AlmaznayaGroza/cyrillic-language-classification huggingface dataset:
Империализм

Империализм (лат. imperium - «кул», «хакимлек») - тигезсез мөнәсәбәтләргә корылган дәүләт сәясәте. Тышкы сәясәткә территорияләр басып алу, колонияләр яулап алу, башка илләр өстеннән сәяси яки икътисади контроль кору хас. Эчке сәясәттә сәнәгать-финанс монополияләре зур урын алып тора (монополистик капитализм). "Империализм" стадиясе Дж. Гибсон (1902), В. И. Ленин (1916) һәм башкалар тарафыннан капитализмга карата монополияләр һәм финанс капиталы хакимлеге шартларына бәйләп карала. Бу чорда халыкара (трансмилли) корпорацияләр (трестлар) арасында дөньяны икътисади бүлү бара һәм шушы нигездә алар арасында көрәш җәелә, ул көрәшкә дәүләтләр да җәлеп ителә. XXI гасырда империализмның асылын күп яктан глобальләштерү төшенчәсе басып китә. Бу фазада дөньяда йогынты ясау өлкәләре өчен сугыш дөньяның бер полюслылыгы дип әйтерлек шартларында бара. Империализмның билгеләре: 4 төрдәге монополияләр барлыкка килү: картель, синдикат, трест, концерн; җитештерү һәм банк капиталларының финанс капиталына берләшүе; дөньяны территорияләр җәһәтеннән бүлү тәмамлану, аны яңадан бүлү өчен сугышлар башлану; олигархлар барлыкка килү; дөньяны үзара бүлешүче монополистик берләшмәләр барлыкка килү. == Чыганаклар == Блауг М. Экономический империализм // Экономическая мысль в ретроспективе = Economic Theory in Retrospect. - М.: Дело, 1994. - С. 240-244. - XVII, 627 с. - ISBN 5-86461-151-4. Водовозов В. В. Империализм // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). - СПб., 1890-1907. Гобсон Джон. Империализм. Прибой, 1927. Империализм / Гефтер М. Я. // Ива - Италики. - М. : Советская энциклопедия, 1972. - (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров ; 1969-1978, т. 10).

Source: original
Тула өлкәсенең административ-территориаль бүленеше

Тула өлкәсе 23 муниципаль районга һәм 3 шәһәр округына бүленә. == Сылтамалар == Закон «Об административно-территориальном устройстве Тульской области» (в редакции от 05.07.2010). Портал органов исполнительной власти Тульской области. 2011-09-22 тикшерелгән.(үле сылтама) Официальный сайт администрации Тульской области 2010 елның 22 июль көнендә архивланган. Местное самоуправление в Тульской области 2009 елның 29 август көнендә архивланган. Актуальный список ОКАТО Справочник территорий (ОКАТО) 2009 елның 7 июль көнендә архивланган. Калып:АДСРФ

Source: original
Гыйлем (проект)

«Гыйлем» (2014 елның октябреннән алып) - татар телендәге фәнни-популяр интернет-проект. Төрле фәннәр, технологиялар турында актуаль һәм хакыйкый мәгълүмат яктырту, төрле фән өлкәләрендәге белем сыйфатын арттыру, шуңа мультимедиа ресурсларын әзерләү аның төп максатлары булып тора. == Тарих == «Гыйлем» проекты 2014 елда Актанышның Сәләтле балалар өчен гуманитар гимназия-интернат базасында оештырыла. 2015 елның октябреннән проект КФУның Филология һәм мәдәниятара багланышлар институты белән тыгыз хезмәттәшлек итә башлый. Шул ук елдан балалар һәм яшүсмерләр журналы "Ялкын" үзенең битләрендә яңа "Гыйлем" рубрикасын ачып җибәрә. 2016 елның гыйнварында "Гыйлем" берләшмәсенең сайты .tatar доменына күчә. Шул ук елның октябрендә "Хәлбуки" лекторие даими үткәрелә башлый, TED Ed анимацияләре татар телендә чыгарыла, «Татарстан» радиосында фәнни-популяр тапшырулар урын ала. == Тасвирлама == Бүгенге көндә проектның хәзинәсендә йөзләгән фәнни-популяр мәкаләләр, видеоматериаллар, инфографика, XKCD һәм ZenPencils комикслары, китаплар, җәмгыятьнең төрле катламнарына кызык булган җитди темаларга татарча лекторийлар һәм үзенчәлекле зәвыклы бренд продукциясе. Проектның беренче көннәрендә аның кысаларында мәктәп укучылары гына хезмәт иткән. Әкренләп проект даирәсе шактый киңәйгән, бүгенге көндә проект кысаларында Татарстан, Россия һәм чит илләрдә белем алучы студентлар, укучылар, укытучылар, галимнәр һәм күпсанлы ихтыярилар хезмәт итә. "Гыйлем" проекты белән КФУның Филология һәм мәдәниятара багланышлар институты галимнәре, Математика һәм механика институты галимнәре һәм Бионанотехнологияләр лабораториясе хезмәткәрләре, Башкортстан тире-венерология диспансеры медицина профилактикасы бүлеге башлыгы М. Хәйдәров тә хемәттәшлек итә. «Гыйлем»нең фәнни эшчәнлеге ВКонтакте, Facebook, Instagram сәхифәләрендә, рәсми сайтта, «Ялкын» журналының махсус рубрикасында укучыга ачык. == Темалар == Проект кысаларында түбәндәге темаларга зур әһәмият бирелә: Матбугатта сирәк яктыртылган темалар да проектта кулланыла: == Сылтамалар == Проектныйң рәсми сайты giylem.tatar == Чыганаклар == Проектның рәсми сайты giylem.tatar Гыйлем: популяр фәнни белем татар телендә magarif-uku.ru == Шулай ук карагыз == Гыйлем Иннополис университеты Хәлбуки (лекторий) Ачык университет (Татарстан) Милли университет (концепция)

Source: original
İmport

İmport (лат. importo － çittän kertü) － tawarlarnı, eşlärne, uñaylıqlanı, aqıl eşçänlegen h. b. kire çığaru cawaplığı bulmağanda ilneñ tamğaxanä territoriäsenä kertü. Reimport (yañadan kertü) － elekke çığarılğan läkin eşkärtelmägän tovarnı çit illärdän kertü. İmport däwläte － tawar çığışınıñ ile. Saldo － kertelgän häm çığarılğan tovarlarnıñ bäyäläreneñ ayırması. Säwdä äyläneşe － eksport häm import summası. İmportqa qimmät, iminiät, fraxt (yöklär taşu) bäyäläre kertelälär. Eksport haman importqa qarağanda arzanraq. A－Konto (итал. a conto - tüläw xisabına)－ kertüçe yaq çığaruçı yaqnıñ xisabına öçen tüläw. == Sıltamalar == Joshi, Rakesh Mohan, (2009) International Business, Oxford University Press, New Delhi and New York ISBN 0-19-568909-7 Sullivan, Arthur; Sheffrin, Steven M. (2003). Economics: Principles in Action. Upper Saddle River: Pearson Prentice Hall. p. 552. ISBN 0-13-063085-3.

Source: original
Salımsız säwdä kibete

Salımsız säwdä kibete (ингл. duty free shop, /dyuti fri/) - ğädättä däwlät çige aşa kertü urınnarında (şul isäptän limannarda, hawa alannarında, vokzallarda) urnaşa torğan kibetlär. Şul kibetlärdä satıluçı tawarlar öçen salımnar, aktsizlar (turıdan-turı bulmağan salım), NDS (östämä qimmätkä alına torğan salım) tülänmi, şuña kürä bäyälär töşä. Ğädättä tawarlar törläre: isertkeç eçemleklär, tämäke äyberläre, islemay, sirägräk: bijuteriä, zärkän äyberläre, säğätlär, mäbil telefonnar. == Tarix == Berençe salımsız säwdä kibete İrlandiädä Şannon şähärendä 1947 yılda açılğan. AQŞta salımsız säwdä kibete 1960 yılda, soñraq Hong-Kong, Hawai illärendä açılğan. == İminlek == İminlek maqsatları buyınça tranzit passajirlarğa kübese hawa alannarında sıyıq äyberlärne küp alırğa yaramıy, çönki qul yöge awırlığı çiklängän. Awrupa Berlegendä şul çikläwlär yuq. == Oçıp kilgännän soñ duty free == Avstraliä häm Yaña Zelandiä hawa alanına kilgännän soñ çik tikşerüe aldında salımsız säwdä kibetlärendä satıp alu röxsät itelä. Qazan Xalıqara hawa alanında Tatarstannıñ iñ zur salımsız säwdä kibete urnaşa. == Sıltamalar == Duty Free Dufry Brazil 2021 елның 7 май көнендә архивланган. - Duty Free Brazil Website The Moodie Report - Duty Free & Travel Retail News Website Duty Free on Arrival - Global consumer search site for duty free shopping Duty Free Central 2016 елның 4 апрель көнендә архивланган. - Online Shopping Duty Free Site

Source: original
Александров

Александров (Алекса́ндров) - фамилия. Анастасий (Александров) (1861-1918), православие рухание, телләр белгече, илаһиятче, чиркәү тарихы докторы (1910), ректор. Анатолий Александров (1918-1969), кларнетчы, ЧАССР атказанган артисты (1967). Архип Александров (1921-1985), чуаш драматургы. Борис Александров (1947-2020), табиб-терапевт, эшмәкәр. «Б. Ю. Александров» брендын төзүче. Виктор Александров (1936-2012), галим-механик, физика-математика фәннәре докторы (1972), профессор. Игорь Александров (1954-), физик-химик, фән докторы (1997), профессор (2002), БАССР атказанган фән эшлеклесе (2002), БР дәүләт премиясе лауреаты (2015). Михаил Александров (1908-1986), «Иркутсклес» комбинаты башлыгы, Социалистик Хезмәт Каһарманы (1957). Николай Александров Николай Александров (1908-1942), химик, фәннәр кандидаты (1940), Сталин премиясе лауреаты (1941). Николай Александров (1908-?), галим, электр изоляциясе өлкәсендә белгеч, Сталин премиясе лауреаты (1947). Николай Александров (1884-1915), карагруһ, «Казанский Телеграф» гәҗите мөхәррире, укытучы, публицист. Павел Александров (1896-1982), математик, физика-математика фәннәре докторы. Пётр Александров (1854-XX гасыр), генерал-майор, Казан (1905) һәм Плоцк (1905-1909) жандарм идарәләре башлыгы. Сергей Александров (1906-1978), хәрби эшлекле, генерал-майор (1942). Юрий Александров (1950), опера режиссеры, РФ халык артисты (2008), Тукай премиясе иясе (2020). Ольга Александрова-Гейнс (1847-1927), меценат, Казан шәһәренең шәрәфле гражданы (1914).

Source: original
Тынычлык

Тынычлык - ил, дәүләт тарихындагы төрле хәрби хәрәкәт, сугыш булмаган кайгы, тавышсыз, шау-шусыз чор. Тынычлык халыклар иминлеге мәнфәгатендәге сугышсыз тышкы сәясәткә, солых килешүенә һәм башка документларга нигезләнә. Сугыш башлангач, тынычлык бозыла. Иҗтимагый һәм шәхси хәвефсезлек тынычлык булмый. Р. Джексон билгеләгәнчә, 1945 елдан алып планетада барлыгы 26 тыныч көн булган. == Тынычлык күгәрчене == «Тынычлык күгәрчене» - Икенче бөтендөнья сугышыннан соң узган Бөтендөнья тынычлык яклылар конгрессында популяр булып киткән гыйбарә. Беренче бөтендөнья тынычлык яклылар конгрессы 1949 елда Парижда һәм Праһада үтә. Конгресс эмблемасын Пабло Пикассо эшли. Эмблемада томшыгында зәйтүн ботагы тоткан ак күгәрчен төшерелгән. == Чыганаклар == Мир вечный // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). - СПб., 1890-1907.

Source: original
Пересине (Порденоне)

Пересине - Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге Прата-ди-Порденоне өязендә урнашкан торак пункт. == Климаты == Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш - йомшак. == Әдәбият == Gino Moliterno, ур. (2003). Encyclopedia of Contemporary Italian Culture. Routledge; Routledge World Reference. ISBN 0415285569. Catherine B. Avery, ур. (1972). The New Century Italian Renaissance Encyclopedia. Simon & Schuster. ISBN 0136120512. Италия // Италия - Кваркуш. - М. : Советская энциклопедия, 1973. - (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров ; 1969-1978, т. 11).

Source: original
Декабристлар

Декабрьчеләр яисә декабристлар - 1810-1820 еллардагы яшерен җәмгыятьләрдә катнашучы, 1825 елның 14 декабрендә (яңа стиль белән 26 декабрьдә) антихөкүмәт күтәрелешен оештыручы Россия дворяннары оппозицион хәрәкәтендә катнашучылар. XIX гасырның беренче унъеллыкларында рус дворяннарының кайберләре самодержавие һәм крепостной хокукны илнең киләчәге өчен куркыныч дип санаганнар. Алар арасында Россия тормышын яңарту яклы карашлар үсә тешкән. Булачак декабристларның идеологияләрен крепостнойлык, 1812 елгы сугышта җиңгәнлектән патриотик үсеш, көнчыгыш шәхесләренең йогынтысы, реформалар үткәрелмәү формалаштырган. == Тышкы сылтамалар == Сайт о декабристах Восстание декабристов, программные документы. Проекты конституции П. И. Пестеля и Н. Муравьёва Музей декабристов 2005 елның 14 февраль көнендә архивланган. Грибоедов и декабристы(үле сылтама) Краткое содержание (синопсис) оперы Шапорина «Декабристы» на сайте «100 опер» 2007 елның 16 октябрь көнендә архивланган. Серова М. И. Декабристы Муравьевы: Монография Денис Артамонов. Террористы и тираноборцы в России эпохи декабристов

Source: original
Ясавэй-Яха (елга)

Ясавэй-Яха - Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Байдарата борыны урнашкан. Елга озынлыгы 221 км. == Су реестры мәгълүматы == Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы - Кара диңгезе елгалары бассейны Зур Ою елгасының көнбатыш чигеннән Скуратов борынына чаклы. Кече елга бассейны - бассейны юк, елга бассейны - Печора һәм Об елгалары арасындагы, Кара диңгезенә коючы, елгалар бассейны. Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча: Дәүләт су реестрында су объектының коды - 15010000112115300038105 Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды - 115303810 Бассейн коды - 15.01.00.001 ГӨ буенча саны - 15 ГӨ буенча чыгарылышы - 3 == Сылтамалар == РФ табигать ресурслары һәм экология министрлыгы сайты 2015 елның 26 май көнендә архивланган.

Source: original
Илнур Кәримов (1976)

Илнур Кәримов, Илнур Ринир улы Кәримов (1976 елның 20 мае, ССРБ, РСФСР, ТАССР, Казан) - спортчы, спорт хөкемдары, тренер. Карате буенча (киокушинкай / кёкусинкай стиле) РФ һәм Европа чемпионы. Бөтендөнья каратечылары оешмасының 6нчы данына һәм шихан дәрәҗәсенә ия. Татарстанда әлеге югары исемнәр ике генә спортчыда: Илнур Кәримовның тренеры Борис Беловта (2013), Илнур Кәримовның үзендә. == Тәрҗемәи хәле == 1976 елның 20 маенда Казанның Нагорный бистәсендә туып үскән. Әтисе Ринир - Казан оптика-механика заводының әйдәүче инженеры, әнисе - Фәрзанә. Илнур Кәримов Казанның 131нче физика-математика лицеен (1993), Казан дәүләт университетының физика-математика факультетын (1998) тәмамлаган. 1998 елдан Казан урта мәктәбендә математика укыта, кичке якта Казанның мәдәният сарайларында үсмерләр һәм өлкәннәр өчен карате түгәрәкләрендә тренерлык эшен алып бара. 2018 елдан Казанның Совет районы «Дәрвишләр бистәсе балалар иҗаты үзәге»ндә (420075 ТР, Казан, Правда урамы, 21а) «Яшь каратечы» (рус. Юный каратист) спорт түгәрәген җитәкли. == Каратечы == 5 яшеннән әтисе белән иртән Нагорный бистәсендәге аллеядан йөгереп кайта башлый. Кышын әтисе улын Комсомол күле янында урнашкан «Моржлар клубы»на яздыра. Карате спорты белән, китаптан карап, үзлегеннән өйрәнә. Үз тирәсенә унлап үсмер иптәшен дә тарта. Каратега өйрәтү тыелган чорда ирекле көрәш белән дә мавыгып ала: РФ чемпионатларында призлы урыннар яулый. Бераздан тренеры - Борис Александр улы Белов җитәкчелегендә карате белән генә шөгыльләнә башлый. Ел саен Татарстанның һәм РФнең төрле шәһәрләрендә карате буенча (кекусин карате) өлкәннәр арасында узган ярышларда катнаша. Спорттагы уңышлары: 2007 елгы РФ чемпионаты (Казан) - каратеның ката төре - көмеш медаль. 2007 елгы Европа беренчелеге - алтын медаль. 2008 елгы РФ чемпионаты (Мәскәү) - көмеш медаль. 2008 елдан башлап, Европа беренчелекләренә баш хөкемдар итеп чакырыла, мәсәлән, 2019 елның гыйнварында Голландиянең Бреда шәһәрендә узган Европа чемпионатында хөкемдар була. == Гаиләсе == Кәримовлар гаиләсе спортчылардан тора. Хатыны Ләйлә, инглиз теле укытучысы, йөгерү буенча спорт остасы. Ләйләнең әтисе Рәфкать, әнисе Рузалина - Арча районы Ашабаш авылыннан. Ләйлә Рәфкать кызы 2018 елдан Казанның Совет районы «Дәрвишләр бистәсе балалар иҗаты үзәге»ндә «Җиңел инглиз теле» (ингл. Easy English) түгәрәге алып бара . Балалары: кызлары Агилә, триатлон буенча мастерлыкка кандидат (2015); уллары Әмил, йөзү буенча 2нче разряды бар. == Әдәбият == Ирек Нигъмәти. Илнур Кәримов: «Спорт - көрәшчеләр юлы». «Гаилә һәм мәктәп», 2019 ел, август, 2-5нче бит. == Сылтамалар == Илнур Каримов. «Вконтакте» сәхифәсе Ильнур Каримов. «Одноклассники» сәхифәсе

Source: original
Дьяволиада

Дьяволиада - Михаил Булгаковның повесте. == Тарих == Дьяволиада повесте 1923 елда язылган була. Беренче тапкыр ул «Недра» альманахында (Мәскәү, 1924. 4-нче китап) басыла. Ә Булгаков үзе исә әсәрен И. Г. Лежневка - «Россия» журналы мөхәриренә тәкъдим иткән була, әмма анысы әсәрне нәшер итүдән баш тарта. == Сюжет == Повестьнең астисеме бар: « Игезәкләрнең эш башкаручыны һәлак итүе турында повесть». Әсәрдә совет бюрократик машинасының корбанына әйләнгән «бәләкәй кеше» проблемасы ачыла. Бу «бәләкәй кешенең», эш башкаручы Коротковның башында бюрократик машина «шайтани көч» белән ассоциацияләшә. Эшеннән алынган хезмәткәр, бу «көч» белән көрәшә, аны җиңә алмыйча, акылдан яза һәм милиция хезмәткәрләреннән качканда, күп катлы бина түбәсеннән сикерә. == Сылтамалар == «Дьяволиада» Булгаков энциклопедиясендә

Source: original
Асавы (Кличавский районы)

Асавы (белар. Асавы ) - Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Кличавский районында урнашкан авыл. == Климаты == Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы - минус 5 °C, июльнеке - плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550-650 мм. == Әдәбият == В. А. Жучкевич. Краткий топонимический словарь Белоруссии. - Минск: Белорусский Государственный Университет, 1974. - 448 с.

Source: original
Сялиба (Быхавский районы)

Сялиба (белар. Сяліба ) - Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Быхавский районында урнашкан авыл. == Климаты == Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы - минус 5 °C, июльнеке - плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550-650 мм. == Әдәбият == В. А. Жучкевич. Краткий топонимический словарь Белоруссии. - Минск: Белорусский Государственный Университет, 1974. - 448 с.

Source: original
2002 елгы дөнья футбол чемпионаты

2002 елгы дөнья футбол чемпионаты (кор. 2002 FIFA 월드컵, яп. 2002 FIFAワールドカップ) - 2002 елда узган унҗиденче ФИФА дөнья футбол чемпионаты. Чара 31 майдан 30 июньгә кадәр Япония һәм Көньяк Кореянең егерме шәһәрендә (Сеул, Тегу, Бусан, Инчон, Улсан, Сувон, Кваңҗу, Чонҗу, Теҗон, Чеҗу, Йокоһама, Сайтама, Чиҗуока, Осака, Мияги, Ойта, Ниигата, Ибараки, Кобе, Саппоро) үткәрелгән. Ярышта 32 җыелма такым катнашкан, шуларның 15 - Аурупадан, 5 - Көньяк Америкадан, 5 - Африкадан, 4 - Азиядән, 3 - Төньяк Америкадан. Кытай, Эквадор, Сенегал һәм Словения милли футбол җыелмалары дөнья чемпионтларында беренче тапкыр катнашканнар. Ярыш ике этаптан торган: беренче этапта 32 такым сигез төркемгә бүленеп, әйләнмә система буенча уйнады. Икенче этапта төркемнәрдә беренче ике урын алган такымнар «җиңелгән очракта төшеп калу» системасы буенча җиңүчене ачыклаганнар. Барлыгы 64 уен уйналган, 161 туп кертелгән. Иң күп туп кертүчеләр: Роналдо (Бразилия) - 8 туп, Ривалдо (Бразилия), Мирослав Клозе (Алмания) - 5 туп. Финалда Бразилия җыелмасы Алманияне 2:0 исәбе белән җиңеп, бишенче тапкыр дөнья чемпионы исеменә лаек булган. Өченче урын өчен мачта Төркия җыелмасы Көньяк Кореяне 3:2 исәбе белән җиңгән.

Source: original
Моховица

Моховица - Россия территориясеннән ага торган елга. Орловкая өлкәсе, Тула өлкәсе, Калуга өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Неполодь елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 42 км. == Су реестры мәгълүматы == Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны - Ука елгасы кушылдыклары бассейны Мукшы елгасы кушылганчы, елга бассейны - Ока. Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча: Дәүләт су реестрында су объектының коды - 09010100212110000018001 Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды - 110001800 Бассейн коды - 09.01.01.002 ГӨ буенча саны - 10 ГӨ буенча чыгарылышы - 0 == Сылтамалар == РФ табигать ресурслары һәм экология министрлыгы сайты 2015 елның 26 май көнендә архивланган.

Source: original
Юкарыаргыт (Мурадие)

Юкарыаргыт (төр. Yukarıargıt) - Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ван иле Мурадие илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle). == Сылтамалар == Турция // Большая российская энциклопедия : [в 35 т. / гл. ред. Ю. С. Осипов. - М. : Большая российская энциклопедия, 2004-2017.] 2021 елның 4 ноябрь көнендә архивланган. Төркия рәсми сайты. әлеге чыганактан 2015-05-22 архивланды. Mahalle Nedir? 2025 елның 5 март көнендә архивланган. Kısaltmalar Dizini 2025 елның 5 март көнендә архивланган.

Source: original
(65) Кибела

(65) Кибела (лат. Cybele) - Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид. == Тарихы == 1861 елның 8 мартында Э. В. Темпель тарафыннан Марсель обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «ук әлеге атамасы» саналган. == Чыганаклар == Lutz D. Schmadel. Dictionary of Minor Planet Names. - Fifth Revised and Enlarged Edition. - B., Heidelberg, N. Y.: Springer, 2003. - 992 p. - ISBN 3-540-00238-3. Lutz D. Schmadel. Dictionary of Minor Planet Names. - Springer Science & Business Media, 2012-06-10. - 1458 с. - ISBN 9783642297182 Chapman, C. R., Morrison, D., & Zellner, B. Surface properties of asteroids: A synthesis of polarimetry, radiometry, and spectrophotometry// Icarus : journal. - Elsevier, 1975. - Vol. 25. - P. 104-130. Kerrod, Robin. Asteroids, Comets, and Meteors (неопр.). - Lerner Publications Co., 2000. - ISBN 0585317631. == Тышкы сылтамалар == Кояш системасының кече объетлары турында JPL НАСА мәгълүмат базасы (65)(ингл.) Кояш системасындагы кече объектлар буенча MPC мәгълүмат базасы (65) == Шулай ук карагыз == (1106) Кидония астероиды

Source: original
Орталы (Бейтүшшебап)

Орталы (төр. Ortalı) - Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шырнак иле Бейтүшшебап илчесенә караган бер авыл (төр. köy). == Сылтамалар == Турция // Большая российская энциклопедия : [в 35 т. / гл. ред. Ю. С. Осипов. - М. : Большая российская энциклопедия, 2004-2017.] 2021 елның 4 ноябрь көнендә архивланган. Төркия рәсми сайты. әлеге чыганактан 2015-05-22 архивланды. Mahalle Nedir? 2025 елның 5 март көнендә архивланган. Kısaltmalar Dizini 2025 елның 5 март көнендә архивланган. Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim. әлеге чыганактан 15 12 2014 архивланды.

Source: original
Темная (Талица шәһәр округы)

Темная (рус. Темная) - Свердловск өлкәсенең Талица шәһәр округы составына керүче авыл. == Климат == Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә. == Халык == Халык саны динамикасы: 2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (93%), татарлар (7%). == Искәрмәләр == Калып:Талица шәһәр округы

Source: original
Киселёв

Киселёв, Киселев - фамилия. Валерий Киселёв (1942), галим-физиолог, Россия Фәннәр академиясе әгъза-корреспонденты (2014). Владимир Киселёв Владимир Киселёв (1930), фәлсәфәче, фән докторы (1973), профессор (1974). Владимир Киселёв (1942), химик, фән докторы (1987). Геннадий Киселев (1922-1979), Советлар Берлеге Каһарманы (1946). Кузьма Киселёв (1903-1977), БССР Халык Комиссарлары шурасы рәисе (1938-1940). Олег Киселёв (1933), механика гыйлеме белгече, фән докторы (1972), профессор (1988), ТР атказанган фән эшлеклесе (1994). Сергей Киселёв (1955), икътисадчы, фән докторы (1996). Тихон Киселёв (1917-1983), БССР Министрлар шурасы рәисе (1959-1973). Беларус КФ ҮК беренче сәркәтибе (1980-1983). Елизавета Киселёва (1925-), гамәли нәкыш рәссамы, ТАССР атказанган сәнгать эшлеклесе (1976). == Моны да карагыз == Киселева, топоним. Киселевка, топоним. Киселевка, гидроним. Киселёвск, топоним.

Source: original
Клайич

Клайич (серб. Клајић) - Сербиянең Ябланич округы Лебане һәм Лебане җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт. == Географиясе == Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 590 метр биеклектә урнашкан. == Климаты == Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай - гыйнвар, иң җылы ай - июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны - 896 мм. == Әдәбият == Никифоров К. В. Сербия на Балканах. XX век. - Москва: Индрик, 2012. - 176 с. - ISBN 978-5-91674-209-1. Поспелов Е. М. Географические названия мира. Топонимический словарь / отв. ред. Р. А. Агеева. - 2-е изд., стереотип. - М.: Русские словари, Астрель, АСТ, 2002. - 512 с. - 3000 экз. - ISBN 5-17-001389-2. Љубоја, Бранко. Организација власти у локалној самоуправи у Републици Србији. - Београд: Стална конференција градова и општина - Савез градова и општина Србије, 2013. - 57 с. - ISBN 978-86-88459-08-2. Ђурић В., Танасковић Д., Вукмировић Д., Лађевић П. Етноконфесионални и језички мозаик Србије. - Београд: Републички завод за статистику, 2014. - 209 с. - ISBN 978-86-6161-126-1.

Source: original