AlmaznayaGroza/cyrillic-language-classification huggingface dataset:
Шапшинская

Шапшинская - Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ - Югра территорипе юхать. Юханшыв Горная юппин сулахай çыранпа вăрринчен 11 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 94 км. == Шыв реестрĕн хыпарĕсем == Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Иртыш кĕнинчен Çурçĕр Сосьва таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ - Обь юпписен бассейнĕ Ирышран Çурçĕр Сосьва таран, юханшыв бассейнĕ - Анат Обь Иртыш кĕнинчен. Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе : Патшалăх шыв реестрĕнчи шыв объекчĕн кочĕ - 15020100112115200051963 Гидрологи тĕпчевленӳ кочĕ - 115205196 Бассейн кочĕ - 15.02.01.001 Том номерĕ - 15 Кăларăм - 2 == Каçăсем == РФ çутçанталăк ресурсĕсемпе экологи министерстви 2015 ҫулхи Ҫу уйӑхӗн 26-мӗшӗнче архивланӑ.

Source: original
Ĕскер

Ĕскер е физикăлла ĕскер - хурăмĕ, масси, калăпăшĕ тата тулаш чиккисем пур материлле объект. Хăйне майлă абстракци. Ăславра тĕрлĕрен пĕтĕмлетӳллĕ шухăшларăшсем кăларса тăратма, пулăмсен математикăлла моделĕсене ăсталама унтан тивĕçлĕ шутлавсем ирттерме усă кураççĕ. Енчен шалта (ĕскер ăшĕнче) пулса иртекен улшăнусем конкретлă лару-тăрура пĕлтерĕшлех мар пулсан. Уйрăм ĕскер темиçе пайран тăма пултарать, çапла вара ансат тата кăткăс ĕскерсем çинчен те калаçма май пур. == Каçăсем == The Theory of Abstract Objects , Stanford University

Source: original
Пиллĕк ункă кĕнеки

«Пиллĕк Ункă Кĕнеки» (яп. 五輪書, Горинносё) - XVII ĕмĕрте Миямото Мусаси самурай çырса кăларнă философи трактачĕ. Кĕнекене автор Стратеги ӳнерне халалланă. Унта хĕçе алра тытма вĕрентекен тĕрлĕ шкул пирки каласа кăтартнă. Çаплах, çак трактатра каланипе, самурай ахаль çынран уйрăмланса тăрать, унăн, хăрушлăх чухне, тăшманран хӳтĕленмелле çеç мар, ăна çĕнтермелле. Пиллĕк Ункă Кĕнеки - кэндзюцу ӳнерне вĕрентекен, катана хĕçпе усă курмалли меслетсене кăтартать. Çак трактата халичченех çапăçу ӳнер ăстисем ăса илеççĕ. Çак кĕнекере пĕр-пĕринпе кĕрешнине çеç мар, тĕнчери вăрçăсене те, хирĕçӳсене те ăнлантарса панă, ун пирки Мусаси умсăмахĕнче асăннă. Çавăн пекех, кĕнеке ӳрăх ăслăхсемпе ремеслăсенче пулăшма пултарать. == Структура == Кĕнеке пиллĕк пайран тытăнса тăрать: Çĕр кĕнеки Шыв кĕнеки Вут-çулăм кĕнеки Çил-тăвăл кĕнеки Пушăлăх кĕнеки == Куçарнисем == Миямото Мусаси. Книга пяти колец. А.А. Мищенко куçарнă(1997). Нумай хутчен "Евразия" кăларавăш кăларнă татах кăларать. Акăлчанран куçарнă, пулас. Миямото Мусаси. Книга пяти колец. Кивĕ япунран В.В. Малявин куçарнă (2002). Кăларнă: "Боевые искусства: Китай, Япония". М.: "АСТ", "Ака", 2004. Миямото Мусаси. Книга пяти колец. Кивĕ япунран А.Г. Фесюн куçарнă (2002). "Серебряные нити" кăларавăш, каярах − "Азбука" кăларавăш (2004) тата АХП "Бизнеском" (2012) пичетленĕ. Миямото Мусаси. Книга пяти колец. Акăлчанран Е. Мирошниченко куçарнă (Томас Клири). "София" 2012. Миямото Мусаси. Книга пяти колец. И.Н. Мизинина (2014). Акăлчанран куçарнă, пулас. == Каçăсем == Книга пяти колец Миямото Мусаси, хиохо нитен ичи рю кэндзюцу

Source: original
Гиперкоррекци (лингвистика)

Гиперкоррекци е гиперкорректлăх (авлхи гр. ὑπέρ çийĕн, çÿлтен; лат. correctio тÿрлетни, юсани; «шутсăр вăйлă тĕрĕслĕх») - чĕлхе пĕлĕвĕнче: сăмахăн этимологине йăнăш ăнланса, орфографи йĕркевĕсене пĕлмесĕр усă курса е тата тепĕр сăлтавпа урăхла çырни тата урăх формăпа усă курни (усă курма ăнтăлни). Тĕрĕссинех йăнăш вырăнне хуни. Гиперкорректлă формăсем ача-пăча чĕлхинче час-часах тĕл пулаççĕ. Çавăн пекех ку термин лингвистикăри ытти пулăмсене те палăртма пултарать. === Орфографи йĕркевĕсене тĕрĕс мар ăнланнăран пулнă гиперкоррекци === Орфографи йĕркевĕсен 75-мĕш парграфĕ тĕрлĕ компонентран тăракан ăнлавсене уйрăм е дефиспа çырма хистенипе пĕрлех, вĕсене пĕрле çырма та ирĕк парать. Çавăн пек ирĕкпару параграфăн уйрăлми пайĕ пулса тăракан асăрхаттарура çырăннă. Анчах та хăшĕсем, "ку асăрхаттару çеç" текелесе, хăйсене те, ыттисене те çав ăнлавсене пĕрле çырма сăлтавсăрах чарса тăраççĕ, çапла вара гиперкорекци çулĕ çине тăраççĕ. Орфографире -тăк, -тĕк татăксене пĕрле, уйрăм е дефиспа çырассине ятарласа палăртман. Анчах та хăшĕсем çавна пусахласах уйрăм (дефиспа мар, пĕрле мар) çырмашкăн сăлтавсăрах хистеççĕ. Тĕрĕссинех йăнăш вырăнне хуни ку. Мĕншĕн тесен: ятарласа палăртман пулсан, хуть те мĕнле те çырма юрать. === Ăнлавăн этимологине йăнăш ăнкарнăран пулнă гиперкоррекци === Калăпăр, кам та пулсан хурлăхан сăмаха "хурлă" тата "хан" сăмахсенчен пулнă пек туйса илме пултарать - "печальный хан" (вырăс.) имĕш. Çапла вара хурлă хан евĕрлĕ çырас çул çине тăма пултарать. Арçури. Чăваш мифологийĕнчи сăнар. Хăшĕсем сăмахăн пулăвне тĕрес мар ăнланаççĕ: ар (аçа) çури имĕш. Чăннипе вара апла мар. Кун пек "кукăр" ăнкарсан, паллах, уйрăм çырасси патне те пырса тухма пулать. === Урăх чĕлхе витĕмĕпе пулнă гиперкоррекци === Ку япала чăваш чĕлхинче ытларах вырăс чĕлхин витĕмĕпе сиксе тухать. Акă Тиххăн çын ячĕ пур. Вырăс чĕлхинче те çавăн пек çын ячĕ пур: Тихон. Тепри çакна курать те çапла шутласа илет: "Вырăсла пĕр х çыраççĕ пулсан, тавай чăвашла та çапла тăвас!". Чăннипе вара апла тума юрамасть, мĕншĕн тесен ята чăвашлатас çул çине тăнă ĕнтĕ: о вырăнне ă çырнă. Эппин, чăвашлатассине, пĕр пуçланă япалана, вĕçнех ситерме тивет. Илсе кăтарнă ситуаци, шел пулин те, питĕ анă сарăлнă: Мранькка - Мранька, Санькка - Санька, Сашшук - Сашук евĕрлĕ пăтрашăнусем, гиперкоррекци çулĕ çине тăнăран сиксе тухнисем, час-часах тĕл пулаççĕ. === Пулăмсен регулярлăхне сăлтавсăрах сарни === Кун пек тĕслĕхсем уйрăмах ача-пăча хушшинче час-часах пулаççĕ. Сăмахран, "тăрчĕ", "пырчĕ" (тăчĕ тата пычĕ вырăнне). == Вуламалли == Ахманова О. С. Гиперкорректность // Словарь лингвистических терминов. - Изд. 4-е, стереотипное. - М.: КомКнига, 2007. - 576 с. - 2500 экз. - ISBN 978-5-484-00932-9 == Каçăсем == Agabazar: Мӗн вӑл гиперкоррекци? Лингвофорум. Тема: «Гиперкоррекция»

Source: original
Канополо

Канополо (акăл. Canoe polo) (акăл. Kayak polo) - Каноэ е каяк текен шыв çийĕн кимĕри ушкăнпа вылямалли вăйă тĕсĕ. Икĕ ушхăн выляççĕ. Кашни ушкăнра 8 çын вылять. Кашни спортсмен уйрăм кимĕре кĕсменпе авăсса ишет. Вăйă тĕлĕ - хирĕç вылякан ушкăнăн хапхине хăшĕ ушкăнĕ те пулсан ытларах пÿске çапса кĕртесси. Вăйă хатĕрĕсем - каяк, кĕсмен, пӳске, хапхасем, жилет, шлем. Раççейра вăйă ятне кануполо тесе йышăннă. == Çавăн пекех == Пилсем çинчи поло Яксем çинчи поло Поло Шыври поло == Каçăсем == Международный сайт игры 2017 ҫулхи Утӑ уйӑхӗн 8-мӗшӗнче архивланӑ. Российский сайт канополо Федерация гребного слалома России

Source: original
Тупăшу

Тупăшу (çавăн пекех ăмăрту) - чи лайăххи пулассишĕн тата чи лайăх результатшăн кĕрешни. Çутçанталăкра, инстинкт хистенĕ майăн, сыхланса юлассишен кĕрешни те кунтах кĕрет. == Çавăн пекех == Спорт турнирĕ Конкурс Агон (грек. кĕрешÿ, ăмăрту) Эрида (мифологи) == Литература == Определение в словарях Ефремовой, Ожегова, Шведовой, [1] В. И. Ленин, «Как организовать соревнование?» (1918) Определение в Словарь по этике 2016 ҫулхи Пуш уйӑхӗн 19-мӗшӗнче архивланӑ. под редакцией И. Кона, 1981 года. Соревнование как борьба за превосходство 2022 ҫулхи Юпа уйӑхӗн 21-мӗшӗнче архивланӑ.

Source: original
Кĕрешшĕнсем

Крешшĕнсем (тут. керәшеннәр, керәшен татарлары, выр. кряшены) - Атăлпа Урал хушшинчи тутарсен йышĕнчи тĕнпе, çавна май йăла-йĕркепе те, уйрăлса тăракан этноконфесси ушкăнĕ, православие тытса пыраççĕ, ытларах Тутарстанра, кăштах Удмурти Республикинче, Пушкăрт Республикинче тата Челепи облаçĕнче пысăк ушкăнсемпе пурăнаççĕ. Асăрхаттару: анлăрах пĕлтерĕшпе чăваш чĕлхинче крешшĕн тесе тĕне кĕнĕ хуть те мĕнле çынсене те калаççĕ. Нагайбаксем те хăйсене крешшĕнсем теççĕ. == Йышĕ тата вырнаçни == 2002 çулхи Раççейри халăх çыравĕпе 24668 кряшен шутланнă. Вĕсенчен чылайрахăшĕ (18760 çын) Тутарстанра пурăннă. Кряшенсем çаплах нумай йышпа Пушкăрт Республикинче (4510 çын) тата Удмурт Республикинче (650 çын) вырнаçнă. == Чĕлхе тата алфавит == Чĕлхепе кряшенсене тăватă ушкăна уйăраççĕ: Анат Камаçум кряшен пуплевĕ; хусан лешьен кряшен пуплевĕ; чистай кряшен пуплевĕ; молькей кряшен пуплевĕ. === Хаçатсем === «Сугыш хабарляре» (Военные известия; 1915-1917. Редактор - П. П. Глезденев) «Дус» (Друг; нарăс, 1916-1918. Редактор - С. М. Матвеев) «Кряшен газеты» (Кряшенская газета; кăрлач, 1917 - утă, 1918. Редактор - Н. Н. Егоров) «Алга таба» (Вперёд; кăрлач-ака, 1919. Редактор - М. И. Зубков) «Кызыл алям» (Хĕрлĕ ялав; юпа, 1919 - кăрлач, 1921) «Киняш» (Совет; авăн, 1922 - раштав, 1929). «Керэшен сузе» (Слово кряшен; нарăс, 1993-2002) «Туганайлар» (Родные мои;2002-па) Кряшенские известия 2009-па) === Журналсем === «Иген игуче» («Хлебороб») (çĕртме-утă 1918). «Белемнек» («Знание») (авăн, 1921 - кăрлач, 1922). «Туганайлар» («Братья»). === Илемлĕ литература === XIX ĕмĕрти чи паллă сăвăçĕ - Яков Емельянов, халăхра ăна «Якку юрăç» тенĕ. Сăвă хайлама вăл Хусанти тĕп кряшен-тутар шкулĕнче вĕреннĕ чухнех пуçланă. Поэт икĕ сăвă пуххине хатĕрленĕ, вĕсене «Стихи на крещёно-татарском языке. Дьякон Я. Емельянов стихлары» ятпа 1879 çулта пичетленĕ. Çаплах Давид Григорьев (Саврушевский), Дарҗия Аппакова, Н. Филиппов, А. Григорьев, В. Чернов, Гаврила Беляев çыравçăсем пулнă. == Культура == Этнографсем палăртнипе, чĕлхе тата этеплĕх йалипе пиллек этнографи ушкăна уйăраççĕ: хусан-тутар, алапӳ, молькей, чистай нухайбаксем == Çавăн пекех == Нагайбаксем - крешшĕн православи этнос ушкăнĕ Хусан тата Тутарстан епархийĕ - Вырăс Православи Чиркĕвĕн Мускав Патриархин Хусан епархийĕ Удмурт çырулăхĕ (Николай Ильменскин) == Каçăсем == Кряшенсен чун-чĕм миссийĕ 2009 ҫулхи Ака уйӑхӗн 14-мӗшӗнче архивланӑ. Раççей кряшенĕсен сайчĕ(ĕçлемен каçă) Кряшен халăхĕн этно-этеплĕх проекчĕ 2009 ҫулхи Ака уйӑхӗн 14-мӗшӗнче архивланӑ. Кряшенсем: правасăрлăхран хăйсен палăртăвĕ патне 2012 ҫулхи Нарӑс уйӑхӗн 6-мӗшӗнче архивланӑ. Кряшенсен этно-этеплĕ уйрăмлăхĕ Народная одежда молькеевских кряшен Тутарстанăн православи йăлинчи кряшенсем хăйсен правине хĕстернипе хумханаççĕ 2016 ҫулхи Пуш уйӑхӗн 4-мӗшӗнче архивланӑ. Кряшен ыйтăвĕ Тутарстанра: кун-çулĕ тата хальхи пурнăç, 2006 2019 ҫулхи Ҫу уйӑхӗн 31-мӗшӗнче архивланӑ. Раççей кряшенĕсен пĕрлешĕвĕ: "Тутар халăхĕ - искусствăллă туса хунă этнос"

Source: original
Эфир (физика)

Эфир (çутă куçаракан эфир, ав.гр. αἰθήρ, сывлăшăн çӳлти сийĕ; лат. aether) - гипотетикăлла пур çĕре те кĕрекен хутлăх, унăн хумханăвĕсем электромагнит хумĕсем евĕр (çав шутра курăнакан çутă пек). Çутă куçаракан эфир концепцине пĕрремĕш ăстрăм XVII ĕмĕрте Рене Декарт кĕртнĕ, ăна вара тĕплĕн XIX ĕмĕрте хумсен оптики теоринче тата Максвеллăн электромагнит теоринче ăнлантарса панă. == Литература == Богородский А. Ф. Всемирное тяготения. - Киев: Наукова думка, 1971. Визгин В. П. Релятивистская теория тяготения. Истоки и формирование. 1900-1915 гг.. - М.: Наука, 1981. Гольдгаммер Д. А. Эфир, в физике // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). - СПб.: 1890-1907. Декарт Рене. Первоначала философии // Сочинения в двух томах. - М.: Мысль, 1989. - Т. I. Кудрявцев П. С. Курс истории физики. - М.: Просвещение, 1974. Роузвер Н. Т. Перигелий Меркурия. От Леверье до Эйнштейна. - М.: Мир, 1985. Спасский Б. И. [1]. - М.: Высшая школа, 1977. Том 1: Часть 1-я; Часть 2-я Том 2: Часть 1-я; Часть 2-я Терентьев И. В. История эфира. - М.: ФАЗИС, 1999. - ISBN 5-7036-0054-5 Уиттекер Э. История теории эфира и электричества. - М.: Регулярная и хаотическая динамика, 2001. - ISBN 5-93972-070-6

Source: original
Çиме юрăхлă шапа

Çиме юрăхлă шапа (лат. Pelophylax esculentus) - чăн шапасен çемьин тĕс е ранг таксонĕ (клептон), пĕве шапипе (Pelophylax lessonae) кӳлĕ шапи (Pelophylax ridibundus) сахалтан та 5000 пин çул каялла хутшăннипе гибридизаци пулса тухнă. == Татах пăхăр == Пĕве шапи Кӳлĕ шапи == Вуламалли == Frost, D. R., T. Grant, J. Faivovich, R. H. Bain, A. Haas, C. F. B. Haddad, R. O. de Sá, A. Channing, M. Wilkinson, S. C. Donnellan, C. J. Raxworthy, J. A. Campbell, B. L. Blotto, P. E. Moler, R. C. Drewes, R. A. Nussbaum, J. D. Lynch, D. M. Green, and W. C. Wheeler. 2006. The amphibian tree of life. Bulletin of the American Museum of Natural History, 297: 1-370. Аннотация Полный текст Кузьмин С. Л. Земноводные бывшего СССР. - М.: Товарищество научных изданий КМК, 2012. - 2-е изд. - С. 239. - 370 с. - ISBN 978-5-87317-871-1 Ананьева Н. Б., Боркин Л. Я., Даревский И. С., Орлов Н. Л. Пятиязычный словарь названий животных. Амфибии и рептилии. Латинский, русский, английский, немецкий, французский. / под общей редакцией акад. В. Е. Соколова. - М.: Рус. яз., 1988. - С. 122. - 10 500 экз. - ISBN 5-200-00232-X. Съедобная лягушка - Rana esculenta Шабанов Д. А., Литвинчук С. Н. Зелёные лягушки: жизнь без правил или особый способ эволюции? (рус.) // Природа : журнал. - 2010. - No 3. - С. 29-36. Kuzmin, S. L. Rana esculenta (10 ноября 1999). Проверено 15 июня 2012. Архивировано 17 октября 2012 года. Перейти к: 1 2 3 4 5 6 Plötner J. Die westpaläarktischen Wasserfrösche: von Märtyren der Wissenschaft zur biologischen Sensation. - Bielefeld: Laurenti-Verlag, 2005. - 160 с. Перейти к: 1 2 3 Ананьева Н.Б., Боркин Л.Я., Даревский И.С., Орлов Н.Л. Земноводные и пресмыкающиеся. Энциклопедия России.. - Москва: ABF, 1998. - 576 с. - ISBN 5-87484-066-4. Перейти к: 1 2 Бергер Л. Является ли прудовая лягушка Rana esculenta L. обыкновенным гибридом? // Экология. - 1976. - No 2. - С. 37 - 43. == Каçăсем == Позвоночные животные России: Съедобная лягушка(ĕçлемен каçă)

Source: original
Куç (пĕлтерĕшсем)

Куç - çыннăн тата чылай чĕрчунăн кĕлетке пайĕ, курăм органĕ. Çын куçĕ - çыннăн кĕлетке пайĕ, курăм органĕ. == Фильмсем == Куç - 2002 çулхи кинофильм, Гонконг. Куç - 2008 çулхи кинофильм, АПШ - гонконг фильмĕн ремейкĕ. КУç 2 - 2004 çулхи фильм, Гонконгпа Таиланд пĕрле кăларнă Куçсем Куçсем (фильм) - 1992 çулхи раççей кинофильмĕ. Куçсем (Вавилон-5) == Хатĕр-хĕтĕрсем == Куç - хăшпĕр техника çăмăллăхĕсем е приборсем («Пулă куçĕ» объектив тата ыт.). == Пулăмсем == Тăвăл куçĕ - çутçанталăк пулăмĕ, атмосфера фрончĕн хăвăртлăхĕпе куçакан тайфунăн, ураканăн центрĕ. == Çавăн пекех == Тинĕс Куçĕ - Мари Эл республикинчи (Раççей) кӳлĕ. Лондон куçĕ - Лондонра йĕри-тавра сăнав кустăрми. Атăл куçĕ - вак тата çав ятлах сăвă-сонет (П. Хусанкай) Павлин куçĕ - кунхи лĕпĕш. Тигр куçĕ - минерал. Куçчăк

Source: original
Тарипат-Яга

Тарипат-Яга - Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Мăн Ою юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 44 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 50 км. == Шыв реестрĕн хыпарĕсем == Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ - бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ - Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Обь юханшывсем хушшинчи бассейн. Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе : Патшалăх шыв реестрĕнчи шыв объекчĕн кочĕ - 03060000112103000089062 Гидрологи тĕпчевленӳ кочĕ (ГТ) - 103008906 Бассейн кочĕ - 03.06.00.001 Том номерĕ, ГТ - 03 Кăларăм, ГТ - 0 == Каçăсем == РФ çутçанталăк ресурсĕсемпе экологи министерстви 2015 ҫулхи Ҫу уйӑхӗн 26-мӗшӗнче архивланӑ.

Source: original
Аляскăна сутни

Аляскăна сутни - Раççей империпе Çурçĕр-Америкăри Пĕрлешĕннĕ Штатсен правительствисем хушшинчи ĕç-пуç, çакна пула 1867 çулта Раççей, 7,2 миллион доллар укçапа Çурçĕр Америкăри харпăр çĕрне (мĕнпур çĕр-шывĕн лаптăкĕ 1 518 800 км²) сутнă. == Çавăн пекех пăхăр == Луизианăна сутăн илни == Вуламалли == коллектив авторов главы 9, 10, 11 // История Русской Америки (1732-1867) / Отв. ред. акад. Н. Н. Болховитинов. - М.: Междунар. отношения, 1997. - Т. 3. - P. 480. - ISBN 5-7133-0883-9 == Каçăсем == Суту килĕшĕвĕ 2006 ҫулхи Ҫурла уйӑхӗн 25-мӗшӗнче архивланӑ. (акăлч.), Суту килĕшĕвĕ (выр.) Александр Зинуховăн «Киревсĕр ĕç-пуç» статьи sovsekretno.ru çинче «Продажа Аляски: документы, письма, воспоминания» на battles.h1.ru (архив копийĕ, 2008 ç., кăрлач уйăхĕ.) Продажа Аляски на vokrugsveta.com 2012 ҫулхи Ака уйӑхӗн 9-мӗшӗнче архивланӑ. «Русская Аляска. Продано! Тайна сделки»(ĕçлемен каçă), документлă фильм, ВГТРК, 2010 ç. Шаблон:АПШ историйĕ

Source: original
Шер-Нядэйта

Шер-Нядэйта (Нядейта-шор) - Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Адзьва елгасының сул жагалауынан191 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 81 км. == Шыв реестрĕн хыпарĕсем == Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ - Печора, Юханшыв бассейнĕ - Уса. Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе : Патшалăх шыв реестрĕнчи шыв объекчĕн кочĕ - 03050200112103000070364 Гидрологи тĕпчевленӳ кочĕ (ГТ) - 103007036 Бассейн кочĕ - 03.05.02.001 Том номерĕ, ГТ - 03 Кăларăм, ГТ - 0 == Каçăсем == РФ çутçанталăк ресурсĕсемпе экологи министерстви 2015 ҫулхи Ҫу уйӑхӗн 26-мӗшӗнче архивланӑ.

Source: original
Лун-Вож (Изъяю юппи)

Лун-Вож - Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Изъяю юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 27 км. == Шыв реестрĕн хыпарĕсем == Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ - Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ - Печора. Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе: Патшалăх шыв реестрĕнчи шыв объекчĕн кочĕ - 03050100212103000064129 Гидрологи тĕпчевленӳ кочĕ (ГТ) - 103006412 Бассейн кочĕ - 03.05.01.002 Том номерĕ, ГТ - 03 Кăларăм, ГТ - 0 == Каçăсем == РФ çутçанталăк ресурсĕсемпе экологи министерстви 2015 ҫулхи Ҫу уйӑхӗн 26-мӗшӗнче архивланӑ.

Source: original
Чĕлхе политики

Чĕлхе политики, - чĕлхе енчен патшалăх ирттерекен политика. Унăн тĕллевĕ - чĕлхене аталантарасси, чĕлхене мĕнле пур, çавăн пек шайрах хăварасси е чĕлхене аталанма чарасси. Чĕлхе политики патшалăх чĕлхин йĕркисене те туса пырать. Чĕлхеçĕсем, чĕлхе тĕпчевçисем, çырăвçăсем, халăх пĕрлĕхĕсем тата ыттисем те тĕнчери чĕлхесен тĕрлĕлĕхне сыхласа упрама тăрăшăççĕ. Анчах мĕнле пулин те, тĕнчере пур 6000 яхăн чĕлхесен шутĕнчен çуррийĕн шăпи хăрушăллă. Патшалăх пулăшăвĕсĕр чĕлхесем çухала тухаççĕ. Çĕршыв ертевĕ чĕлхесемпе сахал усă курнăшăн хăш пĕррисене ĕçрен кăларма (мантарма) тăрăшать. Тепĕр патшалăх хăй халăхĕсен чĕлхисене упрама тăрăшать. "Чĕлхе политики" ăнлавпа пĕрлех чĕлхе йĕркелĕвĕ тата чĕлхе планлавĕ ăнлавсемпе те усă кураççĕ. == Çавăн пекех == Чĕлхене йĕркелесе пыракансем

Source: original
Аналитикăлла функци

Аналитикăлла функци (Чăн улшăнавçăллă аналитикăлла функци) - палăртав талккăшĕн хуть те хăш пăнчин тавралăхĕнче хăйĕн Тейлор речĕпе пĕр функци. == Вуламалли == Konrad Königsberger: Analysis. Band 2. 3. überarbeitete Auflage. Springer-Verlag, Berlin u. a. 2000, ISBN 3-540-66902-7. Eberhard Freitag, Rolf Busam: Funktionentheorie 1. Springer-Verlag, Berlin, ISBN 3-540-67641-4 == Каçăсем == Solver for all zeros of a complex analytic function that lie within a rectangular region by Ivan B. Ivanov(акăлч.)

Source: original
Чакыр (Ябаган юппи)

Чакыр - Раççей территоринчи юханшыв. Алтай Ен, Алтай Республики территорипе юхать. Юханшыв Ябаган юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 7 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 21 км. == Шыв реестрĕн хыпарĕсем == Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Бияпа Катунь пĕрлешнинчен Барнаул хуличчен, Алей юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ - Тури Обь юпписен бассейнĕ, Томь кĕриччен, юханшыв бассейнĕ - Тури Обь, Иртыш кĕриччен. Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе : Патшалăх шыв реестрĕнчи шыв объекчĕн кочĕ - 13010200312115100008863 Гидрологи тĕпчевленӳ кочĕ - 115100886 Бассейн кочĕ - 13.01.02.003 Том номерĕ - 15 Кăларăм - 1 == Каçăсем == РФ çутçанталăк ресурсĕсемпе экологи министерстви 2015 ҫулхи Ҫу уйӑхӗн 26-мӗшӗнче архивланӑ.

Source: original
Люльченка

Люльченка - Раççей территоринчи юханшыв. Киров облаçĕ территорипе юхать. Нухрат Атăл юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 26 км. == Шыв реестрĕн хыпарĕсем == Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ - Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ - Чулман Атăл. Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе: Патшалăх шыв реестрĕнчи шыв объекчĕн кочĕ - 10010300312111100034136 Гидрологи тĕпчевленӳ кочĕ (ГТ) - 111103413 Бассейн кочĕ - 10.01.03.003 Том номерĕ, ГТ - 11 Кăларăм, ГТ - 1 == Каçăсем == РФ çутçанталăк ресурсĕсемпе экологи министерстви 2015 ҫулхи Ҫу уйӑхӗн 26-мӗшӗнче архивланӑ.

Source: original
Вече

Вече (пӗтӗм славян; - канаш) - авалхи тата вӑтамӗмӗр Руҫри тата ытти пур славян халӑхӗсен ирхи феодаллӑ пӗрлӗхӗн патшалӑхӗ чӑмӑртаниччен - пӗрлӗх ӗҫӗсене сутса-явасси тата пӗрлӗхе кирлӗ политикалла тата и этеплӗх пурнӑҫен ҫивӗч ыйтӑвӗсене шутласа татас тӗллӗ халӑх пухӑвӗ; славян патшалӑхӗсен ҫӗрӗсенчи тӳрӗ демократин историллӗ калӑпӑшӗсенчен пӗри. Вече пайташӗсем - ирӗклӗ кил-йышсен (йӑх, ӑру тата ыт. те) енчен «арӑсем» пулма пултарнӑ. Весен вечери витӗмлӗхӗ вӗсен пӗрлӗхри социаллӑ вырӑнӗнчен килнӗ. Упӑшки вилсен кил-йыш енчен вечере арӑмӗ хутшӑннӑ. Вече сӳтсе татакан ыйтусем скандинавсен тингӗпе тата англосаксонсен витенагемочӗпе ҫывӑх. == Вуламалли == Гуреев М. В. Специфика политического сознания новгородцев. Взгляды на республику и монархию // Новгородика-2008. Вечевая республика в истории России. Материалы Международной научно-практической конференции 21-23 сентября 2008 г. Ч. 2. - Новгород: Изд-во НовГУ, 2009. - 352 с. С. - 191-201. Лукин П. В. «Народные собрания» у восточных славян: возможности сравнительного анализа // Древняя Русь. Вопросы медиевистики. 2004. No 3(17). - С. 5-11.

Source: original
Периодлă функци

Периодлă функци - аргуменчĕ улшăннă май, кашни регулярлă интервал хыççăн, пĕр пĕлтерĕшех йышăнакан функци. Урăхла каласан, аргуменчĕ çумне нуль мар фиксациленнĕ пĕр-пĕр хисеп хушăнсан, кунашкал функцин пĕлтерĕшĕ улшăнмасть. Хайхи фиксациленнĕ хисепе функцин периочĕ теççĕ. == Вуламалли == Функция. Математический энциклопедический словарь. - Гл. ред. Ю. В. Прохоров. - М.: «Большая российская энциклопедия», 1995. Клейн Ф. Общее понятие функции. В кн.: Элементарная математика с точки зрения высшей. Т. 1. М.-Л., 1933. И. А. Лавров, Л. Л. Максимова. Часть I. Теория множеств // Задачи по теории множеств, математической логике и теории алгоритмов. - 3-е изд. - М.: Физматлит, 1995. - С. 13-21. - 256 с. - ISBN 5-02-014844-X. Дж. Л. Келли. Глава 0. Предварительные сведения // Общая топология. - 2-е изд. - М.: Наука, 1981. - С. 19-27. - 423 с. А. Н. Колмогоров. «Что такое функция» // «Квант». - М.: «Наука», 1970. - Вып. 1. - С. 27-36. - ISSN 0130-2221. Виленкин Н. «Как возникло и развивалось понятие функции» // «Квант». - М.: «Наука», 1977. - Вып. 7. - С. 41-45. - ISSN 0130-2221. J. J. O'Connor, E. F. Robertson. The function concept. MacTutor History of Mathematics archive. School of Mathematics and Statistics, University of St Andrews, Scotland (октябрь 2005).

Source: original
Финн Википедийĕ

2001 Финн Википедийĕ (финн. Suomenkielinen Wikipedia) - Википедин финн чĕлхиллĕ уйрăмĕ. 2021 çулхи чӳкĕн 17-мĕшĕ тĕлне уйрăмра 262 пин статьяпа 710 пин страницă; çак кăтартупа уйрăм вунпиллĕкĕмĕш вырăнта. == Каçăсем == Финн Википедийĕ (выр.) Финн Википедин кун-çулĕпе аталанăвĕ (фин.) Suomenkielinen Wikipedia rikkoi 100 000 artikkelin rajan 2011 ҫулхи Чӳк уйӑхӗн 17-мӗшӗнче архивланӑ. (фин.) Suomalainen Wikipedia ohitti merkkipaalun 200 000. artikkeli lisättiin pääsiäisenä 2012 ҫулхи Кӑрлач уйӑхӗн 11-мӗшӗнче архивланӑ. (фин.)

Source: original
Вой-Хотын-Юган

Вой-Хотын-Юган - Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ - Югра территорипе юхать. Юханшыв Вăта Речка юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 4 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 16 км. == Шыв реестрĕн хыпарĕсем == Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Иртыш кĕнинчен Çурçĕр Сосьва таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ - Обь юпписен бассейнĕ Ирышран Çурçĕр Сосьва таран, юханшыв бассейнĕ - Анат Обь Иртыш кĕнинчен. Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе : Патшалăх шыв реестрĕнчи шыв объекчĕн кочĕ - 15020100112115300019405 Гидрологи тĕпчевленӳ кочĕ - 115301940 Бассейн кочĕ - 15.02.01.001 Том номерĕ - 15 Кăларăм - 3 == Каçăсем == РФ çутçанталăк ресурсĕсемпе экологи министерстви 2015 ҫулхи Ҫу уйӑхӗн 26-мӗшӗнче архивланӑ.

Source: original