AlmaznayaGroza/cyrillic-language-classification huggingface dataset:
Луораветлан кыв

Луораветлан кыв (ԓыгъоравэтԓьэн йиԓыйиԓ), сідзжӧ чукот кыв - тайӧ палеоазия кыв, Чукот асвеськӧдлан кытшын официал кыв. == Луораветлан анбур == Латин (1931 - 1937) Ӧнія кирилл === Лыдакывъяс === 1 - ыннэн 2 - ӈирэӄ 3 - ӈироӄ 4 - ӈираӄ 5 - мытԓыӈэн 6 - ыннанмытԓыӈэн 7 - ӈэръамытԓыӈэн 8 - ӈыръомытԓыӈэн, амӈырооткэн 9 - ӈыръамытԓыӈэн, ӄонъачгынкэн 10 - мынгыткэн 11 - мынгыткэн ыннэн пароԓ 15 - кыԓгынкэн 16 - кыԓгынкэн ыннэн пароԓ 20 - ӄԓиккин 100 - мытԓыӈӄԓеккэн, ыннэн сто 1000 - мынгытча мытԓыӈӄԓеккэн, тысяча == Ыстӧдъяс == [1] [2] [3]

Source: original
Иовлева Мария Вячеславовна

Иовлева Мария Вячеславовна - Ванкуверын 2010-ӧд вося X тӧвся Паралимпиада ворсӧмъясын лызьöн котралöмын кыкысь медводдза места да öтчыдысь мöд места босьтысь, Россияын лызьöн котралöмысь витысь медводдза места босьтысь, Россияын спортса заслуженнöй мастер (2010). == Олан туй == 1990, урасьӧм тӧлысь 18 лун - чужис Ухта карын. Ичöт дырсяньыс инвалид. Мамыс эновтiс кагасö чужтöм бöрас. 2002-öд вося кöч тöлысьсянь котралö лызьöн Россияса заслуженнöй тренер Александр Поршнев веськöдлöм улын, ветлöдлö «Олимпиада резервлӧн республикаса специализированнӧй челядьлы да томуловлы спорт школаӧ». 2006-öд восянь пырö Россияса паралимпиадаса öтувтöм котырö. Петкöдчö кöляскаа инвалидъяс пöвстын лызьöн котралöмысь да биатлонысь ордйысьöмъясын. Аслас категорияа йöз пöвстын (LW 12 висьöм) сiйö лыддьысьö медвына котралысьöн. Гора ас йывсьыс Мария Иовлева юöртiс 2004-öд вося рака тöлысьö инвалидъяс костын лызьöн котралöмын Россияса чемпионат дырйи, кодi мунiс Перым карын. Сэки сiйö босьтiс нёль медводдза места. Мукöд воас некымынысь вермылiс инвалидъяс пöвстын Россияса чемпионатъясын. 2008-öд воын Сыктывкарын инвалидъяслöн I тöвся Россияса Спартакиада вылын босьтiс кык медводдза места. 2006-öд воын Германияын мирса Кубок дырйи котралöмын вöлi 6-ӧд мортöн. 2007-öд воын Солефтеа карын (Швеция) да Воукатти карын (Финляндия) мирса Кубок дырйи босьтiс эзысь да кык ыргöн медаль. == Вермöмъяс == Ванкуверын 2010-ӧд вося X тöвся Паралимпиада ворсöмъяс дырйи 3х2,5 км вылö эстафестаын зарни: кад - 20.23,2 (Мария Иовлева, Михалина Лысова, Любовь Васильева). Ванкуверын 2010-ӧд вося тöвся X Паралимпиада ворсöмъяс дырйи 2,4 км вылö котöртiгöн биатлонын - эзысь. Норматив тыртöмысь сетöма «Россияын спортса заслуженнöй мастер» почётнöй спортивнöй звание. Сочиын Россияса чемпионат дырйи 10 км вылö пукалысь спортсменъяс пиын биатлонын - зарни (2012, рака тöлысь 6 лун). Ордйысьöмъясыс мунiсны 2014-ӧд вося тöвся XI Паралимпиада ворсöмъяслöн тест-трассаяс вылын. Вермасисны спортсмен-инвалидъяс, кодъяслöн торкöма ветлöдлöмыс да синмыс. Сочиын Россияса чемпионат дырйи гонка-биатлонын - зарни (2012, рака тöлысь 7 лун). Сочиын Россияса чемпионат дырйи 6 км вылö спринт котöртiгöн гонка-биатлонын - зарни (2012, рака тöлысь 9 лун). Сочиын Россияса чемпионат дырйи лызьöн спринт котöртiгöн - зарни (2012, рака тöлысь 10 лун). Сочиын Россияса чемпионат дырйи 5 км вылö лызьöн спринт котöртiгöн - зарни (2012, рака тöлысь 11 лун). == Наградаяс == Почёт орден (2010, рака тöлысь 26 лун) - «Физическӧй культура да спорт сӧвмӧдӧмӧ ыджыд пай пуктӧмысь, Ванкуверын (Канада) 2010-ӧд вося X тöвся Паралимпиада ворсöмъясын ыджыд спортивнӧй вермӧмъясысь». Коми Республикаса физическöй культура, спорт да туризм агентстволöн Почёт грамота (2007) - «Спортын ыджыд вермӧмъясысь да физическӧй культура да спорт пропагадируйтӧмысь». == Ыстöдъяс == Указ Президента Российской Федерации от 26 марта 2010 года No 373 Профиль на сайте Паралимпийских игр 2010 года в Ванкувере

Source: original
Лыткин Леонид Александрович

Шаблон:Серпасыс абу Лыткин Леонид Александрович (1930-2016) - коми гижысь, журналист. == Олан туй == Леонид Лыткин чужӧма 1930-ӧд вося сора тӧлысь 31-ӧд лунӧ Сыктывкарын. Велӧдчӧма Олег Кошевой нима Сыктывкарса 12 No-а школаын. 8 класс помалӧм бӧрын пырӧма велӧдчыны республикаса Драма театр бердын театральнӧй студияӧ. Шӧр образование босьтӧма 21-ӧд No-а рытъя школаын. Велӧдчӧма Ленинградса видз-му институтын. 1949-ӧд восянь уджалӧма «Вӧрлэдзысь» газетын литературнӧй сотрудникӧн. Служитӧма Сӧветскӧй Армияын. 1954-ӧд воын бергӧдчӧма уджавны «Вӧрлэдзысь» газетӧ. 1955-ӧд воын Л. Лыткинӧс бӧрйӧмаӧсь Летка райкомын ВЛКСМ-са медводдза секретарӧн. Вит кымын во уджалӧма комсомолын. 1958-1959-ӧд воясын вӧлӧма «Молодёжь Севера» газетын редакторӧс вежысьӧн. Мыйтакӧ уджыштӧма «Красное знамя» республикаса газетын сиктса олӧм юкӧдын веськӧдлысьӧн. 24 во уджалӧма Коми АССР-са телевидение да радиовещаниеысь канму комитетын редакторӧн, а сэсся медыджыд редакторӧн. Кулӧма 2016-ӧд вося сора тӧлысь 8-ӧд лунӧ. == Гижан удж == «Видз вылын талун шондіа» медводдза висьтсӧ йӧзӧдӧма 1940-ӧд воын «Коми комсомолец» газетын. Сылӧн висьтъясыс петавлӧмаӧсь «За коммунизм» районкостса газетын. «Гӧрд пӧлян» радиожурналын унаысь юргисны сылӧн дженьыд да шмонитана гижӧдторъяс. Йӧзӧдчӧма «Земля родная» (Москва), «Войвыв кодзув», «Чушканзі» да «Би кинь» журналъясын. Гижӧдъясыс веськалӧмаӧсь «Миян грездса челядь» да «Шувгӧны пожӧмъяс» висьтъяса ӧтувъя чукӧръясын. Леонид Лыткин йӧзӧдлӧма очеркъяса кык небӧг, «Яким пӧль да Шурик» ла «Чулькъяс» повесьтъяс (юкӧнъясыс петавлісны «Войвыв кодзув» журналын). Бӧръя олан воясас дасьтӧма да йӧзӧдӧма роч кывйӧн «Сыктывкар и сыктывкарцы», «Профессор Худяев», «Наш Борис Иванович» небӧгъяс. Леонид Лыткинлӧн кывбуръяс вылӧ лӧсьӧдӧма сьыланкывъяс, кодъяс юргӧмаӧсь Москваын Финн-йӧгра войтырлӧн Ставмирса конгресс дырйи. == Общественнӧй удж == Веськӧдлӧма «Сыктывкар» нима историко-мемориальнӧй да культурно-просветительскӧй обшественнӧй котырӧн. == Небӧгъяс == Лыткин Л.А. Город белых ночей Сыктывкар. - Сыктывкар: Изд-во «Кола», 2010. - 199 с. (1000 экз.) == Наградаяс == Коми Республикаса нимӧдана уджалысь (2010, сора тӧлысь 1 лун). == Ӧшмӧсъяс == Жеребцова Н. Летописец республики // «Красное знамя» газет, 2010. Сора тӧлысь 8-ӧд лун.

Source: original
«Юрган» радио

«Юрган» радио - Коми Республикаса телеканал (КРТК) тэчасын коми да роч кывъя радио. Радиоса медшӧр редактор - Хозяинова Елена Александровна. Войдӧр нимыс вӧлі Коми йӧзкостса радио. == История == «Юрган» радио петӧ эфирӧ 2007ʼ вӧльгым 5ʼ лунсянь. Сійӧс позис кывзыны Коми Республика пасьтала радиовезса коймӧд канал пыр. Медводз Коми йӧзкостса радио уджаліс 3 часӧн быд весьлун. Сэсся кутіс кывны быд лун 6 (вежон помӧ - 8) час асывсянь 8 час рытӧдз коставлӧмӧн, роч кывъя «Радио миркӧд» кадсӧ юкигмоз. Коми лэдзӧсъяс вӧліны 5-15 минут ыдждаӧсь. 2008ʼ апрель 17ʼ лунсянь лои позянлун кывзыны Коми йӧзкостса радиотӧ му югыд пасьтала ӧтуввезйысь КРТК сайтысь ыстӧд пыр. Неуна сёрӧнджык КЙР-сӧ орӧдісны провод эфирысь, но ӧтуввезйӧ сійӧ коли. Кутісны петны тшӧтш роч кывъя передачаяс. 2013ʼ арсянь "Европа+" каналын Коми йӧзкостса радио кутіс лэдзны "Выль юӧръяс" комиӧн да рочӧн. == Ӧтуввезйын == Ӧні Коми йӧзкостса радиосӧ позьӧ кывзыны интернетысь тайӧ сайтысь. Сэні жӧ важджык петасъясӧн аудио файлъясыс. Выльторъяссӧ лэдзӧны тшӧтш мукӧд каналъяс пыр. == Слоган == Коми йӧзкостса радиолӧн кык слоган: Коми йӧзлы - коми радио Коми йӧзкостса радио - медся варов радио == Уджтас == Уджтасын медсясӧ коми сьыланкывъяс. Сёрниа петасъяс дженьыдикӧсь, найӧс лэдзӧны татшӧм кадӧ: Республикаса выль юӧръяс - вл-пк: 12.00, 15.00, 19.00, сб, вж: 8.00 Торъя темаа коми лэдзӧсъяс: Ёрта сёрни - шр: 16.06 (ӧтчыд кык вежонӧ) Кодзула туй - быд лун: 17.21 Комиын асыв (асъя шоу) - вл-пк: 8.00 Кӧсъя тӧдны - вл-пк: 10.00 Ме коми - вл: 14.30 Оланпас да ми - чт: 15.30 (ӧтчыд кык вежонӧ) Поводдя йылысь - быд лун: 17:20 Рӧдвуж ордын - сб, вж: 10.00 Рулла тэ рулла - пк: 19.30 Чолӧм, радио! - вл, шр, пк: 13.00 Шуда поз - чт: 18.00 == Уджалысьяс == Коми йӧзкостса радиоын ӧні уджалӧны: Зубов Илья Викторович - директор, дасьтӧ роч «Выль юӧръяс». Малькова Светлана Валентиновна - штатӧ индытӧм корреспондент. Дасьӧ да нуӧдӧ "Комиын асыв" уджтас. Мингалёва Мария Александровна - корреспондент. Уляшева Мария Михайловна - корреспондент. лӧсьӧдӧ да лыддьӧ «Выль юӧръяс», дасьтӧ да нуӧдӧ "Чолӧм, радио" уджтас. Хозяинова Елена Александровна - медшӧр редактор Войдӧр уджалісны: Лобанова Евгения Михайловна - корреспондент, лӧсьӧдӧ да лыддьӧ «Выль юӧръяс», дасьтӧ да нуӧдӧ петасъяс: «Ёрта сёрни», «Оланпас да ми». Хатанзейская Татьяна Николаевна - штатӧ индытӧм корреспондент, дасьтӧ да нуӧдӧ петасъяс: «Ме - коми», «Шуда поз», «Кӧсъя тӧдны». Удалова Евгения Юрьевна - штатӧ индытӧм корреспондент. Дасьтӧ да нуӧдӧ "Рулла тэ рулла" уджтас. Гарнов Артур - корреспондент Палева Надежда - корреспондент Пименова Виктория Вячеславовна - медшӧр редактор Тимушева Алина Алексеевна - медшӧр редактор Шомысова Анна Александровна - корреспондент. == Ыстӧдъяс == Коми народное радио Ю. Попов. Коми народное радио вышло в онлайн Ю. Попов. Коми народное радио увеличило объём вещания Установка плеера радио на свой сайт

Source: original
Мушӧр саридз

Мушöр саридз - Атлантика океанса саридз, коді куйлö Европа, Азия да Африка костын. Ыдждаыс - 2,5 миллён км². Саридзыс йитчö аслас океаныскöд векньыда (14 км паськыда) Гибралтар вискöн. Медджуджыдін саридзас 5.267 м. == Ним йылысь == Важ римсаяс шуöмаӧсь Мушöр саридзсö Mare Nostrum "миян саридз". Араббез нимтöны сійö البحر الأبيض المتوسط, "еджыд шöр саридз", а насянь нимыс вуджöма тюрк кывйӧ, кӧні сардзсö шуöны Akdeniz "еджыд саридз". Мукöд кывъясын саридзсö нимтöны "шöр саридз": немечӧн Mittelmeer, ивритӧн הַיָּם הַתִּיכוֹן, шведӧн Medelhavet, тотараӧн Урта диңгез. Мöд войтыръяс шуöны сійöс "костысь саридз": суомиӧн Välimeri, эстӧн Vahemeri, азербайджанӧн Aralıq dənizi. Унджык кывйын Мушöр саридзыс шусьö "му шöрысь саридз" либӧ "му костсь саридз": итальянӧн Mar Mediterraneo, эллинӧн Μεσόγειος Θάλασσα, штипӧн deti mesdhe, корватӧн Sredozemno more, маддярӧн Földközi-tenger, китайӧн 地中海. Рочöн сійöс нимтöны Средиземное море (Средиземнӧй море).

Source: original
Кисляков Василий Павлович

Кисляков Василий Павлович (1916-1990) - Комиысь Сӧветскӧй Союзса Герой (1941). == Олан туй == Василий Кисляков чужис Чилимдін районса Бугаев сиктын 1916 вося урасьӧм тӧлысь 20-ӧд лунӧ. === Айму вӧсна Ыджыд тыш бӧрын === Кулі Москваын 1990 вося вӧльгым тӧлысь 29-ӧд лунӧ. Гуалӧма Москваын Троекуров шойнаын (2 участок). == Наградаяс == Сӧветскӧй Союзса Герой почёт ним (1941.08.13) Ленин орден (1941.08.13) «Зарни Кодзув» медаль (номер 532) (1941.08.13) «Тышын заслугаясысь» медаль «Сӧветскӧй Заполярйӧ дорйӧмысь» (медаль) «1941-1945 воясся Айму вӧсна Ыджыд тышын Германия вермӧмысь» (медаль) Айму вӧсна тыш 1 тшупӧда куим орден (1944.12.08; 1945.03.05; 1985.03.11) == Ӧшмӧсъяс == «Герои страны» проектын В.П. Кисляков йылысь

Source: original
Тохар кывъяс

Тохар кывъяс (тохар А, ас ним гашкӧ ārśi да тохар Б, kuśi либӧ kuči) - тайӧ бырӧм инд-европаса кывъяс. Тохар кывъяс вылын сёрнитісны IX нэмӧдз Шӧр Азияын, Тарим ю вожын. == Ыстӧгъяс == Conjugation tables for Tocharian A and B Tocharian alphabet (from Omniglot) Tocharian alphabet Tocharian A manuscripts from the Berlin Turfan Collection Mark Dickens, 'Everything you always wanted to know about Tocharian' Tocharian-to-English dictionary with nearly 200 words Tocharian Online Online dictionary of Tocharian B Tocharian B Swadesh list Comprehensive Edition of Tocharian Manuscripts

Source: original
Бурлыкина Майя Ивановна

Бурлыкина Майя Ивановна (1949) - туялысь, культурология наукаясса доктор, профессор. Нывдырся овыс - Лодыгина. == Олан туй == Майя Бурлыкина чужӧма 1949-ӧд вося ода-кора тӧлысь 2-ӧд лунӧ Сыктывкарын. Батьыс - Иван Алексеевич Лодыгин, историк; мамыс - Елизавета Степановна, медработник. 1969-ӧд воын локтӧма СССР-са наукаяс академиялӧн Коми филиалӧ, медым пырны уджавны экономика юкӧдӧ лаборантӧн. Отделнас сэки веськӧдлӧма география наукаяс доктор Валентина Витязева. 1971-ӧд во помын сійӧ вуджӧма мӧд должностьӧ да корӧма аскӧдыс Майя Ивановнаӧс Сыктывкарса канму университетӧ, кодӧс дасьтӧны на вӧлі восьтны. 1982-ӧд восянь веськӧдлӧма университетын Коми мулӧн просвещение историялӧн музейӧн. == Туясян удж == Йӧзӧдӧма 300 сайӧ туясян удж, на лыдын монографияяс, велӧдан пособиеяс. 1995-ӧд восянь дасьтӧма да йӧзӧдӧма нималана йӧзлысь ас фондса каталогъяс. Сыктывкарса канму университет йылысь энциклопедияӧ гижӧма 900 гӧгӧр статья. == Общественнӧй удж == Коми Республикаса Шаляпин нима котырӧн веськӧдлысь (1995-ӧд восянь). == Небӧгъяс == Музеи высших учебных заведений дореволюционной России (2000) Наш современник Леонид Рассохин (2006) А.С. Сидоров: жизнь и творчество (2007) Осуществленное призвание профессора Н.М. Большакова (2007) В.Н. Старовский: жизнь, отданная статистике (2010; соавтор В.Н. Задорожный) Валентина Витязева: сотворение судьбы (2011; соавтор В.Н. Задорожный) Ия Бобракова: жизнь в искусстве (2012) Финно-угровед Василий Лыткин (2013) Московский государственный университет. История музейного дела (2015) Далеко твоя парма родная. Николай и Борис Шаховы (2016) Эпос профессора Микушева (2016) Гений рисунка Евгений Трошев (2018) История университетских музеев дореволюционной России (2019) Музейная муза Эмма Налимова (2020) Колыбельная Прометию, или Нювчимские Чисталёвы. 2-е изд., доп. - Сыктывкар: ООО «Коми республиканская типография», 2021. - 216 с. == Ошканпасъяс == Коми Республикаса нимӧдана уджалысь (1999) Коми Республикаса Веськӧдлан Котырлӧн канму премия босьтысь (2002) «Уджвывса ветеран» медаль (1987) Шыладӧн уджалысьяслӧн войтыркостса котырлӧн медаль (2006) == Ӧшмӧсъяс == Сыктывкар канму университетса Музейлӧн йӧзӧдӧм уджъяс К ЮБИЛЕЮ ДИРЕКТОРА МУЗЕЙНОГО КОМПЛЕКСА: ТВОРЧЕСКИЙ ПУТЬ МАЙИ БУРЛЫКИНОЙ // Verbum (2019.05.07 лун; рочӧн)

Source: original
Вӧзь

Вӧзь (латин Anas penelope; рочӧн Свиязь) - ваын уялысь утка рӧдысь лэбач. == Ыджда да рӧм == Вӧзь - вель ыджыд утка, пӧшти кык пӧв мыгӧраджык жыдачысь - сьӧктаыс овлывлӧ кило джынсянь ӧкмыссё граммӧдз, тушаыслӧн кузьтаыс - 57 сантиметрӧдз. Гозйӧдчан кадас айыслӧн мышку вылысыс да ӧтар-мӧдар бокыс руд, вомӧн ногыс вӧсньыдик чукыля визьясаӧсь. Кынӧм улыс еджыд, зобйыс рудов ӧмидз рӧма. Юрыс да сьыліыс гӧрдовперкаль. Кымӧсас эм еджыд кушин. Син бӧжладорас тӧдчӧ куим пельӧса чутпас. Бордъяс «рӧмпӧштаныс» югыд турунвиж, помъясӧдыс сьӧдӧн дорӧсалӧма. == Паськалӧм == Олӧ-вылӧ тайӧ лэбачыс Европаын да Азияын. Россияын - рытыввывсяньыс Камчаткаӧдз, войладор муясас - Йиа саридзӧдз. Паныдасьлывлӧ Коми му пасьтала, но кызвыныс гожйӧ Печоралӧн шӧр да кывтыд юкӧнъясас, Усва ковтысын, вӧра тундраын да тундраын. Пармаысь да вӧраинъясысь вӧзьӧс он казявлывлы, сы вӧсна мый тайӧ лэбачыс радейтӧ овны-поздйысьны паськыд эрда местаясын, кӧні эмӧсь тыяс да гӧпъяс, туруна видзьяс. == Поздйысьӧм == Лунвылысь вӧзьяс миянӧ пондӧны локтавны косму тӧлысь шӧрсянь. Поздйысян местасӧ корсьӧны васянь неылысь. Сайӧдаинъясысь, тшӧкыда быдмысь бадь пуяс пӧвстысь бӧрйӧны гурантор да куш муас и пуктӧны ӧкмыс колькйӧдз. Колькъясыс гырысиникӧсь да лым кодь еджыд рӧмаӧсь. А сэсся эньыслӧн пӧжсигас нин лысӧм-гылалӧм гӧнсьыс кутшӧмакӧ артмӧ поз пыдӧс вольӧсыс. Пӧжсян кадас энь вӧзьыс пукалӧ позъяс куим вежонысь дырджык. Уткапияныслӧн колькйысь петан кадыс быд во абу ӧткодь. Медводдза позтыра вӧзьясӧс корсюрӧ казявлывлӧмаӧсь лӧддза-номъя тӧлысь шӧрсянь. == Оласног да сёян == Вӧзьяс - быдмӧг сёйысь пӧткаяс, пырджык пӧткӧдчӧны ва турунъясӧн. Яя сёян вылӧ найӧ ыштывлӧны зэв гежӧда. Чужанінсӧ вӧзьяс эновтӧны да лэбӧны шоныдджыкинъясӧ моз тӧлысь помын либӧ кӧч тӧлысь пуксьӧм бӧрын. Тӧвйӧны уткаясыс Вой саридз да Шӧрмудор саридз бердын. Лэбачьясӧс туялысьяслӧн висьталӧм серти, Комиын кыйсьысьяслы веськавлывлӧмаӧсь Голландияын, Войвыв Исландияын, Бельгияын да Астраханьса заповедникын кольчаалӧм вӧзьяс. == Рӧдвуж кыв вылын == Комиын кӧнсюрӧ уткасӧ «вӧзь» пыдди шуӧны «ваулаӧн» да «кос уткаӧн». Вӧзь нимыс зэв важся, лӧсьӧдлӧмаӧсь сійӧс, тыдалӧ, важ финн-йӧгра войтыр уна сюрс во сайын нин. Перымса комияс пӧткасӧ шуӧны миян моз жӧ «вӧзьӧн». Ылыс рӧдвуж кывъясын лӧсялана весьтасъясыс тшӧтш эмӧсь, но сӧмын ӧнія войвывса финн-йӧгра войтыръяслӧн - эстонецъяслӧн, саамъяслӧн, хантылӧн (ӧстякъяслӧн) да мансилӧн (вогулъяслӧн). Лунвывланьынджык олысь рӧдвуж войтыръяслӧн кывкудъясын, шуам, мордвалӧн, марилӧн да удмуртъяслӧн, «свиязь» вежӧртаса нимъясыс абуӧсь - татшӧм уткаясыс налы абу тӧдсаӧсь, сэтчӧс местаясын найӧ оз овны да. == Ӧшмӧс == Ракин А.Н. Вӧзь // Би кинь, 2012. - 5 No. Россияын позвоночнӧй пемӧсъяс: Вӧзь (рочӧн) «Алтайын лэбачьяс» сайтын вӧзь (рочӧн)

Source: original
Мошев Аркадий Васильевич

Шаблон:Серпасыс абу Мошев Аркадий Васильевич (1936-2012) - Коми Республикаса нимйӧза серпасалысь. == Олан туй == 1936, кӧч тӧлысь 29 лун - чужис Перым Коми кытшын Кудымкар районысь Степанов сикт овмӧдчӧминса Дёмина грездын. 1959 - помаліс Кудымкарса вöр техникум. Уджаліс леспромхозын десятникöн, туй вöчан мастерöн, техмеханикаысь да техчерчениесь лаборантöн. Уджыштіс кытшса краеведческöй музейын научнöй сотрудникöн, Перым небöг лэдзанінлöн Перым-Коми юкöнын художественнöй редакторöн. 1967 - вуджö овны Сыктывкарö, уджаліс станковöй да небöг графика стильын. 1968 - Москваын помаліс полиграфия институтса небöг графикалысь юкöн. 1973 - пырис Россияса серпасалысьяслӧн котырӧ. 1977 - пырис Россияса журналистъяслӧн котырӧ. 2012, ода-кора тӧлысь 1 лун - куліс Сыктывкарын. == Удж == Уна во чöж Аркадий Мошев вöлі коми небöгъяс медшöр серпасалысьöн. Сылöн бура артмисны коми да перым коми мифологияысь да фольклорысь персонажъяслысь пертасъяссö серпасалöм. Ас уджас шыöдчыліс коми мулöн важ эскöмъясö, вöдитчыліс перым пемöс стильöн. Перым-Коми небöг лэдзанінлы серпасаліс татшöм небöгъяс: Василий Климовлысь «Чивылек-чавылек» (1988); Тимофей Фадеевлысь «Ыбшар» (1989); «Оласö да выласö» (1990) коми-перым фольклор чукöр; «Кытчö тiйö мунатö» (1991); «Парма Прикамская» (1995); «Заветный клад» (1997). == Наградаяс да премиаяс == Коми АССР-са искусствоясын нималана уджалысь (1985) Коми Республикаса нимйӧза серпасалысь Литература да искусство юкӧнын Коми Республикаса канму премиа (2004) - «Коми народные сказки» да Владимир Тиминлӧн «Мальчик из Перми Вычегодской» небӧгъяс дорӧ серпасъяс лӧсьӧдӧмысь. == Öшмöсъяс == Щербинина М. С открытой душой ребенка (Художник Аркадий Мошев отметил свое 75-летие) // Республика, 2011 во, йирым тӧлысь 5 лун, 185 No (рочӧн) Фин-йöгра портал Коми республикаса культура министерство

Source: original
Лист Ференц

Лист Ференц (маддярӧн: Liszt Ferenc, (немечӧн: Franz Liszt) (1811-1886) - нималана маддяр, шылад тэчысь, пианист-виртуоз, педагог, дирижёр, публицист, шылад романтизм сӧвмӧдысьяс пиысь тӧдчана чужӧм. XIX нэмын Лист вӧлi медпаськыда тӧдса пианистъясысь ӧти. Сы дырйи Европаын дзоридзалӧма концертса пианизм. Листӧс пуктӧны фортепианоӧн ворсысь медыджыд виртуозӧ му югыдын. == Олан туй == 1811, йирым тӧлысь 22 лун - чужис Австрия империяса Райдинг карын. 1823 - «Парижын олӧм»: Листлӧн семьяыс олӧ Париж карын. 1825 - гижис «Дон Санчо, али Радейтӧм Изкар» медводдза операсӧ. 1876-1885 - велӧдчис Парижын консерваторияын. 1835-1848 - «Мунӧм-ветлӧм вояс»: Лист овлiс Женеваын, ветліс Италияӧ - оліс Римын, Неапольын, Флоренцияын, Венецияын. Сетiс концертъяссӧ Европаса уна муын - Маддяр муын, Рочмуын, Австрияын, Испанияын, Португалияын, Турцияын. 1848-1859 - Веймар. Лист веськӧдліс Веймар Опера Театрӧн, пуктіс Моцарт, Шуман, Вагнерлӧн операясӧс. 1860-1885 - Медбӧръя вояс. Пешт карын (Венгрияын) Лист вӧлi Вылыс шылад школаын президентӧн. 1886, сора тӧлысь 31 лун - кулiс Германияса Байройт карын. == Педагог, дирижёр, публицист == Лист сідзжӧ вӧлі нималана дирижёрӧн да велӧдысьӧн. Уна во чӧж Лист сетiс урокъяссӧ том музыкантъяслы. Лист гижис сiдзжӧ Шопен йылысь небӧг, венгрияса чиганъяслӧн шылад йылысь небӧг, да мукӧд тема йылысь зэв уна статья. == Шылад гижӧдъяс == Лист лӧсьӧдіс 647 шылад гижӧд - симфонияяс, рапсодияяс, симфоническӧй поэмаяс, ораторияяс да мессаяс. == Интереснӧй фактъяс == Лист вӧлі франкфуртса «Единство» масон ложаын. 1859 вося йирым тӧлысь 30 лунӧ австрияса император Франц Иосиф сетiс Листлы рыцар ним (чин), сетiс сылы Франц Риттер фон Лист ним. (Ritter (немеч) - рыцарь, верзьӧма морт)

Source: original
Афанасьев Евгений Степанович

Шаблон:Серпасыс абу Афанасьев Евгений Степанович (1942-1998) - коми журналист, гижысь-сатирик. == Олан туй == Евгений Афанасьев чужӧма Коми АССР-ын Удора районса Кослан сиктын 1942-ӧд вося йирым тӧлысь 16-ӧд лунӧ. Челядь дырйиыс кольӧма Мутьдін грездын. 1957-ӧд воын помалӧма Пызьдін сиктын 7 вося школа, 1960-ӧд воын - Косланын шӧр школа. Армияын служитӧм бӧрын вӧлӧма физкультура велӧдысьӧн Пызьдінса 8 вося школаын. Сэсся 8 во уджалӧма вӧр лэдзысьӧн. 1976-ӧд восянь Е.С. Афанасьев - Удора районса «Выль туйӧд» газетса фотокорреспондент. Тшӧкыда ветлывлӧма сиктъясті гижысь корреспонденттӧг, та вӧсна сы пыдди гижлывлӧма ачыс. Вӧлӧма «Югыд туй» газетын спецкорӧн. Кулӧма 1998-ӧд вося тӧвшӧр тӧлысь 21-ӧд лунӧ. == Гижан удж == Евгений Степанович - гижысь-сатирик. Медводз кутіс гижны шмонитана висьтъяс, а сэсся челядьлы. 1977-ӧд воын «Войвыв кодзув» журналын петӧма сылӧн медводдза «Помтӧм сёрни» висьт. Сэксянь тайӧ журналас петӧма кызь сайӧ висьт да кык повесьт. Йӧзӧдлӧма гижӧдъяссӧ «Выль туйӧд» да «Югыд туй» газетъясын, «Войвыв кодзув», «Чушканзi», «Би кинь» да «Арт» журналъясын. Сылӧн петавлісны «Кытшъяс», «Пурзьӧмын ар пом», «Вежласяна поводдя» небӧгъяс. == Небӧгъяс == Кытшъяс: шмонитана висьтъяс. - Сыктывкар: Коми книжнӧй издательство, 1988. - 72 лб. Пурзьӧмын ар пом: повесьт, висьтъяс. - Сыктывкар: Коми книжнӧй издательство, 1994. - 104 лб. Вежласяна поводдя: висьтъяс, повесьтъяс. - Сыктывкар: Арт, 2007. - 270 лб. == Ӧшмӧсъяс == Кослан шӧр школа сайтын Е.С. Афанасьевлӧн олантуй

Source: original
Муезерский

Муезерский ( роч Muezerskiy , карел Muejärvi , суоми Muejärvi / Muyojärvi ) - тайӧ Рочмуын кар типса посёлок Карелия Республикалӧн шӧр юкӧнсянь рытыввылын. Сiйö Мюэзерскöй районлöн административнöй шöрин да медся ыджыд овмöдчöмин, а сiдзжö Мюезерскöй кар овмöдчöминлöн шöрин да сылöн öти овмöдчöмин. == История == Посёлок артмис XVI нэмын кыдзи Муэзеро сикт. Мöд мирöвöй война дырйи сиктсö бырöдiсны. 1962 воын сиктсӧ Суоярвикӧд йитӧма Рытыввыв Карелияса кӧрт туй. 1965 воын Муезерка кöрт туй вокзалöн сикт босьтiс карса сиктлысь статус да босьтiс öнiя ним. 1966 вося декабр 30 лунö артмис Муэзерскöй район, кодлöн административнöй шöриннас вöлi Мюзерскöй сикт. == География == Сиктыс меститчӧма районлӧн шӧр юкӧнас, важ районнӧй шӧринъяс Реболи да Ругярви шӧрын, ёнджыкасӧ Муезерка юлӧн шуйга берегын. Сикт гӧгӧр вӧр. Сиктлöн неыджыд юкöн сулалö 15 км рытыввылын Муй тылöн войвыв берегын. Петрозаводскöдз лунвывлань веськыд визьöн 270 км, кöрт туйöд 375 км да автомашина туйöд 440 км. Медся матысса кар - Костомукша, 97 км войвывлань кыдзи лэбзьӧ ворон. Климатыс шоныд. Вонас шӧркодь шоныдыс +1,3 C°.

Source: original