Нефть экспортлаусы илдәр ойошмаһы

өлөшө һиҙелерлек кәмей, ә нефть килемдәренең дөйөм күләме быға тиклем барып еткән кимәлдең өстән бер өлөшөнә кәмей, был ойошманың күп кенә ағза илдәренә етди иҡтисади ҡыйынлыҡтар тыуҙыра. Ойошма сиктәрендә күрелгән саралар арҡаһында хаҡтар яҡынса 1980-се йылдар башындағы хаҡтар кимәленең яртыһына тиң кимәлдә тотороҡлана, һәм яңы үҫеүсе донъя етештереүе шарттарында ОПЕК ағзаһы булған илдәрҙең өлөшө тергеҙелә башланы. Быға ОПЕК ағзаһы булған илдәр өсөн нефть сығарыу квоталарын гармониялаштырыу һәм урынлаштырыу, һәм ОПЕК кәрзине нигеҙендә хаҡтар ҡуйыу механизмын булдырыу иҫәбенә өлгәшелә. Шул уҡ йылдарҙа ОПЕК-ҡа инмәгән илдәр менән диалог һәм хеҙмәттәшлек урынлаштырырға мөмкин була. === 1990-сы йылдар === Был ун йыллыҡта хаҡтар алдағыһы менән сағыштырғанда ҡырҡа үҙгәрә. ОПЕК-тың үҙ ваҡытындағы эшмәкәрлеге арҡаһында, 1990-1991 йылдарҙағы Яҡын Көнсығыштағы хәрби ваҡиғаларға бәйле, нефть биреү көрсөгөнән ҡотолорға мөмкин була. Әммә был ун йыллыҡта Көньяҡ-Көнсығыш Азиялағы иҡтисади көрсөк һәм 1998-1999 йылдарҙа Төньяҡ ярымшарҙа ҡыштың йомшаҡ булыуы арҡаһында артыҡ тотороҡһоҙлоҡ һәм хаҡтарҙың дөйөм көсһөҙлөгө өҫтөнлөк итә. Шуға ҡарамаҫтан, СССР тарҡалыуынан һәм социалистик система тарҡалғандан һуң донъяла булған үҙгәрештәрҙе иҫәпкә алған нефть баҙарының интеграцияһы арҡаһында донъяла тотороҡло күтәрелеш күҙәтелә. Был осорға шулай уҡ глобалләшеү процестарының үҫеүе, элемтә саралары һәм башҡа юғары технологиялы өлкәләрҙәге революция хас була. Нефть сығарыусылар менән ҡулланыусылар араһындағы диалогта, шулай уҡ ОПЕК ағзалары менән ОПЕК-ҡа инмәгән ағзалар мөнәсәбәттәрендә етди үҙгәрештәр булды. 1992 йылда Ер Саммитынан башлап Берләшкән Милләттәр Ойошмаһы эгидаһы аҫтында климаттың үҙгәреүе буйынса һөйләшеүҙәр көсәйә бара. Бындай шарттарҙа ОПЕК донъя баҙарына нефть биреүҙе тигеҙләргә тырыша. Был ун йыллыҡта ОПЕК составы үҙгәрә: Габон ОПЕК составынан сыға, ә Эквадор ойошмаға ағзалығын 2007 йылдың октябренә тиклем туҡтата. 1998 йылда Рәсәй ОПЕК-та күҙәтеүсе булып китә. === 2000-се йылдар === ОПЕК-тың инновацион хаҡтар механизмы ошо ун йыллыҡтың тәүге йылдарында нефткә хаҡтарҙың тотороҡланыуына булышлыҡ итә, ОПЕК илдәренең фонд фьючерстарына һәм яғыулыҡ-энергетика комплексының опцион котировкаларына йоғонтоһо арта бара. Әммә баҙар көстәренең, спекуляцияның һәм башҡа факторҙарҙың ҡушылыуы 2004 йылдағы хәлде үҙгәртә, был баҙарҙа хаҡтарҙың күтәрелеүенә һәм яҡшы запаслы сей нефттең тотороҡһоҙлоғон арттырыуына килтерә. Хаҡтар 2008 йылдың уртаһында, донъя финанс көрсөгө һәм иҡтисади көрсөк шарттарында түбәнәйгәнгә тиклем, рекордлы кимәлгә күтәрелә. ОПЕК иҡтисади көрсөккә ҡаршы көрәш буйынса глобаль тырышлыҡ сиктәрендә нефть секторына ярҙам итеү буйынса билдәле ойошмаға әйләнә. 2000 һәм 2007 йылдарҙа Каракас һәм Әр-Риядта ОПЕК-тың икенсе һәм өсөнсө осрашыуҙары арҡаһында тотороҡло үҫешле стабиль энергетика баҙарҙары булдырыла, тирә-яҡ мөхитте һаҡлау мәсьәләләре яңы кимәлгә күтәрелә, атап әйткәндә, углеводородтарҙы донъяла ҡулланыуҙың үҫеүе менән бергә глобаль йылыныу тикшерелә. Ошо йылдар эсендә Ангола ОПЕК-ҡа инә (2007), ә Индонезия 2009 йылдың ғинуарында ағзалығын туҡтата, сөнки ул нефть импортлаусы илгә әйләнә, әммә, әгәр ул нефть экспортлаусы булып китһә, кире ҡайтыр, моғайын, тип белдерә. Индонезия еңел нефть экспортлауын дауам итә, әммә кислоталы нефттең күпкә күберәк күләмен импортлай. Бындай алым иҡтисади яҡтан аҡлана, сөнки еңел нефткә хаҡ юғарыраҡ. 2008 йылда Рәсәй ОПЕК-та даими күҙәтеүсе булырға әҙер булыуын белдерҙе. === 2010-сы йылдар === 2015 йылда Индонезия ҡабаттан ОПЕК-ҡа кире ҡайтыу тураһында ғариза бирә һәм 2016 йылдың 1 ғинуарында картельгә кире ҡайта. Әммә 2016 йылдың 1 декабрендә унан икенсе тапҡыр сыға.. 2016 йылдың июлендә Габон ойошмаға кире ҡайта. 2017 йылдың яҙында Экватор Гвинеяһы ОПЕК ағзаһы була. 2018 йылдың декабрь башында Катар властары ОПЕК составынан сығырға һәм тулыһынса тәбиғи газ һәм шыйыҡландырылған газ сығарыуға иғтибарҙы йүнәлтергә ҡарар итә. === 2020-се йылдар === 2019 йылдың 1 октябрендә Эквадор 2020 йылдың ғинуарынан ОПЕК составынан сығыуы тураһында иғлан итә. 2020 йылдың ғинуарында Бразилия ОПЕК-ҡа инеү тәҡдимен кире ҡаға. Әлеге ваҡытта ойошмала дөйөм алғанда 13 ағза илдәре бар.. == ОПЕК «Кәрзине» == ОПЕК-тың (OPEC Referance Basket of crudes) «кәрзин» термины рәсми рәүештә 1987 йылдың 1 ғинуарында индерелә. «Кәрзиндең» хаҡы нефттең түбәндәге сорттарына физик хаҡтарҙың арифметик уртасаһы тип билдәләнә: Arab Light (Сәғүд Ғәрәбстаны), Basra Light (Ираҡ), Bonny Light (Нигерия), Es Sider (Ливия),Girassol (Ангола), Minas (Индонезия), Iran Heavy (Иран), Kuwait Export (Күвейт), Merey (Венесуэла), Murban (Берләшкән Ғәрәп Әмирлектәре), Oriente (Эквадор), Qatar Marine (Катар), Saharan Blend (Алжир). ОПЕК-тың «кәрзине» өсөн тарихи максимум булып барреленә $140,73 хаҡы тора, , 2008 йылдың 3 июлендә теркәлә. 2008 йылдың мартында кәрзингә Oriente (Эквадор) индерелә.. 2009 йылдың ғинуарында Minas (Индонезия) кәрзиндән төшөрөлә, ә кәрзингә BCF 17 (Венесуэла) урынына Merey (Венесуэла) индерелә. 2016 йылдың ғинуарынан Индонезия ҡабаттан кәрзингә индерелә. Шулай итеп, әлеге ваҡытта ОПЕК кәрзиненең хаҡы картель илдәре сығарған нефттең үрҙә телгә алынған 13 сортлы нефттең физик хаҡтарының арифметик уртаса күрһәткесе тип билдәләнә. == Рәсәй һәм ОПЕК == 1998 йылдан Рәсәй ОПЕК-та күҙәтеүсе булып тора. Шул осорҙан алып Рәсәй ОПЕК конференцияһы сессияларында, шулай уҡ эксперт осрашыуҙарында һәм ойошманың унан ситтәге илдәр вәкилдәре менән башҡа сараларында ҡатнаша. Рәсәй министрҙарының ОПЕК етәкселәре һәм ОПЕК илдәренең коллегалары менән даими осрашыуҙары үткәрелә. Рәсәй Рәсәй-ОПЕК энергодиалогын даими ойоштороу, энергодиалог тураһында килешеү (Меморандум) төҙөү инициативаһы менән сығыш яһай, уның вәкәләтле вәкиле Рәсәй Федерацияһы Энергетика министрлығы буласаҡ . Рәсәй менән мөнәсәбәттәр ойошма сәйәсәтенә һиҙелерлек йоғонто яһай. Рәсәйҙең баҙарҙағы өлөшөн арттырыр тип ҡурҡып, әгәр Рәсәй ҙә шулай эшләмәһә, ОПЕК етештереүҙе кәметеүҙән баш тарта. Бындай хәл нефткә донъя хаҡтарының тергеҙелеүенә төп ҡаршылыҡ булып тора. 2015 йылда ОПЕК Рәсәйгә уға ҡушылырға тәҡдим итә, әммә ил күҙәтеүсе булып ҡалырға ҡарар итә. 2016 йылдан ОПЕК+форматы эшләй, унда ОПЕК-тың бөтә илдәре, шулай уҡ Рәсәй, Ҡаҙағстан һәм Әзербайжан нефть сығарыуҙы кәметеү буйынса фекер алышыуҙа ҡатнаша. 2020 йылдың 1 апреленән ОПЕК һәм ОПЕК-ҡа инмәгән илдәр - Рәсәй, Ҡаҙағстан һәм Әзербайжан («ОПЕК+») - 2020 йылдың 6 мартында етештереүҙе ҡыҫҡартыу тураһындағы килешеүҙе оҙайтмау арҡаһында нефть сығарыуҙы кәметеү буйынса йөкләмәләрҙе туҡтата. Уның эҙемтәһе булып, WTI нефтенең хаҡын кире зонаға (-$40) күсергә мәжбүр иткән COVID-19 арҡаһында ҡулланыуҙы ҡыҫҡартыуға өҫтәлгән хаҡтар һуғышы тора. 9-12 апрелдәге фекер алышыуҙарҙың йомғаҡтары буйынса ОПЕК+ 2020 йылдың 1 майынан башлап етештереү күләмен тәүлегенә 10 миллион баррельгә ҡыҫҡартырға килешә. 2021 йылдың 4 октябрендә ОПЕК+мониторинг комитеты министрҙары 2021 йылдың ноябрендә нефть сығарыуҙы тәүлегенә 400 мең баррельгә арттырыу планын үтәүҙе дауам итә. == ОПЕК-тың проблемалары == ОПЕК мәнфәғәттәре йыш ҡына ҡаршы торған илдәрҙе берләштерә. Сәғүд Ғәрәбстаны һәм Ғәрәбстан ярымутрауының башҡа илдәре халыҡ аҙ йәшәгән илдәр иҫәбенә инә, әммә эре нефть запастарына, сит илдәрҙән ҙур инвестицияларға эйә булған һәм «Семь сестёр» менән бик тығыҙ бәйләнеш тота. ОПЕК-ҡа ингән башҡа илдәргә, мәҫәлән, Нигерия һәм Венесуэлаға, халыҡ һанының юғары булыуы һәм ярлылыҡ хас. Был ярлы илдәр ҡыйбатлы иҡтисади үҫеш программаларын тормошҡа ашыра һәм бик күп бурыстары бар. Айырыуса сей нефткә хаҡ төшһә, улар байтаҡ күләмдә нефть сығарырға

Source: original