AlmaznayaGroza/cyrillic-language-classification huggingface dataset:
Элнет (роман)

Элнет - марий сылнымутлан негызым пыштыше, серызе Сергей Григорьевич Чавайнын романже. Романым тӱрлӧ йылмылашке (руш, финн) кусарыме. 1908-1917 ийысе марий-влакын илышышт, шонымашышт нерген роман. Икымше ужашым 1936 ийыште савыктыме, кокымшо ужаш 1963 ийыште, Чавайнын колымыж деч вара савыкталтын. == Кокымшо ужашын йоммыж нерген == Романын кокымшо ужашыже йомын ыле. Марий Эл кугыжаныш архив фондышто "Элнетын" кокымшо книгажым Ахмет Асылбаевич Асылбаев почеламутчо да сылнымут критик муын кертыт. == "Элнет" романым тӱшкан лудмаш == 2016 ийыште С.Чавайнын черетан шочмо кечыже лӱмеш 6-7 Шыжаште Марий Эл Радиошто радиовӱдышӧ Сергей Карповын вуйлатымыж почеш "Элнет романым тӱшкан лудмаш" проект эртен. Вияш эфирыште кок кече Шкетан театрын, Курчак театрын артистше-влак, "Ямде лий", "Кугарня", Марий Эл газетлан журналистше-влак, Морко книгагудын, Янтемир лӱмеш Моркысо тоштерын пашаеҥже-влак, тыглай кумылан-влак, Марий Эл Радион вӱдышыжӧ-влак кок кече "Элнет" романым лудыныт. == Кылвер-влак == Элнет/Икымше ужаш Марий Викитекыште "Элнет" романын текстше: w:(Чавайн) Элнет/Икымше ужаш

Source: original
Мишкан (Балтач кундем)

Мишкан (пошкыртла Мишкә; рушла Мишкино) - Российыште Пошкырт Элын Балтач кундемыштыже верланыше Балтач ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 385 еҥ (2002 ий), 372 еҥ (2009 ий), 326 еҥ (2010 ий). == Верланыме вер == Балтач сола деч 22 километр (32 км - авто дене) кечывалвел-эрвел могырно верланен. == Йылме == Марий-влак олык марий йылмым кучылтыт. Ял калык Эрвел марий (Урал марий) тӱшкаш пура. == Лӱмлӧ еҥ-влак == Биктимиров Михаил Алексеевич - 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. Михайлов Виталий Тимраевич - марий шанчызе, фольклорист, туныктышо, педагогике шанче кандидат (2005), доцент (2010). Тимирбаев Урбей - III степенян Чап орденын кавалерже, 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. == Кылвер-влак == Муниципальный район Балтачевский район Республики Башкортостан.(руш) Мишкино на портале «Генеалогия и Архивы».(руш) == Важ-влак == Кышкар:Балтач кундем

Source: original
Душанбе

Душанбе (таджикла Душанбе, фарсила دوشنبه) - ола, Таджикистанын рӱдолаже. 1 Шорыкйол 2012 ийыште чот почеш олаште 747,6 тӱжем еҥ илен, всей ола воктен верланыше кишлакым шотыш налаш гын - 1,012 млн. Ола гоч Душанбинка эҥер йога. Олаште чӱчкыдын мланде чытырналтмаш шижалтеш. Мланде чытырналтмым Душанбесе сейсмологий станций эскера. == Эртымгорно == Мемнан курым деч кум-ныл шӱдӧ ий ончыч Душанбинка эҥерын серыштыже кугу акрет ола шоген. Ола йыр изи ял, сола-влак шочеденыт. Икымше гана Душанбе лӱман кишлак нерген 1676 ийыште кагазыште серыме. Душанбе кишлак корнывожышто негызлалтын, кажне шочмын ты верыште кугу пазар эртен, тышечак кишлакын лӱмжӧ (душанбе таджикла - шочмо). 1826 ийыште Таджикистанын кызытсе рӱдолаже Душанбе-Курган лӱмдалтын. 1917 ий марте олан кумдыкшо Эрвел Бухара элыш пурен, 1921 ийыште олашке Йошкар Армий пурен. Вес ийын олам басмач-влак сеҥеныт, но 14 Сӱрем 1922 ийыште большевик-влак адакат толыныт. Ты жап гыч Душанбе Таджик АССРын рӱдолаже статусым налын. 1929 ийыште элым Таджик ССРыш савыреныт. 1924-1929 ийлаште олам рушла Дюшамбе лӱмденыт, 16 Шыжа 1929 ийыште И.В.Сталин лӱмеш Дюшамбе Сталинабад лийын. 1961 ийыште угыч Душанбе лӱмым налын. Пургыж тылын 1990 ийыште Душанбеште сар кредалмаш-влак эртеныт. == Калыкчот == Душанбеште илыше калык-влак

Source: original
Руш Адымаш

Руш Адымаш (рушла Русский Адымаш) - Российыште Марий Элын Морко кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. == Верланыме вер == Морко ола сынан посёлко деч 16 километр кечывалвел-касвелне лийын шоген. == Эртымгорно == МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1973-ан ийыште Руш Адымаш ял Марий Адымаш ял дене пырля ик пырляштарыме Йыр ялыш савырненыт. == Лӱмлӧ еҥ-влак == Кургузкин Иван Михайлович - 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. Леонтьев Иван Васильевич - Йошкар Шӱдыр орденын кавалерже, 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. == Кылвер-влак == Деревня Русский Адымаш (Малые Иры). == Литератур == История сел и деревень Республики Марий Эл. Моркинский район: Сборник документальных очерков. - Йошкар-Ола: Комитет Республики Марий Эл по делам архивов, Государственный архив Республики Марий Эл, Администрация муниципального образования «Моркинский район», 2004. - 320 с. ил. С. 71.

Source: original
Пеледыш почиҥга

Пеледыш почиҥга (рушла Пеледыш) - Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже верланыше Тошто Торъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 14 еҥ (2002 ий), 7 еҥ (2010 ий). == Верланыме вер == Тошто Торъял сола деч 4 километр йӱдвел-эрвел могырно Лемде эҥерын шола серыштыже верланен. == Лӱмлӧ еҥ-влак == Янгабышев B.C. - Марий АССР-ын сулло артистше. Чемеков А.И. - Марий АССР Кугыжаныш премийын лауреатше, механизатор. == Кылвер-влак == Деревня Пеледыш (Пеледыш почиҥга). == Литератур == История сел и деревень Республики Марий Эл. Новоторъяльский район: Сборник документальных очерков.- Йошкар-Ола: Комитет Республики Марий Эл по делам архивов, Государственный архив Республики Марий Эл, Администрация муниципального образования «Новоторъяльский район», 2005 г. - 304 с. ил. (ISBN 5-87898-297-8). С. 215.

Source: original
Коктуш

Коктуш (рушла Коктуш) - Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже верланыше Юлъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 37 еҥ (2004 ий), 24 еҥ (2010 ий). == Верланыме вер == Юлъял ял деч 3 километр касвел могырно верланен. == Лӱмлӧ еҥ-влак == Желтиков Андрей Алексеевич - Йошкар Шӱдыр орденын кавалерже, 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. Кудрявцев Трофим Степанович - 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. Петухов Пётр Захарович - 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. Петухов Степан Степанович - I степенян Ачамланде сар орден да Йошкар Шӱдыр орден-влакын кавалерже, 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. Чесноков Алексей Николаевич - II степенян Ачамланде сар орденын кавалерже, 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. == Кылвер-влак == Деревня Коктуш. == Литератур == История сел и деревень Республики Марий Эл. Килемарский район: Сборник документальных очерков. - Йошкар-Ола: Комитет Республики Марий Эл по делам архивов, Государственный архив Республики Марий Эл, Администрация муниципального образования «Килемарский район», 2005. - 304 с., илл. С. 91.

Source: original
Калмиямучаш

Калмиямучаш (пошкыртла Ҡалмыябаш) (рушла Калмиябаш) - Российыште Пошкырт Элын Калтаса кундемыштыже верланыше Калмиямучаш ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 413 еҥ (2002 ий), 444 еҥ (2009 ий), 351 еҥ (2010 ий). == Верланыме вер == Калтаса сола деч 15 километр (18 км - авто дене) кечывалвел-эрвел могырно верланен. == Йылме == Марий-влак олык марий йылмым кучылтыт. Ял калык Эрвел марий (Урал марий) тӱшкаш пура. == Кылвер-влак == Муниципальный район Калтасинский район.(руш) == Важ-влак == Кышкар:Калтаса кундем

Source: original
Пактайсола

Пактайсола (курыкмарла Пактай, рушла Пактаево) - Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Пайскурык ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 26 еҥ (2001 ий), 17 еҥ (2014 ий). == Верланыме вер == Пайскурык сола деч 6 километр йӱдвел могырно верланен. == Лӱмлӧ еҥ-влак == Князев Сергей Васильевич - III степенян Чап орденын кавалерже, 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. Сернов Вячеслав Петрович - 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. == Кылвер-влак == Деревня Пактаево (Пактайсола). == Литератур == История сел и деревень Республики Марий Эл. Горномарийский район: Сборник документальных очерков / Автор-сост. А.Г. Иванов. - Йошкар-Ола: Комитет Республики Марий Эл по делам архивов, Государственный архив Республики Марий Эл, Администрация муниципального образования «Горномарийский район», 2006. - 648 с., илл. С. 492.

Source: original
Букетов, Аркадий Иванович

Аркадий Букетов-Сайн (Аркадий Иванович Букетов) (1933 шорыкйол 6, Марий АССР, Морко кундем, Эҥерӱмбал Шале ял - 16 ага 2009) - марий серызе, почеламутчо, журналист, туныктышо, кусарыше, РСФСР Журналист-влак ушемын йыжъеҥже (1982), МССР-ын сулло журналистше (1991). == Илыш корныжо == Аркадий Букетов-Сайн 1933 ийын шорыкйол тылзын 6-шо кечынже Марий АССР Морко кундем Эҥерӱмбал Шале ялеш кресаньык ешеш шочын. 1956 ийыште Н.Крупская лумеш Марий педагогике институтышто историко-филологический факультетым пытарен. Латвич ий утла Шеҥше кыдалаш школышто руш да марий йылме ден литературым туныктен, вич ий наре КПСС Морко райкомышто инструкторлан ыштен, а вара журналист пашаш куснен. Аркадий Букетов-Россий Федерацийын Журналист-влак Ушем член, Марий Эл Республикын заслуженный журналистше. 16 май 2009 ийыште колен. 24 сентябрь 2009 ийыште "Морко ола сынан илем" Муниципальный образованийын администрацийже Морко поселкыште Аркадий Букетов уремым пуэныт. Икымше сылнымут аршашыже "ВИС-ВИС ШЫРГЫЖЕШ" 1974 ийыште савыкталтын. Кокымшо книгаже "ОШ КУЭ КОНЧА ОМЕШ" 2004 ийыште лектын. Эпослык поэме "ОТОГОН" - кумшо книгаже 2006 ийыште савыкталтын. Нылымше книгаже "ЛУННЫЙ ВАЛЬС" руш йылме дене лектын 2006 ийыште. "ПЫШТЕ МЫЙЫМ ШУМЫШКЕТ" - поэтын визымше книгаже ош тӱням 2007 ийыште ужын. == Тӱҥ произведенийже-влак == Висвис шыргыжеш : поэма, почеламут-влак [Ромашка улыбается : поэма, стихи]. Йошкар-Ола, 1974. 48 с. Почеламут-шгак//Ончыко. 1997. No 3. С. 81-83. Ынже воч тамга шӱмешна: почеламут аршаш // Ончыко. 1999. No 12. С. 15-17. Лиеш тӱрлыжат ; Пиалан улам : почеламут-вл. // Ончыко. 2000. No 12. С. 20. Ош куэ конча омеш : почеламут, муро, мыскара [Снится белая береза : стихи, песни, юмор]. Йошкар-Ола, 2004. 128 с. Ӧтӧгӧн : эпослык поэма [Эпическая поэма]. Йошкар-Ола, 2006. 104 с. == Руш йылмыш кусарыме произведенийже-влак == Берн меня в оны : стихотв. / пер. И. Давыдова // Мар. правда. 1985. 2 мая. Из лирической тетради : подборка стихов // Морко мланде. 1993. 14 сент. Лунный вальс : стихи. Йошкар-Ола, 2006. 112 с. == Илышыже да творчествыже нерген литератур == Букетов-Сайн А. Илыш мӧр пеледыш огыл...: шарнымаш // Марий Эл. 1997. C. 26-29 Сайн - тиде порылык // Ямде лий. 2004. 14 февр. Егоров В. Самырык чонан поэт // Марий Эл. 2006. 12 май. Тау, тыланет, ачай! // Марий Эл. 2006. 29 дек. Краткая биогр. справка // Букетов-Сайн А. Лунный вальс : стихи. Йошкар-Ола, 2006. С. 4. Поэзий кумыл тек ныжылгын йога // Кугарня. 2008. 11 янв. == Чап == «Паша ветеран» медаль. РСФСР Журналист-влак ушемын йыжъеҥже (1982) МССР-ын сулло журналистше (1991). == Кылвер-влак == В Марий Эл открыта мемориальная доска известному марийскому поэту.(руш) == Литератур == Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник / сост.: А.Васинкин, В.Абукаев и др. - Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2008. - 752 с. С. 120-121.

Source: original
Круглово

Круглово (рушла Круглово) - Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже верланыше Марьино ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 114 еҥ (2003 ий), 70 еҥ (2010 ий). == Верланыме вер == Марьино сола деч 7,5 километр кечывалвел могырно верланен. == Лӱмлӧ еҥ-влак == Немцев Александр Николаевич - II степенян Ачамланде сар орден да Паша Йошкар Тисте орден-влакын кавалерже, 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. Немцев Василий Яковлевич - II степенян Ачамланде сар орден, Паша Йошкар Тисте орден да Йошкар Шӱдыр орден-влакын кавалерже, 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. == Кылвер-влак == Деревня Круглово. == Литератур == История сел и деревень Республики Марий Эл. Юринский район: Сборник документальных очерков - Йошкар-Ола: Комитет Республики Марий Эл по делам архивов, Государственный архив Республики Марий Эл, администрация муниципального образования «Юринский район», 2007. - 304 с., илл. С. 105.

Source: original
Сулавеси теҥыз

Сулавеси (индон. Laut Sulawesi), Целебес теҥыз - Тыныс тептеҥызын касвел ужашыштыже верланыше отро-влак кокласе теҥыз. Сулавеси, Калимантан, Манданао, Сангихе отро-влак да Сулу архипелаг коклаште верланен. Теҥызын кумдыкшо 453 тӱж. меҥ², келгыт 6220 м марте шуеш. Сулу архипелагыште мотко шуко коралл риф уло. Калимантанын серыштыже мангр чодра кушкеш. Тӱҥ порт-влак - Венанг Сулавеси отрошто да Таракан (тыгай лӱман отроштак).

Source: original
Шайбан хоккей дене Европо чемпионат

1910 ийыште Калык-влак кокласе хоккей федераций шайбан хоккей дене Европо чемпионатым тӱҥалын. Турнир 1914 ий марте кажне ийын эртен. Вара Европо кӱкшытысӧ чемпионат-влак 1921-1927, 1929, 1932 ийлаште эртеныт. 1930-1991 ийлаште Европо чемпионатын медаль-влакышым тӱнямбал чемпионатыште эн кӱкшӧ верым налше европысо командылан кучыктеныт. 1928, 1936, 1958-1968 ийылаште Олимпиаде ийлаште турнир олимпий хоккей турнир радамыште эртен. 1992 ий гыч Европо кӱкшытысӧ чемпионатым кораҥденыт.

Source: original
Пристаньский чодырам аралыме пӧрт

Пристаньский чодырам аралыме пӧрт (рушла Дом лесной охраны Пристаньский) - Российыште Марий Элын Провой кундемыштыже лийын шогышо пытыше пӧрт. == Верланыме вер == Чуваш Отар ял мучаште лийын шоген. == Кылвер-влак == Дом лесной охраны Пристаньский. == Литератур == История сел и деревень Республики Марий Эл. Звениговский район: Сборник документальных очерков. - Йошкар-Ола: Комитет Республики Марий Эл по делам архивов, Государственный архив Республики Марий Эл, администрация муниципального образования «Звениговский район», 2004. - 304 с., ил. С. 43.

Source: original
Грузин йылме

Грузин йылме (рушла грузинский язык, грузинла ქართული ენა, картули эна) - картвел йылме тӱшкасе йылме, Грузийын официал йылмыже, Кавказыште икмыняр калыкын литератур йылмылан шотлалтеш. Грузийын йылме грузин тиштер негызеш возымашым кучылтеш. Кутырышо-влакын чотышт - Грузийыште 4 млн еҥ утла, да моло эллаште икмыняр шӱдӧ тӱжем еҥ (тӱҥ шотышто Россий, УАШ, Иран да Турцийыште).

Source: original
Ятман

Ятман (рушла Ятманово) - Российыште Марий Элын Маскасола кундемыштыже верланыше Ежово ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 65 еҥ (2002 ий), 50 еҥ (2010 ий), 50 еҥ (2013 ий). == Верланыме вер == Ежово сола деч 6 километр йӱдвел могырно верланен. == Лӱмлӧ еҥ-влак == Артамонов Василий Трофимович - II степенян Ачамланде сар да Йошкар Шӱдыр орден-влакын кавалерже, 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. Юрий Артамонов - марий серызе, журналист, туныктышо, кусарыше, СССР Серызе-влак ушемын йыжъеҥже, Олык Ипай лӱмеш Марий комсомол премийын лауреатше. Домрачев Фёдор Фёдорович - 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. Константинов Леонид Григорьевич - 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. Шибаков Пётр Григорьевич - 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. Шорников Павел Максимович - 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. == Кылвер-влак == Деревня Ятманово (Ятман). == Литератур == История сел и деревень Республики Марий Эл. Медведевский район: Сборник документальных очерков. - Йошкар-Ола: Комитет Республики Марий Эл по делам архивов, Государственный архив Республики Марий Эл, Администрация муниципального образования «Медведевский район», 2003. - 368 с. ил. С. 7.

Source: original
Сэмон почиҥга

Сэмон почиҥга (рушла Семененки) - Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. == Верланыме вер == Кӱанпамаш ял деч 3 километр кечывалвел-эрвелне лийын шоген. == Эртымгорно == МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1966 ийыште Сэмон почиҥга Изи Вӱръял ял деке ушалтын. == Кылвер-влак == Деревня Семененки (Семейкино, Сэмон почиҥга). == Литератур == История сел и деревень Республики Марий Эл. Новоторъяльский район: Сборник документальных очерков.- Йошкар-Ола: Комитет Республики Марий Эл по делам архивов, Государственный архив Республики Марий Эл, Администрация муниципального образования «Новоторъяльский район», 2005 г. - 304 с. ил. (ISBN 5-87898-297-8). С. 97.

Source: original
38-ше километр разъезд илем

38-ше километр разъезд (рушла Селение Разъезд 38 км) - Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем. == Верланыме вер == Визымъер посёлко деч 12 километр йӱдвел-касвелне лийын шоген. == Эртымгорно == 1970 ийыште 38-ше километр разъезд илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.. == Кылвер-влак == Селение Разъезд 38 км. == Литератур == История сел и деревень Республики Марий Эл. Килемарский район: Сборник документальных очерков. - Йошкар-Ола: Комитет Республики Марий Эл по делам архивов, Государственный архив Республики Марий Эл, Администрация муниципального образования «Килемарский район», 2005. - 304 с., илл. С. 113.

Source: original
Куруш

Куруш (пошкыртла Ҡуҙы) (рушла Кузово) - Российыште Пошкырт Элын Пӱрӧ кундемыштыже верланыше Памаш ял шотан илемыш пурышо сола. Калыкчот: 440 еҥ (2002 ий), 476 еҥ (2009 ий), 444 еҥ (2010 ий). == Верланыме вер == Пӱрӧ ола деч 30 километр кечывалвел-касвел могырно верланен. == Йылме == Марий-влак Олык марий йылмым кучылтыт. Ял калык Эрвел марий (Урал марий) тӱшкаш пура. == Лӱмлӧ еҥ-влак == Гайнетдинов Зайнетдин Гайнетдинович - Йошкар Шӱдыр орденын кавалерже, 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. Манаев Янып Мандеевич - 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. Никифоров Аркадий Николаевич - III степенян Чап орденын кавалерже, 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. Самолюков Алексей Миникеевич - кок Йошкар Шӱдыр орденын кавалерже, 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. Файрушин Иван - 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. Файрушин Петр Руссеевич - 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. Янышаев Енисей Николаевич - 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. == Кылвер-влак == Администрации муниципального района Бирский район Республики Башкортостан.(руш) == Важ-влак == Кышкар:Пӱрӧ кундем

Source: original
Пӱртӱс

Пӱртӱс (рушла природа) - йырым-йырысе чыла вершӧр ойыртем. Чӱчкыдын пӱртӱс мут дене лӱмдат тудым, мом айдеме шке огыл ыштен. Пӱртӱс чонан да чондымылан шелалтеш. == Чондымо == Чондымо материй - вещества да кумдык-влак. Вселенныйыште чыла вещества-влак радамлалтыт: тӱҥлык пырче (элементарный частице), атом, молекул, макротела, кавасе объект-влак, шӱдыр-влак, галактике-влак. Вещество тӱрлӧ агрегат состоянийыште лийын кертеш (мутлан, газ, вӱд, пеҥгыде объект, плазма). == Чонан == Чонан пӱртӱс - Мланде ӱмбалне илышыше организм-влак. 8 кугыжанышлан шелалтеш: вирус-влак, протист-влак, архей-влак, хромист-влак, бактерий, поҥго, кушкыл да янлык.

Source: original
Шӱргыял (Юлсер кундем)

Шӱргыял (Пыжан Кукмарий) (рушла Пинжан Кукмор) - Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше Пӧтъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 172 еҥ (2003 ий), 110 еҥ (2010 ий). == Верланыме вер == Пӧтъял ял деч 5,8 километр (авто дене - 10 км) кечывалвел-эрвел могырно верланен. == Кылвер-влак == Деревня Пинжан Кукмор (Шӱргыял). == Литератур == Волжский район: Сборник документальных очерков. - Йошкар-Ола: Комитет Республики Марий Эл по делам архивов, Государственный архив Республики Марий Эл, Администрация муниципального образования «Волжский район», 2003. - 320 с. ил. C. 238.

Source: original
Ольокансер

Ольокансер (курыкмарла Ольокансир, рушла Алёхино) - Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Йоласъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 12 еҥ (2001 ий), 11 еҥ (2014 ий). == Верланыме вер == Йоласъял ял деч 5 километр йӱдвел-касвел могырно верланен. == Лӱмлӧ еҥ-влак == Алехин Вячеслав Маркович - 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. Алехин Зиновий Дмитриевич - Ленин орден, I степенян Ачамланде сар орден-влакын кавалерже, 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. Алехин Матвей Михайлович - III степенян Чап орденын кавалерже, 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. == Кылвер-влак == Деревня Алёхино (Ольокансир). == Литератур == История сел и деревень Республики Марий Эл. Горномарийский район: Сборник документальных очерков / Автор-сост. А.Г. Иванов. - Йошкар-Ола: Комитет Республики Марий Эл по делам архивов, Государственный архив Республики Марий Эл, Администрация муниципального образования «Горномарийский район», 2006. - 648 с., илл. С. 134.

Source: original
298-ше №-ан чодыра завод посёлко

298-ше No-ан чодыра завод посёлко (рушла Поселок Лесозавода No 298) - Российыште Марий Элын Оршанке кундемыштыже лийын шогышо пытыше посёлко. == Верланыме вер == Марково ял деч 5 километр кечывалвелне лийын шоген. == Эртымгорно == МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1961 ийыште ӱярня тылзын 27-ше кечынже 298-ше No-ан чодыра завод посёлко шотлымо данный-влак лукталтын. == Кылвер-влак == Поселок Лесозавода No 298. == Литератур == История сел и деревень Республики Марий Эл. Оршанский район: Сборник документальных очерков. - Йошкар-Ола: Комитет Республики Марий Эл по делам архивов, Государственный архив Республики Марий Эл, администрация муниципального образования «Оршанский район», 2005. - 304 с., ил. С. 115.

Source: original
Марий йылме

Мари́й йы́лме - финн-угор тӱшкаш пурышо йылме. Кутырышо-влак кокла гыч эн шукынжо марий улыт, тӱҥ шотышто Марий Элыште да Пошкырт Элыште илыше-влак. Финн тӱшкемыш (балто-финн, саам, мордва, одо да коми йылме-влак дене пырля) пура. Марий Эл деч посна тыгак Виче вӱдкундемыште да эрвел могырышто, Урал марте шарлыме. Марий йылмыште кок кундемой уло: курыкмарий, тӱҥ шотышто Юлын курык серыште (Чыкма воктене) да изиш олык серыште шарлыме, да олыкмарий, олык серыште веле (Йошкар-Ола воктене) шарлыме; олыкмарий кундемойыш тугак эрвел кутыртышвлак пурат. == Мутвундо == Марий мут-влак тыгерак йоҥгат: == Литератур == Троицкий В. П., Черемисско-русский словарь, Казань, 1894 (курык да олык); Васильев В. М., Записки по грамматике народа мари, Казань, 1918 (курык да олык); Шорин В. С., Маро-русский словарь горного наречия, Казань, 1920; Кармазин Г. Г., Материалы к изучению марийского языка, Краснококшайск, 1925 (олык); Его же, Учебник марийского языка лугово-восточного наречия, Йошкар-Ола, 1929; Васильев В. М., Марий Мутэр (словарь горн. и лугов.), Центриздат, М., 1929; Castrén M. A., Elementa grammaticae tscheremissicae, Kuopio, 1845 (курык); Wiedemann F., Versuch einer Grammatik der tscheremissischen Sprache, SPB, 1847 (курык); Budenz J., Erdei és hegyi cseremisz szótár, Pest, 1866 (марла, венг., лат. мутер, курык да олык); Szilasi M., Cseremisz szótár, Budapest, 1901 (марла, венг., немычла мутер, курык да олык); Ramstedt C., Bergtscheremissische Sprachstudien, Helsingfors, 1902 (кроме текстов мар., немычла мутер, курык); Beke О., Cseremisz nyelvtan, Budapest, 1911 (грам. горн. и лугов.); Räsänen M., Die tschuwassischen Lehnwörter im Tscheremissischen, Helsinki, 1920; Lewy E., Tscheremissische Grammatik, Lpz., 1922 (лугов.); Wichmann Y., Tscheremissische Texte mit Wörterverzeichnis und grammatikalischem Abriss, Helsingfors, 1923 (кроме текстов словарь и грам. очерк, горн. и лугов.); Räsänen, Die tatarischen Lehnwörter im Tscheremissischen, Helsinki, 1923. Часть материалов предоставлена проектом Фундаментальная электронная библиотека «Русская литература и фольклор» (© 2004 ФЭБ) Д. Бубрих. == Кылвер-влак == Марла-рушла мутер [1] Олыкмарла-рушла-японла мутер Орфографий правил Пунктуаций правил Марий орфографий мутер (pdf) Марий йылме нерген рушла

Source: original
Ой

Ой (рушла разговор, выражение, фраза, мысль, цитата, девиз) - мутланымаш дене кылдалтше кумда термин. Диалогышто ик айдемын иканаште ойлымо мутшым ой лӱмден кертыт, тӱҥ шотышто тиде пелештымыште иктаж-могай ыҥ (смысл) лийшаш. Ой-каҥаш (рушла совет - пашатым саемдашлан ыштыме вес еҥын темлымашыже. == Кучылтмо шот == Вӧдыр кугыза, икмыняр ой каласаш уло. Книгашке 2000 утла мут ден ой пурен. Шуко пайдале ой ден темлымаш-влак лийыныт.

Source: original