AlmaznayaGroza/cyrillic-language-classification huggingface dataset:
Горад-герой СССР

Го́рад-геро́й - ганаровае званьне, вышэйшая ступень адрозьненьня СССР. Нададзенае 12 гарадам у СССР пасьля Нямецка-савецкае вайны. Акрамя таго, адна фартэцыя мае званьне крэпасьць-герой (Берасьцейская крэпасьць). На сёньняшні дзень 2 гарады-героі (Менск ды Берасьцейская крэпасьць) знаходзяцца ў Беларусі, 4 гарады-героі (Адэса, Керч, Кіеў, Севастопаль) - ва Ўкраіне, 7 (Ленінград (цяпер Санкт-Пецярбург), Масква, Мурманск, Новарасейск, Смаленск, Сталінград (цяпер Валгаград), Тула) - у Расеі. == Гісторыя званьня == Упершыню гарадамі-героямі былі названыя Ленінград, Сталінград, Севастопаль ды Адэса ў загадзе Вярхоўнага Галоўнакамандуючага 1 траўня 1945 року. Афіцыйна ў якасьці дзяржаўнае ўзнагароды званьне ўсталяванае 8 траўня 1965 року, калі Прэзыдыюм Вярхоўнага Савету СССР сваім Указам зацьвердзіў Палажэньне аб вышэйшай ступені адрозьненьня - званьні «горад-герой». У той жа дзень званьне нададзенае гарадам Кіеву, Маскве, Ленінграду, Валгаграду, Адэсе ды Севастопалю, а Берасьцейскае крэпасьці нададзенае званьне «крэпасьць-герой». == Гарады-героі == Масква - з 8 траўня 1965 Ленінград - з 8 траўня 1965 Сталінград - з 8 траўня 1965 Кіеў - з 8 траўня 1965 Адэса - з 8 траўня 1965 Севастопаль - з 8 траўня 1965 Берасьцейская крэпасьць (крэпасьць-герой) - з 8 траўня 1965 Новарасейск - з 14 верасьня 1973 Керч - з 14 верасьня 1973 Менск - з 26 чэрвеня 1974 Тула - з 7 сьнежня 1976 Мурманск - з 6 траўня 1985 Смаленск - з 6 траўня 1985 У табліцы пазначаныя даты ўказаў аб уручэньні мэдалёў «Залатая Зорка» ды ордэнаў Леніна гарадам, якія раней атрымалі званьні гарадоў-герояў. Ленінграду, Сталінграду, Севастопалю і Адэсе званьне «Горад-герой» было нададзенае ў 1945 г., Кіеву - у 1961 г. Ленінграду ды Кіеву пры наданьні званьня ўручылі толькі ордэн Леніна, а Сталінграду, Севастопалю і Адэсе навогул не надаваліся ордэны ды мэдалі.

Source: original
Заяц-бяляк

За́яц-бяля́к - зьвер з роду зайцаў (Lepus) сямейства Зайцавых (Leporidae). Даўжыня цела 49-61 см вагой да 5 кг. Улетку мае бурую поўсьць з рудавата-шэрым адценьнем, узімку - белую. Лінькі сканчаюцца ў траўні і сьнежні. Размнажаецца зь лютага да верасьня 2-3 прыплодамі па 1-8 зайчанятаў. Жыве ў лясах з падростам зь лісьцевых дрэваў, па зарослых далінах і балоцістых зарасьніках. Улетку корміцца травяністымі расьлінамі, узімку - карой і парасткамі дрэваў, ягаднікам і сенам. Пашыраны ў Эўразіі і Паўночнай Амэрыцы. Служыць прадметам пушнога промыслу і паляваньня. Часам шкодзіць пасевам і садам. Утварае помесь з зайцам-русаком - заяц-лазовік. Пры руху заяц-бяляк выносіць заднія ногі далёка наперад. Даўжыня сьледу задняй лапы да 17 см, шырыня да 12 см. Кончыкі вышэй чорныя. Поставыя залозы ёсьць толькі між пальцамі, таму сьляды моцна пахнуць. Перад сыходам на лежню блытае сьляды. Актыўны пераважна ўначы. Зайчаняты нараджаюцца відушчымі з густой поўсьцю. Зайчыха корміць іх 1-2 разы за ноч. На 10 дзень зайчаняты пачынаюць есьці траву. Малаком сілкуюцца да 20-30 дзён. == Беларусь == Заяц-бяляк найчасьцей трапляецца ў Віцебскай вобласьці, паўночных і сярэдзінных раёнах Магілёўскай і Менскай вобласьцяў. Менш сустракаецца ў паўночных раёнах Берасьцейскай, Гарадзенскай і Гомельскай вобласьцяў, рэдка на Палесьсі. На 1 студзеня 1981 году ў Беларусі налічвалася 85,4 тыс. асобін зайца-беляка. У паляўнічым сэзоне 2012 году ў Беларусі здабылі 6,4 тыс. зайцоў-белякоў. На лістапад 2013 году налічвалася 60 тыс. асобін зайца-беляка.

Source: original
Сёрфінг

Сёрфінг (англ.: surfing - слізгаценне) - водны від спорту. == Гісторыя == Сёрфінг узнік у Палінезіі. Упершыню быў апісаны ў канцы XVIII ст. пасля наведвання экспедыцыяй Дж. Кука Гавайскіх астравоў. Акрамя Гаваяў быў добра вядомы на Самоа і Тонга. Папулярызацыя сёрфінгу ў ЗША адбылася дзякуючы выдатнаму плыўцу гавайскага паходжання Дзюку Каханамоку (1890-1968), які распачаў катанне на дошках па хвалях у Каліфорніі. Пасля II Сусветнай вайны гэты спорт развіваецца і ў іншых краінах свету. Для прыхільнікаў сёрфінгу характэрна наяўнасць асаблівай субкультуры. == Разнавіднасці == Цяпер сёрфінг падзяляецца на шмат розных відаў: сёрфінг на доўгай і кароткай дошках, віндсёрфінг (з выкарыстаннем ветразя), бодысёрфінг (без дошкі) і г. д. == Літаратура == Сёрфінг // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле - Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. - Мн. : БелЭн, 2002. - Т. 14. - С. 361. - 10 000 экз. - ISBN 985-11-0035-8. - ISBN 985-11-0238-5 (т. 14). == Спасылкі == На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Сёрфінг

Source: original
Люкіян з Самасаты

Люкіян з Самасаты (па-грэцку: Λουκιανὸς Σαμοσατεύς, па-лацінску: Lucian; каля 125, Самасата, Рымская імпэрыя - 180-я, верагодна Атэны) - старажытнагрэцкі пісьменьнік-сатырык. Быў вандоўным рытарам прыкладна да 150 году, доўгі час жыў у Атэнах, займаючыся літаратурнай працай, у старасьці заняў высокі пост на імпэратарскай службе ў Эгіпце. Захаваліся 84 ягоныя творы, але аўтарства некаторых аспрэчваецца, што адлюстроўваюць крызіс ідэалёгіі антычнага грамадзтва. Разьвіваючы традыцыі антычнай камэдыі і мэніпавай сатыры, ён стварыў жанр сатырычнага дыялёгу. Пісаў пародыі на сафістычную дэклямацыю, як то «Пахвала мусе», «Настаўнік красамоўства», высьмейваў алімпійскіх багоў, як то «Размова багоў», «Прамэтэй ці Каўказ», паказваў мізэрнасьць жыцьцёвых ласкаў, марнасьць усяго на сьвеце ў творах «Размовы ў царстве мёртвых», «Харон», «Мэніп», рабіў выпады супраць сацыяльнай несправядлівасьці ў творы «Нігрын», крытыкаваў раньняе хрысьціянства, разьвенчваў веру ў забабоны, містычныя пераўтварэньні, «Аляксандр ці Лжэпрарок», «Пра сьмерць Пэрэгрына», «Аматар хлусні ці Нявер». Люкіян зьяўляецца аўтарам сатыраў на тагачасныя гістарыяграфію «Як трэба пісаць гісторыю», на фантастыку папулярных раманаў «Праўдзівая гісторыя» і іншае. Ягоная творчасьць паўплывала на асьветніцкую літаратуру Эўропы. == Творы == Opera. Ex recogn. Caroli Jacobitz. Vol. 1 - 3. - Leipzig, 1907 - 1913. Избранная проза. - М., 1991. Избранное. - М., 1962. Избранные атеистические произведения / Редактор и вступительная статья А.П.Каждана. - М., 1955. Собрание сочинений / Под редакцией и комментарии Б.Л.Богаевского). - М. - Л., 1935. == Вонкавыя спасылкі == Праект па Люкіяну з Самасаты Працы Люкіяна на праекце Гутэнбэрг Працы Люкіяна на Sacred-texts.com == Літаратура == Peretti, A. Luciano. Un intellettuale Greco contro Roma. - Firenze, 1946. История древнегреческой литературы. Том 3. - М., 1960.

Source: original
Бельгія на конкурсе песні Еўрабачанне

Бельгія прымала ўдзел у конкурсе песні Еўрабачанне кожны год з моманту яго заснавання, акрамя 1994, 1997 і 2001, з-за няўдалых выступаў у папярэдніх конкурсах. Упершыню Бельгія прыняла ўдзел у Еўрабачанні ў 1956 годзе і ў агульнай складанасці ўдзельнічала 57 разы. Пасля 30-ці гадоў удзелу Бельгія нарэшце выйграла конкурс у 1986. Перамогу ёй прынесла 13-гадовая Сандра Кім з песняй «J'aime la vie» . У цяперашні час мінімальны ўзрост для ўдзелу ў конкурсе - 16 гадоў, такім чынам, Сандра Кім застанецца самым маладым пераможцам за ўсю гісторыю конкурсу, калі узроставая мяжа не будзе паніжана. У 1987 Бельгія прымала конкурс, які праходзіў у Брусэлі. == Удзельнікі == Пераможца Другое месца Трэцяе масца Чацвертае месца Пятае месца Апошняе месца Аўтаматычны праход у фінал Не прайшла ў фінал Не ўдзельнічала, або была дыскваліфікавана == Гісторыя галасавання == Балы, якія аддала Бельгія У паўфінале: У фінале: Балы, якія атрымала Бельгія У паўфінале: У фінале:

Source: original
Апазіцыя

Апазі́цыя (ад лац.: oppositio - проціпастаўленне, пярэчанне) - агульная назва партый, арганізацый, грамадскіх рухаў і аб'яднанняў, дзейнасць і погляды якіх проціпастаўлены поглядам большасці або пануючай думцы. Існуе ў парламентах, партыях. Парламенцкая апазіцыя складаецца з партый і палітычных груп, якія не маюць большасці месцаў у парламенце і не ўдзельнічаюць у фарміраванні ўрада. Па шэрагу пытанняў выступае супраць палітыкі ўрада, з крытыкай яго дзеянняў. Можа фарміраваць ценявы кабінет міністраў на выпадак прыходу да ўлады. Унутрыпартыйная апазіцыя - партыйная групоўкі, якія па некаторых прынцыповых пытаннях палітыкі партыі выступаюць са сваім пунктам гледжання і праграмай дзеяння, супрацьстаяць прынятаму большасцю курсу партыі, яе кіраўніцтву. Можа разглядацца як аснова для ўтварэння новай партыі. Апазіцыя - неабходная ўмова мірнага, здаровага развіцця грамадства. == Беларусь == У беларускім парламенце ўпершыню пра стварэнне апазіцыі абвешчана ў 1990 годзе на 1-й сесіі Вярходнага Савета Беларусі, дзе ў апазіцыі да палітыкі ўрада выступілі Беларускі народны фронт «Адраджэнне», Аб’яднаная дэмакратычная партыя Беларусі, Беларуская сацыял-дэмакратычная Грамада і інш. Прадстаўнікі апазіцыі прымаюць удзел у заканатворчым працэсе, прапануюць шляхі ўмацавання суверэнітэту, незалежнасці дзяржавы, паглыблення рыначных адносін, духоўнага адраджэння і кансалідацыі нацыі і інш. == Літаратура == Апазіцыя // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1: А - Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. - Мн. : БелЭн, 1996. - Т. 1. - 552 с. - 10 000 экз. - ISBN 985-11-0035-8. - ISBN 985-11-0036-6 (т. 1).

Source: original
Кабыльніцкі сельсавет

Кабы́льніцкі сельсавет (з 1964 году - На́рацкі сельсавет) - адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мядзельскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар - вёска Кабыльнік. == Гісторыя == 12 кастрычніка 1940 году створаны ў складзе Мядзельскага раёну Вялейскай (з 20 верасьня 1944 году - Маладэчанскай, з 20 студзеня 1960 году - Менскай) вобласьці. 28 жніўня 1964 году вёску Кабыльнік перайменавалі ў Нарач. У сувязі з гэтым сельсавет перайменаваны ў Нарацкі. 28 красавіка 2004 году ў склад сельсавету ўключаныя вёскі Абрамы, Балашы і Малая Сырмеж Сырмескага сельсавету і хутары Глыбокі Ручай і Рыдупля Сьвірскага пасялковага савету. 30 сьнежня 2009 году на тэрыторыі сельсавету ўтвораны пасёлак Зубранёўка. == Населеныя пункты == 1 студзеня 1947 году - 45 1 студзеня 1986 году - 44 == Літаратура == Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Мядзельскага р-на. - Мн.: БелЭн, 1998. - 635, [3] с. ISBN 985-11-0107-9. Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. - Мн.: БелЭн, 1999. - Т. 5: М - Пуд. - 592 с. - ISBN 985-11-0141-9 С. 246 Гарады і вёскі Беларусі: энцыклапедыя. Т. 8. Мінская вобласць. Кн. 3 / рэдкал.: Т.У. Бялова (дырэктар) [і інш.]. - Менск: БелЭн, 2012. - 624 с.: іл. ISBN 978-985-11-0636-9. С. 568

Source: original
Агнішча

Агнішча - прыстасаванне для развядзення і падтрымання адкрытага агню ў жытлах альбо па-за імі для абагрэву, прыгатавання ежы, асвятлення і абароны ад дзікіх жывёл. Падчас археалагічных даследаванняў вызначаецца па рэштках попелу, вуголля і змяненні колеру глебы. Канструктыўна вылучаюцца агнішчы адкрытыя, у ямах, з каменнай ці глінянай абкладкай ці вымасткай. Рэшткі найбольш старажытных агнішчаў знойдзены на стаянках перыяду ніжняга (ранняга) палеаліту ў Алдувайскай цясніне ў паўночнай Танзаніі (Афрыка). У Беларусі вядомы з эпохі верхняга (позняга) палеаліту (Бердыж, Юравічы). У гэты час агнішчы паглыбляліся ў мацярык на 0,1-0,5 м, у разрэзе былі лінзападобныя, у плане акруглыя, дыяметрам 1-2 м. Часам побач з агнішчам ставілі каменныя пліты альбо абкладвалі сценку дробнымі камянямі, каб захаваць агонь ад ветру. Пазней агнішчы заглыбляліся ў мацярык да 1 м, мелі котлападобную форму ў разрэзе. Пашыраны на помніках эпохі неаліту, бронзавага і жалезнага вякоў. Пачынаючы з ранняга бронзавага веку на грунтавых могільніках зафіксаваны агнішчы, якія мелі рытуальны характар і з'яўляліся структурным элементам пахавальнага абраду - крэмацыі. На помніках банцараўскай культуры і пражска-карчацкай культуры існавалі побач з печамі-каменкамі, былі паступова выцеснены імі ў раннефеадальны перыяд. == Літаратура == Ксяндзоў, У. П. Агнішча / У. П. Ксяндзоў // Археалогія і нумізматыка Беларусі: Энцыклапедыя / Беларуская Энцыклапедыя; Рэдкал.: В. В. Гетаў і інш. - Мн.: «Беларуская Энцыклапедыя» імя П. Броўкі, 1993. - 702 с. - С. 25. - ISBN 5-85700-077-7. Язэпенка, І. М. Агнішча // Археалогія Беларусі: энцыклапедыя. У 2 т. / [склад. Ю. У. Каласоўскі; рэдкалегія: Т. У. Бялова (гал. рэд.) і інш.]. - Мінск: Беларуская Энцыклапедыя імя П. Броўкі, 2009. - Т. 1: А-К. - С. 18. - 496 с. - ISBN 978-985-11-0354-2. Агні́шча // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1: А - Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. - Мн. : БелЭн, 1996. - Т. 1. - С. 78. - 10 000 экз. - ISBN 985-11-0035-8. - ISBN 985-11-0036-6 (т. 1).

Source: original
Манкевіч

Манке́віч - беларускае і польскае прозьвішча. Вядомыя носьбіты: Аксана Манкевіч (нар. 1998) - беларуская экскурсаводка, палітвязынка Анатоль Манкевіч (1928-1987) - савецкі футбаліст Баляслаў Манкевіч (1905-1995) - беларускі і польскі карэспандэнт, перакладнік Герман Манкевіч (1897-1953) - кінасцэнарыст, прадусар ЗША Джозэф Манкевіч (1909-1993) - кінарэжысэр, сцэнарыст, прадусар ЗША Дон Мартын Манкевіч (1922-2015) - сцэнарыст, раманіст ЗША Сафія Манкевіч (нар. 1952) - беларуская архітэктарка Том Манкевіч (1942-2010) - кінарэжысэр, сцэнарыст, прадусар ЗША == Глядзіце таксама == Манкевічы Маркевіч Мацкевіч

Source: original
Веладром Мінск-Арэны

Веладром - адно з трох крытых спартыўных збудаванняў МКСК «Мінск-Арэна». Першым уведзены ў эксплуатацыю 30 снежня 2008 года, стаўшы таксама першы ў Беларусі крытым будынкам, пабудаваным для заняткаў усімі відамі спорту. == Апісанне == У аснове велатрэка ляжыць маналітная жалезабетонная пліта. Сам велатрэк складаецца з нахіленых формаў, на якіх мацуецца рэечны драўляны насціл з сібірскай елкі плошчай звыш 2 тыс. кв. м.. Даўжыня велатрэка стандартная - 250 м, шырыня - 7,5 м, ёсць два віражы - справа і злева, вугал нахілу складае 41 градус. Спартсмены выходзяць на трэк з двух падземных пераходаў. Трыбуны ўмяшчаюць да 2 000 гледачоў. Істотную дапамогу ў праектаванні велатрэка аказвала нямецкая кампанія «Schuermann Architects», якая распрацоўвае праекты велатрэкаў па ўсім свеце. На велатрэку могуць займацца толькі прафесійныя спартсмены, навыкі якіх могуць гарантаваць бяспечны пракат. Максімальна можна развіць хуткасць да 110 км/г. Трэкавы веласіпед не мае тармазоў і пераключэння перадач. Вышыня ад верхняга пункта да нізу трэка складае 5 метраў. Цэнтральнае ядро велатрэка можа выкарыстоўвацца для заняткаў такімі гульнявымі відамі спорту, як бадмінтон, настольны тэніс, міні-футбол, баскетбол, валейбол. На першым паверсе веладрома знаходзяцца кафэ, касы, гардэроб, памяшканні допінг-кантролю і медыка-аднаўленчы цэнтр. На другім паверсе - офісныя памяшканні для супрацоўнікаў, два трэнажорных залы з сучасным абсталяваннем, зала харэаграфіі і ўніверсальная спартыўная зала. На трэцім паверсе - размешчаны сектары B і C, дзе абсталяваны VIP-ложы для прыёму гасцей самага высокага ўзроўню, за шклом каментатарскія кабінкі. == Спартыўныя мерапрыемствы == У ліпені 2009 года тут праходзіў Чэмпіянат Еўропы па веласіпедным спорце на трэку, у якім узялі ўдзел звыш 400 спартсменаў з 30 краін. 20-24 лютага 2013 года ў Мінску праходзіў чэмпіянату свету па веласпорце на трэку. == Спасылкі == Пра комплекс. Веладром Архівавана 18 студзеня 2015. Веладром комплексу "Мінск-Арэна"

Source: original
Бэргарт

Бэргарт (ням. Berhard, лац. Berhardus; 31 сьнежня 879) - біскуп Вэрдэну (з 870). == Біяграфія == Паходзіў зь вядомага лятарынскага роду, які валодаў маёнткамі каля Вэрдэну. У 1870 годзе атрымаў пасьвячэньне на біскупа Вэрдэну, а таксама стаў плябанам кляштару Сьвятога Маўрыкія ў Толеі (Заарлянд). Неаднаразова браў удзел у царкоўных саборах. У 873 годзе браў удзел у асьвячэньні катэдры ў Кёльне. За ім скончылася будаваньне катэдры ў Вэрдэне. У хроніцы Альбрыка (XIII ст.) упамінаецца як сьвяты. Яшчэ ў XVI ст. у Толеі ўшаноўвалі яго магілу. == Глядзіце таксама == Бэргарт (імя) Бэргарт Кляўзгайла Ратольд Страсбурскі

Source: original
Эн Энрайт

Эн Энрайт (па-ангельску: Anne Enright; нар. 11 лістапада 1962) - ірляндзкая пісьменьніца. Ляўрэат Букераўскай прэміі 2007 году за раман «Збор». == Біяграфія == Эн Энрайт нарадзілася ў Дубліне, вывучала літаратуру ва ўнівэрсытэце Усходняй Англіі. Выхоўвае сына й дачку. == Творчасьць == Раман Энрайт «Збор» апавядае аб вялікай ірляндзкай сям’і, якая перажыла драму. Галоўная гераіня - ірляндзкая жанчына. == Уручэньне букера == Рашэньне журы стала поўнай нечаканасьцю для ўсіх. 45-гадовая жыхарка Дубліна ніколі не значылася ў ліку фаварытаў. Старшыня журы сэр Говард Дэвіс назваў кнігу «магутнай, нязручнай і часам злоснай». Сама пераможца ацаніла сваю працу сьціпла: маўляў, гэта проста сямейная сага. «Самае галоўнае ў сям’і - гэта тое, што яна непазьбежная, ад яе нікуды не дзенесься. Па сутнасьці, усе сем’і аднолькавыя, паколькі сямейныя гісторыі паўтараюцца: у сем’ях ёсьць п’яніцы, крыўднікі дзяцей і шмат чаго яшчэ», - сказала Энрайт на прэс-канфэрэнцыі. == Творы == 1991 «Мініятурная нявіньніца» (The Portable Virgin) 1995 «Парык майго таты знасіўся» (The Wig My Father Wore) 2000 «Што табе падабаецца?» (What Are You Like?) 2002 «Радасьць Элізы Лінч» (The Pleasure of Eliza Lynch) 2004 «Пусканьне бурбалак: нашмат затрымалася ў мацярынстве» (Making Babies: Stumbling into Motherhood) 2007 «Збор» (The Gathering) 2008 «Арышт карцін» (Taking Pictures) - кароткія аповеды 2009 «Учорашняя пагода» (Yesterday’s Weather) 2011 «Забыты вальс» (The Forgotten Waltz)

Source: original
Шантаж

Шанта́ж (фр.: chantage) - прыватны выпадак вымагання. Выяўляецца ў патрабаванні перадачы маёмасці або права на маёмасць ці ажыццяўлення якіх-небудзь дзеянняў маёмаснага характару пад пагрозай учынення насілля над пацярпелым, яго блізкімі, знішчэння ці пашкоджання іх маёмасці, распаўсюджвання паклёпніцкіх або выдавання іншых звестак, якія захоўваюцца ў таямніцы. У Крымінальным кодэксе Рэспублікі Беларусь шантаж - таксама сродак учынення іншага злачынства, напрыклад, прымус да дзеянняў сексуальнага характару, да выканання ці невыканання пэўнай здзелкі ў галіне прадпрымальніцтва, прымушэнне сведкі, пацярпелага, эксперта да адмаўлення ад дачы паказанняў або дачы заведама ілжывых паказанняў. == Літаратура == Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 17: Хвінявічы - Шчытні / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. - Мн. : БелЭн, 2003. - Т. 17. - 512 с. - 10 000 экз. - ISBN 985-11-0035-8. - ISBN 985-11-0279-2 (т. 17).

Source: original
Вацлаў Вярбіцкі

Вацлаў Вярбіцкі - рымска-каталіцкі дзеяч ВКЛ. Паходзіў з шляхецкага роду, продкі якога паходзілі з Хелмшчыны. Атрымаўшы гуманітарную адукацыю, служыў у канцылярыі Жыгімонта Старога, быў адказны за лацінскую мову. Слуужыў канонікам у Вільні. 13 красавіка 1534 - 18 ліпеня 1555 жамойцкі біскуп. Заснаваў шмат новых парафій, збудаваў 4 касцёлы, у 1551 заснаваў драўляны сабор у Варнях з алтаром, упрыгожаным драўлянымі скульптурамі. == Спасылкі == Кароткая біяграфія Архівавана 20 кастрычніка 2007.

Source: original
Мікалай Мікалаевіч Філіпаў

Мікалай Мікалаевіч Філіпаў (нар. 12 студзеня 1952, в. Патаронаўка, Клімавіцкі раён, Магілёўская вобласць) - беларускі педагог, спецыяліст у галіне тэорыі і методыкі фізічнага выхавання, спартыўнай трэніроўкі. Доктар педагагічных навук (2006), дацэнт (1991). == Біяграфія == Скончыў Беларускі дзяржаўны інстытут фізічнай культуры (спецыяльнасць «Фізічная культура і спорт», 1977; аспірантура, 1982), Расійскі дзяржаўны ўніверсітэт фізічнай культуры і спорту (дактарантура, 1994). Працаваў у Гродзенскім сельскагаспадарчым інстытуце (1982-1987, загадчык кафедры фізічнага выхавання), НДІ фізічнай культуры і спорту Рэспублікі Беларусь (1996-2001, намеснік дырэктара), Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (з 2010, інжынерна-эканамічны факультэт, кафедра фізічнага выхавання і спорту, загадчык кафедры). Навуковыя інтарэсы: праблемы сацыяльнай значнасці фізічнай культуры і спорту, фізічнага выхавання студэнтаў; арганізацыя фізкультурна-аздараўленчай работы і прапаганда здаровага ладу жыцця. == Узнагароды == Граматы Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (2001), Міністэрства спорту и турызму Рэспублікі Беларусь (2012), нагрудны знак «Выдатнік адукацыі» (2011). == Бібліяграфія == Организация и содержание физкультурно-оздоровительной работы с населением по месту жительства в современных социально-экономических условиях (на примере Республики Беларусь) : диссертация ... доктора педагогических наук : 13.00.04 : защищена 14.06.2005 : утверждена 19.05.2006 / Филиппов Николай Николаевич. - Москва, 2005. Организация и содержание физкультурно-оздоровительной работы с населением по месту жительства в современных социально-экономических условиях / Н. Н. Филиппов. - Минск, 2009. == Літаратура == Філіпаў Мікалай Мікалаевіч // Хто ёсць хто ў Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце. - Мінск, 2010. - С. 149.

Source: original
Тэрыторыя, важная для птушак

Тэрыторыя, важная для птушак (ТВП) або Ключавая арніталягічная тэрыторыя (КАТ) - мясцовасьць, якая сусьветная прызнаная жыцьцёва важным месцапражываньнем для захаваньня птушыных папуляцыяў. Ва ўсім сьвеце больш за 13 000 ТВП. Іхнім вызначэньнем займаецца BirdLife International. Часта ТВП уваходзяць у ахоўную тэрыторыю пэўнае краіны, і ў такім разе яны ахоўваюцца нацыянальным заканадаўствам. Аднак звычайна яны даволі маленькія для арганізацыі ахоўнай тэрыторыі, і статус аховы такіх зонаў залежыць ад пэўнае краіны. Юрыдычнае прызнаньне і абарона ТВП, якія не знаходзяцца ў рамках існуючых ахоўных раёнаў, вагаецца ў розных краінах. Некаторыя краіны маюць нацыянальныя стратэгіі захаваньня ТВП, тады як у іншых краінах абарона цалкам адсутнічае. Беларусь далучылася да праграмы ТВП у 1996 годзе. Цяпер у Беларусі налічваецца 51 ТВП. Большасьць зь іх - водна-балотныя ўгодзьдзі. == Крытэры == ТВП вызначаюцца паводле міжнародна ўсталяваных крытэраў. Пэўныя крытэры могуць таксама ўсталёўвацца рэгіянальнымі і нацыянальнымі арганізацыямі. Для ўключэньня ў сьпіс тэрыторыя павінна адпавядаць прынамсі аднаму з наступных крытэраў: A1. Віды пад пагрозай глябальнага зьнікненьня Мясцовасьць, у якой пэўна ці верагодна існуе папуляцыя відаў, занесеных у Чырвоны сьпіс Міжнароднага саюзу аховы прыроды і прыродных багацьцяў як крытычныя віды, віды пад пагрозаю выміраньня або ўразьлівыя. Пастаянная прысутнасьць на тэрыторыі відаў з першых двух катэгорыяў, незалежна ад велічыні папуляцыі, дастатковая для яе аднясеньня да ТВП. У выпадку ўразьлівых відаў патрэбная наяўнасьць пэўнае парогавае колькасьці відаў. A2. Віды абмежаванага рэгіёну Павінна забясьпечвацца пэўная колькасьць птушак аднаго віду ці наяўнасьці некалькіх відаў з абмежаваным арэалам A3. Віды абмежаванага біёму Месца павінна забясьпечваць наяўнасьць шматлікіх відаў, характэрных для пэўнага біёму A4. Супольнасьці i. Крытэр адносіцца да «вадаплаўных» відаў, якія вызначаны працай Дэланея і Скота ў 2002 годзе, як гэта вызначана крытэрам 6 Рамсарскай канвэнцыі для вызначэньня водна-балотных надзелаў, якія маюць міжнароднае значэньне. ii. Уключае ў сябе віды марскіх птушак, не ахопленых працай Дэланея і Скота. Колькасныя зьвесткі ўзятыя з розных апублікаваных і неапублікаваных крыніц. iii. Крытэр узяты па ўзору крытэра 5 з Рамсарскай канвэнцыі для вызначэньня водна-балотных надзелаў, якія маюць міжнароднае значэньне. Крытэр выкарыстоўваецца, калі колькасныя зьвесткі зьяўляюцца дастаткова добрымі, каб дазволіць прымяненьне A4i і A4ii. iv. Месца вядома ці меркавана перавышае парогавыя ўзроўні набору мігруючых відаў на вузкіх участках. == Вонкавыя спасылкі == Тэрыторыі, важныя для птушак - «Ахова птушак Бацькаўшчыны» Тэрыторыі, важныя для птушак (анг.) - «BirdLife International» Тэрыторыі, важныя для птушак - «Дзікая прырода Беларусі»

Source: original
Кугарчынскі раён

Кугарчы́нскі раён (па-расейску: Кугарчинский район; па-башкірску: Күгәрсен районы) - адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўдні Башкартастану ў Расеі. Адміністрацыйным цэнтарам зьяўляецца вёска Мракава. == Геаграфія == Кугарчынскі раён мяжуе зь Зілаірскім, Зіянчурынскім, Куюргазінскім, Мелеузаўскім і Бурзянскім раёнамі, а таксама з Арэнбурскай вобласьцю. Плошча раёну складае 3372,64 км². == Гісторыя == Кугарчынскі раён быў утвораны ў 1930 годзе ў адпаведнасьці з пастановай УЦВК. == Насельніцтва == Насельніцтва раёну па стане на 2017 год складала 28649 чалавек. Паводле перапісу 2010 году большасьць фармуюць башкіры (55,1%), далей ідуць расейцы (28,9%) і татары (13%). == Вонкавыя спасылкі == Кугарчынскі раён - сховішча мультымэдыйных матэрыялаў Сайт раённай адміністрацыі. (рас.)

Source: original