AlmaznayaGroza/cyrillic-language-classification huggingface dataset:
Боб

Боб (Vicia faba) - травяністая расліна сямейства бабовых. == Апісанне == Аднагадовая травяністая расліна вышынёю 1-1,5 м. Корань стрыжнёвы, разгалінаваны, пранікае ў глебу на глыбіню 80-150 см. Лісце без вусікаў. Кветкі белыя ці ружаватыя, сабраныя ў гронкі. Плод - шматнасенны струк. Бывае боб агародны і кармавы. Кармавы боб мае дробнае насенне і развітую вегетатыўную масу. Агародны боб буйнаплодны і буйнанасенны з тоўстымі мясістымі створкамі. Сцябло прамое, не палягае, разгалінаванае каля асновы, голае, чатырохграннае або круглае, вышынёй ад 20 да 180 см і больш. Лісце складанае, заканчваецца вастрыём. Кветкі ў кароткіх гронках, белыя з чорнай плямай і без плямы, пахучыя. Плады - струкі даўжынёй ад 4 да 30 см, змяшчаюць па 3-4 бабіны, сядзяць па 1-4 у лісцевым вузле. Створкі пладоў у маладым узросце зялёныя, мясістыя, у спелым цёмна-бурыя, скурыстыя, голыя або аксаміцістыя, мяккія. Агародны боб мае ў сабе 23-25 % бялку, да 36 % крухмалу, 2 % цукру, 4 % пекцінавых рэчываў, вітаміны А, С, групы В і інш. Цукровыя сарты агароднага бобу з унутранага боку не маюць пергаментнага слоя; у сартоў, якія вырошчваюцца для атрымання недаспелага зерня, ён ёсць. == Распаўсюджанне == Старажытная кармавая і харчовая (агароднінная) культура. У дзікім стане невядома. Вырошчваюць ва ўсіх краінах умераных паясоў. == Выкарыстанне == Па колькасці бялку і каларыйнасці боб пераўзыходзіць многія агародныя расліны. Малады боб спажываюць вараным, у супах і баршчах. Вараны ў струках боб дапамагае пры лячэнні дызентэрыі і іншых кішачных хвароб, з’яўляецца добрым сродкам ад млоснасці, пры кашлі. Муку з бобу выкарыстоўваюць пры запаленчых працэсах, сумесь мукі з мёдам прыкладаюць да нарываў. Завораная зялёная маса - добры сідэрат. == Агратэхніка == Боб - холадаўстойлівая, патрабавальная да вільгаці расліна. Расце добра на цяжкіх гліністых глебах, добра ўгноеных, дрэнна на пясчаных і забалочаных участках, кіслыя глебы пад яго непрыдатныя. Лепшыя папярэднікі: бульба, кукуруза, буракі, агуркі. Высяваюць боб у канцы вясны. Сеюць радамі з міжрадкоўямі 50-60 см з адлегласцю 12-15 см на глыбіню 6-8 см. Часта боб сеюць у радах бульбы або агуркоў, што добра ўплывае на іх ураджайнасць. Да з’яўлення ўсходаў глебу рыхляць граблямі, потым праводзяць міжрадковую апрацоўку, акучваюць, калі расліны дасягнуць вышыні 50-60 см. У час цвіцення і плоданашэння боб трэба добра паліваць. Збіраюць боб у залежнасці ад прызначэння: калі яго спажываюць у ежу цалкам (струкамі), струкі зрываюць, пакуль створкі сакавітыя, а даўжыня зерня не больш 1 см; калі зерне выкарыстоўваецца сырым, боб збіраюць, пакуль насенне ў фазе малочнай спеласці дасягне поўнага для гэтага сорту памеру. Тэхналогія вырошчвання кармавога бобу такая самая, як агароднага. == Літаратура == Энцыклапедыя сельскага гаспадара / Рэдкал М. А. Ткачоў (гал. рэд.) і інш. - Мн.: БелЭн, 1993. - 736 с.: іл. ISBN 3-85700-079-3

Source: original
Імуналогія

Імунало́гія - медыка-біялагічная навука аб імунітэце жывых арганізмаў, якая вывучае біялагічныя механізмы самаабароны арганізма ад любога чужароднага рэчыва. Імуналогія - навука аб будове і заканамернасцях функцыянавання імуннай сістэмы, яе захворваннях і спосабах імунатэрапіі. Механізмы сералагічных рэакцый вывучае раздзел імуналогіі сералогія. == Літаратура == Імуналогія // Беларусь: энцыклапедычны даведнік / Рэдкал. Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. М. В. Драко, А. М. Хількевіч. - Мн.: БелЭн, 1995. - С. 346. - 800 с. - 5 000 экз. - ISBN 985-11-0026-9.

Source: original
Міхась Ключановіч

Міхась Ключановіч (20 лістапада 1901, Старобін - студзень 1938, Казахстан ?) - беларускі паэт, грамадскі дзеяч. Падпісваў кніжкі імем Міхаіл. Сын Васіля і Вольгі. Праваслаўны. Удзельнік Слуцкага збройнага чыну (шараговы брыгады). Скончыў Слуцкую беларускую гімназію, у канцы 1920 прыехаў у Лодзь, быў запісаны ў школу падхарунжых. У пачатку 1921 - у вайсковай афіцэрскай школе ў Быдгашчы, у траўні адтуль пайшоў і пасяліўся бліжэй да родных мясцін. Жыў у Пузічах Лунінецкага павета, верагодна, быў у радах «Зялёнага Дуба». У 1922 аддалены ад мяжы, бо яго падазравалі ў «антыдзяржаўнай дзейнасці». Пасяліўся ў Пінску. Працаваў касірам, білецёрам у кінатэатры «Казіно», праз некалькі месяцаў заклаў грамадскую рускую бібліятэку і кнігарню. Выдаў кнігу вершаў «Хрыстовы золак» (1927). У другой палове 1920-х арганізоўваў і падтрымліваў філіі беларускіх арганізацый (Грамада, Кааператыўны банк, Змаганне). Яго бібліятэка становіцца асяродкам расійскага манархізму. Паводле звестак паліцыі, Ключановіч адышоў ад беларускага руху і ўжо ў 1930 агітаваў за спіс «Русскіе люді» на выбарах у гарадскую раду. Сяргей Сіняк сцвярджаў інакшае. Спрабаваў стварыць хрысціянскі манархічны гурток (верасень 1930), удзельнічаў у выданні газет «Под небом Полесья» (1931-1932), «Пинский голос». У 1930-я працягваў даставаць беларускія газеты, ахвяраваў 18 манет Музею імя Івана Луцкевіча, выказаўся ў алфавітнай дыскусіі часопіса «Шлях Моладзі». Быў знаёмы з Язэпам Драздовічам. 4 сакавіка 1933 года пінскае староства дэпартуе яго з Польшчы, 6 сакавіка ён пераходзіць савецка-польскую граніцу. Восенню 1933 сядзеў у менскай гарадской турме, а пазней быў сасланы ў Казахстан. Гэта сведчыў Ул. Сядура, апісаўшы паэта ў аўтабіяграфічным рамане «Тэстамэнт». У 1937 жыў у сяле Сарыагач Туркестанскай вобласці Казахстана, працаваў рахункаводам. 15 верасня 1937 арыштаваны НКВД, 8 студзеня 1938 асуджаны да расстрэлу за «шпіянаж». Рэабілітаваны ў 1989. == Творы == Хрыстовы золак. Вільня, друкарня імя Фр. Скарыны, 1923 [ 1927 ] анлайн Два Дерева. 1924 Древо Жизни, 1925 == Літаратура == Ёрш С. Пра слуцкага паўстанца Міхася Ключановіча // Беларускі Рэзыстанс No 1(16)/2015 == Спасылкі == Ключенович Михаил Васильевич (1901)

Source: original
Прыпяцка-нёманская культура

Прыпяцка-нёманская культура - археалягічная культура раньненэалітычных плямён, якія ў V-IV тыс. да н. э. жылі на захадзе Беларусі, паўночным захадзе Ўкраіны, паўднёвым захадзе Летувы і на крайнім паўночным усходзе Польшчы. Сфармавалася на аснове мясцовай познамэзалітычнай традыцыі. У пачатку існаваньня культуры ў крамянёвым інвэнтары захоўваюцца перажыткавыя мэзалітычныя рысы - лістападобныя наканечнікі стрэл, ланцэты, мікраліты. Кераміка прадстаўлена вастрадоннымі гаршкамі з грабеньчатымі расчосамі паверхні сьценак, у якія пры лепцы дабаўлялі валакністыя дамешкі. Посуд апаясваў арнамэнт глыбокіх круглых ямак пад краем венца, узорамі з грабеньчатых адбіткаў, насечак, наколаў і перакрэсьленых рысак. Археалягічная культура блізкая ўсходнепалескаму варыянту днепра-данецкай культуры. У канцы свайго існаваньня знаходзілася пад уплывам з боку культуры лейкападобных кубкаў і культур «ляснога нэаліту» Павісьленьня. Найбольш дасьледаваныя паселішчы культуры на захадзе Беларусі - Камень, Русакова, Русаковічы. == Літаратура == Чарняўскі, М. М. Да пытання вылучэння прыпяцка-нёманскай ранненеалітычнай культуры // Гістарычна-археалагічны зборнік. - 2003. - No 18. - С. 25-33. Чарняўскі, М. М. Прыпяцка-нёманская культура / М. М. Чарняўскі // Археалогія Беларусі : энцыклапедыя: у 2 т. Т. 2: Л - Я / [складальнік Ю. У. Каласоўскі; рэдкалегія: Т. У. Бялова (галоўны рэдактар) і інш.]. - Мн.: БелЭн, 2011. - 461, [1] с. - С. 231. - ISBN 978-985-11-0549-2.

Source: original
Міжнародная фэдэрацыя коннага спорту

Міжнаро́дная фэдэра́цыя ко́ннага спо́рту (па-француску: Fédération Équestre Internationale, FEI) - міжнародны кіроўны орган па конным спорце. Штаб-кватэра месьціцца ў швайцарскай Лязаньне. Вызначаныя дзесяць міжнародных спартовых дысцыплінаў: выездка, камбінаваная язда, скачкі на выносьлівасьць, коннае трохбор’е, спаборніцтвы нямоглых, рэйнінг, канкур, вальтажоўка, хорзбол і тэнт-пэгінг (два апошнія ўжываюцца толькі ў лякальных спаборніцтвах). Да такіх відаў спорту, як скачкі і пола, міжнародная фэдэрацыя коннага спорту ня мае дачыненьня. Кодэкс паводзінаў FEI абараняе коней ад фізычнага гвалту або допінгу. FEI паўстала ў 1921 року з аб’яднаньнем адпаведных арганізацыяў Бэльгіі, Даніі, Францыі, Італіі, Японіі, Нарвэгіі, Швэцыі і Злучаных Штатаў Амэрыкі. На цяперашні стан з МФКС зьвязаныя 134 нацыянальныя арганізацыі. == Вонкавыя спасылкі == Афіцыйная бачына FEI TV

Source: original
Блізкі Ўсход

Блі́зкі Ўсход (па-арабску: الشرق الأوسط‎, па-габрэйску: המזרח התיכון‎) - назва, якая выкарыстоўваецца для абазначэньня геаграфічнага абшару на стыку трох кантынэнтаў: Эўропы, Азіі і Афрыкі. Часам для абазначэньня прыблізна таго ж рэгіёну вызначаецца назва «Сярэдні Ўсход». Так гучыць назва рэгіёну па-арабску - الشرق الأوسط, пэрсыдзку - «khovar-e miyane», ангельску «Middle East», нямецку «Mittlerer Osten». == Геаграфія == Блізкі Ўсход уключае краіны паўднёва-заходняй Азіі і паўночна-ўсходняй Афрыкі. Краіны, якія складаюць Блізкі Ўсход: Аман Бахрэйн Емэн Аб’яднаныя Арабскія Эміраты Ізраіль (з Палестынскай аўтаноміяй) Ірак Іран Катар Кувэйт Лібан Саудаўская Арабія Сырыя Турэччына Эгіпет Ярданія Плошча складае каля 9,7 млн км² з насельніцтвам больш за 300 млн чалавек (1995). == Гісторыя == Гэты рэгіён - калыска вялікіх старажытных цывілізацыяў (Мэсапатамія, старажытны Эгіпет, Іран), і трох сусьветных рэлігіяў (юдаізм, хрысьціянства, іслам). Доўгі час Блізкі Ўсход быў цэнтрам старажытнага сьвету. == Культурны падзел == Большую частку насельніцтва Блізкага Ўсходу складае арабскамоўная супольнасьць, а большасьць яго насельнікаў складаюць мусульмане. Апрача арабскага сьвету да рэгіёну належыць неарабскія Турэччына і Іран. Гэты рэгіён быў і працягвае быць палітычна нестабільным. Да войнаў, якія адбыліся ў рэгіёне, можна аднесьці: араба-ізраільскія войны, ірана-ірацкая вайна і войны ў Пэрсыдзкай затоцы. == Гаспадарка == Блізкі Ўсход - гэта вельмі важны рэгіён для сусьветнай эканомікі, тут канцэнтруецца значнай частка сусьветнай здабычы нафты. Таксама тут перакрыжоўваюцца важныя міжнародныя лініі камунікацыі (лётныя і марскія (Суэцкі канал)). == Астатняя інфармацыя == Абазначэньні Блізкі, Сярэдні і Далёкі Ўсход гэта тыповыя прыклады этнацэнтрычных назваў, а ў гэтым выпадку эўропацэнтрычных, ці кропка гледжаньня эўрапейцаў на ўсходнія цывілізацыі. == Вонкавыя спасылкі == Блізкі Ўсход - сховішча мультымэдыйных матэрыялаў

Source: original
Галушкі

Галу́шкі (па-ўкраінску: Галушки, па-славацку: Halušky) - украінская і славацкая страва з адвараных у кіпені кавалачкаў цеста. У адрозненьне ад варэнікаў ня маюць начыньня. Галушкі гатуюць як асобную страву або вараць зь імі суп. На Галічыне больш распаўсюджаныя палюшкі - галушкі, у склад якіх уваходзіць адвараная бульба. == Спосаб прыгатаваньня == Цеста для галушак гатуюць на аснове мукі (звычайна пшанічнай ці грэчневай або іх сумесяў), ці манных крупаў, ці сумесі мукі з бульбай, тварагом, дадаючы яйкі, ваду, соль, цукар. Цеста дзеляць лыжкай альбо раскатваюць да таўшчыні 1,5 см і наразаюць на невялікія квадраты, потым вараць у падсоленым кіпені (або булёне ці малацэ), пакуль не ўсплывуць. Адвараныя галушкі падаюць на стол з растопленым маслам альбо са шкваркамі і смажанай цыбуляй. Перад падачай на стол галушкі можна крыху падсмажыць на патэльні з падагрэтым алеем. У Славаччыне галушкі звычайна падаюцца пасыпаныя авечай брынзай ці іншым струганым сырам, а таксама са шкваркамі. Таксама могуць падавацца з кіслай капустаю; у такім выпадку называюцца страпачкі. == Літаратура == Шалимов С. А., Шадура Е. А. Современная украинская кухня, Київ, Техніка, 1977, 320 с., пераклад з украінскай.

Source: original
Рэплікацыя ДНК

Рэпліка́цыя (ад лац.: replicatio - паўтарэнне) - працэс самаўзнаўлення макрамалекул нуклеінавых кіслот, які забяспечвае дакладнае капіраванне генетычнай інфармацыі і перадачу яе з пакалення ў пакаленне. Аснова - ферментатыўны сінтэз ДНК на матрыцы ДНК або РНК на матрыцы РНК. Адзінка - рэплікон - участак генома, што знаходзіцца пад кантролем аднаго пункта пачатку (ініцыяцыі) рэплікацыі. У працэсе рэплікацыі ДНК акрамя ферментаў (ДНК-полімеразы, ДНК-лігазы, ДНК-метылазы і іншыя) удзельнічаюць бялкі, якія расплятаюць двайную спіраль ДНК, стабілізуюць расплеценыя ўчасткі, прадухіляюць заблытванне малекул. У бактэрый сінтэз ДНК адбываецца з хуткасцю 1 тыс., у эўкарыётаў - каля 100 нуклеатыдаў за секунду, але адначасова ў многіх пунктах адной малекулы; мае паўкансерватыўна характар: пры сінтэзе 2 даччыных малекул кожная ДНК утрымлівае адзін «стары» і адзін «новы» ланцужок. У арганізме рэплікацыя ДНК - вельмі дакладны працэс - частата памылак, якія прыводзяць да спантанных кропкавых мутацый, не перавышае 10−9 на 1 нуклеатыд у пакаленне. == Літаратура == Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле - Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. - Мн. : БелЭн, 2002. - Т. 14. - 512 с. - 10 000 экз. - ISBN 985-11-0035-8. - ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).

Source: original
Універсітэт фізічнага выхавання

Універсітэт фізічнага выхавання (венг.: Testnevelési Egyetem) - венгерская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта і з сядзібай у горадзе Будапешт. == Гісторыя == 1925-1945 - Венгерскі каралеўскі каледж фізічнага выхавання 1945-1985 - Каледж фізічнага выхавання 1985-2000 - Венгерскі ўніверсітэт фізічнага выхавання 2000-2014 - факультэт фізічнага выхавання і спартыўных навук Універсітэта Земельвайса 2014 - Універсітэт фізічнага выхавання == Структура == Інстытут падрыхтоўкі настаўнікаў Інстытут эканомікі і сацыяльных навук Інстытут спартыўных і навук аб здароўі Інстытут спорту == Спасылкі == На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Універсітэт фізічнага выхавання Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Source: original
Човен з Песэ

Човен з Пе́сэ - на цяперашні час найстаражытнейшы човен у свеце. Знойдзены ў 1955 годзе ў вёсцы Песэ паблізу горада Хагевен (Нідэрланды) у балоцістай глебе. Радыевугляродным метадам датаваны прыкладна 8200-7600 гадамі да н.э. Памеры 298×44 см. Зроблены з хвоі, апрацаванай сякерай з крэменя або аленева рога. Чоўнам карысталіся даволі працяглы час, а пасля затапілі ў балоце. Праз крытычныя публікацыі, дзе сцвярджалася, што знойдзены прадмет не мог быць лодкай, бо непрыдатны для плавання, у 2001 годзе археолагі правялі эксперымент, зрабілі копію і паспяхова праверылі на плавучасць у возеры каля вёскі Вітэфеен паблізу Асена. Цяпер човен выстаўлены ў Дрэнцкім музеі у Асені. == Літаратура == G.D. van der Heide, Scheepsarcheologie in Nederland. == Спасылкі == Archeoforum, De Boot van Pesse de «varkenstrog controverse» in detail en een verslag over de vaarkwaliteiten van de boot van Pesse. De boot van Pesse - Dutch version De boot van Pesse - English version

Source: original
Пікар

Пікар - беларуская народная дзіцячая гульня. Колькасьць гульцоў не абмежавана. Кожны меў свой кіёк. Для гульні быў патрэбен таксама невялікі (10 см вышыні і таўшчыні) кавалак дрэва, або стары мэталічны кубак ці бляшанка - пікар. Яго ставілі ў абведзены квадрат за 6-8 м ад пазначанай на зямлі лініі - мяжы (за ёй знаходзіліся ўдзельнікі). Потым выбіралі вартаўнічага пікара, яго таксама называлі «пікар». Кожны гулец ставіў кіёск на ступню нагі (прытрымліваючы верхні канец рукой) і, разгойдаўшы яго, кідаў наперад. Чый кіёк падаў найбліжэй ад мяжы, той і заставаўся «пікарам». Вартаўнічы станавіўся воддаль ад пікара, які астатнія ўдзельнікі імкнуліся зьбіць, па чарзе кідаючы свае кійкі. Калі хто зьбіваў пікар, вартаўнічы хутка ставіў яго на месца, тым часам гулец павінен быў забраць свой кіёк, ды так, каб «пікар» не пасьпеў крануць яго сваім кійком. Калі ж вартаўнічаму гэта ўдавалася, ён сам зьбіваў пікар і ўцякаў за мяжу, я «пікарам» станавіўся гулец. Калі ж новы вартаўнічы пасьпяваў паставіць пікар на месца, дакрануцца кійком да папярэдняга вартаўніка і ўцячы за мяжу, то той заставаўся за «пікара» далей. Калі папярэднія гульцы не ўцэліліў пікар, яны беглі за сваімі кійкамі разам за тым, хто яго зьбіў; тады яны дапамагалі адзін аднаму, зьбіваючы пікар, бо калі ён люжаў на зямлі, дотык вартаўнічага не залічваўся. == Глядзіце таксама == Гула Чыжык-немец Крэглі

Source: original
Ржача

Ржа́ча, канал Р-3 - рака ў Жлобінскім і Рагачоўскім раёнах Гомельскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Ржаўка (прыток Дняпра). Даўжыня ракі 16,1 км. Плошча вадазбору 62 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1 м/км. Выток ракі знаходзіцца за 0,8 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад вёскі Селівонаўка Жлобінскага раёна. Упадае ў Ржаўку з тэрыторыі Рагачоўскага раёна прыкладна за 0,6 км на паўночны захад ад вёскі Ветачка. Вадазбор у межах Прыдняпроўскай нізіны. Рэчышча Ржачы каналізаванае. == Літаратура == Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 4. Недалька - Стаўраліт / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. - Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1985. - С. 374. - 599 с., іл. - 10 000 экз. Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Гомельская область / Редактор Г. Г. Науменко. - Мн.: РУП «Белкартография», 2011. - С. 9. - 68 с. - 10 000 экз. - ISBN 978-985-508-107-5. (руск.) Ліст карты N-36-109. Выданне 1970 г. (руск.) == Спасылкі == Общая характеристика речной сети Гомельской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» Архівавана 8 снежня 2014. (руск.)

Source: original
Славяна-баўгарская гісторыя

«Славяна-баўгарская гісторыя» (па-баўгарску: «История славянобългарска»«История славянобългарска», арыгінальная назва: Историѧ славѣноболгарскаѧ ѡ народе і ѿ цареи и ѡ стыхъ болгарскихъ і ѡ въсехъ деѧнїа ї битиа болгарскаѧ) - гістарычная кніга з прапагандысцка-публіцыстычным характарам напісаная баўгарскім іераманахам Паісіям Хілендарскім ў 1762 годзе. У кнізе ён заклікаў да абуджэньня нацыянальнай самасьвядомасьці, да барацьбы за культурна-нацыянальнае адраджэньне, за дасягненьне царкоўнай самастойнасьці і за вызваленьне ад асманскага прыгнёту. == Крыніцы == Крыніцамі для «Славяна-баўгарская гісторыя» сталі «Кніга гістарыяграфія» Маўра Арбіні, «Дзеі царкоўныя і грамадзянскія» Цэзара Баронія, творы бізантыйскіх храністаў і грамат баўгарскіх цароў з атонскіх кнігасховішчаў. == Зьмест == Уступленьне «Аб карысьці гісторыі» Прадмова «Да тых, якія хочуць прачытаць і пачуць» «Збор гістарычны аб баўгарскім народзе» - разглядае пэрыяд ад самых старажытных часоў да страты Баўгарыяй незалежнасьці ў канцы XIV ст. Пасьляслоўе. «Гісторыя славяна-балгарская» разыходзілася ў рукапісах і кампіляцыях (каля 70 сьпісаў) па ўсёй краіне. Адыграла вялікую ролю ў абуджэньні і ўмацаваньні нацыянальнай самасьвядомасьці баўгарскага народу ў эпоху Адраджэньня. Значна паўплывала на наступнае разьвіцьцё баўгарскай гістарыяграфіі. «Царственік» 1844 г., складзены Хрыстакі Паўлавічам зьяўляецца першым друкаваным выданьнем «Гісторыі славяна-боўгарскай» хоць Паісій не паказаны як аўтар. Сёньня арыгінал «Гісторыя славяна-баўлгарская» захоўваецца ў Заграфскім манастыры на Атоне. == Літаратура == «Паисий Хилендарски и неговата епоха», София, 1962; Никитин С. А. «Паисий Хилендарский и современная ему южнославянская историография», в сборнике: «Славянскае источниковедение», М., 1965; Конобеев В. Д. «Българското националноосвободително движение. Идеология, программа, развитие», София, 1972; Хрыстовы Хр. «Паисий Хилендарски», София, 1972. Е. П. Наумов.

Source: original
Леў Кішка

Леў Кішка (у сьвеце Лука; 1668, места Ковель Валынскага ваяводзтва - 19 сьнежня 1728, сяло Кулечаў Валынскага ваяводзтва) - царкоўны дзяяч Рэчы Паспалітай, пісьменьнік і перакладнік. Уніяцкі біскуп уладзімерскі і берасьцейскі (з 1711), мітрапаліт кіеўскі, галіцкі й усяе Русі (з 1714). Доктар багаслоўя (1691) == Біяграфія == З шляхецкага роду Кішкаў гербу «Дуброва». З 1683 году навучаўся ў Быцені, дзе ўступіў у ордэн базылянаў (1684 год). Працягваў адукацыю ў Калегіюме прапаганды веры ў Рыме, па сканчэньні якога атрымаў ступень доктара багаслоўя. У 1694-1696 гадох выкладаў рыторыку і філязофію ў базылянскай школе ў месьце Ўладзімер. У 1696 годзе прапаведнік і вікары, у 1697-1699 гадох ігумен Віленскага Траецкага манастыра. Абараніў гэты цэнтар вуніяцтва ад дамаганьняў япіскапаў і канчаткова падпарадкаваў яго базылянскаму ордэну (1703 год). У 1699-1708 гадох архімандрыт Полацкага Барысаглебскага манастыра. У 1703-1713 гадох протаархімандрыт (генэрал) ордэна базылянаў, у 1709-1728 гадох архімандрыт Супрасьльскага манастыра. Далучыў да ордэна базылянаў некалькі манастыроў, раней падпарадкаваных біскупам, умацаваў аўтарытэт і ўладу протаархімандрыта (палічыў несапраўднымі выбары мітрапаліта Юрыя Віньніцкага ў 1708 годзе, якія адбыліся безь ягонага ўдзелу, дамогся паўторнага галасаваньня). Падрыхтаваў і правёў Замойскі сабор (1720 год). Рэгулярна наведваў манастыры, у тым ліку архімандрыі, што не ўваходзілі ў ордэн. Адбудаваў некалькі зруйнаваных манастыроў і цэркваў, у тым ліку ў Беразьвеччы і Супрасьлі, аднавіў дзейнасьць Супрасьльскай друкарні, заснаваў паперню. Клапаціўся пра адукацыю белага духавенства. Выдаў на старабеларускай мове дапаможнік для сьвятароў з катэхізмам для вернікаў «Собрание припадков краткое» (Супрасьля, 1722), «Букварь языка словенского» (Супрасьля, 1727). Быў прыхільнікам частковага захаваньня ўсходняй абраднасьці ў Грэка-Каталіцкай Царкве, імкнуўся пераадолець абрадавую разнастайнасьць і брак богаслужбовай літаратуры - з гэтай мэтай выйшаў вялікім накладам уніфікаваны для ўсіх парафіяў «Служэбнік» (Супрасьля, 1727-1732). Пакінуў некалькі тэалягічных працаў і апісаньне Замойскага сабору. Спачыў ва Ўладзімеры == Галерэя == Іканаграфія Льва Кішкі == Літаратура == Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / рэд. Г. П. Пашкоў і інш. - Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. - Т. 2: Кадэцкі корпус - Яцкевіч. - 788 с. - ISBN 985-11-0378-0 Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. - Мн.: БелЭн, 1996. - Т. 3: Гімназіі - Кадэнцыя. - 527 с. - ISBN 985-11-0041-2

Source: original
Ньюкасл (Аўстралія)

Ньюкасл (па-ангельску: Newcastle) - горад у Аўстраліі, у штаце Новы Паўднёвы Ўэйлз. Насельніцтва каля 289 000 чалавек (2007), з прыгарадамі - 523 600; гэта другі горад штату пасьля Сыднэю па колькасьці жыхароў. Разьмешчаны за 162 км на поўнач ад Сыднэю, на беразе Тасманава мора ў вусьце ракі Гантэр. Порт Ньюкаслу зьяўляецца сусьветным лідэрам па экспарце каменнага вугалю. Да 1950 году ў Ньюкасьле дзейнічала трамвайная сетка. == Клімат == Ньюкасл ёсьць мяжой паміж акіянічным і вільготным субтрапічным кліматам, як і большая частка цэнтральнай і паўночнай часткі Новага Паўднёвага Ўэйлзу. Лета, як правіла, цёплае, а зіма - мяккая. Максымальныя ападкі - ў канцы восені і пачатку зімы. == Гарады-пабрацімы == Аркадыя

Source: original