AlmaznayaGroza/cyrillic-language-classification huggingface dataset:
Игорь Стравинский

Игорь Федорович Стравинский (5(17).6.1882, Ораниенбаум, мүнөөгэй Ломоносов, ‒ 6.4.1971, Нью-Йорк; Венецидэ хүдөөлэгдэһэн), ород хүгжэмэй зохёолшо ба дирижёр. Тэрэниие XX зуунай хүгжэмэй уралигай нэгэ томо түлөөлэгшэ гэжэ үзэдэг. Эсэгэнь дуушан Федор Стравинский. Эртын наһандаа ород удха зохёолтой, уран зурагтай, театртай, хүгжэмтэй танилсаба. 9 наһанһаа фортепиано тоглобо, 18 наһанһаа өөрөө найрлалгын теориие һураба. Гансата Петербургын дээдэ һургуулиин хуулиин тэнхимдэ һураа (1900‒05). 1902 онһоо Римский-Корсаковһоо хэшээл абаа һэн, тэрэниие һүнэһэнэй аба гэжэ нэрлэбэ. 1908 ондо «Гайхалтай скерцо» ба оркестрдэ зорюулһан «Фейерверк» гэһэн фантази бэшээ, тус бүтээлнүүдөөр анхандаа анхарал татаба. Париста «Ород уларилай» байгуулагша Сергей Павлович Дягилев тэндэ Стравинскийдэ алдаршаһан «Хан шубуун» (1910), «Петрушка» (1911), «Арюун хабар» (1913) гэһэн баледүүдэй премьерые байгуулжа, тэрэниие ехээр дэмжэбэ. 1910 онһоо Париста, Швейцарида, Орос гүрэндэ (һамганай тугдамда) ажаһууба. 1914 онһоо Швейцарида һуурижажа, 1920 онһо Францида амидараад, 1939 ондо АНУ-да нүүбэ (1945 ондо Америкын харьяатан болоо). Хари орондо концертүүдые хэжэ (өөрынгөө зохёол, заримдаа М. И. Глинкын, П. И. Чайковскийн зохёолнуудые тоглоо), дэлхэйн хоёрдугаар дайнай һүүлдэ концертүүдынь маша үргэн хэмжээтэй болоо. 1962 ондо СССР-дэ концертүүдые харуулба.

Source: original
Данжуур

Данжуур (түбэдөөр བསྟན་འགྱུར - «шастирай оршуулга») - 225 ботиһоо бүридэһэн (3427 зохёол) буддын шажанай номой тайлбари юм. Энээндэ ухаанай табан ороной зохёолнууд оронхой. Бурханай шажанай ном зохёолой агууехэ хоёр соморлигой нэгэн, уран зохёол, толи бэшэг, хэлэзүй, гүн ухаан, газар зүй, уралахы ухаанай ном судар багтааһан бай. Данжуурта ухаанай табан ороной зохёол ороһон. Данжуурые монголоор оршуулха, хэблэхэ ажалые Жанжаа Ролбийдорж (1717-1786) толгойлжо, хоёр зуун оршом гүүшэ оролсобо. Ниитэ 225 ботидо 3427 зохёол багтаһан. == Мүн үзэхэ == Ганжуур Винай

Source: original
Гоминьдан

Гоминьдан - Бүгэдэ Найрамдаха Хитад Уластахи улас түрын нам. 1912 ондо Сунь Ятсенээр тогтоогдоһон арадай-багабуржуази нам, 1925-27 онуудта Хитадай коммунис намтай нэгэдэн, антиимпериалис үндэһэ яһатанай-сүлөөрэлгын тэмсэл хэһэн байна; хитад арадай эрхэ ашаг урбаһан буржуази урбаһанһаа һүүлдэ хүдэлмэришэн ба таряашанай олониитэ гоминьданһаа таһарба; гоминьдан хадаа хүдэлмэришэн ба таряашанай революционно хүдэлөө хатуугаар мүшхэн харшалба; гэбэшье, хитад арадай дунда үндэһэ яһатанай-сүлөөрэлгын хүдэлөөе түргэдхэгшэ япон империализмын түримхэйлэлгын шангархалаар, гоминьдан болбол 1937 он 9 һарада хитадай Хитадай коммунис нам дурадхаһан уряалаар Хоёрдугаар нэгэдэмэл фронтдо хабаадалсажа япон түримхэйлэлдэ эсэргүүсэһэн байна.

Source: original
Брандербург-Прусси

Брандербург-Прусси (герман: Brandenburg-Preußen; Доодо Германи: Brannenborg-Preußen) болбол 1618 ба 1701 оной хооронд Бранденбургын Гогенцоллернуудай эртын мүнөөнэй хаанта уласай түүх зүйн нэрлэлгэ. Брандебургын Маркграфство дээр байгуулагдаһан, Гогенцоллернуудай гол һалбари нь Пруссиин гүнтэ уласые ударидажа байһан һалбаритай гэрлэжэ, ба түүнэй эрэгтэй лини 1618 ондо үгы бололгын дараа залгамжалаха эрхые хангаһан. Холимог гэрлэлгын ондоо үрэ нь 1614 оной Ксантенэй хэрээнэй дагуу Райнай доодо Клеве, Марк ба Равенсберг гүнлигүүдые ниилүүлгэ байба. Гушан жэлэй дайн (1618-1648) илангаяа һүйд ехэтэй байба. Һунгагша гурбан удаа тала һолиһон, ба үрэ дүндэ Протестант ба Католик шажантануудай арми газар нютагые хойшоо урагшаа гүйлгэн үнгэржэ, хүнүүдые алажа, шатаажа, эзэлһэн ба эдеэ хоолой нөөсые абаба. Хүн зоной хахадһаа үлүү хубинь алагдажа гү, али шэлжэн һуурижаба. Берлин ба бусад томо хотонууд һандархай юумэндэ хэбтэһэн, ба тэдэнэй һэргээн бодхоолгодо олон арбан жэл үнгэрбэ. 1648 ондо Гушан жэлэй дайниие дууһагаһан Вестфалиин хэрээгээр, Бранденбург Минден ба Хальберштадтые абажа, мүн Холын Померани (1653 ондо ороһон) ба Магдебургын гүнтэ уласда (1680 ондо ороһон) үе залгамжалха эрхые абаһан. Хоёрдохи Хойтын Дайнай үеэр байгуулагдаһан Бромбергын хэрээгээр (1657), һунгагшад Пруссиин гүнтэ уласые Польшын вассалитетһээ сүлөөлэгдэһэн ба ауэнбург-Бытув ба Драхеймые эзэлбэ. Сен-Жермен-ан-Легэй Хэрээ (1679) Бранденбургын Помераниие доодо Одер хүрэтэр үргэдхэһэн. 17-р зуунай хоёрдугаар хахадта Прусси улас Европын улас түрэдэ агуу наадагшадай нэгэ болохо һуури табигдаһан юм. 1653 ондо байнгын арми нэбтэрүүлһэнэй үндэһэн дээр шэнээр бии боложо буй Бранденбург-Пруссиин сэрэгэй потенциал нь Варшава (1656) ба Фербеллин (1675) ба Ехэ Мүльһэнэй Манёвр (1678) зэргэ үргэн мэдээжэ илалтаар тэмдэглэгдэһэн байба. Бранденбург-Прусси мүн флот ба Бранденбургын Алтан Эрье ба Аргендэ Германиин колониудые байгуулһан. "Ехэ Һунгагша" гэгдэдэг Фридрих Вильгельм, нь Брандербург-Пруссиие бүхы Европоһоо Протестант тэрьедэгшэдые ("Exulanten") томо хэмжээнэй нүүн ерэлгэдэ ("Peuplierung") нээһэн, ба илангаяа эхиндэ Потсдамай Зарлигай дагуу Гугенотой нүүн ерэлгые нээһэн. Фридрих Вильгельм мүн Брандербург-Пруссиин засагые централизовалжа, поместиин нүлөөлэлгые бууруулжа эхилһэн.

Source: original
Мансинууд

Мансинууд (хуушан нэрэнь: вогулнууд) гээшэ Ханты-Манси автономито тойрогто ажаһуудаг арад түмэнээр, нэгэ хубинь Тюмениин можодо болон Оросой гадаада баһа ажаһууна. Мансинууд финн-угор хэлэнүүдэй бүлэгтэ агуулдаг кирилл үзэгээр бэшэдэг манси хэлээр дуугараад, ород хэлые мүн хэрэглэнэ. == Нэрэ == Эндоэтноним (уугуул нэрэ) манси гэжэ хүн удхатай болоод протофинно-угор *mańćɜ «эрэ хүн, хүн» гэһэн үгэһөө гаралтай ба ондоо угор хэлэнүүдтэ адли үгэтэй: ханты маньть (mańt́) (В), моньть (mońt́) (И), мась (maś) (О), мүн magyar гэһэн унгарнуудай уугуул нэрэ. Манси хэлэнэй аялгуунуудта олон маягтай юм: сосьвын маньси (mańśi), пелымэй ма̄ньсь (māńś), доодо кондын мӧ̄ньсь (mɔ̄̈ńś), тавдын мӓньцӣ (mäńćī), доодо лозьвын ма̊ньсь (måńś).

Source: original
Греци

Греци (грек: Ελλάδα, Эллада / Ελλάς, Эллас), албан ёһоор Бүгэдэ Найрамдаха Грек Улас (грек: Ελληνική Δημοκρατία) - Балканай хахад аралай урда хэһэгтэ оршох зүүн урда Европын орон юм. Хойто таладаа Албани, Македони, Болгари, зүүн таладаа Турк оронуудтай хилэлдэг. Зүүн болон урда таладань Эгейн тэнгис, баруун таладань Ионой тэнгис оршоно. Зүүн Газарай дундада тэнгисэй һаба газарай хоёр талын хоюуландань маша олон арал байдаг. Грециинь Европо, Ази, Африка гурбые холбоһон газар оршодог. Мүн Эртэнэй Грек, Рома, Византиин гүрэнүүд, Османай эзэнтэ гүрэнэй 4 зуунай туршаха захиргаанай үбые залгамжалагша юм. Грецида арадшалал, баруунай гүн ухаан, Олимпиин наадан, баруунай удха зохёол, историографи, улас түрын шэнжэлхэ ухаан, шэнжэлхэ ухаанай болон тооной ухаанай гол заршамууд, баруунай зүжэгэй уралиг (эмгэнэлт болон хошон) зэргэ анха гаража хүгжэбэ. Грециинь хүгжэнгүй орон болоод 1981 онһоо Европын Холбооной, 2001 онһоо ЕХ-ной Эдэй засаг, Санхүүгэй Холбооной, 1952 онһоо НАТО-гай, 1961 онһоо Эдэй засагай хамтын ажалалгаа, хүгжэлэй байгуулалгын (OECD), 1995 онһоо Баруун Европын Холбооной (WEU), 2005 онһоо Европын Сансарын Агентлигай гэшүүн болобо. Ниислэлиинь Афина болоод бусад томобтор хотонуудта Салоники, Патрас, Ираклио, Волос, Янина, Лариса, Валака зэргэ ороно. Православиин шажаниие «зонхилхо шажан» гэжэ үндэһэн хуулидаа зааһан байдаг. == Холбооһон == Энэ хуудаһан Греци гэһэн Викимедиа сангай ангилал холбооһотой.

Source: original
Хубилай хаан

Хубилай хаан (ᠬᠤᠪᠢᠯᠠᠢ ᠬᠠᠭᠠᠨ, 1215 оной 9 сарын 23 - 1294 оной 2 сарын 18) хадаа 1260-1294 ондо Монголой эзэнтэ гүрэнэй табадугаар ехэ хаан байһан болон Дурна Азидахи Юань гүрэниие үндэһэлэгшэ юм. Хубилай хаан Чингис хаанай одхон хүбүүн Тулуй, Хэрэйдэй Сорхагтани Бэхи хоерой хүбүүн байгаа. Эгээн томо аха Мүнхэ хааниие наһа бараһанай һүүлдэ 1260 ондо Ехэ Монгол Уласай хаан ширээниие эзэлхээр Харахорумда ерэжэ, өөрын дүү Аригбүхэтэй тэмсэлдэһэн. 1264 ондо Аригбүхые ялаһан болоод тэрэнэй энэ илалтань эзэнтэ гүрэнэй нэгэдэлые үгы болгоһон гэжэ болоно. Гэһэн хэдышье Хубилай хаан Юань уласые бии болгожо, Алтан ордоной улас, Ил Хан улас, Сагадайн уласые захиргаандаа оруулһан юм. Тэрэнэй энэ ноёрхолдо Номгон далайһаа Дунай мүрэн хүрэтэр, Хойто мүльһэн далайһаа Энэдхэгэй далай хүрэтэрхи дэлхэйн хуурай газарай табанай нэгэ хуби багтажа байба. 1271 ондо Хубилай хаан Юань уласые байгуулһан болоод тухайн үедэ тэрэнэй захиргаанда Монгол, Түбэд, Дурна Түркестан, Хойто Хитад, Урда Хитадай ехэнхи хэһэг болон зарим нэгэн эзэлэгдэһэн газар нютаг оршожо байба. 1279 ондо урда Сүн уласые амжалтатай усадхаһанаар Хубилай бүхы Хитадые эзэлэн һууһан түрүүшын Хитад бэшэ угсаанай хаан болобо. Тэрэ 1260 онһоо хойшо шэнэ байлдан дахуулалые бии болгоһон Монгол хаан байгаа. Монголой эзэнтэ гүрэнээр аялһан Марко Поло Хитадта зошолһон болоод тэрэнэй аялгын уламһаа Хубилай хаан Европодо домог болоһон юм.

Source: original
Байгалай хаб загаһан

Байгалай хаб загаhан (Pusa sibirica, Phoca sibirica) Нэгэ үнгэтэй, толбонууд үгы. Нюрганиинь ехэнхидээ нэгэ үнгэтэй, шара ногоон-боро, үгышье һаа хүрибтэр-мүнгэлиг-боро, хажуу болон гэдэһэн талаараа сайбар ба шаралгы. Залуу хаб загаһад - мүнгэлиг-боро, нарайшуулынь - шаралгы-сагаанууд. Урда һэрбээнүүдэйнь хюмһанай үргэн тэдэнэйнгээ хоорондохи зайтай дүтэрхы. Хюмһануудынь дундуураа хабһан мэтэ гүбэгэрнуудтэй. Хамарайнь яһанай урда заха дундуураа тобойжо гараһан бэшэ. Доодо үргэнэйнь гол шүдэнүүдэй хойрдохи үндэр зэргэлээ үндэрнүүдһээнь халта томо. Нектобионт - наһанайнгаа ехэнхи хубиие уһанай гүнзэгыдэ үнгэргэдэг. Пагофил - нуурай мүльһөөр хушаатай байха мүн мүльһэнэй һандаржа байха уедэ тэрэнэй ажабайдал мүльһэнтэй нягта холбоотой. Бүхэли үбэлөө, мүльһэнэй үшөө нимгэндэ гаргаһан амилха зай (нүхэнүүдые) хэрэглэн, уһан соо үнгэргэдэг. Мүльһэнэй унаха хирэдэ нуурай хойто заха руу нүүдэг. Зундаа, бэлшээриин хаһада, эрье дээгүүр хэбтэхэ газарнуудые түхеэржэ, бүхы нуур дээгүүр тарадаг. Намартаа, уһанай хүйтэржэ захалхада, зүүн тээшээ, үшөө нимгэн мүльһэндэ амилха нүхэнүүдые хэжэ, гүйхэн газар руу нүүдэг, 12 һара тээшэ нуурайнгаа бүхы талмайгаар тарадаг байха юм.сЭнэ загаhан хаш арhагүй, доторынь нэбтэ харагдадаг. Загаhад гансал түрьhэ хаяжа үдэдэг, харин тоhон жараахай загаhан хюурhалдаг.

Source: original
Хальмаг хэлэн

Хальмаг хэлэн (хальмаг Хальмг келн) Хальмаг хэлэнэй бэшэгэй заншал 1640-гшэ жэлһээ абана эхилнэ. Ородой Холбооной Уласай олоной болоно полиитик үүлдэшэ Заяа-Бандида хэлэн-уласай «Тодо бэшэг» үүдэһэн болодог. Энэ үдэр хальмагуудай голлогшо ангиинь Ородой Холбооной уласай Хальмаг Тангачада байдаг (175 мянган хүн), Ород гатаса байдаг хальмагууд болохо лэ, бэшэниинь Дээдэ Хитадта: Шэнжаанда 149 857 хүн (2000) (Борталын Монгол өөртөө засаха тойрогто, Баянголой Монгол өөртөө засаха тойрогто - 43 544 хүн (2000), Хобоксар Монгол өөртөө засаха аймагта, Или Хасаг өөртөө засаха тойрогто), Хүхэнуурта (Хайси Монгол ба Түгэд өөртөө засаха тойрогто - 24 020 хүн (2000), Хэнань Монгол өөртөө засаха аймагта) ба баруун Ганьсуда (Сүбэй Монгол өөртөө засаха аймагта - 4112 хүн (2000), Аксай Хасаг өөртөө засаха аймагта)) - хамта 166 мянган хүн ойрод (1982) (106 мянган - торгууд, бэшэниинь - дүрбэд), Хэйлунжяанда (Фүюй аймагта) ба Үбэр Монголой Үбэртэгэн Засаха Ороной Хүлэнбуйр хотын Имин аймагта - 2 мянган хүн хүрэхэгүй үлэд, Үбэр Монголой Үбэртэгэн Засаха Ороной Алша шулууда - 21 мянган хүн; Дээдэ Монголдо (Хобдо дэхэд Үбсэ аймагта 160 мянган хүн); Хиргисстанда (Иссык-Күл нуурай өөрэй Хараколдо (һарата хальмаг, хара хальмаг) - 5 мянган алда хүн), ехэ бэшэ багаар хальмагууд Дээдэ Эврооподо болон Америкэдэ (Пенсильвааниин Филадеэльфи хотодо, Шэнэ Джеэрсиин Паттерсон ба Хауэллда) (2 мянган алда хүн) байна, Тайванда ехэ бэшэ хальмагууд бии.

Source: original
Пуна

Пуна (маратхяар पुणे), Баруун Энэдхэгэй хото, Махараштра можо уласта Декан тэгшэ үндэрлигэй баруун-хойто хэһэгтэ Мутха болон Мула мүрэнүүд ниилэдэг сэгтэ Мумбай хотоһоо зүүн-урда тээшэ 200 км зайда байрлана. Хүн зониинь 2,69 сая ажаһуугшад (2004), хотын захатай тоолобол 4 сая ажаһуугшад оршом. Баруун Гата уулада Боргхат дабаанай замдахи шухала тээбэриин уулзабари. Томо ажаүйлэдбэриин болон наймаанай түб, эдэй засагай талаар Мумбайтай дүтэ холбоотой. Машина барилга, нэхэмэлэй, хүнэһэнэй, арһанай ба гуталай, саарһанай, химиин ажаүйлэдбэри. Пунын хажууда - антибиотигуудай үйлэдбэри. Магатхын ехэ һургуули (1949 он хойшо) гэхэ мэтэ дээдэ һургуулинууд. Вирусологиин эрдэм шэнжэлгын түб. Келкар ранзын музей. Хэзээ нэгэтэ Пуна Маратха уласай ниислэл хото байгаашье һаа, 1818 ондо англишуудай эзэлэгдэһэн байгаа. Пешвануудай һуудал байһан Шанварвада ордон-хэрэмэй үлэгдэлнүүд (1736). Һиилэһэн шулуугаар баригдаһан Келкар ранзын ордон. Британиин ноерхолдо эсэргүүсэгшэ Махатма Гандиин баталагдаһан газар болоһон Италиин маягтай аркаар шэмэглэһэн Ага Ханай ордон. Томо дархи шулуунһаа һиилэһэн Паталешвар сүмэ, Парвати дангинын сүмэ. Пунын хажууда - Симха Гад хэрэм («арсалангай хэрэм»), Шиваджи үедэ баригдаһан Раджгарх, Торна, Пурандер, Шивнери хэрэмүүд.

Source: original
Люучюу олтирог

Люучюу (ᠯᠢᠤ ᠴᠢᠤ ᠣᠯᠲᠤᠷᠢᠭ, японоор 琉球諸島 (りゅうきゅうしょとう)) гү, али Нансей (японоор 南西諸島 (なんせいしょとう)) ольтирог Японой Кюсю арал болон Тайвань хоорондо байрлажа, Зүүн Хитад тэнгисые задагай Номгон далайһаа һалгаана. Зүүн-хойтоһоо баруун-урда зүг руу 1200 км зайда һунана. 6 аралнууда бүлэгүүдһөө (Осуми, Токара, Амами, Окинава, Мияко ба Яэяма; һүүлшын 2 аралнууд заримдаа Сакисима гэдэг) бүридэнэ, ниитэдээ 4,8 мянган км² талмайтай 98 аралнуудые агуулна. Эгээн томо аралнууд бол Окинава ба Амамиосима. 1 550 мянган хүн зонтой (2005). Зүүн-урда аралнуудай һудал карст шохойн шулуугаар байгуулна; тэнхэлигэй бүһэдэ палеозойн атираата һуури нюурта харагдана; баруун-хойтодо галта уулын шулуулиг тархадаг (3 эдибхитэй болон хэдэхэн һүнэһэн галта уула байдаг). Газар нютагай талаар тэгшэ үндэрлигүүд болон бага уула (300-500 м үндэр) олон байна, бага эрьеын терасса баһа байна. Хамагай ехэ үндэр 1935 м (Яку аралда). Хойто үргэриг 29-һээ урдада заримдаа шүрэн аралнуудай һудалнууд һунгана. Фосфорит болон шулуун нүүрһэнэй олдобори. Хойто хэһэгтэ субтропик, урда хэһэгтэ - тропик, муссон (жэлдэ 2000-3500 мм шииг нойтонтой) уларилтай, 8-9 һарада байнгын тайфун байна. 1 һарын дундажа температура 14-18 °С, 6 һарада 27-28 °С. Гол хото - Окинава аралда байрладаг Наха. XV-XIX зуунда эндэ Люучюу улас оршобо.

Source: original
Суранзан орон

Суранзан орон - сахилгаан гүйдэл болон суранзан шэнжэ шанартай материалнуудай суранзан нүлөөлэлэй математика тодорхойлолто, тайлбари юм. Суранзан орон дохи алибаа сэг шиглэл болон хэмжээ (ута) хоёроор тодорхойлогдохо ба тиимһээ суранзан орон бол вектор талмай юм. Суранзан орониинь ехэнхдээ Лоренцын хүсээр тодорхойлогдохо ба энэ хүсэниинь сахилгаан сэнэгые хүдэлгэгшэ хүсэн юм. Суранзан орониинь тус тусдаа бэе дааһан болобошье хоорондоо нягта хамааралтай хоёр оронһоо хамаарна. Тэдэгээрые B болон H үзэгээр тэмдэглэнэ. Хүдэлжэ бай сахилгаан сэнэгүүд болон үндэһэн квант шанартай холбоотой өөрын эгэл хэһэгүүдэй эргэлдэхэ хүдэлөөнһөө суранзан орон үүдэнэ. Харисангын онолоор сахилгаан болон суранзан орониинь нэгэ объектын хоёр харилсан холбоотой үзэл бодол юм. Сахилгаан суранзан орон гэжэ нэрлэгдэдэг энэ ороной бүридэл хэһэг болохо сахилгаан болон суранзан оронуудынь ажаглагша болон сэнэгэй харисангы хурданһаа хамаардаг. Квант физикэдэ сахилгаан суранзан орон квант хэлбэритэ шэлжэһэн байдаг ба фотоной харилсан шэлжэһэнэй үрэ дүндэ сахилгаан суранзан харилсан үйлэшэлэл бии болодог. Үдэр тутамай амидаралда суранзан орониинь тогтомол суранзануудай үүдхэһэн нэгэ нэгэнээ болон түмэр бэетые татаха ба түлхэхэ үлэ үзэгдэхэ хүсэн байдалаар дайралдадаг. Оршон үеын технологида суранзан орон маша түгээмэл хэрэглэгдэжэ байна. Тухайлбал сахилгаан технологи болон сахилгаан механикын технологида үргэнөөр ашаглажа байна. Дэлхэй өөрөө өөрын гэһэн суранзан оронтой. Энэнь та бидэндэ зүг шэглэл, байрашал тогтооход шухала ажа холбогдолтой. Хуйларһан суранзан оронуудынь сахилгаан мотор болон генераторда ашаглагдадаг. Суранзан хүсэниинь Халлын нүлөөлэлөөр дамжан үнгэржэ бай сэнэг зөөгшэдэй талаар мэдээсэл олгодог. == Холбооһон == Влияние слабых магнитных полей на биосистемы (видео)

Source: original
Үлгын дуун

Үлгын дуун (ᠥᠯᠦᠭᠡᠢ ᠶᠢᠨ ᠳᠠᠭᠤᠤ) - үхибүү хүдэлгэжэ байхадаа, дууран унтахынь тула дууладаг аялга, дуун. Бүүбэйлхэ - нарай хүүгэдые унтуулхадаа, «бүүбэй-бүүбэй» гэжэ эрхэлүүлэн дуулажа, үлгыень хүдэлгэхэ. Үлгын дуу дуулаха - хүүгэ үлгыдэнь хэбтүүлээд, дуу дуулажа унтуулха. Үгышье haa, иимэ урданай үлгын дуун байһан юм: Энэ дуунай бии болоһон тухай иимэ үгэ байдаг. Эрэ нүхэрэйнгөө аба хайдагта гараһан хойно нэгэ эхэнэр ондоо хүнтэй һэшхэлтэй болоод, ёһото үбгэнэйнгео гэртээ байхадань, һэшхэлтэһэн хүнэйнгөө гэртэнь орожо ерэхэгүйн тула зорюута тэмдэг болгон дуулаһан дуун гэжэ хэлсэдэг. Теэд энэ дуун үе сагай үнгэрхэдэ, тэмдэг удхаяа гээжэ, миин лэ үлгын дуун боложо үлэһэн намтартай.

Source: original
Кабул

Кабул (Загбар:Lang-ps), Афганистанай ниислэл хото, Кабул можын засаг захиргаанай түб. Тээбэриин уулзабари. 3 071 400 ажаһуугшад (2011). Уласхоорондын ниидэхэ онгосын буудал. Автомашина заһабарилгын, механикын болон эм зүйн үйлэдбэринүүд, гэр барилгын комбинат, металл эдлэл үйлэдбэрилгэ, хүнгэн болон хүнэһэнэй ажаүйлэдбэри. Ехэ һургуули. Үндэһэтэнэй эрдэм ухаанай академиин түүхын-хэлэзүйн академи. Музей. МЭҮ II зуун жэлдэ түрүүшынхиеэ дурдаһан байна. XVI зуунай эхиндэ Ехэ Могол уласай ниислэл хото байгаа, 1773/1774 - 1818 ондо Дуррани гүрэнэй ниислэл. Бала-Хиссар эртын бэхилэлтэ. Дунда зуунай хотын саада тээхи сэсэрлигүүд - Шах-Джахана сүмэтэй Баги-Бабур сэсэрлиг (XVII зуун жэл) гэхэ мэтэ.

Source: original
Франсиско Гойя

Франсиско Хосе де Гойя-и-Лусьентес (испан: Francisco José de Goya y Lucientes, 30.03.1746 - 16.04.1828) Испаниин уран зурааша, һиилбэригшэ, хэблэлэй загбар гаргагша юм. Гойя Испаниин хаанай ордондо зураашаар ажаллажа байһан болон түүхэ тэмдэглэгшэ байгаа. Тэрэ хуушанай мастернүүдэй зэргэсээ оршон үеын уралигай эхинэй түлөөлэгшын нэгэ гэжэ тоосогдодог байгаа. Тэрэнэй уран бүтээлдэхи тогтоһон хэб шэнжые эбдэһэн, субъектив элемент болон будагтай харисаһан байдал хожомой уран зураашад, тухайлбал Эдуард Мане, Пабло Пикассо зэргые бүтээлдэ зоригжол жээшэ боложо үгэһэн. Гойягай эрхэ сүлөөдэ дуратай уралиг зоригтой новаторлиг, хүсэлтэй сэдьхэл хүдэлэл, уран зүгнэл, шэнжэ шанарнуудай дааса, ниигэмэй баримжаатай гротеск зэргээр илгаран шалгарна: хаанай хаанын саарһанай мастерскойн тула картонууд («Һоxоp һамгашаалгын наадан», 1791), хүрэгүүд («IV Карлос хаанай бүлэ», 1800), хаанын зурагууд (Сан Антонио де ла Флорида церковиин капеллада, 1798, Мадрид, «Дүлиин Гэр», 1820-23), графика («Капричос» субарал, 1797-98, «Дайнай ядарал», 1810-20), зурагууд («1808 оной 5 һарын 2-ой Мадридтахи буһалгаан» ба «1808 оной 5 һарын 3-ай һүнидэ буһалгаанда хабаадалсагшадай буудалга» - 1814 он оршом).

Source: original
Кейптаун

Кейптаун (англи: Cape Town, Capetown), Капстад (африкаансаар Kaapstad), Урда Африкын Уласай баруун-урда хэһэгтэ Һайн Найдалай хушуунай хажууда оршодог боомто хото. Урда Африкын парламентын үргөө болон хуули тогтоохо ниислэл. Томо тээбэриин уулзабари. 3 431 мянган хүн зонтой (2011). Улас хоорондын ниидэхэ онгосын буудал. Химиин, бүдэй, машина бүтээлгын, газар тоһо болбосоруулха, модо болбосоруулха, хүнэһэнэй ажаүйлэдбэри, алмазай отолго. Ехэ һургуули. Урда Африкын музей, Үндэһэтэнэй галерей. XVII-XVIII зуунай уран барилгын дурасхалнууд. 1652 ондо голландшуудай байгуулагданхай. Кейптаунай хажууда Африкын түрүүшын атомай сахилгаанай станци байрлана. Суецэй һубаг 1869 ондо хэгдэхэһээ 200 гаран жэлэй үмэнэ Кейптаун Зүүн Африка, Энэдхэг, зүүн Ази руу ябажа байһан Голландын уһан онгосонуудай хангамжын бааза боложо анха байгуулагдаба. 1652 оной 4 һарын 6-нда Ян ван Рибэк ерэһэнээр Африкын түрүүшын Европын һуурин газар болобо. Кейптаун түргэн хугасаада Һайн Найдалай хушуу дээрэхи түрүүшын Европын харуулай бааза гэһэн үүргэһөөн гаража, томо хэмжээнэй хото болоһон байна. Йоханнесбург хото тэлэжэ үргэжэхын үмэнэ Кейптаун Урда Африкын эгээн томо хото байгаа. 2007 оной тоололгоор Кейптаун 3,5 сая хүнтэй гэжэ тогтоогдобо. 2 455 дүрбэлжэн километр нютаг дэбисхэр уласай бусад хотонуудһаа томо болон үрэ дүндэ харисангы бага нягташалтай. == Холбооһон == Кейптаун хотын албан ёһоной сайт Cape Gateway, Баруун кейп можын албан ёһоной сайт Архивировалһан 11 долоо һара 2006 оной. Туризмын албан ёһоной сайт Архивировалһан 26 арбан нэгэ һара 2007 оной. Энэ хуудаһан Кейптаун гэһэн Викимедиа сангай ангилал холбооһотой.

Source: original
Сагаан будаа

Барайгар, тодорго (ᠲᠤᠲᠤᠷᠭ᠎ᠠ) гү, али сагаан будаа (ᠴᠠᠭᠠᠨ ᠪᠤᠳᠠᠭ᠎ᠠ) - хоол хүнһэндэ хэрэглэгдэдэг ургамалай үрэ таряанай нэгэ түрэл юм. Дулаан газар ургаха ба голшолон Ази, Африка, мүн Италиин хойто хэһэг, Хойто Америкын баруун эргээр ургана. Тодоргонь олон орондо голлохо хүнһэндэ хэрэглэгдэжэ байна. Түүхэйгээр эдихэгүй, шанаха, агшааха зэргээр болгожо хэрэглэдэг. Зарим газар, Испани зэргэтэ тодоргоёо эхилээд оливой тоһон гү, али сүсэгын тоһондо хуураад дараань уһан юумэн гү шүлэн хэжэ болгодог. Сагаан будаае Японой сакэ архи гэхэ мэтэ согтууруулха ундаа хэхэд ашаглана. Хамагай анха эртэнэй Хитад, Энэдхэгтэ ургаһан гэжэ тоосогдодог. Япондо анха барайгар нэбтэрһэниинь МЭҮ 1 зуун гэгдэхэ болоод МЭҮ 2, 3 зуунһаа үргэн хэрэглэхэ болобо. Энэдхэгһээ урда Европо болон Африка уруу тархаһан байна. Барайгарые тэгшэ үргэн, уһаар дүүргэһэн талмайда тарижа ургуулдаг. Ургасаа хурааха дүхүүлээд талмайһаа уһаа шабхана. == Барайгарай тарилга == Жэлдэ дэлхэй даяар 610 сая тонно тухай сагаан будаа таригдадаг. Улаан буудай 605.9 сая тонно, кукуруза 695 сая тонно тус бүри xуряаxа болоод энэ гурбаниинь xуряалта болон хэрэглэлгээр эгээл эхинэй гурбада ородог үрэ таряа юм. Тодоргые 90 оршом процент Азида таригдана. Түрүү һуурида орохо уласуудынь Хитад, Энэдхэг, Индонези гэхэ мэтэ. Эгээ томо экспортлогшо орониинь Тайланд, тэрээнэй саанань АНУ, Энэдхэг, Пакистан зэргэ болоно. == Холбооһон == Энэ хуудаһан Сагаан будаа гэһэн Викимедиа сангай ангилал холбооһотой.

Source: original
Халзанов, Барас Цыретарович

Барас Цыретарович Халзанов (1938-1993) хадаа Сэлэнгын аймагай Жаргаланта нютагта түрэhэн юм. «Улаан Сэлэнгэ» ((ород) Красная Селенга), «Буряад-Монголой Үнэн» гэhэн сонинууд соо шүлэгүүдынь гарадаг байгаа. hургуулияа дүүргээд, Банзаровай нэрэмжэтэй Буряадай багшанарай институдта буряад хэлэ бэшэгэй факультедтэ hурахаяа ороо. Энэ үедэ киногоор hонирхожо эхилээ, киносценари бэшэжэ туршадаг болоhон байна. Хоёрдохи курсын hүүлээр Москва ошожо, ВГИК-тэ hурахаяа ороо. Эндэ мэдээжэ Александр Столперой hурагша байhан. «Белая лошадь» гэhэн кино дипломно ажалынь боложо үгөө. hүүлээрнь өөрынгөө сценаряар «Последний угон» гэhэн кино буулгаа. Тус кино Буряад Орондо буулгагдаhан байна. Эндэ Буряад Драмын Театрай артистнар наадаа. 1967 ондо дээдэ hургуулияа дүүргэжэ, Свердловск хотын киностудида ажаллахаяа ороо. Эндэ олонхи кинонуудаа буулгаhан байна. Эдэнэй тоодо «Кочующий фронт», «Открытие», «Горький можжевельник», «В ночь лунного затмения», Нет чужой земли» болон «Батожабай» гэhэн документальна кино. hаяхана «Сагаан Морин» гэhэн кинотеатр соо «Горький можжевельник» гэhэн кино харуулаа. Тус кино мэдээжэ буряад кинорежиссёр Барас Халзанов 1985 ондо буулгаhан байна. «Горький можжевельник» гэhэн кино соо Пётр Абашеев, Майдари Жапхандаев, Бэликто Дашиев, Александр Барлуков, Марина Степанова, Баярто Дамбаев гэгшэд наадаhан байна. == Холбооһон == Дугаржапова Т. М. Барас Халзанов (1938-1993) // Выдающиеся бурятские деятели / Ин-т монголоведения, буддологии и тибетологии СО РАН, Конгр. бурятского народа; сост. Ш. Б. Чимитдоржиев, Т. М. Михайлов. - Улан-Удэ: Бурят. кн. изд-во, 2004. - Вып. 5. Идыгов А. «Последний угон» Бараса Халзанова: из истории бурят. кино // «МК» в Бурятии. - 2003. - 10-17 дек. Лопатина Т. Для чего ты пришел в этот мир, человек: [о съемках фильма по повести Ю. Рытхэу «Сон в начале тумана»] // Бурятия. - 1994. - 16 апр. Халзанов Барас Цыретарович // Писатели Бурятии: биогр. справочник / Союз писателей Бурятии; сост. А. А. Содномов. - Улан-Удэ, 1994. - С. 115.

Source: original