AlmaznayaGroza/cyrillic-language-classification huggingface dataset:
Таир

Таир ер - марий кундемын ик эн мотор кугу ержылан шотлалтеш. Йошкар-Ола дечын 42 меҥге тораште верланен. Таир лӱм мут ушем гычын лектын: ото да ер. Таир поснак ийын коштшо отро дене кумдан чапланен. Тиде островышто ото тӱзланен кушкеш. Но тыгак эше вес версий уло . Ожно ик шоҥго коча дене изи рвезе кужу корнышто ноен, ер воктеке каналташ шогалыныт, яндар шинчавӱд гае вӱдшым подылыныт, да тау ер манын пелештеныт . Тыге Таир лӱм лектын. Туныкытшо - краевед Кутасовын ойлымыж почеш, тиде ер воктене ожно монах- влак иленыт .Нуно Ежовысо монастырьлан колым кучен илышаш улыт улмаш. == Эртымгорно ден легенде -влак == Таир ер покшелне верланыше отро нерген тыгай легенде уло . Шукын шонат тудо ийын коштеш манын, но теве ер воктене илыше- влак ойлат тиде отро нигунамат верже гыч тарванен огыл . А островшо тыге шочын. Монах- влак колым кучен кучен иленыт но пашаштлан йӧршеш нимомат налын огытыл да пуламырым тарватеныт.Сарзе вий нуным лыпландарен да наказаний шотышто ер покшеке рокым опташ шӱденыт .тыге остров шочын шинчын. Архив докумень- влакым ончалаш гын ,18 курым марте Таир ер воктене канаш шогалме вер лийын рушлаже постоялый двор. Тушко тора корныш: Озаҥыш але Угарманыш коштшо купеч влак канаш шогалыныт улмаш. 1995 ий октябрь тылзын Таир ер шке 100 ияш лӱмгечыжым палемден . Пале огыл моланерын лумгечыжлан лачак 1895 ийым палемдыме . Адакат архивымак шергалаш гын, 1912 ий Марий республикысе административно- территориальный пайлымаш шотышто документым ончалаш гын? лачак 1895 ийышгте Таир ер воктене чодыра озанлыкым арален шогышо кугыжаныш еҥ- влакын илыме пӧрт нерген шарнымаш уло. Таир ер ден тыгаяк лӱман посёлкым чодыра йыр авыра. Чодыраште эн шуко пӱнчӧ кушкеш. Ер воктенсе кумдык курыкан ошман ден куп верлан поян. Ер деч кечывалвел могырым ик этажан пӧрт -влак верланеныт ,тыгак сад пакча- . Таир ер воктене кумда чоҥымаш 70 ийлаште тӱҥалын. Тунам шуко Йошкар- Оласе ушем , предприятий влак шке пашаеҥыштлан каныме порт влакым чоҥеныт. == Кызытсе жап == Таир ер поснак шӧртньӧ шыже пагыт годым мотор . Кавашке шуйналтше йытыра пӱнчер, оралгыше шӧртньӧ лышташан куэр, канде канде ер вӱд .Тиде чыла чонышко ласкалыкым пурта. Тыгак Таир ер серын пляжыштыже 2004 ийыште "53 метр" лӱман кинофильмым сниматленыт. Тиде кинофильм "Юшут" кинофестивальын сенышыже лийын. == Кылвер-влак == wanders-k.ru-"Команда кочующие"

Source: original
Озёрка (Красный Мост ял шотан илем)

Озёрка (курыкмарла Озёрка; рушла Озёрный) - Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже верланыше Красный Мост ял шотан илемыш пурышо посёлко. Калыкчот: 470 еҥ (2004 ий), 454 еҥ (2010 ий). == Верланыме вер == Красный Мост посёлко деч 2 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен. == Кылвер-влак == Посёлок Озёрный (Озёрка). == Литератур == История сел и деревень Республики Марий Эл. Килемарский район: Сборник документальных очерков. - Йошкар-Ола: Комитет Республики Марий Эл по делам архивов, Государственный архив Республики Марий Эл, Администрация муниципального образования «Килемарский район», 2005. - 304 с., илл. С. 141.

Source: original
«Озеро» чодыра участок

«Озеро» чодыра участок (рушла Лесоучасток "Озеро") - Российыште Марий Элын Морко кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем. == Верланыме вер == Канторъял ял деч 9 километр йӱдвел-касвелне лийын шоген. == Эртымгорно == 1950-ан ийлаште «Озеро» чодыра участок пытен.. == Кылвер-влак == Лесоучасток "Озеро". == Литератур == История сел и деревень Республики Марий Эл. Моркинский район: Сборник документальных очерков. - Йошкар-Ола: Комитет Республики Марий Эл по делам архивов, Государственный архив Республики Марий Эл, Администрация муниципального образования «Моркинский район», 2004. - 320 с. ил. С. 278.

Source: original
Смирнов, Гаврил Тихонович

Смирнов Кавырля (Гаврил Тихонович Смирнов) (1906 вӱдшор 12, Россий империй, Илна губерний, Вӱрзым уезд, Китне ял - 2 сорла 1967, РСФСР, Южно-Сахалинск ола) - марий серызе, журналист, 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. == Илыш корныжо == Смирнов Кавырля 1906 ийын вӱдшор тылзын 12-шо кечынже Россий империй Илна губерний Вӱрзым уезд Китне ялеш йорло кресаньык ешеш шочын. == Тӱҥ произведенийже-влак == Лукавий : ойлымаш-вл. [Лукавий : рассказы]. Йошкар-Ола, 1963. 72 с. Пожар : ойлымаш // Октябрьлан пӧлек. М., 1932. С. 87-129 ; //У вий. 1931. No 1-2. С. 16-24. Шучко йӱд: ойлымаш //У вий. 1929. No 4. С. 12-14. Презе : ойлымаш //У вий. 1930. No 2-3. С. 24-25. Тулык Верий : пьеса//У вий. 1932. No 3-4. С. 16-41. Ӱжара: очерк // У вий. 1933. No 4. С. 20-32. == Илышыже да творчествыже нерген литератур == Смирнов Кавырля // У вий. 1929. No 6. С. 30. Писатели Марийской АССР : биобиблиогр. справочник. Йошкар- Ола, 1976. С. 260-261. Зайниев Г. Тулык икшывын пӱрымашыже// Марий коммуна. 1981. 18 авг. Зайниев Г. Вийым «У вий» пуэн // Марий Эл. 2001. 12 апр. Липатова О. Тукымжым палыдыме Йыван лийман огыл // Марий Эл. 2005. 26 апр. Зайниев Г. «Сылнымутым возаш кандыра пунымо гай огыл...» // Ончыко. 2006. No 3. С. 59-72. МБЭ. Йошкар-Ола, 2007. С. 334. == Чап == «Бойысо суаплан» медаль (1943). «Лӱддымылыклан» медаль (1943). III степенян Чап орден (1944). == Литератур == Марийская биографическая энциклопедия : 3849 имен в истории Марийского края и марийского народа / авт. и рук. проекта В. Мочаев. - Йошкар-Ола, 2007. С. 334. Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник / сост.: А.Васинкин, В.Абукаев и др. - Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2008. - 752 с. С. 580-581.

Source: original
Надеждино

Надеждино (рушла Надеждино) - Российыште Марий Элын Марий Тӱрек кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. == Верланыме вер == Мариец посёлко деч 9 километр кечывалвел-касвелне лийын шоген. == Эртымгорно == 1982 ийыште Надеждино ял пытен. == Лӱмлӧ еҥ-влак == Ворончихин Спиридон Савельевич - III степенян Чап орденын кавалерже, 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. == Кылвер-влак == Деревня Надеждино. == Литератур == История сел и деревень Республики Марий Эл. Мари-Турекский район: Сборник документальных очерков. - Йошкар-Ола: Комитет Республики Марий Эл по делам архивов, Государственный архив Республики Марий Эл, администрация муниципального образования «Мари-Турекский район», 2003. - 320 с. ил. С. 142.

Source: original
Жиган (У Торъял кундем)

Жиган (рушла Ожигановский) - Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже верланыше Какшанмучаш ял шотан илемыш пурышо посёлко. Калыкчот: 89 еҥ (2002 ий), 64 еҥ (2010 ий). == Верланыме вер == Элембай сола деч 1 километр касвел могырно Шӱкшан эҥерын шола серыштыже верланен. == Кылвер-влак == Поселок Ожигановский (Жиган). == Литератур == История сел и деревень Республики Марий Эл. Новоторъяльский район: Сборник документальных очерков.- Йошкар-Ола: Комитет Республики Марий Эл по делам архивов, Государственный архив Республики Марий Эл, Администрация муниципального образования «Новоторъяльский район», 2005 г. - 304 с. ил. (ISBN 5-87898-297-8). С. 59.

Source: original
Шаэҥер

Шаэҥер (рушла Шанер) - Российыште Марий Элын У Роҥго кундемыштыже верланыше Ӱшнӱр ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 70 еҥ (2004 ий), 66 еҥ (2010 ий). == Верланыме вер == Кукмарий ял деч 2 километр йӱдвел-касвел могырно верланен. == Лӱмлӧ еҥ-влак == Куклин Виктор Тимофеевич - медицине шанче доктор. == Кылвер-влак == Деревня Шанер (Шаэҥер). == Литератур == История сел и деревень Республики Марий Эл. Советский район: Сборник документальных очерков. - Йошкар-Ола: Комитет Республики Марий Эл по делам архивов, Государственный архив Республики Марий Эл, администрация муниципального образования «Советский район», 2004. - 320 с. ил. С. 159.

Source: original
Усманов хутор

Усманов хутор (рушла Хутор Усманова) - Российыште Марий Элын Марий Тӱрек кундемыштыже лийын шогышо пытыше хутор. == Кылвер-влак == Хутор Усманова. == Литератур == История сел и деревень Республики Марий Эл. Мари-Турекский район: Сборник документальных очерков. - Йошкар-Ола: Комитет Республики Марий Эл по делам архивов, Государственный архив Республики Марий Эл, администрация муниципального образования «Мари-Турекский район», 2003. - 320 с. ил. С. 148.

Source: original
Руш Нуръял

Руш Нуръял (рушла Мари-Нуръял) - Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. == Верланыме вер == Шӱдымарий ял деч 3 километр кечывалвел-эрвелне лийын шоген. == Эртымгорно == 1960 ийыште Руш Нуръял ял Марий Нуръял ял дене пырля ик пырляштарыме Нуръял ялыш савырненыт. == Кылвер-влак == Деревня Мари-Нуръял. == Литератур == История сел и деревень Республики Марий Эл. Куженерский район: Сборник документальных очерков. - Йошкар-Ола: Комитет Республики Марий Эл по делам архивов, Государственный архив Республики Марий Эл, Администрация муниципального образования «Куженерский район», 2006. - 320 с. ил. С. 244.

Source: original
Йоласъял

Йоласъял (курыкмарла Йоласал, рушла Еласы) - Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше сола. Йоласъял ял шотан илемын рӱдерже. Калыкчот: 555 еҥ (2001 ий), 536 еҥ (2014 ий). == Верланыме вер == Чыкма ола деч 22 километр кечывалвел-касвел могырно верланен. == Сола лӱм == Солан лӱмжӧ икымше куснен толшо «Йолас» лӱман еҥын лӱмжӧ да «(й)ал» мут-влакым ушымо гыч лектын. «Йолас» + «(й)ал» = «Йоласал». Олык марий йылме дене «Йоласъял» лийын лектеш. == Кылвер-влак == Село Еласы (Йоласал). == Литератур == История сел и деревень Республики Марий Эл. Горномарийский район: Сборник документальных очерков / Автор-сост. А.Г. Иванов. - Йошкар-Ола: Комитет Республики Марий Эл по делам архивов, Государственный архив Республики Марий Эл, Администрация муниципального образования «Горномарийский район», 2006. - 648 с., илл. С. 140.

Source: original
Цигансола

Цигансола (Кугусер) (курыкмарла Цигäнсола, рушла Цыганово) - Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Пайскурык ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 188 еҥ (2001 ий), 147 еҥ (2014 ий). == Верланыме вер == Пайскурык ял деч 5 километр кечывалвел-касвел могырно верланен. == Лӱмлӧ еҥ-влак == Акцоркин Иван Кузьмич - 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. Апасеев Пётр Николаевич - 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. Гордеев Михаил Михайлович - II степенян Ачамланде сар орден да Йошкар Шӱдыр орден-влакын кавалерже, 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. Диана Маликеева - курыкмарий серызе, журналист. Николаев Виктор Семёнович - I степенян Ачамланде сар орден да II степенян Ачамланде сар орден-влакын кавалерже, 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. Федосеева Надежда Александровна - марий йылмызе, шанчызе, филологий шанче кандидат (2000). Филиппов Зосим Алексеевич - 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. == Кылвер-влак == Деревня Цыганово (Цигäнсола, Когосир). == Литератур == История сел и деревень Республики Марий Эл. Горномарийский район: Сборник документальных очерков / Автор-сост. А.Г. Иванов. - Йошкар-Ола: Комитет Республики Марий Эл по делам архивов, Государственный архив Республики Марий Эл, Администрация муниципального образования «Горномарийский район», 2006. - 648 с., илл. С. 530.

Source: original
Зарецк

Зарецк (рушла Зарецк) - Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. == Верланыме вер == Кумъя сола деч 10 километр йӱдвел-касвелне лийын шоген. == Эртымгорно == МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1980 ийыште теле тылзын 25-ше кечынже Зарецк ял шотлымо данный-влк гыч лукталтын. == Кылвер-влак == Деревня Зарецк. == Литератур == История сел и деревень Республики Марий Эл. Килемарский район: Сборник документальных очерков. - Йошкар-Ола: Комитет Республики Марий Эл по делам архивов, Государственный архив Республики Марий Эл, Администрация муниципального образования «Килемарский район», 2005. - 304 с., илл. С. 152.

Source: original
Юмочка

Юмочка (рушла Юмочка) - Российыште Марий Элын Марий Тӱрек кундемыштыже верланыше Хлебниково ял шотан илемыш пурышо сола. Калыкчот: 94 еҥ (2000 ий), 23 еҥ (2010 ий). == Верланыме вер == Хлебниково сола деч 12 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен. == Лӱмлӧ еҥ-влак == Сорокин Тимофей Кузьмич - 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. == Кылвер-влак == Сола Юмочка. == Литератур == История сел и деревень Республики Марий Эл. Мари-Турекский район: Сборник документальных очерков. - Йошкар-Ола: Комитет Республики Марий Эл по делам архивов, Государственный архив Республики Марий Эл, администрация муниципального образования «Мари-Турекский район», 2003. - 320 с. ил. С. 285.

Source: original
Коя

Коя (рушла сало, жир) - янлыкын, кайыкын, айдемын коваштыже, верге йыр, мӱшкырыштӧ погынышо жир. Капыште питательный шапаш семын шотлалтеш, тӱҥ шотышто триглицерид-влак гыч шога. == Кучылтмаш == Коям кочкышышто кумдан кучылтыт: свежам кочкыт, шинчалтат, коптитлат, шолтат, кӱктат, жаритлат. Шинчалтыме але коптитлыме коваштейымалсе сӧсна коям лӱмдашлан южгунам «шпик» немыч мутым (Speck) кучылтыт. Кунам шинчылтыме коя кӧргыштӧ шыл шуко коеш - тыгай коям «бекон» але «грудинке» лӱмдат. Изин пӱчкедыме, жаритлыме коя падыраш-влакым «сызык» маныт, рушла - «шкварки». Сызык дене параҥге кӧрган когыльым мари вате-влак пеш тамлын кӱктен моштат. Кӧргӧ коям ӱйлан южгунам пелтат, жаритлымаште кучылтыт, киндым пыштен кочкыт, пелтыме ӱйым шӱрымашыште кучылтат, (кызытсе жапыште нефть гыч ыштыме шӱрымашым кучылтыт), кӧргӧ коя гыч тыгакак шовыным ыштат. Рӱдӧ Азийыште «курдюк» манме тага коям кочкыш ыштымашыште кучылтыт. Ушкал да каза коям нимо деч посна кочкаш ок лий - пагарыште пеш нелын шула, фарш дене пырля, мутлан, пӱтыраш лиеш. Ушымо Американ Штат-влакыште ушкал коя гыч топливым ыштат. Маска да нерге коям эмым ыштымашыште кучылтыт, шашке коям - косметикым ыштымашыште. Ӱйыш пелтыме комбо коя коваштым йӱлалтыме годым сайын полша. == Тидым палаш оҥай == Ош маска иктаж кӧм але мом кучымеке коваштым да коям гына кочкеш, молыжым - тетла нимом кочкаш уке годым гына пытара. == Кылдалтше мут-влак == Кӧргӧ коя - внутренний жир Верге коя - околопочечный жир Пелтыме ӱй - топленый жир

Source: original
Пертюк

Пертюк (курыкмарла Пертюк, рушла Пертюково) - Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Йоласъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 197 еҥ (2001 ий), 152 еҥ (2014 ий). == Верланыме вер == Йоласъял ял деч 6 километр кечывалвел-касвел могырно верланен. == Лӱмлӧ еҥ-влак == Барышкин Варсанофий Иванович - 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. Захаров Иннокентий Васильевич - ялозанлык шанче кандидат. Исаев Андрей Архипович - 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. Исаев Петр Михайлович - 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. Колумбаев Никанор|Никифор Прокофьевич - 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. Миловидов Иван Демьянович - физика-математика шанче кандидат. Миловидов Николай Захарович - II степенян Ачамланде сар орденын кавалерже, 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. Пайгачкин Викентий Яковлевич - кок Йошкар Шӱдыр орденын кавалерже, 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. Пертюков Аксентий Иванович - 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. Сиваев Дмитрий Кузьмич - 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. Тимаков Иван Андреевич - III степенян Чап орденын кавалерже, 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. Храмов Пётр Архипович - 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. == Кылвер-влак == Деревня Пертюково (Пертюк). == Литератур == История сел и деревень Республики Марий Эл. Горномарийский район: Сборник документальных очерков / Автор-сост. А.Г. Иванов. - Йошкар-Ола: Комитет Республики Марий Эл по делам архивов, Государственный архив Республики Марий Эл, Администрация муниципального образования «Горномарийский район», 2006. - 648 с., илл. С. 171.

Source: original
Анцистроринхус

Анцистроринхус (лат. Ancistrorhynchus) - Орхидей-влак кушкыл-влакын тукымыш пура, Африкын шуко верлаште кушшо пеледыш. Чылаже 18 еш куэ уло. == Тӱрлык-влак == Ancistrorhynchus akeassiae Pérez-Vera Ancistrorhynchus brevifolius Finet Ancistrorhynchus capitatus (Lindl.) Summerh. Ancistrorhynchus cephalotes (Rchb.f.) Summerh. Ancistrorhynchus clandestinus (Lindl.) Schltr. Ancistrorhynchus constrictus Szlach. & Olszewski Ancistrorhynchus crystalensis P.J.Cribb & Laan Ancistrorhynchus laxiflorus Mansf. Ancistrorhynchus metteniae (Kraenzl.) Summerh. Ancistrorhynchus ovatus Summerh. Ancistrorhynchus parviflorus Summerh. Ancistrorhynchus paysanii Senghas Ancistrorhynchus recurvus Finet Ancistrorhynchus refractus (Kraenzl.) Summerh. Ancistrorhynchus schumanii (Kraenzl.) Summerh Ancistrorhynchus serratus Summerh. Ancistrorhynchus straussii (Schltr.) Schltr. Ancistrorhynchus tenuicaulis Summerh.

Source: original
Юнго Парнингаш

Юнго Парнингаш (Кугу Шопкер) (курыкмарла Йынгы Парнингäш, рушла Пернянгаши) - Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Кугусола ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 111 еҥ (2001 ий), 123 еҥ (2014 ий). == Верланыме вер == Кугусола сола деч 10 километр кечывалвел могырно верланен. == Лӱмлӧ еҥ-влак == Черашкин Михаил Иванович - 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. == Кылвер-влак == Деревня Пернянгаши (Парнингäш, Йынгы Парнингäш). == Литератур == История сел и деревень Республики Марий Эл. Горномарийский район: Сборник документальных очерков / Автор-сост. А.Г. Иванов. - Йошкар-Ола: Комитет Республики Марий Эл по делам архивов, Государственный архив Республики Марий Эл, Администрация муниципального образования «Горномарийский район», 2006. - 648 с., илл. С. 556.

Source: original
Надежда выселке

Надежда выселке (курыкмарла Выселок Надежда, рушла Выселок Надежда) - Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже лийын шогышо пытыше выселке. == Верланыме вер == Рутка эҥерын пурла серыштыже Рутка Гриве ял воктене лийын шоген. == Кылвер-влак == Выселок Надежда. == Литератур == История сел и деревень Республики Марий Эл. Горномарийский район: Сборник документальных очерков / Автор-сост. А.Г. Иванов. - Йошкар-Ола: Комитет Республики Марий Эл по делам архивов, Государственный архив Республики Марий Эл, Администрация муниципального образования «Горномарийский район», 2006. - 648 с., илл. С. 431.

Source: original
Шем Памаш

Шем Памаш (рушла Черный Ключ) - Российыште Марий Элын Оршанке кундемыштыже верланыше Каракша ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 0 еҥ (2010 ий). == Верланыме вер == Изи Каракша ял деч 4 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен. == Кылвер-влак == Деревня Черный Ключ (Шем Памаш, починок Черный Ключ). == Литератур == История сел и деревень Республики Марий Эл. Оршанский район: Сборник документальных очерков. - Йошкар-Ола: Комитет Республики Марий Эл по делам архивов, Государственный архив Республики Марий Эл, администрация муниципального образования «Оршанский район», 2005. - 304 с., ил. С. 75.

Source: original
Суас

Суас (шкелӱм суасла татар; курыкмарла сӱӓс; одыла бигер; чувашла тутар) - Российын Европо ужашыште верланыше рӱдӧ веллаште, Юлвелыште, Уралыште, Сивырыште, Казахстаныште, Кокла Азийыште, Синьцзяныште, Мӱндыр Эрвелыште илыше тӱрк калык. Калыкчот Российыште 5554,6 тӱж. еҥ (еҥшотлымаш 2002) - Россий калыкчотын 3,83 %. Калыкчот Марий Элыште 43,4 тӱж. еҥ (еҥшотлымаш 2002) - Марий Эл калыкчотын 6,0 %. == Калыкын вес лӱмжӧ-влак == Суас Элыште да Одо Элыште илыше марий-влак суас-влакым сӱас маныт. Тугат марий-влак суас-влакым тыге манын кертыт: татар, тотар, тадар да тодар. == Тыгак ончо == Суас йылме Суас кочкыш Озаҥ суас Касимов суас Суас-мишер Суас-тептер Астархан татар Карагаш Сивыр татар Абакан татар Польшо-литва татар Крым татар Финн татар

Source: original
Максимовский почиҥга

Максимовский почиҥга (рушла Починок Максимовский) - Российыште Марий Элын Морко кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. == Эртымгорно == 1973 ийыште Максимовский почиҥга шотлымо данный-влак гыч лукталтын. == Кылвер-влак == Починок Максимовский. == Литератур == История сел и деревень Республики Марий Эл. Моркинский район: Сборник документальных очерков. - Йошкар-Ола: Комитет Республики Марий Эл по делам архивов, Государственный архив Республики Марий Эл, Администрация муниципального образования «Моркинский район», 2004. - 320 с. ил. С. 86.

Source: original
Шудугужский казна пӧрт

Шудугужский казна пӧрт (рушла Казенный дом Шудугужский) - Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем. == Верланыме вер == Нежнур ял деч 1 километр кечывалвелне лийын шоген. == Эртымгорно == Шудугужский казна пӧрт илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын. == Кылвер-влак == Казенный дом Шудугужский. == Литератур == История сел и деревень Республики Марий Эл. Килемарский район: Сборник документальных очерков. - Йошкар-Ола: Комитет Республики Марий Эл по делам архивов, Государственный архив Республики Марий Эл, Администрация муниципального образования «Килемарский район», 2005. - 304 с., илл. С. 258.

Source: original
Шым Памаш

Шым Памаш (рушла Большой Ключ) - Российыште Марий Элын Шернур кундемыштыже верланыше Чылдемыр ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 38 еҥ (2005 ий), 37 еҥ (2010 ий). == Верланыме вер == Мустай ял деч 2,5 километр йӱдвел могырно верланен. == Ял лӱм == Ялын лӱмжӧ ушымо кок марий мут гыч лектын: «шым» + «памаш» = «шым памаш». == Кылвер-влак == Деревня Большой Ключ (Шым Памаш). == Литератур == История сел и деревень Республики Марий Эл. Сернурский район: Сборник документальных очерков. - Йошкар-Ола: Комитет Республики Марий Эл по делам архивов, Государственный архив Республики Марий Эл, администрация муниципального образования «Сернурский район», 320 с., ил. 2006 г. С. 139.

Source: original
Пучанъял

Пучанъял (Ольошкансола) (курыкмарла Пычанал, рушла Алёшкино) - Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Йошкар Юл ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 177 еҥ (2001 ий), 145 еҥ (2014 ий). == Верланыме вер == Кулаково сола деч 1 километр эрвел могырно верланен. == Лӱмлӧ еҥ-влак == Артемьев Геннадий Николаевич - 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. Артемьев Николай Артемьевич - Йошкар Шӱдыр орден да III степенян Чап орден-влакын кавалерже, 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. Бугров Василий Васильевич - I степенян Ачамланде сар орден да III степенян Чап орден-влакын кавалерже, 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. Воронов Василий Иванович - «Чап Тамга» орденн кавалерже, комбайнёр. Иванов Виктор Филиппович - 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. Лобанов Иван Петрович - кок Йошкар Шӱдыр орденын кавалерже, 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. Михайлов Трофим Кузьмич - I степенян Ачамланде сар орден да Йошкар Шӱдыр орден-влакын кавалерже, 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. Михайлов Яков Кузьмич - 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. Михайлов Яков Яковлевич - III степенян Паша Чап орденын кавалерже, тракторист. Павлов Гаврил Павлович - II степенян Ачамланде сар орден да Йошкар Шӱдыр орден-влакын кавалерже, 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. Петров Пётр Илларионович - Йошкар Шӱдыр орденын кавалерже, 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. Савельев Василий Иванович - 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. Савельев Пётр Михайлович - II степенян Ачамланде сар орденын кавалерже, 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. Савельев Сергей Иванович (1911-1980) - Йошкар Шӱдыр орденын кавалерже, 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше, Марий Эл Республикысе сымыктышын сулло пашаеҥже. == Кылвер-влак == Деревня Алёшкино (Ольошкансола, Пычанал). == Литератур == История сел и деревень Республики Марий Эл. Горномарийский район: Сборник документальных очерков / Автор-сост. А.Г. Иванов. - Йошкар-Ола: Комитет Республики Марий Эл по делам архивов, Государственный архив Республики Марий Эл, Администрация муниципального образования «Горномарийский район», 2006. - 648 с., илл. С. 264.

Source: original
Игнатенки

Игнатенки (рушла Игнашенки) - Российыште Марий Элын Шернур кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. == Верланыме вер == Кукнур деч 8 километр йӱдвелне лийын шоген. == Эртымгорно == МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1965 ийыште сорла тылзын 19-ше кечынже Вахрушево ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын. == Кылвер-влак == Деревня Игнашенки (Игнатенки). == Литератур == История сел и деревень Республики Марий Эл. Сернурский район: Сборник документальных очерков. - Йошкар-Ола: Комитет Республики Марий Эл по делам архивов, Государственный архив Республики Марий Эл, администрация муниципального образования «Сернурский район», 320 с., ил. 2006 г. С. 113.

Source: original