Көрәш

Башҡортостан Республикаһында балалар һәм үҫмерҙәр спорт мәктәптәрендә көрәш буйынса бүлектәрҙең һаны - 15-тән 56-ға тиклем, унда шөғөлләнеүселәрҙең һаны - 2070-тән 4805-кә тиклем, көрәшселәрҙең һаны - 12023-тән 21897-гә тиклем, көрәш буйынса штатлы тренерҙарҙың һаны - 21-ҙән 189-ға тиклем арта. Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте 2007 йылдың 25 декабрендә «"2008-2012 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһында милли спорт көрәше үҫеше“ республика маҡсатлы программаһы тураһында» ҡарарҙы ҡабул итә. 1998 йылдың 6 сентябрендә Ташкент ҡалаһында Азия, Африка һәм Европаның 28 ил вәкилдәре ҡатнашлығында Халыҡ-ара көрәш ассоциацияһы (IKA) ойошторола. 1999 йылдың майында Үзбәкстандың Ташкент ҡалаһында көрәш буйынса I донъя чемпионаты уҙғарыла. 2003 йылдың 24 ғинуарында Азия олимпия советының 22-се генераль ассамблеяһында көрәш рәсми спорт төрө тип таныла һәм был уға Азия уйындары программаһына инеүгә юл аса. 2006 йылдың декабрендә Катарҙа Доһа ҡалаһында уҙғарылған XV Азия уйындарында көрәш буйынса күрһәтмә ярыштары ойошторола, ә 2009 йылда көрәш буйынса ярыштар I хәрби сәнғәт буйынса Азия уйындары (Бангкок, Таиланд) һәм III ябыҡ биналарҙағы Азия уйындары (Ханой, Вьетнам) программаларына рәсми рәүештә индерелә. 2008 йылға ҡарата Халыҡ-ара көрәш ассоциацияһы составында 105 ағза-дәүләт була. 2003 йылда Р. Ф. Ғәйнанов инициативаһы буйынса Бөтә донъя билбау көрәше федерацияһы (ингл. International belt wrestling association, IBWA) ойошторола, уға 26 ағза-дәүләт инә. Башҡортостанда көрәш буйынса Рәсәй чемпионаттары Өфөлә - 1961, 1976, 1980, 1984, 1999, 2001, 2011 йылдарҙа, Салауатта - 1973 йылда, Октябрьскийҙа - 1978, 1981 йылдарҙа, Туймазыла - 1988 йылда үткәрелә. 2005 йылда Өфөлә билбауҙа көрәш буйынса Рәсәй чемпионаты, шулай уҡ билбауҙа көрәш буйынса Донъя кубогы 2011 йылда Октябрскийҙа, 2012 йылда Өфөлә уҙғарыла. Билбауҙа көрәш буйынса донъя чемпионаттары 2007 йылда - Өфөлә, 2013 йылда Салауатта уҙғарыла. == Ҡағиҙәләре == Хәҙерге заманда ла көрәш буйынса төрлө ҡағиҙәләр ҡабул ителә. Халыҡтарҙа булған айырмалыҡтарҙан тыш, милли көрәш һәм билбаулы көрәштең үҙенсәлектәре бар. Милли көрәштә аяҡ салыу һәм аҫтан тартып йығыу тыйылһа, икенсеһендә бындай сикләүҙәр юҡ. Көрәштең башында һәм аҙағында борондан килгән йола буйынса көрәшселәр бер-береһенә ҡул бирешергә тейеш. Башҡорт милли көрәшенең ҡағиҙәләренә ярашлы саф еңеү көрәштәшен рөхсәт ителгән һәр төрлө алым менән келәмдән күтәреп алып салҡан (ҡалаҡ һөйәгенә) һалған көрәшсегә бирелә. Еңеүсе шулай уҡ балдар буйынса ла билдәләнә. Көрәшселәрҙең береһенең өҫтөнлөгө 6 балдан артһа, еңеүсе ваҡытынан алда билдәләнә, ә балдар тигеҙ булған осраҡта көрәшсенең беренсе баһалана торған алымына тиклем өҫтәмә ваҡыт бирелә. Көрәш буйынса ярыштар олимпик система буйынса өлкәндәр араһында - 10, ә үҫмерҙәр араһында 9 ауырлыҡ категорияһында уҙғарыла. Һәр бер ауырлыҡ категорияһында беренсе урын алыусылар билдәләнгәс, улар араһында абсолют батыр исемен яулау өсөн алыштар уҙғарыла. Көрәште пассив алып барған ҡатнашыусы киҫәтеү ала, өсөнсө киҫәтеүҙән һуң ул дисквалифициялана. Билбаулы көрәш классик һәм ирекле стилдәрҙән тора. Был көрәш төрөнөң классик стиле традицион башҡорт милли көрәшенә яҡын, бында аяҡтар менән алымдар ҡулланыу тыйыла. Билбаулы көрәш буйынса рәсми ярыштарҙағы алыштарҙың ваҡыты: балалар (11-13 йәш) һәм үҫмерҙәр (14-15 йәш) - 2.00 минут, кадеттар (16-17 йәш) - 2.30 минут, өлкәндәр (18 йәштән алып) - 3.00 минут. === Донъя чемпионаттары === 2020 йыл 22 сентябрь архивланған. 2019 йыл 25 июль архивланған. (World senior female and veteran world championships) 2019 йыл 29 июль архивланған. 2019 йыл 30 июль архивланған. (Results of I World veteran champs) 2019 йыл 24 июль архивланған. === World Junior Kurash Championships (U20) === 1st Cadet : 2019 йыл 17 июль архивланған. (Results of I World Cadet Championships) 3rd : 2019 йыл 23 июль архивланған. 4th : 2019 йыл 23 июль архивланған. 6th : 2019 йыл 17 июль архивланған. 7th : 2019 йыл 17 июль архивланған. 8th : 2019 йыл 17 июль архивланған. 8th : 2019 йыл 17 июль архивланған. === Asian Kurash Championships === 2019 йыл 26 июль архивланған. 2019 йыл 26 июль архивланған. 2019 йыл 28 июль архивланған. 2017 йыл 17 ноябрь архивланған. 2019 йыл 24 июль архивланған. 2019 йыл 17 июль архивланған. 2019 йыл 24 июль архивланған. === Asian Junior Kurash Championships (U20) === 2019 йыл 29 июль архивланған. 2017 йыл 17 ноябрь архивланған. 2019 йыл 25 июль архивланған. (Junior under 20 and cadet under 16 Kurash players) 2019 йыл 23 июль архивланған. === Arab Kurash Championships === 2017 йыл 1 декабрь архивланған. 2019 йыл 25 июль архивланған. 2019 йыл 24 июль архивланған. === African Kurash Championships (Senior,Junior,Cadet) === 2017 йыл 2 декабрь архивланған. 2019 йыл 28 июль архивланған. 2019 йыл 24 июль архивланған. 2019 йыл 23 июль архивланған. 2019 йыл 23 июль архивланған. (Results of African Junior champs, 2004 Port Louis, Mauritius) 2019 йыл 23 июль архивланған. 2019 йыл 26 июль архивланған. === European Kurash Championships === 3rd : 2019 йыл 30 июль архивланған. (2003) 4th : 2019 йыл 17 июль архивланған. (2004) 5th : 2019 йыл 25 июль архивланған. (2009) 2019 йыл 23 июль архивланған. (First of 2015) 2019 йыл 28 июль архивланған. (End of 2015) 2019 йыл 30 июль архивланған. (2016) === American Kurash Championships === 2019 йыл 23 июль архивланған. The Pan American Kurash Union established in 2001, was one of the first continental unions affiliated to the IKA which started holding its own continental championships. The first Pan American continental championship among seniors was held in 2002 in La Paz, the capital city of Bolivia. === International Islam Karimov Kurash Championships === 2019 йыл 23 июль архивланған. 2019 йыл 28 июль архивланған. 2019 йыл 17 июль архивланған. 2019 йыл 23 июль архивланған. 2019 йыл 25 июль архивланған. Greece successfully hosted the Xth International Islam Karimov Kurash tournament held on the 1st of March, 2015. This event traditionally held in Greece since 2004 was initiated by the European Kurash Confederation and the Greece Kurash federation. == Әҙәбиәт == Абсаликова Ф. Ш. Игры и развлечения башкир (конец XIX первая половина XX вв.) - Уфа: Гилем, 2000. Аюпов Р. А. От сабантуя до Олимпийских игр (о развитии в Башкортостане национальных видов спорта и конноспортивных игр). - Уфа: Слово, 1995. Бикимбетов Р. Г. Народная физическая культура в системе воспитания молодого поколения: совершенствование преподавания физической, культуры и олимпийское образование.

Source: original