Кулун тутар 30

Кулун тутар 30 диэн Григориан халандаарыгар сыл 89-с күнэ (ордук хонуктаах сылга 90-c күнэ). Сыл бүтүө 276 күн баар. == Бэлиэ күннэр == АХШ АХШ - Быраас күнэ Испания Испания - Оскуолаларга бэлиэтэнэр Күүһү туттубат буолуу уонна эйэ күнэ. Сорох сирдэргэ тохсунньу 30 күнүгэр бэлиэтэнэр Испания Испания, Барселона - Сибэкки күнэ Малайзия Малайзия - Келантан султаан күнэ Палестина судаарыстыбата Палестина судаарыстыбата - Сири көмүскүүр күн Тринидад уонна Тобаго Тринидад уонна Тобаго - Баптистар босхолонууларын күнэ == Түбэлтэлэр == 1814 - Наполеон утары коалиция сэриилэрэ (Арассыыйа, Англия, Пруссия уо.д.а.) Париж куораты сэриилээн ылбыттар, Наполеон сэриилэрэ манан түмүктэммиттэр. 1815 - Иоахим Мюрат Римини прокламациятын таһаарбыт, бу докумуон кэлин Италия сомоҕолоһургар суолтаны ылбыта. 1841 - Нерчинскэй хаатыргатыттан Манчаары Баһылай Анисим Тимофеевтыын күрээбиттэр. 1842 - хирург Кроуфорд Лонг эфирынан анестезияны аан бастаан туттубут. 1856 Парижка эйэ сөбүлэҥэ түһэрсиллибит, Кырыым сэриитэ түмүктэммит. Туурсуйа Севастополь уонна союзниктарга бэриллибит атын Кырыым куораттарын оннугар Карс куораты ылбыт, Молдавия - Соҕуруу Бессарабия сорҕотун Дунаай өрүс алын тардыытын ылбыт. Александр II ыраахтааҕы Москуба дворяннарыгар крепостной быраабы "үөһэттэн" суох гынар санаалааҕын эппит. 1867 - Вашингтоҥҥа Арассыыйа уонна АХШ ыккардыларыгар сөбүлэҥ түһэрсиллибит. АХШ Арассыыйаттан Алясканы уонна Алеут арыыларын 7,2 мөл. дуолларга атыыласпыт. 1890 ‪- Иркутскайга көскө олорон Польша босхолонуутун иһин охсуспут Иосафат Огрызко өлбүт. Кини Бүлүү куоратыгар суос соҕотох киниэхэ анаан тутуллубут хаайыыга 4 сыл олоро сылдьыбыта. 1891 - Улуу Сибиир суолун тутар туһунан импэрээтэр ыйааҕа тахсыбыт. 1905 - Крит арыыга гириэктэр туурак баһылааһынын утары өрө турбуттар. 1917 - Арассыыйа Быстах кэмин быраабыыталыстыбата Польша тутулуга суох буолар бырааптааҕын билиммит. 1922 - Саха уобалаһын Гражданскай управлениетын баһылыга П. А. Куликовскай хадаатайынан Приамурье кэмнээх бырабыыталыстыбата Саха уобалаһа киниэхэ бас бэринэрин туһунан уураах таһаарбыт. 1942 - Бүлүү оройуонун военкоматынан аармыйаҕа ыҥырыллыбыт Дмитрий Гуляевка бастакы кыргыһыытыгар сыысхала суох ытарын көрөн кулун тутар 30 күнүгэр оптическай прицеллаах бинтиэпкэни туттарбыттар, снайпер буолбут. 1945 - Аан дойду иккис сэриитэ: Сэбиэскэй сэриилэр Австрияҕа киирбиттэр, Венаны ылбыттар. Ону таһынан Польша уонна ССРС сэбилэниилээх күүстэрэ Данциг куораты босхолообуттар. 1950 - саҥа айыллыбыт фототранзисторы Нью-Джерсигэ көрдөрбүттэр. 1959 - Тензин Гьяцо, 14-с Далай Лаама, Тибиэттэн Ииндийэҕэ күрээбит. 1971 - Саха сириттэн үс киһи Социалистыы Үлэ Дьоруойа буолбуттар: Аллаах-Үүн шахта «Сиэллээх» учаастагын начаалынньыга Николай Горковенко, «Сангарскай» шахта маастар-взрывнига Петр Кочнев, Аллараа Кураанах бульдозериһа Павел Новгородцев. 1981 ССРС-ка аан бастаан сайыҥҥы кэми киллэрбиттэр. АХШ бэрэсидьиэнин Рональд Рейганы ытан өлөрө сатаабыттар. 2020 - сэбиэскэй военачальник, Аҕа дойду Улуу сэриитин кэмигэр 112-с Башкир кавалерийскай дивизиятын (1943 сыл олунньу 14 күнүттэн - 16-с гвардейскай кавалерийскай дивизия) хамандыыра, башкиир омуга улаханнык киэн туттар киһитэ генерал-майор Минигали Шаймуратовка (1899-1943) Арассыыйа Федерациятын Дьоруойа ытык аат иҥэриллибит. == Төрөөбүттэр == 1432 - Мехмед II (1481 өлб.), Осмаан импиэрийэтин султаана (1451-1481), Византия импиэрийэтин суулларбыт киһи. 1746 - Франсиско Гойа, Испания уруhуйдьута 1853 - Винсент ван Гог, Недерланд уруhуйдьута 1916 - Иосиф Власов (30.03.1916-1989) - Социалистыы Үлэ Дьоруойа. 1933 сыллаахха 17-тигэр Саха сиригэр Омскай уобалаһыттан кэлбит, сэриигэ мантан барбыт. Онтон Саха сиригэр кэлэн көмүс хостооһуҥҥа үлэлээн биригэдьиирдии сылдьан дьоруой буолбута. 1929 - Николай Петров - саха тылыгар модальноһы чинчийбит лингвист, филология билимин дуоктара, бэрэпиэссэр 1930 - Алексей Новолодскай (30.03.1930-1994) - монтажник, Нүөрүҥгүрү куорат тутуутугар үлэлээн Социалистыы Үлэ Дьоруойа буолбут киһи, Нүөрүҥгүрү Ытык киһитэ, Татаар АССР үтүөлээх тутааччыта. 1950 - Егор Неймохов (25.06.2011 өлб.) - саха народнай суруйааччыта. Томпо оройуонугар Мэҥэ Алдан нэһилиэгэр холкуостаах дьиэ кэргэҥҥэ төрөөбүтэ. == Өлбүттэр == 1945 - Алексей Миронов (11.04.1912-30.03.1945) - Аҕа дойду Улуу сэриитин кыттыылааҕа, Сэбиэскэй Сойуус Дьоруойа. 1996 - Олег Ковалевскай, худуоһунньук, график, Саха АССР култууратын үтүөлээх үлэһитэ.

Source: original