AlmaznayaGroza/cyrillic-language-classification huggingface dataset:
Наһия

Наһия, нахия (гарәп. ناحية‎ Nāḥiyah) - административ бүлек, район; Госман империясендә икенче дәрәҗәдәге административ бүленеш (муниципалитет). == Тарих == Аерым алганда, Госман империясенең көньяк славян биләмәләрендә кулланылган. Сербиядә наһияләр паша вәкиле булган муселим (мөдир) идарә иткән нежиннарга һәм авылларга бүленгәннәр. 1834 елда Сербиядә наһия округ дип үзгәртелә, Черногориядә наһияләргә бүленеш 1918 елга кадәр саклана. Наһия - шулай ук Азәрбайҗанның һәм Көнчыгышның территориаль бүленешендә тарихи яктан барлыкка килгән административ-территориаль берәмлек. Сәфәвиләр дәүләтендә ил вилаятьләргә бүленгән. Вилаятьләр белән ханнар яки солтаннар идарә иткән. Вилаятьләр казаларга (өязләргә) бүленгән, алар белән хәкимнәр яки казыйлар җитәкчелек иткән. Казалар мәхәлләләргә бүленгән. Мәхәлләләрне наибләр, кайбер очракларда мәликләр җитәкли. Мәхәлләләр наһияләргә бүленәләр. Наһияләр белән биләр җитәкчелек иткән. Наһияләр авылларга һәм бистәләргә бүленгән. == Хәзерге заман == Административ берәмлек буларак, Якын Көнчыгыш илләрендә (Иордания, Сүрия, Мисыр, Ливан һәм Гыйракта), Кытай составындагы Шеңҗан-Уйгыр автономияле районында һәм Таҗикстанда хәзер дә кулланыла. Таҗикстанда ул икенче дәрәҗәдәге административ берәмлек, шул ук вакытта Сүрия, Гыйрак, Ливан, Иордания, Синьцзян һәм элеккеге Госман империясендә (анда наһия белән бергә буҗак дип аталган) бу - өченче дәрәҗә яки түбәнрәк административ берәмлек. Гадәттә, наһиядә кечкенә шәһәр яки авыллар (кышлаклар) була, берничә наһия зуррак административ берәмлек - вилаять (һәм башка җирле исемнәр) төзи. Наһия үзе вак торак пунктларга (шәһәр, авыл, бистә җәмәгатьләренә) бүленә. Мәсәлән, Таҗикстанда Пәнҗәкәнт наһиясе унөч башка наһия һәм берничә шәһәр белән бергә Согыд вилаяте составына керә һәм, үз чиратында, административ рәвештә 14 авыл җәмәгатенә (таҗ. ҷамоати деҳот) бүленә. == Моны да карагыз == Район Туман

Source: original
Агвакатито (Коюка де Каталан)

Агвакатито - Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Коюка-де-Каталан[d] муниципалитеты составына керә. == Географиясе == Агвакатито Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан. == Климаты == Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C. Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры. == Тарихы == Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII - XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә. 1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында. == Әдәбият == Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. - Екатеринбург: У-Фактория, 2006. Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. - М.: Наука, 1979. - 168 с. Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. - М.: Высшая школа, 2005. - 495 с. - ISBN 5060045196. Новая история стран Европы и Америки XVI-XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. - М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. - 703 с. - ISBN 9785691015564. Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. - М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. - 463 с. - ISBN 569100607X. == Сылтамалар == Мексика халкы.(исп.)

Source: original
Византия империясе

Византи́я империясе, Византи́я, Көнчыгыш Рим империясе - урта гасырлар вакытында бүгенге Балкан дәүләтләре һәм Төркия җирендә урнашкан тарихи дәүләт. 395 елда Көнчыгыш Рим империясе исемен алып, Рим империясеннән бәйсезлек алды. Башкаласы - Константинополь (хәзерге Истанбул). Византия дәүләте Рим империясеннән дини каршылыклар пәйда булу сәбәпле аерылып чыга. Византиянең рәсми дине - православие, христианлыкның көнчыгыш тармагы. 11 гасыр буе хариталарда яшәп, 1204 елда 5нче тәре походы нәтиҗәсендә рәсми рәвештә юкка чыгарыла һәм берничә дәүләткә бүленә, ләкин 1261 елда Алексей Стратигопул юлбашчылыгында беразга торгызыла. 1453 елында Константинополь госманнар яулап ала һәм империя тулысынча юк ителә.

Source: original
Масерия Кюпо ди Бруно (Авелино)

Масерия Кюпо ди Бруно - Италиянең Кампания төбәге Ариано-Ирпино[d] өязендә урнашкан торак пункт. == Географиясе == Масерия Кюпо ди Бруно Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан. == Климаты == Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш - йомшак. == Әдәбият == Gino Moliterno, ур. (2003). Encyclopedia of Contemporary Italian Culture. Routledge; Routledge World Reference. ISBN 0415285569. Catherine B. Avery, ур. (1972). The New Century Italian Renaissance Encyclopedia. Simon & Schuster. ISBN 0136120512. Италия // Италия - Кваркуш. - М. : Советская энциклопедия, 1973. - (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров ; 1969-1978, т. 11).

Source: original
Киндеркүл (Татарстан)

Киндеркүл - Татарстан Республикасының Кукмара районындагы торак пункт. Әлегә муниципаль статусы - авыл (федераль классификатор буенча). Халык саны - 329 тирәсендә. Вакыт зонасы - MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы - 422110. == Тарих == XVII гасырда нигезләнгән. == Демография == Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар. == Климат == Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C. == Чыганаклар == Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.

Source: original
Камерано (Асти)

Камерано - Италиянең Пьемонт төбәге Камерано-Казаско өязендә урнашкан торак пункт. == Географиясе == Камерано Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.--> == Климаты == Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш - йомшак. == Әдәбият == Gino Moliterno, ур. (2003). Encyclopedia of Contemporary Italian Culture. Routledge; Routledge World Reference. ISBN 0415285569. Catherine B. Avery, ур. (1972). The New Century Italian Renaissance Encyclopedia. Simon & Schuster. ISBN 0136120512. Италия // Италия - Кваркуш. - М. : Советская энциклопедия, 1973. - (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров ; 1969-1978, т. 11).

Source: original
IC 2486

IC 2486 - Әсәт йолдызлыгы чикләрендә урнашкан спираль галактика[d] . == Тавиры == Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 2486, 2MASX J09301740+2638279, IRAS F09273+2651, MCG+05-23-006, PGC 26982, UGC 5062, SDSS J093017.36+263828.5, Z 152-20, Z 0927.4+2652, UZC J093017.4+263830, LEDA 26982, 2MASS J09301740+2638279 һәм Gaia DR2 694168011837959808 буларак та сурәтләнә. == Чыганаклар == Мәгълүмат инглиз һәм француз телендәге Яңа гомуми каталог төп нөсхасеннән алынган Мәгълүмат(ингл.) Төзәтелгән Яңа гомуми каталогтан алынган SIMBAD(ингл.) VizieR(ингл.) NASA/IPAC Extragalactic Database(ингл.) WikiSky-da IC 2486: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Водород α, X-Ray, Астрофото, Харита, Рәсем == Әдәбият == Tully R. B. Galaxy groups: a 2MASS catalog (англ.) // Astron. J. / J. G. III, E. Vishniac - IOP Publishing, American Astronomical Society, University of Chicago Press, AIP, 2015. - ISSN 0004-6256; 1538-3881 - doi:10.1088/0004-6256/149/5/171 - arXiv:1503.03134

Source: original
Вест-Парк (Калифорния)

Вест-Парк - Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP). == Географиясе == Вест-Парк халык санын алу урыны мәйданы - 4,640387 км²,4,640388 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 81 метр биеклектә урнашкан. == Сылтамалар == M.F.Riche, B.Benton, P.J.Schneider. Population of States and Counties of the United States:1790-1990. - U.S Department of Commerce Bureau of the Census, 1996. - 162 б. AmericanFactFinder. United States Census Bureau. әлеге чыганактан 2014-11-21 архивланды. 2016-11-24 тикшерелгән.

Source: original
Михеевка

Михеевка (рус. Михеевка) - Чиләбе өлкәсенең Мияс шәһәр округы составына керүче авыл. == Климат == Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә. == Сәгать поясы == Михеевка Екатеринбург вакыты (Yekaterinburg Time Zone, YEKT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +5:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +2 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+2 итеп күрсәтелә. == Халык == Халык саны динамикасы: 2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (99%). == Искәрмәләр == Калып:Мияс шәһәр округы

Source: original
Гроув-Сити (Флорида)

Гроув-Сити - Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP). == Географиясе == Гроув-Сити халык санын алу урыны мәйданы - 5,798659 км²,5,798664 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 10 Фут биеклектә урнашкан. == Сылтамалар == M.F.Riche, B.Benton, P.J.Schneider. Population of States and Counties of the United States:1790-1990. - U.S Department of Commerce Bureau of the Census, 1996. - 162 б. AmericanFactFinder. United States Census Bureau. әлеге чыганактан 2014-11-21 архивланды. 2016-11-24 тикшерелгән.

Source: original
Эль Алгодон (Коюка де Каталан)

Эль Алгодон - Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Коюка-де-Каталан[d] муниципалитеты составына керә. == Географиясе == Эль Алгодон Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан. == Климаты == Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C. Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры. == Тарихы == Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII - XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә. 1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында. == Әдәбият == Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. - Екатеринбург: У-Фактория, 2006. Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. - М.: Наука, 1979. - 168 с. Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. - М.: Высшая школа, 2005. - 495 с. - ISBN 5060045196. Новая история стран Европы и Америки XVI-XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. - М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. - 703 с. - ISBN 9785691015564. Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. - М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. - 463 с. - ISBN 569100607X. == Сылтамалар == Мексика халкы.(исп.)

Source: original
Боалхали

Боалхали (Бенгаль телендә: বোয়ালখালী) ул Бангладешның Читтагонг Даирәсенең упазиласы. Биредә мәшһүр Һинд дине гуруы Шри Чинмой туган. == География == Боалхали 22°22′40″ т. к. 91°55′15″ кч. о. координаталары буенча урнашкан . Моңа кадәр анда 33514 йорт хуҗалыгы булган һәм тулаем мәйданы 145,44 км2. 2001 Бангладеш халык санын алу буенча 36588 йорт хуҗалыгы булган. == Демографиясе == 1991 Бангладеш халык санын алу буенча Боалхалиның халык саны 195607 булган. Ир кешеләр халыкның 51,75%-ын һәм хатын-кызлар халыкның 48,25%-ын тәшкил итә. Упазиланың унсигез яшьтән арткан халык саны 98116. Болхалида уртача укый-яза белү дәрәҗәсе 48,5% (7+ яшь), уртача укый-яза белү саны - 32.4%. 2001 Бангладеш халык санын алу буенча, халык саны 201590, шуларның 104601 ир кеше һәм 96989-е хатын-кызлар. Боалхалида 9 берлек, 31 мауза һәм 30 авыл һәм укый-яза белү дәрәҗәсе 71,8% булган. == Икътисады == Авыл хуҗалыгы һәм җитештерү Боалхалида ике төп икътисад секторы булып тора. Төп үстерелә торган культуралар дөге, горчица, суган, сарымсак, чили һәм башка яшелчәләр. Корол Денга калкулыкларында җимешләр мул үстерелә. Биредә үстерелә торган төп җимешләр джекфрут, манго, оливалар, папайя, гуава, карамбола, банан, кошшогула, фийннагула, ботһтһа, аамра, ананас, лимон һәм джамбура. Королденга калкулыкларында үстерелгән төп агачлар агар, каучук һәм тик агачы. Карнафули елгасының яры шулай ук уңыш алу өчен мул. Боалхалида күп базарлар бар. Боалхали Упазилада транспорт илнең башка өлешләренә караганда бик үсеш алган. Кешеләр елга транспорты, тимер юл, автобус, темпу, биредәге такси белән йөри алалар. Ике тимер станциясе бар: берсе Гомандида һәм Бенгурада. == Администрациясе == Боалхалида 10 берлек, 36 мауза һәм 34 авыл бар. Кадһурхи (কধুরখীল) Көнбатыш Гомданди (পশ্চিম গোমদন্ডী) Шакпура (শাকপুরা) Сароатали (সারোয়াতলী) Попадиа (পোপাদিয়া) Чарандвип (চরণদ্বীপ) Шрипур Харандвип (শ্রীপুর-খরণদ্বীপ) Амучиа (আমুচিয়া) Аһла Каралденга (আহল্লা করলডেঙ্গা) Мэры булып Хаҗи Абул Калам (Абу) Бангладеш Милли Партиясе тора.

Source: original
Гуло (Вербано-Кузио-Осола)

Гуло - Италиянең Пьемонт төбәге Пьеве-Вергонте өязендә урнашкан торак пункт. == Географиясе == Гуло Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.--> == Климаты == Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш - йомшак. == Әдәбият == Gino Moliterno, ур. (2003). Encyclopedia of Contemporary Italian Culture. Routledge; Routledge World Reference. ISBN 0415285569. Catherine B. Avery, ур. (1972). The New Century Italian Renaissance Encyclopedia. Simon & Schuster. ISBN 0136120512. Италия // Италия - Кваркуш. - М. : Советская энциклопедия, 1973. - (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров ; 1969-1978, т. 11).

Source: original
Фраксионамьенто Виста Эрмоса (Агваскальентес)

һәм Фраксионамьенто Виста Эрмоса - Мексиканың Агваскальентес штатында урнашкан торак пункт. Агуаскальентес[d] муниципалитеты составына керә. == Географиясе == Бу җирлеккә йомшак дала климаты хас, еллык уртача температура 17 - 18 °C (62.6 - 64.4 °F), шул ук вакытта май һәм июнь айларында уртача температура 22 - 23 °C (71.6 - 73.4 °F). Алар кызу айлар булып саналалар, һәм бу айларда температура 30 °C-тан (86.0 °F) артып китә ала. Гыйнвар - иң салкын ай, уртача 13 - 14 °C (55.4 - 57.2 °F) булса, температураның 4 °C-ка (39,2 °F) кадәр түбәнәюе белән билгеле. Салкыннар ноябрьдән февральгә кадәр бара. Явым-төшем аз күләмдә, уртача 526 мм (яки 20,7 дюйм), һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры. == Тарихы == Бу җирләрдә испан басып алучыларына кадәр чичимек кабиләләре яшәгән, 1530-1531 елларда җирлеккә испаннар керә. 1789 елның 24 апреленнән Сакатекас штатына кергән, 1835 елның 23 маеннан Агваскальентес штаты составында. == Әдәбият == Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. - Екатеринбург: У-Фактория, 2006. Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. - М.: Наука, 1979. - 168 с. Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. - М.: Высшая школа, 2005. - 495 с. - ISBN 5060045196. Новая история стран Европы и Америки XVI-XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. - М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. - 703 с. - ISBN 9785691015564. Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. - М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. - 463 с. - ISBN 569100607X. == Сылтамалар == Мексика халкы.(исп.)

Source: original
Санту-Тирсу

Санту-Тирсу (порт. Santo Tirso) - Португалиядә урнашкан шәһәр, Порту округына карый торган шул ук исемдәге муниципалитет үзәге. == Тарихы == Шәһәр 1834 елда нигезләнгән. 1936 елдан алып 1976 елга кадәр Португалиянең тарихи Дору-Литорал провинциясенә караган. == Географиясе == Мәйданы - 136 км². Муниципалитет составына Агуа-Лонга, Агрела, Виларинью, Рориш, Сан-Томе-де-Негрелуш, Ребордойнш, Santo Tirso, Couto (Santa Cristina e São Miguel) e Burgães[d], Lamelas e Guimarei[d], Carreira e Refojos de Riba de Ave[d], Areias, Sequeiró, Lama e Palmeira[d], Вила-даз-Авиш, Vila Nova do Campo[d], Монте-Кордова һәм Регенга фрегезияләре керә. == Чыганаклар == Португалия // Все страны мира / авт.-сост. Т. К. Варламова. М.: РИПОЛ классик, 2008. - 608 с. - (Библиотека энциклопедических словарей). ISBN 9785386009687 С. 120 Португалия муниципалитетлары.(порт.)(ингл.)(фр.)

Source: original
Рог (Киравский районы)

Рог (белар. Рог ) - Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Киравский районында урнашкан авыл. == Климаты == Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы - минус 5 °C, июльнеке - плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550-650 мм. == Әдәбият == В. А. Жучкевич. Краткий топонимический словарь Белоруссии. - Минск: Белорусский Государственный Университет, 1974. - 448 с.

Source: original
Кече Запорная

Кече Запорная - Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Вах елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 18 км. == Су реестры мәгълүматы == Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны - (Югары) Об кушылдыклар бассейны Васюганнан Вагага кадәр, елга бассейны - (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр. Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча: Дәүләт су реестрында су объектының коды - 13011000112115200040883 Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды - 115204088 Бассейн коды - 13.01.10.001 ГӨ буенча саны - 15 ГӨ буенча чыгарылышы - 2 == Сылтамалар == РФ табигать ресурслары һәм экология министрлыгы сайты 2015 елның 26 май көнендә архивланган.

Source: original
Җаек (шәһәр)

Җаек (каз. Oral, Орал, рус. Уральск) - Көнбатыш Казакъстанның Европа өлешендә, Җаек елгасы янында урнашкан шәһәр. Җаек (Уральск, Орал) Көнбатыш Казакъстан өлкәсенең административ үзәге, Каспий буе түбәнлегенең төньяк өлешендә урнашкан. Гомуми мәйданы, тирә-яктагы шәһәр администрациясенә буйсынучы авыл территорияләрен кертеп, якынча 700 квадрат чакрым. Халык саны - 216 467 кеше (2010). Шәһәрдә яшел утыртулар мәйданы 6000 гектар тирәсе. Торак фонды - 4 млн м² == География == Җаек Урал елгасының урта агымында, уң ярыңда һәм Чаган елгасының түбән агымы, сул ярында урнашкан. Чаганның уң кушылдыгы Деркул елгасы шәһәр һәм Деркул поселогы яныннан үтә. Иң зур биеклек - Свистун-гора тавы. === Климат === Уртача еллык температура - +6,2 °C Уртача еллык җил тизлеге - 2,9 м/с Уртача еллык һава дымлылыгы - 70% == Халык == Татарлар саны кими 2020 елда 4940 кеше тәшкил иткән. == Атаклы кешеләр == Җаекта туган, яшәгән яки шәһәр аша үткән шәхесләр: Александр Алябьев Александр Гумбольдт Владимир Даль Гавриил Державин Василий Жуковский Владимир Короленко Иван Крылов Александр Суворов Аркадий Столыпин Симон Петер Паллас Емельян Пугачёв Александр Пушкин Лев Толстой Тарас Шевченко Федор Шаляпин === Казакълар === Нурлан Канетов === Татарлар === Сәлим Айткулов Нәҗип Җиһанов Гаяз Ишмөхәммәтов Габдулла Кариев Ләлә Кузнецова (1946), фоторәссам. Мотыйгулла Төхфәтуллин кызы Галия Кайбицкая улы Камил Мотыйгый Габдулла Тукай Абдулла Шаһиев === Дин === Ислам Кызыл мәчет === Музейлар === Габдулла Тукай музее

Source: original
Айдаров

Айдаров - татарларда, казакъларда, русларда еш очрый торган фамилия. «Айдар» исеменнән ясалган. Татарча Википедиядә әлеге фамилияне кулланып ясалган түбәндәге мәкаләләр урнаштырылган: Әсгать Айдар (Айдаров) (1906-1959), шагыйрь. Җәүдәт Айдаров (1918-2000), музыкант. Ситдыйк Айдаров (1895-1938), артист. Сәйяр Айдаров (1928-2014), архитектура профессоры. Ильяс Айдаров (1956), рәссам, Тукай премиясе лауреаты (2013). Равил Айдаров (1950), КДАТУның Архитектура һәм дизайн институты график модельләштерү кафедрасы профессоры. Кәрамәтулла Айдаров (1881-?), дин эшлеклесе, Сәмәрканд университеты укытучысы. Алисә Айдарова, рәссам. И. Айдаровның кызы. Анжела Айдарова, рәссам. И. Айдаровның кызы. == Шулай ук карагыз == Газиз Айдарский Айдархан, VII гасыр Болгар идарәчесе. Айдаровлар - дворян ыругы.

Source: original
Tönyaq polär tügäräk

Tönyaq polär tügäräk - Cir xaritasında bilgelängän 5 töp parallelneñ berse, 66°33′44″ (66,5622°) ekvatordan tönyaqta urnaşqan. Tönyaq polär tügäräktän tönyaqtağı ölkä Arktika dip atala, Räsäydä şulay uq Tönyaq polär aryağı dip yörtelä, annan könyaqta urtaça klimatlı tönyaq qayış urnaşqan. Analogiä buyınça könyaq yarımşarda Könyaq polär tügäräk urnaşqan, annan könyaqtağı ölkä Antarktika dip atala. Polär tügäräkneñ ozınlığı 15948 km täşkil itä. Tönyaq polär tügäräk - polär kön ölkäseneñ könyaq çige bulıp tora, annan tönyaqta yılda kimendä ber tapqır täwlek buyı Qoyaş ofıq östennän kürenä, häm yılda kimendä ber tapqır täwlek buyı Qoyaş ofıq östennän kürenmi. Mäsälän, Murmansk şähärendä polär kön 40 täwlek, ä polär tön 61 täwlek däwam itä. Tönyaq polär tügäräk aryağında urnaşqan iñ tönyaq şähärlär: Murmansk, Norilsk, Vorkuta, Tromsö. Tönyaq polär tügäräk tübändäge illär arqılı uzıp bara: Daniä (Grenlandiä) İslandiä Kanada Räsäy Norvegiä AQŞ (Äläskä) Finlandiä Şvetsiä == Sıltamalar == Liddell, Henry; Scott, Robert. "Arktos". A Greek-English Lexicon. Perseus Digital Library. Burn, Chris. The Polar Night (PDF). The Aurora Research Institute. Retrieved 28 September 2015.

Source: original
Гумполец (Сушице)

Гумполец (чех. Humpolec) - Чехиянең Пльзень крае Сушитсе[d] районында урнашкан авыл. == Географиясе == Мәйданы - 2,986 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. == Климаты == Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш - салкын, болытлы, дымлы. == Тарихы == Авыл җирләре элек Богемия[d] тарихи төбәгенә караган. == Демография == Халык саны динамикасы: == Әдәбият == Janák, J., Hledíková, Z., Dobeš, J.: Dějiny správy v českých zemích. Od počátků státu po současnost. Praha : Nakladatelství Lidové noviny, 2005, ISBN 80-7106-709-1 Гильфердинг А. Ф. Очерк истории Чехии // Собрание сочинений А. Гильфердинга. - СПб.: Печатня В. Головина, 1868. - Т. 1. - С. 343-412.

Source: original
Сен-Мартен (утрау)

Сен-Мартен Пуэрто-Рикодан якынча 300 км көнчыгышта һәм Кариб Диңгезенең төньяк-көнчыгышында урнашкан утрау. Мәйданы 87 квадрат метр булган утрау якынча 60:40 нисбәтендә Франция һәм Нидерланд Патшалыгы арасында бүленгән, (53 км², 300 кв. миль) әмма ике өлеш халык саны буенча якынча тигез. Бүлү 1648 елга карый. Көньяк Нидерланд өлеше Синт Маартеннан гыйбарәт һәм Нидерланд Патшалыгын тәшкил иткән дүрт илләрнең берсе булып тора. Төньяк Франция өлеше Франция диңгезарты территориясе булып тора.

Source: original