AlmaznayaGroza/cyrillic-language-classification huggingface dataset:
Джэнералі Арэна

Generali Арэна - футбольны стадыён у Празе, хатні для пражскай «Спарты», таксама тут часта праводзяцца хатнія матчы зборнай Чэхіі па футболе. Раней вядомы як Стадыён Летна (чэшск.: Letná Stadium), Таёта Арэна (2003-2007), AXA Арэна (2007-2009), з 2009 года пераназваны ў гонар фундатара ў Generali Арэна. Першы стадыён на гэтым месцы быў пабудаваны ў 1921 годзе і быў цалкам драўляным. У 1934 годзе арэна перажыла моцны пажар і была перабудавана нанова. Такім чынам, да 1937 годзе з'явілася жалезабетонная канструкцыя галоўнай трыбуны. У 1969 годзе пачалася рэканструкцыя стадыёна, і да 1973 годзе ён прыняў сучасны выгляд, умяшчаючы 35 880 чалавек. Апошні капітальны рамонт быў праведзены ў 1994 годзе. Агульная ёмістасць стадыёна пасля рэканструкцыі склала 20 854 чалавека. Па праве лічыцца лепшым футбольным стадыёнам горада. Зручны, кампактны, ціхі стадыён размясціўся непадалёк ад станцый метро Градчанска (Hradcanska) і Влтаўска (Vltavska) (на шляху да стадыёна ад другой станцыі сустракаецца шмат бараў). Фанаты «Спарты» збіраюцца за паўднёвымі варотамі. Паркоўка на тэрыторыі стадыёна ўмяшчае 8 доўгапамерных грузавікоў, 2 аўтобуса і 50 легкавых аўтамабіляў. За межамі стадыёна маецца больш ёмістая паркоўка для 120 аўтобусаў і 1 200 легкавых аўтамабіляў. == Трыбуны == Агульная ёмістасць стадыёна: 20 854 Ёмістасць без VIP і ложы прэсы: 20 374 Месцаў на адкрытай трыбуне: 9 816 Месцаў на крытай трыбуне: 8 111 (па стане на 15 снежня 2010 усе трыбуны былі пад "брылямі") Цэнтральная трыбуна: 2 447 Ложы прэсы: 80 VIP: 800 == Спасылкі == Старонка стадыёна на афіцыйным сайце ФК «Спарта» Прага Архівавана 24 жніўня 2016. (чэшск.) (англ.) Фотагалерэя на Erlebnis-stadion.de

Source: original
Тыдзень

Ты́дзень: Адзінка вымярэньня часу ад панядзелка да нядзелі ўключна (у некаторых краінах зь нядзелі па суботу). Адзінка вымярэньня часу, якая роўная сямі дням; сямідзённы тэрмін. Сямідзённы тэрмін, прызначаны для правядзеньня якой-небудзь грамадзкай працы, кампаніі. Тыдзень кніжкі. У значэньні прыслоўя тыднямі. Цягам трывалага часу, што ў некалькі разоў перавышае сямідзённы тэрмін. Дні тыдня маюць назвы: панядзелак, аўторак, серада, чацьвер, пятніца, субота, нядзеля. Дні з панядзелка па суботу называюцца буднымі днямі. Дні з панядзелка па пятніцу - працоўныя. Субота і нядзеля - выходныя. == Узьнікненьне == У Старажытным Бабілёне вынайшлі месяцовы каляндар на аснове адцінка часу ў 29,5 сутак між аднолькавымі фазамі (першымі чвэрцямі) Месяца. Тыдзень увялі праз падзел 28 дзён бачнасьці Месяца зь Зямлі на чвэрці па 7 дзён паводле фазаў. Пазьней гэтую адзінку вымярэньня перанялі юдэі, грэкі, рымляне, Заходняя Эўропа і арабы.

Source: original
Срэбны мэдаль

Срэбны мэдаль - мэдаль, які выкарыстоўваецца ў якасьці ўзнагароды. У спорце срэбны мэдаль звычайна выдаецца ўдзельніку, які атрымаў другое месца ў спаборніцтве. Пераможцы, заняўшыя першае й трэцяе месца, традыцыйна, атрымліваюць залаты мэдаль і бронзавы мэдаль адпаведна. == Алімпійскія гульні == У 1896 мэдалі пераможцаў былі фактычна срэбнымі. Звычай залатых, срэбных і бронзавых мэдалёў для першых трох месцаў быў уведзены з Алімпійскіх гульняў 1904 году й быў распаўсюджаны на шматлікія іншыя спартовыя мерапрыемствы. Чаканка мэдалёў зьяўляецца прэрагатывай краіны-арганізатара. Дызайн мэдалёў, якія ўручаліся спартоўцам на першых васьмі летніх Алімпійскіх гульнях, быў зусім розным і распрацоўваўся кожным аргкамітэтам самастойна. З 1928 і аж да 2000 гады дызайн заўсёды быў аднолькавым. Авэрс уяўляў сабою дызайн флярэнтыйскага мастака Джузэпэ Касыёлі з тэкстам краіны-арганізатара. Гэта была Багіня Ніка з пальмавай галіной у правай руцэ, якая ўшаноўвае пераможца, на фоне амфітэатра. Рэвэрс мэдалю зьмяняўся ў залежнасьці ад пажаданьняў краіны, дзе праводзіліся Гульні. Характэрна, што Касыёлі ў сваёй працы паказаў рымскі амфітэатар нягледзячы на тое, што гульні былі першапачаткова грэцкімі. Пачынальна з 2004 году да Алімпійскіх гульняў у Афінах , ад традыцый адступілі, і абодва бакі мэдалю вырабляюцца паводле ўнікальнага дызайну арганізатараў гульняў. Зімовыя мэдалі Алімпійскіх Гульняў маюць больш разнаплянавай дызайн ад адных гульняў да іншых. == Вонкавыя спасылкі == Беларускія алімпійскія чэмпіёны

Source: original
Шашэйны веласпорт

Шашэйны веласпорт - адна з дысцыплін веласпорту, гонкі па дарогах з цвёрдым пакрыццём на шашэйных веласіпедах. Алімпійская дысцыпліна з 1896 года. Шашэйны веласпорт адносіцца да летніх відаў спорту, сезон стартуе ранняй вясной і заканчваецца ўвосень. Найбольш прэстыжныя спаборніцтвы праходзяць у перыяд з сакавіка па кастрычнік. Гісторыя шашэйнага веласпорту пачалася ў 1868 годзе, а першая буйная велагонка, «бабуля ўсіх аднадзёнак» - Льеж - Бастонь - Льеж, праводзіцца пачынаючы з 1892. Большасць самых вядомых і прэстыжных у наш час гонак з’явілася ў канцы 19 - пачатку 20 стагоддзяў. З’яўляецца найбольш папулярнай і развітай у камерцыйным плане дысцыплінай веласпорту. Асабліва папулярны ў Еўропе, дзе праходзяць найважнейшыя шашэйныя велагонкі: легендарныя класічныя аднадзёнкі і гранд туры. Спаборніцтвы падзяляюцца на групавыя гонкі і гонкі з паасобным стартам. Па класіфікацыі UCI велагонкі падзяляюцца на розныя катэгорыі, якія маюць лікавыя пазначэнні. З 2009 года гонкі вышэйшай катэгорыі, падведамныя UCI, уваходзяць у ПроТур, а гонкі, якія належаць арганізатарам гранд тураў, складаюць серыю Манументаў веласпорту. Па выніках выступаў на ўсіх спаборніцтвах велагоншчыкы атрымліваюць балы ў Рэйтынг UCI.

Source: original
Гранд-тур

Гранд Тур (англ.: Grand Tour) - самы прэстыжны від спаборніцтваў у шашэйным веласпорце, перамога на ім цэніцца больш, чым поспех на любой іншай гонцы (уключаючы чэмпіянат свету і Алімпійскія гульні). Гранд Тур уяўляе сабой трехтыднёвую шматдзёнку, якая складаецца з 21 этапа розных профіляў і двух дзён адпачынку. Акрамя генеральнай класіфікацыі, разыгрываюцца горны, спрынтарскі і камандны залікі, а таксама некаторыя іншыя, спецыфічныя для дадзенай канкрэтнай гонкі. Вырашальнымі для агульнага заліку становяцца «каралеўскія» горныя этапы і гонкі з раздзельным стартам, для фінальнай перамогі спартсмен таксама павінен валодаць добрай аднаўляльнасцю на працягу ўсіх трох тыдняў гонкі. Калі Гранд Тур скончваецца групавым этапам, ён становіцца «этапам сяброўства». На такім этапе веласіпедысты больш часу маюць зносіны паміж сабой і вядуць гонку ў спакойным рытме. Барацьба разгортваецца толькі на апошніх колах па горадзе, калі разыгрываецца спрынтарскі фініш. Адрывы на «этапах сяброўства» перамагаюць не часта. Гранд Тураў ўсяго тры, усе яны праводзяцца ў сярэдзіне сезону па дарогах Францыі, Італіі і Іспаніі: Джыра д'Італія (італ.: Giro d'ItaliaGiro d'Italia) - (праводзіцца ў траўні, з 1909 года) Тур дэ Франс (фр.: Tour de FranceTour de France) - (праводзіцца ў ліпені, з 1903 года) Вуэльта Іспаніі (ісп.: Vuelta a EspañaVuelta a España) - (праводзіцца ў верасні, з 1935 года; праводзілася вясной да 1995 года) Рэкардсменам па колькасці перамог у Гранд Турах з'яўляецца прославенный бельгіец Эдзі Меркс, які па 5 разоў перамагаў на Тур дэ Франс і Джыра д'Італія і 1 раз на Вуэльте. 10 перамог на рахунку француза Бернара Іна (5 у Францыі, 3-у Італіі і 2 у Іспаніі). Пры гэтым ні аднаго велогонщику ў гісторыі не ўдалося выйграць усе 3 Гранд Тура ў адным сезоне, а за кар'еру гэта ўдавалася шасцярым: акрамя ўжо названых Меркса і Іна, гэта італьянцы Фелічэ Джымондзі, Вінчэнца Нібалі, француз Жак Анкеціль і іспанец Альберта Кантадор. Па колькасці перамог на асобных этапах Гранд Тура таксама лідзіруе Эдзі Меркс, які выйграў 64 этапу (34 на Тур дэ Франс, 24 на Джыра д'Італія і 6 на Вуэльте). На 7 перамог адстае ад яго знакаміты італьянскі спрынтар Марыё Чыпаліні. Траім гоншчыкам за ўсю гісторыю ўдалося выйграць хаця б па адным кожнага этапу Гранд Тура на працягу аднаго сезону. Гэта іспанец Мігель Паблет (1956), італьянцы П'ерына Бафі (1958) і Алясандра Пятакі (2003). == Спасылкі == Афіцыйны сайт UCI (англ.)

Source: original
Галаваломка

Ламані́на - няпростая задача або загадка, для разьвязаньня якое зазвычай патрэбная кемлівасьць, а не адмысловыя веды высокага ўзроўню. Найбольш шырокі распаўсюд ламаніны атрымалі на пераломе XIX і XX стагодзьдзяў, праніклі ў шматлікія пэрыядычныя выданьні і сталі папулярныя сярод шырокіх слаёў насельніцтва. Гульні часта грунтуюцца на ламанінах. Існуе мноства кампутарных, слоўных, матэматычных гульняў, якія патрабуюць у гульнявым працэсе разьвязаньня ламанінаў. == Вядомыя ламаніны == Крыжаванка Кубік Рубіка Пазл Пятнашкі Рэбус Тэтрыс Ханойская вежа Шахматная кампазыцыя == Глядзіце таксама == Загадка == Вонкавыя спасылкі == Галаваломка - сховішча мультымэдыйных матэрыялаў Ламаніны (анг.) на Open Directory Project

Source: original
Цэнтральна-Еўрапейскі ўніверсітэт

Цэнтральна-Еўрапейскі ўніверсітэт (венг.: Közép-európai Egyetem, ням.: Zentraleuropäische Universität, англ.: Central European University) - прыватная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта і з сядзібамі ў Будапешце і Вене. Навучанне вядзецца на англійскай мове. Установа мае падвойную венгерскую і амерыканскую акрэдытацыю. == Агульная характарыстыка == Методыка выкладання ўстановы апелюе да адукацыйных традыцый амерыканскіх універсітэтаў. Універсітэт заахвочвае студэнтаў і выкладчыкаў праводзіць параўнальныя і міждысцыплінарныя даследаванні. Установа адрозніваецца міжнародным характарам: штогод ва ўніверсітэце прымаюць больш за 1500 замежных студэнтаў з больш чым 100 краін і каля 300 выкладчыкаў з больш чым 30 дзяржаў. Большасць студэнтаў атрымліваюць поўнае або частковае пакрыццё выдаткаў на навучанне і пражыванне ў Будапешце дзякуючы стыпендыяльнай сістэме, якая фінансуецца Джорджам Сорасам, які з’яўляецца адным з заснавальнікаў установы. == Факультэты == Дзяржаўнага кіравання Эканомікі і бізнесу Філасофіі Гендэрных даследаванняў Гісторыі Кагнітывістыкі Прыкладной матэматыкі Навук аб навакольным асяроддзі Паліталогіі Права Сацыялогіі і сацыяльнай антрапалогіі Міжнародных адносін Сярэднявечных навук Нацыяналістычных навук Школа сацыяльнай палітыкі == Спасылкі == На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Цэнтральна-Еўрапейскі ўніверсітэт Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Source: original
Палітычная партыя «Грамадзянін»

Палітычная партыя «Грамадзянін» (па-ўкраінску: Політична партія «Громадянин»; да кастрычніка 2015 мела назву «Партыя дзяржаўнага нэўтралітэту Ўкраіны» па-ўкраінску: Партія державного нейтралітету України або ПДНУ) - палітычная партыя Ўкраіны, зарэґістраваная 13 кастрычніка 2004 пад No 99. == Ідэалёґія == Партыя прапаґандуе дэмакратычную пропагує демократичну эканамічна распрацаванаю дзяржаву, спыненьне руху Ўкраіны да вайсковых блёкаў, паглыбленьне супрацы з суседзямі. У 2005 годзе партыя выступала за вывад ЧФ РФ з тэрыторыі Ўкраіны (АР Крым). == Гісторыя == 4 чэрвеня 2004 у Кіеве адбыліся ўстаноўчыя зборы партыі. За ґрунт праґрамы быў узяты тэзыс з Дэклярацыі пра дзяржаўны сувэрэнітэт Украіны (Украіна «ўрачыста абвяшчае пра намер стаць у будучыні стала нэўтральнаю дзяржаваю, якая ня ўдзельнічае ў вайсковых блёках і прытрымліваецца трох няядзерных прынцыпаў: не прымаць, не вырабляць і не набываць ядзернае зброі»). У выбарах да Вярхоўнае Рады (2006) ПДНУ ня ўдзельнічала. Дзейнасьць праводзілася на тэрыторыі АР Крыму. На мясцовых выбараз 2006 року ў Крыму супрацоўвала з прарасейскімі сіламі, увайшоўшы да «Блёку Куніцына». Выканаўцам абавязкаў старшыні партыі была Вольга Грыгор’ева. Пераемнікам стаў Андрэй Плакіда. У кастрычніку 2015 року партыя зьмяніла назву на Палітычная партыя «Грамадзянін». == Сымболіка == Дэвіз - «Нэўтралітэт выбар Украіны». Сымболіка: распазнавальны знак, які мае выяву ў форме авалу. Усярэдзіне выява - контурная мапа Ўкраіны белага колеру (асноўны колер эмблемы), вакол якое месьцяцца тры блёкі аднолькавага памелу ды розных па колеры (сіні, чырвоны, зялёны). Сіні блёк (Эўрапейскі сьвет) - зьлева, чырвоны (Эўраазіяцкі сьвет) - справа, зялёны (Мусульманські сьвет) - зьнізу. Зьверху выявы паўколам месьціцца назва партыі - партыя дзяржаўнага нэўтралітэту Ўкраіны. У назьве ўсе літары аднолькавыя па памеры й колеры (чорныя); сьцяг - простакутнае палотнішча белага колеру, з суадносінамі шырыні сьцяга да яго даўжыні 2:3. На сьцягу месьціцца выява ў форме авалу, як і ў выпадку з распазнавальным знакам. Адваротны бок сьцяга - люстраны адбітак верхняга боку. == Вонкавыя спасылкі == Проведемо Партію державного нейтралітету України у парламент. І це буде для України повна сенсація(недаступная спасылка) - інтэрвію.

Source: original
Уладзіслаў Аляксеевіч Баркоў

Уладзіслаў Аляксеевіч Баркоў (нар. 28 ліпеня 1947, Харкаў, Украіна) - педагог, спецыяліст у галіне тэорыі і методыкі фізічнага выхавання, спартыўнай трэніроўкі, аздараўленчай і адаптыўнай фізічнай культуры. Доктар педагагічных навук (Расія, 1998; Беларусь, 2003), прафесар (2000). Член-карэспандэнт Беларускай акадэміі адукацыі. == Біяграфія == Скончыў Гомельскі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Фізічная культура», 1973; аспірантура, 1977), Цэнтральны інстытут павышэння кваліфікацыі кіруючых работнікаў і спецыялістаў народнай гаспадаркі ў галіне патэнтнай работы (1990). Працаваў у Гомельскім дзяржаўным універсітэце імя Ф. Скарыны (1983-1989, загадчык кафедры), Гродзенскім абласным інстытуце павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі кіруючых работнікаў і спецыялістаў адукацыі (1999-2008, рэктар), Гродзенскім дзяржаўным універсітэце імя Я. Купалы (1990-1999 і з 2008, факультэт фізічнай культуры, кафедра тэорыі і методыкі фізічнай культуры, прафесар, у 1990-1999 і 2010-2014 - загадчык кафедры, у 2008-2010 - дэкан факультэта псіхалогіі). Навуковыя інтарэсы: інавацыйныя падыходы да вучэбнага працэсу па фізічнаму выхаванню дзяцей і навучэнскай моладзі. == Бібліяграфія == Научно-методическое обеспечение физического воспитания детей и подростков в условиях радиационного загрязнения среды : диссертация ... доктора педагогических наук : 13.00.04 : защищена 00.00.0000 : утверждена 00.00.1998 / Барков Владислав Алексеевич. - Москва, 1997. == Літаратура == Баркоў Уладзіслаў Аляксеевіч // Выкладчыкі Гродзенскага дзяржаўнага універсітэта імя Янкі Купалы : біябібліяграфічны даведнік. - Гродна, 1999. - С. 56-57.

Source: original
Атлас гарадоў зямнога свету

Атлас гарадоў зямнога свету (лац.: Civitates orbis terrarum) - атлас выяваў і планаў гарадоў свету, які быў складзены Георгам Браўнам з дапамогаю Абрагама Артэлія. Атлас выйшаў у свет у Кёльне, у 6 тамах (I - 1572, II - 1575, III - 1581, IV - 1588, V - 1598, VI - 1617) і ўтрымліваў 546 відаў, відаў з птушынага палёту і схематычных картаў гарадоў вядомага свету. Бальшыню гравюр падрыхтаваў Ф. Хогенберг, і не выключана, што менавіта Хогенберг пачаў складанне гэтага атласу. Да выяваў дадаваліся друкаваныя тлумачэнні Браўна пра гісторыю, геаграфію і эканоміку адпаведных гарадоў. У атлас увайшоў матэрыял аўтарства больш за 100 гравёраў і мастакоў, сярод якіх былі мастак Георг (Йорыс) Хафнагель (1542-1600) з Антверпену (большасць арыгінальнага матэрыялу па іспанскіх і італьянскіх гарадах, апрацоўка іншага матэрыялу) і ягоны сын Якаб, вялікая колькасць непублікаваных прац і карт нідэрландскіх гарадоў Якаба ван Дэвентара (Рулафзофа) (1505-1575), дрэварыты Штумпфа з «Швейцарскай хронікі» (1548), віды германскіх гарадоў з «Касмаграфіі» Мюнстэра выданняў 1550 і 1572. Важным унёскам былі карты датскага картографа Хайнрыха ван Ранцау (лац. Ранцовіюс) [1526-1599] (Паўночная Еўропа, асабліва датскія гарады) і карты Себасцьяна Мюнстэра (каля 1550). Адметным дадаткам Браўна было змяшчэнне на выявах людскіх постацяў у мясцовых строях. Як ён сам тлумачыў у прадмове да 1-га тому, гэта было зроблена не толькі дзеля прадстаўлення культурных ведаў, але, быццам, і дзеля таго, каб туркі не маглі б выкарыстаць яго атласу ў ваенных мэтах (Браўн меў на ўвазе забарону ісламу глядзець на выявы жывых істот). Беларускія гарады ўваходзілі ў тамы II (Горадна) і III (Вільня), украінскія - у V (Львоў) том атласу. == Спасылкі == На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Атлас гарадоў зямнога свету

Source: original
Павал Люцько

Павал Люцько (нарадзіўся 1 ліпеня 1987 году) - колішні беларускі футбаліст, абаронца. == Кар’ера == Выхаванец менскага РВАР. Пазьней гуляў за дубль менскага «Дынама». У 2005 годзе перайшоў у склад жодзінскага «Тарпэда», але і там пераважна гуляў за дубль. Цягам двух гадоў згуляў 6 матчаў у асноўнай камандзе. Улетку 2007 году далучыўся да «Віцебску», і ў 2010 годзе нарэшце замацаваўся ў асноўным складзе. Сэзон 2011 году правёў у складзе клюбу СКВІЧ, а пачынаючы з 2012 году абараняў колеры мікашэвіцкага «Граніта». У сэзоне 2012 году быў трывалым гульцом асновы, а сэзон 2013 году быў вымушаны цалкам прапусьціць праз траўмы. У 2014 годзе вярнуўся на поле, але пачаў толькі выходзіць на замену. У лютым 2015 году падпісаў кантракт з «Гомлем». Аднак, праз траўмы вымушаны быў прапусьціць увесь сэзон 2015 году, па заканчэньні якога пакінуў Гомель. У траўні 2016 году стаў гульцом «Смаргоні». У лютым 2017 году падпісаў кантракт зь «Белшынай». Пачынаў сэзон 2017 году ў якасьці асноўнага гульца бабруйчанаў, але ў чэрвені страціў месца ў асноўным складзе. У жніўні 2017 году вярнуўся ў «Смаргонь». У 2018 годзе не выходзіў на поле і ў ліпені пакінуў каманду. У сэзоне 2019 году ўвайшоў у трэнэрскі штаб «Смаргоні». Пазьней перайшоў на адміністрацыйную працу ў клюбе, выконваў абавязкі дырэктара, а ў ліпені 2020 году быў зацьверджаны на пасадзе дырэктара клюбу. Пад ягоным кіраўніцтвам «Смаргонь» у пачатку 2021 году пагадзіліся заняць месца ў Найвышэйшай лізе, а пасьля вылету вярнулася туды праз год ужо з спартовых чыньнікаў. У 2022 годзе ў структуры клюбу была таксама заснаваная жаночая каманда. == Вонкавыя спасылкі == Профіль на сайце «Гомелю» (рас.) Статыстыка «ПБ-Инфо» (рас.)

Source: original
Стэфан Хвін

Стэфан Хвін (пс. Макс Ларс; па-польску: Stefan Chwin; 11 красавіка 1949, Гданьск) - польскі празаік, эсэіст, літаратуры крытык, выкладчык Гданьскага Ўнівэрсытэту. Творы перакладаліся на дзясяткі моваў. === Кнігі === Кароткая гісторыя аднаго жарту - 1991 Ганэман - 1995 Эстэр - 1999 Залаты пэлікан - 2003 Жонка прэзыдэнта - 2005 Даліна радасьці - 2006 === Зборнікі эсэ === Рамантычная прастора ўяўленьня - 1988 Літатарура і здрада - 1993 == Пераклады на беларускую мову == Кароткая гісторыя аднаго жарту (пер. Марыя Мартысевіч) // 20 польскіх апавяданьняў, Менск, 2007, выдавецтва Логвінава == Узнагароды == Ляўрэат узнагароды фундацыі імя Касьцельскіх Ляўрэат узнагароды польскага ПЭН-цэнтру Ляўрэат узнагароды імя А. Грыфіюса Ляўрэат узнагароды Фонду Культуры

Source: original
Прымыканне (лінгвістыка)

Прымыканне - від падпарадкавальнай сінтаксічнай сувязі паміж членамі словазлучэння, пры якой незмяняльныя словы (прыслоўі, дзеепрыслоўі, інфінітывы) сэнсава і граматычна залежыць ад іншых адзінак. Напрыклад, «размаўляць стоячы», «прыйсці ўвечары», «аматар пажартаваць», «дарога ўгору». Прымыкаюць да галоўнага слова і асобныя формы змяняльных адзінак («дом восем», «крычы грамчэй», «словы «не хачу», «у возеры Нарач», «з паэмы «Новая зямля»), але форма залежнага элемента не вызначаецца (не кіруецца) галоўным кампанентам і не падлягае зменам. На мяжы чыстага прымыкання і слабага кіравання знаходзіцца т.зв. іменнае (склонавае) прымыканне: «падарунак ад бацькі», «чытаць па вечарах». Сродкі афармлення прымыкання - інтанацыя, парадак слоў у сказе, сэнсавыя сувязі слоў у кантэксце. == Літаратура == Беларуская граматыка: У 2 ч. / АН БССР, Інстытут мовазнаўства імя Я. Коласа; Рэд. М. В. Бірыла, П. П. Шуба. Ч. 2: Сінтаксіс. - Мінск: Навука і тэхніка, 1986. - 327 с. Лопатина Л. Е. Примыкание // Лингвистический энциклопедический словарь / Главный редактор В. Н. Ярцева. - М.: Советская энциклопедия, 1990. - 685 с. - ISBN 5-85270-031-2. Міхневіч, А. Я. Прымыканне // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 13: Праміле - Рэлаксін / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. - Мн. : БелЭн, 2001. - Т. 13. - С. 74. - 10 000 экз. - ISBN 985-11-0035-8. - ISBN 985-11-0216-4 (т. 13). Ширяев Е. Н. Примыкание // Русский язык. Энциклопедия / Ю. Н. Караулов (гл. ред.). - 2-е изд., перераб. и доп. - М.: Большая российская энциклопедия, Дрофа, 1997. - 703 с. - ISBN 5-85270-248-X.

Source: original
Тодар Лебяда

То́дар Лебяда́ (сапр. - Пётар Фёдаравіч Шыро́каў; 6 студзеня 1917, Віцебск - пач. 1970, Воршава, Пуцяцінскі раён, Разанская вобласьць) - беларускі драматург, паэт, празаік. Аўтар першага антыбальшавіцкага твору ў беларускай драматургіі. == Біяграфія == Нарадзіўся ў Віцебску ў сям’і рабочага і правадніцы на чыгунцы. Скончыў Віцебскую сямігадовую школу і чыгуначнае рамеснае вучылішча. У 1933 паступіў у Менскі пэдагагічны інстытут. У інстытуце знаёміцца і сябруе з Уладзімерам Клішэвічам, Масеем Сяднёвым, Якубам Ермаловічам, Міколам Гваздовым і іншымі аўтарамі-пачаткоўцамі. 31 кастрычніка 1936 разам зь іншым адзінаццацьцю студэнтамі інстытуту быў беспадстаўна абвінавачаны ў буржуазным нацыяналізьме і арыштаваны. Асуджаны Вярхоўным судом БССР на 5 гадоў зьняволеньня. Быў накіраваны ва Ўхтпечляг (Сыбірская вобласьць). У 1940 па хадайніцтве жонкі Б. Цыпінай быў перавезены ў Менск, «для перагляду справы», а зь Менску адпраўлены ў Ігумен, дзе знаходзіўся да пачатку Вялікай Айчыннай вайны. У час акупацыі жыў зь сям’ёй у Віцебску. У 1943-1944 рэдактар газэты «Беларускае слова». У гэтыя гады напісаў асноўныя свае творы. У 1944 выехаў у Нямеччыну. У 1945 вярнуўся на радзіму. У траўні 1947 паўторна арыштаваны і асуджаны ваенным трыбуналам войск МУС па Менскай вобласьці на 25 гадоў пазбаўленьня волі. Пакараньне адбываў ў сыбірскіх канцлягерах. 30 жніўня 1956 быў вызвалены з-пад варты, а ў 1960 прыехаў у Слонім, дзе працаваў рэзчыкам паперы на картоннай фабрыцы «Альбэртын». Тут напісаў п’есу ў трох актах «У нас, на Гродзеншчыне» і некалькі аднаактовых п’есак: адна зь іх - «Людзі ва Хрысьце» - была надрукавана ў слонімскай раёнцы «Вольная праца». 1 студзеня 1962 звольніўся з працы і пераехаў у Ігумен, дзе ўладкаваўся на працу сакратар-машыністам у рэдакцыю раённай газэты «Ўперад». У канцы 1962 выехаў зь Беларусі на Разаншчыну да знаёмай жанчыны, зь якой пражыў сем гадоў. Хварэў на сэрца, перанёс два інфаркты. Памёр у пачатку 1970. Пахаваны ў пасёлку Воршава Пуцяцінскага раёну Разанскай вобласьці. Рэабілітаваны 12 ліпеня 1989. == Творчасьць == Пісаў вершы, апавяданьні, драматычныя творы. У 1933-1936 свае нарысы і вершы публікаваў у газэтах «Віцебскі рабочы», «Савецкая Беларусь», «Піянэр Беларусі». У часе акупацыі напісаў свае асноўныя творы, у тым ліку п’есу «Загубленае жыцьцё» - першы антыбальшавіцкі твор у беларускай драматургіі. П’еса была пастаўленая ў 1943 годзе В. Селях-Качанскім у Менскім гарадзкім тэатры (паводле М. Сяднёва, у Віцебскім драматычным тэатры). У 1952 выйшла асобным выданьнем ў Канадзе. У 1944 апублікаваў свой першы паэтычны зборнік «Песьні выгнаньня», у які ўвайшлі вершы, напісаныя паэтам у сталінскіх лягерах. Аўтар п’есы «У нас, на Гродзеншчыне», прысьвечанай вясковаму жыцьцю. Пісаў гумарыстычныя апавяданьні і абразкі на маральна-этычныя тэмы. == Музыка == Беларускі бард Андрэй Мельнікаў запісаў альбом «Песьні выгнаньня (1994), больш за палову песен якога складаюць песні на вершы Тодара Лебяды.

Source: original