AlmaznayaGroza/cyrillic-language-classification huggingface dataset:
Няшчасны выпадак

Няшчасны выпадак - неспадзяваная падзея, нечаканы збег абставін, што пацягнуў цялеснае пашкоджанне або смерць. Тыповымі прыкладамі з'яўляюцца аўтамабільная катастрофа (або трапленне пад машыну), падзенне з вышыні, трапленне прадметаў у дыхальныя шляхі, падзенне прадметаў (цэгла, ледзяшы) на галаву, паражэнне электрычным токам. Фактарамі рызыкі могуць быць невыкананне тэхнікі бяспекі, ужыванне алкаголю. Няшчасны выпадак з'яўляецца адной з вядучых прычын смерці ў Расіі. Смерць вядомых людзей у выніку няшчаснага выпадку звычайна прыцягвае шырокую ўвагу. Часта не атрымліваецца ўсталяваць, ці быў гэта няшчасны выпадак, самагубства ці забойства. У страхаванні няшчасны выпадак трактуецца як раптоўная кароткачасовая знешняя падзея для застрахаванага, якая адбылася на працягу тэрміну дагавора, якая пацягнула за сабой цялесныя пашкоджанні (гібель) застрахаванага ў выніку ДТЗ, пажару, выбуху, стыхійных з'яў - за выключэннем супрацьпраўных дзеянняў трэціх асоб. == Віды няшчасных выпадкаў == Аўтакатастрофа Трапленне пад машыну Пажар Угаранне Утапленне Падзенне на роўным месцы Падзенне з вышыні Падзенне ў яму Паражэнне электрычным токам Неасцярожнае абыходжанне з электрапілой Неасцярожнае абыходжанне з выбуховымі матэрыяламі Вытворчыя траўмы Атручванне == Спасылкі == Крызіс смяротнасці ў Расіі: алкагалізм, захворванне і пагаршэнне аховы здароўя Арыгінал на англійскай: russia's Mortality Crisis: Drinking, Disease, and Deteriorating Health Care DaVanzo, Julie ; Grammich, Clifford.(недаступная спасылка) Dire Demographics. Population Trends in the Russian Federation(недаступная спасылка) Смяротнасць ад знешніх прычын у Расіі з 1870 года Няшчасныя выпадкі, атручванні і траўмы па-ранейшаму - на другім месцы сярод прычын смерці Дзеянні пры няшчасных выпадках, якія павінен распачаць працадаўца Няшчасны выпадак у страхаванні

Source: original
Біяцэналогія

Біяцэнало́гія - навука пра згуртаванні жывых арганізмаў - біяцэнозы; частка біягеацэналогіі. Вывучае ўзнікненне, развіццё, структуру, размеркаванне ў прасторы, прадукцыйнасць і дынаміку біяцэнозу, узаемаадносіны паміж рознымі біяцэнозамі і асобнымі іх кампанентамі. Некаторыя вучоныя лічаць біяцэналогію раздзелам экалогіі і геабатанікі. Даследаванні па біяцэналогіі ўключаюць мадэліраванне біяцэналагічных працэсаў, маніторынг і прагназаванне. На развіццё біяцэналогіі вялікі ўплыў зрабілі працы амерыканскага заолага В. Шэлфарда, беларускіх вучоных Г. Г. Вінберга, І. Д. Юркевіча і інш. На Беларусі даследаванні ў галіне аграбіяцэналогіі праводзяцца ў НДІ аховы раслін. == Літаратура == Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 3: Беларусы - Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. - Мн. : БелЭн, 1996. - Т. 3. - 511 с. - 10 000 экз. - ISBN 985-11-0035-8. - ISBN 985-11-0068-4 (т. 3). Биоценоло́гия // Лесная энциклопедия: В 2-х т. / Ред. кол.: Г. И. Воробьёв (гл. ред.) и др.. - М.: Сов. энциклопедия, 1985. - Т. 1. Абелия - Лимон. - С. 91. - 593 с. - 100 000 экз. (руск.) Биоценоло́гия // Краткий словарь ботанических терминов / Сост. М. В. Буланая и др.; Под ред. А. Г. Еленевского. - Саратов: Изд-во Сарат. пед. ин-та, 1993. - С. 21. - 151 с. - 10 000 экз. - ISBN 5-87077-064-5. (руск.)

Source: original
Тупічанскі сельсавет

Тупіча́нскі сельсавет - былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Ваўкавыскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр - вёска Тупічаны. Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Ваўкавыскага раёна Беластоцкай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Гродзенскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Воўпаўскага сельсавета. == Літаратура == Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. - Минск: «Беларусь», 1985-1987.

Source: original
Навасёлкі (Запольскі сельсавет)

Навасёлкі (трансліт.: Navasiolki, руск.: Новосёлки) - вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Запольскага сельсавета. У 1954-1960 гадах цэнтр Навасёлкаўскага сельсавета. Знаходзіцца за 60 км у напрамку на паўночны ўсход ад Віцебска, каля ракі Усвяча. == Насельніцтва == 1999 год - 181 жыхар у 71 дварах. == Памятныя мясціны == Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан. == Літаратура == Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 11: Мугір - Паліклініка / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. - Мн. : БелЭн, 2000. - Т. 11. - 560 с. - 10 000 экз. - ISBN 985-11-0035-8. - ISBN 985-11-0188-5 (т. 11). - С. 102. Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Витебская область / Редактор Г. Г. Науменко. - Мн.: РУП «Белкартография», 2010. - С. 24. - 72 с. - 10 000 экз. - ISBN 978-985-508-136-5. (руск.) Витебск: План города. Витебский район: Карта / Редактор: В. А. Змачинская. - Мн.: РУП «Белкартография», 2009. - 4 611 экз. (руск.) == Спасылкі == На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

Source: original
Экспэрымэнт

Экспэрымэ́нт (досьлед; ад лац. experimentum - спроба) - мэтад дасьледаваньня пэўнай зьявы ў кіраваных умовах згодна з навуковым мэтадам. Адрозьніваецца ад назіраньня актыўным узаемадзеяньнем з вывучаемым аб’ектам. Звычайна экспэрымэнт праводзіцца ў межах навуковых дасьледаваньняў і служыць дзеля пераверкі гіпотэзы, выяўленьня прычынных сувязяў паміж фэномэнамі. Экспэрымэнт зьяўляецца краевугольным камянём эмпірычнага падыходу да веданьня. Крытэр Попэра вылучае магчымасьць пастаноўкі экспэрымэнту ў якасьці галоўнага адрозьненьня навуковай тэорыі ад псэўданавуковай.

Source: original
Валерый Інакенцьевіч Загрэўскі

Валерый Інакенцьевіч Загрэўскі (нар. 30 красавіка 1948, Томск, Расія) - педагог, спецыяліст у галіне біямеханікі, тэорыі і методыкі фізічнага выхавання, спартыўнай трэніроўкі. Доктар педагагічных навук (1995), прафесар (2011). Член-карэспандэнт Акадэміі адукацыі Рэспублікі Беларусь (2001), Беларускай інжынернай акадэміі (2002). == Біяграфія == Скончыў Дзяржаўны інстытут фізічнай культуры імя Ф. Ф. Лесгафта (спецыяльнасць «Фізічная культура і спорт», кваліфікацыя «Трэнер-педагог па гімнастыцы», 1970; аспірантура, 1978), Расійскую дзяржаўную акадэмію фізічнай культуры (дактарантура, 1994). Працаваў у Томскім дзяржаўным педагагічным інстытуце (1973-1995); Магілёўскім дзяржаўным універсітэце імя А. А. Куляшова (з 1995, факультэт фізічнага выхавання, кафедра тэорыі і методыкі фізічнага выхавання, прафесар, у 1997-2008 - загадчык кафедры). Навуковыя інтарэсы: тэхніка спартыўных практыкаванняў. == Узнагароды == Нагрудны знак «Выдатнік адукацыі» (2003), Ганаровая грамата Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (2009) і інш. == Бібліяграфія == Программирование обучающей деятельности спортсменов на основе имитационного моделирования движений человека на ЭВМ : автореферат диссертации ... доктора педагогических наук : 01.02.08 ; 13.00.04 / Загревский Валерий Иннокентьевич. - Москва, 1994. Биомеханика физических упражнений : учебное пособие / В. И. Загревский, О. И. Загревский. - Томск, 2007. == Спасылкі == Загревский Валерий Иннокентьевич

Source: original
Яак Ааб

Я́ак А́аб (эст.: Jaak Aab; нар. 9 красавіка 1960, Таагепера) - эстонскі палітычны і дзяржаўны дзеяч. Член Цэнтрысцкай партыі. Міністр адміністрацыйнага кіравання Эстоніі (2021-2022), міністр адукацыі і навукі (2020-2021), міністр адміністрацыйнага кіравання Эстоніі (2017-2018, 2019-2020), міністр сацыяльных спраў Эстоніі (2005-2007), член Рыйгікогу IX (2005-2007) і XI (2007-2011) скліканняў. == Біяграфія == Нарадзіўся ў вёсцы Таагепера. У 1967-1977 гадах вучыўся ў школе. У 1986 годзе скончыў Талінскі педагагічны інстытут па спецыяльнасці «руская мова і літаратура». Быў членам КПСС, з 19 студзеня 1988 па 23 кастрычніка 1989 г. займаў пасаду сакратара райкама КПЭ горада Выхма. У 1994-1998 годзе быў віцэ-мэрам горада Выхма, у 1998-2002 гадах - мэрам горада Выхма. У 2003-2005 гадах - выканаўчы дырэктар Эстонскага саюза гарадоў. У 2002-2003 гадах - член Рыйгікогу IX склікання. 12 верасня 2004 года ўступіў у Цэнтрысцкую партыю Эстоніі. Па выніках парламенцкіх выбараў 2007 года абраны членам Рыйгікогу XI склікання, быў намеснікам старшыні камісіі па сацыяльных справах. У 2016-2017 гадах - генеральны сакратар Цэнтрысцкай партыі.

Source: original
Аазіс

Аа́зіс - гэта ізаляванае месца расьліннасьці ў пустэльні й паўпустэльнях, якое атачае крыніцу вады. Такім чынам аазіс дае жыцьцё расьлінам, жывёлам і чалавеку. Бываюць прыродныя, якія ўтвараюцца на месяцы выхаду крыніц, адносна высокага ўзроўню прэсных грунтавых водаў, перыядычных разьліваў рэк, і штучныя - пры арашэньні з калодзежаў, сьвідравін ды каналаў. Аазісы могуць істотна адрозьнівацца па велічыні ды характары, ад невялікіх сажалак да вялізных тэрыторыяў, дзе могуць узьнікаць месты і весьціся сельскагаспадарчая дзейнасьць. Таксама менавіта аазісы вызначаюць жыцьцё чалавека ў пустэльнях, уплываючы на маршруты гандлю ды перамяшчэньня, бо аазісы зьяўляюцца адзінай магчымасьцю папаўненьня запасаў вады ды ежы. Вялікія аазісы - густа населеныя раёны з інтэнсіўным земляробствам (напрыклад, даліна Ніла ў Егіпце, Ферганская даліна ў Сярэдняе Азіі). У Антарктыдзе ёсьць антарктычная аазісы. У сучасныя мовы слова аазіс прыйшло з грэцкае мовы: ὄασις , куды трапіла з эгіпецкае мовы: ад назвы эгіпцкага г. Аасія.

Source: original
Брэсцкая вуліца (Мінск)

Брэсцкая вуліца - вуліца ў Кастрычніцкім раёне Мінска. Названа ў гонар горада Брэста. У раёне вуліцы - пераважна прыватная забудова. Грамадскі транспарт па вуліцы не ходзіць. == Размяшчэнне == Вуліца пачынаецца на скрыжаванні з вуліцамі Лейтэнанта Кіжаватава і Леаніда Левіна, перасякае 1-ы Рыжскі завулак, Рыжскую вуліцу, 1-ы Брэсцкі завулак, 2-і Брэсцкі завулак, 3-і Брэсцкі завулак, 4-ы Брэсцкі завулак, 5-ы Брэсцкі завулак, Паўднёвы завулак, 1-ы Паўднёвы завулак, 3-і завулак Зубачова, вуліцу Зубачова, 1-ы завулак Фаміна, 2-і завулак Фаміна, перасякае раку Лошыца і завяршаецца сляпым завулкам.

Source: original
Кляновы ліст

Кляновы ліст (па-ангельску: Maple Leaf, франц. Feuille d’erable) - адзін з афіцыйных сымбаляў Канады нароўні з канадзкім бабром. == Сымбаль Канады == Кляновы ліст, у прыватнасьці, можна ўбачыць на сьцягу Канады (у цэнтры сьцягу ён стаў разьмяшчацца толькі з 1965), на некаторых знаках ваенных званьняў канадзкіх ўзброеных сіл. На сьцягу чырвоны кляновы ліст, як і на стылізаваным малюнку, мае 11 кончыкаў. Яго выкарыстаньне абавязана наяўнасьці значнай колкасьці клёнаў у Канадзе. Клён спрадвеку ўяўляе сабой значны эканамічны рэсурс. Акрамя паставак вялікай колкасьці лесу, у экспарце рэсурсаў краіны ўдзельнічае і кляновы цукар. Фальклёрныя песьня «La feuille d'érable» студыі La Bonne Chanson распавядае гісторыю зьяўленьня кветкавых эмблем многіх краін, у тым ліку канадзкага кляновага ліста. Гэтая песьня зьяўляецца афіцыйным маршам Каманднага складу інструктараў ваенных вучылішчаў. Таксама выкарыстоўваецца звычайна ангельскі выраз Maple Leaf: напрыклад, у назьве хакейнай каманды «Таронта Мэйпл Ліфс».

Source: original
П’ятыхацкі раён

П’ятыхацкі раён (укр.: П’ятихатський район) - адміністрацыйная адзінка ў складзе Днепрапятроўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр - П’ятыхаткы (укр.: П’ятихатки). Утвораны ў 1923 годзе. Насельніцтва раёна на 1 лютага 2015 года складае 45236 чалавек, плошча - 1683 км². 17 ліпеня 2020 года ліквідаваны адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай. == Адміністрацыйны падзел == Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 1 гарадскога, 2 пасялковых і 16 сельскіх саветаў. == Населеныя пункты == На тэрыторыі раёна размешчаны 1 горад раённага значэння, 2 пасёлкі гарадскога тыпу, 5 пасёлкаў сельскага тыпу і 80 сёлаў. == Спасылкі == На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме П’ятыхацкі раён

Source: original
Зайцаўка (Рослаўльскі раён)

Зайцаўка (руск.: Зайцовка) - вёска ў Рослаўльскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Сыракоранскага сельскага паселішча. == Гісторыя == 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Зайцаўка абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года. З 2004 па 2019 год у складзе Крапівенскага сельскага паселішча. == Геаграфія == Праз вёску праходзіць аўтадарога А130.

Source: original
Панямонь (сядзіба)

Сядзіба Панямунь - помнік сядзібна-паркавай архітэктуры 18 ст., знаходзіцца на ўсходняй ускраіне Гродна. == Гісторыя == Пабудаваная ў 1771 па праекце архітэктара Ю. Аляхновіча, у стылі позняга барока, перабудаваная ў 19 ст. Была загараднай рэзідэнцыяй караля Рэчы Паспалітай Станіслава Аўгуста Панятоўскага. Ансамбль абмежаваны з поўдня ракой Нёман, з усходу і поўначы - глыбокім ровам. Сядзібны дом і адчынены перад ім партэр, умацаваныя сценкамі тэрас, размешчаныя ў глыбіні пейзажнага парка, на стромкім беразе. Уезд пазначаны капліцай (сяр. 19 ст.) неагатычнага стылю. Гаспадарчыя і службовыя пабудовы былі вынесеныя за межы параднай часткі ансамбля і размешчаныя з заходняга боку сядзібнага дому ў адзін шэраг. Службовыя памяшканні адчыненага цокальнага паверху дваровага фасада былі звязаныя з памяшканнямі параднага паверху. Аднапавярховы сядзібны дом спачатку быў цагляным, затым частка разбураных сцен замененая драўлянымі. == Сучасны стан == Захаваўся фрагмент вуглавой вежы, якая вылучаецца плыўным абрысам тонкай і складанай профільнай планоўкай карнізаў і апраўленняў, здвоенымі пілястрамі і ажурнымі капітэлямі, гарызантальнай рустоўкай. У цэнтры галоўнага фасада чатырох-калонны падстрэшак. Палацавы фасад упрыгожаны порцікам на высокім цокалі. Таксама захавалася капліца. На галоўным фасадзе прамавугольнага ў плане збудавання ўзвышаецца шатровая васьмігранная званіца. Уваход вырашаны вялікім стральчатым парталам, бакавыя фасады чляняцца такой жа формы вокнамі. == Літаратура == Республика Беларусь : энциклопедия. [В 7 т.]. Т. 6. - Минск, 2008. Архітэктура Беларусі : энцыклапедычны даведнік. - Мінск, 1993. Беларуская энцыклапедыя. У 18 т. Т. 12. - Мінск, 2001. Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Гродзенская вобласць. - Мінск, 1986. Aftanazy, R. Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej : w 11 t. / R. Aftanazy. - Wrocław - Warszawa - Kraków : Zaklad im. Ossolinskich Wyd-wo, 1993. - Cz. 1. Wielkie księstwo Litewskie. Inflanty. Kurlandia. - T. 3. Województwo trockie, Księstwo Żmudzkie, Inflanty Polskie, Księstwo Kurlandzkie. - 413 s. == Спасылкі == На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Панямонь (сядзіба) Панямонь (сядзіба) на сайце Глобус Беларусі (руск.) Панямонь (сядзіба) на сайце Radzima.org Панямонь (сядзіба) на сайце «Архіварта»

Source: original
Кеды

Кеды - спартыўны абутак. Створаныя спачатку толькі для заняткаў спортам, неўзабаве яны сталі паўсядзённым абуткам для многіх людзей. Слова «кеды» паходзіць ад амэрыканскай абутковай фірмы «Keds», заснаванай у 1916 годзе. == У спорце == Ні ў якім разе не варта блытаць кеды з красоўкамі. Дзякуючы сваёй удалай форме і матэрыялу, кеды выкарыстоўваюцца людзьмі, якія займаюцца прафэсійным спортам. Звычайна пры вырабе гэтай абутку выкарыстоўваюцца эластычныя матэрыялы; падэшва робіцца з вульканізаванай гумы. == Знакамітыя маркі == Converse

Source: original
NGC 3048-1

NGC 3048-1 (іншыя абазначэнні - ZWG 92.71, PGC 28595) - галактыка ў сузор’і Леў. Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога». == Гл. таксама == Спіс аб’ектаў Месье Новы агульны каталог == Спасылкі == Інфармацыя на англійскай і французскай з арыгінальнага Новага агульнага каталога Інфармацыя (англ.) з Перагледжанага Новага агульнага каталога SIMBAD (англ.) VizieR (англ.) NASA/IPAC Extragalactic Database (англ.) Спіс публікацый, прысвечаных NGC 3048-1

Source: original
Бітва за Ўлёру

Бітва за Ўлёру, Вайна за Ўлёру (па-альбанску: Lufta e Vlorës, па-італьянску: Guerra di Valona) ці Вайна 1920 году (па-альбанску: Lufta e Njëzetës) - вайна паміж княствам Альбанія і каралеўствам Італія, якая працягвалася з 4 чэрвеня па 3 верасьня 1920 году на тэрыторыі Паўднёвай Альбаніі і вобласьці Ўлёра. Альбанскія паўстанцы, якімя саступалі па колькасьці і ўзбраеньні італьянцам, здолелі атрымаць перамогу і прызнаньне незалежнасьці Альбаніі: абмеркаваньне граніц маладой дзяржавы на Парыскай мірнай канфэрэнцыі скончылася толькі пасьля заканчэньня вайны за Ўлёру. Гэты канфлікт лічыцца пераломным у гісторыі незалежнасьці Альбаніі. == Пачаткі канфлікту == У 1915 годзе Італія падпісала сакрэтную Лёнданскую дамову, па якой абавязвалася ўступіць у вайну супраць Нямеччыны і Аўстра-Вугоршчыны ў абмен на шэраг тэрытарыяльных саступак пасьля вайны. У лік абяцаных тэрыторыяў уваходзілі Валёна (цяпер Влёра) і востраў Сазэно (цяпер Сазані), а будучыня самой Альбаніі заставалася пад пытаньнем: у пэрспэктыве Антанта магла дамагчыся падзелу значнай часткі Альбаніі паміж Сэрбіяй, Чарнагорыяй і Грэцыяй, а частку альбанскіх тэрыторыяў абвясьціць нэўтральнай зонай або зусім аддаць Італіі. На Парыскай мірнай канфэрэнцыі, якая прайшла ў 1919-1920 гады, саюзьнікі доўгі час не маглі вызначыцца з нагоды межаў Альбаніі, але пры гэтым не сумняваліся ў правах Італіі на Ўлёру. Прэм’ер-міністар Франчэска Ніці лічыў, што саюзьнікі падтрымаюць далучэньне альбанскіх зямель да Італіі. == Хада канфлікту == Альбанскі ўрад не прызнаваў прэтэнзій Італіі і не жадаў ісьці на саступкі. 4 чэрвеня альбанцы запатрабавалі ад Італіі адмовіцца ад прэтэнзій на Ўлёру і перадаць кіраваньне горадам і вобласьцю Альбаніі, на што генэрал Сэціма Пьячэнціні адказаў адмовай. Альбанцы абвясьцілі аб стварэньні Нацыянальнага камітэту абароны пад кіраўніцтвам Казіма Качулі і пачалі зьбіраць добраахвотнікаў для абароны сваіх земляў. Камандзірам атрада колькасьцю ў 4 тысячы чалавек стаў Ахмет Лепеньца. Альбанскія паўстанцы былі дрэнна ўзброеныя: не ва ўсіх было агнястрэльная ці нават халодная зброя, хтосьці ўзбройваўся палкамі і камянямі. Ім супрацьстаялі 20 тысячаў навучаных італьянскіх салдат, узброеных артылерыяй і якія мелі падтрымку з мора. Альбанцы завязалі баі ў рэгіёне Ўлёра, а неўзабаве мяцежнікаў падтрымалі і добраахвотнікі зь іншых буйных альбанскіх гарадоў. Імклівы націск альбанцаў не дазволіў італьянцам перакінуць падмацаваньня, а мяцежнікі ўзялі горад Влёра ў аблогу. 2 жніўня 1920 Італія падпісала дамову з Альбаніяй і пагадзілася вывесьці свае войскі і адмовіцца ад прэтэнзій на Ўлёру. 5 жніўня было абвешчана спыненьне агню, што паклала канец узброеным сутыкненьням.

Source: original
Беларускі прафсаюз работнікаў аграпрамысловага комплексу

Беларускі прафсаюз работнікаў аграпрамысловага комплексу - беларускі прафесійны саюз, член Федэрацыі прафсаюзаў Беларусі, аб’ядноўвае работнікаў сельскай гаспадаркі. == Гісторыя == Прафсаюзны рух сялянства ў Беларусі пачаўся ў 1919 годзе ў Літоўска-Беларускай ССР з Вытворчага саюза сельскагаспадарчых рабочых Літбела, устаноўчы з’езд якога прайшоў у Вільні. У далейшым аграрны прафсаюз увайшоў у склад Беларускага рэспубліканскага савета прафесійных саюзаў. У сакавіку 1986 года аб’яднаны пленум галіновых прафсаюзаў сістэмы аграпрамысловага комплексу БССР прыняў рашэнне стварыць прафсаюз работнікаў аграпрамысловага комплексу. У яго склад увайшлі работнікі сельскай гаспадаркі і садавінагароднінай гаспадаркі, мясной, малочнай, харчовай прамысловасці, хлебапрадуктаў, меліярацыі і воднай гаспадаркі, сельскія будаўнікі, работнікі іншых арганізацый, звязаных з абслугоўваннем сельскай гаспадаркі і перапрацоўкі яе прадукцыі. У маі 1990 года Беларускі прафсаюз работнікаў аграпрамысловага комплексу выйшаў з савецкай сістэмы прафсаюзаў, а пасля ўвайшоў у склад Федэрацыі прафсаюзаў Беларусі, у якую ўваходзіць да гэтага часу.

Source: original
Заўзятар

Заўзятар, або балельшчык - заўзяты аматар. Асоба, зацікаўленая нейкай публічнай дысцыплінай, найчасцей спартыўнай. Таксама той, хто перажывае або клапоціцца пра што-небудзь, імкнецца дапамагчы нейкай справе. Актыўна ўдзельнічае ў мерапрыемствах, звязаных з ягонай улюбёнай дысцыплінай. Да заўзятараў залічваюцца найперш наведвальнікаў стадыёнаў, спартыўных залаў і іншых аб’ектаў, але таксама і тэлегледачоў спартыўных мерапрыемстваў. Роля сапраўднага заўзятара - падтрымаць сваю каманду, улюбёнага спартсмена, краіну як у перамогах, так і ў паразах.

Source: original
Садкаўшчына

Са́дкаўшчына - вёска ў Бараўскім сельсавеце Койданаўскага раёну Менскай вобласьці Беларусі. За 5 км ад Койданава, 52 км ад Менску, 8 км ад чыгуначнай станцыі Койданава. == Гісторыя == У пачатку XX стагодзьдзя ў Койданаўскай воласьці Менскага павету, 11 двароў, 76 жыхароў. У 1909 г. вёска, 6 двароў, 26 жыхароў, фальварак, 1 двор, 14 жыхароў. Раніцай 2 лютага 1943 г. карны атрад паліцаяў з Койданава раптоўна акружыў з усіх бакоў вёску, сагнаў яе 96 жыхароў у вялікае гумно на ўскраіне, што з боку Койданава. Адна жыхарка вёскі, бачачы аблаву, хуценька сабрала сваіх і чужых дзяцей, якіх змагла знайсьці, усяго 8 чалавек, і адправіла ў хмызьняк у бок в. Дзягільна. Гэта і выратавала іх. Паліцаі абклалі гумно саломай, аблілі яго газай і падпалілі. Пасьля вайны вёска была адноўлена. У 1957 г. на магіле ахвяр фашызму пастаўлены помнік-стэла з надпісам: «Здесь похоронено 96 человек советских граждан деревни Садковщина, зверски замученных 2 февраля 1943 г. немецкими захватчиками». == Насельніцтва == 20 стагодзьдзе: 1996 год - 11 двароў, 18 жыхароў; 1999 год - 11 жыхароў 21 стагодзьдзе: 1 студзеня 2004 году - 4 двары, 4 жыхары; 2010 год - 4 жыхары == Літаратура == Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Дзяржынскага р-на. - Мн.: БЕЛТА, 2004. - 704 с.: іл. ISBN 985-6302-64-1.

Source: original
Кірунак ветру

Кіру́нак ве́тру - адзін з паказальнікаў паветра. Мэтэаралягічны кірунак ветру паказваецца азімутам пункта, адкуль дзьме вецер; але аэранавігацыйны кірунак ветру - куды дзьме, такім чынам адрозьненьне складае 180°. Дзеля вымярэньня кірунку ветра выкарыстоўваюць розныя прылады, якія нагадваюць ветрапаказальнікі й флюгеры (бандзера). Гэтыя прылады працуюць паводле прынцыпу руху пры самых мізэрных павеваў ветру. Флюгер паказвае пераважны кірунак ветру - ягоная хваставая частка накіравана ў бок, у які дзьме вецер.

Source: original
Старчыцкі сельсавет

Ста́рчыцкі сельсаве́т (з 1938 году - Акця́барскі сельсавет) - адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Салігорскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар - вёска Старчыцы (Акцябар). == Гісторыя == 20 жніўня 1924 году створаны ў складзе Вызьненскага раёну Слуцкай акругі. 27 лютага 1938 году сельсавет перайменаваны ў Акцябарскі ў сувязі з перайменаваньнем вёскі Старчыцы ў Акцябар. 8 жніўня 1959 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Старобінскага раёну. 25 сьнежня 1962 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Любанскага раёну. 6 студзеня 1965 году сельсавет далучаны да Салігорскага раёну. == Населеныя пункты == 1 студзеня 1947 году - 14 == Літаратура == Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. - Мн.: БелЭн, 2001. - Т. 6. Кн. 1: Пузыны - Усая. - 591 с. - ISBN 985-11-0214-8 С. 213, 411 Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. - Мн.: БелЭн, 2003. - Т. 6. Кн. 2: Усвея - Яшын. - 616 с. - ISBN 985-11-0276-8 С. 175

Source: original
Сырэны

Сырэны (Sirenia) - атрад сысуноў, якія жывуць у вадзе. Вядомы з эацэну. Прарадзімаю сырэнаў мяркуема зьяўляецца Афрыка, а іх найбліжэйшымі сваякамі - хобатныя і даманы. Даўжыня цела 2,5-5,8 м (у вымерлай марской каровы дасягала 10 м). Маса да 650 кг, марской каровы да 4 т. Цела масіўнае, верацёнападобнае. Шыя кароткая і тоўстая, рухомая. Хваставы плаўнік гарызантальны. Пярэднія канечнастці ў выглядзе ластаў, рухомых у плечавым і локцевым суставах. Разам з кітападобнымі і ластаногімі сырэны - трэці вялікі таксон сысуноў, якія жывуць у вадзе. У адрозьненьне ад цюленяў яны, аднак, ня могуць перасоўвацца па сушы з-за сваіх слабых канечнасьцяў. З кітамі іх таксама нельга параўнаць, бо яны звычайна жывуць у прыбярэжным мелкаводзьдзі ці нават у прэснай вадзе. Пашыраны ў прыбярэжных водах мораў і ў буйных рэках трапічнай часткі Сусьветнага акіяну. Актыўныя пераважна ўначы. Расьліннаедныя. Нараджаюць 1 (радзей 2) дзіцяня. Усе віды занесены ў Чырвоную кнігу МСАП. == Клясыфікацыя == Сямействы: Дзюгоневыя (Dugongidae) Лямантыны (Trichechidae)

Source: original