AlmaznayaGroza/cyrillic-language-classification huggingface dataset:
Славянофиллар

Славянофиллар - XIX үйэҕэ Арассыыйаҕа үөскээбит уопсастыбаннай сүүрээн. Тас, дьоҥҥо көстөр өрүтэ: Петр I уларытыыларын утары охсуһуу, Арҕаа Европа сабыдыалыттан босхолонуу. Нуучча омуга ураты омук, Европа омуктарыттан атын суоллаах-иистээх буолуохтаах диэн санааннан салайтарбыт дьон. Кинилэргэ - личность атын личноһы кытта дьол иһин охсуһар буоллаҕына, биһиэхэ - община, кинилэргэ - бэлитиичэскэй көҥүллэр, биһиэхэ - ол наадата суох диэн, уо.д.а. көрүүлээх дьон. Сорохторо ону аһара баран нуучча омуга ураты эрэ буолбакка, кини - уһулуччу омук, диэн санааны күөн туталлара. "Биһиги былыргыбыт Арҕаа Европа дьайыытынан киртитиллибэтэх эҥкилэ суох ыраас, оттон билиҥҥибит наһаа элбэх аньыылардаах (грехи)" - дииллэр этэ. Биллибит славянофиллар: Аксаков Иван Сергеевич, Киреевскай, Хомяков

Source: original
Танганьика

Танганьика - Африкаҕа баар улахан күөл. Африка бөдөҥ күөлэ барыта кэриэтэ Илин-Африканскай хаптал хайа быһыттыы зонатыгар баар. Ол иһин хотооллоро уһун ньолбуһах формалаах. Үксүгэр туруору, үрдүк хайанан бүүрүктэммит, олус дириҥ, балачча уһун буолар. Ол курдук, Танганьика күөл кэтитэ 50-80 км, устата 650 км. Ити аан дойду тууһа суох саамай уһун күөлэ. Дириҥинэн (1435 м) Танганьика Байкалга эрэ баһыйтарар. Күөлү тулалыыр хайалар 2000 м тиийэ үрдүүллэр. == Литература == Коринская В. А. География: Материктар, акыйааннар географиялара: Орто оскуола 7 кылааһын учебнига. - Дьокуускай: Бичик, 1997.

Source: original
Сортоллор

Саха номоҕунан, Бүлүүгэ былыр элбэх ахсааннаах сортол диэн омук олорбута кэпсэнэр. Сортоллор Дьааҥы хайаларын аттынан олорбуттар. Былыргы быраҕыллыбыт өтөхтөр оннуларын бу сортоллору кытары сибээстииллэр эбит. Булдунан уонна балыгынан айахтарын ииттэллэрэ биллэр, ол иһин тайҕаҕа өрүстэр кытыыларынан олорбуттар. Сортоллор туматтар курдук олус сэрииһит дьон эбит. Туматтартан уратылара диэн, сирдьиттэрэ кылыс-хоһууннар үрүҥ кырса таҥастаахтар эбит, тобуктарыгар диэри түһэр уһун суһуохтаахтара кэпсэнэр. В.М. Никифоров кылыс диэн тыл төрүт түүр суолталааҕынан, сортоллор түүрдэр этэ диэн суруйан турар. Тоҥустар да, сахалар да сортоллору олох түҥ былыр олорбуттара диэн этэллэрэ биллэр. Сахалар сортоллору тоҥустар өбүгэлэрэ дииллэрин, тонустар өһүргэнэллэр эбит. Номохтор көрдөрөллөрүнэн сортоллор Тыгын кэмигэр диэри тиийбиттэр, Тыгын кинилэри утары сэриинэн бара сылдьыбыта биллэр. Тоҥустарга соҕурууҥҥу, аттаах тонустар ортолоругар сартаул диэн уус баара ыйыллар. Орто Бүлүүгэ XIX үйэҕэ Сортуол диэн кыра уус баар буола сылдьыбыта бэлиэтэммит. Сортоллору номохтор аҥала аҥаардаах, бу дойдуга сөбө суох үгэстээх омук курдук көрдөрөллөрүн бэлиэтиэххэ наада. Ол курдук буруону хаһааҕынан таһаараллара диэн буолар. Аны туран биир уус дьоно бары ураһа иһигэр биир олбоххо хааланаллара диэн кэпсэнэр. Манна көс омуктар, холобур казахтар XIX үйэҕэ диэри, ураһа дьоно бары биир суорҕаҥҥа киирэр үгэстээхтэрин ыйыахха син. Бу сортоллору кэлин кэлбит табалаах тоҥустар кыргыбыт буолуохтарын эмиэ сөп. Наһаа сэрииһит биис, өстөөхтөрүн кыайан баран, биир сиргэ мунньан баран уматар үгэстээхтэр эбит. Сартауллар диэн биис монголларга XVII үйэттэн ылата бааллара биллэр. Кинилэри сортоллор диэн суруйаллар, монгол хаана XVII үйэҕэ Туркестаҥҥа поход оҥорбут, онно билиэн түбэспит дьон удьуора эбит. Ол иһин буолуо, Рашид-ад-дин маннык ааттаах биис монголларга баарын туһунан олох ахтыбат. Арай XIX үйэҕэ булуллубут, XIII үйэтээҕи айымньы аатырар монгол «Ытык сэһэнигэр» сартауллары монгол төрүт бииһигэр киллэрэллэр. Кэлин XVIII үйэҕэ бу биис дьоно Бурятияга куотан кэлбиттэрэ, бурят омугар холбоспуттара. Бурятияҕа олорор сартауллар Бураев диэн ученай суруйарынан, билиҥҥэ диэри улахан, кыраһыабай муруннаах, атын буряттартан быдан хара, туспа быһыылаах-майгылаах, уһун ньолбоҕор сирэйдээх, сибиинньэ этин сиэбэт дьон буолар эбит. Бүлүүгэ сортоллор удьуордара дэнэр дьону саха омук биллиилээх ученайа Пантелеймон Петров эмиэ оннук көрүҥнээх дьон диэн суруйан, таһааран турар. Уонна бу Бүлүүттэн Тулагыга кэлэн олохсуйбут сортоллору орсуоллар диэн ааттыыллар эбит. Хайдах эрэ били иран тыллаах аатырар сарматтар аорсы (онно чугас осетин) диэн биис аатын санатар.

Source: original
Күүлэкээн (Бүлүү улууһа)

Күүлэкээн - Бүлүү улууһун Иккис Күүлэт нэһилиэгин киинэ. == Өссө маны көр == Бүлүү улууһа Иккис Күүлэт нэһилиэгэ == Сигэлэр == Официальный информационный портал Республики Саха (Якутия):Вилюйский улус Архыыптаммыт 2013, Атырдьах ыйын 21 күнүгэр. Саха Сирин нэһилиэктэрэ:Бүлүү нэһилиэктэрэ Официальный сайт МО «Город Вилюйск» Архыыптаммыт 2018, Бэс ыйын 20 күнүгэр. gosspravka.ru:Вилюйский улус

Source: original
Тутулуктаах сир

Тутулуктаах сир диэн Ил быhыытынан толору политика тутулуга суох буолуута эбэтэр суверенитета суох сир (территория). === Аустралия === Ашмор уонна Картье арыылара Ороhуоспа арыыта Кокос арыылара Корал байҕалын арыылара Аустралия Антарктикатааҕы сирэ Херд арыыта уонна Макдоналд арыылара Норфолк арыы === Дания === Фарер арыылара Гренландия === Франция === Клиппертон арыыта Француз Полинезията Майотт Саҥа Каледония Сен Бартельми Сен Мартен Сен Пьер уонна Микелон Уоллис уонна Футуна Француз Соҕуруу уонна Антарктикатааҕы сирдэрэ === Недерланд === Аруба Недерланд Антиллара === Саҥа Зеландия === Кук арыылара Ниуэ Токелау Росс сирэ === Норвегия === Буве арыыта I Бүөтүр арыыта Мод королева сирэ === Холбоhуктаах Хоруоллук === Ангилья Кайман арыылара Монтсеррат Питкерн арыылара Төркс уонна Кэйкос арыылара Соҕуруу Дьордьия уонна Соҕуруу Сэндуич арыылара Бермуда Брит Антарктикатааҕы сирэ Брит Виргин арыылара Фолклэнд арыылара Гибралтар Сент Хелена Акротири уонна Декелия Гернси Дьэрси Мэн арыыта === АХШ === Америка Самоата Бахо Нуэво Серранилья Гуам Навасса арыы Хоту Мариана арыылара Пуэрто Рико Pacific Remote Islands Marine National Monument Америка Виргин арыылара Уэйк арыы

Source: original
Тарабукина Надежда Петровна

Тарабукина Надежда Петровна - бэтэринээринэй билим дуоктара, СӨ Наукаларын Академиятын Государственнай Бирэмийэтин Лауреата. 1952 с. төрөөбүт. 1974 с. СГУ-ну бүтэрэн ветврач идэлээх. 1974-1976 сс. Орто Халыма оройуонун ветеринарнай лабороториятын бырааһа. 1976 с. ыла Саха сиринээҕи тыа хаһаайыстыбатын научнай-чинчийэр институтугар лаборотория сэбиэдиссэйэ. Саҥаны арыйыыга 4 РФ патеннаах. Ветеринарнай санитария уонна экология дьыалатыгар сэдэх специалист. СӨ Наукаларын Академиятын Государственнай Бирэмийэтин Лауреата. 2001 с. Ветеринарнай наука доктора. 2002 с. РНА естественнай наукаларын академига.

Source: original
Астана опера

Опера уонна балет судаарыстыбаннай тыйаатыра "Астана опера", Казахстаан Өрөспүүбүлүкэтин бастакы бэрэсидьиэнэ Нурсултан Назарбаев көҕүлээһининэн 2013 с. арыллыбыта. "Астана опера" - Киин Азия улахан тыйаатырдарыттан биирдэстэрэ - аан дойдутааҕы дьиэ-уот тутуутун бастыҥ үгэстэригэр олоҕуран тутуллубут, ону кытта кини тас көстүүтүгэр казахскай национальнай истиил чорботон тутуһуллубут. Тыйаатыр тиэхиниичэскэй өттүнэн хааччыллыыта аан дойду таһымыгар сөп түбэһэр. "Астана опера" репертуарыгар казах омук биллиилээх композитордарын айымньылара бааллар, ол курдук: "Биржан - Сара" М. Тулебаев, "Абай" А. Жубанов, Л. Хамиди, "Кыз Жибек" Е.Брусиловскай опералара, "Карагоз" Г.Жубанова муусукатыгар балет. Аан дойдутааҕы классикаттан, опернай испэктээхтэр: "Аида", " Травиата", "Дон Карлос" Дж. Верди, "Богема", "Тоска", "Мадам Баттерфляй", "Турандот" Дж.Пуччини, "Кармен" Ж.Бизе, "Севильский цирюльник" уонна фарс-опера "Шелковая лестница" Дж.Россини, " Евгений Онегин" П. Чайковскай, "Ромео и Джульетта" С.Прокопьев, "Спартак" А. Хачатурян, "Бахчисарайский фонтан" Б.Асафьев, "Баядерка" уонна "Дон Кихот" Л. Минкус, "Корсар" уонна "Жизель" А. Адан, "Коппелия" Л.Делиб; "Шопениана" уонна "Шехерезада" М. Фокин, "Роден" Б.Эйфман, "Собор Парижской Богоматери" Р.Пети, "Манон" К. Макмиллан уо .д.а.постановкалара. Сүрүн дирижер - Алан Бурибаев, балетнай труппа уус-уран салайааччыта - Алтынай Асылмуратова. Ону кытта, испэктээхтэри тас дойдулар уонна Казахстан култууратын биллиилээх диэйэтэллэрэ туруораллар - Франко Дзеффирелли, Юрий Григорович, Борис Эйфман, Джанкарло дель Монако, А. Бурибаев уонна атыттар; сценограф Эцио Фриджерио уонна көстүүмнэри уруһуйдааччы Франки Скуарчапино кыттыылаах. "Астана опера" сыанатыгар казахтар биллиилээх артыыстарын Бибигуль Тулегенованы, Алибек Днишевы, Айман Мусахаджаеваны, Нуржамал Усенбаеваны уонна атыттары кытта аан дойдутааҕы опера чаҕылхай сулустара Пласидо Доминго, Зубин Мета, Елена Образцова, Валерий Гергиев, Хосе Каррерас, Анна Нетребко, Марсело Альварес, Светлана Захарова, Ильдар Абдразаков бииргэ ыллаабыттара. "Астана операҕа" Милантан Ла Скала, Неаполь куораттан "Сан Карло" , Генуэттан "Карло Феличе" тыйаатырдар, Париж национальнай операта, Санкт-Петербуртан Мариинскай тыйаатыр гастроллаан ааспыттара. ЭКСПО-2017 чэрчитинэн, "Опералия" Пласидо Доминго вокалистар Норуоттар икки ардыларынааҕы күрэхтэрэ ыытыллыбыта. 2014 с. "Астана опера" аан дойдутааҕы турнета буолбута. Балаҕан ыйыгар, "Астана опера" Россияҕа "Большой театрга" ыалдьыттыырга былааннанар. "Астана опера" тыйаатыр Казахстан өрөспүүбүлүкэтин литэрэтиирэҕэ уонна ускуустубаҕа судаарыстыбаннай бириэмийэтин икки төгүллээх лауреата. А.Жубанов уонна Л. Хамиди "Абай"(2018) операларын иһин уонна классическай ускуустуба эйгэтигэр "Театральная площадка года"(Москва, Большой театр" России, 2019) диэн түһүмэххэ Норуоттар икки ардыларынааҕы "ВraVo" бириэмийэтин иһин.

Source: original
Күүс кээмэйэ

Күүс кээмэйэ - Сахалар былыр киһи күүһүн буутунан кээмэйдииллэрэ. Буут уон алта киилэҕэ тэҥнэһэр. Биэс уон буут 800 кг. Аҥар күүстээх киһи оччо ыйааһыннааҕы ат сыарҕатыгар ууруохтаах. Бухатыыр (бүтүн) күүстээх киһи сүүс бууту - ол аата 1600 кг көтөҕөр буолуохтаах. Чиэппэр күүстээх киһи сүүрбэ биэс бууту - 400 кг көтөҕүөхтээх. Чиэппэр күүстэн саҕалаан кэриҥнээх күүстээх киһи дэнэн бараллар. Сахаҕа ыйааһын кээмэйэ суох, онон күүһү буутунан кээмэйдээһин нууччаттан киирбитэ чуолкай. Бэчээккэ сороҕор бүтүн күүстээх киһи - 1000 кг, аҥар күүстээх - 500 кг, чиээппэр күүстээх 250 кг көтөҕөр диэн букатын олоҕо суох, сыыһа суруйуулар тахсаллар. Киилэ диэн хойут, Сэбиэскэй былаас кэмигэр киллэриллибит кээмэй. Вацлав Серошевскай көтөҕөр күүһү буутунан кээмэйдээһин туһунан “Якуты” диэн кинигэтигэр суруйан турар. == Туһаныллыбыт сирдэр == В.А. Кондаков “Урукку дьыллар уорҕаларыгар” Дьокуускай, “Бичик”, 1995 c.

Source: original
Астраханнааҕы судаарыстыбаннай консерватория

Астраханнааҕы судаарыстыбаннай консерватория, АСК - Арассыыйаҕа Астрахань куоракка баар судаарыстыбаннай муусукаалынай үрдүк үөрэх тэрилтэтэ. == Устуоруйата == Астрахань консерваторията 1969 сыллаахха аһыллыбыт. Аһыллыытыгар улахан оруолу профессор М. А. Этингер, композитор А. Н. Холминов уоннаи М. П. Максакова оонньообуттар. 1969 с. тохсунньу ыйга ССРС Миниистирдэрин Сэбиэтэ Астрахань куоракка консерватория арыйар туһунан уураах ылыммыт. Куорат кэмитиэтэ, консерваторияҕа үөрэх куорпуһа буоллун диэн, билигин архитектура пааматынньыга буолан турар эргэ дьиэни биэрбит. 1969-1970 сс.дьиэҕэ хаппытаалынай өрөмүөнү ыытаннар бөлөҕүнэн уонна биирдиилээн дьарыкка 60 кылааһы, 20-тэн тахса административнай уонна көмө хостордоох буолбут. 1970 с.муус устар ыйга В. И. Ленин төрөөбүт күнүгэр 400 миэстэлээх концертнай саалалаах сүрүн үөрэнэр куорпус үлэҕэ киирбит. 1971 с.консерваторияны В. С. Кузнецов салайбыт. 1974 с. бастакы устудьуоннар үөрэнэн тахсыбыттар. Консерватория 40 сыл үлэлээбитин тухары 3000 араас испэссээлинэстээх музыканы үөрэтэн таһаарбыт. Консерватория выпусниктара бас Анатолий Бабыкин уонна тенор Олег Биктимиров Большой тыйаатыр солистара буолбуттар. 1975 с.консерваторияҕа Чехия фирмата "Ригер-Клос" оҥорор органа баар буолбут. 1998 с. аспирантура арыллыбыт. Билиҥҥи кэмҥэ консерватория салайааччыта Арассыыйа бэдэрээссийэтин үтүөлээх артыыһа, бэрэпиэссэр А. В. Мостыканов. Консерватория штатыгар - 4 искусствоведение дуоктара, 2 бэрэпиэссэр, 9 искусствоведение хандьыдаата үлэлииллэр. Норуоттар ыккардыларынааҕы биллиини ылбыттар -симфоническай оркестр, нуучча норуодунай үнүстүрүмүөннэрин оркестра, опернай студия, "Скиф", "Ната-бене трио"- устудьуоннар уонна педагогтар ансаамбыллара, скрипачтар уонна альтистар ансаамбыллара. == Үөрэх == Астраханнааҕы судаарыстыбаннай консерваторияҕа 10 кафедра баар: 1. Фортепиано 2. Камернай уонна концертмейстерскай бэлэмнэнии 3. Фортепиано, струннай уонна духовой норуодунай үнстүрүмүөннэр. 4. Сольнай ырыа уонна опернай бэлэмнэнии 5. Хоровой дирижирование 6. Муусука устуоруйата уонна түөрүйэтэ 7. Уопсай гуманитарнай биридимиэттэр. == Рейтиннэрэ == АСК - Астраханнааҕы судаарыстыбаннай консерватория Арассыыйа үрдүк үөрэҕин тэрилтэлэригэр 471-с миэстэ. Астраханскай уобалас үрдүк үөрэх тэрилтэлэригэр 4-с миэстэ. Астрахань куорат үрдүк үөрэҕин тэрилтэлэригэр 4-с миэстэ.

Source: original
Хонуу боруута

(нууч. Хвощ полевой) (лат. Equisetum arvense) == Ойуулаан көрдөрүү == Элбэх сыллаах оттоох үүнээйи, үрдүгүнэн 50 см дылы буолар. Силиһэ салаалардаах, буорга дириҥник киирэр, бытархай силис умнаһынан уонна мээчик курдук аһынан бүрүллэр. Спораны илдьэ сылдьар умнастар эрдэ саас баар буолаллар. Кинилэр үрдүлэригэр спораны илдьэ сылдьар куоластар уонна уларыйбыт көрүҥнээх сэбирдэхтэр кытта сайдан бараллар, аллара өттүгэр спорангийдаах споралар баар буолаллар. Споралар ыһыллыбыттарын кэннэ умнастар түргэнник өлөллөр. Ол силистэртэн сотору сайыҥҥы, көнөтүк турар, от күөх куолаһа суох, синньигэс, сэбирдэҕэ суох, элбэх лабаалаах салаалар үүнэллэр. Үүнээйи элбэх кремниевай кислоталаах буолан хатыылаах курдук буолар. Боруу споранан ууһуур. Хонуу боруута Россия сиригэр барытыгар тарҕаммыт, ол эрээри уһук хоту уонна кумах куйаарга суох. Ходуһаҕа, өрүс уонна суол кытыытыгар, аппа эниэтигэр, ханааба аттыгар, кумах уонна туой карьердарга үүнэр. == Аска туттуу == Спораны илдьэ сылдьар куоластар уонна эдэр сүмэлээх умнастар аска туһаналлар. Кинилэртэн миин, запеканка, бэрэски начыыҥкатын оҥороллор. Хаһааска бэлэмнииргэ борууну туустууллар. == Эмтээх уратыта == Боруу сүһүрүү утары, дезинфикционнай, мочегоннай, хааны тохтотор, кардиотоническай, бүтүн организмы бөҕөргөтэр, бааһы оһорор уонна хабархай дьайыылаах. Боруу уу-туус балансы бэрээдэктииргэ, холестерины, токсичнай веществолары , шлактары таһаарарга көмөлөһөр. Үүнээйини гипертоническай ыарыыны, атеросклероз, подаграны уонна куһаҕаннык оһор баастары эмтииргэ сборга киллэрэллэр. Боруу народнай уонна научнай медицинаҕа мочегоннай уонна сүһүрүү утары бүөр уонна хабах ыарыытыргар, араас этиологиялаах иһиилэргэ уонна эссудативнай плевритка эмп курдук ордук биллэр. Боруу ото ревматизмҥа, үөс уонна бүөр тааһыгар, куртахха уонна оһоҕоско саҥа үөскээһиннэргэ, харах ыарыыларыга, үчүгэйдик хааны тохтотор араас иһинээҥҥи уонна таһынааҥҥы хаан барыытыгар эмп курдук туттуллар. Үүнээйиттэн препараттар хроническай бааһырыыга, уонна свищтарга, баастарга, белляр спринцеваниялыырга, атах ваннатыгар уонна себореянан ыалдьа сылдьарга төбө сууйуутугар таһынааҕы эмп курдук аныыллар. Боруу мочегоннай чэй састаабыгар киирэр. == Туттуллубут литература: == 1. Домашняя аптечка из якутских трав / [сост. Р. Е. Винокурова]. - 2-е изд. - Якутск: Якут. край,2008. - 36 с.: ил. 2. Пастушенков Л. В., Пастушенков А. Л., Пастушенков В. Л. Лекарственные растения: Использование в народной медицине и быту. - Л.: Лениздат, 1990. - 384 с., ил. 3. Лотова Л. И. Ботаника. Морфология и анатомия высших растений: учебник для студентов вузов, обучающихся по биологическим специальностям/ Л. И. Лотова. - 4-е изд., доп. - Москва : URSS, 2010.

Source: original
Термокарст

Термокарст - ирбэт тоҥ тарҕаммыт уобаластарыгар сир аннынааҕы муус уонна муустаах боруода ирэрин кытары сибээстээх ньуур сиҥниитэ уонна дьиппинийиитэ. Т. климат сылыйыытыттан, тыаны кэрдэн, уоттаан, сири хорутан ньуур сылааһын балапсатын кэһэртэн үөскүүр. Т. рельеф араас көрүҥнэрин биэрэр: алаас, быллаар, куобах уоһа, дүөдэ, күөл оҥхойо, сиҥнии. == Ылыллыбыт сирэ == Саха сирин географията: Орто оскуола 9 кылааhыгар уорэнэр кинигэ/ И.И. Жирков, Г.Н. Максимов, О.М. Кривошапкина: -Дьокуускай: Бичик, 2002. -288 с.

Source: original
Андреев Николай Иннокентьевич

Андреева Николай Иннокентьевич (1933 с. ыам ыйын 22 күнэ, Хаҥалас нэһилиэгэ, Сунтаар оройуона - 1993 с.). == Олоҕун олуктара == · Сунтаар улууһун Хаҥалас нэһилиэгэр 1933 с. ыам ыйын 22 күнүгэр төрөөбүтэ. · 1952-53 сс . - Кутана сэттэ кылаастаах оскуолатыгар пионер баһаатайа, физкультура уонна география учуутала · 1955-1957 сс. - комсомол Сунтаардааҕы райкомугар инструктор · 1957 с. СГУ биолого-географическай факультетын, география салаатын студена буолар. Үөрэҕэр туйгун студены М.В.Ломоносов аатынан Москватааҕы государственнай университет географическай факультетыгар көһөрбүттэрэ. · 1963 с. - МГУ-ну ситиһиилээхтик бүтэрэн төрөөбүт дойдутугар географ-геоморфолог идэтин ылан эргиллибитэ. · 1963-1971 сс. - Арыылаах сэттэ кылаастаах оскуолатын дириэктирэ · 1971-1979 сс. - Бордоҥ орто оскуолатыгар учууталынан, үөрэх чааһын сэбиэдиссэйинэн, дириэктэринэн үлэлиир. · 1979-1987 сс. - Кутана орто оскуолатын дириэктирэ. · 1987- 1993 сс. - Кутана орто оскуолатын география уонна обществознания учуутала. Кутана кыраайы үөрэтэр мусуойун лабараана == Наҕараадалара == РСФСР үөрэҕириитин туйгуна “Үлэ бэтэрээнэ» мэтээл

Source: original
Род Серлинг

Родман Эдуард Серлинг (Rodman Edward Serling) диэн АХШ сценариһа, драматурга, телевидение продюсера, ыытааччыта, кэпсээнньитэ. Род Серлинг (Rod Serling) диэн аатынан биллэр. 1950-c сылларга телевидение драмаларынан аатырбыта. Ордук уһулуччулаах үлэтэ Барык түөлбэ телесериал буолар. Серлинг политиканан көхтөөхтүк дьарыктанара, телевидение халыыптарын бодолуурга көмөлөспүтэ. Кини Холливуд "кыыһырымтаҕай ыччата" диэн биллэрэ. Телевидение тойотторун уонна үбүлээччилэрин кытта араас мөккүөрдээх ыйытыктар тула харсыһара, олор ахсааннарыгар цензура, расизм, сэрии. Род Серлинг Emmy Awards бириэмийэ алта төгүллээх кыайыылааҕа, Барык түөлбэ телесериал иһин 1962 сыллааҕы Golden Globe Awards бириэмийэ кыайыылааҕа. == Фильмографията == 1953: Old MacDonald Had a Curve (Kraft Television Theatre) 1955: Patterns (Kraft Television Theatre) 1955: The Rack (The U.S. Steel Hour) 1956: Patterns (киинэ) 1956: The Arena (Studio One) 1956: Requiem for a Heavyweight (Playhouse 90) 1957: The Comedian (Playhouse 90) 1958: Bomber's Moon (Playhouse 90) 1958: A Town Has Turned to Dust 1958: Saddle the Wind 1958: The Velvet Alley 1959-64: The Twilight Zone (телесериал) 1960: The Man in the Funny Suit 1962: Ichabod and Me (актер, "The Celebrity" эпизод) 1962: Requiem for a Heavyweight (киинэ адаптация) 1963: The Yellow Canary 1964: Seven Days in May 1964: A Carol for Another Christmas (телефильм) 1965-66: The Loner (телесериал) 1966: The Doomsday Flight (телефильм) 1968: Planet of the Apes (Майкл Уилсоннуун сценаристар) 1968-75: The Undersea World of Jacques Cousteau (телесериал; кэпсээнньит) 1970-73: Night Gallery (телесериал) 1972: The Man (сценарист) 1972: Ironside (актер, "Bubble, Bubble, Toil, and Murder" эпизод) 1973: Encounter with the Unknown (кэпсээнньит) 1974: UFOs: Past, Present, and Future (документал киинэ) 1974: Phantom of the Paradise (кэпсээнньит) 1994: Rod Serling's Lost Classics (өлбүтүн кэннэ тахсыбыт телефильм) 2000: A Storm in Summer (1970 сыллааҕы сценарийынан) == Литэрэтиирэ == Parisi, Nicholas. (2018) Rod Serling: His Life, Work, and Imagination. University Press of Mississippi. DeVoe, Bill. (2008) Trivia from The Twilight Zone. Albany, GA: Bear Manor Media. Engel, Joel. (1989) Rod Serling: The Dreams and Nightmares of Life In the Twilight Zone. Contemporary Books. Grams, Martin. (2008) The Twilight Zone: Unlocking the Door to a Television Classic. Churchville, MD: OTR Publishing. Nicholls, Peter (1979) Encyclopedia of Science Fiction Granada. Zicree, Marc Scott. (1992) Twilight Zone Companion Silman-James Press. == Сигэлэр == IMDb

Source: original
Киин Азия

Киин Азия (нууч. Центральная Азия) - Азия киинигэр баар оройуон. Киин Азия5а хас да дойду киирэр, холобур, Казахстаан уонна Монголия киирэллэр. Онно сүүнэ улахан хаптал-хайалар, нагорьелар холбоһолбу-солбу сыталлар, ыаллыы территорияларыттан баараҕай сис-хайаларынан араарыллаллар . Киин Азияны рельебинэн икки чааска үллэриэххэ сөп. Соҕурууҥу чааһын муора таһымыттан 4500 м үрдүктээх киэҥ Тибет нагорьета ылар. Сиргэ атын ханнык да нагорье итиччэ улахан үрдүгэ суох. Нагорьены бары өттүнэн итиннээҕэр өссө үрдук сис-хайалар тулалаан тураллар. Сис-хайалар нагорьены бэйэтин эмиэ быһа охсон ааһаллар. Күүстээх тыаллардаах, тымныылардаах кураан, хаҕыс климат хайалары түргэнник алдьатар. Кырыылаах бытархай таас, бөдөҥ, бытархай үлтүркэйдэр хайалар тэллэхтэригэр дьапталлаллар, сир ньуурун сыыйа дэхсилииллэр. Киин Азия хоту өттүнэн намтыыр, ол эрээри онно да сир ньуура муора таһымыттан 1200 м үрдүк. Уобалас ити өттө Тибеттэн Куньлунь сис-хайатынан араарыллар. Онно Гоби кураацы куйаар сытар. Ити туойдаах, таастаах сүүнэ киэҥ куйаар сорох сирдэринэн кырыылаах бытархай, мүлүктэй тааһынан бүрүллэр. Киин Азия климатын сүрүн уратыта - тосту континентальнай - уобалас географическай балаһыанньатыттан, рельебиттэн тутулуктаах. Уобалас кыһына тымныы, сайына куйаас. Температуралар сууккатааҕы халбаҥнааһыннара олус улахан. Күнүс температура 30℃ тиийэ үрдүүр, оттон түүн таастар, сэдэх үүнээйилэр кырыа булаллар. Салгын муҥутуур температураларын сыллааҕы амплитудалара өссө ордук улахан, күүстээх тымныыларга кыра өрүстэр түгэхтэригэр тиийэ дөйө тоҥоллор. Ол оннугар сайын 40℃ тиийэ кэриэтэ куйаас буолар. Үрдүк сис-хайалар Киин Азияҕа океаннартан сииктээх салгын маассата киириитин мэһэйдииллэр. Сис-хайалар эниэлэригэр аҕалыллар сөҥүү түһэр. Гобига сөҥүү итиннээҕэр арыый элбэх. Киин Азияҕа өрүстэр аҕыйахтар. Уобалас кытыыларынааҕы океан диэки хайыспыт сис-хайалар эниэлэригэр эрэ балачча элбэх сөҥүү түһэр, итилэртэн Азия бөдөҥ өрүстэрэ - Хуанхэ, Янцзы, Меконг - саҕаланаллар. Кыра өрүстэр кумахха иҥэн сүтэллэр эбэтэр сүүрүгүрбэт күөллэргэ түһэллэр. Күөллэртэн сорохторо сөҥүү түһүүтүттэнибиэрэктэрин линиятын уларыталлар. Онуоха холобурунан Лобнор күөл буолар. Киин Азия улахан өттө уулаах бассейннарга киирсэр. Киин Азия - бу сүүнэ улахан кураайытыҥы, кураацы куйаардар киэлилэрэ. Итилэр дьадаҥы, сэдэх үүнээйилээхтэр, сүүһүнэн километры тайыыллар. Гоби сөҥүү арыый элбэхтик түһэр илин, хоту өттүлэригэр эрэ кураанах стептэр бааллар. Саамчай иччитэх, сылдьарга эрэйээх кураайы куйаар - Такла-Макан - үксүгэр кумах барханнар кирээдэлэрэ буолан сытар. Киин Азияҕа монголлар, китаецтар олороллор. Сэдэх нэһилиэнньэ үксүн сүөһүнү - барааннары, сылгылары - иитиинэн дьарыктаналлар. Кыһын хаар аҕыйахтык түһэр буолан, сүөһүнү сыла быча мэччитэллэр. Оазистарга,өрүстэр хочолоругар эрэ сэлиэһинэйи, дьэһимиэни, араас оҕуруот астарын үүннэрэллэр. == Өссө маны көр == Орто Азия

Source: original