AlmaznayaGroza/cyrillic-language-classification huggingface dataset:
Synthetic_myv_2

- европань эсьтевеньветий, «Daimler-Motoren-Gesellschaft» компаниянь ветямкуронь совиця 1900-1909 иетнестэ. Йеллинекэнь Адольфонь, содавиксэв раввинэнь цёразо. 1869 иестэ Левон Шант - армянонь сёрмадыця, новеллист ды вийкирдий. 1910 иестэ Борис Кит - белоруссиянь ды американь вейсэнь ветий, Мэрилэндэнь университетэнь астрономиянь тонадей. 1959-це иестэ Юлиана Матанович - хорватиянь сёрмадей ды тонадей. 1970 иестэ Ирина Андорра Мастор (кат. Andorra, исп. Andorra, фр. Andorre), официальойстэ - кат. Principat d’Andorra, исп. Principado de Andorra, фр. Principauté d'Andorre) - вейкине карликень мастортнень эйстэ Европань Ашо шукшторов, Якстере шукшторов - (лат. Ríbes rúbrum, руз. Сморо́дина кра́сная, или Сморо́дина обыкнове́нная, или Сморо́дина садо́вая) - ламо иень перть касыця аволь сэрей куракш. Понавкань семиянь. Касы пиресэ. Лопанзо мазыйстэ керсевезь, цеци ожосто. Умареньзе пурнавозь цюцькас. Ярсыть эйстэст верекстэ, лепштить ризаня ведь,

Source: data_augmentation
Synthetic_myv_3

ты Долли Белл?» / Сјећаш ли се Доли Бел? - Мать Дино 1986 - «Красота порока» / Лепота порока - Милада 1986 - «Чудо в Шаргане» / Чудо у Шаргану - Икония 1994 - «Вуковар» / Вуковар, једна прича - Милка 1996 - «Красивые деревни красиво горят» / Лепа села под Косово» фильмасонть (1964). Сонензэ максозель «Добричин прстен» казнесь (Сербиясо эрямонь театральной изнявксонзо кис сехте покш казне) 2001-це иестэ ды «Павле Вуисич» казнесь 2008-це иестэ. 1976-це иестэ Пуласо тензэ максозель «Золотая арена» Премиясь Бранко Бауэрэнь «Шалаш в Малом Рите» фильмасонть авань сехте вадря роленть налксеманзо кисэ. Истя жо саинзе «Октябрьская лепо горе - мать Вели 1998 - «Бочка пороха» / Буре барута - мать боснийского Серба 2007 - «Аисты вернутся» / Вратиће се роде - Ружица Синджелич 2007 - «Променяй меня» / Промени ме - Малобабичка 2008 - «Братья Блум» /

Source: data_augmentation
Synthetic_myv_11

экономикань теориянь кафедрасто . 2006 иень медьковсто саезь 2010 иенть видс ульнесь «ГУ Центр перспективных экономических исследований Академии наук Республики Татарстан»з прявтонть полавтыця. 2010 иень панжиковсто саезь - Татарстан Республикань экономикань министрань полавтыця. 2014 иень ожоковонь 14 чистэ саезь 2018 иень даволковонь 6 чинть видс - Татарстан Республикань экономикань министра. Светлана Иванова (руз. Светлана Андреевна Иванова; 1985 ие таштамковонь 26 чи, Москов ош) - Россиянь эрямартонь, театрань налксий. == Эрямопингезэ == Чачсь Светлана Андреевна 1985 иень таштамковонь 26 чистэ Московсо. == Эрямартграфиязо == 2005 - (эрз. 9-це ротась, руз. - Горький: Волго-Вят. кн. изд-во, 1986. - 125 с. Помещиков В. И., Карпов В. Б. Уржум. - Киров: Волго-Вят. кн. изд-во Киров. отд-ние, 1987. - 109 с. == Невтевкст == Уржум в энциклопедии «Мой город» Краеведческо-исторический сайт "Уржумский уездъ" Достопримечательности Уржума и Уржумского района Архивировазь 14 Панжиковонь 2018 иестэ. Уржумский - Мордовия Республикань прявт. == Кудораське ==

Source: data_augmentation
Synthetic_myv_4

кекшизе паргос ды вализе футболсо налксема паксясо ортатнень ваксс Львов ошонть эйстэ авасоло. Войнань прядовомадо мейле Улам получизе те книгань копиянть. Лия версиянть коряс, войнадонть мейле, 1945-це иестэ, С. Банахонь довазо Польшав репатриациянь шкасто саинзе конёвтнэнь мартонзо Варшавав. Шотландской книгась ней Стефан Банахонь раськензэ кедьсэ, конат эрить Германиясо. Шотландской книгань Урбанизациясь Ошонь условиясо эрить малав 17 000 лом. (2006 иестэ). == Невтевкст == Страница района на сайте «Муниципальные образования Кировской области» Архивировазь 1 Аштемковонь 2015 иестэ. Сведения на сайте областной администрации Архивировазь 13 Эйзюрковонь 2007 иестэ. Главы поселений Кировской области Достопримечательности города Советск и Советского района Архивировазь 3 Таштамковонь 2017 1969, рус. пер. 1971) «Вдовы не плачут» (баш. Тол ҡатындар илама, 1977, рус. пер. 1984) «Иду по Млечному пути» (баш. Кош юлынан барам, 1983, рус. пер. 1987) «Солнце всё не заходит» (баш. Ҡояш байымай ҙа байымай, 1995) === Драматургия === Алый платок (баш. Ал яулык, 1938) Глубокое дыхание (баш. Тәрән Ибраги́м Ахме́тович Абду́ллин (баш. Ибраһим Әхмәт улы Абдуллин, 1920-це иень таштамковонь 20 чистэ - 2005-це

Source: data_augmentation
Perturbed_1935 ие

1935 ие. == Чачсть == якшамковонь 8-це чистэ Элвис Пресли - американь морыця ды актёр, вейке ярмаконь коряс ёроков XX пингень содавиксэв седямонь морыця. якшамковонь 29-це чистэ Фред Юсси - эстэнь биолог,натуалист ды фотокувоньтеий. чадыковонь 27-це чистэ Журавлёвонь, Числав Григорьевич - эрзяньсёрмадей ды валморозей. панжиковонь 20-це чистэ Хана Кралль - польшань сёрмадыця ды куляньсёрмадей. аштемковонь 23-це чистэ Иван Калинкин - эрзянь сёрмадей ды валморозей. == Кулость == якшамковонь 25це чистэ Валериян Куйбышев - советэнь партиянь совиця.

Source: data_perturbation
Perturbed_Кикнур

Кикнур (руз. Кикнур) - те Россия Масторонть ошось, Кировонь ёнкссо. Кикнурэнь буе прявтошось. == Геаграфиянь аштема тарказо == Юткось 300 вайгельпе Киров ошсто Кошага ды Ваштранга лейтнесэ. == Невтевкст == Архивировазь 4 Медьковонь 2012 иестэ. Фот и видео Кикнура, форум,видеочат Расписание общественнаго транспорта в Кикнуре Архивировазь 15 Медьковонь 2012 иестэ. Архивировазь 4 Мдьковонь 2012 иестэ

Source: data_perturbation
Perturbed_Назор Владимирэнь премиясь

Назор Владимирэь премиясь (хорв. Nagrada Vladimir Nazor) - Хорватиянь Культуань министерствань эрьва иень казне, кона максови искусствань коряс хорвтонь тевтеиень покш тевест кисэ. Премиясь максневи 1959 иестэ саезь ды лемдязь Назор Владимир хорватонь валморозеень лемсэ. Казнесь макснеи кото категориява.: Архитектура ды Урбанизма Эрямарттограф Седямо Театра Артовксонь искусства ды декоративно-прикладной искусства == «За жизненные достижения» номинациясонть изницятне == Хорватиянь Культурань министерствань сайтось.== Невтевкст == Премия Владимира Назора на сайте Министерства ултуры Хорватии

Source: data_perturbation
Perturbed_Мачкасы (Чаунзабуе)

Мачкаы (руз. железнодорожный разъезд Мачкасы) - те веле Мордовиянь Чаунзабуесэ. Ашти Перепелейка верьга чудемаванть, Нуя леенть сянглей. == Веленть лемденть == Лемдязь Сабур-Мачкасы веленть коряс, конань вакссо ульнесь путозь те велесь 90-це иетнестэ ХIХ пингестэ. 1983 иестэсаезь велесенть кйяк а эри. == Эрицятне == Раськень состав Весероссиянь перепись населения (2002 ие): рузт - 83 %

Source: data_perturbation
Perturbed_Какава

Какава - цыганонь тундонь покшчи, туркань раськеютконь фестиваль. == Исторйясь == Какава покинть чачома тарказо  Египет ды Маласо (Ближний) Восток. Кода кемить цыгантнэ, Какава невти чудань тевтнень, конат теевсть Кезэень Египтасо христианонь ломантнень - Коптатнень - марто. Тевтнэ сюлмавоельть Еиптасто пайстомо ломантнень туемаст марто. Мельгаст паниця фараононь армиясь вяь морянтень. Те тевенть ледстнемга ломантне эрьва ие панжиковонь 6-це чистэ акшныть лейчирев ды тейнить тосо покшчи. == акавась Турциясо == Турциянь чивалгомань оштнэсэ - Эдирнасо ды Кыркларелисэ - Ккава тешкставиэрьва иестэ кода тундонь само покшчи. Эдирнасо покшчись ней раськеютконь естиваль, коннень лезды губернатороь ды дирна ошонь мэрэсь. Фестиваленть официальной пельксэзэ ютни Sarayiçi-сэ. Тесэ жо ютавнит бороцицян пелькстамо. Покшчисэнть кирвазтнить толпандят, ломантне кирнявтнить велькскаст, гайги музыка, киштевить киштемат. Официальной пельксэсь прялеви 5000 инжнь ды фестивалень азортнэнь пловсо каванямосост. Покшчись поладови омбоцэ чинь валскеяк Тунджа леенть чиресэ. == Литературась == Nazım Alpman; Başka Dünyanın İsanları Çingeneler, ISBN 288000011765 Murat Kurt, "Avrupa′nın Vatansızları: Çingeneler", Haksöz Haber Sitesi, 4 Kasım 2008. Marushiakova, Elena and Vesselin Popov. 2007. Исчезнувшая Курбан: современные аспекты празднования праздника Какава (Hıdırellez) среди цыган в Восточной Фракии (Турция). В: Sikimić, Bilijana, Петко Христов, ЭЦП. Курбан на Балканах. Белград: Институт балканских исследований, 33-50. == Истя жо вант == Хедерлез Егорий Вешний

Source: data_perturbation
Perturbed_Баняц, Мира

Ми́ра Ба́няц (серб. Мира Бањац; чачсь 1929-це иень таштамковонь 4-це чистэ, Ердевик, Сербия) - сербиянь сехте содавикс актрисатнестэ вейкесь. Мира Баняц (алкуксонь лемезэ Мирьяна Т. Баняц) кандови актёронь васенце покалениянтень, кона прядызе театральной училищанть Нови-Сад ошсо (1950). Налксесь Сремска-Митровица (1949-951) ды Баня-Лука (1953-1955) ошонь театратнесэ ды кувать Нови-Садсо Сербской национальной театрасо (1951-1970). 1970-це иетестэ тусь эрямо Белградов ды теевсь «Ателье 212» еатрань членэкс. Сехте неявикс изнявксонзо - народсто ватнень невтемась, сеедьстэ налксилине юмор марто. Театрасо рольтнеде башка, конатнень кис казезель, сон налксесь ламо рольть киносо ды телевидениясо. Сехте ледстневиця ролензэ ульнесть Горан Паскалевичень фильматнесэ. Покш экрансо васень лйсемазо - «Бой под Косово» фильмасонть (1964). Сонензэмаксозель «Добричин прстен» казнесь (Сербиясо эрямонь театральной изнявксонзо кис сехте покш казне) 2001-це иестэ ды «Павле Вуисич» казнесь 2008-це иестэ. 1976-це иестэ Пуласо тензэ максозель «Золотая арена» Премиясь Бранко Бауэрэнь «Шалаш в Малом Рите фильмасонть авань сехте вадря роленть налксеманзо кисэ. Истя жо саинзе «Октябрьская театральная награда» (2000) ды «Йоаким Вуйич» казнетнень. Омбоце мировой войнань шкасто ютавтсь вейке ие Васенце пролетарской бригадасо. == Кочказь фильмография == 1976 - «Сторож пляжа в зимний сезон»/ Чувар плаже у зимском периоду - Спасения Пашанович 1980 - «Мастера, мастера» / Мајстори, мајстри - Лилиана 1981 - «Помнишь ли ты Долли Белл?» / Сјећаш ли се Доли Бел? - Мать Дино 1986 - «Касота порока» / Лепота порока - Милада 1986 - «Чудо в Шаргане» / Чудо у Шаргану - Икония 1994 - «Вуковар» / Вуковар, једна прича - Милка 1996 - «Красивые деревни красиво горят» / Лепа села лепо горе - мть Вели 1998- «Бочка пороха» / Буре барута - мать боснйского Серба 2007 - «Аисты вернутся» / Вратиће се роде - Ружица Синджелич 2007 - «Променяй меня» / Промени ме - Малобабичка 2008 - Братья Блум» / Brothers Bloom, The == Невтевкст == Мира Баняц (англ.) на сайте nternet Movie Database

Source: data_perturbation
Perturbed_Косовань албант

ЛопаПарцун:Народ Ко́совань алба́нт (алб. Shqiptarët në Kosovë, косовары алб. Kosovar) - Косовасо ламочинь коряс сехте покш этнической группа. 1991-це ень югославской сёрмалеманть (переписенть) коряс, конань албантнэ мезекскак эзть путо, Косовасо эрясть1 596 072 этических албант (эрицятнеде 81,6 %). 2000-це иень ванноманть коряс - 1 584 000 ы 133 600 ютксо (эрицянь 88 %). Течинь чине ламочист 92,93 %. Косовань албантнэ - регионсонть буень-сымень эли чачомань коряс этнической албант, сень лангс апак вано, эрить эли а эрить Косоасо. Косовань албантнэнь покш диаспораст теевсь Косовань войнадонть мейле, седе ламо Германиясо ды Швейцариясо. 500 000 косовань албант эрить Швейцарияс эли Германиясо (малав 300 000 Германиясо ды 200 000 Швейцарияс), те малав ветеце пелькс весе косвань албантнэнь эстэ. == Исторйясь == Косовасо албантнэнь улемадост ледстневи Куншкавидень пингень (Средневеовьянь) шкатнестэ. Османонь азорксчинть пингстэ Косовасо албантнэнень ды лия этнической гуппатненень кановома арасель. Шкань-шкань мусульманонь ды христианонь албантнэнь ютксо ульнесть стакачить.

Source: data_perturbation
Perturbed_Юр-юрнэсэ

Юр-юрнэсэ - эрзянь пакшатнень налксема. Налксицятне 8 - 12 иесэ тейтернеть ды цёрынеть. Налксить кизна нарлангсо, тельня - кудосо. == Налксемань кой􏰀кирдатне == Налксема паксянть лангс своз палкасо черькстави кирькс. Пкшолмазо ашти налксицятнень ламочист эйстэ. Бути налксицятнеде аламо, кирьксэсь ули седе вишкине. Ютавтозь киксэнть ланг рядсек􏰀 рядсек путневить картононь, фанерань, эчке конёвонь а покш панкст. Эйстэс зняро, штобу аволь сато вейке налкси􏰀 цянтень. Весе нлксицятне стить кирьксэнть кушкас путнезь панкстнэнень удало ёндо. Весе сынь оцинят. Верев кедень кепедезь, сынь, прок ружиясто, арсить токамс уронть, кона чийни прява. Вейке налксицясь рангсты: «Юр!». Весе, мельга􏰀мельцек молезь ды истя жо ружиянь кеедезь, туить кирьксэнть потмова якамо ды морамо (эли ловномо): Молемстэ эрьва валонть лангс тееви ейке эскелькс. Маряви секе вайгелесь: «Юр􏰀юр!. Весе капшить озамс конаяк паксян􏰀 тень. Вейенень таркась а саты. Сон карми леме одиякс. Весе озазтне кума􏰀 жаст мендясызь - тееви пильге лапатне􏰀 стэ оштё вейке кирькс, конань куншкас сти одицясь. Апак учо одицянть кие􏰀бути лоштясы кутьмерьс кушаксо эли одазь срень кар􏰀 кссо. Те кушакось улияк юр􏰀юрокс, урокс. Одицясь эрязасто велявты, ды арси кун􏰀дамс уронть. Ансяк сон ней кода чийни налксицятнень кумажаст алга. Зярдо росьмаксневи вейке вейкень кедьс, налксицятне ютавтыть эрьва кодамо манчемань тейневкст: буто урось кадовськинь􏰀бути кедьс ды се налксицясь кек􏰀 шизе сонзэ эли буто урось чийи ве ло􏰀 маньстэ омбоцес, алкукс жо сон кидэви кинь􏰀бути кедьсэ ве таркасо. Тейневить лия манчемкаткак - весемесь моли нал􏰀 ксицятнень эрязачидест. Зярдо лоштясызь одицянть кушаксо, весе налксицятне пижнить: «Юр􏰀юрнэ! Юр􏰀юрнэ!». Одицясь окойники кундасы урнэнть. Се налксицясь, кинь кедьстэ урнэнть саизе, сти ирьксэнть куншкас, а сонсь одицясь ары трказонзо. Налксеманть одов шодомадонзо келе весе стить. Икелень одицясь ран􏰀гсты: «Юр􏰀юрнэ! р􏰀юрнэ!» ды ёртсы кушаконть верев. Кие􏰀бути кундасы кушаконть ды кекшсы эсензэ удалов. Весе эрязасто ойсить эсь таркаваст. Лисни истяяк: кушакоть таго кунда􏰀 сы се, кинь кедьст ансяк саизе одицяс. Сестэ сон рангсты: «Юр􏰀юрнэ! Юр􏰀 юрнэ!», а весе налксицятне полавтнесызь таркаст. Те шкантьод одицясь кенери саемс киньгак тарканзо, а таркавтомось тееви одицякс. Налксемась моли пек эрязасто, кеняр􏰀дозь.== Сёрм.: == Брыжинский Василий Сергеевич 2002: Сиянь рисьминеть. Мордовской книжной издательствась. Лл. 12-13.

Source: data_perturbation
The Carpenters

The Carpenters диэн 1968 c. Дауни к. (Америка Холбоһуктаах Штааттара) тэриллибит поп бөлөх. Бастакыттан кыттааччылара: Richard Carpenter (ырыаhыт) уонна Karen Carpenter (дарбыйа, ырыаhыт). == Студия альбомнара == Ticket to Ride (1969) Close to You (1970) Carpenters (1971) A Song for You (1972) Now and Then (1973) Horizon (1975) A Kind of Hush (1976) Passage (1977) Christmas Portrait (1978) Made in America (1981) Voice of the Heart (1983) An Old-Fashioned Christmas (1984) Lovelines (1989) As Time Goes By (2001)

Source: original
Иванов Александр Николаевич, тустуук

Иванов Александр Николаевич - Олимпийскай оонньуу үрүҥ көмүс призера, ССРС спордун үтүөлээх маастара. == Олоҕун олуктара == 1951 сыллаахха тохсунньу 10 күнүгэр Сунтаар улууһугар Чуона нэһилиэккэ төрөөбүтэ. == Спортка ситиһиилэрэ == 1970 с. ССРС эдэрдэргэ чемпиона. Венгрияҕа «Олимпийскай эрэллэр» турнир кыайыылааҕа. Бу сыл ССРС спордун маастарын нуорматын толорбута. 1971 с. Тбилисигэ норуоттар икки ардыларынааҕы турнир кыайыылааҕа. Норуоттар икки ардыларынааҕы кылаастаах маастар аата иҥэриллибитэ. 1973 с. Тбилисигэ норуоттар икки ардыларынааҕы турнир кыайыылааҕа. 1974 с. Советскай Союз чемпиона. Ираҥҥа ыытыллыбыт норуоттар икки ардыларынааҕы турнир кыайыылааҕа. 1976 с. Советскай Союз чемпиона. Монреаллааҕы XXI сайыҥҥы Олимпиада призера. «Үлэҕэ килбиэнин» иһин мэтээлинэн наҕараадаламмыта. 1988 с. ССРС үтүөлээх тренерэ. 1992 с. спорт үтүөлээх маастарын аата иҥэриллибитэ. Мирнэй улууһугар ДЮСШ директора. == Наҕараадалара уонна ытык ааттара == ССРС спордун үтүөлээх маастара Саха Өрөспүүбүлүкэтин үтүөлээх тренерэ «Үлэҕэ килбиэнин иһин» мэтээл (1976) Дьокуускай куорат Ытык олохтооҕо (1998) «Хотугу сулус» уордьан (2006) == Сигэлэр == Сайт Федерации спортивной борьбы Республики Саха (Якутия):Иванов Александр Николаевич Саха ыалын халандаара - 2009

Source: original
Кристина Тимановскайа

Кристина Тимановскайа (белор. Крысціна Сяргееўна Ціманоўская), Бөлөрүүс Республикатын биллэр спортсменката, чэпчэки сүүрүүк, Сэтинньи 19 күнүгэр 1996 сыллаахха төрөөбүтэ. Неаполь куоратка буолбут сүүрүү чемпионатын кыайыылааҕа. Атырдьах ыйын 1 күнүгэр 2021 сыллаахха Токио олимпиада 2021 Дьоппуоҥҥа сылдьан Александр Лукашенко кириитикэлээн уонна олимпийскай комитеты кириитикэлээн айдаан таһаарбыта. Дьоппуон полицийаларыттан көмө көрдөөбүтэ, Минскэй куоратка ыытыман диэн. Дьоппуоннар Австрияҕа уонна Германияҕа ыҥырыы ыыппыттара политическай куотуу көрүүтүнэн. Атырдьах ыйын 3 күнүгэр Польша Кристинаны ылабын диэбитэ. Александр Лукашенко Кристинаны таҥнарыахсыт диэбитэ, өлөрүөх өһөрүөх буолбута. Ити кэнниттэн, Кристина оҕонньоро оҕотун илдьэ Украинаҕа куоппута. Кристина ийэлээх аҕатыгар Бөлөрүүс КГБлара кэлбиттэрэ биллэр. Ол күн Александр Лукашенко ыйааҕынан КГБлар Украинаҕа олорор политическай активиһы Виталий Шишову өлөрбүттэрэ.

Source: original
Монастырев Владимир Дмитриевич

Монастырев Владимир Дмитриевич - филология билимнэрин кандидата. == Олоҕун олуктара == 1960 сыллаахха олунньу 25 күнүгэр Мэҥэ-Хаҥалас улууһугар Моорук нэһилиэккэ төрөөбүтэ. 1983 с. - Саха государственнай университетын омук тылыгар факультетын бүтэрбитэ. 1983-1984 сс. - Муома улууһун Орто Дойду орто оскуолатыгар немец тылын учууталынан үлэлиир. 1984 с. - ССРС НА СС Дьокуускайдааҕы филиалын ТЛИ Институтун лексикология уонна лексикография секторыгар стажер-чинчийээччи. 1989 с. - ССРС НА СС Дьокуускайдааҕы филиалын аспирана. 1989 с. - ТЛИ Институтун старшай лаборана, младшай научнай үлэһит. 1993 с. - филология билимин кандидатыгар «Структура и семантика якутских топонимов правобережных районов Центральной Якутии» тиэмэҕэ диссертациятын ситиһиилээхтик көмүскүүр. 1994 с. - ТЛИ Институтун тылы үөрэтии, быһаарыылаах саха тылдьытын салааларыгар научнай үлэһит. 2003 сылтан - саха тылын быһаарыылаах тылдьытын секторын сэбиэдиссэйэ (2010 сылтан - лексикография сектора). == Сүрүн үлэлэрэ == Kleines erklärendes Wörterbuch (Sacha-Deutsch) = Толковый словарь языка саха / Harrassowits Verlag, Wiesbaden 2006. Толковый словарь якутского языка = Саха тылын быhаарыылаах тылдьыта: Т. II. / Под ред. П. А. Слепцова. - Новосибирск: Наука, 2005. - 912 с. (Буква Б) - в соавторстве, словарные статьи на букву Б (барыар-батырҕаччы). Толковый словарь якутского языка = Саха тылын быhаарыылаах тылдьыта: Т. III. / Под ред. П. А. Слепцова. - Новосибирск: Наука, 2006. - 844 с. (Буквы Г, Д, Дь, И) - в соавторстве, словарные статьи на буквы Д, Дь (дьикти-дьиибэ - дьон-аймах). Большой толковый словарь якутского языка = Саха тылын быhаарыылаах улахан тылдьыта: Т. VI. / Под ред. П. А. Слепцова. - Новосибирск: Наука, 2009. - 519 с. (Буквы Л, М, Н) - в соавторстве, словарные статьи на букву М (полностью). Гидронимическая терминология в топонимике Якутии. // О. Н. Бетлингк и тюркское языкознание: Сб.науч.ст./П. А. Слепцов (отв. ред.). - Якутск: Изд-во СО РАН. Якут. филиал, 2005. - 192 с. - С. 181-186. Die Geschichte der Entwicklung der jakutischen Schrift. // Turkic Languages 12, 194-202. Harrassowits Verlag, Wiesbaden 2008. Explication of the polysemantic verb 'kiir' in the Great Akademic Explanatory Dictionary of the Yakut Language. // Altai Hakpo 19, 155-171. Seoul, Korea 2009 (межд. реценз. журнал). == Сигэлэр == Биобиблиографический справочник Архыыптаммыт 2016, Кулун тутар 4 күнүгэр. Институт гуманитарных исследований и проблем малочисленных народов Севера Архыыптаммыт 2016, Муус устар 15 күнүгэр.

Source: original
Муус хоккей

Муус хоккей диэн мууска оонньонор хамаанда спорда. Хамаанда спордарыттан ордук түргэн. Сүрүннээн хоту дойдуларга тарҕаныылаах (Канада, АХШ, Россия, Скандинавия дойдулара). Кажне командыште шке капкам аралыше капкаорол уло шке командыж, пасу да икмыняр модмаш. Хоккей шуко видше уло, шайбе дене хоккей кузе тыге, мече дене хоккей, шудо хоккей да молат. Шуко эл тӱняште терминлан «хоккей» дене рашемдаш шудо хоккей деч посна, тудо жапыште кузе уашыште, канадыште, Россий ден Эрвел Европысо шуко эл Йӱдвел да шукыж годым тиде мут-шайбан хоккейлан. В частности, шайбе дене хоккей российысе реестрыш пуртымо спорт тӱрлык лӱм дене хоккей, посна рашемдыш. Хоккей оонньуулара (швед. Beijer Hilds) - Швецияҕа ыытыллар хоккей турнира. 1991 сылтан ыытыллар. 1997 сыллаахтан турнир Чехия, Финляндия, Россия уонна Швеция сүүмэрдэммит хамаандалара кыттыылаах Еврохокейтура буолар. Канада турнирыгар 1992-2003 сс. Швейцария сүүмэрдэммит хамаандата Россия сезонугар 2021/2022 сс. 2015 уонна 2016 сылларга турнир ыытыллыбатаҕа. == История == Токур палаткалаах уонна мээчиктээх оонньуулар үгүс култуура историятыгар булуохха сөп. Египеккэ палаткалаах, снарядтаах хамаандалары ойуулуур 4000 сыллаах эрэһиинэ үлэ булулунна. Б.э. ИНН. 1272 сыллаахха диэри ити көрдөрүү 600- тэн тахса сыл буолбут. Ис Монголияҕа бейкоу оонньуур[en], аныгы хоккейга маарынныыр оонньуу 1000- чэкэ сыл буолла. Хоккей оонньууларын үксэ орто үйэҕэ спорт уонна оонньуу сыһыаннаах сокуоннарынан булуохха сөп. Голуэй Статута 1527 с.Ирландияҕа мээчиктээх оонньуур сорох көрүҥнэрин боппута, ол иһигэр «hooky» («hooky») палокаҕа маарынныыр «крючковай» ("hooky"). XIX үйэҕэ араас форумнар уонна историческай оонньуулар көрүҥнэрэ дифференциацияланан, спорт биирдиилээн көрүҥнэригэр холбонон барбыттара. Быраабылалар уонна балаһыанньалар кодификацияларынан дьарыктанар, ону тэҥэ национальнай уонна аан дойдутааҕы органнар ис уонна аан дойдутааҕы конкуренцияны салайар тэрилтэлэр тэриллэн барбыттара.

Source: original
Салар тыла

Салар тыла (салардыы: Salırça, سالارچا) - түүр тыллар оҕус бөлөҕөр киирэр салар омук төрөөбүт тыла. Салардар сүрүннээн Кытай Цинхай уонна Ганьсу провинцияларыгар олороллор. Салар тыллаахтар ахсааннара 60 000 кэриҥэ киһи.. Салардар былыргы уонна улахан салыр диэн туркмен бииһин сыдьааннара буолаллар. Кинилэр XIV үйэҕэ селдьуктартан арахсан илин диэки көспүттэр. Номох быһыытынан салардар былыр Самарканд таһыгар олорбуттар. Билиҥҥи кэмҥэ салар тылыгар кытай уонна тибиэт тыллара күүскэ дьайаллар. Салар тыла аан маҥнай XVIII үйэҕэ ахтыллыбыт. Г. Н. Потанин диэн аатырбыт чинчийээччи уонна айанньыт салар тылын түүр тыллар илиҥҥи бөлөҕөр киллэрбит. Салар тылыгар төһө да оҕус тыла буолбутун иһин күүстээх кыпчак тылларын дьайыыта көстөр, ону таһынан илиҥҥи түүр тылларыгар майгынныыр өрүттэрдээх, холобур, Сайаан тылларыгар курдук сорох тылларга -d- дорҕоон оннугар -j- дорҕоон үөскээбит (adıg "эһэ", оҕустуу aju; adax "атах", оҕустуу ajax). Дорҕоон дьүөрэлэһиилэрин көрдөххө салар тыла ордук сарыг йоҕыр уонна фуйуй кыргыс тылыгар чугас. == Сурук-бичик == Салардар салардыы сүрүннээн кэпсэтэр эрэ буолбуттар, суруйалларыгар ордук кытай тылын тутталлар. Салардар официальнай суруктара суох этэ, ол эрээри былыр арааб суругун туттар буолаллара. Салар кырдьаҕастара арааб суругун тутта сатыыллар, ол эрээри эдэр көлүөнэ латыын алпабыытын ордорор. Биир кэлим салар суруга суох буолан салардар билиҥҥи кэмҥэ ордук кытайдыы эрэ суруйаллар. Кытай чинчийээччилэр салар тылыгар анаан латыын суругар олоҕуран салар алпабыытын айбыттар, ол эрээри бу алпабыыт киэҥник тарҕамматах. Ол эрээри эдэр салардар түүр тылларын орфографиятыгар олоҕурбут латыын алпабыытын туһанар буолбуттар. Икки сүрүн вариант баар: ТВ30 уонна ТВ31. Аҕа көлүөннэ билигин даҕаны арааб суругун тутта сатыыр. === TB30 === ТВ30 диэн латыын суругар олоҕурар салар тылын алпабыыта маннык: == Кинигэлэр == Тенишев Э. Р. Саларский язык. - М.: Издательство восточной литературы, 1963. - 56 с. - (Языки зарубежного Востока и Африки). Hahn, R. F. 1988. Notes on the Origin and Development of the Salar Language, Acta Orientalia Hungarica XLII (2-3), 235-237. Dwyer, A. 1996. Salar Phonology. Unpublished dissertation University of Washington. Dwyer, A. M. 1998. The Turkic strata of Salar: An Oghuz in Chaghatay clothes? Turkic Languages 2, 49-83. == Эбии көр == Салардар Оҕустар Түүр тыллара

Source: original
Махаров Александр Егорович

Махаров Александр Егорович - СӨ Сир кадаастрын палаататын тэрийээччитэ уонна дириэктэрэ (2000-2020), РФ бочуоттаах геодезиһа, СӨ үтүөлээх сир үллэрээччитэ. Саха АССР Усуйаана оройуонун (Усуйаана улууһа) Тумат нэһилиэгэр 1959 сыллаахха балаҕан ыйын 1 күнүгэр учуутал дьиэ кэргэнигэр төрөөбүтэ. 1981 с. Москватааҕы геодезия, картография, аэрофотосъемка институтын бүтэрбитэ. 1997 с. РФ президенин иһинэн Арассыыйа судаарыстыбаннай сулууспа академиятын "национальнай куттал суох буолуутун" идэтин бүтэрбитэ. 1981-1992сс. Дьокуускайдааҕы АГП-ҕа үлэлээбитэ. 1992с. СР сир кэмитиэтигэр бас-көс үлэһит. СР элбэх сир туһунан сокуоннары оҥорсубута. 2000 сыллаахха СӨ «Сир кадастрын палаататын» дириэктэринэн анаммыта. РФ бочуоттаах геодезиһа, СР үтүөлээх сир үллэрээччитэ. РФ 2-с кылаастаах советнига. 2020 сыллаахха алтынньы 15 күнүгэр Дьокуускайга ыалдьан өлбүтэ.

Source: original