AlmaznayaGroza/cyrillic-language-classification huggingface dataset:
Минск

Минск (белорусаар Мінск, ород: Минск) - Беларусь Уласай ниислэл хото, Минскын можын ба Минскын аймагай засаг захиргаанай түб юм. Зүгөөр Минскын можын ба Минскын аймагай бүридэлдэ ородоггүй, тусгаар байдалтай засаг захиргаанай нэгэжэ мүн. Хүн зоной тоонь 1 982 444 болоод, саг үргэлжэ ургана. Талмайнь 348,84 км². Беларусиин хотонуудай дунда үлэмжэ ехэ хото. Тээбэри ба ашаа шэрэлгын, үйлэдбэрилгын, эрдэм ухаанай ба соёлой түб. 1067 ондо байгууланхай. Свислочь гол дээрэ байрладаг.

Source: original
Грек хэлэн

Грек хэлэн гээшэ Энэдхэг-Европын хэлэнэй изагуурай хэлэн юм. Грек хэлэниинь Греци уласай болон Кипрын аралнуудта дуугарагдадаг. Мүн бага тооной дуугарагшад хойто Итали болон Бага Ази ярилсадаг. Грекээр өөрынгөө хэлые Ελληνικά (эллиника) гэжэ нэрлэдэг. Грек хэлые тэмдэглэхэдэ Грек сагаан толгойе ашаглана. лата сагаан толгойһоо (уг сагаан толгойһоо бусад хэлэнэй сагаан толгой бии болоһон) грек сагаан толгой гаралтай. Мүн маша олон сагаан толгой болон үгэнүүд грек хэлэнһээ гаралтай байдаг. Тэрэнэй нэгэ кирилл сагаан толгой юм. Грек хэлээр ниитэ 15 сая хүн ярилсадаг.

Source: original
Арал тэнгис

Арал тэнгис (хас. Арал теңізі, монгол: Арал тэнгис, ород: Аральскοе мοре, узбегээр Orol dengizi) гээшэ Түб Азида, Казахстан, Узбекистан хоёр уласай хоорондо оршохо, тэнгис нэрэтэй эхэ газарай дундын нуур юм. Уг тэнгис нэгэ га талмайда мянган ба энэһээ олон аралтай ушарһаа уг нэрые абанхай. 1960-аад онһоо эхилэн Арал тэнгис маша хурдан шэргэжэ эхилһэниинь хуушан Зүблэлтэ холбоото уласай үедэ, Арал тэнгистэ шудхадаг Амударья, Сырдарья мүрэнэй голдорилые хубилжа урасхаһантай холбоотой юм. 1960 ондо 68,000 км² талмайтай, 1100 км³ уһанай нөөсэтэй байһан уг тэнгисэй уһанай ниитэ эзэлхүүнэй 80%-нь шэргэжэ, уһаар бүрихэгдэдэг байһан гадаргуугай 60%-нь хуурай болоһон байна. 1998 оной байдалаар тэнгисэй гадаргуугай талмай 28,687 км², 2004 ондо 17,160 км² боложо багадхаһан ба 1960-аад ондо 10 гр/л байһан уһанай дабһажалта, мүн үедэ 45 гр/л боложо нэмэгдэбэ. Орос, Казахстан, Узбекистан болон ОУХН-ын холбогдохо байгуулгын оролсоотойгоор Арал тэнгис, тэрэнэй һаба газарые хамгаалха, нүхэн һэргээхэ арга хэмжээе 2010-2015 хоорондо эхинэй шатанда хэрэгжүүлхээр болоо. Шэнжэлэгшэдэй үзэжэ байдагаар Амударья, Сырдарья мүрэнэй голдорилые һэргээн урасхаһаншье уһанай нюруунь наанадажа хоер зуун жэлэй һүүлдэ хуушан хэбэндээ ороно, тэрэнэй ай һаба газарай экологи нүхэн һэргэхэгүй, хэтэрхэй оройтоһон арга хэмжээ гээд үзэжэ байна.

Source: original
Нидерланд

Нидерланд - Нидерланд болон Карибын тэнгистэ оршохо Нидерландын Антилын аралууд, Арубаһаа бүрдэхэ Нидерландын Хаанта Уласай Европодо оршохо хэһэг юм. Нидерланд Баруун Европын, парламентиин арадшалһан үндэһэн хуулида хаанта засагтай улас болоно. Тус улас хойто болон баруун талаараа Хойто тэнгисээр хүрээлэгдэһэн ба урда зүгтэ Бельги, зүүн зүгтэ Германитай тус тус хилэлдэг. == Холбооһон == Энэ хуудаһан Нидерланд гэһэн Викимедиа сангай ангилал холбооһотой.

Source: original
Чунцин

Чунцин (хитадаар 重庆市, Юйчэн, Басянь), Хитад уласай шууд харьяатай (можын зэргэтэй) хото, болон Хүхэ мүрэндэхи уһанай боомто. 2,3 сая. ажаһуугшадтай (1990). Түмэрлиг, машина бүтээлгэ, химиин, газар тоһо болбосоруулха, хүнгэн, хүнэһэнэй үйлэдбэрилгэ. Тойрондо - шулуун нүүрһэнэй олзобори байна. 2 дулаан сахилгаанай станцинууд, уһанай сахилгаанай станцинуудай каскад. Дээдэ һургуули. 3 мянган жэл урда бии болонхой. 1937 оной 11 һара - 1946 оной эхиндэ коммунис Хитад уласай caг зуурын ниислэл хотын үүргые гүйсэдхэбэ.

Source: original
Тоодог

Тоодог (Otis tarda) - манай ороной эгээл томо, үнэтэ шубуудай нэгэн. Тэрэнэй шэгнүүр 16 кг хүрэдэг. Тэрэниие бусад шубуудhаа томо бэеэрнь, шамбай хүлнүүдээрнь, эреэн үдөөрнь илгаруулдаг. Тоодог ойто талаар ба талаар амидардаг. Үбэлжөөнhөө апрель-май соогуур ерээд, hөөргөө сентябрь-октябрь соогуур ниидэжэ ошодог. Ниидэжэ ябахадаа хүнгэнөөр, хурданаар ниидэдэг, харин газарhаа ниидэхэдээ хүндөөр, гүйжэ газарhаа таhардаг. Ехэ hэргэг шубуун. Хараа hайтай. Газар дээрэ хонхосог малтажа, уурхайгаа түхеэрдэг, 2-3 үндэгэ гаргадаг. Тоодог hая бултайhан ногоогоор, таримал ургамалнуудай залаагаар, жэжэ шумуулнуудаар, мэрээшэдээр, гүрбэлнүүдээр, бахануудаар хооллодог. Тоодогой үсөөрhэн ушарта мүн лэ таряалан дээгүүр хорото бодосуудые хаялга, хулгайгаар агнуури, уларилай муудажа байhан ушарнууд нүлөөлhэн байдаг.

Source: original
Баку

Баку (азербайджан: Bakı), Азербайджанай ниислэл хото (1920 онһоо хойшо). Түмэр замай уулзабари, зүүн эрьеын (Туркменбаши, Бекдашем, Актау) боомтотой хэлхеэ холбоотой Каспиин тэнгистэхи байрладаг уһанай боомто мүн. 1 217,3 мянган ажаһуугшадтай (2014, хотын захатай тоолобол 2 673 мянган ажаһуугшадтай). Үйлэдбэрилгэ: газарай тоһо болон байгаалиин хии олзобори, газар тоһо болбосоруулха, газарай тоһоной химиин, химиин, машина бүтээлгын (газарай тоһон болбосоруулха тоног түхеэрэмжын үйлдэбэри, хэрэгсэлэй бүтээлгэ, сахилгаан техникэ болон радиоэлектроникэ, уһан онгосо заһабари гэхэ мэтэ), барилгын материалай, хүнгэн, хүнэһэнэй үйлдэбэрилгэ. Метрополитентэй (1967 онһоо хойшо). Азербайджанай Эрдэм Ухаанай Академи, 11 дээдэ һургуулитай (энэ тоодо 3 ехэ һургуули), 7 театртай. 30 оршом музейтэй (энэ тоодо уралигай музей, Азербайджанай хибэсэй музей, арадай гар уралигай музей). V зуун жэлһээ хойшо мэдэгдэжэ байгаад, 1747 онһоо хойшо Бакугай ханлигай ниислэл хото болоһон, 1806 онһоо хойшо Оросой эзэнтэ гүрэнэй харьяанда ороо. Бакугай эртын хэһэг хадаа «бэхилэлтэ» гү, али Ичеришехер (Гүрэнэй түүхын болон уран барилгын дархан газар). Ширваншахуудай ордон, Сынык-Калай минарет (XI зуун жэл), Охиной самхаг, «Баил шулуунууд» (XIII зуун жэл) гэхэ мэтэ. == Түүхэ == Тус хотые VI зуунай үедэ байгуулагдаһан гэжэ үзэдэг. XII зуунда тухайн бүһэ нютагай ноёлхо хото Шамахи газар хүдэлэлгын ушарһаа эбдэрэн һүйрэхэдэ Ширваншах I Ашитан ниислэл хотоороо Бакуе һунгаба. Энэ ябадалынь тус хотые хурдан хүгжэхэ гол үндэһэ болоһон байна. Ширваншахын байгуулһан Бакугай эртын хэрэмтэ хотые 2000 ондо ЮНЕСКО дэлхэйн үбдэ багтааһан болон мүхэхэ аюултайда тоосоодо байна. 1501 ондо Сафавид шах I Измаил бүһэлэн абажа, эзэлхые оролдожо байһаншье бата бүхэ бүтүү хэрэмээр хүреэлэгдэһэн Баку хото найдабаритай эсэргүүсэжэ байгаа. 1540 Сафавид шахын арми дахин халдажа, эзэлэн абажа байгаа. 1604 ондо Баку хотын сайзые Иранай шах I Аббас усадхаба. 1723 оной зургадугаар һарын 26-нда орос арми Бакуе бүһэлэн абажа ехэ буугаар буудахада арга али буужа үгөө.

Source: original
Рейнгольд Глиэр

Глиэр Рейнгольд Морицевич (герман: Reinhold Glière, 1874 оной 1 һарын 11 [Хуушан стиль 1875 оной 12 һарын 30]), Киев, - 1956 оной 6 һарын 23, Москва), герман яһатай зүблэлтэ хүгжэм зохёогшо, дирижёр, багша, олониитын ажаябуулагша, СССР-эй арадай зүжэгшэн (1938), Азербайджанай ССР-эй арадай зүжэгшэн (1934), РСФСР-эй арадай зүжэгшэн (1935), Узбек ССР-эй арадай зүжэгшэн (1937). Уран һайханай түүхын эрдэмэй доктор (1941). 1900 ондо Москвагай консерватори дүүргээ. Москвагай Гнесин нэрэмжэтэ хүгжэмэй училищида теоретическэ дисциплинануудые заадаг байгаа, шабинарайнь дунда Николай Яковлевич Мясковский, Сергей Сергеевич Прокофьев гэгшэд байгаа. 1913 онһоо Киевэй консерваториин композициин класста профессор, тэрэнэй һурагшадайнь дунда Борис Миколайович Лятошинский, Левко Миколайович Ревуцький гэхэ мэтэ. 1920-41 оной хоорондо Москвагай консерваториин композициин классай профессор байгаа (һурагшадайнь дунда Ан. Н. Александров, А. А. Давиденко, Л. К. Книппер гэхэ мэтэ). 1937 ондо «Буряад-Монгол АССР-ын баатарлиг марш» гэһэн хүгжэмэй найруулга бэшэһэн.

Source: original
Автомашина

Автомашина (эртын грек хэлэнэй αὐτός - «өөрөө» + лата хэлэнэй māchina - «хэрэгсэл, механизм») - хүдэлгүүртэй рельсгүй харгын тээбэрилхэ хэрэгсэл, ядахадаа гурбан мөөртэй. Автомашинын гол үүргэнь тээбэрилхэ ажалые хэхэ юм. Ажаүйлэдбэри һайн хүгжөөһэн улас гүрэнүүдтэ автомашинын тээбэри ондоо тээбэриин түрэлнүүдһөө ехэ пассажирнуудай болон ашаанай урасхалай хэмжээтэй. Мүнөө үеын автомашина 15-20 мянган хэһэгһээ бүридэнэ; энэ дунда 150-300 хэһэгүүд эгээн шухала байгаад, үйлэ ажаллахада үлүү һамшалга гаргана. Зоршогшо (хүнгэн) автомашина, ашаанай машина, автобус, троллейбус, хуягта транспортёр нэрэ томьёодо багтажа ороношье һаа, тэрэндэ хүдөө ажахын трактор гү, али мотоцикл ороногүй. == Ангилал == Хүнгэн автомашина - бүтэн массаараа 3500 кг үлүүлэгшэгүй пассажирнуудые (1-һээ 8 хүрэтэр хүн, жолоошо оруулнагүй) ба юумэнүүдые тээбэрилхын тула хэрэгсэл. Хаамал бэетэй (седан, лимузин, купе, хетчбэк, универсал, фургон ба микроавтобус) гү, али эбхэгдэдэг дээбэритэй (кабриолет, родстер, ландо ба фаэтон) хүнгэн автомашина байдаг. Ашаанай машина - ашааниие тээбэрилхын тула машина. Ашаанай шасситай мэргэжэлэй болон тусхай машинанууд баһа үйлэдбэрилнэ. Тусхай ехэ ашаалалтай машина, фура - тэнхэлигэй ашаалалынь 120 кН (хүсэнэй 12 тонно), үргэниинь 2,5 м үлүүлэгшэ автотэбэриин хэрэгсэл. Газар һайгүй ябагша автомашина - хатуу бүрхөөлтэй бартаа харгыгаар ябахын тула нэгэнһээ үлүү хүдэлхэ тэнхэлигтэй хүнгэн гү, али ашаанай машина. Пикап - газар һаагүй ябагша гү, али хүнгэн автомашинын дээрэ һуурилһан нээмэл табсантай ба ара халгаатай ашаанай ба пассажирай модификаци. 150-һаа 4500 кг хүрэтэр ашаалалтай. Тамардаг машина (газар уһанай машина) Спортын машина - ехэ эршэм хүсэнэй хүдэлгүүртэй үндэр хурданай автомашина. Автобус - троллейбус буса 8 үлүү пассажирнуудые тэбэрилхын тула автомашина. Троллейбус - 8 үлүү пассажирнуудые тэбэрилхын тула гадаадын утаһаар зайн галые шадалжадаг автомашина. Хүдэлгүүрэй түрэлөөр ангилхадань: Ууралай машина Бензинай машина Дизелиин машина Байгаалиин хиин машина Газгенератортой машина Уһантүрэгшын машина Зайн галай (сахилгаанай) машина - хүдэлхын тула өөрынгөө батарейн эршэм хүсэниие хэрэглэдэг автомашина. Гибрид машина - дотоодо шаталтата ба зайн галай хүдэлгүүрнүүдые сугтаа хэрэглэдэг автомашина. == Ном зохёол == Малкин В. С. Основы эксплуатации и ремонта автомобилей. - Загбар:Ростов н/Д: Феникс, 2007. - 431 с. - ISBN 978-5-222-12045-3 Власов В. М., Жанказиев С. В., Круглов С. М. Техническое обслуживание и ремонт автомобилей. - М: Академия, 2007. - 480 с. - ISBN 978-5-7695-4564-1

Source: original
Кузьма Петров-Водкин

Кузьма Сергеевич Петров-Водкин ( 1878 он оной 11 һарын 5 [Хуушан стиль 10 һарын 24] Хвалынск, Саратовой можо, Оросой эзэнтэ гүрэн - 1939 оной 2 һарын 15, Ленинград, Зүблэлтэ холбоото улас) - Оросой уран зурааша, РСФСР-эй уралигай габьяата ажаябуулагша (1930). 1910-аад онуудһаа хойшо аллегоритой бүтээлһээ хэмнэлтэтэ композицитой, ялагар харанхы үнгын контрасттай бүтээл зуража эхилһэн («Наададаг хүбүүд», 1911). Бүмбэрсэг перспектива гэһэниие бүтээгээд, драматай һэдэбэй зурагуудые («Петроградта 1918 он», 1920), аналитикын хатуу хүрэгые («А. А. Ахматова», 1922), юумэнэй юртэмсын конструктивизмые харуулдаг натюрмортууд («Стакан соо мойһон», 1932). Мүн графикаар ба театрын зураашаар хүдэлжэ ажаллаба.

Source: original
Гарма-Доди Дамбаев

Гарма-Доди Дамбаевич Дамбаев (1941-2013) - Буряадай уран зохёолшо юм. Тэрэ Агын тойрогой Могойтын аймагай Зугаалай нютагта түрэһэн юм. М. Горькын нэрэмжэтэ Москвагай Уран зохёолой дээдэ һургуули дүүргээ. Локомотив-вагон заһабарилгын заводой слесареэр, Соёлой яаманда, «Байгал» сэтгүүлдэ харюусалгата тушаалтай ажаллаа. «Дружба народов», «Байгал», «Байкал», «Морин хуур» сэтгүүлнүүдтэ зохёолнуудынь хэблэгдээ. «Харгы дээрэ» (1971), «Дэлгэр сэдьхэл» (1979), «Намарай һүүлшын үдэрнүүд» (1976), «Гүнсэмаа» (1973), «Эхын уян сэдьхэл» (1988), «Эжын хоёр» (1980), «Эсэгын дуран» (1981), «Харгымнай эхин» (2006) гэһэн рассказууд болон туужануудайнь номууд буряад болон ород хэлэн дээрэ барлагдаа. «Гүнсэмаа» гэжэ туужыень Е. Имбовец ород хэлэн дээрэ оршуулжа, тэрэнь 1979 ондо «Роман-газета» гэһэн сэтгүүлдэ, 1988 ондо Москвада амяараа ном болгогдожо хэблэгдээ һэн. 1979 онһоо СССР-эй Уран зохёолшодой холбооной гэшүүн.

Source: original
Улаан тэнгис

Улаан тэнгис (Араб: البحر الأحمر Bahr el-Ahmar, иврит: ים סוף Yam Suf, француз: mer Rouge) болбол Африкын зүүн хойто хэһэг болон Аравиин хахад аралые зааглаһан, Энэдхэгэй далайн нэгэ тэнгис юм. Эзэлхэ талмайнь 438 000 км2, дундажа гүниинь 491 м. Хойто хэһэгтэнь Синайн хахад арал байха болон Тиранай хоолойгоор Акабагай булантай холбогдоно. Мүн баруун хойто хэһэгтэнь Суэцэй булан оршохо болон Суэцэй һубагаар дамжан Газар дундын тэнгис уруу гараха уһан зам бии. Урда хэһэгынь Баб-эль-Мандебэй хоолойгоор («Нёлбоһоной хаалга») Аденай булантай холбогдодог. Улаан тэнгис Газарай хагаралай үрэ дүндэ бии болоһон тэнгис юм.

Source: original
Бельги

Бельги, албан ёһоор Бельгиин Хаанта Улас, болбол Баруун Европодо оршодог улас. Улас нь хойто талаараа Нидерланд, зүүн талаараа Германи, зүүн-урда талаараа Люксембург, баруун-урда талаараа Франци, баруун-хойто талаараа Хойто тэнгистэй хилэлдэг. Энэнь 30,689 км2 (11,849 миль2) газар нютагтай, 11,5 сая хүн зонтой ба нэгэ квадратна километр талмайда 376 хүн зон нягтаралтай (970/миль2) дэлхэйн хорин хоёрто, европын зургаада ороно. Ниислэл ба хамагай томо хото нь Брюссель; бусад томо хотонууд нь Антверпен, Гент, Шарлеруа, Льеж, Брюгге ба Намюр юм. == Холбооһон == Энэ хуудаһан Бельги гэһэн Викимедиа сангай ангилал холбооһотой.

Source: original
Магадлал

Магадлал гээшэ алибаа нэгэ үзэгдэл ябагдаха боломжын зэргэ (харисангы хэмжээ, тоогой сэгнэлгэ) юм. Ямар нэгэ боломжотой үзэгдэл үнэндөө ябагдаха баримта ябагдахагүй гэдэг баримтые булиха хадаа тус үзэгдэлые боложо магад гэнэ, үгы һаа болохо аргагүй гэнэ. Магадлал хадаа 0 {\displaystyle 0} ба 1 {\displaystyle 1} хоорондын тоо болоод, магадлал 0 {\displaystyle 0} байхадаа үзэгдэлынь хэзээдэшье ябагдахагүй аад, магадлал 1 {\displaystyle 1} байхадаа үзэгдэлынь эрхэ бэшэ ябагдаха юм. 1 {\displaystyle 1} -эй магадлалтай үзэгдэлые гарсаагүй үзэгдэл гэнэ. 0 {\displaystyle 0} -эй магадлалтай үзэгдэлые боломжогүй үзэгдэл гэнэ. Үзэгдэл ябагдаха магадлал p {\displaystyle p} болоо хадаа, ябагдахагүй магадлал 1 − p {\displaystyle 1-p} болоно. Зоод мүнгэн хаяха туршалта хэхэдэ миин «һүлдэ», «тоо» гэһэн хоёрхон үрэ дүн гарана. Тиимэ ушарһаа магадлалынь 1 2 {\displaystyle {\frac {1}{2}}} болоод, эдэ хоёр үзэгдэл эжэл боломжотой мүн. Магадлалай һунгамал тодорхойлолто эжэл боломжо дээрэ үндэһэлнэ. Ямар нэгэ һанамсаргүй үзэгдэл A {\displaystyle A} миин лэ E i 1 , E i 2 , ... , E i m {\displaystyle E_{i1},E_{i2},\ldots ,E_{im}} үрэ дүнгүүдэй али нэгэл гараха үедэ ябагдаха байг. Хэрбээ ямар нэгэ туршалтын эжэл боломжотой n {\displaystyle n} үрэ дүнһээ m {\displaystyle m} A {\displaystyle A} үзэгдэлдэ таарамжатай байбал m n {\displaystyle {\frac {m}{n}}} гэһэн харисаае A {\displaystyle A} үзэгдэлэй магадлал гэжэ нэрлэдэг. A {\displaystyle A} үзэгдэлэй магадлалые P ( A ) {\displaystyle {\text{P}}(A)} гэжэ тэмдэглэдэг. == Магадлалай шанар == Магадлалай гол шанарые аксиоматическэ тодорхойлолтоһоо оложо болоно. 1) болошогүй үзээгдэлэй магадлал (хооһон олонлиг ∅ {\displaystyle \varnothing } ) тэг болодог: P { ∅ } = 0 ; {\displaystyle \mathbf {P} \{\varnothing \}=0;} Ушарынь бүхы үзэгдэлэй магадлал хадаа тэрэ үзэгдэлэй ба болошогүй үзэгдэлэй дүн болоод, болошогүй үзээгдэлэй магадлал тэг юм. 2) хэрбээ A үзэгдэл B үзэгдэл соо оробол, A ⊂ B {\displaystyle A\subset B} үгы гү, али A ябагдабал B ябагдаха: P { A } ⩽ P { B } ; {\displaystyle \mathbf {P} \{A\}\leqslant \mathbf {P} \{B\};}

Source: original
Уһан далайн сэрэгэй флот

Уһан сэрэгэй флот - улас гүрэнэй бүхы зэбсэгтэй хүсэндэ багтаһан ба далай дээрэ дайлалсахаар зорюулһан сэрэг. Уһан сэрэгэй флот болбол үндэһэтэнэй улас түрын бодолгые зорилгонуудые бэелүүлхын тула байдаг: колонинуудые гарһаан алдахагүй ба элдэб наймаанай хэрэгүүдые эзэмдэхэ г. м. Мүнөө сагай уһан сэрэгэй флодто иимэнүүд онгосонууд байдаг: уһан дээгүүр ябадаг онгосонууд (линиин онгосонууд, крейсернүүд, тральщигууд, ниидэхэ онгосо тээбэрилэгшэ, миноносцууд ба бусад); эдэ болбол далай дээрэхи байлдаанда ба хуурай газарай армида туһалалсадаг, ехэ онгосонуудые гэмтээхэ зорилготой элдэб янзын шунгагша онгосо.

Source: original
Ехэ театр

Оросой гүрэнэй академическэ Ехэ театр (ород: Государственный академический Большой театр России), Оросой эгээн томо, Дэлхэйн эгээн шухала театрнуудай нэгэ болохо опера ба баледэй зүжэгэй ордон. 1776 ондо Москва хотодо байгуулһан. Мүнөөгэй байра ордон 1825 ондо баригдаһан юм (уран барилгашан О. И. Бове; 1856 ондо А. К. Кавос уран барилгашанай заһабарилһан). Хари гүрэнэй болон М. И. Глинкагай, А. С. Даргомыжскийн, П. И. Чайковскийн, М. П. Мусоргскийн, А. П. Бородинай, Н. А. Римский-Корсаковой гэхэ мэтын түрүүшын ород дуури ба баледүүд тайзанда табяагдаһан. XX зуунай эхинһээ хойшо ород хоолой дуунай (Ф. И. Шаляпин, А. В. Нежданова, Л. В. Собинов гэхэ мэтэ) болон баледэй (Е. В. Гельцер, А. А. Горский, В. Д. Тихомиров гэхэ мэтэ) һургуулинууд бүхэдэлхэйн үндэр нэрэ солодо оробо. 1919 онһоо академическэ зэргэдэ хүртэбэ.

Source: original
Атомой зэбсэг

Атомой зэбсэг гү, али сүмын зэбсэг (ᠴᠥᠮᠡ ᠶᠢᠨ ᠵᠡᠪᠰᠡᠭ, хуушарһанаар - ядерна зэбсэг) гэдэг сүмын задарал гү, али нэгэдэлые ашагладаг сүмын реакциһаа усадхаха хүсэн үүсхэһэн тэһэлэгшэ түхеэрэмжэ юм. Сүмын урбалынь асар ехэ хэмжээнэй эршэм хүсэн илгаруулдаг. Оршон үеын технологи ашаглан бүтөөһэн, халуун сүмын зэбсэгынь ганса мянган килограмм шэгнүүртэй хэдышье тэрбум үлүү энгын дэлбэрэгшэ түхеэрэмжын илгаруулжа шадаха дэлбэрэлтын хэмжээтэй дүйсэхысэ энерги илгаруулжа шадана. Маша жэжэ хэмжээтэй сүмын зэбсэгшье бүхэл бүтэн хотые усадхаха шадалтай. Сүмын зэбсэгые үй олоноор хүнөөхэ зэбсэг гэжэ ангилжа үзэдэг болоод сүмын зэбсэг бүтөөгдэһэн үеһээ эхилэн тэрэниие хинаха, хэрэглэхэ асуудалынь олон уласай бодолгын түбдэ байһаар ерэбэ. Хүн түрэлхитэнэй дайн байлдаанай түүхэдэ хоёрхон удаа сүмын зэбсэг хэрэглэгдэһэн болоод тэдэниие АНУ Дэлхэйн хоёрдугаар дайнай түгэсхэл үедэ хэрэглэһэн.

Source: original
Үзэг бэшэг

Үзэг бэшэг (ород: Алфавит) буюу сагаан толгой (монгол: цагаан толгой) гэжэ аман хэлэнэй абяаные түлөөлэн дүрсэлхэ тулда тэмдэг, зурлаа маягаар бэшэхэ үзэгүүдые хамтадхаһан ижи бүридэл ха юм. Дэлхэй дээрэ олон янзын үзэг бэшэг байдаг. == Хэб янза == Оршон сагай олон хэлэн соо Латин сагаан толгойн түрэлүүд хэрэглэжэ байна. Монгол бэшэг - 1204 онhоо хэрэглэжэ эхилhэн монголшуудай уламжалалта сагаан толгой ха юм. Монгол бэшэгэнь хоёрдогшо сагаан толгойн үүрэгтэйгээр одоо Монгол улас соо хэрэглэжэ байна. Грек үзэг бэшэг - Али эртэ үеhээ одоо үе хүртэл хэрэглэжэ байна. Лата сагаан толгой - Али эртэ үеhээ одоо үе хүртэл хэрэглэжэ байна. Араб сагаан толгой - Араб мүн Перс хэлэнэй бэшэгэй системэ Еврей сагаан толгой - Еврей болон Ладино, Иддиш хэлэнэй бэшэгэй системэ Кирилл сагаан толгой - Грек сагаан толгойн дээр һуурилан үүсэһэн. Ород, Болгар болон бусад уласай хэлэнэй бэшэгэй системэ Хангыль - Солонгос хэлэнэй бэшэгэй системэ

Source: original
Сэлэнгын аймаг

Сэлэнгын аймаг (ород: Селенги́нский райо́н; Буряад: Сэлэнгын аймаг, Selengyn aimag) - Буряад Уласай аймаг. Аймагай түб - Галуута (ород: Гусиноозёрск) хото. Талмай: 8300 модо². Хүн амын тоо: 45 711. == Хото болон тосхонууд == Галуута == Холбооһон == Официальный сайт Селенгинского района ((ород)) Инвестиционный паспорт Республики Бурятия ((ород)) Министерство культуры Республики Бурятия: Районы Республики Бурятия ((ород)) Туристский путеводитель «Байкал». - М.: издательство VIZA, 2009. стр. 114-117 ((ород))

Source: original
Михаил Зомонов

Михаил Дармаевич Зомонов 1942 ондо Түнхэнэй аймагай Хуурай Хобог нютагта малша буряадай бүлэдэ түрэһэн юм. М.Д.Зомонов шэнжэлхы ажал ябуулгадаа яагаад хүрэжэ ерэһэн бэ гээд хаража үзэхэдэ, бүхы эрмэлзэл хүсэлынь угай табисуур удхаһаа эхитэй гээд эли. Саяан уулын хайра үршөөл, хадаша үбгэдэй халуун анхарал харгыень нээжэ үгэһэн байгаа аабза. Буря­адай гүрэнэй багшанарай дээдэ һургуулиин буряад болон ород хэлэ, литературын таһаг дүүргээд, түрэл аймагайнгаа Хойто-Гол ню­тагта гурбан жэлдэ багшалаа, «Бу­ряад үнэн» сониндошье гуурһаяа туршаад үзөө. Өөрын шударгы замаа үшөөшье олоогүйб гэһэн нюуса мэдэрэлээ досоогоо хада­галаад ябаа бэлэй. Зүүн Сиби­риин технологическа институдта багшалжа байхадань, эрдэмтэнэй ульһатайень ойлгоод, Ленингра­дай аспирантурын философско факультедтэ эльгээһэниинь одоол наһанайнь нарата харгы, аза тала­аниинь боложо үгэһэн юм. Эндэл шэнжэлхы хүдэлмэриин амта шэм­тые ёһотоор мэдэржэ, буурашагүй абьяас досоонь түрэһэн бэлэйл. Эрдэм мэдэсэеэ номой сангуудта үргэдхэжэ, эгэршэгүй ехэ эрмэл­зэлэй мүндэлһые ойлгоо һэн хаш даа. Угайнгаа бурхадта, ууган ехэ шүтөөнүүдтээ мүргөө бэлэйл, улад зондоо туһатай ябахаб гэжэ тангариглаа бэлэйл. Уданшьегүй философиин эрдэмэй кандидадай нэрэ зэргые хамгаалба, эрдэмтэ хүтэлбэрилэгшэдөө - профессор С.Н.Савельевтэ баяр баясхалан­гаа мэдүүлбэ. Зүүн Сибириин технологическа институдта, Зүүн Сибириин соёлой академидэ, Бу­ряадай хүдөө ажахын академидэ, Томскын гүрэнэй университедэй Буряадай филиалда философиин кафедрануудта хүдэлөө. 2002 онһоо жэлэй туршада Санкт- Петербургын университедэй философиин болон политоло­гиин факультедтэ докторантура гаража, эрдэмэй докторой нэрэ зэргэ хамгаалһан бэлэй. Мүнөө Зүүн Сибириин соёлой академидэ багшын ажалаа үргэлжэлүүлһээр.

Source: original
II Елизавета

II Елизавета гү, али Елизавета Александра Мари (англи: Elizabeth II, Elizabeth Alexandra Mary; 1926 оной 4 һарын 21-дэ түрэһэн - 2022 оной 9 һарын 8) 1952 онһоо 2022 ондо наһа бараһатар хааншалһан Виндзор обогой Ехэ Британиин хатан хаан болон 16 тусгаар улас, тэдэнэй гадаадахи нютаг дэбисхэр болон хараата нютаг дэбисхэрэй хатан хаан байгаа. II Елизавета өөрынгөө эсэгэ VI Джордж хааниие наһа барахада 1952 оной хоёрдугаар һарада долоон уласай хаан шэрээндэ заларһан юм. II Елизавета Нэгэдэһэн хаанта уласай гадна Канада, Австрали, Шэнэ Зеланд, Ямайка, Барбадос, Баһамын аралнууд, Гренада, Папуа Шэнэ Гвиней, Соломон аралнууд, Тувалу, Сент-Люси, Сент-Винсент ба Гренадин, Белиз, Антигуа ба Барбуда, Сент-Китс ба Невис уласуудай хатан хаан болоод тэрэниие улас бүритэ амбан захирагша түлөөлдэг. Тэрэнэй хааншалдаг 16 уласые Үндэһэтэнүүдэй хамтын нүхэрлэл гэхэ болоод тэдэ хүн зониие ниилүүлжэ тоособол 129 сая хүрэнэ. Тэрэ бодито амидарал дээр эдэ оронуудай улас түрын асуудалда оролсохонь хобор байдаг. === Һүлдэ === Ондоо саг үеын, ондо улас оронуудта хэрэглэһэн һүлдэнүүд === Зоос ба марка дээрэ === Зоос ба шууданай марка == Ном зохёол == Попов В. И. Жизнь в Букингемском дворце. Елизавета II и королевская семья. - М.: Международные отношения, 1993. - 448 с. - ISBN 5-7133-0627-5. Брэдфорд С. Елизавета II: Биография Её величества королевы. - М.: Вагриус. 1998. - 509 с. - ISBN 0-434-00271-2, 5-7027-0560-2. Bradford, Sarah. Queen Elizabeth II: Her Life in Our Times. - Загбар:L.: Penguin, 2012. - ISBN 978-0-670-91911-6. Lacey, Robert. Royal: Her Majesty Queen Elizabeth II. - Загбар:L.: Little, Brown, 2002. - ISBN 0-316-85940-0. == Холбооһон == Энэ хуудаһан II Елизавета гэһэн Викимедиа сангай ангилал холбооһотой.‎

Source: original
Аравиин тэнгис

Аравиин тэнгис (Араб: بحر العرب, Перс دریای عرب‎‎, урдугаар بحیرہ عرب‎‎, хиндяар अरब सागर, сомаляар Bada Carbeed) болбол Энэдхэгэй далайн нэгэ хэһэг болон Аравиин хахад арал ба Энэдхэгэй бага түби хоёрой хоорондо байрлаха тэнгис юм. Ниитэ 3 862 000 дүрбэлжэн километр уһан гадаргые Аравиин тэнгистэ хамаруулха болон эгээн гүндээ далайн нюрууһаа доошо 4,652 метр хүрэнэ. Эхэ газарһаа Инд мүрэн, мүн Нетравати, Шаравати, Тапти, Махи гэхэ мэтэ томохон гол мүрэнүүд шудхадаг. Аравиин тэнгисһээ баруунтаань Аденай булан, хойшоонь Оманай булан, саашалбал Персиин булан һалбарилдаг. Аравиин тэнгисэй ямар нэгэ хэһэгээр Арабын Нэгэдэһэн Эмиртэ Улас, Иран, Мальдива, Оман, Пакистан, Сомали, Йемен, Энэдхэг зэргэ уласууд хүреэлэгдэдэг.

Source: original
Үнэн

Үнэн (ᠥᠨᠡᠨ) - жэнхэни, бодито байдалда тохирхо, худал ташаа бэшэ байдал юм. Үнэн бодито байдал нүхэсэл байдалые дагаһан гэхэ зэргэ олон удхатай. Эндэ баһа жэнхэни шударга байха гү, али стандарт болбол түгэс ниитын хэрэглээндэ ехэбшэлэн үнэншэ байха болон сэдьхэлэй үйлэ ябадал болон зан түлэбтэ элирхылэгдэнэ. Үнэндэ шууд эсэргүү удха бол худал хуурмаг зүйл. Логикоор абажа үзэхэдэ үнэн, зүй ёһоной ээргэ удхань ниидэһэн тиимэ удхатай. Хэды тиимэшье хэлэн болон үгэнь хүнүүдэй мэдээсэлые нүгөөдөө зөөбэрлэхэ хэрэгсэл болодог. Үнэн гэдэгынь хэлэндэ заабал хадгалан үлдэдэг хэрэгтэй үгэ юм. Шадабхи бололсое тодорхойлоходо шэнжэ тэмдэгүүдһээ харагдана. Үнэниие арга барилаарнь танижа мэдэхэдэ үнэнэй шэнжэ тэмдэг гэжэ томьёологдоно. Хүлеэн зүбшөөрэгдэһэн шалгуур байхагүйл бол тэдэниие онол гэжэ үзэнэ. Олон онолнууд болон үнэнэй һанаанууд һурагшад болон гүн ухааншадта одоо болотор мэдхэлзээн хэбээр байна. Элирһэн болон эзэмшэһэн мэдэлгэ баһа хүсэл эрмэлзэлэл харилсаа холбоо болбол үнэмлэхы дундаһаа али нэгэниинь үнэн.

Source: original