AlmaznayaGroza/cyrillic-language-classification huggingface dataset:
Буфер гүрэн

Буфер гүрэн - ехэнүүд гүрэнүүдэй дэбисхэрэй хоорондохи гүрэн; юрэдөө, хэмжээ багатай, хүсэ шадалай талаар багашаг улас байдаг. == Зарим буфер гүрэн == Краков сүлөөтэ хото (1815-1846) - Оросой эзэнтэ гүрэн, Прусси хаанта улас ба Австриин эзэнтэ гүрэн гурбанай хоорондо Афганистан - Оросой эзэнтэ гүрэн ба Британиин эзэнтэ гүрэн хоёрой хоорондо (XIX зуун жэлдэ албан бэшээр, албан ёһоор 1907-1917 - 1907 оной хэлсээнэй һүүлдэ) Бельги (1839-1914) - Франци, Прусси (1871 оной һүүлдэ Германиин эзэнтэ гүрэн), Нидерланд ба Ехэ Британи дүрбэнэй хоорондо Алас Дурнын улас (1920-1922) - РСФСР ба Япон эзэнтэ гүрэн хоёрой хоорондо Монгол Улас - (1921 һүүлдэ) - Зүблэлтэ Оросой, һүүлдэ СССР-эй ба Хитадай хоорондо (1931-1945 оной хоорондо Япон эзэнтэ гүрэнэй эзэмдэһэн Маньчжоу-го), 1991 оной һүүлдэ Оросой холбоото улас ба Хитадай хоорондо Балба, Бутан, Сикким - Британиин эзэнтэ гүрэн ба Манжын гүрэнэй хоорондо, 1947 оной һүүлдэ Хитад ба Энэдхэг хоёрой хоорондо Сиам - Британиин ранза ба Франциин Энэдхэгхитад ба Британиин Малайя хоорондо Уругвай болон Парагвай - XIX зуун жэлдэ Аргентина Бразил хоёрой хоорондо.

Source: original
Дэлхэйн элүүр мэндын байгуулга

Дэлхэйн элүүр мэндын байгуулга (ДЭМБ, англи: World Health Organization) хадаа олон уласай элүүр мэндын асуудал, дэлхэйн хүн зоной элүүр мэндые хамгаалахада үйлэ ажаллалгаяа шэглүүлдэг Нэгэдэһэн Үндэһэтэнэй Байгуулгын тусхай һалбари байгуулга. Дэлхэйн элүүр мэндын байгуулга 1948 оной 4 һарын 7 байгуулагдаһан. Швейцари уласай Женевэ хото түблэрэн үйлэ ажаллалгаяа ябуулдаг. 194 гэшүүн орониие эгнээндээ нэгэдхэһэн. ДЭМБ-ын гадна НҮБ-ын тусхай бүлгэмдэ ЮНЕСКО (НҮБ-ын болбосорол, эрдэм ухаанай ба соёлой байгуулга), Уласхоорондын хүдэлмэриин байгуулга (УХБ), ЮНИСЕФ (НҮБ-ын хүүгэдэй сан) ороно. Дэлхэйн элүүр мэндын байгуулга байгуулагдаһан сагһаа һалхин сэсэгые бүримүhэн усадхаха үйлэ ябасада шухала үүргэ гүйсэдхэбэ. Мүнөө үедэ түрүүлдэг шэглэлнүүд хадаа халдабарита үбшэнүүд, тухайлбал ХДХВ/ДОХ, Эбола, хумхаа, туберкулёз гэхэ мэтэ; бэлгын элүүр мэндэ, хүгжэл, хүгшэрэлгэ зэргэ халдабарита буса үбшэнүүдэй нүлөө бууруулха; хоол тэжээл, хүнһэнэй аюулгүй байдал, элүүр хооллолто; хүдэлмэриин элүүр мэндэ; наркотигые хэрэглэл гэхэ мэтэ асуудал мүн.

Source: original
Леонард Эйлер

Леонард Эйлер (герман: Leonhard Euler, 15.04.1707-18.09.1783), математик, механик, физик ба одон орон шудалагша. Уг гарбалаараа швейцариинхин. 1726 ондо Петербургын Эрдэм Ухаанай Академида уригдаад, 1727 ондо Оросой гүрэндэ нүүбэ. Адъюнкт (протестант пасторой туһалагша) байгаа, 1731-41 онуудта ба 1766 онһоо хойшо Петербургын ЭУА-иин академик (1742-66 оной хоорондо хүндэтэ хари гэшүүн). Эйлер хадаа юрын бэшэ үргэн һонирхолтой ба зохёолгын бүтээмжэтэй эрдэмтэн мүн. Эрдэм ухаанай дэбжэлтэдэ ехэ нүлөө үзүүлһэн математикын анализ, дифференциал геометри, тоогой онол, дүтэрхы тоололго, тэнгэриин механика, математикын физикэ, оптико, баллистика, хүлэг онгосо үйлэдбэрилгэ, хүгжэмэй онол тухай 800 үлүү зохёолой зохёогшо,

Source: original
1 һарын 5

Нэгэдүгээр һарын 5 - Григориин литын жэлэй 5-дахи үдэр. Жэлэй эсэс болотор 360 үдэрнүүд (үндэр жэлдэ 361 үдэрнүүд) үлэжэ байна. == Энэ үдэртэ тэмдэглэдэг баяр == Серби, Черногори - туциндан == Энэ үдэр тохёоһон үйлэ ябадалай жагсаалта == 1769 - Джеймс Уатт уурын хүдэлгүүрэй патент абаһан. 1968 - Александр Дубчек Чехословакиин тэригүүн болоһон. == Энэ үдэр түрэһэниинь == 1643 - Шах-Джахан, Ехэ Моголой уласай султан (1666 наһа бараһан). 1938 - I Хуан Карлос, Испаниин хаан. 1969 - Мэрилин Мэнсон, америкын рок-хүгжэмшэ. == Энэ үдэр наһа бараһаниинь == 1589 - Екатерина Медичи, Франциин хатан (1519 түрэһэн). 1762 - Елизавета Петровна, Ородой эзэнтэ уласай эзэн хатан (1709 түрэһэн).

Source: original
11-р Далай Лама

Үндэр гэгээн арбан нэгэдүгээр Далай Лама Хайдаб Жамсо (түбэдөөр མཁས་གྲུབ་རྒྱ་མཚོ་, 1838-1856) 1938 ондо Гадарда хэмээхэ газар шэнээлиг айлда түрөө. 1841 ондо Далай Ламын дүрдэ һунгагдажа, 1842 ондо Лхаса Бодала ордондо шэрээндэ заларба. Тэрэ 9 наһатайдаа 1846 ондо Баншан Богдодо шаби оробо. 1852 ондо Түбэдтэ һуугаа сайдай хамтаар Сэра, Брайбун, Галдан зэрэг хиидүүдтэ ном табиж ябаа. Манзын Түгээмэл элбэг хаан 1855 ондо зарлиг буулгажа Далай Ламада засагай эрхые тушааһан байна. Гэбэш удалгүй тэрэ жэлэй һүүлшээр Бодала ордоноо таалал түгэсөө.

Source: original
Джордж Вашингтон

Джордж Вашингтон (англи: George Washington, 1732 оной 2 һарын 22 - 1799 оной 12 һарын 14), Америкын Нэгэдэһэн Уласай улас түрын ажал ябуулагша, жанжан; Америкын тусгаар тогтонолой түлөөхи дайнай (1775-83) үеын колонистуудай сэрэгэй командалагша түрүүшын юрэнхылэгшэ юм. АНУ-ай Үндэһэн Хуулиие бэшэһэн конвендэй (1787) түрүүлэгшэ гэшүүн. Европын гүрэнүүдэй хоорондохи үрдилдөөндэ Америкын нейтралитет байдалые дэмжэбэ. Гурбадахяа АНУ-ай юрэнхылэгшэ гурбадахяа ажалуулхаяа арсаба. == Намтар == Вашингтон 1732 оной 2 һарын 22-до АНУ-ай Вирджини можодо түрөө һэн. Тэдэнэйхи Вирджинида богоолой таряалангай ажахы эрхэлэн, һүүлдэ баһа уурхайн ажалда оролсожо байгаа. Вашингтонойхи дунда зэргын һорболжото айл байба. Тэрэнэй эсэгэ Августин Вашингтон болон эхэ Мэри Болл Вашингтон бүлэ Англиһаа гаралтай ажа. Вашингтон бага наһанай ехэнхи сагаа Стаффордтахи Ферри фермада үнгэрһэн болоо. Эсэгэ Августин тэрэниие 11 наһатайда наһа баража, 14 наһатай томо аха Лоурэнс абынгаа ажалые хүлеэн абаа. Лоурэнс эсэгынгээ үб хүрэнгын ехэнхиие залгамжалан абаһан ба таряалангай газараа Маунт Вернон гэжэ нэрлэһэн байна. Вашингтон Фэрри фермаяа үб залгамжалаа һэн. Вашингтон, Лоурэнс хоёр нэгэ эсэгэтэйшье өөр өөр эхын хүүгэдүүд байгаа. Томо ахань гэрлэһэн болон хадам аба болохо Гүн Фэйрфакс Вашингтоной зан түлэб бүрдэхэдэ нүлөө үзүүлһэн гэдэг.

Source: original
Хотошо нохой

Хотошо, хотошо нохой (ород: Бурят-монгольский волкодав) - Буряад Ороной болон Забайкалиин хизаарай дурбэн нюдэтэй хара нохой ба зэрлиг томо амитан. Энэ - шоно нохой, ондоо нэрэ - "буряад-монголой" шоно нохой. Бэеэрээ тиимэшье ехэ бэшэ юм. == Нэрэ == 1. волкодав али шоно нохой 2. түгэд (түгэд нохой, табет), гартшь 3. монгол нохой, монгол 4. хотошо, хотошо нохой, хорёоши 5. дүрбэн нюдэтэй хара нохой 6. банхар, бангхаар, баабгай, бавгай 7. хунну нохой == Ном зохёол == Desmond Morris: Dogs, North Pomfret, Vermont 2008, ISBN 978-1-57076-410-3 Renée Willes: All världens hundraser, Bromma 2003, ISBN 91-89090-79-9 Galina Yavorskaya: The Mongolian sheep-dog - the most ancient breed Архивировалһан 12 хоёр һара 2012 оной., Burjatskogo Nautjnogo Tsentra (Buryat Scientific Center), Ulan-Ude, Burjatien, Ryssland (läst 2011-08-08) Galina Yavorskaya: Mongolian Sheep Dog - Banhar (Bankhar; Bavgar), Zoopiramida.com, översättning från ород: Монгольская овчарка-банхар Архивировалһан 27 дүрбэ һара 2013 оной., Burjatskogo Nautjnogo Tsentra (läst 2011-08-08) == Холбооһон == Сайт о породе Бурят-Монгольский волкодав Архивировалһан 17 арбан хоёр һара 2014 оной.

Source: original
Гүмбүм хиид

Гүмбүм Бимба хиид (түбэдөөр སྐུ་འབུམ་བྱམས་པ་གླིང) - Хүхэ Нуур можын Синин хотоһоо хологүй Лёнхобо ууланаа 40 тухай га газар эзэлэн оршохо; Гүмбүм хиид бол Түбэдэй уламжалалта Буддын шажанай шарын урасхалые үндэһэлэгшэ Зонхобо Богдын мүндэлһэн газар юм. Манай тоололой 1379 ондо Богдо Зонхобын шабинар тэрэнэй хүсэлтээр түрэһэн газар шулуун субарган босхоһон хожом Гүмбүм хиидые байгуулха һуури болоо. Хиидэй эрьен тойрондо эртэнэй боди модон, эрдэниин саса субарган хэгээд бурханай хүрэг шуумал үлэмжэ нюсалиг үзэмжые бүридүүлхэ агаад Диваажангай орон гэлтэй харагдана. Хиидэй жэл бүриин сагаан һара болон 2, 4, 6, 9, 10-р һарануудта хурадаг ехэ бага юрөөлэй хурал, бурханай шажанай зан үйлэдэ даган баясхаар Түбэд, Монгол, Уйгар, Хитад зэргэ бурханай шажан газар газарай һүзэгтэн олон Гүмбүмые зорижо суглаха ба ламын шажанай онсолиг зан үйлые үзэхээр дэлхэйн орон бүриһөө аялагша туристнар эндэ ошодог юм.

Source: original
Адольф Һитлер

Адольф Һитлер (Гитлер, герман: Adolf Hitler; 1889 оной 4-р һарын 20 - 1945 оной 4-р һарын 30) Австрида түрэһэн Германиин улас түрэшэ, Үндэһэнэй социалис Германиин ажалшадай нам (НСДАП) гү, али нацис намай (герман: Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei) ударидагша. 1933-1945 ондо Германие ударидажа байһан. 1933-1945 ондо Германиин канцлер, 1934-1945 ондо түрын тэргүүн (Führer und Reichskanzler) байба. Дэлхэйн нэгэдүгээр дайнда одон медаляар шагнуулһан ахамад дайшан Гитлер 1920 ондо Германиин ажалшадай намда (DAP) орожо, 1921 ондо ударидагшань болоһон. 1923 ондо урагшагүй «Пивын түрын эрьелтын» дараа түрмэ шорондо хоригдон гаража ерээд үндэһэрхэг үзэл, семитүүдтэ эсэргүү үзэл, коммунизмда эсэргүүүзэлые өөрын харизматик элидхэлшэнэй шадабари, ухуулгаар сурталшалан дэмжэлгэ оложо абаа. Гитлер 1933 ондо канцлераар томилогдожо, удалгүй тоталитар фашис дарангылал дэглэмэй тогтообо. Гитлер Германида амидарха орон зай абаха зорилгые гадаада бодолгодоо туушатай баримталжа, уласайнгаа абаха баялигые энэ зорилгодо шэглүүлжэ байгаа. Тэрэ Вермахтые дахин һэргээжэ 1939 ондо Польшые эзэмдэһэн Европодо Дэлхэйн хоёрдугаар дайнай галые носообо. Гурбан жэлэй дотор Германи, тэнхэлигэй гүрэнүүдтэй хамта Европын ехэнхи хэһэг, Африка, Зүүн ба Зүүн Урда Ази, Номгон Далайн томо хэһэгые эзэмдэжэ абаа. Гэбэшье Холбоотоной гүрэнүүд 1942 онһоо һанаашалгые гартаа абажа, 1945 ондо Германиие бүхы талаһаань эзэлэн добтолбо. Тэрэ ударидаһан зэбсэгтэй хүсэн дайнай үеэр олон харгисалал үйлэдэһэнэй дотор 6 сая еврейе аймаглан усадхахые (Холокост) голлон анхааржа 17 сая энгын эргэн эрхэтэдые системэтэйгээр хорооһон юм. 1945 ондо дайн дууһажа байхада Гитлер олон жэл нюуса амарагынь байһан Эва Браунтай гэрлэбэ. 40 хүрэхэгүй сагай дараа шэнэхэн гэрлэһэн хос амяа хорлобо. == Холбооһон == Зураг, видео Color Footage of Hitler Архивировалһан 26 арбан нэгэ һара 2005 оной.-Watch color footage of Hitler during WWII Photos of Adolf Hitler Архивировалһан 4 нэгэ һара 2010 оной. Download «The Young Hitler I Knew» on archive.org Илтгэл, ном хэвлэл A speech from 1932 (text and audiofile), German Museum of History Berlin Hitler Speech (10 February 1933) with English Translation Hitler’s book Mein Kampf (full English translation) The Testament of Adolf Hitler the Bormann-Hitler documents (transcripts of conversations in February-April 2, 1945) Adolf Hitler’s Private Will, Marriage Certificate and Political Testament, April 1945 Архивировалһан 9 найма һара 2011 оной. (34 pages) «The Discovery of Hitler’s Wills» Архивировалһан 9 найма һара 2011 оной. (Office of Strategic Services report on how the testament was found). Matthew Brzezinski, «Giving Hitler Hell», Washington Post Sunday, July 24, 2005; Page W08 (Narrative of how the testament was found)

Source: original
1 һарын 9

Нэгэдүгээр һарын 9 - Григориин литын жэлэй 9-дэхи үдэр. Жэлэй эсэс болотор 356 үдэрнүүд (үндэр жэлдэ 357 үдэрнүүд) үлэжэ байна. == Энэ үдэр тохёоһон үйлэ ябадалай жагсаалта == 1788 -Коннектикут АНУ-ай можо улас болоһон. 1792 - Яссын хэрээр 1787-1791 онуудай Ород-Турк дайн 1787-1791 дүүргэһэн. == Энэ үдэр түрэһэниинь == 1797 - Фердинанд Врангель, город далайгаар ябагша (1870 наһа бараһан). 1890 - Карел Чапек, Чехиин зохёолшо (1938 наһа бараһан). 1913 - Ричард Никсон, АНУ-ай 37-р юрэнхылэгшэ (1994 наһа бараһан). == Энэ үдэр наһа бараһаниинь == 1799 - Мария Гаэтана Аньези, Италиин эхэнэр математик (1718 түрэһэн). 1873 - III Наполеон, Франциин эзэн хаан (1808 түрэһэн). 1878 - II Виктор Эммануил, Сардиниин хаан, нэгэдэһэн Италиин түрүүшын хаан (1820 түрэһэн)

Source: original
Пабло Пикассо

Пабло Пикассо (испан: Pablo Ruiz Picasso, 1881 оной 10 һарын 25 - 1973 оной 4 һарын 8) Испаниин зурааша, уран барималша хүн юм. Тэрэниие XX зуун жэлэй агуу зураашадай нэгэ гэжэ үзэдэг болон кубизмын урасхалые үндэһэлэгшэ гэдэг. Пикассо бүри бага байхадаа зурадаг байһан ба тэрэ анха түрүүшынхиеэ хэлэндэ орохдоо lapiz гэжэ хэлэһэн гэдэг. Энэ үгэ испан хэлэнһээ оршуулбал "харандааш" гэжэ удхатай юм. Пикассое 90 наһатай байхада тэрэниие уран бүтээлэй үзэсхэлэн Парисай Луврын музейдэ табигдаһан түүхэтэй. Тэрэ амиды һэрюундэ Луврын музейдэ үзэсхэлэнгөө гаргаһан түрүүшын уран бүтээлшэ юм. Гайхамшагта хүнүүдэй амидарал хэзээ уран бүтээл шэнгинь байдаггүй жэшээ бол ХХ зуунай агууехэ зурааша Пабло Пикассо бэлэй. Бухын тулаан, хаана байхагүй имперссионист, сюрреалист, кубист шэг­лэл­эй уран барилга, уран зураг, гал согтой испан үхибүүдэй аян дуун, зоримог баатарлигые дуулаһан удха зохёол, ута жада агсаһан Дон Кихот тэрэнэй туһалха элжэгэн унаһан Санчо гээдэ түһөөлхөөр яахын аргагүй Испани ороной дүрсэ түрхэ нюудэнээ бууна. Испаншууд хаа байһан Америкэдэ хүршэ хүшэрхэг Инкын эзэнтэ гүрэные мүхөөнэ урда Америкэда өөрын соёл эргэншэлээ бүтээн cогcолооһон юм. Мүнөөдэр Латин Америкэ бүхэлидөө ис­пан хээд уламжалалта инкын соёл эргэншэл холилдоһон манай гарагай эгээл һонин, эгээл хүсэтэй соёлой нэгые бии болгожо байна. Шухам иимэл үндэһэ һуурин дээрэ ХХ зуун жэлэй нэгэ гайхамшагта хүн мэндэлжэ уран зурагай юртэмсые бүхэлидэ сошоогоо. Тэрэ хадаа Пабло Пикассо байгаа. == Холбооһон == Энэ хуудаһан Пабло Пикассо гэһэн Викимедиа сангай ангилал холбооһотой.

Source: original
Чарльз Чаплин

Чаплин Чарльз Спенсер - дуугүй киногой үедэ ехэхэн алдаршаһан Америкын ба Англиин режиссёр, зүжэгшэн ба найруулагша. Хүмүүнлиг, капитализмда ба фашизмда эсэргүү комединууд олон уласай хүлеэн зүбшөөрэгдэһэн: "Алтан халууралга" (1925), "Ехэ хотын гэрэл" (1931), "Шэнэ үе саг" (1936), "Агууехэ диктатор" (1940), "Месье Верду" (1947), "Рампын гэрэл" (1952), "Нью-Йоркын хаан" (1957), "Гонконгын гүн" (1967). "Бишыхан хүнэй" трагокомик персонаж бии болгоһоноор, өөрынгөө клоунай багые ехэ нэгэдхэхэ хүсэтэй хүнэй хэлбэри болоһон байна.

Source: original
Видкун Квислинг

Видкун Квислинг (норв. Vidkun Abraham Lauritz Jonssøn Quisling, 1887 оной 7 һарын 18, Фюресдал, Телемарк, Норвеги - 1945 оной 10 һарын 24, Осло, Норвеги) - Норвегиин улас түрын ажаябуулагша, өөhэдынхидтөө урбагша, национал-социалист, Дэлхэйн хоёрдугаар дайнай үедэ эдэбхитэйгээр нацис Германитай хамтаран оролдобо. 1933 ондо тэрэнэй Норвегидэ «Үндэһэтэнэй нэгэдэл» нэрэтэй национал-социалис намые үндэһэлһэн ба ударидаһан. 1931-1933 оной хоорондо Норвегиин хамгаалха яаманай сайд. Германиин Норвегидэ добтолһоной сагта тэрэнэй «үндэһэтэнэй засаглалые» бии болгоһон. Энэ засаглалай дотор тэрэ юрэнхы сайдай ба хамгаалгын сайд болоһоншье һаа (4 һарын 9 - 1940 оной 4 һарын 18), Германиин эзэмдэлхэ засаг энэниие тарааба. 1942 оной 2 һарын 1 үдэрдэ эзэмдэлхэ засаг захиргаанай хоёр дахин юрэнхы сайд болгоһон. 5 һарын 1945 ондо тушааһан. Норвегиин шүүхын газарай шиидхэбэриин ёһоор саазаар абаха яла оногдуулжа, 1945 оной 11 һарын 24 үдэрдэ тэрэниие Ослодо саазалан алаһан. == Ном зохёол == Friedman Tuviah. Die Deportierung der Juden aus Norwegen nach Auschwitz. Haifa 1994.Institute of Documentation Eitinger Leo. Norway. In: Rittner Carlos, Myers Sandra (Hrg.). The Courage to Care. Rescuers of Jews During the Holocaust. New York, London 1986. Dahl Hans Fredrik . Quisling: A Study in Treachery (translated by Anne-Marie Stanton-Ife). - Cambridge, 1999. Эрл Зимке. Немецкая оккупация Северной Европы. 1940-1945. М.: Центрополиграф, 2005. - 415 с. - ISBN 5-9524-2084-2

Source: original
Нэмэлтэ

Нэмэхэ үйлэдэл хадаа хоёр аргументуудай (нэмэгдэгшэд) үндэһэн бинарна арифметикын үйлэдэлнүүдэй нэгэн. Нэмэлтын дүн хадаа нэгэдэхи аргументые хоёрдохи аргументээр ехэ болоһоной үрэ дүндэ бии болоһон шэнэ дүн тоо (сумма) мүн. Ондоогоор хэлэбэл, a {\displaystyle a} ба b {\displaystyle b} нэмэхын дүн тоо хадаа a + b {\displaystyle a+b} . A {\displaystyle A} онолигһоо ( a , b ) {\displaystyle (a,b)} хоёр элемент бүридэ таруу байха c = a + b {\displaystyle c=a+b} элемент бии. Энэ элементые a {\displaystyle a} ба b {\displaystyle b} -гэй дүн тоо гэдэг. Нэмэлтэ зарим шухала шанартай юм (жэшээлбэл, бодото тооной A олонлигой тула): Коммутатив үйлэдэл: a + b = b + a , ∀ a , b ∈ A {\displaystyle a+b=b+a,\quad \forall a,b\in \ A} Ассоциатив үйлэдэл: ( a + b ) + c = a + ( b + c ) , ∀ a , b , c ∈ A {\displaystyle (a+b)+c=a+(b+c),\quad \forall a,b,c\in \ A} Дистрибутив үйлэдэл: x ⋅ ( a + b ) = ( x ⋅ a ) + ( x ⋅ b ) , ∀ a , b ∈ A . {\displaystyle x\cdot (a+b)=(x\cdot a)+(x\cdot b),\quad \forall a,b\in \ A.} 0 {\displaystyle 0} (тэг элемент) нэмэхын дүн эхин тоо болохо: x + 0 = 0 + x = x , ∀ x ∈ A , ∃ 0 ∈ A . {\displaystyle x+0=0+x=x,\quad \forall x\in A,\quad \exists 0\in A.}

Source: original
Пномпень

Пномпень (кхмерээр ភ្នំពេញ), Тонлесап мүрэн Меконг мүрэндэ шудхадаг сэгтэ байрладаг Камбоджын ниислэл хото. Ажаһуугшадай тоо - 1 501 725 хүн (2012). Далайн онгосо хүрэжэ болодог уһанай боомтотой. Гол тээбэриин уулзабари. Уласхоорондын ниидэхэ онгосын буудал. Модо болбосоруулха, нэхэмэлэй, хүнэһэнэй, металл эдлэл болбосоруулха ажаүйлэдбэри, автомашина бүтээлгэ болон онгосо заһабарилга. Олон ехэ һургуулинууд. Дээдэ техникын хүреэлэн, эдэй засагай хүреэлэн. Үндэһэтэнэй музей. XIV зуун жэлдэ бии болонхой; XV зуун жэлһээ олон удаа гүрэнэйнгөө ниислэл хото байгаа (1866-1953 оной хоорондо; Франциин Камбоджо харьяата уласай засаг захиргаанай түб). Субаргатай Пном дасан хиид (1434); XIX-XX зуун жэлэй уран барилганууд: Хаанай ордоной согсолбори, «Мүнгэн дуган», Бэе даанги байдалай хүшөө дурасхал.

Source: original
Арагон

Арагон (испан: Aragón), (каталанаар Aragó ) - Испаниин можо (автономито хамтарал). Испани уласай хойто захада байдаг автономито хамтарал. Анхан Кингдом Арагон гэжэ уласhаа уг гарбалтай. Гурбан оронуудhаа хабаададаг: Сарагоса, Уэска, Теруэль. Арагон ниислэл Сарагоса, Арагонай аhан ехэ зонтой хото. == Түүхэ == 1035 ондо 1707 он болтор Арагон ханай улас байhан. Зарьминдаа Каталони, Валенси хоер Арагонай гар доро байhан. 1469 ондо Арагониин II Фернандо болон Кастилиин(Испани) I Исабель гэрлэлгын hүлөөр хоер уласууд хамтаржа эхилhэн. == Хэлэнууд == Арагон соо гурбан хэлэн аhан ехээр таранхай. Тэдэнээ тоодо: Кастиль(испан) хэлэн тон ехээр таранхай. Гүрэнэй хэлэн гэжэ тоологдодог. Арагон хэлэнэ түлөө халта ондоо болоhон. Арагон хэлээр автономито хамтарын хойто оронуудар зарьмин тээ таранхай. Каталан хэлэн зүүн захаар таранхай.

Source: original
Оклахома

Оклахома (англи: Oklahoma, черокяар ᎣᎦᎳᎰᎹ) - Америкын Нэгэдэһэн Уласай Түб Урда бүһэдэ оршодог АНУ-ай можо улас. 2007 оной тоосоогоор 3,617,316 оршон һуугшадтай, 177,847 км² нютаг дэбисхэртэй байһан Оклахома можо уласынь хүн зоноороо 28-д, газар нютагаараа 20-д ородог. Можо уласай нэрэнь Чоктоо хэлэнэй okla ба humma гү, али «улаан хүнүүд» гэһэн үгэһөө гаралтай болоод албан бусаар Дарыхан можо улас нэрээрээ нэрлэдэг. 1907 оной арбаннэгэдүгээр һарын 16-нда улаан арһатанай нютаг дэбисхэрһээ бии болгоһон Оклахома можо уласынь холбоондо нэгэдэһэн 46-дахи можо улас болоһон. Ниислэл болоод эгээн томо хотонь Оклахома-сити юм. Байгаалиин хии, газарай тоһон, хүнэһэнэй бүтээгдэхүүнэй томо үйлэдбэрилэгшын нэгэ Оклахомань ниидхэ, эршэм хүсэн, сахилгаан холбоо, биотехнологиин һалбари дээрэ тулгуурилһан эдэй засагтай. АНУ-ай эгээн хурдан ургажа нэмэгдэжэ бай эдэй засагтай тус можо улас нэгэ хүндэ ногдохо оролгын дэбжэлтэ болон дотоодын ниитэ бүтээгдэхүүнэй дэбжэлтээр дээгүүр байрада ородог. Оклахома-сити болон Тулза Оклахомагай эдэй засагай гол түбүүдэй үүргэ гүйсэдхэдэг ба можо уласай ниитэ хүн зоной 60 оршом хубинь эдэ хотын метрополитан бүһэдэ оршон һуудаг. Тус можо улас эдэй засаг, элүүр мэндын һалбарида холимог үзүүлэлтэтэй болоод эгээн томо ехэ һургуулинуудынь Америкын ехэ һургуулинуудай лигэдэ оролсодог. Оклахомагай нютагай ехэнхи хэһэгынь намхан нуурнууд, тала нютагта хамаарха болоод, зүүн талаараа ой модотой. Тус можо уласай нютаг дэбисхэрэй ехэнхинь хатуу шэрүүн уларилтай АНУ-ай Ехэ Тала болон Дотоодо Үндэрлиг газарта оршодог. Хүн зониинь германшууд, ирландшууд, англишууд, унаган америкынхидһаа гаралтай болоод унаган америкынхидын ниитэ 25 хэлэн аялгуугаар хэлэдэг алишье можо уластай харисуулһан олон юм. Тус можо улас Америкын соёлой гурбан гол бүһын уулзабарида оршодог ба үүгээр мал туубариин зам дайража үнгэрдэг байгаа. Тэрэ энэ нютагта урда һуурижагшад ерэжэ һуурижажа байһан болоод унаган америкынхидта зорюулжа засагай газарһаа онооһон нютаг дэбисхэр багтадаг юм. Христианствын евангелис урасхал библиин бүһэ тус можо уласые улас түрын хубида эгээн консерватив можо уласуудай нэгэ болгоһон болобошье Арадшалһан намда олонхи һунгагшад бүридхүүлһэн байдаг ажа.

Source: original
Казахстан

Казахстан (хас. Қазақстан) - Астана ниислэлтэй Азиин улас. Түб Ази, тэрэ дотороо Дунда Азида Алтайһаа Каспи хүрдэг, багахан зай дурна Европодо харьяалагдадаг энтэй ехэ орон, дээрэ оршон байгаа 1992 ондо Нэгэдэмэл Үндэһэнэй Байгуулгада элэһэһэн бүрин эрхэтэ уласые Хасаг (адли нэрэтэй бусад зүйлһөө илгажа Хасаг улас, хасагаар Qazaqstan, ородоор Казахстан) гэдэг. Хасаг орон (Казахстан)-д тала хээрэ, тайга, хада хабсал, добо толгодо, мүнхэ саһата уула нуруу, үргэн гол мүрэн сүм бүридэһэн. Дэлхэйдэ 9-р байрта, далайда гаралгагүй уласуудһаа түрүүн байрые эзэлхээр томо - 2,724,900 км2 талмай бүхы нютаг дэбисхэртэй. Ород, Хитад, Хиргис, Узбек, Түркмен гэһэн табан оронтой 12,012 километр зурбаһаар хилэлээд 1,894 км газар Каспиин тэнгисые эмжэбэ.

Source: original
Куросава Акира

Куросава Акира (японоор 黒澤 明 - « くろさわ あきら » 1910 оной 3 һарын 23-нда түрэжэ 1998 оной 9 һарын 3-нда наһа бараһан) - XX зуун жэлэй үеын эгээл бэрхэ режиссёрнуудай нэгэн болоно. Акира Куросава гүнзэгы бодолтой режиссёр, реалист, уран зурааша байгаа. Кадр бүхэндэ тэрэ ехэ анхаралтайгаар хандадаг, актёрнуудтай һонирхолтой ажал ябуулдаг байһан. «Расёмон», «Улаан һахалта» гэжэ нэрлэгдэһэн фильмүүд бүхы дэлхэйдэ мэдээжэ болонхой. Достоевскиин «Идиот», Горькиин «На дне» гэһэн зохёолнуудай үндэһөөр япон кинонууд табигдаа. Куросавын «Под стук трамвайных колес» гэһэн кино Москвагай кинофестивальда 1 шанда хүртөө юм. «Дерсу Узала» гэжэ кино СССР-дэ найруулан табиһан байна.

Source: original
Марко Поло

Марко Поло (итал. Marco Polo, 1257 - 1324 оной 1 һарын 8), Итали уласай Венеци хотын хүпеэс ба аялагша, наймааша Николай Пологой хүбүүн. Тэрэ өөрын эсэгэ Николай, абга аха Матвей хоерой хамта 1269 ондо Акко (Хойто Палестинэ) хотоһоо гараад, Ойрохи Дурна, дунда ба түб Ази, урда ба баруун урда Азиин олон улас ороноор аялан ябажа, өөрын үзэһэн хараһан бүхэнээ нэгэдхэн 1298 ондо «Оршолонгой элдэб һонин» нэрэтэй ном бэшэһэниинь тэрэ үедээ шэнэ нээлтэ болоһон үйлэ ябадал болобо. Илангаяа тэрэ Ехэ Хаан Хубилайн ойродо 1272-1289 он хүрэтэр 17 жэл алба хаажа, тэрэнэй элшэн түлөөлэгшээр Юань уласай олон можо уласта зарагдан ябахадаа, тэдэ нютагай хүн арадай нютагшал, ажа байдал, зан һуртахуун, шажан шүтэлгын тухай тодорхой тэмдэглэжэ тус номдоо бэшэһэниинь газар зүй, түүхэ шудалал, угсаатанай зүйн ухаанай шудалгын шухала материал боложо, мүнөө хүрэтэр эрдэмтэд шудалагшад уншагша олон түмэнэй анхааралые татажа байна. Марко Поло «Оршолонгой элдэб һонин» номоо, тэрэ үедэ бүгэдэ найрамдаха засагтай байһан Венеци, Генуя хоёр хото уласай хоорондо болоһон тэмсэлэй үеэр баригдажа, Генуя хотын шорон түрмэдэ һуужа байхадаа нэгэн таһалгада хамта хоригдожо байһан итали гаралтай Рустичанодо хэлэжэ бэшүүлһэн гэнэ. 1298 ондо Марко Поло түрмэһөө сүлөөлэгдэжэ, 1299 ондо бусажа түрэлхи Венеци хотодоо ерээд дунда зэргын амидаралтай ажа һуугаад 1324 ондо наһа бараа. Марко Поло тус номоо өөрөө шууд найруулан бэшээгүй, Рустичанодо французаар дуудажа бэшүүлһэн тула зарим газарта удха һанаа үгэ хэлэлгэнь дабтагдаһан байна. == Холбооһон == Marco Polo’s house in Venice, near the church of San Giovanni Grisostomo National Geographic Marco Polo: Journey from Venice to China Архивировалһан 3 нэгэ һара 2008 оной. In the Footsteps of Marco Polo: A Journey through the Met to the Land of the Great Khan Гутенберг түһэлдэхи Марко Пологой бүтээлүүд Marco Polo at the Open Directory Project

Source: original
Крымэй татарнуудай сүлэлгэ

Крымэй татарнуудай сүлэлгэ (крымтат. Qırımtatar sürgünligi) - Крым хахад аралай улсын Крымэй татар түмэнэй Узбекистан, Казахстан, ба Таджикистанаар албадан нүүлгэхэ, геноцид шэнги янзатай хүмүүнлигтэ эсэргүү гэмтэ хэрэг. 1944 оной 4 һарын 11-да Сталинай зарлигаар татарнуудые нютаг заажа сүлэхэд Зүблэлтэ Холбооной Дунда Азида Крымэй татар хүн зоной 46% үлэсхэлэнгөөр гү, али үбшэнөөр үхэбэ. Крымэй татарнууд 1944 ондо сүлэгдэжэ, сүлэлгэ 1956 он хүрэтэр үргэлжэлһэн. Крымэй татарнууд апартеид маягай, хуули ёһоной эрхээ хамгаалха боломжогүй нүхэсэлдэ амидарһан. 1979-1989 ондо Крымэй татарнуудые Крымдэ бусажа ошохые хоригложо байгаа. Гэбэшье тэдэ тэмсэһээр, 1980-аад оной эсэсээр Зүблэлтэ Холбоо задархад зориһондоо хүрэжэ шадаһан. Одоо Крымэй татарнууд 300 мянгаар тоологдохо болоһон. Хариншье һаа, 150 мянгань Крымэй гадна амидаржа байна.

Source: original