AlmaznayaGroza/cyrillic-language-classification huggingface dataset:
Пелепей

Пелепей (пушк. Бәләбәй) - Пушкăрт Республикин хули, Пелепей районĕн тĕпĕ. == Географи == Хула Уçен шывĕ патĕнче (Чулман Атăлăн бассейнĕ ), Ӗпхӳрен 180 çухрăмра вырнаçнă. Юнашарах Пелепей шывĕ юхса выртать. Çĕр лаптăкĕ - 3426 га. Хула пуçлăхĕ - Мурмилов Юрий Александрович. == Халăхĕ == 2005 çулта хулара 61,2 пин çын пурăннă. == Кун-çулĕ == Пелепее кунта 1757 çулта куçса килнĕ Христос тĕнне кĕнĕ чăвашсем никĕсленĕ. Ятне вара вĕсем юнашар юхма пуçлакан Пелепей шывран илнĕ. 1781 çулта хула статусне куçарнă. == Каçăсем == Пелепей хулин порталĕ Пелепей хулин альтернативлă информаци порталĕ Пелепей хулин информаци порталĕ Пушкăрт Республики тата Пелепей хули çинчен информаци сайчĕ 2021 ҫулхи Ака уйӑхӗн 22-мӗшӗнче архивланӑ. Игнатьев Николай Петрович: О проблемах чувашской гимназии в г.Белебей РБ

Source: original
Лиссажу кĕлетки

Лиссажу́ кĕлетки, нумайлă хисепре Лиссажу́ кĕлеткисем - пĕрне-пĕри перпендикулярлă икĕ енпеле пĕр харăс гармонилле сулланусем тăвакан пăнчăн траекторийĕ. Кунашкал кĕлеткесене Жюль Антуан Лиссажу тĕпченĕ. == Çавăн пекех == Сулланусем Тăтăшлăх Фуко маятникĕ Конусла касăлусем Çыхăннă çăлтăрсем == Литература == Справочник по радиоэлектронным устройствам. В 2 томах / Под ред. Д. П. Линде. - М.: Энергия, 1978. Яворский Б. М., Детлаф А. А. Справочник по физике. - М.: Наука, 1981. == Каçăсем == Онлайн-построение фигур Лиссажу Circuits. Over Passive Circuits. Lissajous Figures

Source: original
Tуркай Илемпи Валерьевна

Туркай Илемпи Валерьевна (8.3.1983, Шупашкар хули) - ÿнер тĕпчевçи, вĕрентевçĕ, ÿнер пĕлĕвĕн кандидачĕ (2010). == Биографи == 1983-мĕш çулта Шупашкар хулинче çуралса ÿснĕ. Амăшĕ - Туркай Ольга Николаевна, ашшĕ - Туркай Валери Владимирович. === Пĕлтеревсем === Пĕлтерев. ЧГИГНăн пĕтĕмлетÿллĕ ăслав сессийĕнчи ÿнер пĕлĕвĕн секцийĕнче. Шупашкар, ЧГИГН, 2008 ç. (К. В. Иванов - чăваш кĕнекин профессилле графикин пуçлавçи). Вырăсла; Пĕлтерев. ЧГПУн вĕрентевçисемпе аспиранчĕсен ăслав тата ĕçлевлĕх конференцийĕнче. Шупашкар, ЧГПУ, 2008 ç. (П. В. Сизовăн «Нарспи» валли тунă линогравюри). Вырăсла === Пичетленнĕ ĕçĕсем === Нарспиниана в изобразительном искусстве. Чувашская энциклопедия, т. 3. Чебоксары : Чуваш. кн. изд-во, 2009. С. 190; Обзор центров художественного образования в Чувашии, Татарстана и Марий Эл, повлиявших на развитие искусства книги в Среднем Поволжье (конец XIX - первая треть XX веков) // в сб. «Вестник Чувашского государственного института культуры и искусств» : сб. ст., No 4. - Чебоксары, 2009. - С. 114-120; Истоки и процессы становления искусства книги в республиках Среднего Поволжья (Чувашия, Татарстан, Марий Эл) // «Вестник Чувашского государственного университета». Чебоксары : ЧГУ, 2010. No 2. С. 284-290; Этническое своеобразие как национальный компонент в искусстве чувашской, татарской и марийской книг // «Вестник Чувашского государственного педагогического университета». Чебоксары : Чуваш. гос. пед. университет, 2010. No 3. С. 175-179. Чувашско-татарско-марийские связи в изобразительной Нарспиане» в сборнике Художественная культура народов Волго-Камского полиэтнического региона в парадигме современности: сб. ст. / Мар. гос. ун-т. Йошкар-Ола, 2015. === Радиокăларăм === Р.Деменцова ертсе пыракан "Еткер" кăларăмра ÿнерти Нарспиана пирки. Хăçан тата хăш чĕлхепе тухни паллă мар. === Тетелти (Интернетри) ĕçхĕл === Вконткте социаллă тетелте "Нарспиана" ( ушкăна ертсе пыни. == Вуламалли == Головина Н.С. Тургай Илемби Валерьевна. - Электронла чăваш энциклопедийĕнчи статья. == Каçăсем == Тургай Илемби Валерьевна 2020 ҫулхи Авӑн уйӑхӗн 26-мӗшӗнче архивланӑ. - Ассоциация искусствоведов. Общероссийская общественная организация Тургай Илемби Валерьевна. 2018 ҫулхи Чӳк уйӑхӗн 12-мӗшӗнче архивланӑ. - ЧГИГН сайчĕ.

Source: original
Невеста

Çураçнă хĕр - М. С. Спиридонов хайланӑ ӳнер хайлавĕ. 1956 - 1960 çулсенче 4 ӳкерчӗк ҫырнӑ, вӗсенчен чи паллăраххи - илемлӗхпе тата психологи сӑнарӗн тарӑнӑшӗпе йӑлана кӗнӗ туй тумӗ тăхăннă чӑваш хӗрӗ. Реализмлӑ ӳнер шайӗнче юлсан, автор тӗксӗм фон ҫинче, ҫӳлти айккинчи ҫутӑпа героиня кӑтартӑвӗпе классикӑлла меслетпе усӑ курнӑ. Ӳнерçĕ салху куҫлӑ хӗрӗн хӑйне евӗрлӗ сӑн-сӑпатне ӑста кӑтартнӑ; пуҫ ҫаврӑннӑ чухне, алӑсен пластикине тата костюмӑн динамикӑлла хутламӗсене палӑртнипе ытларах туртӑннӑ. Майнерӑн кӑткӑс живопиҫӗ туй тумӗн илемне, перкенчекне, тӗрлӗ тӗслӗ шӑрҫапа кӗмӗл укҫана уҫать. Картина анлӑ сарӑлнӑ, республикӑри, пӗтӗм раҫҫейри, пӗтӗм союзри художество выставкисенче темиҫе хутчен те экспонациленнӗ. == Каçăсем == Невеста Спиридонов М.С. Картина "Невеста" Исполняется 80 лет женщине, позировавшей Моисею Спиридонову для знаменитой картины «Невеста» Нити судьбы на холсте

Source: original
Тай-брейк

Тай-брейк («çураçӳсене пĕтерни» акăл. tie - çураçу + break - хуç, чар) - çураçуллă шут чухне çĕнтерӳçе палăртмали кĕскетнĕ уйрăмман парти (теннисре - гейм), волейболра (кĕске сет) тата спортăн урăх пайеĕсĕсенче). == Волейбол == Волейболра тай-брейке партисернче 2:2 шут пулсан, выляççĕ == Бадминтон == Бадминтон тай-брейкне геймри шут 20:20 çитсен выляççĕ. «20-20» шут чухне 2 балла тупăшнă вылявçă геймре çĕнтерет. Вăйă «29-29» шута çитсен, 30-мĕш воллана выляса илнĕ тупăшçă геймре çĕнтерет. == Каçăсем == Правила игры в теннис 2014 ҫулхи Ҫурла уйӑхӗн 20-мӗшӗнче архивланӑ. Правила игры в волейбол

Source: original
Тривиаллĕ ят

Тривиаллĕ ят (лат. trivialis, тÿррĕн - «виçĕ çул юппинче тăраканскер», «урамри») - пĕр-пĕр япалан е пулăмăн ăслав номенклатурипе килĕшсе тăман ячĕ. Тривиаллĕ ят вăл - официаллă мар ят тата кулленхи ят пулса тăрать темелле. Тривиаллĕ ятсем биологире тата химире сарăлнă. == Çавăн пекех == Органикăлла пĕрлешӳсен тривиаллĕ ячĕсем Органикăлла мар пĕрлешӳсен тривиаллĕ ячĕсем Тривиаллĕх == Литература == Пиро... // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). - СПб.: 1890-1907. == Каçăсем == Тривиаллĕ ят - Кругосвет

Source: original
Ларионов Григорий Федотович

Ларионов Григорий Федотович (1905-1968), - Совет Союзĕн Паттăрĕ. Хĕрлĕ Ялавлă Балтика флочĕн 9 штурмлакан авиаци дивизин 7-мĕш гварди штурмлакан полкĕн штурманĕ,гварди подполковникĕ. Вăл Тутарстанăн Тутарстанăн Элмет районĕ Гулькино ялĕнче çуралнă. Чăваш. КПСС ретне 1930-мĕш çулта кĕнĕ. == Кун-çулĕ == 1933 - Ленинградри артиллери шкулне пĕтернĕ 1934 - Харьковри çар авиацин сăнакан летчиксен училищне пĕтернĕ 1940 - Сывлăш çар инженер академине пĕтернĕ. 73-мĕш бомблакан авиаци полкĕн оперативлă разведка уйрăмне ертсе пынă. 1941 - Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçине хутшăннă. Балтика флочĕн 1-мĕш гварди мина-торпеда авиаци полкĕн авиаци полкĕн штурманĕ. Тăшманăн карапĕсене, тинĕс çар базисене, боеприпассен управĕсене, çарĕсене бомбăланă. Каярах Балтика флочĕн 7-мĕш гварди штурмлакан полкĕнче çапăçнă. 1944 - çапăçусенче харсăр çапăçнăшăн ăна 05.11.1944 Совет Союзĕн Паттăрĕн ятне тивĕçтернĕ(No 5043). Вăрçă вăхăтĕнче 250 хут тăшмкн çине вĕçнĕ. 1945 - вăрçă хыççăн сывлăш çарĕнче хĕсметре тăнă. 1955 - подполковник Ларионов запаса тухнă. 1968 çулхи нарăсăн 29-мĕшĕнче Кишинев хулинче вилнĕ. == Чысĕсем == Ленин орденĕ 2 Ленин орденĕ 4 Хĕрлĕ Ялав орденĕ Тăван ялĕнчи шкула ун ятне панă. == Вуламалли == Наши земляки - Герои Советского Союза. 3-е изд. Чебоксары, 1980. Герои огненных лет. Книга 6. М.: Московский рабочий, 1983. Герои Советского Союза - наши земляки. Книга 2. Казань, 1984. Герои Советского Союза Военно-Морского Флота. 1937-1945. - М.: Воениздат, 1977 Герои Советского Союза. Краткий биографический словарь. Том 1. М.: Воениз., 1987 Буров А. В. Твои Герои, Ленинград. 2-е изд., доп. Л.: Лениздат, 1970. Львов М. Л. Пароль-«Балтика». Калининград, 1985. == Каçăсем == Ларионов Григорий Федотович «Патшалăх паттăрĕсем» сайтĕнче Чăваш энциклопедийĕ .

Source: original
Тĕнчен ăславла карччынĕ

Тĕнчен ăславла карччынĕ - ăславла теорисен пĕр пĕтĕмĕшле тата хирĕçÿлĕхсемсĕр пĕрлĕхĕ. Тĕнчен ăславла карччынĕ тени - ăслав философийĕнчи никĕсле ăнлавсенчен пĕри Пĕлÿсем тата шухăшларăшсем тĕлĕшпе ăслав никĕсре тăнине палăртакан тытăма сциентизм теççĕ. Хăçан еплерех карччынсем пулнине ак çак тапăлпа кăтартма пулать. == Çавăн пекех == Тĕнчен карччынĕ Тĕнче моделĕ (мифологи) Тĕнчен чĕлхелле карччынĕ == Каçăсем == Статья академика В. Гинзбурга о нерешённых научных проблемах Энциклопедия науки Фригг, Роман. Модели в науке // Стэнфордская энциклопедия философии (версия осени 2012 года) / Ред. Эдвард Н. Залта. Пер. с англ. Д. В. Чирва

Source: original
Исикава Такубоку

Исикава Такубоку, - паллă яппун çыравçи. 1885 çулхи нарăсăн 20-мĕшĕнче çуралнă. 1912 çулхи юпа уйăхĕн 28-мĕшĕнче вилнĕ. == Пурнăçĕ == Ёсано Хироси ертсе пыракан «Синсися» литература пĕрлĕхне кĕнĕ. Чухăн пурăннă. 1912 çулта туберкулёзпа чирлесе вилнĕ. == Ӗçĕсем == Пĕрремĕш кĕнеки 1905 çулта тухнă. Паллă «Пĕр ывăç хăйăр» (1910), «Шăхличпе шăхăртни» (1911), «Хурлăхлă тетте» (1912) кĕнекесен авторĕ. Пилĕк йĕркерен тăракан танкă тата ирĕклĕ сăвă виçипе çырнă сăввисенче вăл этем хуйхи-суйхи, ĕçĕ-хĕлĕпе савăнăçĕ çинчен ансат сăмахсемпех чуна витермелле каласа пама пултарнă. Яппун поэзийĕ чăваш халăх сăмахлăхĕнче тĕл пулакан кĕске сăвăсене питĕ çывăх. Вăл çавăн пекех «Пултарулăх шăпи» (1906), «Пирĕн ушкăнпа вăл» (1912) романсене çырнă.

Source: original
Çут Тĕнче

Çут Тĕнче - ахалле çутçанталăкри пуррин пĕтĕмлĕхĕ. Ку уçлăхпа вăхăтăн пĕтĕмлĕхĕ, пур матери формин, вĕсене тытса тăракан физика саккунĕсемпе, константăсен пĕтĕмлĕхĕ. Анчах та Çут Тĕнче термина урăхла ăнлантарма та юрать, сăмахран космос, мир е çутçанталăк. == Çаван пекех пăхăр == Вăхăт Çут Тĕнче çул-ӳсĕмĕ Мульти Çут Тĕнче Ойкумена Уçлăх-вăхăт Гностицизм Вăхăтăн логарифм шкали == Каçăсем == Раççей Астрономи эрешĕ Космологи 2009 ҫулхи Нарӑс уйӑхӗн 26-мӗшӗнче архивланӑ.

Source: original
Функцин умсăнарĕ

Функцин умсăнарĕ - харпăр f ( x ) {\displaystyle f(x)} функцине тивекен F ( x ) {\displaystyle F(x)} функци, енчен те юлашкин тухсатаранĕ мĕнпур палăртав талккăшĕнче f {\displaystyle f} пулсан, урăхла каласан, F ′ ( x ) = f ( x ) {\displaystyle F'(x)=f(x)} . Умсăнара тупасси паллăмарлăхлă интеграла тупассине пĕлтерет. Сăмахран, F ( x ) = x 3 3 {\displaystyle ~F(x)={\frac {x^{3}}{3}}} функци f ( x ) = x 2 {\displaystyle ~f(x)=x^{2}} функцин умсăнарĕ пулать. Константăн тухсатăранĕ нуль пулнăран, x 2 {\displaystyle ~x^{2}} функцин тухсатăранĕсен шучĕ вĕçĕ-хĕррисĕр, калăпăр, x 3 / 3 + 453 {\displaystyle ~x^{3}/3+453} е x 3 / 3 − 32 {\displaystyle ~x^{3}/3-32} тата ытти те; çапла вара x 2 {\displaystyle x^{2}} функцин умсăнарĕсен йышне F ( x ) = x 3 / 3 + C {\displaystyle F(x)=x^{3}/3+C} пек палăртма пулать, кунта C {\displaystyle C} - хуть те мĕнле хисеп (константа). Кун пек умсăнарсен графикĕсем вертикаллĕ майпа пĕр-пĕрин тĕлĕшпе куçăннă , ĕнтĕ вĕсен вырăнĕ C {\displaystyle C} пĕлтерĕшĕнчен килет. Умсăнарсем интеграла шыраса тупма май параççĕ. Енчен те F {\displaystyle F} интегралне тупма май пур f {\displaystyle f} функцин умсăнарĕ-тĕк, вара: ∫ a b f ( x ) d x = F ( b ) − F ( a ) . {\displaystyle \int \limits _{a}^{b}f(x)\,dx=F(b)-F(a).} Çак танлăха Ньютон-Лейбниц формули теççĕ. Шăпах çакăн пек çыхăнăва пула ĕнтĕ харпăр f ( x ) {\displaystyle f(x)} функцин умсăнарĕсен йышне f {\displaystyle f} паллăмарлăхлă интегралĕ (пĕтĕмĕшле интегралĕ) теççĕ тата çырура ак çапла, чикĕсене палăртмасăр, ÿкереççĕ: ∫ f ( x ) d x {\displaystyle \int f(x)\,dx}

Source: original
Сӳретле ӳнер

Сӳретле ӳнер - таврари тĕнчене сăнарласа илемлĕх тĕлĕшпе ĕçленин пĕр тĕсĕ. Унăн шутне сăрлавÿнер, графика, скульптура кĕреççĕ. Кусен шутне çавăн пекех фотоÿнер тата капăрлату-килтерĕш ÿнерӗ тенисене те хушма пулать. Акционизм текен ен пирки те тата ытти куçа курăнакан хăшпĕр япаласем пири те калаçаççĕ. Анчах та архитектура ку йыша кĕмест. Ăнлав çапла çавăрттарса хунине тиркеме пăхакансене çакна аса илтерес килет: словарьсенче "ÿнер" сăмах пур, "сÿрет" тени те пур, эппин, сӳретле ӳнер те пулма тивĕçлĕ. == Вуламалли == Каган М. С. Морфология искусства. - Л.: Искусство, 1972. - 440 с. - 20 000 экз. Чегодаева А. Д. Всеобщая история искусств. - М.: Искусство, 1956. Гренберг Ю. От фаюмского портрета до постимпрессионизма: История технологии станковой живописи. - М.: Искусство, 2003. Лактионов А., Виннер А. Заметки о технике живописи // Художник. 1961, No 3. С.38-42. Яковлев Б. Цвет в живописи // Художник. 1961, No 3. С.27-31. М. Баксендолл. Узоры интенции. Об историческом толковании картин. - М., 2003. Соколов-Ремизов С. Н. Чжихуа - живопись пальцем - как отражение ряда черт китайского менталитета // Искусство Востока. Художественная форма и традиция : Сб. статей.. - СПб, 2004. - С. 237-271. Сборник статей. Замечательные полотна. - Л.: Художник РСФСР, 1962. Сапаров М.А. Словесный образ и зримое изображение (живопись - фотография - слово). - Л.: Наука, 1982. - 66-92 с. Вибер Ж. Живопись и её средства. - М.: Издательство Академии художеств СССР, 1961. г. Живопись // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). - СПб., 1890-1907.

Source: original
Польша ялавĕ

Польша ялавне официаллă 1919 çулхи çурлан 1 йышăннă. Пропорцисем 5:8 пайлă. Хĕрлĕ кумач çинчи шурă ăмăрткайăклă Польшăн гербне 700 çул ытла. 1831 çулта вара шурăпа хĕрлĕ тĕссене поляк халăхĕн тĕсĕсем шутне йышăннă. 1919 çулта ку тĕссене ялав тĕсĕсем çинче усă курнă. Ялав çинчи шурă тĕс ăмăрткайăк çунаттисене, хĕрлĕ тĕсĕ хăм хĕрлĕ тĕслĕ хĕвел ларнине кăтартать. Польшăра тата çавăн пекех Ялав кунне уявлаççĕ. Вăл куна Çу уйăхĕн 2 килет. 2004 çултан уявлаççĕ. == Çавăн пекех пăхăр == Польша Польша гербĕ

Source: original
Географи

Географи (грек. γεωγραφία, çĕрăнлантарăвĕ), - пирĕн планетăна, Çĕре, ăнлантаракан тата тĕпчекен ăслăх. == Физикăлла географин тĕпчев объекчĕсем == Континентсем Архипелагсем Утравсем Тусем Океансем Тинĕссем Тинĕс пырĕсем Юханшывсем Кӳлĕсем == Политикăлла географи == Патшалăхсем == Вуламалли == Страбон. География / Пер. с др.-греч. Г. А. Стратановского под ред. О. О. Крюгера, общ. ред. С. Л. Утченко - М.: Ладомир, 1994. Браун Л. А. История географических карт. - М.: Центрополиграф, 2006. - 480 с. Клавихо, Руи Гонсалес де. Дневник путешествия в Самарканд ко двору Тимура (1403-1406 гг.) / Пер. со старо-испанский, предисл. и коммент. И. С. Мироковой. - М.: Наука, 1990. - 211 с. Лимнология и палеолимнология Монголии. Научные статьи / Группа авторов: Батнасан Н., Дорофеюк Н. И., Дулмаа А. и др. - СПб.: Наука, 1994. - 304 с. Кафанов А. И., Кудряшов В. А. Классики общей биогеографии. 2005. П. Хаггет География: синтез современных знаний. - М., Прогресс, 1979. - 684 c. == Каçăсем == rgo.ru - Русское географическое общество Сайт факультета географии и геоэкологии СПбГУ Сайт географического факультета МГУ 2023 ҫулхи Кӑрлач уйӑхӗн 22-мӗшӗнче архивланӑ. Сайт факультета географии Герценовского университета 2015 ҫулхи Юпа уйӑхӗн 21-мӗшӗнче архивланӑ. Ăслăх-популярлă сайчĕсем География Мира «География. Планета Земля» - географический межпредметный образовательный портал Журнал «Вокруг света» Газета «География»

Source: original
Тюрка

Тюрка - Раççей территоринчи юханшыв. Мордва Республики, Чулхула облаçĕ, Чăваш Республики, Пенза облаçĕ территорипе юхать. Барахманка юханшыва юхса кĕрет. 10 юханшыв тăршшĕ км. == Шыв реестрĕн хыпарĕсем == Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ - Сыры. Юханшыв бассейнĕ - Иртыш (юханшыв). Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе: Патшалăх шыв реестрĕнчи шыв объекчĕн кочĕ - 08010500212110000038772 Гидрологи тĕпчевленӳ кочĕ (ГТ) - 110003877 Бассейн кочĕ - 08.01.05.002 Том номерĕ, ГТ - 10 Кăларăм, ГТ - 0 == Каçăсем == РФ çутçанталăк ресурсĕсемпе экологи министерстви 2015 ҫулхи Ҫу уйӑхӗн 26-мӗшӗнче архивланӑ.

Source: original
Ылттăн кĕтес

Ылттăн кĕтес - вăл ак çакăнпа танлашакан кĕтес: 2 π ( 1 − φ ) = 2 π ⋅ φ 2 ≈ 137 ∘ 30 ′ {\displaystyle 2\pi (1-\varphi )=2\pi \cdot \varphi ^{2}\approx 137^{\circ }30'} , кунта φ = 5 − 1 2 {\displaystyle \varphi ={\frac -1}{2}}} - ылттăн касăлу. Ку кĕтес ăна тулли кĕтес таран çитерекенни патне мĕнле шайлашупа, лешĕ те тулли кĕтес патне çавнашкалах шайлашупа. == Çутçанталăкра == Хăшпĕр ӳсентаран çинчи çулçăсем тунасем çинче çакнашкал «ылттăн кĕтес» майĕпе вырнаçса ларнă.

Source: original
Хăрпан пайранĕ

Хурпан уявĕ е чӳк уявĕ (арап. عيد الأضحى, тут. Корбан бәйрәме) - Исламăн аслă уявĕсенчен пĕри. Мăсăльмансем ăна Çӳл-Хиче уйăхĕн вуннăмĕш кунĕнче савăнса уявлаççĕ. Кильти выльăх пусса çияççĕ. Тутарстанри мăслеме (араб. مسلم‎) тухнă чăвашĕсем ку уява Хурпан Пуйрамĕ тесе чĕнеççĕ, чун ÿкерĕччен Пĕсмĕлле тесе кĕлĕ тытăнаççĕ. == Тытăнни == "Аслă Куранта" çырнă, пирешти Çупраиль тĕлĕкре кильнĕ те Пряхим патне каланă: Уллах сана ывăлăн чунне ÿкерме хушат - тесе. Пряхим вара Мин ятлă айлăма кайна , халь çта Мекке (араб. مكة المكرمة‎ - Маккату-ль-Мукаррама) тăрат, унта чун ÿкерме хатĕрленнĕ. Ун ывăлĕ çавна пĕлсе тарман та хирĕçмен, хуллен макăрнă та кĕлĕ вуланă, ашшĕпе Уллаха итленĕ. Ку вара Уллахăн сăнавĕ пулнă, чунĕн вăйне пăхни. Чÿке парнелеме вăхăт çитсен, Уллах вăл ачана пĕр çĕçĕ те хăлăç та ăна касаймалла мар тунă, тирне те чĕрмелле мар. Ывăлĕн чунне Сурăх чунĕ çине улăштарнă, çавăнпа хальте пулсан Хурпанă Пуйрамĕнче сурăх чунне ÿкереççĕ те чÿклеççĕ. Пряхима турă ăнăç панă итленĕшĕн, иккĕмĕш хут ывăлĕ çуралнă. == Çавăн пекех пăхăр == Ислам уявĕсем Ураса уявĕ Чӳк == Каçăсем == Уяв кунĕн йĕрки 2010 ҫулхи Чӳк уйӑхӗн 27-мӗшӗнче архивланӑ. (выр.) Хăрпан пайранĕ 2010 ҫулхи Чӳк уйӑхӗн 29-мӗшӗнче архивланӑ. (выр.) Qurban bayramı, Qurbanlıq heyvanların kəsilməsi qaydası, vaxtı; Əqiqə, Kəffarə, Nəzir, Udhiyyə çинче

Source: original
Камлăх

Камлăх (акăл. identity < лат. identitás) - çыннăн психикапалăрăмĕ: вăл хăйне пĕр-пĕр социалла, экономикăлла, нацилле, профессилле, чĕлхелле, политикăлла, тĕнле, расăлла тата ытти ушкăнсемпе пĕрлĕхсен пайташĕ пек туйни. Асăннă пулăма тĕрлĕрен контекстсенче хăйевĕрлĕх, мĕнлĕх, идентификацилеслĕх йышши сăмахсемпе те палăртма пулать. == Вуламалли == Антонова Н. В. Проблема личностной идентичности в интерпретации современного психоанализа, интеракционизма и когнитивной психологии // Вопросы психологии. 1996. No 1. Бауман З. Индивидуализированное общество. / Пер. с англ. под ред. В. Л. Иноземцева; Центр исслед. постиндустр. о-ва, журн. «Свободная мысль». - М.: Логос, 2002. Гудков Л. Д. Негативная идентичность. М., 2004 Идентичность: Хрестоматия / Сост. Л. Б. Шнейдер. М., 2003 == Каçăсем == Центр изучения проблем гражданства и идентичности. Проект Института Философии РАН, посвященный специфике гражданства и национальной идентичности в условиях глобализации Идентичность. Патриоты и потенциальные эмигранты. Социологическое исследование службы «Среда», основанное на всероссийском репрезентативном опросе (Фонд «Общественное мнение»).

Source: original
Борисов Геннадий Арсентьевич

Борисов Геннадий Арсентьевич (1949, Патреккел ялĕ ), - мусăкçă. Чăваш АССР тава тивĕçлĕ культура ĕçлевçи (1977), РСФСР тава тивĕçлĕ культура ĕçлевçи (1986).. == Пурнăçĕ == Ашшĕ - ыйтса пĕлмен Амăшĕ - Пелагея Васильевна Борисова Кукашшĕ - ыйтса пĕлмен Кукамăшĕ - ыйтса пĕлмен Геннадий Арсентьевич Борисов каланинчен: Геннадий Арсентьевич Борисов каланинчен: Геннадий Арсентьевич Борисов каланинчен: == Г. А. Борисов - юрăсен авторĕ == Геннадий Арсентьевич Борисов чылай юрăсен авторĕ пек паллă. Вăл шутра ăна «Куç харшисем мĕншĕн хура» текеннин авторĕ пек асăнаççĕ. "Вăрмана кĕнĕ чух савăнса кĕр" юррăн авторĕ пек кăтартакансем те пур. Анчах та юлашки юррăн никĕсĕнче - тутар юрри (Сара Садыкова мусăкĕ, Ахмет Рашитов сăвви). Геннадий Арсентьевич ăна чăвашсем хушшинче сарас енĕпе вăй хунă пулмалла. Ыйтăва малалла тĕпчемелле. Халлĕхе нумай япала ку енĕпе уçăмлах мар. == Килйыш пурнăçĕ == Геннадий Арсентьевич Борисов каланинчен: == Çавăн пекех пăхăр == Фейгин, Леонид Вениаминович. == Вуламалли == Смирнова В., ТУРĂ ПАНĂ ПУЛТАРУЛĂХ - Елчĕк ен хаçат, 13.07.2020 Фейгин Л. В. Галя // Моя жизнь. М., 1993. Илюхин, Ю. Эсливановсен йăхĕнчен / Ю. Илюхин // Хыпар. - 2004. - 13 çу. Наумова, Т. Вӗсене аслати кӗмсӗртетнӗн алӑ ҫупнӑ / Т. Наумова // Чӑваш хӗрарӑмӗ. - 2011. - 27 ҫурла - 2 авӑн (No 33). - С. 2. Илюхин, Ю. А. Максимова Галина Степановна / Ю. А. Илюхин // Краткая чувашская энциклопедия. - Чебоксары, 2001. - С. 258. Илюхин, Ю. А. Максимова Галина Степановна / Ю. А. Илюхин // Чувашская энциклопедия. - Чебоксары, 2009. - Т. 3 : М-Се. - С. 15-16. Илюхин, Ю. Сдержанный и чуткий аккомпаниатор / Ю. Илюхин // Республика. - 2004. - 21 апр. (No 16). - С. 6. - См. текст Максимова, Г. О пережитом : [воспоминания] / Г. Максимова ; предисл. Ю. Илюхина // Лик Чувашии. - 1997. - No 2. - С. 52-76. == Каçăсем == Геннадий Борисов ЕМЕР САККИ САРЛАКА Людмила Семенова !!! В гостях Геннадий Борисов!!! часть1 25 июл 2019 ЕМЕР САККИ САРЛАКА Людмила Семенова !!! В гостях Геннадий Борисов!!! часть 2 КОНЦЕРТ УДИВИТЕЛЬНОЙ ЖИЗНИ Деятели культуры и искусства : Артисты и музыканты : Максимова Галина Степановна. 2019 ҫулхи Чӳк уйӑхӗн 7-мӗшӗнче архивланӑ. МАКСИМОВА ГАЛИНА СТЕПАНОВНА.

Source: original
Джинтуяёль

Джинтуяёль - Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Бур-Кем юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км. == Шыв реестрĕн хыпарĕсем == Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Бассейн округĕ - Двина Печора бассейн округĕ. Юханшыв бассейнĕ - Печора. Юханшывсен кĕçĕн бассейнĕ - Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕнинчен анатарах. Шыв хуçалăх участокĕ - . Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе : Патшалăх шыв реестрĕнчи шыв объекчĕн кочĕ - 03050300112103000075762 Гидрологи тĕпчевленӳ кочĕ (ГТ) - 103007576 Бассейн кочĕ - 166889 Том номерĕ, ГТ - 03 Кăларăм, ГТ - 0 == Каçăсем == РФ çутçанталăк ресурсĕсемпе экологи министерстви 2015 ҫулхи Ҫу уйӑхӗн 26-мӗшӗнче архивланӑ.

Source: original
Александров Алексей Геннадьевич

Алексей Геннадьевич Александров(1973-мĕш çулта ГДРта çуралнă. Хăшпĕр çăлкуçра Минск тесе те палартаççĕ. - чăвашран тухнă тĕнчери гроссмейстер. Ахăртнех, ун пекки чăвашсем хушшинче урăх çук та пулĕ. Çавăн пекех вăл Беларуç республикин шахмат енĕпе тĕнче шайĕнчи спорт маçтăрĕ. Беларуç республикин чемпионĕ (1989, 1990, 1996, 2007). 1991-мĕш çулта 18 тултарман шахматистсен тĕнери чемпионатĕнче броза медаль çĕнтерсе илнĕ. 1992-мĕш çулта 20 тултарман шахматистсен Европа чемпионатĕнче ылттăн медаль çĕнтерсе илнĕ. Тепĕр çултан (1993) çавнашкал чемпионатрах - бронза медаль. Еаропăн 2000-мĕш çулхи вице-чемпионĕ. Шахматла хăвăрт выляссипе Европа чемпионĕ (Варшава, 2007). 2008-мĕш çулхи çавнашкал чеспионатра - бронза медаль. Беларуç чысне хÿтĕлесе вунă шахмат Олимпиадине (1996, 1998, 2000, 2002, 2004, 2006, 2008, 2014, 2016, 2018), Европăн командăлла пилĕк чемпионатне (1992, 1997, 1999, 2003, 2017) тата Тĕнче Кубокĕн ăмăртăвне (2017) хутшăннă. Санкт-Петербургри Петров мемориалĕн (2000) тата Минскри Inautomarket Open пĕтĕм тĕнчери турнирăн (2005) çĕнтерÿçи. Беларуç гражданинĕ, пурăнасса та унтах пурăнать. Çавăн пекех унăн Раççей (РФ) гражданлăхĕ те пур. == Биографи == 1973-мĕш çулта ГДРта çуралнă. Унта унăн ашшĕ, Геннадий Алексеевич Александров, çарçынни, çар хĕсметĕнче тăнă. Геннадий Александрович - Чăваш республикинчи Елчĕк районĕнчи Тĕмер ялĕнче çуралнă çын. Шахмитистăн амăшĕ те, Луиза Александровна, чăвашах, вăл Елчĕк районĕнчи Курнавăш ялĕнче çуралса ÿснĕ. Геннадий Алексеевич Александров, полковник, Беларуçри чăвашсен "Атăл" пĕрлĕхне ертсе пырать. Луиза Александровна Александрова - "Атăл" пĕрлĕх çумĕнчи "Хамăр ял" ансамбле çÿрет. Вăл каланинчен: Алексей Александровăн ачалăхĕ Белоруссири Кобрин хулинче иртнĕ. Вăл кунти 4-мĕш номерлĕ шкулта вĕреннĕ. Шахматпа еплерех кăсăкланма пуçланине çапла аса илет: Часах унпа Беларуçри чи паллă шахмат тренерĕсенчен пĕри Михаил Шерешевский ĕçлеме пуçлать. Шахматист 1997-мĕш çулта тĕнчери гросссмейстер пулса тăнă. == Алексей Александров хутшăннипе тухнă кĕнекесем == Александров Алексей Геннадьевич, Давыдюк Степан Иосифович. "Пешки - даром?" Жанр: Развлечения, Спорт Язык: русский Год: 2002 Издатель: Полымя.Город: Минск. ISBN 985-07-0410-1 Александров А.Г., Давыдюк С.И. Кому служат пешки? Минск: Беларусь. 2005. 72 с. ISBN 985-01-0520-8. == Каçăсем == Официальный сайт Международной шахматной федерации (ФИДЕ) Шахматы DMOZ-ра Крупнейший международный шахматный интернет-портал Журнал «64 - Шахматное обозрение» Чатранг-Намаг. Объяснение игры в шахматы и изобретение игры в нарды. Перевод с пехлеви и комментарии А.А. Амбарцумяна Чӑвашри шкулсенче шахмат выляма вӗрентӗҫ == Çаплах пăхăр == Савельев Александр Владиславович

Source: original