AlmaznayaGroza/cyrillic-language-classification huggingface dataset:
Ородууд

Ородууд (ород: русские) - Орос уласай үндэһэн хүн зон, Славян хэлэн-угсаанай арад түмэн, 130-150 сая хүнтэй үндэһэтэн. == Хүнэй тоо == ОХУ-ай хүн зоной 2010 оной тоололгоор 77,8% болохо 111 сая хүн ород гэдэгээ мэдүүлһэн. Энэһээ гадна СССР-эй бүрилдэхүүндэ байжа байгаад тусгаар тогтониһон Европын Украина, Беларусь, Латви, Эстони, Литва, Молдави, Азиин Казахстан, Узбекистан, Кыргызстан, Туркменистан зэргэ арбаад уласта ородууд мэдэгдэхысэ олоноор байдаг. АНУ, Канада, Бразил, Германи руу сагаашалһан хүнэй тоо үсөөнгүй. Иигээд харабал дэлхэй даяар багадаа 127 сая, ехэдээ 150 сая, дундажаар 133 сая ород хүн амидаржа байна. == Хэлэн бэшэг == Ородууд ород хэлээр хэлэлсэдэг. Эрдэмтэд ород хэлые түрэл гаралаар Энэдхэг-Европо хэлэнэй изагуурай Славян һалбари, тэрэ дотороо беларусь, украин хэлэнэй хамтаар Зүүн Славян бүлэгтэ хамааруулжа ангилһан. Ород сагаан толгойдо кирилл үзэгэй Аа Бб Вв Гг Дд Ее Ёё Жж Зз Ии Й й Кк Лл Мм Нн Оо Пп Рр Сс Тт Уу Фф Хх Цц Чч Шш Щщ Ъъ Ыы Ьь Ээ Юю Яя гэһэн 33 үзэг ородог. == Холбооһон == Энэ хуудаһан Ородууд гэһэн Викимедиа сангай ангилал холбооһотой. Русские: краткое описание (ород) Основные этнотерриториальные группы (ород) Ученые завершили масштабное исследование генофонда русского народа (Фотороботы) «Усреднённый» портрет типичных русских (ород) Статья «Русские» в Малом энциклопедическом словаре Брокгауза и Евфрона (ород) == Зүүлтэ == Загбар:Слав угсаатан

Source: original
Зүблэлтэ Орос

Зүблэлтэ Ород - Октябриин хубисхал һүүлшын ород тусгаар зүблэлтэ уласай албангүй нэрэ. Баруун зүгай оронууд дотор хожомой Зүблэлтэ Холбоо баһа Зүблэлтэ Ород гэжэ нэрэтэй. == Нэрэ == 1917 он оной 10 һарын 7 [Хуушан стиль 10 һарын 25]до Бүгэдэ Найрамдаха Ород Улас Зүблэлтэ Бүгэдэ Найрамдаха Ород Улас (Российская Советская Республика) нэрэгдэдэг. Гэбшье һүүшын нэрэнүүд: Россия, Российская республика, Российская Федеративная республика, Советская Республика России, Российская Советская Республика, Российская Социалистическая Федеративная Советская Республика Российская Федеративная Советская Республика.

Source: original
Харганата

Харганата хото (хас. Қарағанды; ород: Караганда, «харганатай» гэжэ удхатай) гээшэ Казахстанай хото ба Харганата можын засаг захиргаанай түб. Харганата хото Казахстанай томохон ажаүйлэдбэриин, эрдэм ухаанай ба соёлой түб юм. 1934 оной 2 һарын 10-да хотын зэргэтэй болонхой. Казахстанай түб хэһэгтэ байрлана. 550 км² нютаг дэбисхэртэйгээр, хүн зоной тоогоороо Алимтай, Астана, Шымкентын һүүлээр уласайнгаа дүрбэдэхи томо хото болохоһоо гадна томо нүүрһэнэй уурхай, автомашинай үйлэдбэриин түб гэгдэнэ. Засаг захиргаанай хубида можоһоо доорохи нэгэжэдэ харьяалагданагүй. Засаг захиргаанай талаар Казыбек би нэрэмжэтэ ба Октябриин гэжэ хоёр хороотой. Хотын нютаг захиргаанай эмхи болбол акимат (даргын захиргаан) ба маслихат (хурал) юм.

Source: original
Венэ

Венэ (герман: Wien, Вена) - Австриин ниислэл болоод Австриин юһэн можын нэгэниинь юм. Венэнь Австриин хамагай томо хото болоод 1.9 үлүү хүн зонтой (метрополи газар нютагай хүн зониинь 2.3 сая). Мүн тэрэнэй соёлой, эдэй засагай ба улас түрын түб юм. Хүн зоноороо Европын холбоондо арбада ородог хото болоод 2008 оной байдалаар амидаралай шанараараа хоёрто ороһон байна (Mercer Human Resource Consulting-н тоосоо). Венэдэ НҮБ, ОПЕК зэргэ олон уласай томохон байгуулалгануудай түбүүд оршодог. Венэнь Австриин хамагай зүүн захад оршохо ба Чехи, Словаки, Унгар уласуудтай хилэ залгана. 2001 ондо хотын түбыень ЮНЕСКО Дэлхэйн үбэдэ оруулһан болоод Economist Intelligence Unit-н 127 хотые оролсуулһан амидаралай шанарай судалгаагаар Ванкувер хототой энэ зэргэсэжэ, жагсаалтые тэргүүлһэн байна. Венэ - Wien == Газар нютаг == Wien.info Аялал жуулчлалын албан ёсны сайт Wien.gv.at Хотын албан ёсны сайт, интерактив газрын зурагтай Венэ дахь элчин сайдууд Архивировалһан 13 нэгэ һара 2006 оной. Энэ хуудаһан Венэ гэһэн Викимедиа сангай ангилал холбооһотой.

Source: original
Томас Аквинат

Томас Аквинат (Аквинай Фома, лата: Thomas Aquinas, итальян: Tommaso d'Aquino, 1225 оной 1 һарын 28, Аквиногой хажуу - 1274 оной 3 һарын 7, Фоссануова), доминикантан ба христосой шажанай ехэ нүлөөтэй гүн ухаантан, теолог, томизмые үндэһэлэгшэ. Томас Аквинат болбол Римэй католик сүмын эгээн шухала багша мүн. Тэрэнэй дунда зуунай гүн ухаан схоластикын гол түлөөлэгшэ мүн. Римэй католик сүмэ тэрэниие гэгээнтэнэй тоодо тоолодог. == Тобшо намтар == Томас Аквинат 1225 ондо Римэй ба Неаполиин хоорондо байрладаг Роккасекка хэрэмдэ түрөө. Табан наһатайдаа Монтекассино монастырьта орожо һуралсалаа эхилээ. Монастырь байлдаанай газар болоһоор, Неаполиин ехэ һургуулида ябуулагдаһан байгаа. Тэндэ байхада доминикантан ордентэй ба Аристотелиин гүн ухаантай уулзаба. Доминикантан боложо, хойто тээшэ ябажа Кёльндо Ехэ Альбертһээ һураба. Париста бусажа ерээд, һуралсалаа түгэсхэжэ, магистр болоод теологиин тэнхимдэ багша болобо. Хожом арбан жэлые Италиин элдэб газарта байгаад, Римдэ ажамидараа. Лата аверроизмын ба аристотелизмын хоорондо арсалдаае шүүхын түлөө Римһээ Париста ябуулагдаба. Гурбан жэлэй заб һүүлдэ Неапольдо томилогдобо. 1274 ондо, Хоёрдугаар Лионой хуралда ябаһан замдаа үбдэжэ 3 һарын 7-до Фоссануова гэһэн сүмэдэ нүгшэбэ.

Source: original
Алаг дааган

Алаг дааган (Allactaga sibirica) зэрлиг жэжэ амитан. Hүрэжэ ябадаг алаг дааган хоморой амитан гэжэ Буряад Республикын Улаан номдо оруулагданхай. Бэеынь ута 130-160 мм, hүүлынь 172-220 мм болодог. Hабарнуудайнгаа үзүүртэ таба табан хургануудтай, хойто хүлнүүдынь урда хүлнүүдтээ ороходоо 3-4 дахин утанууд. Аалиханаар ябахадаа дүрбэн хүлнүүд дээрээ ябадаг, гүйхэдөө - гансал хойто хоёр хүлнүүд дээрээ. Томонууд нюдэнүүдтэй, ута шэхэтэй. Зөөлэн, үдхэн нооhотой. Нюрганайнь үнгэ элhэлиг, үгышье hаа бараан шара, гэдэhэн талаараа сайбар. Байгал адарай тала газараар дайралдадаг. Үбэлые унтажа үнгэргэдэг. Ургамалнуудаар, жэжэ шумуулнуудаар, тэдэнэй үндэгэнүүдээр хооллодог.

Source: original
Пруссиин хаанта улас

Прусси хаанта улас (герман: Königreich Preußen) гээшэ 1701 оной 1 һарын 18-һаа 1918 оной 11 һарын 9 үдэрэй хүрэтэр бии байһан Һоһенцоллерн обог удамай доро байһан Германиин хойто хэһэгтэ байрлаһан хаанта улас юм. Тус хаанта улас 1701 ондо байгуулагдажа 1918 оной хүрэтэр байгаад, Германиин эзэнтэ гүрэнэй түб байгаа. == Түүхэ == Прусси гүнлигэй гадна Бранденбургын бүхы газар Һабсбург обогой доро байһан Арюун Римэй эзэнтэ гүрэнэй хэһэг байгаа. Эзэнтэ гүрэн соо германшуудай ганса нэгэ хаан байһан ушар, I Фридрих I Леопольдын зүбшөөлые дахажа (Францида эсэргүү Испаниин залгамжалалай дайнда холбоотон болохын тулада) шэнэ Пруссиин уласай хаанаар (1701 оной 1 һарын 18) хаан шэрээндэ титимлэгдэбэ. 1772 оной хүрэтэр Пруссиин хаашуул өөрөө «Пруссида хаан» ([König in Preußen] Error: : text has italic markup (help)) гэгдэбэ. Утрехтын хэрээ һүүлдэ мэдээжэ болоһон (1713 он).

Source: original
Комплекс тоо

Комплекс тоо (лата: complex - хагсарал, хэсүүхэн) - a + b i {\displaystyle a+bi} янзын тоо, эндэһээ a , b {\displaystyle a,b} - хадаа бодото тоо, i {\displaystyle i} - хуурмаг нэгэжэ гү, али, i 2 = − 1 {\displaystyle i^{2}=-1} гэжэ адлидхалга зүб болоно. Комплекс тооной олонлигые C {\displaystyle \mathbb {C} } гэжэ тэмдэглэдэг. Бодото тоо гээшэ a + 0 i {\displaystyle a+0i} янзын комплекс тооной тусгаар ушар мүн. C {\displaystyle \mathbb {C} } олонлигой гол шанар хадаа алгебрын үндэһэн теоремэ дүүргэдэг юм, ондоо хэлэбэл, n {\displaystyle n} -дэхи зэргын олонгэшүүтэ ( n ⩾ 1 {\displaystyle n\geqslant 1} ) n {\displaystyle n} изагууртай болоно. == Мүн үзэхэ == Хуурмаг тоо

Source: original
Хоног

Хоног гү, али сүүдхэ - Дэлхэйн бүмбэрсэг тэнхэлигээ тойрон бүтэн нэгэ эрьелдэхэ хугацаа. Өөрөөр хэлэбэл, 23 саг 56 минутатай тэнсэхэ бүхэли нэгэ үдэр, һүни. Григориин тоололоор үндэһэндээ гурбан жэлдэ 365, нэгэ жэлдэ 366 хоног ниилэжэ байжа нэгэ жэл болодог. Харин долоон хоног ниилэжэ долоо хоног болодог. Нэгэ хоног 24 сагтай (1440 минутатай гү, али 86400 секундатай) болоод үглөө, үдэр, үдэшэ ба һүниһөө бүридэнэ. Һүни унтажа амарха газар орониие хоноглохо газар, айлда хэсүүшэлэн амидархые хоног үнгэрүүлхэ зэргээр хоёр үдэрые заагладаг нэрэ байһанһаа үүдэн, одоо сагта энэ үгэнь 24 сагые ниитэдэнь түлөөлхэ үгэ боложо хэрэглэгдэдэг болоһон.

Source: original
Буряад обог аймагууд

Буряад обог аймагууд - Монгол үндэһэтэнэй Буряад яһанай обог аймагууд: Барга, Булагад, Эхирэд, Хори (Түмэд), Хонгоодор, Сартуул, Сонгоол, Табангууд, мүн баһа монгол хэлэтэй болоһон түрэг обогууд (һоёд, уряанхай). Буряад дотороо олон яһан, омог, отог, обог, урагтай. Буряад дээрээ Монгол үндэһэтэндэ хамаарна. Монгол үндэһэтэниие монгол угсаатанай дундаһаа тодоруулха, мүнөө хэниие «монгол хүн» гэжэ шууд хэлэхэ бэ гэхэдэ өөр өөр шалгуур бии. == Обогууд == Булагад, Эхирэд, Хори, Хонгоодор бол эгээн томо Буряад арад түмэниие бүридэдэг дүрбэн обогууд. Эдэ гол обог гадна, Буряад арад соо мүн Халхаһаа ба Зүүнгарһаа нүүдэһэн обогууд бии. === Булагад === Алагуй Тугалаг Онгой Обогон Хогой Шарадай Хурамша Ользон Буумал Харанууд === Эхирэд === Абазай Һэнгэлдэр Хадалай Һэрхэ Һэрһэлдэй Буура Готол Зонхи Баяндай Шоно Абаганууд Буян === Хори === Галзууд Хуасай Хүбдүүд Гушад Шарайд Харгана Худай Бодонгууд Хальбан Сагаангууд Батанай === Хонгоодор === Ашхай Тайбжан Хагта Дүрэтэн Боолдой Шошоолог Бадархан Һабарнууд Шаранууд Ашат Холто Даши Тэртэ Улаахан Долоонгууд Наймангууд Дардайтан Бурюууха Шуранхан Булбу Уляба Хотогойто === Бусад === Сонгоол Сартуул Хамниган Һоёд Уряанхай == Зүүлтэ == Энэ хуудаһан Буряад обог аймагууд гэһэн Викимедиа сангай ангилал холбооһотой. Иркпедия - Буряты, племена и рода Иркпедия - Хонгодоры Иркпедия - Булагаты Иркпедия - Эхириты

Source: original
Танзани

Танзани, албан ёһоор Бүгэдэ Найрамдаха Нэгэдэһэн Танзани Улас (Суахили: Jamhuri ya Muungano wa Tanzania) - Зүүн Африкада хойто зүгтэ Кени, Угандатай, баруун зүгтэ Руанда, Бурунди, Бүгэдэ Найрамдаха Арадшалһан Конго Уластай, урда зүгтэ Замби, Малави, Мозамбик уластай хилэлэн оршодог. Зүүн талаараа Энэдхэгэй далайгаар хүрээлэгдэһэн. Тус уласай нэрэнь Танганьика хэмээхэ эхэ газарай нютаг дэбисхэр ба Занзибар хэмээхэ олтирогой нэрэнүүдэй эхинэй үенүүдые ниилүүлһэн нэрэ юм. 1964 ондо Британиин Эзэнтэ уласай дээрэхи нэрэ бүхы хоёр колони нэгэдэжэ, Танганьика ба Занзибарай Нэгэдэһэн Бүгэдэ Найрамдаха Уласые байгуулһан болон тэрэ жэлээ нэрээ Бүгэдэ Найрамдаха Нэгэдэһэн Танзани Улас болгон өөршэлбэ. 1996 ондо түрын байгуулгануудынь Дар-эс-Салаамһаа Додома руу нүүжэ Додомые уласай ниислэл болгоһон. Дар-эс-Салаамынь тус уласай эдэй засагай гол түб хэбээр байна. == Түүхэ == Мүнөөнэй Танзанинь 1880-1919 ондо Германиин колони болон нэгэ хэһэг байһан. Үндэһэтэнүүдэй Лигын тогтоолоор тус нютаг дэбисхэрые Британиин мандатта шэлжүүлһэнээр 1919-1961 ондо иимэ статустай байба. Дэлхэйн хоёрдугаар дайнай үедэ энэ нютаг дэбисхэрые сэрэгэй пост болгон ашаглажа байһан болон санхүүгэй тусаламжаһаа гадана зэбсэг хэрэглэлээр хангажа байба. 1960 ондо Британиин захиргаанда байһан Танганьикагай Амбан сайдаар Жюлиус Нерере томилогдоһон ба 1961 ондо Танганьика тусгаар тогтонход Юрэнхы сайд болоо. Танганьика 1963 ондо тусгаар тогтониһон хүршэ улас Занзибартай 1964 оной дүрбэдүгээр һарын 26-нда нэгэдэжэ Танзани уласые байгуулһан. 1970-аад онһоо хойшо тус уласта анха удаа 1995 ондо арадшалһан һунгуули болоһоноор нэгэ намын ноёрхол эсэс болоо. Тусгаар тогтониһонойнгоо һүүлдэ удалгүй социалис улас болоһон Танзанида эдэй засагыень доройтуулһан бүтэсын өөршэлэлтэ хэхэ нүхэсэлтэйгээр эдийн засгийн тусламж олгогдсон. Тус уласай ниигэм, эдэй засагай хүреэн социалис хэбээрээ байха үедэ капитализм руу огосоом шэлжэһэн тула энэ эдэй засагай хүндэрэл бэрхэшээл үүдэһэн юм. 1980-аад ондо Танзаниин ДНБ үдэһэн болобошье хүнэй хүгжэлэй индексынь буурээ. Танзаниин эдэй засагай хүгжэл һаад бэрхэшээлтэй тулгаржа байгаа хэдышье тус уласай байгаалиин нөөсын экспорт үдэжэ байгаа ушарһаа хэтын түлэб сайтай харагдажа байна.

Source: original
12 һарын 21

Арбан хоёрдугаар һарын 21 - Григориин литын жэлэй 355-дэхи үдэр (үндэр жэлдэ 356-дахи үдэр). Жэлэй эсэн болотор 10 үдэрүүд үлэжэ байна. == Энэ үдэр тохёоһон үйлэ ябадалай жагсаалта == 1620 - Плимаут Колони: Уилльям Брадфорд болон Мэйфлауер Пилигримууд Массачусетста газардаһан. 1898 Пьер ба Мари Кюри радиумые нээһэн. АНУ Филиппинда сэрэгэй засаглалые байлгуулһан. 1937 - Уолт Диснейн «Саб сагаан саһан ба долоон гномууд» онтохоной премьера. 1957 - Хондурасай үндэһэн хуули байлгуулһан. 1958 - Шарль де Голль Франциин Юрынхэлэгшэ һунгаһан.. 1959 - Уинстон Черчиллиин Ехэ Британиин Парламентда Сталинай 80-наһанай түрэһэн үдэр тухай хэлэлгэ. 1991 - Зүблэлтэ Холбоо һалбарһан ба Тусгаар Уласуудай Хамтын Нүхэрлэл (ТУХН) байлгуулагдаһан. == Энэ үдэр түрэһэниинь == 1773 - Роберт Броун, (†1858) британиин ботаник, Броунай хүдэлгөөные нээдһэн. 1878 - Иосиф Сталин, Зүблэлтэ Холбооной ударидагша, диктатор, алууршан болон сэрэгэй гэм хэгшэ (†1953) албан ёһоор түрэһэн үдэр. 1896 - Константин Рокоссовский, Зүблэлтэ Холбооной Маршал, хоёр дахин Зүблэлтэ Холбооной Баатар (†1968). == Энэ үдэр наһа бараһаниинь == 1610 - II Худал-Дмитрий (алагдаһан). 1824 - Джеймс Паркинсон (*1755), англиин эмшэ. 1933 - Кнуд Йохан Расмуссен (*1879), даниин этнограф болон Гренланд, Арктик ябагша. 1940 - Фрэнсис Скотт Фицджеральд (*1896), америкын зохёолшо («Агуу Гэтсби»). 2006 - Сапармурат Ниязов (*1940), Туркменистанай түрүүшын юрэнхылэгшэ.

Source: original
Хошимин

Хошимин (вьетээр Thành phố Hồ Chí Minh, хитадаар 胡志明,1976 он болотор Сайгон), Урда Вьетнамда Сайгон мүрэнэй (Донгнай мүрэндэ шудхана) эрьедэ, Урда-Хитад тэнгисһээ 80 км зайда оршодог 7 955 000 (2012) хүн зонтой хото; Вьетнамай эгээн томо хото болон эдэй засагай түб юм. Меконг мүрэнэй хажууда байрлана. Арад түмэнэй талаар, ехэнхи хуби вьетүүд, Шолон хороондонь олон хитадууд ажаһууна. Халуун (тропигой), эли хэлбэлзэлгэгүй уларилтай. Жэлэй дундажа температура +26 °C. Жэлдэ 2000 мм үлүү шииг нойтонтой (6-7 һарадань борооной уларил болоно). Томохон тээбэрин уулзабари. Уласхоорондын ниидэхэ онгосын буудалтай (Таншоннют болон Бьенхоа). Хүнгэн (нэхэмэлэй,арһанай гэхэ мэтэ), хүнэһэнэй (тутарга сэбэрлэхэ, загаһа болбосоруулха, саахарай, тоһоной, сай болбосоруулха, кофе болбосоруулха гэхэ мэтэ), модо болбосоруулха, химиин үйлэдбэрилгэ, машина бүтээлгэ болон металл эдлэл үйлэдбэрилгэ, барилгын материалай үйлдэбэри. Уламжалалта дархалалгын үйлдэбэри (заанай һоеогоо болбосоруулха болон зэдэй үйлдэбэри, шабар юумэнэй, гүрэмэл болон будагтай бүтээлнүүдэй гэхэ мэтэ). Загаһа барилгын түб. Хошимин хотын гол наймаанай-үйлэдбэрилгын хороо хадаа Шолон хороо юм. Дээдэ һургуулинууд, үндэһэтэнэй номой сан. Театр. Музейнүүд: түүхын музей (1929 онһоо 1956 болотор - Бланшар де ла Босой музей, 1956 онһоо 1975 болотор - Сайгоной үндэһэтэнэй музей), Үндэһэтэнэй уран һайханай галерей, сэрэгэй музей, Хо Ши Минай музей гэхэ мэтэ. Зоопарк болон Ботаникын сэсэрлиг (1865 онһоо хойшо).

Source: original
Рене Декарт

Рене Декарт (француз: René Descartes; лата: Renatus Cartesius, 1591 оной 3 һарын 31 - 1650 оной 2 һарын 11) - Франциин тоогой ухаантан, гүн ухаантан, бүдэй зүйшэ, физиологиин эрдэмтэн болоод аналитик геометриин болон оршон үеын гүн ухаанай эсэгэ, бүдэй зүйн үзэгдэлэй «рефлексын механизмые» нээһэн габьяатан юм. Франциин «Эндр и Луара» хэмээхэ гол дагууха нютагай тосогоной хуралай гишүүнэй хүбүүн болон түрэһэн байгаа. Нэгэ наһатайда эхэ өөд болоһон болоод арбан нэгэн наһатайдаа Ла-Флешиин дунда һургуулида орожо һуралсажа байһан. Эсэгэ хуули болгохые хүсэһэн тула 1616 ондо хуулиин мэргэжэлэй дээдэ һургуулида һуралсахаар ороһоншье түдэ удалгүй гарша 1618 ондо Морис Оранскайн армида сэрэгэй алба хаахаар ябажаа байһан. Энгэжэ ябахадаа Даниин эрдэмтэн Исаак Бахмантай танилсан Тооной ухаан, гүн ухааные һудлаха боложо байһан. 1619 оной арбаннэгэдүгээр һарын 11-ндэ аналтик геометриин үндэһые табижа байһан. Түүнһээ хойшо Декарт гүн ухааные хамтатган һудалжа, олон арбан ном бэшэһэнэй доторһоо «Оюун һанаагаа ударидаха» Regulae ad directionem ingenii(1626-1628), «Дэлхэй ба хүн» Le Monde and L'Homme(1630-1633), «Арга зүйн бодорол» Discours de la mйthode(1637), «Гүн ухаанай эхилэл»Meditationes de prima philosophia(1641), «Гүн ухаанай заршим» Principia philosophiae(1644) зэрэг нь алдартай юм. «Материалист физикиин» һудалгаае хэхэдээ субьективые анхадагша, обьективые хоёрдогшо болохые табижа идеалист үзэлтэй болохоо харюулһан юм. == Холбооһон == Дүрэһэ бэшэлэг Bernard Williams interviewed about Descartes on "Men of ideas" Юрэнхы Discourse on the Method Архивировалһан 11 арба һара 2004 оной. at Project Gutenberg Selections from the Principles of Philosophy Архивировалһан 3 арбан нэгэ һара 2004 оной. at Project Gutenberg Detailed biography of Descartes Descartes featured on the 100 French Franc banknote from 1942. Архивировалһан 16 дүрбэ һара 2009 оной. More easily readable versions of Meditations, Objections and Replies, Principles of Philosophy, Discourse on the Method and Correspondence with Princess Elisabeth. 1984 John Cottingham translation of Meditations and Objections and Replies. Renй Descartes (1596-1650) Published in Encyclopedia of Rhetoric and Composition (1996) Original texts of Renй Descartes in french Архивировалһан 30 найма һара 2011 оной. at La Philosophie Descartes Philosophical Writings tr. by Norman Kemp Smith at archive.org Studies in the Cartesian philosophy (1902) by Norman Kemp Smith at archive.org The Philosophical Works Of Descartes Volume II (1934) at archive.org Стэнфорд нэбтэрхы толи Renй Descartes Descartes' Epistemology Descartes' Ethics Descartes' Life and Works Descartes' Modal Metaphysics Descartes' Ontological Argument Descartes and the Pineal Gland Descartes' Physics Descartes' Theory of Ideas

Source: original
Бимба (гараг)

Бимба гараг (түбэдөөр སྤེན་པ།; тэмдэг: ) - Наранай аймагай хоёрдохи томо гараг (Пүрбын дараа), Наранһаа тоолбол зургаадахи гараг юм. Бимба болон Пүрбэ, Далайн ван, Тэнгэриин ван Нараниие хиин гарагууд гэдэг. Бимба гарагынь уһантүрэгшэ болон бага хэмжээнэй гели зэргэһээ тогтоно. Бүтэсынь шулуулиг, мүльһэнһөө тогтохо сүмэ, металл уһантүрэгшэһөө тогтохо манти ба хиин гадаад дабхараа юм. Гаданахи агаар мандалынь /юрэнхыдөө үнгэлиг бэшэшье гэһэн хааяа удаан оршохо онсолгонууд бии болодог. Бимба дээрэ һалхинай хурдан 1,800 км/сагта хүрэхэ болоод энэнь Пүрбынхиһаа харисангы ехэ юм. Татадаг хүсэниинь Дэлхэйн болон Пүрбын хүсэнүүдэй дундажа оршом юм. Бимбань мүльһэн, бага хэмжээнэй шулуунай хэлтэрхы, тооһонһоо тогтохо сахиргын системэтэй. Гарагые одоогоор жаран нэгэн дахуул тойрожобо тогтооһон болоод үүнһээ гадана хэды зуун дахуулансарнууд сахирга дотор оршоно. Бимбын хамагай томо дахуул Титаниинь Наранай аймагай хоёрдохи томо дахуул (Пүрбын Ганимедэй дараа ороно) болоод Һагба гарагһаашье томо хэмжээтэй. Үүнһээ гадана ехэхэн хэмжээнэй агаар мандалтай сорын ганса дахуул юм. Бимбын ород нэрэ сатурн - Римэй хүдөө ажахы, ургасын бурхан Сатурнай нэрээр нэрэлэгдэһэн. Одон ороной тэмдэгынь тухайн бурханай хадуур болоно (юникод: ♄). == Холбооһон == Энэ хуудаһан Бямба гэһэн Викимедиа сангай ангилал холбооһотой. Introduction to Saturn by NASA's Solar System Exploration Saturn Fact Sheet, by NASA Cassini-Huygens mission to Saturn, by NASA Research News about Saturn General information about Saturn Studies on the Rings Архивировалһан 11 зургаа һара 2016 оной. of Saturn Astronomy Cast: Saturn

Source: original
Хибчагууд

Хибчагууд (Kipchaks) (ᠬᠢᠪᠴᠠᠭ; азербайджан: qıpçaq, башкираар ҡыпсаҡ, хас. қыпшақ, Татар: кыпчаклар, узбегээр qipchoq) - тюрк гарбалай нүүдэлшэ арад түмэн. Х зуун жэлдэ мүнөө үеын баруун-хойто Казахстанай нютаг дэбисхэртэ нютаглажа, зүүн зүгтэ кимагуудтай, урда зүгтэ зүгтэ огузуудтай, баруун зүгтэ хазарнуудтай хилэлбэ. Олон аймаг омогоор хубаажа, нүүдэлэй ажахы хэбэ. Х зуун жэлэй дунда үедэ торк-огузуудые дахажа Эжэл мүрэнэй эрьедэ, Хара тэнгис ба Кавказай шадар тала нютагаар таараба. Зүүн зүгтэ Тэнгэри уулаһаа баруун зүгтэ Дунай мүрэн хүрэтэр хибчагуудай ажаһууһан газар нютагые XI-XV зуун жэлдэ «Дешт-и-Кыпчак» (Перс دشت قپچاق‎‎, ород: землѧ Половецкаꙗ). Хибчагууд нэгэдэһэн улас гүрэниие байгуулха шадаагүй. XI-XIII зуун жэлдэ хэдэ хэдэн ханай ударидаһан хибчаг аймагай холбоонууд байгаа. Гол түлэб хибчагууд мал ажахы эрхилһэншье һаа, XII зуун жэлдэ хибчаг орондо аланууд, булгарнууд ба ородуудһаа гадна хибчагуудай нэгэ хэһэг ажаһууһан хотонууд байгаа. Зүүн (Эжэл мүрэнһөө зүүн зүгэй) хибчагууд Дунда Азитай, имагтал Хорезмтэй, холбоо хэлхеэтэй байгаа. Баруун хибчагууд Оросто, Византитай, Болгаритай, Унгартай байнгын харилсаатай байдаг бэлэй. Түрүүшынхиеэ ород түүхэшэд хибчагуудые 1054 ондо дурдана . Энэнэй һүүлдэ хибчагууд хубаагдамал ород гүнлигүүдые добтолжо, зарим ород гүнүүдтэй холбоо баряад ондоо ород нютагуудые добтолон тонобо. 1103 ба 1113 онуудта Святополк Изяславич ба Владимир Мономах хибчагуудые байлдан буталһаар хибчагууд ород нютагһаа хойшоо нүүдэжэ, удаан саг соо ородуудые добтолоогүй. Ород гүнүүд хибчагуудые дайсагналдаа урижа хибчаг хануудтай худа болоо. XII зуун жэлэй һүүл хахадһаа дайралнууд дабтан нэмэһэншье, харин ород гүнүүдэй дружинанууд добтолгонуудые хорёон тогтоохо шадаа. Монголшуудай Европодохи байлдан дахуулалтын үедэ (1223) хибчагууд өөрынгөө холбоотон байһан алануудые урбаһанай һүүлдэ монголшууд хибчагуудта Хойто Кавказда, Калка голой тулалдаанда илагдаһан байгаа. Зүүн хибчагууд монгол сэрэгэй хэһэг боложо, Алтан Ордоной арад түмэнэй диилэнхи хуби болоод, жаахан тооной монголшуудые залгяад хэлэеэ үгөө. Алтан Ордоной тус арад зон XIV зуунай хүрэтэр хибчаг гэжэ нэрэтэй байһаншье һаа, һүүлдэнь татар, казах, башкир, карачай, кумык гэхэ мэтэ хибчаг бүлын хэлэнүүдээр дуугардаг үндэһэтэниие байгуулба. Баруун хибчагууд (половцууд) Бата ханай добтолһоной һүүлдэ Унгар ба Болгарида нүүжэ тэндэхи зондо залгигдаһан байна.

Source: original
Екатерина Медичи

Екатерина Медичи (француз: Catherine de Médicis, 13.4.1519, Флоренци, - 5.1.1589, Блуа), Франциин хатан, 1547-1559 оной хоорондо Франциин хаан байһан II Генрихэй һамган (1533 онһоо). Флоренциин герцогуудай Медичи обог изагууртай. II Франциск (1559-1560), IX Карл (1560-1574) ба III Генрих (1574-1589) гэжэ хүбүүдэйнгөө хааншалгын турша улас түрын бодолгые тодорхойлон хүтэлөө һэн. Шажанай дайнай үедэ түшэмэдтэ гүрэнэй хэрэгые хүтэлхые эрхэ олгохо зүбшөөгүй. Булгаалуулгын бодолгые баримталжа ябаад, 1570 ондо һугенодуудтай Сен-Жерменэй хэлсээниие баталба. 1572 ондо һугеноттоной шангадхахаһаа ба Колиньи IX Карлда нүлөө үзэхэһөө айд гээд, Варфоломейн һүниие эмхидхэһэн түүхэтэй.

Source: original
Вольтер

Вольтер (француз: Voltaire), жэнхэни нэрэ ба обог Мари Франсуа Аруэ (француз: François Marie Arouet; 1694-1778), Франциин зохёолшо ба философ-гэгээрүүлэгшэ, Петербургын ЭУА-иин жэнхэни хари хүндэтэ гэшүүн (1746). Залуу Вольтерэй уянгын шүлэгүүд эпикурэй сэдэлгээр дүүрэн, абсолютизмда эсэргүү шүүмжэлэлые агуулна. Бэеэ хүсэһэн үргэлжэлһэн зохёолынь сэдэб ба жанраар элдэб: «Макромегас» (1752), «Кандид гү, али оптимизм» (1759), «Cэхэ зантай хүн» (1767) гүн ухаанай үгүүлгэнүүд, «Брут» (1731), «Танкред» (1761 хэблэһэн) классицизмын маягай трагединүүд, хошогнолой шүлэгүүд («Орлеанай охин», 1735, 1755 хэблэгдэһэн), сэтгүүл зүйн элидхэл, түүхын зохёолнууд. Вольтерэй үйлэ ажаллалга шажанай фанатизмда эсэргүү тэмсэлтэй, абсолютис (хизааргүй хаанта засагай) системэдэ эсэргүү шүүмжэлэлтэй, соел эргэншэлэй гэмтэй холбоотой: «Гүн ухаанай бэшэгүүд» (1733), «Гүн ухаанай толи» (1764-1769). XVIII зуунай һүүлэй Франциин хубисхалай үзэл онолой бэлэдхэлдэ ехэ үүргэ гүйсэдхэбэ. Оросто вольтерианизм нэрэтэй онолой (һүнэһэн һанаанай эрхэ сүлөө, энэ тоодо шажанай эрхэ сүлөө, авторитедэй унагаахын пафос, ёгто) тараалга холбоотой байна. == Зохёолнууд == «Задиг» (Zadig ou la Destinée, 1747) «Микромегас» (Micromégas, 1752) «Кандид» (Candide, ou l’Optimisme, 1759) «Тэсэбэри тухай судар» (Traité sur la tolérance, 1763) «Эхэнэрнүүд юундэ дуратай» (Ce qui plaît aux dames, 1764) «Гүн ухаанай толи» (Dictionnaire philosophiques, 1764) «Cэхэ зантай хүн» (L’Ingénu, 1767) «Вавилоной принцессэ» (La Princesse de Babylon, 1768) «Гүн ухаанай бэшэгүүд» (1733) «Гүн ухаанай толи» (1764-1769)

Source: original