AlmaznayaGroza/cyrillic-language-classification huggingface dataset:
Ӧшым тӧлысь 11-ӧд лун

Ӧшым тӧлысь 11-ӧд лун - Григорий календарын 345-ӧд лун (кассяна воясӧ - 346-ӧд лун). Во помӧдз 20 лун. == Гажлунъяс == Гӧраяслӧн войтыркостса лун. Танголӧн войтыркостса лун. == Нимлун == Василий, Григорий, Иван, Степан, Фёдор (Феодор), Тимофей. == Лоӧмторъяс == 1941 - Германия да Италия юӧртісны АӦШлы война панӧм йылысь. 1994 - Роч войскаяс пырисны Чечняö, пансис кык вося медводдза Чечняса тыш. == Чужисны == 1918 - роч гижысь, литератураысь Нобель премиа босьтысь (1970) Александр Солженицын 1922 - спортсмен, комментатор, киноактёр Николай Озеров 1953 - музыкант, «Машина времени» котыр лӧсьӧдысь Андрей Макаревич 1969 - Индияса гроссмейстер, шахматысь мирса чемпион (2002-2004), (2007-2013) Вишванатан Ананд == Кулісны == 1891 - Украинаса да роч филолог-славист Александр Потебня (чужис 1835) 1909 - велӧдысь, анатом, Россияын физическӧй велӧдӧмлы подув пуктысь Пётр Лесгафт (чужис 1837) 1967 - генерал-майор, Сӧветскӧй Союзса кыкысь Герой Сидор Ковпак (чужис 1887)

Source: original
Ӧстякъяс

Ӧстякъяс (ас шуӧм: ханти, хандэ, кантэк; роч: ханты) - финн-йӧгра войтыр, йӧгра котырӧ пырысь ичӧт лыда вужвойтыр, олӧ Россияын Рытыввыв Сибырын. == Этнографическӧй котыръяс == Торйӧдӧны ӧстякъяслысь куис этнографическӧй котыр: войвывса, лунвывса да асыввывса. Лунвывса ӧстякъяс, кодъяс олӧны Иртыш ю бокын, сорласисны рочьяскӧд да татараяскӧд. == Лыд == Ӧстякъяслӧн лыдыс Йӧзӧс гижалан воясӧ вежласис татшӧм ногӧн: == Ӧшмӧсъяс == Ханты // Народы России. Атлас культур и религий. М.: «Изд-во Дизайн. Информация. Картография», 2010. Ханты // Сибирь. Атлас Азиатской России. М.: Изд-во «Топ-книга, Феория, Дизайн. Информация. Картография», 2007. Сказки-сказания народов ханты и манси Ханты Словарь народа Ханты Хантыйские музыкальные инструменты Виртуальное стойбище хантов и манси Мифология хантов

Source: original
Хинолонъяс

Хинолонъяс - синтетическӧй антибиотикъяслӧн класс, кодъясӧн вӧдитчӧны бактериальнӧй инфекцияяс бурдӧдӧм могысь. Найӧ пырӧны фторхинолонъяс группаӧ, сы понда мый унджыкыслӧн молекулаын эм фтор атом. == Хинолонъяслӧн свойствояс == Хинолонъяс уджалӧны торкалӧмӧн (подавляйтӧмӧн) кык тӧдчана бактериальнӧй фермент: 1. ДНК-гираза (топоизомераза II): Тайӧ ферментыс колӧ бактерияяслы, медым разьны да катӧдны ДНК репликация (юксьӧм) да транскрипция (генетическӧй юӧр лыддьӧм) дырйи. 2. Топоизомераза IV: Тайӧ ферментыс тшӧтш пырӧдчӧ ДНК репликацияӧ да ныв хромосомаяс торйӧдӧмӧ. Тайӧ ферментъяссӧ торкалӧмӧн хинолоныс торкӧны бактерияяслысь пролиферациясӧ да вайӧдӧны налысь кулӧмсӧ. == Хинолонъяслӧн медшӧр аслыспӧлӧслунъяс == 1. Паськыд спектр: Найӧ эффективнӧйӧсь уна грамположительнӧй да грамотрицательнӧй бактерияяслы паныд, на лыдын кутшӧмсюрӧ внутриклеточнӧй патогенъяслы паныд. 2. Бур биодоступность: хинолонъяс бура пырӧны пероральнӧя (вомӧн) босьтігӧн да пырӧны уна сикас тканьясӧ да органъясӧ. 3. Прӧстлун: найӧс тшӧкыда босьтӧны луннас ӧтчыд-кыкысь, бурдӧдчан курссӧ кокньӧдӧны. 4. Бокӧвӧй эффектъяс: Став антибиотикъяс моз жӧ хинолонъяс вермасны вайӧдны бокӧвӧй эффектъяс, кодъяс вермасны лоны кокньыдсянь (тошнота, кынӧм дой) сьӧкыдджыкӧдз (сухожилиеяс жугалӧм, неврологическӧй мытшӧдъяс). 5. Резистентность: хинолонъясӧн ёна вӧдитчӧм вермас вайӧдны бактерияяслӧн резистентность артмӧмӧ, чинтӧ налысь эффективносьтсӧ. == Хинолонъяс йылысь примеръяс == 1. Ципрофлоксацин 2. Левофлоксацин 3. Офлоксацин 4. Моксифлоксацин 5. Норфлоксацин == Вӧдитчӧм == 1. Уриннӧй трактъяслӧн инфекцияяс . 2. Дышлун нуан туйяслӧн инфекцияяс (шуам, пневмония, бронхит) . 3. Кодсюрӧ да мягкӧй тканьяс инфекцияяс . 4. Желудочно-кишечнӧй трактъяслӧн инфекцияяс . 5. Кось да суставъяслӧн инфекцияяс . 6. Некымын сексуальнӧй висьӧм .

Source: original
Элиас Лённрот

Лённрот, Элиас (суомиӧн Elias Lönnrot) (1802-1884) - суоми кыв да фольклор туялысь, велӧдчӧм серти бурдӧдысь. Гельсингфорса университетын суоми кывйысь да литератураысь профессор. Став мир пасьтала тӧдса «Калевала» карел-суоми эпослӧн автор. == Олан туй == Элиас Лённрот чужӧма 1802-ӧд вося косму тӧлысь 9-ӧд лунӧ Самматти сиктын (Суоми Му) сиктса вурсьысьлӧн гӧль семьяын. 1822-1827 воясын велӧдчӧма Або университетын. 1827-1832 воясӧ велӧдчӧма бурдӧдысьӧ Гельсингфорс университетын. Сійӧс помалӧм бӧрын 1833 восянь уджалӧма бурдӧдысьӧн Каяни карын. 1853-1862 воясын уджалӧма суоми кыв да литератураысь профессорӧн Гельсингфорса университетын. 1862 воын помалӧма уджсӧ профессорӧн да бӧр локтӧма чужан Самматти сиктӧ. Кулӧма 1884 вося рака тӧлысь 19-ӧд лунӧ Самматти сиктын (Суоми му). == Туясьӧм == 1827 воын дорйӧма «Вяйнямёйнен - важъя суомилӧн ен» диссертация. 1828-1842 воясӧ ветлӧдлӧма Асыввыв Каръялаті рунояс чукӧртӧм могысь. Ветлӧдлӧма подӧн, кывтӧма пыжӧн, пищальӧн да нопйӧн. Кывзӧма рунаяс сьылысьясӧс, гижалӧма важ рунаяс. Дасьтӧма луннебӧгсӧ, кытчӧ пасъялӧма йӧз олӧм, вӧр-ва, кыв йылысь. 1835 воын медводдзаысь йӧзӧдӧма «Калевала» небӧг, мӧдысьсӧ - 1849 воын. 1836 воын Лённротлӧн веськӧдлӧм улын петӧма медводдзаысь Суоми литература серти «Mehiläinen» (Малямуш) журнал. Сідзжӧ сійӧ нӧшта дасьтӧма да гижӧма фольклорысь куим небӧг: «Кантелетар» (1840-1841) лирикаа рунояс ӧктӧд, «Суоми войтырлӧн шусьӧгъяс» (1842) да «Суоми войтырлӧн нӧдкывъяс» (1844). == Видзӧдӧй тшӧтш == Калевала Лённрот (астероид) == Ыстӧдъяс == Элиас Лённрот [1]

Source: original
Чай котыр

Чай котыр (латин Theaceae) - Ericales чукӧрса корья пу быдмӧг котыр. Баланопсъяс 30-40 увтыр да 600 сикас. == Систематика == Tribus Theeae Szyszylowicz: Apterosperma Hung T.Chang: 1 сикас. Apterosperma oblata Camellia L.: 120 - 200 сикас. Laplacea Kunth: 9 сикас. Polyspora Sweet: 40 сикас. Pyrenaria 20-25 сикас. Tribus Gordonieae DC.: 3 увтыррез. Franklinia W.Bartram ex Marshall: 1 сикас. Franklinia alatamaha Marshall Gordonia J.Ellis: 2 сикас. Schima Reinw. ex Blume: 20 сикас. Tribus Stuartieae Choisy: Stewartia L.

Source: original
Таи кыв

Таи кыв (ภาษาไทย /pʰa:sa:tʰɑj/, пхаса-тхай) - тайӧ тай-кадай кыв, Таиландын каналан кыв. == Таи анбур == гора пасъяс: диакритика пасъяс: == Лыдакывъяс == 0 - ๐ - ศูนย์ - sun - sǔːn 1 - ๑ - หนึ่ง - nueng - nɯ̀ŋ 2 - ๒ - สอง - song - sɔ̌ːŋ 3 - ๓ - สาม - sam - sǎːm 4 - ๔ - สี่ - si - sìː 5 - ๕ - ห้า - ha - hâː 6 - ๖ - หก - hok - hòk 7 - ๗ - เจ็ด - chet - t͡ɕèt 8 - ๘ - แปด - paet - pɛ̀ːt 9 - ๙ - เก้า - kao - kâːw 10 - ๑๐ - สิบ - sip - sìp 11 - ๑๑ - สิบเอ็ด - sip et - sìp èt 12 - ๑๒ - สิบสอง - sip song - sìp sɔ̌ːŋ 20 - ๒๐ - ยี่สิบ - yi sip - jîː sìp 21 - ๒๑ - ยี่สิบเอ็ด - yi sip et - jîː sìp èt 22 - ๒๒ - ยี่สิบสอง - yi sip song - jîː sìp sɔ̌ːŋ 100 - ๑๐๐ - ร้อย - roi - rɔ́ːj 1 000 - ๑๐๐๐ - พัน - phan - pʰan 10 000 - ๑๐๐๐๐ - หมื่น - muen - mɯ̀ːn 100 000 - ๑๐๐๐๐๐ - แสน - saen - sɛ̌ːn 1 000 000 - ๑๐๐๐๐๐๐ - ล้าน - lan - láːn == Ыстӧгъяс == Тайские письмена Learning Thai the Easy Way Статьи, уроки. Тайские словари в электронном формате. Статья на Omniglot, посвящённая письменности Английско-Тайский словарь

Source: original
Рочму

Рӧсия Федерация (сідзжӧ Рочму, офиц. Россия Федерация, рочӧн Россия, Российская Федерация) - Асыввыв Европаын да Войвыв Азияын канму. Олысьяс лыд 105 579 179 мортъяс (2016). Рочмулӧн мутас, висьтаван сылӧн Оланподувӧ, лыддьысьӧ 17 100 000 км². Мутас серти муын медводдза инын, НВӦ серти СПВ серти 5-ӧд инын, олысьяс лыд серти 9-ӧд инын. Юркарыс Мӧскуа. Каналан кывйыс роч (да мӧд кывъяс асвеськӧдлан республикаясын). Рочму федерацияса тэчасног сораса республика. 2012 вося ода-кора тӧлысьын канмуӧн президентӧ лоӧма Путин Владимир, Веськӧдлан Котырӧн юралысь Медведев Дмитрий. Оланподув серти, Рочмуӧ пырӧ 83 субъект: на пиын 46 обласьт, 21 - республика, 9 - дінму (край), 2 - федеральнӧй тӧдчанлуна кар, 4 - асвеськӧдлан кытш да ӧти - асвеськӧдлан обласьт. Рочму 18 канмукӧд орчча (муын медыджыд петкӧдлас), сы лыдын пыдди пуктытӧм: косӧд Норвегиякӧд, Суоми Мукӧд, Эстмукӧд, Латвиякӧд, Литвакӧд, Польшакӧд, Беларуськӧд, Украинакӧд, Абхазиякӧд, Грузиякӧд, Лунвыв Осетиякӧд, Азербайджанкӧд, Казахстанкӧд, КВР-кӧд, Монголиякӧд, КВДР-кӧд; саридзӧд Япониякӧд да АӦШ-кӧд. Рочму уна сикас войтыра канму, торъяван ыджыд этнокультураса унапӧлӧслунӧн. Олысьяс унджыкыс (75 % гӧгӧр) асьтӧ лыддьӧны православиелань, мый вӧчӧ Рочмуӧс канмуӧн муын медыджыд православнӧй олысъяскӧд. ССРС киссьӧм бӧрын 1991 во помын Рочмуӧс шуисны ССРС-са инӧд вежысь канмуӧн да Рочму пырис ӦВК-са Безопасносьт Сӧветӧ. Та кындзи, Рочму пырӧ мукӧд войтыркостса котырӧ: ӦВК, АКЛ, ЕврАзЭС, ЦАС, ОДКБ, ШОС, АТЭС и с. в.

Source: original
Латьюдін (Удора район)

Латьюдін (рочӧн Латьюга) - Удора районса Пыисдін сикт овмӧдчӧминын коми грезд. == Ним артмӧм == Латьюдін шусьӧ тадзи, мыйла сулалӧ Латью вомланьын (дін - 'ю вом'). == География == Латьюдін грезд пукалӧ Мозын ю шуйгаладорын. Сиктсянь Кослан юрсиктӧдз *** км, Сыктывкар юркарӧдз *** км. == История == Грездыс артмӧма 1629ʼ во бӧрын. Медводз казьтыштӧма 1646ʼ воын. Сэки тані вӧлі куим овмӧса пӧчинок, кытысь вӧлі арталӧма 13 айлов. 1678ʼ вося 11 овмӧсысь олӧмаӧсь сӧмын квайтын. 1719ʼ воӧ 11 овмӧс жӧ вӧлӧма, олӧмаӧсь Павлов, Устинов, Бунин да Чубаров. 1926ʼ во кежлӧ Латьюдінын олӧмны 364 морт, вӧлі 84 овмӧс. Татчӧ восьтлӧмаӧсь школа, гӧрд пельӧс, паракод сувтланін. == Йӧз == Латьюдін грездын олӧны комияс, сёрнитӧны комиӧн. == Ӧшмӧсъяс == Атлас Республики Коми. - Москва, 2000. Жеребцов И.Л. Где ты живешь: Населенные пункты Республики Коми. Историко-демографический справочник. - Сыктывкар, 2000. История Коми с древнейших времен до конца XX века: В 2-х т. / Под общей редакцией А.Ф. Сметанина. - Сыктывкар, 2004. Республика Коми: Энциклопедия. - Сыктывкар, 1997-2000. - Т. 1-3.

Source: original
Чаморро (кыв)

Чаморро (Fino' Chamoru) - тайӧ Гуам (Гуахан) ді да Войвыв Мариан діяс вылын малай-полинезия кыв, (англичанкӧд) каналан кыв. Анбур - латин. == Лыдакывъяс == 1 - unu 2 - dos 3 - tres 4 - kuåttro' 5 - singko' 6 - sais 7 - sietti 8 - ocho' 9 - nuebi 10 - dies 100 - siento == Ыстӧдъяс == Chamorro-English Online Dictionary Chamorro-English dictionary Chamorro Reference Grammar Chamorro Wordlist at the Austronesian Basic Vocabulary Database Chamorro Linguistics International Network

Source: original
Сулико (сьыланкыв)

Сулико тайӧ грузин да роч йӧзкостса сьыланкыв. Кывъясыс А.Церетелилӧн, шыладыс Варенька Церетелилӧн. А. Церетелилӧн аслыспӧлӧс кывбурыс: სულიკო საყვარლის საფლავს ვეძებდი, ვერ ვნახე!.. დაკარგულიყო!.. გულამოსკვნილი ვჩიოდი: "სადა ხარ, ჩემო სულიკო?!“ ეკალში ვარდი შევნიშნე, ობლად რომ ამოსულიყო, გულის ფანცქალით ვკითხავდი: "შენ ხომ არა ხარ სულიკო?!“ ნიშნად თანხმობის კოკობი შეირხა... თავი დახარა, ცვარ-მარგალიტი ციური დაბლა ცრემლებად დაჰყარა. სულგანაბული ბულბული ფოთლებში მიმალულიყო, მივეხმატკბილე ჩიტუნას: "შენ ხომ არა ხარ სულიკო?!“ შეიფრთქიალა მგოსანმა, ყვავილს ნისკარტი შეახო, ჩაიკვნეს-ჩაიჭიკჭიკა, თითქოს სთქვა: "დიახ, დიახო!“ დაგვქათქათებდა ვარსკვლავი, სხივები გადმოსულიყო, მას შევეკითხე შეფრქვევით: "შენ ხომ არა ხარ სულიყო?!“ დასტური მომცა ციმციმით, სხივები გადმომაყარა და იმ დროს ყურში ჩურჩულით ნიავმაც ასე მახარა: "ეგ არის, რასაც ეძებდი, მორჩი და მოისვენეო! დღე დაიღამე აწ ტკბილად და ღამე გაითენეო! "სამად შექმნილა ის ერთი: ვარსკვლავად, ბულბულ, ვარდადო, თქვენ ერთანეთი რადგანაც ამ ქვეყნად შეგიყვარდათო“. მენიშნა!.. აღარ დავეძებ საყვარლის კუბო-სამარეს, აღარც შევჩვი ქვეყანას, აღარ ვღვრი ცრემლებს მდუღარეს! ბულბულს ყურს ვუგდებ, ვარდს ვყნოსავ, ვარსკვლავს შევყურებ ლხენითა და, რასაცა ვგრძნობ მე იმ დროს, ვერ გამომითქვამს ენითა! ისევ გამეხსნა სიცოცხლე, დღემდე რომ მწარედ კრულ იყო, ახლა კი ვიცი, სადაც ხარ: სამგან გაქვს ბინა, სულიკო! [1895]

Source: original
Москваса шӧр диаметръяс

Москваса Центральнӧй диаметръяс - карса поезд система Москваын. Йитӧ Москва обласьтса каръяс Москвакӧд. == История == XIX нэм ХХ нэм заводитчигӧн ветлан инженер Александр Шмидт вӧзйис йитны Москваын уна станция торъя поездъясӧн - збыльысь тайӧ лои сідз шусяна карса электропоездлӧн прототипӧн. Но сэки ыджыдалісны трамвай вез лӧсьӧдӧм йылысь мӧвпъяс, а водзӧ вылӧ кӧсйисны лӧсьӧдны метро. Медводдза мирöвöй война, кодi заводитчис 1914 воын, тшöтш нюжöдiс татшöм проект збыльмöдöмсö. 20-ӧд нэм 1933 воын татшӧм поездъяс Москваӧ пыртӧм йылысь мӧвпсӧ бӧр вайӧдісны. Анализ петкӧдліс, мый унджык пассажирыс ветлӧма Москва шӧрӧдз мукӧд транспортӧн либӧ нӧшта подӧн. Та дырйи муніс удж метро линияяс лӧсьӧдӧм вылын, но тайӧ кык системаыслы колӧ лоны асшӧрӧн. Та дырйи метролы колӧ нуны пассажиръясӧс кар пытшкын, а гырысь поездъяс тшӧтш лӧсьӧдӧмаӧсь кардорса нуӧм вылӧ. Генеральнӧй проектсӧ дасьтіс нималана инженер Николай Чугайкин (документсӧ вынсьӧдісны 1934 вося кӧч тӧлысь 9 лунӧ). 21-öд нэм 2017 вося лӧддза-номъя тӧлысь 15 лунӧ Россияса Президент Владимир Путинлӧн Москваса мэр Сергей Собянинкӧд да Россияса кӧрт туйяс кузя президент Олег Белозеровкӧд уджалан аддзысьлӧм вылын медводдзаысь пыдісянь петкӧдлісны проект, коді шусьӧ «Москваса шӧр диаметръяс» (МШД). Проектсӧ дорйис президент да сійӧ лыддис Москваса транспортнӧй узелса медшӧр могъяс лыдын. 2019 вося лӧддза-номъя тӧлысь 21 лунӧ МКД-лӧн медводдза (Одинцово - Лобня) да мӧд (Нахабино - Подольск) диаметръяс вылын заводитісны ветлыны 2019 воын. 2023 вося ӧшым тӧлысь 17 лунӧ пыртӧма уджӧ коймӧд диаметр (Зеленоград - Ипподром). 2023 вося йирым тӧлысь 9 лунӧ лэдзӧма нёльӧд диаметр (Железнодорожная - Апрелевка).

Source: original
Дутов (Вуктыл каркытш)

Дутов (рочӧн Дутово) - Коми республикаын Вуктыл каркытшӧ пырысь сикт. 2015 вося вӧльгым тӧлысь 19-ӧд лунӧдз вӧлі Вуктыл районын Дутов сикт овмӧдчӧминса шӧрсиктӧн. == География == Сикт пукалӧ Печӧра юлӧн шуйга берегын. Дутовсянь Вуктыл карӧдз 75 км. == Медводдза овъяс == 1916 - Бажуков, Денисов, Мартюшев, Мезенцев, Попов, Пыстин, Шахтаров == Ӧшмӧсъяс == Атлас Республики Коми. - Москва, 2000. История Коми с древнейших времен до конца XX века: В 2-х т. / Под общей редакцией А.Ф. Сметанина. - Сыктывкар, 2004. Жеребцов И.Л. Где ты живешь: Населенные пункты Республики Коми. Историко-демографический справочник. - Сыктывкар, 2000. Республика Коми: Административно-территориальное деление на 1 августа 1992 г. Издание пятое. - Сыктывкар, 1992. Республика Коми: Энциклопедия. - Сыктывкар, 1997-2000. - Т. 1-3. Административно-территориальное и муниципальное устройство Республики Коми (на 1 августа 2006 г.). Издание шестое, официальное / ГУ «ТФИ РК». - Сыктывкар, 2006. - 278 с.

Source: original
Липин

Липин - коми йӧз пӧвстын тшӧкыда паныдасьлысь ов. Тайӧ овыс паськыда тӧдса Эжва катыдын - Кулӧмдін районса Кулӧмдінын, Мысын да Тымсерын. Кыдзи гижӧ коми туялысь Плесовский Ф.В. «Комиын овъяс» небӧгын, 1726 воын Мысын олӧма Тимофей Липин. Мукӧдыс чайтӧны, мый овыс роч «липа» (комиӧн кӧ - «нинпу») кывйысь. Но тайӧ абу сідз. Овыс абу йитчӧма пу нимкӧд. Ф.В. Плесовский ним артмӧдӧмсӧ гӧгӧрвоӧдӧ тадзи. Важӧн попъяс сетавлӧмаӧсь мужичӧйяслы Олимпий ним. 1678 вося Йӧзӧс гижалан небӧгын тайӧ нимыс пасйӧма кыдзи Алимпейко. Олимпийыс дженьыда лоӧ Лип, Липа, сідз жӧ, кыдз Олимпиадаӧс гортсаяс шуасны Липаӧн. Тайӧ «Липа» нимсяньыс и овыс артмӧма. == Нималана йӧз == Липин Александр Петрович (1903-1944) - Сӧвет кадся партияын уджалысь, Коми облисполкомӧн веськӧдлысь (1935-1937). Липин Иван Александрович (1926) - инженер-буровик, РСФСР-са мусир да биару перъянінын нимӧдана уджалысь (1982). Липин Михаил Иванович (1956) - актёр, Коми Республикаса культураын нимӧдана уджалысь Липин Михаил - пауэрлифтингысь Россияын спортса мастер == Ӧшмӧсъяс == Плесовский Ф.В. Комиын овъяс / Сост. И.Л. Жеребцов. - Сыктывкар, 1997. - 141 с.

Source: original
Башкир кыв

Башкир кыв (башкир башҡорт теле) тайӧ тюрк кыв, роч кывкӧд Башкортостанлӧн каналан кыв. == Лыдакывъяс == 1 - бер 2 - ике 3 - өс 4 - дүрт 5 - биш 6 - алты 7 - ете 8 - һигеҙ 9 - туғыҙ 10 - ун 11 - ун бер 20 - егерме 29 - егерме туғыҙ 30 - утыҙ 40 - ҡырҡ 50 - илле 60 - алтмыш 70 - етмеш 80 - һикһән 90 - туҡһан 100 - йөҙ 200 - ике йөҙ 201 - ике йөҙ бер 1000 - мең 1990 - бер мең туғыҙ йөҙ туҡһан 2000 - ике мең == Ыстӧдъяс == Изучение башкирского языка Машинный фонд башкирского языка Обучающая программа «Bashkir Byki Deluxe 4» Онлайн башкирско-русский и русско-башкирский словари Онлайн русско-башкирский словарь (под редакцией З. Г. Ураксина, 2005. Около 80000 слов)

Source: original
Михелия

Михелия ( латин Michelia ) - магнолия котырса корья пу увтыр. Сійӧ быдмӧ лунвыв да лунвыв-асыввыв Азияын. == Сикасъяс == Michelia alba Michelia balansae Michelia banghamii Michelia baviensis Michelia cathcartii Michelia celebica Michelia champaca Michelia chapensis Michelia compressa Michelia doltsopa Michelia excelsa Michelia figo Michelia floribunda Michelia fogii Michelia formosana Michelia kisopa Michelia lanceolata Michelia longifolia Michelia macclurei Michelia maudiae Michelia montana Michelia nilagerica Michelia rajaniana Michelia subulifera Michelia tsiampaca Michelia tsoi Michelia velutina Michelia yunnanensis

Source: original
Монголия

Монголия (монгол Монгол Улс) - тайӧ канму Азияын. Ассьыс нимсӧ босьтіс 1992 воын; Монголия граничитӧ Россиякӧд войвылын, а Китайкӧд лунвылын, асыввылын да рытыввылын. Страналӧн став ыдждаыс 1,57 миллион квадрат метра. км. Россия Федерациякӧд границалӧн кузьтаыс 3500 км, КНР-кӧд - 4700 км == География == Географическӧй меститчӧм да габаритъяс • Монголия меститчӧма Евразиялӧн асыввыв юкӧнас . • Страналӧн ыдждаыс 1,5 млн кв. • Кузьтаыс асывсянь рытыввылӧ - 2400 км, войвывсянь лунвылӧ - 2 пӧв этшаджык • Море дорӧ воӧдчӧм абу, но эм кӧрт туй йитӧд Россиякӧд да Китайкӧд. Природнӧй озырлунъяс • Монголия озыр мупытшса озырлунъясӧн, на лыдын ыргӧн, чугун, цинк, зарни, эзысь, молибден, уран. • Медшӧр мупытшса озырлунъяс: из шом, ыргӧн, зарни, нефть, руда. • Странаын эмӧсь сідзжӧ уран, олова, вольфрам, эзысь, фторит, фосфоритъяс, асбест, гранит, цинк месторождениеяс. Климат условиеяс • Резко континенталнӧй климат сьӧкыд тӧвъясӧн да жар гожӧмъясӧн. • Каръясын шӧркодь вонас шоныдыс -5° гӧгӧр, керӧсъясын ичӧтджык. • Улан-Баторын гожӧмын шӧркодь шоныдыс +18°, тӧвнас -21°, зэръясыс вонас 267 мм. География да рельеф • Монголия сулалö гöра вылын, кöнi эмöсь керöсъяс. • Медвылыс тшупӧдыс - 4374 м, медся улыс тшупӧдыс - 518 м • Странаын эмӧсь юяс, тыяс, пустыняяс, вӧръяс. • Азиялӧн географическӧй шӧриныс Тыва Республикаын. Флора да фауна • 60% территория босьтӧны каштан муяс, гӧрд муяс тшӧкыда паныдасьлӧны. • Степьясын быдмӧны пернапас турун, ромашка, йӧв турун, полынь - чии, саксаул, пернапас турун; • Фаунаӧ пырӧны сёысь унджык сикас млекопитающӧй, 532 сикас лэбач, 82 сикас чери, 14 сикас лэбач да 9 сикас змей. • Сӧмын юкӧнсӧ выльысь висьталӧма. Медым водзӧ нуӧдны, водзӧ лыддьыны оригиналсӧ.

Source: original
Мартиты (Кӧрткерӧс район)

Мартиты (рочӧн Мартиты) - Коми Республикаса Кӧрткерӧс районысь Лӧкчимдін сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь посёлок. == География == Посёлок пукалӧ Лӧкчим юлӧн веськыд берегас, Мартиты бокын. == Ӧшмӧсъяс == Атлас Республики Коми. - Москва, 2000. Жеребцов И.Л. Где ты живешь: Населенные пункты Республики Коми. Историко-демографический справочник. - Сыктывкар, 2000. История Коми с древнейших времен до конца XX века: В 2-х т. / Под общей редакцией А.Ф. Сметанина. - Сыктывкар, 2004. Республика Коми: Энциклопедия. - Сыктывкар, 1997-2000. - Т. 1-3.

Source: original
Кушманов Виктор Витальевич

Шаблон:Серпасыс абу Кушманов Виктор Витальевич (1939-2004) - рочӧн гижысь коми поэт, драматург, журналист, Коми Республикаса нимйӧза поэт. == Олан туй == Виктор Кушманов чужис Коми АССР-ын Сыктыв районса Ниашор посёлокын 1939 вося рака тӧлысь 20-ӧд лунӧ. Мамыс кулӧм бӧрын 1954-1953 воясӧ быдмис детдомын. 1958 восянь уджаліс Заозерьеса лесопунктын, стройкаяс вылын. 1960 восянь - «Красное знамя» да «Молодёжь Севера» газетъясын литсотрудник да корреспондент. 1976 восянь уджаліс «Голос строителя» газетын, сэсся республикаса радиоын. 1979 восянь Виктор Кушманов юрнуӧдіс Виктор Савин нима Драма театрын литература юкӧнӧн, вӧлі Ставсоюзса театр котырлӧн Коми юкӧнын консультантӧн. Куліс 2004 вося урасьӧм тӧлысь 17-ӧд лунӧ. == Гижан удж == Кывбуръяссӧ пондіс йӧзӧдны 1960-ӧд воясӧ «Молодёжь Севера» газетын, а медводдза кывбур чукӧрыс - «Мне двадцать лет» - петіс 1965 воын. 1973 восянь СССР-са гижысь котырын. == Небӧгъяс == Мне двадцать лет. 1965. Тревога. 1967. Что там, за белой дорогой. 1971. «В молодые наши леты...». 1973. На земле с тобой. 1979. Поклонись родной земле. 1980. Эта бесконечная нежность. 1982. Деревенские праздники. 1986. Люди любимые. 1989. Любовь к холодному снегу. 1992. Вино печали и любви. 1996. К твоим коленям припадая. 2000. Прости. 2003. == Наградаяс == Коми Республикаса канму премиа (1998) - «Вино печали и любви» кывбур чукӧрысь Коми Республикаса нимйӧза поэт (2004) Коми Республикаса культураын нимӧдана уджалысь == Ӧшмӧсъяс == Коми Республикаса национальнӧй библиотека сайтын В.В. Кушмановлӧн олантуй

Source: original
Рекемчук Александр Евсеевич

Шаблон:Серпасыс абу Рекемчук Александр Евсеевич (1927-2017) - коми гижысьясӧс роч кыв вылӧ вуджӧдысь, роч гижысь, киносценарист. == Олан туй == Александр Рекемчук чужӧма 1927 вося ӧшым тӧлысь 25 лунӧ Одессаын. 1952 воын помалӧма Литературнӧй институт. Медводдза курс бӧрас ас кӧсйӧм серти мунӧма Сыктывкарӧ. Тані 1947 восянь 1959 воӧдз сійӧ журналисталӧма «За новый Север» газет редакцияын (сёрӧнджык кутіс шусьыны «Красное знамя»). Сэсся корреспонденталӧма «Красное знамя» газетын Укваын. 1948 восянь веськӧдлӧма Укваса литература котырӧн. Медым кольччыны Коми АССР-ын, гижысь вуджӧма Литературнӧй институтлӧн заочнӧй юкӧнӧ. Сыктывкарын Александр Рекемчук гӧтрасьӧма Луиза Потолицынакӧд, и 1963 воын найӧ вуджӧмаӧсь овны Москваӧ. 1970 восянь пырӧ РСФСР-са гижысь котырлӧн правленньӧӧ, 1971-сянь - СССР-са гижысь котырӧ. 1975 восянь Александр Евсеевич веськӧдлӧма Литинститутлӧн кафедраса «Литературное мастерство» семинарӧн. Кулӧма 2017 вося сора тӧлысь 6 лунӧ == Гижан удж == Медтӧдса гижӧдъясыс - «Молодо-зелено», «Мальчики», «Нежный возраст», «36 и 6» да «Хлопоты» повесьтъяс, «Мамонты» очерк чукӧр. Гижӧдъяссӧ вуджӧдӧма уна кыв вылӧ. Сылӧн сценарийяс серти лӧсьӧдӧма 11 кинофильм. Уна гижӧдын лоӧмторъясыс мунӧны Комиын, а «Тридцать шесть и шесть» автобиографическӧй романын серпасалӧма войвывса «Город-на-реке», мый улын кокни тӧдмавны Сыктывкар. Сыктывкарын торъя небӧгъясӧн вӧлі йӧзӧдӧма «Стужа» (1956) да «Берега» (1958) висьт чукӧръяс, «Время летних отпусков» повесьтъяс да висьтъяс чукӧр (1959), «Скудный материк» роман (1968). 2006 воын йӧзӧдӧма «Мамонты» выль небӧг - рӧдвуж йывсьыс эпическӧй гижӧд. Вуджӧдіс роч кыв вылӧ коми гижысьяслысь небӧгъяссӧ. == Наградаяс == Уджвывса Гӧрд Дӧрапас орден (кыкысь) (1976, 1984) «Почёт пас» орден (1984) Войтыръяслӧн Ёрталун орден (1997) Россияын вылыс школасаса нимӧдана уджалысь (2004) == Ӧшмӧсъяс == «Свой вариант» сайт

Source: original
Нёбдін (Кӧрткерӧс район)

Нёбдін (рочӧн Небдино) - Коми Республикаса сикт, Кӧрткерӧс районысь Нёбдін сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт. == Тӧдчана йӧз == Ширяев Владимир Архипович (1926-1979) - коми гижысь, Коми АССР-са культураын нимӧдана уджалысь (1976). == Ӧшмӧсъяс == Атлас Республики Коми. - Москва, 2000. Жеребцов И.Л. Где ты живешь: Населенные пункты Республики Коми. Историко-демографический справочник. - Сыктывкар, 2000. История Коми с древнейших времен до конца XX века: В 2-х т. / Под общей редакцией А.Ф. Сметанина. - Сыктывкар, 2004. Республика Коми: Энциклопедия. - Сыктывкар, 1997-2000. - Т. 1-3.

Source: original
Мастеница Вацлав Ииосифович

Мастеница Вацлав Ииосифович (унджыклаас - Иосифович) (1921-1995) - шылад тэчысь, артист. Гӧтырыс - нималана коми сьылысь, Коми АССР-са нимйӧза артистка Валентина Есева. == Олан туй == Чужӧма 1921-ӧд вося кӧч тӧлысь 3-ӧд лунӧ Ленинградын. Помалӧма Мусоргский нима Ленинградса шылада техникум да Ленинградса канму консерваториялысь 1-дза курссӧ, мый бӧрын вӧлі босьтӧма армияӧ. Тышкасьӧма Айму вӧсна Ыджыд тыш кадӧ, воӧма инвалидӧн. Уджавлӧма Андреевлӧн оркестрын, Ленинградса радиокомитетын, Башкортостанса канму филармонияын. 1947-1984-ӧд воясын уджалӧма Коми республикаса филармонияын - сьылысь, конферансье, хормейстер, концертмейстер-аккомпаниатор. 1961-1961-ӧд воясын - Коми АССР-са сьылӧм да йӧктӧм канму ансамбльын художественнӧй веськӧдлысь. Кулӧма 1995-ӧд вося кӧч тӧлысь 1-ӧд лунӧ Сыктывкарын. == Шылад тэчӧм == 1949-ӧд восянь дасьтӧма 100 сайӧ сьыланкыв. == Уджъяс == Сердцу близкая сторона. - Сыктывкар, 1966. Песни лирические. - Сыктывкар, 1973. == Ошканпасъяс == Коми АССР-са нимӧдана артист (1960) == Ӧшмӧсъяс == Осипов А. О коми музыке и музыкантах. - Сыктывкар, 1969. Кучер Л. Мастеница Вацлав Иосифович // Коми Республика. Энциклопедия: в 3-х т. - Сыктывкар: Коми кн. изд-во, 1999. - Т. 2. - С. 257. «foto11» сайт

Source: original