Istorija Severne Amerike

migracije do i kroz Amerike, uključujući tačne periode i rute putovanja, su predmet tekućih istraživanja i diskusije. Godinama je tradicionalna teorija bila da su se ti rani migranti došli na Beringov kopneni most između istočnog Sibira i današnje Aljaske pre oko 40.000-17.000 godina, kad su nivoi mora bili znatno niži usled kvaternarne glacijacije. Smatra se da su ti ljudi sledili stada sada izumrle pleitocenske megafaune duž bezlednog prolaza koji se protezao između Laurentidne i Kordileranske ledene ploče. Jedna druga predložena ruta je da su oni bilo peške ili koristeći primitivne čamce, dalje migrirali niz Pacifičku obalu do Južne Amerike. Evidencija kasnije rute bi bila pokrivena usled rastućih nivoa mora stotinama metara vode nakon zadnjeg ledenog doba. Arheolozi smatraju da se paleoindijanska migracija preko Beringovog prolaza (istočne Aljaske), odvila u opsegu od pre 40.000 do oko 16.500 godina. Ovaj vremenski opseg je predmet užarenih debata i verovatno će nastaviti da bude takav u godinama koje dolaze. Neka od malobrojnih usaglašenih gledišta su da su naseljenici prispeli iz Centralne Azije, da su Amerike bile široko nastanjene tokom završnice zadnjeg glacijalnog perioda, ili specifičnije onog što je poznato kao kasni glacijal maksimum, od pre oko 16.000-13.000 godina. Međutim, postoje i starije alternativne teorije, uključujući i one prema kojima je do migracije došlo iz Evrope. Kamena oruđa, posebno vrhovi koplja i strugači, su primarna evidencija rane ljudske aktivnosti u Amerikama. Arheolozi i antropolozi koriste obrađena litički oljuštena oruđa za klasifikaciju kulturnih perioda. Naučna evidencija povezuje domorodačke Amerikance sa azijskim narodima, a posebno sa istočnim sibirskim populacijama. Domoroci Amerika su povezani sa severno azijskim populacijama putem linvističkih dijalekata, distribucije krvnih tipova i genetičkog sastava, što je odraženo u molekularnim podacima, kao što je DNK. Oko 8.000-7.000. p. n. e. (pre 10.000-9.000 godina) klima se stabilizovala, što je dovelo do porasta populacije i litičkih tehnoloških napredaka, rezultat čega je bio u većoj meri stacionaran način života. === Pueblo Bonito === Kada su prastanovnici Severne Amerike krenuli prema jugu i prilagodili se novoj zemlji, započeli su graditi trajna naselja. Jedno od najimpresivnijih bilo je Pueblo Bonito u području kanjona 'Čako' u današnjem jugozapadnom delu Sjedinjenih Država. Sagradio ga je narod Anasazi koji je živeo između 950. i 1300. Na njihovom vrhuncu, više od 1200 stanovnika živelo je u pueblu (velikom selu ograđenom zidinama od blata i opeke), obrađujući zemlju na vrhovima litica nad kanjonom. Nastambe u pueblu bile su građene jedna iznad druge u građevinu koja se na pojedinim mestima dizala do četiri sprata. Pueblo je bio najveće stambeno zdanje u Severnoj Americi sve do 19. veka. == Hrana američkih starosedelaca == Nizije i rečne doline davale su obilje hrane. Voća i povrća je bilo u izobilju; zemlja je vrvela bizonima i drugim životinjama, a reke su bile prepune riba. Bundeve - Buće, tikvice i ostale bundeve jele su se sveže ili su se sušile za zimnicu. Kukuruz - Kukuruz se sušio i od njega se pripremala kaša ili se lagano prepečen jeo s medom, javorovim šećerom ili mašću. Pasulj - Bogat proteinima i vitaminima, pasulj je bio glavni deo svakodnevne prehrane. == Narod Adena == Nosioci kulture Adena su živeli uz reku Ohajo između 10. vek p. n. e. i 3. veka. Bili su lovci i sakupljači plodova, a uzgajali su i svoje kulture. Bili su prvi severnoamerički narod koji je podizao velike grobne humke. Narod je dobio ime po humci Adena nedaleko Čiličote, Ohajo. === Hopi === Hopi su bili zemljoradničko pleme i živeli na američkom jugozapadu i srodnici su Šošona, od kojih se razlikuju po tome što su imali tzv. pueblo kulturu. == Dolazak Evropljana == Nakon otkrića prekoatlantskog kopna, mnogi Evropljani plove prema zapadu. Francuzi plove u unutrašnjost uz reku Sen Loren; Englezi pokušavaju oko severne obale da pronađu rutu prema Aziji; Španci iz svog carstva u Meksiku kreću prema severu. === Ernando de Soto === Godine 1539. Ernando de Soto (1496-1542), španski namesnik na Kubi, isplovljava u istraživanje i osvajanje Severne Amerike. Pristaje uz obalu Floride i kreće prema severu u potrazi za zlatom, srebrom i dragim kamenjem koje ne uspeva da pronađe. Godine 1541. bio je prvi Evropljanin koji je ugledao reku Misisipi, ali umire pre povratka kući. === Francuska Kanada === Nakon putovanja francuskog moreplovca Žaka Kartjea uz reku Sen Loren 1534-35. godine francuski doseljenici pokušavaju, ali ne uspevaju da osnuju koloniju u Montrealu 1541. godine. Tek je 1608. prvu francusku koloniju u Severnoj Americi uspešno je osnovao Samjuel de Šamplen u Kvebeku. Godine 1663. Kvebek je postao glavni grad Nove Francuske, naziv tadašnjeg rastućeg francuskog carstva u Severnoj Americi. === Primamljivost Novog sveta === Verski progoni i siromaštvo kod kuće, primamljivosti istraživanja i osvajanja novih zemalja, bogatstvo koje se može steći trgovinom krznom i drugom robom, te nada da će se otkriti zlato ili srebro, naveli su Evropljane da se naseljavaju u području koje su nazivali Novi svet. Sredinom 18. veka na severu i istoku bile su engleske, francuske, holandske i nemačke kolonije; Španci su naseljavali zapadnu obalu. == Verski progoni i istraživanje == Tokom 17. i 18. veka mnogi verski otpadnici bežali su pred verskim progonima u Evropi da bi stvorili svoje nove verske zajednice u Novom svetu. Puritanci, kvekeri, prezbiterijanci, katolici i drugi osnivali su kolonije gde su mnogi u miru praktikuju svoju veru. Godine 1682. francuski trgovac Rober Kavelije de la Sal (1643-77) plovio je niz Misisipi, a zemlju je po Luju XIV nazvao Luizijana. Nakon što je Luizijana 1803. pripala SAD-u, vlada je poslala Vilijama Klarka i Meriveder Luisa da je istraže. === Traperi === Engleski trgovci krznom osnovali su kompaniju Hadsonov zaliv za promet krznom i drugom robom. U Kanadi su francuski doseljenici takođe trgovali krznom iz gradova Montreal i Kvebek. Otkrićem zlata u Kalifoniji 1848. započela je navala prospektora s druge strane kontinenta u potrazi za bogatstvom. Da bi se mogli smestiti novi doseljenici, nicali su novi gradovi poput San Franciska. == Kabot i Kartje == Dok su Španci i Portugalci istraživali i kolonizovali Srednju i Južnu Ameriku, engleski i francuski naseljenici su istraživali su Sever. Italijanskog moreplovca Džona

Source: original