AlmaznayaGroza/cyrillic-language-classification huggingface dataset:
Кроссворд

Кроссворд (ингл. Crossword - һүҙҙәр киҫешеүе) - һүҙҙәрҙең мәғәнәһе буйынса үрелгән рәттәргә һүҙҙәрҙе тултырыу менән бәйле башватҡыс. Нумерлы сатраштарға тейешле һүҙҙәр табып яҙыуҙы талап иткән башватҡыс; сатраштарға тейешле һүҙҙәр табып яҙыуҙан ғибәрәт булған башватҡыс уйын; «Кроссворд» инглиз теленән «арҡыры-буйлы киҫешеүсе» тигәнде аңлата. Ғәҙәттә, башватҡыс фигура аҫтында, һүҙҙең горизонталь шаҡмаҡтар буйынса мәғәнәһе, һуңынан вертикаль шаҡмаҡтар буйынса мәғәнәһе бирелә. == Тарих == Беренсе кроссвордты Артур Уинн төҙөлгән һәм «New York World» гәзитендә 1913 йылда 21 декабрьҙә баҫып сығарған. Рәсәйҙә тәүге кроссворд «Огонек» журналында 1929 йылда сыға. Башҡортостанда тәүге кроссвордты «Башҡортостан уҡытыусыһы» журналы 1966 йылда тәҡдим итә. == Әҙәбиәт == Roger Millington. Crossword Puzzles: Their History and Their Cult. T. Nelson, 1974. 190 с. The Crossword Obsession by Coral Amende ISBN 0-425-18157-X Crossworld by Marc Romano ISBN 0-7679-1757-X Alan Connor. The Crossword Century: 100 Years of Witty Wordplay, Ingenious Puzzles, and Linguistic Mischief (инг.). - Avery, 2015. - ISBN 978-1592409389. == Һылтанмалар == Why are crossword puzzles symmetrical? 2008 йыл 12 май архивланған. (from The Straight Dope) How to make a crossword puzzle 2020 йыл 17 май архивланған. (from The PuzzleMakers.net) Crossword Puzzle 2023 йыл 2 июль архивланған. Кроссвордист ярҙамсыһы

Source: original
Репная (Куказара ҡушылдығы)

Репная - Рәсәй йылғаһы. Силәбе өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Куказар йылғаһының уң ярына тамағынан 8,1 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км. == Һыу реестры мәғлүмәттәре == Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы - Ҡариҙел йылғаһы, Долгобродск гидроузеленән Нязепетровск гидроузеленә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны - Ағиҙел, йылға бассейны - Кама. Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса : Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды - 10010200912111100020365 Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды - 111102036 Бассейн коды - 10.01.02.009 ГӨ буйынса һаны (номеры) - 11 ГӨ буйынса сығарылыш - 1 == Һылтанмалар == Рәсәй Федерацияһы тәбиғәт ресурстары һәм экология министрлығы 2015 йыл 26 май архивланған. Был гидрология буйынса тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ мәҡәләне төҙәтеп һәм тулыландырып Википедия проектына ярҙам итә алаһығыҙ

Source: original
Уйын

Уйын - күңелгә ҡыуаныс, йыуаныс бирә торған шөғөл. Уйын категория:күңел асыу, буш ваҡытты үткәреү, эске көсөргәнелешлекте бөтөрөү һәм ҡайһы бер өлкәлә һәләтте үҫтереү өсөн үткәрелә. Уйын -рухи донъяны ҡәнәғәтләндереү, күңел асыу, эске көсөргәнешлекте сисеү, һәм шулай уҡ оҫталыҡты һәм етеҙлекте камиллаштырыуға йүнәлтелгән кешеләрҙең эшмәкәрлеге. Шулай уҡ уйын тип кешеләрҙең буш ваҡытта уҙҙәренә бер ниндәйҙә маҡсат ҡуйылмай, шатлыҡ килтерә торған шөғөлөн әйтәләр. == Барлыҡҡа килеү тарихы == Уйындың барлыҡҡа килеүе тураһында бәхәс туҡталмай. Уйын һәм хеҙмәт, уйын һәм культ ритуалдары - ҡайһыһы тәүҙә килеп сыҡҡан, был турала дөйөм фекер юҡ. Хайуандар донъяһындағы уйын, ҡауышҡан осорҙағы атаның орғасты әүрәтеү өсөн яһаған төрлө ҡыланышы, уйындың биологик механизмы бик тәрән ятыуын күрһәтә. Уйын уҡытыу, тормоштағы хәл-ваҡиғаларға күнекмә, һәләтте үҫтереү формаһында барлыҡҡа килгән. Бына аңлап Платон (Б.Э.Т 427 - 347 й.): «Ниндәй эштә булһала, кеше атаҡлы булыу өсөн бала саҡтан күнегергә тейеш... Мәҫәлән, кем игенсе йәки йорт төҙөүсе булырға теләй, улар ер эшкертеп, йорт төҙөп уйнарға тейеш. Мин был турала ҡабат-ҡабат һөйләйем» тип әйткән.. == Уйындар квалификацияһы == Футбол Америка футболы Туплы хоккей Регби Поло Лапта Бейсбол Крикет ru:Футболтеннис (йәки теннисбол) ru:Лакросс ru:Фрисби зал уйындары ru:Футзал (AMF) Футзал (FIFA) (Мини-футбол) Волейбол Баскетбол Гандбол пляж уйындары Пляж волейболы Пляж футболы Ҡышҡы уйындар Хоккей Кёрлинг Һыу уйындары Һыу полоһы == Кости Домино Стройка == КВН -күңелле отҡорҙар клубы Уранда ориентирлашыу Ориентирлашыу: ҡалала, спорт, Төндә «Хәрби»: ru:Пейнтбол, ru:лазертаг, ru:страйкбол Передача книг, дисков, прятание вещей === ҡомарлы уйындар (казино) === ru:Рулетка ru:Блэк-джек ru:Крэпс Уйын автоматтары Һыңар ҡулла бандит ru:Патинко === Ҡомарлы уйындар (урамда уйнай торған) === ru:Деберц Очко ru:Сека Бура ru:Трына === Компютер уйындары === ru:Казуальные игры Стратегия Реаль ваҡытта (RTS) Аҙымлап уйналған стратегия (TBS) Глобаль стратегия Квесты RPG Күмәк онлайн уйындар RPG (MMORPG) ru:Шутер Беренсе заттан (FPS) Өсөнсө заттан (TPS) ru:Симулятор Аркады ru:Survival horror ru:Платформер ru:PBEM Компьютер эшкә өйрәтеү уйыны == Әҙәбиәт == Игры // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том). - СПб., 1890-1907. (рус.) Апинян Т. А. Игра в пространстве серьёзного: Игра, миф, ритуал, сон, искусство и др. СПб.: Изд-во Санкт-Петербургского гос. ун-та, 2003. ISBN 5-288-03191-6 == Видеояҙмалар == YouTube сайтында Видео Байгильдина Зайтуна инәй о детских играх в прошлом (с.Ишмухаметово, 4 августа 2011 г.) YouTube сайтында Видео Магамура инәй Шаяхметова и Бану инәй Яркинбаева о подвижных играх среди детей в прошлом YouTube сайтында Видео Исхакова Мадхия Гатаулловна о детских играх в Зилаирском зерносовхозе. YouTube сайтында Видео Янышев Шамсигариф олатай о детских играх (с.Ишмухаметово, 4 августа 2011 г.) YouTube сайтында Видео Маликова Сарвар инәй о детских играх в прошлом (д.Баишево, 2 августа 2011 г.)

Source: original
Ҡарамалы (Дим ҡушылдығы)

Ҡарамалы - Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы, Ырымбур өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Дим йылғаһының һул ярына тамағынан 297 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км. == Һыу реестры мәғлүмәттәре == Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы - Дим йылғаһы башынан Бочкарёвка ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) - Ағиҙел, йылға бассейны - Кама. Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса: Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды - 10010201312111100024731 Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды - 111102473 Бассейн коды - 10.01.02.013 ГӨ буйынса томы - 11 ГӨ буйынса сығарылыш - 1 == Һылтанмалар == Рәсәй Федерацияһы тәбиғәт ресурстары һәм экология министрлығы 2015 йыл 26 май архивланған. Был гидрология буйынса тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ мәҡәләне төҙәтеп һәм тулыландырып Википедия проектына ярҙам итә алаһығыҙ

Source: original
Вуя-Яны

Вуя-Яны - Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Юган йылғаһының һул ярына тамағынан 252 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 113 км. == Һыу реестры мәғлүмәттәре == Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы - Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) - Вах, йылға бассейны - (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем. Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса: Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды - 13011100212115200048748 Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды - 115204874 Бассейн коды - 13.01.11.002 ГӨ буйынса томы - 15 ГӨ буйынса сығарылыш - 2 == Һылтанмалар == Рәсәй Федерацияһы тәбиғәт ресурстары һәм экология министрлығы 2015 йыл 26 май архивланған. Был гидрология буйынса тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ мәҡәләне төҙәтеп һәм тулыландырып Википедия проектына ярҙам итә алаһығыҙ

Source: original
Тюленева (Филатова) Любовь Андреевна

Тюленева (Филатова) Любовь Андреевна (2 сентябрь 1927 йыл, Воронеж өлкәһе - 29 июнь 2016 йыл, Өфө) - СССР һәм Рәсәй уҡытыусыһы. РСФСР-ҙың атҡаҙанған уҡытыусыһы (1969), СССР-ҙың мәғариф отличнигы (1975), СССР ер аҫтын разведкалау отличнигы (1967), РСФСР-ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы (1957) . == Биография == Любовь Андреевна Тюленева (Филатова) К.А.Тимирязев исемендге Башҡорт дәүләт педагогия институтын тамамлаған (1955). 1947- 1957 йылдарҙа Башҡорт АССР-ының Әлшәй районы Раевка ҡасабаһындағы 18-се урта мәктәптә уҡыта . Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында Раевкалағы эвакуацияланған балалар тәрбиәләнгән балалар йортонда эшләй. Унда буласаҡ популяр эстрада йырсыһы Эдуард Хиль 1942-1943 йылдарҙа йәшәгән. 1958 йыл- Любовь Тюленева (Филатова) Өфөгә күсенә, Башҡорт дәүләт университетында методист булып эшләй. 1961- 1962 йылдарҙа ул Өфө ҡалаһының 86-сы урта мәктәбендә уҡытыусы булып эшләй. 1962- 1983 йылдар - Любовь Андреевна 39-сы мәктәптә уҡыта, был мәктәп Өфөнәң иң яҡшы мәктәптәре иҫәбендә була. 1996- 1997 йылдарҙа Л.А.Тюленева 44-сы урта мәктәптә уҡыта. Йәш быуынды уҡытыу һәм тәрбиә эшенә ҙур өлөш индергән өсөн ул Ленин ордены менән бүләкләнә (1978). == Маҡтаулы исемдәре == РСФСР-ҙың атҡаҙанған уҡытыусыһы (1969), СССР мәғарифы отличнигы (1975), СССР ер аҫты байлыҡтарын разведкалау отличнигы (1967), РСФСР-ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы (1957). == Бүләктәре == Ленин ордены (1978). == Һылтанмалар == Посёлок Раевский (недоступная ссылка) [1] БЭ Тюленева (Филатова) Любовь Андреевна (недоступная ссылка)

Source: original
Пикфорд йорт-музейы

Пикфорд йорт-музейы (ингл. Pickford's House Museum) - Дерби ҡалаһында георгион архитектураһы бинаһында урынлашҡан музей. Был бинаны 1760 йылда архитектор Джозеф Пикфорд (ингл. Joseph Pickford) үҙ ғаиләһе өсөн төҙөгән. Һуңынан ул үҙ йортон бай клиенттарға үҙ эшенең өлгөһө итеп күрһәткән). Был бинала костюмдар һәм георган осоро музейы урынлашҡан. Беренсе ҡатында ҡунаҡ, аш, ял, гардероб, кухня, кер йыуыу бүлмәләре, келәт һәм хеҙмәтеләр өсөн һалам түшәкле ял бүлмәһе урынлашҡан. Йорттоң подвалы 1940 йылдарҙағы кеүек бомбанан һаҡланыу урыны итеп эшләнгән. Өҫкө ҡат ҡурсаҡ театрҙарына һәм уларҙың тарихына бағышланған. 2006 йылдың апреленән музей, ҡаршылыҡтар булыуға ҡарамаҫтан, ойошторолған төркөмдәр өсөн генә эшләй.

Source: original
Зубово (Шишмә районы)

Зубово (рус. Зубово) - Башҡортостандың Шишмә районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 6 кеше. Почта индексы - 452152, ОКАТО коды - 80257835003. == Халыҡ һаны == Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше) Халыҡ һаны буйынса аңлатма төрлө йылдарҙа иҫәп алыу тәртибенең айырмалығы булыу сәбәпле халыҡ һанының үҙенсәлегенә иғтибар итегеҙ. 1939 йыл - бар булған халыҡ һаны. 1989, 2002, 2010 йылдарҙа - даими йәшәгән урыны булып иҫәпләнгән халыҡ һаны == Географик урыны == Район үҙәгенә тиклем (Шишмә): 10 км Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Йәрми): 5 км Яҡындағы тимер юл станцияһы (Шишмә): 10 км

Source: original
Ышылай Сайғын

Ышылай Сайғын (төр. Işılay Saygın; 4 апрель 1947 йыл, Измир) - төрөк архитекторы, сәйәсмән һәм министр. == Биографияһы == Ышылай Сайғын 1947 йылдың 4 апрелендә Измирҙың Буджа районында Ғосман Нури Сайғын һәм уның ҡатыны Фатьма ғаиләһендә тыуған. Эгей университетының архитектура факультетын тамамлаған. 1973 йылда сәйәсәт менән шөғөлләнә, ғәҙеллек партияһына инә. Ике мөҙҙәт дауамында район башлығы вазифаһын биләй. 1980 йылдағы түңкәрелештән һуң вазифаһын юғалта. 1980-1983 йылдарҙа архитектор булып эшләй. 1983 йылда Милли демократик партияһына инә, шул уҡ йылда Төркиә парламентына һайлана. 1987, 1991, 1995, 1999 йылдарҙа ҡабаттан һайлана. 1986 йылда Милли демократик партияһы тарҡала, ошонан һуң Сайғын Ватан партияһына инә. 1995 йылда унан сыға һәм ысын юл партияһына инә, ләкин 1997 йылда Ватан партияһына кире ҡайта. 2003 йылда ул сәйәсәттән китә. Министр вазифаһын дүрт тапҡыр биләй. Тансу Чилләр хөкүмәтендә Ышылай Сайғын ҡатын-ҡыҙҙар һәм ғаилә мәсьәләләре буйынса дәүләт министры вазифаһын биләй, был поста Айсел Байкалды алмаштыра. Был вазифала Сайғын 1995 йылдың 5 октябренән 30 октябренә тиклем була. Чиллерҙың киләһе хөкүмәтендә ул шулай уҡ был вазифаны 1996 йылдың февраленә тиклем биләй. Икенсе көнө Сайғын тирә-яҡ мөхит министры итеп тәғәйенләнә, 1996 йылдың 6 мартында был вазифала уны Мостафа Ташыр алмаштыра. Бынан һуң премьер-министр Месут Йылмаз Сайғынды туризм министры итеп тәғәйенләй. Был вазифаны ул 1996 йылдың июненә тиклем биләй. Төркиә хөкүмәтенең 54-се и 55-се составтарында Сайғын дәүләт министры вазифаһында була. 1998 йылдың ғинуарында биргән интервьюһында йөклөлөккә тест индереүҙе хуплауы тураһында белдереүен феминистар тәнҡитләй.

Source: original
Оло Ирыч

Оло Ирыч - Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Мезень йылғаһының уң ярына тамағынан 608 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 32 км. == Һыу реестры мәғлүмәттәре == Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы - Мезень йылғаһы башынан Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) - Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны - Мезень. Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса: Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды - 03030000112103000044039 Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды - 103004403 Бассейн коды - 03.03.00.001 ГӨ буйынса томы - 03 ГӨ буйынса сығарылыш - 0 == Һылтанмалар == Рәсәй Федерацияһы тәбиғәт ресурстары һәм экология министрлығы 2015 йыл 26 май архивланған. Был гидрология буйынса тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ мәҡәләне төҙәтеп һәм тулыландырып Википедия проектына ярҙам итә алаһығыҙ

Source: original
Дәүләт идара итеү формаһы

Дәүләт идара итеү формаһы - дәүләт форма характеристикаларының береһе. Ул берәй дәүләттең власть органдарының системаһын һәм дәүләт власының характеристикаһы. == Дәүләт идара итеү формалары == Монархия Абсолют монархия Конституция монархияһы Дуалистик монархия Парламентар монархия Республика (власть халыҡ тарафынан һайланған органдар ҡулында) Президент республикаһы Парламентар республика Ҡатнаш республика Совет республикаһы Суперпрезидент республикаһы (ҡайһы бер ғалимдар классификацияһы буйынса)

Source: original
Етчуга

Етчуга - Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Выя йылғаһының һул ярына тамағынан 5 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 31 км. == Һыу реестры мәғлүмәттәре == Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы - Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны - Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны - Төньяҡ Двина. Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса : Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды - 03020300312103000035664 Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды - 103003566 Бассейн коды - 03.02.03.003 ГӨ буйынса һаны (номеры) - 03 ГӨ буйынса сығарылыш - 0 == Һылтанмалар == Рәсәй Федерацияһы тәбиғәт ресурстары һәм экология министрлығы 2015 йыл 26 май архивланған. Был гидрология буйынса тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ мәҡәләне төҙәтеп һәм тулыландырып Википедия проектына ярҙам итә алаһығыҙ

Source: original
Румын теле

Румы́н теле (үҙ исеме - Limba română, ХАФӘ́: 'limba ro’mɨnə; иртәрәк шулай уҡ валаш, влаш, волош, валах-молдав теле) - роман телдәренең балкан-роман төркөмсәһенә ингән һинд-европа теле. Испан, португал, француз һәм итальян теленән һуң ҡулланыу буйынса бишенсе урында тора. Айырмалыҡтар булғанға, сағыштырма лингвистикала шулай уҡ дако-румын теле тип атала. Румынияла һәм Молдовала рәсми статус бирелгән, ундағы күпселек халыҡ өсөн туған һәм һөйләш теленә әйләнгән. Румын телендә Румыния, Молдова, Венгрия, Сербия һәм Украинала һөйләшәләр. Унан башҡа румын телендә һөйләшкән халыҡ Франция, Канада (Монреаль ҡалаһы), АҠШ-тың төньяҡ-көнбайышында (Чикаго), Германия, Израиль, Австралия һәм Яңы Зеландияла йәшәй. Бында румын йәмғиәте Икенсе донъя һуғышынан алда һәм һуңынан сәйәси иммиграция менән ҡалаларҙан (тәү сиратта Бухарест) күскән. == Әҙәбиәт == Лухт Л. И., Нарумов Б. П. Румынский язык // Языки мира. Романские языки. - М.: Academia, 2001. - С. 574-626. - 722 с. - ISBN 5-87444-016-X. Румынский язык // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. - 3-е изд. - М. : Советская энциклопедия, 1969-1978. Румынский язык - Кругосвет энциклопедияһынан, (1968 год) Румынский язык - 1929-1939 йылғы Әҙәби энциклопедиянан мәҡәлә (автор - М. Сергиевский) Русу, Валериу; Маттей-Русу, Романица. Румынский язык. Том 1: Язык. Литература. Цивилизация. / Перевод с франц. Алекса Гэинэ и Иона Бэрбуцэ. - Chişinău: Grai şi suflet, 1997. - 212 с. Русу, Валериу; Маттей-Русу, Романица. Румынский язык. Том 2: Слова и изображения. / Перевод с франц. - Chişinău: Grai şi suflet, 1997. - 228 с. Mioara Avram, Marius Sala. Энциклопедия романских языков = Enciclopedia limbilor romanice / Marius Sala. - Editura Ştiiţifică şi Enciclopedică, 1989. - P. 335. - ISBN 9732900431. == Һылтанмалар == Онлайн-версия словаря «Dicționarul explicativ al limbii române» Румынский язык в Интернете 2009 йыл 2 июнь архивланған. - подборка ссылок. Limba oficială a Republicii Moldova este limba română, şi nu «limba moldovenească în baza grafiei latine»

Source: original
Рубик шаҡмағы

Рубик шаҡмағы (мадьярса bűvös kocka, рус. кубик Рубика йәки Рубик кубигы; иң әүәл Тылсымлы кубик исеме менән билдәле) - механик башватҡыс. 1974 йылда венгер скульпторы һәм архитектура уҡытыусыһы Эрнё Рубик уйлап сығарған, 1975 йылда патент алған. 43 252 003 274 489 856 000 (43 квинтилион) комбинация булыуы мөмкин. Башватҡыс пласстмассанан эшләнгән куб (иң тәүҙә 3 × 3 × 3). Тыштан ҡарағанда ҙур куб, 3 күсәр тирәләй әйләнә алған, 54 ваҡ кубиктан торған кеүек. Ҙур кубың һәр ҡыры 9 квадраттан тора һәм һәр ҡыр буялған. Шулай итеп ҙур кубтың ҡыры 6 төҫкә буялған. Кубтың ҡырҙарын бороу, төҫтәрҙе бутарға мөмкинлек бирә. Уйнаусыға һәр төҫтө үҙенең ҡырына йыйыу мәсьәләһе тора.

Source: original
Турклуб Манивци

Турклуб Манивци (укр. Туристсько-спортивний клуб «Манівці») - Львов ҡалаһында урынлашҡан һәм социаль эшҡыуарлыҡ принциптары буйынса эшләгән туристик клуб. Күсмә корпоративтар һәм тимбилдингтар, дзюдо, акробатика, һыу спорт төрҙәре, ҡаяға менеү, паркур, бейеүҙәр, альпинизм һәм йылға буйлап ағыу элементтары менән булған аква-квестар буйынса балалар һәм үҫмерҙәр өсөн түләүһеҙ дәрестәр үткәрә. == Тарихы == Буласаҡ туристик клубының командаһы 1990-сы йылдарҙың аҙағында Львов физик мәҙәниәте институтында Карпат тауҙарына атлау турҙарын һәм Оптимистическая исемле мәмерйәгә экспедиция үткәреү маҡсаты менән йыйыла. 2003 йылдың декабрендә турклуб «Манівці» йәмәғәт ойошмаһы кеүек рәсми рәүештә теркәлә, унда күбеһенсә Львов физик мәҙәниәте институтының студенттары. 2005 йылдан башлап турклуб ҙур күсмә корпоратив саралар үткәрә башлай (бөгөн клуб йыл һайын бер мең тирәһе кешенең ялын ойоштора). 2008-2009 йылдарҙа клуб ағзалары ташланған һыу ятҡылығын таҙарталар һәм уның нигеҙендә һыу туризмы буйынса өйрәнеү үҙәген ойоштора (дәрестәр йылдың йылы ваҡытында көн һайын үткәрелә). Һау-сәләмәт һәм актив тормошто популярлаштырыуға тотоноп, турклуб 2010 йылда «Манівці» исемле экстремаль туризм һәм ял итеү тәүге фествален үткәрә (бөгөн ул йыл һайын төрлө дисципланаларҙа - академик ишеүҙән һәм альпинизмдан башлап велоспортҡа һәм тариёи реконструкцияларға тиклем - 800 тирәһе ҡатнашыусы һәм ике меңдән артыҡ тамашасыларҙы йыя). 2011 йылда турклуб Украиналағы тәүге түләүһеҙ каяк-паркының идея эшләп сығара, һәм шул идея Nescafé проектар конкурсында еңә. Төп бүләктең аҡсаларына турклуб пластик каяктар һатып ала, шуларҙа хәҙер бөтә теләүселәр өйрәнә ала. Төп бизнестан (тауҙарҙа, йылғаларҙа, мәмерйәләрҙә турҙар, төрлө ярыштар, фестивалдәр, һәм өйрәнеү йыйылыштарын ойоштороу) килгән табыш, тәү сиратта, балаларҙың актив туризмына һәм спортҡа йүнәлгән социаль проектарға китә. 2012 йылда турклуб президент грантын ала һәм «Һыуҙа каникулдар» исемле насар, ярлы һәм күп балалы ғаиләләрҙән булған балаларҙы реабилитациялау һәм дауалау проектын тормошҡа ашырыуын башлай (Днестр йылғаһында тәләүһеҙ турҙар һәм балалар өсөн йәйге лагерҙәр). Шул уҡ 2012 йылда «Команчеро» спорт магазиндары селтәре ярҙамында турклуб Украиналағы иң ҙур скалодромдарҙың береһен төҙөй, шунда балалар өсөн йылдың йылы ваҡыттарында ҡаяға менеү буйынса түләүһеҙ дәрестәр үткәрелә. 2013-2014 йылдарҙа турклуб Львов ҡалаһында балалар өсөн мультиспорт залын төҙөй. Шулай уҡ турклуб изгелек күрһәтеү акцияларына һәм аҡса йыйыуҙа ярҙам итер өсөн төрлө саралар һәм шоу үткәрә. == Һылтанмалар == Рәсми сайт Фейсбукта бите

Source: original
БМО-ның рәсми телдәре

БМО системаһындағы органдар эштен ойоштороу өсөн рәсми һәм эш телдәре билдәләнгән. Һәр органдың процедура ҡағиҙәләрендә был телдәр исемлеге бирелгән. Барлыҡ төп документтар, резолюциялар БМО-ның рәсми телдәрендә баҫылып сыға. Эш телдәрендә ултырыштарҙың стенографик отчеттары баҫыла, ниндәй генә рәсми телдә сығыш яһаһалар ҙа, улар эш телдәренә тәржемә ителә. БМО-ның рәсми телдәре: инглиз ғәрәп испан ҡытай урыҫ француз Әгәр делегация рәсми булмаған телдә сығыш яһарға теләһә, ул рәсми телдәрҙең береһенә телдән йәки яҙма тәржемәһен тәьмин итергә тейеш. ЮНЕСКО-ның рәсми телдәре булып та шул уҡ 6 тел тора. БМО-ның халыҡ-ара судының рәсми телдәре итеп инглиз һәм француз телдәре билдәләнгән. == Эш телдәре == БМО Секретариатының эш телдәре булып инглиз һәм француз телдәре тора. БМО-ның Хәүефһеҙлек Советы эш телдәре итеп инглиз, ғәрәп, испан, ҡытай, урыҫ һәм француз телдәрен ҡуллана. == Яңы тәҡдим ителгән телдәр == Бенгал теле Эсперанто Һиндостани Португал теле Төрөк теле == Һылтанмалар == ООН и многоязычие

Source: original
Кесе Каралька

Кесе Каралька - Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Каралька йылғаһының һул ярына тамағынан 217 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 47 км. == Һыу реестры мәғлүмәттәре == Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы - Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны - бассейны юҡ, йылға бассейны - Таз. Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса : Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды - 15050000112115300065352 Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды - 115306535 Бассейн коды - 15.05.00.001 ГӨ буйынса һаны (номеры) - 15 ГӨ буйынса сығарылыш - 3 == Һылтанмалар == Рәсәй Федерацияһы тәбиғәт ресурстары һәм экология министрлығы 2015 йыл 26 май архивланған. Был гидрология буйынса тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ мәҡәләне төҙәтеп һәм тулыландырып Википедия проектына ярҙам итә алаһығыҙ

Source: original
Поляр көн

Поляр көн - Поляр түңәрәк артында ҡояш 1 тәүлектән оҙағыраҡ батмай торған осор. Поляр көн - экватор яҫылығының эклиптика яҫылығына ҡарата ауышлығы һөҙөмтәһе (ул 23°26′ тәшкил итә). Иң ҡыҫҡа поляр көн яҡынса ике көнгә тигеҙ һәм ул, 66°33′ (поляр түңәрәге) киңлегенән ҡояш дискы радиусын һәм атмосфера рефракцияһын һанамайынса, 65°43′ киңлегендә күҙәтелә. Шулай итеп, поляр көндө поляр түңәрәктән бер аҙ көньяҡтараҡ ятҡан урындарҙа ла күҙәтеп була. Иң оҙон поляр көн полюстарҙа күҙәтелә - яҡынса 6 ай (Төньяҡ полюста яҡынса 18 марттан 26 сентябргә тиклем, Көньяҡ полюста яҡынса 21 сентябрҙән 23 мартҡа ҡәҙәр). Рефракция күренеше арҡаһында көн менән төн тигеҙләшкән көндәрҙә поляр көндө бер үк ваҡытта ике полюста ла күҙәтеп була. Полюс түңәрәктәр янында (тышҡы яғында) аҡ төндәрҙе күҙәтеп була. == Поляр көнөн күҙәтеп була торған ҡалалар == • Норвегия: Лонгйир, Тромсө. • Рәсәй: Апатиты, Билибино, Верхоянск, Воркута, Инта, Гаджиево, Дудинка, Заозёрск, Заполярный, Игарка, Кандалакша , Кировск, Ковдор, Кола, Лабытнанги, Мончегорск, Мурманск, Мезень, Нарьян-Мар, Норильск, Оленегорск, Островной, Певек, Полярные Зори, Полярный, Салехард, Североморск, Снежногорск, Среднеколымск, Усинск. == Һылтанмалар == Викимилектә Поляр көн темаһы буйынса медиафайлдар бар. Ҡалып:Тәүлек

Source: original