Аденски протекторат

пристаниште била единствената област под целосен британски суверенитет и, заедно со некои офшор острови, била позната како населба Аден (1839-1932), провинција Аден (1932-1937), колонија Аден (1937-1963) и, конечно, држава Аден (1963-1967). Во замена за британската заштита, владетелите на конститутивните територии на Протекторатот се согласиле да не склучувале договори со ниту да отстапиле територија на која било друга странска сила. Во 1917 година, контролата на Аденскиот протекторат била префрлена од Владата на Индија, која ги наследила интересите на британската источноиндиска компанија во различни кнежевски држави на стратешки важната поморска рута од Европа до Индија, на британското Министерство за надворешни работи. За административни цели, протекторатот бил неформално поделен на Источен протекторат (со свој политички офицер, британски советник, стациониран во Мукала во Куаити од 1937 до ок. 1967) и Западниот протекторат (со свој политички офицер, стациониран во Лахеј од 1 април 1937 до 1967 година), за одредена поделба на администрацијата. Во 1928 година, Британците ја основале командата Аден, под раководство на Кралските воздухопловни сили, за да ја зачувале безбедноста на Протекторатот. Бил преименуван во Британски сили Аден во 1936 година и подоцна бил познат како Британски сили на Арапскиот Полуостров, а потоа и како команда на Блискиот Исток (Аден). === Политики == Западниот протекторат (околу 55.000 km 2 ) вклучени: Алави Акраби Аудали Беихан Датина Дала Китаби зависност од Дала Фадли Хаушаби Лахеј Долна Аулаќи Долна Јафа Шаиб Горниот шеик Аулаки Горен Аулаки султанат Горниот султанат Јафа и петте шеихдоми на Горна Јафа од: Ал-Буси Ал-Дуби Хадрами Мафлахи Маусата === Советодавни договори === Во 1938 година, Британија потпишала советодавен договор со султанот Куаити и, во текот на 1940-тите и 1950-тите, потпишала слични договори со дванаесет други протекторатски држави. Следниве биле државите со советодавни договори: Источните протекторатни држави Катири Махра Кваити Вахиди Балхаф Западните протекторатни држави Аудали Беихан Дала Хаушаби Фадли Лахеј Долна Аулаќи Долна Јафа Горниот шеик Аулаки Овие договори овозможиле стационирање на постојан советник во државите потписнички, што им дало на Британците поголема контрола над нивните внатрешни работи. Ова го рационализирало и стабилизирало статусот на владетелите и законите за наследување, но имало ефект на осификација на раководството и охрабрување на официјалната корупција. Воздушното бомбардирање и колективното казнување понекогаш се користеле против своеволните племиња за да се спроведело владеењето на британските клиенти. Британската заштита почнала да се гледа како пречка за напредок, став зајакнат со пристигнувањето на вести за арапскиот национализам од надворешниот свет на новодостапните транзистори радија. === Предизвици за статус кво === Британската контрола била оспорена и од кралот Ахмад бин Јахја од Мутавакилитското Кралство Јемен на север, кој не ја признал британската власт во Јужна Арабија и имал амбиции за создавање обединет Голем Јемен. Во доцните 1940-ти и раните 1950-ти, Јемен бил вклучен во серија гранични престрелки по спорната Виолетова линија, англо-отоманска демаркација од 1914 година што служела за одвојување на Јемен од Аденскиот протекторат. Во 1950 година, Кенеди Треваскис, советникот за западниот протекторат подготвил план за протекторатските држави да формирале две федерации, што одговарале на двете половини од протекторатот. Иако бил постигнат мал напредок во реализација на планот, Ахмад бин Јахја го сметал за провокација. Покрај неговата улога како крал, тој служел и како имам на владејачката заидиска гранка на шиитскиот ислам. Тој се плашел дека успешната федерација во шафиските сунитски протекторати ќе послужила како светилник за незадоволните Шафии кои ги населувале крајбрежните региони на Јемен. За да се спротивстави на заканата, Ахмад ги засилил напорите на Јемен да ја поткопал британската контрола и, во средината на 1950-тите, Јемен поддржал голем број бунтови на незадоволните племиња против протекторатните држави. Привлечноста на Јемен првично била ограничена во протекторатот, но зголемената интимност меѓу Јемен и популарниот арапски националистички претседател на Египет Гамал Абдел Насер и формирањето на Обединетите Арапски Соединетите држави ја зголемиле неговата привлечност. === Федерацијата и крајот на Протекторатот === Аден бил интересен за Британија како врска со британска Индија, а потоа, по загубата на повеќето британски колонии од 1945 година и катастрофалната Суецка криза во 1956 година, како вредно пристаниште за пристап до клучната нафта од Блискиот Исток. Била избрана и како нова локација за командата на Блискиот Исток. Националистичкиот притисок ги поттикнал загрозените владетели на државите на Аденскиот протекторат да ги оживеат напорите за формирање федерација и, на 11 февруари 1959 година, шест од нив потпишале договор за формирање на Федерацијата на Арапските Емирати на Југот. Во следните три години, ним им се придружиле уште девет, а на 18 јануари 1963 година, Аденската колонија била споена со федерацијата создавајќи ја новата Федерација на Јужна Арабија. Во исто време, (најчесто источните) држави кои не се приклучиле на федерацијата станаа Протекторат на Јужна Арабија, со што го прекинало постоењето на Аденскиот протекторат. === Итна помош во Аден === На 10 декември 1963 година била прогласена вонредна состојба во поранешниот протекторат и новосоздадената држава Аден. Вонредната состојба во голем дел била предизвикана од бранот на арапскиот национализам кој се проширил на Арапскиот полуостров и главно произлегол од социјалистичките и пан-арапистичките доктрини на египетскиот лидер Гамел Абдел Насер. Британските, француските и израелските инвазивни сили кои го нападнаале Египет по национализацијата на Суецкиот канал од Насер во 1956 година, биле принудени да се повлечат по интервенцијата и од Соединетите Држави и од Советскиот Сојуз. Насер имал само ограничен успех во ширењето на неговите пан-арапистички доктрини низ арапскиот свет, со неговиот обид од 1958 година да ги обединил Египет и Сирија, бидејќи Обединетата Арапска Република пропаднала во неуспех само 3 години подоцна. Антиколонијалното востание во Аден во 1963 година дал уште една потенцијална можност за неговите доктрини, иако не било јасно дали бунтот меѓу Арапите во Аден ги натерал јеменските герилски групи да црпеле инспирација од пан-арапистичките идеи на Насер или самите

Source: original