AlmaznayaGroza/cyrillic-language-classification huggingface dataset:
Калак бут куштар

Калак бут куштар (Peleanitares) - сууда сүзүүчү куштардын түркүмү. Манжалары сүзгүч жаргакча менен капталган. Тамагында баштыкчасы бар, жүнү калың. 6 тукуму, 55 түрү белгилүү. Моногамдар. Эркек, ургаачысы экөөлөп балапан басып чыгарат. Негизинен балык ж. б. суу жаныбарлары менен азыктанат. 5 түрү, 1 түрчөсү ТКЭСтин Кызыл китебине катталган. == Колдонулган адабияттар == “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 3-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2011. 784 бет, илл. ISBN 978 9967-14-074 -5

Source: original
Кичи Дудет дарыясы

Кичи Дудет - Орусиядагы дарыя. Краснояр крайы, Хакасия Республикасы, Кемеров облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Дудет дарыясынын сол жээгинен 54 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 14 км. == Суу реестринин маалыматтары == Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү - Чулым башатынан Ачинск шаарына чейин. Дарыянын айрыгы - Томдон Чулымга чейинки (Жогорку) Обь куймасынын бассейндери, дарыя бассейни - Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь. Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча: Мамлекеттик суу реестриндеги суу объектисинин коду - 13010400112115200015644 Гидрологиялык изилдөө (ГИ) коду - 115201564 Бассейндин коду - 13.01.04.001 ГИ томунун номуру - 15 ГИ боюнча чыгарылышы - 2 == Тышкы шилтемелер == Орусия Федерациясынын табигый ресурстар жана экология министирлиги Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine]

Source: original
Имандра

Имандра - Мурма облусундагы көл, Кола жарым аралынын түштүк-батышында. Аянты 812 км2. Тереңдиги 67 мге чейин. Көл чанагы мөңгүнүн аракетинен жана тектоникалык кыймылдан пайда болгон. Батыш жээги булуң-буйткалуу. 140тан ашык арал бар. 3 бөлүктөн турат (түндүгү Чоң Имандра, ортоңкусу Иокострава Имандрасы, батышы Бабин Имандрасы). Көлгө 20дан ашык суу куюп, Нива дарыясы агып чыгат. Декабрда тоңуп, майда муздан арылат. Суусу өтө тунук (11 мге чейин). Балык кармалат. 1936-ж. Нива дарыясында Нива ГЭСи курулгандыгына байланыштуу Имандра суу сактагычка айланган. Түндүк-батыш жээгинде Мончегорск шаары жайгашкан. == Колдонулган адабияттар == “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 3-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2011. 784 бет, илл. ISBN 978 9967-14-074 -5

Source: original
Люминесценциялык анализ

Люминесценциялык анализ - түрдүү объектилердин люминесценциясын байкоо аркылуу аларды изилдөө ыкмасы. Люминесценциялык анализде адегенде изилденүүчү объектинин өздүк жаркыроосу же люминофордун жаркыроосу байкалат. Люминесценциялык анализде фотолюминесценция, катод-люминесценция, хемилюминесценция колдонулат. Сандык жана сапаттык химиялык (спектрдик) Люминесценциялык анализде заттын өздүк жаркыроосу катталат. Сандык химиялык Люминесценциялык анализ - аралашмада заттын топтолушу аныкталат. Сандык Люминесценциялык анализдин сезгичтиги өтө чоң (10-10 г/см3) болгондуктан, ал заттын тазалыгын текшерүүдө колдонулат. Сапаттык химиялык Л. а. аралашмадагы кээ бир затты окшоштурууда жана табууда колдонулат. Бул учурда спектрдик прибордун жардамы менен төмөнкү температурада жана илээшкек эритмеде (май) заттын люминесценция спектринде энергиянын бөлүштүрүлүшү үйрөнүлөт. Сорттуу Люминесценциялык анализде люминесценция мүнөзүнө жараша бирдей сезилген нерселер айырмаланат. Бул ооруну диаг-ностикалоодо, үрөн жана өсүмдүктүн илдетке чалдыгышын аныктоодо, кыртыштын органикалык курамын аныктоодо колдонулат. Сорттуу Люминесценциялык анализдин жардамы астында нефть менен газдарды, тоотектерин анализдөө жүргүзүлүп, алардын курамы аныкталат. Люминесценциялык анализ о. эле криминалистикада, калыбына келтирүү иштеринде, дефектоскопияда, гигиенада (ичүүчү суунун сапатын, абадагы зыяндуу заттарды аныктоодо ж. б.) колдонулат. Люминесценциялык анализде колдонулган микроскоп люминесценциялык микроскоп деп аталат. == Колдонулган адабияттар == Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Физика. Энциклопедиялык окуу куралы. 2004 Бишкек. ISBN 9967-14-010-0

Source: original
Александр Лукашенко

Алекса́ндр Григо́рьевич Лукаше́нко (белар. Алякса́ндр Рыго́равіч Лукашэ́нка; 30-август 1954, Копысь, Оршан району, Витеб облусу, Беларус ССР, ССРС) - мамлекеттик жана саясий ишмер, Беларусь Республикасынын президенти (1994-жылдан), өлкөнүн Куралдуу күч-төрүнүн башкы командачысы, Беларусь Республикасынын Коопсуздук кеңешинин төрагасы. А. А. Кулешов атындагы Могилёв педагогикалык институтун (1975), Беларуссия айыл чарба академиясын (1985) бүтүргөн. 1977-94-ж. советтик жана партиялык жооптуу кызматтарда иштеген. Беларуссия Жогорку кеңешинин эл депутаты (1990-жылдан). Лукашенконун демилгеси менен Беларуссия Коллективдүү коопсуздук жөнүндөгү келишим уюмуна мүчө (дек., 1993). Лукашенко Беларусь, Россия жана Казакстан өлкөлөрүнүн ортосундагы бажы уюму жөнүндөгү (январь, 1995) макулдашууга, Беларусь, Казакстан, Кыргызстан жана Россия мамлекеттеринин ортосундагы экономикалык жана гуманитардык чөйрөдөгү интеграцияны тереңдетүү жөнүндөгү келишимге (29. 3. 1996), Беларуссия, Россия, Казакстан, Кыргызстан жана Тажикстан мамлекеттеринин ортосунда Евразия экономикалык коомчулугун түзүү жөнүндөгү келишимге (10. 10. 2000) кол коюуга катышкан. 2009-ж. Беларуссия ЕСтин «Чыгыш өнөктөштүгү» программасына кирген. == Колдонулган адабияттар == “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 5-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2014. ISBN 978-9967-14-111-7

Source: original
Тышкы күчтөр

Тышкы күчтөр - жер бетиндеги же жер кыртышынын анча терең эмес бөлүгүндө болуп жаткан экзогендик процесстерге таасирин тийгизип жаткан күчтөр. Ал процесстер негизинен күн энергиясына, оордук күчүнө, организмдердин иш-аракеттерине байланыштуу болот. Тышкы күчтөрдүн таасиринен тоотектер үбөлөнүп (талкаланып), аларды түзгөн минералдар хим. өзгөрүүлөргө (физ., хим., органикалык үбөлөнүүлөргө) дуушарланат; тоотектердин талкаланып борпоңдолгон, эрип кеткен материалдары агын суу, шамал, мөңгү менен башка жерге оошот; бул материалдар кургактыкка, суу алаптарынын тамандарына топтолуп, акырындап чөкмө тектерге айланып кетет. Тышкы күчтөр жер бетинде морфоскульптуралардын пайда болушуна шарт түзөт; ички күчтөр менен кошо Жердин рельефин калыптандырат; чөкмө тек катмарларын пайда кылып, алар менен байланыштуу кен байлыктарды жаратат. == Колдонулган адабияттар == Кыргызстандын географиясы. Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004, s. 71-72. ISBN 9967-14-006-2

Source: original
Мурас укугу

Мурас укугу - адам өлгөндон ки­йин анын мүлкүнүн башка адамга (мураскерге) өтушүн жөнгө салуучу гражд.-укук нормаларынын жыйындысы. Мыйзам боюнча мурастоодо өлгөндүн мүлкү мыйзамда көрсөтүлгөн мураскерлерге өтөт. Биринчи иретте балдарына (анын ичинде асыранды балдар), ар­тында калган жубайына, өлгөндүн эмгекке жарамсыз ата-энесине жана анын багуусунда 1 жылдан кем эмес турган (туугандык жакынчылыгына карабастан) адамга калтырылат. Мураскери жок болсо, өлгөндүн мүлкү анын ата-энесине, бир туугандарына өтөт. Өлгөн адам керээз калтырбаса же керээз мүлктүн бөлүгүнө гана тийиштүү болсо, мурас ээлөө мыйзамга ылайык ыйгарылат. == Колдонулган адабияттар == Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Source: original
Футбол боюнча Европа чемпионаты 2020

Футбол боюнча Европа чемпиондугу 2020 (кыск. «Евро-2020») - 16-жолу УЕФА тарабынан уюштурулуп жаткан футбол боюнча Европа биринчилиги. Бул турнир 2021 жылы өткөрүлөт. Ал 2020-жылдын 12-июнунан 12-июлуна чейин өтүшү керек болчу, бирок COVID-19 пандемиясынан улам, бир жылдан кийин, 2021-жылдын 11-июнунан 11-июлуна чейин өтөт. Ошол эле учурда, Токиодогу Жайкы Олимпиада оюндары сыяктуу эле, турнир 2020-жылды көрсөтүү менен баштапкы атын сактап калган. Бул Европанын футболдук биринчилиги өзгөчө кырдаалдарга байланыштуу жылдырылды. Турнирдин тарыхында биринчи жолу калыстарга видео жардам берүү тутуму (VAR) колдонулуп жатат == Шилтемелер == Расмий сайты

Source: original
Эрикссон-Глоб

«Эрикссон-Глоб» (шведче: Ericsson Globe; расмий эмес Глобе́н - шведче: Globen, «глобус») - Швециянын борбору Стокгольмдо ар кандай багыттагы 85 метрлик арена. Дүйнөдөгү эң чоң тоголок структура, концерттер жана спорттук иш-чаралар өткөрүлө турган жер. Арена ал үчүн атайын түзүлгөн Глобус Сити кичи районунда жайгашкан. Концерттер учурунда 16000 кишини жана хоккей оюндары учурунда 13850 кишини кабыл алууга мүмкүнчүлүгү бар. Арена 1989-жылы шайба менен хоккей боюнча Дүйнө чемпиондугу үчүн курулуп, 1989-жылы 19-февралда ачылган. Күн системасынын дүйнөдөгү эң ири модели болгон Швециянын Күн системасында Күндү билдирет. 2009-жылы 2-февралда Стокгольм Глобен Аренага менчик укугун шведдик телекоммуникация компаниясы Ericsson сатып алган. Андан бери арена «Эрикссон-Глоб» деп аталып калган. == Шилтемелер == Stockholm Globe Arenas, website. Archived 2009-05-20 at the Wayback Machine (англ.) Stockholm Globe City Archived 2008-05-07 at the Wayback Machine Hockeyarenas.net entry Archived 2009-03-08 at the Wayback Machine

Source: original
«Амиранибни»

«Амиранибни» («Күн баласы») - байыркы грузин элинин баатырдык эпосу. Эпостун каарманы Амирани чагылгандуу булут кудайынын кызын уурдап кетип, адамдарды мифтик дөөлөрдүн туткунунан бошотуп, аларга от жакканды, темирден курал, буюм жасаганды үйрөткөн, кудайлар менен жекеме-жеке күрөшкө чыккан. Ошондуктан Кудай аны катуу жазалап, Кавказ тоолорунун аскасына матап салат. Байыркы грек жазуучуларынын чыгармаларыбул уламыш Грузияда б. з. ч. 5-4-кылымда болгондугун далилдейт. Амиранибни жөнүндөгү уламыш кийин Байыркы Грецияга тарап, Прометей тууралуу мифке кошулуп кеткен. Азыркы күндө эпостун 120га жакын варианты бар. == Колдонулган адабияттар == “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967-14- 046-1

Source: original
Кабак

Кабак - ашкабактар уруусундагы бир жылдык жашылча өсүмдүгү. Кадимки жана катуу кабыктуу ашкабактын тез бышуучу түрү. Өркүнү түз, бир аз бутактанат.Гүлү айрым жыныстуу, сары түстө. Мөмөсү көбүнчө сүйрү, бир аз ийилген. Кабак суукка байымсыз, күрдүү, нымдуу жерде жакшы өсүп, көп түшүм берет. Кабак тез жетилип, өнүп чыккандан кийин 40-50 күндө жегенге жарайт. Мөмөсүндө 2,55% кант, 0,55% белок, 0,13% май бар. Толук быша элек мөмөсү консерваланат, ошондой эле малга (уй, чочкого) берилет. Гектарынан 200-300 цден түшүм алынат. Кабактын райондоштурулган сорттору: Грек 110 (Орто Азияда), Грибов 37 (Россия Федеациясы, Украина, Беларуссия), Сотэ 38 (Молдавия, Тажикстан) ж. б. Кабактын уругу топурактагы температура 12-15°Сге жеткенде себилет, көчөттөрү 20-25 күндө отургузулат. Кыргызстанда негизинен Грек 110 сорту эгилет. == Колдонулган адабияттар == “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 3-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2011. 784 бет, илл. ISBN 978 9967-14-074 -5

Source: original
Уралиев, Турсуналы

Уралиев Турсуналы (1934-ж. т., Ак-Суу району, Кара-Жал айылы) - артист, режиссёр-коюучу. Кыргыз Республикасынын эл артисти (1993), маданиятка эмгек сиңирген ишмер (1968). Эмгек жолун Ташкен шаарындагы киностудияда режиссёрдун ассистенти болуп иштөө менен баштаган. 1954-ж. Ташкен кинотехникумунан окуган, Ташкендеги А. Островский атындагы театр өнөрү институтунун режиссёрлук факультетин бүткөн. 1954-жылдан кайрадан Ташкен киностудиясында актёр. 1958-жылдан Кыргыз телекөрсөтүү жана радио уктуруу компаниясында башкы режиссёр. Ал режиссёр-коюучу катары драма театрда койгон спектаклдери: «Курорттогу окуя» (М.Алыбаев), «Эки дос» (Р.Шүкүрбеков), «Жүрөк сырлары», «Жаңы жерде» (Б. Рахманов) жана башка. Таланттуу артист катары кинодо да ар кыл жанрдагы ролдорду ойногон. Желдет, Бекболот («Тахир менен Зухра», «Арал балыкчылары», режиссер Ю. Акзамов), Дербиш («Абу-Али-Ибн-Сина» К. Ярматов), Сабыр («Салтанат», А. Промин), Ороз («Ыйык-Кан», Л. Файзиев), Басмачы («Алыскы тоолордо»), Калык («Токтогул»), Эсен («Тянь-Шань кызы») жана башка. Уралиев актёрдук, режиссёрлук, обончулук, журналисттик, уюштуруучулук ишмердүүлүгү менен айырмаланат. Анын чыгармачылык бийиктиги улуттук телерадиокомпаниясынын өсүп-өнүгүшү менен тыгыз байланышта. Ал телерадиодо иштеген узак убакыт ичинде көптөгөн программаларды түздү жана ачты: «Кутмандуу болсун күнуңөр», «Көркөм окуу жанры», «Ыр канатында», «Театр микрофондо», «Эл шайырлары микрофондо», «Көңүл ыргактары» жана башка. Ал обончу катары да белгилүү. == Колдонулган адабияттар == Ысык-Көл облусу энциклопедия. Бишкек-1994-ж.

Source: original
Кыргызтелеком

«Кыргызтелеком» ААК - эл жана шаар аралык электр байланышын (телефон аркылуу) уюштурган Кыргызстандагы ири телекоммуникация компаниясы. Анын негизги максаты республиканынын ар бир кардарынын бүткүл дүйнө менен баарлашуусун түзүү. Анда 77,84% мамлекеттин, 12,51% социалдык фонддун жана 9,65% жеке-юридикалык жактын үлүшү бар. Кызматтары: жергиликтүү, шаар жана эл аралык телефон байланышын түзүү; телеграф байланышы, радио жана теле берүү, радиофикация; автоматтык телефон байланышынын кошумча кызматтарын кардарларга көрсөтүү; маалымат кызматтары; маалыматты жеткизүү жана интернет (интернет почтасы); интеллектуалдык түйүн байланышынын кызматтарын көрсөтүү ж. б. Ага Бишкек шаардык телефон байланышы; Чүй, Ысык-Көл, Нарын, Талас, Ош, Жалал-Абад, Баткен областтык филиалдар; республикалык радиорелейдик магистралдар өндүрүшү (теле жана радио берүүлөр үчүн); балдарга билим берүү жана тарбиялоо борбору кирет. Учурда компания телекоммуникациялык байланыштарды жаңылоо долбоорлорунун үстүндө иш жүргүзүүдө (цифралык, спутник техникалык колдонуу аркылуу жүргүзүлгөн байланыш ж. б.). == Колдонулган адабияттар == “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104 -9

Source: original
Жер меридианы

Жер меридианы - Жердин эки уюлун туташтыруучу (көңүлдө) сызык. Анын бардык чекити бирдей географиялык узундукка ээ. Жер меридианын жээктей географиялык кеңдик эсептелинет; экватордон түндүктө түндүк, түштүктө түштүк кеңдик жай­гашкан. Жер меридианынын толук узундугу (Жер айланасы) Красовский эллипсоиди боюнча - 40 008 550 км, к. Географиялык координаталар. == Колдонулган адабияттар == “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967-14-046-1

Source: original
Бажы чек арасы

Бажы чек арасы - мамлекеттин бажы аймагын курчап турган шарттуу тилке. Кыргызстандын бажы чек арасы Кыргызстандын бажы мыйзамдары колдонулган мейкиндикти чектеп, коңшу өлкөлөрдүн бажы аймагынан бөлүп турат. Тышкы жана ички бажы чек арасы деген түшүнүккө бөлүнөт. Мамлекеттин бажы аймагынан сырткары жерлер тышкы бажы чек арасы болуп саналат; ал адатта мамлекеттик чек-ара менен шайкеш келет (бажы анклавынан, эксклавдардан жана башка учурлардан сырткары). Тышкы бажы чек арасында мамлекеттик чек ара жөнүндөгү мыйзамдарда белгиленген административдик-укуктук режим иштейт. Чек ара аскери менен кошо бажычылар тарабынан корголот. Бажы аймагынын боштугу менен кампалардын боштук чеги ички бажы чек арасы болуп саналат. Ал укук макамы боюнча тышкы менен теңдештирилген: эркин аймак жерлери чек ара сыяктуу каралгандыктан, ага кирүү атайын көзөмөлдүк өтүм-жай аркылуу өтүм-кат менен гана жүргүзүлөт. Ички бажы чек арасы аркылуу өтүүдө жүк менен кол-жүктөр мамлекеттик чек арада колдонулуучу бажы тартиби боюнча өткөрүлөт. Ал эркин бажы аймагынын администрациясы менен бирдикте бажычылар тарабынан корголот. == Булактар == Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору,авторлор жамааты. - Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Source: original
Викрамасингхе Сугисвара Абейвардена

Викрамасингхе Сугисвара Абейвардена (13. 4. 1901-ж. т.) - эл аралык жанa шриланкалык (цейлондук) жумушчу кыймылынын ишмери. Кесиби - врач. 1920-жылдан Шри-Лан­ка (Цейлон) улуттук-бошт. кыймылына катышкан. «Ланка Сама самаж» улуттук партиясын уюштургандардан. 1936-38-ж. Англияда жашап, Улуу Британия компартиясына мүчө болгон. 1938-ж. Цейлонго келип, 1943-ж. Цейлон компартиясын түзүүгө катышып, 1950-жылга чейин анын ВКсынын председатели, 1950-55-ж. Цейлон компартиясынын Ген. секретары, 1955- жылдан председатели 1945-50-ж. Цейлон профсоюздар федерациясынын пред- ли, 1943-53-ж. Профсоюздардып бүткүл дүйн. федерациясынын аткомуна мүчө. 1960 жанa 1969-ж, Коммунисттик жанa жумушчу партиялардын кеңешмелеринде Цейлон компартиясынын делегациясына башчылык кылган. Шри-Ланка жанa СССР элдеринин ортосундагы достукту, кызматташтыкты өркүндөтүүгө жанa чыңдоого кошкон зор салымы үчүн Эл Достугу ордени менен сыйланган (1976). == Колдонулган адабияттар == Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.

Source: original
Канатбек Бегалиев

Канатбек Бегалиев (1984-жылы 14-февралда Талас облусунун Бакай-Ата районуна караштуу Өзгөрүш айылында туулган, Кыргызстан). Грек-рим күрөшү боюнча Кыргыз Республикасынын Эмгек Синирген спорт чебери. Бээжин Олимпиадасында жараткан ийгилиги үчүн Мамлекет тарабынан Даңк медалы менен 2008 ж. сыйланган. Учурда үй-бүлөсү менен Бишкек шаарында жашайт. 2 кыз , 1 уулдун атасы. 2008 ж. ХХIХ Бээжин Олимпиадасынын 66 кг. салмактагы грек-рим күрөшү боюнча күмүш байгенин жеңүүчүсу. 2007 ж. Бишкек шаарында өткөн греко-рим күрөшү боюнча ХХ Азия биринчилигинде 66 кг. алтын байгенин ээси. 2006 ж. Кытай Эл Республикасынын Гуанжоу шаарында өткөн дүйнөлүк биринчиликтин 66 кг. күмүш байгенин ээси. 2004 ж. Афина Олимпиядасына Ташкент шаарында өткөн лицензиялык турнирден күмүш байгеге ээ болуп, жолдомо алган. 2003 ж. Индия Республикасынын Нью-Дели шаарында өткөн чоңдор арасында Греко-рим күрөшү боюнча Азия биринчилигинде коло байгени жеңип алган. 2002 ж. Иран Республикасынын Тегеран шаарында болуп өткөн жаштар арасындагы Азия биринчилигинин күмүш медалынын ээси. 2001 ж. Иран Республикасынын Тегеран шаарында болуп өткөн Азия биринчилигинин алтын медалынын ээси. 2000 ж. Иран Республикасынын Хамадан шаарында болуп өткөн өспүрүмдөр арасында Азия биринчилигинин күмүш медалынын ээси. 1999 ж. Дания Республикасынын Никобинг шаарында болуп өткөн өспүрүмдөр арасында Дуйнөлүк биринчилигинде олжолуу бешинчи орунга ээ болгон. 1998 ж. Россия Федерациясынын Москва шаарында болуп өткөн Дуйнөлүк Жаш Өспүрүмдөр Оюндарында жетинчи орунга ээ болгон.

Source: original
Ольденбургдар

Ольденбургдар - Ольденбург не­мец графтарынын тукумунан чыккан бир нече династия. Ольденбургдардын өкүлдөрү Данияда (1448-1863), Норвегияда (1450-1814), Швецияда (1457-1523. кез-кези менен) жанa Шлезвиг-Гольштейнде (1460-1863) сурак кылган. Ольденбургдардын бир бутагы - Готторптор. Глюксбургдар цинастиясы да Ольденбургдардан чыккан. == Колдонулган адабияттар == Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Source: original
Нью-Йорк университети

Нью-Йорк университети (англ. New York University; NYU) - Нью-Йорк шаарында жайгашкан жеке илимий-изилдөө университети болуп саналат. 1831-жылы негизделген, NYU дүйнөдөгү кадыр-барктуу изилдөө окуу жайларынын бири болуп эсептелинет. Times Higher Education, U.S. News & World Report, and the Academic Ranking of World Universities боюнча Нью-Йорк университети 32 мыкты окуу жайлардын бирине кирет. NYU Greenwich Village кварталына жакын, эң чыгармачыл жана тынымсыз Манхеттенде жайгашкан. Ал эми университеттин башка кампустары Нью-Йорк шаарынын ар кайсы райондорунда жайгашкан. Ал дүйнөлүк университет болуп саналат, анткени NYU Абу-Даби жана NYU Шанхай да ачылып, ал эми окуу борборлору Аккра, Берлин, Буэнос-Айрес, Флоренцияда, Лондондо, Мадридде, Парижде, Прагада, Сиднейде, Тель-Авивде жана Вашингтондо бар. Анын мугалимдер жана бүтүрүүчүлөр арасында 37 Нобел сыйлыгынын лауреаттары, 30 Pulitzer Prize сыйлыгына татыгандар, 30дан ашык Оскар сыйлыгына ээ болгондор жана жүздөгөн National Academies of Sciences мүчөлөрү саналат. Бүтүрүүчүлөр арасында мамлекет башчылар, король бийликтер, атактуу математиктер, ойлоп табуучулар, медиа ишмерлер, олимпиада чемпиондор, Fortune 500 тизмегиндеги жетекчилер жана австронавттар бар.20] NYU бүтүрүүчүлөр дүйнөдөгү бай адамдардын катарына кирет. Princeton Review боюнча, NYU окуучулар жана ата-энелер "Top Dream College" деп аташат.

Source: original
Жанар тоо-чөкмө кендер

Жанар тоо-чөкмө кендер - деңиз менен океан түбүндө атылган жанар тоолордон чыккан минералдык заттардын жыйылып, деңиз чөкмөсү менен бирге пайда болгон кендер. Жанар тоо-чөкмө кендерге темир, марганец жана колчедан кенташтары, айрым илимпоздордун изилдөөлөрү боюнча боксит менен фосфориттердин кендери кирет. Алар лава, күл (чаң, кум) жана кремнийлүү тоотектердин деңиз чөкмөлөрү менен аралашып жаткан калың катмарларында кабат же желвак түрүндө кезигет. Бардык геологиялык мезгилдердеги тоотектерде жолугат. Кыргызстандагы Жетим темир кенташ бассейни, Арчалы марганец кени, Жакболот марганец кени жана башка жанар тоо-чөкмө кендерге кирет. == Колдонулган адабияттар == “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967-14-046-1 Калып:Volcano-stub Калып:Geology-stub

Source: original
Сукума (эл)

СУКУ́МА (өз аты - ва­су­ку­ма, которгондо - түндүк эл) - банту эли. Танзаниядагы эң чоң этникалык топ. Виктория көлүнүн түштүгүндө жашайт (Мванза жана Шинь­ян­га областарында). Жалпы саны 7,3 млн адам (2015). Тил Эне тили - кисукума. Андан тышкары ньям­ве­зи жана суа­хи­ли тилдеринде сүйлөшөт. Дин Көпчүлүк жергиликтүү салттуу ишенимдерди карманышат (ата-бабалардын жана рухтардын культу). Калгандары - католиктер жана мусулмандар (сүннөттөр). Чарбалык иштер Кол менен иштетилген жер чарба (сорго, таруу, жүгөрү, пахта) жана малчылык (зебу, кой, эчки). Кээ бирлери плантацияда жана шахталарда иштешет. Кол өнөрчүлүк Эркектердин кол өнөрчүлүгү - темир устачылык жана жыгач оюм, аялдардын - карапачылык. Турак жай Конуштар чоң, компакттуу, дубал менен курчалган. Турак жай (мсонге) тегерек, чатыры чөптүү. Коом Айылдык жана көп үй-бүлөлүү жамааттар, башчылыктар, бир жана эки тараптуу тууганчылыктар сакталып калган. Курактык топтор жана жашыруун союздар, бакшылар (нфуму) бар. Маданият Негизги майрамдары Саба-саба (июль) жана Нане-нане (август). Бийлерде бет каптар, керамикалык жана жыгачтан жасалган узун формадагы, мамы сымал денеси жана кичинекей тегерек башы бар фигуралар (амалеба) колдонулат. Тарых Сукума кул соодагерлеринен качуу үчүн түндүккө көчүп барган нямвезилердин урпактары. 19 кылымда алар бир нече уруулук бирикмелерди түзүшкөн. 19 кылымдын аягында сукума жашаган аймактары Германиянын Чыгыш Африка колониясына кошулган. == Булактар == Archived 2022-08-10 at the Wayback Machine Archived 2011-12-12 at the Wayback Machine

Source: original