AlmaznayaGroza/cyrillic-language-classification huggingface dataset:
Кахеҭи

Кахеҭи атәылаҿацә (ақырҭ. კახეთის მხარე). == Атерриториа == Атерриториа - 11 310 км². == Аланхо == Атәылаҿацә иаланхо - 318 583-ҩык. (2014 ш.). == Ақалақьқәа == Ақалақь Ҭелау иаҳҭнықалақьуп. === 8-раионк === Ахмета Гәырџьаан Дедоԥлис-Ҵҟаро Ҭелау Лагодехь Сагареџьо Сиӷнаӷь Ҟәарел == Азхьарԥшқәа == Kakheti regional administration website Архив ҟаҵан 2021-10-27 азы Wayback Machine аҟны.

Source: original
Гәдоуҭа араион

Гәдоуҭа араион (азыркьаҿра: Гәд. ар-н) - Аԥсны Аҳәынҭқарра ируакуп. Аҳәаақәа: аҩада - == Атерриториа == Атерриториа - 1640 км². == Аланхо == Араион иаланхо - 34 869-ҩык. (2003 ш.). == Ақалақьқәа == Ақалақь Гәдоуҭа иаҳҭнықалақьуп. қалақь: Афон Ҿыц Ақыҭақәа: Аацы Абгархықә Амжәықәхәа Анхәа Арсаул Аҷандара Бармышь Блабырхәа Дәрыԥшь Жәандрыԥшь Калдахәара Ҟәланырхәа Лыхны Мгәыӡырхәа Мҵара Оҭҳара Ԥсырӡха Хыԥсҭа Хәаԥ Џьырхәа

Source: original
Қобалиа, Вера

Верa (Вероника) Қобaлиa (ақырҭ. ვერა ქობალია, нанҳәамза 24, 1981 ш., Аҟәа) - Қырҭтәыла aекономикеи ишьaқәгылоу aҿиaреи рминистр. Еицырдыруа ахҭысқәа рaaн, aхҵәa aстaтус aлa Верa Қобaлиеи лҭаацәеи Канадаҟa aнхaрa иaсын, уa 15 шықәсa рыҩнуҵҟa инхон. 2004 шықәсaзы "Бриҭиш Қaлaмбиa институт" дaлгеит, aбизнес aныҟәгaреи aинформaциaтә технологиaқәa. 2004 шықәсa инaркны Кaнaдaтәи aбизнес еилaхәырaқәеи жәлaрбжьaррaтәи иҳәынҭқaррaтәым еилaзaaрaқәеи рҿы еиуеиԥшым aпозициaқәa aнылкылон. Иaрa убaс Вaнкувертәи aтелееилaхәырa "Глобaлтиви" aпродиусерс aус луaн. 2008-2010 шш. Вaнкувер aҿы ишьaҭaкхaз aбизнес еилaхәырa дпaртниоруп. 2010 шықәсa жәaбрaн мзaзы Қырҭтәылaҟa дхынҳәын, aхҵәaцәa рзинқәa рыхьчaрa aзҵaaрaқәa aус aдызуло иҳәынҭқaррaтәым еилaзaaрa "Акоaлициa aиaшaзы" дaхaгылеит. 2010 ш. ԥхынгәы инaркны Қырҭтәылa aекономикеи ишьaқәгылоу aҿиaреи рминистр.

Source: original
21

21 (ҩажәи акы) шықәса - иулиантәи амзар 21-тәи ашықәс ауп. == Рыԥсҭазаара иалҵит == Арминии - Германиатә Херуски аимшьҭра рхада (диит ??) Клутории Приск - римтәи апоет (диит ~Ҳ. ҟ. 20 ш.) Публии Сулпиции Квиринии - римтәи аполитик, аконсул, Шьамтәыла агубернатор (диит ~Ҳ. ҟ. 51 ш.) Ван (синтәи аимператор иԥҳәыс) - Синь аимпериа аимператор иԥҳәыс (диит ??) == Азхьарԥшқәа == Calendar for Year 21 (Julian calendar) Calendar for Year 21 (Gregorian calendar)

Source: original
14

14 (жәиԥшь) шықәса - иулиантәи амзар 14-тәи ашықәс ауп. == Иит == Луции Вергинии Руф - Римтәи аполитик, аконсул (дыԥсит 97 ш.) Марк иунии Силан - Римтәи асенатор, аконсул (дыԥсит 54 ш.) Саломе Иродиада-лыԥҳа - Ауриа принцесса, Ҳасмонеа аҳ Ирод Боети Иродиадеи рыԥҳа (дыԥсит ~62-71 ш.) == Рыԥсҭазаара иалҵит == жьҭаарамза 8: Октавиан Август - Римтәи аимератор (диит Ҳ. ҟ. 63) нанҳәамза: Марк Випсании Агриппа Постум - Римтәи аамсҭа, Марк Випсании Агриппеи Иулиа еиҳаби рԥа (диит Ҳ. ҟ. 12 ш.) Гнеи Помпеи - Римтәи аполитик, аконсул (диит ??) Иулиа Аиҳабы - Римтәи аимператор Октавиан Август абиологиатә иԥҳац (диит Ҳ. ҟ. 39 ш.) Луции Емилии Лепид Павел - Римтәи аполитик, аконсул (диит 29 ш. раԥхьа) Парфени - Абырзен поет, афилолог (диит ??) Павел Фабии Максим - Римтәи аполитик, аконсул, асенатор (диит ??) Семпронии Гракх - Римтәи аамсҭа (диит ??) == Азхьарԥшқәа == Calendar for Year 14 (Julian calendar) Calendar for Year 14 (Gregorian calendar)

Source: original
Сангәлиа, Шьалуа Михаил-иԥа

Шьалуа Михаил-ица Сангәлиа (аур. Шалва Михайлович Сангулия; лаҵарамза 7, 1922 ш., Џьгьарда ақыҭа, Очамчыра араион - ԥхынгәымза 26, 1982 ш., Аҟәа) - Аԥсуа шәҟәыҩҩы, апоет, апрозаик, адраматург. == Абиографиа == Диит 1922 шықәса лаҵарамза 7 рзы Џьгьарда ақыҭа Очамчыра араион. Иԥсҭазаара далҵит 1982 шықәса ԥхынгәымза 26 рзы. Джуп Абжьаҟәа ақыҭа. Аҵара иҵон иқыҭаҿтәи ашкол Акны, Аӡҩыбжьа, Очамчыратәи аԥсуа школ аҿы - далгоит 1941шықәсазы. 1948 шықәсазы Шь. Сангәлиа дҭалоит А.С. Пушин ихьӡ зху Қарҭтәи ахәынҭқарратә институтб ихиркәшоит 1952 шықәсазы. 1969 - 1971 шықәсқәа рзы дырхысуеит А.М.Горки ихьӡ зху Москватәи Алитературатә институт аҟны иеиҿкаау Иреихау Алитературатә курскәа. Далахәын аҩбатәи адунеита уибашьра. Акьыԥхь аҿы дцәырҵит 1939 шықәсазы. == Абиблиографиа == Сымҩанызаҩ. Аҟәа, 1957 шықәса. Сыԥсадгьыл ааԥынра. Аҟәа, 1968 шықәса. Ицәажәоит Бзыԥҭа. Аҟәа, 1976 шықәса. Иалкаау. Аҟәа, 1972 шықәса. Иалкаау. Аҟәа, 1982 шықәса. Аԥсҭазаара амҩала. Иалкаау. Аҟәа, 1983 шықәса. == Алитература == Аԥсны аҭҵаарадыррақәа ракадемиа Д. И. Гәлиа ихьӡ зху Аԥсуаҭҵааратә институт, «Аԥсуа поезиа антологиа XX ашәышықәса», Аҟәа-Москва, 2009, ад. 916-917 == Азхьарԥшқәа == Сангулиа Шалва Михайлович (аур.) Сангәлиа Шьалуа Михаил-иԥа (аԥс.)

Source: original
Ачба, Кьыҵа Хабыгә-иԥа

Кьыҵа (Константин) Хабыгә-иԥа Ачба (аур. Кица Х. Ачба; хәажәкырамза 16, 1918 ш., Ԥақәашь ақыҭа, Очамчыра араион - хәажәкырамза, 1984 ш.) - Аԥсны ашәҟәыҩҩы. == Абиографиа == Диит 1918 шықәса хәажәкырамза 16 рзы Ԥақәашь ақыҭа Очамчыра араион. Иԥсҭазаара далҵит 1984 шықәса хәажәкырамза мзазы. Джуп Аҟәа. ԥақәашьтәи ақыҭа школ даналга 1935 шықәсазы дҭалоит Аҟәатәи аҳәынҭқарратә педагогтә училишьче. Далгоит 1939 шықәсазы. Иара абри ашықәсан арратә маҵуархьы иԥхьоит. Уаҟа уи дрылгеит еиуеиԥшым арратә ҵареиурҭақәа. Далахәын аҩбатәи адунеитә еибашьра. Акьыԥхь аҿы дцәырҵит 1939 шықәсазы. == Абиблиографиа == Ашлацқәа. Аҟәа, 1968 шықәса. Ҭагалан. Аҟәа, 1986 шықәса. == Алитература == Аԥсны аҭҵаарадыррақәа ракадемиа Д. И. Гәлиа ихьӡ зху Аԥсуаҭҵааратә институт, «Аԥсуа поезиа антологиа XX ашәышықәса», Аҟәа-Москва, 2009, ад. 917

Source: original
Ҳ. ҟ. 1474

Ҳ. ҟ. 1474 (зқьы ԥшьышәи хынҩажәи жәиԥшь) шықәса́ - иулиантәи амзар Ҳ. ҟ. 1474-тәи ашықәс ауп.

Source: original
Нигериа

Нигериа (англ. Nigeria, аҳаус. Najeriya, аиор. Nàìjíríà, аиг. Naìjíríyà), аофициалтә хьӡы: Афедеративтә Республика Нигериа (англ. Federal Republic of Nigeria, аҳаус. Jamhuriyar Tarayyar Najeriya, аиор. Orílẹ̀-èdè Olómìniira Àpapọ̀ Nàìjíríà, аиг. Ọ̀hàńjíkọ̀ Ọ̀hànézè Naìjíríyà) - Африкатәи атәыла. == Административтә шара == Нигериа афедеративтә ҳәынҭқарроуп. Ари атәыла 36 аштатқәеи (англ. states) 1 афедералтә территориеи рыла ишоит.

Source: original
Хокерба, Шамил Ибрагим-иԥа

Шамил Ибрагим-иԥа Хокерба (аур. Шамиль Ибрагимович Хокерба; ажьырныҳәамза 20, 1903 ш., Очамчыра, Аҟәатәи аокруг, Кәыдрытәи аучастка - 1942 ш., Лагодехи, Қырҭтәылатәи ССР) - Аԥсуа шәҟәыҩҩы, апоет, апублицист. == Абиографиа == Диит 1899 шықәса ажьырныҳәамза 20 рзы Очамчыра. Абраҟатәи ԥшьклассктәи аучилишьче даналга дҭалоит Аҟәатәи арҵаҩратә семинариа. Дук мырҵыкәа дҭаркуеит асовет мчра аагара дазықәцон ҳәа аара идҵаны. Уи анаиааи, 1921 шықәсазы, абахҭа дыҭрыжьуеит. 1924 шықәсазы Ш. Хокерба дҭалоит Қарҭтәи аполитехникатә институт, далгоит 1928 шықәсазы. 1941 шықәсазы залымдарыла дҭаркуеит, Аԥснынтә дахыргоит, уаҳагь дзыхынҳәуам. 1978 шықәсазы иҭынхацәа ицсыбаҩ Аԥсныҟа иааганы дахьиз идгьыл гәакьаҿ анышә иамардоит. == Абиблиографиа == Иҩымҭақәа. Акәа. 1981 шықәса. == Алитература == Аԥсны аҭҵаарадыррақәа ракадемиа Д. И. Гәлиа ихьӡ зху Аԥсуаҭҵааратә институт, «Аԥсуа поезиа антологиа XX ашәышықәса», Аҟәа-Москва, 2009, ад. 903 == Азхьарԥшқәа == Шамиль Хокерба Хокерба Шамиль Ибрагимович (аур.) Хокерба Шамиль Ибрагим-иԥа (аԥс.)

Source: original
Аԥсуа ҳәызба

Аԥсуа ҳәызба- аԥсуаа традициала ирымоу рыҳәызба. Абжьааԥны 13-25 см аура иамоуп, амҵәыжәҩа 11-12 см раҟара иҟоуп.Аҟәаҟәа аиҟәҟьараҿы иаабац ҵәҩануп, аҵыхәа ажәпара 3 мм иреиҵамкәа ауп ишыҟоу.Амҵәыжәҩа абыкь ала иҟаҵоуп, лассы-лассы ԥштәырацәала (еиқәаҵәа - аурохқәа, абубфало абыкь, еиҳа илашо абыкь мамзаргьы ашьац, ацә абаҩқәа ҭарҵоит) мамзаргьы ажәҵыс амҿы иалхуп. Амҵәыжәҩа аформа еиҳа игьежьуп, аха уеизгьы аганахьала маҷк иҟьаҟьоуп.Амҵәыжәҩаи аҟәаҟәеи рыҭбаара еиԥшуп, 20-25 мм ҟынӡа. Арӷьарахьтәи аган ала иашәҵоуп, напыҩбагьы рыла ишәыхуеит. Аџьар амаӡам. Аԥсуа џьма амҵәыжәҩа ахы аҿы аихатә мацәаз ыҟоуп, уи аџьма аҭра ирласны иалхразы ацәа ҟаҵаны иҟаҵоу ашьаҳага ақәырҵоит. == Аҳәызба аҭоурых == Ари аҳәызба ахыҵхырҭа аҭоурых ажәытәӡатәи аамҭақәа рахь иаҵанакуеит. Аԥсуа хьшьи ашәарыцаҩи рыҳәызба даара ижәытәӡатәиу маҭәахәуп, ашәышықәсақәа рзы аформеи аҵаки ԥсахрақәада иаанхеит иара.

Source: original
Зыԥсҭазаара иалҵны ибзахо анцәа

Зыԥсҭазаара иалҵны ибзахо анцәа Џьеимс Фрезери ишьҭанеицәеи ргәаанагарыла зегьы ирылаҵәоу мифологиатә архетипуп. == Иԥсны ибзахо анцәақәа: == Осирис Таммуз Адонис Бальдр Дионис Телепин Персефона Серапис Митра == Ахархәара змоу алитература == Отто Б. Приносимый в жертву бог // Вестник древней истории. - 1996. - No 2. Пропп В. Я. Русские аграрные праздники: Опыт историко-этнографического исследования Фрезер, Џь. Џь. Золотая ветвь: исследование магии и религии Смит, Џьонатан Зиттель, "Dying and Rising Gods." // Encyclopedia of Religion: Vol. 3. / Ed. Mircea Eliade. New York: Simon & Schuster; Macmillan, 1987. (Умирающие и воскресающие боги/ Пер. с англ. и прим. И. С. Анофриев)

Source: original
Нанҳәамза 8

Нанҳәамза́ 8 (Нанҳәамза́ ааба́), Áвгуст 8, На́нҳәа 8 - григориантәи амзар 220 тәи амш (221 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 145 мшы. == Ахҭысқәа == 1709 - падре Бартоломеу де Гусман португалиатәи акрал иирбеит ахаирӡсаразы алшара 1793 - ареволиуциатә ар игылаз Лион иакәшеит (асахь.) 1918 - Актәи адунеитә еибашьра: Амьене амҵан аибашьра 1940 - Аҩбатәи адунеитә еибашьра: Вильгельм Кеитель инапы аҵаиҩит адиректива «Мрагыларан аҽеизакра» 1945 - СССР Иапониа ишақәлоз рыланаҳәеит 1960 - апровинциа Аладатәи Касаи заявила о выходе из состава Конго ишалҵуа атәы рыланаҳәеит 1967 - Алада-Мрагыларатәи (АСЕАН) атәылақәа р-Ассоциациа аԥҵара 2008 - Урыстәылеи, Қырҭтәылеи, Алада Уаԥстәылеи рыбжьара аибашьра ӷәӷәа хацыркын

Source: original
Аладатәи Африка

Аладатәи Африка (англ. South Africa), аофициалтә хьӡы: Алада-Африкатәи Ареспублика (ААА, англ. Republic of South Africa (RSA)) - Алада-Африкаҟны атәылоуп. ААА 3 аҳҭнықалақьқәа имоуп: Преториа (административтә ҳҭнықалақь), Кеиптаун (азакәанԥҵаратә ҳҭнықалақь), Блумфонтеин (аӡбаратә ҳҭнықалақь).

Source: original
Протоаԥсуа-абаза бызшәа

Протоаԥсуа-абаза бызшәа - аԥсшәеи абаза бызшәеи изхылҵыз ареконструкциа зауз ажәытәӡатәи абызшәа. === Ацыбжьыҟақәа === Ацыбжьыҟақәа рсистема еиҭашьақәыргылоуп астопқәеи аффрикатқәеи рҿы ԥшь-ганктәи афонациатә контраст аманы, африкативқәа рҿы ҩ-ганктәи аконтраст аманы. Ҵаҟа иаагоуп апротоԥсуа-абаза алфавит аҭаӡҩыра:: Абаза диалектқәак рҿы велартә цыбжьыҟақәа увуляртә цыбжьыҟақәа рахь ииасит. Еиҳа иубарҭоу аԥсахрақәа рахь иаҵанакуеит: Аԥсуа бызшәақәа рҿы авелиартә цыбжьыҟақәа авулиартә цыбжьыҟақәаны иҟалоит.

Source: original
Ҳ. ҟ. 1484

Ҳ. ҟ. 1484 (зқьы ԥшьышәи ԥшьынҩажәи ԥшьба) шықәса́ - иулиантәи амзар Ҳ. ҟ. 1484-тәи ашықәс ауп.

Source: original
Твардовски, Алеқсандр Трифон-иԥа

Александр Трифон-иԥа Твардовски (аур. Алекса́ндр Три́фонович Твардо́вский; рашәарамза 21, 1910 ш. - ԥхынҷкәынмза 18, 1971 ш.) - асоветтә шәҟәыҩҩ, апоет, Лнин ипремиа алауреат акырынтә Аԥсны даахьан. Ибзианы еибадыруан Баграт Шьынқәбеи, ИванҬарбеи, Кьыршьал Чачхалиеи, Константин Ломиеи, Ҷыҷыкәа Џьонуеи, Алықьса Гогәуеи, Никәала Кәыҵниеи уб. еь. иареи. Алеқсандр Трифон-иԥа Твардовски Аԥсны аԥсабара аԥшӡара дыхнахны даман, аԥсуаа рҭоурыхи, рыбзазашьеи, ажәлар рматериалтәи рдоуҳатәи культура дазҿлымҳан. == Алитература == Акрызҵазкуа арыцхәқәа рамзар, Аҟәа, 2015 ш. Пачулиа В.П. Русские писатели в Абхазии. - Сухуми: Алашара, 1980. - 101 с. Ахуба Д. Человек и корабль //РА. - 2010. - 21-22 дек., (No143). - С.5. О смерти. войне. судьбе и родине: русской и советской (1941-1945. «Василий Теркин» А.Твардовского)//В кн. Сухих И.Н. «Двадцать книг XXека. Эссе. - СПб. : Паритет, 2004 . - С. 289-308

Source: original
Ганҭиади иҟоу аныхабаа

Ганҭиади иҟоу аныхабаа (ақырҭ. განთიადის ტაძარი) - Аԥсны VI ашәышықәса иаҵанакәа, х-апсидк змоу абазилика ауп, аҳабла Ганҭиади аҟны игылоуп. 2006 шықәса абҵарамза 7 рзы, Қырҭтәыла ахада идҵа ала, ианашьан амилаҭтә ҵакы змоу иеиҭамҵуа акультуратә баҟа акатегориа. Иргылоуп VI ашәышықәса I азбжазы. Аха, VIII-X ашәышықәсақәа рзы изныкымкәа аханатә ирҿыцны идыргылахьан. 1576 шықәсазы, османаа ржәылара аан, аныхабаа хәҭала ибгеит. Аԥсни, инеизакны Қырҭтәылеи ажәытәӡатә ақьырсиантә уахәамақәа иреиуп. Уажәазы абазилика ахыжәжәарақәа мацароуп иаанханы иҟоу. == Аҭоурых-архитектуратә ахцәажәара == Аспециалистцәа ргәаанагарала, абазгаа ақьырсианра анрыдыркыла, византиатәи аимператор Иустиниан I-тәи абазгаа рзы Ҵандрыԥшьтәи аныхабаа ииргылеит. Абазилика ахыжәжәарақәа рҟны аарԥшуп амармалташь шкәакәа иалхны иҟаҵаз, абырзен нбанла адҩыла змаз анышәынҭратә хаҳә афрагмент. Ишубарҭоу ала, ари ахаҳә аҭыԥантәи идинтәымыз ма адоуҳатә хаҿык инышәынҭра акәын. Адҩылара ҟаҵоуп VI ашәышықәсазы. Ҵандрыԥшьтәи аныхабаа х-нышьк змоу абазилика ауп. Уи усҟак идуумыз, аформа иаша змаз аҳаштә блокқәеи акьырмыт ҟьаҟьеи рыла иргылан. == Уажәтәи аҭагылазаашьа == Ҵандрыԥшьтәи аныхабаа Қырҭтәыла амилаҭтә ҵакы змоу абаҟа астатус анашьоуп. == Алитература == ვ. ჯაოშვილი, რ. რჩეულიშვილი, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. - გვ. 680. კულტურული მემკვიდრეობა აფხაზეთში,თბ.,2015

Source: original
Ҳ. ҟ. 1748

Ҳ. ҟ. 1748 (зқьы быжьшәи ҩынҩажәи ааба) шықәса́ - иулиантәи амзар Ҳ. ҟ. 1748-тәи ашықәс ауп.

Source: original
8

8 (ааба) шықәса - иулиантәи амзар 8-тәи ашықәс ауп. == Иит == Тит Флавии Сабин - Римтәи аполитик, аимператор Веспасиан иашьа (дыԥсит 69 ш.) == Рыԥсҭазаара иалҵит == Марк Валерии Мессала Корвин - Римтәи аинрал (диит Ҳ. ҟ. 64 ш.) == Азхьарԥшқәа == Calendar for Year 8 (Julian calendar) Calendar for Year 8 (Gregorian calendar)

Source: original
Ҳ. ҟ. 1689

Ҳ. ҟ. 1689 (зқьы фышәи ԥшьынҩажәи жәба) шықәса́ - иулиантәи амзар Ҳ. ҟ. 1689-тәи ашықәс ауп.

Source: original
Аиба, Антон Гындыжә-иԥа

Антон Гындыжә-иԥа Аиба (1908 ш., Оҭҳара ақыҭа, Гәдоуҭа араион) - Аԥсны ашәҟәыҩҩы. == Абиографиа == Диит 1908 шықәса рзы Гәдоуҭа араион Оҭҳара ақыҭан. Иԥсҭазаара далҵит 1931 шықәсазы. Аҵара иҵон иқыҭаҿтәи ауахәаматә, иара убас Лыхнытәи ашколқәа рҟны. 1929 шықәсазы Н. Лакоба ихьӡ зху Аҟәатәи Аԥсуа школ далгоит. 1931 шықәсазы Ан. Аиба Аҟәатәи амузыкатә техникум дҭалоит, алгаха имаӡақәа иԥсҭазаара далҵит. Раԥхьаӡа акәны акьыԥхь аҿы дцәырҵыт 1928 шықәсазы, иара абри ашықәсан иҭыҵыз апоезиатә еизга «Еҵәаџьааҿ». Антологиа ианылаз иҩымҭақәа абри аизгахьтә иаагоуп. == Алитература == Аԥсны аҭҵаарадыррақәа ракадемиа Д. И. Гәлиа ихьӡ зху Аԥсуаҭҵааратә институт, «Аԥсуа поезиа антологиа XX ашәышықәса», Аҟәа-Москва, 2009, ад. 905

Source: original
Иванишвили, Биӡина Григори-иԥа

Биӡинa Григори-иԥа Ивaнишвили (ақырҭ. ბიძინა ივანიშვილი; жәабранмза 18, 1956 ш., Ҷорвилa, Сaчхертәи aрaион) - 2012-2013 шш. Қырҭтәылa Аԥызa-министр. == Аҵaрa == 1973 шықәсaзы Сaчхертәи aрaион Сиaрхи aқыҭaҿы aбжьaрaтә школ дaлгaн, Қарҭтәи aҳәынҭқaррaтә университет aинџьныртә-економикaтә фaкультет aҿы aҵaрa нaигӡон, aaмҭaкaлa Кaмо ихьӡ зху aмехaникaтә зaуaд aҿы aилыргaҩи aусуҩи рaҳaсaблa aус иуaн. 1980 шықәсaзы aдиплом ҟaԥшь aлa дaлгеит Қарҭтәи aҳәынҭқaррaтә университет. Уи aшықәс aзы Кaмо ихьӡ зху aзaуaд aҿы aинџьныр еиҳaбыс, aнеҩс, aҭҵaaрaдыррaтә лaборaториa нaпхгaҩыс дҟaлеит. 1982-1986 шықәсқәa рзы Аџьaуси aсоциaлтә проблемaқәеи Москвaтәи ринститут aҿы aспирaнтурa дҭaн, уaҟa aкaндидaттә диссертaциa ихьчеит. 1988 шықәсaзы иҩызцәеи иaреи «Агропрогресс» ҳәa зыхьӡыз aкооперaтив ишьaҭaркит, aнеҩс уи aaглыхрaтә еилaхәырaс ишьaқәгылеит. 1990 шықәсaзы ишьaҭеикит aбaнк "Росииски кредит“. 1991 шықәсaзы aбaнк "Росииски кредит“ aдиреқторцәa рхеилaк хaнтәaҩыс, иaрa убaс, aбaнк aхaдaс дҟaлеит. Афинaнстә-aaглыхрaтә гәыԥ "Уникор“ дaшьaҭaкҩуп, дaԥшәымоуп. 1996 шықәсaзы ишьaҭеикит "Қaрҭу бaнк“. 2011 шықәсaзы ишьaҭеикит aуaaжәлaррaтә ҵысрa "Ақырҭуa гәaхтәы“. 2012 шықәсaзы ишьaҭеикит aполитикaтә пaртиa "Ақырҭуa гәaхәтәы - aдемокрaтиaтә Қырҭтәылa“. 2012 шықәсa инaркны 2013 шықәсa aбҵaрa 17 нӡa Қырҭтәылa Аԥызa-министр. == Аҭaaцәaрaтә ҭaгылaзaaшьa == Дҭaaцәaроуп, ԥшьҩык aхшaрa имоуп. == Азхьарԥшқәа == Биӡинa Ивaнишвили

Source: original
Ԥхынгәымза 28

Ԥхынгәымза́ 28 (Ԥхынгәымза́ ҩажәи́ ааба́), Иу́ль 28, Ԥхынгәы́ 28 - григориантәи амзар 209 тәи амш (210 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 156 мшы. == Ахҭысқәа == 1586 - сер Томас Херриот Британиатәи адгьылбжьахақәа рахь раԥхьатәи акартош ашьапхы 1697 - аказак Владимир Атласов аӡиас Камчатка ахаҿы иӡхыҵра 1794 - Максимилиан Робеспьер Луи Сен-Жиуст ишьра 1914 - Актәи Адунеитә еибашьра ианалагаз 1942 - Сталин идҵа «Шьаҿакгьы шьҭахьҟа мап!» (асахь.) 1980 - Владимира Высоцки Москва Ваганьковсктәи аԥсыжырҭаҟны анышә иамадараан зықьҩыла ауаа ахьыҟаз 1992 - Афганистан аҳәса ателехәаԥшраҟны рнеира азин ыҟаӡам 1995 - Индиа ақалақь дуӡӡа ахьӡ Бомбеи Мумбаи ҳәа аԥсахра

Source: original
Багаԥшь (аҵакырацәара)

Багаԥшь, Анастасиа Багаԥшь, Артур Багаԥшь, Анатолии Мкан-иԥа Багаԥшь, Андреи Григори-иԥа Багаԥшь, Василии Багаԥшь, Виачеслав Уасил-иԥа - аԥсны акитор «Лис Микита». Багаԥшь, Генадии Багаԥшь, Валери - акомпаниа «Аԥсны аҩқәеи аӡқәеи» ахада ихаҭыԥуаҩ. Багаԥшь, Виктор Багаԥшь, Владимир Багаԥшь, Баграт Андреи-иԥа Багаԥшь, Зураб Сергеи-иԥа Багаԥшь, Зоиа - аҳәынҭстатистика аусбарҭа аиҳабы. Багаԥшь, Лаура Багаԥшь, Лиана Сергеи-иԥа Багаԥшь, Сергеи Уасил-иԥа - Аԥсны аҳәынҭқарра ахада.

Source: original
Иԥшьоу ахҩы

Иԥшьоу ахҩы - Ақьырсианраҿы х-персонак роуп, аха ҵакыла Анцәак иоуп. Атермин «Хҩык» раԥхьаӡа акәны ишьақәирӷәӷәеит Ашьамтәылантәи епископ Антиохиатәи Теофил (2-тәи ашәышықәсазы). Иахьатәи ақьырсиантә динхаҵарақәа реиҳараҩык Х-хаҿшарала иҟоу Анцәа идоктрина ирыдыркылоит.

Source: original
Ҳашԥҳа, Римма Арсен-иԥҳа

Римма Арсен-иԥҳа Ҳашԥҳа (аур. Римма Арсеновна Хашба; абҵарамза 19, 1934 ш., Аҟәа - 2007 ш.) - Аԥсуа шәҟәыҩҩы, апоет, афольклор аҟәшаҟны ҵарауаҩ. == Абиографиа == Диит Аҟәа, 1934 шықәса абҵарамза 19 рзы. Лыԥсҭазаара далҵит 2007 ш. зы. 1955 шықәсазы дҭалоит А. М. Горки ихьӡ зху Аҟәатәи аҳәынҭқарратә педагогтә институт афилологиатә факультет. Далгоит 1960 шықәсазы. Афилологиатә наукақәа дыркандидатуп. Акыьԥхь аҿы дцәырҵит 1980 шықәса инаркны. == Абиблиографиа == Абхазский детский фольклор. Аҟәа, 1980 шықәса. Ҵи-ҵи, кәа-каа. Аҟәа, 1989 шықәса. == Алитература == Аԥсны аҭҵаарадыррақәа ракадемиа Д. И. Гәлиа ихьӡ зху Аԥсуаҭҵааратә институт, «Аԥсуа поезиа антологиа XX ашәышықәса», Аҟәа-Москва, 2009, ад. 942 == Азхьарԥшқәа == Любовь во главе: памяти Риммы Хашба, Спутник Аԥсны. мшаԥымза 13, 2019 ш. Габниаԥҳа Римма Ҳашԥҳа лзы: аҵарауаҩ хатәра, ауаҩы лаша, Sputnik Аԥсны. мшаԥымза 13, 2019 ш.

Source: original
Ҳ. ҟ. 1791

Ҳ. ҟ. 1791 (зқьы быжьшәи ԥшьынҩажәи жәеиза) шықәса́ - иулиантәи амзар Ҳ. ҟ. 1791-тәи ашықәс ауп.

Source: original
Камантәи абаа-зал

Камантәи абаа-зал (ақырҭ. კამანის ციხე-დარბაზი) - Абаа-зал Аԥсны Каман ақыҭан. Абаа иргылан абжьарашәышықәсақәа раан. Абаа-зал Каман ақыҭа мрагыларахьтәи ахәҭаҿы, абнара ала ихҩоу ахәы иқәгылоуп, ҩ-ргыламҭак рыла ишьақәгылоуп. Аҩадахьала иҟоу аргыламҭа дууп, апланла иеиҵыху акәакьҭаиаша ауп. Аҭӡамцқәа еиқәханы иҟоуп 2 метрак аҩаӡараҟны. Аҩадатәи аҭӡамц аҿы аҩналарҭа амоуп. Ауахәама аҩычаратә хаҳәқәа рформеи ршәагеи еиԤшым. ИнақәырԤшны, абри аҩыза аформа амоуп аладахьала игылоу аԤшьганеиҟараиашатә ргыламҭа. Аҩналарҭа ҟаҵоуп мраҭашәаратә аҭӡамц аҿы. Араагьы аҭӡамцқәа 2 метрак аҳаракыраҿ еиқәхеит. Аҩада-мрагыларатә акәакь аҿы иҟоуп Ацқьа Василиск ибазилика. Анцәа дзахҵо аҭыԤантәи ауааԤсыра рзы ари аҭыԤ ныхоуп. == Азхьарԥшқәа == კამანის ციხე-დარბაზი

Source: original
Чачба, Ԥуҭо

Ԥуҭо, иара убасгьы Ԥуҭу Чачба - Аладатәи Аԥсны аҳ, Аԥсны иҟаз Иуана Лука излеиҳәоз ала. == Аҳра аура == 1580 шықәсазы иаб аҳ Баслакәа I дыԥсит. Аҳс дҟалеит иԥеиҳаб Ҟара-беи. Уи ашьҭахь Аԥсуа ҳәынҭқарра еиҩшан Аҩадатәи Аԥсни Аладатәи Аԥсни ҳәа. Аладатәи Аԥсныҟны, 1600 шықәсазы аҳс дҟалеит Ԥуҭо Чачба. Ԥҳәысс дигеит азыхәтә аҳкәажә Шьахьынџьан Алқас-иԥҳа Џьилиахсҭанова. 1611 ш. Агыртәылаҿы аҳс дҟалоит Леуан II Адиан. Аԥсныи Агыртәылеи реилазаашьа бзиахарц иҭахын. Уи азыҳәан 1613 шықәсазы ԥҳәысс дааигот Ԥуҭо Чачба имоҭа, Ҭанури. Ашьҭахь Леуан Ҭанури лахь агәеицәыхьшәашәахара аирԥшо далагеит. Леуан игәы дҭан Несҭан-Дереџьан, (Дереџьан, Леиуан иабшьа иԥҳәыс) уи ԥҳәысс дигарц иҭахын. Аха Ҭанури иареи елыҵракәын. Иҟаиҵазеи Леуан? Гәаанагарак ала дыишьит, даҽа гәаанагара ала лԥынҵеи ллымҳақәеи хырҵәеит, анаҩс ахьаа лзымчҳақәа дыԥсит. == Аԥсра == Леуан еиликаауан Ԥуто ари аниаҳалак, Агыртәыла дшақәло. Уи азыҳәан Леуан раԥхьа Аԥсны дақәлоит. Ԥуто ирр инаамҭаз изеидимкылаӡеит, абрагь иаҳасабла ашьхарахь дымдәықәлар ԥсыхәа ҟамлеит. Ҩышықәса рышьҭахь, 1630 шықәсазы Ԥуҭо абрагьраан дыԥсоит. Абас иалагеит аибашьрақәа, аҭоурых аҿы иаанхаз «Ҩажәижәабашықәсатәи аибашьра» -ҳәа. Иԥсра ашьҭахь Аԥсны иахагылоит Ԥуҭо иԥацәа. == Аҭаацәазаара == Ԥуҭо Чачба ԥҳәысс дигеит азыхәтә аҳкәажә - Шьахьынџьан Алхас-иԥҳа Џьилиахстанова. Шахьынџьан илыхшоит ԥшьҩык ахәыҷқәа: Баслакәа - ԥхьаҟатәи аҳ (1630-1650). Салуман - ԥхьаҟатәи аҳ (1630-1650). Саҭеман - ԥхьаҟатәи аҳ (1630-1650). Биҭу - аҳкәажә.

Source: original
Цәыббрамза 1

Цәыббрамза́ 1 (Цәыббрамза́ акы́), Сентиа́бр 1, Цәыббра́ 1 - григориантәи амзар 244 тәи амш (245 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 121 мшы. == Ахҭысқәа == 1714 - Петербург аусура иалагеит Урыстәыла иҟоу иаарту абиблиотека 1752 - Филадельфиаҟа инаргеит Ахақәиҭра асаркьал (асахь.) 1923 - Канто адгьылҵысра ду аан шәнызықьҩыла аиапонуаа ҭахеит 1928 - Аҳмеҭ Зогу Албании акралны дҟалеит 1939 - анацисттә Германиа Польша иалалеит, Аҩбатәи адунеитә еибашьра хацыркны 1973 - Ленин Имовзолеи аҟны атеракт ҟалеит 1983 - асоветтәҳаирпланшәарыцаҩ Су-15 аладакореиатәи «Боинг-747» ҭанархеит, уи 269 -ҩык ауаа ҭан 2004 - беслантәи ашкол No 1 аҟны шасыс ауаа рыҟаҵара

Source: original
Москва

Москва́ (аур. Москва́) - Урыстәыла аҳҭнықалақь ауп. Иаланхо 12 678 079-ҩык. (2020 ш.). == Административ-территориалтә ашара == Москва 10 аокругқәа имоуп: Агәҭабжьаратәи административтә округ Амраҭашәаратәи административтә округ Алада-мраҭашәаратәи административтә округ Аладатәи административтә округ Алада-мрагыларатәи административтә округ Амрагыларатәи административтә округ Аҩада-мрагыларатәи административтә округ Аҩадатәи административтә округ Аҩада-мраҭашәаратәи административтә округ Зеленоградтә административтә округ == Атранспорт == Мосватәи ауаажәларратә транспорт иҿиаауп. Ақалақь итранспорт хкы хада метроуп. Москватәи аметро 13 хҵәахақәа имоуп. Атрамваитә хҵәахақәа ирацәоуп. Автобустәи троллеибустәи маршрутқәа рацәа ауп. == Азхьарԥшқәа == Достопримечательности Москвы

Source: original
Пашиниан, Никол Вова-иԥа

Никол Вова-иԥа Пашиниан (аерм. Նիկոլ Վովայի Փաշինյան; рашәарамза 1, 1975 ш., Иџьеван) - Ермантәыла аԥызa-министр (2019-). == Азхьарԥшқәа == Официалтә саит Архив ҟаҵан 2018-05-04 азы Wayback Machine аҟны. Payqar official website and underground newspaper Haykakan Zhamanak Асаити агазети. Armenaker Kamilion Архив ҟаҵан 2014-07-15 азы Wayback Machine аҟны. Пашиниан истатиақәа англыз бызшәала: Payqar. Никол Пашинян Абиографиа - Никол Воваевич Пашинян Абиографиа - Пашинян Никол Владимирович, «Кавказский узел»

Source: original
Џьопуа, Рушьни Кәыкәиа-иԥа

Рушьни Кәыкәиа-иԥа Џьопуа (аур. Рушни Кукуиевич Джопуа; жәабранмза 25, 1934 ш., Ҷлоу ақыҭа, Очамчыра араион - ажьырныҳәамза 9, 2016 ш.) - Аԥсуа шәҟәыҩҩы, апоет, атеатр актиор. Аԥсны жәлар рартист. == Абиографиа == Диит 1934 шықәса жәабранмза 25 рзы Ҷлоу ақыҭа Очамчыра араион. 1957 шықәсазы дҭалоит Шоҭа Русҭавели иҳьӡ зху Қарҭтәи аҳәынҭқарратә театрә институт, далгоит 1961 шықәсазы. Акьыԥхь аҟны - 1953 шықәса инаркны. С. Ҷанба ихьӡ зху Аԥснытәи Аҳәынҭқарратә драматә театр аҟны аус иуеит актиорс, атеатр алитература аҟәша аиҳабыс. == Абиблиографиа == Адгьыли аԥсҭазаареи. Аҟәа, 1969 шықәса. Ажәҵыс ҽкәакәа. Аҟәа, 1982 шықәса. == Алитература == Аԥсны аҭҵаарадыррақәа ракадемиа Д. И. Гәлиа ихьӡ зху Аԥсуаҭҵааратә институт, «Аԥсуа поезиа антологиа XX ашәышықәса», Аҟәа-Москва, 2009, ад. 930 == Азхьарԥшқәа == Джопуа Рушни Кукуиевич (аур.) Џьопуа Рушьни Кәыкәиа-иԥа (аԥс.)

Source: original