AlmaznayaGroza/cyrillic-language-classification huggingface dataset:
Форест Уитакер

Форест Стивен Уитакер (Англи: Forest Steven Whitaker, 1961 оны долоодугаар сарын 15-нд төрсөн) нь Америкийн жүжигчин, кино продюсер, найруулагч юм. Шувуу киногоороо жүжигчиний гараагаа эхлүүлж байсан Уитакер Шотландын сүүлчийн хаан (2006) киноны Уганда улсын Ерөнхийлөгч, цэргийн эрхт генерал Иди Амины дүрээрээ 2007 оны Оскарын шагнал, Алтан бөмбөрцөг, BAFTA болон Эммигийн шагналыг "Шилдэг эрэгтэй дүрийн" номинацаар тус тус хүртэж байв. Оскарын "Шилдэг эрэгтэй дүрийн" шагналыг өмнө нь Африк-америк гаралтай жүжигчидээс Сидни Пуатье, Дензел Вашингтон болон Жейми Фокс нар хүртэж байсан бол дараагийнх нь Уитакер юм. == Намтар == Уитакер Техас мужийн Лонгвью хотод төрсөн бөгөөд эцэг Форест Уитакер нь даатгалын компаний ажилтан, эх Лаура Фрэнсис багш хүн байсан бөгөөд Кен, Дэймон, Дэбора, Уитакер нарын хүүхдүүдээ боловсролтой хүмүүс болгохын тулд ихээхэн зүйлийг хийжээ. Уитакер Помона хот дахь Калифорнийн Политехникийн дээд сургуулийг дүүргээд Өмнөд Калифорнийн хөгжмийн сургуульд суралцаж дуурийн урлагийн тенороор төгсчээ. Дараа нь Лондоны жүжигчиний мэргэшил олгох сургалтад хамрагдсан гэдэг. == Кино ертөнцөд хөл тавьсан нь == Форестийн кинонд тоглох гараа нь ихээхэн азтай эхэлсэн гэдэг. Онцолбол, «Рижмонт Хай сургууль дахь түргэн өөрчлөлт» кинонд 1982 онд Николас Кейж, Поеэб Кэтис болон Шон Пенн нарын хожмоо алдаршсан жүжигчидтэй тоглож байв. Түүний дараа 1986 онд Мартин Скорсезегийн найруулсан Мөнгөний өнгө кинонд Том Круз, Пол Ньюман нарын жүжигчидтэй тогложээ. 1987 онд жүжигчин Робин Уильямсийн хамт Өглөөний мэнд, Вьетнам кинонд тоглож байлаа. Форест 1988 онд хоёр кинонд тогложээ. Эхнийх нь Жан-Клод Ван Даммын хамт Цуст тулаан кинонд тоглосон бол Клинт Иствудийн найруулсан Шувуу кинонд алдарт хөгжимчин Чарльз Паркерын дүрийг чадварлаг бүтээн Каннын Кино наадамд «Шилдэг эрэгтэй жүжигчиний» шагналыг хүртэж, Алтан бөмбөрцөгт нэр дэвшиж Холливудын замналаа эхлүүлсэн юм. Уитакер Жима Жармуша найруулсан Сүнс нохой:Самурайн замнал кинонд бүлэг дээрэмчдийн гишүүн "Сүнст нохой" хочитын дүрд тогложээ." Уитакер 2002 онд Түгшүүрт өрөө, Утасны бүхээг гэх аймшгийн төрлийн хоёр кинонд тогложээ. 2006 онд Шотландын сүүлчийн хаан кинонд Угандагийн Ерөнхийлөгч асан дарангуйлагч Иди Амины дүрийг Уитакер бүтээж тухайн оныхоо бүхий л кино урлагийн томоохон бүхий л шагналыг хүртсэн билээ. == Холбоос == Wikiquote (en) - Форест Уитакер Форест Уитакер - Internet Movie Database Форест Уитакер - tv.com Forest Whitaker lighting a candle for Rwanda

Source: original
Поль Погба

Поль Лабиль Погба (Франц: Paul Labile Pogba, 1993 оны гуравдугаар сарын 15-нд Ланьи-сюр-Марн хотод төрсөн) - Францын хөлбөмбөгчин бөгөөд Ювентус болон Францын шигшээ багийн хагас хамгаалагч юм. == Товч намтар == Тэр Францын Руасси-ан-Бри, Торси гэсэн хоёр багт өсвөр наснаасаа бэлтгэгдсэн бөгөөд Гавр багаар дамжаад Манчестер Юнайтед багт ирсэн байдаг байна. 2011 онд Юнайтед багтай мэргэжлийн гэрээгээ байгуулж бүтэн улирлыг өнгөрүүлэхдээ талбайд долоон удаа гарчээ. 2012 оны долоодугаар сарын 27-нд Италийн Ювентус баг түүнтэй болон Юнайтед багтай ойлгосоны үндсэн дээр дөрвөн жилийн хугацаатай багтаа элсүүлсэн юм. Ювентус багт ирээд Сери А-д түрүүлж улмаар 2013 оны арванхоёрдугаар сард Алтан жаал хэмээх Европын залуу тоглогчид олгодог нэр хүндтэй шагналыг хүртсэн юм. Погба энэ багт өөрийн замналыг өсгөж байгаа. Погба Францын шигшээ багийн 16-20 хүртэлх таван багт тоглосон. Ингэхдээ 20 хүртэлх насны Дэлхийн аварга болж тухайн тэмцээний "шилдэг тоглогчоор" нэрлэгдэж байв. Харин насанд хүрэгчдийн шигшээ баг түүнийг 2013 оны гуравдугаар сарын 22-нд 2014 оны ДАШТ-ий урьдчилсан шатны Гүржийн шигшээ багтай хийсэн тоглолтонд анх гараанд гаргаж байлаа. Погбагийн хоёр ахь хоёул мэргэжлийн хөлбөмбөгчид ажээ. == Амжилт == Манчестер Юнайтед Английн залуучуудын цом (1): 2010/11 Ювентус Италийн аварга (1): 2012/13 Италийн супер цом (2): 2012, 2013 Францын залуучуудын баг (20 хүртэлх насны) Дэлхийн аварга (1): 2013 == Хувийн == ДАШТ-ий шилдэг тоглогч (20 хүртэлх насны) (1): 2013 Алтан жаал (1): 2013 == Холбоос == Поль Погба - Францын лиг (Франц) Поль Погба ФИФА-гийн үзүүлэлт Поль Погба - УЕФА Профайл Профайл

Source: original
Румыны тойргийн жагсаалт

Румын Улс нь дөчин нэгэн тойрог (рум. județ [ʒuˈdets] - тойрог) ба Бухарест хот гэж хуваагдана. Жудец гэх засаг захиргааны гишүүнийг 19-р зуунд Францын департаментыг (Département) үлгэр болгон бий болгожээ. Коммунист засгийн газар үүнийг өөрчлөн Зөвлөлт Холбоот Улстай ижил районоор сольсон хэдий ч 1968 онд өнөөгийн системдээ буцаад шилжсэн байна. Илфов тойрог 1997 оны хүртэл бие даасан тойрог байгаагүй харин Бухарестын харьяа байв.

Source: original
Бешбармак

Киргиз зоогийн нэг бол бешбармак (киргизээр/оросоор бешбармак, башкираар бишбармаҡ, татараар бишбармак - таван хуруу) юм. Энэ хоолны нэр "беш" буюу "тав", "бармак" буюу "хуруу" гэсэн үгнээс бүтсэн бөгөөд "таван хуруу" гэсэн утгатай. Учир нь халбага, сэрээ, савх хэрэглэхгүй, таван хуруугаараа авч иддэг заншилтай. Мөн Шинжаанд "нарин", Туркэд "бешпармак" гэж нэрлэдэг байна. == Бэлтгэх == Зоогийг хонь, адуу, үхрийн махаар бэлтгэж болно. Чанахад бэлтгэж, угаасан махыг хүйтэн устай тогоонд хийж буцалгаад, дээгүүр хөвсөн нитгийг хамж аваад, зөөлөн гал дээр болтол нь чанана. Чанахдаа давс, лаврын навч, бүтэн бөөрөнхий сонгино, нухаагүй хар чинжүүгээр амтална. Мөн хальсалсан төмсийг махтайгаа хамт чанана. Үүний зэрэгцээ гурил зуурч, 30-40 минут амраагаад томоор нь хавтгайлан илдэж, 0,2х30 см өргөн дөрвөлжин хэрчинэ. Тусдаа саванд дугуй хэрчсэн сонгино, давс, чинжүү, ногоон амтлагч хийгээд, мах чанасан халуун шөлний дээгүүр хөвсөн тосыг хаман авч дээрээс нь хийгээд, таглаж тавина. Буцалж буй шөлөндөө дөрвөлжин хэрчсэн гурилаа хийж чанаад, царанд тарааж тавина. Дээр нь чанасан махаа тавина. Сүүлийн үед махаа хэрчиж тавидаг болсон. Дээр нь амталсан сонгиноо тавина. Захаар нь чанасан төмсөө тавина. Шөлийг тусад нь аягалж өгдөг.

Source: original
Холбоотны эвсэл

Холбоотны Эвсэл - Дэлхийн хоёрдугаар дайны үед Германы буюу Тэнхлэгийн гүрнүүдийн эсрэг тулалдаж байсан ЗХУ, АНУ, Их Британи, улсуудаар толгойлуулсан эвслийг Холбоотны эвсэл гэж түүхэнд нэрэлдэг. === Холбоотнууд === Он сар өдөр нь дайн зарласан өдөр болно. Польш: 1939 оны 9 сарын 1 Австрали: 1939 оны 9 сарын 3 Шинэ Зеланд: 1939 оны 9 сарын 3 Их Британи: 1939 оны 9 сарын 3 (& Энэтхэг, Крауны колониуд) Франц: 1939 оны 9 сарын 3 Балба: 1939 оны 9 сарын 4 Өмнөд Африк: 1939 оны 9 сарын 6 Канад: 1939 оны 9 сарын 10 Норвеги: 1940 оны 4 сарын 9 Бельги: 1940 оны 5 сарын 10 Люксембург: 1940 оны 5 сарын 10 Нидерланд: 1940 оны 5 сарын 10 Грек: 1940 оны 10 сарын 28 Югославын Хант Улс: 1941 оны 4 сарын 6 Зөвлөлт Социалист Бүгд Найрамдах Холбоот Орос Улс: 1941 оны 6 сарын 22 Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улс: 1941 оны 6-р сарын 23 Танну Тува: 1941 оны 6 сарын 25 Панам: 1941 оны 12 сарын 7 Коста Рика: 1941 сарын 12 сарын 8 Бүгд Найрамдах Доминикан Улс: 1941 оны 12 сарын 8 Сальвадор: 1941 оны 12 сарын 8 Хаити: 1941 оны 12 сарын 8 Хондурас: 1941 оны 12 сарын 8 Никарагуа: 1941 оны 12 сарын 8 Америкийн Нэгдсэн Улс: 1941 оны 12 сарын 8 Бүгд Найрамдах Хятад Улс: 1941 оны 12 сарын 9 Гватемал: 1941 оны 12 сарын 9 Куба: 1941 сарын 12 сарын 9 Чехословак: 1941 оны 12 сарын 16 Перу: 1942 оны 2 сарын 12 Мексик: 1942 оны 5 сарын 22 Бразил: 1942 оны 8 сарын 22 Этиоп: 1942 оны 12 сарын 14 Ирак: 1943 оны 1 сарын 17 (1941 онд холбоотнуудад эзлэгдсэн) Боливи: 1943 оны 4 сарын 7 Иран: 1943 оны 9 сарын 9 (1941 онд холбоотнуудад эзлэгдсэн) Итали: 1943 оны 10 сарын 13 (Хуучнаар тэнхлэгийн улс) Колумби: 1943 оны 11 сарын 26 Либери: 1944 оны 1 сарын 27 Румын: 1944 оны 8 сарын 25 (Хуучнаар тэнхлэгийн улс) Болгар: 1944 оны 9 сарын 8 (Хуучнаар тэнхлэгийн улс) Сан Марино: 1944 оны 9 сарын 21 Албани: 1944 оны 10 сарын 26 Унгар: 1945 оны 1 сарын 20 (Хуучнаар тэнхлэгийн улс) Бахавалпур: 1945 оны 2 сарын 2 Эквадор: 1945 оны 2 сарын 2 Парагвай: 1945 оны 2 сарын 7 Уругвай: 1945 оны 2 сарын 15 Венесуэл: 1945 оны 2 сарын 15 Турк: 1945 оны 2 сарын 23 Ливан: 1945 оны 2 сарын 27 Саудын Араб: 1945 оны 5 сарын 1 Финланд: 1945 оны 3 сарын 4 (Тэнхлэгийнхний талд байсан) Аргентин: 1945 оны 3 сарын 27 Чили: 1945 оны 4 сарын 11 Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улс: 1945 оны 8 сарын 10

Source: original
Борис Резухин

Борис Петрович Резухин (1886 оны 3-р сарын 6-нд төрсөн - 1921 оны 8-р сарын 16) - Оросын Хаант Улсын армийн хошууч генерал (1920), дэлхийн нэгдүгээр дайнд оролцогч, Оросын иргэний дайнд Цагаантны хөдөлгөөний талд оролцогч. == Намтар == Тэрээр цэргийн ахмад цолтой офицерын гэрт төрсөн бөгөөд Ярослав дахь цэргийн дунд сургууль болон Елисаветград (өнөөгийн Украины Кропивни́цкий хот) хотын морин цэргийн сургуульд сурч төгссөн байна. 1907 онд 1-р Аргуны цэргийн ангид офицер байсан. 1911 оноос зуутын удирдагч. Дэлхийн нэгдүгээр дайны үед 1-р Верхнеудинскийн цэргийн ангид зуутыг удирдаж байгаад Оросын Иргэний дайны үед атаман Г.Семёновын цэргэд нэгдэн оржээ. Тэрбээр Азийн морин дивизийн командлагчийн орлогч бөгөөд 2-р морин бригадын захирагч байсан. 1921 оны 2-р сард Нийслэл хүрээг гамингаас чөлөөлөх тулалдаанд Азийн морин дивизийн орлогчоор оролцжээ. Нийслэл хүрээг чөлөөлсөн ялалтын дараа Богд хаан Борис Резухиныг чин ван цолоор шагнасан. Барон Унгерны Зөвлөлт Холбоот Улс руу хийсэн аян дайнд тэргүүн болон баруун жигүүрийн чиглэлээр давшилт хийжээ. Түүний командалсан Азийн морин дивизийн 2-р морин бригад Верхнеудинскийн чиглэлээр давшилт хийсэн боловч давуу хүчтэй Улаан арми болон Алс Дорнодын Бүгд Найрамдах Улсын Ардын армийн цэрэг, улаан партизаны хүчинд шахагдан Монгол руу ухран орж, Бароны командалсан Азийн морин дивизийн гол хүчтэй нэгдсэн байна. Азийн морин дивизийн хамт Дух нарсны тулалдаан, Гуртын тавилангийн тулалдаан болон бусад тулалдаанд оролцож, Хорлоогийн Чойбалсангийн командалсан Баруун замын Ардын журамт цэрэг ба А.Нейманы командалсан Улаан армийн Монгол дах аялан байлдах цэрэгтэй тулалдаж явжээ. Хурандаа Михаил Торновскийн дуртгалд өгүүлсэнээр Барон Унгерн фон Штернберг Урианхайн хотгорруу ухрахаар шийдсэний дараа түүнийг эсрэгээр Манжуур руу явах хүсэлтэй байсан хурандаа Хоботов тэргүүтэй офицерүүдын зохион байгуулсан хуйвалдааны золиос болж 1921 оны 8-р сарын 16-ны шөнө Сэлэнгийн эрэгт буудалласан 2 -р морин бригадын хээрийн отогт өөрийн цэргүүддээ алуулан нас барсан гэдэг. == Мөн үзэх == Азийн морин дивиз Нийслэл хүрээг хятадын гамин цэргээс чөлөөлсөн нь Улаан хадны байлдаан Чойр, Замын үүдийн чиглэлээр хийсэн байлдаан Азийн морин дивизийн 1921 онд Зөвлөлтийн эсрэг хийсэн аян дайн Азийн морин дивизийн Троицкосавск руу хийсэн дайралт Азийн морин дивизд гарсан бослого Азийн морин дивиз Манжуур луу гарсан нь

Source: original
Топографын газрын зураг

Орчин үеийн зураглалд топографийн зураг буюу топографын хуудас гэдэг нь ихэвчлэн контурын шугамыг (тэнцүү өндөртэй цэгүүдийг холбох) ашигладаг ч түүхэнд өөр олон янзын аргуудыг ашигладаг байсан рельефийн шинж чанарыг том хэмжээний нарийвчилсан, тоон хэлбэрээр илэрхийлдэг газрын зургийн төрөл юм.Уламжлалт тодорхойлолтууд нь байгалийн болон хиймэл шинж чанарыг харуулахыг топографын зураглалаас шаарддаг.Топографын судалгаа нь ихэвчлэн системчилсэн ажиглалт дээр суурилж, хоёр ба түүнээс дээш газрын зургийн хуудаснаас бүрдсэн газрын зургийн цуврал хэлбэрээр нийтлэгдэх бөгөөд улмаар бүтэн газрын зургийг бүтээдэг.Топографын газрын зургийн цуврал нь ашигласан зураг зүйн тэмдэглэгээний хүрээг багтаасан нийтлэг тодорхойлолт, мөн газрын зургийн проекц, координатын систем, эллипсоид, геодезийн дата зэргийг тодорхойлсон стандарт геодезийн тогтолцоог ашигладаг.Албан ёсны топографын газрын зурагт мөн үндэсний сүлжээний лавлах системийг ашигладаг. Канадын байгалийн нөөцийн газар нь топографын газрын зургийн дараах тайлбарыг өгдөг. Бусад зохиогчид байр зүйн газрын зургийг өөр төрлийн газрын зурагтай харьцуулан тодорхойлдог; тэдгээр нь том бүс нутгийг хамарсан жижиг хэмжээний "хорографийн зураг", өндрийг харуулдаггүй "планиметрийн зураг" болон тодорхой сэдвүүдэд чиглэсэн "сэдэвчилсэн зураг"-аас ялгаатай. Гэсэн хэдий ч ардын хэлээр болон өдөр тутмын ертөнцөд рельефийн дүрслэл (контур) нь төрөл зүйлийг тодорхойлохын тулд түгээмэл хэрэглэгддэг тул рельефийг харуулсан жижиг хэмжээний газрын зургийг хүртэл "байр зүйн" гэж нэрлэдэг (техникийн утгаараа алдаатай). . Газарзүйн судалгаа буюу сахилга бат нь газар нутгийн байгалийн болон хүний гараар бүтсэн бүх шинж чанарыг харгалзан үздэг илүү өргөн хүрээний судалгааны салбар юм.Газрын зураг нь газарзүйн ажиглалтыг бүртгэсэн анхны олдворуудын нэг байв.

Source: original
Дэлхийн агаар мандал

Дэлхийн агаар мандал (Дэлхийн атмосфер) гэж Дэлхийн татах хүчинд захирагдан, Дэлхийн гадна талаар хүрээлэн байгаа хийн давхрагыг хэлнэ. Агаар мандлын 78.08% нь азот, 20.95% хүчилтөрөгч, 0.93% аргон, 0.038% нүүрстөрөгчийн давхар исэл, 1% усны уур болон маш бага хэмжээтэй бусад хийнүүд байна. Эдгээр хийнүүдийг нийлүүлээд бид агаар гэж нэрлэдэг. Агаар мандал нь Нарнаас ирэх хэт ягаан туяаг шингээж, өдөр, шөнийн температурын ялгааг тогтворжуулан, Дэлхий дээр амьдрал байх нөхцөлийг бүрдүүлнэ. Агаар мандалд бага хэмжээтэй байх хүлэмжийн хийнүүд (Greenhouse gas) газрын гадаргуугаас ойсон дулааны энергийг шингээж, дэлхийн дулааны тэнцвэрийг хангана. Хэрэв эдгээр хийнүүд агаар мандалд байхгүй бол гадаргуугийн дундаж температур -18 °C болох бөгөөд Дэлхий дээр амьдрал байх нөхцөлгүй болно. Нүүстөрөгчийн давхар исэл, метан, усны уур, озон нь агаар мандал дахь үндсэн хүлэмжийн хийнүүд юм. Агаар мандлын температур нь өндрөөс хамаарах бөгөөд үүн дээр нь тулгуурлан үндсэн 6 давхаргад хуваана. Тропосфер: Газрын гадаргуугаас дээшхи 7 (туйл орчим) - 17 (экватор дээр) км хүртэлх агаар мандалыг хамааруулна. Газрын гадаргуугаас ойсон дулааны энерги агаарыг халаах ба халсан агаар тэлэн, нягт нь буурна. Уг нягт багатай, халуун агаар дээш шилжих ба тодорхой өндөрт хүйтэн, нягт ихтэй агаараар солигдоно. Уг процессийн үр дүнд агаарын урсгал үүсэх бөгөөд уг урсгал дулааны энергийн хувиарлалт, улмаар Дэлхийн уур амьсгал, цаг уурыг тодорхойлогч үндэс болно. Стратосфер: Тропосферийн гадна талаар, ойролцоогоор 50 км хүртэл өндөрт оршино. Стратосферийн доод хэсэгт озоны давхрага байрлана. Мезосфер: 50 км-ээс 80-85 км өндөрт байрлана. Термосфер: 80-85 км-ээс 640+ км-т. Ионосфер: Нарны туяаны нөлөөгөөр иончлогдсон байдаг тул ионосфери гэж нэрлэнэ. Экзосфер: 500-1000 км-ээс 10,000 кмт байрлана. Уг давхрагын гадна талд магнетосфер байрлана. Магнетосферид Дэлхийн соронзон орон ба Нарны шуурга харилцан үйлчлэлцэнэ.. Дээр дурьдсан агаар мандлын давхрагуудын хооронд тропопауз, стратопауз, мезопауз, термопауз, экзобазе зэрэг завсрын бүсүүд байна. Гaзрын гадаргуу орчмын агаар мандлын дундаж температур 15 °C байдаг. == Бусад холбоотой сэдвүүд == Дэлхий == Гадаад холбоос == NASA atmosphere models NASA's Earth Fact Sheet American Geophysical Union: Atmospheric Sciences Layers of the Atmosphere Answers to several questions of curious kids related to Air and Atmosphere The AMS Glossary of Meteorology Paul Crutzen Interview Freeview video of Paul Crutzen Nobel Laureate for his work on decomposition of ozone talking to Harry Kroto Nobel Laureate by the Vega Science Trust. Slides describing the Earth's modern atmosphere

Source: original
Геофизик

Геофизик (Англи: Geophysics) нь дэлхийг физик аргаар судалдаг шинжлэх ухаан юм. Сансрын ба Гаригийн гэж 2 ангилдаг. Сансрын геофизик: Дэлхийг сансраас судалдаг бөгөөд үүнд нар, сарны хөдөлгөөн, од, галактик, орчлон зэрэг багтана. Нар, дэлхийн физик холбоо 1859 оны 9-р сарын 1-ний өдөр Английн одон орон судлаач Ричард Кариннгтон наран дээр болсон дэлбэрэлтийг ажигласан. Уг явдлын маргааш нь дэлхий дээр томоохон соронзон шуурга болсон ба Европыг холбосон телеграф тасарсан байдаг. 1860 онд үүний тухай мэдээлэл олон нийтэд хүрснээр томоохон шуугиан тарьжээ.

Source: original
Ням-Осорын Туяа

Ням-Осорын Туяа (1958 - ) нь 1999 оны 7 сарын 22-ноос 7 сарын 30 хүртэл 8 өдрийн турш үүрэг гүйцэтгэгч Ерөнхий сайдаар ажилласан Монголын улс төрч юм. Тэрээр 1958 онд Улаанбаатар хотод төрсөн. 1975-1980 онд хуучнаар ЗХУ-ын Москвагийн Олон улсын харилцааны дээд сургууль төгссөн ба олон улсын сэтгүүлч мэргэжилтэй. 1984-1985 онд Парисын Сорбонны Их сургуульд суралцаж, Францын соёл иргэншлийн сэдвээр диплом хамгаалсан. 1994 онд Их Британид Лийдсийн их сургуульд "Ардчилалын онол, үйл явц" сэдвээр суралцаж, улс төрийн ухааны магистрын зэрэг хамгаалсан. Н.Туяа нь Жанлавын Наранцацралт доорх МҮАН-МСДН-ын Ардчилсан Холбоо Эвслийн засгийн газарт 1998 оноос гадаад хэргийн сайдаар ажиллаж байсан. Энэ засгийн газар огцрох болсны дараа Ринчиннямын Амаржаргал ерөнхий сайдаар томилогдох хүртэл 8 хоногийн турш үүрэг гүйцэтгэгч ерөнхий сайдаар ажилласан. Үүний дараагаар 2000 оны сонгуулиар МАХН ялалт байгуулах хүртэл гадаад хэргийн сайдаар ажилласан бөгөөд тухайн УИХ-ын сонгуульд Хэнтий аймагт нэр дэвшсэн ч ялж чадаагүй. Н.Туяа нь эдүгээ Ази, Номхон далайн аюулгүй байдал, хамтын ажиллагааны Монголын үндэсний хороог тэргүүлэн ажиллаж байна.

Source: original
График дизайны түүх

График дизайн гэдэг нь текстийг зураг болон концепцтой хослуулан ашиглах урлаг бөгөөд ихэвчлэн зар сурталчилгаа, хэвлэл, эсвэл вэбсайт-ын зориулалтаар ашиглагддаг. График дизайн-ы түүхийг ихэвчлэн 15-р зууны хөдөлгөөнт үсгийн хэвлэлийн эхлэлээс эхэлдэг гэж үздэг ч бичиг болон хэвлэлтэй холбоотой өмнөх хөгжил, технологийг харилцааны урт хугацааны түүхийн нэг хэсэг гэж авч үздэг байна. == Бичвэр == Лантинжий Сюй буюу "Цагаан сарааны цэцэрлэгт бичигдсэн шүлгүүдийн өмнөх үг" нь Хятадын алдарт каллиграфич Ван Сижигийн хамгийн алдартай бүтээл бөгөөд 353 онд бүтээгдсэн. Фараон Аменхотеп I-ийн засаглалын үеийн (МЭӨ 1514-1493) XVIII гүрний үед хамаарах модон бичээчийн сургалтын табличка дээр хиеретик текст бичигдсэн байдаг. Уг бичвэр нь XII гүрний үеийн "Аменемхат II-ийн сургамж"-аас иш татсан бөгөөд дараах утгатай юм: "Өөрийн захирагдагсдаас үргэлж болгоомжтой бай ... Ахдаа бүү итгэ, найз гэж мэдэхгүй бай, ойрын дотно хүнтэй бүү нөхөрлө. Хятадын уламжлалт бүтээлийн гарчгийн дараа бичигдэх дүгнэлт буюу эпилогийг Цю Ин (1470-1559) хэмээх зураачийн Ний Заний хөрөгт Вэн Жэнмин бичжээ. == Дундад зууны үе == Дундад зууны шашны гэрэлтүүлэг бүхий гар бичмэлүүд нь бичвэр болон зургийг хослуулсан байдаг. Эдгээр номын дунд Британийн арлуудын хийдүүдэд бүтээгдсэн Инсулар урлагийн Евангелийн номнууд багтдаг. Эдгээр номын график зураг нь Хойд Европын "зэрлэг" ард түмнүүдтэй холбоотой Амьтны хэв маягийн нөлөөг тусгасан бөгөөд олон давхарласан болон геометрийн хээ чимэглэлийг ашигладаг байна. == Коран судар == Исламын орнуудад исламын ариун судар Коран судрын уран бичлэгийг ариун, нандин зүйл гэж үздэг байв. Лалын шашинт уран бичээчид хар бэх, алтан цаасыг ашиглан бичиж, Куфик хэмээх өнцөгтэй цагаан толгойг хэрэглэн бичдэг байсан. Ийм төрлийн бичээс 8-р зуунд бий болж, 10-р зуунд оргил үедээ хүрсэн. Хожим нь судрын хуудсуудыг чимэглэхийн тулд янз бүрийн график аргуудыг ашиглан хуудасны хажуу талуудад чимэглэл нэмсэн байна. 12-р зуунд Куфик үсгийн өнцөгтэй шугамуудыг гүдгэр шугамаар орлуулсан Насх цагаан толгой зохион бүтээсэн. Үүнээс гадна Мохагех, Райхани, Сулус, Регаа, Тоги зэрэг бусад хэв маяг хожим гарч ирсэн. == Каллиграфи == Каллиграф нь график дизайны үндсийг тавьж, үсгийн хэлбэр, урлагийг илэрхийлэх анхны арга замуудыг бий болгосон. Исламын каллиграфи, орчин үеийн монгол каллиграфи зэрэг уламжлалт бичиглэлүүд нь график дизайнд ашиглах үсгийн урлаг, шугамын чиглэл, түүнийг орон зайд байрлуулах үндэс суурь болжээ. Өнөөдөр график дизайнерууд эдгээр түүхэн хэв маягуудыг орчин үеийн төсөлд ашиглан уран бүтээлдээ уламжлал, шинэчлэлийг хослуулан гаргаж байна. == Лого ба тамга == Тамга (watermark) нь хувь хүн, компани эсвэл бусад байгууллагаас өөрийн бүтээгдэхүүн эсвэл үйлчилгээнийхээ таних тэмдэг болгон ашигладаг онцгой тэмдэг юм. Тамга (watermark) нь оюуны өмчийн төрөл бөгөөд ихэвчлэн нэр, үг, хэлц, лого, тэмдэг, загвар, зураг эсвэл эдгээр элементүүдийн хослол байдаг.

Source: original
Газар зүйн солбицлын систем

Газарзүйн солбицлын систем гэдэг нь дэлхий дээрх ямар ч цэгийн байршлыг хэд хэдэн тооны тусламжтайгаар илэрхийлэх солбицлын систем юм. Тус тоонуудыг сонгохдоо ихэнх тохиолдолд нэг тоогоор нь босоо байршил, нөгөө хоёроор нь хэвтээ байршлыг заана. Хамгийн түгээмлээр уртраг, өргөрөг, өндөр (далайн түвшнээс дээших) гурван тоог хэрэглэнэ. Энэ солбилцлын системийг МЭӨ 3-р зуунд Эратостэнэс Александрын номын санд анхлан боловсруулж бичиж үлдээжээ. === Газарзүйн уртраг ба өргөрөг === Өргөрөг нь дэлхийн экваторын шугамыг 0 хэм, эхлэл болгон авч нэг хэм бүрээр хэвтээ шугамыг өргөргөөр тэмдэглэн хойд ба өмнөд туйлуудыг 90 хэм болгож авдаг. Урагш чиглэлд байгаа хэвтээ өргөргийг өмнөд өргөрөг гэнэ, харин хойд чиглэлд байгаа өргөргийг хойд өргөрөг гэнэ. Зэрэгцээ өргөргүүдийг хооронд нь параллель гэж нэрлэн газарзүйд байрлал чиглэл тогтооход хэлж тэмдэглэдэг. Уртраг нь Английн Грийнвич дэх байрлалыг эхлэл 0 хэм болгон авч дэлхийг босоо шугмаар хувааж баруун ба зүүн чиглэлд нэг градусаар хуваан тоолж зүүн ба баруун чиглэлд тус 180 хэм тоолж, дэлхийг 2 таллаж хувааж тооцдог.

Source: original
Эдийн засаг, улс төрийн 7 хоногийн тойм

Эдийн засаг, улс төрийн 7 хоногийн тойм нь 7 хоног тутам хэвлэгддэг нийгмийн ухааны эрдэм шинжилгээний сэтгүүл бөгөөд Самээшка Трастаас хэвлэн гаргадаг. 2018 оны 1 сард эрдэмтэн Гопал Гуру сэтгүүлийн шинэ редактораар нэрлэгдсэн. Гуру 5 жилийн хугацаанд редакторын үүрэгт ажлыг гүйцэтгэх болно. Өмнөх бүтэн цагаар ажилладаг редактор нь Паранжо Гуха Дакурта байсан. 2016 оны 4 сарын 1-ээс эхлэн Гуха Дакуртаг шинэ редактораар ажиллуулахаар Трастаас урьдчилан томилсон байжээ. Гэвч 2016 оны 1 сард албан тушаалаасаа огцорсон өмнөх редактор Рамманоха Рэддиг албаар огцруулсан хэмээн маш олон нийгмийн ухааны эрдэмтэд эсэргүүцэж байсантай Гухаг томилох үе давхацжээ. Ингээд 2017 онд Гухаг ч мөн ч огцруулсан байна. Гопал Гуру одоо Нью Дели хотын Жавахарлал Нэхру их сургуульд Улс Төр судлалын төвд ажилладаг бөгөөд мөн сэтгүүлийн редактор юм. Самээшка Трастийн төлөөлөн удирдах зөвлөлд академийн болон бизнесийн алдар цуутай хүмүүс багтдаг, дурдвал: Дипак Найяр (ТУЗ-ийн дарга), Д.Н Гош (Удирдах итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч), Андре Бетейл, Дипак Парех, Ромила Тапар, Ражеев Бхаргава, Дипанкар Гупта, Шям Менон нар. == Түүх == Сэтгүүл 1949 онд “Эдийн засгийн тойм” нэртэй байгуулагдаж редактораар нь Сачин Чаудхури ажиллаж байсан. Одоогийн нэрээ 1966 онд авчээ. Кришна Раж бол Энэтхэгийн хамгийн нэр хүндтэй эрдэмтдийн нэг ба 30 гаруй жил сэтгүүлийн редактораар ажиллласан. Мөн сэтгүүлд Энэтхэгийн олон шилдэг эрдэмтэд хувь нэмрээ оруулжээ.

Source: original
Парэтогийн зарчим

Парэтогийн зарчим (Англи: Pareto principle) буюу 80:20-ийн дүрэм (Англи: 80-20 rule) гэдэг нь олон үзэгдлийн хувьд нийт үр дүнгийн 80 хувь нь зөвхөн 20 хувиас нь л шалтгаалдаг гэх зарчим юм. 1906 онд Италийн эдийн засагч Вильфредо Парэто Италийн нийт газар нутгийн 80%-г хүн амын 20% нь эзэмшиж буйг ажигласан бөгөөд хожим Иосиф М.Журан энэхүү зарчмыг санал болгож, Парэтогийн нэрээр нэрлэсэн байна. Бизнест "Нийт борлуулалтын 80%-г худалдан авагчдын 20% нь хийдэг" гэдэг. Математикт "Хангалттай олон тооны оролцогчид тодорхой зүйлсийг хувааж хэрэглэдэг гэвэл оролцогчдын (100 − k)% нь нийт зүйлсийн k%-г эзэмшдэг байх тийм k гэсэн тоо 50-иас (50 бол харьцангуйгаар тэнцүү хуваагдсан) 100-гийн (100-д ойрхон бол маш цөөхөн хэсэг нь бараг бүгдийг эзэмшдэг) хооронд олдох нь тодорхой". 80% гэдэг тоо нь математикийн хувьд ямар нэгэн тусгай утга агуулахгүй боловч амьдрал дээр олон тохиолдолд k нь 80-ийн орчимд байдаг байна.

Source: original