AlmaznayaGroza/cyrillic-language-classification huggingface dataset:
Марк Гассон

Марк Н. Гассон (акăл. Mark Gasson) - Британи ӑсчахӗ тата Рединг университечӗн, Аслӑ Британи, Кибернетика тӗпчев ушкӑнӗн чӗнсе илнӗ ӑслӑх ӗҫченӗ. Вӑл компьютер системисем тата ҫынӑн нерв системи хушшинчи тӳрӗ нейронлӑ интерфейссем шутласа кӑларса, вӗсен ҫыхӑнӑвӗсене тишкерекен пионерӗ пулнӑ, пуҫ мими-компьютер интерфейссем шутласа кӑларнӑ тата ҫын микрочипӗсен импланчӗсене хастаррӑн тишкӗрсе тӗпчет, медицина хатӗрӗсем тата цифраллӑ идентификаци ыйтӑвӗсемпе тӗпчесе кӑсӑкланать. Вӑл хӑйӗн компьютер вирусне ҫын имплантне кӗртсе тӗпчекен эксперименчӗсемпе тата компьютер вирусӗ ернӗ пӗрремӗш ҫын пек паллӑ. Хальхи вӑхӑтра вӑл Лос-Анджелесра пурӑнать, Калифорни. == Кун-ҫулӗ == Гассон кибернетикапа ертӳ техникине вӗренсе, 1998 ҫулта Редингри кибернетика факультетӗнче ӑслӑхӑн пӗрремӗш шайне илнӗ. Вӑл 2002 ҫулхи - ҫынӑн нерв системине компьютер системипе ҫыхӑнтарнӑ ӗҫшӗн 2005 ҫулта доктор шайне илнӗ. 2005 ҫулта ку пӗрремӗш тӗпчев ӗҫӗ пулнӑ. == Вуламалли == Gasson, M. N. (2010). "Human Enhancement: Could you become infected with a computer virus?" (PDF). 2010 IEEE International Symposium on Technology and Society. pp. 61-68. doi:10.1109/ISTAS.2010.5514651. ISBN 978-1-4244-7777-7. Human ICT Implants: Technical, Legal and Ethical Considerations. Information Technology and Law Series. 23. 2012. doi:10.1007/978-90-6704-870-5. ISBN 978-90-6704-869-9.

Source: original
Далай-лама XIV

Далай-лама XIV (Нгагва́нг Ловза́нг Тэнцзи́н Гьямцхо́, тиб. བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་; ҫур. 6 утӑ 1935, Такцер, Цинхай, Китай Республики; ҫуралнӑ чухнехи ячӗ - Лхамо Дхондруб) - тибет буддизмне ӗненекенсен чун ертӳҫи. Лауреат Нобель парнин лауреачӗ (1989). 2007 ҫулта АПШ-сен чи ҫӳллӗ парнине - Конгрессӑн Ылтӑн медалне илме тивӗҫнӗ. Тата 2011 ҫулхи 27 ака уйӑхӗччен тулашри Тибет правительствине ертсе пынӑ (унӑн вырӑнне Лобсанг Сангай йышӑннӑ). == Вуламалли == Гоулман Д. Сила добра: Далай-лама о том, как сделать свою жизнь и мир лучше = A Force for Good: The Dalai Lama's Vision for Our World. - М.: Альпина Паблишер, 2016. - 293 с. - 2000 экз. - ISBN 978-5-9614-5941-8. Далай-лама XIV / Терентьев А. А. // Григорьев - Динамика. - М. : Большая российская энциклопедия, 2007. - С. 251. - (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004-2017, т. 8). - ISBN 978-5-85270-338-5. == Каҫӑсем == Раздел, посвящённый Далай-ламе XIV, на сайте Центра тибетской культуры и информации в России 2021 ҫулхи Пуш уйӑхӗн 9-мӗшӗнче архивланӑ. Сохраним Тибет - Культура, политика, традиция, буддизм.(ĕçлемен каçă) Страница лауреатов Нобелевской премии мира 1989 года Фонд Далай-ламы Далай-лама выступил против христианских миссионеров в Монголии 2020 ҫулхи Ҫурла уйӑхӗн 8-мӗшӗнче архивланӑ. Жизнеописание всех Далай-лам(ĕçлемен каçă) Интервью с Далай-лама XIV, в «RuNewsweek», автор Леонид Рагозин

Source: original
Нагурский Ян Иосифович

Ян (Иван) Иосифович Нагурский (польск. Alfons Jan Nagórski, 8 нарӑс (27 кӑрлач) 1888, Влоцлавек - 9 ҫӗртме 1976, Варшава) - вырӑс тинӗс вӗҫевҫи, гидроавиатор, тӗнчери пӗрремӗш поляр вӗҫевҫи. Самолётпа поляр кӑшӑлӗнчен ҫурҫӗрелле пӗрремӗш вӗҫекенӗ. Вилĕм йăлмакне гидросамолётпа пӗрремӗш тӑваканӗ. == Вуламалли == Жданко М. Е. Первый гидроаэроплан в Северном Ледовитом океане. - Пг., 1917. Егоров К. К истории полётов Я. И. Нагурского // Летопись Севера. - 1949. - С. 220-221. Черненко М. Б. К биографии первого полярного лётчика Я. И. Нагурского // Летопись Севера. - 1957. - С. 151. Гальперин Ю. М. Он был первым. Быль о полярном лётчике Яне Нагурском. - М.: Военное издательство, 1958. - 107 с. Григорьев А. Б. Альбатросы: Из истории гидроавиации. - М.: Машиностроение, 1989. - ISBN 5-217-00604-8.

Source: original
Дроздов Николай Николаевич

Никола́й Никола́евич Дроздо́в (1937 çулхи çĕртмен 20-мĕшĕ, Мускав) - совет тата раççей ăсчахĕ, зоолог, биологи ăслăхĕн тухтăрĕ, профессор МПУ. 1977 çултанпа «В мире животных» телекăларăма ертсе пырать. == Каçăсем == Официальный сайт «В мире животных» 2005 ҫулхи Авӑн уйӑхӗн 24-мӗшӗнче архивланӑ. RSS В мире животных Twitter сайтĕнче В мире людей с Николаем Дроздовым 2009 ҫулхи Утӑ уйӑхӗн 15-мӗшӗнче архивланӑ. Николай Дроздов. Кушанье для Сталина 2012 ҫулхи Ака уйӑхӗн 3-мӗшӗнче архивланӑ. Мигулина К. Николай Дроздов: «Овсянка вкуснее бегемота». Труд (2007-11-29). çăлкуçран архивланă 4 Раштав уйӑхӗн 2012. Тĕрĕсленĕ 1 Раштав уйӑхӗн 2012.

Source: original
Çĕнтерӳ кунĕ

Çĕнтерӳ кунĕ, - СССР Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçинче 1945 çулта фашистлă Германине çĕнтернине палăртакан кун. Çу уйăхĕн 9-мĕшĕнче иртереççĕ, Раççейре канмалли кун шутланать. == Уявăн кун-çулĕ == Пĕрремĕш хут чаплăн ăна 20 çул иртсен кăна палăртнă, Çав çулах куна канмалли уяв кунĕ туса хунă. Кашни çулах халĕ парад иртереççĕ. СССР саланнă хыççăн нумай çул парадсене иртермен, 1995 çулта кăна, вăрçăра çĕнтерни 50 çул çитсен, парад иртернĕ. Вăл çул хыççăн вара кашни çул иртереççĕ. Çак кун нумай çĕртре вăрçă ветеранĕсем тĕл пулаççĕ, палăксем умне пуç кăшăлĕсем хураççĕ, каç пулттипе салют яраççĕ. 1945 çулта кĕртнĕ, анчах та 1947 çултанпа ĕçлев кунĕ шутланнă: пĕрремĕш хут СССР-та вăл уяв йышне икĕ вуннă çул иртсен кăна кĕрет. Кăçалăклă 1965 çулта Çĕнтерӳ кунне кану кунне куçараççĕ. СССР тапхăрĕнче çар парачĕсене Хĕрлĕ лапамра çăвăн 9-мĕшĕнче пуçтарнă; çулсерен парадсене çăвăн 1-мĕшĕнче тата чӳкĕн 7-мĕшĕнче иртнĕ, çăвăн 9-мĕшĕнче парада кăçалăклă 1965 тата 1985 çулсенче ирттернĕ. СССР аркансан пĕр вăхăт Хĕрлĕ лапамра парад пулман, çак йăлана кăçалаклă 1995 çулта çĕнетнĕ. Ун чухне Мускавра икĕ парад пулнă: Хĕрлĕ лапамра (çуран утса) тата Поклонная тăвĕ çинче (вăрçă техникипе). Çавтанпа Хĕрлĕ лапамра парадсене çулсерен ирттерме тытăннă - анчах та вăрçă техникисĕр. 2008 çултанпа парада каллех вăрçă техникине кĕртеççĕ (Хĕрлĕ лапамри 2008 çулхи çăвăн 9-мĕшĕнчи парад). Çак кун фронтовиксем тĕл пулаççĕ, Мухтавпа салтак хăюлăхĕн палăкĕсем умне чечек кăшăлĕсене хураççĕ, уяв салючĕ кĕрлет. == Вăрçăн юлашки кунĕсем == В апреле 1945 г. советские войска вплотную подошли к границам Берлина. == Çав. пекех == Европăри Çĕнтерӳ Кунĕ Георги йĕсми Çĕнтерӳ Кунĕ (юрă) Çĕнтерӳ Ялавĕ Çĕнтерӳ Парачĕ == Каçăсем == Государственные архивы, хранящие фотодокументы о Великой Отечественной войне 2009 ҫулхи Пуш уйӑхӗн 18-мӗшӗнче архивланӑ. День Победы. Акция Георгиевская лента On-Line" 2009 ҫулхи Нарӑс уйӑхӗн 9-мӗшӗнче архивланӑ. Мультимедийная карта войны и список живущих ветеранов по состоянию на 9 мая 2005 года. Наша Победа. День за днём 2008 ҫулхи Нарӑс уйӑхӗн 16-мӗшӗнче архивланӑ. Проект, посвященный Дню Победы в ВОВ Сайт, посвящённый 60-летию Дня Победы 2010 ҫулхи Ака уйӑхӗн 28-мӗшӗнче архивланӑ. Статья «День Победы» 2009 ҫулхи Ҫу уйӑхӗн 26-мӗшӗнче архивланӑ. на сайте «Праздники России»

Source: original
Альфонсо VI (Кастили патши)

Альфонсо VI, Хӑюллӑ Альфонсо VI (исп. Alfonso VI el Bravo; 1043 - 30 ҫӗртме 1109) - Леон 1065-1072 ҫҫ. тата 1072 ҫултан Леонпа Кастили пӗрлешӳллӗ патшалӑхӗсен патши. I Фердинанд тата Леон Санчи ывӑлӗ. == Вуламалли == Альфонс, короли Кастилии и Леона // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). - СПб., 1890-1907. Солстен, Эрик; Keefe, Eugene K. (1993). Луис Р. Мортимер, изд. Португалия: исследование страны. Вашингтон, округ Колумбия: Федеральный научно-исследовательский отдел, Библиотека Конгресса. ISBN 9780844407760.

Source: original
Пӳске

Волейбол пӳски - кăшкар çине карса ултă сăран панелĕнчен (çутçанталăк е юрилле) çĕленĕ чăмăр. Кашни панелĕ виççĕ пайран е касăран тăрать. Пӳске тĕрлĕ тĕслĕ е пĕрлехи шурă пулма пултарать. Çавракăш тăршшĕ 65-67 см; йывăрăшĕ - 260-280 г. Шалти сывлăш пусăмĕ 0,30 - 0,325 кг/см2 (294,3-318,82 гПа). Пляж волейболĕнчи волейбол пӳскисем кăштах пысаккăрах, шалти сывлăш пусăмĕ пĕчĕкрех. == Çавăн пекех == Футбол пӳски Волейбол пӳски Баскетбол пӳски Мяч для хоккея с мячом Хоппер (пӳске) Гольф пӳски Теннис пӳски

Source: original
Кувандык коридорĕ

Кувандык коридорĕ - Казахстана тата Раççей йышĕнчи Пушкăртстана çыхăнтаракан чи ансăр пайвырăн. Çавăн пекех ăна тепĕр чухне Оренбург коридорĕ теççĕ. Ку коридор Оренбург облаçĕн Кувандык тата Гай районĕсенчен тăрать. Анчах та тĕрĕссипе вăл районсене кашнине хăйне уйрăммăн та е пĕрне тепринсĕр те пăхма пулать. Çакăн çинчен калаçасси американ политологĕ Пол Гобл 2013-мĕш çулта çырнă хыççăн пуçланса кайнă темелле. == Коридор пĕлтерĕшĕ == Коридор Атăл-Урал республикисене (Пушкăртстан, Тутарстан, Удмуртьен, Марий-Эл, Чăвашьен, Мордва) Раççей варринчи катрам пек мар, ытти тĕнчепе те тачă çыхăннине курма май парать. == Çавăн пекех == Зангезур == Каçăсем == Кувандыкский район Оренбургской области. - http:// www.orenobl.ru/raion/kuvandyksky.php (сайт Оренбургской области). Д. Х. Кувандыкский коридор, Ислам на Урале энциклопедический словарь 2021 ҫулхи Утӑ уйӑхӗн 27-мӗшӗнче архивланӑ. "Начните с Оренбургского коридора!" Хуснуллину ответили из "Свободного Идель-Урала"

Source: original
Вологница

Вологница - Раççей территоринчи юханшыв. Кострома облаçĕ, Вологда облаçĕ, Ярославль облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Шача юханшывăн сулахай çыранпе вăрринчен 62 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 19 км. == Шыв реестрĕн хыпарĕсем == Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ - Кострома юханшыв пуçĕнчен Исады ялĕ патĕнчи шыв виçекен пост таран . Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ - Тури Атăл юпписен бассейнĕ Рыбинск шывуправĕнчен Хура Атăл кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ - Тури Атăл, Куйбышев шывуправĕ таран(Хура Атăл бассейне кĕртмесĕр). Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе : Патшалăх шыв реестрĕнчи шыв объекчĕн кочĕ - 08010300112110000012724 Гидрологи тĕпчевленӳ кочĕ - 110001272 Бассейн кочĕ - 08.01.03.001 Том номерĕ - 10 Кăларăм - 0 == Каçăсем == РФ çутçанталăк ресурсĕсемпе экологи министерстви 2015 ҫулхи Ҫу уйӑхӗн 26-мӗшӗнче архивланӑ.

Source: original
Талиев Даниил Иванович

Талиев Даниил Иванович (1784-7.4.1837) - çар тухтăрĕ тата патша çарĕн медицина генералĕ. Хальхи Чăваш Республикине кĕрекен Муркаш районĕнчи Тутарань ялĕнче çуралса ÿснĕ. Талиев Петр Ивановичăн (1778-1832) шăллĕ. === Ăçта вĕренни === 1788-мĕш çултанпа - Хусанти çĕнĕ крешшĕнсен шкулĕнче Хусанти тĕн академийĕнче. Санкт-Петербургри медицина-хирурги академийĕ (1806-1809) === Ăçта ĕçлени === 1809-1812, - гренадерсен полкĕнчи сиплевçĕ. 1812-1813, - аслă сиплевçĕ. 1813-мĕш çул пуçламăшĕнчен - 1-мĕш класлă аслă сиплевçĕ, унтан тухтăр-хирург. 1815-мĕш çулхи январĕн 1-мĕшĕнче çар министрĕн приказĕпе Санкт-Петербургри çар-артиллери госпитальне лекнĕ, çав вăхăтрах Çар министăрлăхĕн медицина департаменчĕн сĕтел пуçлăхĕ пулса тăнă. 1818-мĕш çултан дивизион тухтăрĕ. 1831-мĕш çулхи сентябрьтен Çар министăрлăхĕн медицина департаменчĕн Пĕрремĕш уйрăмĕн пуçлăхĕ. 1836-мĕш çулта отставкăна тухать те округри медицина генералĕн тивĕçĕсене пурнăçлать. Вилнĕ хыççăн ăна Санкт-Петербургри Митрофаний масарĕнче пытарнă. == Чыславсемпе хисепсем == 1813-мĕш çулхи февралĕн 21-мĕшĕнче М.Кутузов фельдмаршал палăртнă хыççăн Пĕрремĕш Александр патша Д.И.Талиева дворян ятне парать. Апостолпа тан Сăваплă Владимир кнеçĕн 4-мĕш капашри орденĕпе наградăланă. Сăваплă Аннан 2-мĕш капашри орденĕ Тата тепĕр виçĕ орденпа наградаланă (вĕсен ячĕсем паллă мар). Çапла вара мĕнпурĕ 5 (пилĕк) орден. == Вуламалли == Симулин А.М. Талиев Даниил Иванович - Электронла чăваш энциклопедири статья. == Каçăсем == Медики - участники войны 1812 года.(ĕçлемен каçă) В.Д.Димитриев. Н.Я. Бичурин и Чувашия - Файловый архив студентов. 1083 вуза, 2516 предмета

Source: original
Сосновая (Егол-Ях юппи)

Сосновая - Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Омск облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. Егол-Ях юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 22 км. == Шыв реестрĕн хыпарĕсем == Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ - Тури Обь юпписен бассейнĕ, Кетрен Васюган таран. Юханшыв бассейнĕ - Тури Обь Иртыш кĕриччен. Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе: Патшалăх шыв реестрĕнчи шыв объекчĕн кочĕ - 13010800112115200030652 Гидрологи тĕпчевленӳ кочĕ (ГТ) - 115203065 Бассейн кочĕ - 13.01.08.001 Том номерĕ, ГТ - 15 Кăларăм, ГТ - 2 == Каçăсем == РФ çутçанталăк ресурсĕсемпе экологи министерстви 2015 ҫулхи Ҫу уйӑхӗн 26-мӗшӗнче архивланӑ.

Source: original
Блювштейн Софья Ивановна

Софья Ивановна (Шейндля-Сура Лейбовна) Блювштейн (хĕр чухне Соломониак); 1846, Повонзки Варшава кĕперни, Поляк Патшалăхĕ, Раççей империйĕ - 1902, пост Александровский о. Сахалин у. (халĕ. Александровск-Сахалинский хула, Сахалин облаçĕ, Раççей Федерацийĕ) - халаплă раççей сăтăрçи-авантюрисчĕ, еврей хĕрĕ, «Сонька Ылтăн Алă» витлевпе паллă пулнăскер. == Каçăсем == Влас Михайлович Дорошевич. «Сахалин. Золотая ручка» Кто такая Сонька Золотая Ручка? 2016 ҫулхи Авӑн уйӑхӗн 28-мӗшӗнче архивланӑ. Наталья Островская. «Сонька Золотая Ручка приняла крещение на каторге»

Source: original
Тундра кашкӑрӗ

Тундра кашкӑрӗ (лат. Canis lupus albus) - ахаль кашкӑрӑн (Canis lupus) кӗҫӗн тӗсӗ, Раҫҫейра пурӑнакансенчен пӗри. == Вуламалли == Аристов А. А., Барышников Г. Ф. Млекопитающие фауны России и сопредельных территорий. Хищные и ластоногие (В серии: Определители по фауне России, издаваемые Зоологическим институтом РАН. Вып. 169). - СПб., 2001. - С. 92. - 560 с. Млекопитающие. Большой энциклопедический словарь / науч. ред. д. б. н. И. Я. Павлинов. - М.: ACT, 1999. - С. 47. - 416 с. - ISBN 5-237-03132-3.

Source: original
Иванов Сергей Валерьевич

Иванов Сергей Валерьевич - спортсмен, Раççей Федерацин велоспорт енĕпе 5-хут чемпионĕ. == Кун-çулĕ == 1975 çулхи пуш уйăхĕн 5-мĕншĕнче Йĕпреç районĕнчи Костёр ялĕнче çуралнă. Ачаранах велоспортпа тăрмашнă. Пĕрремĕш тренерĕ - Н.Бибкова. Чăваш педагогика институтне пĕтернĕ. Пекинти Олимпиадăна хутшăннă. Халĕ "Катюша" командинче . == Çитĕнӳсем == Раççей чемпионĕ группа (1998, 1999, 2000, 2005, 2008); «Тур де Франс» (9 этап) - çĕнтернĕ (2001); «Тур Швейцарии» (6 этап) - çĕнтернĕ (2001); «Тур Люксембурга» (5 этап) - çĕнтернĕ (2003); «Тур Британии» (4 этап)- çĕнтернĕ (2005); «Тур Валлони» - тĕп классификацинче çĕнтернĕ (2008); «Амстел Голд Рэйс» - 7-мĕш вырăн. == Каçăсем == Велоспорт. Чемпион по фамилии Иванов 2008 ҫулхи Раштав уйӑхӗн 4-мӗшӗнче архивланӑ. Сергей Иванов: на первой же горке понял, что мне по силам сделать солидный отрыв(ĕçлемен каçă) Иванов выбрался из запаса(ĕçлемен каçă) Галерея FAN-Клуба Сергея Иванова 2012 ҫулхи Кӑрлач уйӑхӗн 12-мӗшӗнче архивланӑ.

Source: original
Субкарлик

Субкарлик, е Çумкарлик - çăлтăрсен тĕсĕ, вĕсем тĕп умлăн-хыçлăнлăхри çав спектралллĕ класри çăлтăрсенчен тĕксĕмрех, çапла вара çутатаслăхăн уйрăм VI класĕ пулаççĕ == Литература == Кононович Э. В., Мороз В. И. Общий курс астрономии / под ред. В. В. Иванова. - 2-е изд., испр. - М.: УРСС, 2004. - 544 с. - ISBN 5-354-00866-2. Karttunen H., Kroger P., Oja H., Poutanen M., Donner K. J. Fundamental Astronomy. - 5th Edition. - Berlin; Heidelberg; N. Y.: Springer, 2007. - 510 p. - ISBN 978-3-540-34143-7.

Source: original
Ассири

Ассири (аккад. [Aššur]; араб. أشور‎ [Aššûr]; ивр. ‏אַשּׁוּר‏‎ [Aššûr]; арам. ܐܫܘܪ [Ašur]; ассир. ܐܬܘܪ [Atur]; ав.-арм. Ասորեստան [Asorestan]) - Авалхи Месопотами, хальхи ҫурҫӗр Ирак метрополиллӗ ҫӗрӗсен вырӑнӗнчи патшалӑхӗ, унта авалхи ассири халӑхӗпе вӗсем пӑхӑнтарнӑ халӑхсем пурӑннӑ. Ассири халӑхӗ ҫар ӗҫне, ӳнер тата архитектурӑна пӗлтерӗшлӗ хывӑм кӗртнӗ, вавилон халӑхӗпе пӗрле вӗсем анлӑ та пуян литература туса хунӑ. Вӗсен тӗнӗ месопотами тӗнӗпе ҫывӑх тата тымарӗсемпе шумер аваллӑхне кӗрет, анчах вӗсен хӳҫалӑхпа йӑла-йӗркесем хӑйсен уйрӑмлӑхлӗ пулнӑ. Малтан ҫӗршывпа тивӗҫри пуҫлӑхсем, кайран патшасем; пӑхӑнуллӑ тата тӗп ҫӗрсемпе - вырӑна лартнӑ пуҫлӑхсем, каярах тавралӑх пуҫлӑхӗсем, вӗҫӗ-хӗррисӗр вӑрҫӑсем пынӑ май ҫар пуҫлӑхӗсем те ертсе пынӑ. Ассири патшалӑхӗн кун-ҫулӗ 1800 ҫула яхӑн пынӑ тата Авалхи Хӗвелтухӑҫ валли ҫителӗклех хӑйне майлӑхӗпе уйӑрӑлса тӑнӑ пулнӑ. Ирхи бронза ӗмӗрӗнче хула-патшалӑх пек чӑмӑртанса, ирхи хӗвелтухӑҫ деспотийӗсенчен иртсе (аморей династине шута кӗрмесен), вӑл ҫӳллӗ шайа ҫити аталаннӑ кайри бронза ӗмӗрӗн Ассири патшалӑхӗ пулса тӑнӑ, вара, каярах, бронза коллапсӗнчен чыслӑн ҫӑлӑнса тухнӑ. Ӑнӑҫуллӑ кун-ҫула пула Ассири мӑнаҫлӑ та хӑватлӑ деспоти, малтан йывӑрлӑхсемпе, кайран вара этем кун-ҫулӗнчи пӗрремӗш импери пулса тӑнӑ. Анчах вӑл та, ыттисем пекех, арканса пӗтнӗ. == Вуламалли == Ассирия // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). - СПб., 1890-1907. Егер О. Всемирная история. - Т. 1. Древний мир. - СПб.: Полигон; М.: ООО «АСТ», 2010. - 672 с.: ил. - ISBN 978-5-17-050157-1, 978-5-89173-401-2. История древнего Востока. От ранних государственных образований до древних империй / Под ред. А. В. Седова. - М.: Издательская фирма «Восточная литература», 2004. - 896 с. - ISBN 978-5-02-018388-1. Лессеэ Й. Древние ассирийцы. Покорители народов / Пер. с нем. А. Б. Давыдовой. - М.: ЗАО «Центрполиграф», 2012. - 272 с. - Серия «Загадки древних народов». - ISBN 978-5-9524-4985-5. Масперо Г. Ассирия. Во времена Рамзеса и Ассурбанипала / Пер. с франц. Е. Григорович. - М.: Изд-во М. и С. Сабашниковых, 1916. - 296 с.: ил. Москати С. Древние семитские цивилизации. Вавилоняне, ассирийцы, хананеи / Пер. с англ. Л. А. Игоревского. - М.: ЗАО «Центрполиграф», 2012. - 256 с. - ISBN 978-5-9524-5006-6. Мочалов М. Ю. Ассирийская держава. От города-государства - к империи. М.: Вече,2015. - 320 с.- ISBN 978-5-4444-2456-8. Мочалов М. Ю. Древняя Ассирия. - М.: Ломоносовъ, 2014. - 240 с. - Серия «История. География. Этнография». - ISBN 978-5-91678-193-9. == Каҫӑсем == Популярная статья об Ассирии.

Source: original
Вдовиченков Владимир Владимирович

Влади́мир Влади́мирович Вдовиче́нков (1971 çулхи çурлан 13-мĕшĕ, Гусев, Калининград облаçĕ, СССР) - раççей театрпа кино актёрĕ. Раççей Федерацин тава тивĕçлĕ артисчĕ (2012). == Каçăсем == Публикации о Владимире Вдовиченкове на сайте 7days.ru Театр им. Вахтангова. Владимир Вдовиченков Владимир Вдовиченков(акăлч.) Internet Movie Database сайтĕнче Стерео фотографии Владимира Вдовиченкова 2013 ҫулхи Ҫурла уйӑхӗн 15-мӗшӗнче архивланӑ. Интервью Владимира Вдовиченкова 2008 ҫулхи Ҫӗртме уйӑхӗн 29-мӗшӗнче архивланӑ. киножурнал «Наш фильм»

Source: original
Чăваш сăвăçисен ят-йышĕ

Кунта чăвашсен паллă сăвăçисен списокне кăтартнă == В == Вашки Иван Никифорович (1914-) == И == Иванов Константин Васильевич (1890 - 1915) == М == Милли Алексей Прокопьевич, - чăваш публичисчĕ, сăвăçă, этнограф. == С == Сельверстрова Надежда Аркадьевна (1971) Скворцов Юрий Илларионович (1932-1977) Стихван Шавлы (1910-) Михаил Сунтал (1945-) == Т == Валери Тургай, - сăвăçă. Турхан Якку (1874 - 1938), - сăвăçă, куçаруçă. == Ч == Чаржов Гурий Гурьевич. == Çавăн пекех пăхăр == Авалхи чăваш сăвăçисемпе юрăçисем

Source: original
Бадминтон

Бадминто́н - Бадминтон олимп спорт тĕсĕ шутланать. == Каçăсем == Бадминтон вăййин каçисем 2008 ҫулхи Раштав уйӑхӗн 18-мӗшӗнче архивланӑ. Пĕтĕмлĕ вырăсла куçарнă официаллă вăйă йĕркисем, 2006 ç. (705 кб, пăхма Acrobat Reader 5.0 тата çĕнĕрех версийĕ кирлĕ.) Пĕрремĕш ятарлă бадминтон интернет-лавкка 2008 ҫулхи Раштав уйӑхӗн 23-мӗшӗнче архивланӑ. Тĕлĕксене ăнлантарса пани «БАДМИНТОН» çинче 2008 ҫулхи Чӳк уйӑхӗн 20-мӗшӗнче архивланӑ. Бадминтонистăн гимнĕ 2008 ҫулхи Авӑн уйӑхӗн 15-мӗшӗнче архивланӑ.

Source: original
Маркиянов Орест Александрович

Орест Александрович Маркиянов (11.2.1939, Кĕлĕмкасси, Чăваш АССР - 21.1.2013, Шупашкар, Чăваш Ен) - совет тата раççей педагогĕ; педагогика ăслăхĕсен тухтăрĕ, профессор (1993), спортсмен. СССР спорт ăсти чарусăр кĕрешӳпе (1962). == Биографи == Хресчен çемйинче çуралса ӳснĕ, вăтам шкул пĕтернĕ хыççăн Хусанти ял-хуçалăх институтне вĕренме кĕрет, спортпа туслашать, ирĕклĕ майпа кĕрешсе Тутар Республикин чемпионĕ пулса тăрать. Иккĕмĕш курсран Хусанти педагогика институчĕн физкультура факультетне куçать. 1961 çулта Хусанти пединститутран вĕренсе тухать. 1963 çулта МЭИ филиалĕнче ĕçлеме пуçлать. 1967 çултан ЧПУра вăй хурать, 1972 − 1975 çулсенче Мускаври ФНИВР аспирантуринче вĕренет. 1977ç кандидат диссертацине хӳтĕлет. 1996 çулта Кĕлĕмкасси турнирне йĕркелесе ирттерет. 1997ç тухтăр диссертацине хӳтĕлет. Маркиянов − чăваш спортсменĕсенчен чарусăр кĕрешӳпе пĕрремĕш спорт ăсти, Раççей чемпионĕ, Чăваш Республикин чарусăр кĕрешӳ шкулне уçаканĕ, Чăваш Республикин физкультурăпа спортăн чарусăр кĕрешӳ шкулне уçаканĕ. == Ăслăх ĕçĕсем == Маркиянов О. А. Профессионально-прикладная физическая подготовка: Учебное пособие. - Чебоксары: Изд-во Чувашского гос. ун-та, 1993. - 167 с. Маркиянов О. А. Соревновательный метод совершенствования технического мастерства юных борцов. - 2-е изд., перераб. и доп. - Чебоксары: Изд-во Чувашского гос. ун-та, Волго-Вятский региональный центр «Ассоциация содействия вузам», 1996. - 221 с. Маркиянов О. А. Физическое воспитание в вузе: Текст лекций. - Чебоксары: Изд-во Чувашского гос. ун-та, 1995. - 135 с. Маркиянов О. А. Экспериментальное исследование системы соревнований 11 - 13 лет. (На материале спортивной борьбы): Автореф. дис. ... канд. пед. наук. - М., 1977. Маркиянов О. А. Соревновательный метод формирования мастерства юных спортсменов: Дис. ... д-ра пед. наук. - М., 1997. Киселев Г. Ф., Маркиянов О. А. Формирование управленческих способностей у студентов средствами физического воспитания. - Чебоксары: Изд-во Чувашского гос. ун-та, 2003. - 139 с. - ISBN 5-7677-0664-6 Маркиянов О. А. Теоретические основы формирования здорового образа жизни: учебное пособие. - Чебоксары: Изд-во Чувашского гос. ун-та, 2005. - 129 с. - ISBN 5-7677-0883-5 Маркиянов О. А., Урмаев А. Н., Алешев Н. А. Обучение сложным приемам в борьбе самбо. Методические указания к практическим занятиям. - Чебоксары: Изд-во Чувашского гос. ун-та, 2001. Маркиянов О. А. Профессионально-прикладная физическая подготовка: Учеб. пособие. - Чебоксары: Изд-во Чувашского гос. ун-та, 1993. - 600 экз. == Чыслани == Чăваш Республикин физкультурăпа спорт тава тивĕçлĕ ĕçченĕ. == Каçăсем == Орест Маркиянов: «Борцы - здоровая нация» Маркианов О. А. в Чувашской энциклопедии ЧГУ

Source: original
Сенусерт III

Сенусерт III - Авалхи Египет XII-мӗш династин (Вӑта патшалӑх) фараонӗ (п. эрч. 1872 - 1853 ҫҫ.). == Вуламалли == Вейгалл А. Великие правители Древнего Египта. История царских династий от Аменемхета I до Тутмоса III / Пер. с англ. А. Б. Давыдовой. - М.: ЗАО Центрполиграф, 2018. - 478 с. - 2500 экз. - ISBN 978-5-9524-5319-7. Заморовский В. Их величества пирамиды / Пер. со словацкого О. И. Малевича. - М.: Главная редакции восточной литературы издательства «Наука», 1981. - 447 с. - (По следам исчезнувших культур Востока). - 15 000 экз. История Древнего Востока. Зарождение древнейших классовых обществ и первые очаги рабовладельческой цивилизации. Часть 2. Передняя Азия. Египет / Под редакцией Г. М. Бонгард-Левина. - М.: Главная редакция восточной литературы издательства «Наука», 1988. - 623 с. - 25 000 экз. Авдиев В. И. Военная история Древнего Египта. - М.: Издательство «Советская наука», 1948. - Т. 1. Возникновение и развитие завоевательной политики до эпохи крупных войн XVI-XV вв. до х. э. - 240 с. Древний Восток и античность. // Правители Мира. Хронологическо-генеалогические таблицы по всемирной истории в 4 тт. / Автор-составитель В. В. Эрлихман. - Т. 1. Jürgen von Beckerath. Handbuch der ägyptischen Königsnamen. - München: Deutscher Kunstverlag, 1984. - 314 p. - (Münchner ägyptologische Studien). - ISBN 3422008322. == Каҫӑсем == Мумия древнеегипетской царицы Урт

Source: original
Гармонилле анализ

Гармонилле анализ (урăхла: Фурье-анализ) - функцисене тата вĕсен палăрăмĕсене функцие хăйне Фурье речĕ пек е Фурье интегралĕ пек майлаштарса тĕпчени. Çавăн пекех хуть те мĕнле тĕллевсемпе тĕллевчĕксене те çак меслетпе татса пани. == Вуламалли == Гельфанд И. М., Виленкин Н. Я. Некоторые применения гармонического анализа. Оснащённые гильбертовы пространства. М.: ГИФМЛ, 1961. Гармонический анализ - статья из Математической энциклопедии. Е. М. Никитин Гармонический анализ абстрактный - статья из Математической энциклопедии. Е. А. Горин, А. И. Штерн

Source: original