AlmaznayaGroza/cyrillic-language-classification huggingface dataset:
Жергілікті өнеркәсіп

Жергілікті өнеркәсіп - шаруашылық саласы. Ол жергілікті шикізат пен өндіріс қалдықтарын пайдаланады және негізінен, жергілікті шаруашылық пен тұрғындар қажеттерін өтейді. Оның негізгі міндеті - халық тұтынатын көпшілік қолды тауарларды, жергілікті шаруашылық пен мәдени-тұрмыс қажеттерін өтейтін бұйымдарды өндіру, жергілікті көркемөнер кәсібін дамыту, жергілікті шикізат қорларын іске қосып, өндіріс қалдықтарын толық пайдаланып, халықтың тұрмыс жағдайларын жақсарту. Жергілікті өнеркәсіпке металл өңдеу, химия, ағаш өңдеу өнеркәсіптері, тігін, мата тоқу, галантерея, аяқ киім, көркем заттар, сыйлық бұйымдар жасау, керамика өнеркәсіптері, т.б. жатады. Жергілікті өнеркәсіптің басты мақсаты - әрбір ауданның, қаланың, облыстың табиғи және климат жағдайларын, жергілікті тұрғындардың сұраныстары мен ерекшеліктерін ескеріп, еңбек резервтерін жете пайдалану. Жергілікті өнеркәсіп Қазақстанның ертеден келе жатқан шаруашылық салаларының бірі. Нарықтық экономикаға көшуге байланысты бұл сала республикада түгелімен жекешелендірілген. == Сыртқы сілтемелер == Жергілікті өнеркәсіп Мұрағатталған 12 тамыздың 2014 жылы. Жергілікті өнеркәсіп(қолжетпейтін сілтеме)

Source: original
Мұздық, мұзарт

Мұздық, мұзарт - Жер бетіндегі мұздардың табиғи жиынтығы. Мұздықтар қатты атмосфералық жауын-шашынның жыл бойы түскен жалпы мөлшерінің, оның еріген және ауаға буланған үлесінен артық болған жерінде, әдетте тау беткейлерінің қар жиегінен жоғары жатқан бөлігінде пайда болады. Ағын мұздық (тау мұздығы) және еруші жайылма мұздық (мұздық қалқандары және жамылғылары, қайраңдық мұздықтар) болып бөлінеді. Жер шарындағы бүкіл мұздықтардың көлемі 30 млн. км3-дей; олар ауданы 16,3 млн. км²-дей (құрлықтың 10,9%-ы) жерді алып жатыр. Мұздықтардың негізгі таралған аймақтары Антарктида, Гренландия, Арктикалық аралдар мен биік таулы өңірлер. Мұздың салмақ күшінің әсер етуіне байланысты мұздық тау беткейлері мен аңғарлары арқылы төмен қарай сырғып, жылжып отырады. Ол өзінің маңындағы жерлердің климатына әсерін тигізеді және өзендерді сумен толықтыруда маңызы зор. Тау мұздығы Австралиядан басқа барлық құрлықтарда кездеседі. Ең үлкен тау мұздығы Памирде (Федченко мұздығы - 71,2 км). Қазақстанның таулы өңіріндегі мұздықтардың жалпы саны - 2724, алып жатқан ауданы - 2033,3 км².

Source: original
Пыжуг

Пыжуг (Пыжук) - Ресейдегі өзен. Вологда облысы, Киров облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Оңтүстік өзенінің сол жағалауынан 240 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 57 км-ді құрайды. == Су реестрінің мәліметтері == Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі - Оңтүстік өзені. Өзен саласы - Сухона, өзен алабы - Солтүстік Двина. Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша: Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды - 03020100212103000010934 Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды - 103001093 Су алабының коды - 03.02.01.002 ГЗ томының нөмірі - 03 ГЗ бойынша шығарылуы - 0 == Сыртқы сілтемелер == Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі Мұрағатталған 26 мамырдың 2015 жылы.

Source: original
Қазақша жыл санау

Жердің Күнді бір айналып шығуына кететін уақыт «жыл» деп аталады. Жыл он екі айға бөлінеді. Қазақша ай аттары: наурыз, көкек, мамыр, маусым, шілде, тамыз, қыркүйек, қазан, қараша, желтоқсан, қаңтар, ақпан. Жыл басы - наурыз айы. Әрине, бұл ежелгі қазақша жыл санау бойынша. Өйткені, бұл айда күн мен түннің көктемгі теңелуі (21 наурыз) болады. Мұнан әрі күн тез ұзарып, жер беті жылына бастайды, бүкіл жан-жануарлар, өсімдік атаулы, яғни, табиғат оянады. Қазақтың халық тәжірибесінде жыл санаудың негізіне мүшел алынады. Бір мүшел 12 жылдан тұрады. Жыл есебін бұлай жүргізу өте ежелгі кезден басталған және ешқандай діни қағидамен байланысты емес. Шамасы, табиғат құбылыстарының қайталама заңдылығына негізделген болу керек. Қазақша мүшелдік жыл санау тышқан жылынан бастау алады. Одан ары қарай кезекпен сиыр, барыс, қоян, ұлу, жылан, жылқы, қой, мешін, тауық, ит, доңыз келіп отырады. Жыл аттары не себепті жануарлардың атымен аталатыны және жыл басы неге тышқаннан басталатыны туралы халық арасында аңыз-ертегі бар. 12 жылдық қайталама негізінде мүшелмен жыл есебін жүргізуді қазақ халқы «жыл қайыру» деп атайды. Түсініктемелер: 1. Осы он екі жыл бір айналғанда бір мүшел толады. 2. Бірінші мүшел 13 жас, содан кейін 12 жылдан қосыла береді. 3. Әрбір төрт жыл сайын 366 күндік кібісе жылы кіреді, басқаша атауы толық жыл. == Ішкі сілтемелер == Жыл Жаңа Жыл Жыл мезгілдері Жыл санау

Source: original
Полигалит

Полигалит (поли... және hals - тұз) - сульфаттар класына жататын минерал, сулы сульфат. Хим. формуласы - K2Ca2Mg[SO4]42H2O. Хим. құрамы: K2O - 15,62%; CaO - 18,60%; MgO - 6,69%; SO3 - 53,11%; H2O - 5,98%. Триклиндік сингонияда кристалданады. Жеке кристалдары жапырақша, таяқша, ұзынша пластинка тәрізденіп, минералды агрегаттары тарамдалған талшық, түйірлі тығыз масса түрінде болады. Түсі сұрғылт, сарғыш реңді ақ, алқызыл, кірпіштей қызыл, шыныдай жылтыр, морт. Қаттылығы Моос шкаласы бойынша 2,5 - 3,5, тығыздығы 2,72 - 2,78 г/см3. Түзілуі шөгінді, хемогенді. Полигалит - теңіз су қоймасындағы сульфаттық галогенездің өнімі. Оның ірі кендері АҚШ-та (Техас), Австрияда (Ишли), Германияда, Қазақстанда Ақтөбе обл-ндағы Жылан калий тұзы кендерінен, Атырау, Батыс Қазақстан облыстарының тұз күмбездерінен табылды. Полигалиттен калийлі минералдық тыңайтқышы дайындалады. == Пайдаланылған әдебиет == “Қазақ Энциклопедиясы”, VII-том

Source: original
Белькастель-е-Бюк

Белькастель-е-Бюк (фр. Belcastel-et-Buc) - Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Од департаментінде орналасқан. Лиму округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 14,15 км² шамасында. Коммунаның INSEE коды - 11029, пошта индексі - 11580. == Демографиясы == 2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 70 адамды құрады. Халық тығыздығы - 4,95 адам/км². Халық динамикасы (INSEE ): Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006): == Тағы қараңыз == Од департаментінің коммуналары == Сыртқы сілтемелер == Францияның ұлттық статистика және экономикалық зерттеулер институты сайтындағы парақшасы Мұрағатталған 4 Қарашаның 2012 жылы. «Mapquest» картасында орналасуы

Source: original
Жеңіл атлетикадан әлем чемпионаты 2013

Жеңіл атлетикадан XIV әлем чемпионаты - Ресей астанасы Мәскеу қаласында 2013 жылдың 10 тамыз - 18 тамыз күндері аралығында өткізілді. Жарыстар «Лужники» стадионында өтті. == Ұйымдастырушы қаланы таңдау рәсімі == 2013 жылдың жеңіл атлетикадан әлем чемпионатын өткізуге 4 қала өз ниеттерін білдірген: Барселона (Испания), Брисбен (Австралия), Тэгу (Оңтүстік Корея) және Мәскеу (Ресей). 2007 жылдың 27 наурызында ИААФ 2011 және 2013 жылдың жеңіл атлетикадан әлем чемпионаттарының ұйымдастырушы қалаларын атады. == Жүлде қоры == Чемпионаттың жалпы жүлде қоры 7 194 000 АҚШ долларды құрды. Әлем рекордын жаңартқан спортшыларға 100 000 АҚШ доллары сыйға берілген.. Әлем рекордын орнатушылар мен жүлдегерлер үшін берілетін сыйақылардан бөлек, Toyota әлем чемпионатына қатысатын атлеттер мен ресми тұлғаларға екі жүзден аса автокөлік құрастырған. Жеке біріншілік: Алтын медаль - 60 000$, күміс медаль- 30 000$, қола медаль - 20 000$, 4-ші орын - 15 000$, 5-ші орын - 10 000$, 6-шы орын - 6000$, 7-ші орын - 5000$, 8-ші орын - 4000$. Эстафета (командаға): Алтын медаль - 80 000$, күміс медаль- 40 000$, қола медаль - 20 000$, 4-ші орын - 16 000$, 5-ші орын - 12 000$, 6-шы орын - 8000$, 7-ші орын - 6000$, 8-ші орын - 4000$. == Қатысушылар == Қатысушылар тізімінде ИААФ-қа мүшелік ететін 206 федерациядан 1973 спортшы (1106 ер адам және 867 әйел) тіркелген. Спортшылар саны жағынан АҚШ 155 атлетпен бірінші орында, екінші орында Ресей (118) және үшінші орында Германия (71). Олардан кейін Ұлыбритания (68), Украина (61), Италия (57), Польша, Қытай (55 спортшыдан) және Франция (51). 17 спортшы Қазақстан атынан өкілдік етеді. 87 ел тек қана бір спортшыдан тіркеген. Әр бір елдің спортшылар саны жақшада көрсетілген. == Сыртқы сілтемелер == Чемпионат сайты Мұрағатталған 25 шілденің 2013 жылы. (орыс.) (ағыл.)

Source: original
Ант (пьеса)

«Ант» - 1972 жылы жарық көріп, тарихи тақырыпты арқау еткен Тахауи Ахтановтың драма-дастаны. Бұл туындыға екі оқиға негіз болған. Бірі - Әбілқайыр ханның Ресей патшалығына қосылу үшін Кіші жүз атынан ант беруі. Екіншісі - осы қайшылықты да күрделі, айтулы оқиғаның шешілуі. Драма-дастанда Ресей патшалығына ант берген Әбілқайыр ханды Барақ сұлтан бастаған топ Сауранның қолымен өлтіргені суреттелген. Драма үш бөлімнен тұрады. Ол бөлімдер «Түнгі сыр», «Аңырақай», «Арпалыс» деп аталып, сол дәуірдің әлеуметтік-саяси шындығы қым-қиғаш тартыстар арқылы ашылған. «Ант» драмалық дастаны - Тахауи Ахтановтың кәсіби драматург ретіндегі ең шоқтығы биік шығармасы. Үш бөлімнен тұратын туынды елдік пен бірлік тақырыбын ту етіп, қазақ халқының ат үстінен түспеген екі жүз жылдық тарихының ең бір шеменді де шешуші кезендерін қамтиды.

Source: original
Рамин Отт

Рамин Отт (ағылш. Ramin Ott; 22 маусым 1986, Паго-Паго, Америка Самоасы) - самоалық футболшы, Америка Самоасы Ұлттық футбол құрамасы мен "Паго-Ют" (Америка Самоасы) клубының экс-шабуылшысы. Ұлттық құрама тарихындағы үздік мерген (3 гол). Құрамадағы тұңғыш голын 2007 жылы Соломон аралдары қақпасына соқты, бұл ойында Америка Самоасы 1:12 есебімен ұтылды. 2011 жылы Тонга қақпасына бір гол соғып, құрама тарихтағы тұңғыш ресми жеңісіне қол жеткізді - 2:1. == Сілтемелер == Профилі

Source: original
Құрманжан Закария

Құрманжан Закария (қыт. 库尔曼江·孜克热亚) - қазақ күйшісі. 1964 ж. маусым айында туған. Іле Шыңжаң ән-би ансамблінде өнер көрсетеді. Қытайдың мемлекеттік бірінші дәрежелі орындаушы лауазымына ие. Домбыраға арналған күйлердің композиторы және орындаушысы ретінде көптеген сыйлармен марапатталған. 1994 ж. Қытайдың атақты мамандары энциклопедиясына (Шыңжаң басылымы) енген. 1998 ж. Қытайдың қазіргі заман өнерінің атақты тұлғалары жинағына енген. == Сыртқы сілтемелер == Байду энциклопедиясындағы Құрманжан Закарияға арналған мақала

Source: original
Виллар-ан-Валь

Виллар-ан-Валь (фр. Villar-en-Val) - Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Од департаментінде орналасқан. Каркассонн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 11,42 км² шамасында. Коммунаның INSEE коды - 11414, пошта индексі - 11220. == Демографиясы == 2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 34 адамды құрады. Халық тығыздығы - 2,98 адам/км². Халық динамикасы (INSEE ): Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006): == Тағы қараңыз == Од департаментінің коммуналары == Сыртқы сілтемелер == Францияның ұлттық статистика және экономикалық зерттеулер институты сайтындағы парақшасы Мұрағатталған 17 Қазанның 2012 жылы. «Mapquest» картасында орналасуы

Source: original
Сорап станциясы

Сорап станциясы - сораптық және көмекші жабдықтарды қамтитын бірыңғай кешен. Құрамына негізгі және қосалқы сораптар, технологиялық құбыр желілерінің торабы, бекіту арматурасы, ауыстырып қосу тораптары кіреді. Мұнай өнеркәсібінде Сорап станциясын мұнай мен мұнай өнімдерін сақтау, тасымалдау үшін пайдаланады. Қойнауқатты сумен тоғыту үшін орталықтан тепкіш және піскекті сораптармен жабдықтандырылған тармақты Сорап станциясы қолданылады. Тоғыту қысымы 20 Мпа-ға дейін жетеді. Мұнай базалары мен мұнай қорқоймаларының Сорап станциясы мұнай қорқоймаларын, автоцистерналарды, танкерлерді т.б. мұнаймен толтырады немесе босатады. Құбыр желілерінің Сорап станциясы мұнай мен мұнай өнімінің тасымалын қамтамасыз етеді. Бастапқы және аралық Сорап станциясы жұмыс істейді. Құбыр желілерінің толассыз жұмысын қамтамасыз ету үшін Сорап станциясы қорқоймалар паркімен, арналық сораптармен қамтамасыз етіледі.

Source: original
Автоклав

Автоклав (фр. 'autoclave', грек. 'авто...' және лат. 'clavis' - кілт) - тамақ өнеркәсібінде және басқа салаларда көптеген физикалық-химиялық процестерді атмосфералық қысымнан жоғары қысымда және қыздырып өткізуге, сондай-ақ дәрігерлік аспаптар мен байлап-таңу материалдарын зарарсыздандыруға арналған тұмшаланған аппарат. Жоғары қысымда және жоғары температурада көптеген процестер жылдамдайды. Ет және көкөніс консервілері автоклав ішінде 140° С-қа дейін қыздырылады. Автоклав қысым жәрдемімен өтетін технологиялық процестерге арналған құрылғы. Автоклав айналмалы не тербелмелі, көлденең немесе тік және мұнаралы болып келеді. Қақпағы бар немесе жабық ыдыс түрінде болаттан, шойыннан, тағы басқа жасалады, ішкі жағы таттанбайтын материалдармен қапталады. Автоклав іштей де, сырттай да қыздырылады. Ол үшін электр тогы, бу, газ пайдаланылады. Автоклавтың салмағы бірнеше кг-нан 80-100 т-ға дейін, ал сыйымдылығы оңдаған см~3- ден жүздеген м3-ге дейін жетеді. Автоклав химия өнеркәсібінің органикалық шала өнімдер мен бояулы заттар өндірісінде, синтездеу процестерінде, гидрометаллургияда, тамақ өнеркәсібінде және медицинада микробтарды толық жою үшін кеңінен қолданылады. Автоклав - атмосферадағы қысымнан жоғары қысымда және түрлі температурада физика-химиялық процестер жүргізілетін аппарат. Автоклавтар түрліше мақсаттарға арналғандықтан, олардың формалары да, көлемдері де әртүрлі болады: айналмалы, шайқалмалы, көлбеу және тік автоклавтар. Ол қақпағы бар немесе жабық ыдыс түрінде болаттан, шойыннан және т. б. жасалады..

Source: original
Руслан Темірұлы Ержанов

Руслан Темірұлы Ержанов (27 қараша 1976 ж.т., Алматы) - шахматшы, халықаралық гроссмейстер (1997). == Өмірбаяны == Ержанов шахматты бес жасында үйренді. Оның жаттықтырушылары - анасы Наркиса мен әкесі Темір Ержановтар. Қазақ мемлекеттік құрылыс-сәулет академиясын бітірген (1999). == Марапаттары == Ержанов 20 жасқа дейінгі шахматшылар арасында екі рет Азия құрлығының күміс жүлдегері (1992, Доха, Катар; 1994, Куала-Лумпур, Малайзия), 26 жасқа дейінгі шахматшылар арасында дүниежүз. чемпионаттың күміс жүлдегері (1997, Буэнос-Айрес, Аргентина), Азия құрлығының күміс жүлдегері (1999, Пекин, Қытай), Азия құрлығы қалалары арасындағы чемпионаттың жеңімпазы (2000, Бейрут, Ливан) атанды.

Source: original
Айдың тұтылуы (21 қаңтар, 2019)

2019 жылғы Айдың толық тұтылуы - толық фазалық жабылуы 62 минутқа созылған құбылыс. Алматы уақытымен толық тұтылуы 11:12-де басталды. == Жердегі байқалулары == Толық тұтылуы Солтүстік және Оңтүстік Америкада, Гренландияда, Батыс және Солтүстік Еуропада, Ресейдің солтүстігінде толық көрінді. Орталық, Шығыс ЕНуропада, Африкада таң алдында толық көрінді, Тынық Мұхит пен Қиыр Шығыста күн батқан соң көрінсе, Орталық Азия мен Аустралияда, Шығыс Азияда (Жапонияны есептемегенде) мүлдем көрінген жоқ. == Келесі тұтылулар == Жалпы, 2019 жылы екі рет ай тұтылатын болса, бұл соның біріншісі, екіншісі 16 шілдеде болады, бірақ ол кезде ай толық тұтылмайды. Келесі толық тұтылу 2021 жылы 26 мамырда көрінеді деп күтілуде. Бұған дейін 2019 жылғы 27 шілдеде толық тұтылған. == Сілтемелер == Total Lunar Eclipse of 2019 Jan 21 - Fred Espenak (NASA/GSFC) (ағыл.) Hermit Eclipse: Total Lunar Eclipse of 21 Jan, 2019 AD (ағыл.) 20-21 января 2018 г. - Total Lunar Eclipse (ағыл.)

Source: original
Континенттік түзілімдер

Континенттік түзілімдер. Құрлықтар өңірінде, субаэральдық және субаквалдық жағдайлардың екеуінде де қалыптасатын барша түзілімдер (шөгінділер) жиынтығының атауы. Бұларға жерүсті фаунасы мен флорасының қазба қалдықтары тән, бірақ түзілім арасында олардың мүлдем болмауы да мүмкін. Нақтылы континенттік және нақтылы теңіздік түзілімдер аралығында түзілімдердің аралық түрлері, экстуарий түзілімдері және суасты- атыраулық түзілімдер дараланады. Қалыптасу динамикасына, астасу заңдылықтарына, құрылысына және фациялық өзгермелілігіне орай,континенттік түзілімдер бірнеше түрлерге бөлінеді. Континенттік түзілімдердің көпшілігі сынықты және сазды шөгінділерден құралады, органогендік және хемогендік түрлері сирек ұшырасады. Континенттік түзілімдердің көрнекті өкілдері - көлдік түзілімдер (карбонатты және галогендік шөгінділер, диатомиттер, сапропелдер, бұршақ тұрқылы теміртастар және бокситтер). Континенттік түзілімдер литологиясының ерекшеліктері және олардың құрылыс өзгешеліктері осы түзілімдер қалыптасуы уақытының климатына және тектоникалық- геоморфологиялық жағдайына тәуелді.

Source: original
Ясменка (Прона тармағы)

Ясменка - Ресейдегі өзен. Рязань облысы, Тула облысы, Липецк облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Проня өзенінің оң жағалауынан 308 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 17 км-ді құрайды. == Су реестрінің мәліметтері == Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі - Проня бастауынан сағасына дейін . Өзен саласы - Мокшыға қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы - Ока. Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша: Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды - 09010102112110000025158 Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды - 110002515 Су алабының коды - 09.01.01.021 ГЗ томының нөмірі - 10 ГЗ бойынша шығарылуы - 0 == Сыртқы сілтемелер == Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі Мұрағатталған 26 мамырдың 2015 жылы.

Source: original
Анкеттік әдіс

Анкеттік әдіс - қоғамдық тұрмыс пен әлеуметтік жағдайды зерттеудің нақтылы социалогиялық әдісінің бірі. Анкеттік әдіс көпшіліктің белгілі бір мәселеге қатысын немесе пікірін анықтау үшін қолданылады. Анкеттік әдістің екі түрі бар: интервью-анкет; сырттай сұрастыру. Анкеттік әдіс қолдануда сұрақ қоюдың бірнеше түрі болады. Дихотомиялық сұрақ. Жабық анкет. Ашық анкет - неғұрлым мазмұнды, толық мәлімет алудың тиімді жолы. Анкеттік әдіс қолданылған жауап берушілердің аты-жөніне ерекше мән беріледі. Егер бұл шарт дұрыс орындалса, зерттеуде қажетті мәліметтің алынуы қаматамасыз етіледі. Анкеттік әдіс арқылы жиналған мағлұматтарды талдау кезінде алынған мәліметтердің объективтік шыңдыққа сәйкестігіне көп мән беріледі. Сондықтан зерттеуге тиісті әлеуметтік топтардың бір типті болуын мұқият қадалаған жөн. Ол үшін анкеттерді таратпастан бұрын зерттелетін объектінің (әлеуметтік топ, коллектив т. б.) белгілі бір қоғам құрамындағы алатын орнын анықтау қажет және сұрақтардың қисынды болуы, соңғы сұрақтар алдыңғы сұрақтармен ұштасып, объектінің мәнін тереңірек қамтуы тиіс. Нақтылы социологиялық зерттеулерді жүргізгенде, анкеттерді қанша адамға тарату керек екендігі, зерттеудің мақсаты мен міндетіне қарай адамдарды сұраптау, олардың білім дәрежесін, әлеуіметтік күйін тағы басқа жағдайларын алдын ала анықтау, осыған байланысты анкеттер таратылатын адамдарды топтарға бөлу мәселелерін ғылыми тұрғыдан шешу қажет.

Source: original
Шеңбертал

Шеңбертал - Ақтөбе облысы Ырғыз ауданындағы ауыл, Қызылжар ауылдық округінің құрамында. == Географиялық орны == Ауыл аудан орталығы - Ырғыз ауылынан солтүстік-батысқа қарай 70 км жерде, Ырғыз өзенінің оң жағалауында орналасқан. == Халқы == 1999 жылы тұрғындар саны 561 адам (281 ер адам және 280 әйел адам) болса, 2009 жылы 621 адамды (310 ер адам және 311 әйел адам) құрады. 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 563 адамды (307 ер адам және 256 әйел адам) құрады. == Тарихы == Ауыл 1957-1996 жылдары қой өсіретін кеңшар бөлімшесінің орталығы болған. Оның негізінде Шеңберталда “Өмірзақ” ӨК және бірнеше шаруа қожалықтары құрылды.

Source: original
Арафур теңізі

Арафур теңізі - Үнді мұхитының шетінде, Аустралия мен Жаңа Гвинея және Индонезияның Танимбар, Кай, Ару аралдары аралығында жатқан теңіз. Ауданы 1017 мың шаршы километр. Ең терең жері 3680 метр. Ірі аралдары: Колепом, Ару, Уэссел, Мелвилл, Грут-Айленд, Уэлсли. Түбектері: Кей-Йорк, Арнемленд, шығанағы: Карпентария, бұғазы: Торрес. Теңіздегі ағыс қыс айларында - шығыстан батысқа, жазда - батыстан шығысқа қарай болады. Судың беткі қабатының орташа температурасы 25-280С-қа жетеді. Тұздылығы 34-35,0‰.

Source: original
Албасты

Албасты - түркі халықтары фольклорында кездесетін мифологиялық кейіпкер, шайтан, жын, пері, марту секілді жағымсыз күш иесі. Албасты ұғымы қазақтар, түріктер, татарлар, башқұрттар, өзбектер, тывалар, алтайлықтар (албасты), түрікмендер (ал, албассы), қырғыздар (албарсты), ноғайлар мен қарақалпақтар (албаслы), әзербайжандар (хал, халанасы), құмықтар (албаслы қатын), балқар мен қарачайларда (алмасты) бар. Албасты әдетте ұзын жалбыраған шашы бар құбыжық бейнелі әйел кейпінде бейнеленеді. Албасты жануар кейпіне немесе затқа айналып кете алады деген наным-сенім де бар. Түркі халықтарының фольклорында Албастының ортақ типологиялық бейнесі бар дегенімізбен, кейде әр халықтың мифтеріне сәйкес өзгеше бейне, зат, жануар кейпінде қабылдайтын кездері де жоқ емес. Көптеген халықтардың ұғымында, Албасты өзеннің жағасында, көлшіктің маңайында өмір сүріп, шашын тарап отырады. Түркі халықтарының мифол., аңыздарында Албасты жаңа туған баланың жүрегін, бауырын ұрлап, суға жетуге ұмтылады. Албасты суға жетіп үлгерсе, оның иесі өледі деген ұғым бар. Албастының жылқы малына көңілі ерекше, түнде оны мініп жүреді, жалын өріп тастайды деген аңыз әңгіме халық арасында көп тараған. Албасты бейнесі бастауын, көне мифтен алады. Албасты түркі халықтарынан басқа, әлем халықтарында, моңғол, тәжік, грузин т.б. халықтардың көне мифтерінде кездеседі. Албасты образының шығу тегі туралы пікірлер әртекті. Дегенмен ортақ пікір де жоқ емес. Ғалымдар негізінен Албасты бейнесі түркі халықтары мифінде пайда болып, басқа халықтарға тараған деген тұжырымға жиірек ойысады. Қазақтар Албастыны көбіне “қара” ұғымымен де береді. “Албасты басқыр”, “Қара бассын, сені қара басқыр” деген тіркестер осыны айғақтайды. кісі тектес, бүкіл денесін түк басқан мақұлық (гоминид). Кездейсоқ болмаса кез келген адамға көріне бермейді. Албасты негізінен Терістік Кавказ, Гималай таулары, Орталық Азия далалары және Америка құрлығының таулы, жынысты ормандарынан кездеседі. Албасты көптеген зерттеушілердің назарын өзіне аударған. Тіпті, американ этнографы Р.Пэтерсон А-ны іздеуге 5 жыл уақытын арнап, 6-шы жыл дегенде оны кездестіріп, суретін түсіріп алады. Сурет 1965 жылы жарық көрген. Осы жұмбақ мақұлық туралы біраз деректер Б.Ф. Поршнев, М.Дүйсенов еңбектерінде кездеседі. Албасты қос аяқты, тік басып жүреді. Бойы орта есеппен 160-180 см. Бүкіл денесін түк басқан. Шашының ұзындығы иығына түсіп, кейбірінікі жауырынын жауып тұрады. Басының үлкендігі адамға келеді. Мойны жуан әрі қысқа, маңдайы тар. Шөпті, етті талғамай жейді. Көзі көргіш, барынша сақ. Жүргенде жымын білдірмейді. Албастылар қазақ жеріндегі таулы, орманды алқаптарда кездеседі. Қазақтар оны кісі киік деп те атайды. (қ. Кісі киік)

Source: original
NGC 2739

NGC 2739 - Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика. Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды 1855 жылы 18 ақпанда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2739 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25530, MCG 9-15-85, ZWG 264.59, KCPG 185A. == Тағы қараңыз == Мессье нысандарының тізімі Жаңа жалпы каталог Индекс каталог == Сыртқы сілтемелер == «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы ағылшынша және французша мәліметтер Қайта қаралған Жаңа жалпы каталогтағы мәліметтер (ағыл.) SIMBAD базасындағы мәліметтер (ағыл.) VizieR базасындағы мәліметтер (ағыл.) NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер (ағыл.) NGC 2739 нысанына арналған жарияланымдар

Source: original
Күмбезді көтерілу

Күмбезді көтерілу - үлкен алапты жер қабығының вертикальды бағытта дөңестеліп көтерілуі. Мұндай жағдайда қабаттар бұрыштарының құламалылығы аз болады. Күмбезді көтерілу бір уақытта, немесе қатпарлар түзілу процестерінен кейін пайда болуы мүмкін. Қазірде көптеген тау жүйелері туралы, мысалы, Альпы таулары туралы, осы көзқарас дұрыс деп саналуда. Ұзынша күмбезді көтерілуді мегаантиклиналь («үлкен антнклиналь» деп) атайды. == Дереккөздер == Русско-казахский толковый географический словарь. Под общей редакцией академика АН КазССР, проф. С. К. Кенесбаева и кандидата филол. наук А. А. Абдрахманова. Алма-Ата, Изд-во «Наука», 1966, стр. 204. (Академия наук Казахской ССР. Институт языкознания. Сектор физической географии). Составители: Ж. Аубакиров, С. Абдрахманов, К. Базарбаев.

Source: original