Russian: 68. К ведению Народного Собрания Республики Дагестан относятся: 1) внесение изменений и дополнений в Конституцию Республики Дагестан, за исключением глав 1, 2 и 10, принятие законов, внесение в них изменений и дополнений; 2) утверждение соглашения об изменении границ Республики Дагестан, решение вопросов административно-территориального устройства Республики Дагестан; 3) дача согласия для назначения на должность Председателя Правительства Республики Дагестан; 4) назначение на должность Председателя Конституционного Суда Республики Дагестан, заместителя Председателя Конституционного Суда Республики Дагестан, судьи-секретаря Конституционного Суда Республики Дагестан, судей Конституционного Суда Республики Дагестан, мировых судей; 5) назначение на должность и освобождение от должности Председателя Счетной палаты Республики Дагестан, его заместителя и аудиторов; 6) назначение на должность и освобождение от должности Уполномоченного по правам человека в Республике Дагестан в порядке, установленном законом; 7) решение вопроса о недоверии (доверии) Главе Республики Дагестан; 8) решение вопроса о недоверии (доверии) Председателю Правительства Республики Дагестан; 9) утратил силу. - Закон Республики Дагестан от 14.06.2012 N 33; 10) установление порядка проведения выборов в Народное Собрание Республики Дагестан, порядка избрания Главы Республики Дагестан депутатами Народного Собрания Республики Дагестан и порядка отзыва Главы Республики Дагестан, а также назначение выборов в Народное Собрание Республики Дагестан и голосования по отзыву Главы Республики Дагестан; 11) назначение референдума Республики Дагестан; 12) установление системы исполнительных органов государственной власти Республики Дагестан; 13) утверждение республиканского бюджета Республики Дагестан и отчета о его исполнении; 14) утверждение республиканских программ социально-экономического развития Республики Дагестан и отчетов об их выполнении; 15) установление в соответствии с федеральным законодательством республиканских налогов и сборов, а также порядка их взимания; 16) утверждение бюджетов территориальных государственных внебюджетных фондов Республики Дагестан и отчетов об их исполнении; 17) установление порядка управления и распоряжения собственностью Республики Дагестан; 18) рассмотрение вопросов национального развития и межнациональных отношений народов Дагестана; 19) реализация права законодательной инициативы в Федеральном Собрании Российской Федерации; 20) принятие Регламента Народного Собрания Республики Дагестан, решение вопросов внутреннего распорядка его деятельности; 21) созыв Конституционного Собрания; 22) учреждение государственных наград Республики Дагестан, установление специальных и почетных званий, классных чинов Республики Дагестан; 23) официальное толкование законов Республики Дагестан; 24) утверждение заключения и расторжения договоров Республики Дагестан; 25) осуществление контроля за соблюдением и исполнением законов Республики Дагестан, исполнением республиканского бюджета Республики Дагестан, соблюдением установленного порядка распоряжения собственностью Республики Дагестан; 26) осуществление иных полномочий, установленных Конституцией Российской Федерации, федеральными законами и законами Республики Дагестан. Народное Собрание Республики Дагестан принимает законы и постановления и контролирует их исполнение. Законы принимаются большинством голосов от установленного числа депутатов Народного Собрания Республики Дагестан, если иное не предусмотрено федеральным законом. Постановления Народного Собрания Республики Дагестан принимаются большинством голосов от числа избранных депутатов, если иное не предусмотрено федеральным законом.
Agul: 68. Дагъустан Республики Халкьдин собрани, гӀачархьая; 1. дегишгӀвелар, алавияр Дагъустан Республикин Конституцин; 1,2,10, главаар кедавай, кьанунар кьабул акьуб, гуьрригӀ дегишгӀвелар, алаваяр хъагӀихьиб; 2. тестикь акьуб соглашенияр Дагъустан Республикин серхӀятар дегиш акьубан, хӀал акьуб Дагъустан Республикин административно-территориальный дуьхьес хьуб; разигӀвел иб Дагъустан Республикин Халкьдин Собранин Председатель тайин акьуба, 4. тайин акьуба Дагъустан Республикин Конституционный Суддин Председатель, заместиттель, судья-секретарь Конституционный Суддин, Дагъустан Республикин Конституционный Суддин судьяяр, мировой судьяяр; 5. алихьиб къуллугъьил ва алаттихьиб къуллугъьилас счетный палатин Председатель, гин земеститель ва аудиторар; 6. алихьиб къуллугъьил ва алаттихьиб къуллугъьилас инсанин эхтиярдин рекъуьас Уполномоченный Дагъустан Республики, закони агвар акьу хилди; 7. ХӀал акьуб вопрос Дагъустан Республикин, Главаproperty эхӀтибар дакьубан (акьубан); 8. ХӀал акьуб вопрос Дагъустан Республикин Правительствойин Председателдис эхӀтибар дакьубан (акьубан); 9. Кьуватиас адархьуб – Дагъустан Республикин Закон №33, 14.06.2012 исан; 10. Тайин акьуб сечкияр хайде къайда Дагъустан Республикиин Халкьдин Собрание, Дагъустан Республикин Глава гӀаттвайде къайда, Дагъустан Республикин Халкьдин Собранин депутатари ва хаб хъакьайде Дагъустан Республикин Глава ва Дагъустан Республикин халкьдин Собрание выборар тайин акьуб, хаб хъакьуб Дагъустан Республикин Глава; 11. Дагъустан Республикин референдум тайин акьуб; 12. Дагъустан Республикин хӀукуматин властин исполнительный органарин система тайин акьуб; 13. Дагъустан Республикан бюджет тестикъ акьуб, ге кӀили фишти файшунчи отчет иб; 14. Социально-экономический рекъкъуас удигӀти шубан республикин программаяр тестикъ акьуб ва кӀили файшубан хӀахъ – гӀисаб; 15. Федеральный законодательствойил асаслу эй налокар алихьиб, гуьр гунтӀ акьуб, гуьр взимать акьайде къайда тайин акьуб; 16. Тестикъ акьуб территориальный государственный внебюджетный фондар Дагъустан Республикин, гуьр кӀили файшубан хӀахъ-хӀисаб; 17. Тестикъ акьуб управлениин къайда ва распоряженияр Дагъустан Республикин хсусият бадала; 18. Хутурфуб месэлаяр национальный развитийин ва межнациональный гӀалакъаяр Дагъустандин халкъарин; 19. КӀили файшуб ихтияр законодательный кӀил кихьиб Российский Федерацин Федеральный собранин; 20. Дагъустан Республикин Халкъдин Собранин Регламент кьабул акьуб хӀял акьуб бадала месэлаяр гӀанабагун кардин распорядокин; 21. Конституционный Собрание гунтӀ акьуб; 22. Дагъустан Республикин хӀукуматин наградаяр тестикъ акьуб, тайин акьуб специальный ва лайихлу званияр, классдин чинар Дагъустан Республикин; 23. ХӀукуматин баян иб Дагъустан Республикин къанунар. 24. Тестикъ акьуб, китӀиб ва чӀир акьуб Дагъустан Республикин договорар; 25. КӀили файшуб контроль бегьем акьубан ва хӀал акьубан Дагъустан Республикин законар, кӀили файшубан Дагъустан Республикин бюджет, бегьем акьубан тестикъ акьунай къайдайралди хсусиятин паттаас Дагъустан Республикин тапшуругъар; 26. КӀили файшуб сара полномочияр, Российский Федерацин Конституци тайин акьунай, федеральный законари ва Дагъустан Республикин законари дуьзмиш акьунай. Дагъустан Республики Халкьдин Собрани кьабул акьайде къанунар ва постановленияр ва кӀили файшуб гуьзчигӀвелив фацая. Законар кьабул акьвая Дагъустан Республикин Халкьдин Собранин ахӀа пай депутатари сес ичи, эгера сара положение федеральный закони кьабул дакьунайчи.
Avar: 68. Дагъистан Республикаялъул Халкъияб Собраниялъ тӀубазабулеб хӀалтӀуда гьорлъе уна: 1-2 ва 10 бутӀрул хутӀун Дагъистан Республикаялъул Конституциялда хиса-басиял ва тӀадежураял гьари, законал къабул гьари гьезда хиса-басиял ва тӀадежураял гьари; Дагъистан Республикаялъул гӀорхъаби хиса-сверизари тасдикъ гьари, Дагъистан Республикаялъул административиябгун ракьалъул гӀуцӀиялъул суалал тӀуразари; Дагъистан Республикаялъул ХӀукуматалъул Председателасул хъулухъалде тӀамулев чиясе разилълъи кьей; Дагъистан Республикаялъул Конституциялъул Судалъул Председателасул хъулухъалде, Дагъистан Республикаялъул Конституциялъул Судалъул Председателасул заместитель, Дагъистан Республикаялъул Конституциялъул Судалъул судья-секретарь, Дагъистан Республикаялъул Конституциялъл у Судалъул судьяби, мировой судьяби тӀами; (ДРялъл у Закон алъул редакциялда 05.04.2010 сон №19). Дагъистан Республикаалъул ХӀисаб-суалалъул палата-ялъл у, председателасул гьесул заместителасул ва аудитора-зул хъулухъазде тӀами ва хъулухъалдаса эркен гьари; Законалъ чӀезабураб низамалда, инсанасул ихтияразул рахъалъ Дагъистан Республикаалда вугев Уполномоченния-сул хъулухъалде чи тӀами ва хъулухъалдаса эркен гьари; Дагъистан Республикаалъул бетӀерасда божунгутӀи (бо-жилъл и) лъазабиялъул хӀакъалъул суал тӀубазаби; Дагъистан Республикаалъул ХӀукуматалъул Председа-теласда божунгутӀи (божилъл и) лъазабиялъул хӀакъалъул суал тӀубазаби; Федералияб законалда ва гьаб Конституциялда данде кколеб куцалъ, Россиялъул Федерациялъул Президентасул цебелъеялда рекъон, Россиялъул Федерациялъул граждани-насе, Дагъистан Республикаалъул бетӀерасул ихтиярал кье-зе; (ДРялъл у Законалъул редакциялда 12.10.2005 сон №31). Дагъистан Республикаалъул Халкъияб Собраниялде ри-щиял тӀоритӀиялъул низам ва тӀобитӀулеб заман чӀезаби;) ДРялъл у Законалъул редакциялда 12.10.2005 сон №31). Дагъистан Республикаалда тӀолго халкъалда гьикъи (ре-ферендум) тӀобитӀизе; Дагъистан Республикаалъул пачалихъалъулаб власталъ-ул исполнительниял (тӀубазабиялъулал) органазул гӀуцӀи чӀезаби; (ДРялъл у Законалъул редакциялда 12.10.2005 сон №31). Дагъистан Республикаалъул пачалихъалъулаб бюджет ва гьеб тӀубаялъул ккарал хӀасилал тасдикъ гьари; Дагъистан Республикаалъул социалиябгун экономи-кияб цебетӀеялъул республикаялъулаб программа тасдикъ гьаби; Федералияб законалда рекъон, республикаялъулал на-логал ва ракӀари, гьел росиялъул низам чӀезаби; Дагъистан Республикаалъул территориалиял пачалихъ-алъулаб бюджеталъул гурел фондазул бюджетала ва гьел тӀу-раялъул ккарал хӀасилал тасдикъ гьари; Дагъистан Республикаалъул бетӀергьанаб жо-мулкалъе нухмалъи ва гьелъул тӀалаб гьабиялъул низам чӀезаби; Миллияб цебетӀеялъул ва дагъистаналъул халкъазул миллиял гьоркьорлъабазул суалазул хал гьаби; Россиялъул Федерациялъул Федералияб Собраниялда законал хӀадур гьариалъулаб хӀаракатчилъи гӀумруялле бахъинаби; Дагъистан Республикалъул Халкъияб Собраниялъул регламент къабул гьаби, гьелъул хӀаракатчилъиялъе чӀезабураб жанисеб низамаллъул суалал тӀуразари; Конституциялъулаб Собрание ахӀи; Дагъистан Республикалъул пачалихъалъулал шапакъатал тасдикъ гьари, хасал ва хӀурматиял цӀарал, Дагъистан Республикалъул классиял чинал чӀезари; Дагъистан Республикалъул законазул магӀна-мурад официалияб куцалда баян гьаби; Дагъистан Республикалъул цӀаралдасан гьарурал къотӀи-къаял ва разилъаби тасдикъ гьари ва нахъчӀвай; Дагъистан Республикалъул законал дурусго цӀуниялда ва тӀуразариялда, Дагъистан Республикалъул республикаялъулаб бюджет тӀубазабиялда, Дагъисатан Республикалъул бетӀергьанлъиялъе, гьелъул тӀалаб гьабиялъе чӀезабураб низам дурусго цӀуниялда хадуб хъаравуллъи тӀубазаби; Россиялъул Федерациялъул Конституциялъ, федералиял законаз ва Дагъистан Республикалъул законаз гьелда тӀадкъарал цогидалги вакиллъаби тӀуразари. Дагъистан Республикалъул Халкъияб Собраниялъ къабул гьарула законал ва хӀукмаби, ва гьединго хъаравуллъи чӀезабула гьел тӀуразариялда хадуб. Халкъияб Собраниялъ законал къабул гьарула Дагъистан Республикалъул Халкъияб Собраниялъул тӀолалго депутатазул цӀикӀӀарасеб къадаралъ гьаракь кьеялъул нухалдалъун – гьел къабул гьариалъул цогидал къагӀидаби федералияб законалда рихьизарун ратичӀони. Дагъистан Республикалъул Халкъияб Собраниялъул хӀукмаби къабул гьарула рищарал депутатазул цӀикӀӀарасеб къадаралъ гьаракь кьеялъул нухалдалъун – гьел къабул гьариалъул цогидал къагӀидаби федералияб законалда рихьизарун ратичӀони.
Azerbaijani: 68. Дағыстан Республикасы Халг мәҹлисинин фәалијјәт даирәсинә мәхсус өһдәликләр: 1, 2, 10 бәндләр истисна олмагла Республика Конститусијасына дәјишиклик етмәк, ганунлар гәбул етмәк вә онлара дәјишиклик вә әлавәләр етмәк; Дағыстан Республикасынын сәрһәдинин дәјишилмәсини тәсдиг етмәк, Дағыстанда әрази, иҹра мәсәләләрини һәлл етмәк; республика Назирләр кабинетинин сәдрини тәјин етмәк үчүн разылыг вермәк; Конститусија мәһкәмәсинин сәдрини вә мүавинини, мәһкәмәнин һаким-катибини, һакимләрини, барышдырыҹы һакимләри тәјин етмәк; (4.п. Дағыстан Республикасынын гануну 05.04.2010 N 19) 5) Дағыстан Республикасынын Һесабдар палатасынын сәдрини, мүавинләрини, аудит ишчиләрини тәјин етмәк, ишдән азад етмәк; 6) инсан һүгуглары үзрә Дағыстан Республикасынын нүмајәндәсинин ганунлара әсасән тәјин вә азад олунмасы; 7) Дағыстан Республикасынын башчысына етимад көстәрилмәмәси вә ја көстәрилмәси; 8) Дағыстан Республикасынын Назирләр кабинетинин башчысына етимад көстәрилмәси вә ја көстәрилмәмәси; 9)ганун ендирилмишдир- Дағыстан Республикасынын гануну 14.06.2012 N 33; 10) Дағыстан Республикасы Халг мәҹлисинә депутат сечкиләринин тәшкили, сечилмә гајдаларынын мүәјјән едилмәси, республика башчысынын ХМ (халг мәҹлиси) депутатлары тәрәфиндән сечилмәси, кери чағырылмасына даир сәсвермә гануну; (10.п. Дағыстан Республикасынын гануну 29.04.2013 N 22) 11) Дағыстан Республикасынын референдумуну тәјин етмәк; 12) Дағыстан дөвләт иҹра органларынын гурулушу; 13) республика бүдҹәсинин тәсдиги вә онун һәјата кечирилмәси һаггында һесабат; 14) сосиал-игтисади лајиһәләрин тәсдиги вә онларын һәјата кечирилмәси һаггында һесабат; 15) федерал ганунлара әсасән республика веркиләринин вә башга өдәмә мәбләғләринин тәсис олунмасы вә онларын уығма гајдалары; 16) Дағыстан Республикасы әрази бүдчетдән кәнар фондларын тәсдиги вә онларын мәнимсәмәси һаггында һесабатлар; 17) Республика әмлакы һагда гајдалар вә ганунлар; 18) Дағыстан халгларыны милли инкишаф вә миләтләрарасы проблемләринә даир мәсәләләрин һәлли; 19) Русија Федерасијасынын Федерал мәҹлисиндә ганунвериҹилијә даир тәшәббүсүн ирәли сүрүлмәси; 20) Дағыстан Республикасынын халг мәҹлисинин регламентинин гәбулу, дахили гајда -ганун мәсәләләри; 21) Конститусија иҹласынын чағырылмасы; 22) дөвләт мүкафатларынын тәсис олунмасы, хүсуси вә шәрәфли адларын тәсиси, рсепублика мәмур дәрәҹәләринин тәсиси; 23) Дағыстан Республикасынын ганунларынын рәсми тәсдиги; 24) Дағыстан Республикасынын мүгавиләләринин тәсдиги вә ја ләғв едилмәси; 25) Дағыстан Республикасында ганунларын иҹра олунмасына, бүдҹәнин јеринә јетирилмәсинә, республика әмлакынын истифадәсинә нәзарәт; 26) Федерал ганунларда, РФ Конститусијасында, Дағыстан Республикасы ганунларында көстәрилән дикәр сәлаһијјәтләрин иҹрасы. Дағыстан Республикасынын Халг мәҹлиси ганунлар вә гәтнамәләр гәбул едир, онларын иҹрасыны изләјир. Ганунлар, әјәр башга мәгамлар көстәрилмәјибсә, депутатларын сәс үстүнлүјү илә гәбул едилир.
Chechen: 68. Дагестан Республикин Халкъан Гуламан декхаршна юккъадогӀу: Дагестан Республикин Конституцина хийцамаш а, тӀедузарш а юккъадалор, 1, 2, 10 дакъош доццарна, законаш тӀеэцар, хийцамаш а, тӀедузарш а царна юккъадалор; Дагестан Республикин дозанаш хийцарх лаьцна бартбар тӀечӀагӀдар, Дагестан Республикин административни – мехкан дӀахӀоттаман хаттарш къастор; Дагестан Республикин Правительствон Председателан дарже дӀахӀотто пурбадалар; Дагестан Республикин Конституционни Суьдан Председателан, Дагестан Республикин Конституционни Суьдан Председателан заместителан, Дагестан Республикин Конституционни Суьдан суьдхо-секретаран, Дагестан Республикин Конституционни Суьдан суьдхойн, машар бечу суьдхойн дарже дӀахӀотто пурбадалар; Дагестан Республикин Счетни палатин Председателан, цуьнан заместителийн, аудиторийн дарже дӀахӀоттор а, даржах мукъавитар а; законо дӀахӀоттийначу къепехь Дагестан Республикехь адаман бакъонашкахула Векалан дарже дӀахӀоттор а, даржах мукъавитар а; Дагестан Республикин Куьйгалхочух цатешарх (тешарх) лаьцна долу хаттар къастор; Дагестан Республикин Правительствон Председателех цатешарх (тешарх) лаьцна долу хаттар къастор; дӀадаьккхина – 14.06.2012 №33 Дагестан Республикин Закон; Дагестан Республикин Халкъан Гуламе харжамаш дӀабахьаран къепе, Дагестан Республикин Халкъан Гуламан депутаташа Дагестан Республикин Куьйгалхо харжаран къепе, Дагестан Республикин Куьйгалхо юкъакхайкхаран къепе а дӀахӀоттор, ткъа иштта Дагестан Республикин Халкъан Гуламе харжамаш билгалбар а, Дагестан Республикин Куьйгалхо юкъакхайкхар кхоже диллар а; Дагестан Республикин референдум билгалъяр; Дагестан Республикин пачхьалкхан Ӏедалан кхочушдаран органийн къепе дӀахӀоттор; Дагестан Республикин республикански бюджет а, и кхочушъярх лаьцна отчеташ а тӀечӀагӀъяр; Дагестан Республика социально-экономически кхиорах йолу республикин программаш тӀечӀагӀъяр; федеральни законодательствоца хила ма-деззара налогаш а, гулдарш а, ткъа иштта уьш схьалахьоран къепе а тӀечӀагӀъяр; Дагестан Республикин мехкан пачхьалкхан бюджетехь йоцчу фондийн бюджеташ а, уьш кхочушъярх лаьцна отчеташ а тӀечӀагӀъяр; Дагестан Республикин долаллина урхалладаран а, Ӏуналладаран а къепе дӀахӀоттор; Дагестанера къаьмнаш кхиоран а, къаьмнийн юкъаметтигийн а хаттарш къастор; Россин Федерацин Федеральни Гуламехь законаш кхоллар дӀадолоран бакъо кхочушъяр; Дагестан Республикин Халкъан Гуламан Регламент тӀеэцар, цуьнан дар-лелоран чоьхьара къепе дӀахӀотторан хаттар къастор; Конституцин Гулам гулбар; Дагестан Республикин пачхьалкхан совгӀаташ кхоллар, Дагестан Республикин леррина а, сийлаллин а цӀераш, классийн даржаш а кхоллар; Дагестан Республикин законаш леррина кхетор; Дагестан Республико бартбар а, бохор а тӀечӀагӀдар; Дагестан Республикин законаш лардарна, кхочушдарна, Дагестан Республикин республикански бюджет кхочушъярна, Дагестан Республикин долаллах пайдаэцаран дӀахӀоттийна къепе ларьярна тӀехь тергам латтор; Россин Федерацин Конституцис, федеральни законаша, Дагестан Республикин законаша дӀахӀиттийна кхийолу бакъонаш кхочушъяр. Дагестан Республикин Халкъан Гуламо тӀеоьцу законаш а, сацамаш а, уьш кхочушбар тергонехь латтадо. Законаш тӀеоьцу Дагестан Республикин Халкъан Гуламан дӀахӀоттийначу депутатийн терахьехь кхажболчара тесначу кхоже хьаьжжина, нагахь федеральни законо билгаддина кхидерг дацахь. Дагестан Республикин Халкъан Гуламан сацамаш тӀеоьцу хаьржинчу депутаташа тесначу кхаьжнийн дукхалле хьаьжжина, нагахь федеральни законо билгаддина кхидерг дацахь.
Dargwa: 68. Дагъистан Республикала Халкълала Собраниеличи ишди гӀергъити масъулти гьунчидиркахъес хъарти сари: 1) 1-ибил, 2-ибил ва 10 ибил бурги халхӀедарили, Дагъистан Республикала Конституциялизи дарсдешуни ва чеимцӀадешуни кадурхахъни, 1-ибил, 2-ибил ва 10-ибил бурги халхӀедарили, законти кьабулдирни, илдази дарсдешуни ва чеимцӀадешуни кадурхахъни; 2) Дагъистан Республикала дазурби дарсдирнила хӀекьлизирти вягӀдурти тасдикьдирни, Дагъистан Республикала административный - мер-мусала кабизла хӀекьлизирти масъулти ирзни; 3) Дагъистан Республикала Правительствала Председательла къуллукъличи белгиси адам катахъес кьабулдеш балахъни; 4) Дагъистан Республикала Конституцияла Судла судьяби къуллукъличи кабалтни ва къуллукълизибад акьубалтни, маслигӀятла суданала къуллукъличи лайикьти адамти кабалтни; 5) Дагъистан Республикала Счетная палатала Председательла, илала заместительла ва аудитортала къуллукъуначи белгити адамти кабалтни ва къуллукълизибад акьубалтни; 6) Дагъистан Республикализивси адамла ихтияртла шайчивси Уполномоченныйла къуллукъличи законничил кадизахъурти низам-кьяйдаличил белгиси адам калтни ва къуллукълизивад акьувалтни; 7) Дагъистан Республикала Халалличи игьдибар хӀебирхънила (игьдибар бирхънила) масъала ирзни; 8) Дагъистан Республикала Правительствола Председательличи игьдибар хӀебирхънила (игьдибар бирхънила) хӀекьлизибси масъала ирзни; 9) Россияла Федерацияла Президентли гьалавихьни хӀясибли, Россияла Федерацияла гражданинничи, Федерацияла законничи ва иш Конституцияличи барили, Дагъистан Республикала Халалла къуллукъ бузахъес хъарбирни; 10) Дагъистан Республикала Халкъла Собраниелизи выборти дурадуркӀнила низам-кьяйда белгидирни ва выборти дурадуркӀуси замана белгибирни; 11) Дагъистан Республикала референдум дураберкӀахъес хьарбирни; 12) Дагъистан Республикала пачалихъла хӀукуматла исполнительный органтала кабиз белгибирни; 13) Дагъистан Республикала бюджет ва ил таманбарнила хӀекьлизибси отчет тасдикьдирни; 14) Дагъистан Республикала социальный баркьудила-экономикала шайчиб гьалабяхӀ башахънила республикала программаби ва илди тамандарнила хӀекьлизирти отчетуни тасдикьдирни; 15) Федерацияла законти хӀясибли, республикализир налогуни ва цархӀилти мурадунас арц дурчнила, илкьяйдали илди кайснила низам-кьяйда белгидирни; 16) Дагъистан Республикала мер-муса хӀясибси пачалихъла бюджетла дурарти фонданала бюджетуни ва илди тамандарнила хӀекьлизирти отчетуни тасдикьдирни; 17) Дагъистан Республикала лебдешлис гьуни чебиахънила ва ил пайдалабирнила низам-кьяйда кадилзахъни; 18) Дагъиста миллатуни гьаладяхӀ дашахънила ва миллатуни-ургарти бархбасунала хӀекьлизирти масъулти хӀердирни; 19) Росссияла Федерацияла Федеральное Собраниелизир законти далкьарахънила шайчибси сипталичил пайдалабирес ихтияр гӀямрулизиб бетурхахъни; 20) Дагъистан Республикала Халкъла Собраниела Регламент кьабулбирни, илала духӀнарти низам-кьяйда гьунчидиркахънила масъулти бекӀдирни; 21) Конституцияла Собрание бурчни; 22) Дагъистан Республикала пачалихъла наградаби кадилзахъни, Дагъистан Республикала хасти ва хӀурматла уми, класслати даражлуми кадилзахъни; 23) Дагъистан Республикала законти хасси багьахъниличил баяндирни; 24) Дагъистан Республикикали дигьунти вягӀдурти ва илди дехъни тасдикьдирни; 25) Дагъистан Республикала законти дурусли дузахъниличи, Дагъистан Республикала бюджет таманбирниличи, Дагъистан Республикала лебдеш пайдалабирнила низам-кьяйда дурусли дузахъниличи хӀеруди бирни; 26) Россияла Федерацияла Конституцияличил, Федерацияла законтачил ва Дагъистан Республикала законтачил кадизахъурти цархӀил журала вакилдеш пайдаладирни. Дагъистан Республикала Халкъла Собраниели законти ва хӀукмурти кьабулдирути сари ва илди тамандирниличи хӀеруди бируси саби. Законти кьабулдирути сари Дагъистан Республикала Халкъла Собраниела депутатунала кабизахъурси лугӀилизибадти бахъалгъунтала тӀамрачил, эгер Федерацияла законнизиб цархӀил тяхӀяр чехӀебаахъили биалли. Дагъистан Республикала Халкъла Собраниела хӀукмурти бикӀибти депутатунала лугӀилизибдти бахъалгъунтала тӀамрачил кьабулдирути сари, эгер Федерацияла законнизиб цархӀил тяхӀяр чехӀебаахъили биалли.
Kumyk: 68. Дагъыстан Республиканы Халкъ Жыйыныны ихтиярлыгъына гиреген масъалалар: 1) Дагъыстан Республиканы Конституциясыны 1, 2 ва 10 башларындан къайрыларына къошум ва алышынывлар этмек, законлар къабул этмек, олагъа алышынывлар ва къошум этмек; 2) Дагъыстан Республиканы дазуларыны алышынывуна разилешив тасдыкъ этмек, Дагъыстан Республиканы административ-территория къурулуш масъалаларын чечмек; 3) Дагъыстан Республиканы Гьукуматыны Председателин белгилевге разилик бермек; 4) Дагъыстан Республиканы Конституция Судуну судьяларын къуллукъгъа белгилемек ва оланы азат этмек, мировой судьяланы къуллукъгъа белгилемек; 5) Дагъыстан Республиканы Гьисап берив палатасыны Председателин, ону заместительлерин ва аудиторларын къуллукъгъа белгилев ва азат этив; 6) Дагъыстан Республикада закон булан токъташдырылгъан ихтиярланы якълайгъан Уполномоченныйны къуллукъгъа белгилев ва къуллукъдан азат этив; 7) Дагъыстан Республиканы Башчысына инамлыкъ (инамсызлыкъ) береген масъаланы чечив; 8) Дагъыстан Республиканы Гьукуматыны Председателине инамлыкъ (инамсызлыкъ) береген масъаланы чечив; 9) Россия Федерацияны Президентини гёрсетивю булан Россия Федерацияны ватандашыны шу Конституциягъа ва федерал законлагъа гёре Дагъыстан Республиканы Башчысыны ихтиярларын берив; 10) Дагъыстан Республиканы Халкъ Жыйынына сайлавланы гюнюн белгилев ва шо сайлавланы оьтгерив низамын токъташдырыв; 11) Дагъыстан Республиканы референдумун белгилев; 12) Дагъыстан Республиканы гьакимлик пачалыкъ ишни яшавгъа чыгъарагъан къурумларыны къайдасын токъташдырыв; 13) Дагъыстан Республиканы бюджетин ва ону яшавгъа чыгъарылагъан гьисап беривюн токъташдырыв; 14) Дагъыстан Республиканы социал-экономика оьсюв программасын ва ону яшавгъа чыгъарылагъан гьисап беривюн токъташдырыв; 15) федерал законодательстволагъа гёре республика налогланы ва оланы жыйывун, олай да оланы алагъан ёругъун токъташдырыв; 16) Дагъыстан Республиканы бюджетге гирмейген фондларыны территория пачалыкъ бюджетлерин толтурув ва оланы гьакъында гьисап берив; 17) Дагъыстан Республиканы еслигине ёлбашчылыкъ этеген низамны токъташдырыв; 18) Дагъыстанны халкъларыны милли аралыкъларыны ва милли масъалаларыны оьсюв даражасына къарав; 19) Россия Федерацияны Федерал Жыйыныны законаратывчу сиптечилигин яшавгъа чыгъарыв; 20) Дагъыстан Республиканы Халкъ Жыйыныны Регламентин къабул этив, ону ич низамын ва чалышыв масъалаларын чечив; 21) Конституция Жыйынны чакъырыв; 22) Дагъыстан Республиканы пачалыкъ савгъатларын токъташдырыв, Дагъыстан Республиканы хас ва абурлу атларын, класлы даражаларын яратыв; 23) Дагъыстан Республиканы законларына хас кюйде англатыв берив; 24) Дагъыстан Республиканы дыгъарларын байлав ва гючден тайдырыв; 25) Дагъыстан Республиканы законларын яшавгъа чыгъарывну ва оланы къолланагъанлыгъын тергев, Дагъыстан Республиканы бюджетин толтурувну, Дагъыстан Республиканы еслигини къолланыв низамын тергев; 26) Россия Федерацияны Конституциясы, федерал законлар ва Дагъыстан Республиканы законлары токъташдырагъан ихтиярлыкъны яшавгъа чыгъарыв. Дагъыстан Республиканы Халкъ Жыйыны законлар, дыгъарлар къабул эте ва оланы яшавгъа чыгъарылагъанын тергей. Федерал законда башгъалыкълар къабул этилмеген буса, Дагъыстан Республиканы Халкъ Жыйыныны депутатларыны кёп санавда тавуш беривю булан законлар къабул этиле. Дагъыстан Республиканы Халкъ Жыйыныны къарарлары, дагъы башгъалыкъ гёрсетилмеген буса, сайлангъан депутатланы кёп пайыны тавуш беривю булан къабул этиле.
Lak: 68. Дагъусттан Республикалул Халкьуннал Мажлисрал дачин дайминнувун дагьайссар: 1) Дагъусттан Республикалул Конституциялувун, 1-мур, 2-мур ва 10-мур бакӀурдивуми личӀаннинсса, дахханашиврутту ва ххибавуртту дичаву, кьанунну итадакъаву, миннуву дахханашиврутту ва ххибавуртту дишаву; 2) Дагъусттан Республикалул дазурду даххана даврил хӀакъиравусса цалийн бучӀаву; Дагъусттан Республикалул административ-территориялул сакиншинналул масъалартту щаллу баву; 3) Дагъусттан Республикалул ХӀукуматрал Председательнал къуллугърай итансса рязишин дулаву; 4) Дагъусттан Республикалул Конституцион Судрал Председательнал къуллугърай, Дагъусттан Республикалул Конституцион Судрал Председательнал хъиривчу, Дагъусттан Республикалул Конституцион Судрал судья-секретарь, Дагъусттан Республикалул Конституцион Судрал судьятал, дакьаврил судьятал битаву; 5) Дагъусттан Республикалул ХӀакъи-хӀисаврттал (Счётная) палаталул Председательнал, ганал хъиривчунал ва аудитортурал къуллугърая укьан аву ва итаву; 6) кьануннал кӀицӀ бувсса кьяйдалий Дагъусттан Республикалул Инсаннал ихтиярдалсса бай вакилнал къуллугърай итаву ва укьан аву; 7) Дагъусттан Республикалул БакӀчинайн вихшала дакъашиврул (дишаврил) масъалалул хӀакъиравусса хӀукму къуртал баву; 8) Дагъусттан Республикалул ХӀукуматрал Председательнайн вихшала дакъашиврул (дишаврил) масъалалул хӀакъиравусса хӀукму къуртал баву; 9) Дагъусттан Республикалул 14.06. 2012-найсса кьанун № 33 гужрава дуркссар; 10) Дагъусттан Республикалул Халкьуннал Мажлисравунсса бувчӀавурттуттал, Дагъусттан Республикалул БакӀчи Дагъусттан Республикалул Халкьуннал Мажлисрал депутатътурал увчӀаврил ва Дагъусттан Республикалул БакӀчи махъунай уцаврил низам ккаккан даву, мукунна Дагъусттан Республикалул Халкьуннал Мажлисравунсса бувчӀавурттал чӀун ккаккан даву ва Дагъусттан Республикалул БакӀчи махъунай уцаврийн бувнусса чӀурду булаву ккаккан даву; 11) Дагъусттан Республикалул референдум баву-кьабаву; 12) Дагъусттан Республикалул паччахӀлугърал хӀакимлугърал биттуршинналул органнал низам ккаккан даву; 13) Дагъусттан Республикалул республикан бюджет ва га биттур баврил хӀакъиравусса отчет цӀакь даву; 14) Дагъусттан Республикалул социал-экономикийсса республикан программарду ва гай биттур даврил хӀакъиравусса отчетру цӀакь даву; 15) федерал кьануннал кӀицӀ дурсса куццуй республикалул дишалартту ва датӀавуртту дузал даву; 16) Дагъусттан Республикалул территорийсса бюджетраву дакъами фондру цӀакь даву ва миннул отчетру кьамул даву; 17) Дагъусттан Республикалул давлатрай каялувшин даврил ва заллушиву даврил низам ккаккан даву; 18) Дагъусттаннал халкьуннал миллийсса хьхьичӀунмай шаврил ва миллатирттал дянивсса аралугърал масъалартту ххал бигьаву; 19) Аьрасатналь Федерациялул Федерал Мажлисраву кьанунну итадакъаврил сиптта иширайн дуккан даву; 20) Дагъусттан Республикалул Халкьуннал Мажлисрал даврил кьарал кьамул даву, ганил дуллалимунил виваллил низамрал масъалартту щаллу баву; 21) Конституцион Мажлис батӀаву; 22) Дагъусттан Республикалул паччахӀлугърал лишанну (наградартту) цӀакь даву, хасьсса ва хӀурматрансса цӀарду, классрал чинну ккаккан даву; 23) Дагъусттан Республикалул кьануннал официал мяъннарду даву 24) Дагъусттан Республикалул икьраллу цӀакь даву ва личӀи даву; 25) Дагъусттан Республикалул кьанунну дуруччаврил ва биттур даврил, Дагъусттан Республикалул республикан бюджет щаллу баврил, Дагъусттан Республикалул давлатрал заллушиву даврил низамрал ялув бацӀаву даву; 26) Аьрасатналь Федерациялул Конституциялул, федерал кьануннал ва Дагъусттан Республикалул кьануннал ккаккан дурсса цаймигу ихтиярдуиширайн дуккан даву. Дагъусттан Республикалул Халкьуннал Мажлисрал кьанунну ва хӀукмурду кьамул байссар ва гай щаллу баврил ялув бацӀаву дайссар. Кьанунну Дагъусттан Республикалул Халкьуннал Мажлисрал бувчӀусса депутатътурал аьдадрал чӀявуми чӀурдайну кьамул дайссар, агарда федерал кьанундалул цамур цичӀав кӀицӀ бувну бакъахьурча. ХӀукумурду Дагъусттан Республикалул Халкьуннал Мажлисрал бувчӀусса депутатътурал аьдадрал чӀявуми чӀурдайну кьамул байссар, агарда федерал кьанундалул цамур ци-бунугу кӀицӀ бувну бакъахьурча.
Lezgian: 68. Дагъустан Республикадин Халкьдин Собранидин ихтиярда жеда: 1) 1, 2 ва 10-статьяяр квачиз, Дагъустан Республикадин Конституциядик дегишвилер ва алаваяр кухтун, законар кьабулун, абурук дегишвилер ва алаваяр кухтун; 2) Дагъустан Республикадин сергьятар дегишарунин гьакъиндай икърар тестикьарун, Дагъустан Республикадин административно-территориальный къурулушдин месэлаяр гьялун; 3) Дагъустан Республикадин Гьукуматдин Председатель къуллугъдал тайинарун патал разивал гун; 4) Дагъустан Республикадин Конституционный Суддин Председатель, Дагъустан Республикадин Конституционный Суддин Председателдин заместитель, Дагъустан Республикадин Конституционный Суддин судья-секретарь, Дагъустан Республикадин Конституционный Суддин судьяяр, мировой судьяяр къуллугъдал тайинарун; 5) Дагъустан Республикадин Счетный палатадин Председатель, адан заместитель ва аудиторар къуллугъдал тайинарун ва къуллугъдикай азад авун; 6) Дагъустан Республикада инсандин ихтияррин рекьяй Уполномоченный къуллугъдал тайинарун ва къуллугъдикай азад авун; 7) Дагъустан Республикадин Кьилиз ихтибар тавунин (ихтибар авунин) месэла гьялун; 8) Дагъустан Республикадин Гьукуматдиз ихтибар тавунин (ихтибар авунин) гьакъиндай месэла гьялун; 9) къуватдай аватнава. - Дагъустан Республикадин 2012-йисан 14-июндин 33-нумрадин Закон; 10) Дагъустан Республикадин Халкьдин Собранидиз сечкияр кьиле тухунин къайда, Дагъустан Республикадин Халкьдин Собранидин депутатри Дагъустан Республикадин Кьил хкягъунин къайда ва Дагъустан Республикадин Кьилиз кьулухъди эвер хъувунин къайда тайинарун, гьакӀни Дагъустан Республикадин Халкьдин Собранидиз сечкияр ва Дагъустан Республикадин Кьилиз кьулухъди эвер хъувуниз талукь яз сесер гун тайинарун; 11) Дагъустан Республикадин референдум тайинарун; 12) Дагъустан Республикадин государстводин властдин исполнительный органрин система тайинарун; 13) Дагъустан Республикадин республиканский бюджет ва ам кьилиз акъудунин гьакъиндай гьабхъ-гьисаб тестикьарун; 14) Дагъустан Республика социальный, экономикадин жигьетдай вилик тухунин республиканский программаяр ва абур тамамарунин гьакъиндай гьабхъ-гьисабар тестикьарун; 15) федеральный законодательстводал асаслу яз республиканский налогар ва харжар, гьакӀни абур къачунин къайда тайинарун; 16) Дагъустан Республикадин государстводин территориальный бюджетдилай къецяй тир фондарин бюджетар ва абур кьилиз акъудунин гьакъиндай гьабхъ-гьисабар тестикьарун; 17) Дагъустан Республикадин хсусият идара авунин ва адакай менфят къачунин къайда тайинарун; 18) Дагъустандин халкьар милли жигьетдай вилик финин ва миллетрин арада авай алакъайрин месэлайриз килигун; 19) Россиядин Федерациядин Федеральный Собранида законар акъудунин рекьяй инициатива къалурунин ихтияр уьмуьрдиз кечирмишун; 20) Дагъустан Республикадин Халкьдин Собранидин Регламент кьабулун, адан кӀвалахдин къенепатан къайдадиз талукь месэлаяр гьялун; 21) Конституционный Собрание эвер гун; 22) Дагъустан Республикадин государстводин наградаяр тайинарун, Дагъустан Республикадин махсус ва гьуьрметдин тӀварар, классный чинар тайинарун; 23) Дагъустан Республикадин законриз официальныйдаказ баян гун; 24) Дагъустан Республикадин договоррар кутӀунун ва абур къуватдай вегьин тестикьарун; 25) Дагъустан Республикадин законрал амал авунал ва абур кьилиз акъудунал, Дагъустан Республикадин республиканский бюджет кьилиз акъудунал, Дагъустан Республикадин хсусиятдикай менфят къачунин барадай тайинарнавай къайдадал амал авунал контроль кьилиле тухун; 26) Россиядин Федерациядин Конституциядалди, федеральный законралди ва Дагъустан Республикадин законралди тайинарнавай маса векилвилер кьилиз акъудун. Дагъустан Республикадин Халкьдин Собраниди законар ва къарарар къабулда ва абур кьилиз акъудунал контролвалда. Законар, эгер федеральный закондалди маса къайда къалурнавачитӀа, Дагъустан Республикадин Халкьдин Собранидин депутатдин тайинарнавай кьадардин чӀехи паюни сесер гуналди къабулда. Дагъустан Республикадин Халкьдин Собранидин къарарар, эгер федеральный закондалди маса къайда къалурнавачитӀа, хкянавай депутатдин кьадардин чӀехи паюни сесер гуналди къабулда.
Nogai: 68. Дагыстан Республикасынынъ Халк Йыйынынынъ юритуьвине катнасады: 1) 1, 2 эм 10 басларыннан баскалардан калганларына Дагыстан Республикасынынъ Конституциясына туьрленислер эм косымшалар киргистуьв, законларды алув, оларга туьрленислер эм косымшалар киргистуьв. 2) Дагыстан Республикасынынъ межелерине туьрленислер акында разыласувды беркитуьв, Дагыстан Республикасында административлик- территориялык соравларын шешуьв; 3) Дагыстан Республикасынынъ Правительство Председателине дережесин беркитуьв уьшин разылык беруьв; 4) Дагыстан Республикасынынъ Конституциялык Судынынъ председатель дережесин, Дагыстан Республикасынынъ Конституциялык Судынынъ Председателининъ орын басарларын, Дагыстан Республикасынынъ Судынынъ судья- секретарин, Дагыстан Республикасынынъ Судынынъ судьяларын, дуныялык судьяларын беркитуьв; 5) Дагыстан Республикасынынъ Эсаплав палатасына Председатель, онынъ орын басарын эм аудиторлардынъ дережесин салув эм босатув; 6) Закон ман токтастырылган йорыкта Дагыстан Республикасында аьдемнинъ ыхтыяры бойынша Ваькилдинъ дережесине салув эм дережеден тайдырув; 7) Дагыстан Республикасынынъ Басына сенимлик йок (сенимлик бар)соравды шешуьв; 8) Дагыстан Республикасынынъ Председателине сенимлик йок (сенимлик бар)соравды шешуьв; 9) Куьшин йойган - 33-нши номерли 2012 йылдынъ 14 июньдеги Дагыстан Республикасынынъ законы; 10) Дагыстан Республикасынынъ Халк Йыйынына сайлавларды, Дагыстан Республикасынынъ Халк Йыйынынынъ депутатлары ман Дагыстан Республикасынынъ Басын сайлавлардынъ эм Дагыстан Республикасынынъ Басын кайтарувдынъ йорыгын, солай ок Дагыстан Республикасынынъ Халк Йыйынына сайлавларды беркитуьв эм Дагыстан Республикасынынъ Басын кайтарув бойынша тавыс беруьвдинъ йорыгын токтастырув; 11) Дагыстан Республикасынынъ референдумын беркитуьв; 12) Дагыстан Республикасынынъ патшалык властининъ толтырувшы органларынынъ йорыгын беркитуьв; 13) Дагыстан Республикасынынъ Республикалык бюджетин эм онынъ толувы акында эсабын беркитуьв; 14) Дагыстан Республикасынынъ социал-экономикалык оьсуьвининъ Республикалык программасын эм олардынъ толувы акында эсапларын беркитуьв; 15) Федераллык закон ман келисли болып Республикалык налогларды эм йыювларды, солай ок оларды алувдынъ йорыгын токтастырув; 16) Дагыстан Республикасынынъ патшалык бюджетлик тыскы фондларын эм олардынъ толувы акында эсапларын беркитуьв; 17) Дагыстан Республикасынынъ байырлыгы ман етекшилик этуьв эм распоряжение этуьв йорыгын токтастырув; 18) Дагыстан Республикасынынъ халкларынынъ миллет оьстируьв эм миллетлер ара соравларын карав; 19) Россия Федерациясынынъ Федераллык Йыйынында закон болдырув баславынынъ ыхтыярын токтастырув; 20) Дагыстан Республикасынынъ Халк Йыйынынынъ Регламентин кабыл этуьв, онынъ аьрекетининъ ишки йорыгынынъ соравларын шешуьв; 21) Конституциялык Йыйынды шакырув; 22) Дагыстан Республикасынынъ патшалык савгаларын токтастырув, Дагыстан Республикасынынъ айырым эм сыйлы атларын, класслок чинлерин беркитуьв; 23) Дагыстан Республикасынынъ официаллык законларын айтып салув; 24) Дагыстан Республикасынынъ договорларынынъ тамамлавын эм айырувын беркитуьв; 25) Дагыстан Республикасынынъ законларын тутув эм толтырув уьшин, Дагыстан Республикасынынъ Республика бюджети толув уьшин, Дагыстан Республикасынынъ байырлыгынынъ распоряжениесининъ токтастырылган йорыгына карав соравын яшавга эндируьв; 26) Россия Федерациясынынъ Конституциясы ман, федераллык законлар ман эм Дагыстан Республикасынынъ законлары ман токтастырылган баскалай полномочиелерди яшавга шыгарув; Дагыстан Республикасынынъ Халк Йыйыны законлар эм токтаслар алады эм олардынъ толувына тергев салады; Баскалай зат федераллык закон ман каралмаган болса, Дагыстан Республикасынынъ Халк Йыйынынынъ токтастырылган санындан коьбисининъ тавыс беруьви мен законлар алынадылар; Баскалай зат федераллык закон ман каралмаган болса, Дагыстан Республикасынынъ Халк Йыйынынынъ токтасы сайланган депутатларынынъ коьбисининъ тавыс беруьви мен алынады.
Rutul: 68. Дагъыстан Республикадид Халкьдид Иджласад вазифа виъи: 1) Дагъыстан Республикадид Конституциеди йыгын дегишвалды быр ва ара кихъийинбыр, анджагь кидишне 2 ва 10 кьулбыр, кьабыл гыгыын законбыр ва гьама ара хъыгын дегишвалдыбыр на ара кихъийинбыр; 2) Дагъыстан Республикадид сархӀатмыд дегишвалдыбыр гыгыын бадана разивалды тесдикь выъын, Дагъыстан Республикадид административ ермыд мәсәләбыр кьула йыгын; 3) Разивалды вын къуллуха тагъин гьаъас Республикадид ХӀукимиетед Седри; 4) Къуллуха тагъин дыгъын, къуллухада азад дыгъын Дагъыстан Республикадид Конституциедид Суддид судиер, къуллуха садгъун ва къуллухада азад дыгъын мыслахӀатдид судиер; 5) Къуллуха садгъун ва къуллухада азад дыгъын Дагъыстан Республикадид ХӀасабад Палатадид Седриер ва гьабишды заместителер не аудиторар; 6) Къуллуха сагъун ва къуллухада азад гыгыын Дагъыстан Республикадид илсындид ихдиярмыд Векил, закондире гьагва гьагъад къайдыдихьван; 7) Дагъыстан Республикадид Кьухьнийы ихтибар гыгъынид-джыгынид кьарар эгьепӀин; 8) Дагъыстан Республикадид ХӀукимиетед Седрия ихтибар гыгынид-джыгынид кьарар эгьепӀин; 9) Россиядид Федерациедид ватанагьалыеде вын, Россиядид Федерациедид Президентере вынихьван, Дагъыстан Республикадид Кьухьнийды полномочиебыр, Федерал закондире ва гьаман гьеми Конституциедире рухьуд кал; 1. ( РД закондид ред. 12. 10. 2005 №31) 10) Тагъин гыгыын сечкибыр гыргасды къайдабыр ва Дагъыстан Республикадид Халкьдид Иджласад сечкимыд йыгъ тагъингьыгын; (ДР закондид ред. 12. 10. 2005 № 31) 11) Дагъыстан Республикадид референдум тагьин выгъын; 12) Дагъыстан Республикадид Девлитдид хӀукумдид гвалахбыр кьула гыргад тешкилатмыд мизанбыр тагьин гьыгъын; 3. (РД Закондид ред. 12. 10. 2005 №31) 13) Дагъыстан Республикадид бюджет не гьад кьула йыгынид отчет тесдикь гьыгъын; 14) Тесдикь гьыгъын республикадид программабыр, социал экономикадид инкишафад Дагъыстан Республикадид ва отчетбыр гьабыр кьула йыгынид; 15) Тагьин гьыгъын, федерал закондире рухьуд кал, республикадид налогбыр, гьабыр сытӀа йишинбыр ва гьабыр сытӀа гьаъад къайдабыр; 16) Тесдикь гьыгъын, Дагъыстан Республикадид, дэвлитдид бюджетек кидишды фондмыд бюджетбыр ва гьамыд харджимыд отчетбыр; 17) Тагьин гьыгъын, Дагъыстан Республикадид хусусиетдид аявалды выъынид ва иессивалды выгъынид; 18) Хьуъ геетӀин миллитмыд лаъ-хьуъ йидкьынид мэсэлэбыр ва Дагъыстандид миллетмыд арыди ад сыкьыӀн-луьздуьнбыр; 19) Кьула выгын Россиядид Федерациедид, федерал Иджласад закон игьивед мыслахӀатмыд право; 20) Дагъыстан Республикадид Халкьдид Иджласад регламент кьабыл гьыгъын, кьула йыгын гьадид арад распорядок ва гвалахмыд мэсэлэбыр; 21) Конституциедид Иджлас сытӀа выъын; 22) Тагьин гьыгъын Дагъыстан Республикадид Дэвлитдид наградабыр, тагьин гьыгъын дуруд лаъваӀлид званиебыр ва Дагъыстан Республикадид дереджемыд чинбыр; 23) Дагъыстан Республикадид законбыр, дуьзды къайдыдихьван халкьдис ашгара гьыгъын; 24) Тесдикь гьыгъын, Дагъыстан Речпубликадире китӀид ва кьатӀ хьыъыд договорбыр; 25) Макьыет йыгын, Дагъыстан Республикадид законбыр дуьзгуьнне хӀасаба гьыгъыны на кьула йыгыны, ишлег гьыгъыныДагъыстанРеспубликадид бюджет, дуьзгуьнне йыгыны сихьир ад къайда-къанунбыр, ишлег выъын бадана Дагъыстан Республикадид хусусиет; 26) Кьула йыгын мадды векилвалдыбыр, тапширмиш гьыгъыр ад Россиядид Федерациедид Конституциедире, федерал законмыра ва Дагъыстан Республикадид Конституциедире. Дагъыстан Республикадид Халкьдид Иджласара кьабыл гьаъара законбыр ва постановлениебыр, гыргара макъыет гьабыр кьула йыгыны. Законбыр кьабыл гьаъара баласды сесмыхьван, тесдикь гьыъыр ад Дагъыстан Республикадид Халкьдид депутаташды яцӀайкла, мадды шывга гьагва джаъанакун федерал закондире. Дагъыстан Республикадид Халкьдид Иджласад постановлениебыр кьабыл гьаъара баласды сесмыхьван кеетӀир ад депутаташды яцӀайкла, эгер мадды шывга гьагва джаъанакун федерал закондире.
Tabasaran: 68. Дагъустан Республикайин Халкьдин Собраниейин вазифйириз дахил шула: 1) Дагъустан Республикайин Конституцияйиъ дигиш’валар ва аьлава апӀбар тӀауб, дидин сабпи, кьюбпи ва йицӀубпи кӀулар ктарди, къанунар кьабул апӀуб, дурариъ дигиш’валар ва аьлава апӀбар тӀауб; 2) Дагъустан Республикайин сяргьятарин дигиш’валар тасдикь апӀуб, Дагъустан Республикайин административный ва жилин кьурулушдин меселийир гьял апӀуб; 3) Дагъустан Республикайин Гьюкуматдин Председательвалин гъуллугънаъ дерккру касдиз разивал тувуб; 4) Дагъустан Республикайин Конституцияйин Суддин судйир тяйин апӀуб ва судьявалин гъуллугънахьан азад апӀуб, мировой судйир тяйин апӀуб; 5) Счетный палатайин Председатель, дугъан заместитель ва аудиторар гъуллугъариъ дерккуб ва гьадму гъуллугъарихьан азад апӀуб; 6) Инсандин ихтиярар уьрхбан меселийриз лигру Уполномоченный къанундиъ улупнайи саягъниинди гъуллугънаъ дерккуб ва гьадму вазифйирихьан азад апӀуб; 7) Дагъустан Республикайин КӀулиъ айирихъна ихтибарсузвал (ихтибарвал) улупбан гьякьнаан вуйи месэла гьял апӀуб; 8) Дагъустан Республикайин Гьюкуматдин Председателихъна ихтибарсузвал (ихтибарвал) улупбан гьякьнаан вуйи месэла гьял апӀуб; 9) Дагъустан Республикайин КӀулиъ айирин сечкйир тяйин апӀуб; 10) Дагъустан Республикайин Халкьдин Собраниейиз сечкйир тяйин апӀуб; 11) Дагъустан Республикайин референдум тяйин апӀуб; 12) Дагъустан Республикайин государствойин гьюкмар кӀулиз адагъру органарин гъурулуш (къайда) тасдикь апӀуб; 13) Дагъустан Республикайин республиканский бюджет тасдикь апӀуб ва думу тамам апӀбан гьякьнаан вуйи отчетдихъ хъпехъуб; 14) Дагъустан Республика яшайиш ва экономика жигьетнаан артмиш хьпан республикайин программйир ва дурар тамам апӀбан отчетар тасдикь апӀуб; 15) Федеральный кьанунариз асас духьну республикайин налогар (харжар) гьядягъювал ва уч апӀуб, хъа гьацира дурар гьядягъбан къайда тасдикь апӀуб; 16) Дагъустан Республикайин государствойин территорийирин бюджетдиъ адру фондар ва дурар кӀулиз адагъбан гьякьнаан вуйи отчетар тасдикь апӀуб; 17) Дагъустан Республикайин дахилнаъ айи хусусиятназ идара ва эйсивал апӀан къайда тасдикь апӀуб; 18) Дагъустандин халкьарин миллетар артмиш хьпан ва миллетарин арайиъ айи аьлакьйирин гьякьнаан вуйи меселейир гьял апӀуб; 19) Урусатдин Федерацияйин Федеральный Собранийиъ кьанунар адагъбан тереф кӀулиз адабгъуб; 20) Дагъустан Республикайин Халкьдин Собранийин Регламент кьабул апӀуб, дидин айтӀан къайдайин месэлийир гьял апӀуб; 21) Конституцияйин Собрание дих апӀуб; 22) Дагъустан Республикайин государствойин багъишар тасдикь апӀуб, хусуси ва гьюрматлу ччвурар тасдикь апӀуб, классдин чинар тувуб; 23) Дагъустан Республикайин кьанунарин гьякьнаан гъаврикк ккауб; 24) Дагъустан Республикайин ччвурнахъан гъийитӀу йикьрар тасдикь апӀуб ва батӀул апӀуб; 25) Дагъустан Республикайин къанунар (гьюкмар) кӀули гъахбан ва тамам апӀбан, Дагъустан Республикайин республиканский бюджет тамам апӀбан, Дагъустан Республикайин хусусиятвализ идара апӀувал улупнайи къайдайиинди кӀулиз адабгъбан зиин гюзчивал кӀули гъабхуб; 26) Урусатдин Федерацияйин Конституцияйи, федеральный къанунари (гьюкмари) ва Дагъустан Республикайин къанунари (гьюкмари) тасдикь дапӀнайи жюрбежюр жара вазифйир кӀулиз адагъуб. Халкьдин Собранийи къанунар ва къарарар кьабул апӀуру ва дурар тамам апӀбан зиин гюзчивал гъабхуру. Дагъустан Республикайин Халкьдин Собранийин депутатарин умуми кьадарнакан аьхюнуб пайну сесер тувбиинди къанунар кьабул апӀуру, эгер федеральный къанундиъ жара саягъниинди улупнадарш. Дагъустан Республикайин Халкьдин Собранийин къарарар кадагънайи депутатарин кьадарнакан аьхюнуб пайну сесер тувбиинди кьабул апӀуру, эгер федералин къанундиъ жара саягъниинди улупнадарш.
Tsakhur: 68. Дагъыстан РеспубликӀайни Халкьни Маджлисни гъааъани ишыс авудын масалебы хьетӀа: 1-ийн, 2-ъэсын ва 10-ъэсын фасилбы хъыгъаъы, Дагъыстан РеспубликӀайни Конституциеехъа бадал гъаъийбы ва оохъа хъадийбы адчуй, кьаанунбы кьабыл гъаъий, чеехъа бадал гъаъийбы ва оохъа хъадийбы адчуй; Дагъыстан РеспубликӀайна сергьад бадалавъийни гьакӀеена разиваала тасдикь гьавъий, Дагъыстан РеспубликӀайн торпагъбышын администрациебышеехъа битӀал гьаъийн масалебы гьаӀл гьаъий; Дагъыстан РеспубликӀайни ГьоӀкууматни Садрийни вазиифеехъана аляртӀуйс разиваала гьувуй; Дагъыстан РеспубликӀайни Конституциейни МаӀгькамайни судьебышди вазиифеехъанбы алябтӀий ва вазиифайле хъигъавъий, барышмышааъан судьебы вазиифеехъа алябтӀий; Дагъыстан РеспубликӀайни ГъыӀсабни Палатайна Садры, джун муаавинар ва прокурорар вазиифеехъа алябтӀий ва вазиифайле хъыгъавъий; Каанунын гиххьийни къайдайс сикӀы, Дагъыстан РеспубликӀее инсанын гьуӀкьукьбы къорамыш гьаъана Вакил вазиифайлахъа аляртӀуй ва вазиифайле хъыгъавъгий; Дагъыстан РеспубликӀайни Харункъулхъа инанмыш девхьайна (инанмышувхьайна) масале гьаӀл гьавъий; Дагъыстан РеспубликӀайни ГьоӀкууматни Садрийлхъа инанмыш девхьайна (инанмышувхьайна) масале гьаӀл гьавъий; Гьина кьаанун гьаӀшде кьуввее дешда. Дагъыстан РеспубликӀайни Халкьни Маджлисеехъан сечкибы алгъавгьыйн къайда гиххьий, Дагъыстан РеспубликӀайни Халкьни Маджлисни депутатарше Дагъыстан РеспубликӀайна ХаӀрна наӀхуӀр сечмиш гьаъийн къайда гиххьий, Дагъыстан РеспубликӀайна ХаӀрна йыӀкьаӀлхъа хъортӀулийн къайда гиххьий ва гьамыд Дагъыстан РеспубликӀайни Халкьни маджлисеехъа сечкибы таӀъйин гьаъий ва Дагъыстан РеспубликӀайна ХаӀрна йыӀкьаӀлхъа хъортӀулийс сес гьувий; Дагъыстан РеспубликӀайн референдум таӀъйин гьаъий; Дагъыстан РеспубликӀайни ГьоӀкууматни иджраа гьаъани органбышын систем къурмуш гьаъий; Дагъыстан РеспубликӀайна республикӀайна бюджет тасдикь гьавъий ва йидж няхъа хардж гьавъийн гъыӀсаб хъеххъий; Дагъыстан РеспубликӀайн иджтимаи-игтисади инкишафна республикӀайна програм тасдикь гьавъий ва ва мана наӀхуӀб вуккийн гъыӀсаб хьеххъий; Федерал кьаануныс сикӀы, республикӀайн налокӀбы ва вергибы саъий тешкил гьаъий ва гьамыд манбы саъийн къайда гиххьий; Дагъыстан РеспубликӀайн джигабышеедын бюджетте дешди девлетни фондбышын бюджетбы тасдикь гьаъий ва йиджбы няхъа хардж гьаъийн гъыӀсаб хьеххьий; Дагъыстан РеспубликӀайни мулкиййетин идара гьаъийн ва чике истифаада гьаъийн къайда гиххьий; Дагъыстанни халкьбышди милли инкишафыс ва миллетбышын наӀхуӀд ёла хьадийс хьетӀани масалебышха илякий; Россие Федерациейни Федерал Маджлисее кьаанун хъыгьаагьаӀнкьаӀ башара гьавъийна гъуӀкьукь чил гьивааджий; Дагъыстан РеспубликӀайни Халкьни Маджлисин Регламент кьабыл гьаъий, оӀлкайни адни, чини ишни къайдайк хьетӀан масалебышын гъаӀл гьаъий; Конституциейен иджлас хьотӀулий; Дагъыстан РеспубликӀайн девлетин мукаафатбы гъувий, Дагъыстан РеспубликӀайн хусусий ва шарафнан дубы, оохъан вазиифабы гъувий; Дагъыстан РеспубликӀайн кьаанунбы чини саягъыл изагь гьаъий; Дагъыстан РеспубликӀайни дагаворбышын айтӀылий ва хъоттулий тасдикь гьаъий; Дагъыстан РеспубликӀайни кьаанунбышди гозет гьаъийл ва джигайлхъа гьихьар гьаъийл оо, Дагъыстан РеспубликӀайна республикайна бюджет джигайлхъа гьивхьаравъийл оо, Дагъыстан РеспубликӀайни мулкиййетике истифаада гьаъасва гиххьийн къайда гозет гьаъийл оо назаарат тешкил гьаъий; Россие Федерациейни Конституциен, федерал кьаанунбыше ва Дагъыстан РеспубликӀайни кьаанунбыше гиххьийн медын салаагьыййетбы джигайлхъа гьихьар гьаъий; Дагъыстан РеспубликӀайни Халкьни Маджлисин кьаанунбы ва кьараарбы кьабыл гьаъанбы ва манбы джигайлхъа гьихьар гьаъийл назаарат гьаъа. Агар федерал кьаанунын меннаӀхуӀд гъидягвахьее, кьаанунбы Дагъыстан РеспубликӀайни Халкьни Маджлисеехъа гябкӀийни гыргъни депутатаршыни сайыке сесбышди хаӀдвалика сана кьабыл ээхьенбы. Агар федерал кьаанунын меннаӀхуӀд гъидягвахьее, Дагъыстан Республикини Халкьни Маджлисин кьараарбы сечмишувхьайни депутатаршыни сайыке сесбышди хаӀдвалика сана кьабыл ээхьенбы.