AlmaznayaGroza/cyrillic-language-classification huggingface dataset:
Рочев Василий Васильевич

Рочев Василий Васильевич (1980) - лызьӧн коми котралысь, ставмирса чемпион, тӧвся Олимпиада (Турин, 2006) дырйи ыргӧн медаль шедӧдысь. Россияын лыжиӧн котралӧмысь спортса нимӧдана мастер. Лыжиӧн котралысь семьяысь: батьыс - лызьӧн нималана коми котралысь, Олимпиадаса чемпион Василий Павлович Рочев, мамыс - тӧвся Олимпиадаын зысь медаль шедӧдысь Нина Петровна Рочева (Селютина), чой-вокыс да гӧтырыс, моньясыс сідзжӧ лыжиӧн котралысьяс. Тшӧкыдджыка шуӧны «томджык Василий Рочев». == Олан туй == Василий Рочев чужӧма 1980-ӧд вося йирым тӧлысь 23-ӧд лунӧ Коми АССР-са Сыктывкарын. Помалӧма Сыктывкарын 38-ӧд No-а шӧр школа (1997), Россияса юстиция министерство бердын право да экономикаысь Рязаньса институт (2001). == Семья == Гӧтырыс - лызьӧн нималана котралысь, Олимпиадаса чемпион Чепалова Юлия Анатольевна. Быдтӧны вит челядьӧс: Олеся (2003), Васелина (2007), Василий (2012), Павел (2015), Алексей (03.02.2018). == Вермӧмъяс == Медводз Василий пырӧдчӧма конькиӧн исласьӧмӧ. 1992-ӧд вося гожӧмын нималана бать-мамыс сійӧс сетӧмаӧсь Олимпиада резерва челядьлы да томуловлы спорт школаӧ А. П. Кузнецов тренер дорӧ, мӧд во вуджӧма Ф. П. Сметанин дорӧ. 1998-ӧд воын Сыктывкарын В. Рочев шедӧдӧма 2 да 3 местаяс юниоръяс пӧвстын ставроссияса чемпионатын. 2000-ӧд воын юниоръяслӧн ставмирса чемпионат дырйи лоӧма чемпионӧн (эстафета котӧртӧмын 4х10 км) да эзысь медаль шедӧдысьӧн (30 км классика стильӧн котӧртӧмын). Некымын во чӧж вӧлӧма россияса лызьӧн котралысь мужичӧй командаын капитанӧн. Сы бӧрын, кыдзи командаысь муніс да кутіс асшӧра дасьтысьны аслас бать да тренер В. П. Рочевкӧд, сы кыдди капитанавны кутӧма Николай Панкратов. === Россияса чемпионатъяс === 2007-ӧд воын шедӧдӧма 1-дз места Россияса чемпионатын === Ставмирса чемпионатъяс === 2005-ӧд воын спринтын чемпион (Оберстдорф, Германия), эстафетаын бронза (Николай Панкратов, Евгений Дементьев да Николай Большаковкӧд). 2007-ӧд воын кыкысь шедӧдӧма мӧд места ставмирса чемпионатын (Япония, Саппоро): командаса спринт (Николай Мориловкӧд) да эстафета (Николай Панкратов, Александр Легков да Евгений Дементьевкӧд). Тренерӧн сэки вӧлӧма Юрий Викторович Бородавко. === Олимпиада ворсӧмъяс === XIX-ӧд тӧвся Олимпиада ворсӧмъясын Солт-Лейк-Ситиын 2002-ӧд воын 30 км котӧртӧмын босьтӧма 15-ӧд места. XX-ӧд тӧвся Олимпиада ворсӧмъясын Туринын 2006-ӧд воын призёр: спринт-эстафета 6х1,4 км - 3-ӧд места (Иван Алыповкӧд); 15 км классика стильӧн - 4 места, эстафета 4х10 км - 6 места, спринт 1,4 км свободнӧй стильӧн - 11 места. == Депутат == Вӧлӧма Сыктывкар карса сӧветын депутатӧн («Ӧтувъя Россия» ютырса список серти) (-2016). == Ӧшмӧсъяс == Про Спорт11 Коми Республикаса Вужвойтырлӧн небӧгаин

Source: original
Ген Алексей Леонидович

Шаблон:Серпасыс абу Ген Алексей Леонидович (1965) - коми шылад тэчысь. == Олан туй == Алексей Ген чужӧма 1965-ӧд вося йирым тӧлысь 10-ӧд лунӧ Коми АССР-ын Кӧрткерӧс районса Пӧдтыбок посёлокын. Помалӧма Сыктывкарса искусствояс училишӧ (баян класс серти), культура да искусствоса Санкт-Петербург университет (2002). Олӧ да уджалӧ Кӧрткерӧсын. == Шылад тэчӧм == Кыдзи шылад тэчысь дасьтӧ эстраднӧй сьыланкывъяс, йӧзкостса нырвизя, театръяслы да челядьлы шылад. Гижис коми да роч кывбуръяс вылӧ уна сьыланкыв (кывъясыс Евгений Козловлӧн, Зоя Шиликовалӧн, Светлана Генлӧн, Надежда Мирошниченколӧн, Нёбдінса Витторлӧн, и с.в.). Пырӧдчылӧма уна конкурсӧ да фестивальӧ. Веськӧдлӧ «Зыряночка» сьылан котырӧн. == Дискъяс == «Республика моя!» (2009) == Ӧшмӧсъяс == Республикаса Вужвойтырлӧн небӧгаин сайтын А. Л. Ген йылысь

Source: original
Урасьӧм тӧлысь 1-ӧд лун

Урасьӧм тӧлысь 1-ӧд лун - Григорий календарын 32-ӧд лун. Во помӧдз 333 лун (кассяна воясӧ - 334 лун). == Лоӧмторъяс == 1964 - лӧсьӧдӧма телевидениелӧн Сыктывкарса студия 1982 - Сыктывкарса канму университетын воссьӧма история музей == Чужисны == 1928 - перым коми гижысь, журналист Виталий Канюков (куліс 1995) 1945 - шылад тэчысь да рочӧн гижысь Михаил Герцман (куліс 2025) == Кулісны == 2013 - археолог, история наукаясса доктор Владимир Стоколос (чужис 1930)

Source: original
Тараканов Фёдор Гаврилович

Фёдор Гаврилович Тараканов (Гаврив Пёдор, 1900-1997) - перым коми литература панысьяс пиысь ӧти, Уралын революцияса да Гражданскӧй тышъясӧ пырӧдчысь, Перым-Коми асвеськӧдлан кытш лӧсьӧдӧм могысь тыш котыртысь да водзмӧстчысь, сӧвет кадӧ партияын да канмуса уджалысь. Кудымкарса Почёта гражданин. == Олан туй == Фёдор Тараканов чужӧма 1900 вося урасьӧм тӧлысь 17-ӧд лунӧ Перым губерняысь Соликамск уездса Юсьва сиктын (ӧні - Перым Коми кытшын Юсьва районса Юсьва сикт) шӧркодя олысь кресьттянин семьяын. Кулӧма 1997 вося вӧльгым тӧлысь 26-ӧд лунӧ Сыктывкарын. == Ӧшмӧсъяс == Моя любимая библиотека

Source: original
Спицина Татьяна Владимировна

Шаблон:Серпасыс абу Спицина Татьяна Владимировна (1986) - том коми гижысь. Нывдырся овыс - Шахова. == Олан туй == Татьяна Шахова чужис Кулӧмдін районса Улыс Ярашъю посёлокын 1986 вося кӧч тӧлысь 8-ӧд лунӧ. 2002-2004 воясӧ велӧдчис 1-ӧд No-а Сыктывкарса педагогика колледжын. 2016 воын помаліс Сыктывкарса канму университетысь социальнӧй технология институт. == Гижан удж == Гижӧдъяссӧ йӧзӧдліс республикаса «Войвыв кодзув» да «Арт» журналъясын, альманахъясын. 2015 воын петіс «Пелыся му» кывбура асшӧр небӧг. 2014 воын Т. Шаховалы сетӧма А.Лужиков нима премиа. == Небӧгъяс == Шахова Т. Пелыся му. Кывбуръяс / Ред. Е.В. Козлов. - Сыктывкар: Коми Республикаса гижысь котыр, 2015. - 32 л.б. (Тир. 850 экз.)

Source: original
Легенда

Легенда - тайӧ фольклор жанр, йӧзкостса традицияӧ пырӧм неыджыд йӧрыша проза нога висьт, коді йитчӧма Кристос эскӧмкӧд. == Жанрлӧн признакъяс == Легенда жанрлы лӧсялӧны татшӧм признакъяс: Легенда висьталӧ важся вӧвлӧмтор йылысь, подулас пырджык вежа гижӧдъясысь босьтӧм сюжет. Тшӧкыда легенда сюрӧс подулын мыйкӧ чуймӧдантор, фантастическӧй. Легендасӧ висьталысьыс гӧгӧрвоӧдӧ кыдз збыль вӧвлӧмтор (збыльтор вылӧ установка). Легендаясын вевтыртӧны гӧгӧрвоӧдана (объяснительнӧй) да велӧдана (нравоучительнӧй) функцияяс. Гижӧда (книжнӧй) традициякӧд йитӧд. Христианскӧй легенда - сёрӧн артмӧм жанр, коді йитчӧ мукӧд фольклор жанркӧд. Легендарнӧй сюжетъяс пырны йӧзкостса прозаӧ, артмӧдӧны жанръяслысь ӧтувтчӧмъяс. Легендалы оз лӧсяв шыльӧдӧм-мольӧдӧм, абу зумыда урчитӧм текст. Легенда ёна торъялӧ абу мойдана проза мукӧд жанръясысь сійӧн, мый артмӧ оз сӧмын устнӧй йӧзкостса, но и гижӧда традиция подув вылын. == Ӧшмӧсъяс == Коми фольклор: Хрестоматия / Лӧсьӧдісны да водзкывъяссӧ дасьтісны В.В. Филиппова, Н.С. Коровина. - Сыктывкар: Коми кн. изд-во, 2002. - Л.б. 158-164.

Source: original
Худяков Александр Георгиевич

Шаблон:Серпасыс абу Худяков Александр Георгиевич (1924-1945) - Комиысь Слава ордена тыр кавалер (1944, 1944, 1945). == Олан туй == Александр Худяков чужис Коми (Зыряна) асвеськӧдлан обласьтысь Удора районса Выльвидз грездын 1924 воын (луныс тӧдтӧм на). Роч. === Айму вӧсна Ыджыд тыш кадӧ === Кулі 1945 вося тӧвшӧр тӧлысь 30-ӧд лунӧ тышын. Гуалӧма Калининград обласьтысь Черняхов районса Свободное посёлокын. == Наградаяс == III тшупӧда Слава орден (No 189566) (1944.05.14). II тшупӧда Слава орден (No ?) (1944.12.01). I тшупӧда Слава орден (No ?) (1945.04.19). Гӧрд Кодзувлӧн орден == Ӧшмӧсъяс == «Герои страны» проектын А.Г. Худяков йылысь

Source: original
Петер Домокош

Шаблон:Серпасыс абу Петер Домокош (1936-2014) - Маддярмуысь нималана туялысь, фин-йӧгра литература туялысь, общественнӧй удж вӧчысь. == Олан туй == Пал Петер Домокош чужӧма Венгрияын Дердьофалу сиктын 1936-ӧд вося тӧвшӧр тӧлысь 15-ӧд лунӧ. 1959-ӧд воын помалӧма Лоранд Этвеш нима Будапештса университет. 1965-1970-ӧд воясын уджалӧма лекторӧн Ленинградса канму университетысь фин-йӧгра филология кафедраын. 1971-ӧд восянь профессор Домокош велӧдӧма Будапештса университетысь фин-йӧгра филология кафедраын. 1973-ӧд воын дорйӧма кандидат ним вылӧ диссертация (удмурт литература историяысь), 1984-ӧд воын - доктор ним вылӧ диссертация (этша лыда урал войтырлӧн литература лӧсьӧдӧм). Кулӧма 2014-ӧд вося ода-кора тӧлысь 27-ӧд лунӧ. == Небӧгъяс == A finn irodalom fogadtatwasa Magyarorszwagon. Budapest, 1972. Vatka meg Kalmez. Votjwak mondwak wes meswek. Budapest, 1974. Az udmurt irodalom tortwenete. Budapest, 1975. Medvewenek. A keleti finnugor irodalmwanak kistükre. Budapest, 1975. Handbuch der uralischen Literaturen. Szeged, 1983. Itwaisten suomalais/ugrilaisten kansojen kirjallisuudesta. Helsinki, 1983. == Ӧшмӧсъяс == Петер Домокош - Почетный доктор Санкт-Петербургского государственного университета // Петыркарса университет (2006.10.16; рочӧн) Удмуртская республика: Энциклопедия / Гл. ред. В. В. Туганаев. - Ижевск: Удмуртия, 2000.

Source: original
Эжваса дзоридзьяс (ансамбль)

Эжваса дзоридзьяс - Кулӧмдін районса Кулӧмдін сиктысь йӧзкостса хор. == История == Йӧзкостса хор вӧлі лӧсьӧдӧма 1956 воын. 1966 воын сылы сетӧма «Народнӧй» почётнӧй ним, кодӧс век вӧлі вынсьӧдӧма. 1992 восянь хор новлӧ Тима Веньлысь нимсӧ. «Эжваса дзоридзьяс» хорлӧн репертураын эм коми йӧзкостса сьыланкывъяс, асшӧр коми шылад тэчысьялӧн сьыланъяс. Хор пуктӧ ыджыд пай йӧзкостса творчество да коми культура сӧвмӧдӧмӧ. Хор вермывліс йӧзкостса хорӧвӧй шыладлӧн Ставроссияса да Ставсоюзса фестивальясын, вӧлі В.А. Савин нима канму премиа босьтысьӧн, Сочиын да Финляндияын войтыркостса фестивальясӧ пырӧдчысьӧн. Кулӧмдінса хорӧн 1966 восянь веськӧдлӧ да концертмейстералӧ Василий Гущин - Коми Республикаса культураын нимӧдана уджалысь, Коми Республикаса канму премиа босьтысь, сьылысь да шылад тэчысь. Хор петкӧдчӧ районса, республикаса да ставроссияса уна конкурс-фестивальын, на лыдын «Шондібан» и «Василей». 1982-1988 воясӧ «Эжваса дзоридзьяс» хорын сьыліс Лидия Логинова, коді 1994 воын лои Коми Республикаса нимйӧза артисткаӧн.

Source: original
Бобкова Капитолина Степановна

Шаблон:Серпасыс абу Бобкова Капитолина Степановна (1939) - коми туялысь-биолог, Россияса наукаын нимӧдана уджалысь (2021). == Олан туй == Капитолина Бобкова чужӧма 1939-ӧд вося вӧльгым тӧлысь 4-ӧд лунӧ Сыктывдін районса Ыб сиктын. 1957-ӧд воын помалӧма Ыбса шӧр школа, 1962-ӧд воын - Кардорын Куйбышев нима лесотехническӧй институт, 1974-ӧд воын - СССР-са наукаяс академиялӧн Коми филиалын аспирантура. 1978-1998-ӧд воясын уджалӧма Биология институтса Войвывлӧн лесобиологическӧй мытшӧдъяс юкӧдын: старшӧй научнӧй сотрудник, лабораторияӧн веськӧдлысь, ведущӧй научнӧй сотрудник, главнӧй научнӧй сотрудник. == Туялан удж == 1974-ӧд воын дорйӧма биология наукаясса кандидат ним вылӧ диссертация, 1989-ӧд воын - биология наукаясса доктор ним вылӧ диссертация «экология» специальносьт серти. == Ошканпасъяс == Россияса наукаын нимӧдана уджалысь (2021) «Уджвывса ветеран» медаль Коми Республикаса Выылс Сӧветлӧн Почёт грамота Совета Министров Коми АССР-са министр сӧветлӧн Почёт грамота СССР-са наукаяс академияысь Президиумлӧн Почёт грамота Коми Республикаса канму премия босьтысь (2001) «Заслуженный работник Коми Республикаса нимӧдана уджалысь (2002) Коми Республикаса наукаын нимӧдана уджалысь Сыктывдін районса Почёта гражданин (2014)

Source: original
2024-ӧд во

2024 (кык сюрс кызь нёльӧд) во - Григорий календар серти кассяна во, пансьӧ выльлунсянь. == Лоӧмторъяс == Рака тӧлысь 15-17-ӧд лунъяс - Россияса президентӧс бӧръян лун. В.В. Путин вӧсна кипасалӧма 87,27 % йӧз, Н.М. Харитонов (КПРФ) вӧсна - 4,31 %, В.А. Даванков (Выль йӧз) вӧсна - 3,85 %, Слуцкий Л.Э. (ЛДПР) вӧсна - 3,20%. == Кулісны == ода-кора тӧлысь 17-ӧд лун - коми гижысь Алексей Вурдов (чужис 1956)

Source: original
Коми йӧзкостса сьыланкыв

Коми йӧзкостса сьыланкыв - коми йӧз костын устнӧя артмӧм-чужӧм да бергалӧм сьыланкыв. Коми сьылан жанръяс чукӧрӧ пырӧны сьыланкывъяс, частушкаяс, бӧрдӧдчанкывъяс. Сьыланкыв жанр чужис бӧрдӧдчанкыв подулын. == Коми сьыланкыв велӧдан история == Зэв тӧдчана коми сьыланкыв чукӧртан да велӧдан историяыс. А.К. Микушев «Песенное творчество народа коми» монографиялӧн (1956 во) I главаын вылӧ донъялӧ И. Лепёхин, Н.И. Озерецковский, Н.И. Надеждин, А.И. Шренк, П.И. Мельников, П.И. Савваитов, И.А. Куратов, Ю. Вихман, К.Ф. Жаков, П.А. Сорокин, А.А. Цембер, П. Анисимов, Нёбдінса Виттор, А.С. Сидоров, Е.В. Гиппиус да З.Б. Эвальд, Н. Грюнфельд, П.Г. Доронин, И.А. Осипов да мукӧдлысь коми сьылан традиция туялӧмӧ пай пуктӧмсӧ. Иван Лепёхин да Николай Озерецковский «Дневные записки путешествия по разным провинциям Российского государства» небӧгын пасйисны кык финн-йӧгра войтырлысь ӧткодьлунсӧ - коми да мордвалысь обрядъяс да обычайяс серти ӧткодьлунсӧ; тӧдчӧдісны коми да яран костын йитӧдъяс; петкӧдлісны фольклорлысь, кыдзи историческӧй ӧшмӧслысь тӧдчанлунсӧ. Николай Надеждин «Народная поэзия коми-зырян» статьяын пасйӧ коми йӧзкост поэзия йылысь да пыртӧ кык бӧрдӧдчанкыв, пасйӧ, мый коми йӧз костын эмӧсь роч сьыланкывъяс («Во саду ли в огороде»). Александр Шренк Изьва сьылан традицияӧн тӧдмасьӧм бӧрын пасйӧ нывбаба да мужичӧй сьылан репертуар торъялӧм. Нывбаба бурджыка видзӧ национальнӧй традиция. Коми сьылан традицияын, Шренк серти, эм сӧмын импровизацияяс, а зумыд текста сьыланкывъяс абуӧсь. А татшӧмнас лоӧны роч сьыланкывъяс, кодъясӧс сьылӧны коми ногӧн. Сідзкӧ Шренк гӧгӧрвоис коми да роч поэзия костын йитӧдсӧ, роч сьыланкывсӧ аслыснога вежлалӧмсӧ. == Ӧшмӧсъяс == История коми литературы: В 3-х т. Фольклор. - Сыктывкар: Коми кн. изд-во, 1979. - Т. 1. Коми фольклор: Хрестоматия / Лӧсьӧдісны да водзкывъяссӧ дасьтісны В.В. Филиппова, Н.С. Коровина. - Сыктывкар: Коми кн. изд-во, 2002.

Source: original
Лӧддза-номъя тӧлысь 12-ӧд лун

Лӧддза-номъя тӧлысь 12-ӧд лун - Григорий календарын 163-ӧд лун (кассяна воясӧ - 164-ӧд лун). Во помӧдз 202 лун. == Чужисны == +: Категория:Чужисны лӧддза-номъя тӧлысь 12-ӧд лунӧ 1922 - Комиысь Сӧветскӧй Союзса Герой Иван Горчаков (кулі 2004) == Кулісны == +: Категория:Кулісны лӧддза-номъя тӧлысь 12-ӧд лунӧ 1944 - Комиысь Сӧветскӧй Союзса Герой Николай Гущин (чужис 1921) 1977 - коми кыв туялысь, филологияса кандидат Валентина Сорвачёва (чужис 1923) 1996 - СССР-са нимйӧза велӧдысь Александр Католиков (чужис 1941)

Source: original
Ёдзва комияс

Ёдзва комияс (ёдзва коми Пермякйӧз, Коми утьыр) тайӧ коми войтырлӧн этнографияса чукӧр. == Лыд == 1926 воын Рочмуын - 3 163 морт. === Археология культураяс === Волосовоса культура Казандор культура (м.э. XVI-IX нн.) Ананьиноса культура (м.э. VIII-III нн.) Гляденовоса культура (м.э. III н.-IV н.) Ломоватовоса культура (IV-IX нн.) Родановоса культура (IX-XV нн.) == Ыстӧдъяс == Язьвинские пермяки. Немного истории (роч)

Source: original
Орӧдӧм визь (памятник)

Орӧдӧм визь - Эстонияса юркар Таллиннын памятник. Сиӧма налы, кодъяс кувсисны 1994-ӧд вося йирым тӧлысь 27-28 лунъясӧ войнас «Эстония» паромлӧн катастрофаын. Кыпӧдӧма кар шӧрын «Кыз Маргарита» башня дорын, Мере бульварсянь неылын. Памятниклöн авторъясöн лоöны Эстонияса архитектор Виллу Джаанисоо да Суомиса архитектор Йорма Мукала. Памятниксӧ восьтӧма трагедия бӧрын кык во мысти, 1996-ӧд вося кӧч тӧлысь 27-ӧд лунӧ.

Source: original
Пахорукова Вера Васильевна

Шаблон:Серпасыс абу Пахорукова Вера Васильевна (1937-2020) - перым коми гижысь, перым коми литература туялысь. == Олан туй == Вера Пахорукова чужӧма 1937-ӧд вося йирым тӧлысь 20-ӧд лунӧ Перым Коми кытшысь Юсьва районса Улыс Волпадор грездын. Батьыс, Василий Фёдорович, вӧлӧма школаса директорӧн, а мамыс, Нина Дмитриевна, уджалӧма изба-читальянын. 1951-1955-ӧд воясын велӧдчӧма Кудымкарса педагогика училишӧын. 1960-ӧд воын помалӧма Перым канмуса педагогическӧй институтын филология факультетысь коми-перым-роч юкӧн. 1960-1964-ӧд воясӧ уджалӧма перым коми кывйысь методистӧн Перым Коми кытшса Велӧдысьясӧс сӧвмӧдан институтын, 1964-1968-ӧд воясӧ - Кудымкарса педагогика училишӧын роч кыв да литература велӧдысьӧн. 1968-1971-ӧд воясӧ велӧдчӧма СССР-са Коми филиаллӧн аспирантураын. 1971-1978-ӧд воясӧ вӧлӧма СССР-са Коми филиаллӧн Кыв, литература да история институтын научнӧй сотрудникӧн. 1978-ӧд восянь уджалӧма Сыктывкарса канму университетын: 1996-ӧд восянь - коми литература да фольклор кафедраса профессор. 2001-2014-ӧд воясӧ уджалӧма Коми канмуса педагогика институтын. Кулӧма 2020-ӧд вося лӧддза-номъя тӧлысь 7-ӧд лунӧ Вежа Петыркарын. == Туялан удж == 1974-ӧд воын дорйӧма филологияса кандидат ним вылӧ диссертация (темаыс - «Зарождение и развитие коми-пермяцкой прозы»), 1997-ӧд воын - филология доктор ним вылӧ диссертация (темаыс - «Коми-пермяцкая проза в контексте пермских литератур»). Дасьтӧма мукӧд коми литература туялысьяскӧд ӧтув куим том «Коми литература история» монография (1980, 1981). == Небӧгъяс == Пахорукова В. В. Пути и проблемы развития коми-пермяцкой прозы. - Л.: Наука, 1977. Пахорукова В. В. Иньва йылысь сьыланкыв. 1989. Пахорукова В. В. История коми-пермяцкой литературы / ИЯЛИ Коми НЦ УрО РАН. - Сыктывкар: Коми научный центр УрО РАН, 2004. - Т. 1. Проза. - 218 с. == Ошканпасъяс == Коми Республикаса нимӧдана уджалысь (1999) == Ӧшмӧсъяс == «Коми-перым кытш» сайтын В.В. Пахорукова йылысь «Коми тӧданін» сайтын В. В. Пахорукова йылысь Остапова Е. В. Кыпыд лола да енбиа: биогр. пасйӧд // «Войвыв кодзув». 2017. - 10 No. - Лб. 52-55. Остапова Е. В., Попова Р. П. Вклад профессора В.В. Пахоруковой в изучение коми-пермяцкой и коми литератур // Известия общества изучения Коми края: научно-популярный краеведческий журнал / гл. ред. А. К. Гагиева. - Сыктывкар, 2017. - Выпуск 1 (16). - С. 135-140. Остапова Е. В., Попова Р. П. Талантливый ученый и педагог (К 80-летию профессора В. В. Пахоруковой) // Финно-угорский мир. 2017. - No3. - С. 125-127.

Source: original
Попов Николай Павлович

Шаблон:Серпасыс абу Попов Николай Павлович (Жугыль; 1901-1971) - коми гижысь, драматург. == Олан туй == Николай Попов чужӧма 1901 вося ӧшым тӧлысь 6-ӧд лунӧ Усть-Сысольскын уна челядя кресьтянин семьяын. Водз кольӧма батьтӧг. Велӧдчӧмас вылыс начальнӧй училишӧын, велӧдысьяслӧн Усть-Сысольскса семинарияын. 1918-ӧд воын ас кӧсйӧм серти пырӧма Гӧрд армияӧ. Тышкасьӧма А.В. Колчак да Н.П. Врангельлы паныд. Гражданскӧй тыш бӧрын - красноармеечьяслӧн грамота школаын велӧдысь, Коми обласьтса военнӧй комиссариатын уджалысь. Редактируйтӧма «Ордым» журнал. Уджалӧма ВКП(б)-лӧн обласьтса комитетын пропаганда да агитация юкӧнса веськӧдлысьӧн. 1934-1935-ӧд воясӧ вӧлӧма пролетарскӧй гижысьяслӧн Коми ассоциациаын веськӧдлысьӧн. Помалӧма Журналистикалысь коммунистическӧй институт. 1937-ӧд воын сійӧс репрессируйтісны сідз шусяна «контрреволюционнӧй котырӧ» пырӧмысь. 1945-ӧд вося вӧльгым тӧлысьӧ недыр кежлӧ сійӧс мездывлісны лагерсьыс, но сэсся бара мӧдӧдӧма Красноярск крайӧ ссылкаӧ. Выльысь мездісны И.В. Сталин кувсьӧм бӧрын. Мыжтӧг мыждӧмысь делӧсӧ тупкӧма 1955-ӧд вося моз тӧлысь 24-ӧд лунӧ. Кулӧма 1971-ӧд вося ода-кора тӧлысь 29-ӧд лунӧ. == Гижан удж == 1923 воын йӧзӧдіс «Коді мыжа?» да «Олыштан да муса лоӧ» пьесаяс, а 1927 воын - «Ая-пиа - коммунистъяс». 1928 воын помаліс «Чурка Нина» пьеса. Тайӧ гижӧдъясас петкӧдлӧма коми йӧзлӧн важъя оласног. 1934-ӧд восянь СССР-са гижысь котырӧ пырысь. == Небӧгъяс == Коді мыжа: витторъя драма. - Сыктывдінкар: Коми нига лэдзанін, 1923. - 68 л.б. Олыштан да муса лоӧ: 3-торъя ворсантор. - Сыктывдінкар: Коми нига лэдзанін, 1923. - 44 л.б. Ая-пиа коммунистъяс: ӧтиторъя ворсантор. - Сыктывдінкар: Коми нига лэдзанін, 1927. - 12 л.б. Чурка Нина: витторъя драма. - Сыктывдінкар: Коми нига лэдзанін, 1928. - 46 л.б. Коді мыжа?: драма / выльпӧв лӧсьӧдіс гижысьыс. - Сыктывкар: Коми книжнӧй изд-во, 1959. - 60 л.б. Настя: повесть, очеркъяс, висьтъяс. - Сыктывкар: Коми книжнӧй изд-во, 1964. - 100 л.б. Веж гыяс; Коді мыжа?: драмаяс. - Сыктывкар: Коми книжнӧй изд-во, 1969. - 100 л.б. Настя: повестьяс, висьтъяс, очеркъяс. - Сыктывкар: Коми книжнӧй изд-во, 1986. - 144 л.б. Олан гаж: пьесаяс - Сыктывкар: Коми небӧг лэдзанін, 2001. - 190 л.б. == Ӧшмӧсъяс == «Коми гижӧд» онлайн-тӧданінын Н. П. Попов гижӧдъяс йылысь Морозов С. Важыс паметьын, выльыс син водзын // Войвыв кодзув. 1981. - 12 No. - Л.б. 42-43. Куклина Р. Сылӧн олӧмын пода туй // Войвыв кодзув. 1997. - 2 No. - Л.б. 76-80. Габова Е. Жугыль пӧль // Войвыв кодзув. 2004. - 1 No. - Лб. 52-56. Куклина Р. Жугыльлӧн «Веж гыяс» // Войвыв кодзув. 2006. - 12 No. - Лб. 66-72.

Source: original
1957-ӧд во

1957 (Сюрс ӧкмыссё ветымын сизимӧд) во - Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ воторниксянь. == Лоӧмторъяс == моз тӧлысь - Сыктывкарын петіс шмонь да серам радейтысьяслӧн коми кывъя «Чушканзі» журналлӧн медводдза номер. == Чужисны == ода-кора тӧлысь 24 лун - рочӧн гижысь коми поэт, вуджӧдчысь Дмитрий Фролов (Валер Мить) (куліс 1995) йирым тӧлысь 4 лун - коми фольклор да оласног туялысь, филологияса кандидат (1992) Валентина Филиппова (куліс 2012) йирым тӧлысь 22 лун - коми фольклор туялысь, филологияса кандидат Надежда Коровина йирым тӧлысь 26 лун - Коми мулысь история туялысь Анна Гагиева

Source: original
Глоса (кыв)

Глоса (Glosa) - лӧсьӧдӧм войтыркостса кыв интерглосса панас вылын, лӧсьӧдысьяс - Рональд Кларк да Уэнди Эшби. Мукӧд войтыркостса кывъяс дорысь, глосаын эм важ эллин кывйысь уна кыв. == Лыдакывъяс == 0 - nuli / ze(ro) 1 - mo(no) 2 - bi 3 - tri 4 - tet(ra) 5 - pen(ta) 6 - six(a) 7 - septi / seti 8 - ok(to) 9 - nona 10 - deka 11 - mo-mo 20 - bi-ze 22 - bi-bi 100 - hekto / mo-ze-ze 101 - mo-ze-mo 1000 - (mo-)kilo 1000000 - (mo-)miliona == Глосаӧн буркыв == Na patri in urani: na volu; tu nomina gene honora, tu krati veni e tu tende gene akti epi geo homo in urani. Place don a na nu-di na di-pani e tu pardo na plu mali akti; metri na pardo mu; qi akti mali a na. E ne direkti na a u proba; sed libe na ab mali. Ka tu tena u krati, u dina e un eufamo pan tem. Amen. == Видзӧдӧй тшӧтш == Интерглосса == Ыстӧдъяс == Glosa, an International Auxiliary Language Glosa group on Facebook Lexicon of Glosa language and vocabulary

Source: original
Гӧрд бӧжа кай

Гӧрд бӧжа кай (латин Phoenicurus phoenicurus, рочӧн Горихвостка) - ичӧтик сьылысь лэбач. Медмича кайяс лыдысь, кодъяс олӧны Россиялӧн европаса юкӧнса паркъясын да садъясын. == Ыджда да рӧм == Ичӧтик тылаборда, пышкай ыджда кымын: тушаыс овлывлӧ 17 сантиметрӧдз, сьӧктаыс - 20 граммӧдз, шеныштӧм бордйыс 27 сантиметр пасьта. Тайӧ лэбачыслӧн медвойдӧр синмад шыбитчӧ би кодь гӧрд бӧжыс. Ай лэбачыслӧн тулыснас юр ӧтар-мӧдар бокыс да голяыс сьӧд, кымӧсыс дзик еджыд, но нырладорас тӧдчӧ сьӧд визь. Юр вылысладорыс да мышкуыс рудов. Морӧсыс, туша бокыс да улысыс бӧжыс кодь жӧ гӧрд рӧма. Энь пӧлыслӧн бӧжыс айыслӧн кодь, мукӧдлатіыс торъялыштӧ. Синмыс перкаль, нырыс да кокыс сьӧд. Пукалігас кадысь кадӧ бӧжсӧ тіркӧдӧ. == Паськалӧм да оласног == Коми муын гӧрд бӧжа кайяс олӧны-вылӧны паськыда - лынвывсяньыс войвылӧдзыс, паныдасьлывлӧны пӧ весиг тундрабердса вӧръясын. Шоныдінъясысь локталӧны миянӧ косму тӧлысь помсянь ода-кора шӧрӧдз. Овмӧдчылӧны шоч пуяса вӧраинъясын, вӧр дорӧсъясын, садъясын да карса паркъясын. Мыйӧн сӧмын воасны чужанінас, айыс заводитӧ сьывны-дзользьыны асывсяньыс сёр рытӧдз, войнас весиг оз ланьтлы. Но мыйтакӧ кад кольӧм мысти дугдӧ шыалӧмсьыс. Чужанінсӧ эновтӧны кӧч тӧлысьын, тӧвйӧны Африкаса муясын. == Поздйысьӧм == Быдтысигкежлас позсӧ лӧсьӧдӧны пу горсйӧ либӧ ув-лӧп чукӧр пытшкӧ, пу вужъяс улын тыртӧминъясӧ, овлывлӧ и пес чипас костӧ, керка вевт улӧ. Пыр зільӧны поздысьны сідзи, медым ортсысяньыс оз вӧлі тыдав. Пӧжны пуктӧны чутъястӧм лӧзов рӧма сизим колькйӧдз. Пӧжсьӧмыс кыссьӧ кык вежонӧдз. Кызвын кадас позъяс пукалӧ сӧмын эньыс. Кольксьыс петӧм бӧрын пиянсӧ вердӧны гознан лэбачыс. Аслыныс и быдтасъясыслы сёянсӧ корсигӧн пӧ лунтырся лэбалӧмыс артмывлӧ 40 километрысь на унджык. Том йылӧмыс дзикӧдз эновтӧны познысӧ да бать-мамнысӧ сӧмын сэки, кор найӧ пондӧны лӧсьӧдны да пӧжны мӧд позтырсӧ. == Сёян == Пӧткӧдчӧны гӧрд бӧжа кайяс яя сёянӧн. Куталӧны-кокалӧны бобувъясӧс да быдмӧгъяслы лёк вӧчысь мукӧд сикас гагӧс. Кӧдздӧдыштӧм бӧрын, кор гут-гагйыд абу нин, чӧсмасьӧны вӧрса вотӧсӧн. == Рӧдвуж кывйын == Гӧрд рӧм сертиыс нимтӧны лэбачсӧ оз сӧмын рочьяс да комияс, но и мукӧдлаын. Сідз, удмуртъяс ногӧн гордбыж (комиӧдны кӧ, гӧрд бӧж ). Став гӧрд бӧжа кайяс пӧвстын туялысьяс торйӧдӧны дас сикасӧс, квайтыс на пиысь олӧны Россияын. == Ӧшмӧс == Ракин А.Н. Гӧрд бӧжа кай // Би кинь, 2015. - 7 No.

Source: original