AlmaznayaGroza/cyrillic-language-classification huggingface dataset:
Кесон-Сити

Кесон-Сити - Филиппиндеги шаар. Лусон аралынын борбордук бөлүгүндө, Түштүк-Кытай деңизиндеги Манила бухтасынан чыгышта жайгашкан. Калкы 2,3 млн (2008); калкынын саны жана ээлеген аянты жагынан Чоң Манила конурбациясынын (калкы 11,0 млн) курамына кирген шаарлардын эң ириси. Шаар 1939-ж. негизделген. 1948-76-жылдары өлкөнүн расмий борбору болгон. Жеңил, тамак-аш, химиялык жана металл иштетүү өнөр-жай ишканалары иштейт. Геология илимдери жана тоо иштери бюросу (1898), Вулканология жана сейсмология (1952), Ядро изилдөө институттары (1958), Инновация жана технология региондук билим берүү борбору (1970), 25 университет кампустары, сүрөт галереясы, музей комплекстери бар. Зоопарк жана жапайы табигый паркы уюштурулган. Өлкөнүн 1-президенти М. Л. Кесондун ысмынан аталган. == Колдонулган адабияттар == “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104 -9

Source: original
Дискурсивдүү

Дискурсивдүү (лат. сөзү discursus - ой жүгүртүү) - түздөн-түз сезим менен интуитивдүү таанып билүүдөн айырмаланып, акыл ой чабыттатып, демонстративдүү, логикалык талдоого алуу. Чындыкты тикеден-тике (интуитивдүү) жана кыйыр (далилдердин негизинде кабыл алынган) деп бөлүштүрүү Платон менен Аристотелден бери келе жатат, ал эми Дискурсивдуу термини Фома Аквинскийден кездешет. Философиянын тарыхында Дискурсивдүү ой-жүгүртүүнүн маанисин танган да (Якоби ж. б.) жана аны ашыра баалаган да (Вольф ж. б.) мисалдар кездешет. == Колдонулган адабияттар == Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Философия энциклопедиялык окуу куралы. - Б.:2004 ISBN 9967-14-020-8

Source: original
Alea iacta est

Alea iacta est ("Чүчүкулак жасалды") - бул латын тилиндеги сөз айкашынын (iacta alea est [ˈjakta ˈaːlɛ.a ˈɛst]) бир варианты. Бул сөз айкашын Юлий Цезар б.з.ч. 49-жылдын 10-январында Түндүк Италиядагы Рубикон дарыясын кечүү маалында айткан, деп Светоний жазган. Дал ушул чечкиндүү кадам аркылуу Цезар Италияга басып кирип, өзүнө кастык маанайда болгон Сенаттын аскерин жеңген жана узакка созулган жарандык согуштан кийин өмүр бою диктатор болуп калган. Бул сөз айкашы "эми артка кайтууга жол жок" дегенди билдирет. Ушуга окшош мааниде "Рубиконду кечип өтүү" деген сөз айкашы да пайда болгон. Тарыхчы Плутархтын маалымдашынча, Цезар латынча "Йакта алэа эст" деп айтпастан, грекче «Ἀνερρίφθω κύβος», [anerríphthō kýbos] - "анэррифто кибос" - "чүчкулак кармалды" деп айткан соң, анын аскери Рубикон дарыясынан Римди карай кечип өткөн. Ал кезде Римдин ири кошуун башчысы болгон Юлий Цезардын Рубикон дарыясынан биздин заманга чейинки 49-жылы 10-январда кечип өтүшү - Римдик жарандык согушту тутандырып, акыры Цезардын өмүр бою диктатор болуп калышына (диктатор perpetuo) жана Рим империясынын доорунун башталышына алып келген. Цезар түштүк Галлиядан Иллирикумга чейинки аймактын акими (губернатору) болуп дайындалган (бирок Италия аймагы анын карамагына кирген эмес). Анын губернаторлук мөөнөтү аяктаганда, Рим Сенаты Цезарга өз аскерин таркатып, Римге тынч кайтып келүүнү буйруган. Ал өз аскеринн ошол кезде Италиянын түндүк чек арасы болгон Рубикон дарыясы аркылуу өткөрбөөгө ачык буйрук берилген. Биздин заманга чейин 49-жылы 10-январда Цезарь 13-легионду дарыя аркылуу алып өткөн да, анын кадамын Рим өкмөтү көтөрүлүш, чыккынчылык жана Рим Сенатына согуш жарыялоо деп эсептеген. == Адабият == Бабичев Н. Т., Боровской Я. М. Словарь латинских крылатых слов: 2500 единиц. / Под ред. Я. М. Боровского. - 3-е изд., стер. - М.: Рус. яз., 1988. - С. 52-53. - ISBN 5-200-00013-0. Плутарховы Сравнительные жизнеописания славных мужей / Пер. С. Дестуниса. - Т. 1-13. - СПб., 1814-1821. Жизнеописания Плутарха / Пер. под ред. В. Герье. - М., 1862. Сравнительные жизнеописания / Пер. В. Алексеева. - Т. I-II. - М., 1889. Избранные биографии / Пер. под ред. С. Я. Лурье. - М.-Л., 1941. Сравнительные жизнеописания / Пер. С. П. Маркиша, М. Е. Грабарь-Пассек, С. И. Соболевского. - Т. I-III. - М.-Л., 1961-1964; второе издание: Т. I-II. М., 1994.

Source: original
Тазовка дарыясы (Таз куймасы)

Тазовка - Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненецк АО, Краснояр крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Таз дарыясынын оң жээгинен 1363 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 19 км. == Суу реестринин маалыматтары == Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү - Таз дарыясы. Дарыянын айрыгы - айрыгы жок, дарыя бассейни - Таз. Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча: Мамлекеттик суу реестриндеги суу объектисинин коду - 15050000112115300063310 Гидрологиялык изилдөө (ГИ) коду - 115306331 Бассейндин коду - 15.05.00.001 ГИ томунун номуру - 15 ГИ боюнча чыгарылышы - 3 == Тышкы шилтемелер == Орусия Федерациясынын табигый ресурстар жана экология министирлиги Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine

Source: original
Дисперсиялык анализ

Дисперсиялык анализ - дисперсиялык системадагы заттардын майда бөлүкчөлөрүнүн өлчөмдөрүн, дисперстик даражасын аныктоо методдору. Дисперсиялык анализ седиментациялык, оптикалык жана электрондук микроскопия, кондуктометрия, нефелометрия, диффузиялоо жана башка жолдор менен жүргүзүлөт. Тоотек, топурак, курулуш материалдары, куйма жана башка заттар көп касиеттерин дисперстүүлүгүнө жараша өзгөртөт. Дисперсиялык анализ илимдин жана өндүрүштүн түрдүү тармактарында системалардын (суспензия, эмульсия, золдор, адсорбенттер жана башка) дисперстүүлүгүн аныктоодо жана топурактын асылдуулугун көтөрүүдө, цементтердин, түрдүү эмульсиялардын сапатын жакшыртууда, жогорку сорттогу куймаларды, синтездик материалдарды даярдоодо жана башка тармактарда колдонулат. == Колдонулган адабияттар == “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967-14- 046-1

Source: original
Асанбекова Алымкан

Асанбекова Алымкан Оймочу, чырмакчы жана килемчи. 1950-ж. Панфилов районундагы Кум-Арык айылында төрөлгөн. Орто билимдүү. Лейлектеги турмуш тиричилик комбинатында элдик кийим-кечектерди тигүү бөлүмүнө башчы, Кара-Балтадагы килемчилик комбинатында килем буюмдарын колдо токуу боюнча инспектор болуп иштеген. Кийиз буюмдарына көркөм көчөттөрдү ич ара пайдалануу аркылуу нукура элдик түрдө буюм-тайым, белек-бечкек кармоону ал чеберчиликтин башкы максаты катары карайт. Андай салттуулук анын шырдак, аяк кап, текче сымал буюмдарынан ачык билинет. Алсак, аяк каптын капкалдырыгында «жагалмай канат оюмунун» алдынан «кочкор мүйүз оюмун» берүусү анын бетине эки «жолборс тырмак оюмуна» ойдогудай шайкештенет. Мында анын аламычы адаттагыдай ак-карадан бычак учу түшкөндө көк-кызыл түстөгү үлгү өзүнөн өзү жарашат. Андагы учу чоктолгон тор чачык мурунку уздардан мурасталган мыкты жөрөлгө болуп саналат. Алымкан чий чырмакчы катары чий көчөттөрүн төп берет. Фону кызылга көктөн «эки кочкор мүйүз оюмун», «ит куйрук оюмунан» бир «кочкор мүйүз оюмун» чыгарып, «бычак учу» салганда кудум шырдакты эске салат. Килем токууда кадимки көчөт ордуна жолборс, илбирс, арстан, бүркүт, элик, теке, бугу, марал сыяктуу айбанаттарды өзүндөй түшүрүүнү же гүлдү берүүнү чеберчиликтин туу чокусу катары карап, ошондон өзүнүн уздук ыракатын алып келсе, кийин андай европалыктарга таандык жасалга өнөрүнүн туткунунан чыгып, элдик жагдайда узанууга багыт алган. «Тумарча көчөтүн», «кош кайкалак көчөтүн», «кыял көчөтүн», «ашкана көчөтүн» (чий буюму чыгдандан алат) жана башка өрмөкчүлүккө таандык түр түшүрүүнү өздөштүрүп (аянты 3x2 килемге 22 кг жүн чыгымдалат), ондогон буюмдарды чыгарат. Чебердин кызы Зулета да өз бетинче уздана алат. Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1984-ж. Кыргыз ССРинин жана Кыргызстан Компартиясынын 60 жылдыгына карата «Элдик чеберлердин көркөм буюмдарынын республикалык II кароо-сынагы». Шырдагы үчүн райондук жана райаткомдун «Алтын колдуу чебер» деген диплому, ЭЧЖРКнүн II даражадагы диплому; 1989 ж. Кыргызстан Эл чеберлер союзун уюштуруу курултайына карата «Элдик чеберлердин республикалык көргөзмөсү». Кийиз, чий буюмдары үчүн ЭЧЖРКнүн III даражадагы диплому, медалы. == Колдонулган адабияттар == Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. - Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, - 240 б. ISBN 5-89750-080-0

Source: original
Абразия

Абразия (лат. abrasio кыруу, жышуу) деңизде, көлдө жана ири суу сактагычтарда толкун менен шарпылдактын таасиринен жээктердин жемирилип бузулушу. Абразиянын тездиги толкундун күчүнө, жээктеги тоотектердин курамына байланыштуу. Абразиянын натыйжасында жээкте абразиялык (жемиринди) тектир менен жар (клиф) түзүлөт. Айрым учурда жээк жемирилип отуруп кашаты тегизделип, жайык формага өтөт. Тоотектердин абразиядан пайда болгон кесек сыныктары, кум, чопо жана башка толкун менен шиленип, суу түбүндөгү абразиялык жантаймалардын этегине чогулуп, аккумуляциялык кашатты пайда кылат. == Колдонулган адабияттар == “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967-14- 046-1

Source: original
Ялпаит

Ялпаит (Мексиканын Ялпа шаарынын атынан) - сейрек минерал, күмүш жана жездин сульфиди, Ag3CuS2. Кошундусу Fe. Өңү боз же күнүрт боз, металлдай жылтырайт. Катуулугу 2-2,5. Тыгыздыгы 6,82 г/сж3. Температурасы 117°Сдантөмөнкү шартта пайда болуп, гидротерм тарамдарында аргентит, (к. Тубаса нак минералдар) күмүш, алтын жана штромейерит менен чогуу кездешет. == Колдонулган адабияттар == «Кыргызстан». Улуттук энциклопедия: 7-том / Башкы ред. Ү. А. Асанов. К 97. Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2015. - 832 б., илл. ISBN 978-9967-14-125-4

Source: original
Биатлон

Биатлон - (bi. жана гр- athlon мелдеш) спорттун кышкы түрү. Оюнчу белгиленген чекке лыжа менен жарышып, мылтык менен бутаны атып мелдешет. Анда 20 км жүрүштүн 5-18 км аралыгында оюнчу 4 атуу чегинен 150 м аралыктагы бутага 5тен ок атат. Ар бир жаза атууга 2 мин штраф берилип, жалпы убакытка кошулат. Спорттун азыркы 5 түрү жана биатлон боюнча Эл аралык союзу 1948-ж. негизделген. Ал 1960-жылдан кышкы Олимпиялык оюндардын программасына кирген, 1958-жылдан дүйнөлүк чемпионат өткөрүлөт. == Колдонулган адабияттар == “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 2-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2007. 808 бет, илл. ISBN 978 9967-14-055 -4

Source: original
Спорт

Спорт-биздин досубуз - ар кандай дене тарбиялык көнүгүүлөр боюнча окуу-машыгууну жана мелдештерди уюштуруу жана өткөрүү системасы. С. адамдын ден соолугун чыңдоо , мелдеште жогорку көрсөткүчкө жана жеңишке жетүү максатын көздөйт; дене тарбиянын негизги бөлүгү. Спорттун ар кандай түрлөрү, оюндары, коомдору, комитеттери бар. Спорт - атайын дене тарбиялык көнүгүүлөр боюнча окуу-машыгууну жана мелдештерди уюштуруу, өткөрүү системасы. Спорт мелдешүү, жеңүү, эң жогорку спорттук жетишкендиктер - рекорддорго жетишүү максатын көздөйт. Советтик спорт ар бир кишинин ар тараптан өнүгүүсүн, ден соолукту чыңдоону камсыз кылат жана өзүнүн массалуулугу менен мүнөздөлөт. Спорттук мелдештерге жана машыгууларга катышуу ден соолукту чыңдоо, бош убакытты максаттуу пайдалануунун эң мыкты шарттарынын бири. Спорт чечкиндүүлүк, туруктуулук, тартиптүүлүк, коллективди сүйүү, жеңишке умтула билүү жана башкалар баалуу сапаттарды өнүктүрөт. == Спорт -биздин досубуз == Спорт менен машыгуу нерв-психикалык, оор күч келүү менен байланыштуу болгондуктан ага ден соолугу чың, медициналык кароодон өткөн адамдар катыша алат. Такай машыккан кишилердин келбети сымбаттуу болуп, органдар менен системаларынын түзүлүшү, функциясы жакшырат. Машыгуулардын натыйжасында сөөктөр бышык болуп, булчуңдар чоңоёт, кыймыл-аракет жакшырат, сергек болот, түрдүү ооруларга туруктуулугу жогорулайт. Спорт менен машыгууда ага жумшалуучу күч машыгуучулардын күчүнө, жашына жана жынысына ылайык келүүгө тийиш. Узак убакыт, үзгүлтүксүз спорт менен машыгуу ден соолукка жакшы таасир берип, мезгилсиз картаюунун алдын алат. Бирок, жаш өткөн сайын оор күч менен байланыштуу машыгууларды азайтуу талапка ылайык. Күрөш, футбол, оордуктарды көтөрүү сыяктуу спорттун түрлөрү менен машыгуу пайдасыз. Ал эми сууда сүзүү, жай чуркоо, лыжа тебүү, бадминтон, теннис, волейбол ойноо орто жаштагы жана улгайып калган кишилер үчүн жеңил болот. == Мелдештер == Ордо оюну Ф Футбол Ш Шахмат Биринчи Олимпиада оюндары 1896-жылы өткөн (булак). == Колдонулган адабият == Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8

Source: original
Карагат

Карагат (лат. Ribes, L. 1753) - өсүмдүктөрдүн барсылдактар тукумундагы көп жылдык бадал. Бийиктиги 1,2-2,5 м. Жалбырагы жөнөкөй. Гүлү майда, бир же эки үлүштүү. Жемиши түрдүү түстө, кычкыл. 150гө жакын түрү белгилүү. КМШ өлкөлөрүндө жапайы жана эгилме 40тай түрү өсөт. Жапайы түрү тоодо, капчыгайда суу бойлорунда көп кездешет. Карагаттын кеңири таралгандары - кара карагат (R. nigrum L.), кызыл карагат (R. rubrum L.), сары карагат (R. aureum Purch.). Кыргызстанда негизинен кара жана кызыл карагат өстүрүлөт. Кара карагат мөмөсүндө 5-11,08% кант, 2,85-4,0% кислоталар, 0,26%дай пиктин, 0,4% боёк, 0,8% азоттуу заттар, 100-400 мг С витамини, 500 мг га чейин Р витамини, ошондой эле В витамини, А провитамини бар. Гектарынан 4-5 тоннадан дан түшүм жыйналат. Карагаттын дарылык касиети да бар. Ысык-Көлгө карагаттын Алтай десерти деген сорту райондоштурулган. Кызыл карагаттын мөмөсүндө 4-10% кант, 2-4%ы лимон кислотасы, С витамини (30 мг га чейин), бир аз Р витамини, ошондой эле өңдөгүч, боёк, пиктин заттар бар. Зыянкечтери: карагат таарыгычтар, өсүмдүк бити, барсылдакчы көпөлөк, жетелөөчү кене жана башка, негизги илдеттери: антракноз, дат жана башка. == Колдонулган адабияттар == “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104 -9

Source: original
Аурипигмент

Аурипигмент (латынча aurum - алтын, pigmentum - боёк) - мышьяк сульфиди, минерал. Химиялык формуласы As2S3. Моноклин сингониясында кристаллданат. Өңү сары жана кызгылт сары. Катуулугу Моос шкаласы боюнча 1,5-2, бычак менен оңой кесилет. С. салмагы 3,49. Электр тогун өткөрбөйт, магниттелбейт. Төмөнкү температуралуу гидротермдик кендерде, арашан суулардын чөкмөлөрүндө жана жанар тоо кратерлеринде учурайт. Аурипигмент - мышьяк кенташы (руда). Сары боёк катары да пайдаланылат. == Колдонулган адабияттар == “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967-14-046-1

Source: original
Үч мушкетер

"Үч мушкетер" (фр. Les Trois Mousquetaires [le tʁwa muskətɛʁ]) - Александр Дүманын тарыхый романы. Романдын окуясы 1625-1628-жылдар арасы орун алган, анда жаш д'Артаньяндын (Шарль де Батц де Кастельмор д’Артанья́ндын негизине) гвардиянын мушкетерлорунун арасына киргени жана Париждеги укмуштуу окуялары баяндалат. Д'Артаньян дароо эле элита корпусуна кирүүгө мүмкүнчүлүгү жок болсо да, ал үч эң каардуу мушкетерлор менен дос болот, алар Атос, Портос жана Арамис, алар менен бирге, д'Артаньян мамлекеттик жана сот иштерине катышып турган. Жанры боюнча, "Үч мушкетер" романы тарыхый жана укмуштуу окуялуу роман болуп эсептелет. Ошондой болсо дагы, Дүма өзүнүн романынын сюжетинеде эски режимдин адилетсиздигин, зордук-зомбулугун жана маанисиздиктерин чагылдырган, ошону менен чыгармасына кошумчалуу Франциядагы республиканчылдар менен монархисттердин арасындагы катаал дебаттар учурунда болгон саясий көрүнүштү кошкон. Окуя биринчи жолу, июлдук монархия учурунда, 1844-жылдын март айынын июлга чейин сериялаштырылган, ал 1848-жылы орун алган француз революцясынан төрт жыл мурун болгон. Жазуучунун атасы Томас-Александр Дүма, француз революциячыл согуштары учурунда француз республикачыл армиянын белгилүү генералы болгон. Д'Артаньяндын окуясы "Жыйырма жыл өткөн соң" (англ. Twenty Years After) жана "Виконт де Бражелон: Он жыл өткөн соң" романдарында уланган.

Source: original
Брасс

Брасс (фр. brasse, bras - кол) - колду суудан чыгарбай бир мезгилде горизонталь шилеп көкүрөк менен сууда сүзүү ыгы. 1903-жылдан Олимпиялык оюндардын программасына киргизилген. Брасста сүзүүчү эки колун алдыга жиберип, алакандарын сууга каратып, чыканагын бир аз бүгүп, бети сууга киргенде колдорун кошот. Ошол мезгилде сыртка кайырган буттарын өзүнө тартып, шыйрак жана таманы менен сууну таяныч кылып алдыга жылат. Брасс кийим менен сүзүп, чөккөн адамды куткарууга ылайыктуу. == Колдонулган адабияттар == “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 2-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2007. 808 бет, илл. ISBN 978 9967-14-055 -4

Source: original
"Кошчу" союзу

"Кошчу" союзу - Орто Азия жана Казакстандагы эмгекчи дыйкандардын интернационалдык уюму. Түркстан Компартиясынын 5-съездинин (1920-жылы сентябрь) чечими боюнча кедейлер комитети менен кедейлер союзунун ордуна түзүлгөн. 1921-жылы декабрьда Олуя-Ата (Тараз) шаарында өткөн «Кошчу» союзунун Бүткүл түркстандык 1-съезди жергиликтүү улуттагы дыйкандарды социалдык, агрардык кайра түзүүлөргө, коомдук-саясий турмушка массалык түрдө тартууну милдет кылып койгон. «Кошчу» союзу жер суу реформаларын ишке ашырууда, дыйкандарды жерге жайгаштырууда, кооперативдештирүүдө, аларды айыл чарба шаймандары, унаа менен камсыз кылууда, айыл чарба салыгын жыйноодо, эл арасында маданий-агартуу жана үгүт иштерин жүргүзүүдө совет бийлигине жигердүү жардам берген, бай-манаптарга каршы күрөшкөн. «Кошчу» союзу 1929-жылы «Жарды-жалчы уюму» болуп өзгөргөн. == Колдонулган адабият == Кыргыз Тарыхы. Энциклопедия/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору,И.Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик Педагогикалык университети, - Бишкек 2003

Source: original
Абдурахман хан

Абдурахман хан (1844-жыл - 1-октябрь 1901-жыл) - Ооганстандын саясий ишмери, эмири. == Өмүр баяны == Жаш кезинен эле Таш-Коргонго башкаруучу болуп дайындалып, айрым ооган урууларынын көтөрүлүштөрүн басуу боюнча бир нече жортуулдарга катышкан. Шер Али хан 1864-жылы такка отургандан кийин атасы Афзул хандын жана агасы Азим хандын аскерлеринин курамында дагы бир таякеси, күчтүү эмир Шер Алиге каршы күрөшкө катышкан. Ал 1866-жылы Кабулду басып алып, ал жерде атасы түптөлгөн. 1867-жылы атасы каза болуп, Азим хан куулгандан кийин Бухарага качкан, бирок Бухара эмиринин анча деле боору оорубай, Балхка кайтып келип, Шер Алиге каршы согушту уланткан.

Source: original
Эл аралык келишимди алдын ала тастыктоо

Эл аралык келишимди алдын ала тастыктоо - келишим текстинин өз ара макулдашып жаткан мамлекеттердин ыйгарым укуктуу аталышы менен акыйкаттуулугун бекемдөө; сунуш кылынып жаткан текст негизги текст экендигин күбөлөндүрөт. Ал келишимдин баардыгына, ошондой эле анын айрым беренелерине гана тийиштүү болушу мүмкүн. == Булактар == Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. - Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Source: original
Тоң амазонит кени

Тоң амазонит кени Ысык-Көл облусунун Тоң районунда, Бөкөнбаев кыштагынан 25-27 км түштүк тарапта, Тоң, Аңгисай, Корумду коктуларынын башында, Тескей Ала-Тоонун жонунда. Аймагын соңку рифейдин порфир сымал гранит тектери түзөт. Кен альбиттешкен лейкократтуу гранит тилкесиндеги амазонит гранитинен турат. Тилкенин узундугу 10-15 км, андагы амазониттешкен зонаныкы 0,5-10 мге чейин. Амазонит жашыл түстө. Бүртүкчөлөрүнүн өлчөмү 23 см, чаңда 55 смге жетет. Жакшы сайкалданып, өтө кооз көрүнөт. Кооз буюмдарды жасоого жарамдуу. == Колдонулган адабияттар == Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек - 2004, ISBN 9967-14-009-7

Source: original
Прапимпорн Карнчанда

Прапимпорн Карнчанда (тай. ประพิมพ์พร กาญจันดา) - тай каскадёри, таеквондочусу жана актрисасы. == Өмүр баяны == Прапимпорн Карнчанда Синакхаринтхра атындагы Бангкок Педагогикалык Университетинде (тай. มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ) окуган. Азыркы убакта Jaika Stunts уюмунда көркөм жетекчиси болуп иштейт. == Сыйлыктары == 2011-жылы: Эң Жакшы Каскадёр. == Жеке жашоосу == 2012-жылы мугалим Акарадач Боонпенг (Akaradach Boonpeng)-га турмушка чыгып, балалуу болушкан. Бир уулу тарбиялайт. == Тасмаграфиясы == 2004: Night Falcon 2006: Bat Hunter 2007: Blood Monkey 2008: The King Cobra 2011: The Lady 2013: Boy Golden: Shoot to Kill, the Arturo Porcuna Story == Сырткы шилтемелер == Prapimporn Kanjunda (англ.) Internet Movie Database сайтында Прапимпорн Карнчанда kinopoisk.ru сайтында (орусча)

Source: original
Жиптик

Жиптик - Баткен районунундагы суу, Кайыңды суусунун негизги куймасы. Алай кырка тоосунун түн. капталынан агып түшөт. Узундугу 24 км, алабынын аянты 185 км2. Алабынын деңиз деңг. орт.бийикт. 3800 м. Ж. суусу Щуровский мөңгүсүнөн башталып, адегенде түндүк-батышты, анан батышты карай агып, Миңтеке суусу менен кошулгандан кийин Киндик деп аталат. Терең кокту аркылуу шар агат. 7 куймасы бар. Суу куралуу облусуна кирет. Жылдык орт. чыгымы Щуровский мөңгүсүнөн 6 км төмөн 1,46 м3/сек, төмөнкү бөлүгүндө 2-3 м3/сек. Эң көп чыгымы июнь - июлда, эң азы февралда байкалат. Сугатка пайдаланылат. Өрөөнү жайыт. == Колдонулган адабияттар == Кыргызстандын географиясы. Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004, s. 71-72. ISBN 9967-14-006-2

Source: original
Катар-Жаңгак (Базар-Коргон району, Кызыл-Үңкүр айыл аймагы)

Катар-Жаңгак - Кыргызстандын Жалал-Абад облусунун Базар-Коргон районундагы айыл. Кызыл-Үнкүр айыл аймагына кирет. «Кызыл-Үңкүр» токой чарбасынын аймагында, Кара-Үңкүр суусунун оң жээгиндеги жапайы жаңгак-жемиш токоюнун арасында, деңиз деңгээлинен 1080 м бийиктикте жайгашкан. Райондун административдик борбору - Базар-Коргон айылынан 62 км түндүк-чыгыш тарапта. Жалал-Абад темир жол бекетинен 95 км аралыгында. Кыштакка жакын балдар эс алуучу жайлар - «Медик», «Алтын-Булак» лагерлери, «Кара-Булак» турбазасы жайгашкан. == Тарых == Кыштак 1932-жылы негизделген. == Калк == Калкы - 986 киши (2009-жылы). Негизинен токойчулукта жана аарычылыкта эмгектенет. == Булактар == “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104-9

Source: original
Карагулова Роза

Карагулова Роза - акын. Роза Карагулова Талас шаарында 1946-жылы 30-июлда туулган. Ал 1970-жылы КМУнун филология факультетин бүтүрүп, эмгек жолун Нарын жана Көл өрөөндөрүнүн мектептеринде мугалим болуп иштөөдөн баштаган. Р.Карагулова 1982-жылдан бери китепканачылык кесипти аркалап келет. Р.Карагулова 1979-жылдан бери Кыргыз Республикасынын Жазуучулар союзунун мүчөсү. Анын «Кыз дүйнөсү», деп аталган алгкачкы китеби 1975-жылы жарык көргөн. Айрым ырларына обон жазылган. Р.Карагулова Р.Тагордун прозадагы ырларын которуунун үстүндө да алектенген. == ЖАРЫК КӨРГӨН КИТЕПТЕРИ == Кыргыз тилинде Кыз дүйнөсү: Ырлар. - Ф.: Мектеп, 1975. - 40 б. Көл тынышы: Ырлар. - Ф.; Мектеп, 1978. - 96 б. Жолдо: Ырлар. - Ф.: Кыргызстан, 1985. - 70 б. Тынчы жок талаа: Ырлар. - Ф.: Кыргызстан, 1988. - 88 б. Капчыгай: Ырлар жана поэма. - Б.: Адабият, 1991. - 128 б. == КОТОРМОЛОР == Накылдар. - Б.: Техник, 2005. - 111 б.

Source: original