AlmaznayaGroza/cyrillic-language-classification huggingface dataset:
Кĕçĕн Куют

Кĕçĕн Куют - Раççей территоринчи юханшыв. Алтай Республики, Алтай Ен территорипе юхать. Мăн Куют юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км. == Шыв реестрĕн хыпарĕсем == Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн округне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Бия. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ - Бия тата Катунь. Юханшыв бассейнĕ - Тури Обь, Иртыш кĕриччен. Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе: Патшалăх шыв реестрĕнчи шыв объекчĕн кочĕ - 13010100212115100000953 Гидрологи тĕпчевленӳ кочĕ (ГТ) - 115100095 Бассейн кочĕ - 13.01.01.002 Том номерĕ, ГТ - 15 Кăларăм, ГТ - 1 == Каçăсем == РФ çутçанталăк ресурсĕсемпе экологи министерстви 2015 ҫулхи Ҫу уйӑхӗн 26-мӗшӗнче архивланӑ.

Source: original
Капинсавис

Капинсавис - Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Косью юханшывăн сылтăм çыранĕпе 5 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 28 км. == Шыв реестрĕн хыпарĕсем == Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ - Печора, Юханшыв бассейнĕ - Уса. Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе : Патшалăх шыв реестрĕнчи шыв объекчĕн кочĕ - 03050200112103000070067 Гидрологи тĕпчевленӳ кочĕ (ГТ) - 103007006 Бассейн кочĕ - 03.05.02.001 Том номерĕ, ГТ - 03 Кăларăм, ГТ - 0 == Каçăсем == РФ çутçанталăк ресурсĕсемпе экологи министерстви 2015 ҫулхи Ҫу уйӑхӗн 26-мӗшӗнче архивланӑ.

Source: original
Çăлкуç пĕлĕвĕ

Çăлкуç пĕлĕвĕ, е историлле çăлкуç пĕлĕвĕ - историн (истори çумĕнчи) пулăшу ăславĕ. == Вуламалли == Беленький И. Л. Разработка проблем теоретического источниковедения советской исторической науки (1960-1984). М., 1985. Бернгейм Э. Введение в историческую науку. СПб., 1908. Бестужев-Рюмин К. Е. О методах исторических занятий // Журнал министерства народного просвещения. 1887. Февраль. Библер В. С. Исторический факт как фрагмент действительности (логические заметки) // Источниковедение: теоретические и методологические проблемы. М., 1969. Валк С. Н. Избранные труды по истории и источниковедению. СПб., 2000. Варшавчик М. А. Историко-партийное источниковедение: Теория, методология, методика. М., 1984. Гуревич А. Я. Что такое исторический факт? // Источниковедение: теоретические и методические проблемы. М., 1969. С. 59-88. Иванов Г. М. Исторический источник и историческое познание. Томск, 1973. Иванов Г. М. Методологические проблемы исторического познания. М., 1981. Иконников В. С. Опыт русской историографии: в 2 т. СПб., 2007. Историческая наука и методология истории в России XX века: К 140-летию со дня рождения академика А. С. Лаппо-Данилевского. СПб., 2003. . - Большая российская энциклопедия. Источниковедение новейшей истории / Под ред. А.К. Соколова [учеб. пособие]. М., 2004. == Каçăсем == The Source Compass: Source Criticism 2020 ҫулхи Ҫӗртме уйӑхӗн 2-мӗшӗнче архивланӑ. The History Sourcebook: The Need for Source Criticism 2014 ҫулхи Ҫурла уйӑхӗн 14-мӗшӗнче архивланӑ.

Source: original
Футбол

Футбо́л (акăл. football, «ура пӳски») - ушкăнлă спорт тĕсĕ, вăйăн тĕллевĕ - хирĕç кĕрешекенсен хапхине пӳске нумай хут кĕртесси. Халĕ çак вăйă тĕнчере чи кăмăлланă тата анлă йышлă спорт тĕсĕ пулать. Футбол клубӗ - спорт организацийӗ (спорт клубӗ, спорт пĕрлĕхĕ), футбол ӑмӑртӑвӗсене хутшӑнать. Футбол клубĕнче спортсменсемсӗр пуҫне тренер тата ӑна пулӑшакансем, клуб менеджерӗсем, тухтăрсем тата юсав ӗҫлевçисем пур. Командăн тĕп йышне ҫирӗм е ытларах вылявçă кĕрет. Клуб темиçе командăпа тӗрлӗ дивизионри ăмăртусене хутшăнать. Унăн ҫамрӑксен команди, ачасен команди, спорт шкулӗ, стадион тата тренировка бази пулма пултарать. === Футбол кун-çулĕ === Паянкунхи футбол пек вăйăсене тĕрлĕ халăхсем ĕлĕк-ĕмĕрех вылянă пулсан та, йĕркелĕшсене 1848 çулта çеç çирĕплетнĕ. Футбол вăййи çуралнă çул - 1863, çакăн чухне пĕрремĕш футбол федерациине йĕркеленĕ тата хальхи тĕслĕ йĕркесене çырса çирĕплетнĕ. === Вăйă ĕçлĕхĕ === Футбол уйрăм вăййине матч теççĕ, вăл кашни 45 минутлă икĕ таймран тăрать. Пĕрремĕшпе иккĕмĕш тайм хушшинчи тăхтав канăвĕ 15 минута пырать, ун хыççăн ушкăнсем хапхисемпе улшăнаççĕ. == Çав. пекех == Футбол парнисем Футбол этеплĕхĕ Футбол трансферĕсем Футбол терминĕсем Тĕнчери футбол стадионĕсенчи инкексем == Каçăсем == FIFA, Тĕнчери Футбол Ассоциацисен Федерацийĕ UEFA, Европăри Футбол Ассоциацисен Пĕрлĕхĕ

Source: original
Текст

Текст - пĕр-пĕр йăмлăхла усравçă çинче фиксациленĕ хыççăн упранакан этем шухăш-кăмăлĕ; пĕтĕмĕшле илсен, символсен çыхăнуллă тата тулли черетленĕвĕ. Кунта асăннă "йăмлăхла усравçă" текенни пергамент, хут, чул, винил пластинка, магнитлă хăю, флешка тата ытти çавăн пек япала пулма пултарать. "Текст" тенине уйрамах лингвистикăра анлăн пăхаççĕ. Копирайтинг - текста реклама е маркетингӑн ытти формисене ҫырасси. Вӗсем суту-илӳ ӳсӗмне хавхалантаракан е тавара, компание, пулӑшӑва, ҫынна е идейӑна ӳстерме хавхалантаракан текстсем. Копирайтерсем-реклама е маркетингӑн ытти формисене ҫыракан ҫынсем. Сӑмахран: СЛОГАНСЕМ, ТВ - и радиороликсем валли сценарисем, event-мероприятисем, реклама статйисем, нативлӑ статьясем т. ыт. те. Акӑлчан чӗлхинче "копирайтинг" сӑмах неологизмлӑ, словарьсенче те ҫук. "Копирайтер" сӑмах (copywriter) " рекламӑллӑ тата пропагандистла текстсен писателӗ "тенӗ (writer of advertising or publicity copy). == Çавăн пекех пăхăр == Тĕп текст (текстологи). Текстологи. == Вуламалли == Гальперин И. Р.Текст как объект лингвистического исследования. М., "Наука". 1981. Каменская О. Л.Текст и коммуникация. М. "Высшая школа". 1990. Топоров В. Н.Текст: семантика и структура. М., 1983. - С. 227-284. Сорокин Ю. А. Психолингвистические аспекты изучения текста. М., "Наука". 1985. Лукин В. А.Художественный текст: Основы теории и элементы анализа. М., "Ось-89". 1999. Безруков А. Н. Рецепция художественного текста : функциональный подход. Вроцлав. Фонд "Русско-польский институт". 2015.

Source: original
Колин Арчер Чыслав Ăмăртăвĕ

Колин Арчер Чыслав Ăмăртăвĕ; акăл. Colin Archer Memorial Race - Колин Арчер астăвăмĕн тĕнчери регата. Çулталăкра иккĕ хутчен ирттереççĕ, чупăн маршручĕ Çурçĕр тинĕсĕнче, нидерландсен Лауверсогĕнчен пуçласа норвегсен Ларвикне (тĕрĕссипе Ставерна) çити пырать. Тĕп курсĕпе тăршшĕ 365 яхăн тинес милĕ шутланать. Дистанци çанталăка пула вăтамран 3 - 5 талăк тăсăлать. == Регата кун-çулĕ == Пĕрремĕш регата 1982 çулта иртнĕ. Çавăнтанпа кашни мăшăр çулăн утă уйăхĕнче яхтăсем Голландирен Норвегие çул тытаççĕ. 2008 çулта 14-мĕш регата иртнĕ. Регатăра Голландирен, Норвегирен, Данирен, Германирен, Бельгирен, Раççейрен тата урăх патшалăхсенчен килнĕ яхтăсемпе экипажсем хутшăнаççĕ. == Эскадра йышĕ == Кашнинче регатăра 100 - 120 яхта ăмăртаççĕ. Мĕнпур яхтăна старта, кимĕ тăршшипе темиçе ушкăна уйăрса, старта яраççĕ. Уйрăммăн нумай корпуслă карапсем ăмăртаççĕ. Чи кĕске яхта 7.5 метртан ытла, шыва анса ларни 1 м ытларах пулмалла. == Каçăсем == Регатăн официаллă сайчĕ 2007 ҫулхи Авӑн уйӑхӗн 27-мӗшӗнче архивланӑ.(акăлч.) == Çавăн пекех == Арчер Колин Фрам

Source: original
Хусь-Яха (юханшыв)

Хусь-Яха - Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ территорипе юхать. Юханшыв КАР/НЫДА/50 юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 83 км. == Шыв реестрĕн хыпарĕсем == Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ - Кара тинĕсĕ юханшывĕсен бассейнĕ Надым юханшывăн бассейнĕн тухăç чиккинчен Пур юханшывĕн бассейнĕн çурçĕр-анăç чиккчен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ - бассейн çук , Юханшыв бассейнĕ - Пур. Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе : Патшалăх шыв реестрĕнчи шыв объекчĕн кочĕ - 15040000212115300052903 Гидрологи тĕпчевленӳ кочĕ - 115305290 Бассейн кочĕ - 15.04.00.002 Том номерĕ, ГТ - 15 Кăларăм, ГТ - 3 == Каçăсем == РФ ufтçанталăк ресурсĕсемпе экологи министерстви 2015 ҫулхи Ҫу уйӑхӗн 26-мӗшӗнче архивланӑ.

Source: original
Кашмаш

Кашмаш, - Чăваш Енĕн Муркаш районĕнче вырнаçнă ял. Ял Шупашкартан 56 çухрăмра, Муркашран 4 çухрăмра ларать. Шупашкара - 56 км, райцентра - 4 км, чукун çул станцине - 56 км. == Халăх йышĕ, ял тытăмĕ == 2002 çулхи перепись тăрăх ялта 262 кил шутланнă, 800 çын пурăннă. Ялта шкул, фельдшерпа аккушер пункчĕ, культура çурчĕ, вулавăш, спортзал, 2 лавкка пур. Яла шыв, газ кĕртнĕ. Ял урлă асфальтлă çул иртет. == Кун-çулĕ == 1859 çулхи хыпар кĕнекинче Хоракасси, Кашмаш, Кашмаш юханшывĕ çумĕнчи тесе çырса хăварнă. Вăл вахăтра ялта 120 кил шутланнă. 1920 çулхи утă уйăхĕн 24-мĕшĕччен Чикмĕ уесĕн Шурча вулăсне, каярах Шупашкар уесĕн Шурча вулăсĕнче шутланнă. 1927 çулхи юпа уйăхĕн 1 Тутаркас районне кĕнĕ. 1939 çулхи кăрлач уйăхĕн 16 хыççăн Сĕнтĕр районне, 1944 çулхи пуш уйăхăн 30 хыççăн Муркаш районне, 1959 çулхи утă уйăхĕн 14 хыççăн Сĕнтĕр районне, 1962 çулхи раштав уйăхĕн 20 хыççăн Шупашкар районне кĕнĕ. 1964 çулхи пуш уйăхĕн 11 хыççăн хальхи вăхăтченех Муркаш районне кĕрет. 1924 çулта 189 килте 865 çын пурăннă. == Паллă çынсем == Львов Андрей Степанович - филологи ăслăхĕсен тухтăрĕ. Токарев Аверий Матвеевич - чăваш композиторĕ. Смирнов Николай Валерьевич - РФ Паттăрĕ. == Çав. пекех == Кашмашри халăх театрĕ == Вуламалли == Л.П.Сергеев, «Моргаушский район. Краткая энциклопедия», Шупашкар, 2002.

Source: original
Патшалăх чикки

Патшалăх чикки - йĕр тата çав йĕр витĕр пыракан вертикаллĕ çий. == Литература == Граница // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). - СПб.: 1890-1907. Государственная граница // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. - М. : Большая российская энциклопедия, 2004-2017. Пограничный словарь. - Шаблон:Указание места в библиоссылке: Академия Федеральной ПС РФ, 2002. - 260 с. == Каçăсем == Государственная граница Викиампарта Федеральный закон Президента РФ от 01 апреля 1993 г. No 4730-1 "О Государственной границе Российской Федерации". çăлкуçран архивланă 28 Авӑн уйӑхӗн 2007.

Source: original
Александри маякĕ

Александри маякĕ, - «Тĕнчен çичĕ тĕлентермĕшĕ» шутне кĕрекен паллă маяк. Ăна Вăта çĕр тинĕсĕнче хăрушлăхсăр судоходствăна тивĕçтерме тата пăрахутсемпе карапсем йышлă çӳрекен вырăнта тинĕсе сăнама туса лартнă. Александри çыранĕсем çывăхĕнчи Форос текен пĕчĕк утрав строительство площадки пулса тăнă. Питĕ пысăк чул никĕс çинче виçĕ мрамор башня вырнаçнă. Чи çӳлтинче - питĕ пысăк бронза чашăкра йывăç кĕлĕ тĕлкĕшсе тăнă, унăн çутине кăткăс система пулăшнипе 100 миль ытла инçĕшне сапаланă. Маяк çӳллĕшĕ 120 метра яхăн пулнă. Александри маякĕ 1500 çула яхăн тытăнса тăнă. XII ĕмĕр патнелле Александри бухтине юшкăн нумай пухăнса тулнипе карапсем унта кĕрейми пулнă. Çаванпа та маяк кирлĕ мар пулса тăнă, вăрахăн арканма пуçланă. XIV ĕмĕрте çĕр чĕтреннипе арканнă. Кайрантарах унăн ишĕлчĕкĕсенчен мусульмансем форт хăпартнă. Форта темиçе хут çĕнĕрен хăпартнă, вăл халĕ те малтанхи вырăнта тăрать.

Source: original
Гардеман Григорий Иванович

Гардеман Григорий Иванович - (11.09.1907-08.03.1942), Совет Союзĕн Паттăрĕ , , . Указ дати - 31.03.1943. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Кăнтăр фрончĕн 56-мĕш çарĕн 30-мĕш перевçĕсен дивизин 71-мĕш перевçĕсен полкĕн 7-мĕш перевçĕсен ротин политрукĕ, политрук. == Асăрхавсем == Биографи «Герои Советского Союза Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. - М.: Воениздат, 1987. - Т. 1 /Абаев - Любичев/. - 100 000 экз. - ISBN отс., Рег. No в РКП 87-95382» кĕнекере az-libr.ru сайтра. Кавалеры ордена Славы трёх степеней Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии Д. С. Сухоруков. - М.: Воениздат, 2000. - 10 000 экз. - ISBN 5-203-01883-9» az-libr.ru сайтра. Патшалăх паттăрĕсем Халăх хастарлăхĕ сайтри награда лисчĕсем Ытти асăрхавсем

Source: original
Салиаз

Салиаз - Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики, Челепи облаçĕ, Свердловск облаçĕ территорипе юхать. Улуир юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 19 км. == Шыв реестрĕн хыпарĕсем == Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман Атăл бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Ай пуçĕнчен вăрричен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ - Шурă Атăл. Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе: Патшалăх шыв реестрĕнчи шыв объекчĕн кочĕ - 10010201012111100022143 Гидрологи тĕпчевленӳ кочĕ (ГТ) - 111102214 Бассейн кочĕ - 10.01.02.010 Том номерĕ, ГТ - 11 Кăларăм, ГТ - 1 == Каçăсем == РФ çутçанталăк ресурсĕсемпе экологи министерстви 2015 ҫулхи Ҫу уйӑхӗн 26-мӗшӗнче архивланӑ.

Source: original
Чĕлхе (анатоми)

Чĕлхе (лат. lingua) - çурăм шăммиллисен çăварĕнчи мăшăрсăр тата шăмăсăр орган. == Çавăн пекех == Чĕлхен кĕске йĕвенкки Тута-маса сенсорла тытăмĕ Чĕлхен тута-маса зонисем Глоссит == Литература == Язык, в анатомии // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). - СПб.: 1890-1907. [ Язык (биол.)] - ПСЭ Г. Л. Билич, В. А. Крыжановский «Биология для поступающих в ВУЗы» Морозов И. А., Бутовская М. Л., Махов А. Е. Обнажение языка (кросс-культурное исследование семантики древнего жеста). - М.: Языки славянской культуры, 2008. - 320 с.

Source: original
Тимофеева Ирина Николаевна

Ирина Николаевна Тимофеева (1970 акан 5, Смычка) - чӑваш раҫҫей ҫӑмӑл атлечӗ, спорт тренерӗ. 2008 ҫулхи Олимп вӑййисен хутшӑнаканӗ. Раҫҫейӗн тава тивӗҫлӗ спорт ӑсти. == Пурнӑҫ == Ирина 1970 ҫулхи акан 5-мӗшӗнче Чӑваш АССРти Йӗпреҫ районӗн Смычка ялӗнче ҫуралнӑ. Тольяттире атлетикӑна вӗренет. Унӑн тренерӗ тата упӑшки Тимофеев Владимир. Спорт карьери 2008 ҫулхи Гамбург марафонӗнче ҫӗртернӗрен Раҫҫейӗн Олимп суйласа пухнӑ командине кӗнӗ. Вӑл хӑйӑн 38 ҫулта Пекинти Олимпиадӑра хутшӑннӑ, ӑҫта марафон дистацинче 7-мӗш вырӑна тухнӑ (ытти хӗрарӑм раҫҫейсем хушшинче чи пӗрремӗш). 2016 ҫулхи авӑнӑн 6-мӗшӗнче унӑн биологиллӗ паспортӗнче нормалсӑрлӑх пулнине пула спортран икӗ ҫулшӑн дисквалификациленӗ. == Ҫитӗнӳсем == 1996 Марафон чупассин ҫӗнтерӳҫи. 1997, 1999, 2002, 2004 шоссе чупассин; 1999, 2000, 2005 ҫурмарафонӑн; 1999, 2001 кросӑн Раҫҫей ҫӗнтерӳҫи. Марафон чупассин Европа кубокӗсен Раҫҫейӗн суйласа пухнӑ командин йышне хутшӑнса: 1998 Будапешт - I вырӑн. 2002 Мюнхен - II вырӑн. 2010 Барселона - I вырӑн. Марафон чупассин тӗнче кубокӗсен Раҫҫейӗн суйласа пухнӑ командин йышне хутшӑнса: 2001 Эдмонтон - II вырӑн. 2003 Париж - III вырӑн. Ҫурмарафонӑн тӗнче кубокӗсен Раҫҫейӗн суйласа пухнӑ командин йышне хутшӑнса: 2004 Нью-Дели - III вырӑн. 2005 Эдмонтон - II вырӑн. 2009 Бирмингем - III вырӑн. 2008 ҫулхи XXIX Ҫуллахи Олимп вӑййисен марафон чупассинче 7-мӗш вырӑна тухнӑ. Малалла тӗнче марафонӗсен ҫӗнтерӳҫи: ММММ (1996), Хартфорд (1997), Омск (2002), Сингапур (2006), Париж (2007), Гамбург (2008), Шанхай (2008), Нагано (2009). Харпӑр ҫитӗнӳсем == Ӑмӑртусен кунҫулӗ == Тӗнчери ӑмӑртусем Профессионаллӑ марафонсем == Каҫӑсем == Ирина Тимофеева - IAAF сайт ҫинчи профиль(акăлч.) marathoninfo Анкета на сайте Олимпиады 2008 в Пекине Анкета на сайте «Лёгкая атлетика России» Интервью с Тимофеевой(ĕçлемен каçă)

Source: original
Харючей-Яга (Вась-Яга юппи)

Харючей-Яга - Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Вась-Яга юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 12 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 71 км. == Шыв реестрĕн хыпарĕсем == Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ - бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ - Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Обь юханшывсем хушшинчи бассейн. Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе : Патшалăх шыв реестрĕнчи шыв объекчĕн кочĕ - 03060000112103000088720 Гидрологи тĕпчевленӳ кочĕ (ГТ) - 103008872 Бассейн кочĕ - 03.06.00.001 Том номерĕ, ГТ - 03 Кăларăм, ГТ - 0 == Каçăсем == РФ çутçанталăк ресурсĕсемпе экологи министерстви 2015 ҫулхи Ҫу уйӑхӗн 26-мӗшӗнче архивланӑ.

Source: original
Пӳскеллĕ хоккей

Пӳскеллĕ хоккей[1] (бенди, е вырăс хоккейĕ), - хоккей тĕсĕ. Пăр çинче пĕчĕк хытă пӳскепе (мечĕкпе) выляççĕ. Швецинче, Финляндинче, Раççейре тата Норвегире выляма юратаççĕ. Вăйăсене уçă сывлăшра иртеççĕ. Пĕрремĕш вăйă 1898 çулхи пуш уйăхĕн 8-мĕшĕнче Санкт-Петербург хулинче иртнĕ. 1950 çулта Тĕнчери Федерацине (IBF, 2001 çултанпа - FIB) никĕсленĕ. 1952 çулта кăтарту дисциплини пек хĕллехи Олимп вăййине кĕнĕ. ПТОК ку вăййа официаллă çирĕплетнĕ пулсан та вăл халĕ те хĕллехи Олимп вăййисен программинче çук. Тĕп сăлтавĕ - ку вăйă сахал патшалăхра сарăлни.

Source: original
Мăн Джъер

Мăн Джъер - Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Нибель юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 29 км. == Шыв реестрĕн хыпарĕсем == Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ - Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ - Печора. Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе: Патшалăх шыв реестрĕнчи шыв объекчĕн кочĕ - 03050100112103000060689 Гидрологи тĕпчевленӳ кочĕ (ГТ) - 103006068 Бассейн кочĕ - 03.05.01.001 Том номерĕ, ГТ - 03 Кăларăм, ГТ - 0 == Каçăсем == РФ çутçанталăк ресурсĕсемпе экологи министерстви 2015 ҫулхи Ҫу уйӑхӗн 26-мӗшӗнче архивланӑ.

Source: original
Анализ (математика пайĕ)

Анализ - математикăра: алгебра тата геометри тенисемпе пĕрле паянхи математикăн тĕп енĕсем (шăнăрĕсем, никĕсĕсем) пулса тăраççĕ. Математикăлла анализ (кĕскен: матанализ) текенни вара çак анализăн пĕр уйрăмĕ çеç. == Вуламалли == Математика, её содержание, методы и значение / А. Д. Александров, А. Н. Колмогоров, М. А. Лавреньтев. - М.: Издательство Академии наук СССР, 1956. - Т. 1. - 296 с. - 7000 экз. Математика / А. Н. Колмогоров // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. - 3-е изд. - М. : Советская энциклопедия, 1969-1978. Гордон Е. И., Кусраев А. Г., Кутателадзе С. С. Инфинитезимальный анализ: избранные темы. - М.: Наука, 2011. - 398 с. - ISBN 978-5-02-036137-9. Dieudonné, J. History of Functional Analysis. - Amsterdam: North Holland, 1981. - 314 p. - (Notas de Matematica, vol. 77). - ISBN 0-444-84148-3.

Source: original
Этмен вăрçи

Этмен вăрçи - Етĕрне уесĕнче XX ĕмĕрĕн пуçламăшĕнче пулса иртнĕ çĕрĕçченсен вăрçи. == Истори == Столыпин пуçарнипе 1906 çулхи чӳк уйăхĕнче патша правительстви хушу кăларнă. Çак хушупа килĕшӳллĕн çĕре усă курмалли йĕркесене улăштарнă, кашни кил хуçине хăйĕн ят çĕрне çирĕплетсе хăварма, хутăра е отруба уйрăлса тухса лартма та, çав çĕре сутма та ирĕк панă. Çак çĕнĕ çĕрĕç политикине çĕр ĕçлекенсен ытларах пайĕ килĕштермен, вĕсем хушшинче пăлхавсем çĕкленме пуçланă. 1913 çулхи çуркунне Етĕрне уесĕнчи Шăмат çĕр пĕрлĕхне (общинине) кĕнĕ Кивуй, Исетерккĕ, Ванькушкăнь, Шуркасси тата ытти ял çыннисем ят çĕрĕсене хăйсен харпăрлăхĕ туса çирĕплетме йышăннă. Шăмат çĕр пĕрлĕхĕнче (общининче) 40 ял шутланнă. Вĕсенчен ытларăхăшĕ пĕрлĕхлĕ çĕрне пайлаттарма килĕшмен. Çакăнтан пуçланса кайнă ĕнтĕ Этмен вăрçи. == Вуламалли == Л. И. Ефимов, "Элĕк Енĕ", Элĕк, 1994. == Çавăн пекех == Чаппан вăрçи Шурча вăрçи Чăваш Ен хронологийĕ

Source: original
Ыхра Çырми (юханшыв)

Ыхра Çырми - Пăла юханшывĕн сулахай юппи. Чăваш Ишек ялĕ патĕнче пуçланать. Ыхра Çырми, Треньел ялĕсемпе юнашар иртсе кайса Кивĕ Катек ялĕнчен кăнтăрарах Пăлана кĕрет. Треньел ялĕ патĕнчи пĕвери шывпа хирсене шывпа сапма усă кураççĕ. == Шыв реестрĕн хыпарĕсем == Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Сĕве Элшел ялĕнчен вăрриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ - Атăл юпписен бассейнĕ Хура Атăлпа Сăр хушшинче. Юханшыв бассейнĕ - Тури Атăл Куйбышев шывуправĕччен, Хура Атăл бассейнĕсĕр. Раççей патшалăх реестăринчи данныйсем]: Раççей патшалăх реестăринчи кочĕ - 08010400612112100002676 гидрологи тĕпченипе кочĕ (ГИ) - 112100267 бассейн кочĕ - 08.01.04.006 ГИпе том номерĕ - 12 ГИпе кăларăм - 1

Source: original
Вырăнти калаçу

Вырăнти калаçу, - диалектăн пĕчĕкрех пайĕсенчен пĕри. Диалект вырăнти калаçусенчен тăрать, калаçусем вара диалект тытăмĕнче темиçе те пулма пултараççĕ. Кашни вырăнту калаçăвăн хăйне евĕр уйрăмлăхсем пур, вĕсем пĕр калаçăва тепринчен уйăрса тăраççĕ. Çав хушăрах вĕсен тĕп паллисем пĕр пек, çавăнпа пĕр диалект тытăмне кĕреççĕ. Вырăнти калаçу сарăлнă территори пысăк та, пĕчĕк те пулма пултарать. Диалектологи литерутуринче «вырăнти калаçу» тата «диалект» терминсене синонимлă усă курни те тĕл пулать. Уйрăм ял калаçăвне сăнласа кăтартнă чухне те «вырăнти калаçу» терминпа усă кураççĕ, тĕслĕхрен: «Сĕнтĕр калаçăвĕ», «Муркаш калаçăвĕ», «Кавал калаçăвĕн уйрăмлăхĕсем» (кун пек чух, пуплев чăвашла тĕрĕс тухтăр тесе, терминри «вырăнти» сăмаха кăларса пăрахаççĕ). Вырăнти калаçу хăй вакрах пайсем çине уйрăлма пултарать, çакна чăваш диалекчĕсен классификацийĕ лайăх çирĕплетсе парать. == Çав. пекех == Вак калаçу Изоглосса Диалектологи == Литература == Говор // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. - 3-е изд. - М. : Советская энциклопедия, 1969-1978. == Каçăсем == Булич С. К. Говор // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). - СПб.: 1890-1907.

Source: original
Бельфор Çĕрĕ

Бельфор Çĕрĕ (франц. Territoire de Belfort) - Францин хĕвелтухăç енче вырнаçнă, Франш-Конте регионне кĕрекен департамент. Департамент номерĕ 90. Администрациĕ Бельфор хулинче вырнаçнă. Халăх йышĕ 137,4 пин (1999) çын. == Географи == Департамент лаптăкĕ 609 км² танлашать. Департамент шутне 1 округ, 15 кантон тата 112 коммуна кĕреççĕ. == Истори == Департамента 1922 çулта Эльзасăн пĕр пайĕнчен йĕркеленĕ. 1871 - 1918 çулсенче Эльзасăн çĕрĕсенчен Франци шутне вăл кăна кĕнĕ. == Каçăсем == Префектура сайчĕ 2005 ҫулхи Ака уйӑхӗн 9-мӗшӗнче архивланӑ. (французла) Conseil général website (французла) Tourist Office website 2006 ҫулхи Ҫурла уйӑхӗн 14-мӗшӗнче архивланӑ.

Source: original
Гроссмейстер (фильм)

Гроссмейстер (выр. Гроссмейстер) - Ленфильм киностудире Сергей Микаэлян режиссёр 1972 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ. == Рольсенче == Андрей Мягков - Сергей Александрович Хлебников, гроссмейстер Виктор Корчной - Хлебников тренерĕ Лариса Малеванная - Елена Андреевна Донцова, Хлебников арăмĕ, тăлмач Эммануил Виторган - Орлов Михаил Козаков - Владимир Людмила Касаткина - Сергей амăшĕ Анатолий Солоницын - Сергей ашшĕ Ефим Копелян - Павел Максимович, учитель Николай Волков - паркри шахмат павильонĕнчи мучи Тамара Совчи - Аня Владимир Татосов - Сергей Александрович, организатор сеанса одновременной игры на курорте Анна Твеленёва - Мария Пётр Шелохонов - Фёдор Матвеевич, Сергей Хлебников ăмăшĕн иккĕмĕш упăшки Игорь Варпа - ютçĕр шахматисчĕ Роман Филиппов - шахматшăн çунакан çын Михаил Таль, Юрий Авербах, Марк Тайманов, Александр Котов, Пауль Керес, Микаэл Таривердиев - камео == Каçăсем == «Гроссмейстер»(акăлч.) Internet Movie Database сайтĕнче «Гроссмейстер» на сайте «Энциклопедия отечественного кино» «Гроссмейстер»(ĕçлемен каçă) на Рускино.ру Пост о фильме

Source: original
Юрату сăмсахĕ (вырăн)

Юрату сăмсахĕ - Шупашкар хулинчи Атăл хĕрринчи вырăнăн ятарласа документсенче палăртман, анчах та кулленхи пурнăçра усă куракан ячĕ. Усă курассин тăтăшлăхне палăртман. Çавăн пекех ку ят еплерех çурални те паллă мар. Ахăртнех, литературалла мелсемпе-майсемпе çуралнă пулмалла. Урăхла каласан, поэтсем, çыравçăсем туртса кăларнă темелле пулĕ. Ку ята çирĕпленме çавăн пекех çав тĕлти фонтан патĕнче "Салампи юррине" Тамара Чумакова юрланине киноплёнка çине ÿкерсе илни (хальхилле каласан - клип ăсталани), ăна халăх хушшинче анлăн кăтартни те пулăшнă пулмалла. == Çак вырăнăн чиккисем == Официаллă мар ят пулнине кура, çапла асăнакан вырăнăн кÿлепине тĕп-тĕрĕссĕн палăртма çук. == Çавăн пекех пăхăр == К. В. Иванов ячĕллĕ сквер. == Каçăсем == К. В. Иванов ячĕллĕ сквер

Source: original