AlmaznayaGroza/cyrillic-language-classification huggingface dataset:
24 ӱярня

24 ӱярня (24 март) - григориан кечышот почеш идалыкын 83-шо (кужемдыме ийлаште - 84-ше) кечыже. Идалык пытыме марте 282 кече кодеш. == Пайрем да памятный дате-влак == ООН - Туберкулёз чер ваштареш кучедалме тӱнямбалсе кече Пакистан - Пакистан кече Уганда - Пушеҥге-влакым шындыме кече == Лӱмгече == Католик лӱм-влак: Екатерина, Макартан, Симон. Танле (православный) лӱм-влак: Василий, Евфимий, Епимах, Патрикий, Пионий, Софроний. == Событий-влак == Тугак ончо: Категорий:Ӱярня тылзын 24 кечысе событий-влак 1801 ий - Павел Первый кугыжам пуштыныт. 1802 ий - Англий гыч изобретатель Ричард Тревитик паровозым ыштымылан патентым налын. 1882 ий - Роберт Кох туберкулёз бактерийым муымыж нерген увертарен. 1898 ий - Америкыште икымше автомобильым ужаленыт. == Шочыныт == Тугак ончо: Категорий:Ӱярня тылзын 24 кечынже шочшо-влак 1912 ий - Олык Ипай, марий поэт. Чын лӱмжӧ - Ипатий Степанович Степанов. Марий сылнымутлан у шӱлышым, у сыным пуртымыжлан тудым Сергей Чавайн дене тӧр шындат. Олык Ипай лӱмеш марий комсомол шке жапыштыже премийым пеҥгыдемден. Кызыт гын тудо Олык Ипай лӱмеш самырык-влаклан кугыжаныш премий маналтеш. 1942 ий - Иванова, Зоя Константиновна, тӱвыра да туныктыш пашаеҥ, Марий Эл Республикысе тӱвыран сулло пашаеҥже. Поранча кундем Олор ялыште шочын. 1979-ше ий гыч тудо Марий кугыжаныш педагогик институтышто тыршаш тӱҥалын. 40 наре шанче пашан авторжо. 1982-шо ийыште институтышто тунемше студент-влакын «Марий сем» ансамбльым чумырен. 1943 ий - Наталья Беляева, руш серызе, кусарыше, журналист, Марий Эл Республикысе тӱвыран сулло пашаеҥже (1990), Марий Эл Республикын сулло журналистше (2000). 1951 ий - Патрушева, Галина Александровна, кугыжаныш пашаеҥ. Шернур кундем Казанское селаште шочын. 1999-ше ий гыч тудо Марий Эл Республикын рӱдö сайлыме комиссий вуйлатышын алмаштышыжлан шогалын. 1952 ий - Петров, Валериан Васильевич, журналист. Шкеже тудо Морко кундем Семисола ял гыч. 1971-ше ий гыч «Морко мланде» газет редакцийын фотокорреспондентшылан тыршаш тӱҥалын. Кызыт ты редакцийым вуйлатен шога. 1954 ий - Демкович, Станислав Васильевич, спорт пашаеҥ, Марий Эл Республикын сулло тренерже. Красноярск олаште шочын-кушкын, но Марий Элыште чапым налын. Йошкар-Олашке 1987-ше ийыште толын: «Дружба» спорт ушемын тренержылан тыршаш тӱҥалын. Лач тудын мутшо почеш Йошкар-Олаште дзюдо дене икымше спорт ушемым почмо. Тиде спортсменын тунемшыже-влак кокла гыч 60 утлаже спорт мастер лӱмым налын. Шкежат Совет Ушем спорт мастер лӱмым нумалеш. == Коленыт == Тугак ончо: Категорий:Ӱярня тылзын 24 кечынже колышо-влак == Калык пале == Шнуй Ефимийын кечыже. Лач тиде кечын куэвÿд лекташ тÿналеш маныныт. Йÿдым покшым возеш гын, тетла лумым вучыман огыл.

Source: original
Кукшэҥер (Юлсер кундем)

Кукшэҥер (рушла Кукшенеры) - Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше пытыше ял. == Верланыме вер == Купсола сола деч 1 километр эрвелне лийын шоген. == Эртымгорно == МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1980 ийыште Кукшэҥер Купсола ял деке ушалтын. == Лӱмлӧ еҥ-влак == Алексей Тимофеев - марий серызе, журналист Марий АССР-ысе тӱвыран сулло пашаеҥже (1979), РСФСР-ысе тӱвыран сулло пашаеҥже (1983). == Кылвер-влак == Деревня Кукшенеры. == Литератур == Волжский район: Сборник документальных очерков. - Йошкар-Ола: Комитет Республики Марий Эл по делам архивов, Государственный архив Республики Марий Эл, Администрация муниципального образования «Волжский район», 2003. - 320 с. ил. C. 265.

Source: original
Черемис кучедалмаш

Черемис кучедалмаш - марий-влакын тошто таҥасымашышт. Модмаш семынат, сар-сымыктыш семынат тудым аклат. Эше тиде таҥасымашым "Солык дене кучедалмаш" але "Татар-башкир кучедалмаш" маныт. == Кучедалмаш эртарыме нерген == Таҥасаш мландыште лиеш. Кучедалаш кок пӧръеҥ лектыт. Ваш-ваш солык дене ӧндалын, икте весыжым нӧлталаш тыршат. Йӱла почеш, икте весыжым нӧлташлын, ваче гоч колтен, мландыш пыштен кертеш гын, тудо сеҥышылан шотлалтеш. Марий Самырык тукымын икымше погынымашыште правилым изиш вашталтыме. Тиде черемис кучедалмашыште, солык дене ӧндалын, ик марий весым нӧлталшаш гына ыле.

Source: original
Слалом

== Модмаш нерген == Курык вуй гыч ӱлыкӧ, лум валчын спортсмен ече дене вола. Корнын кужытшо - 500 метр марте. Корно мучаш марте кок тоя дене капкам ыштен шогалтыме. Спортсмен ече дене корно почеш мунчалтышаш, да лач тиде капка гоч эртышаш. Иктаж могай капкам кода гын - таҥасымаш гыч тудым кораҥдат. Волымо годым спортсмен шагатыште 40 меҥге марте писылыкым поген кертеш. == Эртымгорно == 1767 ийыште Норвегийыште оҥай таҥасымаш эртен. Ечызе-влак курыкышто погыненыт. А курык йыр, курык вуйыштыжат, пушеҥге шогеныт. А могай еҥ чак шогышо пушеҥге кокла гоч курык гыч мунчалтен волен кертеш, да эше ты годым ечыжым ок шалате, да ок сусырго гын - тудо призым налеш. Тудо жапыште, ече-шамыч курык да тыглай ечылан шелалтын огытыл. Да курык гыч мунчалтымашыжат тудо жапыштак веле шыҥдаралташ тӱҥалын, Норвегийын кечывалвелыныже, Телемарк манме верыште. Иктаж шӱдӧ ий эртымеке, тушто икмыше курык-ече клубым чоҥеныт. Христиания олаште (кызыт Осло ола). Тудо жапым мыланна аралалтше термин-влак шарныктат: мутлан савырнымаш-влакым «телемарк» да «Христиания» лӱмдат. Такшым южо специалист-влак тиде ойлымаш дене огыт келше. Молан манаш гын курыкече дене таҥасымаш Альп курыклаште эрташ тӱҥалыныт. Туге гынат 1905 ий гыч гына. А эртыше курымын 30-шо ийлаштыже тиде спорт тӱрлык дене тӱнямбалсе таҥасымаш-влак эртат. == Тӱрлык-влак == Слаломын икмыняр тӱрлыкшӧ уло: Кугу слалом, тудым йот элысе ылмылаште Слалом-гигант лӱмдат. Тиде таҥасымашыште корнын кужытшо кум меҥге марте шуйнен кертеш. Спортсмен ече олмеш лумоҥам (сноубордым) чия гын - тиде вес слалом лиеш. Тыште спортсменым ечызе огыл, сноубордист лӱмдат. Тиде спорт тӱрлык дене Россий кӱкшытысӧ таҥасымаш-влак Ханты-Мансийск олаште эртат.

Source: original
Черёмуха

Черёмуха (рушла Черёмуха) - Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже верланыше Йӱксар ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 46 еҥ (2004 ий), 35 еҥ (2010 ий). == Верланыме вер == Йӱксар сола деч 4 километр кечывалвел могырно верланен. == Лӱмлӧ еҥ-влак == Маршанин Кузьма Алексеевич - 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. == Кылвер-влак == Деревня Черёмуха. == Литератур == История сел и деревень Республики Марий Эл. Килемарский район: Сборник документальных очерков. - Йошкар-Ола: Комитет Республики Марий Эл по делам архивов, Государственный архив Республики Марий Эл, Администрация муниципального образования «Килемарский район», 2005. - 304 с., илл. С. 277.

Source: original
1926

== Мо лийын == Сорла - "У вий" журнал лекташ тӱҥалеш. == Кӧ шочын == 11 шорыкйол - Анатолий Фёдоров, марий серызе, почеламутчо, туныктышо, журналист, Марий Эл Республикысе шанчын сулло пашаеҥже (1982), Советско-японский сарын участникше. 14 пургыж - Геннадий Матюковский, марий серызе, почеламутчо, кусарыше, СССР Серызе-влак ушемын йыжъеҥже (1949), Марий АССР-ысе Кугыжаныш премийын лауреатше (1972), Марий АССР-ын Калык почеламутчыжо (1980), РСФСР-ысе тӱвыран сулло пашаеҥже (1986). 3 ага - Александр Липатов, руш серызе, туныктышо, журналист, шанчызе, йылмызе, филологий шанче доктор (1991), профессор (1996), Марий Эл Республикысе сымыктышын сулло пашаеҥже (1986), Россий Журналист-влак ушемын йыжъеҥже, МарКУ-н Почётан профессоржо (2014). 15 сӱрем - Александр Васильевич Валеев, марий шанчызе, туныктышо, технике шанче кандидат (1966), доцент. 15 сӱрем - Михаил Тихонович Сергеев, марий серызе, шанчызе, шымлызе, историк, журналист, краевед, историй шанче кандидат, РСФСР-ысе тӱвыран сулло пашаеҥже (1990), 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде да Совет-япон сар-влакын участникше. 8 идым - Пётр Эсеней, марий серызе, драматург, артист, кусарыше, 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. == Кӧ колен == Иван Степанович Палантай - марий профессионал музыклан негызым пыштыше еҥ.

Source: original
Руй почиҥга

Руй почиҥга (рушла Каменный Ключ) - Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. == Верланыме вер == Крешын Руй ял деч 3 километр кечывалвел-эрвелне лийын шоген. == Эртымгорно == XX-шо курымын 80-ан ийлаштыже ял пытен. == Кылвер-влак == Деревня Каменный Ключ (Руй почиҥга). == Литератур == История сел и деревень Республики Марий Эл. Новоторъяльский район: Сборник документальных очерков.- Йошкар-Ола: Комитет Республики Марий Эл по делам архивов, Государственный архив Республики Марий Эл, Администрация муниципального образования «Новоторъяльский район», 2005 г. - 304 с. ил. (ISBN 5-87898-297-8). С. 167.

Source: original
Англичан йылме

Англичан йылме (англичанла English) - индоевропысо (герман) йылме. Англичан йылме - тӱнямбал йылмым тунемын, тӱнямбал политикыште да xix курымлан кӧра лектын шогышо мо колонийыште британ империй ушымо королевстве XX-XXI курымын ийже. Англичан йылме диалект да шуко шуко кутыртыш-влак улыт. Англичан йылмыште гаяк шочмо йылмыже англосаксонский тукым тугак ончо вашкет, мане англосакс. Тудо шочмо калыкшылан шуко великобританийыште лийын, а капше дене британ империй шарлен кундемысе азийыште, африкыште, америкыште, африкыште, и австралийыште. Британийысе англичан йылмым шочмо йылме але утаралт кодаш обретением деч вара колонийыште калыкын кугу ужашыже (сша, канада, Австралий, у зеландийыште лийын), але йылме кокла гыч иктыже (Индий, Нигерий). Шуко йот эл тунемме учреждений семын англичан йылмым тунемыт. == Возыктыш == Кылверым тиштын акрет тиште лиеш; латин тиштер негызеш vii курым гыч иленыт (кучылталтше ешартыш тиште эр тугак ончо, но нуно мондалтыныт). Кызытсе 26-шо тиште тиштер-влакыште английысе. Англичан йылмым тунемше-влак кокла гыч ик эн нелын ыштен индоевропысо чынвозышым шотлалтеш. Чынак ойлат каҥашым жапыштыже английысе таҥастарен ончыктымо, тудо ялт ом келше британец кызытсе кутырымо ой, американ, австралиец вес йылме да нумалыт. Кугу буквам возымаш чӱкташ вид-влак мут чот, ит лӱд годым каласалтеш, да, мӧҥгешла, шуко уло, график огеш эквивалент йӱк шокта. Тыге лӱмден «правилым лудаш» процент кӱшыл посна тыгай шыгыремдымын, тӱрлӧ шонен мо практический йомдарышым. Кажне гаяк тунемше лудын але возен логалеш у мутым шымла, кажныже мо дене кылым транскрипций ончыктымо мутым мутерыште налын. Чынвозышым мюллер манын пале йылмызе Макс английысе «кугыжаныш пуламыр». Чынвозышым англичан таҥастаре. Англичан йылмыште орфографий нормо вич - британийысе (тыгак «Конкурс орфографий»), британийысе оксфордский, американ, австралийысе да канадысе. Пунктуаций ик эн тыглай гыч толын. Европо радамыште да американ коклаште ойыртем уло англичан английысе да пунктуаций. Тыге, мутлан, формо великобританийыште обращений годым точко деч вара ныжыл серышым Mr, але Dr Mrs ок шындалт, сша дене таҥастарымаште, mr возаш кӱштеныт. Jackson олмеш Jackson Mr. Тыгак кавычке формо ойыртем уло: кок апостроф сай кучылтмаш "...", британец а одинарный '...', утларак чолга да т. д запятой американ-шамычым серийный Правиллам системыш пуымо текстым руш лӱм дене палемдалтын да англоязычный лӱм-влак нелыжат ситышын, фонетике ден орфографий системе коклаште компромисс дене лӱдыктышӧ, лончыш «Англо-руш транскрипцийым кучылтмаш». Шукын лӱмдыш лӱм ден, но, йӱла почеш пуалтеш, кугыжаныш, тиде правилым противоречий тичмаш але изи ужашан.

Source: original
Аглосоринка

Аглосоринка (лат. Aglossorhyncha) - Орхидей-влак кушкыл-влакын тукымыш пура, Океанийын шуко верлаште кушшо пеледыш. Чылаже 13 еш куэ уло. == Тӱрлык-влак == Aglossorrhyncha aurea Schltr. Aglossorrhyncha biflora J.J.Sm. Aglossorrhyncha bilobula Kores Aglossorrhyncha fruticicola J.J.Sm. Aglossorrhyncha galanthiflora J.J.Sm. Aglossorrhyncha jabiensis J.J.Sm. Aglossorrhyncha lucida Schltr. Aglossorrhyncha lucida var. dischorensis Schltr. Aglossorrhyncha lucida var. lucida Aglossorrhyncha lucida var. wariana Schltr. Aglossorrhyncha micronesiaca Schltr. Aglossorrhyncha peculiaris J.J.Sm. Aglossorrhyncha serrulata Schltr. Aglossorrhyncha stenophylla Schltr. Aglossorrhyncha torricellensi Schltr. Aglossorrhyncha viridis Schltr.

Source: original
Памъял

Памъял (рушла Памъялы) - Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. == Верланыме вер == Кумъя сола деч 2 километр йӱдвелне лийын шоген. == Эртымгорно == 1941-42 ийлаште Памъял ял Изи Памъял ден Кугу Памъял яллаш шелалтын. == Кылвер-влак == Деревня Памъялы. == Литератур == История сел и деревень Республики Марий Эл. Килемарский район: Сборник документальных очерков. - Йошкар-Ола: Комитет Республики Марий Эл по делам архивов, Государственный архив Республики Марий Эл, Администрация муниципального образования «Килемарский район», 2005. - 304 с., илл. С.170.

Source: original
Эдирне

Эдирне ((фарсила ادیرن) (туркыла Edirne), (рушла Эдирне), (словенла Odrín), (Кышкар:Lang-mk), (сербла Једрене) (албанла Adrianopoja), (венгрла Drinápoly) (грекла Άδριανούπολις), (армянла Ադրիանոպոլը), (белорусла Адріянопал), (украинла Едірне), (румынла Adrianopol), (арабла أدرنة‎) (полякла Adrianopol), (азербайджанла Ədirnə), (болгарла Одрин)) - Кечвалвел-ервел Турцийыште ола да Эдирне ильын чыла чыла кундемже. Турцийыште эн кугу шымше ола. Олан калыкчотшо 165.979 еҥ (2017). Эдирне олаште Эдирне ильын сентр кундем-влак: Энез, Хавса, Ипсала, Кешан, Лалапаша, Мериция, Сӱлӧглу, Узункӧпрӱ.

Source: original
Ердӱр (Маскасола кундем)

Ердӱр (рушла Ердур) - Российыште Марий Элын Маскасола кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. == Верланыме вер == Ежово сола деч 10 километр йӱдвелне лийын шоген. == Эртымгорно == МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1990 ийыште теле тылзын 14-ше кечынже Ердӱр ял шотлымо данный-влак лукталтын. == Кылвер-влак == Деревня Ердур. == Литератур == История сел и деревень Республики Марий Эл. Медведевский район: Сборник документальных очерков. - Йошкар-Ола: Комитет Республики Марий Эл по делам архивов, Государственный архив Республики Марий Эл, Администрация муниципального образования «Медведевский район», 2003. - 368 с. ил. С. 65.

Source: original
Овалжымучаш

Овалжымучаш (рушла Верхний Обалыш) - Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже верланыше Чӱксола ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 38 еҥ (2002 ий), 24 еҥ (2010 ий). == Верланыме вер == Овалже ял деч 6 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен. == Ял лӱм == Ялын лӱмжӧ ушымо кок марий мут гыч лектын: «Овалже» + «мучаш» = «Овалж(ы)мучаш». «Овалжымучаш» - Овалже эҥерын вӱдмучашыштыже верланыше ял. == Кылвер-влак == Деревня Верхний Обалыш (Овалжымучаш). == Литератур == История сел и деревень Республики Марий Эл. Новоторъяльский район: Сборник документальных очерков.- Йошкар-Ола: Комитет Республики Марий Эл по делам архивов, Государственный архив Республики Марий Эл, Администрация муниципального образования «Новоторъяльский район», 2005 г. - 304 с. ил. (ISBN 5-87898-297-8). С. 127.

Source: original
Тыныки Родо

Тыныки Родо (рушла Тыныки Родо) - Российыште Марий Элын Шернур кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. == Верланыме вер == Кугэҥер ял деч 0,5 километр кечывалвелне лийын шоген. == Ял лӱм == Яллан негызым Эҥермучаш ял гыч куснен толшо «Тыники» лӱман еҥ пыштен. == Кылвер-влак == Деревня Тыныки Родо. == Литератур == История сел и деревень Республики Марий Эл. Сернурский район: Сборник документальных очерков. - Йошкар-Ола: Комитет Республики Марий Эл по делам архивов, Государственный архив Республики Марий Эл, администрация муниципального образования «Сернурский район», 320 с., ил. 2006 г. С. 42.

Source: original
Шляпино почиҥга

Шляпино почиҥга (рушла Шляпино) - Российыште Марий Элын Шернур кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. == Верланыме вер == Руш Шолэҥер ял деч 10 километр кечывалвел-эрвелне Пижай эҥерын шола серыштыже лийын шоген. == Эртымгорно == МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1973 ийыште вӱдшор тылзын 5-ше кечынже Шляпино почиҥга шотлымо данный-влак гыч лукталтын. == Кылвер-влак == Деревня Шляпино (починок По реке Пижай, починок Шляпино). == Литератур == История сел и деревень Республики Марий Эл. Сернурский район: Сборник документальных очерков. - Йошкар-Ола: Комитет Республики Марий Эл по делам архивов, Государственный архив Республики Марий Эл, администрация муниципального образования «Сернурский район», 320 с., ил. 2006 г. С. 63.

Source: original
Шабыков, Анатолий Иванович

Анатолий Иванович Шабыков - (1952 кылме 26, РСФСР, Марий АССР, Шернур кундем, Потасола ял) - шанчызе, учёный-агроном, экономике шанче кандидат (1994). == Илыш корныжо == Анатолий Иванович Шабыков 1952 ийын кылме тылзын 26-шо кечынже Марий АССР Шернур кундем Потасола ялеш шочын. Марий Эл Республик Кугыжанвш погынын депутатше лийын. 2013 ий марте Марий кугыжаныш университетыште, экономике да финанс институтышто, доцент лийын. Шольыжо - Виталий Иванович Шабыков, йылмызе, социолог, шанчызе, философий шанче кандидат. == Тӱҥ пашаже-влак == Предпринимательство на предприятиях АПК. Йошкар-Ола: Мар. гос. ун-т, 1995. 195 с. Создание производственно-экономических условий эффективного функционирования предпринимательских структур // Проблемы стабилизации и развития экономики АПК. Мат-лы. науч.- практ. конф. Йошкар-Ола: Мар. гос. ун-т, 2001. С. 150-152. == Чап == Марий Эл Республикын Кугыжаныш Погынын лӱмгече Чапкагазше (2008). Марий Эл Республикын Кугыжаныш Погынын Чапкагазше (2012). == Кылвер-влак == Шабыков Анатолий Иванович.(руш) == Литератур == Учёные Марийского государственного университета: Библиографический справочник. 2002 / Под общ. ред. А.Г. Иванова. Сост.: Г.Н. Айплатов, А.А. Иванов, - Йошкар-Ола: Мар. гос. ун-т, 2002. - 292 с. С. 208-209.

Source: original
Суэц канал

Суэц канал - Египетыште лӱмын ыштыме, теҥыз кӱкшытан вӱдкорно, Мландыпокшел теҥызым Йошкар теҥыз ден ушна. Суэц каналым 10 ий ыштыме деч вара 1869 ийын кылме тылзын почыныт. Тиде канал караплан Европа да Азий коклаште корнылаш йӧным пуа, Африкым кораҥ кошташ ок кӱл. Порт-Саид йӱдвел станций улеш. Суэц олаште верланыше Порт-Тауфик кечывалвел станций улеш. Исмаилия ола эрвел серыште верлана, корно покшелне гыч 3 км. Почмо годым каналын кужытшо 164 км ыле, да каналын келгытше 8 м. Икмыняр сайемдымаш деч вара, 2010 ийыште каналын кужытшо 193 км, келгытше 24 м, да каналын лопкытшо 205 м. Каналыште кум ыжаш: 22 километран йӱдвел шумаш канал, шке канал (162.25 км) да 9 километран кечывалвел шумаш канал.

Source: original
114-ше пикет илем

114-ше пикет илем (рушла Селение Пикет 114) - Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем. == Верланыме вер == Арде сола деч 21 километр йӱдвелне лийын шоген. == Эртымгорно == 1970-ан ийлаште 114-ше пикет илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын. == Кылвер-влак == Селение Пикет 114. == Литератур == История сел и деревень Республики Марий Эл. Килемарский район: Сборник документальных очерков. - Йошкар-Ола: Комитет Республики Марий Эл по делам архивов, Государственный архив Республики Марий Эл, Администрация муниципального образования «Килемарский район», 2005. - 304 с., илл. С. 73.

Source: original
Савык пӧрт

Савык пӧрт - Йошкар-Оласе журналист пӧрт. ССРУ Сарзе Вийын шымлымше идалыкше лӱмеш (70-летия Вооруженных Сил СССР) урем, 20 номеран пӧрт адрес дене верланен. == Верланыше ТУЙ-влак == "Рен-ТВ-Регион 12" телеканал. Тиде телеканалыштак Марий Эл ТВ лектеш. "Пульс-радио" радиостанций. Йошкар-Оласе икымше FM-радиостанций. Рушла йоҥгалтара. "3 канал" радиостанций. Марий Эл Радио радиостанций. Марла, рушла, суасла йоҥгалтара. "Кугарня" газет редакций. Самырык-влаклан марий газет. "Марий Эл" газет редакций. Республикысе марий газет. "Ончыко" журнал редакций. Марий журнал. "Марий сандалык" журнал редакций. Марла-рушла возымо журнал.

Source: original
Лодакэҥер

Лодакэҥер (рушла Лодакенер) - Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже верланыше Тошто Торъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 7 еҥ (2002 ий), 1 еҥ (2010 ий). == Верланыме вер == Тошто Торъял сола деч 7 километр кечывалвел могырно верланен. == Лӱмлӧ еҥ-влак == Егошин. В.П. - Паша Йошкар Тисте орденын кавалерже. == Кылвер-влак == Деревня Лодакенер (Лодакэҥер, Шабалино). == Литератур == История сел и деревень Республики Марий Эл. Новоторъяльский район: Сборник документальных очерков.- Йошкар-Ола: Комитет Республики Марий Эл по делам архивов, Государственный архив Республики Марий Эл, Администрация муниципального образования «Новоторъяльский район», 2005 г. - 304 с. ил. (ISBN 5-87898-297-8). С. 207.

Source: original
Шорыкйол (тылзе)

Шорыкйол тылзе (рушла январь) - ийын икымше тылзыже, Шорыкйол пайремым пайремлыме тылзе. Тугак, У ий тылзе, Кырлас тылзе, маныт. Теле пагытын кокымшо тылзыже. == Негыз == Марла календарь. А.Е. Китиков, Марийские народные приметы. В.Н. Васильев, Русско-марийский разговорник. Зорина, Крылова, Якимова, Марийский для всех. История и культура марийского края, 8-9 класс. Паасонен, Восточно-марийский словарь. И. С. Галкин, Народные названия месяцев в марийском языке.

Source: original
Цибикнур

Цибикнур (рушла Цибикнур) - Российыште Марий Элын Маскасола кундемыштыже верланыше Шойбулак ял шотан илемыш пурышо сола. Калыкчот: 656 еҥ (2002 ий), 624 еҥ (2010 ий), 666 еҥ (2014 ий). == Верланыме вер == Шойбулак сола деч 6 километр йӱдвел-касвел могырно верланен. == Лӱмлӧ еҥ-влак == Афанасий Докукин - руш серызе, кусарыше, СССР Серызе-влак ушем йыжъеҥже (1957), 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. Кудрявцева Клавдия Филипповна - 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. Полетаев Фёдор Егорович - 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. Скобелев Филипп Михайлович - 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. Шалаев Степан Григорьевич - 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. Шмаков Михаил Родионович -III степенян Чап орденын кавалерже, 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. == Кылвер-влак == Село Цибикнур. == Литератур == История сел и деревень Республики Марий Эл. Медведевский район: Сборник документальных очерков. - Йошкар-Ола: Комитет Республики Марий Эл по делам архивов, Государственный архив Республики Марий Эл, Администрация муниципального образования «Медведевский район», 2003. - 368 с. ил. С. 313.

Source: original
Изи Кӱлмӱж

Изи Кӱлмӱж (рушла Малая Кильмезь) - Российыште Киров велын Кӱльмӱж кундемыштыже верланыше Изи Кӱльмӱж ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 521 еҥ (2002 ий), 476 еҥ (2010 ий). == Верланыме вер == Кӱльмӱж ола сынын посёлко деч 1.5 километр (3 км - авто дене) кечывалвел-касвел могырно верланен. == Лӱмлӧ еҥ-влак == Гулин Пётр Иванович - Йошкар Шӱдыр орденын кавалерже, 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. Ермаков Василий Константинович - I степенян Ачамланде сар орден да III степенян Чап орден-влакын кавалерже, 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. Ермаков Макар Алексеевич - II степенян Ачамланде сар орден да кок Йошкар Шӱдыр орден-влакын кавалерже, 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. Ермаков Михаил Николаевич - II степенян Ачамланде сар орденын кавалерже, 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. Ермаков Пётр Николаевич - 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. Иванов Сергей Фёдорович - 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. Иванов Никита Егорович - 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. Колобов Павел Николаевич - Йошкар Шӱдыр орденын кавалерже, 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. Лялин Михаил Иванович - 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. Норин Иван Егорович - 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. Плотников Сергей Степанович - 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. Рябов Василий Иванович - 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. Рябов Михаил Иванович - Йошкар Шӱдыр орденын кавалерже, 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. == Кылвер-влак == Малая Кильмезь.(руш)

Source: original
Итальян йылме

Итальян йылме (итальянла italiano) - индоевропысо (роман) йылме. == Литератур == Berloco, Fabrizio (2018). The Big Book of Italian Verbs: 900 Fully Conjugated Verbs in All Tenses. With IPA Transcription, 2nd Edition. Lengu. ISBN 9788894034813. Palermo, Massimo (2015). Linguistica italiana. Il Mulino. ISBN 9788815258847. Simone, Raffaele (2010). Enciclopedia dell'italiano. Treccani.

Source: original
Панама канал

Панама канал (испанла Canal de Panamá) - Панама элыште верланыше 77,1 километран карап канал, Атлантик тептеҥызым (Кариб теҥыз гоч) да Тыныс тептеҥызым ушна. Панама перешеек гыч канал кая. Панама канал - калыккокласе сатуланымашлан пеш кӱлешан канал. Гатун эр марте кажне могырышто шлюз уло. Кызытсе шлюзын лопкытшо - 33,5 м. Гатун эр - лӱмын ыштыме эр, теҥыз кӱкшыт деч 26 метр кӱкшытан улеш.

Source: original