AlmaznayaGroza/cyrillic-language-classification huggingface dataset:
Барга-баатар

Барга-баатар (ᠪᠠᠷᠭᠤ ᠪᠠᠭᠠᠲᠤᠷ, Баргу-Батор), энэ хадаа түмэдэй хаанай нэгэ ноёниинь байһанаа, тэрэ хаанай доторой дай үүсхэхэдэнь, Бүртэ-Шоно гэжэ хүбүүень абаад тэрьедэжэ, Байгал шадар ерэжэ, тэрэ хүбүүниинь хаан, харин Барга-баатар тэрэнэй ноёниинь болоо гэһэн түүхэтэй. Зарим ном бэшэгтэ хэлэгдэһээр, хориин арбан нэгэн эсэгын эхи табигша Хори-мэргэн Барга-Баатарай хүбүүн байжа, тэндэхи бэдэ зоной басаган Баргажан-гуа гээшые һамга абажа, тэрээнһээ Алан-гуа гараһан, харин Шаралдай, Нагатай гэжэ хоёрдохи, гурбадахи хатадһаань хориин 11 эсэгэдэ нэрэ үгэһэн хүбүүд түрэһэн байгаа. Вандан Юмсунов «Хориин арбан нэгэн эсэгын уг изагуурай туужа» гэжэ бэшэг соогоо Хориин гарбалые Барга Баатартай холбодог. Юмсуновой хэлэһээр, Барга Баатар Түбэдһөө Бүртэ-Шонын сайд байхадаа зугтажа гараһан. Бүртэ-Шоно Түбэдэй хаанай хүбүүн байжа, нютагһаа зугтажа Байгал далайда ерээд һуурижаһан гэжэ хэлэнэ. Юмсуновой бэшэһээр, Бүртэ-Шоно Байгал дээрэ 904 ондо Бэдэ гэһэн нютагай аймагай хаан болоһон, тэрэ үедэ Барга-баатар тэрэнэй сайд болоһон. Тигээд Бархан уулада һуурижаһан. Бүртэ-Шоно Гуа-Маралтай гэрлэһэн. Энэ мэдээсэл «Монголой нюуса тобшоондо», Доржи Банзаровай ба А. Позднеевай эрдэмэй бүтээлнүүд соо байна. Бүртэ-Шонын ажаһууһан газар мүнөөшье хүрэтэр хадагалагдаһан. Бүртэ-Шонын хойно 13-дахи үедэ Бодончар гаража, тэрэнэй хойно Боржигин обог, Боржигидһоо 10 үедэ Чингис хаанай эсэгэ Есүгэй Баатар гараһан. Барга Баатар гэр бүлэ байгуулжа, Тобол мүрэнэй хажууда гурбан хүбүүдтэй ажаһууһан. Тэрэ Олюдайе нютагтаа орхёод, Хоридойтой ба Гур-бурядтай зүүн зүг руу ябаһан. Түнхэндэ Гур-буряадые орхёод, Зүлхэ мүрэнөөр Яхад руу ошожо, Хоридойе тэндэ орхёод, өөрөө Эрхүү мүрэн руу ошоһон. Элюудэрһээ Хальмагууд гарба, Гур-бурядһаа Эхиридүүд ба Булагадууд гарба. Тэрэ гурбан хүбүүдэй багань Хоридой-мэргэн гурбан эхэнэрнүүдтэй гэрлэжэ, тэдэнь үри хүүгэдтэй болоһон. Тэрэниие түрүүшын эхэнэр Бэдэ обогһоо Баргажан-гуа Алан-гуа гэһэн басагадые түрүүлһэн. Алан-гуа болбол Чингис хаанай Алтан обогой эхин табиһан Добу Мэргэнэй һамган болоһон. Хоёрдохи ба гурбадахи эхэнэрнүүдэй хүбүүдэй нэрэнүүд арбан нэгэн хориин обогуудай нэрэнүүд болоһон: хоёрдохи эхэнэр Шаралдай табан хүбүүдые түрүүлһэн: Галзут, Хуацай, Хубдут, Гучит ба Шарайт; гурбадахи эхэнэр Нагатай зургаан хүбүүдые түрүүлһэн: Харгана, Бодонгут, Худай, Батанай, Саган ба Хальбин («Хориин ба Агын буряадуудай урда сагай түүхэ» соо Хоридойн гэр бүлын тухай Тобын Түгүлдэр баһал бэшэһэн). Эсэгынгээ ба үбгэнэйнгөө үхэһэнэй һүүлдэ тэдэ Монголой ба Үбэр Монголой нютагаар урда зүг руу нүүжэ, Бээжэн хүрэтэр ошожо, ехэ олон болоһон.

Source: original
Армени

Үбэр Кавказ дахи бүрэн эрхэтэ гурбан уласай арай жаахан болоод урда талынхинь Армени (армянаар Հայաստան Hayastan) юм. Албан ёһоор Бүгэдэ Найрамдаха Армени Улас (армянаар Հայաստանի Հանրապետություն Hayastani Hanrapetut’yun) гэнэ. Угиинь Баруун Азиинхи, арай өөрөөр бодобол Зүүн Европынхи гэжэ баһа хэлэжэ болоно. Азербайджан, Гүрж, Азербайджанай таһархай нютаг Нахчыван, Турк, Ирантай хилэ залгадаг. Азербайджанһаа дайнаар булааһан Уулын Карабахтайгаа баһа хилэлжэ байгаа. Армениин 29,743 км² (дэлхэйн 141-р том) газар нютаг юрэнхыдөө уулархаг. Нютагай хамагай үндэр сэгиинь Арагац (4,095 м) уулын орой, хамагай намиинь Дэбэд голой хүндэйдэ (380 м) байна гэжэ тоосогдоһон. Севан (940 км²) гэхэ ганса томо нууртай. Одоогой Армениин нютагта эртэ дээрэ үедэ Ехэ Армени улас мандажа байгаа. Армени бол Европо гаралтай үндэһэтэн юм. XIX зуунай эхиндэ хүшэрхэг Хаанта Ородой мэдэлдэ ороһон юм. 1918-1920 оной хоорондо богони хугасаанда "Бүгэдэ Найрамдаха Арадшалаһан Армени Улас" нэрээр тусгаар тогтоножо байгаад Зүблэлтэ Холбоодо нэгэдхэгдэжэ "Зүблэлтэ Социалист Бүгэдэ Найрамдаха Армени Улас" болоһон. 1991 ондо Зүблэлтэ Холбоо албан ёһоор бутрахад мүнөөнэй тусгаар тогтонолоо олобо. == Орон нютаг == Нэгэдэмэл түрын байгууламжатай Армени уласай нютаг дэбисхэр 10 аймаг (մարզ, «марз»), аймагһаа гадуур 1 хото (Ереван) боложо хубаагдана. Нэгэ аймагта дундажаар 2.8 мянган км² газар, 21 түмэн хүн ноогдожо байна. Задалан харабал аймагууд дотороо 915 баг (һуурин, «хамаянк») болоно. === Арагацотн === Аштарак (Աշտարակ) Апаран (Ապարան) Талин (Թալին) === Арарат === Арташат (Արտաշատ) Арарат (Արարատ) Веди (Վեդի) Масис (Մասիս) === Армавир === Вагаршапат (Վաղարշապատ) (в 1945-1992 Эчмиадзин (Էջմիածին)) Армавир (Արմավիր) Мецамор (Մեծամոր) === Вайоц Дзор === Ехегнадзор (Եղեգնաձոր) Вайк (Վայք) Джермук (Ջերմուկ) === Гегаркуник === Гавар (Գավառ) Варденис (Վարդենիս) Мартуни (Մարտունի) Севан (Սևան) Чамбарак (Ճամբարակ) === Котайк === Раздан (Հրազդան) Абовян (Աբովյան) Бюрегаван (Բյուրեղավան) Егвард (Եղվարդ) Нор Ачин (Նոր Հաճն) Цахкадзор (Ծաղկաձոր) Чаренцаван (Չարենցավան) === Лори === Ванадзор (Վանաձոր) Алаверди (Ալավերդի) Ахтала (Ախթալա) Спитак (Սպիտակ) Степанаван (Ստեփանավան) Ташир (Տաշիր) Туманян (Թումանյան) Шамлуг (Շամլուղ) === Сюник === Капан (Կապան) Агарак (Ագարակ) Горис (Գորիս) Дастакерт (Դաստակերտ) Каджаран (Քաջարան) Мегри (Մեղրի) Сисиан (Սիսիան) === Тавуш === Иджеван (Իջևան) Берд (Բերդ) Дилижан (Դիլիջան) Ноемберян (Նոյեմբերյան) Айрум (Այրում) === Ширак === Гюмри (Գյումրի) Артик (Արթիկ) Маралик (Մարալիկ) == Холбооһон == Энэ хуудаһан Армени гэһэн Викимедиа сангай ангилал холбооһотой. Засагай газарай сайт

Source: original
Украиншууд

Украиншууд (украин українці), Украинын диилэнхи арад түмэн болон зүүн славян үндэһэтэн юм. Ондоо удхаар Украинын харьятад (эрхэтэд) бүхые тэмдэглэнэ. Украиншууд Орос, Польшо, Молдово, Беларусь ба Словаки, Балтиин гурбан уласууд, Түб Азиин табан уласуудта олон тоотой байна. == Холбооһон == Українці за кордоном Архивировалһан 18 арбан хоёр һара 2005 оной. украин Конгрес національних громад України Архивировалһан 16 таба һара 2007 оной. украин Украинцы Архивировалһан 5 таба һара 2008 оной. (ород) Фото українців Архивировалһан 18 дүрбэ һара 2008 оной. украин Українська етнографія украин Схематичний огляд границь української національної території (на 1939 р.) Архивировалһан 4 дүрбэ һара 2005 оной.

Source: original
Кинкаку-дзи

Кинкаку-дзи (японоор 金閣寺 Кинкакудзи, Алтан танхим) - гээшэ Рокуон-дзи (японоор 鹿苑寺, Гүрөөһэн сэсэрлигэй сүмэ) согсоборидо байрладаг дасан хиид. «Сяридэн» (Шарил танхим) танхим түрүүшынхиеэ 1397 ондо Асикага Ёсимицу сёгуной тугдамаар баригдаһан байна. Дасан хиидэй гол шүтөөн хадаа Арьяа-Баала бурханай хүшөө. Ондоо үнэ сэнэтэй зүйлнүүдэй дунда Асикага Ёсимицу сёгуной хүрэг, Дайсё кабинедэй фресканууд, хиидэй сэсэрлиг. Муромати үеын Китаяма соёлой дурасхал. 1994 ондо Японой Дэлхэйн үбэ баялигай жагсаалтада ороно. Бүхы (доодо дабхарһаа гадна) сэбэр алтанай хуудаһаар хушагдана. Бурхан багшын эрдэниин шарил хадагалагдажа байдаг сяридэнгээр хэрэглэгдэнэ. Хушалта дээрэнь галта шубуун байна.

Source: original
Этигэмжэлхэ жууха бэшэг

Этигэмжэлхэ жууха бэшэг (француз: lettres de créance, англи: credentials, ород: верительная грамота) - хари гүрэндэ ошоһон дипломат түлөөлэгшын этигэмжые үнэмшэлһэн бэшэг. Дипломат түлөөлэгшын газарай тэригүүн болохо элшэн сайд гү, али бүрин эрхэтэ түлөөлэгшэнэрые тус уласай тэригүүн томилһон гээшые баталжа үгөөд, тус томилогдожо байһан уласта хүлеэн абахые хүсэжэ байдаг албан ёһоной баримта бэшэг юм. Энэ бэшэгэй агуулгада, эльгээгшэ уласай түрын тэригүүн болон засагай газарай нэрын урда тус элшэн сайдай хэлсэн зүйлдэ этигэхые хүсэһэн байдаг.

Source: original
Дуун

Дуун (ᠳᠠᠭᠤᠤ) - дуу хоолойгоор дуулахада зорюулһан шүлэглэмэл зохёол; хүгжэм-шүлэгэй элирхылэлэй үндэһэн хэлбэри юм. Дуун гэжэ хүгжэмэй эгээн эртын хэлбэри. Лирикын түрэлөөр харагдаха дуунай гол шэнжэ шанарнууд - гамшагта бүридэл, шүлэгүүдэй дахилга, шүлэгэй болон дабталгын илгаа, элирхылэлтэй ниисүүлгэ, илэрхийлэлтэй нийцүүлэх, уялгатай байдал, энгын синтаксисай бүридэл; эртын уран шүлэгэй уламжалалта хэлэнэй багажа хэрэглэлгэ, нарин сэдьхэл хүдэлэлые элирхылгэ гэхэ мэтэ юм. Найрал болон госолол дуу хүгжэмэй зэбсэгтэй һаа, али хүгжэмэй зэбсэггүй һаа (акапелла) гүйсэдхэжэ болоно. Дуунуудай үгэ юрэнь уран шүлэгэй, уянгын шэнжэ шанартай байдагшье һаа, шажанай шүлэгүүд болон сүлөөтэ зохёол байжа болохо юм. Дуунууд олон түрэлтэй: Арадай дуунууд Зохёогшын дуунууд Үлгын дуунууд Поп-дуунууд Дуулал Магтаал Мүнөөдэр арадай дуун уран шүлэгэй болон хүгжэм-найрагай онсо түрэлөөр хубаагдана.

Source: original
Сидней

Сидней (англи: Sydney), зүүн-урда Австралида байрладаг хото Шэнэ Урда Уэльс можо уласай засаг захиргаанай түб. 4,840 сая хүн зонтой (2014). Порт-Джэксон булангай эрьедэ байрладаг уһанай боомто (30 сая тонно үлүү ашаанай эрьесэтэй). Уласхоорондын ниидэхэ онгосын буудал. Гүрэнэйнгөө эгээн томо эдэй засагай түб. Машина бүтээлгэ (тээбэри, сахилгаан хэрэгсэл), түмэрлиг, химиин, бүдэй, саарһанай, газарай тоһо болбосоруулха ажаүйлэдбэри. Жэл бүриин нооһоной үнэ хаялсаха худалдаан (аукционууд). Метрополитен. Дээдэ һургуули. Хотын суурхаһан байра болохо оперын театр (1959). Шэнэ Урда Уэльсын уран һайханай галерей, Австралиин музей, Сэрэгэй-дурасхалай уран һайханай галерей. 1788 ондо байгуулагданхай (Австралиин түрүүшын Европынхид колонизаторнуудай һуурин). XXVII-дугаар Олимпиин наадан. Британиин Австралидахи эгээн түрүүшын колони юм. Тус хотые 1788 ондо Британиһаа ерэһэн түрүүшын уһан флотын ударидагша Артур Филипп Сиднейн буланда байгуулба. Сиднейһээ ерэһэн хүниие Sydneysider гэдэг. Австралида ерэжэ бай сагаашадай олонхи Сиднейе зоридог ушар олон үндэһэтнһөө бүридэһэн хото болобо. Сидней Австралиин зүүн-урда эрье дээрэ оршодог. Сидней хото Порт-Джэксон боомтые хүреэлжэ байгуулагдаһан тула "Боомтын хотл" гэһэн нэрэтэй болобо. Сиднейн оперын театр, Булангай хүүргэ (Harbour Bridge), далайн эрьенүүдээрээ алдартай. Хотын нютаг дэбисхэрэй эрьен тойрондо үндэһэнэй паркууд байдаг ба олон булан тохой, гол мүрэнүүдтэй. Лоубороугой ехэ һургуулиин 1999 оной "дэлхэйн хотонуудай" жагсаалтада бүридхэгдэбэ. Сидней хадаа 1938 оной Британиин эзэнтэ гүрэнэй наадан, 2000 оной зунай Олимпиин наадан, 2003 оной регбиин дэлхэйн абарга шалгаруулха тэмсээн зэргэ олон спорт, улас түрэ, соёл уралигай наадан, тэмсээн, арга хэмжээе зохёон байгуулһан байна. 2007 оной юһэдүгээр һарада Ази Номгон далайн эдэй засагай хамтын ажаллалгын байгуулгын 21 гэшүүн ороной түрын тэригүүдые хүлеэн абажа, 2008 оной долодугаар һарада Дэлхэйн залуушуудай үдэрые зохёон байгуулба.

Source: original
Хаһалта

Хаһаха үйлэдэл (хороолго) - хоёр аргументуудай (хаһагдагша/хороогдогшо ба хаһагша/хороогшо) туһалагша бинарна арифметикын үйлэдэлнүүдэй нэгэн. Нэгэдэхи элементые хоёрдохи элементээр бага болоһон шэнэ тоониие хаһахын дүн гү, али илгабари гэдэг. Бэшэхэдэнь хаһалтые хаһахын тэмдэгээр («минус») тэмдэглэдэг: a − b = c {\displaystyle a-b=c} . Хаһалта болбол нэмэлтын урбуу үйлэдэл мүн. Юрэнхыдөө хаһахые бэшэжэ болохо: S ¯ ( a , b ) = c {\displaystyle {\overline {S}}(a,b)=c} , эндэһээ a ∈ A {\displaystyle a\in A} ба b ∈ A {\displaystyle b\in A} . Ондоогоор хэлэбэл, A {\displaystyle A} онолигһоо ( a , b ) {\displaystyle (a,b)} хоёр элемент бүридэ таруу байха c = a − b {\displaystyle c=a-b} элемент бии. Энэ элементые a {\displaystyle a} болон b {\displaystyle b} -гэй илгабари гэнэ. Миин лэ элемент хоюулан нэгэ олонлигто ороходо хаһалта боломжотой байна. Гар дээрэ һөөргэ тоо бии байхада, хаһалтые һөөргэ тоотой нэмэхэ үйлдэлэй нэгэ түрэлөөр тодорхойлжо болохо. Жэшээлбэл, 5 − 2 = 3 {\displaystyle 5-2=3} гэхые 5 + ( − 2 ) = 3 {\displaystyle 5+(-2)=3} нэмэхээр үзэжэ болохо. Хаһалта зарим шухала шанартай байна (жэшээлбэл, A = {\displaystyle A=} R {\displaystyle \mathbb {R} } ): Антикоммутатив үйлэдэл: a − b = − ( b − a ) , ∀ a , b ∈ A . {\displaystyle a-b=-(b-a),\quad \forall a,b\in \ A.} Ассоциатив бэшэ үйлэдэл: ( a − b ) − c ≠ a − ( b − c ) , ∀ a , b , c ∈ A . {\displaystyle (a-b)-c\neq a-(b-c),\quad \forall a,b,c\in \ A.} Дистрибутив үйлэдэл: x ⋅ ( a − b ) = ( x ⋅ a ) − ( x ⋅ b ) , ∀ a , b ∈ A . {\displaystyle x\cdot (a-b)=(x\cdot a)-(x\cdot b),\quad \forall a,b\in \ A.} 0 {\displaystyle 0} (тэг элементые) хаһахын дүн эхин тоо болохо: x − 0 = x , ∀ x ∈ A , ∃ 0 ∈ A . {\displaystyle x-0=x,\quad \forall x\in A,\quad \exists 0\in A.}

Source: original
1 һарын 7

Нэгэдүгээр һарын 7 - Григориин литын жэлэй 7-дохи үдэр. Жэлэй эсэс болотор 358 үдэрнүүд (үндэр жэлдэ 359 үдэрнүүд) үлэжэ байна. == Энэ үдэр тохёоһон үйлэ ябадалай жагсаалта == 1979 - Вьетнамай сэрэгүүд Камбоджадахи Пол Потой дэглэм огсорһон. 1989 - Япон уласай хунтайжа Акихито шэнэ эзэн хаан гэжэ зарлаба. Япондо шэнэ Хэйсэй эрэ эхилһэн. == Энэ үдэр түрэһэниинь == 1342 - Зоригтой II Филипп, гүн, Бургундиин гүнлигэй байгуулагша (1404 наһа бараһан). 1502 - XIII Григорий, ромын папа, Григориин литын зохёогшо (1585 наһа бараһан). == Энэ үдэр наһа бараһаниинь == 1325 - I Диниш Португалиин хаан (1261 түрэһэн). 1655 - X Иннокентий, ромын папа (1574 түрэһэн). 1943 - Никола Тесла, cахилгаан болон радиоэлектроникын шэглэлэй зохёон бүтээгшэ (1856 түрэһэн)

Source: original
Бенгалуру

Бенгалуру (Бангалор, каннадаар ಬೆಂಗಳೂರು), Урда Энэдхэгтэ байрладаг хото, Карнатака можо уласай засаг захиргаанай түб мүн. Хүн зониинь 4,5 сая ажаһуугшад (2004; хотын захатай тоолобол 6 сая ажаһуугшад). Машина бүтээлгын томохон түб; хүнэһэнэй, нэхэмэлэй үйлэдбэрилгэ; дархалалга. Дээдэ һургуули. Сансарые шэнжэлэлэй түб: Аэронавтикын үндэһэтэнэй лаборатори, Энэдхэгэй эрдэмэй хүреэлэн. Ботаникын сэсэрлиг. Суурхаһан юумэнүүд дунда: мүнөө үеын Шивын сүмэ (Шивын хүшөө задагай агаарта Сүмбэр уулын дэбисхэртэ байрлана), Уласхоорондын Кришнын сэдьхэл һанаанай хүдэлөөнгэй сүмэ (ISKCON).

Source: original
Иерусалим

Иерусалим (иврит: ירושלים‎ Йерушалайим; Араб: القدس Аль-Кудс) - Израиль уласай ниислэл болоод газар нютаг, хүн зоноороо хамагай томо хото юм. 125.1 квадрат километр газар нютагта 732,100 хүн оршон һуудаг. Оршон үеын Иерусалим хотонь Иудейн уулада, Газарай дундада тэнгис болон Һүнэһэн тэнгисэй хойто сэгэй дунда оршодог болоод Хуушанай хотын гадуур хүгжэбэ. Иерусалим - Jerusalem - ירושלים

Source: original
Овидий

Публий Овидий Назон (лата: Publius Ovidius Naso, МЭҮ 43 - МЭ 18 он тухай), Эртын Римэй ирагуу найрагша. Индивидуалис, гол таладаа эротик ирагуу найрагаа хүгжөөгээд, Овидий өөрынгөө эртын «Дуранай эрдэм» (лата: Ars amatoria) ба «Дуранда эсэргүү арга» (лата: Remedia amoris) гэһэн шүлэгүүдтэ дуран харилсаа тухай һургаалые үгэжэ, Римэй ажамидаралай сценкэ хэрэглэнэ. Эллинис «эрдэмтэй» шүлэг мэтэ ехэ бүтээлдэ дабалга «Метаморфоз» (лата: Metamorphoses) шүлэгэй бүтээлгэдэ тэмдэглэгдэнэ. Энэ шүлэг үльгэр маягаар бэшэгдэжэ, 250 оршом хүнүүдэй амитан, ургамал, одон, шулуун болохо тухай туужа домогтой байна. Амидаралай һүүлшын үедэ «Гашуудалтай элегинүүд» (лата: Tristia) ба «Понтһоо эльгээһэн бэшэг» (лата: Ex Ponto) бэшэбэ. МЭ 8 ондо Августын Томисто (мүнөөгэй Румыниин Констанца боомто) сүлэгдэһэн, тэндэшье наһа бараа. Сүлэлгэдэ Овидий лата ирагуу найрагай шэнэ жанр - дуратай холбоогүй субъектив элеги бүтэбэ. Александр Пушкин Овидийе ехээр сэгнэһэн, «В стране, где Юлией венчанный», «Овидийдэ», «Цыганууд» гэһэн шүлэгүүдтэ һонирхол элид болобо.

Source: original
Сэлэнгэ мүрэн

Сэлэнгэ (монгол бэшэгээр - selengge) мүрэн - Буряад Ороной эгээ ехэ мүрэн. Монгол Уласта эхилээд Байгал далай руу ородог мүрэн юм. Монгол ба Ород Уласуудаар урдадаг. == Нэрэ == "Сэлэнгэ" - "sele" али "сэлэ" гэжэ тунгус (хамниган) хэлэнэй үгэһөө "түмэр" гэжэ тэмдэгтэй. Тиигээд, "Сэлэнгэ" гээшэмнай "түмэр мүрэн" гэжэ хамниган хэлэнһээ тэмдэгтэй. == Газар зүй == Сэлэнгын утань (Идэр голой эхинһээ) - 1024 модо, харин 409 модонь - Ород Уласай газараар. Сэлэнгын хамаг уһанай суглардаг талмай (бэйзин) - 447 мян. модо². Монголой Идэр болон Дэлгэр мүрэн хоёрой ниилэһэн уһан Сэлэнгэ мүрэн болоод гарадаг. Сэлэнгэ ехынхидээ талын мүрэн, харин, заримдаа уйтан болоод урдадаг (уужамаараа 1-2 модо), мүн тогоо шэнги хүнхэр соо урдаад уужам болодог (уужамаараа 20-25 модо), тиихэдэ холой таһагуудта мүрэнэй уһан хубаагдадаг. Байгал далай руу ороһон адагтань ехэ дельтэ бии юм. Дельтын талмай - 680 модо² (Байгал руу ородог бүхы уһанай, хахадынь Сэлэнгэ мүрэн оруулдаг юм). Сэлэнгэ мүрэн уһанай найралга, химиин бүтэсээр эгээн ехэ минерализацида тоосогдохо ба гидрокарбонатын уһа бүхы голнуудта хамаарна. Сэлэнгэ мүрэндэ Дэлгэр, Эдир, Хануй, Эгын, Орхон, Хёлго, Сүхэ, Үдэ зэрэг голууд цутгана.

Source: original
Политеизм

Политеизм (грек: πολύς, «олон, элдэб» + грек: θεός, «бурхан, тэнгэри» - «олон тэнгэритэ үзэл») гээшэ ганса нэгэ бурхан тэнгэридэ этигэдэг монотеизмһээ онсо илгаатай олон бурхан тэнгэритэй шажан үзэл юм. Полетис шажан мүргэлые жэшээлбэл, эртын грек, эртын римэй, эртын египедэй, эртын скандинавиин ба ацтек шажан юм. Политеис шажануудай тэнгэринүүд хаан ордоной гуримые толилон харуулдаг пантеониие (тэнгэриин шуулгание) болгоно. Тэнгэринүүд хадаа хуби хүн болоод хүнэй онсолигтой мүн. Тэрэнэй түүхэ ба ушарта үйлэ үльгэр домог соо хэлэгдэжэ, мэргэжэлтэн бөө ламанар мүргэжэ шүтэдэг. Политеис тэнгэринүүд бүхэниие шададаг бэшэ аад, хүнэй амидаралые нүлөөлжэ шадана. Зарим политеис шажан мүргэлнүүдтэ (хитад арадай шажан, синто) хүнүүдшье тэнгэри боложо болоно. == Зарим политеис шажан == Египедэй домог Грек домог Энэдхэгэй шажан Римэй домог Синто Шумер домог Бөө мүргэл

Source: original
Арадай ажахы

Арадай ажахы (ᠠᠷᠠᠳ ᠤᠨ ᠠᠵᠤ ᠠᠬᠤᠢ) - улас ороной түүхын уялдаа холбоотой (ниитэ) үйлэдбэрилэлэй согсолбори, хүдэлмэриин һалбаринууд юм. Үйлэ ажаллалгын харилсаанай һэдэбээр хубаана. Арадай ажахы олон үндэһэн һалбаритай: Ажаүйлэдбэри Хүдөө ажахы Ойн ажахы Загаһанай ажахы Тээбэри ба холбоо харилсаан Барилга Наймаан ба ниитын хоол Материал-техникын хангалта ба худалдаан Загбар Мэдээсэл-компьютерэй үйлэшэлгэ Эд хүрэнгын үйлэ ажаллалга Аралжаан Геологи ба газарай хэбэлэй тагнуул, геодезиин ба гидрометеорологиин үйлэшэлгэ Бусад үйлэдбэрилэл Орон һууса ниитын ажахы (ЖКХ) Хэрэглэгшын үйлэшэлгэ Элүүр мэндын хамгаалал, бэеын тамир ба ниигэмэй аюулгүй байдал Арадай болбосорол Соёл ба уралиг Эрдэм ба шэнжэлхэ ухаан Һанхүү, зээл, даадхал, тэдхэмжэ Захиргаан Ниигэмлигүүд Хилын саадахи байгуулганууд

Source: original
Тэнгэри

Тэнгэри гэһэн үгын хайлта энэ хуудаһада холбогдоно. Адли нэрэтэй бусад зүйлые эндэ бэдэржэ болоно. Тэнгэри (ᠲᠨᠭᠷᠢ) - Дэлхэйн нюруу дээшэ орон зай юм. == Тэнгэриин үнгэ == Дэлхэйн гадарга хүрэдэг наранай гэрэл түүниие бүхыл шиглэлдэ һарнидаг агаар мандал дахи агаарай болон уһанай молекулануудые дайран үнгэрдэг. Һарняалтын зэргэнь тусгалай адляар долгиной утаһаа шалтагаалдаг. Жэшээнь ягаан сасарал улаанһаа 16 дахин ехэ хүсэтэй һарнидаг. Богони долгиной сасаралнууд бүхыл шиглэлдэ хүсэтэй һарнидаг, тиимэшье ушарһаа нюудэндэ үлүү харагдадаг. Тэнгэринь ягаан бэшэ, сэнхир мэтэ һанагдадаг, ушарынь нюудэн сэнхир үнгэдэ үлүү мэдэрэмтэгы.

Source: original
Челябинск

Челябинск (ород: Челябинск, башкираар Силәбе), Оросой холбоото уласай Челябинскын можын ниислэл хото, Орос гүрэнэй шухала түб. Урда Ураал уулын зүүн талада, Миасс мүрэнэй эрьедэ байрлана. Түмэр замай узуулбари. 1 183 мянган хүн зонтой (2015). Сахилгаан түмэрлигэй, түмэрлигэй комбинадууд; абразив, «С. Орджоникидзе нэрэмжэтэ үйлэдбэри» (станок бүтээлгэ) ажаүйлэдбэри. Тракторай ба тракторай агрегадай үйлэдбэри, хоолой, радио, «Теплоприбор», часын, электролидай, сайрай, замай машинын үйлэдбэри. Химиин, хүнгэн, хүнэһэнэй ажаүйлэдбэриин үйлэдбэри. Гүрэнэй аймагай сахилгаанай станцитай. 7 дээдэ һургуулинууд (энэ тоодо Челябинскын гүрэнэй ехэ һургуули), 4 театрнууд. Нютаг тухай музей, уран зурагай галерей. 1736 ондо бэлхэлэлтээр байгуулагдаһан, 1743 онһоо хото болобо.

Source: original
Морин хуур

Морин хуур (морин толгойтой хуур) - монгол хүгжэмэй зэмсэг. Монгол Улас, Орос (Буряад Улас, Хальмаг Улас, Эрхүүгэй можо) Хитад Уласта (Үбэр Монгол) тараһан байна. Морин хуурай хайрсагынь тэгшэ дүрбэлжэн хэлбэритэй, гриф дээрээ морин толгойн һиилбэритэй байдаг. Энэ хадаа морин хуурай үндэһэн түхэл болон морин хуур гэһэн нэрынгээ элирэл юм. Морин хуурай абяаниинь мориной инсагаалха гү, али талын һалхин адли байна. == Гэршүүд == Архивировалһан 13 нэгэ һара 2017 оной. Процесс изготовления морин хуура. Монгольский морин хуурист Н.Жигжиддорж исполняет "Чардаш" Витторио Монти на YouTube Урок игры на морин хууре No1 на YouTube Бады-Доржу Ондар демонстрирует игиль [ Хур] - статья из Большой советской энциклопедии Видео-демонстрация икэла, исполняет Идэш Төгсөө из города Улаангом на YouTube Горловое пение под аккомпанемент икэла-товшура на YouTube

Source: original
Хорото хабдар

Хорото хабдар - ами наһанда аюул ушаруулха хабдар юм. Бүхы эд эрхэтэндэ хабдар бии боложо болоно. Хүнэй бэе махабад маша олон түрэлэй эдһээ тогтохо болоод ямар эдһээ бии болоһонһоо шалтагаалаад хабдар янза бүри байдаг. Хүнэй бэеын али нэгэн хэһэгэй эс хиналтагүй үсэжэ, олшорһоноор хабдар бии болоно. Хорото хабдарые үмэн гэдэг. Хабдарай үедэ эс ямаршье хиналтагүй үржэжэ, хубаагдан хэбэй эсэй орондо гажа эсүүд бии болоно. Эдэ гажа эсүүд хэбэй эсэй үсэлтэ хүгжэлтэдэ шаардалгатай шуһан хангамжа, тэжээлэй бодосые булаалдан тэжээгдэжэ байдаг тула хүн шэгнүүр хурдан алдажа эхилнэ. Хабдарай эс бэеын бусад хэһэгүүдээр тархан, хэбэй эсүүдые гэмтээжэ, шэнэ гажа эсэй ургалтые бии болгодог. Энэ үйлэ ябасые хабдарай үсэрхылэл (метастаза) гэнэ. Хабдарай эс шуһан ба лимфа гү, али тунгалагай урасхалаар дамжан бэеын бусад хэһэгүүдтэ тархадаг.

Source: original
Бородиногой байлдаан

Бородиногой байлдаан - 1812 он 8 һарын 26-да Франциин ба Орос эзэнтэ гүрэнэй арми хоёрой хоорондо болоһон тулалдаан. Французай зүгһөө 130 мянган сэрэгшэн, 687 ехэ буу, ородой зүгһөө 120 мянга, 640 ехэ буу байгаа Ород армиие Михаил Илларионович Кутузов толгойлһон байгаа. Энэ тулалдаанда французууд 50 мянган солдат алуулһан, шархатуулһан юм, ородой талаһаа энээнһээ дээшэ хороһон байбашье энэ байлдаан Наполеоной сэрэгтэ тон хүндэ сохилго үзүүлһэн ба тэрээнһээ хойшо сэрэгынь өөдэлхөө болиһон юм.

Source: original
Белфаст

Белфаст (Belfast, Béal Feirste) Ехэ Британиин хото болон Хойто Ирландын ниислэл. Хойто Ирландта эгээн томо хото болон Ирланд аралда Дублинай һүүлдэ эгээн томо болон Ехэ Британида хүн зоноороо 17-дахи томо хото. 2011 оной байдалаар, 286 мянган хүн зонтой болон хотын захатай (Belfast Urban area) тоолобол 483,418 хүн зонтой, 2001 оной метрополиин (Belfast Metropolitan Area) ажаһуугшадай тоо 579,276 хүн юм. == Газар зүй == Белфаст баруун хойто зүгтэ 'Кейвхилл (Cavehill)' оролсуулдаг хэдэн хаданууд байна. Белфаст хото Белфаст нуурай (Belfast Lough) баруун хойто зүгтэ байгаад Лаган голой (Lagan) адагта байрлана. Энэ ушар дээрэһээ онгосо бүтээхэдэ һайн газарта байрлажа урдада алдартай байгаа.

Source: original
Черногори

Черногори (черн. Црна Гора / Crna Gora) - Европын болон Евразиин улас ба орон. Ниислэл хотонь Цетине. Хүн зон 626 000 хүн, газар нютаг хэмжээ 13 812 км². == Уласууд == Андриевица - захиргаанай түб Андриевица Бар - захиргаанай түб Бар Беране - захиргаанай түб Беране Биело-Поле - захиргаанай түб Биело-Поле Будва - захиргаанай түб Будва Даниловград - захиргаанай түб Даниловград Жабляк - захиргаанай түб Жабляк Колашин - захиргаанай түб Колашин Котор - захиргаанай түб Котор Мойковац - захиргаанай түб Мойковац Никшич - захиргаанай түб Никшич Плав - захиргаанай түб Плав Плужине - захиргаанай түб Плужине Плевля - захиргаанай түб Плевля Подгорица - захиргаанай түб Подгорица Рожае - захиргаанай түб Рожае Тиват - захиргаанай түб Тиват Улцинь - захиргаанай түб Улцинь Херцег-Нови - захиргаанай түб Херцег-Нови Цетине - захиргаанай түб Цетине Шавник - захиргаанай түб Шавник

Source: original
Наран

Наран (тэмдэг: ; Латин: Sol) -нь наранай аймагай түб одон болоод наранай аймагай ниитэ массын 99.86%-е эзэлнэ. Наранһаа ерэхэ энергиинь дэлхэй дээрэхи бүхы амиды бодосые тэтгэхэ ба фотосинтез болон дэлхэйн саг уларил, уурал амисхалда голлохо үүргэбшэ гүйсэдхэнэ. Наранай ниитэ массын 74%, эзэлхүүнэй 92%-е уһантүрэгшэ, харин ниитэ массын 25%, эзэлхүүнэй 7%-ые гели бүрдүүлнэ. Наранай гадаргуугай температура ойролсоогоор 5,500 °K (5,315 °C). Нараниинь сагаан одон болон наһыень 4.57 тэрбум жэл гэжэ тоосожо байна. Нараниинь Тэнгэриин зүйдэл галактикын түбһээ ойролсоогоор 26,000 гэрэлэй жэлэй зайда оршохо ба 217 км/сек хурдатайгаар тойрон эргэнэ.

Source: original