AlmaznayaGroza/cyrillic-language-classification huggingface dataset:
Самолёт спорт

Самолёт спорт - технике дене кылдалтше спорт тӱрлык. Спорт арвер семын самолёт кучылталтеш. Авиаспорт радамыш пура. Кок кугу категорийлан пайлалтеш: Писылык, кӱкшыт, тораш чоҥештыме, чоҥештыме кужут, нолталтмаш писылык, нелыт кугытым нӧлтымӧ шотышто самолёт-влак кокласе таҥӓсымаш, да авиаций рекордым шындымаш. 1-2 веран спорт да тунемме самолет дене кӱшыл пилотаж, маршрут почеш чоҥештымаш (авиаралли) да самолетым мландыш волтымо мастарлык шотышто спорт таҥасымаш. Тиде спорт тӱрлык дене Российыште спорт чап лӱм-влакым пуедат (кумшо гыч икымше марте спорт разряд-влак, спорт мастер кандидат, спорт мастер, калык-влак кокласе кӱкшытан спорт мастер, сулло спорт мастер). Кызыт самолёт-спортын тыгай дисциплиныже-влак шарленыт: кӱшыл пилотаж таҥасымаш; авиаралли; ӱчашен чоҥештылмаш; Российыште уло Российысе самолет спорт Федераций, тудо таҥасымаш-влакым эртара, Российын чумыр командыжым чоҥа. Тӱҥ шотышто поршнян самолет дене кӱшыл пилотажым ончыктымо шотышто пашам ышта. == Тыгак ончо == Валерий Чкалов

Source: original
Самойлов, Владислав Гурьевич

Владислав Самойлов (Владислав Гурьевич Самойлов) (1963 шорыкйол 20, Марий АССР, Курыкмарий кундем, Чермышъял ял - 10 теле 2009, Йошкар-Ола) - курыкмарий серызе, почеламутчо, Россий Серызе-влак ушемын йыжъеҥже (1998). == Илыш корныжо == Виталий Петухов 1963 ийын шорыкйол тылзын 20-шо кечынже Курыкмарий кундем Чермышъял ялеш кресаньык ешеш шочын. == Тӱҥ произведенийже-влак == Проста эдемвлӓ : повесть [Простые люди : повесть]. Йошкар- Ола, 1983. 52 с. Мырызы шӱмӓн халык : повесть // Патыр ви. Йошкар-Ола, 1989. С. 3-89. Сӓмӹрӹк курымлан : лыдышвлӓ [Молодости : стихи]. Йошкар- Ола, 1990. 64 с. Вӹсӓ кӓнгӹж : лыдышвлӓ, поэма [Уходит лето : стихи, поэма]. Йошкар-Ола, 1993. 136 с. Висӓ : лыдышвлӓ [Весы : стихи]. Йошкар-Ола, 2000. 104 с. Муян: роман//У сем. 2001. No 2. С. 141-157 ; No 3. С. 128-151; 2002. No 1. С. 110-148; No 2. С. 94-129; No 3. С. 136-160; 2003. No 1. С. 115-138. Висӓ ; Шӓлӓ : лыдышвлӓ // Мурйогын : почеламут аршаш. Йошкар-Ола, 2003. С. 55-57. Йӹнгӹл юкан шӱмем : лыдышвлӓ [Колокольчики души : стихи]. Йошкар-Ола, 2007. 80 с. == Илышыже да творчествыже нерген литератур == Крылов В. Ӱшан вийым пурта // Ончыко. 1984. No 1. С. 112. Федосеева Н. «Мӹньӹн цилӓ лыдыш - изи ӹлӹмӓшем» // У сем. 2001. No 2. С. 101-ПО. Федосеева Н. Лирико-философские мотивы в поэзии В. Самойлова // Актуальные проблемы финно-угорской филологии. Йошкар- Ола, 2003. С. 305-309. Галютин Ю. «Мыйынат тендан семынак вӱрем йошкарге...» // Ончыко. 2004. No 11. С. 133-136. МБЭ. Йошкар-Ола, 2007. С. 315. == Чап == Марий обком ВЛКСМ-ын Чапкагазше (1981, 1985). Россий Серызе-влак ушемын йыжъеҥже (1998). Россий Серызе-влак ушемын стипендиатше (2000). Россий Серызе-влак ушемын Чапкагазше (2005). == Кылвер-влак == Самойлов Владислав Гурьевич.(руш) == Литератур == Марийская биографическая энциклопедия : 3849 имен в истории Марийского края и марийского народа / авт. и рук. проекта В. Мочаев. - Йошкар-Ола, 2007. С. 315. Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник / сост.: А.Васинкин, В.Абукаев и др. - Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2008. - 752 с. С. 552-553.

Source: original
Янцзы

Янцзы, Китайыште Чанцзян гай палыме - Азийыште эн кужу, тӱняште кумшо кужутан эҥер. Цинхайыште Тибетысе тупрӱдӧн ий нальык гыч тӱҥалын эҥер 6 418 км эрвел могырыш йӧга, кечывалвел-касвел да рӱдӧ Китай гоч Эрвел-Китайысе теҥызыште, Шанхай ола велне пыта. Полноводность характеристике почеш, Янзцы - тӱняште эн кугу эҥерла коклаште иктыже улеш. Янцзы эҥер бассейынже кажне кумшо Китай элъеҥлан лукым пуа.

Source: original
Апшакплак

Апшакплак (рушла Апшакбеляк) - ял Йошкар-Ола оласе йырвелыште. == Литератур == Деревня Апшакбеляк (Апшакплак) - «Город Йошкар-Ола: Сборник документальных очерков.- Йошкар-Ола: Комитет Республики Марий Эл по делам архивов, Государственный архив Республики Марий Эл, администрация муниципального образования «Город Йошкар-Ола», 2004.- 304 с., ил.» книга гыч ужаш кылвер.

Source: original
Кожласола (Кужэҥер кундем)

Кожласола (рушла Мари Олма) - Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Йӱледӱр ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 153 еҥ (2005 ий), 88 еҥ (2010 ий). == Верланыме вер == Кугу Лаждӱр ял деч 4 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен. == Ял лӱм == Ялын лӱмжӧ ушымо кок марий мут гыч лектын: «кожла» + «сола» = «кожласола». == Лӱмлӧ еҥ-влак == Ласточкина Елена Григорьевна - марий йылмызе, фольклорист, философий шанче доктор (урал йылме-влак дене). Александр Петров - марий серызе, почеламутчо, журналист, драматург, Россий Журналист-влак ушемын йыжъеҥже, Россий Серызе-влак ушемын йыжъеҥже, Марий Эл Республикын сулло журналистше. Эрик-Эрнст Петров - марий серызе, почеламутчо, журналист, Совет Ушем да Россий Журналист-влак ушемын йыжъеҥже, Россий Серызе-влак ушемын йыжъеҥже. Светлаков Аркадий Иванович - 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. Сидоркин Артём Васильевич - I степенян Ачамланде сар орденын кавалерже, 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. == Кылвер-влак == Деревня Мари Олма (Кожласола, Красная Деревня, Олма Черемисская). == Литератур == История сел и деревень Республики Марий Эл. Куженерский район: Сборник документальных очерков. - Йошкар-Ола: Комитет Республики Марий Эл по делам архивов, Государственный архив Республики Марий Эл, Администрация муниципального образования «Куженерский район», 2006. - 320 с. ил. С. 23.

Source: original
1727

== Мо лийын == Шотландийыште вувер-влакым пытартыш гана пуштедымаш лийын. Джонатан Свифт «Скромное предложение» сылнымут произведенийым возен. 1727-1745 ийлаште шваб кресаньык влакын пуламырышт лийын. Пётр 2 кугыжан Россий Империй дене вуйлаташ тӱҥалын. Санкт-Петербургысо губерний гычын Новгородский губерний ойыралтын. Киевский губерний гычын Белгородский губерний ойыралтын. Иран ден Турций кокласе тыныс договорыш кид палым пыштыме. Ӱярня 22 кечынже оҥго кече затмений Мландын кечывалвел ужашыштыже эртен. Россий ден Китай коклаште Буринский трактатым пеҥгыдемдыме. Кок кугыжаныш кокласе границе Шабин- Дaбат перевал гыч Аргунь эҥер марте шуйна. Идым 15 тичмаш кече затмений Йӱдвел Африкыште лийын. Шыжа 4 Великобританийыште Георг 2 коронацийым эртен. Шыжа 24 Китай ден Россий коклаште Кяхтинский договорым пеҥгыдемдыме. Договор почеш кок эл коклаште ужылме налме вашкыл рашемдалт ончыкталтын. Юнчжэйн Белый Лотос Ушемыште шогышо влакым пуштедаш кӱштыкым пеҥгыдемден. == Кӧ шочын == Ага 14 - Томас Гейнсборо, английсысе сӱретче 1 (Кылме12 ) кылме - Иван Иванович Шувалов, Елизаветы Петровны императрицан фаворитше. == Кӧ колен == Ӱярня 31 - Исаак Ньютон Пеледыш11 - Георг I, Английысе король Идым 14 - Уильям Крофт, английысе композитор

Source: original
Йошкар Ушем

Йошкар Ушем (рушла Йошкар Ушем) - Российыште Марий Элын Шернур кундемыштыже верланыше Кугэҥер ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 11 еҥ (2005 ий), 21 еҥ (2010 ий). == Верланыме вер == Кугэҥер деч 2 километр йӱдвел могырно Мушко эҥерын пурла серыштыже верланен. == Кылвер-влак == Деревня Йошкар Ушем. == Литератур == История сел и деревень Республики Марий Эл. Сернурский район: Сборник документальных очерков. - Йошкар-Ола: Комитет Республики Марий Эл по делам архивов, Государственный архив Республики Марий Эл, администрация муниципального образования «Сернурский район», 320 с., ил. 2006 г. С. 38.

Source: original
Изи Ашламаш

Изи Ашламаш (рушла Малый Ашламаш) - Российыште Марий Элын У Роҥго кундемыштыже верланыше Роҥго ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 150 еҥ (2002 ий), 133 еҥ (2010 ий). == Верланыме вер == Роҥго ял деч 5 километр эрвел могырно Изи Кундыш эҥер воктене верланен. == Кылвер-влак == Деревня Малый Ашламаш (Изи Ашламаш, Ошламаш Енер, Ошламаш Энер). == Литератур == История сел и деревень Республики Марий Эл. Советский район: Сборник документальных очерков. - Йошкар-Ола: Комитет Республики Марий Эл по делам архивов, Государственный архив Республики Марий Эл, администрация муниципального образования «Советский район», 2004. - 320 с. ил. С. 212.

Source: original
1974

== Кӧ шочын == 16 пургыж - Надежда Александровна Федосеева, марий йылмызе, шанчызе, филологий шанче кандидат (2000). 18 шыжа - Валентина Григорьевна Гаврилова, марий йылмызе, шанчызе, туныктышо, филологий шанче кандидат (2003 ий), доцент (2006 ий). 11 кылме - Купсольцева Любовь Николаевна, марий артистка, мурызо, радиовӱдышӧ, телевӱдышӧ, Марий Эл Республикысе Олык Ипай лӱмеш Кугыжаныш самырыктукым премийын лауреатше (2010), Марий Эл Республикын сулло артистше (2014), Йыван Кырля лӱмеш театр премийын лауреатше (2015). == Кӧ колен == 17 пургыж - Михаил Иванов-Батрак, марий серызе, почеламутчо, туныктышо, СССР Серызе-влак ушемын йыжъеҥже (1934). 3 ага - Ираида Геннадьевна Иванова, марий шанчызе, йылмызе, туныктышо, филологий шанче кандидат (2011), доцент (2013), Россий Кусарыше-влак ушемын йыжъеҥже. 4 ага - Валентин Косоротов, марий серызе, туныктышо, кусарыше, Олык Ипай лӱмеш Марий комсомол премийын лауреатше (1972). 8 пеледыш - Светлана Альбертовна Яндукова, марий мурызо, семлызе, туныктышо, Марий Эл Республикысе Олык Ипай лӱмеш Кугыжаныш самырыктукым премийын лауреатше (2006). 19 сӱрем - Илья Васильев, марий серызе, туныктышо, 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. 8 теле - Валентин Колумб, марий серызе, почеламутчо, кусарыше, журналист, СССР Серызе-влак ушемын йыжъенже (1961), Олык Ипай лӱмеш Марий комсомол премийын лауреатше (1968).

Source: original
Гайсин

Гайсин (украинла Гайсин) - ола Украиныште Винница велыште. Гайсин кундемын рӱдерже. Калыкчот: 25 883 еҥ (2021 ий). == Верланыме вер == Винница деч 94 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен. == Лӱмлӧ еҥ-влак == Бромберг, Давид Семёнович Дороохольский, Осип Осипович Загородний, Юрий Алексеевич Зарков, Владимир Григорьевич Климчук, Василий Анатольевич Поляк, Семён Иосифович == Литератур == А. Т. Давидюк, П. С. Кривко. Га́йсин // Історія міст і сіл Української РСР: у 26 т. / П. Т. Тронько (голова Головної редколегії). - К. : Головна редакція УРЕ АН УРСР, 1967-1974 - том Вінницька область / А. Ф. Олійник (голова редколегії тому), 1972 : 788с. - С.193-203 Вирський Д. С. Гайсин // Енциклопедія історії України : у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. - К. : Наукова думка, 2004. - Т. 2 : Г - Д. - С. 23. - 518 с. : іл. - ISBN 966-00-0405-2. У. П. Калита. Гайсин // Енциклопедія сучасної України : у 30 т. / ред. кол. І. М. Дзюба [та ін.] ; НАН України, НТШ. - К. : Інститут енциклопедичних досліджень НАН України, 2001­-2020. - ISBN 944-02-3354-X. Hajsyn // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego. - Warszawa : Druk «Wieku», 1882. - Т. III. - S. 10.- S. 10-12. (полӓк.) == Кылвер-влак == Погода в Гайсині Архивировано 3 ноября 2014. Гайсинська районна рада Архивировано 14 августа 2013. Історія міста Гайсин Архивировано 28 ноября 2018. Фото м. Гайсина Архивировано 13 июля 2011. Верховна Рада України. РЕГІОНИ УКРАЇНИ ТА ЇХ СКЛАД Облікова картка м Гайсин Вінницька область, Гайсинський район Музей-садиба братів Герасименків с. Новоселівка Архивировано 28 августа 2009. Міський краєзнавчий музей Гайсинщини Архивировано 29 августа 2009. Стаття Гайсин - Інформаційно-пізнавальний портал | Вінницька область у складі УРСР Архивировано 5 марта 2013. (На основі матеріалів енциклопедичного видання про історію міст та сіл України, том - Історія міст і сіл Української РСР: Вінницька область. - К.: Головна редакція УРЕ АН УРСР, 1972. - 630 с.) Відкрито меморіальну дошку воїну-афганцю Валерію Бакалову

Source: original
Rammstein

Rammstein - немыч индастриал рок-тӱшка, кудым 1994 ийыште Берлин олаште ыштыме лийын. == Состав == Тилль Линдеманн (Till Lindemann) - Мурызо да текст возышо. Рихард Круспе (Richard Z. Kruspe) - Соло-гитара. Кристиан Лоренц (Christian Flake Lorenz) - Полдышоҥа. Пауль Ландерс (Paul H. Landers) - Ритм-гитара. Оливер Ридель (Oliver «Ollie» Riedel) - Бас-гитара. Кристоф Шнайдер (Christoph «Doom» Schneider) - Тӱмыр. == Тӱшкалан полшеныт == Дарон Малакян (Daron Malakian) - гитара. Альф Атор (Alf Ator) - Подышоҥа == Дискографий == 1995 - Herzeleid 1997 - Sehnsucht 2001 - Mutter 2004 - Reise, Reise 2005 - Rosenrot 2009 - Liebe ist für alle da 2019 - Rammstein 2022 - Zeit == Кылвер-влак == Официал сайт (англ.) Официал сайт (нем.) Кавер-тӱшка FeuerEngel(нем.) Кавер-тӱшка Rammsund

Source: original
17 сӱрем

17 сӱрем (17 июль) - григориан кечышот почеш идалыкын 198-ше (кужемдыме ийлаште - 199-ше) кечыже. Идалык пытыме марте 167 кече кодеш. == Пайрем да памятный дате-влак == Ирак - Революций кече. Лесото - Кугыжан кечыже. Пуэрто-Рико - Ривьера кече. Россий Российысе сарзе теныз флот авиацийын шочмо кечыже Этнографын кечыже. Финляндий - Демократий кече. Кечывалвел Корей - Конституций кече. == Лӱмгече == Католик лӱм-влак: Алексис, Генриетта, Джулия, Евфрасия, Екатерина, Констанция, Луиза, Магнус, Мария, Марта, Маркеллина, Платон, Тереза, Феликс, Cynllo, Шарлотта, Ядвига. Танле (православный) лӱм-влак: Александра, Алексей, Анастасия, Андрей, Арсений, Асклипиада, Василий, Георгий, Дмитрий, Донат, Евфимий, Мария, Марк, Марфа, Менинг, Михаил, Николай, Никон, Савва, Татьяна, Тихон, Феодор, Феодот, Феодотия, Феофил. == Событий-влак == Тугак ончо: Категорий:Сӱрем тылзын 17 кечысе событий-влак 1918 ий - Россий Империйын пытартыш императоржым Николай Кокымшым да тудын ешыжым лӱен пуштыныт. 1942 ий - Сталинград кучедалмашын икымше этапше тӱҥалын. 1955 ий - Америкыште «Диснейлендым» почыныт. == Шочыныт == Тугак ончо: Категорий:Сӱрем тылзын 17 кечынже шочшо-влак 1930 - Виталий Александрович Акцорин, марий шанчызе, йылмызе, туныктышо, филологий шанче кандидат (1968), кугурак шанче пашаеҥ (1970), Венгр Науко академийын суапле еҥже (1985), Марий АССР-ысе шанчын сулло пашаеҥже (1990). 1947 ий - Николай Павлович Бердинский, партий пашаеҥ да тале пашазе. Шернур кундем Тумерсолаште шочын. «За коммунизм» колхозшто тӱҥ агроном гыч тӱҥалын вуйлатыше марте кушкын. 1990-1991-ше ийлаште шочмо Шернур кундемысе комитетын икымше секретарьже лийын. 1995-ше ий гыч Шернур райпосо киндекомбинатын вуйлатыше лийын, кызыт сулен налме канышыште. 1949 ий - Нина Николаевна Зорина, муниципал вуйлатыше. Шернур кундем Ахматэҥер ялыште шочын. 1975-ше ийыште тудо Провой кундемысе комитетыште секретарьлан пашам ышташ тӱҥалын. Умбакыже Кужэҥерыш куснен, но икмыняр жап гыч уэш Звениговыш пӧртылын: ончыч администрацийште калык илышкыл аралтыш пӧлка вуйлатыше лийын, а 1997-ше ий гыч администраций вуйлатышын алмаштышыже сомылым шукташ тӱналын. Кызыт Нина Николаевна сулен налме канышыште. 1962 ий - Марина Александровна Поспехова, сӱретче. Шкеже Бурятий кундем гыч. Кызыт Йошкар-Олаште ила. Марина Александровна шке пашаже-влак дене кугу пагалымашым да чапым сулен. Сӱретше-влакым тӱрлӧ ончерлаште ужаш лиеш. 1966 ий - Александр Геннадьевич Якимов, тӱвыра пашаеҥ. Марий Тӱрек кундем Возармаш ялыште шочын. Ятыр ий тудо Марий Тӱрек кундемысе тӱвыра пӧртыштӧ хормейстерлан пашам ышта. 1993-шо ийыште «Рвезылык» ансамбльым чумырен да вуйлатыше лийын. ий - Ирина Михайловна Петухова, актриса. Тудо гын Пошкырт Эл Калтаса кундем гыч. Паша корныжо Марий самырык театр дене кылдалтын. == Коленыт == Тугак ончо: Категорий:Сӱрем тылзын 17 кечынже колышо-влак == Калык пале == Андрейын кечыже. Тиде кечын калык палым эскереныт: пушеҥге лышташ шапалгаш тӱҥалын гын, шыже ондак толеш. Марий кугезына-влак гын тыгай калык палым эскереныт: омыж лышташ шырчаҥеш - йӱр толеш.

Source: original
Миссисипи (эҥер)

Миссисипи (англичанла Mississippi) - Йӱдвел Америкыште эн кугу эҥер радамын тӱҥ эҥерже. Тиде эҥер УАШ элыште веле йога, Мексикысе вӱдлукыш вола. Миссисипи - тӱняште нылымше кужутан да луымшо кугытан эҥер. == Лӱм == Миссисипи лӱм француз Messipi гыч лектеш. А француз йылмыш тиде лӱм Оджибве йылме гыч толын, Оджибве йылмыште еҥерын лӱмжӧ Misi-ziibi лиеш (Кугу эҥер).

Source: original
Параплан

Парапла́н (кок руш мут гыч: "ПАРАшют" "ПЛАНирующий" чоҥалтын) - двигатель деч посна чоҥештылше аппарат. Мӱндырчын пыстыл гае коеш, парашютын родыжлан шотлалт кертеш. Айдеме, чоҥештымыж годым парапланым виктара, тыге шке кумылжо почеш кеч кушкат чоҥештен кертеш. Мыскараче-влак парапланым чипс дене таҥастарат. == Техник могыр == Юж деч нелырак чоҥештылше аппарат-влак коклаште параплан эн юстырге чоҥешта. Чоҥештыме писылыкше - шагатыште 20-70 меҥге. Но изи писылыкланже кӧра эн лӱдыкшыдымо. Трукышто мландыш волашлан параплан дене чоҥештылшылан изи верат сита. Сандене тиде аппарат чоҥешташ тунемаш моткоч куштылго. Да парапланын шке нелытшат кугу огыл (5-7 кг гына), акшат ок ӧрыктаре (1000 евро наре). Виктарыме чоҥештылше аппарат-влак коклаште эн шулдо да эн куштылго. == Тыгак ончо == Парашют спорт Самолет спорт Авиаспорт

Source: original
Вокан

Вокан (рушла Фокино) - Российыште Марий Элын У Роҥго кундемыштыже верланыше Вечын ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 107 еҥ (2002 ий), 94 еҥ (2010 ий). == Верланыме вер == У Роҥго ола сынан посёлко деч 0,5 километр эрвел могырно верланен. == Лӱмлӧ еҥ-влак == Долгирев Александр Павлович - Октябрь Революций орден, I степенян Ачамланде сар орден, Йошкар Шӱдыр орден-влакын кавалерже, 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. Куклин Михаил Алексеевич - Йошкар Тисте орден, Александр Невский орден, I степенян Ачамланде сар орден, II степенян Ачамланде сар орден, Йошкар Шӱдыр орден-влакын кавалерже, 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. Фёдорова Зоя Ивановна - Паша Йошкар Тисте орден ден III степенян Паша Чап орден-влакын кавалерже. Чемоданова Зоя Сергеевна - Ленин орден ден Паша Йошкар Тисте орден-влакын кавалерже. == Кылвер-влак == Деревня Фокино (Вокан). == Литератур == История сел и деревень Республики Марий Эл. Советский район: Сборник документальных очерков. - Йошкар-Ола: Комитет Республики Марий Эл по делам архивов, Государственный архив Республики Марий Эл, администрация муниципального образования «Советский район», 2004. - 320 с. ил. С. 86.

Source: original
1920

== Мо лийын == 27 ага - Пеледыш пайрем икымше гана Йошкар Пеледыш пайрем лӱм дене Шернур илемыште эртаралтын. 4 кылме - Марий автоном областьым (МАО) ыштыме нерген увертарыме. == Кӧ шочын == 20 шорыкйол - В. И. Юшков, профессор. 19 пургыж - Яан Кросс, эстон писатель. 4 вӱдшор - Василий Ошкан, курыкмарий серызе, почеламутчо, 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. 13 ага - Варвара Тимофеевна Тимофеева, марий йылмызе, шанчызе, туныктышо, филологий шанче кандидат (1960), доцент (1963), «РСФСР калык туныктымашын отличникше» (1975). 23 ага - Семён Вишневский, марий серызе, почеламутчо, СССР Серызе-влак ушемын йыжъеҥже (1951), Марий АССР-ын Калык почеламутчыжо (1969), Марий АССР-ысе С.Г. Чавайн лӱмеш Кугыжаныш премийын лауреатше (1983), I степенян Ачамланде сар, Калык-влакын Келшымашышт да Йошкар Шӱдыр орден-влакын кавалерже, 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. 28 ага - Юрий Петров, руш серызе, почеламутчо, журналист, мер пашаеҥ, Марий АССР-ысе Кугыжаныш премийын лауреатше (1977), Марий АССР-ысе тӱвыран сулло пашаеҥже (1980). 8 сӱрем - Николай Кожаев, марий серызе, почеламутчо, журналист, Марий АССР-ысе тӱвыран сулло пашаеҥже (1976), 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. 12 сӱрем - Мария Георгина (Мария Александровна Георгина), марий серызе, шанчызе, йылмызе, драматург, филологий шанче кандидат (1952). 25 идым - Ялмарий Йыван, марий серызе, журналист, драматург, туныктышо, 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. 10 шыжа - Иван Светлов, курыкмарий серызе, почеламутчо, семлызе, 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. 12 кылме - М. М. Михайлова, Марий Элын калык артисткыже. 29 кылме - М. А. Зарецких, Совет Ушем Герой. 21 теле - Мария Евсеева (Мария Тимофеевна Евсеева), марий серызе, туныктышо. 23 теле - Павел Никифоров, курыкмарий серызе, 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.

Source: original
Иванов, Константин Анатольевич

Константин Иванов (Константин Анатольевич Иванов) (1973 сорла 10, РСФСР, Марий АССР, Йошкар-Ола) - марий балет артист, балет туныктышо, балетмейстер, мер пашаеҥ, Марий Эл Республикын сулло артистше (1998), Россий Федерацийын сулло артистше (2001), Марий Эл Республикын Калык артистше (2004), Марий Эл Республикысе И.С. Палантай лӱмеш Кугыжаныш премийын лауреатше (2005), Эрик Сапаев лӱмеш Марий кугыжаныш опер да балет театрын сылныквуйжо, Марий Эл Республикын Тӱвыра, савыктыш да калык паша шотышто министрже (2017), Марий Эл Республикысе театр пашаеҥ-влакын усталык ушемыштын вуйлатышыже (2021). == Илыш корныжо == Константин Иванов 1973 ийын сорла тылзын 10-шо кечынже кечын Марий АССР Йошкар-Олаште шочын. == Чап == Марий Эл Республикын сулло артистше (1998). Россий Федерацийын сулло артистше (2001). Марий Эл Республикын Калык артистше (2004). Марий Эл Республикысе И.С. Палантай лӱмеш Кугыжаныш премийын лауреатше (2005). «Марий Элыште суаплыклан» орден медаль (2017). == Кылвер-влак == Константин Анатольевич Иванов.(руш) Константин Иванов назначен министром культуры, печати и по делам национальностей Республики Марий Эл. (руш) == Литератур == Энциклопедия Республики Марий Эл - Йошкар-Ола, 2009. - 145 с. Марийская биографическая энциклопедия : 3849 имен в истории Марийского края и марийского народа / авт. и рук. проекта В. Мочаев. - Йошкар-Ола, 2007. С. 390.

Source: original
Степанов, Альберт Николаевич

Альберт Степанов (Альберт Николаевич Степанов) (1937 теле 10, Марий АССР, Морко кундем, Нурӱмбал ял - 12 пургыж 1967, Морко ола сынан посёлко) - марий серызе, почеламутчо, журналист, мурызо. == Илыш корныжо == Альберт Степанов 1937 ийын теле тылзын 10-шо кечынже Марий АССР Морко кундем Нурӱмбал ялеш кресаньык ешеш шочын. == Тӱҥ произведенийже-влак == Илыш кумыл : почеламут-вл. [Желание : стихи]. Йошкар-Ола, 1963. 44 с. Сур шинелян рвезылык : почеламут-вл. [Молодость в серой шинели : стихи]. Йошкар-Ола, 1966. 52 с. Ораде кече : ойлымаш // Ончыко. 1969. No 4. С. 95-98. Колымшо курым : почеламут-вл. [Двадцатый век : стихи]. Йошкар-Ола, 1970. 76 с. Шочмо ялем ; Моркышто кас ; Морко, Морко... ; Вашке-е-ем! ; Илыш ; Айста, каена ; Лум ; Шонымаш ; Авамлан ; Поэт мӧҥгыштӧ : почеламут-вл. // Кугарня. 1994. 7 янв. Шошо эртыш воктечем... : почеламут аршаш // Марий Эл. 1996. 20 дек. == Руш йылмыш кусарыме произведенийже-влак == Молодость ведет ; В разгаре осени ; Зима в степи ; Воробьи ; Лето : стихи / пер. А. Пряникова, В. Панова // На земле марийской. Йошкар-Ола, 1967. С. 121-128. В разгаре осени // Под этим красным солнышком. Таллин, 1977. С. 145. Журналист ; Весной ; Июль ; Лето : стихи / пер. В.Панова, С.Макарова//Дружба. Йошкар-Ола, 1982. С. 141 - 144. В разгаре осени ; Молодость зовет ; Журналист ; Весной ; Июль ; Лето : стихи // Соловьиный родник. Йошкар-Ола, 1984. С. 267-274. == Илышыже да творчествыже нерген литератур == Колумб В. Х. Поэт - салтак, поэт - патриот // Ончыко. 1970. No 1. С. 69-71. Исенеков В. Поэзий шулдырышто// Марий коммуна. 1970. 15 март. Писатели Марийской АССР : биобиблиогр. справочник. Йошкар- Ола, 1976. С. 264-265. Александров А. Кеҥеж йӱд // Марий коммуна. 1988. 19 июль. Галкин К. Ыле полмезе, кӧрандарыше рвезе // Ончыко. 1991. No 3. С. 103-113. Николаев С. Тичмаш муран Альберт Степанов // Мутын нелыже да ямдыже. Йошкар-Ола, 1993. С. 59-67. Галютин-Ялзак Ю. Толза Альбертын поэзий пайремышкыже! // Кугарня. 1994. 7 янв. Галютин Ю. Марий Элын ыле тыгай эргыже // Марий Эл. 2000. 1 июль. Манаева-Чеснокова С. Поиск новых форм авторского самовыражения в поэзии Альберта Степанова // Художественный мир современной марийской поэзии. Йошкар-Ола, 2004. С. 15-22. Регеж-Горохов В. Поэт веле огыл, эше - композитор! // Ончыко. 2006. No 11. С. 107-110. Егоров В. Йӱлен кайыш Почаншӱдырла // Марий Эл. 2007. 26 дек. Абукаев-Эмгак В. Сурт олмо - шарнымаш вер // Марий Эл. 2007. 1б окт. МБЭ. Йошкар-Ола, 2007. С. 347. == Литератур == Марийская биографическая энциклопедия : 3849 имен в истории Марийского края и марийского народа / авт. и рук. проекта В. Мочаев. - Йошкар-Ола, 2007. С. 347. Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник / сост.: А.Васинкин, В.Абукаев и др. - Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2008. - 752 с. С. 601-603.

Source: original