Russian: 93. Конституционный Суд Республики Дагестан является судебным органом конституционного контроля, самостоятельно и независимо осуществляющим судебную власть посредством конституционного судопроизводства. Конституционный Суд Республики Дагестан состоит из пяти судей. Конституционный Суд Республики Дагестан по запросам Главы Республики Дагестан, Народного Собрания Республики Дагестан, депутатов Народного Собрания Республики Дагестан, Правительства Республики Дагестан, представительных органов муниципальных образований, глав муниципальных образований, Уполномоченного по правам человека в Республике Дагестан разрешает дела о соответствии Конституции Республики Дагестан: 1) законов Республики Дагестан, нормативных правовых актов Главы Республики Дагестан, Народного Собрания Республики Дагестан, Правительства Республики Дагестан, других органов исполнительной власти Республики Дагестан; 2) не вступивших в силу договоров Республики Дагестан; 3) уставов муниципальных образований, нормативных правовых актов органов местного самоуправления. Конституционный Суд Республики Дагестан по жалобам на нарушение конституционных прав и свобод граждан и по запросам судов проверяет соответствие Конституции Республики Дагестан закона Республики Дагестан, нормативного правового акта Главы Республики Дагестан, Народного Собрания Республики Дагестан, Правительства Республики Дагестан, другого органа исполнительной власти Республики Дагестан, устава муниципального образования, нормативного правового акта органа местного самоуправления, примененного или подлежащего применению в конкретном деле. Конституционный Суд Республики Дагестан по запросам Главы Республики Дагестан, Народного Собрания Республики Дагестан, Правительства Республики Дагестан дает толкование Конституции Республики Дагестан. Часть пятая исключена. - Закон Республики Дагестан от 12.10.2005 N 31. Конституционный Суд Республики Дагестан рассматривает иные дела, если это предусмотрено федеральными конституционными законами, федеральными законами, законами Республики Дагестан. Нормативные правовые акты или их отдельные положения, признанные не соответствующими Конституции Республики Дагестан, утрачивают силу; не соответствующие Конституции Республики Дагестан договоры Республики Дагестан не подлежат введению в действие и применению. Организация и порядок деятельности Конституционного Суда Республики Дагестан определяются законом Республики Дагестан.
Agul: 93. Дагъустан Республикин Конституционный Суд э конституционный гуьзчигӀвелин судебный орган, кӀилахъди ва сараттилас аслу давай судебный власть кӀили хайде конституционный судопроизводствин кардилди. Конституционный Суд Дагъустан Республикин гӀафу (5) судьяйикас тешкил акьая Дагъустан Республикин Конституционный Суд Дагъустан Республикин Главайин, Дагъустан Республикин Халкьдин Собранин, Дагъустан Республикан Халкьдин Собранин депутатарин, Дагъустан Республикин Правительствойин, муниципальный образованийрин представительный органарин, муниципальный образованийрин главаирин, Дагъустан Республикин инстандин эхтиярарин рекъкъуьас Уполномоченныййиин хабар гъуджубалди хӀал акьая курар Дагъустан Республикин Конституцисхъай фацахилди; 1) Дагъустан Республикин законарис, Дагъустан Республикин нормативный правовой актарис, Дагъустан Республикин Халкьдин Собранис, Дагъустан Республикин Правительствойис, Дагъустан Республикин исполнительный властин сара органрис; 2) Дагъустан Республикин кьуватис душунай договорарис; 3) муниципальный образованийрин уставарис, джигайин самоуправлениин правовой нормативный актарис. Дагъустан Республикин Конституционный Суд конституционный эхтиярар ва азадгӀвелар гражданинарин нарушенийрин паттаас шекиятар ахтармиш акьая Дагъустан Республикин Конституцихъаб фацахилди, Дагъустан Республикин законарихъай Дагъустан Республикин Главайин нормативный правовой актарихъай, Дагъустан Республикин Халкьдин Собранин, Дагъустан Республикин Правительствойин, Дагъустан Республикин исполнительный властин сара органин, муниципальный образованин, уставин джигайин самоуправлениин органин нормативный правовой актарин, ишлемиш акьунде и ишлемиш акьуб лазим иде гьар са тайин тир карди. Дагъустан Республикин Главайин запросилди Дагъустан Республикин Конституционный Судди ицӀая баянар Дагъустан Республикин Конституцис. Дагъустан Республикин Конституционный Суд сара делойрис хутурфая, эгер ге федеральный конституционный законари агьвар акьунайчи федеральный законари, Дагъустан Республикин законари. Нормативный правовой актар, ярра гуьррин кӀилахъ положенияр, Дагъустан Республикин Конституцихъай дафацайде, кьуватиас адархьая, кардик киххьина кандей адава договорар Дагъустан Республикин эгер Дагъустан Республикин Конституционный Суд тешкул акьуб ва кар акьубан къайда Дагъустан Республикар закони тайин акьая.
Avar: 93. Дагъистан Республикаялъул Конституциялъулаб Суд ккола, жибго жиндаго чӀун, лъидаго ва сундаго бачӀого судалъулаб власть, конституциялъулаб нухалдалун тӀубазабулеб, конституциялъулаб хъаравуллъиялъул судалъулаб органлъун. Дагъистан Республикаялъул Конституциялъулаб Суд гӀуцӀула щуго судиясдасан. Дагъистан Республикаялъул бетӀерасул, Дагъистан Республикаялъул Халкъияб Собраниялъул, Дагъистан Республикаялъул Халкъияб Собраниялъул депутатазул, муниципалиял гӀуцӀабазул вакилзабаздасан данде гьарурал органазул, муниципалиял гӀуцӀабазул бутӀрузул, Дагъистан Республикаялда вугев инсанасул ихтиярал цӀунулев Уполномочениясул тӀалабазда рекъон, Дагъистан Республикаялъул Конституциялъулаб Судалъ хал гьабула делабазул Дагъистан Республикаялъул Конституциялде данде ккей-ккунгутӀиялъул: (ДРялъул Законалъул редакциялда 05.04.2010 сон № 19). 1) Дагъистан Республикаялъул законазул, Дагъистан Республикаялъул бетӀерасул, Дагъистан Республикаялъул Халкъияб Собраниялъул, Дагъистан Республикаялъул ХӀукуматалъул, Дагъистан Республикаялъул исполнительнияб власталъул цогидал органазул нормативиял правовиял актазул; (ДРялъул Законалъул редакциялда 05.04.2010 сон №19). 2) Дагъистан Республикаялъул жеги къуваталде лъугьинчӀел къотӀи-къаязул; (ДРялъул Законалъул редакциялда 05.04.2010 сон №19). 3) муниципалиял гӀуцӀабазул (МО) уставазул, бакӀалъулаб самоуправлениялъул органазда нормативиял правовиял актазул; (ДРялъул Законалъул редакциялда 05.04.2010 сон №19). Гражданазул конституциялъулал ихтиярал ва эркенлъаби хвезариялда тӀасан гӀарзазда ва судазул тӀалабазда рекъон, Дагъистан Республикаялъул Конституциялъулаб Судалъ хал гьабула бицен гьабулеб делоялда хӀалтӀизабураб, ялъуни хӀалтӀизабизе кколеб закон Дагъистан Республикаялъул Конституциялде, Дагъистан Республикаялъул законалде, Дагъистан Республикаялъул бетӀерасул, Дагъистан Республикаялъул Халкъияб Собраниялъул, Дагъистан Республикаялъул ХӀукуматалъул, Дагъистан Республикаялъул исполнительнияб власталъул цогидаб органалъул, муниципалияб гӀуцӀиялъул уставалъул нормативияб правовияб акт, бакӀалъулаб самоуправлениялъул органалъул нормативияб правовияб акт, законалъ чӀезарурал низамалде, къагӀидабазде данде кколеб бугищали. (ДРялъул Законалъул редакциялда 05.04.2010 сон № 19). Дагъистан Республикаялъул бетӀерасул, Дагъистан Республикаялъул Халкъияб Собраниялъул, Дагъистан Республикаялъул ХӀукуматалъул тӀалабазда рекъон, Дагъистан Республикаялъул Конституциялъулаб Судалъ Дагъистан Республикаялъул Конституциялъул магӀна-мурад бичӀчӀизабула, гьелъие баян кьола. (ДРялъул Законалъ щуабилеб бутӀа гьоркьоса бахъана 12.10.2005 сон № 31). Федералиял конституциялъулал законазда, Дагъистан Республикаялъул законазда гьел хӀисабалде росун ратани, Дагъистан Республикаялъул Конституциялъулаб Судалъ хал гьабула цогидал делабазулги. (ДРялъул Законалъул редакциялда 05.04.2010 сон № 19). Дагъистан Республикаялъул Конституциялде данде кколареллъун рикӀкӀарал нормативиял правовиял актазул, ялъуни гьезул цо-цо рихьизариязул къуват лъугӀула; Дагъистан Республикаялъул Конституциялде данде кколарел Дагъистан Республикаялъул къотӀи-къаял хӀалтӀизаризе ва гьездаса пайда босизе бегьуларо. Дагъистан Республикаялъул Конституциялъулаб Судалъул хӀаракатчилъиялъул гӀуцӀи ва низам чӀезабула законалъ.
Azerbaijani: 93. Дағыстан рсепубликасынын Конститусија мәһкәмәси мүстәгил вә сәрбәст мәһкәмә фәалијјәти кечирән мәһкәмә нәзарәт органыдыр. Конститусија мәһкәмәси беш һакимдән ибарәтдир.Дағыстан Республикасынын Конститусија мәһкәмәси Республика башчысынын, Дағыстан Халг мәҹлисинин, Халг мәҹлиси депутатларынын, Дағыстан Республикасынын назирләр кабинетинин, бәләдијјә нүмајәндәлик органларынын, бәләдијјә башчыларынын, Дағыстан үзрә инсан һүгуглары нүмајәндәсинин хаһиши илә Дағыстаныш Конститусијанын гануни олмасы мәсәләләрини һәлл едир: Дағыстан Республика ганунларынын һүгуги статусу, республика башчысынын һүгуг тәнзимләјиҹи сәнәдләринин, Халг мәҹлиси гәрарларыны, назирләр кабинети гәрарларыны, рсспубликанын дикәр иҹра органларыны гәрарларыны; Дағыстан Республикасында гүввәјә минмәмиш ганунлары; Бәләдијјә органларыны низамнамә сәнәдләрини, бәләдијјәләрин һүгуги тәнзимләјиҹи сәнәдләрини тәнзимләјир. (II һиссә Дағыстан Республикасынын гануну 05.04.2010 №19) Дағыстан Республикасынын Конститусија мәһкәмәси вәтәндашларын мүраҹиәти илә һүгуг позунтулары мәсәләләрини, мәһкәмәләрин гәрарлары дахил олмагла Дағыстан Республикасынын Конститусија ганунларынын, республика ганунларынын, назирләр кабинети ганунларынын вә диҝәр иҹра органларынын, бәләдијјә низамнамәси ганунларынын, диҝәр тәнзимләјиҹи ганунларынын дүзҝүн һәјата кечирилмәсини ајры алынмыш мәгамларда тәнзимләјир.(3 һиссә Дағыстан Республикасынын гануну 05.04.2010 N 19) Дағыстан Республикасынын Конститусија мәһкәмәси республика башчысынын, Халг мәҹлисинин, назирләр шурасынын хаһиши илә Конститусија маддәләринә даир изаһатлар верир. (5 һиссә ләғв олунмушдур. Дағыстан Республикасынын гануну 12.10.2005 N 31). Дағыстан республикасынын Конститусија мәһкәмәси федерал Конститусија ганунларында ҝөстәрилмиш мәгамлара әсасән, Дағыстан Республикасы ганунлары илә мүәјјән едилмиш диҝәр мәсәләләри дә һәлл етмәк һүгугуна маликдир. (Дағыстан Республика гануну 05.04.2010 N 19 редактәсиндә) Һүгуги ја диҝәр тәнзимләјиҹи сәнәдләр вә ја сәнәдләрин ајры маддәләри Дағыстан Республикасы Конститусијасына зидд һалда һүгугуну итирмиш һесаб олунур, Дағыстан республикасынын сазишләри Конститусијаја зидд һалда ләғв олунур. Конститусија мәһкәмәсинин тәшкили вә фәалијјәти Дағыстан республикасынын гануну илә мүәјјән едилмишдир.
Chechen: 93. Дагестан Республикин Конституционни Суд конституционни тІехьажаран суьдан орган ю, шеггара а, цхьаннех йозуш йоцуш а суьдан Іедал кхочушдо цо конституционни дов лелоран гІоьнца. Дагестан Республикин Конституционни Суд пхеа суьдхочух лаьтта. Дагестан Республикин Куьйгалхочо, Дагестан Республикин Халкъан Гуламо, Дагестан Республикин Халкъан Гуламан депутаташа, Дагестан Республикин Правительствос, муниципальни кхолларийн векалийн органаша, муниципальни кхолларийн куьйгалхоша, Дагестан Республикехь адамийн бакъонашкахула Векала жоп дехарца Дагестан Республикин Конституционни Суьдо къастадо Дагестан Республикин Конституцица цхьаьнадогІуш хиларан гІуллакхаш: Дагестан Республикин законаш, Дагестан Республикин Куьйгалхочун, Дагестан Республикин Халкъан Гуламан, Дагестан Республикин Правительствон, Дагестан Республикин кхочушдаран Іедалан кхечу органийн бакъонийн бараман акташ; Дагестан Республикин тІеэцаза бартбарш; муниципальни кхолларийн уставаш, меттигехь шайн урхалладаран органийн бакъонийн бараман акташ. Дагестан Республикин Конституционни Суьдо гражданийн конституционни бакъонаш, маршонаш талхорах лаьцна а, суьдаша жоп дехарца а толлу Дагестан Республикин Конституци цхьаьнайогІуш хилар Дагестан Республикин законца, Дагестан Республикин Куьйгалхочун, Дагестан Республикин Халкъан Гуламан, Дагестан Республикин Правительствон, Дагестан Республикин кхочушдаран Іедалан кхечу органан бакъонан бараман акт, муниципальни кхолларан устав, цхьана билталучу гІуллакхехь шех пайдаэцна я 2. Зак. № 126 пайдаэца дезаш долу меттигехь шайн урхалладаран органан бакъонан бараман акт. Дагестан Республикин Куьйгалхочо, Дагестан Республикин Халкъан Гуламо, Дагестан Республикин Правительствос жоп дехарца Дагестан Республикин Конституционни Суьдо кхочушдо Дагестан Республикин Конституцих кхетор. ПхоьалгӀа дакъа дӀадаьккхина. – 12.10.2005 № 31 Дагестан Республикин Закон. Дагестан Республикин Конституционни Суьдо кхидолу гӀуллакхаш а къастадо, нагахь и билгалдина делахь федеральни конституционни законаша, федеральни законаша, Дагестан Республикин законаша. Дагестан Республикин Конституцица цхьаьнадогӀуш дац аьлла билгалдаьхна долу бакъонийн бараман акташ я церан шакъаьстина меттигаш пайдаэца доьхкуш ду: Дагестан Республикин Конституцица цхьаьнадогӀуш доцу Дагестан Республикин бартбарш юкъадало а, пайдаэца а дихкина ду. Дагестан Республикин Конституционни Суд вовшахтохар а, цуьнан дар-лелоран къепе а билгалйоккху Дагестан Республикин законо.
Dargwa: 93. Дагъистан Республикала Конституцияла Суд Конституция хӀясибли хӀеруди бируси, суданала кабизуни сунела сунени ва хъархӀерагарли дузахъуси орган саби. Дагъистан Республикала Конституцияла Суд шел судьялизибад цалабикибси саби. Дагъистан Республикала Халалла, Дагъистан Республикала Халкъла Собраниела, Дагъистан Республикала Халкъла Собраниела депутатунала, Дагъистан Республикала Правительствола, Дагъистан Республикала Верховный Судла, Дагъистан Республикала Арбитражла судла, Дагъистан Республикала прокурорла, мерличиб чус чули гьуни чебиахънила вакилдешла органтала ва муниципалитетунала цалабяхъунала бургала, Дагъистан Республикализивси адамла ихтияртала шайчивси Уполномоченныйла дугьабиз хӀясибли, Дагъистан Республикала Конституцияличи ижди гӀергъити делоби Дагъистан Республикала Конституцияличи далдикнила хӀекьлизирти масъулти гьунчидиркахъути сари: 1) Дагъистан Республикала законти, Дагъистан Республикала Халалла нормативла правола актани, Дагъистан Республикала Халкъла Собраниела, Дагъистан Республикала Правительствола нормативла правола актани; 2) Дагъистан Республикала шайзирад дигьунти вягӀдурти ва кьабулдирибти хӀукмурти, эгер илди цӀакьлизи кадерхурли хӀедиалли; 3) муниципалитетунала цалабяхъунала уставти; 4) мерличиб чули чус гьуни чебиахънила вакилдешла органтала ва муниципалитетунала цалабяхъунала бургала нормативла правола актани. Дагъистан Республикала Конституцияла Судли Конституция хӀясибти адамтала ихтиярти ва азаддешуни дулънила черкадти гӀярзаби хӀясибли ва суданала хьарбаудуни хӀясибли, белгиси дело хӀербирухӀели пайдалабарибси яра пайдалабарес пикрибарибси анцӀбукь Дагъистан Республикала Конституцияличи балбикилил ахтардибируси саби. Дагъистан Республикала Конституцияла Судли, Дагъистан Республикала Халалла, Дагъистан Республикала Халкъла Собраниела, Дагъистан Республикала Правительствола хьарбауд хӀясибли, Дагъистан Республикала Конституция баянбируси саби. Дагъистан Республикала Конституцияла Судли цархӀилти делобира хӀердирути сари, эгер илдигъунти анцӀбукьуни Дагъистан Республикала законтазир чедаахъили диалли. Дагъистан Республикала Конституцияличи далхӀедикибтази халдарибти нормативла правола актани чула цӀакь агартази халдирути сари; Дагъистан Республикала Конституцияличи далхӀедикибти Дагъистан Республикала вягӀдурти цӀакьлизи кадурхахъути ахӀен яра пайдаладирути ахӀен. Дагъистан Республикала Конституцияла Суд гьунчибиргахънила тяхӀяр ва илала бузерила низам Дагъистан Республикала законничил белгидирути сари.
Kumyk: 93. Дагъыстан Республиканы Конституция Суду онгача ва харлысыз конституция тергев юрютеген къурум. Дагъыстан Республиканы Конституция Суду беш судьядан къурулгъан. Дагъыстан Республиканы Конституция Суду Дагъыстан Республиканы Башчысыны, Дагъыстан Республиканы Халкъ Жыйыныны, Дагъыстан Республиканы Халкъ Жыйыныны депутатларыны, Дагъыстан Республиканы Гьукуматыны, Дагъыстан Республиканы Оьр Судуну, Дагъыстан Республиканы Арбитраж Судуну, Дагъыстан Республиканы Прокуроруну, оьз ишин оьзлер юрютеген ерли вакиллик къурумланы ва муниципал къурулувланы, Дагъыстан Республиканы адамны ихтиярларын якълайгъан Уполномоченныйыны талабы булан масъалаланы Дагъыстан Республиканы Конституциясына гёре чече: 1) Дагъыстан Республиканы законларын, Дагъыстан Республикианы Башчысыны, Дагъыстан Республиканы Халкъ Жыйыныны, Дагъыстан Республиканы Гьукуматыны ихтиярлыкъ норма актларын; 2) Дагъыстан Республиканы атындан ишге гиришмеген дыгъарланы ва разилешивлени; 3) муниципал къурулувланы уставларын; 4) оьз ишин оьзлер юрютеген вакиллик къурумланы ва муниципал къурулувланы башчыларыны ихтиярлыкъ норма актларын. Дагъыстан Республиканы Конституция Суду ватандашланы конституция ихтиярлары ва эркинлиги бузулгъанлыкъгъа байлавлу арзаланы тергей ва судланы соравуна гёре мекенли ишде къоллама тарыкъ болагъан яда къоллангъан гезиклерде Дагъыстан Республиканы закону, Дагъыстан Республиканы Конституциясына къыйышмагъанын токъташдыра. Дагъыстан Республиканы Конституция Суду Дагъыстан Республиканы Башчысыны, Дагъыстан Республиканы Халкъ Жыйыныны, Дагъыстан Республиканы Гьукуматыны соравуна гёре Дагъыстан Республиканы Конституциясына англатыв бере. Дагъыстан Республиканы Конституция Суду Дагъыстан Республиканы законларына гёре башгъа ишлеге де къарай. Дагъыстан Республиканы Конституциясына къыйышмайгъан айры-айры положениелер яда норма актлар оьзлени гючюн тас эте; Дагъыстан Республиканы Конституциясына къыйышмайгъан Дагъыстан Республиканы дыгъарлары ишге гиришмей ва олагъа къаралмай. Дагъыстан Республиканы Конституция Судуну чалышыву ва къурумлулугъу Дагъыстан Республиканы закону булан белгилене.
Lak: 93. Дагъусттан Республикалул Конституцион Суд хъанахъиссар щийнчӀав хъар бакъа ялув бацӀаву дуллалисса ва илкинну конституцион суд баврийхчӀин му иширайн буккан буллалисса конституцион судрал органну. Дагъусттан Республикалул Конституцион Суд сакин хьуну буссар ххюя судьяная. Дагъусттан Республикалул БакӀчинал, Дагъусттан Республикалул Халкьуннал Мажлисрал, Дагъусттан Республикалул Халкьуннал Мажлисрал депутатътурал, Дагъусттан Республикалул ХӀукуматрал, муниципал сакиншиннардал вакилми органнал, муниципал сакиншиннардал бакӀчитурал, Дагъусттан Республикалул Инсаннал ихтиярдалсса ва тархъаншивуртталсса бай ихтиярлусса вакилналцӀуххавурттайн бувну, Дагъусттан Республикалул КонституциялуцӀун бавкьуну, Дагъусттан Республикалул Конституцион Судрал щаллау байссар лув кӀицӀ бувсса ишру: 1) Дагъусттан Республикалул кьанунну, Дагъусттан Республикалул БакӀчинал Дагъусттан Республикалул Халкьуннал Мажлисрал, Дагъусттан Республикалул ХӀукуматрал, Дагъусттан Республикалул биттуршиннарал хӀакимлугърал цайми органнал ихтиярдал норматив актру; 2) Дагъусттан Республикалул гужравун къадурхсса икьраллу; 3) муниципал сакиншиннардал уставру, кӀанттул цала-хӀукуматрал органнал ихтиярдал норматив актру. Дагъусттан Республикалул Конституцион Судрал граждантурал конституцион ихтиярду ва тархъаншивуртту лиявриясса аьрзардайн ва судирттахьсса цӀуххавурттайн бувну, балжисса иширайн бувну ишла дурсса ягу ишла дантӀисса Дагъусттан Республикалул кьанун, Дагъусттан Республикалул БакӀчинал, Дагъусттан Республикалул Халкьуннал Мажлисрал, Дагъусттан Республикалул ХӀукуматрал, Дагъусттан Республикалул биттуршиннарал цамур органдалул ихтиярдал норматив акт, муниципал сакиншинналул устав, кӀанттул цала-хӀукуматрал органдалул ихтиярдал норматив акт Дагъусттан Республикалул КонституциялуцӀун даркьусса дурив-дакьарив ххал дайссар. - Дагъусттан Республикалул Конституцион Судрал, Дагъусттан Республикалул БакӀчинал, Дагъусттан Республикалул Халкьуннал Мажлисрал, Дагъусттан Республикалул ХӀукуматрал цӀуххавурттайн бувну, Дагъусттан Республикалул Конституция бувчӀин байссар. Ххюлчинмур бутӀа букьан бувссар. - Дагъусттан Республикалул 12.10.2005-нийсса кьанун № 31. Дагъусттан Республикалул Конституцион Судрал, агарда му федерал конституцион кьануннал, федерал кьануннал, Дагъусттан Республикалул кьануннал ккаккан бувну бухьурча, ххал дигьайссар цаймигу давуртту. Дагъусттан Республикалул КонституциялуцӀун кьабавкьусса бушиврун ккалли дурсса ихтиярдал норматив актру ягу миннул балжисса кӀанттурду гужрава буклакиссар; Дагъусттан Республикалул КонституциялуцӀун къадаркьусса Дагъусттан Республикалул икьраллу сукку дуллан ва ишла дуллан къабучӀиссар. Дагъусттан Республикалул Конституцион Судрал давуртту сакин даву ва низамрайн дуцаву балжи дайссар Дагъусттан Республикалул кьанундалийну.
Lezgian: 93. Дагъустан Республикадин Конституционный Суд, конституционный къайдада суд кьиле тухуналди, суддин власть кьилди вичи ва масадалай аслу тушиз кьилиз акъудзавай конституционный контролдин суддин орган я. Дагъустан Республикадин Конституционный Суд вад судьядикай ибарат я. Дагъустан Республикадин Кьили, Дагъустан Республикадин Халкьдин Собраниди, Дагъустан Республикадин Халкьдин Собранидин депутатри, Дагъустан Республикадин Гьукуматди, муниципальный тешкилатрин векилвалдай органри, муниципальный тешкилатрин кьилери, Дагъустан Республикада инсандин ихтияррин рекьяй Уполномоченныйди хабар кьурла, Дагъустан Республикадин Конституционный Суд агьадихъ галайбур Дагъустан Республикадин Конституциядихъ галаз кьуниз талукь делойриз килигда: 1) Дагъустан Республикадин законар, Дагъустан Республикадин Кьилин, Дагъустан Республикадин Халкьдин Собранидин, Дагъустан Республикадин Гьукуматдин нормативный правовой актар; 2) Дагъустан Республикадин къуватда гьат тавунвай договорар; 3) муниципальный тешкилатрин уставар; чкадин самоуправленидин органрин нормативный правовой актар. Дагъустан Республикадин Конституционный Судди гражданрин конституционный ихтиярар ва азадвилер чӀурунилай атанвай арзайриз ва судрин хабар кьунриз талукь яз тайин тир карда ишлемишнавай ва я ишлемишун лазим тир Дагъустан Республикадин закон, Дагъустан Республикадин Кьилин, Дагъустан Республикадин Халкьдин Собранидин, Дагъустан Республикадин Гьукуматдин, Дагъустан Республикадин исполнительный властдин маса органдин нормативный правовой акт Дагъустан Республикадин Конституциядихъ галаз кьунватӀа ахтармишда. Дагъустан Республикадин Конституционный Судди вичин вилик Дагъустан Республикадин Кьили, Дагъустан Республикадин Халкьдин Собраниди, Дагъустан Республикадин Гьукуматди эцигнавай хабар кьунрихъ галаз алакъалу яз Дагъустан Республикадин Конституциядиз баян гуда. Вад лагьай пай хкуднава. — Дагъустан Республикадин 2005-йисан 12-октябрдин 31-нумрадин Закон. Эгер федеральный конституционный законра, федеральный законра, Дагъустан Республикадин законра къалурнаватӀа, Дагъустан Республикадин Конституционный Суд маса делойризни килигда. Дагъустан Республикадин Конституциядихъ галаз кьан тийизвайбур яз гьисабнавай нормативный правовой актар ва я абурун кьилдин положенияр къуватдай аватда; Дагъустан Республикадин Конституциядихъ галаз кьан тийизвай Дагъустан Республикадин договорар кардик кутун ва ишлемишун лазим туш. Дагъустан Республикадин Конституционный Суддин къурулуш ва адан кӀвалахдин къайда Дагъустан Республикадин закондалди тайинарда.
Nogai: 93. Дагыстан Республикасынынъ Конституциялык Суды конституциялык судопроизводствосыннан тама конституциялык тергев, оьз эркли бойсынмалы яшавга эндиретаган судебный органы болады. Дагыстан Республикасынынъ Суды бес судьялардан туьзиледи. Дагыстан Республикасынынъ Конституциялык Суды Дагыстан Республикасынынъ Басынынъ, Дагыстан Республикасынынъ Халк Йыйынынынъ, Дагыстан Республикасынынъ депутатларынынъ, муниципаллык туьзилислерининъ басларынынъ, Дагыстан Республикасында аьдемнинъ ыхтыяры бойынша Вькилининъ талаплары бойынша Дагыстан Республикасынынъ Конституциясына келислилиги акында ислерди болдырады: Дагыстан Республикасынынъ законларын, Дагыстан Республикасынынъ Басынынъ, Дагыстан Республикасынынъ Халк Йыйынынынъ, Дагыстан Республикасынынъ Правительствосынынъ, Дагыстан Республикасынынъ толтырувшы властининъ баскалай органларынынъ нормативли ыхтыярлы актларын; Дагыстан Республикасынынъ куьшине кирмеген договорларын; Муниципаллык туьзилислерининъ уставларын, ерли оьз-оьзине етекшилевининъ нормативли ыхтыярлы актларын. Дагыстан Республикасынынъ Конституциялык Суды ашык исте кулланылган яде кулланылмага болатаган гражданлардынъ ыхтыярын яде эркинлигин бузатаган шагынув бойынша яде судлардынъ талабы бойынша Дагыстан Республикасынынъ законына, Дагыстан Республикасынынъ Басынынъ, Дагыстан Республикасынынъ Халк Йыйынынынъ, Дагыстан Республикасынынъ Правительствосынынъ, Дагыстан Республикасынынъ толтырувшы властининъ баскалай органынынъ, муниципаллык туьзилисининъ уставынынъ, ерли оьз оьзине етекшилик этуьв органларынынъ нормативли ыхтыяр актлары Дагыстан Республикасынынъ Конституциясына тийисли экенлигин тергейди. Дагыстан Республикасынынъ Конституциялык Суды Дагыстан Республикасынынъ Басынынъ, Дагыстан Республикасынынъ Халк Йыйынынынъ, Дагыстан Республикасынынъ Правительствосынынъ талаплары бойынша Дагыстан Республикасынынъ Конституциясына анълатув береди. Бесинши кесеги тайган - 31 номерли 2005 йыл 12 октябриндеги Дагыстан Республикасынынъ законы. Федераллык конституциялык законлары ман, федераллык законлар ман, Дагыстан Республикасынынъ законлары ман бу зат каралган болса, Дагыстан Республикасынынъ Конституциялык Суды баскалай ислерди карайды. Дагыстан Республикасынынъ Конституциясына келисли болмаган нормативлик ыхтыяр актлары яде баскалай айырым аьллер куьшлерин йоядылар. Дагыстан Республикасынынъ Конституциясына тийисли болмаган договорлар аьрекетке киргистилмеге эм кулланылмага ярамайдылар. Дагыстан Республикасынынъ Конституциялык Судынынъ аьрекетин уйгынлав эм йорыгы Дагыстан Республикасынынъ законы ман белгиленеди.
Rutul: 93. Дагъыстан Республикадид Конституциедид Суд виъи конституциедид макъыетваӀлид суддид тешкилат, выдж джухьван, гьалыла га асыллы дишне кьула выгыргад суддид хӀукум, конституциеддыхьванды суд выгынихьван. Дагъыстан Республикадид Конституциедид Суд тешкил вуруъура хьудды судиекла. Дагъыстан Республикадид Конституциедид суддире, Дагъыстан Республикадид Кьухьнийды запросахьван, Дагъыстан Республикадид Халкьдид иджласад депутаташды, Дагъыстан Республиикадид ХӀукимиетед, Дагъыстан Республикадид Верховный Суддид, Дагъыстан Республикадид Прокурорад, Дагъыстан Республикадид Арбитражед. Суддид, Ерлид джуды иессиваӀлид векилешды тешкилатмыд ва муниципал тешкилатмыд кьухьдыбишды, Дагъыстан Республикадид илсындид ихтиярмыд бадана ад Векилед, гьакьа гыргара арабыр Дагъыстан Республикадид Конституциедыхьван уйгъунна: 1) Дагъыстан Республикадид законмыд, Дагъыстан Республикадид Кьухьнийды норматив ихтиярмыд актмыд, Халкьдид Иджласад, Дагъыстан Республикадид ХӀукимиетед; 2) Кьула джидкьыр ад договормыд на разивалдымыд, китӀир ад Дагъыстан Республикадид дурула; 3) Муниципал тешкилатмыд уставмыд; 4) Ерлид джуды иессиваӀлид ва муниципал тешкилатмыд Кьухьдыбишды векилваӀлид тешкилатмыд норматив ихтиярмыд актмыд. Дагъыстан Республикадид Конституциедид Суддире, гьаӀрзимыхьван, инджикли гьыгьыр адид конституциедид ихтиярбыр на азадалды ватанагьалыйишды, ва судмыд запросныхьван гадкьара уйгьун виъинваӀлыхда закондид, ишлег выгьыр ад ваяхуд ишлег выгьыр маджбыр виъид хӀар са гьакъикъатды, йишид кардид, Дагъыстан Республикадид Констиьуциедыхьван. Дагъыстан Республикадид Конституциедид Суддире гыргара мадды гвалахбыр, эгер гьабыр гьагва гьаъара йишийне Дагъыстан Республикадид законмыра. Норматив правомыд актбыр я ки гьамыд са баӀгъзи хӀиссебыр, уйгьун джугьуӀд не хакьыр ад Дагъыстан Республикадид Конституциедис, хӀасаб гьаъара ишлег хъаджаъабырна; Дагъыстан Республикадид Конституциедис уйгьун джугьуӀд Дагъыстан Республикадид договорбыр джуды гудже аргардиш ва гьабыр ишлег хъаъардиш. Дагъыстан Республикадид Конституциедид Суд кьула выгын на гьадид гвалахад къайда-къанун ашгара гьаъад йиъи Дагъыстан Республикадид Закондире.
Tabasaran: 93. Дагъустан Республикайин Конституцияйин Суд конституцияйин гьурулуш уьбхбаан, конституцияйин судопроизводствойин кюмекниинди суддин гьюкум чав чаланди ва асиллу дарди кӀулиз адабгъру, конституцияйин гюзчивалин суддин орган ву. Дагъустан Республикайин Конституцияйин Суд 5 судьяйикан ибарат ву. 2. Зак. № 122 Дагъустан Республикайин Конституцияйин Судди Дагъустан Республикайин КӀулиъ айирин, Дагъустан Республикайин Халкьдин Собраниейин, Халкьдин Собраниейин депутатарин, Дагъустан Республикайин Гьюкуматдин, Дагъустан Республикайин Верховный Суддин, Дагъустан Республикайин Арбитраждин Суддин, Дагъустан Республикайин Прокурорин, йишван идара апӀбан вакилвалин органарин ва муниципалин образованийирин главйирин, Дагъустан Республикайъ айи инсандин ихтиярар уьрхбаан вуйи Уполномоченныййин тӀалабназ асас духьну ляхнаф Дагъустан Республикайин Конституцияйиз тялукь вуйилар вуш гьял апӀуру: 1) Дагъустан Республикайин гьюкмар (къанунар), Дагъустан Республикайин КӀулиъ айирин, Дагъустан Республикайин Халкьдин Собраниейин, Дагъустан Республикайин Гьюкуматдин нормативвалин правовой актар; 2) Дагъустан Республикайин ччвурнахъан гъийитӀу, хьа гьелелиг кьувватнаъ удручӀву йикьрарар; 3) муниципалин образованийирин уставар; 4) йишван идара апӀбан вакилвалин органарин ва муниципалин образованийирин главйирин нормативвалин правовой актар. Дагъустан Республикайин Конституцияйин Судди ватандашарин конституционный ихтиярар ва азадвалар чӀур апӀбаан туву аьрзйириз ва сударин тӀалабариз асас духьну Дагъустан Республикайин закон ахтармиш апӀуру, думу фициб саягъниинди ишлетмиш гъапӀнуш ва Дагъустан Республикайин Конституцияйихъди дюзди гъюряш ясана гъюрадарш. Дагъустан Республикайин Конституцияйин Судди Дагъустан Республикайин Президентдин, Дагъустан Республикайин Халкьдин Собраниейин, Дагъустан Республикайин Гьюкуматдин тӀалабариз асас духьну Дагъустан Республикайин Конституцияйин гьякьнаан бегьемли мяна ачухъ апӀуру. Дагъустан Республикайин Конституцияйин Судди Дагъустан Республикайин Халкьдин Собраниейин тӀалабназ асас духьну Дагъустан Республикайин КӀулиъ айириз ихтибарсузвал улупбан гьякьнаан теклиф адайиз хпан къайда фициб шулуш заключение (аьхиримжи кьимат) тувру. Дагъустан Республикайин Конституцияйин Судди жара делойиризра лигуру, эгер дурар Дагъустан Республикайин гьюкмариъ (къанунариъ) улупнаш. Дагъустан Республикайин Конституцияйиз тялукь дарудар вуди гъисаб гъапӀу нормативвалин правовой актар ясана гьядрарин жа – жара положенииир кьувватнаъ гъузурдар; Дагъустан Республикайин Конституцияйиз тялукь дару Дагъустан Республикайин иикьрар гьяракатнаъ тӀауз ва ишлетмиш апӀуз хаи шулдар. Дагъустан Республикайин Конституцияйин Суддин ляхин тешкил апӀувал ва кьайда Дагъустан Республикайин гьюкминди (кьанундиинди) улупуру.
Tsakhur: 93. Дагъыстан РеспубликІайн Конституциен МаІгькама, конституциейс сикІы силист гьаъийна йаІхъ авхъийн, чиледъалхъа ва таабе дехьа маІгькамайн гьаакимиййет ыккеккан, конституцие къорамышаъас назаарат гьаъан маІгькамайн орган гьыІсаб эъхье. Дагъыстан РеспубликІайн Конституциен МаІгькамайхъа хьойре судье вор. Дагъыстан РеспубликІайни Конституциейни МаІгькамайн, Дагъыстан РеспубликІайни ХаІрункъуни, Дагъыстан РеспубликІайни Халкьни Маджлисни, Дагъыстан РеспубликІайни Халкьни Маджлисни депутатаршыни, Дагъыстан РеспубликІайни ГьоІкууматни, беледиййе тешкилатбышди салаагьыййетнани органбышди, беледиййе тешкилатбышди чІакІынбышди, Дагъыстан РеспубликІее инсанын гьуІкьукьбы къорамышаъани Муваккилни теляббышыс сикІы, Дагъыстан РеспубликІайни Конституциее гьагван хьинне ишбы гьаІл гьаъа: Дагъыстан РеспубликІайн кьаанунбы, Дагъыстан РеспубликІайни ХаІрункъун, Дагъыстан РеспубликІайни Халкьни Маджлисин, Дагъыстан РеспубликІайни ГьоІкууматын, Дагъыстан РеспубликІайни менни иджраа гьаакимиййетни органбышын нормативыс хъодкуда хъооІн гьуІкьукьун кьарарбы; Дагъыстан РеспубликІайн кьуввалхъа илхъидеечІуйн дагворбы; беледиййе тешкилатбышын низамнаамабы, джигабышее джо джаб джо идаара гьааъани органбышын нормативыс хъодкуда хъооІн гьуІкьукьун кьарарбы; Дагъыстан РеспубликІайни Конституциейни МаІгькамайн, ватандашаршыни конституциее гьагван гьуІкьукь ва азадийваалабы позмышхьайни гьакІеени шыкаятбышыс ва маӀгькамабышди теляббышыс сикӀы, Дагъыстан РеспубликӀайни кьаанунын, конкрет ишее ишлемишавъуна ва яа ишлемишааъас гьаззиравъуна Дагъыстан РеспубликӀайни ХаӀрункъуна, Дагъыстан РеспубликӀайни Халкьни Маджлисна, Дагъыстан РеспубликӀайни ГьоӀкууматна, Дагъыстан РеспубликӀайни менни иджраа гьаакимиййетни органбышда нормативыс хъодкуба хъооӀна гъуӀкьукьна кьарар, беледиййе тешкилатна низамнаама, джигабышее джо джаб джо идаара гьааъани органбышда нормативыс хъобкуба хъооӀна гъуӀкьукьна кьарар Дагъыстан РеспубликӀайни Конституциейс хъобкуба хъооӀйеева ёхламышааъана. Дагъыстан РеспубликӀайни Конституциейни МаӀгькамайн, Дагъыстан РеспубликӀайни ХаӀрункъуни, Дагъыстан РеспубликӀайни Халкьни Маджлисни, Дагъыстан РеспубликӀайни ГьоӀкууматни теляббышка сана, Дагъыстан РеспубликӀайна Конституцийе изагь гьааъана. Дагъыстан РеспубликӀайн Конституциейн МаӀгькама, агар федерал конституциейни кьаанунбыше, федерал кьаанунбыше, Дагъыстан РеспубликӀайни кьаанунбыше ман карбы назарее аххъыхьее, менни ишбышхъад иляккан. Дагъыстан РеспубликӀайни Конституциейс хъодкуда хъуӀдооӀнбы гъыӀсаб гьаъийни, нормативыс хъодкуда хъооӀни гъуӀкьукьни кьарарбыше ва я манчыни сасса вазийятбыше чина гудж аагваляаъана; Дагъыстан РеспубликӀайни Конституциейс хъодкуда хъуӀдооӀн Дагъыстан РеспубликӀайн дагаворбы ишеехъа алгъаъас ва ишлемишаъас ээхье деш. Дагъыстан РеспубликӀайни Конституциейни МаӀгькамайн тешкилхьай ва иш гьавъийн кьайда Дагъыстан РеспубликӀайни кьаануныка сана таӀъйин ээхье.