AlmaznayaGroza/cyrillic-language-classification huggingface dataset:
Генадзь Іванавіч Нарскін

Генадзь Іванавіч Нарскін (нар. 17 лістапада 1952, Ліда, Гродзенская вобласць) - беларуск педагог, спецыяліст у галіне тэорыі і методыкі фізічнага выхавання, спартыўнай трэніроўкі, аздараўленчай і адаптыўнай фізічнай культуры. Доктар педагагічных навук (2004), прафесар (2004). == Біяграфія == Скончыў Гомельскі дзяржаўны ўніверсітэт (1974). Працуе ў Гомельскім дзяржаўным універсітэце імя Ф. Скарыны (з 1974, факультэт фізічнай культуры, кафедра тэорыі і методыкі фізічнай культуры, прафесар, з 2017 - загадчык кафедры і з 2002 - навуковы кіраўнік НДЛ алімпійскіх відаў спорту, у 2000-2017 - дэкан). Навуковыя інтарэсы: спартыўная трэніроўка высокакваліфікаваных спартсменаў; аздараўленчая фізічная культура. == Узнагароды == Званне «Заслужаны работнік фізічнай культуры і спорту Рэспублікі Беларусь» (2000) і інш. == Бібліяграфія == Система профилактики и коррекции отклонений опорно-двигательного аппарата у детей дошкольного и школьного возраста средствами физического воспитания : диссертация ... доктора педагогических наук : 13.00.04 : защищена 13.03.2003 : утверждена 04.02.2004 / Нарскин Геннадий Иванович. - Москва, 2003. Структура тренировочных нагрузок скоростно-силовой направленности квалифицированных бегунов на средние дистанции в годичном цикле тренировки : диссертация ... кандидата педагогических наук : 13.00.04 : защищена 21.12.1988 : утверждена 28.06.1989 / Нарскин Геннадий Иванович. - Москва, 1987. == Літаратура == За спорт и здоровье / С. Севдалев // Путь в науку : очерки о докторах и профессорах - выпускниках гомельских вузов. - Гомель, 2005. - Вып. 2. - С. 132-138. С физкультурой по жизни / К. Бондаренко, С. Севдалев // Университет профессорский. - Гомель, 2005. - С. 214-220. Лабараторыя поспеху : [да 65-годдзя Г. І. Нарскіна] / Святлана Хазей; фота Уладзіміра Чысціка // Настаўніцкая газета. - 2017. - 7 снежня (No 137). - С. 1.

Source: original
Сяргей Далідовіч

Сярге́й Мікала́евіч Далідо́віч (нарадзіўся 18 траўня 1973 году, Ворша, БССР) - беларускі лыжнік, пераможца этапу Кубку сьвету, удзельнік 7 Алімпійскіх гульняў. == Біяграфія == У Кубку сьвету Далідовіч дэбютаваў у 1993 годзе, у сакавіку 2001 году атрымаў сваю першую, і адзіную, перамогу на этапе Кубку сьвету. Акрамя перамогі на сёньняшні момант мае 1 бронзавы мэдаль Кубку сьвету. Найлепшым дасягненьнем Далідовіча ў агульным заліку Кубку сьвету зьяўляецца 31-е месца ў сэзоне 2000-2001. На Алімпіядзе-1994 у Лілегамэры быў 37-м у гонцы на 30 км вольным ходам, 70-м у гонцы на 10 км клясыкай, 51-м у гонцы перасьледу й 12-м у эстафэце. На Алімпіядзе-1998 у Нагана заняў 36-е месца ў гонцы на 30 км клясыкай, 31-е месца ў гонцы на 50 км каньком і 14-м у эстафэце, акрамя таго стартаваў у гонцы на 10 км, але не дабраўся да фінішу. На Алімпіядзе-2002 у Солт-Лэйк-Сіці стартаваў у трох гонках: мас-старт 30 км - 14-е месца, перасьлед 10+10 км - не фінішаваў, эстафэта - 15-е месца. На Алімпіядзе-2006 у Турыне заняў 12-е месца ў мас-старце на 50 км. На Алімпіядзе-2010 у Ванкувэры, стартаваў у чатырох гонках: 15 км вольным стылем - 35-е месца, дуатлён 15+15 км - не фінішаваў, камандны спрынт - не фінішаваў, мас-старт 50 км - 25-е месца. На Алімпіядзе-2014 у Сочы фінішаваў пятым у мас-старце на 50 км. За сваю кар’еру браў удзел у 9 чэмпіянатах сьвету, найлепшы вынік - 4-е месца ў дуатлёне на 30 км на чэмпіянаце сьвету 2011 гады ў Гольмэнколене. На гэтым чэмпіянаце Сяргей Далідовіч у мас-старце на 50 км упэўнена ішоў у групе лідэраў і фактычна прэтэндаваў на прызавое месца, але за некалькі сот мэтраў да фінішу зваліўся і зламаў палку, у выніку чаго фінішаваў толькі 10-м. У 2014 годзе ўзнагароджаны Ордэнам Пашаны. Уключаны ў беларускую зборную на Зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 году. == Вонкавыя спасылкі == Профіль на сайце Міжнароднай фэдэрацыі лыжнага спорту (анг.) Алімпійская статыстыка - Sports Reference (анг.)

Source: original
Варшаўская канфэдэрацыя (1704)

Варша́ўская канфэдэра́цыя - канфэдэрацыя Рэчы Паспалітай, створаная 16 лютага 1704 року пры падтрымцы Швэцыі супернікамі Аўгуста ІІ Фрыдрыха і ягонай прамаскоўскай палітыкі падчас Вялікай Паўночнай вайны. Канфэдэрацыя паўстала з ранейшай Вялікапольскай канфэдэрацыі(pl). Канфэдэраты пазбавілі ўлады Аўгуста II і абвясьцілі бескаралеўе. 12 ліпеня 1704 у Варшаве бяз выбараў каралём быў абвешчаны швэдзкі кандыдат - познанскі ваявода Станіслаў Ляшчынскі. Антышвэдзкі лягер у супрацьвагу 20 траўня ўтварыў Сандомірскую канфэдэрацыю. Аўгуст II з прыхільнікамі зьвярнуліся па дапамогу да Масковіі і 30 жніўня падпісалі Нараўскую дамову, паводле якой Рэч Паспалітая ўступала ў вайну са Швэцыяй на баку Масковіі, а маскоўскія войскі атрымалі права дзейнічаць на тэрыторыі Рэчы Паспалітай супраць швэдаў ды іхніх хаўрусьнікаў. Вайсковае процістаяньне варшаўскіх і сандомірскіх канфэдэратаў працягвалася да восені 1706 року і атрымала назву грамадзянскае вайны. == Глядзіце таксама == Бітва пад Калішам Альтранштадзкі мір == Вонкавыя спасылкі == Konfederacya Generalna Stanów Koronnych y W. X. Litt: na Ziezdzie Walnym, pod Sandomirzem postanowiona

Source: original
Культура

Культура (ад лац. cultura - уробліванне, апрацоўка, выхаванне, шанаванне) - цэласная, сістэмна арганізаваная сукупнасць матэрыяльных і духоўных каштоўнасцей (культурных каштоўнасцей), якія былі створаны чалавецтвам у працэсе яго гістарычнага развіцця і спрыяюць нармальнаму, шчасліваму жыццю чалавека. Вывучэннем феномена займаецца культуралогія. Налічваецца не меней за 250 азначэнняў паняцця культуры. Такая шматзначнасць абумоўліваецца не толькі складанасцю з’явы, але і шматлікасцю падыходаў да яе разгляду. Апроч таго, феномен культуры спарадзіў у працэсе развіцця мноства даччыных феноменаў, азначаных такім самым тэрмінам, як заходняя культура, культура народа, нацыянальная культура, класавая культура, культура харчавання, фізічная культура, некаторыя з якіх выходзяць за рамкі прадмета культуралогіі, як, напрыклад, асабістая культура. Галоўная рыса ўсякай культуры наогул - яе штучнасць, створанасць чалавекам, у выніку чаго культура, як такая, процістаіць дзікай прыродзе. Апроч гэтага, чалавек стварае культуру не проста як жывая, дзейная істота, а як істота мыслячая, духоўная, інфармацыйная, што надае культуры яшчэ адну важную рысу - семантыку культуры (або духоўнасць у найшырэйшым яе разуменні). З асноўных рыс культуры вынікаюць дзве найбольш распаўсюджаныя канцэпцыі разгляду яе: дзейнасная і семіятычная (тэарэтыка-інфармацыйная). Гэтыя падыходы не выключаюць адзін аднаго, хоць нярэдка і проціпастаўляліся ў мінулым. Найважнейшай канцэпцыяй разгляду культуры лічыцца каштоўнасная (аксіялагічная) канцэпцыя, г.зн. разуменне культуры як пэўнай каштоўнасці, што дазваляе перадаваць унтурнаую структуру, будову культуры, у той час, як дзейнасная канцэпцыя акрэслівае толькі вонкавыя межы культуры. Сярод прадстаўнікоў заходняй грамадскай думкі ХХ ст. найбольш значныя і ўплывовыя даследаванні праблем культуры зрабілі: Хасэ Артэга-і-Гасет Макс Вебер Карл Мангейм Арнольд Тойнбі Ёхан Хёйзінга Альберт Швейцэр Освальд Шпенглер == Літаратура == Крукоўскі М. І. Філасофія культуры: уводзіны ў тэарэтычную культуралогію: Вучэб. дапам. - Мн.: Універсітэцкае, 2000. - 192 с. ISBN 985-09-0363-5. С.17-19. == Спасылкі == Культура Беларусі на сайце ЖЫВЕ БЕЛАРУСЬ

Source: original
Чорная археалогія

Чорная археалогія - крымінальнае злачынства, незаконнае правядзенне археалагічных даследаванняў. Чорная археалогія з’яўляецца неафіцыйным, але шырока ўжывальным паняццем. З сапраўднай археалогіяй яна мае мала агульнага, бо, па сутнасці, яна зводзіцца да пошуку скарбаў. З’яўленне самога тэрміна «чорная археалогія» на замену «капальнікам», «шукальнікам скарбаў» і падобнаму тлумачыцца змяненнем прадмета пошукаў. Калі шукальнікі скарбаў гналіся за рэчамі, каштоўнымі з погляду сучаснай ім культуры, такімі як вырабы з каштоўных металаў, творы мастацтва і падобнае, то сучасныя «чорныя археолагі» не грэбуюць тымі знаходкамі, якія цікавілі раней толькі сапраўдных археолагаў. Справа, вядома, не ў шукальніках, якія як былі рабаўнікамі магіл, так, па сутнасці, імі і засталіся, а ў тым, што змяніўся попыт. Развіццё навукі, разумення каштоўнасці артэфактаў мінулага прывялі да таго, што керамікай, іржавай зброяй, грубымі статуэткамі з простых матэрыялаў пачалі цікавіцца прыватныя калекцыянеры. Гэты попыт і спарадзіў чорную археалогію. Фармальнай прыкметай чорнай археалогіі з’яўляецца яе незаконнасць і аматарскі характар - адсутнасць дазволу на раскопкі, а таксама тое, што раскопкі праводзяць неадмыслоўцы. Але адрозненне заключаецца ў самой сутнасці - мэтай археалогіі як навукі з’яўляецца вывучэнне гісторыі, атрыманне звестак аб мінулым праз вывучэнне старажытных помнікаў, у той час як чорных археолагаў цікавяць толькі артэфакты мінулага самі па сабе звычайна з карыслівай мэтай. Археолагі, праводзячы раскопкі, збіраюць велізарны масіў інфармацыі - месца знаходжання, спадарожныя знаходкі, іх узаемнае размяшчэнне і таму падобнае. Усё гэта старанна дакументуецца. Раскоп можна зрабіць толькі адзін раз, і, калі не сабраць інфармацыю, якую можна ў гэты час атрымаць, яна будзе страчана назаўсёды. Шукальнікі ж скарбаў шукаюць толькі тое, што можна прадаць, яны нават губляюць тыя знаходкі, што не маюць на іх погляд каштоўнасці, а пра дакументаванне раскопак няма і думкі. Кожная знаходка, зробленая чорнымі археолагамі, - гэта назаўжды страчаныя звесткі аб мінулым.

Source: original
Даўгата

Даўгата́ - геаграфічная каардыната ў шэрагу сыстэмаў сфэрычных каардынатаў, якая вызначае знаходжаньне пунктаў на паверхні Зямлі, Сонца, плянэтаў і на нябеснай сфэры адносна пачатковага мэрыдыяну. Геаграфічная даўгата λ, кут паміж роўніцай мэрыдыяну, які праходзіць праз дадзены пункт, і роўніцай пачатковага нулявога мэрыдыяну, ад якога вядзецца адлік даўготаў. На Зямлі нулявы мэрыдыян праходзіць праз Грынвіч і называецца Грынвіцкім мэрыдыянам. Даўготы ад 0 да 180° на ўсход ад нулявога мэрыдыяну называюць усходнімі, а на захад - заходнімі. Варта падкрэсьліць, што, у адрозьненьне ад шыраты, для сыстэмы даўготаў выбар пачатку адліку (нулявога мэрыдыяну) адвольны і залежыць толькі ад угоды. Да прыкладу, раней, акрамя Грынвічу, у якасьці нулявога абіралі мэрыдыяны абсэрваторыяў Парыжу, Кадысу, Пулкава (на тэрыторыі Расейскай імпэрыі) і г. д. == Глядзіце таксама == Шырата Геаграфічныя каардынаты

Source: original
Набярэжная Лейтэнанта Шміта

Набярэжная Лейтэнанта Шміта (руск.: Набережная Лейтенанта Шмидта) - правая набярэжная Вялікай Нявы ў Санкт-Пецярбургу. Да 1918 года Мікалаеўская набярэжная. Пралягае ад Благавешчанскага моста да 22-23 ліній В. В. Размешчана на Васільеўскім востраве. У першай чвэрці XVIII стагоддзя быў узведзены дом No 17, перабудаваны для Марскога корпуса ў 1796-1798 гадах па праекце архітэктара Ф. І. Волкава, з дамавым храмам пры ім у гонар Паўла Спавяданьніка. Сёння ў гэтым будынку знаходзіцца Марскі Корпус Пятра Вялікага. Перад будынкам вучылішча стаіць помнік мараплаўцу і адміралу І. Ф. Крузенштэрну, які здзейсніў першае кругасветнае падарожжа на рускім караблі. У 1873 годзе адбылося ўрачыстае адкрыццё гэтага помніка, створанага скульптарам І. Шродэрам і архітэктарам І. Манігеці. Цэнтральную частку панарамы набярэжнай Лейтэнанта Шміта займае пяцікупальная царква Успення Найсвяцейшай Багародзіцы, збудаваная па праекце інжынера В. А. Касякова ў канцы XIX стагоддзя. Раней на гэтым месцы размяшчалася падворак Кіева-Пячэрскай лаўры. З 1721 па 1766 года тут знаходзіўся падворак Троіца-Сергіева манастыра, Пскоўскага Архірэйскага Дома - з 1766 па 1875 год і Кіева-Пячэрскай лаўры - з 1875 па 1933 год. Архітэктурны ансамбль набярэжнай завяршае 12-калонны дарыйскі порцік Горнага інстытута, упрыгожаны скульптурамі, выкананымі С. Піменавым і В. Дэмут-Маліноўскім. == Літаратура == Лейтена́нта Шми́дта на́бережная (до 1918 Николаевская) // Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник (руск.) / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др.. - М.: Большая Российская Энциклопедия, 1992. - С. 316-317. - 687 с. - 80 000 экз. - ISBN 5-85270-037-1.

Source: original
Водна-балотныя ўгодзьдзі

Водна-балотныя ўгодзьдзі, або вільготныя землі (па-ангельску: Wetlands) - участкі мясцовасьці, глеба якіх зьяўляецца аквіфэрам з пастаяньнай або сэзоннай вільготнасьцю. Такія ўчасткі мясцовасьці могуць быць часткова або цалкам занятыя вадаёмамі.Водна-балотнымі ўгодзьдзямі зьяўляюцца мелкаводныя азёры і ўчасткі марскіх узьбярэжжаў, верхавыя і нізавыя балоты, таксама некаторыя іншыя. Вада ў водна-балотных угодзьдзях можа быць прэснай, марской і саланаватай. Найбуйнейшыя водна-балотныя ўгодзьдзі ў сьвеце - Пантанал, яны разьмешчаны ў Бразыліі, Балівіі і Парагваі. У 1971 годзе прынятая міжнародная Канвэнцыя аб водна-балотных угодзьдзях, якія маюць міжнароднае значэньне галоўным чынам у якасьці месцапражываньняў вадаплаўных птушак - Рамсарская канвэнцыя. == Глядзіце таксама == Пералік водна-балотных угодзьдзяў Беларусі

Source: original
Дрозд-спявун

Дрозд-спявун, пеўчы дрозд, дрозд-пявун (Turdus philomelos) - невялікая пеўчая птушка з сямейства драздовых, жыве ў Еўропе, Малой Азіі і Сібіры. == Апісанне == Даўжыня яго цела - 210-250 мм, крыла - 113-122 мм, размах крылаў - 340-390 мм, маса - 55-100 г. Верх галавы, спіны і хваста шакаладна-карычневы, шараваты. Жывот белы, крыху вохрысты па баках. Грудзі жаўтлявыя, як і жывот з выразнымі цёмна бурымі стракацінамі. Падкрылле рудаватае. Палавы і сезонны дымарфізм адсутнічае. Маладыя пафарбаваны больш страката і цьмяна. Песня дразда складаецца з свіставых флейтавых гукаў, якія паўтараюцца. == Пашырэнне == Арэал: Еўропа, Сібір да воз. Байкал і р. Лены, Малая Азія і Каўказ, поўнач Ірана. Інтрадуцыраваны ў Аўстраліі і Новай Зеландыі. Арэал характарызуе дразда-спявуна як паўночную птушку. Ён актыўна засяляе паўночныя вобласці Скандынаўскага паўвострава, і шматлікі ва Усходнееўрапейскай лесатундры, пранікаючы нават у тундру. Дрозд-спявун актыўна рассяляліся на ўсход. Але ён адсутнічае ў Паўднёвай Еўропе, на астравах Міжземнага мора, хоць там прысутнічаюць прыдатныя для драздоў-спявуноў біятопы. Пералётны, на поўдні арэала аселы. Месца зімовак: у Паўднёвай і Заходняй Еўропе, у Паўночнай Афрыцы і на Блізкім Усходзе. Біятоп: розныя тыпы дрэвастояў з падростам і адкрытымі месцамі як у лісцевых, так і хваёвых лясах, часцей краі вялікіх лясоў і непадалёку ад палян і высечак, кусты і дрэвы побач з лугамі, асабліва бярозы, букі, дубы, якія даюць цень і вільгаць, у апошнія гады займае дробныя ўчасткі лесапасадак у сельскагаспадарчых, прамысловых і урбанізаваных ландшафтах, кусты каля чыгункі і ўздоўж дарог, могілкі, паркі, нават у цэнтры гарадоў. У Цэнтральнай Еўропе гняздзіцца да вышыні 2200 м, у Фенаскандыі - да 1000 м над у.м. На Беларусі звычайны на гнездаванні пералётны і транзітна мігрыруючы від. == Асаблівасці біялогіі == Корміцца насякомымі, малюскамі, ягадамі. Гняздо ладзіць у развілцы галінак або непадалёку ад ствала (на маладых дрэвах), часам у развілцы ніжніх галін высокіх ядлоўцаў, а таксама ў ліянах, на сценах, у ярах або на зямлі сярод густой расліннасці. Яно двухслойнае, як і ў іншых драздоў. Знешняя частка са сцёблаў сухой травы, лісця, моху і лішайнікаў (спарадычна з прымессю сухіх галінак у аснове). Унутраная частка з парахні, без высцілкі. Дыяметр 10-18 см. Яйкі (звычайна 4-5, часам 2-7) пераважна з даволі завостраным вузейшым канцом, светла-блакітныя; з чорнымі або цёмна-бардовымі плямкамі або без іх. Памеры: 27 х 20 мм. == Падвіды == T. p. philomelos - ад Скандынавіі, Польшчы і ўсходняй часткі Румыніі на ўсход да Заходняй Сібіры і Каўказа; T. p. clarkei - Цэнтральная, Заходняя і Паўднёвая Еўропа і Брытанскія астравы; T. p. hebridensis - Гебрыды і востраў Скуе; T. p. nataliae - Цэнтральная Азія і Іран. == Літаратура == Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік. - Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000. - 540 с.: іл. ISBN 83-01-13187-X

Source: original
Кошыцкі дзяржаўны тэатар

Кошыцкі дзяржаўны тэатар (па-славацку: Národné divadlo Košice) - опэрны тэатар у цэнтры гораду Кошыцэ, Славаччына. Будынак быў пабудавана ў стылі нэабарока паводле праектаў Адольфа Лянга ў 1879-1899 гадох на месцы старога будынка. Цырымонія адкрыцтця адбылася 28 верасьня 1899 году. Інтэр’ер тэатру багата ўпрыгожаны арнамэнтамі тынкоўкі. Этап мае ліра-падобную форму. Столь будынка ўпрыгожваюць сцэны з трагедыяў Ўільяма Шэксьпіра «Атэлё», «Рамэо і Джульета», «Кароль Лір» і «Сон у летнюю ноч». == Вонкавыя пасылкі == Афіцыйны сайт тэатру (славацк.)

Source: original
Біятрыбалогія

Біятрыбалогія - раздзел навукі, які займаецца вывучэннем трэння, зносу і змазкі біясістэм, асабліва суставаў чалавека, такіх як сцёгны і калені. У цэлым гэтыя працэсы вывучаюцца ў кантэксце механікі кантактнага ўзаемадзеяння і трыбалогіі. Калі дзве паверхні труцца адна аб адну, эфект трэння кожнай паверхні будзе залежаць ад трэння, зносу і змазкі ў месцы кантакту. Напрыклад, сцегнавыя і вялікабярцовыя кампаненты каленных імплантатаў рэгулярна труцца адзін аб аднаго падчас паўсядзённых заняткаў, такіх як хада ці ўздымаў па лесвіцы. Калі працаздольнасць вялікабярцовага кампанента неабходна прааналізаваць, прынцыпы кантактнай механікі і трыбалогіі выкарыстоўваюцца для вызначэння прадукцыйнасці зносу імплантата і эфектаў змазкі сінавіяльнай вадкасці. Дадатковыя аспекты біятрыбалогіі ўключаюць аналіз пашкоджанняў паверхняў выніку кантакту паверхняў, якія датыкаюцца падчас руху.

Source: original
Допінг

Допінг (англ.: doping, ад англ.: dope - даваць наркотыкі) - тэрмін мае ўжыванне ў спорце не толькі да наркатычных рэчываў, але да любых рэчываў прыроднага ці сінтэтычнага паходжання, якія дазваляюць у выніку іх прыёму дамагчыся паляпшэння спартыўных вынікаў. Напрыклад могуць рэзка падымаць на кароткі час актыўнасць нервовай і эндакрыннай сістэм і цягліцавую сілу, да іх таксама адносяцца прэпараты, якія стымулююць сінтэз цягліцавых бялкоў пасля ўздзеяння нагрузак на цягліцы. Велізарная колькасць лекавых сродкаў маюць статус забароненых для спартсменаў падчас спаборніцтваў. Сучасная канцэпцыя ў галіне барацьбы з допінгам у спорце вышэйшых дасягненняў прыведзена ў антыдопінгавым Кодэксе САДА (Сусветнае антыдопінгавае агенцтва, заснаванае па ініцыятыве Міжнароднага алімпійскага камітэта - МАК). САДА кожны год выдае забаронены спіс прэпаратаў для спартсменаў і новыя версіі так званых стандартаў: міжнародны стандарт для лабараторый, міжнародны стандарт для тэставанняў і міжнародны стандарт для афармлення тэрапеўтычных выключэнняў. Сёння прынята лічыць, што ўжыванне допінгу - гэта свядомы прыём рэчыва, залішняга для нармальнага функцыянавання арганізма спартсмена, альбо празмернай дозы лекаў, з адзінай мэтай - штучна ўзмацніць фізічную актыўнасць і цягавітасць на час спартыўных спаборніцтваў.

Source: original
Гетры

Ге́тры (па-француску: guêtre) - суконная накладка з зашпількамі тыпу кароткага (на шчыкалаткі) накладной халявы ці род цёплых панчох, якія апранаюць паверх абутку. Першапачаткова іх рабілі з скуры або з шчыльнага матэрыялу, пазьней з сукна. У 1990-я і 2000-я гетры зноў увайшлі ў моду як жаночы аксэсуар, а таксама як аксэсуар для танцаў, які дазваляе хутка разаграваць цягліцы ног у часе рэпэтыцыяў. У цяперашні час ваўняныя гетры выкарыстоўваюцца ў якасьці элемэнта спартовага адзеньня, які абараняе і сагравае ногі. Гетры атрымалі шырокае распаўсюджваньне ў турызьме ў якасьці абароны ад траплення ўнутр чаравікоў бруду і вады. == Глядзіце таксама == Камашы == Вонкавыя спасылкі == Гетры - сховішча мультымэдыйных матэрыялаў

Source: original
Арда

Арда́ (ад па-кыпчацку: orda - «сход», «двор») - у X-XVIII стагодзьдзях тып грамадзка-вайсковай арганізацыі качавых народаў Эўразійскага стэпу. Аналяг племені або роду. Некаторыя пасьпяховыя орды ўтваралі дзяржавы - ханствы. Сынонімы - «юрт» (юрта, «род, племя») і «улус» («краіна»). == Этымалёгія == Слова «арда» паходзіць ад мангольскага слова «ордо» або турэцкага «орта», што азначае бок, аддзел, намёт або кірунак, перакладаецца як абоз, лягер або палац, намёт, месца ўлады або каралеўскага двара. За часам кітайскай імпэрыі Ляо слова «ордо» выкарыстоўвалася ў дачыненьні да атачэньня найуплывовейшых людзей у дзяржаве (напрыклад, каралеўскага двара), уключаючы рабоў, слуг і ахоўнікаў. Імпэратары, імпэратаркі і князі мелі свае орды. == Орды == У беларускай, польскай, расейскай і ўкраінскай гістарычнай навуцы ардою прынята называць любую грамадзка-палітычную вайсковую структуру качэўнікаў Вялікага Эўразійскага стэпу да XIII стагодзьдзя. Так, можна сустрэць згадкі пра скіфскія і сармацкія орды, цюрскія орды, орды Атылы, булгарскія, палавецкія ды іншыя. == Вядомыя орды == Белая Арда - створаная ў 1226 Сіняя Арда - створаная ў 1227 Залатая Арда - татара-мангольская дзяржава, створаная ў 1240-х Вялікая Арда - рэшткі Залатой Арды прыблізна з 1466 да 1502 Нагайская Арда - створаная ў 1390 == Літаратура == О. І. Галенко. Орда // Енциклопедія історії України : у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. - К.: Наук. думка, 2010. - Т. 7 : Мл - О. - С. 622. Малий словник історії України / відпов. ред. Валерій Смолій. - Київ: Либідь, 1997. == Вонкавыя спасылкі == Орда // Юридична енциклопедія : [у 6 т.] / ред. кол.: Ю. С. Шемшученко (відп. ред.) [та ін.]. - К.: Українська енциклопедія ім. М. П. Бажана, 2002. - Т. 4 : Н - П. - 720 с. - ISBN 966-7492-04-4 Дзяржаўнасьць і дзяржаўная служба ў даўніх стэпавых імпэрыях (укр.)

Source: original
Фёдар Кузьміч Курапаценка

Фёдар Кузьміч Курапаценка (2 сакавіка 1903, вёска Малыя Бялевічы, Быхаўскі павет, Магілёўская губерня - 1993) - беларускі вучоны ў галіне землеўпарадкавання, Заслужаны работнік вышэйшай школы (1973). Прафесар (1961). == Біяграфія == Скончыў БСГА (1931). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. У 1932-1937 гадах інжынер-землеўпарадчык Рэчыцкага раёна Гомельскай вобласці. З 1939 годзе ў БСГА, загадчык кафедры землеўпарадкавальнага праектавання (1949-1971), прафесар гэтай кафедры (з 1971). Аўтар навуковых прац па землеўпарадкаванні, картаграфіі і геадэзіі. == Узнагароды == Узнагароджаны ордэнамі Кастрычніцкай рэвалюцыі (1971), «Знак Пашаны» (1961, 1966) і іншымі ордэнамі, медалём «За працоўную доблесць» (1953) і інш. == Асноўныя публікацыі == Землеустроительное картографирование зон деятельности МТС и административных районов. - Горки, 1957. Проблемы современного землеустройства. - Мн., 1977 (у сааўт.). == Літаратура == Курапаценка Фёдар Кузьміч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 9: Кулібін - Малаіта / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. - Мн. : БелЭн, 1999. - Т. 9. - 560 с. - 10 000 экз. - ISBN 985-11-0035-8. - ISBN 985-11-0155-9 (т. 9). - С. 42

Source: original
Цэнтральныя дзяржавы

Цэнтра́льныя дзяржа́вы - ваенна-палітычны блёк дзяржаваў у Першай сусьветнай вайне, што супрацьстаялі Антанце. Назва паходзіць ад дзяржаваў (Нямеччына і Аўстра-Вугоршчына), якія знаходзіліся ў цэнтры Эўропы і былі з усіх бакоў аточаныя краінамі Антанты. У яго ўваходзілі: Нямецкая імпэрыя Аўстра-Вугоршчына (Аўстра-Вугорская імпэрыя) Італія (Італійскае Каралеўства) да 1915 году Турэччына (Асманская імпэрыя) з 1914 году. Баўгарыя (Баўгарскае Царства) з 1915 году. Перадваенны саюз Германскай імпэрыі, Аўстра-Вугорскай імпэрыі і Італійскага Каралеўства называўся Трайным Саюзам. Немцы падпісалі яго з аўстра-вугорцамі ў 1879 годзе, а з італьянцамі ў 1882 годзе. Асманская імпэрыя (Турэччына) увайшла ў хаўрус 2 жніўня 1914 году, а Баўгарыя - 14 кастрычніка 1915 году. Цэнтральныя дзяржавы прайгралі вайну і капітулявалі ў 1918 годзе: 29 верасьня - Баўгарыя 30 кастрычніка - Асманская Імпэрыя (Турэччына) 4 лістапада - Аўстра-Вугоршчына 11 лістапада - Нямеччына.

Source: original