AlmaznayaGroza/cyrillic-language-classification huggingface dataset:
Бешенка (Мзымта куймасы)

Бешенка - Орусиядагы дарыя. Краснодар крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Мзымта дарыясынын оң жээгинен 42 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 7,500 км. == Суу реестринин маалыматтары == Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Кубань бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү - Кара деңиз бассейнинин дарыялары Шепси дарыясы бассейнинин батыш чек арасынан Псоу дарыясыне чейин (РФ менен Грузия шекарасы). Дарыянын айрыгы - айрыгы жок, дарыя бассейни - Кара деңиз бассейниндеги дарыя. Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча: Мамлекеттик суу реестриндеги суу объектисинин коду - 06030000312109100000837 Гидрологиялык изилдөө (ГИ) коду - 109100083 Бассейндин коду - 06.03.00.003 ГИ томунун номуру - 09 ГИ боюнча чыгарылышы - 1 == Тышкы шилтемелер == Орусия Федерациясынын табигый ресурстар жана экология министирлиги Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine

Source: original
Мендебаиров, Кенжекул

Мендебаиров Кенжекул (7.11.1946-ж. т., Жумгал району, Кайырма айылы) - артист, обончу, Кыргыз Республикасынын эмгек сиңирген артисти (1986). 1970-78-ж. Жумгал районндук маданият үйүнүн артисти, «Бекбекей» ыр-бий ансамблинин солист-бийчиси, 1978-93-ж. Нарын облустук М. Рыскулов атындагы музыкалык драма театрынын, 1993-жылдан Кыргыз мамлекеттик жаштар театрынын артисти. Аткарган ролдору: Тихон («Добул», А. Островский), Эдгар («Король Лир», У. Шекспир), Свидригайлов («Кылмыш жана жаза», Ф. М. Достоевский), Акоп («Ханума», Цагарели), Пазилахун («Бир каттын сыры», Ш. Эсенгулов) жана башка 50дөн ашык образдарды жараткан. 80ден ашык обону бар. Белгилүүлөрү: «Сыргажан», «Бир кызга», «Туулган жерди сагынуу», «Карап турдум караан үзгөн жолуңду» жана башка. Бир нече спектаклдердин музыкасын жазган. == Адабият == Нарын облусу: Энциклопедия / Башкы редактору А.Карыпкулов; Ред. Кеңештин төрагасы академик Үсөн Асанов. - Бишкек: Кыргыз Энциклопедиясынын Башкы редакциясы, 1998. - 420 бет, илл. - ISBN 5-89750-100-9.

Source: original
Навыл-Яха (Осовей-Яха куймасы)

Навыл-Яха - Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Осовей-Яха дарыясынын сол жээгинен 20 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 12 км. == Суу реестринин маалыматтары == Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү - Кара деңизи бассейнинин дарыялары Чоң Ою дарыя бассейнинин батыш чек арасынан Скуратов тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы - айрыгы жок, дарыя бассейни - Печора менен Обь дарыялары аралыктарындагы Кара деңизи бассейнинин дарыялары. Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча: Мамлекеттик суу реестриндеги суу объектисинин коду - 15010000112115300035777 Гидрологиялык изилдөө (ГИ) коду - 115303577 Бассейндин коду - 15.01.00.001 ГИ томунун номуру - 15 ГИ боюнча чыгарылышы - 3 == Тышкы шилтемелер == Орусия Федерациясынын табигый ресурстар жана экология министирлиги Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine

Source: original
Радиоизотоп диагностикасы

Радиоизотоп диагностикасы - радиоактивдүү изотоптордун жана алар менен белгиленген бирикмелердин жардамы менен ооруну табуу максатында кишинин орган жана системаларын изилдөөчү радиологиянын бөлүгү. == Негизги максаты == Радиоизотоп диагностикасы организмге киргизилген радиоактивдүү изотоптордун бир жерден экинчисине жылып жүрүшүн, айрым ткандарда топтолушун, организмден бөлүнүп чыгышын изилдейт. Кээ бир химиялык элементтердин радиоактивдүү изотоптору иондоштуруучу нурлардын булагы, алардын организмде кандай жайгашкандыгы атайын аппараттардын жардамы менен так жана анык эсептелип чыгарылат. Радиометриялык ыкмалардын жардамы менен радиоактивдүү изотопторду изилдеген организм үчүн зыянсыз абдан аз өлчөмүн байкап изилдейт. Радиоизотоп диагностикасында организм үчүн нурдун өлчөмү аз, кыска мөөнөт туруктуу жана организмден тез бөлүнүп туруучу радиоактивдүү изотоптор пайдаланылат. == Ыкмалары == Радиоизотоп диагностикасынын ыкмалары абдан көп. Алардын ичинен лабораториялык жана клиникалык радиометрия, клиникалык радиография, сканерлөө жана башка белгилүү. Радиометрия ыкмасы менен кандын плазмасынын жана эритроциттердин көлөмүн так изилдесе болот. Зааранын радиометриясы боюнча бөйрөктүн иштешин, заңды радиометрия менен изилдегенде майлардын ичеги-карында сиңирилиши жөнүндө маалымат алынат. Клиникалык радиографиянын жардамы менен изотоптун ар кайсы органдар аркылуу жүрүү ылдамдыгын өлчөйт, ал органдардын физиологиялык активдүүлүгүн билүүгө жардам берет. Сканерлөө - радиоизотоп диагностикасынын кеңири таралган ыкмасы. Анда тигил же бул орган же тканда (боор, бөйрөк, өпкө, калкан бези жана башкалар) белгилүү радиоактивдүү препараттардын топтолушу атайын радио-диагностикалык аппараттардын (сканер) жардамы менен график түрүндө жазылат. Ички органдарды радиоизотоптук сканерлөө организмде органдын жайгашканын, анын формасын, өлчөмүн, патологиялык өзгөрүүлөрүн билүүгө мүмкүндүк берет. == Өзгөчөлүктөрү == Радиоизотоп диагностикасынын ыкмаларынын өзгөчөлүктөрү - оорутпайт, оорулууга коркунучу жок жана натыйжалары абдан так. == Колдонулган адабият == Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8

Source: original
Коровья дарыясы (Кемчуга куймасы)

Коровья - Орусиядагы дарыя. Кемеров облусу, Краснояр крайы, Томск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Кемчуг (Чоң Кемчуг) дарыясынын сол жээгинен 265 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 30 км. == Суу реестринин маалыматтары == Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү - Чулым Ачинск шаарынан Зырянское айылындагы суу өлчөгөн постко чейин. Дарыянын айрыгы - Томдон Чулымга чейинки (Жогорку) Обь куймасынын бассейндери, дарыя бассейни - Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь. Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча: Мамлекеттик суу реестриндеги суу объектисинин коду - 13010400212115200016794 Гидрологиялык изилдөө (ГИ) коду - 115201679 Бассейндин коду - 13.01.04.002 ГИ томунун номуру - 15 ГИ боюнча чыгарылышы - 2 == Тышкы шилтемелер == Орусия Федерациясынын табигый ресурстар жана экология министирлиги Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine]

Source: original
Видеотелефон

Видеотелефон - байланыш түйү-нүндө сүйлөшкөндөрдүн үнү угулуу менен бирге өңүн экран аркылуу көргөзүп туруучу аппарат. В-дун кабыл алуучу бөлүгүндө кинескоп, берүүчү бөлүгүндө телекөрсөткүч түтүк видикон болот. В. аппаратынын курамына синхрондоштуруу жана электр энергиясы менен жабдуу блоктору кирет. Телефон байланышынын бул түрү сүйлө-шүү убагында сүрөттөрдү, чиймелерди, схемаларды көрсөтүүгө мүмкүндүк берет. == Колдонулган адабияттар == Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Физика. Энциклопедиялык окуу куралы. 2004 Бишкек. ISBN 9967-14-010-0

Source: original
Жантемиров Асанбек

Жантемиров Асанбек (1908, Ак-Суу району, Тепке айылы - 1990, Жыргалаң) - артист, режиссёр жана обончу. Кыргыз ССРинин эмгек сиңирген артисти (1947). 1924-ж. Каракол шаарындагы зоотехникумун, 1937-ж. Москвадагы Луначарский атындагы театр институтун бүтүргөн. Адегенде 1937-40-ж. Караколдогу колхоз-совхоз театрында артист. 1940-52-ж. Өзгөн элдик театрында режиссёр, 1953-64-ж. Тоң районундагы «Төрткүл» колхозунун маданият үйүндө көркөм жетекчи болуп иштеген. Бул жылдардын ичинде К. Жантөшөвдин «Ким кантти», Р. Шүкүрбековдун «Жапалак Жатпасов» аттуу комедияларын жана башка ондогон спектаклдерди койгон. Жантемиров обончу катары таанылган. «Гүлдөп ал», «Үлгү ырлары», «Күлүп кой», «Күлүмкан», «Талаанын гүлү селкиге», «Батмажан», «Эмне кызык», «Күттүм сени», «Күкүк», «Сыргажан», «Көл жээги», "Сүйгөмүн" жана башка обондору мукамдуулугу, жаркындыгы, жаңылыгы, көркөм каражаттарынын оригиналдуулугу менен айырмаланат. == Аткарылып жүргөн чыгармалары == «Жылдыздуу көл» с. А.Белековдуку «Сүйгөмүн» с. Э.Турсуновдуку «Күлүп кой» c. Ш.Бейшеналиев менен Ш.Усупбековдуку «Күлүмкан» с. А.Жантемировдуку «Күттүм сени» с. М.Жангазиевдики ж.б. == Дисктери == Күттүм сени - К.Бекназаров, Көл жээги (Э.Турсунов) - С.Токтоналиев. Кыргыз ырларынын антологиясы, МОНО М 3035855 56 005. == Колдонулган адабияттар == Ысык-Көл облусу энциклопедия. Бишкек-1994-ж. Кыргыз Республикасынын обончулары/Кыргызпатент/ Түз.: А.Чекиров, Ө.Калыева. - Б.: 2010. - ISBN 978-9967-26-120-4

Source: original
Василенко, Владимир Харитонович

Василенко, Владимир Харитонович (25 мая [7 июнь] 1897, Киев - 19 декабрь 1987, Москва) - советтик тера­певт, СССР МИАнын акад. (1957), Социалисттик Эмгектин Баатыры (1967). 1922-ж. Киев мед. институтун бүтүргөн. А. А. Богомолецтин, Н. Д. Стражесконун, жана Ф. Г. Янковскийдин жетекчилиги астында иштеген. 1935-жылдан Киев врачтар билимин өркүндөтүү институтунун кафедра башчысы, Улуу Ата Мек. согуш убагында Түн. Кавказ жана 1-Украина фронтторунда башкы терапевт болуп иштеген. Москвадагы 1-мед. институтунун ички оорулар пропедевтикасы кафедрасынын башчысы (1948), СССР саламаттык сактоо мин-восунун Москвадагы бүткүл союздук гастроэнтерология илмий изилдөө институтунун директору (1967). Василенконун эмгектери көбүнчө бөйрөктүн, тамак сиңирүү жана дем алуу системаларынын патологиясында, кан айлануунун өнөкөт жетишсиздигинде зат алмашуунун бузулушуна арналган. Н. Д. Стражеско менен бирге Василенко жүрөк- кан тамыр системасынын жетишсиздиги жөнүндөгү жацы классификацияны сунуш кылган. Василенко 2 Ленин ордени, башка 4 орден менен сыйланган. == Колдонулган адабияттар == Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.

Source: original
Le Sserafim

Le Sserafim (кор.르세라핌) - 2022-жылы Түштүк Кореядагы HYBE жана Source Music компанияларына тарабынан түзүлгөн 5 катышуучудан турган кыздар тобу. Алардын дебюттук "Fearless" аттуу сингли 2022-жылдын 2-майында чыккан. == Аталышы == Топтун аты "I’m Fearless" деген сөздүн анаграммасы болуп, "LESSERAPHIM" термининен алынган. Бул сөз "Seraphim" деген 6 канаттуу асман периштеси деген маанини билдирет. Бул символизм топтун күчтүү жана коркпогон концепциясын чагылдырат. == Мүчөлөр == Ким Чхевон (김채원) - жетекчи, вокалист жана бийчи. Сакура (사쿠라) - вокалист, рэпер жана бийчи. Хо Юнжин (허윤진) - вокалист жана рэпер. Кадзуха (카즈하) - суб-вокалист, рэпер жана бийчи. Хон Ынче (홍은채) - вокалист, бийчи (макнэ). === Мурунку мүчө === Ким Га-рам == Le Sserafim расмий дүкөнү == Le Sserafim Official Store == Социалдык тармактарда == Instagram YouTube Facebook == Булактар == Source Music/Le Sserafim (расмий сайт) Kpop & celebrity profiles/LE SSERAFIM Members Profile (мүчөлөр)

Source: original
Ада Блэкжек

Ада Блэкжек (туулганда берилген аты Делутук; 1898-жылы 10-майда - 1983-жылы 29-майда) эскимос аял, инупиат элинин өкүлү, ошол кезде адам жашабаган Врангель аралынын биринчи тургуну болгон. Вильялмур Стефанссондун Арктикалык экспедициясынын катаал шарттарда аман калган жалгыз мүчөсү. == Өмүр баяны == Ада Делутук Алясканын Соломон кыштагынан сегиз чакырым алыстыкта жайгашкан Спрус-Крик айылында төрөлгөн. Аданын атасы сегиз жашында каза болуп, апасы аны эжеси Рита менен Аляскадагы миссионердик мектепке жиберет. Ал миссионерлердин колунда чоңойгон; алардын мектебинде Ада англисче окуганды жана тигүүчүлүктү үйрөнгөн. 16 жашында Ада мергенчи жана ит чана айдаган Джек Блэкжекке турмушка чыгып, Сьюард жарым аралына көчүп барган. Алардын үч баласы бар болчу, алардын экөө ымыркай кезинде чарчап калган. Джек Аданы кордоп, акыры аны кургак учук менен ооруган уулу менен таштап кеткен. Ада үйлөрдү тазалап, шахтерлор үчүн кийим, бирок баласын кургак учуктан дарылаганга акчасы дагы эле жетишсиз болчу. Баласын убактылуу балдар үйүнө жайгаштырууга туура келген. Ада баласын балдар үйүнөн алып, аны менен Сиэтлге көчүп кетүү үчүн акча табууну чечкен. Ал Врангель аралындагы Чукча деңизине Арктикалык экспедицияга жумушка орношкон. == Экспедиция == 1921-жылдын 15-сентябрында экспедиция аралды Канаданын же Улуу Британиянын аймагы деп жарыялоо үчүн Врангель аралында кыштоо үчүн калган. Командада ашпозчу, тигүүчү Ададан башка дагы төрт киши бар эле. Бир жылдан кийин тамак-аш түгөнө баштады. Экспедициянын үч мүчөсү жардам жана азык-түлүк алуу үмүтү менен тоңуп калган Лонга кысыктан өтүүгө аракет кылышкан. Ошондон бери аларды эч ким көргөн жок. Алар дайынсыз жоголду. Оорулуу экспедиция мүчөсү Аданын камкордугунда аралга калтырылган. Ада ал көз жумганга чейин ага кам көргөн. Ада Блэкжек өтө оор шарттарда аман калган. Ал сегиз айдан кийин, 1923-жылы 19-августта куткарылган. == Экспедициядан кийинки жашоосу == Экспедициянын жалгыз аман калган мүчөсү куткарылгандан кийин, кээ бир гезиттер аны "Робинзон Крузо аял" деп аташкан. Ада Блэкжек эки жылдан бери тапкан акчасына уулун Сиэтлге (Вашингтон штаты) кургак учуктан дарылоого алып барган. Кийин кайра турмушка чыгып, дагы бир уулду болгон. Акыры Аляскага кайтып келип, ал жерде 85 жашка чейин жашаган. Ада Блэкжек Алясканын Палмер шаарындагы мамлекеттик карылар үйүндө каза болуп, Анкориджге коюлган. == Шилтемелер == Ada Blackjack papers at Dartmouth College Library Schachar, Natalie (December 9, 2023). "Overlooked No More: Ada Blackjack, Survivor of a Harrowing Arctic Expedition" The New York Times. Retrieved December 11, 2023.

Source: original
Йафес

Йафес, Йафет - Библиядан ислам чөйрөсүнө өтүп, кайра иштелген санжыра боюнча адамзаттын ата-бабаларынын бири. Йафестин Хам жана Сам (иудейлерде - Сим, христиандарда - Сэм) деген бир туугандары болгон, алардын атасы Нух (Библияда - Ной) пайгамбар имиш. Адамзаттын таралышы жөнүндөгү бул санжыра кыргыздарга ислам динин кабыл алгандан соң таралган. Санжырачылардын баяндарында Йафестин улуу баласы Түрк, андан калган башка түрк тилдүү элдер тарайт имиш. Бирок бул санжыра-уламыштардын башка варианттары да кездешет. Кыргыз санжырачылары библиялык уламышты кыргыз элинин оозеки тарыхын чагылдырууда пайдаланып жүрүшөт. == Адабият == Кыргыз Тарыхы. Энциклопедия. Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек, 2003. И. Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик педагогикалык университети.

Source: original
Озериха (Юза куймасы)

Озериха - Орусиядагы дарыя. Кострома облусу, Вологда облусу, Нижегород облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Юза дарыясынын оң жээгинен 92 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 15 км. == Суу реестринин маалыматтары == Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Волга бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү - Унжа башатынан аягына чейин. Дарыянын айрыгы - Рыбинск суу куймасынан төмөн Ока куюлушуна чейинки Волга куймасынын бассейндери, дарыя бассейни - Куйбышев куймасына (Ока бассейнин кошпогондо) чейинки (Жогорку) Волга. Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча: Мамлекеттик суу реестриндеги суу объектисинин коду - 08010300312110000014641 Гидрологиялык изилдөө (ГИ) коду - 110001464 Бассейндин коду - 08.01.03.003 ГИ томунун номуру - 10 ГИ боюнча чыгарылышы - 0 == Тышкы шилтемелер == Орусия Федерациясынын табигый ресурстар жана экология министирлиги Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine

Source: original
Шайтанка (Лобва куймасы)

Шайтанка - Орусиядагы дарыя. Свердлов облусу, Түмөн облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Лобва дарыясынын сол жээгинен 115 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 12 км. == Суу реестринин маалыматтары == Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Иртыш бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү - Тавда дарыясынын башатынан аягына чейин, Сосьва дарыясын кошпогондо башатынан Морозково айылындагы суу өлчөө постуна чейин. Дарыянын айрыгы - Тобыл, дарыя бассейни - Иртыш. Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча: Мамлекеттик суу реестриндеги суу объектисинин коду - 14010502512111200011062 Гидрологиялык изилдөө (ГИ) коду - 111201106 Бассейндин коду - 14.01.05.025 ГИ томунун номуру - 11 ГИ боюнча чыгарылышы - 2 == Тышкы шилтемелер == Орусия Федерациясынын табигый ресурстар жана экология министирлиги Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine

Source: original
Авиз

Авиз - суу тартыш аймактарда же калктуу конуштарда сууну топтоо жана сактоо үчүн курулган жасалма көлмө. Өлчөмү анча чоң эмес, адатта тегерек же төрт бурч формасында казылат. Мурда, суу куурлары курула элек мезгилдерде, шаар жана кыштактарда чектелген жерлерде казылып, суу алып туруу үчүн пайдаланылган. Негизинен Фергана өрөөнүндө кеңири таралган. Башка тилдерде хауд (арабча),хавза («ойдуң» маанисинде), хавд (тажикче -көл), ховуз (өзбек, түркмөн, азербайжан тилдеринде - көлмө, суу сактагыч), хавуза (грекче) деп аталат. Термин географиялык аттардын бир компонентин да түзөт. == Колдонулган адабияттар == Кыргыз улуттук энциклопедиясы

Source: original
Дифракция торчосу

Дифракция торчосу - иреттүү жайгашкан, жарык өткөрбөгөн аралык менен бөлүнгөн көп сандаган өтө кууш жылчыктан турган оптикалык прибор. Мындагы дифракциялык сүрөттөлүш бардык жылчыктардан келген когеренттүү толкундардын өз ара интерференциясынын натыйжасы болот. Ар бир жылчыктын жазылыгы a, алардын арасындагы аралык b болсо, анда d=a+b чоңдугу дифракция торчосунун мезгили деп аталат. Жалпак монохроматтуу толкун дифракция торчосунун тегиздигине тик келип түшсүн дейли. Жылчыктар бири-биринен бирдей аралыкта жайланышкандыктан, эки коңшу жылчыктан келген нурлардын өткөн жолунун айырмасы дифракция торчосунда берилген о багыты боюнча бирдей: Эгер коңшу эки жылчыктын B чекитине нурлар бирдей фазада келишсе, алар бирин-бири күчөтүп, максимумду беришет. Эгер нурлар B чекитине карама-каршы фазада келишсе, бирин-бири жоюшат. Анда минимум шарты төмөнкүдөй туюнтулат: Максимум (1) жана минимум (2) формулалары менен Э экранында түзүлгөн дифракциялык минимум жана максимум абалдарын таба алабыз. Ар бир жылчык өзүнүн минимумун түзгөндүк төн, торчодогу жылчыктардын санына жараша кошумча минимум пайда болот. Кошумча мини мумдардын саны жылчыктардын N санынан бирге кем: N -1. Алар экинчи иреттеги максимумдарды (саны N - 2) бөлүп турушат. Эгерде ар бир жылчыктан келген жарыктын амплитудасы Аi болсо, анда бардык жылчыктардан келген амплитудалардын суммасы A=NAi (N эсеге чоң) болот. Ал эми дифракция торчосу аркылуу өткөн жарыктын толук ургаалдуулугу же I=N2 Ii болуп, бир жылчыктан өткөн жарык ургаалдуулугунан N2 эсе чоңоёт. Максимум (1) жана минимум (2) шарттары толкун узундугуна көз каранды болгондуктан, дифракция торчосуна ак жарык түшсө, ак жарыкты түзгөн ар бир толкун өзүнүн максимумун берет. Борбордук максимум ак түстө болот, негизги максимумдар толкун узундугуна жараша спектрге ажырашып, алардын кызгылт көк нурунуку борбор жакка, ал эми кызыл нурдуку чет жагына жайгашат. Спектрдин ар кандай жеринде колдонулган дифракция торчосу өзүнүн өлчөмү, формасы, жасалган материалы, штрихинин профили жана алардын жыштыгы менен айырмаланат. Дифракция торчосунун штрихтеринин жыштыгы спектрдин ультра кызгылт көк облусунда 3600-1200 штрих/мм, жарыктын көрүнгөн облусунда 1200-600 штрих/мм, инфракызыл облусунда 300-1 штрих/ммди түзөт. Дифракция торчосу затты спектрдик жол менен анализдөөдө, толкун узундугун өлчөөдө кеңири колдонулат. == Колдонулган адабияттар == “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967-14- 046-1

Source: original
Колдонуучу:Janyl

==Колдонулган адабият== Саясат таануу. Энциклопедиялык окуу куралы, 2004, Бишкек Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору Башкы редактор: Ү. Асанов. Жооптуу рекдактор: А. Акунов Ред. кеңеш: Б. Солтонбеков (төрага), А. Акунов, Т. Ожукеева, К. Байболов, ж.б ЛОКК Жон (1962-1704) - англис философу, либерализмдин негиздөөчүсү. Л-тун социалдык-саясий концепциясы «Мамлекетти башкаруу жөнүндөгү эки трактат» (1690) камтыйт. Биринчи трактат - Р. Фильмердин феодалдык - патриархалдык «королдун абсолюттук бийлик укугу кудайдан» көз карашын төгүнгө чыгарууга арналган. Экинчиси - конституциялык парламентардык монархия теориясын камтыйт. Мында акыйкатта 1688-89-ж. көтөрүлүштөн (революция) кийин Англияда бекемделген социалдык-саясий түзүлүштү актаган жана негиздеген. Мамлекеттин болбой койбостугун Л. табигый укук жана «коомдук келишим» теориясынын позициясында сүрөттөгөн. Гоббстун мамлекеттин абсолюттук теориясынан айырмаланып, өкмөт Л-туку боюнча «табигый укуктун» айрым гана бөлүктөрү катары берилет (сот адилеттигин жүргүзүү жана тышкы байланыш ж. б. у. с.) бардык калгандарды сөз эркиндиги, динге ишеним жана менчикти өзгөчө эффективдүү коргоо максатында берилет. Мамлекеттеги мыйзам чыгаруучу бийлик аткаруучу бийликтен ажырашы зарыл (сот адилеттигин кошуп), бийликтин өзү мыйзамга баш ийиши керек. Калк эркин, эриктүү болуп калат жана өкмөттү колдобой коюуга укугу бар, жоопкерсиз өкмөттү кулатууга акысы бар

Source: original
Алкалоиддер

Ак шишик (күпчөк) - организмдин тканы менен көңдөйүнө суюктуктун ашыкча чогулушу. Көбүнчө териде, тери алдындагы май клетчаткада, плевра жана ич көңдөйлөрүндө, калта ж. б-да байкалат. Ак шишик суюктугунун составында суу, натрий жана калий туздары, бир аз белок жана лейкоциттер болот. Кан тамыр капилляры аркылуу ткань суюктугу менен кан суюктугунун ортосунда дайыма алмашуу жүрүп турат. Кан тамырдын капталы аркылуу тегерегиндеги тканга суюктук бөлүнөт. Ак шиш кан тамырдан тканга суюктук көп бөлүнүп, бирок кайра сиңүү кыйындаса же такыр токтоп кал ган учурда пайда болот. Кан тамырда жана анын тегерегиндеги тканда калийдин жана натрийдин өлчөмүнүн өзгөрүшү да ак шишике алып келет. Буга кан тамырдын өтө жабыркашы, кысылып калуусу веналардын варикоздук кеңейишинде, тромбофлебитте кандын жай жылышы, жүрөк ишинин начарлашы, бөйрөк оорулары (к. Нефрит) түрткү болот. ак шишик менен коштолуучу ооруларда суу-туз алмашуу бузулат. Ак шишик жалпы жана жергиликтүү болуп айырмаланат. Жалпы Ак ш. денени, кол-бутту симметриялуу басат. Ал жүрөк начарлаганда, бөйрөктүн кээ бир ооруларында, боордун циррозунда байкалат. Жергиликтүү А. ш. вена кысылып калганда же сезгенүү реакциясынын натыйжасында болот. А. ш. басканда органдын, дене бөлүгүнүн, кол-буттун формасы бузулат. Көпкө А. ш. басканда ал жердин тканы азыктанбай, инфекция кирип, жаранын пайда болушуна шарт түзүлөт. Бул учурда терини травмадан сактоо, таза кармоо, одуракай ич кийим кийбөө, ич кийимди бат-бат алмаштыруу, марганец кычкыл калийдин мала эритмеси менен терини сүртүү, теринин сыйрылган жерине бриллиант жашылынын 1%түү эритмесин сыйпоо керек. А. ш. баскан оорулуу өзүн-өзү контролдоп, кабыл алган жана бөлүп чыгарган суюктукка көз салуусу, тамакка кошулган тузду өтө аз пайдалануусу зарыл. Азыркы медицинанын жетишкендиктери, заара айдама дарылар туз-суу алмашууну жөнгө салат. Ошондой эле калийи көп тамак (сүт азыктары, абрикос, кургак өрүк ж. б.) сунуш кылынат. Жүрөгү, боору, бөйрөгү оорулуулардын врачка өз убагында көрүнүп туруусу А. ш-тин алдын алат. == Колдонулган адабияттар == Ден соолук»: Медициналык энциклопедия/Башкы ред. Борбугулов М. Б.; Кырг. ССР ИА ж. б.- Ф.: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы ред., 1991.- 456 б. ISBN 5-89750-008-8 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967-14- 046-1

Source: original