: original
Қанығу ядролары

Қанығу ядролары - бұлттар мен тұмандар түзілуіне қажетті ауада (тропосферада) қалқып жүретін қатты сұйың және газ тәрізді күйінде тараған ұлпа бөлшектер. Ылғалды ауада қанығу ядролары бар кезінде оған тамшы немесе ұлпа мұздақ күйінде қаныққан ылғал пайда болады. Егер ылғалды ауада қанығу ядролары жоң болса, тіпті ылғалдығы аса жоғары ауаның өзшде де қанығу болмайды. == Дереккөздер == Русско-казахский толковый географический словарь. Под общей редакңией академика АН КазССР, проф. С. К. Кенесбаева и кандидата филол. наук А. А. Абдрахманова. Алма-Ата, Изд-во «Наука», 1966, стр. 204. (Академия наук Казахской ССР. Институт языкознания. Сектор физической географии). Составители: Ж. Аубакиров, С. Абдрахманов, К. Базарбаев.

Source: original
Жазғы Азия ойындары 1951

I Азия ойындары, Жазғы Азия ойындары 1951 Нью-Делиде 4 наурыз бен 11 наурыз арасында 1951 жылы өткізілді. Бұл бүкіл Азиядағы спортшылар арасында алғаш рет халықаралық чемпионат болды. Ойындарда 6 спорт түрінен 489 спортшы 11 елден қатысты. == Қатысушы елдер == Ұлттық олимпиада комитеті (ҰОК) сол уақытта ХОК кодтары тізімі сәйкес елдерге сілтеме жасайды. Төменде қатысушы елдердің тізімі берілген. Ауғанстан Бирма Цейлон Үндістан Индонезия Иран Сингапур Тайланд Филиппин Непал Жапония == Ойындардың нәтижелері == Қабылдаушы ел Үндістан Ауғанстан, Непал және Тайланд спортшылары медальдарға ие болмады.

Source: original
Қазақстан Жоғарғы Соты

Қазақстан Республикасының Жоғарғы Соты - Қазақстанның ең жоғары сот органы. Жоғарғы сот төменгі буындағы соттардың азаматтық, қылмыстық, шаруашылық және басқа да сот істері бойынша заңда көрсетілген процесуалды формада олардың қызметтеріне сот қадағалауын жүргізіп, сот практикасы мәселелері бойынша түсінік береді. Қазақстан Республикасы Конституциялық Кеңесінің 1997 жылғы 6 наурыздағы No3 қаулысына сәйкес "Қазақстан Республикасы Конституциясының 4-бабы 1-тармағының нормасымен бекітілетін, қолданылатын құқық - Жоғарғы Соттың нормативтік қаулылары болып табылады дегенді Қазақстан Республикасының Жоғарғы Соты сот практикасында заңнамалық нормалар, оның ішінде Конституция нормаларын қолдану мәселелері бойынша ғана нормативтік қаулылар шығаруға өкілетті деп түсінген жөн". == Тарихы == 1937 ж. 9 қаңтарда Қазақ КСР Жоғарғы Соты ретінде құрылды. 1993 ж. 28 қаңтарда қабылданған ҚР Конституциясында ҚР-да сот билігі Конституциялық Сотқа, Жоғарғы Сотқа, Жоғары төрелік сотқа және заң бойынша құрылған төменгі тұрған соттарға берілетіндігі белгіленді. Ешқандай өзге орган және өзге тұлға сот билігі функцияларын иеленуге құқығы жоқ. ҚР Президентінің 2001 ж. 22 қаңтардағы Жарлығына сәйкес, ҚР Үкіметінің 2001 ж. 14 сәуірдегі қаулысымен ҚР Әділет министрлігінің Сот қаулыларын орындау жөніндегі комитеті таратылды, атқарушылық құжаттарды орындау жөніндегі функциялары мен өкілеттіктері, сондай-ақ штат саны мен мүлкі ҚР Жоғарғы Соты жанындағы Сот әкімшілігі жөніндегі комитетке және оның облыстардағы, Астана, Алматы қалаларындағы әкімшілеріне берілді. == Судьяға өкiлеттiктер беру тәртiбi == Жоғарғы Соттың Төрағасын Жоғары Сот Кеңесінің ұсынымына негізделген Қазақстан Президентінің ұсынуы бойынша 5 жыл мерзімге Сенат сайлайды. Жоғарғы Соттың судьяларын Жоғары Сот Кеңесiнiң кепiлдемесiне негiзделген Қазақстан Президентiнiң ұсынуы бойынша Сенат сайлайды. Жоғарғы Соттың сот алқаларының төрағаларын Жоғарғы Сот Төрағасының ұсынуы және Жоғарғы Соттың жалпы отырысының шешімі негізінде Жоғары Сот Кеңесінің ұсынымы бойынша 5 жыл мерзімге Қазақстан Президенті тағайындайды.

Source: original
Панама

Панама, Панама Республикасы (ис. República de Panamá [re̞ˈpuβ̞lika ð̞e̞ panaˈma]) - Орталық Америкадағы Панама мойнағында орналасқан мемлекет. Жерінің аумағы 77,1 мың км². Халқы 3,4 млн. (Қазіргі уақытта 4,3 млн адам тұрады) (2010). Халқы негізінен метистер (60%), байырғы тұрғындары - үндістер. Олардан басқа көрші елдерден қоныс аударғандар, қытайлықтар тұрады. Астанасы - Панама қаласы. Ресми тілі - испан тілі. Халқының көпшілігі христиан-католиктер. Мемлекет және үкімет басшысы президент. Жоғарғы заң шығарушы органы - бір палаталы ассамблея. Әкімшілік жағынан 9 провинция мен арнайы аумаққа бөлінеді. Ақша бірлігі - бальбоа Панама аумағы Орталық Американың ең жіңішке бөлігін алып жатыр. Жағалауы аласа, абразиялы және абразиялы-аккумулятті, солтүстік-батысы лагуналы. Тынық мұхит жағалауы тілімделген, шығанақты (Панама, Монтихо), аралды (Інжу, Койба, т.б.) келеді. Бүкіл аумағын бойлай тау жоталары созылып жатыр. Тау аралық ойыстар мен жағалық бөлігін ойпатты өңірлер алған. Жер сілкіністері жиі болып тұрады. == Климаты == Климаты субэкваторлық, ыстық және ылғалды. Орташа айлық температурасы 25 - 28°С. Жауын-шашынның жылдық мөлш. 3500 мм. Өзен торы жиі. Ірі өзені - Чагрес. == Тарихы == Испания отарына айналғанға дейін Панама жерін 60-тан астам үндіс тайпалары мекендеген. Батысында чибча тілдер тобына жататын үндістер, шығысында кариб тайпалары, оңтүстік-шығысында чоко тайпалары өмір сүрді. Бұлардың бәрі алғашқы қауымдық құрылыс сатысында болды. Панама жерін 1501 ж. испан конкистадоры Родриго де Бастидас ашты. Осы кезден бастап Панама Испанияның отарына айналды. 1542 - 65 ж. Панама Гватемала генерал-капитандығының, содан соң 1718 жылға дейін Перу вице-корольдігінің құрамына кірді. 17 ғасырдан бастап испандар банан плантациялары мен кеніштерінде жұмыс істеу үшін Африкадан негр-құлдарды әкелді. 1821 ж. қарашада Панама тәуелсіздігін жариялап, Жаңа Гранада құрамында Ұлы Колумбия федерациялық респуб ликасының құрамына енді. 1830 ж. Ұлы Колумбия құлап, Панама департамент құқында Жаңа Гранада республикасы (1886 жылдан Колумбия) құрамында қалды. 1903 ж. 3 қарашада Панама Колумбиядан бөлініп шығып, өзін тәуелсіз республика деп жариялады. 2-дүниежүз. соғыс кезінде АҚШ әскери базасын Панамаға орналастырды. Жаппай халық көтерілістері мен бейбіт шерулерден кейін 1968 ж. мемлекеттік төңкеріс болып, әскери диктатура орнады. 1989 ж. желтоқсандағы АҚШ қарулы интервенциясы нәтижесінде әскери жүйе құлады. 1990 ж. ақпан айында АҚШ әскери күшінің Панамадан шығарылуы жаңа мемлекеттік құрылыстың қалыптасуымен аяқталды. 1994 ж. 8 мамырдағы сайлауда Рев.-демокр. партияның өкілдері жеңіске жетті. == Сауда == Панама - агр. ел. Егістік жерлерінің көп бөлігін банан плантациялары алып жатыр. Банан, цитрустар, қант, кофе өсіріледі. Балық ш. дамыған. Ел экономикасында Панама каналының рөлі өте зор. Каналдан түсетін кіріс ұлттық өнімнің 30%-ын құрайды. Экспортқа банан, қант, кофе, темекі жапырағы, креветкалар шығарып, сырттан түрлі тұтыну бұйымдарын алады. Негізгі сауда серіктестері: АҚШ, Жапония, Эквадор, Коста-Рика, Венесуэла.

Source: original
Аманкелді Муатқанұлы Сейітханов

Аманкелді Муатқанұлы Сейітханов (11 мамыр 1969, Мақаншы селосы, Шығыс Қазақстан облысы - 16 тамыз 2021) - қазақстандық тележүргізуші, телекомментатор. == Өмірбаяны == 1991-1994 жылдары «Спорт» газетінде істеп, 1994 жылы «Қазақстан» телерадиокорпорациясында «Тұғыр» атты бағдарлама ашып, жүргізушісі болған. Ол телеарнадағы спорт бөлімінде бас редактордың орынбасары қызметін де қатар атқарды. Кейін «Құмсағат» бағдарламасының спорттық ақпараттар бойынша продюсері атанды. 1997 жылы «Хабар» арнасына ауысып, осы күнге дейін аталған агенттікте жұмыс істеп келді. Футболдан 1998 жылы Франциядағы Әлем чемпионатында қазақ тілінде комментатор болды. Одан кейін 1999 жылы Бангкоктегі Азия ойындарын, 2000 жылы Сиднейдегі Олимпия ойындарын, 2002 жылғы Солт-Лейк-Ситидегі ақ Олимпиаданы «Хабар» арнасының эфирінде қазақша сөйлетті. 2019 жылы түсірілген "Бекзат" фильмінде өз-өзін сомдады. 2021 жылы 16 тамызда ауырып көз жұмды. == Марапатттары == 2000 жылы еліміздегі спорт журналистеріне берілетін Сейдахмет Бердіқұлов атындағы сыйлықтың лауреаты атанды. == Сілтемелер == Фейсбуктегі профилі

Source: original
Рибадео

Рибадео (ис. Ribadeo) - Испаниядағы муниципалитет. Галисия автономды бірлестігіне қарасты Луго провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Ла-Мариния-Орьенталь ауданында (комарка) орналасқан. 2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 9988 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 106,2 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы - 87 км. Қала қамқоршысы Роке және Нтра. Сра. дель Кампо болып саналады. == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Мұрағатталған 23 ақпанның 2009 жылы.

Source: original
Оскар Уайльд

Үлгі:Infobox writer О́скар Фи́нгал О’Фла́эрти Уи́ллс Уа́йльд (ағылш. Oscar Fingal O’Flahertie Wills Wilde, 1854 жыл, 16 қазан - 1900 жыл, 30 қараша) - түп тегі ирландтық ағылшын жазушысы, ақын, эссеші. Кейінгі Виктория дәуірінің әйгілі драматургтерінің бірі, өз кезеңіндегі белгілі тұлға, Лондон дендиі (Де́нди (ағылш. dandy) - XIX ғасырдағы әлеуметтік-мәдени тип: әдемі киінетін, өзін-өзі байсалды ұстайтын, әдемі сөйлеу мәнерімен ерекшелінетін ер адам) Гомосексуализм үшін сотталып, екі жылға абақтыға жабылады. Кейін Францияға кетіп, кедейшілік күйін кешеді, аты-жөнін өзгертіп алады. Парадокстарға, қанатты сөздерге және афоризмдерге толы пьесаларымен, сондай-ақ «Дориан Грей Портреті» романымен танымал.

Source: original
Келіс Нұрмашұлы Жайлыбай

ЖАЙЛЫБАЙ Келіс Нұрмашұлы (1936 жылы туған) - ғалым, биология ғылымының докторы (1997), профессор (1998). Арғын тайпасының Тарақты руынан шыққан. ҚазМУ-ды (ҚазҰУ) бітірген. 1961 - 1969 ж. Қазақ егіншілік ғылыми-зерттеу институтында ғылыми қызметкер. 1969 - 1992 ж. Қазақ күріш ғылыми-зерттеу институтында (Арал өңірі агроэкологиясы және ауыл шаруашылығының ғылыми-зерттеу институты) аға ғылыми қызметкер, лабаратория меңгерушісі. 1992 - 1997 ж. Қызылорда мемлекеттік университетінде доцент, 1998 жылдан «Биология, география және экология» кафедрасында оқытушы болды. Негізгі ғылыми еңбектері Арал өңіріндегі күріш дақылының фотосинтезі және фотосинтетикалық өнімділігі теориясы мен күріштің жаңа сорттарының морфофизиологиялық әдістемелерін жасауға арналған. Тұзданған жерлерде күріш өсірудің сорттық жаңа жетілдірілген технологиясын тұжырымдап, өндіріске енгізді. Жайлыбай 160 ғылыми еңбектің, оның ішінде 2 монография, 12 кітапша және бірнеше өнертапқыштық ұсыныстардың авторы.

Source: original
Бергамаско

Бергамаско (итал. Bergamasco) - Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Алессандрия провинциясында орналасқан. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 755 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 57 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 13 км² шамасында. Пошта индексі - 15022. Елді мекеннің қамқоршысы - әулие Иаков Зеведеев. == Коммуна әкімшілігі == Телефоны: 131 777 101 Электронды поштасы: bergamasco@reteunitaria.piemonte.it == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты Мұрағатталған 6 қыркүйектің 2010 жылы. (итал.) Ұлттық статистика институты (итал.)

Source: original
Монтаж

Монтаж кино өнерінде, киноэпизод пен жалпы фильм тұтастығын қамтамасыз ету мақсатында кинофильм кадрларын құрастыру тәсілі. Монтаждау кезінде фильм мазмұны, бейнелеу құралдарының орнында қолданылуы, ішкі ырғақ ескеріліп отырады. Монтаж - фильмнің идеялық-көркемдік қасиетін ашудағы ең қажетті элементтерінің бірі. Режиссер монтаж арқылы өтіп жатқан оқиғаның әрбір эпизодтарындағы мазмұнды көрінісін көрнекілендіріп отырады. Дыбыссыз кинодағы Монтаждың рөлі зор. Ол көп жағдайда дыбыс ролін атқарады. Кино өнерінде дыбыстың пайда болуына байланысты монтаждау тәсілдері арқылы бейне мен сөздің, музыка мен шудың үйлесімділігі сияқты жаңа проблемелар шешілетін болды. Монтаждық үлгіні дамытып, оны жетілдіру саласында Д.Вертов, А.П. Довженко, Л.В. Кулешов, В.И. Пудовкин, С.М. Эйзенштейн, С.И. Юткевич сынды кино қайраткерлерінің шығармашылығы тәжірибесі үлкен роль атқарды. Қазақстан кинематографиясындағы монтаждың үлгілері Ш.Айманов пен О.Әбішев, т.б. шығармашығынан көрініс тапты.

Source: original
Биккари

Биккари (итал. Biccari) - Италиядағы коммуна, Апулия әкімшілік аймағына қарасты Фоджа провинциясында орналасқан. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3052 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 29 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 106 км² шамасында. Пошта индексі - 71032. Елді мекеннің қамқоршысы - әулие San Donato. == Коммуна әкімшілігі == Телефоны: 0881591007 Электронды поштасы: sindaco@comune.biccari.fg.it == Сыртқы сілтемелер == Ресми сайты (итал.) Ұлттық статистика институты (итал.)

Source: original
Абақты

АБАҚТЫ - қылмыс істеген адамды уақытша қамауға арналған орын. Сот жазасын өтеу үшін қылмыскерді бас бостандығынан айырып, бұрынғы қауіпті қылықтарын одан әрі өрістетпеу мақсатымен, оны басқа адамдардан, қоғамнан оқшаулатып, абақтыға қамаған. Байырғы қазақ тұрмысында қылмысты, жазалы адамды уақытша қамау қажет болса қолын артына байлап, кісе белдігін, баскиімін шешіп (әйелмен бірдей болды дегенді білдіреді), тізерлетіп, бетіне күйе жағып киіз үйдің керегесіне немесе үлкен арбаның доңғалағына таңып тастайды. Қасына күзетші қояды. Сондай-ақ, уақытша қамаудың киіз туырлыққа орап таңып тастау тәрізді жолдары да болған. Абақты сөзінің тағы бір көне нұсқасы лабақты. Жазалы, қылмысты адамды қауымнан оңашалаудың мырзақамақ түрме деген түрлері қазақ ортасында XIX ғасырдан тарала бастады. Ертеде көшпелілер арасында болмаған, кейінгі кезде пайда болған орыс отаршылдығымен бірге келген бұл «құбылысты», қазақтар тосырқап қабылдағанын Арқадағы әнші Мәдидің: Абақты қатар-қатар болады екен, Ішіне жақсы-жаман толады екен, Ішіне сол шіркіннің кіріп барсаң, Көңілің су селкендей болады екен, - деген өлеңінен байқауға болады. «Жігіттің жақсысы ортамда сыналады, аттың жақсысы арбада сыналады», - деген мақалдағы ортам жерден терең етіп ор қазылып, жан-жағы айналдырыла қоршалды. Қылмыскердің аяқ-қолын байлап, абақтының осы түрі ортамға салып қойған. Айыпты адамды ұстайтын ортамға ұқсас, жерден мүлдем терең етіп қазылған абақтының түрі - зындан шығыс елдерінде ертеде кең таралған.

Source: original
Автомотодром

Автомотодром, авто түбірі мен грек тілінде dromos - жарыс өтетін жер сөзінен шыққан, автомобильдер және мотоциклдермен әртүрлі жарыстар өткізуге және сынауға арналған әдейі құрылыс. Жол бойында жарысқа қатысушы а-льдерден басқа қозғалыс болмауға тиіс. Тұңғыш рет 1903 жылы Париж- Мадрид қалаларының арасында салынды. Көптеген елдерде а-ль шығару мен а.с.-тының өркендеуіне байланысты А-дар көбейе бастады. Англияда - Брукленд трегі (1906), АҚШ-та-Индиа-Полис автодаңғылы (1907), Италия- да Монц (1910), Францияда Монлери қаласының жанындағы трек (1924) салынды. А-дромдардыңені 10-18 м. айналымның қашықтығы 3-10 км-ден кем болмауы тиіс. Қүрылыс кешенінде, көрермендерге, техникалық, дәрігерлік көмек көрсету т.б. тұрмыстық жағдайлар жасауға тиіс. А. салу үшін халықар. а.с-ты бірлестігі, техникалық кеңесінің келісімі керек.

Source: original