AlmaznayaGroza/cyrillic-language-classification huggingface dataset:
Сьпіс фіналаў НБА

Фінал Нацыянальнай Баскетбольнай Асацыяцыі (НБА) (з 1946 да 1949 году - Баскетбольнай Асацыяцыі Амэрыкі (БАА)) - штогадовая сэрыя матчаў паміж фіналістамі чэмпіянату НБА і заключная частка Плэй-офа. Усе фіналы складаліся з сэрыі матчаў да чатырох перамог і гуляліся паміж пераможцамі Заходняй і Усходняй канфэрэнцый (да 1970 году Заходняга і Ўсходняга дывізіёнаў), акрамя 1950 году, калі чэмпіён Усходняга дывізіёну гуляў у фінале супраць пераможцы матчу паміж чэмпіёнамі Заходняга і Цэнтральнага дывізіёнаў. Фінальная сэрыя праходзіць у фармаце хатніх і выязных гульняў 2-2-1-1-1 (каманда з найлепшым вынікам у рэгулярным сэзоне гуляе дома 1, 2, 5 і 7 матчы). Гэты фармат выкарыстоўваўся ў 1947-1948, 1950-1952, 1957-1970, 1972-1974, 1976-1977, 1979-1984 гадах і з 2014 году па цяперашні час. У 1949, 1953-1955 і 1985-2013 гадах выкарыстоўваўся фармат 2-3-2 (каманда з найлепшым вынікам у рэгулярным сэзоне гуляла дома 1, 2, 6 і 7 матчы). У 1956 і 1971 гадах выкарыстоўваўся фармат 1-1-1-1-1-1-1 (каманда з найлепшым вынікам у рэгулярным сэзоне гуляла дома 1, 3, 5 і 7 матчы), а ў 1975 і 1978 гадах - 1-2-2-1-1 (каманда з найлепшым вынікам ў рэгулярным сэзоне гуляла дома 1, 4, 5 і 7 матчы). Да 1977 году чэмпіёны НБА ўзнагароджваліся трафеем, які ў 1964 годзе быў названы ў гонар Ўолтэра Браўна. Да фіналу 1977 году быў вынайдзены новы дызайн кубку, а ў 1984 ён быў перайменаваны ў Трафей Лэры О'Браўэна ў гонар асобы, якая з 1975 да 1984 году займала пасаду камісара НБА. Чэмпіёны Ўсходняй канфэрэнцыі (дывізіёну) абыходзяць чэмпіёнаў Заходняй канфэрэнцыі (дывізіёну) па колькасьці тытулаў з рахункам 39:33. Адзін чэмпіёнскі тытул атрымала каманда з Цэнтральнага дывізіёну. Каманды Бостан Сэлтыкс і Мінэапаліс Лэйкерз / Лос-Анджэлес Лэйкерз выйгралі амаль палову чэмпіянатаў на двох (33 з 73). З 1969 году зьявілася ўзнагарода самаму каштоўнаму гульцу фіналу НБА, якую рэкордныя 6 разоў выйграваў Майкл Джордан. Самым пасьпяховым трэнерам у гісторыі НБА зьяўляецца Філ Джэксан, які выйграў 6 тытулаў за Чыкага Булз і 5 тытулаў за Лос-Анджэлес Лэйкерз. == Сьпіс Фіналаў == Ніжэй прадстаўлены сьпіс усіх фіналаў НБА. У дужках пазначаныя парадкавы нумар выхаду каманды ў фінал, а таксама рахунак перамог і паразаў у фінальных сэрыях. === Існуючыя каманды, якія ніколі не даходзілі да фіналаў === Бафала Брэйвз / Сан-Дыега Кліпэрз / Лос-Анджэлес Кліпэрз Шарлот Горнэтс / Шарлот Бобкэтс Дэнвэр Нагетс Мінэсота Тымбэрвулвз Нью-Арлеан Горнэтс / Аклагома-Сіці Горнэтс / Нью-Арлеан Пэліканз Ванкувэр Грызьліз / Мэмфіс Грызьліз == Вонкавыя спасылкі == NBA.com: Сьпіс чэмпіёнаў

Source: original
Сузана Эркулана-Оўзель

Сузана Эркулана-Оўзель (парт.: Suzana Herculano-Houzel) - бразільскі нейрабіёлаг. Асноўная сфера яе дзейнасці - параўнальная нейраанатомія; яе вынікі ўключаюць метад падліку нейронаў мозгу чалавека і іншых жывёл і ўзаемасувязь паміж плошчай кары галаўнога мозгу і таўшчынёй і колькасцю картыкальных зморшчын. == Біяграфія == Сузана Эркулана-Оўзель нарадзілася ў 1972 годзе ў Рыа-дэ-Жанэйра. Яна скончыла біялагічны факультэт Федэральнага універсітэта Рыа-дэ-Жанэйра (1992), атрымала ступень магістра ва Універсітэце Кейс-Вестэрн-Рэзерв універсітэт (1995) і ступень доктара нейрабіялогіі ва Універсітэце П’ера і Марыі Кюры (1999). Яна таксама была навуковым супрацоўнікам Інстытута даследаванняў мозгу Макса Планка (1999). Эркулана-Оўзель была выкладчыкам Федэральнага універсітэта Рыа-дэ-Жанейра з 2002 па май 2016 года, затым яна перайшла ва Універсітэт Вандэрбільта. Яна выдала кнігі па папулярызацыі навукі і вядзе калонкі для газеты Folha de S.Paulo і часопіса Scientific American Brazil. Яна была першым бразільскім спікерам на канферэнцыі TED Global у 2013 годзе. У 2004 годзе яна выйграла прэмію Жазэ Рэйса ў галіне навуковай камунікацыі. == Публікацыя == Human Advantage: A New Understanding of How Our Brain Became Remarkable. Editor: The Mit Press; (2016). ISBN 0262034255 == Спасылкі == suzanaherculanohouzel.com (англ.) - афіцыйны сайт Suzana Herculano-Houzel’s Currículo Lattes at CNPq

Source: original
Nerve Software

Nerve Software - прыватная кампанія, амэрыканскі распрацоўшчык кампутарных гульняў, які быў заснаваны былым супрацоўнікам кампаніі id Software Брэнданам Джэймзам (па-ангельску: Brandon James). Шмат супрацоўнікаў Nerve Software раней працавалі ў амэрыканскай кампаніі Rogue Entertainment, якая таксама займаецца распрацоўкай кампутарных гульняў. == Праекты Nerve Software == 2001 - Return to Castle Wolfenstein (мультыплэер) 2001 - Return to Castle Wolfenstein: Tides of War (канвэрсія для Xbox) 2005 - Doom 3: Resurrection of Evil 2006 - Doom (канвэрсія для Xbox Live Arcade) 2008 - Enemy Territory: Quake Wars (порт для Xbox 360) 2008 - James Bond 007: Quantum of Solace (мультыплэер) Quest (нявыдадзеная гульня, якая распрацоўваецца сумесна з id Software) == Вонкавыя спасылкі == Афіцыйны вэб-сайт Nerve Software Картка кампаніі Nerve Software на сайце GameSpot

Source: original
Алдан (рака)

Алда́н - рака ў Расіі, у Рэспубліцы Саха (Якуція), правы прыток ракі Лена (басейн мора Лапцевых). Даўжыня ракі 2273 км. Плошча вадазбору 729 тыс. км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 5150 м³/сек. Выток Алдана знаходзіцца на паўночных схілах Станавога хрыбта. Прытокі - Алах-Юнь, Амга, Мая, Арбах, Тумара Мыла, Быграй, Цімптон, Хатынг, Турку, Элгэкээн, Тэмэндэкээн, Юрэхтэ, Налгаахы, Кураанах, Юнгюю, Хатырган, Хамна, Белая, Лаадна, Тыры, Мэндэкэ, Ураса-Юрэгэ, Усходняя Градыга, Заходняя Градыга, Хаалыма, Танда, Мыла, Кэлэ і інш. У басейне Алдана больш за 51 тыс. азёраў, у тым ліку возера Вялікае Тока. Рака суднаходная на 1743 км (ад вусця да сяла Хатыстыр). == Літаратура == Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1: А - Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. - Мн. : БелЭн, 1996. - Т. 1. - 552 с. - 10 000 экз. - ISBN 985-11-0035-8. - ISBN 985-11-0036-6 (т. 1). - С. 235. Алдан // Географический энциклопедический словарь: Географические названия / Гл. ред А. Ф. Трёшников; Ред. кол.: Э. Б. Алаев, П. М. Алампиев, А. Г. Воронов и др.. - М.: Сов. энциклопедия, 1983. - С. 19. - 538 с. - 100 000 экз. (руск.) Алдан // Большой энциклопедический словарь: В 2-х т. / Гл. ред. А. М. Прохоров. - М.: Сов. энциклопедия, 1991. - Т. 1. - С. 33. - 863 с. - 2 000 000 экз. - ISBN 5-85270-042-8 (т. 1.). (руск.) == Спасылкі == Государственный водный реестр РФ (руск.) Чалов Р. С. Алдан // Научно-популярная энциклопедия «Вода России» (руск.)

Source: original
Бэрлінскі кангрэс

Бэрлі́нскі кангрэ́с (13 чэрвеня - 13 ліпеня 1878 году) - міжнародны кангрэс, скліканы для перагляду ўмоваў Сан-Стэфанскага мірнага пагадненьня, якое завяршыла расейска-турэцкую вайну 1877-1878 гадоў. Арганізатарам кангрэсу, у якім удзельнічалі прадстаўнікі Расеі, Ангельшчыны, Аўстра-Вугоршчыны і Нямеччыны, быў Ота фон Бісмарк. Прысутнічалі дэлегацыі Італіі, Францыі і Турэччыны. На кангрэс былі запрошаныя і прадстаўнікі балканскіх краінаў: Грэцыі, Сэрбіі, Румыніі, Чарнагорыі. Баўгарыя ўдзелу ў перамовах не ўзяла, хаця гаворка ішла пераважна пра яе лёс.

Source: original
Нацыянальны атлас Беларусі

Нацыянальны атлас Беларусі - фундаментальнае навукова-даведачнае афіцыйнае дзяржаўнае выданне Рэспублікі Беларусь: картаграфічны твор (атлас), у якім змешчана сучасная інфармацыя пра Беларусь, ён характарызуе прыродныя ўмовы і рэсурсы, дэмаграфічную, эканамічную, гістарычную сітуацыю ў Беларусі. == Гісторыя == Грунтам для стварэння Нацыянальнага атласа стаў Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь Аляксандра Лукашэнкі ад 12 мая 1999 года No 269. Быў вызначаны каардынацыйны савет, які складаўся з 10 чалавек, большасць з якіх - дырэктары навукова-даследчых інстытутаў: І. І. Пашкевіч, Г. І. Кузняцоў, А. І. Кавалёў, А. В. Казулін, М. П. Касцюк, У. Ф. Логінаў, В. І. Парфёнаў, М. М. Пікулік, І. І. Пірожнік, С. К. Рахманаў. Заказчык атласа - Дзяржаўны камітэт па зямельных рэсурсах, геадэзіі і картаграфіі пры Савеце міністраў Рэспублікі Беларусь. Атлас створаны каля 450 спецыялістамі з больш чым 60 арганізацый. Першае выданне выйшла ў свет у 2002 годзе. Пасля 2020 года плануецца абнавіць «Нацыянальны атлас Беларусі» і стварыць электронную версію атласа. 26 верасня 2024 года Нацыянальнай бібліятэцы Беларусі прэзентавалі другое выданне атласа. == Апісанне == Першае выданне Атласа складаецца з 19 раздзелаў. Фармат кнігі - 40×47 см, вага - каля 5 кілаграмаў. Змест дае поўнае ўяўленне пра Беларусь: яе тэрыторыю, клімат, жывёльны і раслінны свет, экалогію, насельніцтва, прамысловасць, сельскую гаспадарку, навуку, адукацыю, культуру, знешнія сувязі, гісторыю. Першы прэзентацыйны наклад - 2 тысячы асобнікаў. Другое выданне складаецца з 20 раздзелаў, агульны аб’ём - 348 старонак. == Крытыка == Віктар Цемушаў у 2003 годзе падрабязна разглядзеў і раскрытыкаваў чатыры гістарычныя карты з раздзела «Гісторыя» Нацыянальнага атласа Беларусі. == Спасылкі == Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 12 мая 1999 г. No 269 Каб людзьмі звацца! // sb.by, 3 чэрвеня 2003

Source: original
V Усебеларускі з’езд Саветаў

Пя́ты Усебелару́скі з’езд саве́таў рабочых, сялянскіх і чырвонаармейскіх дэпутатаў. Адбыўся 9 - 15 студзеня 1924 года ў Мінску. == Прадстаўніцтва на з’ездзе == Прысутнічала 236 дэлегатаў з рашаючым і 90 з дарадчым голасам. == Парадак дня == аб міжнародным і ўнутраным становішчы СССР (В. А. Багуцкі); справаздача ўрада БССР (А. Р. Чарвякоў); справаздача аб выкананні дзяржаўнага і мясцовага бюджэту за 1923 і зацвярджэнне на 1924 год (С. Я. Талунціс); аб раянаванні Беларусі і рэарганізацыі савецкага апарату; даклад Наркамата земляробства БССР аб плане землеўпарадкавальных работ на 1924 год і аб сельгаскрэдыце (А. С. Славінскі, Н. Л. Аксючыц); даклад Наркамата асветы БССР (У. М. Ігнатоўскі, А. В. Баліцкі); аб зацвярджэнні Канстытуцыі СССР (А. Х. Гетнер); выбары членаў Савета Нацыянальнасцей ЦВК СССР і дэлегатаў на II Усесаюзны і VI Надзвычайны Усебеларускі з’езды Саветаў; бягучыя справы. == Рашэнні з’езда == З’езд ухваліў дзейнасць СНК БССР, у тым ліку па ўтварэнні СССР, зацвердзіў пастановы ЦВК і СНК БССР аб уступленні Беларускай ССР у Саюз ССР; адобрыў праект Канстытуцыі СССР і даручыў ЦВК прывесці Канстытуцыю БССР у адпаведнасць з Канстытуцыяй СССР. Вітаў рашэнне працоўных Гомельскай, Віцебскай і Смаленскай губерняў уключыць у склад БССР раёны гэтых губерняў з большасцю беларускага насельніцтва, даручыў ураду БССР падрыхтаваць з адпаведнымі органамі ўлады РСФСР і СССР аб’яднанне і зацвердзіць яго на VI Надзвычайным Усебеларускім з’ездзе Саветаў. З’езд адзначыў, што эканоміка БССР развіваецца паспяхова і зацвердзіў бюджэт рэспублікі на 1923-1924 гады. З’езд прыняў рашэнне аб плане ўвядзення Усеагульнага навучання (на працягу 10 гадоў) і ліквідацыі непісменнасці насельніцтва Беларусі; прызнаў неабходным перагледзець сістэму народнай асветы (сувязь з вытворчасцю, развіццё прафесіянальнай адукацыі), звярнуў увагу на развіццё культурна-асветніцкай работы сярод працоўнага сялянства, умацаванне сеткі культурна-асветніцкіх устаноў. З’езд паслаў прывітанні ЦК РКП(б) і У. І. Леніну. З’езд прадоўжыў паўнамоцтвы ЦВК, выбранага на Чацвёртым Усебеларускім з’ездзе Саветаў, да склікання VI Надзвычайнага Усебеларускага з’езда Саветаў; выбраў 4 дэпутата ў Савет Нацыянальнасцей ЦВК СССР (адно месца пакінуў Віцебскай губерні), 19 дэлегатаў з рашаючым і 6 з дарадчым голасам на II Усесаюзны і 115 з рашаючым і 115 з дарадчым голасам на VI Надзвычайны Усебеларускі з’езды Саветаў. == Літаратура == Постановления Пятого Всебелорусского съезда Советов. Мн., 1924; Съезды Советов Союза ССР, союзных и автономных советских социалистических республик: С6. док. Т. 5. М., 1964.

Source: original
Талька (вёска)

Та́лька - вёска ў Беларусі, на рацэ Талі. Уваходзіць у склад Блускага сельсавету Пухавіцкага раёну Менскай вобласьці. == Назва == Таліка або Талька (Taliko, Talke) - імя германскага паходжаньня. == Гісторыя == Першы пісьмовы ўпамін пра Тальку датуецца 1833 годам. Паводле дакумэнту «Аб ліквідацыі Сьмілавіцкага місіянэрскага рымска-каталіцкага манастыру», які захоўваецца ў Нацыянальным гістарычным архіве Беларусі, пасьля паўстаньня 1830-1831 гадоў расейскія ўлады дзеля абмежаваньня каталіцкага і польскага ўплыву зачынілі місіянэрскі кляштар у Сьмілавічах. Маёмасьць кляштару было загадана прадаць з адкрытага торгу й грошы перадаць у казну Менскай губэрні. На торг зьехаліся шляхта і купцы-габрэі, у тым ліку згадваецца купец Ёсель Ёселевіч з Талькі. Па адкрыцьці ў 1873 годзе руху на лініі Вялейка - Бабруйск Лібава-Роменскай чыгункі вёска стала разьвівацца і расьці. 20-22 верасьня 1941 году ў лесе каля Талькі нямецкімі захопнікамі было расстраляна мірнае габрэйскае насельніцтва Талькі. На месцы іх пахаваньня былі пастаўленыя мармуровыя пліты з прозьвішчамі забітых: Прус, Цывіны, Зубаравы, Фрукмкіны, Меламед, Розін, Кац. Ініцыятарам мэмарыялу выступіў генэрал Ільля Прус(ru), сваякі якога таксама ў ліку забітых. З 20 жніўня 1924 году да 30 кастрычніка 2009 году вёска ўваходзіла ў склад і зьяўлялася цэнтрам Талькаўскага сельсавету. == Вонкавыя спасылкі == Школьны краязнаўчы сайт

Source: original
Сенная палачка

Се́нная па́лачка (Bacillus subtilis) - спораўтваральная грамстаноўчая бактэрыя сямейства бацыл (Bacillaceae). Шырока распаўсюджана ў прыродзе - у глебе, на раслінах, у паветраным пыле, на паверхні харчовых прадуктаў і інш. Аэробныя арганізмы. Клеткі палачкападобнай формы, рухомыя. Даўжыня 2-3 мкм, таўшчыня 0,4 мкм. Размнажаюцца дзяленнем, уся паверхня пакрыта жгуцікамі. Утвараюць споры. == Літаратура == Сенная палачка // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле - Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. - Мн. : БелЭн, 2002. - Т. 14. - С. 329. - 10 000 экз. - ISBN 985-11-0035-8. - ISBN 985-11-0238-5 (т. 14). Сенная палочка (руск.) - артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі == Спасылкі == На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Сенная палачка

Source: original
Гламаздзіна

Гламаздзіна (руск.: Гломаздино) - вёска ў Руднянскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Панізоўскага сельскага паселішча. Станам на 2007 год пастаяннага насельніцтва не мае. Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 38 км на поўнач ад Рудні, за 26 км на захад ад аўтадарогі 66К11 Смаленск - Невель. За 39 км на поўдзень ад вёскі размешчана чыгуначная станцыя Рудня на лініі Смаленск - Віцебск. == Гісторыя == 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў кастрычніку 1943 года.

Source: original
Мэйнстрым

Мэ́йнстрым (па-ангельску: mainstream - асноўная плынь) - пераважны кірунак у якой-небудзь галіне (навуковай, культурнай і інш.) для адпаведнага пэрыяду часу. Часта выкарыстоўваецца для азначэньня якіх-небудзь «афіцыйных», массавых тэндэнцыяў у культуры, мастацтве дзеля кантрасту з альтэрнатывай, андэграўндам, нямасавым, элітарным кірункам. У прымяненьні да масавай культуры аналягічны тэрмін MOR («middle of the road», «сярэдзіна дарогі») выкарыстоўваецца для азначэньня найбольш папулярнай на радыёстанцыях і камэрцыйна прыбыльнай плыні ў папулярнай музыцы, у межах якой могуць зьмешвацца элемэнты набольш папулярных на дадзены момант стыляў. Панятак узьнік у ЗША ў 40-х гадох XX стагодзьдзя. Найбольш моцны ўплыў на музычны мэйнстрым аказваюць ЗША, Вялікабрытанія, Нямеччына й краіны Скандынавіі.

Source: original
Гістарычная геаграфія

Гістарычная геаграфія вывучае фізічную, эканамічную і палітычную геаграфію мінулага той ці іншай краіны або тэрыторыі. На дадзены момант вылучаецца 8 сектараў гістарычнай геаграфіі: гістарычная фізічная геаграфія (гістарычнае землязнаўства) - самая кансерватыўная галіна, вывучае змены ландшафту; гістарычная палітычная геаграфія - вывучае змены палітычнай карты, дзяржаўнага ладу, маршруты заваявальных паходаў; гістарычная геаграфія насельніцтва - вывучае этнаграфічныя і геаграфічныя асаблівасці размеркавання насельніцтва на тэрыторыях; гістарычная сацыяльная геаграфія - вывучае ўзаемаадносіны грамадства, змену сацыяльных слаёў; гістарычная культурная геаграфія - вывучае духоўную і матэрыяльную культуру; гістарычная геаграфія ўзаемадзеяння грамадства і прыроды - прамое (ўплыў чалавека на прыроду) і зваротнае (прыроды на чалавека); гістарычная эканамічная геаграфія - вывучае развіццё вытворчасці, прамысловыя рэвалюцыі; гісторыка-геаграфічнае краіназнаўства. == Вядомыя прадстаўнікі == Уладзімір Святаслававіч Кусаў (1935 -2009) Мацвей Кузьміч Любаўскі (1860 -1936) Віктар Аляксандравіч Мураўёў (1941 -2009) Міхаіл Мікалаевіч Ціхаміраў (1893 -1965) Віктар Карнельевіч Яцунскі (1893 -1966) == Спасылкі == Гумилёв Л. Н. По поводу предмета исторической географии (Ландшафт и этнос) (руск.) Отделение истории географических знаний и исторической географии Московского центра Русского географического общества Архівавана 15 ліпеня 2007. (руск.)

Source: original
Міхаіл Пятровіч Кірпанос

Міхаі́л Пятро́віч Кірпано́с (12 студзеня 1892, Вэрцііўка, Нежынскі павет, Чарнігаўская губерня - 20 верасня 1941, Лохвыця, Лохвыцкі раён, Палтаўская вобласць) - савецкі ваенны дзеяч, генерал-палкоўнік (1941), Герой Савецкага Саюза (1940). Самы высокапастаўлены савецкі афіцэр, які падчас Вялікай Айчыннай вайны загінуў у прамым боесутыкненні з супернікам. == Біяграфія == Нарадзіўся 30 снежня 1891 года (па новым стылі 12 студзеня 1892 года) у мястэчку Вэрцііўка Чарнігаўскай губерні ў беднай украінскай сялянскай сям’і. Год вучыўся ў царкоўна-прыходскай школе (скончыў у 1903 годзе), затым тры гады - у земскай школе, але далейшую адукацыю прыйшлося спыніць з прычыны недахопу сродкаў у бацькоў. У 1907 годзе прыняў удзел у сялянскіх хваляваннях у вёсцы Вэрцііўка, за што быў на кароткі час арыштаваны. З 1909 года працаваў вартаўніком і лесніком у лясніцтвах Чарнігаўскай губерні. У верасні 1915 года быў прызваны ў Рускую імператарскую армію. У 1917 годзе скончыў ваенна-фельчарскую школу. У студзені 1918 года за арганізацыю братання на фронце з аўстра-венгерскімі салдатамі унтэр-афіцэр Кірпанос быў арыштаваны камандаваннем, а ў лютым - дэмабілізаваны. У жніўні 1918 года ўступіў у Чырвоную армію і ўжо з верасня камандаваў ротай, а са снежня - батальёнам 1-й Савецкай Украінскай стралковай дывізіі пад камандаваннем М. А. Шчорса. З кастрычніка 1922 года па верасень 1923 года працаваў памочнікам начальніка па палітычнай частцы Харкаўскай школы чырвоных камандзіраў (чарвонных старшын), пасля чаго з’ехаў у Маскву на вучобу, дзе ў 1927 годзе скончыў Ваенную акадэмію РККА імя М. В. Фрунзэ, пасля чаго быў прызначаны на пасаду камандзіра батальёна ў 130-й Багунскі стралковы полк. Браў удзел у савецка-фінляндскай вайне. 14 студзеня 1941 года прызначаны на пасаду камандуючага Кіеўскай Асобай ваеннай акругай. З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны Кіеўская Асобая ваенная акруга была пераўтворана ў Паўднёва-Заходні фронт, і генерал-палкоўнік Кірпанос М. П. быў прызначаны на пасаду камандуючага фронтам. 20 верасня 1941 года ў баі быў паранены ў нагу (перабіта галёначная косць), а праз некалькі гадзін загінуў ад траплення аскепка ў галаву. Быў пахаваны непадалёк у гаі. У снежні 1943 года астанкі генерал-палкоўніка Міхаіла Пятровіча Кірпаноса былі з воінскімі ўшанаваннямі перапахаваны ў Кіеве ў Батанічным садзе імя А. В. Фаміна. У 1957 годзе яго прах быў перанесены ў Парк Вечнай Славы. == Літаратура == Командный и начальствующий состав Красной Армии в 1940-1941 гг.: Структура и кадры центрального аппарата НКО СССР, военных округов и общевойсковых армий: Документы и материалы / Под ред. В. Н. Кузеленкова. - М.-СПб.: Летний сад, 2005. - С. 152. - ISBN 5-94381-137-0.

Source: original
Крапіўна (Віцебская вобласьць)

Крапі́ўна (па-расейску: Крапивно) - вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласьці. Знаходзіцца за 8 кілямэтраў на ўсход ад Воршы, паўночнай сваёй мяжой выходзіць да аўтадарогі Ворша - Дуброўна - М1 (Р22). Вёска месьціцца на абодвух берагах ракі Крапівенкі непадалёк ад упадзеньня яе ў Дняпро. Цэнтар Крапівенскага сельсавету. == Гісторыя == На полі блізу Крапіўна, на ўчастку паміж рэкамі Крапівенка і Дняпро, у 1514 годзе адбылася бітва паміж войскамі ВКЛ і Маскоўскага княства. Канстантын Астроскі камандаваў войскамі ВКЛ, каторыя здабылі пераканаўчую перамогу над войскамі Маскоўскага княства. == Насельніцтва == 2010 год - 647 чалавек 1999 год - 767 чалавек 1857 год - 254 чалавек (сяло і вёска) == Асобы == Леанід Засьценскі - беларускі вучоны ў галіне лясной гаспадаркі, доктар сельскагаспадарчых навук == Славутасьці == Царква Сьвятога Аляксандра Неўскага (другая палова XIX ст) == Страчаная спадчына == Царква Нараджэньня Божай Маці == Вонкавыя спасылкі == Крапіўна , Radzima.org

Source: original
Бурос

Бурос (па-швэдзку: Borås) - горад на захадзе Швэцыі ў ляндскапе Вэстэр’ётлянд, у лэне Вэстра Ёталянд, цэнтар камуны Бурос. Значны цэнтар вытворчасьці тэктстылю. Насельніцтва на 31 сьнежня 2015 году - 71 700 чалавек. == Гісторыя == Бурос быў заснаваны ў 1621 годзе каралём Густавам II Адольфам. Горад 4 разы згараў ушчэнт: у 1681, 1727, 1822 і 1827 гадах. З другой паловы XIX стагодзьдзя ў горадзе заснавана некалькі тэкстыльных фабрык, што паспрыяла разьвіцьцю гораду й росту насельніцтва. == Славутасьці == Царква Каролічуркан (у гонар Карла XI; 1669) - найстарэйшы будынак Буросу Буроскі заапарк Музэй тэкстылю Музэй спорту

Source: original
Ёханес Аавік

Ёханес Аавік (эст.: Johannes Aavik; 8 снежня 1880, воласць Лаймяла, востраў Саарэмаа - 18 сакавіка 1973, Стакгольм) - эстонскі лінгвіст, рэфарматар эстонскай мовы. == Біяграфія == У 1902 годзе скончыў нямецкамоўную гімназію ў Курэссаарэ. У 1902-1903 гадах вучыўся ў Тартускім універсітэце. У 1903-1905 гадах навучаецца ў Нежынскім гісторыка-філалагічным інстытуце, у 1910 годзе паступіў у дактарантуру ўніверсітэта Хельсінкі. Быў сябрам арганізацыі «Маладая Эстонія». Пасля здабыцця незалежнасці Эстоніі выкладаў у Тартускім універсітэце ў перыяд з 1926 па 1933 год. У 1934 годзе быў прызначаны інспектарам народных вучылішчаў. Аавік стаў аўтарам унікальнага эксперыменту па радыкальным абнаўленні эстонскай мовы, які закрануў нават яе граматычную аснову. Ён распрацаваў спрошчаную структуру сказаў у эстонскай мове, а таксама прапанаваў шэраг новых каранёў слоў, якія запазычваў з эстонскіх і фінскіх дыялектаў, зыходзячы з асацыятыўнасці гукаў і сэнсавых значэнняў. Разам з паэтам і перакладчыкам Вілемам Рыдала здолеў укараніць у сучасную эстонскую мову звыш 300 новых слоў. Да ліку найболей шырока выкарыстоўваных граматычных вынаходстваў Аавіка адносіцца, напрыклад, кароткая форма найвышэйшай ступені імёнаў прыметнікаў. У 1944 годзе, пасля ўключэння Эстоніі ў склад СССР, эмігрыраваў у Швецыю, дзе працягнуў працу па рэарганізацыі эстонскай мовы і выдаў атлас дыялектаў, канцэптуальны слоўнік, этымалагічны слоўнік і іншыя працы па гэтай мове. Пасля аднаўлення незалежнасці Эстоніі, на востраве Саарэмаа ў горадзе Курэссаарэ ў 1992 годзе адкрыты мемарыяльны музей Ёханеса Аавіка. Ёханэс Аавік увайшоў у складзены ў 1999 годзе па выніках пісьмовага і анлайн-галасавання спіс 100 вялікіх дзеячаў Эстоніі XX стагоддзя.

Source: original