AlmaznayaGroza/cyrillic-language-classification huggingface dataset:
Айтуганов

Айтуганов - фамилия. Айтугановлар - Казан сәүдәгәрләре нәселе: Идрис Айтуганов (1818-1880), сәүдәгәрләр нәселе башы. Исхак Айтуганов (1843-1890), мануфактура сәүдәгәре, 1883-1890 елларда Казан шәһәр Думасы гласные, 1885-1890 елларда Казан шәһәр иҗтимагый банкы хисап комитеты әгъзасы. И. Айтугановның улы. Исмәгыйль Айтуганов (1873-1917 елдан соң), 1899-1902 елларда Казан мөселман хәйрия җәмгыяте рәисе, «Халидия» мәдрәсәсенең багучысы. И. Айтугановның улы. Ләбиб Айтуганов (1935-1964), танылган җырлар авторы, шагыйрь, радиожурналист, оста җырчы, композитор. Мәннаф Айтуганов (1912-1979), ТАССР авыл хуҗалыгы министры урынбасары (1951-1955). Миләүшә Айтуганова (1963), КДМИ профессоры, «Татаркино» дәүләт ошмасы директоры (2017 елдан). Л. Айтугановның кызы. == Моны да карагыз == Айтуган

Source: original
Гиолдум

Гиолдум - Румыниянең Прахова жудецында урнашкан авыл. Кокорештий-Колц (коммуна) коммунасына карый. == Географиясе == Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. == Чыганаклар == Populația stabilă la 1.01.2009 total din care de 18 ani și peste (румынча). әлеге чыганактан 10.09.2012 архивланды. 2011-12-19 тикшерелгән. Biroul Electoral Central. Alegeri locale 2008 TUR I + TUR II + TUR III. Primari aleşi pe municipii,oraşe şi comune. (румынча). әлеге чыганактан 2013-07-17 архивланды. 2011-12-15 тикшерелгән. == Тышкы сылтамалар == Recensământul Populaţiei şi al Locuinţelor (румынча). әлеге чыганактан 2012-09-18 архивланды. 2011-12-08 тикшерелгән. Recensământul Populaţiei şi al Locuinţelor (румынча). әлеге чыганактан 2012-09-18 архивланды. 2011-12-08 тикшерелгән.

Source: original
Фонди (Сиракуза)

Фонди - Италиянең Сицилия төбәге Палаццоло-Акрейде өязендә урнашкан торак пункт. == Географиясе == Фонди Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.--> == Климаты == Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш - йомшак. == Әдәбият == Gino Moliterno, ур. (2003). Encyclopedia of Contemporary Italian Culture. Routledge; Routledge World Reference. ISBN 0415285569. Catherine B. Avery, ур. (1972). The New Century Italian Renaissance Encyclopedia. Simon & Schuster. ISBN 0136120512. Италия // Италия - Кваркуш. - М. : Советская энциклопедия, 1973. - (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров ; 1969-1978, т. 11).

Source: original
Бөтенроссия мөселманнарының өченче җыены

Бөтенроссия мөселманнарының өченче җыены (рус. III Всероссийский съезд мусульман, ингл. 3rd All-Russia Muslims Congress) - Россия империясенең Нижгар губернасы административ үзәге Түбән Новгород шәһәрендә 1906 елның 16-21 августында үткән җыелыш. 800 ләп делегат катнашында узганы билгеле. == Алтарих == 1905 елның 22 гыйнвар көне башланган Беренче Россия инкыйлабы аркасында Россия империясе җәмгыяте халыкка күбрәк иреклекләр таләп итә башлый. Җирле мөселманнар җәмгыятендә шул ук араларда бара торган кадимчелек-җәдитчелек бәхәсләре, башка көнүзәк темаларын аралашу өчен Бөтенроссия мөселманнар корылтайларын оештыра башлый: 15.08.1905 - Түбән Новгород, «Густав Струве» пароходы, яшерен рәвештә (шәһәрдә Мәкәрҗә ярминкәсе узган вакытында), 120-ләп кеше катнаша[kk] 13-23.01.1906 - Санкт-Петербург, яшерен рәвештә, 100гә якын делегат катнаша[kk]. == Вакыт һәм урын == Мәкәрҗә ярминкәсе көннәрендә Нижгарның «Общедоступный клуб»ы бинасында (Алексеевски урамы, 3). Чара рәсми рәвештә оештырыла, корылтайны үткәрүгә рөхсәт алу өчен Россия империясенең эчке эшләр министры[ru] Пётр Столыпин исеменә үтенеч җибәрелә. == Көн тәртибе == эш-гамәлдә һәм укыту-өйрәтү барышында Мөхәммәт пәйгамбәр күрсәткән юлдан тайпылуларга каршы көрәш, мөселман мәктәп-мәдрәсәләре эшен яңартып кору турында һ.б. мәсьәләләр == Нәтиҗәләр == «Иттифак әл-мөслимин» фиркасенең программасы кабул ителә 15 кешелек ҮК сайлана Төп карарлары: II Дәүләт думасын чакыруны тизләтүгә һәм 17 октябрь Манифестында[ru] игълан ителгән ирекнең тормышка ашырылуына ирешергә; халык мәгарифе системасын тулаем үзгәртеп корырга: 8 яшенә җиткән барлык малай һәм кызларны башлангыч мәктәптә мәҗбүри укытуны кертергә; барлык мөселман уку йортларында уку-укытуны бердәй программа нигезендә ана телендә башкарырга, рус телен аерым предмет буларак укытылырга; барлык югары сыйныфларда, мөмкинлек булганда башлангыч сыйныфларда да, төрек телен өйрәнергә; бердәй уку-укыту программасын тизрәк булдыру өчен Россия шәһәрләрендә 1907 елның маенда укытучылар җыеннарын, шул елның августында Казанда Бөтенроссия мөселман укытучылар корылтаен уздырырга; мөселман уку йортларын хөкүмәт[ru] һәм земство оешмалары финансларга тиеш; уку йортлары эшчәнлегенә күзәтчелек итүне сайлаулы коллегия башкаруына тапшырырга; мөселманнар диния идарәсе эшчәнлегенә үзгәрешләр кертергә: мөфти һәр 5 ел саен сайлап куелырга; мөселман һәм православие дин әһелләре бертигез хокукка ия булырга; мөселманнарга кагылышлы барлык мәхкәмә эшләрен хәл итү Мәхкәмәи Исламиягә тапшырылырга, аларны караудан дәүләт оешмалары азат ителергә; Россиядә мөселманнарның сайлап куелган иң югары вәкиле - Рәисүл Голяма вазифасын булдырырга, аңа мөселманнар гозерен белдерү өчен турыдан-туры император җәнапларына мөрәҗәгать итү хокукы бирергә. == Моны да карагыз == Патша-халык мөселман җәмгыяте Бөтенроссия мөселманнарының дүртенче җыены (15-25.06.1914, Санкт-Петербург)[kk] 1917 елгы Бөтенрусия мөселманнарының беренче корылтае Бөтенрусия мөселманнарының милли шурасы 1917 елгы Бөтенрусия мөселманнарының икенче корылтае Милләт Мәҗлесе

Source: original
Хиҗаз

Хиҗа́з (Гарәпчә الحجاز) - Гарәп ярымутравының көнбатыш өлешендә урнашкан, Сәгуд Гарәбстаны территориясе. Ислам барлыкка килүенең тарихи урыны - монда мөселманнарның изге Мәккә һәм Мәдинә шәһәрләре урнашкан. Административ үзәге - Җиддә. 1916-1925 елларда - гарәп кабиләләренең Госман империясенә каршы баш күтәрүе нәтиҗәсендә барлыкка килгән бәйсез дәүләт. Хиҗазның беренче короле - Хөсәен бин Гали (1916-1924), икенчесе - аның улы Гали бин Хөсәен (1924-1925). == Тарих == 1519 - мәмлүкләр солтанлыгының гоcманлы төрекләр тарафыннан яуланып алынуы. Бу солтанлыкка кергән Хиҗаз төрекләргә күчә. 1519- 1916 - Госман империясе эчендә. 30 май, 1916 - бәйсезлек игълан итү. 1925 - Нәдҗ тарафыннан яуланып алына. 1932 - берләшкән дәүләт Сәгуд Гарәбстаны итеп үзгәртелә. == Моны да карагыз == Лоуренс Гарәби Хиҗаз тимер юлы

Source: original
Алаҗахан (Тутак)

Алаҗахан (төр. Alacahan) - Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Агры иле Тутак илчесенә караган бер авыл (төр. köy). == Сылтамалар == Турция // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. - М. : Большая российская энциклопедия, 2004-2017. 2021 елның 4 ноябрь көнендә архивланган. Төркия рәсми сайты. әлеге чыганактан 2015-05-22 архивланды. Mahalle Nedir? 2025 елның 5 март көнендә архивланган. Kısaltmalar Dizini 2025 елның 5 март көнендә архивланган. Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim. әлеге чыганактан 15 12 2014 архивланды.

Source: original
Локалидад син Номбре (Агваскальентес)

Локалидад син Номбре - Мексиканың Агваскальентес штатында урнашкан торак пункт. Агуаскальентес[d] муниципалитеты составына керә. == Географиясе == Бу җирлеккә йомшак дала климаты хас, еллык уртача температура 17 - 18 °C (62.6 - 64.4 °F), шул ук вакытта май һәм июнь айларында уртача температура 22 - 23 °C (71.6 - 73.4 °F). Алар кызу айлар булып саналалар, һәм бу айларда температура 30 °C-тан (86.0 °F) артып китә ала. Гыйнвар - иң салкын ай, уртача 13 - 14 °C (55.4 - 57.2 °F) булса, температураның 4 °C-ка (39,2 °F) кадәр түбәнәюе белән билгеле. Салкыннар ноябрьдән февральгә кадәр бара. Явым-төшем аз күләмдә, уртача 526 мм (яки 20,7 дюйм), һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры. == Тарихы == Бу җирләрдә испан басып алучыларына кадәр чичимек кабиләләре яшәгән, 1530-1531 елларда җирлеккә испаннар керә. 1789 елның 24 апреленнән Сакатекас штатына кергән, 1835 елның 23 маеннан Агваскальентес штаты составында. == Әдәбият == Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. - Екатеринбург: У-Фактория, 2006. Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. - М.: Наука, 1979. - 168 с. Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. - М.: Высшая школа, 2005. - 495 с. - ISBN 5060045196. Новая история стран Европы и Америки XVI-XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. - М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. - 703 с. - ISBN 9785691015564. Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. - М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. - 463 с. - ISBN 569100607X. == Сылтамалар == Мексика халкы.(исп.)

Source: original
Севрейшор

Севрейшор - Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Вомлесъю елгасының сул ярыннан 23 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 20 км. == Су реестры мәгълүматы == Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы - Уса елгасы. Кече елга бассейны - Уса, елга бассейны - Печора. Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча: Дәүләт су реестрында су объектының коды - 03050200112103000070746 Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды - 103007074 Бассейн коды - 03.05.02.001 ГӨ буенча саны - 03 ГӨ буенча чыгарылышы - 0 == Сылтамалар == РФ табигать ресурслары һәм экология министрлыгы сайты 2015 елның 26 май көнендә архивланган.

Source: original
(5051) Ральф

(5051) Ральф (лат. Ralph) - Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид. == Тарихы == 1984 елның 24 сентябрендә Поуль Йенсен тарафыннан Брорфельде обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1984 SM» саналган. == Чыганаклар == Lutz D. Schmadel. Dictionary of Minor Planet Names. - Fifth Revised and Enlarged Edition. - B., Heidelberg, N. Y.: Springer, 2003. - 992 p. - ISBN 3-540-00238-3. Lutz D. Schmadel. Dictionary of Minor Planet Names. - Springer Science & Business Media, 2012-06-10. - 1458 с. - ISBN 9783642297182 Chapman, C. R., Morrison, D., & Zellner, B. Surface properties of asteroids: A synthesis of polarimetry, radiometry, and spectrophotometry// Icarus : journal. - Elsevier, 1975. - Vol. 25. - P. 104-130. Kerrod, Robin. Asteroids, Comets, and Meteors (неопр.). - Lerner Publications Co., 2000. - ISBN 0585317631. == Тышкы сылтамалар == Кояш системасының кече объетлары турында JPL НАСА мәгълүмат базасы (5051)(ингл.) Кояш системасындагы кече объектлар буенча MPC мәгълүмат базасы (5051) == Шулай ук карагыз == (5052) Nancyruth астероиды

Source: original
Глобус

Глобус - Җир шарының кечерәйтелгән моделе. Глобус Җир шарына охшаш итеп ясалган, аның буенча планетаның формасын күз алдына китереп була. Глобус һәрвакыт Төньяк котып өстә, ә Көньяк котып аста булырлык итеп юнәлтелгән. Глобусның әйләнү күчәре дә, Җирнең әйләнү күчәре кебек үк, авыш итеп бирелгән. Глобуста кыйтгалар, океаннар, диңгезләрнең чикләре, аларның үзара бер-берсенә карата урнашуы һәм үлчәмнәре сурәтләнгән. Ләкин гади мәктәп глобусында барлык географик җисемнәрнең дә сурәте бик кечкенә. Җир йөзендә иң зур глобус булып Италиядә сакланучы глобус санала, аның диаметры 10 м, авырлыгы 30 т. Мондый глобуста Җир өслеге шактый төгәл сурәтләнгән, ләкин үзенең зурлыгы аркасында, куллану өчен ул уңайлы түгел. Шуңа күрә географик карталар белән эш итүе шактый уңайлырак. Аларда Җир өслегенең аерым кисәкләре яссы рәвештә сурәтләнгән. Глобус белән чагыштырганда, картада географик объектлар зуррак итеп күрсәтелгән. Аннан тыш, карталарны үзең белән йөртү дә уңайлы. Ләкин карталар төзегәндә башка уңайсызлыклар очрый: шар өслеген яссылыкта сурәтләгәндә, аның формасы үзгәрә (деформацияләнә) һәм кайбер хаталар барлыкка килә.

Source: original
Ардычлар (Амасья)

Ардычлар (төр. Ardıçlar) - Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Амасья иле Амасья илчесенә караган бер авыл (төр. köy). == Сылтамалар == Турция // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. - М. : Большая российская энциклопедия, 2004-2017. 2021 елның 4 ноябрь көнендә архивланган. Төркия рәсми сайты. әлеге чыганактан 2015-05-22 архивланды. Mahalle Nedir? 2025 елның 5 март көнендә архивланган. Kısaltmalar Dizini 2025 елның 5 март көнендә архивланган. Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim. әлеге чыганактан 15 12 2014 архивланды.

Source: original
Вәлиева

Вәлиева - фамилия. Адилә Вәлиева (1987), Кариев театры актрисасы. Бану Вәлиева (1914-2003), опера җырчысы, педагог, РСФСР халык артисты (Уфа). Зилә Вәлиева (1952), ТР Югары шурасы рәисе урынбасары, ТР мәдәният министры, «Казан кирмәне» музей-тыюлыгы директоры. Зөлфия Вәлиева (1973), Тинчурин театры актрисасы, ТР атказанган артисты. Камилә Вәлиева (2006), спортчы (тимераякта фигуралы шуучы). Лениза Вәлиева (1986), шагыйрә. Татарстан язучылар берлеге әгъзасы (2014 елдан), Саҗидә Сөләйманова премиясе лауреаты (2016). Майя Вәлиева (1962), язучы. Мәрьям Вәлиева (1917-1998), Балык Бистәсе районында беренче тракторчы хатын-кыз. Резеда Вәлиева (1930-2022), шагыйрә. Сона Вәлиева (1962), азәрбайҗан шагыйрәсе. Халидә Вәлиева (1920-2009), табиб-анатом, фән докторы. Юлия Вәлиева (1991), шашкачы, РФ чемпионатының көмеш медале иясе (2012). Вәлиев == Икеләйтелгән фамилия == Венера Думаева-Вәлиева, шагыйрә, тәрҗемәче. Гүзәл Вәлиева-Сөләйманова (1952), сәнгать белгече, фән докторы. == Моны да карагыз == Вәлитова

Source: original
Сөнгатуллин

Сөнгатуллин - фамилия. Габдрахман Сөнгатуллин (Габдрахман Сөнгати, 1894-?), шагыйрь. Җәүдәт Сөнгатуллин (1924-2007), Советлар Берлеге Каһарманы. Йосыф Сөнгатуллин (?), Свердловск татар театры актеры. Мирсәет Сөнгатуллин (1953), җырчы, РФ атказанган, ТР халык артисты. Фарук Сөнгатуллин (1942), юрист, ТР (1992-1996), РФ Идел буе округы (1996-) арбитраж судлары рәисе, ТР атказанган юристы. Хәмит Сөнгатуллин (1940), архитектор, ТАССР атказанган архитекторы. Зилә Сөнгатуллина (1949), җырчы, РФ халык артисты, Тукай бүләге иясе. Халидә Сөнгатуллина (1965), Кариев театры актрисасы, Татарстанның халык артисты (2019).

Source: original
Көнчыгыш Аурупа тигезлеге

Көнчыгыш Европа тигезлеге яки Рус тигезлеге - тигезлекләр арасында Амазонка тигезлегеннәң соң мәйдан буенча икенче урынны алып тора. Тигезлек төньяктан көньякка 2750 километрга, көнбатыштан көнчыгышка 2500 километрга сузылган, мәйданы 5,5 млн километр². Көнчыгыш-Европа тигезлеге эчендә тулысынча яки өлешчә Белорусия, Латвия, Литва, Эстония, Молдавия, Россия, Украина, Финляндия, Швеция, Польша, Румыния, Болгария һәм Казакъстан илләре урнашканнар. === Рельеф === Көнчыгыш Европа тигезлеге - убалы тигезлек. === Гидрография === Көнчыгыш Европа тигезлеге түбәндәге елгалар агалар: Идел Чулман Ука Тын Днепр Мезень Онега Печора Нева Висла Неман Җаек === Климат === Көнчыгыш Европа тигезлеге - уртача континенталь.

Source: original
«Курск» су асты көймәсе

«Курск» атом су асты көймәсе - 949А проекты Антей (ТАКО классификациясе буенча: Оскар-II) классы күпмаксатлы атом су асты көймәсе (АСАК), (1986 елдан). 1992 елны Северодвинск шәһәрендә төзелеше башлана, 1900 елның маенда суга төшерелә. == «Курск» һәлакәте == «Курск» су асты көймәсендә 2000 елның 12 августында Баренц диңгезендә өйрәнүләр вакытында шартлау булган. Бу һәлакәттә 118 кеше корбан булды. Һәлакәт барлыкка килүнең берничә юрамалар бар: торпеда аппаратлар бүлегендә шартлау, чит су асты көймәсе белән бәрелү нәтиҗәсендә шартлау, беренче отсектагы аккумуляторлар бүлегендә су тудыргыч шартлап янгын чыгу нәтиҗәсендә. «Курск» су асты көймәсенең бату хәбәре бөтен дөньяны тетрәндерде. Әлбәттә, баштарак хәрби диңгез флоты җитәкчелеге: «Андагы кешеләр исән һәм аларны коткарачакбыз», - дисә дә, 118 диңгезченең барысы да үлде. «Курск» нигезендә ачылган җинаять эше 2005 елны ябылды. == Кызыклы фактлар == СNN журналисты Ларри Кингның «субмарина белән ни булды» соравына Владимир Путин, бераз уйлап «Ул баткан» дип җавап бирде. 2002 елда Америка композиторы Денис Эберхард «Курск» су асты көймәсендә батып үлгән диңгезчеләр истәлегенә атап «Аккош күләгәсе» концертын язган. Премьерасын Санкт-Петербург дәүләт капелласы симфоник оркестры белән Халидә Хәйретдинова (пианино) башкара. 2005 елда Калгари халыкара кинофестивалендә әлеге концерт нигезендә эшләнгән документаль фильм (авторы Лора Паглин) призлы урын ала. == Сылтамалар == 2005 елның 3 апрель көнендә архивланган. - официальный информационный канал операции по подъёму АПЛ "Курск" == Шулай ук карагыз == К-159 су асты көймәсе

Source: original
HD218925

HD218925 - Андромеда йолдызлыгында урнашкан F8 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 6,81 ± 0,01 тәшкил итә. Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан. Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә. == Әдәбият == Renson P., Manfroid J., General catalogue of Ap, HgMn and Am stars, 2009, A&A...498..961(ингл.) Bychkov, V. D; Bychkova, L. V; Madej, J (2009). Catalogue of averaged stellar effective magnetic fields - II. Re-discussion of chemically peculiar a and B stars. Monthly Notices of the Royal Astronomical Society. 394 (3): 1338.(ингл.) McClure, R. D (1985). The carbon and related stars. Journal of the Royal Astronomical Society of Canada. 79: 277(ингл.) Gomez, A. E; Luri, X; Grenier, S; Figueras, F; North, P; Royer, F; Torra, J; Mennessier, M. O (1998). The HR-diagram from HIPPARCOS data. Absolute magnitudes and kinematics of BP - AP stars. Astronomy and Astrophysics. 336: 953.(ингл.) == Шулай ук карагыз == HD218970

Source: original
Бөгүрген (Измит)

Бөгүрген (төр. Böğürgen) - Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Коҗаэли иле Измит илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle). == Сылтамалар == Турция // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. - М. : Большая российская энциклопедия, 2004-2017. 2021 елның 4 ноябрь көнендә архивланган. Төркия рәсми сайты. әлеге чыганактан 2015-05-22 архивланды. Mahalle Nedir? 2025 елның 5 март көнендә архивланган. Kısaltmalar Dizini 2025 елның 5 март көнендә архивланган.

Source: original
Мандинга (Кортазар)

Мандинга - Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Кортасар[d] муниципалитеты составына керә. == Географиясе == Мандинга Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан. == Климаты == Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 - 22 °C. Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм - 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры. == Тарихы == Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган. 1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында. == Әдәбият == Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. - Екатеринбург: У-Фактория, 2006. Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. - М.: Наука, 1979. - 168 с. Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. - М.: Высшая школа, 2005. - 495 с. - ISBN 5060045196. Новая история стран Европы и Америки XVI-XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. - М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. - 703 с. - ISBN 9785691015564. Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. - М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. - 463 с. - ISBN 569100607X. == Сылтамалар == Мексика халкы.(исп.)

Source: original
Robert Şuman

Robert Şuman (almança Robert Schumann, 1810-1856) - Almaniä köyyazarı häm abruylı muzıkal' tänqitçe. Romantizm çorınıñ iñ kürenekle köyyazarı dip sanala. Anıñ uqıtuçısı - Fridrix Vik Şumannıñ Awrupa iñ yaxşı pianistı bulaçağın farazlağan, läkin cäräxätlänü säbäple Şuman pianist karyerasınnnan baş tartırğa mäcbür bulğan häm köylär yaza başlağan. 1840 yılğa qädär Şuman pianino öçen genä yaza, soñraq cırlar, simfoniälär, opera yaza. Muzıka turında mäqälälär "Neue Zeitschrift für Musik" gäcitendä bastıra. Şuman ğömer buyı tumıştan bulğan psixik awırudan integä, 1854 yılda üz-üzen üterü tırışuınnan soñ psixiatriä xastaxanäsenä cibärelä. 1856 yılda Şuman psixik awırudan ülgän. == Ädäbiät == 2008 елның 3 октябрь көнендә архивланган. Записи Шумана 2016 елның 9 гыйнвар көнендә архивланган. русскоязычный сайт, посвящённый композитору Музыкальный фестиваль «Шумановские резонансы» Шуман. Полные либретто опер на русском языке 2012 елның 1 июль көнендә архивланган.

Source: original
Ananyino mädäniäte

Ananyino mädäniäte yäki Ananyino kul'turası çorı - Urta İdel buyınıñ, xätta antik dönyağa qädär barıp citep, bik küp qäbilälär häm xalıqlar belän tışqı elemtälär urnaştıru waqıtı ul. Alabuğa rayonınıñ Ananyino awılı isemennän alınğan, uzğan ğasırda uq şul awıl yanında älege mädäniätneñ bik bay istälekläre öyränelgän. Töbäkneñ şul çordağı könyaq grek-skif dönyası belän elemtä totqanlığına bik tä qimmätle, böten Urta İdel öçen unikal' tabış bulıp sanalğan, b. e. q. VI ğasırda, yağni monnan 2500 yıllar elek yasalğan bronza közgelär ışandırğıç dälil bulıp tora. Alar soñğı yıllarda ğına Qazan suı buyında, İske Qazan yanında tabıldı. İke közgeneñ berse ayıruça zur qimmätkä iä. Anıñ sarıq başı räweşendä, fändägeçä äytkändä, «cänlek stilendä» eşlängän totqıçı, sabı bar. Faraz itsäk, älege közgelärne nindider säbäp belän Tönyaq Qara diñgez buyı belän Könyaq Ural arasındağı säwdä yulınnan qalğan dip uylarğa mömkin. Bu yul borınğı ğrek ğalime, «tarix atası» Gerodot yazmalarınnan bilgele, häm ul Urta İdel aşa ütkän. Şul uq Gerodot mäğlümatlarına qarağanda, anan'inolılarnıñ tarixi ataması tissagetlar bulırğa tieş. Bu - Urta İdel buyındağı borınğı qäbilälärneñ berençe tarixi iseme. == Ädäbiät == Археология Южного Урала. Стерлитамак, 1993. Ашихмина Л. И. Генезис ананьинской культуры в Среднем Прикамье / Сер. препр. «Науч. докл.» : АН СССР, Коми фил. (К VI Междунар. конгр. финно-угроведов) - Сыктывкар: Коми фил. АН СССР, 1985. - 26 с. Голдина Р. Д. Древняя и средневековая история удмуртского народа. Ижевск, 1999. Збруева А. В. История населения Прикамья в ананьинскую эпоху. М., 1952. Иванов В. А. Вооружение и военное дело финно-угров Приуралья в эпоху раннего железа (I тыс. до н. э.-первая половина I тыс. н. э.). М. : Наука, 1984. - 88 с. Кузьминых С. В. Металлургия Волго-Камья в раннем железном веке: Медь и бронза. - М.: Наука, 1983. - 257 с. Марков В. Н. Ананьинская проблема (некоторые итоги и задачи её решения) // Памятники древней истории Волго-Камья. Казань, 1994. Марков В. Н. Нижнее Прикамье в ананьинскую эпоху (Об этнукультурных компонентах ананьинской общности) / Археология евразийских степей. Вып.4. Казань: ИИ АН РТ, 2007. - 136 с. Халиков А. Х. Волго-Камье в начале эпохи раннего железа. М., 1977. Чижевский А. А. Погребальные памятники населения Волго-Камья в финале бронзового - раннем железном веках: Предананьинская и ананьинская культурно-исторические области / Археология евразийских степей. Вып. 5. Казань: РИЦ «Школа», 2008. - 172 с.

Source: original