AlmaznayaGroza/cyrillic-language-classification huggingface dataset:
Чарбалык маданий типтер

Чарбалык маданий типтер (ЧМТ) - теги боюнча ар кандай, бирок окшош жаратылыш шарттарында жашаган жана социалдык-экономикалык өнүгүүсү болжолдуу түрдө бирдей деңгээлде турган этностор үчүн мүнөздүү болгон чарбадагы, маданияттагы салттуу комплекстер менен мүнөздөлгөн тарыхый-типологиялык жалпылыктар. Ар түрдүү жана бири-биринен алыста жашаган этностордо салттуу чарбалык ишмердикке жана ага багынычтуу маданият комплекстеринин калыптанышы окшош жаратылыш шарттарына ыңгайлашуунун натыйжасында ишке ашкан. ЧМТ индустрияга чейинки коомдогу адамдардын жаратылышка карата мамилесинин өзү жана чарбалык ишмердик процессинин өзү менен коомдук экономикалык структурасына камтылган. ЧМТ коомдогу үстөмдүк кылган өндүрүш (чарбалык укладдар) менен аныкталат, анткени адамдардын чөйрө менен өз ара аракеттешүүсү дал ошого байланыштуу болот. Алар калктык топтордун (этносторду же анын бөлүктөрүн) маданият механизмдери аркылуу жана чарбалык ишмердикти түрдүү деңгээлдеги жаратылыш системалары менен (планетардык, регионалдык жана локалдык) байланыштырган убакыттын өтүшү менен жана жайгашкан аймагында өнүгүп турган социалдык-маданий системалар болуп саналат. ЧМТ башка коомдук кубулуштар сыяктуу тарыхый өнүгүүсүндө белгилүү бир баскычтарды басып өтүшөт. Ушундай өнүгүүдө ЧМТнын эмгектин улам жогорку өндүрүмдүүлүгү жана өсүп бараткан кошумча азык-түлүктүн көлөмү менен өз ара айырмаланган негизги баскычтык технологиялык топтору калыптанган. Биринчиси, эң байыркы топко чарбалык ишмердиктин ыңгайын, жыйноочулук, жарым-жартылай балыкчылык үстөмдүк кылган ыйгарым формасындагы ЧМТ кирет. Бул топко 20-к. башында төмөндөгү ЧМТ кирген: жарым отурукташкан арктикалык деңиз жаныбарларына аңчылык кылуучулар жана балыкчылар; тайганын жана тундранын кыдырып жүрүүчү жана жарым отурукташкан аңчылары менен балыкчылары; ысык алкактагы кыдырып жүрүүчү жыйноочулар менен аңчылар (пигмейлер, австралиялык аборигендер ж.б.). Ысык алкактын токойлорундагы аңчылар менен жыйноочулар тамыры жемиш жапайы өсүмдүктөрдү тамак катары пайдаланышат, жөнөкөй жаа же үйлөмө курал менен аңчылык кылышат, убактылуу үйлөрдө (шамал тоскуч, бастырма, үңкүр же дарак башындагы чөп алачык) жашашат, кийимге жарды, бут кийим, баш кийим кийишпейт. == Колдонулган адабияттар == Каратаев, Олжобай. Кыргыз этнонимдер сөздүгү. - Бишкек: Кыргыз-Түрк "Манас" университети, 2003. - 265 бет. - ISBN 9967-21-621-2.

Source: original
Греков, Митрофан Борисович

Греков, Митрофан Борисович (1911-жылга чейин Мартыщенко Митрофан Павлович; 1882-1934) - сов. живописчиси, баталист. Одесса сүрөтчүлөр окуу жайында (1898-1903), кийин Петербург сүрөт академиясында (1903-11) окуган. Советтик баталдык живопистин баштоочусу. Граждандык согуштун (1918-20) реалдуу окуяларына алгачкылардан болуп кайрылган. Чыгармаларында 1-Атчандар армиясынын даңктуу жолу жана Совет бийлиги үчүн күрөшкөн элдин образы чагылдырылган: “Будённыйдын отрядына” (1923), “Тачанка” (1925), “Биринчи атчандар армиясынын сурнайчылары” (1934) жана башка (баары Третьяков галереясында). 1935-ж. түзүлгөн Аскер сүрөтчүлөрүнүн студиясы Г-дун ысымында. == Колдонулган адабияттар == Кыргыз сүрөт искусствосу: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. -Б.:, 2004

Source: original
Аму-Дарыя мунай-газ бассейни

Аму-Дарыя мунай-газ бассейни - мунай жана күйүүчү газ кендери жаткан ири аймак. Түркмөнстандын борбордук жана чыгыш, Өзбекстандын батыш, Ооганстан менен Ирандын түндүк бөлүктөрүндө 420 миң км2дей аянтты ээлейт. Алгачкы газ кендери 1953-ж. Түркмөнстанда (Сеталандөбө), 1960-ж. Афганстанда (Етымтаг), 1968-ж. Иранда (Хангиран) табылган. 200дөн ашуун мунай жана газ кендери бар (2005). Алардын негизгилери: Түркмөнстанда - Шатлык, Даулетабад-Донмез, Байрам-Али, Ачак, Саман-Дөбө, Орто-Булак жана башка; Өзбекстанда - Газлин; Ооганстанда - Кожо-Гугердаг, Жаркудук жана башка; Иранда - Хангиран юра жана мезгилдеринин газ-мунайлуу терриген жана карбонат чөкмө тек катмарлары 0,2-4 км тереңдикте Аму-Дарыя синеклизасын түзүп жатат. Газ кургак, метандуу, курамындагы N2 5%ке чейин, СО2 - 4%, айрым H2S-6%. Мунай майда бүртүкчөлүү, парафиндүү (13%ке чейин), тыгыздыгы 770- 900 кг/м3. == Булактар == “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967-14- 046-1

Source: original
Менчик

Менчик - 1) экономикалык түшүнүк катары - жаратылыш предметтерин, табигый жана эмгек менен түзүлгөн нерселерди жеке адамдардын жана жамааттардын ээлеп турушуна байланышкан коомдук-өндүрүштүк мамилени билдирет; 2) юридикалык түшүнүк катары - мүлктүн белгилүү бир жактарга - жеке адамдарга же жамааттарга белгилүү бир шарттарга жана белгилүү бир таризге таандык экенин тастыктайт (субъективдүү маанидеги менчик укугу), КР Конституциясында жана жарандык мыйзамдарында менчиктин мамлекеттик менчик, муниципалдык менчик, жеке менчик реформалары таанылган жана алардын тең укуктуулугу кепилденген. КРнын Конституциясында менчиктин башка түрлөрүнүн болушуна да жол берилет; 3) менчиктин экономикалык мамилелерин жарандык укуктун усулдары менен жөнгө салуучу укуктук ченемдердин жыйындысын билдирген жарандык-укуктук институт (объективдүү маанидеги М. укугу); 4) кандайдыр бир субъектиге менчик укугунда таандык болгон мүлк. == Колдонулган адабияттар == Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. - Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Source: original
Пероксиддер

Пероксиддер - өз ара түздөн-түз байланышкан кычкылтек атому бар химимялык бирикмелер. Орг. эмес П. кристаллдык торчосу металл ионунан жана мол. кычкылтек анионунан О 22-,О2, О3- турат. Алар жөнөкөй жана комплекстүү болуп бөлүнөт. Жөнөкөй пероксиддер. мол. кычкылтек иондору металл атомдору (катиондору) менен түздөн-түз байланышып, иондук бирикмелерге таандык болсо комплекстүү П. мол. кычкылтек иондору комплекстүү иондор курамына кирет. Жөнөкөй П. мезгилдик системанын I-II группанын металлдары П.: Li 2O2, Na2O2, K2O2, Rb2O2, Cs2O2, CaO2, SrO2, BaO2, жана башка мисал болот. Эң жөнөкөй жана кеңири колдонулуучу пероксиддер. суутек пероксиди Н2О2 кирет. П. окистендиргич касиетке ээ. Алар бир аз ысытуудан эле кычкылтекти бөлүү менен ажырайт. Орг. эмес П. техникада окистендиргич, агартуучу зат катары колдонулат. Орг. П. к-да көмүртек бир же эки атому менен байланышкан -О-О- тобу болот. Алар негизинен органикалык бирикмелер кычкылтек менен окистенишинен алынат. П. ысытканда, ультракызгылт көк нурларды таасир эткенде - О-О- байланышы үзүлүп, эркин радикалдар пайда болот. Алар тармакташкан уланма реакцияны пайда кылат. П. көпчүлүгү жарылгыч келет. Орг. пероксидди галогендөө, полимерлөө жана башка реакцияларында жана каучуктарды вулканизациялоодо, текстиль ө-нда колдонулат. Алар күйүү жана биохим. процесстерде чоң мааниге ээ. == Колдонулган адабияттар == Химия: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. - 422 б. ISBN 9967-14-021-6

Source: original
1-январь

1-январь (кырг. Үчтүн айынын бири) - Григорий жылсанагы боюнча жылдын 1-чи күнү, жылдын аягына чейин 364 күн (толук жылда 365) күн бар. === Эл аралык === Григорий жылсанагы боюнча Жаңы жыл. Бүткүл дүйнөлүк тынчтык күнү. === Улуттук === Куба - Бошотуу күнү. Камерун - Көз карандысыздык күнү. Словакия - Словакия республикасынын пайда болгон күнү. Танзания - Дарак отургузуу күнү. Чехия - Көз карандысыз чех мамлекетинин калыбына келүү күнү. === Кыргызстанда === 1918 - Пишпекте Кеңеш бийлиги орнотулган. 1919 - Пишпектеги Эмен саябагында Ак-Суу козголоңчулары менен кармашта шейит болгон 40 жоокердин сөөгүн коюга арналган аза күтүү зыйнаты өткөн. 1935 - Гапар Айтиев атындагы Кыргыз Улуттук Сүрөт Өнөрүнүн музейи ачылган. 1940 - Кыргызстанда алгачкы музыкалык мектеп (азыркы Петр Шубин атындагы балдар музыкалык мектеп) ачылган. 1967 - "Кыргызстан маданияты" гезитинин 1-саны жарык көргөн. 2003 - "Кыргыз тилинин жаңы жазуу эрежелери" тууралуу мыйзам күчүнө кирген. === Дүйнөдө === 1925 жылы - Норвегиянын борбор шаарынын Христиания деген аталышы Осло болуп өзгөртүлгөн. 1969 жылы - «Сениби, шашпа!» мультфильминин эң биринчи бөлүгү эфирге чыккан. 1978 жылы - Индиянын Бомбей шаарына жакын Арабия деңизине Боинг 747-237 В учагы кулап түшкөн. 1986 жылы - СССРда «Лоло менен Пепе» мультфильминин бет ачары болгон. 1993 жылы - Чехословакия Чехия жана Словакия болуп экиге бөлүнгөн. 2007 жылы - Индонезиянын Сулавеси аралына Боинг-737 учагы кулаган. 2010 жылы - Пакистанда жарылуучу заттары бар автоунааны террорчу волейбол көрүүчүлөрүн көздөй айдап барып жардырып жиберген. 2011 жылы - Египеттин Александрия шаарындагы чиркөөнүн жанында жардыруу болгон. 2011 жылы - Кот-д'Ивуардын Абиджан шаарынын "Уфуэ-Буаньи" стадионунда жаңы жылдык фейерверк аттырылган соң дүрбөлөң чыккан. 2014 жылы - Жердеги адамдардын саны 7 миллиард 137 миллион 577 750 адамды түзгөн. == Туулгандар == 1855 жылы - Англиялык окумуштуу Жеймс Фрэзер төрөлгөн. 1863 жылы - Франциялык коомдук ишмер, тарыхчы, педагог Пьер де Кубертен төрөлгөн. 1893 жылы - Советтик геолог, минералог, петрограф, геохимиги Дмитрий Щербаков төрөлгөн. 1893 жылы - Советтер Союзунун баатыры, генерал-майор Иван Панфилов төрөлгөн. 1895 жылы - Америкалык криминалист, ФБРдин негиздөөчүсү Эдгар Гувер төрөлгөн. 1912 жылы - Советтик тыңчы Ким Филби төрөлгөн. 1942 жылы - КРнын Мамлекеттик гимнинин авторлорунун бири Шабданбек Кулуев төрөлгөн. 1944-жылы - КРнын мурдагы премьер-министри Жумабек Ибраимов төрөлгөн. 1969 жылы - Индиялык актёр Сатяжит Шарма төрөлгөн. 1987 жылы - Британиялык актёр Колин Морган төрөлгөн. == Өлгөндөр == 1817 жылы - Немис химиги Мартин Генрих Клапрот каза болгон. 1894 жылы - Немис физиги Генрих Герц каза болгон. 1931 жылы - Голландиялык микробиолог Мартин Бейеринк каза болгон. 2009 жылы - Түштүк Африка өлкөсүнүн активдүү коомдук ишмери Хелен Сазман каза болгон. == Дагы караңыз == 1 январь

Source: original
Айлампа (ирим)

Айлампа, ирим - айлан көчөк дарыянын же деңиздин үстүңкү бетиндеги айрым жерлерде суунун имерилип оргуп агышынан пайда болгон ирим. Айлампа көлмөлөрдө же агын сууларда эки агымдын кездешкен жеринде, суу нугундагы чуңкур жерлерде же анын жээгинде чыгып турган урчуктарды имерилип агарда, ошондой эле суу нугунун кескин жайылып кетер алдында пайда болот. Ал эми деңиздерде ташкын жана тартылуу толкундарынын, ошондой эле карама-каршы агымдардын кошулган жерлеринде жаралат. Айлампанын диаметри бир нече смден, океандарда бир нече кмге жетет. == Колдонулган адабияттар == “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967-14- 046-1

Source: original
Чоң Песчанка (Песчанка куймасы)

Чоң Песчанка - Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Песчанка дарыясынын сол жээгинен 22 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 22 км. == Суу реестринин маалыматтары == Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү - Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Канин Нос тумшугунан Печора дарыясы бассейнинин чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы - айрыгы жок, дарыя бассейни - Печора менен Мезень дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери. [Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча: Мамлекеттик суу реестриндеги суу объектисинин коду - 03040000112103000054967 Гидрологиялык изилдөө (ГИ) коду - 103005496 Бассейндин коду - 03.04.00.001 ГИ томунун номуру - 03 ГИ боюнча чыгарылышы - 0 == Тышкы шилтемелер == Орусия Федерациясынын табигый ресурстар жана экология министирлиги Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine

Source: original
Аpeт Аулис Якобович

Аpeт Аулис Якобович (1907-1974) - педагог. Педагогика илимдеринин доктору, профессор Эстонияда гимназияны, Тарту университетин бүтүргөн (1932). 1957-жылдан Кыргыз мамлекеттик университетинде доцент, кафедра башчысы болуп иштеген. Өзүн-өзү тарбиялоо теориясын ачкан жана жогорку окуу жайларында, илимий-педагогикалык тармакта кеңири пайдаланган. Анын ырастоосу боюнча ар бир инсан аң-сезимдүү максатка умтулуучулукта өзү менен өзү иштей алат. Өзүн өзү аңдап билүү, сыноо, баалоо, анализдөө, отчёт берүү, мажбурлоо, кармай билүү жана башкаруу жана башка түшүнүктөрдүн маани-маңызын, аларды практикада колдонуунун методикасын иштеп чыккан. == Колдонулган адабияттар == “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967-14- 046-1

Source: original
Ширетүү

Ширетүү - ыр сабынын акыркы тыбышынын же сөзүнүн кийинки сап башында кайталанышы. Ыр кубулушундагы мындай ык түрк тилдерине өзгөчө мүнөздүү. "Манас" эпосунда окуяны, окуя болгон жерди, же кайсы бир каарманды баса белгилөө, маанисин күчөтүүчү көптөгөн Ш-лөр бар: "Ашып-шашып Каныкей... Беш-Таштын башы Бек-Жайлоо, Бек-Жайлоо көздөй качты эли" (Курама вариант, 1. 279); "Опсуз күлүк Мааникер, Мааникер тулпар бар экен" (Саякбай Каралаев, 2. 27). Дээрлик бардык манасчыларда Ш. ыгы окуяга, каарманга угуучулардын ынтаасын бурдуруу, көңүлүн айтылып жаткан окуяларга, эпизодго топтоо үчүн колдонулуп, эпоско кошумча көркөмдүк берип турат. == Колдонулган адабияттар == "Манас" энциклопедиясы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек: Кыргыз энциклопедиясынын Башкы редакциясы, - 1995. 1-т. - 440 б. ISBN -5-89750-013-4

Source: original
Арал деңизи

Арал деңизи, Арал - Каракалпак Республикасы менен Казакстандын аймагында жайгашкан мала туздуу туюк көл-деңиз. Субтропик алкагынын чөл зонасында жайгашкан. Аянты 36,5 миң км2 (1991). Басымдуу тереңдиги 1015 м, эң терең жери 54,5 м. Түндүк жээги тик, батыш жээги жардуу, түштүк жана чыгыш жээктери түзөң. Барса-Келбес, Кайра жаралуу жана башка аралдары бар. Көлгө мурда Амударыя менен Сырдарыя куйган. Суунун бетиндеги температура жайында 26-30°С, кышында 0°С. Кышкысын деңиздин бардык жеринде муз кездешет. Туздуулугу 15,9%ошондой 20-кылымдын 60-жылдарынан баштап, көлгө куйган дарыялардын суусу сугатка кеңири пайдалангандыктан деңиз суусу кескин тартылып, туздуулугу артууда. Азыр Сырдарыя, айрым жылдары Амударыя көлгө куйбай калды. Натыйжада көлгө чектеш аймактарда чөлдөшүү процесси күчөп, социалдык-экономикалык структура өзгөрдү. Арал деңизинин аймагы - «экологиялык алаамат зонасы» деп жарыяланып, аны коргоо чаралары көрүлүүдө. == Колдонулган адабияттар == “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967-14-046-1

Source: original
Мор Тан

Мор Тан (маж. Than Mór, нем. Moritz Than; 19-июнь 1826-жыл - 11-март 1899-жыл) - мажарстандык сүрөтчү. 1848-1849-жылдардагы Мажарстан революциясынын мүчөсү. == Өмүр баяны == Азыркы Сербиянын Бечей шаарында падышалык чиновниктин уулу болуп төрөлгөн. 1848-1849-жылдардагы Мажарстан революциясына катышкан. Кийинчерээк Вена көркөм академиясында сүрөтчү Карл Рахлдан билим алган. Окууну аяктагандан кийин Германия жана Бельгия аркылуу Парижге барып, 1856-жылы «Мохак салгылашы (1526)» аттуу картинасын тарткан. Андан кийин, ал үч жыл Римде жашаган. Мор Тан тарыхый мазмундагы сүрөттөрдү да тарткан. == Галерея == Сүрөтчүнүн сүрөттөрүнүн мисалдары

Source: original
Зигомицеттер

Зигомицеттер (Zygomycetes) - кургактагы сапрофиттик жана мителик жолдор менен жашоочу козу карындар. Көп ядролуу, клеткасыз мицелиясы жакшы өөрчүгөн. Айрымдарынын мицелиясы жетилген абалдагы клеткаларга ажырайт. Клеткалык кабыкты хитин жана хитозан түзөт. Жыныстык көбөйүү кыймылсыз споралар аркылуу ишке ашат. Споралар спорангияда жайгашат, кээде спора экзогендик - конидиялар болуп, ал атайын конидияны кармаган сапчада жайгашат. З-дин негизги өзгөчөлүгү - зигогамиялык жынысташуу процессинде. Бул учурда гаметалары калыптанбаган эки жанаша клеткалардын ички заттары куюлушат (копуляцияланышат). Мицелиялардын кошула турган бөлүктөрүндө тосмо пайда болот. Белгилүү бир түрлөрдө копуляция бир эле мицелияда (гомоталдык), көпчүлүгүндө ар башка мицелияларда (гетероталдык) жүрөт. Копуляция процессинен тыныгуучу зигоспора пайда болот. Зигоспоралардын өнүгүшүнөн гифтер жетилип, алардын чоку бөлүгүндө спорангиялар калыптанат. Негизги өкүлдөрү бугак козу карыны (Mucor), энтомофтора (Entomophotora), ризопус (Rhizopus). == Колдонулган адабияттар == Биология: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. -Б.:2004, ISBN 9967-14-002-4

Source: original
Рудалуу область

Рудалуу область - ири тектоникалык түзүлүштөрдө (антиклинорий, синклинории, ортонку массивдер, щит, синеклиза, терен жаракалар ж. б.) жайгашкан, генезиси бирдей (же окшош) бир же бир нече руда кендери бар жер катмарынын бир бөлүгү. Бир нече рудалуу область биригип, рудалуу провинцияны түзөт. Рудалуу область бүктөлүү аймактардагы тектоникалык жаракалар менен байланышта болуп, узунунан созулуп жаткан руда кырчоосун түзөт. Мындай руда кырчоосунун уз. ондогон кмден миңдеген кмге, туурасы бир нече клден жүздөгөн кмге созулат. Эгер Рудалуу область кабат түрүндө, үзгүлтүксүз (бүтүндөй) бир аймакты ээлеп жатса, анда ал руда бассейни деп аталат (мисалы, Кривой Рог темир рудалуу бассейна). Рудалуу область жана кырчоолор кендеринин белгилуу бир мезгилде пайда болушуна, геол. түзүлүшунүн озгочолугүнө, тектоникалык процесстерине, ж. б. карай рудалуу райондорго, рудалуу талааларга жана рудалуу зоналарга бөлүнөт. Геол. жана географиялык тузулушу боюнча айырмаланган аймактагы, тигил же бул руда формациясында бирдей геол. жана хим.-физ. шарттарда пайда болгон, составы боюнча бир бирине жакын руда кендеринин топтолгон жери рудалуу район деп аталат. == Колдонулган адабияттар == Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.

Source: original
Матай уулу Алак

Матай уулу Алак (Ашым) (10.5.1890, Ысык-Көл району, Тору-Айгыр айылы - 1984, Кочкор району, Электр айылы) - алгачкы агартуучулардын бири, Ленин орденинин ээси (1949). Айылдык молдодон окуп, кийин өзү да молдо аталган. 1912-16-ж. айылда балдарды окуткан. Алгачкы окуучулары И. Ахунбаев, М. Токобаев жана башка 1916-ж. Үркүндө Кытайдын Аксы деген жерине барып, 1918-ж. элге кайтышкан. Кочкор жериндеги айылга (азыр Ормонхан айылынын бөлүгү) отурукташып, түздөн түз анын жетекчилиги менен мектеп салынган (азыркы С. Орозбак уулу атындагы мектеп). Ал кызыл мугалим аталып, 1918-56-ж. мектепте иштеген. Нарын педагогикалык окуу жайын бүтүргөн. Эл агартуу отличниги (1947). Ысымы Ормонхан айылынын бир көчөсүсө берилген. == Адабият == Нарын облусу: Энциклопедия / Башкы редактору А.Карыпкулов; Ред. Кеңештин төрагасы академик Үсөн Асанов. - Бишкек: Кыргыз Энциклопедиясынын Башкы редакциясы, 1998. - 420 бет, илл. - ISBN 5-89750-100-9.

Source: original
Райсбах

Калып:Елді мекен Райсбах (нем. Reisbach (Bayern)) - Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Бавария административдик округуна карайт. Дингольфинг-Ландау районуна кирет. Калкы - 7626 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 94,16 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду - 09 2 79 134. Муниципалитеттин башчысы - Йозеф Штайнбергер. Муниципалитет административдик курамы боюнча 7 шаардык районго бөлүнөт. == Тышкы шилтемелер == Расмий сайты Калып:Бавария райондору Калып:Германия:Дингольфинг-Ландау Район:Шаарлар

Source: original
Виза

Виза (фр. visa, лат. visus - көрүлгөн, каралган) - паспортко коюлуучу, мамлекет тарабынан кирүүгө, чыгууга, жашоого же чет өлкөлүк жаранга өз аймагынан өтүүгө берилген уруксатты билдирүүчү атайын белги. Белгилүү мөөнөткө берилет; тийиштүү кызмат адамынын кандайдыр бир документке анын аныктыгын күбөлөөчү же ага күч берүүчү колу. == Колдонулган адабияттар == Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. - Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Source: original
Товарларды кайра импорттоо

Товарларды кайра импорттоо - бажы тартиби, КР бажы аймагынан экспорттоо тартибине ылайык ташылып чыгып кеткен атамекендик товарлардын белгиленген мөөнөттө, бажы алымдары жана салыктарсыз, ошондой эле товарларга экономикалык саясат чараларын (чектөөнү, лицензиялоону ж. б.) колдонбостон кайра ташылып киргизилиши. Товарларды мындай тартипке жайгаштыруу үчүн алар: а) ташылып чыгып кеткенден кийин 10 жылдын ичинде КР бажы аймагына ташылып кирүүсү; б) ташылып кетип жатканда кандай болсо, табигый эскирүүдөн, болбосо ойдогудай шарттарда ташуу жана сактоодон тозуудан башкасы дал ошондой абалда болууга тийиш. Т. к. и-до товарларды ары-бери ташыган адам, товарларды ташып чыгуу учурундагы көрсөтүлгөн башка жеңилдиктер катары алган суммаларды кайтарып берет. КР бажы мыйзамдары Т. к. и. үчүн бир катар шарттарды карайт, б. а. товарлар: а) эркин жүгүртүм статусуна ээ болушу, же болбосо КР бажы аймагынан ташылып чыгып кетип жатканда чет өлкөлүк товарларды кайра иштетүүнүн продуктусу болушу; б) аларды ташып чыккан учурдан тартып 3 жылдын ичинде , ал эми убактылуу ташылып кеткен товарлар - убактылуу ташылып кетүүгө белгиленген мөөнөттүн ичинде кайра импорттоо бажы тартибине билдирилиши; в) табигый эскирүүдөн же ойдогудай шарттарда ташуудан, сактоодон жана пайдалануудан тозуудан башкасы күнү бүгүнкүдөй абалда болуусу; г) бажы органдарына товарларды кайра импорттоо бажы тартибине жайгаштыруу үчүн зарыл болгон шарттарды бышыктоочу баардык документтерди жана маалыматтарды товарларды кайра импорттоочу адам өзү көрсөткөндөн башка учурларда, товарды ташып чыккан киши тарабынан декларациялануусу керек. == Колдонулган адабияттар == Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. - Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Source: original
Москва мамлекеттик академиялык көркөм институту

Москва мамлекеттик академиялык көркөм институту В. И. Суриков атындагы - Россиядагы сүрөт искусствосу боюнча жогорку көркөм окуу жайы. Живопись жана ийчилик окуу жайы менен байланыштуу. 1937-жылы Москва сүрөт институту аталып, 1948-жылы В. И. Суриковдун ысмын алган. Окуу жайдын реалисттик сүрөт искусствосунун очогуна айланышына анын алгачкы ректорлору И. Э. Грабарь менен С. В. Герасимовдун (1930-40-жылы) салымдары зор. Институтта ар кандай мезгилдерде ири чебер сүрөткерлер тобу (Д. С. Моор, Б. В. Иогансон, А. А. Дейнека, В. А. Фаворский, М. Г. Манизер, Д. К. Мочальский, С. А. Чуйков, А. М. Грицай, Н. В. Томский, В. А. Лазарев, Т. Т. Салахов жана башкалар) сабак беришкен. Институтта живопись, графика, скульптура факультеттери, станоктук, театр-жасалга, монумент живописи, китеп, плакат, станоктук графика өнөрканалары бар. Институтта Европа, Азия, Африка өлкөлөрүнөн келген студенттер билим алышат. Кыргызстандан А. Мухитдинов (скульптор), С. Төрөбеков, М. Сыдыкбаев (театр художниги), А. Бейшенов, Ж. Кадралиев, Ж.Үмөтов, К. Аманкожоев, А. Асранкулов (живописчи) жана башкалар. сүрөтчүлөр билим алышкан. Эмгек Кызыл Туу ордени менен сыйланган. == Колдонулган адабияттар == “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 5-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. илл. ISBN 978 9967-14-111 -7

Source: original