AlmaznayaGroza/cyrillic-language-classification huggingface dataset:
Выборг

Вы́борг (уырыс. Выборг, фин. Viipuri, швед. Viborg, нем. Wiborg) у Ленинграды облæсты сахар, Выборджы районы административон центр. Цæрджыты нымæц 2009-æм азы 1 январмæ у 77766 адæймаджы, 2008-æм азы дæргъы уыцы нымæц 171 адæймагæй фæфылдæр и. Гатчинæйы фæстæ Выборг у Ленинграды облæсты дыккаг стырдæр сахар. Выборг кæд стыр сахар нæу, уæддæр дзы ис бирæ фенддæгтæ, уыдоны ’хсæн Выборджы гæнах, Алвар Аалтойы библиотекæ, парк Монрепо, Сахаты мæсыг æмæ сæдæгай æндæртæ. Сахармæ æрбацæуынц бирæ туристтæ, сæ фылдæр - Уæрæсейы æндæр регионтæй æмæ Финляндийæ. == Истори == 1293 азæй 1710 азмæ Выборг уыд Швецийы фидар. 1403 азы Швецийы къарол Эрик Выборгæн радта сахары статус. 1710 азы, Ништадты фидыды бадзырдмæ гæсгæ, Выборг бацыдис Уæрæсейы империйы скондмæ (фæстæдæр сси автономон Финляндийы Стыр кънйазады хай). Октябры революцийы фæстæ Финлянди расидтиc йæ хæдбардзинад, ууыл советон хицауад сразы ис. Афтæмæй Выборг сси ног паддзахады ахсджиагдæр сахартæй иу. Зымæгон хæсты фæстиуæгæн 1940 азы Выборг бацыдис Советон Цæдисы скондмæ, йæ финнаг цæрджытæ æппæтæй ралыгъдысты Финляндийы мидрегионтæм. 1941-æм азы Герман Советон Цæдисмæ куы балæбурдта, уæд Финляндийы æфсад дæр йемæ - финнаг историктæ уыцы хæст хонынц Дарддæргæнæн хæст. Уыцы хæсты рæстæг финнæгты къухы бафтыдис Выборг фæстæмæ бацахсын. Советон æфсад уырдæм раздæхтис æрмæст 1944-æм азы 20 июны - уыцы бонæй фæстæмæ сахар æдзухдæр уыдис Уæрæсейы Федерацийы сконды. == Æфсымæрон сахартæ == Лаппеенрантæ (Финлянди) Нючёпинг (Швеци) Будё (Норвеги)

Source: original
Цæболты Хетæг

Цæболты Николайы фырт Хетæг (райгуырдис 1991-æм азы 17 ноябры Дзæуджыхъæуы) у Уæрæсейы хъæбысæйхæцæг (70 кг онг уæз), Уæрæсейы чемпион (2014), дунейы чемпион (2014), Уæрæсейы æхсæнадæмон къласы спорты мастер. == Æрвитæнтæ == Ossetians.com / Цæболты Хетæг Osetiasportivnaya.ru / Хетаг Цаболов: «В Бухаресте обязан был показать высокий результат» (уырыс.) Osetiasportivnaya.ru / Хетаг Цаболов: «В Осетии - сильные ребята, жаждущие побеждать» (уырыс.)

Source: original
Хъодалаты Герсан

Хъодалаты Зурабы фырт Герсан (райгуырдис 1938-æм азы 15 октябры Хуссар Ирыстоны Уæллаг Захъоры) у ирон поэт. == Цардафыст == Каст фæцис Хуссар Ирыстоны паддзахадон педагогон институт. Куыста Хуссар Ирыстоны радиойы, газет «Советон Ирыстон»-ы. Ныртæккæ у «Фидиуæджы» журналы сæйраг редактор. Мыхуыры йын рацыди бирæ поэтикон чингуытæ, сæ ахсджиагдæртæ сты: «Бæлццон» (Цхинвал, 1964), «Ирон зæрдæ» (Цхинвал, 1968), «Æвронг зарæг» (Цхинвал, 1971), «Худыуæз» (Цхинвал, 1974), «Лæгдзырагъ» A977), «Табуафси» (Цхинвал, 1980), «Æртвæдис» (Цхинвал, 1983), «Куырыхон» (Цхинвал, 1986), «Уастырджи» (Цхинвал, 1989).

Source: original
Биазырты Кромвел

Биазырты Кудзийы фырт Кромвел (райгуырдис 1940-æм азы Чысангомы) у ирон поэт, историк, Цæгат Ирыстоны ахуыргæнджыты дæсныйад хуыздæргæнæн институты хистæр ахуыргæнæг. == Цардафыст == Биазырты Кромвел райгуырдис Хуссар Ирыстоны Чысангомы, ахуыргæнæджы хæдзары. Каст фæци Цхинвалы 2-æм астæуккаг скъола æмæ Цæгат Ирыстоны паддзахадон университеты историон факультет. Куыста уацхæссæгæй газетты редакциты, Тугъанты Махарбеджы номыл аивадон музейы, Хуссар Ирыстоны культурæйы министрæй. Ныртæккæ у Цæгат Ирыстоны ахуыргæнджыты дæсныйад хуыздæргæнæн институты хистæр ахуыргæнæг. Йе ’мдзæвтæтæ мыхуыргонд цæуынц журналтæ «Фидиуæг» æмæ «Мах дуджы». Рауагъта дыууæ поэтикон чиныджы: «Реквием» (чиныгуадзæн «Хусар Алани», 2008), «Ирон сылгоймагмæ...» (чиныгуадзæн «Ир», 2010).

Source: original
Гатайтæ

Гатайтæ (уырыс. Гатаевы) сты ирон мыггаг. == Истори == Ортъеуы хъæуккаг Гатайты Н.Г. нын куыд радзырдта, уымæ гæсгæ, Гатайты мыггаг равзæрдис Гæззатæй. Сæ фыдæлтæ цардысты Стыр Леуахийы комы Ципраны хъæуы. Уым Гæззатæй иу лæг, йæ ном Гатай, амардта кæйдæр æмæ йæ йæ туджджынтæ цæмæй ма амардтаиккой, уый тыххæй ралыгъд Ципранæй, æрцыд Чысыл Леуахийы коммæ æмæ Ортъеуы хъæуы æрцард. Цæмæй йын туджджынтæ йæ фæд ма ссардтаиккой, уый тыххæй йæ мыггаг йæ номæй аивта æмæ йæ цæуæт райдыдтой хæссын Гатайты мыггаг. Гатайтæ, дам, Ортъеуы раивтой фондз фæлтæры. == Литературæ == Гаглойты Зинæ. Ирон мыггæгтæ. - Дзæуджыхъæу: Ир, 2005. - С. 69. Гаглойты З. Д. Ирон мыггæгтæ. - Цхинвал: «Республика», 2017. - С. 56.

Source: original
Дунай

Дунай кæнæ Донай у Европæйы дыккаг стырдæр цæугæдон (Волгæйы фæстæ). Æфты Сау денджызмæ (кæс Дунайы дельтæ), афæдз фæхæссы 210 км³ дон. Дунайы былтыл лæууынц бирæ сахартæ, уыдоны ’хсæн Европæйы цыппар паддзахады сæйраг сахартæ: Венæ (Австрийы сæйраг сахар, 1597 мин цæрæджы), Белград (Сербийы сæйраг сахар, 1168 мин), Будапешт (Венгрийы сæйраг сахар, 2016 мин), Братиславæ (Словакийы сæйраг сахар, 425 мин). == Этимологи == Дунайы нæмттæ сты рум. Dunăre, венг. Duna, нем. Donau, хорв. Dunav, серб. Дунав, Dunav, словак. Dunaj, болг. Дунав, укр. Дунай, лат. Danubius, Danuvius. Иу теоримæ гæсгæ, Дунайы ном равзæрд скифаг-сæрмæтаг дзырдæй dānu (нырыккон ирон æвзаджы дон). Æндæр теори куыд зæгъы, кельтаг дзырдбаст у: danu «тагъд» æмæ vius «дон». == Наудзыд == 1992-æм азы Германы скуыста ног наудзæуæн къанау Рейн-Дунай. Уыцы рæстæгæй Дунай сси Цæгат денджызæй (порт Роттердам) Сау денджызмæ (порт Сулинæ) наудзæуæн фæндаджы хай. Уымæй фæфылдæр ласт уæргъты бæрцуат. Зымæг хъарм куы вæййы, уæд Дунайыл ис наутыл цæуæн æнæхъæн азы дæргъы, æндæр азты та - 1-2 мæйы йеддæмæ. 1999-æм азы Дунаймæ ныххаудтой æртæ хиды Сербийы, НАТО-йы бомбардировкæйы аххосæй; уымæй нал уыд науыл бацæуæн. Донвæд уыцы хидты хæйттæй ссыгъдæг чындæуыд æрмæст 2002-æм азмæ.

Source: original
Черчесты Станислав

Черчесты Саламы фырт Станислав (райгуырдис 1963-æм азы 2 сентябры, Алагир, Цæгат Ирыстон, ССРЦ) у Уæрæсейы футболон тренер, раздæры советон æмæ Уæрæсейы дуаргæс. Ирыстоны футболон скъолайы хъомылгæнинаг, Советон Цæдисы æмæ Уæрæсейы иугонд футболон командæйы дуаргæс (1990-2002). Уæрæсейы Федерацийы спорты сгуыхт мастер (2003). Уый уыд Мæскуыйы «Спартачы» тренер 2008-æм азы агъоммæ. 2011-æм азы 27 сентябрæй 2013-æм азы маймæ куыста футболон клуб «Терчы» сæйраг тренерæй. 2015-æм азы 6 октябры польшæйаг клуб «Legia Warszawa»-йы сæйрæг тренер сси. Уыцы клубы сарæзта йæ фыццаг «сыгъзæрин дубль», рамбылдта Польшæйы чемпионат æмæ Польшæйы хъалац иумæ. 2016-æм азы 1 июны клуб ныууагъта. 2016-æм азы августæй у Уæрæсейы футболон æмбырдгонды сæйраг тренер. Черчесы-фырт у усджын. Ис ын чызг æмæ лæппу: Мадинæ æмæ Станислав. Йæ фырт Станислав у Мæскуыйы «Динамо»-йы дуаргæс.

Source: original
Димитров, Георгий Михаилы фырт

Георгий Димитров (болг. Георги Димитров Михайлов; райгуырдис 1882-æм азы 18 июны, Болгарийы Перничы облæсты хъæу Ковачевци - амардис 1949-æм азы 2 июлы, Мæскуымæ ’ввæхс Барвихæ) - зындгонд болгайраг политик, коммунист. Коммунистон Болгарийы уый уыд Ленинау аргъуыцаг. Йæ амæлæты фæстæ йæ марды буар бавæрдтой, сæрмагондæй уымæн кæй сарæзтой, уыцы мавзолейы. Æрмгусæджы фырт, 12-аздзыдæй скуыста типографийы (1894). 1901-æм азы сси мыхуыргæнджыты профцæдисы нымæрдар, 1902-æм азæй уыд Болгайраг кусджыты социал-демократон партийы уæнг, 1903-æм азæй - йæ большевикон хайы. 1913-1923 уыд болгайраг парламенты депутат. 1923 азы Болгарийы уый уыд Сентябры æдгæрзтæ растады разамонджыты ’хсæн. Растад куы нæ фæрæстмæ, уæд афтыд фæсарæнмæ, Болгарийы та йын фæсаууонмæ рахастæуыд амарыны тæрхон. 1933-æм азы Германы Димитровы фæзылын кодтой Рейхстаджы бæстыхайыл арт бандзарынæй. Уыциу аз йæ къухы бафтыд йæхи сраст кæнын, уый фæстæ та ацыдис Советон Цæдисмæ. 1937-45 азты - Советон Цæдисы Сæйраг Советы депутат. Хæст куы фæцис, уæд раздæхт йæ бæстæмæ. 1946-æм азы ссис Министрты советы сæрдар æмæ йæ амæлæтмæ разамынд лæвæрдта бæстæйæн. Бæстæйы хицау куы уыдис, уæд кодта Советон Цæдисмæ хæстæг уæвыны политикæ. Уыимæ ма уыдис тынг æнувыд, хуссар-славяйнаг адæмты федераци скæныны (ома Югослави æмæ Болгари баиу кæныны) идейæйыл. 1990-æм азы Димитровы мард рахастой мавзолейæй æмæ йæ баныгæдтой. 1992-æм азы та Софияйы æхсæнадон совет бауынаффæ кодта, цæмæй Димитровы мавзолей хæлд æрцæуа - уый, дам, сахары архитектурæйæн æцæгæлон у, æмæ уый тыххæй. Димитровы ном хæссынц æртæ бæстæйы æртæ сахары: Болгарийы Димитровград (ног сахар у), Сербийы Димитровград (кæддæры Цариброд) æмæ Уæрæсейы Димитровград Ульяновсчы облæсты (кæддæры Мелекесс). Дзæуджыхъæуы, республикæйы хицауады бæстыхайы фæстæ, 2010-æм азы ноябры онг лæууыдис Димитровы кадæн монумент - болгайраг сахар Кырджалийы лæвар; ис Димитровы номæн уынг дæр. == Литературæ == Димитров Г. Перед фашистским судом. - М.: Партиздат, 1936. - 192 с. Димитров Г. Избранные произведения : в 2-х т. (1967-1968). Т. 1: (1906-1937 гг.). - София: Изд-во лит. на иностр. яз., 1967. - 814 с.: портр. Т. 2: (1939-1949 гг.). - София: Изд-во лит. на иностр. яз., 1968. - 873 с.: портр. Димитров Г. М. Лейпцигский процесс: Речи, письма и документы / Под ред. и с предисл. Б. Н. Пономарева. - М.: Госполитиздат, 1961. - 532 с.: ил., портр. Кореньков А. Георгий Димитров / Кореньков А. - М.: Госполитиздат, 1962. - 93 с. Курелла А. Димитров против Геринга: По материалам Г. Димитрова о Лейпцигском процессе 1933 г. / Пер. с нем. Г. Я. Рудого. - М.: Прогресс, 1966. - 325 с. Болдырев С. Н. Трижды приговоренный...: Повесть о Георгии Димитрове. - М.: Политиздат, 1968. (Пламенные революционеры) - 414 с, ил. Хаджиниколов В. Георгий Димитров и советская общественность. 1934-1945 / Сокр. пер. с болг. А. Н. Киршевской и А. М. Коренькова. Под ред. В. П. Груздевой. - М.: Прогресс, 1975. - 296 с.: Фотогр. Воспоминания о Георгии Димитрове / Сост. В. Н. Гребенников. - М.: Политиздат, 1982. - 350 с.: ил. Камен Калчев Димитров. Жизнь замечательных людей, Молодая гвардия, 1962 г.

Source: original
Зехъетæ

Зехъетæ (уырыс. Зекеевы, тур. Eren) сты дыгурон мыггаг. == Равзæрд == Ацы мыггаг Дыгуры коммæ, Нæуæгхъæумæ æрбафтыдысты Асыйæ. Ам цалдæр хæдзарæй цардысты хъæуæй иуфарсдæр, Бæртуйы комы. Иу рæстæг сыл зæй рацыд æмæ сæ фæласта. Фервæзтысты ма дзы иу хæдзары бинонтæ, фæлæ уым цæрын нал уæндыдысты, фæндыди сæ хъæуы саразын хæдзар, Хъамихъотæ сæ нæ бауагътой. Æндæр фадат сын куы нæ уал уыд, уæд хæдзар сарæзтой Бæтлойы комы, фæлæ уым сæ цæрæнфадæттæ нæ бæззыдысты æмæ алыгъдысты Цыколайы хъæумæ. Ацы цæрæнбынат ма абон дæр Нæуæгхъæуы цæрджытæ хонынц «Зехъеты хъæууат».

Source: original
Стыр Иран

Стыр Иран (перс. ایران بزرگ - Iran-e bozorg, перс. ایرانزمین - Iranzamin), кæнæ «Ираны (Ирайнаг) культурон континент» - афтæ хонынц, ирайнаг культурæйы тыхджын тæваг кæмæ хъардта, уыцы историон регион. Стыр Иран æххæсы цалдæр ныртæккон паддзахад æмæ регионыл: Иран, Фæскавказы республикæтæ, Централон Ази, Афгъанистан, Пакистан æмæ Курдистаныл. Стыр Ираны концепци нæу баст нырыккон паддзахæдты арæнтимæ, æмæ йын ис айдагъ культурон-историон нысаниуæг.

Source: original
Synthetic_os_20

разамынд Иссæйы схорзæхджын кодта Сæууон стъалыйы орденæй. 1939 азы булкъон Плиты И.А. снысан кодтой 6-æм бæхджын дивизийы 32-æм полчъы командирæй. Йæ полкъимæ архайдта Ныгуылæн Белоруссийы хæстон стæры, йæхи дзы равдыста дæсны разамонæгæй, æмæ йæ айстой Генералон штабы æфсæддон Академимæ. == Æддаг æрмæг == ПТРК «Алани» Абон Плиты Иссæйыл сæххæст уыдаид == Цаутæ == 1496 - Христофор Колумб йæ дыккаг балцæй раздахти. 1955 - Якутийы ссардтой алмаситы фыццаг дынджыр гуырæн. 1991 - Борис Ельцин ссис Уæрæсейы президент. 2000 - Цæцæны Республикæйы администрацийы сæргълæууæг сси Ахмат Кадыров. 2004 - Португалийы райдыдта футболы Европæйы чемпионат. == Ацы бон райгуырдысты == 1924 - Джордж Буш-хистæр (George Herbert Walker Bush), АИШ-ы 41-æм президент. 1928 - Ричард Мортон Шерман (Richard Morton Sherman), америкаг композитор, зарджыты автор æмæ сценарист. 1929 - Аннæ Франк (Anneliese Marie Frank) (ам. 1945-æм азы), нацистты концлагеры ахæст, зындгонд сси йæ боныгæй. 1935 - Николь Берже (Nicole Berger) (ам. 1967-æм азы), францаг актрисæ. Нартхор (бирæон нымæц: нартхæрттæ), дыгур. нартихуар (лат. Zea mays) у ахсджиаг нæмгуыты мыггаг. Рæзын æй кæнынц бирæ рæтты, уыдоны ’хсæн Ирыстоны дæр. Нартхорæй кæнынц ссад, уыцы ссадæй та - кæрдзын кæнæ иуæй-иу ран нозт дæр.

Source: data_augmentation
Synthetic_os_17

объекттæн. 1941-æм азæй 1942-æм азмæ зымæг уыдис рæстæмбис бæрæггæнæнтæй бирæ карздæр. Зæгъæм, 1942-æм азы рæстæмбис температурæ уыдис −18,7 °С, кæд æмæ 1743-2010 азты рæстæмбис у −8,3°С. Артаг нæ фаг кодта, æмæ цæрджытæ тынг фæхъизæмар кодтой уазалæй дæр. Трамвайты системæ нал куыста, æмæ адæм-иу дæсгæйттæй фæмардтой куыстæй сæхимæ цæугæйæ. Уыцы зымæг Йесо Чырысти, дыгуронау Киристе (гр. Ἰησοῦς Χριστός, рагон слав. Їисъ Хрїстъ, уырыс. Иисус Христос) чырыстон дины у Хуыцауы фырт, адæймаг æмæ Хуыцау, Сыгъдæг Æртæиууоны дыккаг гоймаг. Йесо райгуырдис Вифлеемы, Иудейы. Йæ цард æмæ архайд афыссынц Ног Фæдзæхсты цыппар чиныджы - Матфей, Марк, Лука æмæ Иоанны Евангели. Йесо 12 июны, иронау хурхæтæны мæйы 12-æм бон - азы 163-æм бон (даргъ азы 164-æм бон). == Бæрæгбæттæ æмæ сæрмагонд бонтæ == Уæрæсейы бон. Сахар Уфайы бындурæвæрды бон. Сахар Ижевсчы бындурæвæрды бон. Сахары бон Кемеровойы, Салаваты, Пензæйы, Пермы, Рославлы, Тамбовы, Ульяновсчы æмæ цæлдæр æндæр уæрæсейаг сахары. Филиппинтæ - Хæдбардзинады бон (1898). Буш-хистæр (George Herbert Walker Bush), АИШ-ы 41-æм президент. 1928 - Ричард Мортон Шерман (Richard Morton Sherman), америкаг композитор, зарджыты автор æмæ сценарист. 1929 - Аннæ Франк (Anneliese Marie Frank) (ам. 1945-æм азы), нацистты концлагеры ахæст, зындгонд сси йæ боныгæй. 1935 - Николь Берже (Nicole Berger) (ам. 1967-æм азы), францаг актрисæ. == Цаутæ == 1496 - Христофор

Source: data_augmentation
Synthetic_os_16

Дæргъад λ {\displaystyle \lambda ~} - лæвæрд тæппы уылты цы мередианы фæзой цæуы, æмæ райдайæн нулон мередианы (уымæй райдайы дæргъады нымад) астæу къул. Ныр Зæххыл нулоныл нымад у Гринвичы зæронд обсерваторийы уылты, Лондоны хуссар-цæгаты цы меридиан цæуы, уый. Уымæ гæсгæ хуыйны Гринвичы меридиан. Дæргъæдтæ 0 -æй 180° скæсæны ’рдæм нулон у осетин // Известия Юго-Осетинского научно-исследовательского института АН Грузии. Тбилиси: Мецниереба, 1974. Вып. XVIII. С. 52-78. Гаглоева З. Д. К вопросу об абхазо-осетинских этнокультурных связях по данным этнографии // Этнографические параллели. (Материалы республиканской сессии этнографов Грузии. Сухум - Тбилиси, 1987. Гаглоева З. Д. Этнография Осетии в трудах В. И. Абаева меридианæй, хонынц скæсæйнæгтæ, ныгуылæны ’рдæм та ныгуылæйнæгтæ. Бахахх кæнын хъæуы æмæ уæрхæдтæй хъауджыдæр, дæргъæдты системæйы райдайæны меридиан хибар у, æмæ баст вæййы исты меридианыл фидыдмæ гæсгæ. Афтæ, Гринвич йæдтæмæ, раздæр нулонтæй æвзæрст цыдысты меридиантæ обсерваториты Парижы, Кадисы, Пулковойы (Уæрæсейы паддзахады территорийыл) æмæ а.д. Дæргъады дæлбар у бынæттон рæстæг == Кæс фыста зонадон-популярон чингуытæ, фæлæ куыд дарддæр, афтæ фылдæр куыста диссидентон æмдзæвгæтыл. Йæ «æнæофициалон» сфæлдыстады фыссæг пайда кодта фæсномыгтæй (зæгъæм, И.

Source: data_augmentation
Synthetic_os_7

уымæн æмæ Ныгуылæн Фæскавказ хицæн кæны къæвдаты уæлдай бæрзонд æмвæзæй. Дон кæлы нарæг комыл, уый æмбарын кæны доны æмвæзы дзæвгар дывæндытæ - 10-æй - 15 метры онг. Бирæ дзы ис фалер æмæ сауденджызон æргъай. Юпшарæйы цæугæдоны донысæры, Бзыбы бассейнмæ кæцы цæуы, уæвы зындгонд уæлхох цад Рицæ. Цадмæ донбылгæронæй цæуы автомобилон Хуссар Австрали (1 043 514) Провинци Британийы Колумби Канадæйы (944 735) Штат Мату-Гросу Бразилийы (903 358) Штат Ног Хуссар Уэльс Австралийы (809 444) Хабаровсчы край Уæрæсейы (788 600) Иркутсчы облæст Уæрæсейы (767 900) Ямало-Ненны автономон зылд Уæрæсейы (750 300) Чукоткæйы автономон зылд Уæрæсейы (737 700) Провинци Цинхай Китайы (721 000) (Якути) Уæрæсейы (3 103 200 км²) Штат Ныгуылæн Австрали (2 645 615) Красноярсчы край Уæрæсейы (2 339 700) Гренланди, Данийы дæлбар (2 166 086) Нунавуты Территори Канадæйы цæгаты (2 093 190) Штат Квинсленд Австралийы (1 852 642) Штат Аляскæ АИШ-ы (1 717 854) Синьцзян-Уйгуры автономон район Китайы ныгуылæны (1 660 фæндаг, хайонæй цæуы Бзыбы дæлвæзыл. Цæугæдон у доны туризмы зындгонд трассæ. Æртындæсæм километры Рицæмæ, Бзыбы цæугæдоны рахиз донбылыл уæвы карстæй конд

Source: data_augmentation
Synthetic_os_5

Зæххастæуденджызон бæстыхъæд (кæнæ Зæххастæуы денджызы регионы бæстыхъæд) у Зæххастæуы денджызы алфмабылай территориты типикон чи у, ахæм бæстыхъæд (климæт). Арæх æмбæлы континентты ныгуылæйнаг былгæрæттыл, экваторæй цæгатырдыгæй æмæ хуссарырдыгæй, йæ уæрхад 30° æмæ 45° кæмæн у, уыцы рæтты. У субтропикон бæстыхъæды хуыз. == Географи == Зæххастæуы денджызы бассейны уæлдай, зæххастæуденджызон бæстыхъæд ма ис ахæм рæтты: Калифорнийы дзæвгар хайы, Хуссар Африкæйы Республикæйы провинци Ныгуылæн Кейпы, Чилийы ныгуылæйнаг хайы, Ныгуылæн Австралийы былгæрон районты æмæ Хуссар Австралийы æрдæгсакъадах Эйры. Амынд зонæты æдде иуæй-иу ран æмбæлы ма, зæххастæуы бæстыхъæдмæ хæстæг чи у, ахæм микроклимат. Сурзæххыл заххæастæуденджызон бæстыхъæд, уæрхад куыд уæлдæр кæны, афтæ рахизы фурдон (уырыс. океанический) Хъæу, дыгуронау гъæу, у ахæм цæрæнран, кæцыйы цæрджытæй фылдæр хай кусынц хъæууон хæдзарады. === Æрæфы район (РЦИ-А) === Æхсæрисæр Лескен Толдзгун === Алагиры район (РЦИ-А) === Зынцъар Инджынтæ Дагом Цъамад Уынал Мызур Нузал Бурон Цъæй Нар Дзывгъис Хидыхъус Хæрисджын === Кировы район (РЦИ-А) === Елхот === Рахизфарсы район (РЦИ-А) === Ног Бæтæхъойыхъæу Зæронд Бæтæхъойыхъæу Зилгæ Заманхъул Хуымæллæг Фарн === Дзауы район (РХИ) === Дзау Чъимас Тъонтъобет Стырфæз Чеселт === Знауыры район (РХИ) === Знауыр Алхасен Арчънет Аунеу Балта Бехъмар Гобозтыхъæу Гъаристау Дзагъина Дæллаг Окона Дидмуха Зиулет Ионча Исахъыхъæу Хъорнис Лопъан Малда Мугут Нагутни Недлат Нул Принеу Терегуан Тигъуа Уахтъана Уæллаг Дзодза, Агко æмæ Хуасдзау. Дзодзайæн

Source: data_augmentation
Synthetic_os_13

Сих Мансур, æцæг ном у Ушурма (райгуырдис Алдыйы хъæуы - амардис 1794-æм азы 13 апрелы) - у æфсæддон, XVIII æнусы кæроны Цæгат-Скæсæн Кавказы хохæгты разамонæг, 1785-æм - 1791-æм азты Кавказы хæсты зынгæдæр архайджытæй иу, цæцæны адæмон хъайтар. == Цардафыст == Райгуырд 1765-æм азы (иннæ бæрæггæнæнтæм гæсгæ - 1760-æм азы) Алдыйы Таурæгътæм гæсгæ, ахуыры рæстæг-иу æм хъуыстис хохæгты баиу кæнынмæ сидæг æнахуыр хъæлæстæ. == Сихы хæцæнты хабæрттæ == XVIII æнусы кæрон Ушурма цæцæйнæгты æхсæн райдыдта амонын йæхи пысылмон ахуырад. Уый сæм сидтис Уæрæсейы империимæ ныхмæ хæстмæ. Булкъон Де Пиерийы разамындæй Мансуры æрцахсынмæ æрвыст æфсадыл (2000 адæймаджы) Алдыйы хъæуы фалдзус (1785-æм азы сæргълæууæджы хæстæ æххæст кодта, 2004 азы 20 майы сси облæсты сæргълæууæг официалон æгъдауæй. 2009-æм азы 19 августы обæсты ног сæргълæууæг сси Марин Каврыков (р. 1953-æм азы). Чолакова политик ма куы уыди, ахуыр кодта Грекъ, Герман æмæ Францы. Моймæдзыд у, хъомыл кæны дыууæ сывæллоны. нæ, фæлæ æндæр бæстæты дæр. Хъазахстан, Хъиргъиз æмæ Белоруссийы (стæй де-факто хæдбар паддзахæдтæ Абхаз, Приднестровье æмæ Хуссар Ирыстоны) у

Source: data_augmentation
Synthetic_os_18

фембæлдысты Европæй чемпионимæ, ПСВ, æмæ ууыл фæуæлахиз ис (пенальтиты серийы дæргъы). Йæ фæстæг куысты баныт уыдис клуб «Ливерпуль», кæцыйы кæддæр райдыдта футболисты карьерæ. Уым кусын байдыдта 2000-æм азы январы, фæлæ клубы хъазт нæ фæрæстмæ, æмæ æвзæр фæстиуджыты фæдыл тренеры бынатæ Флейтасы ныууагътой. == Æддаг æрмæг == Тренеры профиль // transfermarkt.de байдыдта Уругвайы фыццаг дивизионы, фыццаг - «Прогресо»-йы, фæстæдæр та - «Сентраль Эспаньол»-ы. 1987-æм азы уый савæрдтой иугонд командæйы сæйраг тренеры бынатмæ, Омар Боррасы бæсты. Йæ разамынд фæрæстмæ - Уругвайы командæ рамбылдта Аргентинæ æмæ Чилийы ныхмæ хъæзтытæ æмæ сси Хуссар Америкæйы чемпион.. 1988-æм азы Флейтас йæ тренеры бынат ныууагъта, иугонд командæйы Хуэйаг адæм (хуэй, хуэйцзу, «китайаг пысылмæттæ») кит. 回族 (пиньинь: huízú, ома «адæмыхатт хуэй») у Китайы официалон 56 чысылдæр адæмыхæттытæй иу. Китайæгты хуызæн сты, китайагау дзурынц, фæлæ сæ динмæ гæсгæ сты пысылмон æмæ алыхуызон уацхъуыдтæ газеттæ «Терские ведомости», «Казбек» æмæ æндæртæм. 1895 азæй фæстæмæ йын зынын байдыдтой мыхуыры. Дыууиссæдз

Source: data_augmentation
Synthetic_os_6

Иран, Афгъанистан, Мавритани æмæ Пакистан (æниу, 1956-æм азы Пакистаны цы конституци сфидар чынди, уымæ гæсгæ ацы паддзахад у æнæдинон, æмæ йæ пысылмон кæй хуындæуы, уымæн ис айдагъ символикон-культурон нысаниуæг). Классикон пысылмон республикæйыл нымайæн ис Иран - йæ сæргъы лæууы уæлдæр пысылмон дингæнæг (рахбар). Башибузуктæ (тур. başıbozuk; başı - сæр, bozuk - хæлд, дзырдæй-дзырдмæ: сæрхæлд) - афтæ хуыдтой, Османты империйы заман чи уыди, уыцы туркаг иррегулярон фистæгæфсады балтæ. Башибузукты æххуырстой Османты паддзахады хæстæргомдæр знæмты ’хсæн, фылдæр Албанийы æмæ Чысыл Азийы. Ацы æфсæддонтæн хицауадæй лæвæрд цыди хæцæнгæрзтæ æмæ хæлц, фæлæ мызд нæ истой. Башибузучы хотых уыди ахæм: æхсаргард, 3 метры дæргъæн арц, стæй иуæй-иутæн ма уыди дамбаца æмæ хъама. Европæйы паддзахæдты ныхмæ хæстыты башибузуктæн сæ бон нæ уыди аккаг ныхкъуырд дæттын. Уыдоны сорганизаци æмæ бакоммæгæс кæнæн ницы амалæй уыди, суанг ма уый нæ бантысти, сæрмагондæй ууыл чи архайдта, уыцы европæйаг инæлартæн (францаг инæлар Юссуф, англисаг æрцыд Чысыл Леуахийы коммæ æмæ Ортъеуы хъæуы æрцард. Цæмæй йын туджджынтæ йæ фæд ма ссардтаиккой, уый тыххæй йæ мыггаг йæ номæй аивта æмæ йæ цæуæт райдыдтой хæссын Гатайты мыггаг. Гатайтæ, дам, Ортъеуы раивтой фондз фæлтæры. == Литературæ == Гаглойты Зинæ. Ирон мыггæгтæ. - Дзæуджыхъæу: Ир, 2005. - С. 69. Гаглойты Гатайтæ (уырыс.

Source: data_augmentation
Synthetic_os_10

сæрмагонд æрмдзæф, йæ поэзийы дарæнбæстагон публицистон здæхт ирдæй кæй зыны æмæ асинтæй æмдзæвгæвæрдæй кæй фыста, уый тыххæй йæ хонынц «ирон Маяковский». 1956-æм азы рацыдис йæ фыццаг поэтикон чиныг «Фыццаг ныхас». Уый фæстæ фæзындысты «Романтикæ», «Рæстæджы дымгæ», «Къæвдайы кафт», «Фæдисы æртытæ», «Азты æфсарм», «Азæй азмæ», «Удæгасæй удæгасдæр», сабитæн фыст æмдзæвгæтæ æмæ поэмæтæ. Дзуццаты Хадзы-Мурат ныффыста бирæ литературон-критикон æмæ публицистон монографион-иртасæн куыстытæ: «Беджызаты Чермены сфæлдыстад» «Хетæгкаты Къостайы реализмы тыххæй» «Коста Хетагуров» «Знон æмæ абон» «Рæстæг æмæ литературæ» «Бæрндзинад» «Хæст æмæ зæрдæ» «Арвистон» «Биографи». Дзуццайы-фырт у ирон поэзи æмæ прозæйы тыххæй бирæнымæц зонадон куыстыты автор. Йæ амæлæты фæстæ рацыдис йæ поэтикон чиныг «Дыууæ дуджы астæу». Дзуццайы-фырт ирон æвзагмæ ратæлмац кодта бирæ уацмыстæ уырыссаг, белоруссаг, сомихаг, гуырдзиаг æмæ æндæр æвзæгтæй. Дзуццаты Х.-М. кодта стыр æхсæнадон куыст дæр. Хуссар Ирыстон уæззау уавæры куы уыд, уæд стыхджындæр йæ публицистон сис. Уыд ирон æвзаг æмæ ирон адæмы æнæфæцудгæ сæрхъуызой.

Source: data_augmentation
Synthetic_os_14

æхсар равдисынмæ. Ничи сыл уæлахиз кæны. Хæларæй цæрынц уæларвон зæдтимæ, се знæгтæ сты уæйгуытæ æмæ тыхгæнæг адæмтæ. Алыхуызон тохты фæмард вæййынц Хæмыц, Сослан æмæ Батрадз. Иннæтæ, сæ сæргъы Уырызмæг, афтæмæй бирæ тыхгæнджыты тых басастой. Нал сын уыд, сæ тых кæимæ бавзæрстаиккой, ахæм. Æмæ сæ уæд арвы кæлæн, зæххы фыдæх Сырдон == Цаутæ == 9 сентябры - Евгений Примаков сси Уæрæсейы премьер-министр. == Амардысты == 23 январы - Ральф Кирстен (Ralf Kirsten) (р. 1930), немыцаг режиссёр. 15 апрелы - Пол Пот (æцæг ном у Салот Манагуæ (исп. Managua) у Никарагуæйы сæйраг æмæ стырдæр сахар. Манагуæйы бындур сæвæрдæуыди 1819 азы. Уæд кæсагахсджыты хъæу уыди. Бæстæйы сæйраг сахар сси 1852 азы, уый тыххæй æмæ лæууыд дыууæ ерысгæнæг сахарты ’хсæн (Леон æмæ Гранадæ, кæддæры сæйраг сахартæ). 2007 азы, æнтыстджын ахуырадон программæйы фæрцы, Манагуæ расидти, уый Централон Америкæйы фыццаг Сар) (р. 1925), Камбоджæйы политик, «сырх кхмерты» фæтæг. 14 майы - Фрэнк Синатрæ, АИШ-ы зарæггæнæг. 4 августа - Юрий

Source: data_augmentation