Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
Hayti yw repoblek ynysek y'n Mor Karib. Y teuth hi ha bos anserghek wosa omsav kethyon afrikan erbynn aga mesters frynkek (1791-1803). An sekond gwlaskor anserghek yn Amerika veu hi ytho. Governans an Statys Unys a gevannedhi an ynys 1915-1934. Nyns o lies blydhen a'y wosa, an lywydhyon Duvalier a gemmeris galloes avel turans. Yn 2006, pobel Hayti a dhewisis René Préval avel aga lywydh wosa termyn a wovernans yn-mes a'n lagha. Yma hwath soudoryon an Kenedhlow Unys y'n wlas a-dhia 2004 dhe witha kres. An soudoryon ma, yn kaskyrgh henwys MINUSTAH, yw gedyes gans Brasil; yth esa nebes 7,500 anedha yn mis Ebryl 2005.

Bys y'n 1970ow sett Gever a worheras tri mildir pedrek ha komprehendya bal Goon Boskaswal, Konsolyow Boskaswal ha bal Levant. Yn 1985 an Konsel Sten Keswlasek a fyllas hag yth esa kodh dramasek yn pris an metol. an bal a assayas pesya owth oberi rag nebes bledhynnyow, mes ev a wrug degea yn 1990 hag an pompys veu skwychyes yn farow yn mis Me 1991 ow kallos an hwelyow dhe leunhe gans dowr. Yma sten hwath y'n bal, mes nyns yw ev erbysus dh'y gavos.

Hy devedhyans o dre'n kerthow kenwerth dres mor, fondys gans Pow Sows yntra an kansvlydhennyow hwetek dhe etek. Yth o an brassa Emperoureth yn istori neb termyn, ha dres moy ages kansvledhen, o an kynsa gallos yn bys. Yn 1922, an Emperoureth a rewlya a-dro dhe 458 milvil a dus.

Fow China Dyhow, po Fowydh China Dyhow, (unnplek Fowen China Dyhow, po Fowydhen China Dyhow, Lat. Fagus longipetiolata) yw ehen a wydhen, yn genas Fagus, ow triga yn China ha Vietnam.

Paris yw pennsita Pow Frynk yn kres-gogledh an wlas war Dhowr Seyn. Yma moy es 11 milvil a dus ow triga yn Brassa Paris. Komprehendys y'n sita yma morrep deghow (Rive droite) ha morrep kledh (Rive gauche). Geryes da a-dreus an bys rag hy drehevyansow meur ha bywder gonisogethek, Paris yw keffrys kres erbysiethek a vri hag arwoedh istorek krev.

Trenow trethysi dhe Dewynblustri a stoppyas yn 1929, mes yth esa trenow oberoryon bys diwedh 1934. Deges veu an gorsav yn 1965 ha trenow gwara dhyworth Porth a stoppyas yn 1968: An hyns-horn veu chynjyes dhe fordh dhe dhria pri China dhyowrth an porth dhe Borth.

Theodosius, emperour romanek y'n Howldrehevel, a fethas Massen hag a'n dibennas warbarth gans y vab. Yth euth Valentinianus II a-dre ha bos emperour y'n Howlsedhes (ha herwydh Jeffri, Dionotus broder Karasek a waynyas myghternses an Vrythonyon).

An rol ma a dhrehevyansow an uhella yn Memphis a wradheg tourow ebren y’n cita S.U. a Memphis, Tennessi der uhelder. Drehevyans an uhella yn Memphis yw 100 North Main a 37 leur, hag a omsav 430 ts (131 m) hag a veu kowlwrys yn 1965.

Meur ras a'n domhwelans diwysyansek, power-ethen a wrug mos a bos kavadow yn Kernow a wallosegas an balya downna a vonow ha gothi. Gooth gober a-dhyworth Kernow veu gorhellys dhe Dhe Kembra awos res eses kavos meur a low rag dhe's smeltya.

Pakistan yw repoblek meur yn Asi Soth. An gwlasow kentrevek yw Iran, Afghanistan, China, hag Eynda. An studh politek a Gashmir yw pennfeynten a vresel ha soer yntra governansow Pakistan hag Eynda.
Adi Shankar a bregowtha an skol advayta a vedanta (skians Hindou): ottomma dalleth a dhasserghyans Hindoueth yn Eynda, erbynn Bouddhisteth ha Jayneth

Gwarthevyes yw gweres an tyller gans an lok a vetols-poos dhyworth an aktivita balweyth. Hemm re asas kewni ha lichenyow dhe adhvesi. Posek yw Bal Feniks Unyw rag y lesyow lichenek tanow. Eskelli kroghen a dhevnydh hen adytow an bal dhe neythya y'n gwav ha boosa dhe'n tyller.

An hanow Sowsnek rag an dre-ma yw Falmouth. Scriforyon hengovek a ûsyas an hanow ‘Falmeth’, ‘Falmouth’ in termyn Kernowek dywedhes. I'n 20ves cansbledhen, an Dasserhyans a greatys hanow nowyth, ‘Aberfal’, ow qwil devnyth a wredh Keltek. War-lergh Craig Weatherhill, war an par aral, ‘Loghfala’ a via gwell a-ban nag eus ensompel a aber in henwyn tylleryow in Kernowek hengovek. En 2011 bagas arwodhyow Maga a wrug ervira war an hanow Aberfala.

Ena y teu donsyoryon worow gwiskys yn kapa dhu ha visour boban. An Hobihors a hwil kachya morenyon yonk yn-dann y gapa. Hanternos dydh Kalann Me y kan an pobel a vernans an Hobihors bys y dhasvywnans an nos Kalann Me ow sywya.

Mis Du yw an unnegves mis y'n vledhen y'n calans gregorek, gans dek dydh war'n ugans. An hanow a dhe diworth an Latynek novem, rag naw – Mis Du o yn tallethvos an nawves mis y'n vledhen, kens mis Genver ha mis Hwevrer a vue gorrys ynni.

Bro Goth Agan Tasow yw kenys orth penn an Orsedh, pan doch an verdh an cledha Myghtern Arthur (po bardh aral a doch an cledha). An ilow yw an kethsam ilow ages an gan gembrek Hen Wlad fy Nhadau mes nyns yw an geryow (scrifys y’n kynsa le gans Henry Jenner mes nebes amendys a-wosa) treylyans an can na. Y clewir an keth ilow ynwedh y’n hymna kenedhlek bretonek, Bro Gozh Ma Zadoù, hag an hymna kenedhlek kembrek, Hen Wlad Fy Nhadau. Ny dal esedha pan genir an gan ma, ha res yw garma 'Kernow bys Vykken' wosa gorfenna.

Bracla yw tre yn Pen-y-Bont ar Ogwr, Kembra; (SS97NW39). Yma hi 16.6 mildir (26.8 km) dhiworth Kardydh ha 147.6 m (237.5 km) dhiworth Loundres. 11276 o braster an poblans yn 2011, ha 1126 (10%) a wodhya kewsel Kembrek.

Cefn Fforest yw tre yn Caerffili, Kembra; (ST19NE25). Yma hi 13.3 mildir (21.4 km) dhiworth Kardydh ha 132.8 m (213.8 km) dhiworth Loundres. 3749 o braster an poblans yn 2011, ha 358 (9.5%) a wodhya kewsel Kembrek.

Crymych yw tre yn Sir Benfro, Kembra; (SN13SE67). Yma hi 71.6 mildir (115.2 km) dhiworth Kardydh ha 195.9 m (315.3 km) dhiworth Loundres. 1677 o braster an poblans yn 2011, ha 991 (59.1%) a wodhya kewsel Kembrek.
An dowrgleudh a dhalleth dhe Abbey Weir yn Tavistock, le may dowr yw kemerys dhyworth an Dowr Tavy. An dowrgleudh a bass an porthvaow yn Tavistock hag entra park an dre, the Meadows. Hyns an dowrgleudh a rabal dhe’n run yn Crowndale Woods kyns ev dhe bassya Corwndale Farm; leverys yw bos an bargen tir-ma tyller genesigeth Syrr Francis Drake. An dowrgleudh a bass yn-dann bonsfordh hyns-horn Lumburn hag ev a dhrehedh kammas horn margh dhe Nans an Dowr Lumburn, hag yw tremenys gans pons dowr ha tommen ughel. An skorren dhe Mill Hill a dreyl dhe’n dyghow a-dhesempis wosa’n pons, mes y'n jydh hedhyw lettyes yw an skorren ha nyns eus dowr ynni. Wosa 3 mildir (4.8 kilometer) penn-hyns an dowrgleudh a dhrehedh portal a-gledhbarth an gowfordh Morwell Down. 1.5 mildir (2.4 kilometer) yw an gowfordh a dheu yn-mes a-ugh an kay dhe Morwellham. Rann verr a dhowrgleudh wosa’n gowfordh a dhros skathow dhe dopp goleder an hyns-horn.

Res o dhe veur a valyow erel y'n arenebedh degea, pan dhegas an Bal Bre Garn Soth, awos bos kowfordhow yn-dann dhor an balyow junyes gans an eyl y gila. Pan skwychyas pompyow an Bal Bre Garn Soth yn farow, ny yllas an hwelyow erel batalyas orth an nivelyow dowr esa ow sevel.

An reyth a leveris bos an pennhyns dhe vos dhyworth Resrudh dhe Benn gans lower a skorr, ow komprehendya onan a-dhyworth Dewdhek Stamp dhe Dhowr an Chas. Yth esa dhe vos gwellheansow dhe'n porth yn Narabo eus ogas dhe Dheveryon. An hyns eth dres Karardhek hag yn-nans an Nans Karnan dres Besow.

Ev a bennskrif An Gannas, ha kyns kaderyor Kesva an Taves Kernewek ha Kowethas an Yeth Kernewek yw ev hwath pella. Sandercock re wrug niver a ganow yn Kernewek, hag a dhyllas diw blasenn arghansek (sidi), Poll Pri hag Yn Gwynn ha Du.

Clement Richard Attlee, 1a Yurl Atlee, KG, OM, CH, PC, FRS (3 mis Genver 1883 - 8 mis Hedra 1967) o Pennmenyster Ruwvaneth Unys a 1945 dhe 1951.

Jamys veu genys yn Dinedin yn 1566. Anna a Dhenmark ev a dhemmedhis; dhedhi yth esa tri flogh hag a vywa hwath wosa diw vloedh. An fleghes ma o:

E.G. Retallack Hooper o den a boes y'n dasserghyans kernewek wosa Nessa Bresel an Norvys. An yeth kernewek ev a dhiskas yn y ji yn Kammbronn. Yn mysk y hwelyow lyennek, yma pennskrifyansow a Lyver Hymnys ha Salmow (1962) ha Gwryans an Bys (1985). Y tyllas ev Kemysk Kernewek yn 1964 ynwedh. Talek o y hanow bardhek.

Nantmel yw tre yn Powys, Kembra; (SO06NW52). Yma hi 56.7 mildir (91.2 km) dhiworth Kardydh ha 150.5 m (242.2 km) dhiworth Loundres. 621 o braster an poblans yn 2011, ha 73 (11.8%) a wodhya kewsel Kembrek.

Llanidloes yw tre yn Powys, Kembra; (SN98SE09). Yma hi 68.7 mildir (110.6 km) dhiworth Kardydh ha 159.1 m (256 km) dhiworth Loundres. 2831 o braster an poblans yn 2011, ha 439 (15.5%) a wodhya kewsel Kembrek.

Islam yw an kryjyans a 90% a'n dus; dre vras Sunnityon poken Alawityon yw an poblans muslumanek; le yw niveryow a Dhrusyon ha Shi'ityon. Kristoneth yw kryjyans nebes 10% a'n drigoryon – Orthodoks ha Katholik yw an brassa sektys.
An niver a Northfrisegoryon yw ynter 8,00 ha 10,000, mes nyns eus arhwithransow kewar. Yn peryll yw an yeth awos ny'n dysk fleghes yn lower a leow. Yn Lyver Rudh an Yethow Peryllys gans UNESCO, klassys yw Northfrisek avel peryllys yn tevri. Gwithys yw an yeth gans an Chartour Europek rag Yethow Ranndiryel po Bian.

Adamsdown yw tre yn Caerdydd, Kembra; (ST17NE83). Yma hi 0.6 mildir (1 km) dhiworth Kardydh ha 130.5 m (210 km) dhiworth Loundres. 9949 o braster an poblans yn 2011, ha 838 (8.4%) a wodhya kewsel Kembrek.

An vrassa rann (dro dhe 90%) a bobel Syri hedhyw yw Arabyon, y'ga mysk 400 000 a foësigyon Balestinek. Kurdys a wra 9% a'n poblans, hag i ow triga dre vras yn Borlewen an wlas. Yma poblansow merkyadow a Assyryon hag Armenyon. Arabek yw taves soedhogel an stat; hwath pella, kenedhlogeth Arabek yw fondyans ideolojek an parti ow rewlya, h.y. an Parti Sosyalistek Arabek Ba'ath.

Fowy yw tre yn Kernow soth, orth heyl an dowr Fowy. Hi re beu porth dres kansblydhynyow, y'n kynsa le avel tre an lu ervys, ha wosa henna avel kresenn esperthyans pri gwynn. Hedhyw bysi yw an porth gans skathow draylya ha goelya.

Melindwr yw tre yn Ceredigion, Kembra; (SN67NE59). Yma hi 71.6 mildir (115.1 km) dhiworth Kardydh ha 173.8 m (279.7 km) dhiworth Loundres. 1038 o braster an poblans yn 2011, ha 568 (54.7%) a wodhya kewsel Kembrek.

Nyns usi Ynys Manow ow kul rann a naneyl Rywvaneth Unys nag Unyans Europek, mes yma kevrennow krev ynter ynysow Manow ha Breten Veur, a-ban yw an ynys serghek dhe Gurun an Rywvaneth Unys. Titel an Vyghternes y'n ynys yw Arloedh Manow, hag yma'n Rywvaneth Unys ow kwayta ammok an ynys. Sowson yw niver bras a drigoryon Manow.

An Repoblek Syrian Arabek yw gwlas yn Asi West. Syri arnowydh a waynyas hy anserghogeth dhiworth Pow Frynk yn 1946, mes pur kottha yw gonisogeth gwreydh Syri. Pennsita an Emperoureth Umayyad o Dhimashq, ha kyns henna kres Emperoureth an Selewkydys o yn Syri. Hwarheansow Mesopotami ha Foenisi a vleujyowas yn Syri; aga lytherennek Ugaritek ha Foenisek re dhros dalleth dhe re an Rekys, Romanyon ha Slavyon.

An Antillys Iseldiryek (yn Iseldiryek, Nederlandse Antillen) o tiredh ynysek y'n Mor Karib. Pow omrewlys Iseldiryek o. Aruba a asas an unyans yn 1986 ha'n enesow erel a asas yn 2010.

Llan-fair yw tre yn Bro Morgannwg, Kembra; (ST07SW03). Yma hi 11.7 mildir (18.9 km) dhiworth Kardydh ha 142.5 m (229.4 km) dhiworth Loundres. 597 o braster an poblans yn 2011, ha 81 (13.6%) a wodhya kewsel Kembrek.

Europa yw brastir hengovek (po rann veur a'n brastir Eurasi). Yth esa 666 498 000 a drigoryon ynni yn 2001, po unn seythves a boblans an nor. Mes nebes byghan yw an brastir: gans enep a 10 400 000 km², nyns yw Europa moy nag Ostrali nameur.

A. S. D. Smith (1883-1950; y henwyn o Arthur Saxon Dennett, mes aswonnys yw pupprys avel A.S.D. Smith) o hembrenkyas a dhasserghyans an yeth Kernewek warbarth gans Robert Morton Nance. Bardh a Orsedh Kernow o ev, gans an hanow bardhek "Caradar". Genys veu y'n vlydhen 1883 yn Sussex, Pow Sows, yn teylu kernewek.
Marchwiail yw tre yn Wrecsam, Kembra; (SJ34NE15). Yma hi 107 mildir (172.2 km) dhiworth Kardydh ha 159.1 m (256 km) dhiworth Loundres. 1333 o braster an poblans yn 2011, ha 136 (10.2%) a wodhya kewsel Kembrek.

Yn kothenep hag an oosow kres, nyns o steronieth diblans orth sterdhewynyeth. Displegyans posek y'n gwrians skians steronieth arnowydh o dismygyans pellweler. Yn nownsegves kansblydhen, spektroskopieth a dhallethas dhe vos usys yn steronieth. Henn o displegyans pur boosek, y teuth ha bos possybyl dhe dhiskudha natur gwir an ster, movyans gwradhek an ster, hag lesans an ollvys.

7ves mis Me 2012. Kesskwat yntra tren tennys gans Niver 4 (Loch) ha tren tennys gans Niver 13 (Kissack) esa ow kortos y'n kay-baya awos nyns esa'n poynt gorrys yn hwir.

An mengleudh a veu degys Mis Gortheren 1969 wosa deklinyans an diwysyans ha removans kales an legh. Y'n 1950ow ha 1960ow, ystynnans a wrug mos ha bos kales awos lower a skollvaow a slynkyas y'n oberansow meur. Yth esa slynkyans meur yn 1966 a weresis degea an mengleudh.

Nercwys yw tre yn Sir y Fflint, Kembra; (SJ26SW61). Yma hi 114.5 mildir (184.2 km) dhiworth Kardydh ha 170.1 m (273.7 km) dhiworth Loundres. 576 o braster an poblans yn 2011, ha 145 (25.2%) a wodhya kewsel Kembrek.

Agriotherium yw genas difeudhek a arth dhyworth an Miocene dhe'n Pleistocene nans yw 13.6 milvil bledhen dhe nans yw 2.5 milvil bledhen. Yma peder eghen, Agriotherium africanum, Agriotherium inexpectans, Agriotherium schneideri, Agriotherium sivalensis, ha trigys ens yn Amerika Gledh, Afrika, Asi hag Europa.

Glyn Tarell yw tre yn Powys, Kembra; (SN92SE66). Yma hi 31.8 mildir (51.1 km) dhiworth Kardydh ha 146.1 m (235.2 km) dhiworth Loundres. 614 o braster an poblans yn 2011, ha 90 (14.7%) a wodhya kewsel Kembrek.

Kuntellyans Selreth Kernow yw bagas owth oberi rag senedh. An omsav a dhallathas yn mis Gortheren 2000 yn Truru hag yma ynni eseli a'n Parti Livrel Werinel, Parti Lavur, an Withadoryon, Mebyon Kernow, Unnveredh Kernow, hag anserghogyon. An konseler anserghek Julyan German yw kaderyor an Guntellyans. Yn 2000 y huntellas an bagas hanowskrifow a 50,546 a dus (41,650 anedha trigys yn Kernow) ow tisklerya aga skoodhyans rag senedh yn Kernow. Yn 2001 y ros negesydhyon an Guntellyans (Andrew George, Bert Biscoe, Richard Ford, Dick Cole, David Fieldsend hag Andrew Climo Thompson) an rol a hanowskrifow dhe'n pennmenyster.

In 2008, woja omsetyans gen Pow Grouzy erbydn Ossety Dhehow, Russy res entras in Pow Grouzy ha fetha lu an wlas-na. Governans Dmitry Medvedev a ajwanas anserhogeth Ossety Dhehow hag Abhazy termyn berr woja hedna.

Sanskrytek yw unn yeth soedhogel a Repoblek Eynda, usys yn arbennik yn system adhyskas an dir na. Geryow Sanskrytek a vydh usys yn amal rag gul gerva dyskys yn yethow Eynda hag Asi Soth-Est (r.e. Indonesek, Khmer, po Tayek). Yn unn wig a Garnataka, Eynda Soth, yma poblans byghan a Sanskrytegoryon aga mammyeth herwydh an derivas.

Yth esa gonis trethysi war an hyns-horn, mes hemma veu stoppyes yn 1965, a-ban dhana an hyns-horn re beu devnydhyes rag an karyans a bri China yn-unnik. Gobrenys yw an hyns-horn gans an kompani Imerys ha mentenys yw gans Network Rail.
Yn 1841, y junyas an pymp mengleudh dhe wul unn unses, an Kompani Legh Delyow Boll Koth (Old Delabole Slate Company) eth ha bos an kompani kendon finwethys a-lemmyn yn 1898. Yn kres an 1800ow, yth esa a-dro dhe 1,000 gweythyor a oberi y'n mengleudh, owth estenna kresek a 120 tonnas a legh pub dydh, mes an niver ma a sedhas dhe 500 yn 1910. Kyns an hyns-horn dhe dhos yn 1893, treghys veu an legh ha tennys vons dhe Borthkaveran le may fons kergys yn gorhelyow.

Africa Dhehow yw repoblek anserhek orth pedn dhehow Africa. In 2002 yth esa poblans a 43 647 658 a drygoryon i'n pow. An gwlasow kentrevek yw Lesotho, Swaziland, Moçambique, Zimbabwe, Botswana, ha Namibi. Yma nyver veur a dus "wydn" (europek aga hendeuhyon) hag Eyndogyon, mes tus Afrikek a furvy an brassa nyver a dus.

Gorta Fenten Geyn (Sowsnek: St Keyne Wishing Well Halt) yw gorsav hyns-horn war an Linen Nans Logh a serv an treveglos a Sen Keyn ha gwithti "Magnificent Music Machines".

Reyth an Senedh veu grontyes war an 17ves mis Metheven 1824 gans chatel a £22,500 ha kummyas dh'y veurhe gans £10,00 aral mars a res. Yth esa'n hyns-horn dhe vos oberans-toll, res o dhe'n karyoryon devnydhya kertys aga honan wosa i dhe be an toll.

An lyver a dhalleth gans an bobel Ysrael yn kethneth yn Ejyp. Moyses yw gelwys dhe hembronk an bobel na. Duw a wra dri breus war Ejyp awos Faro a nagha gasa pobel Ysrael gasa Ejyp. Deg pla o gorrys war Ejyp hag an bobel [[Ysrael] a wra treusa an Mor Rudh ha gasa Ejyp. Rag termyn hir, Ysrael a wandra y'n difeythtir. Duw a ros an deg arghadow ha rannow arall system lagha dh'y bobel orth Menydh Sinay.

An Keynvor Arktek yw korf a dhowr a gyrghyn Penn Aghel an North. Yma dhe'n powyow Norgagh, Russi, Statys Unys (Alaska), Kanada, Glasenys ha Rewenys arvor y'n Keynvor Artek.

An Bal Sten Mena Wellington (Sowsnek: Mount Wellington Tin Mine) yw bal sten deges usi trigys dew vildir (3.2 kilometer) dhe'n est a Sen Dey yn Kernow. Ev veu ygerys yn 1976 avel an kensa bal nowyth y'n ranndir rag meur a vledhennyow.

Llanrhaeadr-ym-Mochnant yw tre yn Powys, Kembra; (SJ12NW42). Yma hi 93.1 mildir (149.7 km) dhiworth Kardydh ha 162.4 m (261.3 km) dhiworth Loundres. 1169 o braster an poblans yn 2011, ha 497 (42.5%) a wodhya kewsel Kembrek.

An hyns-horn a hol rann an Hyns-horn Padarn koth, hyns-horn 4' 0" o byldyes yn 1842 dhe garya legh dhyworth an Mengleudh Dinorwik dhe'n Velinhyli. An Hyns-horn Padarn veu degeys an 3sa Mis Du 1961. Lyftyes veu an hyns-horn yntra Mis Me 1962 ha Mis Hwevror 1963.

An hyns-horn a res dh'y worsav finek dhe Logh usi a-dal aber an dowr Porthbyghan. Gorsav Logh gwreydhek esa war le an gorsav kreslu, an linen dhe'n kayys a resas ryb tenewen an heyl ha'n porth yn Logh.

Bal sten ha kober deges dhyworth an 19ves kansvledhen yw Bal Feniks Unys (Sowsnek: Phoenix United Mine). Trigys yw an bal 0.6 mildir (965 meter) dhe'n north-est a Venyon yn Kernow Est.

Yma hwath nebes tus yn Ynys an Pennrynn Bretonek ow kewsel an taves Albanek. Yma'n kemmyniethow akadian, míkmaq, ha portyngalek ow kewsel aga thavosow hengovek (Frynkek y'n kas akadian), mes Sowsnek yw yeth an fest brassa niver. An taves na yw yeth soedhogel unnik an pow.
Cilgerran yw tre yn Sir Benfro, Kembra; (SN14SE95). Yma hi 73.8 mildir (118.8 km) dhiworth Kardydh ha 196.2 m (315.7 km) dhiworth Loundres. 1461 o braster an poblans yn 2011, ha 775 (53%) a wodhya kewsel Kembrek.

Band metol nell symffonek yw Nightwish a Gitee, Pow Finn. An band a veu furvyes yn 1996 gans an penn-skrifergan ha gwarierbiano Tuomas Holopainen, gitarydh Emppu Vuorinen, ha kanores Tarja Turunen a wrug kavoes hy aslea gans kanores kyns Alyson Avenue Anette Olzon. Yn 2002, an gwariervass dalethel Sami Vänskä a veu asleys gans Marco Hietala a gemmerys charj an rol kaner, Holopainen po kanoryon gwester re wrug an rol-ma yn kyns.

Avel an linen a gregas war an balyow, an porth yn Deveryon a gregas war an hyns-horn. Le ages bledhen wosa ev dhe dhegea, an gorhel kenwerthel finek a wodrigas Deveryon.

Gwersyllt yw tre yn Wrecsam, Kembra; (SJ35SW46). Yma hi 110.2 mildir (177.4 km) dhiworth Kardydh ha 163 m (262.4 km) dhiworth Loundres. 10206 o braster an poblans yn 2011, ha 1183 (11.6%) a wodhya kewsel Kembrek.

Lytherennek yw bagas rewlys a lytherennow – arwoedhyow skrifys selvenek – ow styrya sonennow unn taves kewsys, dell yw lemmyn po dell o martesen yn termyn eus passys. Yma ken vanerow skrifa may styry arwoedhyow geryow leun (r.e. Chinek) po syllabennow (r.e. y'n yeth Cree).

Esclusham yw tre yn Wrecsam, Kembra; (SJ24NE96). Yma hi 106.9 mildir (172 km) dhiworth Kardydh ha 162 m (260.8 km) dhiworth Loundres. 3375 o braster an poblans yn 2011, ha 470 (13.9%) a wodhya kewsel Kembrek.

Aberfala a wra radn a bastel-vro Aberfala ha Cambron yn Senedh an Ruwvaneth Unys, hag a Gerrier yn governans ranndiryel. Desedhans cres an Unyversytys Kesunys in Kernow yw Tremogh, por ogas hag Aberfala, hag y'n dre hy honan yma Coljy Unyversyta Aberfala (neb era Coljy Artow Aberfala bys 2005). Drefen an yonkers ow studhya y'n kyrhyn, Aberfala a'n jeves an moyha helyow dons yn Kernow, woja Tewyn Pleustry.

Res o dhe'n balyow bos junyes gans an nessa trev, Lyskerrys, awos y vos kales dhe dhria an daffar, keunys ha proviansow dhe'n arenebedh war an woon ughel. Wosa deg bledhen an Hyns-horn Lyskerrys ha Karn veu drehevys a-dhyworth Dowr an Woon ogas dhe Lyskerrys dhe Wonnamena, ple'th esa porthva gans an Dowrgleudh Kesunyans Lyskerrys ha Logh ha'n Hyns-horn Lyskerrys ha Logh wosa henna. Bys 1850 an hyns-horn a junsa gans ogasti pub bal y'n arenebedh.

Francisco de Goya y Lucentes (30 mis Meurth 1746 — 30 mis Ebrel 1828) o lymner a Spayn. Ev a wre lymna lies portrayans a Deylu Ryal Spayn. Yth yw y bycturs moyha geryes da "Charlys IV a Spayn hag y Deylu" hag "An Kensa a vis Me 1808".

Kristoneth yw kryjyans poesek y'n bys ma, gans moy ages diw vil vilvil a gryjygyon. An Drynses yw dyskas chyf Kristoneth: henn yw, yma Dyw unnik gans tri ferson – Dyw an Tas, Yesu Krist, ha'n Spyrys Sans. Yma lies eglos kristyon; an moyha anedha yw an Eglos Katholik Romanek. Kristoneth yw kryjyans an brassa niver a dus yn Europa, Amerika, Afrika Is-Sahara, Ostralasi, ha'n Filipinys.
Yn le es vledhen an obernerth a efanas a 130 yn 1851 dhe 460. Hwel Feniks a dhuryas dhe efani ha'n obernerth a devas yn fast dhe dhres 600 erbynn an 1870ow a-varr. Yn 1875 Feniks West veu komprehendyes y'n sett ha'n moon wiskys veu dannvenys yn-nans an Hyns-horn Lyskerrys ha Karn nowyth, gans glow rag a jynnow-pren ow tos yn y vann.

Rann an mengleudh re beu devnydhyes rag an Tredanva Dhinorwik, Rester Dowrdredan. An Mengleudh Vivan, mengleudh byghan y'n Mengleudh Dinorwik yw devnydhyes rag sedhi ha karrekgrambla. Remnant an mengleudh yw an Park Gwlasek Padarn ha pobel a yll kerdhes dre rannow an mengleudh koth.

Dinbych-y-pysgod yw tre yn Sir Benfro, Kembra; (SN10SW61). Yma hi 66.9 mildir (107.6 km) dhiworth Kardydh ha 196.7 m (316.5 km) dhiworth Loundres. 4544 o braster an poblans yn 2011, ha 470 (10.3%) a wodhya kewsel Kembrek.

Genys veu José Calvete (José Gonzalo CALVETE CAÑÓN yw furv leun y hanow) yn Pow Bask mes y hendasow a dheu dhiworth Galisi hag Asturya, rannvroyow keltek a Spayn. Ev yw bardh Gorsedh Kernow a vlydhen 1998. Mab Breogan yw y hanow bardhek. Ev a dhyskas Kernewek yntra 1994 ha 1998 gans Kernewek Dre Lyther gans Ray Edwards, skoler a vri veur y'n Dasserghyans arnowydh, dyskador hag Ordener Kernewek Dre Lyther bys 2001. Ev re dreylyas yn Kernewek Kemmyn hwedhel an Mabinogion henwys « Hunros Macsen » dyllys gans Kernewek Dre Lyther yn 1999. Ev a dreylyas ynwedh dyskansow kynsa gradh Kernewek Dre Lyther yn Bretonek. Dyllys veu Kernewek Dre Lyther yn Bretonek yn 2000 gans Skol Ober a wra profya ynwedh dyskansow Bretonek dre lyther. Wosa henna Calvete re bennskrifas « Vocabularium Cornicum » yn 2001 ha dyllys gans Kesva an Taves Kernewek. Ev re skrifas erthyglow yn Kernewek Kemmyn, Sowsnek ha Bretonek yntra 1999 ha 2005 rag Carn lyver-termyn an Kesunyans Keltek (the Celtic League).

Yth esa'n 1980ow termyn a boyntys ughel hag isel rag Bal Mena Wellington ha'y valyow-hwor. Mes, awos gas metheyn esa ow tos a skollvaow Konsel Kernow dhe Wonow Unys, an chons a dardhow yn-dann dhor a gressyas. Yn mis Meurth 1991 Hwel Jenna, ow komprehendya Bal Mena Wellington ha'n balyow-hwor, veu deges.

Cricieth yw tre yn Gwynedd, Kembra; (SH43NE96). Yma hi 109.1 mildir (175.6 km) dhiworth Kardydh ha 199.3 m (320.8 km) dhiworth Loundres. 1716 o braster an poblans yn 2011, ha 1101 (64.2%) a wodhya kewsel Kembrek.

Erbistog yw tre yn Wrecsam, Kembra; (SJ34SE04). Yma hi 103.5 mildir (166.5 km) dhiworth Kardydh ha 157 m (252.7 km) dhiworth Loundres. 378 o braster an poblans yn 2011, ha 26 (6.9%) a wodhya kewsel Kembrek.

Blaenafon yw tre yn Torfaen, Kembra; (SO20NE07). Yma hi 20.6 mildir (33.2 km) dhiworth Kardydh ha 128.1 m (206.1 km) dhiworth Loundres. 5823 o braster an poblans yn 2011, ha 581 (10%) a wodhya kewsel Kembrek.

An erthygel ma yu stok yn kever un mys. Why a yl gweres Wikipedia ow junnya dhodho deryvadow a-dro dhe wharvedhyansow, de'golyow, h.e. y'n mys ma.
Linen hyns-horn a-dhyworth Aberplymm, Dewnens dhe Dhowrgonna, Kernow yw an Linen Nans Tamar, eus keffrys aswonnys avel an Hyns-horn Skorenn Dowrgonna. An linen a hol an Dowr Tamar rag lower y hyns 14 mildir (23 km) hir. Andredanhes yw an hyns-horn ha oberys yw pub servis gans Unsesow Liesplek Disel. Unn lergh yw oll an hyns-horn wosa Dibarthva Sen Budeaux.

Aberpennar yw tre yn Rhondda Cynon Taf, Kembra; (ST09NW98). Yma hi 16.5 mildir (26.6 km) dhiworth Kardydh ha 140.1 m (225.4 km) dhiworth Loundres. 7114 o braster an poblans yn 2011, ha 740 (10.4%) a wodhya kewsel Kembrek.

An hyns-horn a dhalleth dhe Worsav Douglas, eus hanter y vraster gwreydhek, ple'ma nebes krowjiow ha hweljiow an linen. Wosa hi dhe wasa an gorsav ha treusi an Avon Douglas, an linen a ascend an Vanken Lenji, kyn ev dhe besya dhe Port Soderick. An tren a bass Koos Crogga hag ascendya dhe dopp an linen (588 tros-hys/179.2 m) kyn ow trehedhes an Savla Ballacostain koth. An linen a dhiyskynn dhe worsav Santon, a-dhyworto hi a bes ow tiyskynna dhe 1 yn 60 dhe Worsav Ballasalla, ple'ma gwelyow a'n alsyow dhe'n est. Gonisyow tren rewlys a bass omma. An linen a bon dres tir platt lower wosa ow kasa Ballasalla ha passya an savla-govyn dhe Ronaldsway war hi fordh dhe Castletown, penncita koth an enys. An hyns-horn a dreus an Silver Burn wosa Castletown ha mos dhe'n north-est dhe'n savla-govyn dhe Worsav Ballabeg, kyn ow pesya dhe Colby, eus drudh dhe'n pobel leel. Yma savla -govyn dhe'n Level war an fordh dhe Port St Mary. Ynter an gorsavow Port St Mary ha Port Erin yma gwelyow a Bradda Head ha Milner's Tower. Yma koffiji ha Gwithti Hyns-horn Enys Vanow dhe Worsav Port Erin. Lower a'n linen a bon dres powdir, nyns eus lower yn arenebedhow anedhel. Yma lower a savleow-govyn powek a serv kemenethow leel.

Butetown yw tre yn Caerdydd, Kembra; (ST17NE60). Yma hi 0.6 mildir (1 km) dhiworth Kardydh ha 131.1 m (211 km) dhiworth Loundres. 9715 o braster an poblans yn 2011, ha 928 (9.6%) a wodhya kewsel Kembrek.

Kuntelles Kenedhlek Kembra (Cynulliad Cenedlaethol Cymru yn Kembrek, National Assembly for Wales yn Sowsnek) a omwruthas yn 1998 wosa raglev an werin yn 1997. Yma'n Kuntelles, ganso 60 esel, owth esedha yn Kardydh.

Michael Servetus (an 29ves a vis-Gwynngala, 1511 – an 27ves a vis-Hedra, 1553), (Miguel Servet po, dell o y'n dalleth, Serveto yn Spaynek) o theologydh, medhyk ha densesydh. Didheurek dhodho o lies godhonieth: steronieth ha meteorieth; doronieth, lagha, studhyans an Bibel, awgrym, korfonieth ha medhygieth. Aswonnys yn ta yw ev y'n istori a lies a'n testennow ma, yn arbennik medhygieth ha theologieth.

Byldyes veu an leven-goleder rag dhe dhria wara dhe'n balyow war dir ughella yn 1895 gans an Kompani Glow, Mon & Gwara Ollgemmyn Tamar (Tamar Coal, Manure and General Merchandise Co). 2,310 tros-ys (704 m) hir war woleder a 1 yn 6 (16%). Powerys gans gravedh o ev, mes yth esa jynn-ethen dhe'n penn. Unn-hyns o ev gans loup-passya dhe'n poynt hanterfordh ha rann teyr kledhren a-ugh dhodho.
Penwyth o ranndir, fest yn howlsedhes Pow Kernow. Yth esa konna-tir Penn an Wlas ow kul an dhorn brassa a dhoronieth Penwyth. Dhe'n est yth esa ranndir Keryer. An ranndir o dileys yn 2009 pan wrug awtorita unnik Kernow dalleth. Penwyth o an gevrang dhiwettha yn le may kewsys Kernewek yn hengovek.

Yn Breten Veur, an term traktor-ethen a worr dhe'n byghanna patronyow a jynn-tenna ethen - yn tipek an re a boos seyth ton po le - eus devnydhyes rag dhe halya beghow byghan war fordhow poblek,

An HMKE a brenas an leven-goleder a brofyas jynn-ethen nowyth ha klergh tredanek (esa asleys gans pellgowseryow yn tiwttha) rag oberi an leven-goleder.

Bronington yw tre yn Wrecsam, Kembra; (SJ43NE78). Yma hi 103 mildir (165.8 km) dhiworth Kardydh ha 149.6 m (240.7 km) dhiworth Loundres. 1205 o braster an poblans yn 2011, ha 110 (9.1%) a wodhya kewsel Kembrek.

Roubaix (Iseldiryek: Robaais) yw sita yn Pow Frynk gledh, en rannvro Hauts-de-France. Enep an sita yw 13.23 km², yn 2013, hag yma dosedh a 95,866 a drigoryon. Desedhys yw hi yntra Lille, Tourcoing ha Villeneuve-d'Ascq, ha rann yw a gemmynieth trevek Métropole Européenne de Lille.

Grangetown yw tre yn Caerdydd, Kembra; (ST17SE69). Yma hi 1.2 mildir (1.9 km) dhiworth Kardydh ha 131.4 m (211.4 km) dhiworth Loundres. 18362 o braster an poblans yn 2011, ha 1867 (10.2%) a wodhya kewsel Kembrek.

Kompani nowyth, an Hyns-horn Bere Alston ha Kalstok (Bere Alston and Calstock Railway) avel rann a'n PD&SWJR, o grondyes ha reyth nowyth a 23 mis Metheven 1902 a asas drehevyans an linen-junyaha dhe brena an linen Kernow Est. Reyth Hyns-horn Skav o gwrys yn mis Hedra 1905 a asas an kompani dhe janjya geyj an kledhrennow dhe 4 tros-hys 81⁄2 meusva (1,435 mm) - geyj savonek.

An hanow Galiza (po 'Galisa' yn furv kernewekhes) yw kottha ages Galicia, ha trovys yn hen dekstow Galijek-Portyngalek. Ytho yth ompreder kenedhlogydhyon alijek y vos an furv unnik ewn. War-lergh governans Galisi, yma dhe'n dhew hanow (Galiza ha Galicia) studh soedhogel.

Yma dew bennvagas a rannyethow Northfrisek: rannyethow an dor bras ha rannyethow enesek. Oll yn oll yma deg rannyeth a Northfrisek ynter an dhew vagas ma.

Y leverir bos Dolly Pentreath, po Dorothy Pentreath (besydhyes 1692, merwys mis Kevardhu 1777) o an diwettha Kerneweger genesik ha freth, kyns dasserghyans an yeth yn 1904. Kyn y's godhvedhir avel diwettha kowser unyethek an taves - an diwettha person na gewsi marnas Kernewek, heb Sowsnek - hy derivas hy honan a gontradi hemma.

Yn tus yma 32 po 34 mellen yn mellkeyn. Pub askorn y'n keyn yw henwys yn unnik herwydh aga rann a'n keyn ha le y'n rann na. An mellennow yw, dhyworth an penn dhe'n lost:

Awos bos hensi-horn kledhrennow kul byldyes gans gwarrow radius byghanna, kledhrennow skavva, h.e., del yw usys, isella yw an pris drehevyans, darbari hag oberi es hensi-horn kledhrennow savonek po efan.

Porthynys yw geryes da rag y wolowyjyon Nadelik, gwrys pub blydhen rag kuntelles alusenow. A-dhia 1981, an golowyjyon yw difeudhys 19 Kevardhu der unn heur yn kov an dus ledhys yn anfeusi skath-sawya Pennlegh.
Woja dowisyans leel en 2009, nyns esa parti udnik ow rowlya an konsel. Kabynet an konsel yw gwres a gesgovernans a withadoregyon hag anserhegyon.

Den kryjyk o Æðelstán hag a ros yn hel dhe'n eglos yn Wessex. Y tewisas ev ynkleudhyas orth Malmesbury, y vohya faverys abatti, yn Gloucester. Nyns esa fleghes ganso, ha'y vroder Eadmund a'n holyas avel maghtern.

Kayys onan ha dew yw desedhys yn treghans down a flank lerghow doblek an penn-hyns-horn. Treusys yw gans pons fordh ha pons kerdhoryon y'n gorsav. Orth pub penn, yth a an linen yn-nans ha treusi ponsfordhow, Ponsfordh Lyskerrys dhe'n est ha Ponsfordh Dowr an Woon dhe'n west.

Tonypandy yw tre yn Rhondda Cynon Taf, Kembra; (SS99SE84). Yma hi 15.5 mildir (24.9 km) dhiworth Kardydh ha 143.1 m (230.3 km) dhiworth Loundres. 3609 o braster an poblans yn 2011, ha 353 (9.8%) a wodhya kewsel Kembrek.

Amlwch yw tre yn Ynys Môn, Kembra; (SH49SW85). Yma hi 142.1 mildir (228.7 km) dhiworth Kardydh ha 220.9 m (355.5 km) dhiworth Loundres. 3658 o braster an poblans yn 2011, ha 2234 (61.1%) a wodhya kewsel Kembrek.

Yma devnydhyow ollgemmyn dhe hensi-horn kledhrennow kul keffrys. Hensi-horn menydh kledhrennow kul didhiwysyansek yw po o lemmyn y'n Menydhyow Karnek y'n Statys Unys, yn Meksiko, Kanada, Pow Swis, Pow Grek hag Eynda.

Gwydh krabbys (unnplek gwydhen krabbys, Lat. Malus sylvestris), po aval krabbys, yw ehen a wydhen vyhan yn teylu Rosaceae (genas Malus). Aval krabbys henwys yw an frooth gwydh krabbys.

Studh Kernow a-ji dhe'n Soth West a dhisples an Gernowyon, dre vras. Yma Omguntellyans Selreth rag Kernow, Mebyon Kernow, Unnveredh Kernow, ha lies esel an Parti LivWer ow tervynn digresennans Kernow a-mes an Soth West. Aga fetyshyon rag Senedh Kernow re waynyas moy ages 50 000 hanow skrifys.

Emperor Shōwa (昭和天皇 Shōwa-tennō; 29 mis Ebryl 1901 – 7 mis Genver 1989) o 124a Emperour Nihon, herwydh holyans hengovek. Y reynya a 25es mis Kevardhu 1926 bys yn y vernans 7 mis Genver 1989. Aswonnys yw ev der y hanow personalek Hirohito (裕仁?) yn-mes a Nihon. Lemmyn yn Nihon Emperour Shōwa yw y hanow wosa-mernans. Ynwedh, Shōwa yw hanow y reyn.

Louis Charles Richard Duncombe-Jewell (po Ludovico Cameron Duncombe-Jewell avel y kelwys ev nepprys) o romanseger Keltek ha kenedhleger kernewek. Genys yn Loundres veu ev. Yn 1901-03 Duncombe-Jewell o skrifennyas an Cowethas Kelto-Kernuak. Ev yw awtour an kynsa sonnet y'n taves Kernewek y'n lyver-termyn Celtia (1901). Drefenn y wovynn eev y skrifas Henry Jenner Handbook of the Cornish Language yn 1904. Jakobitydh diogel ova, ha war-lergh Aleister Crowley (kevrinek keryes da a o koweth dhodho) Duncombe-Jewell a vynna kesunya an powyow Keltek oll rag gul emperoureth. Y treylyas ev ha bos Katholik Romanek. Onan a'n kynsa berdh yn Gorsedh Kernow o ev, ha ganso an hanow bardhek Bardd Glas.

Tywyn yw tre yn Gwynedd, Kembra; (SH50SE71). Yma hi 85.6 mildir (137.7 km) dhiworth Kardydh ha 183.9 m (295.9 km) dhiworth Loundres. 3173 o braster an poblans yn 2011, ha 1189 (37.5%) a wodhya kewsel Kembrek.
An Pennternasedh Unys Arabek (yn Arabek, الإمارات العربيّة المتّح Al-Imārāt al-‘Arabīyah al-Muttahidah) yw gwlas yn Asi West. Yth yw federacyon a seyth pennternas, pubonan yn-dann rewl unn emir po arlodh: Abu Dhabi, Ajman, Dubai, Foujairah, Ras al-Khaimah, Sharjah, hag Oumm al-Qouwain. Rych yw an Pennternasedh gras dhe olew. Lies den a wrug dos dhe Dubai, Abu Dhabi ha telleryow erel dhyworth Eynda, Iran, h.e. ow hwiles hwel.

Yma dew vildir a dhowrgleudhow a ober yn Kernow war an Dowrgleudh Porth Bud, an dowrgleudh-ma yw devnydhyes gans tus owth usya kayakow, kanouyow ha skathow-dhelit yn-unnik a-der skathow-ynn. Yn y dhydh yth esa'n Dowrgleudh Porth Bud 32 mildir hys hag ev a dhiwedhas ogas dhe Lanstefan, hedhyw ev a dhiwedh ogas dhe Helebridge. Yma dew yet-dhowr war an dowrgleudh skath-hir ha plenow-goleder yn le yetys-dowr dres an 30 mildir a dhowrgleudh skath-keryn yntra Helebridge, Lanstefan ha Holsworthy.

Yma dew lokomotyv-disel dhe'n hyns-horn keffrys, niver 17 (Viking), esa deneghys yn 2010 ha niver 21 (a nyns eus hanow dhodho hwath), a dheuth dhe'n hyns-horn yn 2013. Yma nebes jynnow-disel byghanna ynwedh.

Ev a studhyas Kembrek pan o ev yowynk, hag ev a skrifas dornlyver Kembrek, Welsh Made Easy y hanow, kyns ervira dyski Kernewek gans an lyver Kembrek Llawlyfr Cernyweg Canol skrifys gans Henry Lewis.

Harlech yw tre yn Gwynedd, Kembra; (SH53SE62). Yma hi 103.1 mildir (166 km) dhiworth Kardydh ha 192.7 m (310.1 km) dhiworth Loundres. 1417 o braster an poblans yn 2011, ha 726 (51.2%) a wodhya kewsel Kembrek.

Penarlâg yw tre yn Sir y Fflint, Kembra; (SJ36NW31). Yma hi 117.9 mildir (189.8 km) dhiworth Kardydh ha 168.5 m (271.1 km) dhiworth Loundres. 13463 o braster an poblans yn 2011, ha 1376 (10.2%) a wodhya kewsel Kembrek.

Georges Jean Raymond Pompidou (5 mis Gortheren 1911 – 2 mis Ebrel 1974) o an 19ves Lywydh a'n Repoblek Frynkek hag ex-officio Kespennsevik a Andorra a-dhia 1969 bys Genver 1974.

Rogiet yw tre yn Sir Fynwy, Kembra; (ST48NE26). Yma hi 18.6 mildir (30 km) dhiworth Kardydh ha 114 m (183.4 km) dhiworth Loundres. 1747 o braster an poblans yn 2011, ha 272 (15.6%) a wodhya kewsel Kembrek.

Rydhstat Turingi (Almaynek: Freistaat Thüringen) yw stat keffrysek (Almaynek: Bundesland) yn Almayn. Poblans an stat yn niverans 2008 o 2,278,136 a dus. Trigys yn Almayn kresel yw Turingi. Erfurt yw an bennsita.

Namibi (Sowsnek: Namibia) yw repoblek anserghek y'n howlsedhes a dheghowbarth Afrika war vorrep an Keynvor Iwerydh. Yn 2002 yth esa poblans a 1,820,916 a drigoryon y'n pow. An gwlasow kentrevek yw Afrika Dheghow, Botswana, Simbabwe, hag Angola. Yth esa Afrika Dheghow ow kovernya an pow (erbynn an lagha keswlasek) bys 1988. Yma niver veur a dus "wynn" (europek aga hendeughyon) ha tus kemmysk, mes tus Afrikan a furvy an vrassa niver a dus. A-dhia 1990, yma governans gorth-aghel, h.y. SWAPO neb a omladho erbynn wovernans apartheid an dus wynn.

Syr Winston Leonard Spencer-Churchill, KG, OM, PC, FRS (30 mis Du 1874 – 24 mis Genver 1965) o pennmenyster Ruwvaneth Unys a 1940 dhe 1945, hag arta a 1951 dhe 1955. Churchill o pennmenyster Ruwvaneth Unys dre'n brassa rann Nessa Bresel an Bys.
Yma 30 kocha dhe'n hyns-horn hag 18 yn oberyans. Yma dew y'n Gwithti Hyns-horn Enys Vanow gans an re erel yn gwith. Lower a hen kochys veu kellys dhe dan yn krow-kochys dhe St John's yn 1975.

Nans yw 100 bledhen an Hyns-horn Lyskerrys ha Karadon eth a-derdro Bre Garn hag y'n jydh hedhyw an gweli kledhren koth yw hyns-kerdhes da dhe gerdhes a-dro dhe'n vre.

An lokomotyvyow a yllas tenna 8 kert kargys (sommen a 50 tonnas) dhe Hwel Fortun, mes i a gisyas nebes kledhren ha gul frikcyon gans an halyoryon margh a oberas rann wartha an hyns-horn.

An moyha ehen yw henwys helyk yn Kernowek, mes neb gans del kul yw henwys owsyl. Salix yw gorow po benow ha Kathigenow (kuntellek kathik, unnplek kathigen) yw aga bleujyow. An prenn yw da rag gul glowbrenn, ha gwel salix yw da rag gul helygweyth. Rusk an salix yw da rag difres dolor.

Cwm Cadnant yw tre yn Ynys Môn, Kembra; (SH57SE16). Yma hi 128.4 mildir (206.6 km) dhiworth Kardydh ha 207.9 m (334.5 km) dhiworth Loundres. 2192 o braster an poblans yn 2011, ha 1261 (57.5%) a wodhya kewsel Kembrek.

Kosova (Albaynak Kosova po Kosovë; Serbak Kosovo) yw repoblak i'n Balkanyow. An powyow kentrevak dhedhy yw Serby, Makedony, Albany ha Montenegro. Yma'n vrassa radn a'n dus ow clappya Albaynek (Geg) ha sewya Islam sunnitak.

Capel Curig yw tre yn Conwy, Kembra; (SH75NW46). Yma hi 116.5 mildir (187.4 km) dhiworth Kardydh ha 194.2 m (312.6 km) dhiworth Loundres. 198 o braster an poblans yn 2011, ha 113 (57.1%) a wodhya kewsel Kembrek.

An rol ma a dhrehevyansow an uhella yn Newark a wradheg tourow ebren y’n cita S.U. a Newark, Jersi Nowyth der uhelder. Drehevyans an uhella yn Newark yw National Newark Building a 34 leur, hag a omsav 465 ts (142 m) hag a veu kowlwrys yn 1931.

Yn ugensves hag onan warn ugensves kansblydhenyow, displegyans posek yw an igeryans tonhesow yn-mes golow neb a yll bos gwelys gans lagas mab-den dhe studh gans steronieth. Rag ensomple tonhesow radyo, is-rudh, ughviolet, X-golowenn, gamma-golowenn. Dhe les yw dhe usya loerellow rakhenna, drefenn bos lies an tonhesow lettys gans ayrgylgh an dor.

Yma dew vagas a oberow lien Kernowek, herwydh an prys. An kynsa yw an lien hengovek, ha'n nessa yw lien an Dasserhyans. Manahow gatholik ha pronteryon erell a skrifas oberow chyf a'n lien hengovek. An lien arnowyth yw askorras kenedhlogoryon hag erell neb a erviras gul devnydh a'n 'eth. Y'n termyn ma, brassa yw korf an lien arnowyth ages an korf hengovek, hag yma'n lien dasserghys ow tevi.

Errwd yw tre yn Powys, Kembra; (SO04SE96). Yma hi 41.7 mildir (67.2 km) dhiworth Kardydh ha 141.9 m (228.4 km) dhiworth Loundres. 412 o braster an poblans yn 2011, ha 40 (9.7%) a wodhya kewsel Kembrek.

Llanhiledd yw tre yn Blaenau Gwent, Kembra; (SO20SW30). Yma hi 15.1 mildir (24.3 km) dhiworth Kardydh ha 129.5 m (208.4 km) dhiworth Loundres. 4599 o braster an poblans yn 2011, ha 325 (7.1%) a wodhya kewsel Kembrek.

29ves a vis Genver: Lywydh Jacques Chirac a Bow Frynk a dhiskleryas diwedh diblans (fin definitive) orth profyansow frynkek a arvow nuclearek
Dolgarrog yw tre yn Conwy, Kembra; (SH76NE34). Yma hi 121.4 mildir (195.4 km) dhiworth Kardydh ha 195.1 m (314 km) dhiworth Loundres. 427 o braster an poblans yn 2011, ha 200 (46.8%) a wodhya kewsel Kembrek.

Jowann a as y ji ha'y wreg rag hwilas hwel dhe wul. Ev a drov mester a ri dhodho tri 'foynt a skians' yn le gobrow. Wosa servya an mester ma dres teyr blydhen, Jowann a dehwel dh'y ji. Gans sywya an poyntow a skians, Jowann a sawy y gowetha (omsettys gans ladron). Yn tre dhe-rag, Jowann a drov bos gobrow y hwel yn y boket – y vester re'ga ros dhodho yn hwir. Hag yth esa y wreg gans flogh pan asas ev, heb godhvos an pyth; ytho, yma baban nowydh dhodho.

Dres an 20ves kansvledhen, Gever a dhrivyas moy ages 85 mildir (137 km) a gowfordhow anedha ev a gavas yn kever 50,000 tonnas a sten du ha gul budh a moy ages £7 milyon. Yn kresek, moy ages milyon gallon a dhowr (meur anodho dhyworth an mor) veu pompyes dhyworth an bal pub tydh.

Konteth Flint (yn Kembrek: Sir Y Fflint) yw efander pen ha keverang yn Kembra Cleth Yst. Ef oryon Cheshire, konteth Dinbygh ha Wreksam yma henwys rag an Konteth Flint Ystorek Keverang, py a'n jeva specyal oryon dyffrans.

Servyes yw Lyskerrys gans trenow Great Western Railway ha CrossCountry war Penn-hyns-horn Kernow yntra Pennsans hag Aberplymm. Yma trenow dydhyek dhe Bennsans, Aberplymm ha Loundres. Yma keffrys trenow dhe Vristol, Manchester hag Alban, ha Koskador Revyor an Nos a bon ynter Loundres ha Pennsans, ha Pennsans ha Loundres.

Llandrinio yw tre yn Powys, Kembra; (SJ21NE84). Yma hi 87.8 mildir (141.3 km) dhiworth Kardydh ha 150.7 m (242.6 km) dhiworth Loundres. 1448 o braster an poblans yn 2011, ha 176 (12.2%) a wodhya kewsel Kembrek.

Yth esa Sandercock owth ombrofya esedh Senedh Kernow Soth-Est yn dewisyans 2005 rag Mebyon Kernow. Sandercock a waynyas 1.4 % a'n raglevow ow kelli an esedh dhe Golin Breed.

Y'n bys brythonek, Kostentin o geryes da awos tybyans bos Helen a Vreten Veur. Jeffri a Venow a lesas an tybyans bos Kostentin myghtern predennek.

8.5 mildir (13.7km) o an linen wreydhek esa'n sottha skorr hyns-horn y'n Ruvaneth Unys. Byldyes veu rag junya Hllys ha Kernow soth-west gans an penn-hyns-horn. Ygerys veu yn 1887 hag yth eth rann Hyns-horn an West Bras yn 1898, owth oberi avel an Skorr Hellys bys 1962 rag trethysi ha 1964 rag gwara pan dhegeas.

Maenorbŷr yw tre yn Sir Benfro, Kembra; (SS09NE35). Yma hi 70.6 mildir (113.5 km) dhiworth Kardydh ha 200.7 m (322.9 km) dhiworth Loundres. 1291 o braster an poblans yn 2011, ha 152 (11.8%) a wodhya kewsel Kembrek.

Drefenn an dihevelepterow yethoniethek yn-mysk oll an tavosow ma, y chanjir tamm an lytherennek Romanek war-lergh maner pub yeth. Yma dhe nebes tavosow lytherennow keworrys: rag ensampel Æ, Ø hag Å yn Danek ha Norgaghek; Þ hag Ð yn Islensek; Ŋ yn Inuktitut; Ą, Ć, Ę, Ł, Ń, Ś, Ź, Ż yn Polonek; ha lies chanj arall a'n par ma.

Yma presentyansow yn-kever an mengleudh ha tornys kerdhes a-dro dhodho yw ygor dhe'n poblek. Godrigoryon a yll gweles an stevel-dhiskwedhes, an pytt a ober, ha'n hwelyow arenebel. Onan a'n lokomotyvyow petrol a-dhyworth an hyns-horn pervedhek koth a yll bos gwelys hwath dhe'n mengleudh ynwedh.
Yma Ynys Skaw (FSS: Enys Skaw; Sowsnek: Tresco) yn Ynysek Syllan – an nessa brassa ynys yw hi. Yma warnedhi tirwelyow pur dhivers, y'ga mysk goenyow ha karnegi growan y'n gogledh, ha trethow howlyek y'n deghow hag est. Yn Lowarthow an Abatti (Abbey Gardens) yma plansow is-trovannel ow teva. Yma gwerthji, lytherva, ha bargenyow-tir yn kres an ynys, warbarth gans diw ostel ha dew gastell koth. Dugeth Kernow yw perghennek an ynys oll, ha stat Dorrien-Smith a's gobren diworthi. Nebes 180 a dus a drig war an ynys.

Deges veu Mengleudh Legh Delyow Boll Koth gans arghansoryon an kompani yn 1977. Degemeror o Rio Tinto Zinc a oberi an mengleudh bys dhe 1999 pan veu prenys gans bagas dyghtyans leel. Yn 2005, an brassa rann a'n kevrennow a veu prenys gans unn teylu, an kensa tro a-dhia 1842. Yn 2007, nyns esa saw pymp gweythor owth oberi y'n pytt gans somm a a-dro dhe 40 gweythor.

Llanybydder yw tre yn Sir Gaerfyrddin, Kembra; (SN54SW48). Yma hi 58.7 mildir (94.5 km) dhiworth Kardydh ha 176.6 m (284.2 km) dhiworth Loundres. 1568 o braster an poblans yn 2011, ha 897 (57.2%) a wodhya kewsel Kembrek.

A-dhia 1994, yma governans gorth-ahel, h.y. an Kuntelles Kenedhlek Afrikek (ANC) neb a omladho erbydn wovernans apartheid an dus wydn. Nelson Mandela veu kensa lewyth an repoblek wosa devedhyans gwerynieth. Ev a lewya an repoblek dres pemp bledhen yn udnyk; Thabo Mbeki a'y sywyas a-dhia 1999 bys 2008. Jacob Zuma a dhysputyas lywyans an ANC, ha wosa budhugoleth Zuma, an ANC a wovydnas Mbeki dhe asa y soodh. In mis Gwyngala 2008, Kgalema Motlanthe a veu tressa lewyth an repoblek; cothman Zuma ywa. Wosa dewysyans 2009, Zuma a veu peswara lewyth an repoblek in mis Me 2009.

Pentorr yw hanow bagas ilow ynwedh. I a sen ilow gernewek. Pentorr yw aga hanow drefenn eseli an band oll dhe driga yn Penntorr po Lannales.

An sedher an Hebask (Gavia pacifica) yw eghen a edhen dhowr divroansek a'n hantergylgh kledh. I a vag y'n tiredhyow Arktik yn Russi, est a Avon Lena, hag yn Amerika Gledh west a Enys Baffin hag i a wav yn arvoryow Keynvor Hebask ha lynnyn bras. 58–74 centimeter (23–29 meusva) yw aga hys, 110–128 centimeter (43–50 meusva) yw aga askelva, ha 1–2.5 kilogram (2.2–5.5 peuns) yw aga poos. I a omhevel sedher konna du mes yma namm tenewen gwynn dhe'n sedher konna du. Yn prys maga yma penn loos, konna du, isrannow gwynn ha mantell vrith gwynn ha du dhedha. Yn prysyow erel aga fluv yw moy disliw gans konna gwynn. An moyha a'ga boos yw puskes, mes diwelvennoges, prevyon ha divellkeynoges erel yw dybrys treweythyow ynwedh.

Llanwrda yw tre yn Sir Gaerfyrddin, Kembra; (SN73SW23). Yma hi 45 mildir (72.5 km) dhiworth Kardydh ha 163.4 m (263 km) dhiworth Loundres. 504 o braster an poblans yn 2011, ha 257 (51%) a wodhya kewsel Kembrek.

Kyn an Hyns-horn Lyskerrys ha Logh dhe ygeri yn 1860, yth esa porthva dhe Dewesva war an Dowrgleudh Kesunyans Lyskerrys ha Logh. An borthva a servyas an kylnow lim y'n wig ha bargennow tir an arenebedh. War 11ves mis Geynngala 1879, y tallathas trenow trethysi a-hys an hyns-horn, mes ny veu an gorsav drehevys dhe Dewesva bys 1881. Yth esa lergh-gwitha gwara desedhys dhe soth a'n gorsav, mes hemm re beu deges rag lies bledhen.
Pencraig yw tre yn Powys, Kembra; (SO25NW98). Yma hi 51.5 mildir (82.8 km) dhiworth Kardydh ha 136.1 m (219 km) dhiworth Loundres. 735 o braster an poblans yn 2011, ha 52 (7.1%) a wodhya kewsel Kembrek.

Maria yw mamm Yesu Krist war-lergh Kristoneth hag Islam. Y'n Bibel ha'n Qur'án, Maria yw gwyrghes pan dheriv an el Gabryel dhedhi y fydh genys dhedhi Krist (neb yw mab unnik Dyw war-lergh Kristonyon). Rag henna y's gelwir menowgh an Wyrghes Maria. Ha hi gans flogh, an karpenter Yosep a's demmedh; yn Galile y trigens i. Yn-mysk neskerens dhedhi o Elisabeth ha Yowann Baptyst. Present o Maria yn eur lies gwrians Yesu a rowedh: an demmedhyans orth Kana, godrik Yesu dhe'n Tempel, hag erell. Yn arbennik yth esa hi ryb an grows, warbarth gans Maria Magdalenen, Salome ha benynes erell, pan verwis hy mab. Anna ha Yoakim a via hy mamm ha tas, war-lergh Awayl Jamys (yn-mes a'n Bibel). Yma Katholigyon ha ken Gristonyon ow krysi Maria dhe vywa heb peghes hag yskynna dhe'n Nev wosa hy mernans.

Ow sewya deklaryans an pobelsondyans 2014 war anserghogeth Alban, war-barth hag ambosow a voy digresennans a-dreus an RU dhyworth politegoryon Westminster, y feu galowow nowedhys rag digresennans dhe Gernow. Yn mis Du 2014 y feu lonchys govenek war wiasva wovenegow an governans ow kaskyrgh rag senedh. Polici a'n parti yw senedh gul-lagha rag Kernow herwydh an Parti Livrel Werinel, Mebyon Kernow ha'n re Wer.

Hes Ceres a-drues hy cres yw a-dro dha 950 km. Ytho, Ceres yw an brassa corf yn chyf bagas asteroydys, hag ynhy 1/3 a bous a vater oll y'n bagas ma. Furf Ceres yw huny udn bel – ot obma dyffrans cler ynter hy ha'n asteroydys erel. Yn mys Gwyngala 2007, NASA a vedn launchya mysyon rag studhya an planet còr ma.

An bal a dhegas yn 1991 wosa dhe'n pris a sten kodha ha kemerys dhe-ves veu an arghasans gweresek rag pompya. Yth esa assay dhe dhasserghi an bal ha'y dreylya dhe dennvos rag godrigoryon, mes hemm a fyllas.

Afrikaans yw yeth ermanek kewsys yn Afrika Dheghow ha Namibi. An tavas a dhallathas avel furv Iseldiryek dannvenys dhe Gonna-tir Govenek Da.

Res o dhe'n bal degea a-dro dhe 1880, mes godhvedhys yw bos an bal eyl-ygerys yntra 1883 ha 1886. Acheson rag degeans an bal o an pris a voon kober, esa ow kodha.

Genys veu Symon Harner yn Eglos Velyan, ogas dhe Hellys yn Kernow yn 1970. Ev a dhallathas dyski Kernewek pan ova 16 bloedh y oes y'n vlydhen kyns Kesva an Taves Kernewek dhe ervira holya Kernewek Kemmyn. Res o dhodho hedhi studhya Kernewek awos adhyskans pella ha dalleth oberi avel teknydh golowedh an wariva yn Aberplymm hag a-wosa Birmingham bys yn 1993 pan dhallathas unnweyth arta dyski gans Kernewek dre Lyther ha'y dhyskador Ray Edwards.

Llanfair Dyffryn Clwyd yw tre yn Sir Ddinbych, Kembra; (SJ15NW60). Yma hi 111.2 mildir (179 km) dhiworth Kardydh ha 172.7 m (277.9 km) dhiworth Loundres. 1024 o braster an poblans yn 2011, ha 488 (47.7%) a wodhya kewsel Kembrek.