AlmaznayaGroza/cyrillic-language-classification huggingface dataset:
Ниислэлнүүдэй жагсаалта

Энэнь үндэһэнэй ниислэлнүүдэй жагсаалта юм, мүн нютаг дэбисхэр ба мэдэлдэ байдаг нютагнууд, ассоциацитай улас ба суверенитет нь арсалдаантай тусгаар бэшэ уласуудай ниислэлнүүдые оруулһан. Энэ жагсаалтада ороһон ниислэлнүүд нь уласхоорондын ISO 3166-1 стандартда жагсаагдаһан улас гү, али газар нютагтай холбоотой гү, али зүбшөөгдэһэн али зарим хубиин зүбшөөгдэһэн улас оронуудай жагсаалтада багтаһан ниислэлнүүд юм. Нэгэдэһэн Үндэһэтэнэй Байгуулга дахи тусгаар ба ажаглагша уласуудые тарган үзэгээр харуулба.

Source: original
Шэнэ шулуун зэбсэгэй хубисхал

Шэнэ шулуун зэбсэгэй хубисхал (неолитизаци) гээшэ шулуун зэбсэгэй үеын һүүл хахадта аншан суглуулагшын эдэй засагһаа таряан ажал ба мал ажахыда һуурилһан хүдөө ажахыда шэлжэлгэ юм. Археологиин мэдээсэлээр, ургамал амитадые гаршуулга 7­-8 газар нютагта өөрөө бэеэ даан болобо. Шэнэ шулуун зэбсэгэй хубисхалай эгээн эртын түб хадаа 10 мянган жэлэй урда гаршуулга эхилһэн Ойрохи Дунда юм. Газар зүйн хубида аласлагдамал хүн арад бэе бэеһээ хамааралгүйгөөр хүдөө ажахые хүгжүүлжэ эхилһэн. Эхинэй зохёон байгуулгатай хүдөө ажахы эрхэлжэ байһан мүр баруун урда Азида гү, али Месопатамиин үрэжэлтэй хэлтэгы һарада (ород: Плодородный полумесяц) олдодог. МЭҮ 9500 жэлэй урда фермернүүд тодорхой шэнжэ шанар бүхы хүнэһэнэй ногоониие һунгажа абан тарижа эхилэнхэй. Гэхыдээ энэһээ эртэ зэрлиг арбайе хэрэглэжэ байһан мүр байдагшье анханай найман үндэһэн хүдөө ажахын ургамалые хүн зон тарижа эхилхэһээ тиимэ үмэнэ бэшэ юм. Анханайхинь Эмер болон Ганса эбэртэ буудай, дараагаарынь арбай, горох, сэбэг зарма, эһэһэн буурсаг, нут, флакс зэргэ ургамалнуудые тарижа эхилһэн байна.

Source: original
Үүдэн

Үүдэн - орохо гарахын тула ханада зорюута үлөөгдэһэн зай болон тэрэниие хаадаг хаалта. Һэеы гэрнүүд хоёр янзын үүдэтэй байһан гэжэ тэмдэглэхэ хэрэгтэй. Урда сагта гэрэй үүдэ һэеыгээрнь хэдэг байһан һаа, һүүлэй үедэ модоор хэдэг болоһон байна. Энээниие Л. Линховоин агын буряадуудай һуудал байдал тухай бэшэхэдээ, 1910-1915 онуудаар агын буряадуудай һэеы гэр һэеыгээр хэһэн һэхэгдэдэг үүдэтэй байһан гэжэ гэршэлнэ. == Мүн үзэхэ == Гэр Хана Шала

Source: original
Франц Кафка

Франц Кафка - (герман: Franz Kafka, 1883 оной долодугаар һарын 3-нд Прага хотодо түрэжэ 1924 оной зургадугаар һарын 3-нд Клостернойбург хотоноо наһа бараһан) Германи хэлэтэн үргэлжэлэһэн үгын зохёолшо. == Намтар == Чехиин Прага хотоноо худалдаашан еврей гэр бүлэдэ түрэһэн. Эхэнь эрдэмтэ раввин гаралтай, эсэгэнь мал нидалагшын хүбүүн байгаа. Эсэгэнь наһанай эсэстэ хүрэнгэжэһэн болоод хубиин дэлгүүрэй эзэн болоһон юм. Амидаралынь дээшэлһэниинь соёл болбосорол багатай энэ хүниие бэеэ тооһон, зүдхүү нэгэн болгон хубиргаһан бололтой. Ушарынь Кафка эсэгынхээ тухай Эсэгэдээ бэшэһэн захидалдаа (1919) таагүй зүйлнүүд бэшэһэн байдаг. Тухайлбал: "Та намайе амархан мохоожо, надад уйдхар гуниг, дотоодо зүршэлһөө өөр юушье үлдээгээгүй. Та бидэ хоёр тулалдажа байраа эзэлһэн, өөртөө этигэһэн, зоригтой, шадал тэнхээтэй дайсад шэнгил байһан. Харамсалтайяа... Бэе бэеэ ойлгожо, нэгэнь нүгөөдөө хүсэн тэнхээ һэлбэжэ шадаагүйн шалтагаан юундаа байдагые би мэдэхэгүй юм. Магадгүй та минии хамагай эмзэг нандин зүйлдэ хайша яайша хандажа, түүгээрээ өөрһөө холдуулһан байха." гэхэшэлэн эсэгынхээ хархис догшин байһаные элирүүлэхын зэрэгсээ өөрынхөө дотоодо сэдьхэл бодолоо нээн гаргажа табиһан юм. Харамсалтайнь энэ захидал эсэгтэнь хүрээгүй юм байна. Кафка гимнази һургуулиие түгэсээд 1901-1905 ондо Прагада хуули зүйн ангида һуралсажа байхадаа уралигай түүхэ, германи хэлэн шэнжэлэлээр лекф дабхар сонсожо, 1907 ондо хубиин даатгалай компанида ажалда оробо. 1908 онһоо мэргэжэлээ дээшлүүлээд үйлэдбэриин осолһоо хамгаалха даатгалай газарта алба хашаха болоһон байна. 1917 ондо уушханай сүрьеэгээр үбдэжэ, 1922 ондо тэтгэбэритэ гараа. 1923 ондо багаһаа хүсэжэ мүрөөдэжэ байһан "орголтоо" хэжэ Берлиндэ ошоод сүлөөтэ зохёолшын журамаар һуугаа. Удалгүй бэень муудажа, уламаар 1924 оной 6 һарын 3-да Венын ойролсоохо Кирленг һувилалай газар наһа бараа. Тэрэбээр хэзээшье гэрлэжэ байгаагүй ажа.

Source: original
Лодзь

Лодзь (польшоор Łódź [wut͡ɕ] [wut͡ɕ] - «онгосо») - Польшын эгээн томо хотонуудай нэгэн. Гүрэнэйнгөө түб хэһэгтэ, Варшаваһаа баруун-урда зүг тиишэ 120 км зайда байрлажа, сахим ажаүйлэдбэриин томо түб юм. XIII зуун жэлдэ байгуулагдаһан, 1423 онһоо хотын зэргэтэй юм. 1999 онһоо хойшо Лодзь хадаа - Лодзиин можын засаг захиргаанай түб ба эгээн томо хото. Хотын ажаһуугшадай тоо 698 мянган хүн байгаад аажамаар хороогдожо байна (1988 ондо - 854 мянган хүн). 1990-ээд онуудта Лодзь Варшавын һүүлдэ Польшын хоёрдохи томо хото байһаншье һаа, 2000-аад онуудта Краковой һүүлдэ жагсана. 1940-1944 оной хоорондо Германиин эзэмдэлгын үеэр тус хото Дэлхэйн нэгэдүгээр дайнай герман жанжан Карл Лицманай нэрэмжээр Лицманштадт гэжэ нэрлэһэн байгаа. Тэрэ үедэ Лодзьто томо еврейн гетто байгаа. 1945-1948 онуудта Варшава һүйрэһэн ушарһаа Лодзь Польшын ниислэл хотын үүргые дүүргэһэн байгаа. == Түүхэ == 1332 он - Lodzia гэһэн һуурин түрүүшынхиеэ дурдаһан байна. 1423 он - Владислав Ягайло хаанай зарлигаар хотын эрхэтэй болобо. 1820 он - Константин Павловичай зарлигаар фабрикын хото боложо, 1821 ондо Нове-Място дабуунай ажаүйлэдбэри байгуулһан. 1865 он - Лодзьһоо Колюшки хүрэтэр түмэр зам барижа эхилһэн, 1865 ондо үйлэ ажаллалгада оруулба. 1887 он - 1940 ондо нацистуудай галдаһан синагого сүмэ баригдаба. 1888 он - түрүүшын театр бии болобо. 1914 он - Дэлхэйн нэгэдүгээр дайнай түрүүшын һарануудта герман ба ород сэрэгүүдэй хоорондо Лодзиин байлдаан. 1919 он - Антоний Каменский ударидаһан Лодзиин можо бии болобо. 1939 год - Лодзь нацистуудай эзэмдэжэ Лицманштадт дахин нэрлэгдэбэ. 1945 оной 1 һарын 18 - Улаан Армиин эзэмдэһэн. == Эхэ һорболжо == Лодзь // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). - СПб., 1890-1907. «Łódź. Путеводитель по Лодзи». Изд.: «POLSKA - Польская Туристическая Организация в Москве». Łódź. 2006. Ришард Бониславски (Ryszard Bonisławski). Статья «Знаете ли Вы, что...» /«Достопримечательности Лодзи»/. «ŁÓDŹ. Достопримечательности Лодзи.» (Текст: Ryszard Bonisławski, Justyna Jedlińska.)"POLSKA - Польская Туристическая Организация в Москве".

Source: original
Лата хэлэн

Лата хэлэн (лат. lingua latīna) - итаалиин хэлэнүүдэй латин-фалиск таһагай хэлэн. Мүнөө хадаа үхэнхэй хэлэн. Дэлхэйн эгээ хуушан бэшэгтэй (Энэдхэг-Европын) хэлэнүүдэй нэгэн. Үхэнхэй хэлэншье хадаа, мүнөө үедэ Ватикан хото-гүрэнэй, Христосой шажанай католигуудай (Римэй абын - лат. Papa) болон Мальтын орденой албан ёһоной хэлэн болоно юм. Урда үедэ латин хэлэн Римэй Эзэнтэ Уласай (лат. Imperium Romanum) албан ёһоной хэлэн байгаа юм. Урда Европын хэлэнүүд (Франц, Испан, Италиин, Португал болон бусад хэлэнүүд) латин хэлэнһээ гараһан юм, али түрэл хэлэн болоно. Бусад Европын хэлэнүүдэй үгэнүүд ехынхидээ латин хэлэнһээ үндэһөө абана. Латин үзэглэл хадаа бүхы Европын үзэглэлүүдэй үндэһэ-һуури болоһон байна.

Source: original
Виктор Цой

Загбар:Orphan Ви́ктор Ро́бертович Цой (, ород: Виктор Робертович Цой; 1962 оной 6 һарын 21 - 1990 оной 8 һарын 15) - солонгос яһатай Зүблэлтын рок-дуушан, хүгжэмэй зохёогшо, зүжэгшэн юм. "Кино" хамталигые үүсхэн зохёон байгуулагша, ахалагша байгаа. Мүн хэдэ хэдэн кинодо тоглоһон (Игла, Асса) юм. 1962 оной 6 һарын 21 Санкт-Петербург хотодо түрэһэн болон 1990 оной 8 һарын 15 Латви уласта наhа бараhан. === Би hуулгаха модо === Би hуулгаха модо Би hуулгаха модо Би мэдэхэ - минии модо соо энэ хото бү амидарха hаяхан. Би мэдэхэ - минии модо соо энэ хото усадхалга. Ба би олон өөрын саг үе үдэшэхэ зэргэлээд тай тэрэ. Намда олон бусад хэхэ хашарааха. Намда тухайлха - энэ минии гэр. Намда тухайлха - энэ минии хани нүхэр. Би hуулгаха модо Би hуулгаха модо Би мэдээхэ - минии модо үглөөдэрэй шадаха хухалха үхиб. Би мэдээхэ - минии модо түргөөр орхихо намайг надад. Болон хэдыдэ тэрэ энд, би хододоо зэргэлээд тай тэрэ. Намда тай тэрэ баяр, намда тай тэрэ үбдэхэ. Намда тухайлха - энэ минии эб найрамдал. Намда тухайлха - энэ минии хүү хөбуун. Би hуулгаха модо Би hуулгаха модо == Зурагай цомог == Памятникууд == Холбооһон == Первая стена В. Цоя в цифровом формате Архивировалһан 20 долоо һара 2014 оной. Биография Виктора Цоя на Peoples.ru Статья об актёрских работах Виктора Цоя и видеосъемках группы «Кино» Архивировалһан 16 нэгэ һара 2009 оной. Интервью Виктора Цоя на YouTube Перевод воспоминаний Жоэля Бастенера о Викторе Цое Последнее лето Виктора Цоя Памятник на месте гибели В.Цоя на Google Street View Фильм Первого канала «Цой - "Кино“» к 50-летию Виктора Цоя (премьера раритетной песни «Атаман») (видео) Фан-клуб Виктора Цоя "Камчатка": коллекционирование по любви

Source: original
Уран шүлэг

Шүлэг (ᠰᠢᠯᠦᠭ, самгардяар श्लोक, śloka) гү, али найраг (ᠨᠠᠶᠢᠷᠠᠭ) - үгые айзамда тохируулжа, бадаглан бэшэһэн уран зохёолой нэгэ хэлбэри юм. Шүлэг найраг ба уран зохёол - уран үгэ зохёон байгуулха арга замаар ба бадагланаар илгаатай удха зохёолой үндэһэн хоёр түрэл юм. Шүлэг найраг хэлэнэй дээдэ зэргээр ашаглаха болон шэнэ шүлэг найрагай дүрсэ бии болгохо хангадаг хэлэнэй уралиг мүн. ЮНЕСКО-гой гушадахи хуралдаан 1999 оной гурбадугаар һарын 21 шиидбэри дээрэ (2000 онһоо хойшо) жэл бүри тэмдэглэжэ Дэлхэйн найрагай үдэр байгуулһан. Гильгамешэй үльгэр Илиада Махабхарата Шахнамэ

Source: original
III Чарльз

III Чарльз (англи: Charles Philip Arthur George; 1948 оной 11 һарын 14-дэ түрэһэн) 2022 онһоо хааншалдаг Виндзор обогой Ехэ Британиин болон 14 ондоо гүрэнүүдэй хаан. Ехэ Британиин Зэбсэгтэ хүсэнэй юрэнхы командалагша, Англиин сүмын толгойлогшо, Британиин хамтын нүхэрлэлэй толгойлогшо. Австрали, Антигуа ба Барбуда, Баһамын аралнууд, Белиз, Гренада, Канада, Шэнэ Зеланд, Папуа Шэнэ Гвиней, Сент-Винсент ба Гренадинууд, Сент-Китс ба Невис, Сент-Люси, Соломоной аралнууд, Тувалу, Ямайка гэжэ арбан дүрбэн бэеэ дааһан уласуудай хаан.

Source: original
Абяан

Абяан (ᠠᠪᠢᠶ᠎ᠠ) - гэдэг ямар нэгэн оршондо (ехэбшэлэн агаарта) тархадаг долгин юм. Амплитуда ба долгиной хэлбэлзэлэй хурдан (хэлбэлзэлэй спектр) хоёроор ехэбхэлэн хэмжэдэг. Амплитуда гэдэгынь тухайн абяанай шанга шууд нүлөөлдэг. Долгиной хэлбэлзэлэй хурданиинь тахайн абяанай нарин үнгэ нам үнгэ гэжэ илгахада нүлөөлдэг. Абяаниие байгаалиин ба хэмэл гэжэ хоёр анги хубаажа үзэжэ болоно. Байгаалиин абяа хада саг хусанай турша байнга хубилагдажа байдаг. Харин хэмэл абяа бол статик шанартай байдаг. Жэшээнь Saw гү, али хюрөө хэлбэриин, Sine гү, али синус, triangle гү, али гурбалжан хэлбэриин долгинуудые үндэһэн хэлбэреэр ашаглаха, болбол холихо зэргээр үндэһэн абяанаа гаргажа абадаг. Хүнэй шэхэн 20 герцһээ 20 000 герцын (20 килогерц) хоорондо шагнаха боломжотой.

Source: original
Джакарта

Джакарта (индонезяар Jakarta), Ява аралда оршодог Индонезиин ниислэл. 10 075 мянган ажаһуугшадтай (2014). Тээбэриин уулзабари; Явын хушуудахи Танджунгприок далайн аванпорт (жэлдэ 15 сая тонно үлүү ашаанай эрьесэтэй). Ниидэхэ онгосын буудал. Каучугай сэбэршүүлгэ, хүнэһэнэй, бүдэй, гуталай ажаүйлэдбэри, металл эдлэл үйлэдбэрилгэ ба машина бүтээлгэ. Дээдэ һургуули. Уран зурагай галерей, Джакартын музей. XVI зуунда Сундакелапа гэжэ нэрэтэй, 1527 онһоо - Джаякерта; XVII зуунай эхиндэ голландшуудай усадхагдаһан. 1619 голландшуудай Батави бэхилэлтэ байгуулагдаһан. 1621 ондо бэхилэлтын тойрон оршодог хото эжэл нэрэтэй байгаа. XVII зуунда эндэ Индонези тусгаар тогтононхой. 1949 ондо Батави дахин Джакарта гэжэ нэрлэһэн. Түүхын сүмын дэбисхэртэнь - һубагууд, XVII-XVIII зуунай байшанууд, Пенангай хаалга, Португалай церковь сүмэ (XVII зуун).

Source: original
Австри

Австри (Остеррайх) - Европын улас болон орон. Ниислэл хото - Венэ. Бүгэдэ Найрамдаха Австри Улас (герман: Republik Österreich, "Österreich" [ˈøːstəˌʁaɪç], дуудалга - Өстагайш) - түб Европын 8,5 миллион ажаһуугшатай далайда гаралгагүй улас. Хойто талаараа Германи, Чехи, зүүн талаараа Словаки, Унгар, урд талаараа Словени, Итали, баруун талаараа Швейцари, Лихтенштейн гэһэн найман уластай газараар хилэлэдэг. Дунай мүрэнэй эрьедэ байха Венэ нэрэтэй ниислэл хототой. Оршон үеын Австриин түүхэ 9-р зуунда дээдэ, доодо Австриин нютаг дэбисхэр дээрэ хүн зон ургаха үеэһээ эхилһэн байна. 996 ондо "Остаррихи" (Ostarrichi) гэдэг нэрэ албан ёһоной бэшэгтэй тэмдэглэгдэн үлдэбэ. Энэ үгэ мүнөө Оостеррайх (Österreich) болотороо хубилһан байба. Австри - парламентын засаглалтай түлөөлэлэй арадшалһан системэтэй болоод юһэн холбооной можотой. Мүн мүнхэдөө түб сахиха байдалые (хэзээшье нейтральна байха) тунхаглаһан зургаан Европын ороной нэгэ болоод Үндэһэн хуулидань тиигэжэ заагдаһан байдаг үсөөн оронуудай нэгэ юм. 1955 онһоо НҮБ, 1995 онһоо Европын холбооной гэшүүн байна. == Холбооһон == Энэ хуудаһан Австри гэһэн Викимедиа сангай ангилал холбооһотой. oesterreich.com (герм)

Source: original
Швейцари

Швейцари (герман: Schweiz, француз: Suisse, итальян: Svizzera, ромш. Svizra) - Түб Европын улас, албан ёһоор Холбоотой Швейцари Улас (лата: Confoederatio Helvetica ушар тус ороной ISO-гай уласай кодынь CH ба CHE) бол баруун Европодо байрлаха 7.5 сая хүн зонтой, 41,285 км² газар нютагтай, далайда гаралгагүй орон юм. Швейцаринь 26 уласһаа бүридэһэн холбооной бүгэдэ найрамдаха улас болон эдыгээр уласуудые өөрөөр баһа кантон гэжэ нэрлэдэг. Берн хото бол Холбооной уласай засагай газар байрлаха хото болон де факто ниислэл хотонь юм. Энэ ороной эдэй засагай түбүүдиинь Женева ба Цюрих хотууд болоно. Швейцари бол дэлхэйн хамагай баян оронуудай нэгэ мүн. Швейцари улас Германи, Франци, Итали, Австри ба Лихтенштейн уласуудтай хилэлдэг. Швейцаринь олон хэлэтэй улас болон герман, франци, итали, руманш гэһэн дүрбэн хэлые үндэһэнэй хэлэн гэжэ үзэдэг. Хэрэглээнэй түбшэндэ англи хэлэн нэлээд түгээмэл тархаһан. Швейцари улас түбые сахиха эртэнэй уламжалалтай болон 1815 онһоо хойшо дайнда ороогүй. Эндэ Олон Уласай Улаан Загалмайн Ниигэмлэг, Дэлхэйн Худалдаанай Байгуулалга, НҮБ-ын Европо дахи хоёр түб офис байрладаг. Швейцариин латин нэрэ гү, али Confoederatio Helvetica гэдэгиинь Альпуудай бүһэ нютагта амидаржа байһан эртэнэй кельт гаралтай хельвет аймагай нэрэһээ гаралтай юм. Швейцари уласай байгуулагдаһан огноог уламжалал ёһоор 1291 оной 8 һарын 1 гэжэ үзэдэг ушар энэ үдэрые үндэһэнэй баярын үдэр хэмээн тэмдэглэдэг. Уласай ехэ хотонууд: Берн, Базель, Лозанна, Цюрих, Женева. == Холбооһон == Энэ хуудаһан Швейцари гэһэн Викимедиа сангай ангилал холбооһотой. Засагай газар The Federal Authorities of the Swiss Confederation Chief of State and Cabinet Members Архивировалһан 14 нэгэ һара 2009 оной. Swissworld.org, Switzerland's information portal Архивировалһан 26 зургаа һара 2004 оной. Swiss Statistics, official website of the Swiss Federal Statistical Office Зүүлтэ Switzerland entry at Encyclopaedia Britannica Switzerland at UCB Libraries GovPubs Газар зүй Federal Office of Topography Архивировалһан 12 арба һара 2014 оной. Searchable interactive map (search.ch) Туризм MySwitzerland.com, official website of Switzerland Tourism Түүхэ Historical Dictionary of Switzerland History of Switzerland Мэдээсэл Neue Zьrcher Zeitung, a Swiss daily newspaper Le Temps, a Swiss daily newspaper Corriere Del Ticino, a Swiss daily newspaper swissinfo.ch, Swiss News - Worldwide expatinch.com, Swiss media resources page Архивировалһан 17 юһэ һара 2012 оной. Болбосорол The Swiss School System Swiss Universities Handbook Архивировалһан 23 дүрбэ һара 2013 оной. Universities in Switzerland sieps.ch Архивировалһан 21 дүрбэ һара 2021 оной. Information Services on Swiss Private Schools and Universities Шэнжэлхэ ухаан, технологи The Swiss Portal for Research and Innovation State Secretariat for Education and Research, SER The Swiss National Science Foundation Архивировалһан 29 долоо һара 2013 оной. CTI, Commission for Technology and Innovation

Source: original
Буряа һуурин

Буряа (ород: Буря) - Оросой холбоото уласай Эрхүүгэй можын Зэмэ аймагай Бурин сельсоведай засагай захиргаанай түб. == Нэрэ == Бии дүрбэн тухайлууд: Буряадай буури Тюргын бури - шэрэнги Тюргын бёрё - шоно Эвенкил бира - гол, мүрэн == Түүхэ == Һуурин 1680 он байгуулагдаба. 1762 оной хүрэтэр - буряад тосхон байгаа. 1762 ондо ородой хасаг Константинов ерээд газарай зураг зураа. Ородой эзэн хатан хаан II Екатерина Бурин дайда Константиновта бэлэглээ. Константиновай аша гуша хатанай үгэһэн эзэмдэлгын захиралтые гээбэ. Тирский, Шиверский, Ступин гэхэ мэтэ ондоо хасагууд Буряда нүүжэ ерэбэ. == Хүн зон == 2012 он: 217 хүн.

Source: original
Нуур

Нуур (ᠨᠠᠭᠤᠷ) - гэдэгынь далайтай холбодоггүй, далайһаа холо оршохо, бүхэлдээ газараар хүреэлэгдэһэн ехэ уһан юм. Нуур янза бүриин хэлбэритэй, дабһатай, дабһагүй уһата (тунгалаг) гэхэ хоёр хэлбэритэй болоод сөөрэмһөө томо болон гүн байдагаараа илгаатай юм. Нуур хуурай газараар хүреэлэгдэһэн ехэ хэмжээнэй тогтомол уһан; багахан хэмжээнэй тогтомол уһан юм. Нуурнуудынь ехэбшэлэн уулархаг нютагта, хабсалда тогтоһон хэлбэритэй байдаг гү, али эхэ газарай нам доро газарнуудта голнуудаар тэжээгдэн бии болгодог. Дэлхэй дээрэхи ехэнхи нуур һүүлшын Мүльһэн галабай дараа уһа татаралтын гуунһаа шалтагаалан бии болгоһон байдаг. == Дэлхэйдэ суутай нуур == Дэлхэйдэ олон нуур байха болобошье зарим дурдууштай нуурнуудые доро тайлбарилбал: Каспиин тэнгис - хамагай ехэ эзлэхүүнтэй (23,600 км³), гадаргаар хамагай томо (394,299 км²). Байгал нуур - эгээн гүнзэгы (1,637 м). Танганьика нуур - эгээн ута һунаһан гадаргатай (660 км). Титикака нуур - эгээн үндэртэ оршодог томохон (далайн нюрууһаа дээшэ 3,812 м). Үхэһэн тэнгис - эгээн нам доро оршодог (далайн нюрууһаа доошо 418 м). == Дэлхэйн томохон нуур == Нуурай ниитэ талмай дэлхэйн гадаргын 1,8 %-тай тэнсэнэ (ойролсоогоор 2,7 сая км²). == Мүн үзэхэ == Тэнгис Далай Гол мүрэн

Source: original
Карачи

Карачи (урдугаар کراچی‎‎, синдхеэр ڪراچي‎‎), Инд мүрэнэй адагта байрладаг Пакистанай эгээн томо хото ба шухала эдэй засагай түб, Синд можын засаг захиргаанай түб. 13 205 мянган ажаһуугшадтай (1981). Уласхоорондын ниидэхэ онгосын буудал. Карачи ба тойрондо (гүрэнэй ажаүйлэдбэриин хахад оршом) хүбэн-саарһан, хүнэһэнэй, химиин, түмэр эдлэл болбосоруулха, машина бүтээлгэ, газарай тоһо болбосоруулха ажаүйлэдбэри; түмэрлиг, онгосо заһалга. Атомой сахилгаанай станци. Ехэ һургуули. Пакистанай үндэһэтэнэй музей. Карачи XVIII зуунда бии болобо.

Source: original
Эжэл мүрэн

Эжэл мүрэн (ᠢᠵᠢᠯ ᠮᠦᠷᠡᠨ, Татар: Идел, ород: Волга) - Европын хамагай ута, арбин уһатай мүрэн юм. Валдай үндэрлигһээ (347 м) эхин абажа Ород ороной Европо түбида харьяалагдадаг талаар зүүн урагша шэглэн 3530 км (бүри эхинэй горхи булгаһаа тоособол - 3690 км) газар аласуур тахиин урдажа Каспиин тэнгистэ (-28 м) шудхадаг. Мүрэнэй адагиин үргэн һадраанай ехэнхи бэень ОХУ-да, зүүн үзүүрэй багахан хэһэгиинь Казахстанай нютаг гэжэ харьяалагдадаг. == Газарзүй == Эжэл мүрэниинь Москва, Санкт-Петербург хотуудай дунда далайн түбшэнһээ дээшэ 225 м үндэртэ оршохо Валдайн толгодоһоо эхэ абан баруун зүг уруу Стерж нуур, Тверь, Дубна, Рыбинск, Ярославль, Доодо Новгород, Казань зэргэ хотуудаар урдана. Тэндэһээ үмэнэ зүг уруу эргэжэ Ульяновск, Тольятти, Самара, Саратов,Волгоград хотуудые үнгэржэ Каспиин тэнгистэ шудхадаг. Эжэл мүрэн олон һалаа голтойеһоо томохондо тоосогдохонь Кама, Ока, Ветлуга, Сура гэхэ мэтэ болоно. Эдэгээр болон бусад олон жаахан голнууд ниилэн Эжэл мүрэнэй һаба газарые бүридүүлхэ ба ОХУ-ай хамагай хүн зоной нягтаралтай газаруудай уһаар хангадаг байна. Эжэл мүрэнэй бэлшээри 160 км хүрэтэр урта үргэлжэлхэ ба хотон, фламинго шубууд, бадма сэсэг зэргые хаража болохо ганса мүрэн юм. Жэл болгон Эжэл мүрэниинь 3 һарын турша хүлдэдэг. == Түүхэн баримтууд == Эжэл мүрэниинь дундада зуунай үедэ Алтан ордоной Монгол Уласай түбэлэрһэн нэгэ гол бүһэ нютаг байгаа. Эжэл мүрэнэй эрье хүбөөдэ Алтан ордоной уласай ниислэл болохо Сарай Бата болон Сарай Бэрхэ хотонуудай туури мүнөө хүрэтэр хадагалагдан үлэһэн байдаг.

Source: original
Ижевск

Ижевск (удмуртаар Иж, Ижкар, ород: Ижевск; 1984-1987 оной хоорондо - Устинов нэрэтэй), Оросой холбоото уласай хото, Удмурти Уласай ниислэл, Иж мүрэн Кама мүрэндэ шудхажа ородог үзүүрһөө 40 км зайда оршоно. Түмэр замай уулзабари. 642 мянган ажаһуугшадтай (2015). Машина бүтээлгэ ба металл эдлэл үйлэдбэри, энэ тоодо «Ижмаш» үйлэдбэриин холбоо (автомашина, мотоцикл, агнууриин буу, станок гэхэ мэтэ), «Ижнефтемаш» үйлэдбэри, радиоүйлэдбэри, «Ижсталь» үйлэдбэриин холбоо гэхэ мэтэ. Хүнгэн, хүнэһэнэй ажаүйлэдбэри. 4 дээдэ һургуули (энэ тоодо Удмуртиин гүрэнэй ехэ һургуули), 4 театрнууд, музейнууд: уран һайханай, нютаг орон шэнжэлгын музей. 1760 ондо Ижевский Завод нэрэтэй үйлэдбэриин һууряар байгуулагданхай, 1918 ондо хото болонхой. 1921 онһоо хойшо Вотяк автономито тойрогой (1932 онһоо Удмуртын АТ, 1934 онһоо Удмуртын АССР) засаг захиргаанай түб.

Source: original
Майкл Джексон

Майкл Джексон (1958 оной 8 һарын 29 - 2009 оной 6 һарын 25) - Америкын дуушан, дуу зохёогшо, хатаршан, буян үйлэдэгшэ. Тэрэ түүхэдэ эгээл ехэ, нүлөө бүхы хүгжэмэй уран бүтээлшэдэй нэгэн гэжэ тоосогдодог. Дүрбэн арбаад жэлэй туршада хүгжэм, хатар, модо заншалда оруулһан хубитань, олондо мэдээжэ болоһон хубиин амидаралынь тэрэниие ниитэ соёлой дэлхэйн хүн болгоһон юм. Джексон олон хүгжэмэй жанрын уран бүтээлшэдтэ нүлөө үзүүлһэн байна. Тайзан болон видео тоглолтонуудаар тэрэ «һарын хатар», «робот» гэхэ мэтэ орёо хатарай хүдэлөөнүүдые дэлгэрүүлһэн байна. Тэрэ түүхэдэ эгээл олон шагналда хүртэһэн хубиин хүгжэмэй уран бүтээлшэ юм. Нүлөөтэй, алдар суутай байһанһаа боложо тэрэ «Эстрадын хаан» гэжэ алдаршаһан юм.

Source: original
Һагба (гараг)

Һагба гү, али Лхагба гараг (түбэдөөр ལྷག་པ།; тэмдэг: ) - наранай аймаг дахи наранда хамагай ойрохон, хамагай бишыхан, халуунаараа хоёрто (хамагай халууниинь Баасан гараг) орохо гараг юм. Гадаргуунь тогоонуудаар бүрихэгдэһэн тула һаратай адлихан харагдадаг. Үдэрынь маша халуун, һүнинь маша хүйтэн. Уг гарагынь наранай системэ дотороо хамагай бишыханиинь юм. Наранда хамагай ойрохон ушар Нараные маша хурдан тойродог. Түүн дээрэхи нэгэ жэлынь 88 үдэр үргэлжэлнэ. Мүн тэнхэлэгээ тойрон маш удаан эргэлдэдэг ушарһаа тэндэ наран жаргахаһаа дараагай наран жаргалта хүрэтэрхи хоногынь Дэлхэйн 176 үдэртэй тэнсэдэг. Мүн нягта ехэтэйгээрээ Дэлхэйн дараа ороно. Гарагай бүтэсэдэ нягта ехэтэй түмэр ехээр агуулагдадаг. Гэбэшье суранзан орониинь һула байдаг. Һагба гараг дээрэ оршоһон хоёр лэ сансарын хүлэг байха ба үүнэй эхинэйхи болохо Маринер 10 1974-с 1975 он хүрэтэр гадаргын 45%-г шудалһан бол 2008 оной 1 һарын 14-нда ошоһон MESSENGER хүлэгиинь дахин 30%-е шудалба. MESSENGER хүлэгиинь 2009 ондо дахин Һагбада ойротожо, 2011 ондо орбитада орохо юм байна. Һагба гарагые оложо харахад хэсүү байдагынь түүнэй хэмжээтэй холбоонгүй харин түүнэй Наранда ойрохон байдагһаа болодог. Иимэдэ түүные наран жаргаһанһаа хойшо болон наран мандахаһаа үмэнэхи богони хугасаанда ажаглаха боломжотой. Гарагай ород нэрэ болохо Меркурий Римэй бурхадай хоорондо мэдээ зөөдэг байһан далабшатай элшэн Меркуриин нэрэһээ гаралтай. Меркури бурханиинь Эртэнэй Грекэй Херместэй дүйсэхэ болоод иинхүү Һагба гарагай тэмдэгиинь Хермесэй кадуцей гү, али һабаа болоно. Хитад, Солонгос, Япон болон Вьетнамай домогуудта Һагба гарагые уһан одон гэжэ нэрэлдэг. == Холбооһон == Энэ хуудаһан Һагба (гараг) гэһэн Викимедиа сангай ангилал холбооһотой. Һагба - About Space НАСА-гийн дарсан Һагба гарагай түүбэр зураг

Source: original