AlmaznayaGroza/cyrillic-language-classification huggingface dataset:
Уус-Алдан улууһун Баатаҕай нэһилиэгин дьоруой ийэлэрэ

Уус-Алдан Баатаҕай нэһилиэгиттэн Герой-Ийэлэр: Александрова Мария Иннокентьевна -1928-1994 сс. 1968 с. Герой Ийэ буолбута, кэргэнэ Татаринов Дмитрий Иннокентьевич ,барыта 14 о5олоохтор. Аманатова Анна Иннокентьевна -1938с.төрүөх 1982 с. Герой Ийэ буолбута, кэргэнэ Аманатов Юрий Гаврильевич,барыта 10 о5олоохтор. Алексеева Анна Алексеевна -1928-с-2007 1969 с. Герой Ийэ буолбута, кэргэнэ Алексеев Петр Павлович,барыта 10 о5олоохтор Готовцева Мария Егоровна -1927-1988с 1967 с. Герой Ийэ буолбута, кэргэнэ Готовцев Яков Андреевич,барыта 14 о5олоохтор. Готовцева Марфа Иннокентьевна -1929-2001с. 1973 с. Герой Ийэ буолбута, кэргэнэ Бережнев Егор Петрович,барыта 10 о5олоохтор. Сивцева Елизавета Васильевна -1935с 1974 с. Герой Ийэ буолбута, кэргэнэ Сивцев Николай Иванович,барыта 10 о5олоохтор

Source: original
Азия регионнара

А́зия - сирин иэнинэн уонна нэһилиэнньэтин ахсаанынан аан дойдуга саамай улахан континент. Европаны кытта бииргэ силлиһэн Евразия материгын үөскэтэллэр. Азия сирин-уотун уопсай иэнэ 43,4 мөл км2, нэһилиэнньэтин ахсаана 4,2 млрд киһи. Азияҕа уонунан бөдөҥ уонна кыра государство баар. Хас биирдии государство айылҕата, хаһаайыстыбата уратылаах. Айылҕа, хаһаайыстыба уратыларын көрөн Соҕуруулуу-Арҕаа, Соҕуруу, Киин, Орто, Илин уонна Соҕуруулуу-Илин Азияны араартыыллар. == Соҕуруулуу-Арҕаа Азия == Бу бөлөххө Туурсуйа, Иран, Афганистан, Саудовскай Аравия уонна Аравия тумул арыыга баар кыра государстволар киирэллэр. Итини барытын ардыгар "Чугас Илин дойдулар" уонна "Орто Илин дойдулар" диэн ааттыыллар. Соҕуруулуу-Арҕаа Азия - аан дойду саамай былыргы культурата үөскээбит сириттэн биирдэстэрэ. Биһиги эрабыт быдан иннинэ онно сири оҥоруу, сүөһүнү иитии, үгүс ремесло, сири нүөлсүтүү баара. == Орто, Киин Азия == Бу бөлөххө Казахстан, Киргизия, Таджикистан, Туркмения, Узбекистан, Монголия уонна Кытай улахан өттө киирэр. == Илин Азия == Илин Азия территорията балачча улахан, Чуумпу акыйаан биэрэгин кыйа тыһыынчанан биэрэстэни тайыыр. Материк ити чааһыгар Корея тумул арыытын государстволара, Хотугулуу-Илин уонна Илин Кытай, арыыларга - Япония государствота бааллар. == Соҕуруу Азия == Соҕуруу Азия - биһиги планетабыт биир хойуу нэһилиэнньэлээх оройуона. Аан дойду нэһилиэнньэтин 1/5 кэриэтэ буолар. Азия континенын ити чааһыгар территориятын кээмэйинэн, географическай балаһыанньатынан уратылаах сэттэ дойду баар. Саамай сүдү дойдута - Индия. Саамай кыралара - Гималайга баар Бутан королевствота. Ол дойдулар үгүстэрэ акыйааҥҥа тахсыылаах, арай Непал уонна Бутан акыйаантан ыраах сыталлар. == Соҕуруулуу-Илин Азия == Соҕуруулуу-Илин Азияҕа Индокитай тумул арыытыгар уонна Малайскай архипелаг арыыларыгар баар дойдулар киирэллэр. Материк ити чааһын бөдөҥ государстволара Индонезия, Лаос, Вьетнам, Филиппиннэр, Малаккскай силбэһиигэ ити регион саамай кыра дойдута - Сингапур баар.

Source: original
Сабантуй

Сабантуй диэн башкиирдарга, татардарга былыргыттан бэлиэтэнэр сайыҥҥы бырааһынньык. Урут тыа дьоно бырааһынньыктыыр буоллахтарына билигин ил уонна улахан куораттарга бэлиэтэрнэр бырааһынньык буолбута. Бырааһынньык күнэ уларыйыан сөп, ол курдук 2012 сыллаахха бэс ыйын 23 күнүгэр бэлиэтэммитэ == Ааттара == Татар тылынан саҥарааччылар Сабантуй диэн ааттыыллар, элбэх ахсааҥҥа Сабантуйлар [sʌbɑntuɪˈlɑr]. Атын Волга өрүс үрдүгэр олорор түүр норуоттар бырааһынньыгы бэлиэтииллэр. Башкиир тылынан Һабануй , онтон чувааштар Акатуй диэн ааттыыллар. Бырааһынньык аата "сир хорутуутун" кһнэ диэн тылбаастаныан сөп. == Устуоруйата == Сабантуй ислам иннинээҕи устуйруйаҕа баара, ыһыы иннинэ бэлиэтэнэрэ. Сабантуй баарын Ибн Фадлан 921 сыллаахха суруйбута. Ол бириэмэҕэ ылланар ырыалар итэҕэйиигэ сыһыаннаах этилэр. Кэлин ислам татаардар, башкиирдар, ол курдук чуваштарга христианство тарҕаныытын кэнниттэн итэҕэл бырааһынньыга буолан бүппүтэ. Ороуйоннарынан сыл аайы уларыта-уларыта буолар этэ. 20 үйэ саҕаланыытыгар Сабантуйу татаардар бырааһынньыктара диэн ылыллыбыта. Сэбиэскэй Сойуус бириэмэтигэр бырааһынньыгы өйүүллэрэ, тоҕо диэн тыа киһитин өйө көтөҕөллөрө. Ол гынан баран бырааһынньыгы кыратын ыһыы кэнниттэн буолар курдук саҕырыппыттара Сабантуйу киhи аймах тыл баайын-дуолун аан дойдутааҕы тиhигигэр киллэрии былаана баарын 2007 сыллаахха биллэриллибитэ. == Үгэстэр == Сабантуй ордук биллэр элеменнарынан күрэсköräş (татаардар тустуулара), ат сүүрдүүтэ, остуолбаҕа өрө тахсыы, уонна да атын буолаллар.[1] Архыыптаммыт 2007, Балаҕан ыйын 30 күнүгэр.. Ити барыта майдаҥҥа, ол эбэтэр тыа кытыытыгар оҥоһуллубут площадкаҕа буолар. Ону тэҥэ атын күрэхтэһиилэр, Сөрән; sœˈræn - диэн буолар - онно ас астыыга, араас иистэр уонна атын дьоҕур күрэһэ баар буоалр. Кэлин бириэмэҕэ Сабантуйу Татарстан традиционнай ырыа уонна үҥкүү, ону тэҥэ гармонь оонньуутун күрэһин кытта ыытыллар буолан эрэ.

Source: original
Туз күөл

Туз күөл Туз(тур. Тuz Golu, букв. Туустаах күөл; былыр - был.гр. Татта, "Фригийское солёное озеро") - Турция иккис улахан күөлэ. Күөл уутун тууһа 340%. Анатолия провинция киинигэр, Коньиттан хотугулуу-илин 105 км., Анкараттан соҕуруулуу-илин 150 км.тэйиччи сытар. Античнай историк уонна Римскэй Греция геограба Страбон, Галатия уоннаКаппадокия быыстарыгар сытар Татта күөл туһунан бэлиэтээн аһарбыт. Сыл улахан аҥаарыгар чычаас уулаах(1-2 м.) туустаах күөл ньуурун иэнэ - 1500 кб.км. Кини уһуна - 80 км. уонна кэтитэ - 50 км, муора таһымыттан үрдүгэ - 905 м. Күөл, Турция киин платотугар улахан тектоническай оҥхойу уутунан толорор. Туз күөлгэ икки улахан үрэхтэр түһэллэр, ону кытта кини сир аннынааҕы уулартан уонна сөҥүүлэртэн уутун эбинэр. Күөлтэн тахсар үрэхтэр суохтар. Туз күөлгэ үрэхтэр уонна каналлар түһэр сирдэригэр туустаах бадарааннар үөскээбиттэр. Сайын, итииттэн уута көтөрүттэн күөл элбэх ууну сүтэрэр. Түгэҕэ көстүбт сирдэригэр, орто кэтитэ 30 см.тэҥнэһэр туус араҥата тахсан кэлэр. Кыһын, күөл, сөҥүүлэртэн уонна тулалыы сытар сирдэр ыраас ууларын ылбытыгар ол туус араҥата суураллар. Күөл кытылыгар үс туус шахтата үлэлиир. Шахталар холбоон, Турция туттар тууһун 70% хостууллар. Туус хостооһуна, эрэгийиэҥҥэ, тууһу ыраастыыр уонна переработкалыыр хайысха сайдарын быһаарбыт. Күөл тулатынааҕы сирдэр, соҕуруулуу уонна соҕуруулуу-арҕаа хайысхаҕа сытар туустаах почвалаах бадарааннаах сирдэртэн уратылара туһаҕа таһаарыллыбыттар. 2001 с. Туз күөл, тулалыы сытар истиэптэрин кытта ордук харыстанар сиринэн биллэриллибиттэр. Күөл соҕуруу өттүгэр бөлөх арыылардаах. Арыылара сорох сиринэн бадарааннаахтар. Ол иһин быһылаах, онно, элбэх оруосабай фламинго сөбүлээн уйаланар. Ити сүрүн төрүөтүнэн, күөлгэ, дуналиелла солоноводная диэн одноклеточнай водоросль хото үүнэрэ буолар(Dunaliella salina). Өскөтүн, олус ардахтаах саас буоллаҕына, күөл уутун тууһа аҕыйаабытын биллилэр даҕаны, водоросльлар бэйэлэрин көмүскэнэргэ быһаарыналлар уонна глицерины кытта А битэмиини элбэхтик таһааран бараллар. А битэмиин уонна глицерин кыттыстахтарына бета-каротин диэн бэссэстибэ үөскүүр. Ол бета-каротин ууну кытархай өҥнүүр. Көтөрдөр кэллэхтэринэ, күөл улахан аҥаара кыһыллыҥы-оруосабай өҥнөнөр. Водоросльлар, ону таһынан, солоноводнай артемия диэн кыра рактар көрүҥнэригэр аһылык буолаллар. Онтон, фламинголар рактарынан аһылыктаналлар, ол иһин оруосабай өҥнөөх буолаллар.

Source: original
Мусават

"Мусават" (азерб. Müsavat - араабтыы مساواة "тэҥ буолуу" диэн тылтан) диэн ааттаах Азербайдьааҥҥа икки баарыйа биллэр. == ХХ-с үйэ саҕаланыыта == 1911 сыллаахха Баку куоракка "Мусульман демократик Мусават баартыйата" ("Тэҥ буолуу") тэриллибитэ. Бу баарыйа төрүттээччилэрэ М. Расулзаде, Г. Шарифзаде, А. Кязимзаде уонна да атыттар буолаллар. Бу баартыйаҕа урукку Гуммет диэн социал баартыйа дьоно киирбиттэрэ. Бастакы аан дойду сэриитин кэмигэр "Мусават" баартыйа дьоно "Ачығ сөз" ("Аһаҕас тыл") хаһыат көмөтүнэн Осман империятын кытта сэриини "кыайыылаах тиһэҕэр" тириэрдэргэ ыҥыраллара. Ол эрээри Расулзаде бэйэтин түүр киһи быһыытынан сананара («Биһиги - тылбытынан, омукпутунан түүрдэрбит»). Олунньутааҕы өрөбөлүүссүйэ буолуор диэри "Мусават" баартыйа Азербайдьаан көҥүл буоларын туһунан санаалары эппэт этэ. "Мусават" баартыйа үс принциптэрэ: түркизм (тыл), исламизм (итэҕэл) уонна европейство (сайдыы, аныгылыы буолуу). Бу идея Азербайдьаан былааҕын өҥнөрүгэр көстөр (күөх - түүр, от күөх - ислам, кыһыл - Европа). 1917 сыллаахха буолбут Олунньутааҕы өрөбөлүүссүйэ кэнниттэн "Мусават" баартыйа Азербайдьааҥҥа былааска кэлбитэ. "Мусават" Арассыыйа демократик өрөспүүбүлүкэ буоларын уонна Азербайдьаан ол өрөспүүбүлэкэ автономияланарын туруосубута. 1917 сыл бэс ыйыгар "Мусават" баартыйа "Түүр федералистарын баартыйатын" кытта холбоспүта уонна "Түүр демократик федералисттар-мусавиттар баартыйалара" диэн ааттаммыта. 1917 сыл алтынньы ыйын бүтүүтүгэр Баку куоракка холбоһуктаах баартыйа бастакы мунньаҕа буолбута. Баартыйа салайааччытынан Эмин Расулзаде талыллыбыта. 1918 сыл муус устар 22 күнүгэр Тбилисигэ Закавказ демократик социал өрөспүүбүлүкэтэ тэриллибитэ, онтон муус устар 26 күнүгэр А.И. Чхенкели салайааччылаах саҥа өрөспүүбүлүкэ салалтата тэриллибитэ. Онно "Мусават" баартыйаттан биэс киһи кыттыбыта. Ыам ыйын 27 күнүгэр Закавказ сеймин мусульман бөлөҕө Азербайдьаан туспа дойду буоларын биллэрбитэ уонна Азербайдьаан омук сүбэтин тэрийбитэ. Азербайдьаан омук сүбэтин М. Э. Расулзаде салайбыта. 1918 сыл балаҕан ыйын 15 күнүгэр турок сэриитэ Бакуга киирбитэ уонна Азербайдьааҥҥа "Мусават" баартыйа былааһын олохтообута. 1918 сыл сэтинньи 17 күнүгэр турок сэриитэ Азербайдьаантан тахсыбыта. 1920 сыл муус устарыгар Азербайдьааҥҥа Сэбиэскэй былаас олохтоммута. Бу кэннэ "Мусават" баартыйа кистэлэҥ үлэҕэ көспүтэ уонна Сэбиэскэй былааһы утары өрө туруулары бэлэмнээн саҕалаабыта. 1926-1927 сылларга үгүс мусаваттар тутуллубуттара уонна ытыллыбыттара. Ол кэннэ "Мусават" баартыйа дьоно сүрүннээн тас дойдуларга олорбуттара. == Билиҥҥи баартыйа == Урукку "Мусават" баартыйа сыдьаана билиҥҥи Мусават баартыйа буолар (Müsavat Partiyası). Бу баартыйа 1980-с сыллар бүтүүлэригэр уонна 1990-с сыллар саҕаланыыларыгар Азербайдьаан омук фронун оннугар үөскээбитэ. Баартыйа салайааччыта Иса Гамбар буолар. == Кинигэлэр == Гуссейнов М. Д., Тюркская демократическая партия федералистов «Мусават» в прошлом и настоящем, в. 1, Тифлис, 1927. Раевский А., Партия «Мусават» и ее контрреволюционная работа, Баку, 1927.

Source: original
Сайылык (Үөһээ Бүлүү улууһа)

Сайылык - Үөһээ Бүлүү улууһун Мэйик нэһилиэгин киинэ. == Өссө маны көр == Үөһээ Бүлүү улууһа Мэйик нэһилиэгэ (Үөһээ Бүлүү улууһа) == Сигэлэр == Официальный информационный портал Республики Саха (Якутия):Верхневилюйский улус Архыыптаммыт 2013, Атырдьах ыйын 20 күнүгэр. Саха Сирин нэһилиэктэрэ:Үөһээ Бүлүү нэһилиэктэрэ Архыыптаммыт 2016, Кулун тутар 5 күнүгэр. gosspravka.ru:Верхневилюйский улус

Source: original
Талакаан ньиэп үөскээбит сирэ

Талакаан ньиэп үөскээбит сирэ - Ленскэй улуус территориятыгар баар бөдөҥ ньиэп үөскээбит сирэ. Хостуур лицензия "Сургутнефтегаз" хампаанньаҕа баар.. Үөскээбит сир үс блоктаах: Киин, Илин уонна Таран. Ньиэп саппааһа C1 категориянан 105 449 мөл. тонна, С2 категориянан - 18 132 мөл. тонна, Гаас С1 категориянан - 43 533 млрд. м³, С2 категориянан - 19 634 млрд. м³, конденсат саппааһа - 375 тыһ. тонна. Ньиэптээх хапталҕаннар сир анныгар 1000 - 1200 м. дьириҥ сыталлар. Атын үөскээбит сирдэртэн уратыта диэн Талакааҥҥа мел хапталҕаҥҥа баар. 1990-с сылларга хостооһун саҕаламмыта, 1994 сыллаахха Витим бөһүөлэккэ диэри болдьохтоох ньиэп ситимэ тутуллубута. 2006 - 2008 сылларга "Сургутнефтегаз" проект сайдыытыгар 65 млрд солкуобай киллэрбитэ, 48 иин хаһыллыбыта. 2008 сыл алтынньы 4 күнүгэр Илин ньиэп ситимин Тайшетка диэри төттөрү үлэлэппиттэрэ, Ангарскай куоракка ньиэп уонна химия комбинатыгар тиийбитэ. 2008 сыл күһүнүн туругунан ыйдааҕы ньиэп хостооһуна 120 тыһ. тонна..

Source: original
Хаҥалас нэһилиэгэ (Ньурба улууһа)

Хаҥалас нэһилиэк. Ньурба улууһун нэһилиэгэ, киинэ Ынахсыт. Улуус кииниттэн 62 км хотугулуу-илин диэкки Бүлүү федерал суолга турар. Нэһилиэнньэтин ахсаана 608 киһи (2010 сыл). == Нэһилиэктэн төтүттээхтэр == Петров Спиридон Васильевич (07.03.1894-30.12.1965) - олоҥхоһут. 1926 сыл алтынньы 14 күнүгэр төрөөбүтэ Осипов Николай Федотович - Чоомуут, ырыаһыт, оһуохайдьыт. 1933 сыллаахха төрөөбүтэ Николаев Николай Спиридонович - педагогика билимин кандидата, профессор. == Сигэлэр == Энциклопедия Якутии. - М., 2000. Официальный информационный портал Республики Саха (Якутия):Нюрбинский улус Архыыптаммыт 2013, Ыам ыйын 3 күнүгэр. Саха Сирин нэһилиэктэрэ:Ньурба нэһилиэктэрэ Архыыптаммыт 2016, Кулун тутар 4 күнүгэр. gosspravka.ru:Нюрбинский улус

Source: original
2016 Сайыҥҥы Олимпия оонньуулара

XXXI Сайыҥҥы Олимпия оонньуулара 2016 сыллаахха Бразилия Рио де Жанейро куоратыгар буолбут Аан дойдутааҕы спортка уонна культураҕа күрэс. . 2016 сыллааҕы Паралимпия оонньуулара онно же буолаллар уонна тэрийээччилэрэ оннуктар эмиэ. == Күрэскэ кыттыбыт куораттар == 2016 сыл сайыҥҥы Олимпия оонньуулара ханна буоларын быһаарыы процеһа 2007 сыл ыам ыйыгар саҕаламмыта. Хас куорат бэйэ туһунан сайаапканы 2007 сыл балаҕан ыйын 13 күнүгэр диэри ыытыахтааҕа. Толору сайаапканы 2008 сыл тохсунньу 14 күнүгэр диэри ыытыахтааҕа. 2008 сыл бэс ыйыгар испиһэк кылгатыллыбыта, уонна 2009 сыл алтынньы 2 күнүгэр биллэриллибитэ. Америкалар АХШ АХШ Чикаго, АХШ (Бастакы рауҥҥа тахсыбыта) Бразилия Бразилия Рио де Жанейро, Бразилия (талыллбыта) Азия Япония Япония Токио, Дьоппуон (Иккис рауҥҥа тахсыбыта) Европа Испания Испания Мадрид, Испания === Сайаапканы ыыппыт куораттар === 2008 бэс ыйыгар бу куораттар испиэһэктэн таһаарыллыбыттара: Азия Азербайджан Азербайджан Баку, Азербайджан Катар Катар Доха, Катар Европа Чиэхийэ Чиэхийэ Прага, Чехия

Source: original
Политичэскэй куотааһын

Политичэскэй куотааһын (ааҥл. political asylum, АХШ дойдутугар) - дьоннор, бэйэлэрин дойдуларыгар президени игин кириитикэлээбиттэрин иһин репрессия буолаары гыммытын иһин атын дойдуларга куотуу. Ол президен эрэ буотах! Уопсайа мөллүйүөн араас биричиинэ баар, олортор саамай сүрүннэрэ: Киһи омуга атын, ол иһин атын омуктар кинини атаҕастыыллар (Холобур Чэчиэннэри Арассыыйаҕа) Киһи итэҕэлэ атын (Мусульман киһи Арассыыйаҕа) Политиканы атыннык көрөр (диктатураны утарар игин буоллаҕына) Атын социальнай группаларга кыттар игин буоллаҕына Атын сексуальнай ориентациялаах буоллаҕына Атын дойду гражданина, ону атын дойдута эккирэтэр буоллаҕына Ол кынан баран исключения эмиэ баар: Аармыйаҕа сулууспалыан баҕарбат киһини (олорор дойдута Аармыйата куһаҕан буоллаҕына, холобур Арассыыйаҕа) Банк бэйэтин иэстээҕин төлөттөрөөрү эккирэтэр буоллаҕына (только насильно буоллаҕына) Олорор төрүт дойдута социальнай өттүнэн олох мөлтөх буоллаҕына (Арассыыйа, Ираак, Сомалия) == Политичэскэй куотааһын Аустралияҕа == Аустралия - политичэскэй куотуу дьоннору ыларынан биир бастыҥ дойду буолар, сыл аайы 200 тыһыынча Политичэскэй куотуу дьоннор Аустралияҕа олохсуйа кэлэллэр. Үксүлэрэ Кытайтан, Индияттан, Таиландтан. Кэнники кэмҥэ Путин былааска кэлбитигэр, элбэх Арассыыйа олохтоохторо эмиэ Аустралияҕа көмө көрдөөн куоталлар. Сахалар эмиэ бааллар. Аустралия маннык куотуу дьоннору ылар: Рааса Омук Сексуальнай ориентацията атын дьоннору Уонна да атыттар... Итиннэ сөп түбэһэр буоллаҕына, Аустралия эйиэхэ виза (ааҥл. visa) биэрэр, 4 сыллаах. Ол улахан значенията суох, тоҕо диэтэххэ 4 сыл кэнниттэн Аустралияҕа ханнык баҕарар киһи гражданин статуһун ылар. == Сигэлэр == Арассыыйа дойдута аан дойдуга үһүс миэстэни ылла куһаҕан өттүнэн

Source: original
Мамаев Иван Федорович

Мамаев Иван Федорович (13.06.1893-1954) - муосчут, чеканщик, ювелир, Саха АССР норуодунай худуоһунньуга, ССРС худуоһунньуктарын Сойууһун чилиэнэ. == Олоҕун олуктара == 1893 сыллаахха бэс ыйын 13 күнүгэр II Одунуга (билигин Горнай улууһун сирэ) төрөөбүт. == Айар үлэтэ == Булуҥҥа сылдьан сэлии муоһун таҥастыырга үөрэммит. 1919 с. муосчут буолбут. 1924 с. «Муосчут» артыалга киирбит. Бу сылларга муостан кып-кыра Ленин бюһун оҥорбут уонна Саха АССР ситиһиилэрин туһунан альбому сэлии муоһунан киэргэппит. 1928 с. муоска үлэтин быраҕан тырахтарыыс буолар, тыраахтар биригээдэтин салайар, МТС-ка механиктыыр, оскуолаҕа учууталлыыр. 1946 с. худуоһунньуктар сойуустара муоһунан дьарыктанарыгар угуйар, сотору кэминэн биллэр маастар буолар. Саха Сирин муосчуттарыттан бастакыннан муостан чороон оҥорор («Якутия», 1948), араас матырыйааллары уонна техниканы дьүөрэлээһиҥҥэ эксперименныыр. 1951 с. Дьокуускайдааҕы музыкальнай художественнай училищаҕа преподавателлиир. Кини үөрэнээччилэрин истэригэр - аатырбыт скульптордар Е. Винокурова, С. Егоров, П. Захаров, К. Пшенников уонна муосчут С. Заболоцкай. == Наҕараадалара уонна ытык ааттара == Саха АССР норуодунай худуоһуньуга == Өссө маны көр == Саха норуодунай худуоһунньуктарын тиһигэ

Source: original
Гаврильева Римма Семеновна

Гаврильева Римма Семеновна (06.05.1941-15.07.2003) - биллиилээх искусствовед, саха таҥаһын чинчийээччи, устуоруйа билимин хандьыдаата. == Олоҕун олуктара == 1941 сыллаахха ыам ыйын 6 күнүгэр Дьокуускайга төрөөбүтэ. 1959-1964 сс. - Дьокуускайдааҕы художественнай училищеҕа үөрэммитэ. 1965-1966 сс. - П.А. Ойуунускай аатынан Дьокуускайдааҕы драматическай театр художнига. 1966-1981 сс. - ССРС билимнэрин Академиятын Сибиирдээҕи салаатын Дьокуускайдааҕы филиалыгар тоҥу үөрэтии Институтыгар үлэлиир. 1980 с. - И.Е. Репин аатынан живопись, скульптура уонна архитектура Институтын бүтэрбитэ. 1981-1990 сс. - искусствоведение салаатын старшай лаборана. 1990-1992 сс. - младшай научнай үлэһит. 1993-2000 сс. - литература уонна искусство салаатын научнай үлэһитэ. 2000-2002 сс. - гуманитарнай чинчийии Институтын этнологияҕа чинчийиилэрин Киинин научнай үлэһитэ. 2000 с. - искусствоведение кандидатыгар «Одежда народа саха конца XVII - середины XVII века: опыт этнографической реконструкции» тиэмэҕэ суруйбут диссертациятын ситиһиилээхтик көмүскээбитэ. 2003 сыллаахха от ыйын 15 күнүгэр күн сириттэн барбыта. Р.С. Гаврильева - саха норуота материальнай культуураларын чинчийбитэ, биллиилээх искусствовед, 50-н тахса Саха Сирин декоративно-прикладной искусствотыгар анаммыт научнай, научно-популярнай ыстатыйалар ааптардара. == Сүрүн үлэлэрэ == «Одежда народа саха конца XVII - середины XVIII века» (Новосибирск, 1998) - монография. Ыстатыйалара «Народные традиции и шитье современных мастериц» (Проблемы народного прикладного искусства Якутии. - Якутск, 1984). «Мастера народного прикладного искуссва Якутии» (Творчество художников Советской Якутии. - Якутск, 1990). «Одежда и ее украшения в празднике ысыах» (Тезисы докладов научно-практической конференции «Ысыах - вековая традиция народа саха». - Якустк, 1991). «Кумысный чорон, миф и обрядовая поэзия якутов: опыт сравнительного изучения» (Язык, миф, культура народов Сибири. - Якутск, 1992). «Значение народного прикладного искуссва в воспитании детей» (Из истоков народной прикладной педагогики якутов. - Якутск, 1992). «Проблема формирования у детей национального самосознания на примере традиционной одежды» (Народное образование Якутии. - No 4. - 1993). «Е.Е. Аммосова. Народные истоки творчества» (Якутск: Нац. кн. изд-во «Бичик», 1994 г.). «Одежда северных якутов: к проблеме взаимодействия художественных традиций в регионах контактного проживания народов Арктики» (Языки, культура и будущее народов Арктики. - Якутск, 1994). «В. Серошевский - исследователь национальной одежды якутов» (Тезисы докл. междунар. науч. конференции «Россия - Польша: историко-культурные контакты (сибирский феномен)»). - Якутск, 1999). == Дьиэ кэргэнэ == Кэргэнэ худуоһунньук Павлов Николай Афанасьевич. Уус-уран училищеҕа бииргэ үөрэммиттэр. == Сигэлэр == Биобиблиографический справочник Архыыптаммыт 2016, Кулун тутар 4 күнүгэр.

Source: original
Дмитриев Роман Михайлович

Роман Михайлович Дмитриев (07.03.1949-11.02.2010) - көҥүл тустууга Олимпиада чөмпүйүөнэ. == Олоҕун олуктара == 1949 сыл кулун тутар 7 күнүгэр Эдьигээн улууһун Бэстээх нэһилиэгэр төрөөбүтэ. Көҥүл тустуунан 1963 с. саҕалаан дьарыктаммыта. 1967 с. спорт маастарын, 1969 с. норуоттар ыккардыларынааҕы кылаастаах спорт маастарын нуорматын толорбута. Тренердэрэ - И. П. Габышев, Д. П. Коркин, С. А. Преображенскай. Роман Дмитриев - Олимпиада чөмпүйүөнэ (1972), Олимпийскай оонньуулар үрүҥ көмүс призера (1976), Аан дойду чемпиона (1973), Аан дойду чемпионатын үрүҥ көмүс призера (1969), Европа чемпиона 1969 с, боруонса призера 1981 с. буолуталаабьгга. Кини 11 төгүл ССРС чемпионатыгар кыттыбыта. 1969, 1971, 1973, 1976, 1980 сс. ССРС чемпиона, 1975, 1978, 1979 сс. ССРС чемпионатын үрүҥ көмүс призера, 1977 с. III призер. 1971 с. уонна 1979 с. ССРС норуоттарын Спартакиадатын чемпиона, 1975 с. үрүҥ көмүс призер. Аан дойду турнирдарын сэттэ төгүллээх кыайыылааҕа (1969-1971, 1975, 1976, 1978, 1979, 1981 сс). 2010 сыл олунньу 11 күнүгэр Москваҕа өлбүтэ. == Наҕараадалара уонна ытык ааттара == Олимпийскай оонньуулар чемпионнара (1972, Мюнхен) ССРС спордун үтүөлээх маастара Саха АССР үтүөлээх тренерэ ССРС үтүөлээх тренерэ Российскай Федерация үтүөлээх тренерэ Д. П. Коркин аатынан Государственнай бириэмийэ лауреата Дьокуускай куорат Ытык олохтооҕо (1969) «Хотугу сулус» уордьан (2006) Бүлүү улууһун Ытык олохтооҕо == Аатын үйэтитии == Эдьигээҥҥэ 2012 сыл атырдьах ыйын 30 күнүгэр Р. Дмитриевка бюст туруоруллубут.

Source: original
Synthetic_sah_20

диэн туһанар. Кинилэр сыаналара үксүн национальнай валютаҕа сыһыаммыт, ол гынан баран, атастаһарга атын базалар эмиэ бааллар. Баайыы күндү металларга (E- gold, Westmone Gold - WALD) сөп, ону тэҥэ уста сылдьар валютнай курска (bitcing) эмиэ сөп. Бэйэлэрин национальнай цифровой валюталарын таһаарарга былааннарын туһунан Кытай, Япония, Брикадор, Нидерланд, Казахстан, Россия правительстволара иһитиннэрдилэр. Чиэппэр күүстэн саҕалаан кэриҥнээх күүстээх киһи дэнэн бараллар. Сахаҕа ыйааһын кээмэйэ суох, онон күүһү буутунан кээмэйдээһин нууччаттан киирбитэ чуолкай. Бэчээккэ сороҕор бүтүн күүстээх киһи - 1000 кг, аҥар күүстээх - 500 кг, чиээппэр күүстээх 250 кг көтөҕөр диэн букатын олоҕо суох, сыыһа суруйуулар тахсаллар. Киилэ диэн хойут, Сэбиэскэй былаас кэмигэр Валюта (эргииргэ сылдьар харчы) диэн банкноталартан, кумааҕы харчыттан уонна манньыаттартан турар дойду үбүн сорҕото. Эргинии биирдигэ, мал-сал уонна өҥө эргиэннэрин судургу оҥорор. Харчы көрүҥэ. Валюта сүрүн көрүҥнэрэ манньыат уонна кумааҕы харчы. Үгүс дойду киин баана олохтоох валютаны хааччыйыыга уонна оҥорууга монополиялаах. Араас валюта зоналарын икки ардыларыгар буолар эргиэни судургутатар гына единица ахсааныгар сурулла сылдьар, бу боротокуол суруллар уонна үксүгэр суруллар уонна система аадырыстарын туһунан иһитиннэриилэр тиһик аадырыстарыгар суруллубаттар. Онуоха гриптографическай ньымаларга генерал аадырыһын уонна эпэрээссийэлиир боломуочуйалары бэрэбиэркэлээһин механизмнара олоҕурбуттар (аһаҕас күлүүс систиэмэтигэр олоҕуран цифровой илии баттааһын, ону тэҥэ туһааннаах аадырыска сыһыаннаах пакеттары оҥоруу, ону тэҥэ атын пакеттары кытта сибээстэһии (силиэстийэлээһин). атын таһымҥа сытар. Кини дьон былаас төрүтэ буоларын бэлиэтиир, туоһулуур өйдөбүл. Былааһы талыы эбэтэр атын процедура нөҥүө (холобур, референдум) дьон бэйэтин бэрэстэбиитэллэригэр биэриитэ диэн быһаарыахха сөп. Бу кэлиҥҥи историяҕа балачча киэҥник туттуллар буолла, ханнык баҕарар аҕа баһылык бэйэтин былааһын сокуоннай көрүҥнээх оҥороругар киниэхэ дьон былааһы биэрбитин көрдөрө Виртуальнай экономикаҕа валюталартан уратыларга (холобур онлайн- оонньууларга), сыыппара валютата дьиҥнээх табаары, өҥөнү атыылаһарга туһаныллар. Ити да буоллар, сыыппара валютата эмиэ виртуальнай валютаны ааттыахха сөп, бу этиини синоним быһыытынан

Source: data_augmentation