AlmaznayaGroza/cyrillic-language-classification huggingface dataset:
MEGF8

MEGF8 (ингл. Multiple EGF like domains 8[d] һәм Multiple epidermal growth factor-like domains protein 8[d]) - кешенең 19-нчы хромосомасы[d] аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә. == Чыганаклар == Степанов В.М. (2005). Молекулярная биология. Структура и функция белков. Москва: Наука. ISBN 5-211-04971-3.(рус.) Bruce Alberts, Alexander Johnson, Julian Lewis, Martin Raff, Keith Roberts, Peter Walter (2002). Molecular Biology of the Cell (вид. 4th). Garland. ISBN 0815332181.(ингл.)

Source: original
Санта Фе де Берналес (Ирапуато)

Санта Фе де Берналес - Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Ирапуато[d] муниципалитеты составына керә. == Географиясе == Санта Фе де Берналес Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан. == Климаты == Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 - 22 °C. Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм - 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры. == Тарихы == Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган. 1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында. == Әдәбият == Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. - Екатеринбург: У-Фактория, 2006. Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. - М.: Наука, 1979. - 168 с. Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. - М.: Высшая школа, 2005. - 495 с. - ISBN 5060045196. Новая история стран Европы и Америки XVI-XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. - М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. - 703 с. - ISBN 9785691015564. Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. - М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. - 463 с. - ISBN 569100607X. == Сылтамалар == Мексика халкы.(исп.)

Source: original
Tışqı säwdä eşçänlegen tamojnya-tarif tärtibenä salu

ждд однлнж Tamğaxanä salımın-bacın xalıqara eşçänlektä tärtipkä salu yäki Tışqı säwdä eşçänlegen tamojnya-tarif tärtibenä salu － tamojnya salımın , qağidälären xalıqara eşçänlektä qullanu barlığı bergä tärtipkä salu. == Maqsatlar == Yaqlaw maqsatı: Milli citeşterüçelärne çit il köndäşlegennän yaqlaw. Qazna maqsatı: büdjetka aqçanı cıyu. == Tamğaxanä-bac ısulları == Tamğaxanä-bacnı tärtipkä salu ısulları: Tamğaxanä salımı (bacı) － salımnar cıyılması Tamğaxanä ezlekle tärtibe Xalıqara eşçänlektä tovarnıñ büleşüe. Xalıqara kileşü nigezendä yasala: Bötendönya säwdä oyışmasınıñ äğzaları arasında Üzara kileşülär Xalıqara yök taşu şartnamäse. == Ädäbiät == Стровский Л.Е., Казанцев С.К, Неткачев А.Б. и др. Внешнеэкономическая деятельность предприятия/ Под ред. проф. Л.Е. Стровского 4-е изд., перераб и доп. - М: ЮНИТИ-ДАНА, 2007, с. 476-502 ISBN 5-238-00985-2

Source: original
Bişençe kolonna

Bişençe kolonna (ispança quinta columna) - İspaniä Watandaşlar suğışında (1936-1939) İspaniä Cömhüriätendä eş itkän Franko yaqlı agenturanıñ iseme. Xäzerge waqıtta bu termin härber doşman yäşeren agentların (diversantlar, sabotaj yasawçı, qotqı saluçı, şpionnar, terror yasawçı) bilgeli. == Tarix == "Bişençe kolonna" istilaxı İspaniä Watandaşlar suğışı waqıtında Franko ğäskäreneñ yanaralı Emil Mola tarafınnan kertelgän. 1936 yılda Madrid şähärenä höcüm itkändä Emil Mola radio buyınça madridlılarğa äytkän: Bişençe kolonna sabotaj, diversiälär, şpionaj belän şöğellängän, qurqu taratqan, läkin Respublikalıq Madrid faşist höcümenä ike yarım yıl tüzep torğan. İkençe bötendönya suğışı waqıtında natsistlar tarafdarları, törle illärdä natsistlar yaqlı köçlärenä xäkimiätkä kilergä bulışuçılar "bişençe kollona" dip yörtelä. Sudet krizisı waqıtında Natsist Almaniäse üz "bişençe kolonna"sın Çexoslovakiädä qullanğan. == Ädäbiät == Ионг, Л. де Немецкая пятая колонна во Второй мировой войне (пер. с англ.) / Под ред. Н. П. Цыгичко. - М.: Изд. ин. лит., 1958. - 448 с. Филатов Г. С. (ред) «История фашизма в Западной Европе» М.: «Наука» 1978

Source: original
Текпан де Галеана (Текпан де Галеана, Герреро)

Текпан де Галеана - Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Текпан-де-Галеана[d] муниципалитеты составына керә. == Географиясе == Текпан де Галеана Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан. == Климаты == Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C. Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры. == Тарихы == Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII - XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә. 1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында. == Әдәбият == Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. - Екатеринбург: У-Фактория, 2006. Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. - М.: Наука, 1979. - 168 с. Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. - М.: Высшая школа, 2005. - 495 с. - ISBN 5060045196. Новая история стран Европы и Америки XVI-XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. - М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. - 703 с. - ISBN 9785691015564. Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. - М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. - 463 с. - ISBN 569100607X. == Сылтамалар == Мексика халкы.(исп.)

Source: original
Кул белән ашала торган ризык

Кул белән ашала торган ризык - аны куллар белән генә ашыйлар , ашханә приборларыннан башка - калаклар, чәнечкеләр, пычаклар һәм шулай алга таба. Кул белән ашау өчен бүленә торган һәм бүленми торган ризыклар җитештерелә. Кайбер өлкәләрдә ризыкларның зур өлеше яки барлык ризыклар куллар белән ашала: әйтик, эфиоп ашханәсендә барысы диярлек төреп ашыйлар, аларны "ынджера" дип атыйлар..Азиянең көньяк өлешендә ашханәдә ризыкны еш кына куллар ярдәмендә кулыннан. Европа мәдәниятенә куллары белән ашыйлар. Ашханә приборларыннан башка ашый торган ризыкларны куллануны еш кына мәгънәсезлек дип уйлыйлар. . Кул белән ашау төрле илләргә таралган, мәсәлән, Африка һәм Һиндстанга, күбесенчә куллары белән 2,5 миллиард кеше ашый. Ислам мәдәниятендә дә кул белән ашау кабул ителгән; Европада бу традиция югалган. Кул белән ашый торган ризыкларны еш кына фуршетларда, пикникларда, кичәләрдә һәм туйларда бирәләр , ләкин шул ук вакытта кадерле ризыкларны бирү дөрес дип санала. Көнбатыш илләрендә, гадәттә, кабымлыкларны һәм десертларны куллар белән ашыйлар: бутербродлар, сэндвичлар, канапе; шулай ук камыр: пирожки, коймак , самса,; төрледән-төрле шпашкаларда продуктлар ( сыр телеме), тавык канатлары һәм башкалар. Башка илләрдә куллар белән пешкән камыр ризыкларын да ашыйлар (ән-пан, позы, няньгао, юэбин, цзунцзы) һәм башка ризыкларны (суши, онигири, з, данго, доса); кайбер эскимос ашханәне ризыкларын (мактак) шулай ук куллар ярдәмендә ашала. Төрки халыкларының ризык исемнәрен бешбармак (бесбармак) турыдан-туры кул белән ашалуларын аңлата: «бешбармак» тәрҗемә иткәндә «биш бармак» була.

Source: original
Акчатекир (Позанти)

Акчатекир (төр. Akçatekir) - Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Позанти илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle). == Сылтамалар == Турция // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. - М. : Большая российская энциклопедия, 2004-2017. 2021 елның 4 ноябрь көнендә архивланган. Төркия рәсми сайты. әлеге чыганактан 2015-05-22 архивланды. Mahalle Nedir? 2025 елның 5 март көнендә архивланган. Kısaltmalar Dizini 2025 елның 5 март көнендә архивланган.

Source: original
Arxeologik mädäniät

Arxeologik mädäniät yäki Arxeologik kul'tura - ber ük waqıt, urtaq mäydan häm ğomumi matdi mädäniät belän bilgelänüçe arxeologik istäleklär cıyılması. Ul nindi dä bulsa qäbilälär berlegenä turı kilä. Ägär arxeologik mädäniät tarixi iseme bezgä mäğlüm bulmağan berär borınğı qäbilädän qalğan bulsa, ul üzenä genä xas bulğan yäki berençe tapqır öyränelgän istälek iseme belän, ä qayçaq bu mädäniätneñ üzençälegennän çığıp şartlı räweştä atala. == Ädäbiät == Монгайт А. Л. Археологические культуры и этнические общности. // Народы Азии и Африки. 1967. 1. Формозов А. А. Этнокультурные области на территории Европейской части СССР в каменном веке. - М., 1959. Eggers Н. J. Einführung in die Vorgeschichte. - Münch., 1959. De Laet S. L’archéologie et ses problemes. - Berchem-Brux., 1954.

Source: original
Лосина

Лосина (чех. Losiná) - Чехиянең Пльзень крае Плзен-шәһәр[d] һәм Плзен-шәһәр[d] районында урнашкан авыл. == Географиясе == Мәйданы - 6,78925 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 406 ± 1 метр биеклектә урнашкан. == Климаты == Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш - салкын, болытлы, дымлы. == Тарихы == Авыл җирләре элек Богемия[d] тарихи төбәгенә караган. == Демография == Халык саны динамикасы: == Әдәбият == Janák, J., Hledíková, Z., Dobeš, J.: Dějiny správy v českých zemích. Od počátků státu po současnost. Praha : Nakladatelství Lidové noviny, 2005, ISBN 80-7106-709-1 Гильфердинг А. Ф. Очерк истории Чехии // Собрание сочинений А. Гильфердинга. - СПб.: Печатня В. Головина, 1868. - Т. 1. - С. 343-412.

Source: original
1950 елгы дөнья футбол чемпионаты

1950 елгы дөнья футбол чемпионаты (порт. Copa do Mundo FIFA de 1950) - 1950 елда узган дүртенче ФИФА дөнья футбол чемпионаты. Чара 24 июннән 16 июлгә кадәр Бразилиянең алты шәһәрендә (Рио-де-Жанейро, Сан-Паулу, Белу-Оризонте, Куритиба, Порту-Алегри һәм Ресифи) үткәрелгән. Ярышта 13 җыелма такым катнашкан, шуларның 7 - Аурупадан, 5 - Көньяк Америкадан, 2 - Төньяк Америкадан, 1 - Азиядән. Англия милли футбол җыелмасы дөнья чемпионтларында беренче тапкыр катнашкан. Һиндстан, Шотландия һәм Төркия футбол җыелмалары чемпионатка сайлап алынып та, катнашудан баш тартканнар. Ярыш ике этаптан торган: беренче этапта 13 такым дүрт төркемгә бүленеп, әйләнмә система буенча уйнаган. Икенче этапта төркемнәрдә беренче урыннар алган дүрт бер-берсенә каршы бер мач уйнап җиңүчене ачыклаган. Барлыгы 22 уен уйналган, 88 туп кертелгән. Иң күп туп кертүчеләр: Адемир (Бразилия) - 8 туп, Оскар Мигуес (Уругвай) - 5 туп. Хәлиткеч мачта Уругвай җыелмасы Бразилияне 2:1 исәбе белән җиңеп, икенче тапкыр дөнья чемпионы исеменә лаек булган.

Source: original
Марчанки

Марчанки (белар. Марчанкі) - Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вайханский районында урнашкан авыл. == Климаты == Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора. == Әдәбият == Регион. Витебская область. Время действий и преобразований = The region. Vitebsk region. The time of actions and transformations / ред.-сост. М. В. Шиманский, А. Ф. Градюшко; фото В. С. Стрелковский [и др.]. - Мн., 2006. - 196 с. В. А. Жучкевич. Краткий топонимический словарь Белоруссии. - Минск: Белорусский Государственный Университет, 1974. - 448 с.

Source: original
Тау сырты тармагы

Тау сырты тармагы (рус. отрог, ингл. spur) - эре тау сыртларының, кагыйдә буларак, тармаклары була. Тау сырты тармагы - беренче дәрәҗәдәге тау сыртыннан аерылган һәм башка юнәлештә сузылган икенче дәрәҗә тау сырты ул. Әлеге тармак төп тау сырты битләвен җирле су агышы телгәләүдән барлыкка килә ала. == Мисаллар == Тау сырты тармагына мисал булып тора: Эбботт-Спур (Антарктида) Boott Spur (Нью-Гэмпшир, АКШ) Kaweah Peaks (Сьерра-Невада, АКШ). Kaweah тавының биеклеге 4 207 м. Kelley Spur (Антарктида) Женева тармагы (Джомолунгма, Гималай таулары) == Тау сырты кирмәннәре == Моны да карагыз == Тау сырты Кирмән == Сылтамалар == Valley, Ridge, Gully Terrain Features and Contour Lines 2019 елның 30 октябрь көнендә архивланган.(ингл.) Valleys, Ridges and Spurs(ингл.) Spur(ингл.)

Source: original
Пестонҗи Канга

Пестонҗи Ди Канга Мумбаидан Парси крикетчысы булган. Канга олл-раундер, бита белән яхшы, төрле техника белән тиз боулеры булган. Ул 1888 елда Парси крикет такымының әгъзасы булган. Хормусҗи Дһанҗишоу Даруханвала туплаган Parsi Lustre on Indian Soil: Volume 2 (Һиндстан туфрагында Парси нурыː 2 том) китабында язылганча: "Мистер Пестонҗи Канга үткен гольфчы һәм энтузиастик Ротариан булган. Аның хобббисы гигиена булган һәм 1907 елда ул ' Reflections on Plague and the Methods of Checking It' (Чума чагылышлары һәм аны тикшерү ысуллары) атамалы китапны язган." == Чыганаклар == The South Asian

Source: original
(1177) Гоннессия

(1177) Гоннессия (лат. Gonnessia) - Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид. == Тарихы == 1930 елның 24 ноябрендә Луи Бойер тарафыннан Алжир обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1930 WA» саналган. == Чыганаклар == Lutz D. Schmadel. Dictionary of Minor Planet Names. - Fifth Revised and Enlarged Edition. - B., Heidelberg, N. Y.: Springer, 2003. - 992 p. - ISBN 3-540-00238-3. Lutz D. Schmadel. Dictionary of Minor Planet Names. - Springer Science & Business Media, 2012-06-10. - 1458 с. - ISBN 9783642297182 Chapman, C. R., Morrison, D., & Zellner, B. Surface properties of asteroids: A synthesis of polarimetry, radiometry, and spectrophotometry// Icarus : journal. - Elsevier, 1975. - Vol. 25. - P. 104-130. Kerrod, Robin. Asteroids, Comets, and Meteors (неопр.). - Lerner Publications Co., 2000. - ISBN 0585317631. == Тышкы сылтамалар == Кояш системасының кече объетлары турында JPL НАСА мәгълүмат базасы (1177)(ингл.) Кояш системасындагы кече объектлар буенча MPC мәгълүмат базасы (1177) == Шулай ук карагыз == (4239) Гудмен астероиды

Source: original
SHMT2

SHMT2 (ингл. Serine hydroxymethyltransferase 2[d] һәм Serine hydroxymethyltransferase, mitochondrial[d]) - кешенең 12-нче хромосомасы[d] аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә. == Чыганаклар == Степанов В.М. (2005). Молекулярная биология. Структура и функция белков. Москва: Наука. ISBN 5-211-04971-3.(рус.) Bruce Alberts, Alexander Johnson, Julian Lewis, Martin Raff, Keith Roberts, Peter Walter (2002). Molecular Biology of the Cell (вид. 4th). Garland. ISBN 0815332181.(ингл.)

Source: original
Абдуллаев

Абдуллаев - фамилия. Габделхак Абдуллаев (1918-2001), үзбәк рәссамы, Үзбәкстанның халык рәссамы (1968). Ильяс Абдуллаев (1913-1985), азәри совет дәүләт эшлеклесе. Микаел Габдуллаев (1921-2002), әзери рәссамы, ССРБ халык рәссамы (1963). Рөстәм Абдуллаев (1946), Ырынбур татар театрының сәнгать җитәкчесе, РФ һәм ТАССР (1984) атказанган сәнгать эшлеклесе. Хәбиб Абдуллаев (1912-1962), үзбәк геологы, академик (1947), Үзбәкстан ФА президенты (1956-1961). Ленин премиясе лауреаты (1959). Гөлназ Абдуллаева (1980-2010), Ырынбур татар театры актрисасы. Люция Абдуллаева (1944), Мирхәйдәр Фәйзи исемендәге Ырынбур дәүләт татар драма театрының әйдәүче актрисасы, РФ атказанган артисты (1995). == Моны да карагыз == Абдуллин

Source: original
Коры Калоис

Коры Калоис - Россия территориясеннән ага торган елга. Тамбов өлкәсе, Пенза өлкәсе, Воронеж өлкәсе, Сарытау өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Калаис елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км. == Су реестры мәгълүматы == Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Тын бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны - Хопер, елга бассейны - Тын (бассейнның Россия өлеше). Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча: Дәүләт су реестрында су объектының коды - 05010200212107000006601 Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды - 107000660 Бассейн коды - 05.01.02.002 ГӨ буенча саны - 07 ГӨ буенча чыгарылышы - 0 == Сылтамалар == РФ табигать ресурслары һәм экология министрлыгы сайты 2015 елның 26 май көнендә архивланган.

Source: original
Матди мирас

Барлыкка килүгә яки мохитнең формалашуына кеше тәэсир иткән матди мәдәни мирас объектлары матди мирас дип атала. Бу категориясенә төрле тарихи биналар һәм корылмалар (кирмән, гыйбадәтханә, сарай, театр, күпер, һ.б.) һәм аларның хәрәбәләре, кеше корган һәйкәлләр, мәйданнар һәм парклар, мәдәни ландшафтлар (кеше тәэсире астында махсус сыйфатларны алган табигый урман, күл, чүл һәм тау, һ.б. комплекслары) кебек объектлар кертелә. == Үрнәкләр == Кирмәннәр: Җеневез ныгытмасы, Казан кирмәне, Форт Росс, һ.б. Гыйбадәтханәләр: Агунг Демак мәчете, Казан Тихвин чиркәве, Һәйкәлләр: Мәйданнар: Регистан Парклар: һ.б.

Source: original
Рави (Гросето)

Рави - Италиянең Тоскана төбәге Гаворрано өязендә урнашкан торак пункт. == Географиясе == Рави Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан. == Климаты == Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш - йомшак. == Әдәбият == Gino Moliterno, ур. (2003). Encyclopedia of Contemporary Italian Culture. Routledge; Routledge World Reference. ISBN 0415285569. Catherine B. Avery, ур. (1972). The New Century Italian Renaissance Encyclopedia. Simon & Schuster. ISBN 0136120512. Италия // Италия - Кваркуш. - М. : Советская энциклопедия, 1973. - (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров ; 1969-1978, т. 11).

Source: original
Аксёнов

Аксёнов, Аксенов - фамилия. Александр Аксёнов (1924-2009), БССР Министрлар шурасы рәисе (1978-1983). Василий Аксёнов (1932-2009), язучы. Евгений Аксёнов (1933-1995), астроном, МДУ П. К. Штернберг исемендәге Дәүләт астрономия институты директоры (1977-1986). Павел Аксёнов (1889-1991), фирка эшлеклесе, Казан шәһәр шурасы рәисе (1935-1937). Василий Аксёновның әтисе. Аксёнова Огдо Аксёнова (1936-1995), шагыйрә, долган язма әдәбиятына нигез салучы. 1976 елдан СССР Язучылар берлеге әгъзасы. == Моны да карагыз == Аксёнов музей-йорты - Казанда В. П. Аксёнов музей-йорты (2009 елда ачылган).

Source: original
Анархизм

Анархизм (бор. грек. αναρχω: ἀν, "ан", - "юк" һәм ἄρχή, тат. дәүләтсезлек) - барлык төрле дәүләт хакимиятен инкяр итүче, чикләнмәгән шәхси азатлык идеясен алга сөрүче иҗтимагый-сәяси агым; башбаштаклыкка чакыру. Анархизм - кешене изү һәм мәҗбүр итүне юкка чыгаруны максат итеп куйган, иреклеккә нигезләнгән сәяси фәлсәфә. == Чыганаклар == Бердяев Н. А. Философия неравенства // Философия свободы. - : АСТ: АСТ МОСКВА, 2007. С. 627-641 Боровой А. А. Власть.; Кропоткин П. А. Хлеб и воля // Хлеб и воля. современная наука и анархия. - М.: Правда, 1990. С. 26-236

Source: original
Мәдәни күптөрлелек

Бер-берсеннән аерылган, үзенчәлекле мәдәниятләрнең нәтиҗәсендә урын алган вәзгыять мәдәни күптөрлелек дип атала. Төшенчә шулай ук: төрле мәдәниятләрнең бер-берсенең үзенчәлекләрен хөрмәт итүне белдерү яки берәр махсус регионда яки дөнья буйлап кеше җәмгыятьләре һәм мәдәниятләренең төрлелеген белдерү өчен кулланыла. Глобальләшү аерым җәмгыятьләрнең мәдәни үзәнчелекләренең җимерелүенә китерүе аркылы дөньяның мәдәни күптөрлелегенә тискәре тәэсир итүе турында ишетеп була. == Күзәтү == Җир шарында барлыкка килгән күпсанлы аерым җәмгыятьләр бер-берсеннән нык аерылганнар, һәм бу үзенчәлекләрнең күбе бүгенгә кадәр күзәтелә. Кешеләрне билгеләүче тел, кием һәм гадәтләр кебек төп аермаларыннан тыш, җәмгыятьләр үз төзелеше, аларның вәкилләре уртаклашкан әхлак төшенчәләре, һәм әйләнә-тирә мохиткә карата мөнәсәбәтләре белән аерыла. Мәдәни күптөрлелек биотөрлелекнең аналогы дип санала. == Яклау һәм критика == Планетадагы биологик тормышның озын мөддәттә саклануы өчен кирәкле дип саналган биотөрлелек кебек үк кешелекнең озын мөддәтле исән-саулыгы өчен мәдәни күптөрлелек кирәк дип әйтү белдерү мөмкин. Бу караш яклылар кешелек өчен автохтон халыкларның мәдәниятләрне саклау тереклекнең тотрыклылыгы өчен биологик төрләрне һәм экосистемаларны саклау кебек мөһим дип белдерәләр. 2001 елда ЮНЕСКО Генераль Конференциясе тарафыннан кабул ителгән Мәдәни күптерлелек буенча гомуми декларациясенең беренче маддәсендә нәкъ бу карашлы булуын белдерде: "...табигать өчен биотөрлелек кирәкле булганы күләмендә кешелек өчен мәдәни күптөрлелек зарур" Бу позициягә каршы критика берничә сәбәпкә нигезләнә: Эволюцион психология өлкәсендәге кешеләр табигате турындагы постулатларның күпчелеге кебек үк, мәдәни күптөрлелекнең исән калу өчен мөһимлеге турында фикерне дәлилләп яки кире кагып булмый. Икенчедән, "үсеше түбәнрәк" булган җәмгыятьләрнең төзелешен саклауга юнәлгән гамәлләр, бүген шул җәмгыятьләрдә яшәүче кешеләргә югары үсештәге илләрдә технология һәм медицина өлкәсендәге ачышлардан файдалануга киртә салачак, һәм бу этика принципларына каршы. == Саннар белән тасвирлау == Мәдәни күптөрлелекне саннар белән тасвирлау кыен, тик берәр регионда яки дөнья буйлап кулланылган телләр саны яхшы күрсәткеч була ала дип уйланыла. Бу күрсәткеч буенча, кешелек дөньясы үз мәдәни төрлелегенең дәрәҗәсендә кискен югалтулар чорын яши дип билгеләү мөмкин. 1990-еллар дәвамында фәнни тикшеренүләр ул чакта һәр ике атна дәвамында бер тел кулланылыштан чыга иде; бу тизлек үзгәрмәсә, 2100 елга кадәр дөньяда бүген кулланылган телләрнең 90% юкка чыгачак. Европа Комиссиясе билгеләгән бюджет нигезендә эшләүче Network of Excellence on "Sustainable Development in a Diverse World" экспертлар челтәре ЮНЕСКО Декларациясенә нигезләнеп мәдәни күптөрлелек һәм тотрыклы үсеш арасында бәйләнешләрне тикшерү өстендә эшли. == Шулай ук карагыз == Матди мирас Матди булмаган мәдәни мирас

Source: original
2008 елгы футбол буенча Казакъстан кубогы финалы

2008 елгы футбол буенча Казакъстан кубогы финалы 2008 елның 16 ноябрендә Алматының «Үзәк» стадионында узды. == Яңа трофей == 2008 елда трофейның яңа дизайны эшләнде (турнир тарихында бишенче). Ул Казакъстан картасы белән футбол тубына күчүче шома кәүсәдән гыйбарәт иде. Югарыда канаты җәелгән бөркет һәм ФФК эмблемасы булган. == Сылтамалар == КУБОК КАЗАХСТАНА ПО ФУТБОЛУ - 2008(рус.) == Шулай ук карагыз == 2006 елгы футбол буенча Казакъстан кубогы финалы

Source: original