AlmaznayaGroza/cyrillic-language-classification huggingface dataset:
“Балбай” (поэма)

Казактардын Сокбакбай деген, Ыртыштан келген чоң каракчылар болгон. Ошолордун 15 жигити 3 миң чамалуу жылкыны айдап бараткан жерден 25 жигит жолду тосуп, Эген суусунун жээгинде капчыгайдын оозун бууп, келаткан жылкыларды алып калган. Артта кыргыздар бар да. Ошол жерде чоң чабыш болуп, Сокбакбайдын иниси Капкабай деген аркы өйүздөн сууга кирет. Берки өйүздөн Балбай кирип, суунун ичинде кармашып, Балбай желкеге сол колу менен урган экен. Урганда шар сууда агып кеткен экен. Андан кийин Ормон менен дене салгы беттешкен учурда, жар чакырганда Ормондор, эр Жантөрөнүн, Агыбай баатырдын, Абылмейиз баатырдын айрым дөңгүттөрү менен беттешкен экен Балбай. Орустар келгенде чет менен кошо чиркөө салышкан дайыма. Ысык-көлдө Манасты деген жер бар. Ошол жерге 200 чамалуу кыргызды орустар чокундурганга аракет кылышкан. Балбай ошону уккандан кийин атчан жигиттер менен барып, аттын үстүнөн карабараң менен аткан экен. Иконго тийип огу, поп алтарга кире качыптыр. Ошондон өрттөп жиберишкен. Бала чагынан тайга минип өскөн, атка мыктылыгынан жоокердик майдандарда ар кандай амалы болгон ат үстүндө. Ошон үчүн бул жеңишке көп ээ болгон. Ошол мезгилдеги оомал-төкмөл замандын курмандыгы болгон Балбай баатырды орус оторчулары теске көнбөгөн өжөрдүгү, көйкашка аракеттери үчүн жазалап мерт кылган. Сөөгү Ысык-Көл облусунун Түп районундагы азыркы Балбай айылына коюлган. == Колдонулган адабияттар. == Кыргыз адабияты: энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, - Б.: 2004

Source: original
Түркстан тоо кыркасы

Түркстан тоо кыркасы түндүк капталы Кыргызстандын аймагына караштуу. Ал Алай кырка тоосунун батыш уландысы болуп, Фергана өрөөнүнүн батыш жагын түштүгүнөн курчап турат. Матча ашуусунан башталып, Жизак шаарынын меридианына чейин 300 км ге созулуп жатат. Чыгыш жагынын бийиктиги 5000 м ден ашык, батышка карай акырындап төмөндөп, 2000 м бийиктикте Нура-Ата тоосуна өтүп кетет. Кыргызстандын аймагына Сох суусунун төрүнөн Ак-Суунун алабына чейинки 140 км ге жакын бөлүгү караштуу. Эң жазы жери -20 км, эн бийик жери -5622 м. Туурасы батышында 10-15 км, чыгышында 30 кмге чейин. Түн. ж-а түн.-батыш этеги Ачталаа ж-а Фергана өрөөнүнүн батыш бөлүгү м-н чектешет. Кыры батыштан чыгышка карай бийиктейт. Эң бийик жери - Аскалуу чокусу, 5621 м, башка бийик чокулары: Кишемишбашы (5290 м), Гранит (5278 м), Аксуу (5355 м),Сабах (5300 м), Парах (4743 м), Пирамида (5509 м) ж. б. Тоо асимметриялуу түзүлүштө: түш. бети тик (уз. 10-15 км), түндүгү жантайыңкы (уз. 60-80 км). Түн. капталы тоо кырына жарыш жаткан бир нече тоо тилкелеринен турат. Ирилери: Дауд, Адыгинетоо, Алтынбешик, Акташ, Сухумтоо, Көкчөтоо, Жамангул, Тохтабуз, Майдантоо, Каратоо, Белисынык ж.б. Алар тоо аралык депрессиялар - өрөөндөр (ойдуңдар) м-н бөлүнгөн. == Геология == Түзүлүшү татаал. Негизинен силур, девон, карбон, бор, юра мезгилдеринде пайда болгон кумдук, чопо, сланец, акиташ, конгломерат ж-а алевролит тектеринен турат. Т. к. т-нун аймагында пермь мезгилинде жиреп чыккан гранит тектери да таралган. Тоо аралык ойдуңдар м-н өрөөндөрдө төртүнчүлүк мезгилдин чөкмөлөрү жайгашкан. Тоо тар- мактары тектон. жаракалар м-н тилмеленген. Граниттүү пегматит тарамдарында калайдын, мусковиттин ж. б-дын ө. Ж-лык маанидеги кендери бар. Юра мезгилинин тектеринен таш көмүр кени табылган. Т. к. т-ндагы мөңгүлөрдүн жалпы аянты 750 км2. Көбү орто ж-а чыгыш бөлүгүндө жайгашкан. Ирилери: түш. капталында -Заравшан (уз. 28 км), Фарахнау (16 км), Толстой (11,6 км), Рама (16 км), Россинч (14 км), түн. капталында - Аксуу (11 км), Шуровский (8 км), Кишемиш (7 км), Райгородский (7 км) ж. б. Ири суулары: Исфара, Кожобакырган, Лейлек, Карасуу, Ак-суу. Кар чеги 3700-4000 м бийиктикте жатат. Түн. капталдарына шыбак-эфемердүү, баялыштуу жарым чөл (1500 м бийикке чейин), буудайыктуу талаа (1400-1800 м), бийик чөптүү талаа, шалбаалуу талаа ж-а бадалдар (1800-3000 м), токой (2900-3200 м), шалбаалуу субальп, шалбаалуу талаа, альп (3500-4000 м), андан жогору гляциалдык-нивалдык зоналар таралган. == Колдонулган адабияттар == Кыргызстандын географиясы. Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004, s. 71-72. ISBN 9967-14-006-2

Source: original
Кашка-Дарыя

Кашка-Дарыя - Өзбекстандагы дарыя. Узундугу 378 км, алабынын аянты 8780 км2. Заравшан жана Ысар кырка тоолорунун батыш тармактарынан башталып, Каршы талаасында кумга сиңип кетет. Орточо чыгымы тоодон чыга беришинде 25 м3/сек. Карши каналы аркылуу Аму-Дарыядан суу алат. Кара-Дарыяда Чым-Коргон суу сактагычы курулган; боюнда Каршы шаары бар. == Колдонулган адабияттар == “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104-9

Source: original
Благоев Димитр

Благоев Димитр (14. 6. 1856, Заго-ричане с, -7. 5. 1924, София) - Бол-гарияда марксизмди биринчи пропагандалоочу, Болгариянын социал-демократтар жумушчу партиясын түзүүчү жана анын жетекчиси. Кедей-дыйкандын үй-бүлөсүндө туулган. Жаш чагында эле болгар элинин түрк эзүүсүнө каршы улуттук-боштондук кыймылына катышкан. 1881-85-ж. Петербург университетинде окуп, орустун прогрессчил студенттери менен жакындашкан. 1885-жылдан Софияда илимий социализмдин идеяларын пропагандалай баштаган. 1905-ж. Благоев Маркстын "Капиталынын" 1-томун ж. б. эмгектерин болгар тилине которгон. 1910-ж. 2-Интернационалдын 8-конгрессинде (Копенгаген) тыгызчылдар партиясынын делегациясына башчылык кылып, андагы солчулдардын В. И. Ленин уюштурган кеңешмесине катышкан. 1-дүйнөлүк согушта Благоев анын им-пер. мүнөзүн, 2-Интернационалдагы социал-шовинисттердин чыккынчылык ролун ашкерелеген. Улуу Октябрь Социалисттик революциясын кубана тосуп алып, большевиктердин идеясын пропагандалаган. 1919-ж. Болгариянын социал-демократтар жумушчу партиясы Коммунисттик партия деп аталып, Коминтернди негиздөөгө катышкан. Бирок ошол мезгилде Благоев жана бүт партия пролет, революциянын маселелери боюнча толугу менен лениндик позицияда турган эмес. Кийин Благоевдин муну мойнуна алуусу жана ал каталык-тарды ачык сынга алышы, БКПни большевиктик духта кайра курууда маанилүү роль ойноду. Благоев маркстик философия, саясий экономия, тарых, эстетика жана болгар адабияты маселелери боюнча бир катар эмгектерди жазган. == Колдонулган адабияттар == Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор А. Табалдиев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1976. Том 1. А - Бюулук -608 б.

Source: original
Карши талаасы

Карши талаасы - Орто Азиянын түштүгүндөгү (Өзбек Республикасындагы) күдүрлүү түздүк, Кашка-Дарыя Облустунда. Чыгышынан Заравшан жана Ысар кырка тоолорунун этектери, батышынан Сандык кумдуу чөлү менен чектешет. Бийиктиги 600 мге чейин. Климаты кургак, жылдык жаан-чачыны 200-400 мм. Кашка-Дарыя жана Карши сугат каналы менен сугарылат. Шыбак-баялыштуу өсүмдүктөр басымдуу. Дан эгиндер, пахта эгилет. Чыгыш бөлүгүндө Карши шаары жайгашкан. == Колдонулган адабияттар == “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104-9

Source: original
Пифагор теоремасы

Пифагор теоремасы - геометрияда тик бурчтуу үч бурчтуктардын жактарынын байланышын аныктоочу теорема. Пифагор теоремасынын далилдемеси Пифагорго (б. з. ч. 6-к.) таандык деп эсептелет. Алгачкы жолу теорема тик бурчтуу үч бурчтукта гипотенуза менен катеттерде түзүлгөн квадраттардын ортосундагы катышты мүнөздөгөн: гипотенузада түзүлгөн квадрат катеттерде түзүлгөн квадраттардын суммасына барабар. Пифагор теоремасы көбүнчө төмөнкүчө окулат: тик бурчтуу үч бурчтукта гипотенузанын квадраты катеттердин квадраттарынын суммасына барабар. Тескери теоремасы: эгерде үч бурчтуктун бир жагынын квадраты калган эки жагынын квадраттарынын суммасына барабар болсо, анда бул үч бурчтук тик бурчтуу болот. == Колдонулган адабияттар == “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 6-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. 816 бет, илл. ISBN 978 9967-14-117 -9

Source: original
Ташмамбетова Таалайгүл

Ташманбетова, Таалайгүл - театр жана кино артисти, педагог. == Өмүр баяны == Таалайгүл Ташмамбетова Нарын шаарынан орто мектепти аяктагандан кийин 1988-жылы Фрунзе шаарындагы Кыргыз мамлекеттик академиялык драма театрынын театр окуу жайына келип кирет. Театр окуу жайнын 1-курсун бүтүрүп, Таалайгүл ошол эле жылы Москвадагы М.С.Щепкин атындагы жогорку театр окуу жайына өтөт. 1993-жылы Москвадан М.С.Щепкин атындагы жогорку театр окуу жайын аяктап келип, Кыргыз мамлкеттик академиялык драма театрына артисттик кызматка кабыл алынат. Артисттик менен кошо эле Таалайгүл мугалимдик кесипти кошо алып жүрө баштайт. Кыргыз мамлекеттик Б.Бейшеналиева атындагы искусство институтуна мугалим болуп орношот. Таалайгүл 2005-2009-жылдары "Туризм менеджерлиги" адистигин алып чыккан. Азыркы учурда кыргыз телевидениесинде диктордук мектептин "Сахна кеби" сабагынын мугалими. Ошондой эле "Марал FM" журналисттеринин дагы мугалими. Андан сырткаары Нурзат Токтосунованын алып баруучулук студиясынын мугалими. Таалайгүл кийин театрдан кетип, биротоло педагогдук кесипке оойт. Ошентсе дагы артисттик кесибинен биротоло кол үзгөн жок. Чыгармачылыгын кино жаатында ийгиликтүү улантты. Ал биринчи жолу “Сенин тилиң- Манастын тили” кыска метраждуу фильмине ийгийликтүү тартылган соң, “Жараланган турналар -2” фильминде, борбордук ролдордун бирин адистердин жана көрүүчүлөрдүн пикири боюнча жогорку чеберчиликте ойноду. Таалайгүл Кыргыз-Түрк Манас университетинин консерваториясынын жана Кыргыз улуттук академиялык Т.Абдумомунов атындагы драма театрынын алдындагы театр колледжинин мугалими. == Театрда ойногон негизги ролдору == Кишимжан (Ж. Садыков, “Манастын уулу Семетей”) Айша ( Р.Шүкүрбеков, “Жапалак Жатпасов”) == Кинодогу ролдору == Апасы (“Сенин тилиң-Манастын тили”, реж.Ж. Кулмамбетов) Айгүл (“Жараланган турналар - 2”, реж.Ж. Кулмамбетов)

Source: original
Кыртыштын суу режими

Кыртыштын суу режими - топурак кыртышынын нымдуулугу, суу сиңириши, суунун кыртыштагы кыймыл-аракети, чыгымдалышы, өсүмдүктөргө сиңиши. Мында топурак кыртышынын пайда болушу жана түшүм берүү жөндөмдүүлүгү негизги факторлордон болуп саналат. Нымдуулук атмосфералык жаан-чачынга, кыртыш суусунун тереңдигине, аз-көбүнө, тоо тектеринин механикалык курамына байланыштуу. Кыртыш канчалык борпоң жана майда көзөнөкчөлүү болсо, ошончолук ным көп болот. Чополуу кыртышта ным капилляр көзөнөкчөлөрү аркылуу өтө жай кыймыл-аракетке келип, 4 м бийиктикке көтөрүлөт. Борпоң кыртышта ным бийик көтөрүлбөй, кыртышка тез тарап кетет. Суу кыртыштын курамында суюк, буу, муз, ным түрүндө жолугат. Жабышкак, бош, эркин абалда болот. Бош суу оордук күчүнүн таасири астында кыймыл-аракетке келет, агат, сиңет. Топурак кыртышындагы нымдын сакталышы айдап себүүгө, сугарууга, структурасын өзгөртүүгө, кыртыштын курамына, түзүлүшүнө, физикалык касиеттерине, климаттык шартка, аба ырайына, өсүмдүктөрдүн түрлөрүнө байланыштуу болот. == Колдонулган адабияттар == “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104 -9

Source: original
Неналь-Польморгаль-Кы дарыясы

Неналь-Польморгаль-Кы - Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненецк АО, Краснояр крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Польморгаль-Кы дарыясынын сол жээгинен 60 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 19 км. == Суу реестринин маалыматтары == Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү - Таз дарыясы. Дарыянын айрыгы - айрыгы жок, дарыя бассейни - Таз. Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча: Мамлекеттик суу реестриндеги суу объектисинин коду - 15050000112115300067974 Гидрологиялык изилдөө (ГИ) коду - 115306797 Бассейндин коду - 15.05.00.001 ГИ томунун номуру - 15 ГИ боюнча чыгарылышы - 3 == Тышкы шилтемелер == Орусия Федерациясынын табигый ресурстар жана экология министирлиги Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine

Source: original
Согуштук кырдаал

Согуштук кырдаал - бир мамлекетте коомдук жашоонун согуштук абалга өтүүсү анын мыйзамдуу негиздерине жана укуктук формалдуулуктарына байланыштуу болот. Түркиянын согуштук абалга өтүүсү Т.Б.М.М. (Т.М.Ж.П.) тарабынан чыгарылган чечимдерге байланыштуу болот. Түркия Конституциясынын 66-беренесинде согуштук абалды жарыялоо, же болбосо чет өлкөлөргө куралдуу күч жөнөтүү чечими парламенттин эки палатасынын чогуу жыйналышында кабыл алынышы белгиленген. Мындан башка конституциянын 124-беренесинде катуу көзөмөл жана согуштук абал жарыялоодогу колдонулушу керек болгон ыкмалар кеңири жазылган. Бул берене боюнча: «Согуш башталгандыгын билдирген курч абал жарыяланганда, же мекенге жана мамлекетке каршы аскер күчү аракеттене баштаганда, же болбосо өлкөнүн жана улуттун биримдигин ичтен жана сырттан бузууга аракеттенген жана конституцияда белгиленген демократиялык режимди, негизги укук менен эркиндиктерди бузууга багытталган кооптуу демонстрациялар башталганда Министрлер Кеңеши эки айдан кем эмес убакыт үчүн мамлекетте же кээ бир кооптуу аймактарда катуу көзөмөл жүргүзүүгө буйрук чыгарат жана бул буйрук Т.Б.М.М. (Т.М.Ж.П.) тарабынан бекитилет. Т.Б.М.М. (Т.М.Ж.П.) керектүү учурда көзөмөл убактысын кыскартышы, кээде алып да салышы мүмкүн». Катуу көзөмөлдүн мөөнөтү ар дайым 2 ай болушу мүмкүн. Бул Т.Б.Б.М. (Т.М.Ж.П.) чечимине байланыштуу болот жана бул чечим эки палатанын жалпы жыйынында кабыл алынат. Катуу көзөмөл убагында же болбосо жалпы эле согуш учурларында кайсы өкүмдөр колдонулат, кайсы иш-чаралар 128 көрүлөт, адам эркиндиги канчалык деңгээлде чектелет же токтотулат, согуштун башталышына себепкер болгон абал кандайча изилденет жана согуш учурунда мекендештерге кайсы өкүмдөр колдонулат деген суроолордун баары мыйзамдуу түрдө чечилиши керек. == Колдонулган адабияттар == Эл аралык мамилелер сөздүгү/ Түз. Аббас Караагачлы; котор. Топчугүл Нармаматова, -Б.:КТМУ, 2008.- б. ISBN 978-9967-24-921-9

Source: original
Улуттук олимпиялык комитет

Улуттук олимпиялык комитет (УОК, International Olimpuc Committee, IOC) - азыркы олимпиялык кыймылдын жогорку жетекчи органы. Парижде 23-июнь 1884-ж. Эл аралык конгрессте фр. коомдук ишмер П. де Кубертендин демилгеси менен уюшулган. УОК ар бир өлкөнүн олимпиялык кыймылын жетектеп, өлкөнүн атынан эл аралык олимпиялык оюндарга катышкан уюм. У. о. к-тин максаты - олимпиялык кыймылды өз өлкөсүндө өнүктүрүү, улуттук спорт уюмдары менен биргелешип иштөө, спортчуларды олимпиялык оюндарга катышууга даярдоо, оюн өткөрүлүп жаткан жерге жеткирүү, аларды жайгаштыруу. Улуттук олимпиялык комитетке 205 өлкөнүн улуттук олимпиялык к-ттери кирет, а. и. Кыргызстан УОК да бар. КРде УОК 1991-ж. түзүлүп, 1992-ж. Эл аралык олимпиялык к-тке, Азиянын олимпиялык кеңешине мүчө болгон. Өлкөдөгү ар түрдүү спорт федерациялары менен иш алып барат. 1995-ж. спорттун 25 түрү боюнча улуттук федерациялары эл аралык спорт уюмдарына мүчө болгон. Бул аларга олимпиялык жана Азиялык оюндарга, дүйнөлүк жана континеттик биринчиликтерге, кубок үчүн мелдештерге ж. б. катышууга мүмкүндүк берет. КРдин ар бир жараны өз эрки менен УОКтун мүчөсү болууга укуктуу. УОКтун жетекчилиги аткаруу к-тинен жана президенттен турат. 4 жылда бир отчёттук кайра шайлоо конф-ясында шайланат. КРде УОКтун биринчи президенти - Э. Кутманалиев. 2013жылдан М. Саралинов. == Колдонулган адабияттар == «Кыргызстан». Улуттук энциклопедия: 7-том / Башкы ред. Ү. А. Асанов. К 97. Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2015. - 832 б., илл. ISBN 978-9967-14-125-4

Source: original
Прозалык ыр

Прозалык ыр. Прозалык ыр, ыргактуу проза - каармандын лирикалык туюмдары прозалык чыгармада берилип, күчтүү эмоцияга жана белгилүү бир ритмге ээ болгон чыгарма. М. Горькийдин атактуу “Бороон кабарчысы жөнүндө ыры” мына ушундай түрдө жазылган. Прозалык ырда сүйлөмдөрдүн синтаксистик түзүлүшү поэзиялык формага жакын келет. Мисалы, “Бул дүйнөдө жол азабы түгөнбөгөн мен түбөлүк жолоочумун. Сапарымдын түк чеги жок, арбыта албадым жолду да. Кечээ жүрдүм адашууну мен билбей, туңгуюкта чиеленген турмушумдун чыйырларын өзүм да таба албай барам үлгү-насыяттары Бүгүн болсо карылыктын айынан көздөрүмдүн нуру өчүп, адашамын даңгыр жолдо. Эртеңчи? Эртең да мен аракетти адашпоого жумшаймын. Анан? Анан кылчайып артыма, акырет деген түбөлүккө даярданам”. (Н. Каримов) == Колдонулган адабияттар == Кыргыз адабияты: энциклопедиялык окуу куралы. Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, - Б.: 2004[Категория: Акын- жазуучулар]]

Source: original
Экватор

Экватор (equator) - Жер бетинин борбору аркылуу өтүүчү жана Жердин айлануу огуна перпендикуляр болгон элестетилген кесилишүү сызыгы. Ал Жер шарын Түндүк жана Түштүк жарым шарга бөлөт. Географиялык кеңдикти эсептөөнүн башталышы катары кызмат кылат. Экватордун узундугу 40075696 м. == Экватордук координаталар == Асман жарык чыгаруучусунун жантайышы жана саат бурчу (же тик чыгышы). == Экватордук күн сааты == Күн сааты жөнөкөй түзүлүштүү түрү. Анын көрсөткүчү Жердин айлануу огуна параллель жайгашат жана дүйнөнүн уюлуна багытталган, ал эми циферблаты бул багытка перпендикуляр болот. Көрсөткүчтөн түшкөн көлөкө циферблатта айлананы сызат. Циферблаттагы цифралар кадимки сааттагыдай эле бирдей аралыкта жайгашат, айырмасы - айлана 12 эмес 24 саатка бөлүнөт. == Булактар == Астрономия. Энциклопедиялык окуу куралы, 2004, Бишкек Башкы редактор: Ү. Асанов. Жооптуу редактор: Э. Мамбетакунов

Source: original
Катла

Катла - Исландиянын түштүгүндөгү өчө элек эң чоң жанар тоо. Бийиктиги 970 м. Кальдерасынын диаметри 10 км. Дүйнөдөгү эң ири Мюрдальсйёкюдль муздугунун түштүк-чыгыш бөлүгү менен жабылып турат. 10-кылымдан бери 14 жолу катуу атылуулар, акыркысы 1918-жылы болгон. Муздук астында атылуу музду ургаалдуу эритип, суу ташкындап, жээкти суу басып калууга алып келет. Ошондуктан бул жанар тоо Исландия үчүн дайыма коркунучтуу. Кийинки учурда Катланын активдешүүсү байкалууда. == Колдонулган адабияттар == “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104-9 Калып:Volcano-stub Калып:Mountain-stub Калып:Hist-stub Калып:IS-geo-stub

Source: original
Кичи Речка дарыясы

Кичи Речка - Орусиядагы дарыя. Кемеров облусу, Краснояр крайы, Томск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Чулым дарыясынын эски агымы орун алган. Дарыянын узундугу - 14 км. == Суу реестринин маалыматтары == Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү - Чулым Ачинск шаарынан Зырянское айылындагы суу өлчөгөн постко чейин. Дарыянын айрыгы - Томдон Чулымга чейинки (Жогорку) Обь куймасынын бассейндери, дарыя бассейни - Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь. Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча: Мамлекеттик суу реестриндеги суу объектисинин коду - 13010400212115200016473 Гидрологиялык изилдөө (ГИ) коду - 115201647 Бассейндин коду - 13.01.04.002 ГИ томунун номуру - 15 ГИ боюнча чыгарылышы - 2 == Тышкы шилтемелер == Орусия Федерациясынын табигый ресурстар жана экология министирлиги Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine]

Source: original
Кыргыз-Россия славян университети Б. Ельцин атындагы (КРСУ)

Кыргыз-Россия славян университети Б. Ельцин атындагы (КРСУ) - эл аралык жогорку окуу жайы. 1993-жылы Кыргыз Республикасынын жана Орусия Федерациясынын ортосундагы кызматташтык жана эки тараптуу достук, жардамдашуу келишиминин негизинде түзүлгөн. Өкмөт аралык макулдашууга ылайык университет жана эки мамлекеттик ортосундагы мамлекеттик жогорку окуу жай - Орусия Федерациясы жана Кыргыз Республикасынын ортосундагы мамлекет жогорку окуу жайы. Окуу пландары эки мамлекеттин билим берүү стандартынын негизинде түзүлгөн. Бүтүрүүчүлөргө Кыргыз Республикасынын жана Орусия Федерациясынын мамлекеттик үлгүсүндөгү диплом ыйгарылат. Университетте табигый-техникалык, экономикалык, юридикалык, эл аралык мамиле, курулуш дизайны жана архитектура факультеттери иштейт. 2004-жылы Б. Н. Ельциндин ысмы берилген. Окуу пландары эки мамлекеттин билим берүү стандартынын негизинде түзүлгөн. Бүтүрүүчүлөргө Кыргыз Республикасынын жана РФтин мамлекеттик диплому ыйгарылат. 8 факультет (табигый-техникалык, экономикалык, юридикалык, эл аралык мамиле, курулуш дизайны жана архитектура факультеттери), 80 кафедра, 6 илимий-изилдөө институту, 15 илимий жана билим берүү борбору, 4 лаборатория, медициналык борбор, 25 эстетикалык тарбиялоо студиялары, галерея, музей ж. б. бар. Окуу бюджеттик жана контракттык негизде күндүзгү жана сырттан окуу бөлүмдөрү аркылуу жүргүзүлөт. Структуралык бөлүмдөрүнүн башкаруу системасына шартталган негизги белгиси алардын ишке ашыруучу окуу программалардын мазмунуна, максаттарына дал келүүчүлүгү болуп саналат. Билим берүү программасын модернизациялоо иштеринде, жогорку окуу жайларда окуу процессин методикалык жактан камсыз кылууну өнүктүрүүдө активдүү катышат. Текшерүү комиссиясы эки тараптан тең дайындалып, берилүүчү диплом эки мамлекет үчүн жарактуу болуп эсептелет. Университеттин уюштуруучусу жана ректору техника илимдеринин доктору, академик профессор В. И. Нифадьев (1993-жылдан). == Колдонулган адабияттар == “Кыргыз тарыхы” Бишкек 2003. “Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору” “И.Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик тил Педагогикалык университети” Башкы редактор: Ү.А.Асанов, жооптуу редактор: А.А.Асанканов. Ред кеңеш: Ө.Ж.Осмонов (төрага) Т.Н. Өмүрбеков. “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104 -9

Source: original
Сэрый-Кикя дарыясы (Вели-Сурун-Еган куймасы)

Сэрый-Кикя - Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненецк АО, Краснояр крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Вели-Сурун-Еган дарыясынын сол жээгинен 9 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 18 км. == Суу реестринин маалыматтары == Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү - Таз дарыясы. Дарыянын айрыгы - айрыгы жок, дарыя бассейни - Таз. Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча: Мамлекеттик суу реестриндеги суу объектисинин коду - 15050000112115300065925 Гидрологиялык изилдөө (ГИ) коду - 115306592 Бассейндин коду - 15.05.00.001 ГИ томунун номуру - 15 ГИ боюнча чыгарылышы - 3 == Тышкы шилтемелер == Орусия Федерациясынын табигый ресурстар жана экология министирлиги Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine

Source: original
Кургак Хабль

Кургак Хабль (Хабль) - Орусиядагы дарыя. Краснодар крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Кургак Аушедз дарыясынын сол жээгинен 55 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 54 км. == Суу реестринин маалыматтары == Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Кубань бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү - Крюковск көлмөсү бассейнинин суу объектилери. Дарыянын айрыгы - айрыгы жок, дарыя бассейни - Кубань. Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча: Мамлекеттик суу реестриндеги суу объектисинин коду - 06020001812108100005779 Гидрологиялык изилдөө (ГИ) коду - 108100577 Бассейндин коду - 06.02.00.018 ГИ томунун номуру - 08 ГИ боюнча чыгарылышы - 1 == Тышкы шилтемелер == Орусия Федерациясынын табигый ресурстар жана экология министирлиги Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine

Source: original