AlmaznayaGroza/cyrillic-language-classification huggingface dataset:
Атсетон

АТСЕТÓН (CH3COCH3, диметилкетон, кетони сода) - моеи беранг, бӯйи хос дорад, ҳарорати ҷӯшишаш 56,2°С, ҳарорати гудозиш -94,9°С, зичиаш 790,8 кг/м3. Дар об, спирт ва эфир нағз ҳал мешавад. Атсетон хосияти кетонҳоро дошта, оксим, семикарбазон, 2,4 - динитрофенилгидразон, оксинитрил ва ғайра ҳосил мекунад. Оксинитрил барои истеҳсоли шишаи органикӣ - полиметилметакрилат истифода мегардад. Атсетон дар таркиби маҳсули буғронии хушки чӯб мавҷуд аст. Ҳангоми аз карбонати барийи тафсон гузарондани буғи кислотаи атсетат бо миқдори зиёд ҳосил мешавад. Дар саноат онро бо роҳи аз карбонати сери тафсон борҳо гузарондани буғи кислотаи атсетат, ҳамчунин бо роҳи деҳидрогенонии спирти изопропил (ба сифати катализатор порчаи биринҷӣ истифода мешавад) истеҳсол мекунанд. Бо роҳи таҷзияи бактериявии карбоҳидратҳо (крахмал, декетрин, малтоза) ҳосил кардани он низ маълум аст. Зери таъсири Bacterium atcetoaethylicum аз крахмал 10-30% спирт ва 6-10% атсетон ба даст оварда мешавад. Ҳангоми таъсири Bacillus macerans аз крахмал ба миқдори зиёд атсетон ҳосил мегардад. Усули асосии ба даст овардани атсетон ҳидрататсияи пропилен ва оксидонии минбаъдаи спирти изопропили ҳосилшуда мебошад. Атсетонро дар пешоби беморони касалии қанд (диабет) ошкор мекунанд. Аз атсетон бо таъсири хлор ё йод ва ишқор хлороформ ва йодоформ ҳосил кардан мумкин аст. СН3СОСН3 + ЗСl2 + 4 КОН → →СН3СООК + СНСl3 + 3KC1 + ЗН2О Атсетон ашё барои синтези доруи хобовар - сулфонал мебошад. Барои ин атсетонро бо этилмеркаптан пайваст намуда, сипас меркаптоли ҳосилшударо бо перманганати калий оксид мекунанд. Атсетон бо хлороформ пайваст шуда, моддаи антисептикӣ - хлорэтон (СН3)2С(ОН)ССl3 ҳосил мекунад. Ҳангоми гарм кардан (~700°С), Атсетон ба кетон СН2= С=О табдил меёбад. атсетон чун ҳалкунанда (хусусан барои нитро- ва атсетилселюлоза) ва ашёи хом барои истеҳсоли кетон, хлороформ, йодоформ, сулфонал, хлорэтон, изопрен, эфирҳои кислотаи метакрилат ва ғайра истифода мешавад. == Эзоҳ == Крамаренко В. Ф. Токсикологическая химия. Киев, 1990; Физер П., Физер М. Органическая химия. Москва, 2009.

Source: original
Воқеъоти Оламгирӣ

«Воқеъоти Оламгирӣ» (форсӣ: واقعات عالمگیری‎) - асари таърихнигор ва шоири форсизабони Ҳиндустон Оқилхони Хофӣ (1614-96), ки ба султон Аврангзеби Оламгир (1658-1707) бахшида шудааст. Бо сабаби зикр нагардидани номи муаллиф дар «Воқеъоти Оламгирӣ» дар маъхазҳои таърихӣ бо номҳои «Ҳолоти Оламгирӣ», «Вақоеи Оламгирӣ», «Зафарномаи Оламгирӣ» ва «Иқболномаи Оламгирӣ» ёд мешавад. Муаллиф тақр. 50 соли ҳаёташро ҳамроҳ бо Аврангзеб гузаронида, «Воқеъоти Оламгирӣ»-ро дар асоси мушоҳида ва хотироти шахсиаш аз давраи дӯстиаш бо шоҳзода Аврангзеб то замони ҳокими ш. Деҳлӣ буданаш таълиф намудааст (1663). «Воқеъоти Оламгирӣ» тартиб ва танзиме хоссе надошта, бе муқаддима бо мадҳи Аврангзеб оғоз мешавад. Аз рӯйи тарҳи нигориш «Воқеъоти Оламгирӣ» ба ду қисм тақсим мешавад: давраи волии Дакан будани Аврангзеб (1636-1658) ва панҷ соли салтанати Аврангзеб (1658-63). Қисмати аввал таҳти унвонҳои хос ва қисмати дуввуми «Воқеъоти Оламгирӣ» ба тартиби солнома таълиф ёфтааст. «Воқеъоти Оламгирӣ» барои омӯзиши муборизаҳои ҳокимиятхоҳии шоҳзодагон Шуҷоъ, Дорошукӯҳ, Аврангзеб, Мурод ва сарнигун шудани Шоҳиҷаҳон аз тахт (1658), дастгир гардидани шоҳзода Муродбахш, ба тахт нишастани Аврангзеб, қатли Дорошукӯҳ, Муродбахш ва шоҳ Шуҷоъ маъхази муҳим мебошад. «Воқеъоти Оламгирӣ» соли 1935 дар Лоҳур чопи сангӣ шуд. == Адабиёт == آفتاب اصغر. تاریخ نویسی فارسی در هند و پاکستان، لاهور. ۱۹۵۷؛ دیوان عقل خان رازی خوافی. به کوشش محمد امین عامر، دهلی نو، ۲۰۱۰.ر == Сарчашма == Воқеоти Оламгирӣ // Вичлас - Гӯянда. - Д. : СИЭМТ, 2015. - (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] / сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011-2023, ҷ. 4). - ISBN 978-99947-33-77-4.

Source: original
Бензин

Бензин (олмонӣ: Benzin) - як навъ сӯзишворӣ; омехтаи карбогидридҳои сохташон гуногун. Моеи беранг, ҳарорати ҷӯшишаш 30-205°С, ҳарорати яхбандиаш - 60°С, зичиаш 700-780 кг/м³. Ҳангоми 74-123 г/см³ будани консентратсияи буғи бензин омехтаи тарканда ҳосил мешавад. Бензинро асосан дар натиҷаи тақтир ва коркарди нефт, гоҳо ҳангоми коркарди ангишт ва варақсанги сӯзанда, инчунин аз газҳои табиӣ ва якҷоя бо нафт ҳосил мекунанд. Одатан, бензин дар намуди фраксияҳои зерин ба фурӯш мебарояд: 30-600 эфири петромӣ (пентан + гексан); 60-1250 бензини экстраксионӣ (гексан + гептон ва карбогидридҳои шоханок); 100-1400 лигроин; 130-1800 уайтспирт (баъзан дар таркибаш нафтен дорад). == Истифода == Охири садаи XIX бензинро асосан чун сӯзишворӣ барои при­мусҳо ва воситаи зидди уфунат (антисептикӣ) кор мефармуданд (он дар дорухонаҳо фурӯхта мешуд). Аз нафт бештар керосин гирифта, ҳама моддаҳои дигар, аз ҷумла бензинро месӯзонданд ё мепартофтанд. Баъди истеҳсоли муҳаррикҳои дарунсӯз бензин ба маҳсулоти асосии коркарди нафт табдил ёфт. Бензин чун сӯзишворӣ барои муҳаррикҳои карбюраторӣ ва инжекторӣ, ракетаҳо, истеҳсоли парафин ва ғайра истифода мешавад. Бензинеро, ки чун сӯзишворӣ истифода мебаранд, ба бензини худрав ва авиатсионӣ ҷудо мекунанд. Бензини худрав тобистона (апрел-сентябр истифода мебаранд) ва зимистона (октябр-март кор мефармоянд) мешавад. Дар бензини зимистона миқдори карбогидридҳои ҳарорати ҷӯшишашон паст бештар аст.Хусусияти асосии бензин тобоварӣ ба детонатсия (дар муҳаррик муътадил сӯхтани он) мебошад. Хосияти мазкур аз рӯйи адади октанӣ муайян карда мешавад. Адади октанӣ ҳар қадар баланд бошад, бензин ба детонатсия ҳамон қадар тоб меорад. Адади октании бензини беҳтарини худрав бояд 35 ва бензини авиатсионӣ 100 бошад. === Бензини худрав === Бензинро аз рӯйи адади октанӣ ба навъҳо ҷудо мекунанд. Барои автомобилҳо бензини А-66, А-72, А-76, АИ-80, АИ-92, АИ-93, АИ-95, АИ-98 (ададҳо бо адади октанӣ мувофиқанд) ва барои авиатсия бензин-100/130, бензин-95/130, бензин-91/115 (сурат - адади октанӣ, махраҷ - навъи бензин) истеҳсол карда мешавад. Пайвастҳои сулфур, ки дар таркиби бензин вуҷуд доранд, боиси занг задани муҳаррик мешаванд. Бинобар ин, дар бензинҳои худрав миқдори сулфур бояд <0,15 %, дар бензинҳои авиатсионӣ <0,05 % бошад. === Бензин-ҳалкунандаҳо === Омехтаҳои бензинии нафт ҳамчунин ба сифати ҳал­кунандаҳо дар истеҳсолоти сирешҳои резинӣ, локу ранг, чарми сунъӣ, тоза кардани равғани рустанӣ ва ғайра кор фармуда мешаванд. == Таъсир ба саломатии инсон == Таъсири бензин ба организм хавфнок аст. Буғи бензин ба организм ба воситаи шуш ворид мегардад. Миқдори буғи бензин дар ҳаво бояд аз 100 мг/м³ зиёд набошад. Ҳангоми заҳролудӣ дарди сар, хориши гулӯ, сулфа, сӯзиши чашм ва бинӣ ба амал меояд. Ёрии таъҷилии аввалин ва муолиҷа: ҳавои тоза, оксиген, доруҳои дил ва таскинбахш. == Сарчашма == Бензин // Асос - Боз. - Д. : СИЭМТ, 2013. - (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] / сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011-2023, ҷ. 2). - ISBN 978-99947-33-52-4.

Source: original
Сайфинаҷот Аминҷонов

Сайфинаҷот Аминҷонов (16.9.1935, Хуҷанд - 5.2.2005, ҳамон ҷо) - духтури муолиҷ. Доктори илмҳои тиб (1987), профессор (1990), Аълочии тандурустии СССР (1975). == Зиндагинома == Хатмкардаи Институти давлатии тиббии Тоҷикистон (1957). Духтури муолиҷаи беморхонаи минтақавии деҳаи Исмоили ноҳияи Хуҷанд (1957 - 59), аспиранти Пажӯҳишгоҳи тибби кишварӣ (1960 - 63) ва корманди Пажӯҳишгоҳи гас-троэнтерологияи АИ ҶТ (1963 - 89), мудири кафедраи таълими бемориҳои даруни ДДТТ (1989 - 92), директори Пажӯҳишгоҳи гастроэнтерологияи Хуҷанд (1992 - 98), мудири кафедраи терапияи госпиталии филиали ДДТТ дар Хуҷанд (1998 - 2005). Муаллифи беш аз 100 кори илмист, ки ба масъалаҳои гувориш ва нафаскашӣ бахшида шудаанд. Иштирокчии бисёр конференсияву форумҳои байналмилалӣ. Бо Грамотаи Фахрии Президиуми Совети Олии ҶШС Тоҷикистон сарфароз гаштааст. == Сарчашма == А - Асос. - Д. : СИЭМТ, 2011. - 608 с. - (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] / сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011-2023, ҷ. 1). - ISBN 978-99947-33-45-3.

Source: original
Фурудгоҳи оидучино

Фурудгоҳи оидучино (англ. Ajdovščina Airport) (маҳаллӣ: Letališče Ajdovščina) - фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ) аст, ки як бонди фуруди чаман дорад, ва тӯли бонди он 1000 метр аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Словения қарор дорад, ва дар баландии 117 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст. == Ҷусторҳои вобаста == Коди ИОТО Коди ИКАО Феҳристи фурудгоҳҳои Словения == Манобеъ == World Aeronautical Database. Retrieved 29 July 2013 Бойгонӣ шудааст 25 май 2012 сол. (англ.) Airport and Aircraft information. Retrieved 29 July 2013 (англ.) Шаблон:Фурудгоҳҳои Словения

Source: original
Аккад

Акка́д, Аккаде, Агаде - шаҳри қадим дар Байнаннаҳрайни Поён. Дар асрҳои 22 - 24 то милод маркази давлати ҳамном буд, ки тамоми Элом ва Байнаннаҳрайнро дар бар мегирифт. Аккаде, Агаде, яке аз шаҳри қадим дар Байнаннаҳрайни Поён мебошад. Дар асрҳои 22 - 24 то милод маркази давлати ҳамном буд, ки тамоми Элом ва Байнаннаҳрайнро дар бар мегирифт. Бунёдгузори шаҳр ва муассиси давлат - Саргони Қадим (ба забони аккадӣ Шарумкен) - саромади сулолаи Саргонҳо (ҳукмронӣ 2316 - 61) буд. Саргонҳо дар сиёсати берунии давлатдорӣ фаъол буданд: ба Осиёи Хурд, Элом, Эбла, Сурия юришҳо анҷом додаанд. Шумерро ҳам фатҳ карда буданд ва ба ин нисбат шоҳони Бобул худро ҳокими Шумер ва Аккад медонистанд. Дар ҳамин давра дар Аккад кишоварзӣ, савдо, хоҷагии давлатӣ ва артиш хеле тараққӣ кард. Дар миёнаи асри 22 то м. ба Аккад кӯҳистониён (кутиҳо) ҳамла карда онро фатҳ намуданд. Забони аккадӣ аз гурӯҳи забонҳои семитист. == Сарчашма == А - Асос. - Д. : СИЭМТ, 2011. - 608 с. - (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] / сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011-2023, ҷ. 1). - ISBN 978-99947-33-45-3.

Source: original
Пари Сен-Жермен (бошгоҳи футбол)

«Пари́ Сен-Жерме́н» (фр. Paris Saint-Germain Football Club) ба ихтисораи «ПСЖ» шинохта мешавад - пурифтихортарин бошгоҳи футболи фаронсавӣ, ки дар шаҳри Пориси Фаронса қарор дорад ва дар Лига 1-и Фаронса бозӣ мекунад. Яке аз бошгоҳҳои серҷомтарин футболи Фаронса ба ҳисоб меравад. Дар тӯли фаъолият бошгоҳи «Пари Сен-Жермен» 45 ҷоизаи миллиро соҳиб шудааст: 11 - қаҳрамони Лига 1, 14 - Ҷоми Фаронса, 11 - Суперҷоми Фаронса ва 9 - Ҷоми Лига. == Эзоҳ == Портал:Футбол

Source: original
Ассотсиатсияи ҷаҳонии матбуоти шоҳмот

АССОТСИÁТСИЯИ ҶАҲÓНИИ МАТБУÓТИ ШОҲМÓТ,созмонест, ки бо мақсади тарғиби шоҳмот ба воситаи матбуот таъсис дода шудааст. Ассотсиатсияи ҷаҳонии матбуоти шоҳмот ба рушди ҳамкориҳои байналмилалии хабарнигороне, ки масоили марбут ба шоҳмотро пайгирӣ мекунанд, мусоидат менамояд ва барои ташкил намудани мусобиқаҳо ба онҳо ёрӣ мерасонад. Ассотсиатсияи ҷаҳонии матбуоти шоҳмот бо ташаббуси рӯзноманигори испаниягӣ Ҷ. Пуч ҳангоми баргузории мусобиқаи байналмилалӣ дар шаҳри Палма (Испания) соли 1968 бунёдгузорӣ шуд. Он беш аз 300 журналистро аз кишварҳои мухталиф муттаҳид сохтааст. Нахустин президенти Ассотсиатсияи ҷаҳонии матбуоти шоҳмот - Ҷ. Пуч. Аз соли 1977 ин вазифаро адиб ва рӯзноманигори даниягӣ С. Новруп ба уҳда дорад. Аз ҷониби Ассотсиатсияи ҷаҳонии матбуоти шоҳмот ва Федератсияи ҷаҳонии шоҳмот барои беҳтарин шоҳмотбозони соли ҷаҳон ҷоизаи «Оскар» (аз соли 1968 барои мардон ва аз соли 1982 барои занон) таъсис шудааст, ки аъзои ин ду ниҳод ба таври раъйдиҳии ғоибона барандаи ҷоизаро муайян мекунанд. Ассотсиатсияи ҷаҳонии матбуоти шоҳмот ҳамчунин дар охири ҳар сол аз тариқи назарсанҷии хабарнигорон шоҳмотбозони номдори олам ва фаъолони шинохтаи шоҳмоти ҷаҳон 10 нафар беҳтарин шоҳмотбозон (аз соли 1968 мардон ва аз соли 1982 занон)-ро муайян карда, ба ҷаҳониён эълом медорад. == Адабиёт == Асос - Боз. - Д. : СИЭМТ, 2013. - 664 с. - (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] / сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011-2023, ҷ. 2). - ISBN 978-99947-33-52-4. Шахматы // Энциклопедический словарь. Москва, 1990.

Source: original
Маликшо Шарипов

Маликшо Бобоназарович Шарипов (зод. 7.06.1951, Душанбе) - муаррих, номзади илмҳои таърих (1989), дотсент (2010). == Зиндагинома == Соли 1972 факултети таърихи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченкоро хатм кардааст. Солҳои 1972-1978 муаллими фанни таърихи мактаби миёнаи No 36 ноҳияи Кофарниҳон ва мактаби миёнаи No 68 ш. Душанбе, 1978-1998 муаллим, муаллими калон ва дотсенти кафедраи таърихи ҲКИШ ва кафедраи таърихи сиёсӣ, 1998-2002 муовини декани факултети таърих оид ба корҳои илмӣ, 2004-2008 мудири кафедраи байнифакултетии таърихи халқи тоҷики Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ буд. Солҳои 2008-2009 ҳамчун сармутахассиси Хадамоти давлатии назорати таълими Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон кор кардааст. Аз соли 2009 то ба имрӯз мутахассиси пешбари Хадамоти назорати сифати таълими донишгоҳи омӯзгорӣ ва ҳамзамон дотсенти кафедраи таърихи халқи тоҷики донишгоҳи мазкур аст. Муаллифи 5 дастури таълимӣ ва зиёда аз 30 мақолаҳои илмӣ ва илмию оммавӣ мебошад. Оид ба фаъолияти Иттифоқҳои касабаи Тоҷикистон дар давраи истиқлол кори илмӣ бурдааст. Бо нишони «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (2003) сарфароз карда шудааст. == Осор == Фаъолияти Иттифоқҳои касабаи Тоҷикистон дар давраи соҳибистиқлолӣ // Паёми донишгоҳи омӯзгорӣ, Д., 2002, No 3; Иттифоқҳои касаба кафили ҳифзи ҳуқуқи меҳнаткашон // Паёми донишгоҳи омӯзгорӣ, Д., 2003, No 4; Академик Б. Ғафуров таҳкимгари Институти шарқшиносии АФ СССР // Дар кит. Бобоҷон Ғафуров ва рушди таърихнигории миллӣ, Д., 2010. == Пайвандҳо == Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ

Source: original
Фурудгоҳи мак рнч

Фурудгоҳи мак рнч (англ. MC Ranch Airport) - фурудгоҳи хусусӣ аст, ки як бонди фуруди Хок дорад, ва тӯли бонди он 1036 метр аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Иёлоти Муттаҳидаи Амрико қарор дорад, ва дар баландии 1388 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст. == Ҷусторҳои вобаста == Коди ИОТО Коди ИКАО Феҳристи фурудгоҳҳои Иёлоти Муттаҳидаи Амрико == Манобеъ == World Aeronautical Database. Retrieved 29 July 2013 Бойгонӣ шудааст 25 май 2012 сол. (англ.) Airport and Aircraft information. Retrieved 29 July 2013 (англ.) Шаблон:Фурудгоҳҳои Иёлоти Муттаҳидаи Амрико

Source: original
Филми мустанад

Филми мустанад (англ. Documentary film), мустанад - филми ғайридостонӣ, ки умури воқеъиро ба тасвир мекашад. == Шохаҳо == Аз ду шоха - киноинформатсия (кинохроника, киножурнал ва ғайра.) ва публитсистикаи образнок иборат аст. Кинои ҳуҷҷатӣ бо таъсиси кинематограф ба майдон омад. == Таърих == Филми бародарон Люмерҳо «Омадани поезд ба вокзали Сиета» (1895) аввалин кинои ҳуҷҷатӣ буда, воқеаҳои ҳаётиро нишон медиҳад. Баробари такмил ёфтани техникаи киногирӣ (ба миён омадани овоз, ранг, такмили аппарати киногирӣ ва ғайра) шаклу мундариҷа ва вазифаю мақсади кинои ҳуҷҷатӣ низ тағйир ёфта, ба жанру услуби нав рӯ овард. Қаблан дар кинои ҳуҷҷатӣ таносуби ахбор бар бадеият бартарӣ дошт, вале ҳоло дар филмҳои иттилоотӣ диди бадеӣ, бештар дида мешавад. Тафовути кинои ҳуҷҷатӣ аз бадеӣ он аст, ки дар кинои ҳуҷҷатӣ бозии актёр истисно гардида, боқимонда ҳама васоити бадеии санъати киноро ба маврид истифода мебарад. Бадеият ва васоити бадеӣ дар кинои ҳуҷҷатӣ барои амиқу ҷолиб баромадани объекти асл хидмат мекунад. Кинои ҳуҷҷатӣ гоҳо қисми таркибии филми бадеӣ, ҳуҷҷатӣ ва илмӣ низ мебошад. Масалан, кинохроникаи операторони Германияи фашистӣ, ки бо виқори ваҳшоният месозад. Ҳангоми омодагӣ актёрон интихоб, ангораҳои декоратсия таҳия ва костюмҳо духта мешаванд. Корхонаҳои назди киностудияҳо - сехҳо, реквизит ва мебелро таҳия мекунанд. Ҳангоми сабти кино шуъбаҳои истеҳсоли декоратсияи техникӣ, сехҳои ба наворгирии техники, сабти садо, монтаж ва тоза кардани кинонаворҳо кори зиёдеро ба анҷом мерасонанд. Мувофиқи мақсад ҷойгир гардидани хонаву толopҳo ва хавлии киностудия, барои таҳияи филмҳо аҳамияти калон дорад. Ќисми зиёди лаҳзаҳои филмбардорӣ дар толорҳои студияи кино мегузаранд. Толорҳои киностудия маъмулан аз 200 то 500 м2 масоҳат ва аз 6 то 25 м баландӣ доранд. Ҳамчунин барои филмбардорӣ дар дохили студияи киноҳавзҳо, майдонҳо, боғҳои махсус ва васоити техникаи сайёр мавҷуданд. Киностудияи филмҳои ҳуҷҷатию хроникавӣ аз чиҳати таркибу сохт ва тачҳизот аз киностудияи филмҳои бадеӣ фарқ дорад. Барои аксбардории филмҳои тасвирӣ дастгоҳҳои махсус истифода мешаванд. Чор марҳилаи филмбардорӣ: омода сохтани сенария; тайёрии банаворгирӣ, интихоби актёрон, декоратсия, костюм; ҷараёни банаворгирӣ; монтаж ҳама масъулият мехоҳанд. Киностудия шўрои бадеӣ дорад, ки дар он ходимони эҷодӣ иштирок мекунанд. Машҳуртарин киностудияҳои шўроӣ дар Москва, Ленинград, Киев, Минск, Тбилиси, Тошкент, Рига ва Одесса қарор доштанд. Киностудияҳои «Мосфилм», «Ленфилм» ба номи Горкий ва Довженко бошанд, шуҳрати ҷаҳонӣ доранд. == Киностудияи «Тоҷикфилм» == Киностудняи «Тоҷикфилм» бисьёр филмҳои бадеӣ, ҳуҷҷатӣ, илмиву оммавӣ, таьлимӣ, киножурналҳо ва филмҳои телевизионӣ таҳия мекунад. Аввалин филми ҳуҷҷатии тоҷик (киномаҷаллаи даврии «Тоҷикистони советӣ») соли 1929 аз тарафи пешвоёни кинои тоҷик В. В. Кузин, А. М. Шевич ва Н. В. Гезулин офарида шудааст.

Source: original
Волост

Волост (русӣ: Волость) - хурдтарин воҳиди ҳудудӣ-маъмурӣ дар Русия (асрҳои 19-20) ва солҳои аввали мавҷудияти Ҳокимияти шӯравӣ. == Таърих == Дар Руси Қадим волост ба маънои замини мулк истифода шуда, баъдан ҳамчун воҳиди ҳудудӣ-маъмурӣ заминҳои якчанд ҷамоаи деҳқониро муттаҳид мекард. Волостҳо бори аввал дар замони ҳукмронии Павели I (1796-1801) дар ҳайати уездҳо ташкил ёфтанд. Дар давраи ислоҳоти П. Д. Киселёв (1837-41) Волостҳо ба ҷамоатҳои деҳот тақсим шуда, дорои мақомоти худидоракунӣ буданд. Баъди забти Осиёи Марказӣ аз тарафи Русия дар ҳудуди генерал-губернатории Туркистон (1867) волостҳо ташкил ёфтанд. Тибқи Низомномаи идораи кишвари Туркистон (1892) Волост аз якчанд ҷамоати деҳот иборат буда, аз 1000 то 2000 хоҷагиро дар бар мегирифт. Масъалаи аз як уезд ба уезди дигар гузаронидани волост бо иҷозати генерал-губернатор ҳал карда мешуд. Сардори волост дар ҷаласаи намояндагони ҷамоатҳои деҳот ба муҳлати 3 сол интихоб ва аз ҷониби губернатори ҳарбӣ тасдиқ карда мешуд. Дар мавридҳои истисноӣ сардори Волостро шахсан генерал-губернатор таъйин мекард. Дар ҳудуди генерал-губернатории Туркистон 603 Волост вуҷуд дошт (1917). Баъди барпокунии тартиботи шӯравӣ дар Ҷумҳурии мухтори Шӯравии сотсиалистии Туркистон (1917) мувофиқи тартиботи собиқ дар ҷумҳурӣ 473 волост мавҷуд буд. Пас аз тақсимоти ҳудудӣ-миллӣ дар Осиёи Миёна (1924) тарзи идоракунии волостӣ ба идоракунии шӯрои маҳаллӣ ё худ ноҳиявӣ иваз карда шуд (1926). Волостҳо дар ҷараёни ислоҳоти маъмурӣ-ҳудудии солҳои 1923-29 дар ИҶШС барҳам дода шуданд. == Сарчашма == Волост / Н. Ҳотамов // Вичлас - Гӯянда. - Д. : СИЭМТ, 2015. - (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] / сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011-2023, ҷ. 4). - ISBN 978-99947-33-77-4.

Source: original
Ҳамапурсӣ

Овоздиҳии умумихалқӣ, ҳамапурсӣ, раъйпурсӣ - яке аз падидаҳои муҳими демократияи бевосита ба шумор рафта, оид ба масъалаҳои муҳими ҳаёти ҷамъиятию давлатӣ гузаронида мешавад. Овоздиҳии умумихалқӣ (раъйпурсӣ) аз интихобот бо мавзӯи изҳори иродааш фарқ мекунад. Мавзӯи овоздиҳии умумихалқӣ ягон номзад ва рӯйхати номзадҳо набуда, балки масъалаи муайянест, ки ба хотири он овоздиҳӣ гузаронида мешавад. Қонуни конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи раъйпурсии Ҷумҳурии Тоҷикистон» муқаррар менамояд, ки қарорҳои бо овоздиҳии умумихалқӣ (раъйпурсӣ) қабулшуда эътибори олии ҳуқуқӣ дошта, ба ҳеч гуна тасдиқшавӣ эҳтиёҷ надоранд ва иҷрои онҳо дар тамоми қаламрави Тоҷикистон ҳатмист. Дар овоздиҳии умумихалқӣ (раъйпурсӣ) оид ба масъалаҳои пешниҳодшуда шаҳрвандони ҶТ, ки синнашон ба 18 расидаасту мувофиқи қонунҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳуқуқи овоздиҳӣ доранд, иштирок карда метавонанд. Дар овоздиҳии умумихалқӣ шахсоне, ки суд онҳоро ғайри қобили амал донистааст ва ё бо ҳукми суд дар ҷойҳои маҳрумият аз озодӣ нигоҳ дошта мешаванд, ҳуқуқи иштирок кардан надоранд. Шаҳрвандон дар овоздиҳии умумихалқӣ (раъйпурсӣ) озодона, бевосита ва шахсан дар асосҳои баробар иштирок мекунанд. Овоздиҳии пинҳонии бавосита бо гирифтани варақа (бюллетен) сурат мегирад, назорат ба изҳори хоҳишу иродаи шаҳрвандон манъ аст. Шаҳрвандон дар овоздиҳии умумихалқӣ (раъйпурсӣ) дар маҳалли зисти доимӣ ва ё муваққатии худ иштирок мекунанд. Дар варақаи овоздиҳӣ масъалаҳои гузошташуда бо овоздиҳии «тарафдор» ва «муқобил» ифода ёфтааст. Овоздиҳии умумихалқӣ (раъйпурсӣ)-ро Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин менамояд. Ташаббуси таклиф дар бораи гузаронидани овоздиҳии умумихалқӣ (раъйпурсӣ) оид ба масъалаҳои муҳимми давлатӣ ва ҷамъиятӣ ба Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Маҷлиси Олӣ ва аз се як ҳиссаи шумораи умумии аъзои Маҷлиси миллӣ ва ё на камтар аз се як ҳиссаи шумораи умумии вакилони Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон муқаррар намудааст. Овоздиҳии умумихалқӣ (раъйпурсӣ) вобаста ба моҳияти масъалаҳо метавонад умумимиллӣ, яъне дар тамоми кишвар ё ин ки маҳаллӣ бошад, ки дар марзи муайяни воҳидҳои марзию маъмурӣ гузаронида мешавад. Овоздиҳии умумихалқӣ (раъйпурсӣ) дар Ҷумҳурии Тоҷикистон асосан 6 ноябри соли 1994 барои қабули Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон ва тағйироту иловаҳо (26 сентябри соли 1999 ва 22 июни соли 2003) гузаронида шуд. == Нигаред == Овоздиҳии кушод Овоздиҳии пинҳонӣ Раъйпурсии конститутсионии Тоҷикистон (1999)

Source: original
Аврора

Аврора (Aurora), дар − асотири Руми Бостон олиҳаи шафақи субҳ, ки ба худоҳову одамон нур ва равшании субҳи сафоро меоварад. Дар асотири Юнони Қадим ба олиҳа Эос муродиф аст. Дар шакли ҷавонзани болдор тасвир шудааст, ки савори аробаи дучархаи аспонаш дурахшон аз уқёнус мебарояд. Дар тавсифоти манзум аврора муродифи шафақи субҳ (сапедадам) аст. == Сарчашма == А - Асос. - Д. : СИЭМТ, 2011. - 608 с. - (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] / сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011-2023, ҷ. 1). - ISBN 978-99947-33-45-3.

Source: original
Аэробика

АЭРÓБИКА (англ. aerobics), номгӯи ду силсилаи гуногуни машқҳои ҷисмонӣ: 1) гимнастикаи мавзун: машқҳои гуногуни ҷисмонӣ, ки таҳти садои мусиқӣ бо мақсади тансиҳҳатӣ ва варзишӣ иҷро мешаванд: 2) силсилаи машқҳои варзишӣ, ки пуртоқатии зиёдро тақозо доранд (давидан, гашт, шиноварӣ, заврақронӣ, велосипедронӣ, лижаронӣ, конкитозӣ) ва барои тақвияти кори дилу рагҳо ва узвҳои нафаскашӣ равона шудаанд. == Адабиёт == Асос - Боз. - Д. : СИЭМТ, 2013. - 664 с. - (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] / сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011-2023, ҷ. 2). - ISBN 978-99947-33-52-4.

Source: original
Базми чавкӣ

Базми чавкӣ - Ин базми калони кӯчагӣ маъмулан бегоҳиҳо дар кӯчаҳо, боғҳо ва майдони васеи Бухоро, Самарқанд, Хуҷанд ва дигар шаҳрҳои калони тоҷикнишин барпо мешуд. Одатан дар чанд ҷойи майдон ҳезум ё кунҷора оташ мегиронданд, ё дар даруни деги калон (ё даври ӯғур) каме равғани зағир рехта, дар лаби дег пилтаҳои ғафси карбосӣ гузошта оташро рӯшан мекарданд ва дар равшании он шодию сурур барпо менамуданд. Дар Бухоро базми чавкӣ ё худ «даври ӯғур» асосан дар ҷашни Наврӯз барпо мегардид. Дар он гурӯҳи калони ҳофизон, раққосон, масхарабозон ва зарофатгӯён ҳунарнамоӣ мекарданд. Дар байни тоҷикони Бадахшони Афғонистон «базми қарсакӣ» низ шуҳрат дорад, ки дар баробари навохтану сароидану рақсидан ҳамагон қарс мезананд. Дар аксари минтақаи Тоҷикистон пеш аз ҷашни арӯсӣ базми духтарон низ баргузор мешавад, ки дар он фақат духтарон ва занони хешованди арӯс иштирок намуда, дар партави сурудҳо рақсу шодӣ мекунанд. Зарфи чанд соли охир Ҳукумати Тоҷикистон ба баргузории ҷашнҳои милливу мардумӣ таваҷҷуҳи хоса зоҳир кард ва маҳз ҳамин таваҷҷуҳ буд, ки аз сол ба соли дигар Наврӯз барин ҷашни миллӣ шаҳомати ба худ хос касб мекунанд. Ҳукумати кишвар бо назардошти аҳамияти вижаи Наврӯз ва густарда будани ҷуғрофиёи он талош дорад барои бошукуҳтар баргузор кардани он тадбирҳои иловагӣ андешад. Бо ташаббуси шахсии Президенти Тоҷикистон, Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон анъанаи миллии доштани Наврӯзгоҳ эҳё шуд ва ҳоло як майдони ба масоҳат бузурге, ки пештар мавзеъи аспдавонӣ буд, ба Наврӯзгоҳ табдил дода шуд. Акнун ҳар сол сокинони Душанбе ҷашни асосиро дар ҳамин Наврӯзгоҳ бо ширкати ҳама ақшори ҷомеа таҷлил мекунанд. == Нигаред низ == Базми дойрахабар Базми меҳмонхонагӣ Базми хоса Базми карнаю сурнай == Адабиёт == Нурджанов Н. Театральная и музыкальная жизнь столицы государства Саманидов. - Душанбе,, 2001; Нурджанов Н. Традиционный театр таджиков. Т. 1 - 2. - - Душанбе, 2002.

Source: original