AlmaznayaGroza/cyrillic-language-classification huggingface dataset:
Лӧддза-номъя тӧлысь 26-ӧд лун

Лӧддза-номъя тӧлысь 26-ӧд лун - Григорий календарын 177-ӧд лун (кассяна воясӧ - 178-ӧд лун). Во помӧдз 188 лун. == Чужисны == 1955 - коми гижысь Юрий Яковлев 1971 - коми шылад тэчысь Ирина Чувьюрова (Уляшева) +: Категория:Чужисны лӧддза-номъя тӧлысь 26-ӧд лунӧ == Кулісны == +: Категория:Кулісны лӧддза-номъя тӧлысь 26-ӧд лунӧ 2022 - коми гижысь, журналист Вячеслав Бабин (чужис 1960)

Source: original
Гожся Олимпиада ворсӧмъяс (2020)

Гожся Олимпиада ворсӧмъяс (2020) (фр. Jeux Olympiques d'été de 2020, англ. 2020 Summer Olympics, яп. 2020年夏季オリンピック Нисэн нидзю: нэн Каки Оримпикку) - комын кыкӧд гожся Олимпиада ворсӧмъяс, кодъяс мунісны 2021-ӧд вося сора тӧлысь 23-ӧд лунсянь моз тӧлысь 8-ӧд лунӧдз Японияса Токио юркарын. Кӧсйӧны вӧлі нуӧдны 2020-ӧд воын, но COVID-19 пандемия вӧсна вуджӧдісны 1 во вылӧ. == История == 32-ӧд гожся Олимпиада ворсӧмъяс вылӧ локтӧма 200 гӧгӧр странаысь 11 сюрс спортсмен. Россияса сборнӧйын - 335 морт (таысь кындзи запасын кызь атлет). Тайӧ ёна унджык Рио-де-Жанейроса 2016-ӧд вося Олимпиада серти, кытчӧ вит во сайын допинг вӧсна эз лэдзны Россияысь уна спортсменӧс. Но сэк жӧ и этшаджык мукӧд ворсӧмсьыс. Сідз, Пекинса Олимпиадаын вермасьӧма Россияса 455 атлет. А ӧткодявны кӧ США-кӧд, налӧн командаыс Токиоын миян серти кык пӧв ыджыдджык. Россияса сборнӧйын 150 мужичӧй да 185 нывбаба. Шӧркодь арлыдыс 27 арӧс. Медся том - 16 арӧса гимнастка Виктория Листунова. А верзьӧма спортын петкӧдчас 56 арӧса Инесса Меркулова. 335 спортсменысь ӧтдор Токиоӧ локтӧмаӧсь тренеръяс, федерацияясӧн веськӧдлысьяс, командаясӧн юрнуӧдысьяс, ковид-офицеръяс, массажистъяс, врачьяс, менеджеръяс, механикъяс, конюкъяс, операторъяс, ветеринаръяс да кык психолог. Делегацияас кӧсйылӧмаӧсь пыртны и священник Андрей Алексеевӧс, но бӧръя здукас бӧр киритӧмаӧсь. Миян сборнӧйӧ спортсменъясыс веськалӧмаӧсь Россияса 49 регионысь. Медся уна, 91 морт - Москваысь, медся этша - Севастопольысь. Дзик ӧти морт, волейболистка Анна Лазарева - суйӧр сайысь (сійӧ ворсӧ Стамбулса «Фенербахчеын»). Художественнӧй гимнастикаын вермасьӧны двӧйни - Дина да Арина Аверинаяс, триатлонын - Дмитрий да Игорь Полянский вокъяс, гандболын - Анна Вяхирева да Полина Кузнецова чойяс. Варччыны мӧдасны кык Дарья Устинова (ӧтиыс уялӧ крольӧн, мӧдыс - мыш вылас). Фехтованиеын петкӧдчас Россияса Олимпийскӧй комитетӧн веськӧдлысь Станислав Поздняковлӧн София нылыс. Россияса сборнӧйын Олимпиадаса 24 чемпион, спортса 139 заслуженнӧй, 136 войтыркост тшупӧда да 54 мастер, мастерӧ 4 кандидат. Куимлӧн - спортса медвылыс разряд. Миян спортсменъяс медальяс вӧсна вермасьӧны 83 прӧчент спорт сикасын. Некод оз петкӧдчы бейсболын, софтболын, ыджыд баскетболын, турун выв хоккейын, футболын, гольфын, скейтбордингын да сёрфингын. Рочмуса команда вермасьӧ Токиоын Олимпиадаса еджыд дӧрапас да кып пыдди Чайковскийлӧн концертысь шылад улын. Гожся Олимпиада-2020 вылын Комиысь некод абу. Сэтчӧ вермӧма веськавны Ижкарысь Мария Черепанова, коді ворсӧ баскетболӧн Сыктывкарса «Ника» клубын, но Токиоӧ мунӧм водзвылын сійӧ доймӧма. Вӧлӧма позянлун веськавны сборнӧйӧ республикаса варччысьяслӧн, но абу сяммӧмаӧсь бура петкӧдчыны. == Медальяс юклӧм == Медальяс юксисны татшӧм ногӧн: == Ӧшмӧсъяс == [1] Комиысь Токиоын некод абу // Коми му, 2021.07.29-ӧд лун

Source: original
Коржа (Луздор район)

Коржа (рочӧн Коржинский) - Коми Республикаын Луздор районысь Лойма сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь посёлок. == География == Посёлок пукалӧ Луз юлӧн шуйга берегас. Коржасянь Лойма шӧрсиктӧдз 23 км, Абъячой юрсиктӧдз 119 км. == История == 1930-ӧд вося списокын нимыс оз паныдасьлы. 1940-ӧд воясся инним мусерпасъяс вылын ӧнія посёлок инын некутшӧм керкаяс абу пасйӧма, но Луз ю кузя неуна вылынджык (Киров обласьтын) индӧма Кондово баракъяс. Нӧшта неуна вылынджык, Коржа ю вомын, эм Усть-Коржа баракъяс (Коми АССР му вылын). 1956 воын пасйӧма вӧр кылӧдысьяслӧн Усть-Коржа посёлок (пырӧ Лойма улӧ). 1959 воын тані оліс 121 морт, рочьяс. 1960 воын посёлоксӧ сетӧма Киров обласьтса Лальск районӧ. 1961 вося тӧвшӧр тӧлысь 17-ӧд лунӧ Усть-Коржа бӧр сетӧма Лойма сиктсӧветӧ. 1968 вося списокын - Коржинский посёлок. 1998 воын 108 овмӧс, 299 морт == Олысь лыд == Посёлокын олӧны рочьяс. == Ӧшмӧсъяс == Атлас Республики Коми. - Москва, 2000. Жеребцов И.Л. Где ты живешь: Населенные пункты Республики Коми. Историко-демографический справочник. - Сыктывкар, 2000. История Коми с древнейших времен до конца XX века: В 2-х т. / Под общей редакцией А.Ф. Сметанина. - Сыктывкар, 2004. Республика Коми: Административно-территориальное деление на 1 августа 1992 г. Издание пятое. - Сыктывкар, 1992. Республика Коми: Энциклопедия. - Сыктывкар, 1997-2000. - Т. 1-3.

Source: original
Медводдза спас

Медводдза спас - коми йӧзкостса календарын куим спас празьникысь медводдзаыс, подуласьӧ вичко празьник вылӧ. Пасйӧны моз тӧлысь 14-ӧд лунӧ. == Ним == Медводдза спас йӧзкостса традицияын шуӧны сідзжӧ Первӧй Спас, Пас, Пас лун и с.в. Сы вӧсна, мый тайӧ лунас вежӧдӧны васӧ, уналаын лунсӧ шуӧны Вавыв спасӧн. == Сура празьник == Медводдза Спас либӧ Спас лун - сура празьник Луздор районысь Ношуль сиктувса Косьын. Водзынсӧ вичкоын служба помасьӧм бӧрын зонъяс вӧв вылын вӧлі лэччӧны Луз ю дорӧ, кытысь васӧ поп вежӧдӧ. Вӧлаяс ӧтарӧ-мӧдарӧ уйӧны, сэсся веськыд туй вылын ас костаныс ордйысьӧны. Гӧсьтъясӧс яндӧваысь сурӧн юктӧдӧны, льӧмъя пирӧгӧн вердӧны. == Ӧбетнӧй празьник == Изьва районса Вертеп грездын тай лун шуны Макевей Спас. Празьникыс обетнӧй, вӧдитӧны скӧт усьӧм бӧрын. Тайӧ лунас Красноборсянь зібъя Енъясӧн петӧны да Вертеп юбокса луд вылӧ мунӧны. Мунігӧн куимлаӧ сувтлӧны - крестъяс дорӧ да юрбитӧны. Кор ю бокас воӧны, Ен ӧбразъяс пукталӧны. Поп бӧчкаын ва вежӧдӧ да вежӧдӧм ванас йӧзсӧ резӧ. Сэні жӧ поп медводдзаысь вотӧсъяс вежӧдӧ. Медводдзаысь картупель видлӧны, колӧ нин турун пуктӧм помавны. == Примета == Комияс пӧвстын ветлӧ роч примета ветлӧ: «Первый Спас - рукавицы про запас». == Ӧшмӧс == Коми календар. 2009 во / Автор чукӧр; Лӧсьӧдіс Ӧльӧш Рассыхаев. - Сыктывкар, 2008.

Source: original
Кулӧмъю (Эжва вож)

Кулӧмъю (рочӧн Кулом-Ю) - Россияын Эжва юлöн веськыд вож, кузьтаыс 84 км., визувтö Коми Республикалöн Кулӧмдiн районті. Ю вомыс Эжва юлöн веськыдвылас, 677 км. Юыс пансьö Кулöмчурк нöрыслöн лунвылас. Эжваö Кулöмъюлöн усянінын пуксьöма Кулӧмдiн сикт. Кыв туялысь Туркин Адольф Иванович чайтöм серти, кулöм кыв артмöма обдорса йöгра кывъясысь, кодлöн вежöртасыс «чериа ю»: манси хул, ханты кул "чери"; -öм / -ом - суффикс. Сиктсаяс чайтöны, мый ю ним артмö кулöмысь (роч: мережа, ставная сеть), кодöн кыйöны чери. Юын эм сын, кельчи, ёкыш, йӧрш. Ва ресуръяслöн Федеральнöй агентство дасьтöма Россияса ваовмöс районируйтöмлысь геоинформационнöй система: Каналан ва лыддьöгын ва объектлöн код - 03020200112103000016118 Гидрология туялöм (ГТ) серти код - 103001611 Ковтыслöн код - 03.02.02.001 ГТ серти том номер - 03 ГТ серти выпуск - 0 == Öшмöс == Каналан ва лыддьöг Коми республикаын иннимъяс

Source: original
1921-ӧд во

1921-ӧд (Сюрс ӧкмыссё кызь ӧтиӧд) во - Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ субӧтасянь. == Лоӧмторъяс == урасьӧм тӧлысь 4-ӧд лун - Нёбдінса Виттор лӧсьӧдіс Усть-Сысольскын «Сыкомтевчук» («Сыктывкарса коми театрын ворсысь чукӧр») - асшӧр артистъясӧс ӧтувтысь котыр моз тӧлысь 21-ӧд лун - РСФСР-ын лӧсьӧдӧма Коми (Зыряна) асвеськӧдлан обласьт == Чужисны == тӧвшӧр тӧлысь 22-ӧд лун - перым коми гижысь Михаил Вавилин (куліс 1992) урасьӧм тӧлысь 27-ӧд лун - шылада коми фольклор туялысь, шылад тэчысь, искусствоведениеяса кандидат, Коми АССР-са искусствоясын нимӧдана уджалысь Прометей Чисталёв (кулiс 1988) моз тӧлысь 21-ӧд лун - Сӧвет да Рочму кадся карел гижысь, вуджӧдчысь, фольклор туялысь Унелма Конкка (куліс 2011) сора тӧлысь 31-ӧд лун - Комиысь Сӧветскӧй Союзса Герой Макар Бабиков (куліс 2009) моз тӧлысь 17-ӧд лун - перым коми кыв туялысь Антонида Кривощёкова-Гантман (куліс 1995) кӧч тӧлысь 3-ӧд лун - шылад тэчысь, артист Вацлав Мастеница (куліс 1995) кӧч тӧлысь 30-ӧд лун - коми поэт, вуджӧдчысь, Коми АССР-са школаясын нимӧдана велӧдысь Сергей Куликов (куліс 2015) вӧльгым тӧлысь 26-ӧд лун - коми вылӧ ен небӧгъяс вуджӧдысь, йӧзӧс бурдӧдысь Висер Вась (куліс 1991) ӧшым тӧлысь 14-ӧд лун - Комиысь Сӧветскӧй Союзса Герой Николай Гущин (куліс 1944)

Source: original
Жуковский (кар)

Жуковский - город в Московской области России. Наука кар Жуковскöй кар кытш меститчöма муниципальнöй юкöнлöн границаяс пытшкын. Меститчӧма Москвасянь лунвылын 20 км сайын. 1947 воӧдз вӧлі сикт статус да шусис Стахановоӧн. Карын олӧ 110 083 морт. (2024 во). Кык во сайын Жуковскийын, М. М. Громов нима лётно-исследовательскöй институтлöн аэродром вылын, мунö Международнöй авиационно-космическöй салон (МАКС). Сідзжӧ 2021 восянь Жуковскийын нуӧдӧны ДАКС (Челядьлы авиация да космическӧй салон) - мирса медводдза аэрокосмическӧй салон, кутшӧмӧс котыртӧма челядьлы. 2007 воын вынсьӧдісны шуӧм лӧсьӧдны «Жуковский» подув вылын самолётъяс лӧсьӧдан национальнӧй шӧрин (видзӧд Россияса авиационнӧй промышленносьт), мый ӧні на абу збыльмӧдӧма.

Source: original
Загаръя (Луздор район)

Загаръя (рочӧн Загарская) - Коми Республикаын Луздор районса Абъячой сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд. == География == Грезд пукалӧ Луз юлӧн веськыд берегын. Белявчисянь Абъячой шӧрсиктӧдз 5 км, Сыктывкар юркарӧдз км. == История == Медводдзаысь казьтыштӧма 1620 вося дозорнӧй небӧгын: «деревня Загарье на Лузе», 2 овмӧс, «на той же земле в выставке» нӧшта ӧти овмӧс; овъяссӧ абу индӧма. 1926 - «Загорская» грездын 63 овмӧс, 359 морт; 1939 - «Загарская», 461 морт. 1940-ӧд да 1962-1963-ӧд воясся инним мусерпасъяс вылын - «Нижнее Загарье» да «Верхнее Загарье». 1989 - Грездын олӧ 255 морт (113 мужичӧй, 142 нывбаба, комияс); 1995 - 88 овмӧс, 278 морт. == Олысь лыд == Грездын олӧны комияс. == Ӧшмӧсъяс == Атлас Республики Коми. - Москва, 2000. Жеребцов И.Л. Где ты живешь: Населенные пункты Республики Коми. Историко-демографический справочник. - Сыктывкар, 2000. История Коми с древнейших времен до конца XX века: В 2-х т. / Под общей редакцией А.Ф. Сметанина. - Сыктывкар, 2004. Республика Коми: Административно-территориальное деление на 1 августа 1992 г. Издание пятое. - Сыктывкар, 1992. Республика Коми: Энциклопедия. - Сыктывкар, 1997-2000. - Т. 1-3.

Source: original
Сора тӧлысь 24-ӧд лун

Сора тӧлысь 24-ӧд лун - Григорий календарын 205-ӧд лун (кассяна воясӧ - 206-ӧд лун). Во помӧдз 160 лун. == Кулісны == 1895 - история, археология, археография, этнография, кыв да литература туялысь роч профессор Павел Савваитов (чужис 1815) 1923 - коми гижысь, вуджӧдчысь, велӧдысь Иона Чисталёв (Жан Морӧс) (чужис 1893)

Source: original
1959-ӧд во

1959-ӧд (сюрс ӧкмыссё ветымын ӧкмысӧд) во - Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ четвергсянь. == Чужисны == урасьӧм тӧлысь 16-ӧд лун - перым коми гижысь Виктор Рычков косму тӧлысь 5-ӧд лун - коми кывбуралысь Светлана Говорухина ода-кора тӧлысь 10-ӧд лун - коми литература туялысь Татьяна Кузнецова лӧддза-номъя тӧлысь 27-ӧд лун - опера сьылысь, Коми Республикаса нимйӧза артистка, Россияса нимӧдана артистка Альфия Коротаева йирым тӧлысь 10-ӧд лун - перым коми гижысь да литература туялысь Любовь Старцева (Косова) вӧльгым тӧлысь 3-ӧд лун - культура юкӧнын канму уджалысь, Коми Республикаса нимӧдана уджалысь Михаил Матвеев == Кулісны == тӧвшӧр тӧлысь 7-ӧд лун - коми кыв да фольклор туялысь, чужан му туялысь Андрей Цембер (чужис 1874)

Source: original
Выльыб (Удора район)

Выльыб (рочӧн Верхний Выльыб) - Коми Республикаын Удора районысь Слӧбӧда сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд. == Ӧшмӧсъяс == Жеребцов И.Л. Где ты живешь: Населенные пункты Республики Коми. Историко-демографический справочник. - Сыктывкар, 2000. Республика Коми: Административно-территориальное деление на 1 августа 1992 г. Издание пятое. - Сыктывкар, 1992. Республика Коми: Энциклопедия. - Сыктывкар, 1997-2000. - Т. 1-3. Административно-территориальное и муниципальное устройство Республики Коми (на 1 августа 2006 г.). Издание шестое, официальное / ГУ «ТФИ РК». - Сыктывкар, 2006. - 278 с.

Source: original
Ъ

Ъъ (чорыд пас, важ слав. ѥръ) - кирилл анбурлӧн шыпас. Шуанног: важӧн - [ŭ], ӧні [j]. == История == Роч кывйын 1918 воӧдз ъ вӧдитчисны кыв помын чорыд консонантъяс бӧрын, а сідзжӧ кыдз торйӧдан пас. Ӧні шыпас вӧдитчӧны сӧмын кыдз торйӧдан пас. Болгар анбурын Ъ (ер голям) бергалӧ [ɤ̞] шы пасйӧм пыдди. 1945 воӧдз ъ вӧдитчисны сідзжӧ кыв помын кыдз роч кывйын. Вичко славян кывйын ъ вӧдитчӧны кыдз рочын 1918 воӧдз. Серб кирилл анбурын Ъ вӧдитчисны XIX нэмӧдз. Украин, беларус да македон кывъясын Ъ пыдди гижӧны ’. Сідзжӧ мукӧддырйи гижисны ’ и роч кывйын XX нэмӧ. Славян кывъясысь ӧтдор Ъ вӧдитчӧны уна финн-йӧгра, тюрк да кавказса кирилл анбуръясын. Румын кирилл анбурын Ъ бергаліс 1860 воӧдз (ӧні ă). Таджик кывйын Ъ (айн) вӧдитчӧны сӧмын араб пыртӧм кывъясын: калъа (изкар), раъд (гым). Мокша анбурын Ъ бергалӧ [ɤ] либӧ [ə] пасйӧм пыдди: ърьвя (гӧтырпу), ърдаз (няйт). == Видзӧдӧй тшӧтш == Ꙏ, Ь, Ҍ, Ѣ

Source: original
Улляна (Кулӧмдін район)

Улляна (рочӧн Ульяново) - Коми Республикаын Кулöмдiн районысь Куж сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь посёлок. == География == Улляна пукалö Эжва юлöн веськыд бокын. == История == 2013 во вылӧ Уллянаын 49 овмöс, 123 олысь. На лыдын 50 айлов, 49 нывбаба да 24 челядь. Дас кымын морт уджалӧ Озъягса школаын, Уллянаса фельдшерско-акушерскӧй пунктын, лавкаын, посёлокысь бокын. Унаӧн уджтӧмалӧны, вотчӧны да вотӧмсӧ иналӧны Уллянаса, Кужса да Озъягса ас вылӧ уджалысьяслы. Уллянаын абу школа ни сад. 15 ныв-зон ветлӧ Озъягса школаӧ. Быд лун нуӧ-вайӧ найöс велӧдчанiнлӧн автобус. Ӧти кага ветлӧ Озъягса садйӧ. Посёлокын видзӧны 14 мӧс, 11 кукань, 3 кӧза да 5 порсь. Тані уджалӧ Кулӧмдiнса «Барс» котырлӧн сёян-юанӧн да мукӧд тӧварӧн озыр лавка. Посёлокса фельдшерско-акушерскӧй пунктӧн веськӧдлӧ фельдшер Эмилия Васильевна Полиевская, кодi йӧзлӧн дзоньвидзалун вӧсна тӧждысьӧ матӧ нелямын во. Уллянаӧ почта вайӧны вежонын кыкысь, разӧдӧ сiйӧс Клавдия Дидоровна Лукина. == Медводдза овъяс == 1667 во - Тюрнин == Тöдчана йöз == Анна Ивановна Лобанова - Россияса народнӧй образованиеса отличник, матö 39 во велӧдiс ичӧт классъясса челядьӧс. == Тöдчана эмторъяс == Улляна манастыр == Öшмöсъяс == Атлас Республики Коми. - Москва, 2000. История Коми с древнейших времен до конца XX века: В 2-х т. / По общей редакцией А.Ф. Сметанина. - Сыктывкар, 2004. Жеребцов И.Л. Где ты живешь: Населенные пункты Республики Коми. Историко-демографический справочник. - Сыктывкар, 2000. Республика Коми: Административно-территориальное деление на 1 августа 1992 г. Издание пятое. - Сыктывкар, 1992. Республика Коми: Энциклопедия. - Сыктывкар, 1997-2000. - Т. 1-3. Административно-территориальное и муниципальное устройство Республики Коми (на 1 августа 2006 г.). Издание шестое, официальное / ГУ «ТФИ РК». - Сыктывкар, 2006. - 278 с. Игнатов М.К. Взгляд сквозь годы. - Сыктывкар: Коми небöг лэдзанiн, 1998. - 224 с. Игнатов М.К. Усть-Куломский район: помни прошлое, зная настоящее, делай будущее (1620-2008). - Сыктывкар, 2009. - 366 с. Усть-Куломский район в годы Великой Отечественной войны. Труженики тыла / Сост. Игнатов М.К. - Сыктывкар: ООО «Коми республиканская типография», 2015. - 264 с.

Source: original
Денисов (Ускар каркытш)

Денисов (рочӧн Денисовка) - Коми республикаын Ускар каркытшӧ пырысь грезд. == География == Денисовсянь Сем Ӧндрей сиктӧдз 36 км, Ускарӧдз 144 км. == История == Водзынсӧ вӧлі пырӧ Сем Ӧндрей сикт сӧвет улӧ. == Ӧшмӧсъяс == Атлас Республики Коми. - Москва, 2000. Жеребцов И.Л. Где ты живешь: Населенные пункты Республики Коми. Историко-демографический справочник. - Сыктывкар, 2000. История Коми с древнейших времен до конца XX века: В 2-х т. / Под общей редакцией А.Ф. Сметанина. - Сыктывкар, 2004. Республика Коми: Энциклопедия. - Сыктывкар, 1997-2000. - Т. 1-3. Республика Коми: Административно-территориальное деление на 1 августа 1992 г. Издание пятое. - Сыктывкар, 1992. Административно-территориальное и муниципальное устройство Республики Коми (на 1 августа 2006 г.). Издание шестое, официальное / ГУ «ТФИ РК». - Сыктывкар, 2006. - 278 с.

Source: original
Косму тӧлысь 24-ӧд лун

Косму тӧлысь 24-ӧд лун - Григорий календарын 114-ӧд лун (кассяна воясӧ - 115-ӧд лун). Во помӧдз 251 лун. == Чужисны == 1913 - Коми муысь медводдза Сӧветскӧй Союзса Герой Иван Марков (куліс 1941) 1914 - нималана коми актёр, Коми АССР-са нимйӧза артист, РСФСР-са нимӧдана артист Степан Ермолин (куліс 1961) 1944 - историк, этнограф, перымса комияслысь культура туялысь Георгий Чагин (куліс 2018) 1949 - история туялысь, история наукаясса кандидат, Коми наука шӧринысь Кыв, литература да история институтса веськӧдлысь Александр Сметанин (куліс 2010) 1956 - Коми Республикаса нимйӧза артист Михаил Липин

Source: original
Баобаб

Баобаб либӧ чуня адансония (лат. Adansonia digitata) - мальва котырса Адансония увтырысь пу сикас. Сiйӧ быдмӧ Африкаын да Австралияын. Тайӧ лоӧ му вылын медся кыз пу; кызтанас сійӧ овлӧ - 20 м-ӧдз, но абу джуджыд - 15-20 м судта сӧмын. Быдмӧ уна кыз вожӧн, ыджыд шатёр кодь, ылысянь видзӧдiгӧн быттьӧ дзонь рас. Баобаб сетӧ сёян плодъяс, кодӧс зэв радейтӧны ӧблезянаяс, сы понда баобабсӧ шуӧны нӧшта ӧблезяналӧн нянь пуӧн.

Source: original
Розе Любовь Петровна

Шаблон:Серпасыс абу Розе Любовь Петровна (1954-2018) - коми сьыланкывъяс сьылысь, поэт, шылад тэчысь, хорӧн веськӧдлысь, велӧдысь. == Олан туй == Любовь Розе чужӧма 1954-ӧд вося сора тӧлысь 19-ӧд лунӧ Красноярск крайын Балахтинск районса Павловск приискын. Батьыс вӧлӧма туясян-корсьсян экспедицияын начальникӧн. Быдмӧма Красноярск крайын Партизан районса Мина посёлокын, кӧні 1970-ӧд воын помалӧма школа. 1974-ӧд воын вит вылӧ помалӧма Абаканын искусствояс училишӧ «Асшӧр хорӧн веськӧдлысь» специальносьт серти. 1979 воын помалӧма Ленинградын Н. К. Крупская нима канмуса культура институт «Роч йӧзкостса хорӧн веськӧдлысь» специальносьт серти. Велӧдчигас жӧ сьылӧма эстраднӧй оркестрын Капранов нима культура дворечын. 1979-ӧд восянь уджалӧ Уква карын: медводз мусир перйысьяслӧн Шӧр культура керкаын, сэсся культуралӧн карса дворечын. 2004-ӧд воын гӧрд дипломӧн помалӧма ӧнія искусствояслӧн Москваса институт «Эстраднӧй вокал сьылысь да велӧдысь» специальносьт серти. Уджалӧма «Газпром трансгаз Ухта» ичӧт кывкутана котырын йӧзкӧд йитӧд кутан юкӧдын. Кулӧма 2018-ӧд вося лӧддза-номъя тӧлысь 21-ӧд лунӧ. == Сьылӧм == Любовь Розе лӧсьӧдӧма да веськӧдлӧма некымын асшӧр котырӧн: роч сьыланкывлӧн хорӧн, «Лысва войт» ансамбльӧн, коми сьыланкывъяса «Ӧшкамӧшка» челядь ансамбльӧн, украинаса сьыланкывлӧн «Диброва» хорӧн. Стажируйтчылӧма Канмуса войвыв роч йӧзкостса хорын (Кардор), М. Е. Пятницкий нима канмуса роч йӧзкостса хорын (Москва), О. Сорокин веськӧдлӧм улын ансамбльын челядь хорӧн сьылӧм серти. Кыдзи сьылысь дасьтӧма некымын асшӧр концерт. Лӧсьӧдӧма 30 сайӧ сьыланкыв: «Поклон великим землякам», «С юбилеем, Ухта родная», «Мы первопроходцы», «Газовики народ особый», «Нас называют нефтяными королями», «Живи и здравствуй республика моя» да мукӧд. Йӧзӧдӧма 11 компакт-диск, на лыдын нёльыс асшӧр. Сьылӧма коми сьыланкывъяс (шуам, «Лэбӧ лунвылӧ тури)» == Наградаяс == Россияса кульутраын нимӧдана уджалысь (1999 во, тӧвшӧр тӧлысь 1-ӧд лун) Коми ССР-са культураын нимӧдана уджалысь (1991 во, сора тӧлысь 31-ӧд лун) «Уджын бура петкӧдчӧмысь» медаль (1986 во, моз тӧлысь 7-ӧд лун) == Ӧшмӧсъяс == Розе Любовь Петровна // Культура Ухты в лицах: справочно-библиографическое издание / МУ «Центральная библиотека МО ГО “Ухта"». - Ухта, 2015. - С. 214-220.

Source: original
Гущин Николай Фёдорович

Шаблон:Серпасыс абу Гущин Николай Фёдорович (1921-1944) - Комиысь Сӧветскӧй Союзса Герой (1945). == Олан туй == Николай Гущин чужӧма Оренбург обласьтса Кандуровка сиктын 1921-ӧд вося ӧшым тӧлысь 14-ӧд лунӧ роч крестянин семьяын. 1932-ӧд воын семъясӧ ыстӧмаӧсь Войвылӧ - веськалӧмаӧсь Коми АССР-са Железнодорожнӧй (ӧні - Княжпогост) районса Выль Ордым посёлокӧ. Велӧдчӧма емвабокса вӧр посёлокса школаясын, а бӧръя вит восӧ Серегыбса шӧр школаын, помалӧма война водзвылын. Пырӧма велӧдчыны Коми канмуса педагогика институтӧ, но регыд вуджӧма заочнӧй юкӧнӧ. Уджалӧма Выльгортса шӧр школаын, велӧдӧма история. Тані гӧтрасьӧма Ася Фёдорова вылӧ. Гӧрд Армия босьттӧдз инструкторалӧма Железнодорожнӧй районса исполкомын физкультура да спорт юкӧнын. === Айму вӧсна Ыджыд тыш кадӧ === 1942-ӧд во ода-кора тӧлысь 12-ӧд лунӧ сійӧс босьтӧмаӧсь армия Железнодорожнӧй райвоенкоматӧн. Айму вӧсна Ыджыд тышын 1942-ӧд вося вӧльгым тӧлысьсянь. Волхов фронтын младшӧй сержант Гущин командуйтӧма стрелковӧй юкӧнӧн. 1943-ӧд воын армияса курсъяс бӧрын веськӧдлӧма стрелкӧвӧй взводӧн. Форсируйтӧмаӧсь Днепр, мездӧмаӧсь Черкассы кар Степса фронтын. Повтӧмлун петкӧдлӧма Мӧд Украинаса фронтын 1944-ӧд вося рака тӧлысьын. Кулӧма 1944-ӧд вося лӧддза-номъя тӧлысь 12-ӧд лунӧ. Гуалӧма Румынияын Яссы карса ӧтувъя гуын. == Наградаяс == Сӧветскӧй Союзса Герой почёт ним (1945.03.24) Ленин орден (1945.03.24) Гӧрд кодзув (1945.03.24) == Ӧшмӧсъяс == «Герои страны» проектын Н.Ф. Гущин йылысь

Source: original
Увпом (Луздор район)

Увпом (рочӧн Тупеговская) - Коми Республикаын Луздор районса Абъячой сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд. == Ӧшмӧсъяс == Атлас Республики Коми. - Москва, 2000. Жеребцов И.Л. Где ты живешь: Населенные пункты Республики Коми. Историко-демографический справочник. - Сыктывкар, 2000. История Коми с древнейших времен до конца XX века: В 2-х т. / Под общей редакцией А.Ф. Сметанина. - Сыктывкар, 2004. Республика Коми: Административно-территориальное деление на 1 августа 1992 г. Издание пятое. - Сыктывкар, 1992. Республика Коми: Энциклопедия. - Сыктывкар, 1997-2000. - Т. 1-3.

Source: original
Маддяръяс

Маддяръяс (маддяр: magyarok; роч: венгры) - Европаын олысь финн-йӧгра войтыр, кодлӧн эм аслас канму - Венгрия. Уна маддяр олӧ сідзжӧ Румынияын (Трансильвания), Сербияын (Воеводина войвылын), Словакияын, Украинаын, Россияын, Германияын, Ыджыд Британияын, Австрияын, АӦШ-ын, Чилиын да Канадаын. 2001 воын Венгрияын олӧма 9,5 млн гӧгӧр маддяр (ставсьыс 93 %). На пӧвстын медуна католик; эмӧсь протестантъяс да православнӧйяс. == Ас ним да этнографическӧй котыръяс == Маддяръяслӧн ас ним - magyar(ok) (важ маддяр кыв: Моgor; шӧр грек кыв: Μεγέρη) - юкӧны кык торъя кыв вылӧ. Медводдза юкӧнсӧ - mōś - ӧткодялӧны вӧгулъяслӧн манси ас нимкӧд да ӧстякъяслӧн кык фратрияысь ӧтиклӧн Мось ас нимкӧд. Кывйыслӧн мӧд юкӧныс абу гӧгӧрвоана: вермас пӧ лоны сэні кутшӧмкӧ фин-йӧгра кыв, коді артманног серти матын фин. yrkö «айлов» вежӧртаса кывлы. Маддяръяс пӧвстын торйӧдӧны татшӧм этнографическӧй котыръяс да субэтносъяс: палоци, медье, шаркёз, чанго, кунъяс, ясъяс, гайдукъяс (хайду), секейяс, маддярабъяс. == Кыв == Маддяр кыв пырӧ фин-йӧгра кывъяс лыдӧ, торйӧдӧны 11 сёрнисикас. == Ӧшмӧсъяс == Венгры // Этноатлас Красноярского края / Гл. ред. Р.Г. Рафиков; 2-е изд., перераб. и доп. Красноярск: изд-во «Платина», 2008. 224 с. - ISBN 978-5-98624-092-3. Шушарин В.П. Ранний этап этнической истории венгров. Проблемы этнического самосознания. - М.: РОССПЭН, 1997. - ISBN 5-86004-105-5 Народы и религии мира: Энциклопедия / Гл. ред. В.А. Тишков. - М.: изд-во «Большая Российская энциклопедия», 1998. - ISBN 5-85270-155-6

Source: original