AlmaznayaGroza/cyrillic-language-classification huggingface dataset:
Куокканен, Рауна

Куокканен Рауна (фин. Rauna Kuokkanen, йина 1971 шарахь, Утсйокехь) - финнийн Ӏилманча-политологи, Финляндин саамийн векал. Политологин а, экологин оьздангаллин а областехь Ӏилманан талламаш беш йу, доккхаха долчу декъана, белхийн тематика йоьзна йу орамера къаьмнийн проблематикица. Кхин а йевза къилбаседасаамийн маттера ингалсан матте гочдархо санна. == Биографи == Куокканен Рауна йина 1971 шарахь Финляндин къилбаседера Утсйокехь саамийн доьзалехь, цуьнан да - редактор Эйно Куокканен (вина 1945), нана - гӀарайаьлла саамийн йаздархо а, хьехархо а Палтто Кирсти (йина 1947). Лакхара дешар дешна Оулун университетехь «саамийн мотт а, литература а» говзалла Ӏамош. Педагогикера докторан диссертаци даьккхира Канадехь, Британин Колумбин университетехь. Торонтон университетехь (Канада) политологин профессор йу. Каутокейнора (Норвеги) Лакхара саамийн ишколан деканан декхарш кхочушдийриг. Дукха шерашкахь саамийн бакъонаш ларйира, лелайо шина маттахь блог (къилбаседа саамийн а, ингалсан а меттанашкахь). Была основателем и председателем организации молодых саамов Финляндии Suoma Sámi Nuorat. 2001 шарахь Куокканена редакцица зорба туьйхира саамийн литературин хӀокху заманан антологи Juoga mii geasuha. 2011 шарахь Куокканен Раунас шен нанас йаздина берийн жайна гоч а дина, ингалсан маттахь жайна зорба туьйхира, цуьнан цӀе - The White Stone (къ-саамийн. Vilges geađgi). == Цхьадолу белхаш == Juoga mii geasuha: Sámi girječálliid searvvi antologiija. - Davvi Girjii, 2001. - ISBN 9788273744500.(къ/седа-саам.) Reshaping the University: Responsibility, Indigenous Epistemes and the Logic of the Gift. - University of British Columbia Press, 2008. - ISBN 9780774813570.(ингалс.) The Politics of Form and Alternative Autonomies: Indigenous Women, Subsistence Economies and the Gift Paradigm. - The Institute on Globalization and the Human Condition, 2007.(ингалс.) Boaris dego eana: eamiálbmogiid diehtu, filosofiijat ja dutkan. - ČálliidLágádus, 2009. - ISBN 9788292044704.(къ/седа-саам.) == Хьажоргаш == Hirvonen, V.. Paltto, Kirste (1947-) : kirjailija, opettaja : [фин.] // Kansallisbiografia-verkkojulkaisu. Studia Biographica 4. - Helsinki : Suomalaisen Kirjallisuuden Seura, 2010. - 15 tammikuun. - Вистхиларан терахь: 22.03.2018. - ISSN 1799-4349. (Биография Кирсти Палтто, матери Рауны Куокканен.) Marten P. On the other side of the Arctic («На другой стороне Арктики»): интервью с Рауной Куокканен (инг.). Министерство иностранных дел Финляндии (2009). ТӀекхочу дата: 2015 шеран 17 август. Архивйина 2015 шеран 17 августехь Рауна Куокканен: список публикаций

Source: original
Тепетате де Негрете (Пенхамо)

Тепетате де Негрете - Мексикин Гуанахуато штатан Пенхамо муниципалитетера нах беха меттиг. == Географи == Тепетате де Негрете лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь. == Климат == Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 - 22 °C. == Истори == 1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу. == Литература == Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. - Екатеринбург: У-Фактория, 2006. Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. - М.: Наука, 1979. - 168 с. Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. - М.: Высшая школа, 2005. - 495 с. - ISBN 5060045196. Новая история стран Европы и Америки XVI-XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. - М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. - 703 с. - ISBN 9785691015564. Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. - М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. - 463 с. - ISBN 569100607X. == Хьажоргаш == Мексикин бахархой.(испан.)

Source: original
Голуха (станци)

Голуха (оьрс. Голуха) - Российн Федерацин Алтайн мехкан Заринскан кӀоштара эвла. == Климат == Кхузахь климат барамера а, чӀогӀа континенталан а йу, кхоллало Атлантикера, Арктикера, Малхбален Сибрехара, Йуккъерчу Азера сих-сиха хийца а луш кхочучу хӀаваан массаш бахьнехь. Маршах кӀезиг йолуш хенан хӀоттам хилар бахьнехь алссама маьлхан радиации кхачайо кхуза. Малх лепаран дохаллин йуккъера барам 2000-2300 сахьт шарахь бу, цхьаьнатоьхна радиацин барам кхочу 4500-4800 МДж/м2 шарахь. == Сахьтан аса == Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7. == Хьажоргаш == Заринскан кӀоштан индексаш

Source: original
Новобратски (Житомиран область)

Новобратски (укр. Новобратське) - Украинин Житомиран областан Коростенан кӀоштара эвла. == Климат == Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу - июль (мангалан), уггаре а шийла - январь (кхолламан). == Cахьтан аса == Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт йухахьовзадо. == Хьажоргаш == Житомиран областан индексаш

Source: original
Некрасова (Круглин кӀошт)

Некрасова (белорус. Някрасава) - Белоруссин Могилёвн областан Круглин кӀоштара эвла. == Климат == Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело. == Хьажоргаш == Белоруссин индексаш Архивйина 2020-10-29 - Wayback Machine Кеп:Круглин кӀошт

Source: original
Бордо Бланко, Ранчо эль Саградо (Апасео эль Гранде)

Бордо Бланко, Ранчо эль Саградо - Мексикин Гуанахуато штатан Мексика, Апасео-эль-Гранде муниципалитетера нах беха меттиг. == Географи == Бордо Бланко, Ранчо эль Саградо лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь. == Климат == Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 - 22 °C. == Истори == 1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу. == Литература == Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. - Екатеринбург: У-Фактория, 2006. Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. - М.: Наука, 1979. - 168 с. Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. - М.: Высшая школа, 2005. - 495 с. - ISBN 5060045196. Новая история стран Европы и Америки XVI-XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. - М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. - 703 с. - ISBN 9785691015564. Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. - М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. - 463 с. - ISBN 569100607X. == Хьажоргаш == Мексикин бахархой.(испан.)

Source: original
Уерта эль Ваден (Текпан де Галеана)

Уерта эль Ваден - Мексикин Герреро штатан Текпан-де-Галеана муниципалитетера нах беха меттиг. == Географи == Уерта эль Ваден лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа. == Климат == Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C. == Истори == Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин. 1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу. == Литература == Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. - Екатеринбург: У-Фактория, 2006. Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. - М.: Наука, 1979. - 168 с. Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. - М.: Высшая школа, 2005. - 495 с. - ISBN 5060045196. Новая история стран Европы и Америки XVI-XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. - М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. - 703 с. - ISBN 9785691015564. Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. - М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. - 463 с. - ISBN 569100607X. == Хьажоргаш == Мексикин бахархой.(испан.)

Source: original
Европин кхеташо

Европин Кхеташо - Европин пачхьалкхийн а, мехкийн а бакъонийн стандартийн а, адамийн бакъонийн а, демократин кхиаран а, низамийн а, оьздангаллин йукъаметтигийн декъашкара шен декъахошна цхьаьнагӀуллакхдарехь гӀолоцу дуьненайукъара кхоллам бу. == Емалалла == ТӀаьхьарчу шерашкахь Европин Кхеташо емала йо цуьнан декъахоша низам дохоран гӀийла реакци ярна. Иштта, Human Rights Watch 2014 шарахь дуьйна кхайкхадора Азербайджанехь «гуттаренна бакъоларъярхой а, диссиденташ а хьийзабо, иза тешалла ду Европин Кхеташонан хьалхара декхарш кхочуш данне а ца даран» бохуш. Иштта кепара, European Stability Initiative гайтира 2013 шарахь Европин Кхеташонан Парламентан ассамблейхь, Азербайджанехь политика бахьнехь чубоьхкинчеран гӀуллак повесткера йукъара даккхаро. == Хьажоргаш == Официальный сайт Совета Европы Устав Совета Европы(оьр.) Официальный перевод для ратификации. Лондон, 5 мая 1949 года Информационный центр СЕ в России Архивйина 2014-03-29 - Wayback Machine(оьр.) Guerrieri, Sandro. From the Hague Congress to the Council of Europe: Hopes, achievements and disappointments in the parliamentary way to European integration (1948-51) (en) // Parliaments, Estates and Representation : journal. - 2014. - Vol. 34, no. 2. - P. 216-227. - DOI:10.1080/02606755.2014.952133. Dedman, Martin. The Origins and Development of the European Union 1945-1995(ингалс.). - 2006. - ISBN 9780203131817. - DOI:10.4324/9780203131817.

Source: original
Сан Джовани (Терамо)

Сан Джовани () - Италин Абруццо регионан Розето-дельи-Абруцци коммунера эвла. == Климат == Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла. == Литература == Gino Moliterno, ур. (2003). Encyclopedia of Contemporary Italian Culture. Routledge; Routledge World Reference. ISBN 0415285569. Catherine B. Avery, ур. (1972). The New Century Italian Renaissance Encyclopedia. Simon & Schuster. ISBN 0136120512. Итали // Итали - Кваркуш. - М. : Советская энциклопедия, 1973. - (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров ; 1969-1978, т. 11).

Source: original
Праделано (Тренто)

Праделано () - Италин Трентино-Альто-Адидже регионан Пьеве-Тезино коммунера эвла. == Климат == Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла. == Литература == Gino Moliterno, ур. (2003). Encyclopedia of Contemporary Italian Culture. Routledge; Routledge World Reference. ISBN 0415285569. Catherine B. Avery, ур. (1972). The New Century Italian Renaissance Encyclopedia. Simon & Schuster. ISBN 0136120512. Итали // Итали - Кваркуш. - М. : Советская энциклопедия, 1973. - (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров ; 1969-1978, т. 11).

Source: original
Скалув

Скалув () - Польшин Великопольскан воеводаллин Козмин-Велькопольский гминера эвла. == Климат == Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу - июль (мангалан), уггаре а шийла - январь (кхолламан). == Хьажоргаш == «Morąg - z dziejów miasta i powiatu», Pojezierze, Olsztyn 1973 Мякотин В. А. Воеводство // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). - СПб., 1890-1907.

Source: original
Чапаев, Ваха Хасанович

Ва́ха Хаса́нович Чапа́ев (1952 шеран 5 декабрь, Семипалатинск, Казахийн ССР, СССР) - нохчийн дзюдоист, Нохчийн Республикин спортан министран когаметтаниг, Российн Сийлахь тренер. == Цо кхиинарш == Абдулаев, Герман - Российн чемпионатийн толамхо а, совгӀатхо а; Магомадов, Зелимхан - Российн чемпионатийн совгӀатхо а, толамхо а, масийттуза Европин чемпион, масийттуза дуьненан чемпионатийн совгӀатхо; Баиев, Хасан - США самбон чемпион, США ийина кепар латаран чемпион, дзюдон Ӏаьржа доьхка дерг, йаздархо. == Хьажоргаш == Мовлади Абдулаев. Ваха Чапаев (бил-боцу.). Энциклопедия чеченского спорта (2013 шеран 23 май). ТӀекхочу дата: 2015 шеран 1 июль.

Source: original
Сойолапа (Котастла)

Сойолапа - Мексикин Веракрус штатан Котастла муниципалитетера нах беха меттиг. == Географи == Сойолапа лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь. == Климат == Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 - 26 °C (72 - 79 °F). Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу. == Истори == ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира. 1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу. == Литература == Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. - Екатеринбург: У-Фактория, 2006. Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. - М.: Наука, 1979. - 168 с. Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. - М.: Высшая школа, 2005. - 495 с. - ISBN 5060045196. Новая история стран Европы и Америки XVI-XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. - М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. - 703 с. - ISBN 9785691015564. Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. - М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. - 463 с. - ISBN 569100607X. == Хьажоргаш == Мексикин бахархой(испан.)

Source: original
Поняти-Велики

Поняти-Велики (пол. Poniaty Wielkie) - Польшин Мазовин воеводаллин Винница гминера эвла. == Климат == Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу - июль (мангалан), уггаре а шийла - январь (кхолламан). == Хьажоргаш == «Morąg - z dziejów miasta i powiatu», Pojezierze, Olsztyn 1973 Мякотин В. А. Воеводство // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). - СПб., 1890-1907.

Source: original
Войтенки

Войтенки (укр. Війтенки) - Украинин Харьковн областан Валкин кӀоштара эвла. == Климат == Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу - июль (мангалан), уггаре а шийла - январь (кхолламан). == Cахьтан аса == Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт йухахьовзадо. == Хьажоргаш == Харьковн областан индексаш

Source: original
Брасловче

Брасловче - Словенин Брасловче (община) йукъараллера эвла. == Географи == Майда - 13,8 км². ХӀордан сизал локхалла 306,8 метр. == Климат == Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу - июль (мангалан), уггаре а шийла - январь (кхолламан). == Хьажоргаш == Словения // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. - 3-е изд. - М. : Советская энциклопедия, 1969-1978. Словения // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. - Екатеринбург: У-Фактория, 2006. Поспелов Е. М. Географические названия мира. Топонимический словарь / отв. ред. Р. А. Агеева. - 2-е изд., стереотип. - М.: Русские словари, Астрель, АСТ, 2002. - 512 с. - 3000 экз. - ISBN 5-17-001389-2.

Source: original
Каменчане

Каменчане (белорус. Камянчане) - Белоруссин Гроднон областан Ивьенан кӀоштара эвла. == Климат == Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело. == Хьажоргаш == Белоруссин индексаш Архивйина 2020-10-29 - Wayback Machine Кеп:Ивьенан кӀошт

Source: original
Сакона (Торино)

Сакона () - Италин Пьемонт регионан Коассоло-Торинезе коммунера эвла. == Климат == Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла. == Литература == Gino Moliterno, ур. (2003). Encyclopedia of Contemporary Italian Culture. Routledge; Routledge World Reference. ISBN 0415285569. Catherine B. Avery, ур. (1972). The New Century Italian Renaissance Encyclopedia. Simon & Schuster. ISBN 0136120512. Итали // Итали - Кваркуш. - М. : Советская энциклопедия, 1973. - (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров ; 1969-1978, т. 11).

Source: original
Верольский, Юрий Борисович

Верольский Юрий Борисович (1929 шеран 6 апрелехь, Соьлжа-ГӀала - 2004 шеран 30 майхь, Тамбов) - советийн а, российн а йаздархо, литературхо, Нохч-ГӀалгӀайн АССР йаздархойн бертан декъашхо (1991 шо), РСФСР Халкъан серлонан тӀехдикахо (1964 шо), Нохч-ГӀалгӀайн АССР Хьакъдолу оьздангаллин белхало (1988 шо). == Биографи == Вина 1929 шарахь гӀуллакхехь болчеран доьзалехь. 1952 шарахь чекхйаьккхина Соьлжа-ГӀалин хьехархойн институтан историн-филологин факультет. 1952 шарахь оьрсийн меттан а, литературин а хьехархо болхбан волавелла Туркестанан-Сибрехан цӀерпоштнекъан Защита станцера йуккъерачу ишколехь. 1954-1961 шерашкахь Соьлжа-ГӀалара No 106 йолчу йуккъерачу ишколан хьехархо вара. 1960-1995 шерашкахь болхбина Нохч-ГӀалгӀайн хьехархойн институтан литературин кафедрехь. Ассистент тӀиера доцент тӀекхаччалц дӀавахана. Литература, мохкӀамор, педагогика, литератураӀамор ишколехь хьехаран гӀуллакхаш хьоьхура. Литературин хьехархочун гӀоьнна Ӏилманан-практикан конференцешкара методикан гуламаш хӀитта а йора, редакци а йора. Хьехархо а, литературин мохкӀаморан говзанча а санна лар йитина ца Ӏаш, Нохчийн Республикера дуккха а бевзаш болу йаздархойн, журналистийн, йукъараллин гӀуллакххойн хьехамхо хилира цунах. Соьлжа-ГӀалахь литературин-мохкӀаморан музей йан дагадеанчарех цхьаъ вара. Хилла штатехь воцу «Соьлжа-ГӀалин белхало», «ГӀебартойн-балкхаройн бакъдерг», «Тамбовн дахар» газетийн корреспондент. Зорбатоьхна «Дон», «Халкъан дешар», «Литература ишколехь», кхин а журналашкахь. 1995 шарахь Нохчийчохь тӀом хилар бахьнехь кхалха дийзира Тамбов. Болхбира Тамбовн дешаран белхалойн квалификаци айаран институтан гуманитаран дисциплинаш хьехаран кафедран доцент. == Библиографи == «Литературин-мохкӀаморан болх ишколехь» (Соьлжа-ГӀала, 1961 шо); «Нохч-ГӀалгӀайчоь оьрсийн советийн литературехь» (Соьлжа-ГӀала, 1965 шо); «Кавказо динарш» (Соьлжа-ГӀала, 1980 шо); «Пушкинан тачанаш тӀехула» (Тамбов, 1999 шо). === Байтийш гуламаш === «Ленинан урам» (Соьлжа-ГӀала, 1960 шо); «Синтем байна латта» (Соьлжа-ГӀала, 1984 год); «Къилбехьа кораш» (Соьлжа-ГӀала, 1991 год); «Дийнан шорте. Нохчийчоь-Тамбов» (Тамбов, 1996 год). == Литература == Адиз Кусаев. Поиски и находки краеведа // Столица+ : газета. - 2004. - No 21. - С. 7. Юбилей // Вайнах : журнал. - 2009. - No 4. - С. 32.

Source: original
Крикет

Кри́кет (инг. cricket) - командан вовшах хьакхацалуш спортан тайп. Иза ду бита а, буьрка а лелош йолу ловзарашна юкъадогӀуш. Крикет кхоллаелла XVI бӀешарахь Англин къилбехь. XVIII бӀешо чекхдолуш хенахь иза хилира халкъан спортан тайп. Йоккха Британин экспанси бахьнехь иза дуьне ма-дду дӀасаяржира. Хьалхара гулйина командийн ловзараш хилира XIX бӀешо юкъакхаьчча. ХӀора командехь хуьлу 11 стаг. Крикетех ловзу буц йолу байн тӀехь. И бай эллипсан кепехь хила беза. Майдан юккъехь хуьлу деакӀов дакъа - «питч». Питч хуьлу 22 ярд беха а, 10 фут шуьра а. Питчан готта агӀонашкахь шиъ дечка «ков» хуьлу. Питчан йисташкахь ловза дакъеш къастадо кхоьчу майданех леррина дина сизнашца («кризаш»). == Литература == Altham H. A History of Cricket, Volume 1 (to 1914). - George Allen & Unwin, 1962. Birley D. A Social History of English Cricket. - Aurum, 1999. Bowen R. Cricket: A History of its Growth and Development. - Eyre & Spottiswoode, 1970. Buckley G. B. Fresh Light on 18th Century Cricket. - Cotterell, 1935. Haygarth A. Scores & Biographies, Volume 1 (1744-1826). - Lillywhite, 1862. - ISBN 1-900592-23-1. Major J. More Than A Game. - HarperCollins, 2007. Maun I. From Commons to Lord's, Volume One: 1700 to 1750. - Roger Heavens, 2009. - ISBN 978-1900592529. McCann T. Sussex Cricket in the Eighteenth Century. - Sussex Record Society, 2004. Underdown D. Start of Play. - Allen Lane, 2000. - ISBN 0-7139-9330-8. Waghorn H. T. The Dawn of Cricket. - Electric Press, 1906. Webber R. The Phoenix History of Cricket. - Phoenix, 1960. == Хьажоргаш == Сайт Международного совета крикета Сайт чемпионата мира ODI

Source: original
Хамзатова, Ася

А́ся Хамза́това (Соьлжа-ГӀала, Нохч-ГӀалгӀайн АССР, РСФСР, ССРС) - нохчийн спортхо, ССРС чемпион, ССРС Кубок йаьккхинарг, Европин а, дуьненан а чемпион, акробатикан ССРС халкъашна йуккъера даржан спортан говзанча. == Хьажоргаш == Мовлади Абдулаев. Мои награды наполовину мамины (бил-боцу.). Энциклопедия чеченского спорта (2005 шеран 11 сентябрь). ТӀекхочу дата: 2015 шеран 8 февраль. Шукран Якумова. Ася Хамзатова: единственная и неповторимая (бил-боцу.). Вести Республики (2012 шеран 6 апрель). ТӀекхочу дата: 2015 шеран 8 февраль.

Source: original
Каменка (Большой Соснован кӀошт)

Каменка (оьрс. Каменка) - Российн Федерацин Пермийн мехкан Большой Соснован кӀоштара дӀатесна эвла. == Климат == Кхузахь климат барамера континенталан йу. Малхбузера догӀучу хӀаваийн массийн новкъахь долчу Басеги дукъо, массо Урало санна, лекха дацахь а, дикка сацадо Атлантикин хӀаваъ малхбалехьа даржарах. Мехкан климататан амалехь континенталла йу, цуьнан бахьна дукха хьолахь бӀаьста догӀу арктикин хӀаваъ ду. Каран хӀордан шийла мох къаьста кӀезиг тӀаналлийца, Атлантикин хӀаваан массаш, бӀостанехьа, тӀуналла дукха йолуш ду (700-800 мм шарахь гергга). Махкахь дикка йовха аьхке йу, цхьадолчу шерашкахь уггар шийла бутт февраль хуьлу. Ах йочанаш ло кепара хуьлу. ДогӀанаш дукхахдерг сентябрехь а, июнехь а хуьлу, малхбузен басешкахь алсама дакъа - августехь хуьлу. Минимум йочанаш йогӀу февралехь а, декабрехь а. Аьхка лаьмнашкахь стигал къекъаш догӀанаш оьху. Мехкан амалехь йу сих-сиха хуьлу аьхкенан дохк, уьш наггахь масех дийнахь лаьтта. == Сахьтан аса == Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5. == Хьажоргаш == Большой Соснован кӀоштан индексаш Кеп:Большой Соснован кӀошт

Source: original
Хоперски (Волгоградан область)

Хоперски (оьрс. Хоперский) - Российн Федерацин Волгоградан областан Новониколаевскан кӀоштара эвла. == Климат == Эвла лаьтта Оьрсийн акъарин къилба-малхбалехь, океанашна а, хӀордашна а гена. Цундела областан климат континенталан, шийла, кӀезиг ло долуш Ӏаьнца а, йеха, йовха, йекъа аьхкенца йу. БӀаьсте йоца, гуьйре йовха, йекхна йу. Маьлхан йовхонан дукхаллийца ГӀирман къилба бердал оьшуш йац. == Сахьтан аса == Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3. == Хьажоргаш == Новониколаевскан кӀоштан индексаш

Source: original