AlmaznayaGroza/cyrillic-language-classification huggingface dataset:
Тескей Ала-Тоо

Тескей Ала-Тоо - Кан-Теңир тоо тоомуна Ашуу-Төр кырка тоосу деген ат менен Сары-Жаздын эң бийик жери Семёнов чокусу (5816 м) аркылуу барып такалат. Ашуу-Төрдүн эн бийик жери 5470 м. Сары-Жаз суусунун жогорку агымында Тескей Ала-Тоонун бийиктиги кескин төмөндөп, 3300-3600 м бийиктиктеги сырттар менен теңелип, Оттук суусунун тушунда кайра кескин көтөрүлүп, батышка карай 354 км ге созулуп жатат. Эң жазы жеринде 40 км ден ашык. Түндүк капталы Ысык-Көлдүн ойдуңун чектеп, Кочкор өрөөнүнө чейин келип бүтөт. Тескей Ала-Тоосунун эң бийик жери Каракол чокусу (5216 м) Каракол суусунун төрүн чектеп турат. Эгерде Ашуу-Төр Тескей Ала-Тоонун чыгыш бөлүгү деп эсептелинсе Семёнов мөңгүсүнүн оң жагындагы 5470 м бийиктиктеги чоку анын эң бийик жери деп эсептелинет. Тескей Ала-Тоо түзүлүшү боюнча асимметриялуу: түндүк капталы жазы келип, Ысык-Көл ойдуңуна акырындап төмөндөйт, ал эми түштүк капталы болсо кыска жана кескин төмөндөйт. Тянь-Шандын ортонку тизмегин түзгөн башка кырка тоолордон Кара-Кужур, Кичи-Нарын, Ара-Бел, Кум-Төр, Сары-Чат, Көөлү жана Сары-Жаз өрөөндөрү менен бөлүнгөн. Аталган өрөөндөрдөн түштүктө Тескей Ала-Тоосундай эле кендик боюнча таралган бир канча бийик тоо кыркалары жайгашкан. Эң чыгышында Сары-Жаз, Көөлү кырка тоолору, Ак-Шыйрак тоо түйүнү. Батышка карай биринен кийин экинчиси уланган Жетим-Бел, Жетим, Нура, Капка-Таш, Байдулу, Кара-Жорго деген кыска бирок бийик тоолор жайгашкан. Долон ашуусунан батышта жогоруда аталган тоолордун уландысы Соң-Көл-Тоо, Кызарт, Карагатты тоолору. Сон-Көлдү түштүк жагынан курчаган Молдо-Тоо, Жумгал өрөөнүн түндүк жагынан курчаган Жумгал-Тоо менен Сандык кырка тоолору. Көкө-Мерен өрөөнүнөн батышка Талас Ала-Тоосуна чейин Суусамыр кырка тоосу созулуп жатат. Кетмен-Төбө өрөөнүн Тогуз-Торо өрөөнүнөн бөлгөн Көк-Ирим-Тоо Тянь-Шань системасынын ортоңку тизмегин Фергана тоо кыркасына тутумдаштырган орографиялык объект.

Source: original
Кипшенга

Кипшенга - Орусиядагы дарыя. Вологда облусу, Киров облусу, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Түштүк дарыясынын сол жээгинен 312 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 84 км. == Суу реестринин маалыматтары == Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двина-Печора бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү - Түштүк дарыясы. Дарыянын айрыгы - Сухона, дарыя бассейни - Түндүк Двина. Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча: Мамлекеттик суу реестриндеги суу объектисинин коду - 03020100212103000010323 Гидрологиялык изилдөө (ГИ) коду - 103001032 Бассейндин коду - 03.02.01.002 ГИ томунун номуру - 03 ГИ боюнча чыгарылышы - 0 == Тышкы шилтемелер == Орусия Федерациясынын табигый ресурстар жана экология министирлиги Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine

Source: original
Виң-чун

Калып:Маани Калып:Муш өнөр Виң-чун (кыт. улут. 詠春, жең. 永春, пиньинь: yǒng chūn, палл.: юңчун - «Түбөлүк жаз») - кытайдын ушу мектеби. Көптөгөн мушташ техникаларын колдонгон себептен ушунун колдонмо багыты катары саналат. Виң-чундагы мушташ принциптерге негизделген, а аларды шакирт машыгуудан машыгуу аркылуу аңдоосу керек болот. өтө эле жакын аралыкка жакындоо учурунда чабуул сызыгынан чыгуулар көзирмемчелик түзсызыктуу чабуулдар менен толукталат. Боло берчү мушташтар тизе жана чыканактын соккулары менен аякталат. «Жабышчаак колдор» (chi sao, 黐手 чи сао) көнүгүүсү болсо мушкерге жакын аралыктагы мушташта мыкты багыттанып алууга мүмкүндүк берет. Бычактуу техникалары дагы бар, алар колдун техникасы жана куралсыз ыкмалар менен бир бүтүндүктө тыгыз байланышта. «Жабышчаак колдор» менен кошо жыгуулар жана кайруулар да өздөштүрүлөт.

Source: original
Кулак (коомдук катмар)

Кулак -- кыштактардагы оокаты тың дыйкандардан жана орто байлардан турган социалдык катмардын Орусияда жана СССРде аталышы. == "Кулак" сөзүнүн таржымакалы == Падышалык Орусияда “кулак” сөзү аркылуу орустар анча-мынча гана оокатка ээ, бирок далдалчылык, сүткорлук жана алдамчылык менен күн көргөн социалдык катмарды аташкан. Ал эми Кеңеш бийлиги чыңдалган соң, 1920-жылдары бул терминге жаңы маани берилип, айрым учурда дыйкан чарба ээлерин, айрым кездери орто байларды, ал эми бийликтеги ВКП(б) партиясы “тап күрөшүн тереңдетүүгө” багыт алган кезде, айыл-кыштактардагы “мите жана эзүүчү” катары бааланган оокаттуу дыйкан чарбаларынын кожоюндарын атап калышкан. Бул сөз орусча "чоң муштум" дегенди туюнтат. == Сталинчил жазалоолор == 1920-30-жылдары СССРде, анын ичинде Кыргызстанда оокаты тың далай айылдыктар "кулак" катары негизсиз айыпталып, асты сүргүнгө айдалган жана атып өлтүрүлгөн. == Бай-манап жана кулак катары сүргүнгө айдалгандар == СССРдеги жана Кыргызстандагы советтик бийликтер “кулактарды” колхоз-совхоздордон тазалап, Ала-Тоодон сырткары аймактарга депортациялоо үчүн атайын токтомдорду чыгарышып, директиваларды кабыл алышып, ошонун негизинде иш алып барышкан. <br Мисалы, 1931-жылы 29-июнда ВКП (б) БКнын Орто Азиялык бюросунун “Кулак чарбаларын көчүрүү жөнүндө” директивасы чыккан. Директивага ылайык августтан - сентябрга чейинки аралыкта Орто Азиядан Украинага, Түндүк Кавказга 6 миң кулак чарбалары көчүрүлсө, анын 700 дөн ашыгын Кыргызстандык кулак чарбалары түзгөн . 1932-жылдын 3-декабрындагы ВКП (б) нын Кыргыз Обкомунун “Колхоздорду кулак жана бай-манаптардан тазалоо жөнүндө” токтому да коллективдүү чарбалардын социалдык курамын бай-манап жана кулак чарбаларынан “тазалоодо” буйрукчул мүнөзү менен абдан чоң мааниге ээ болгон. Кыргыздын далай айдыңдары 1920-30-жж. бай-манап жана кулак катары жазаланган. Алардын арасында акындар Боогачы Жакыпбек уулу, Казыбек Мамбетимин уулу ж.б. болгон. == Адабият == Ермолов, А. С. Пагубное влияние развития ростовщичества и кулачества в сельском быту // Неурожай и народное бедствие. СПб., 1892. С.179-190. Г. Ф. Доброноженко. «Кто такой кулак: трактовка понятия "кулак“ во второй половине XIX - 20-х гг. XX вв.» // статья. Solzhenitsyn, Aleksandr Isaevich, and Edward E. Ericson. "Chapter 2: The Peasant Plague." The Gulag Archipelago, 1918-1956: An Experiment in Literary Investigation. New York: HarperPerennial, 2007. Бейше Урстанбеков, Тынчтыкбек Чороев. Кыргыз тарыхы: Кыскача энциклопедиялык сөздүк. - Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. 1990. - ISBN 5-89750-028-2. - 288 бет. Будянский Д.М. Земельно-водная реформа в Южной Киргизии. - Фрунзе, 1968. == Макаладагы тиешелүү шилтемелер == [[Category:СССР]

Source: original
Коршей-Кикя дарыясы

Коршей-Кикя - Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненецк АО, Краснояр крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Чоң Ширта дарыясынын сол жээгинен 151 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 52 км. == Суу реестринин маалыматтары == Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү - Таз дарыясы. Дарыянын айрыгы - айрыгы жок, дарыя бассейни - Таз. Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча: Мамлекеттик суу реестриндеги суу объектисинин коду - 15050000112115300064751 Гидрологиялык изилдөө (ГИ) коду - 115306475 Бассейндин коду - 15.05.00.001 ГИ томунун номуру - 15 ГИ боюнча чыгарылышы - 3 == Тышкы шилтемелер == Орусия Федерациясынын табигый ресурстар жана экология министирлиги Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine

Source: original
Экологиялык кыймыл

Экологиялык кыймыл - экологиялык коркунучту азайтуу. Экологиялык кыймыл «жашылдардын», «көктөрдүн» формалдуу эмес, өкмөткө баш ийбеген уюмдардын жыйындысы катары көрсөтүлөт. Көп учурда саны салыштырмалуу көптүк кылган экологиялык уюмдарын өзүлөрү «экологиялык кыймылдар» деп аташат. Мындай жол Экологиялык кыймылдын кучагын жана кеңдигин, түрдүү себептер менен экологиялык уюмдарга кирбей калган көптөгөн адамдардын айлана-чөйрөнү коргоодо катышуусун азайтат. Структуралык жактан Экологиялык кыймыл экологиялык күчтөрдүн бардыгын, адардын өз ара мамилелерин жана натыйжаларын камтыйт. Анда уюмдардын топтору бөлүнүп турат (Россия жана КМШнын чегинде): 1) жаратылышты коргоо кошундары; регион аралык экологиялык союздар («Экология жана дүйнө» ассоциациясы, КМШнын социалдык-экологиялык союзу, КМШнын экологиялык союзу, Экологиялык коом ж. б.); Экологиялык фонддор; «жашыл кыймыл», жашылдардын партиясы жана саясатташкан экологиялык уюмдар; экологиялык сактоо комитеттери; жергиликтүү экологиялык уюмдарды өзүнө камтыган коомдук жана өз демилгечи экологиялык уюмдар; 2) Коомдук-мамлекеттик экологиялык уюмдар: жаратылышты коргоо секциялары жана комиссиялары; илимий жана коммерциялык экологиялык уюмдар; жаратылышты коргоо комитеттеринин алдындагы коомдук жана илимий-техникалык кеңештер; экологиялык массалык маалымат каражаттары; маданий-чыгармачыл экологиялык уюмдар; 3) Бийликтин түрдүү органдарынын экологиялык секцияларын, комиссияларын жана комитеттерин, жаратылышты коргоонун мамлекеттик системасын (жаратылышты коргоо боюнча комитеттер, инспекциялар жана прокуратуралар, эксперттик кеңештер ж. б.), жаратылышты рационалдуу пайдалануунун федералдык кызматын мамлекеттик экологиялык структуралар бириктирет. Бүгүнкү күндө Кыргыз мамлекетинде жана эл аралык мамиледе экологиялык саясатты күчөтүү зарылчылыгы бар. == Колдонулган эмгектер == Саясат таануу. Энциклопедиялык окуу куралы. Башкы редактор Ү. Асанов, Жооптуу редактор А. Акунов. Бишкек 2004. ISBN 9967-14-011-9

Source: original
Кинесика

Кинесика ( грекче kinesis - кыймыл) - сүйлөшүүдө вербалдык эмес компонент катары катышкан, кандайдыр бир маанини туюндурган мимикалык жана пантомимикалык кыймылдардын, ымдоо, жаңсоолордун, ишаараттардын, жыйындысы. Кыргыз тил илиминде (паралингвистика тармагында), о.э. сүйлөшүүнүн теориясы жана семиотикада, тилдик мекен таануу багытында да изилденет. Кинесика синхрондук негизде байыркы сүйлөшүү ишмердигин калыптандыруучу каражат катары мүнөздөөгө болот. == Колдонулган адабияттар == Кыргыз тилинин лингвистикалык маалымдамасы. Б.:2015.-256 б. ISBN 978-9967-464-70-4

Source: original
Австралия зоогеографиялык облусу

Австралия зоогеографиялык облусу - Австралия жана ага чектеш аралдарды камтыйт. Ал 5 кичи облустан: Австралия (Австралиянын көпчүлүк бөлүгү, Тасман аралы), Папуас (Жаңы Гвинея жана батыш тараптагы аралдар), Жаңы Зеландия (Жаңы Зеландия жана Окленд, Макзори, Чатем аралы), Полинезия (Полинезия, Микронезия жана Меланезия аралы) жана Гавайиден (Гавайи аралы) турат. Австралия зоогеографиялык облустун эзелтен берки географиялык обочолонуусу, анын аймактарында байыркы жана өтө сейрек учуроочу эндемик, өзгөчө жаныбарлар дүйнөсүнүн калыптанышына алып келген. Бул жерде жөнөкөй сүт эмүүчүлөр, анын ичинде бир тешиктүү жумуртка туучулар (өрдөктумшуктар, чүткөрлөр) жана баштыкчандар (160ка жакын түрү) басымдуулук кылат. Австралияда бөрсө (кенгуру), баштыкчан кумурскачылар, баштыкчан суусарлар, баштыкчан кашкулактар, баштыкчан жарганаттар, баштыкчан көрчычкандар, вомбаттар, баштыкчан аюу (коала), баштыкчан ибилис жана башкалар жашайт. Кемирүүчүлөр жана жарганаттардан башка чөптүү плаценталуу сүт эмүүчүлөр Австралия зоогеографиялык облусуна адам алып келип, кийин жапайы түргө айланып кеткен (жапайы коён, чочко, түлкү, ит жана башка). Баштыкчандар Австралияда адатта башка континенттерде чөптүү (плаценттүү) сүт эмүүчүлөр жашагандай жерлерди ээлейт, ошондуктан булардын тиричилик мүнөзү окшош калыптанган. Бул облустагы 700гө жакын куштардын 450дөйү (казуарлар, бейиш кушу, балчылар, кооз куйруктуулар көп, тотукуштар, таажычан көгүчкөндөр, чабакчылар жана башка) эндемиктер. Сойлоочулардын жалдуу крокодил, гаттерия, геккондор, жакалуу кескелдирик, тикендүү кескелдириктер, сцинктер кезигет. Жыландардын көбү уулуу, негизинен аспид уруусуна кирет. Тузсуз сууда жашоочулардын мүнөздүү өкүлү эки түрдүү демалуучу мүйүзтиш балыгы. Түндүк Австралия зоогеографиялык облусунун (Папуас кичи облусу) жаныбарлар дүйнөсү Инди-Малайя зоогеографиялык облусунун фаунасына окшош. == Колдонулган адабияттар == “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967-14-046-1

Source: original
Акватория

Акватория - (латынча aqua - суу жана territorium территория), океандын, деңиздин, суу сактагычтын же порттун белгиленген чегиндеги суу бети (мейкиндиги). Акватория жүк жүктөө жана түшүрүү үчүн кемени токтотууга (порт акваториясы), кеме курулушунун акыркы жумуштарын бүтүрүүгө жана кеме ремонттоого (завод Акваториясы), техниканы сыноого (суу полигону) пайдаланылат. == Колдонулган адабияттар == “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967-14-046-1

Source: original
Сулайманова Турганбүбү

Сулайманова Турганбүбү (1921-ж. т., Куйбышев айылы) - СССР эл агартуусунун отличниги. 1951-ж. Жалал-Абад педагогикалык окуу жайын аяктаган. 193637-ж. “Эмгек” колхозунда сабатсыздыкты жоюу мектебинде окутуучу, Сталин атындагы мектепте пионерлер башчысы, 1938-39-ж. комсомол комитетинин катчысы, 1939-41-ж. Сталин атындыгы, 1940-46-ж. “Эмгек” мектебинде мугалим, 1951-71-ж. Ж. Бөкөнбаев атындагы орто мектепте мугалим болуп иштеген. == Колдонулган адабияттар == Токтогул району: Энциклопедия/ Башкы ред. Ү. Асанов; Ред. колл.: О. Ибраимов (төрага) ж. б. - Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2005. 292 б., ил. ISBN 9967-14-030-5

Source: original
Тактылар оюну (телесериал)

"Тактылар оюну" (англ. Game of Thrones, орус. Игра престолов) - Дэвид Бениофф менен Д. Б. Уайс ойлоп тапкан фэнтези, драма жанрындагы америкалык телевизиондук сериал. Сериал Жорж Р. Р. Мартиндин адаптацияланган "Муз жана от ыры" (англ. A Song of Ice and Fire) фантастикалык романдар сериясынын биринчи сериясы. "Тактылар оюну" Улуу Британиянын Белфаст шаарындагы Titanic Studios тасма студиясында, ошондой эле Канада, Хорватия, Исландия, Мальта, Марокко, Испания жана АКШда тартылат. Сериалдын бетачары америкалык HBO каналында 2011-жылдын 17-апрелинде болуп өткөн, ал эми анын алтынчы сезону 2016-жылдын 26-июнунда аяктаган. Сериал 2017-жылдын 16-июлунда жетинчи сезону менен кайрадан экранга чыгып, 2018 же 2019-жылы сегизинчи сезону менен аяктайт. "Тактылар оюну" - ойдон чыгарылган Вестерос жана Эссос континенттеринде өтөт, бир нече сюжеттик бутактан, анын ичинде башкы үч сюжеттен жана көп сандаган актердук курамдан түзүлгөн. Биринчи башкы сюжетинде Жети падышалыктын Темир тактысы баяндалып, такты үчүн жана андан көз карандысыз болууга күрөшкөн ак сөөк үй-бүлөлөрдүн ортосундагы биримдик жана кагылыштар сүрөттөлөт. Экинчи сюжет, бийликтен ажыраган тукумдун бозгунда жүргөн жана тактыны кайтарууну эңсеген акыркы урпагынын жолу тууралуу болсо, үчүнчү окуяда, падышалыкты Түндүктө жашаган каардуу байыркы калктар менен укмуштуу жандыктардан жана кирип келаткан коркунучтуу кыштан сактоо милдетин өтөгөн чалгынчылардын биримдиги жөнүндө сөз болот. "Тактылар оюну" HBO каналында көрүүчүлөрүнүн рекорддук санын жыйнап, активдүү эл аралык фанаттарды да тапкан. Сериал жылаңач жана зордукту камтыган сахналары үчүн катуу сынга кабылган. Бирок, ага карабастан мыкты каармандары, тарыхы, көлөмү жана чыгармачылык баалуулуктары үчүн, "Тактылар оюну", сынчылар тарабынан жогору бааланган. 2015 жана 2016-жылы утуп алган "Эң мыкты драмалык сериал" номинациясынан баштап, "Тактылар оюну" жалпысынан 38 Primetime Emmy Award сыйлыгына ээ болду, бул башка прайм-тайм телевизиондук сериалдарга салыштырмалуу абдан көп. Мындан тышкары сериал "Эң мыкты коюлган тасма" үчүн үч жолу (2012-2014) Hugo сыйлыгынына ээ болду, 2011-жылы "Пибоди" сыйлыгын утуп, "Алтын глобус" сыйлыгынын "Эң мыкты телевизиондук сериал" номинациясына төрт жолу (2012, 2015-2017) татыктуу болгон. Аткаруучу курамынын мүчөсү Питер Динклэйж, прайм-тайм Эмми сыйлыгынын "Эң көрүнүктүү экинчи пландагы актер" номинациясын эки жолу (2011, 2015) утуп алган, ошондой эле сериалдагы Тирион Ланнистердин ролу үчүн 2012-жылы Алтын глобус сыйлыгынын "Эң мыкты экинчи пландагы актер" номинациясына ээ болду. Ошондой эле Лина Хиди, Эмилия Кларк, Кит Хариңтон, Мэйси Уилямс, Диана Ригг жана Макс фон Сүдов сериалдагы оюну үчүн прайм-тайм Эмми сыйлыгынын номинацияларына татыктуу болушкан.

Source: original
Автоморфтуу топурак

Автоморфтуу топурак - физика-химиялык кубулуштардын таасиринен ар түрдүү тоотектердин үбөлөнүп, күкүмдөлүшүнөн пайда болгон топурак. Алар негизинен кургак климаттык шартта өөрчүп, өрөөндөрдө, бөксөтоо жана субальп, альп алкактарында таралган. Ага күл, кара, күрөң, кара күрөң токой, коңур, боз, ошондой эле субальп, альп жана башка типтеги топурактар кирет. Автоморфтуу топурак жер бетинин басымдуу бөлүгүн ээлейт. Кыргызстандын бардык аймагында кездешет. Автоморфтуу топурак башка топурак түрлөрү сыяктуу деградацияга алып келүүчү коркунучтуу факторлорго - эрозия, кыртыш түзүлүшүнүн бузулушу, шорлонуу, чириндилүүлүгүнүн төмөндөшү жана кыртышынын булгануусуна дуушар болот. Ошондуктан, бул топуракты эрозиядан жана башка бузулуудан сактоо, күрдүүлүгүн жогорлатуу талап кылынат. == Колдонулган адабияттар == “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967-14-046-1

Source: original
Кирилл Орловский

Орловский, Кирилл Прокофьевич [18(30). 1. 1895, - 13. 1. 1968] - Белоруссияда партизан кыймылыкын жетекчилеринин бири. Колхоз өндүрүшүнүн уюштуруучусу, Советтер Союзунун Баатыры (1943), Социалисттик Эмгектин Баатыры (1958). 1918-жылдан КПСС мүчөсү. Биринчи дүйн. согуштун (1914-18) катышуучусу, 1918-ж. июнда партиянын тапшырмасы боюнча немец баскынчыларына каршы партизандык отряд түзгөн. Ком-составдын курсун бүткөн. 1920-25-ж. Батыш Белоруссияда партизандык топторду жетектеген. Коммунисттик жог. окуу жайын (комвуз) бүтүргөн (1930). 1937-38-ж. Испаниядагы гражд. согуш убагында күжүрмөн тапшырма аткарган, андан соц СССР ички иштер эл комиссариатынын органдарында иштеген. 1942-43-ж. Ба­рановичи обл-нын аймагында «Шумкарлар» партизандык кыймылын же­тектеген. 1943-44-ж. Белоруссиянын мамл. коопсуздук эл комиссариатында иштеген. 1945-жылдан БССР Моги­лёв обл-нын Киров р-нундагы «Рас­свет» колхозунун пред-ли, анын жетекчилиги менен колхоз өлкөдөгү алдыцкы чарбага айланган. КПССтин 20, 22 23 - съезддеринин делегаты. СССР Жог. Советинин (3-7-шайл.), БССР Жог. Советинин (2-шайл.) депута­ты. КПСС БКнын мүчөлүгүнө кан­дидат (1956-61). Белоруссия КП- нин 19-26-съезддеринде Белорус­сия КП БКга мүчө болуп шайланган. Беш Ленин ордени, Кызыл Туу, БССРдин Эмгек Кызыл Туу ордени жанa медалдар менен сыйланган. == Колдонулган адабияттар == Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Source: original
Машина-мелиорация станциясы (MMG)

Машина-мелиорация станциясы (MMG) - колхоз ж. б. уюмдар менен келишим боюнча мелиорациялык иш жүргүзүүчү мамлекеттик ишкана; мелиорация-курулуш уюмдарынын бир түрү. Өзүнчө мекеме катары анын негизги жанa айланма каражаттары болот, алар ус­тав фондусун түзөт. Алгачкы ММС 1949-ж. РСФСРдин Курский, Воро­неж, Тамбов, Орёл ж. б. облстарында,1950-ж. Балтика боюндагы республикалар менен Белоруссияда колхоздун сугат ишине көмөк көрсөтүү максатында уюштурулган. 1960-жылдан ММС курулуш-монтаж башкармасына жанa механикалаштырылган көчмө колонналарга айланууда. == Колдонулган адабияттар == Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Source: original
Порошок металлургиясы

Порошок металлургиясы, күкүм металлургиясы - металлургиянын бир тармагы; металл жана металл сыяктуу бирикмелерден, чала фабрикат металлдардан порошок (күкүм) даярдоо жана алардын негизги компоненттерин эритпестен буюмдар даярдоо технологиясы. Мында жогорку температурада бышыруу жана басым менен иштетүү технологиялары колдонулат. Порошок металлургиясы технологиясына төмөнкү операциялар кирет: алгачкы металл порошогун алуу жана алардан белгилүү химиялык курамдагы шихтаны (бирикмени) даярдоо; порошок шихтасын белгилүү формага жана өлчөмгө келтирип калыптоо; аны бышыруу (б. а., эрүү температурасынан төмөнкү температурада ысытуу) ж. б. Бышырылгандан кийин металл буюмдардын механикалык касиеттерин жогорулатуу максатында аны басым менен иштетүү, кайталап термдик, термохимиялык жана термомеханикалык иштетүү операциялары да колдонулат. Порошок даярдоо үчүн металлдар куюндуу, дирилдек жана шар формасындагы тегирмендерде майдаланылат. Порошок алуунун дагы бир өркүндөтүлгөн ыкмасы - атайын пресс-формада суюк металлды чачыратып кургатуу (калыптоо). Формага келтирилген материалдар суутек, кычкылтек катышкан атайын сактоочу чөйрөдө же вакуумда эрүү температурасынын 70-80%ин түзгөн температурада бышырылат. Порошок металлургиясы негизги артыкчылыгы: 1) башка ыкмалар менен алууга мүмкүн болбогон металлдарды (вольфрам, тантал ж. б.) алууга болот; 2) эң жогорку техникалык-экономикалык көрсөткүчкө ээ болгон материалдар алынат; 3) таза порошок материалдарын пайдалануу менен керектүү курамы толук сакталып, эч кандай башка кошунду кошулбаган таза бышырылган материалды алууга мүмкүн; 4) бышырылган материалдардын курамы жана тыгыздыгы бирдей болгондо, анын структурасынын өзгөчөлүгүнө байланыштуу ал материалдардын касиеттери эритип алынган материалдардыкынан бир кыйла жогору болот. == Колдонулган адабияттар == “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 6-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. 816 бет, илл. ISBN 978 9967-14-117 -9

Source: original
Гапыров Абазбек

== Инсандын Өмүр таржымалы == Сүлүктү шаарында 1958-жылдын 28-августунда кызматчынын үй-бүлөсүндө туулган. 1956-70-жылдары Сүлүктү шаарындагы No4-мектепте окуган. 1970-жылы атасы Лейлек районунун Андарак айлына кызматка которулгандыгына байланыштуу ал билим алуусун "Искра" атындагы мектепте улантткан. 1972-75-жылдары Ош шаарындагы В.Терешкова атындагы мектеп-интернатта окуйт. 1970-жылы КМУну бүтүп, "айыл чарбасындагы бухгалтердик эсеп" адистигине ээ болгон. Ошол эле жылы Кыргыз ССРинин Баалар боюнча Мамлекеттик комутетине иштөө менен эмгек чыйырын баштаган. Бул жерде ал 1988-жылга чейин экономист, жетектөөчү экономист, бөлүмдүн началниги болуп иштейт. 1988-94-жылдары Кыргыз ССРинин Мамилекеттик Пландоо комитетинин Баалар башкармасынын АПК бөлүмүнүн башчысы, башкарма начальниги, төраганын биринчи орун басары болгон. (Бул жылдары комитет бир нече ирет кайрадан уюуштурулган). Азыркы кезде кайра түзүлгөн монополияга каршы саясат боюнча Мамилекеттик департаменттин Башкы директорунун орун басары болуп иштөөдө. Үй-бүлөлүү, эки баласы бар. Кызматты максат менен Түркия, Япония, АКШ, Словенияда болгон. == Колдонулган адабият == Г.Мадаминов "Лейлек жана Лейлектиктер тарыхы". Бишкек 1998-жыл

Source: original