Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
Bhiodh fiel sindiko (fiel síndico sa Spàinntis) aig ceann elizate agus chuireadh am fiel air dòigh coinneamhan 's bhiodh makila aige no aice mar chomharra ùghdarrais. Rachadh an taghadh fad bliadhna mar is trice agus ha grunn dhòighean ann gus a thaghadh. Bhitheadh cuid dhiubh air ainmeachadh leis an t-seann fiel, uaireannan bhiodh an dreuchd sin a' dol mun cuairt gach tuathanach san elizate agus bhiodh an tuathanach mu dheireadh a phòs 'na fiel uaireannan. Ged a bhiodh iad fireann mar is trice, a chionn 's gun robh cead aig boireannaich oighreachdan a ghabhail os làimh ('s iad 'nan cinn-tuathanais mar sin), bha feadhainn dhiubh ann a bha boireann.

'S e 9 an Dùbhlachd an 343mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (344mh ann am bliadhna-leum). Tha 22 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.

Tha e stèidhichte ann an grunn thoglaichean ann an Dùn Èideann leis a' phrìomh thogalach air Drochaid Seòras IV anns an t-seann bhaile. Chaidh togalach nas ùire a thogadh anns na 1980an air taobh a deas a' bhaile air Causewayside anns a bheil mapaichean, cruinneachaidhean saidheansail agus stòrasan a bharrachd.

O chionn ghoirid chaidh a dhearbhadh gu bheil tùsan fìrinneach air pàirt de na sgeulachdan seo. Ann an 2006, thaisbean an neach-saidheans agus fìor-eòlaiche mu ghintinneachd Bryan Sykes leabhar ris an canar Blood of the Isles, far an do mhìnich e mion-sgrùdadh gintinneach a rinn e anns a' Bhreatann Mhòr agus Èirinn air fad. Lorg e gu bheil a' mhòr chuid den ghintinneachd Bhreatannach is Èireannach ceangailte gu làidir ris an Spàinnt agus a' Phortagail, àite far an robh cànain Q-Ceilteach air a bhruidhinn.

Tha Linne Chrombaidh a' sìneadh chun an iar fad 19 mìle (30.6 km). San fharsaingeachd tha an linne timcheall air mìle (1.6 km) a leud. Aig ceann Linne Chrombaidh tha Abhainn Chonainn a 'sruthadh innte. Air bruach na linne 's iad na bailtean as motha: Inbhir Pheofharain san iar, Cromba san ear agus Inbhir Ghòrdain sa tuath. Tha na bailtean Alanais, Cùil Bhàicidh agus Baile Eòghainn faisg air an linne. Gheibhear deagh shealladh air an linne bho Bheinn Uais agus Cnoc Fhaoighris.

'S e 10 an Dàmhair an 283mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (284mh ann am bliadhna-leum). Tha 82 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.

Is dòcha gun tàinig an t-ainm “Colbhasa Beag” bhon fhacal Seann Lochlannais "Koln-oy" a tha a’ ciallachadh Eilean Calum Cille neo Eilean Kolbein.

'S e Sgìre Mhòr Tōkyō an sgìre àrd-bhailteach as motha air an t-saoghal le tuilleadh air 30 millean luchd-còmhnaidh ann, agus tha seo a' gabhail a-steach prìomh-bhaile Thokyo agus cuid de na sgìrean mun chuairt air.

Dh'ionnsaich e a’ Ghàidhlig agus chleachd e a oighreachd agus a gnìomhachasan gus taic a thoirt dhan chànan, a’ toirt a’ chiad chothrom air obrach do dhaoine aig an robh a’ Ghàidhlig. Bhrosnaich e an cànan ann am beatha làitheil cuideachd 's e a' cur air Banca na h-Alba leabhar-sheicichean a thoirt dha ann an Gàidhlig.
‘S e baile mòr ann an Valle del Cauca, Coloimbia, a th’ann Buenaventura. Tha e suidhichte air an àirde an iar na dùthcha dìreach air oirthir a’ Chuain Sèimhe aig 7m os cionn ìre na mara agus 128km air falbh bho Chali. 'S e baile le gnàth-shìde gu math teth a th' ann agus tha teodhachd mheadhanach dhe 28˚ aige, rè na bliadhna. 'S e Buenaventura an 18mh baile as motha na dùthcha. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1550.

Tha am baile Llangatwg Feibion Afel ann an Sir Fynwy, a' Chuimrigh. Tha e 29.7 mi (47.9 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 116.1 mi (186.8 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 1009 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 94 (9.3%); rugadh 46% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.

Tha Glaschu na dhachaigh airson mòran mheadhanan a tha ann an Alba, nam measg na stèiseanan telebhisein BBC Scotland, BBC Alba agus STV. Am measg nam pàipearan a tha air am foillseachadh an seo tha The Herald, an Daily Record agus na h-Evening Times. A thuilleadh air seanailean an rèidio aig a' BhBC, tha iomadh rèidio ionadail a' craoladh anns a' chathair, m.e. Celtic Music Radio (1530 kHz, air loidhne), Capital Scotland (105.7 & 106.1 MHz, air loidhne), Clyde 1 (97.0, 102.3, 102.5 and 103.3 MHz, air loidhne), Clyde 2 (1152 kHz, air loidhne), 105.2 Smooth Radio, Real Radio agus 96.3 Real Radio XS.

'S e baile-beag ann an Siorrachd Pheairt is Cheann Rois a tha ann am Feàrnan. 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 34′ 30.22″ Tuath agus 4° 4′ 37.09″ Iar.

Tha Cille Chuithbeirt, An t-Sròn Reamhar agus pàirtean de Dhùn Phris anns an sgìre seo. Tha i ann an crìch ri Inbhir Àir, Carraig agus Cumnaig agus Siorrachd Dhùn Phris, Dail Chluaidh agus Srath Thuaidh.

'S e beinn ann an Alba a th' ann am Faire nam Fiadh. Tha e suidhichte ann am Frìth Fanaich air a' Ghàidhealtachd. Tha e na laighe tuath air Loch Fanaich faisg air an dama. 'S e an Coileachan a mhàthair-mhullaich aige agus tha Faire nam Fiadh deas air.

Tha eaglais air a bhith ann fad na linntean, ged an do deach an eaglais a chithear nar làithean a thogail ann an 1782. 'S ann le Òrdugh na Trianaid (Laideann: Ordo Sanctissimae Trinitatis Redemptionis Captivorum) a bha an eaglais o shean. B' e David Wallace Reader a' chiad mhinistear an dèidh An Ath-Leasachaidh ann an 1567. S'ann à Afraga a Deas a tha am ministear an latha an diugh, air a bheil Louis Christiaan Bezuidenhout (Johannesburg, 1954). Dh'aontadh Torthorwald, Cille Mhìcheil agus Tinwald ann ann aon parraist ann ann 1981.

MacCoinnich, Iain, Eachdraidh a' Phrionnsa, no Bliadhna Theàrlaich, Thornton agus Collie (Dùn Èideann, 1845 - agus iomadach tionndadh às a dhèidh)

'S e roinn (Romàinis: Județ) air an àirde an iar-thuath Romàinia a th' ann Bihor (IPA: biˈhor, Gearmailtis/Ungairis: Bihar). Tha e suidhichte eadar Arad, Alba, Cluj, Sălaj agus Satu Mare. 'S e Oradea a th' ann prìomh-bhaile na roinne. Thathar dhen bheachd gur ann à vihor (iadh-lus) ann an Sèirbis neo à Biharea (theirig) ann an Dacais a tha an t-ainm Bihor. 'S e Bihor an t-siamh roinn as motha na dùthcha a thaobh fharsaingeachd agus an 11mh a thaobh àireimh-shluaigh.
Is anabarrach comharraichte mar a chruinnicheas na fithich as gach àird a dh' ionnsaidh na closnaich mun gann a gheibh an t-ainmhidh bàs. Bha na seann daoine ann am beachd gun robh fiosachd aca. Air a' cheart dhòigh thèid na daoine a tha salach, truaillidh nan nàdar a dh'ionnsaidh an àite anns am faigh iad am miannan truaillidh a shàsachadh. Mar a chì sùil gheur an fhithich a chlosnach 's e ag itealaich seachad anns na speuran, chì an duine truaillidh mar an ceudna an nì a tha truaillidh.

Is e prìomh-bhaile Phapua Gini-Nuadh a tha ann am Port Moresby (Pot Mosbi ann an Tok Pisin). 'S e am baile as motha den dùthaich cuideachd. Tha e suidhichte ann an earra-dheas na h-eilean Gini-Nuadh air cladach Gulf of Papua. Anns a' bhliadhna 2000 bha 254,158 daoine a’ fuireach an seo.

Tha a' Mhòinteach Raineach ainmeil airson bheathaichean agus lusan sònraichte, gu h-àraidh Roid Raineach (Laideann: Scheuchzeria palustris) a fhuair ainm bhon àite. Tha a' mòinteach a' cur dragh mòr air innleadairean a thogas rathaidean agus rathaidean-iarainn. Nuair a chaidh rathad-iarainn iar na h-Alba a thogail thairis air a' mhòintich, bha aca ris a thogail air làr de dh'fhiodh, freumhan agus mìltean de thunnaichean de thalamh agus luaithre.

Bho sin a-mach bha sreath de thachairtean a lean gu cogaidh. Mar eisimpleir, thug na h-Aimearaganaich teine air soitheach-chogaidh Gaspée san Ògmhios, 1772 a chaidh a chur gu Aimearaga gus na laghan dhen Phàrlamaid Breatannaich a thoirt gu buil. Ann an 1763, chaidh buidhinn de luchd-tìr-imrich air bòrd long ann am port Boston. Rug iad greim air a' charagò de teatha agus mhill iad e le bhith ga thigeil sa mhuir. Chuir sin fearg air Pàrlamaid Breatainn agus mar fhreagairt dhùin iad am port Bostoin agus chuir iad an t-arm gu Boston gus smachd a chumail oirre. Chaidh gairm a-mach thar na tìrean-imrich gus còmhdhail a chruinneachadh agus thòisich mailisidhean a trèineadh le droch rùn an aghaidh nam Breatannach.

Nuair a ràinig sinnsearan nan Ungaireach dhan Roinn Eòrpa bha treubh ann air an robh na Kabar, a ghabh pàirt ann an cogaidhean nan Ungaireach. 'S ann ann am Bihor a thuinich a' mhòr-chuid dhuibh. B' e Bihor a' chiad àite ann an Transylvania far an deach Romàinianaich a chlàradh, ann an 1283. Chaidh an roinn a stèidheachadh eadar 1020 agus 1050 ri linn Szent István király, a' chiad Rìgh na h-Ungaire. Bhuineadh Bihor, mar iomadh roinn eile air an àirde iar-thuath Romàinia, dhan Ostair-Ungaire ron a' A' Chogaidh Mhòir. Chaill An Ungair Bihor ann an 1920.

Tha am bogsa-ciùil 'na inneal-ciùil a tha a' cleachdadh putanan, balg-sèididh agus ribheidean. Tha iomadh seòrsa bogsaichean-ciùil ann, m.e. bogsa-piàna ("piano accordion" sa Bheurla), bogsa-phutan ("button accordion") no concertina.

Is e clachan sgireil a tha ann, le Eaglais na h-Alba agus Eaglais Chaitligich. Tha ionad comhairle agus Àrd Sgoil anns a' bhaile comhla le Taigh-tasgaidh Gàidhealach.

'S e baile ann an Siorrachd Inbhir Nis a tha ann an Coit a' Ghartain no Coit Ghartain (Beurla: Boat of Garten). Tha e na laighe faisg air na h-aibhne Spè. Tha pairc ainmeil aig Loch a' Ghartain.
B'e Dòtaman a' chiad phrògram-chloinne ann an Gàidhlig na h-Alba. Ag amas air clann fo aois-sgoile, thòisich e air 17 Dàmhair 1985. B'e Donnie MacLeòid bho Na h-Òganaich preusantair a' phrògram.

Rugadh e ann am Banat. Nuair a bha e 16 dh'imrich a theaghlach do Ludwigshafen anns a' Ghearmailt agus thug e na oileanach aig an Oilthigh Heidelberg.

'S e baile ri taobh an ear Eilean Ratharsair a th' ann an Holoman. Tha eilean beag faisg air. B' àbhaist do aon de na h-eaglaisean ann an Ratharsair a bhith ann, agus tha làrach na h-eaglaise ann fhathast.

'S e provincia na Spàinne a tha ann an Salamanca (IPA: salaˈmaŋka). Tha e na laighe ann an Castilla y León, ann an ceann a tuath na dùthcha. 'S e Salamanca a tha na phrìomh-bhaile. Chaidh an roinn a chruthachadh ann an 1833 le Javier de Burgos, a bha na Rùnaire na Stàite agus Leasachaidh aig an àm. B' e an siostam-riaghalaidh iondail na Frainge a chleachd e mar mhodal. Chuireadh a-steach Coimhearsnachd fèin-riaghlaidh Chastilla y León i ann an 1978, nuair a sgrìobhadh Bun-reachd ùr. Sìnidh Salamanca fad 12,349km² agus tha 352,986 duine a' fuireach ann. Le sin, 's e an 16mh roinn as motha na Spàinne a thaobh talmhainn agus an 37mh a thaobh àireimh-sluaigh. Tha crìochain aice le Ávila, Cáceres, Valladolid, Zamora agus A' Phortagail. 'S e dìreach Spàinntis a tha ga bruidhinn an seo.

Chaidh an Leabharlann Nàiseanta a stèidheachadh ann an 1925 às dèidh Achd Phàrlamaid. Roimhe sin, b' e Leabharlann an Luchd-Tagraidh (Advocate's Library) an leabharlann a bha aithniche gu laghail mar leabharlann oifigeil. Dh'fhosgladh siud ann an 1689. An uair sin, fo Achd Còrach-lethbhreac (1710), chaidh inbhe 'leabharlann tasgaidh laghail' (legal deposit) le a bhuileachadh air. Tha siud a' ciallachadh gu bheil ceud aige leth-bhreac den a h-uile foillseachadh a thèid a chlò-bhualadh ann am Breatainn a ghabhail mar stòras nàiseanta.

B' e neach-poileataigs às An Fhraing a bh' ann an Jules Ferry (IPA: ʒyl fɛʁi, Saint-Dié-des-Vosges, 5 an Giblean, 1832 - Paris, 17 am Màrt 1893). Ghabhadh esan ri colonachd agus saoghlachadh. Ged a bha e na chaitligeach às an dùthaich, chunnaic e gur robh creideamh aig cridhe iomadh trioblaid san Fhraing, gu h-àraidh aig àm a' Chomainn, far an do cuireadh gu bàs na mìltean a sheas an aghaidh na stàite agus na eaglaise. Mar Léon Gambetta, bha e airson nach biodh an eaglais idir a' toirt buaidh air sgoiltean. Chaidh lagh air a shonsa a dhèanamh ann an 1880 agus an dèidh a bhàis ann an 1905.

ʼS e colaiste foghlaim do dhʼinbhich a tha ann an Colaiste Abaid aʼ Bhatail Nuaidh, faisg air Dail Ché, mu 10km (6 mìle) deas air Dùn Éideann.

Chan eil ach 16 manaidsearan air a bhith aig Rangers nan eachdraidh. An-dràsta, tha an sgioba gun mhanaidsear leis a' mhanaidsear as uire, Pedro Caixinha a' leigeil dheth a dhreuchd as deidh sreath de dhroch chluich.
Is e crios-cartachaidh, air a bheil cearcall-cartachaidh no cearcall-rùsgaidh cuideachd, na theirear ri bhith a' rùsgadh stiall cairte timcheall geug no stoc craoibhe. Chan e a-mhàin an sgrath-mhullaich, ach uaireannan tàth-chuid na cairte uile. Ma nithear crios-chartachaidh, bàsaichidh an earrann os cionn a' chriosa rùisgte ri ùine. Ma thèid geug craoibhe a dhìochartachadh air an dòigh seo, fàilligidh i agus nuair a thèid stoc craoibhe a rùsgadh, bàsaichidh a' chraobh iomlan mur tèid aice air ath-chinntinn bho gu h-àrd gus an lot a shlànachadh.

'S e baile-mòr a tha ann am Bello. Tha e anns A' Ghleann Aburrá faisge air Medellín ann an Antioquia, ann an Coloimbia. Tha Bello na phàirt dhen Ceàrn Cathaireil a' Mhedellín. Tha am baile suidhichte aig 10km air falbh bho Mhedellín agus aig 1,495m os cionn ìre na mara. 'S e Bello an 14mh baile as motha na dùthcha. Chaidh am baile a steidheachadh ann an 1676.

Seo an fheadhainn a dh'fhalbh dhan taobh tuath. Thill iad le cumhachd dhraoidheil, 's mar sin bha iad a riochdachadh diathan pàganach na h-Èireann. Shàbaid iad an aghaidh nam Fear Bolg air a' Chiad Bhlàr Maigh Tuireidh is bhuannaich iad, ach urrainn don Fhir Bholg a bhith a' fuireach ann an Connacht co-dhiù. Air a' bhlàr a bha siud, chaill an rìgh Nuada a làmh no gàirdean is dhìobair e, ma-thà, 's e Bres (leth-Fhomorianach) an rìgh a bh' aig na Tuatha Dé bhon àm sin, ach às dèidh seachd bliadhnaichean rinn an lighiche Dian Cecht gàirdean airgid do Nuada is fhuair e an stiùireadh a-rithist. Aig an àm siud, shàbaid iad an aghaidh na Fomorianaich air an Dàrna Bhlàr Moytura, is mharbh Balor (Fomorianach) an rìgh Nuada, ach mharbh Lugh e, ogha Leth-Fhomorianach a bh' aige, gus a bhith na rìgh. Sin mar a bha rìoghachd fon stiùireachd na Tuatha Dé ann an Èireann airson 150 bliadhna a thuilleadh.

'S e còmhlan-ciùil gu math ainmeil à Poll a' Ghruthain a tha ann an Queen. Nuair a thòisich iad ann an 1970 bha ceathrar ann, Freddie Mercury, Brian May, John Deacon is Roger Meddows Taylor.

An doilgheadas à Canada, 's ann thar garbhlaidh 's coilltean uaigneach gun rathad seach na h-aithneachan fhèin. Cha b' fhada mus robh na Breatannaich ann an staing, fada bho thaic ann an duthaich a bha gu mòr nan aghaidh. Mar a b' fhaide a chaidh na Breatannaich gu deas, 's ann a bu mhotha a thog an duthaich nan aghaidh. An 11mh an Lùnastal, chaidh buidhinn de 800 saighdearan, an leth chuid nan Gearmailtich 's cuid eile nan Canadanaich, Ameireaganaich a bha a' sabaid ri thaobh a' chrùn 's Innseanaich ruadha do Bhermont gus biadh 's stòras a thionnal dhan arm Bhreatannach. Chaidh iad an cuairteachadh le milisidh à Bhermont 's New Hampshire. Air an 16mh Lùnastal, às deidh sgrios mòr a fhulang, b' fheudar dhan fheachd Bhreatannach ann am Bhermont geileadh. B' e sin na chomharradh do na Breatannaich air dè a bha romhpa. B'fheudar dhan phrìomh fheachd stad 9 mìle gu deas bho bhaile Saratoga aig sàilleamh uiread de dh' fheachdan Aimeireaganach a bh' air chruinneachadh à gach oir mun timcheall. Mu dheireadh, gheill Burgoyne 's an fheachd Bhreatannach an 17mh an Dàmhair 1777.
Chaidh am blàr seo a chur tràth sa mhadainn air an 21mh dhen t-Sultain 1745, faisg air Tranent an Lodainn an Ear, Alba. B' e seo a' chiad bhlàr an Ar-a-mach nan Seumasach, 1745-1746.

Seachdainn ron an Nollaig, 1776 ‘s an t-arm Ameireaganach suidhichte gu sàbhailt air taobh thall na h-aibhne Delaware ann am Pennsylvania ‘s chuid mhòr de na saighdearan Breatannaich ‘s Gearmailtich mar tha nan campaichean gheamhraidh ann an New York 's New Jersey, bha Washington a’ obrachadh a-mach mar a bheireadh e buill air ais dhaibh feuch cùisean dh’atharrachadh dhan rèabhlaid fad sa bha arm fhathast aige. Chuir e air dòigh ionnsaigh aig latha na Nollaig air trì reiseamaidean Gearmailteach suidhichte ann an Trenton, baile beag air taobh New Jersey na h-aibhne Deleware. Thional ‘s thog e bàtaichean ‘s aig dol-fodha-na-grèine, latha ron an Nollaig, thug e arm ri caismeachd gu tuath ‘s a ghluasadh thar na h-aibhne fo sgàil an dòrchadais. Chaismich iad an uairsin, tron oidhche agus aig 8 uair sa mhadainn latha na Nollaig, bha iad timcheall Trenton ‘s na saighdearan Gearmailtich fhathast nan cadal. Ghlac na h-Ameireaganaich tòrr ‘s 1,000 saighdearan Gearmailtich gun a bhith a’call ach 4 a chaidh an leòn.

'S e beinn ann am Frìth Inbhir Làthail air a' Ghàidhealtachd a th' ann am Meall nan Ceapraichean. Tha e 977m de dh'àirde agus 's e Beinn Rothaich a th' ann. Tha e suidhichte an ear air an rathad A835 agus mu 16km an ear-dheas air Ulapul. Is coltach gu bheil an t-ainm a' toirt iomradh air pailteas de chnuic bheaga, ceap a' ciallachadh cnap..

'S e roinn (Fraingis: Canton, Gearmailtis: Kanton, Eadailtis: Cantone) anns An Eilbheis a th' ann Ticino (IPA: tiˈtʃiːno, Rumantsch/Fraingis/Gearmailtis: Tessin). Tha e suidhichte ann an ceann a deas na dùthcha, ri taobh na crìochan leis An Eadailt. 'S e Bellinzona a th' ann prìomh-bhaile na roinne, ach 's e Lugano am baile as motha. 'S e Eadailtis a tha ga bruidhinn air feadh na roinne, fiù 's aig ìre oifigeil. Gabh an roinn sin ris An Eilbheis ann ann 1803. Tha an t-ainm oifigeil na roinne a' ciallachadh Poblachd agus Roinn Thicino. 'S e an 8mh roinn as motha na h-Eilbheis, a thaobh àireamh-sluaigh.

Cambuidea - Camarun - Canada - Casachstan - Catar - Cathair na Bhatacain (An Sealladh Naomh) - Cape Verde - a' Cheinia - Na h-Eileanan Chomoro - Cìopras - Cirgiostàn - Ciriobataidh - Coirea - Coirea a Deas - Coirea a Tuath - Coloimbia - Costa Ìbhri - - Costa Rica - Croàisia - Cùba - Cubhait

Rinneadh Achd nan Cànan Oifigeil ann an 2008 leis an Nunavut Legislative Assembly. Tha an t-Achd ag ràdh gu bheil an cànan Inuit (i.e. Inuktitut agus Inuinnaqtun), Beurla agus Fraingis nan cànain oifigeil ann an Nunavut le inbhe agus còraichean co-ionnan eadarra.

Anns a' bhliadhna 1298 chaill Uilleam Uallas Blàr na h-Eaglaise Brice an aghaidh armailt a bha trì uairean na bu lìonmhoire na an t-armailt aige fhèin. Chuireadh an dàrna Blàr na h-Eaglaise Brice air an 17mh dhen Fhaoilleach 1746, air Monadh na h-Eaglaise Brice mu trì mìle an iar-dheas air a' bhaile. B' e seo an dàrna blàr an Ar-a-mach nan Seumasach, 1745-1746.
Ann an 2015 bhuannaich e cùis fo Achd Riochdachadh an t-Sluaigh. Dh'argamaidich an Ceathrar Arcach gun do mhì-riochdaich e fhèin ann an iomairt-taghaidh nuair an do leig an Oifis Albannach meòrachan on Tosgaire Frangach gu na meadhanan. Ann an 2016 riaghail a' chùirt gum feum MacIlleMhìcheil pàigheadh na cosgaisean aige.

'S e eilean san àird an iar an Eilein Sgitheanaich a tha ann am Bhuia neo Fuidheigh (Beurla: Wiay). Tha e suidhichte ann an Loch Bràcadal agus tha e na phàirt de na h-Eileanan a-staigh. Tha e mu 1.4 cilemeatair air falbh bhon Eilean Sgitheanach far a bheil am baile Ullinish. Tha Orasaigh san àird an ear dheth. Tha e cho farsaing ri 149 heactair agus mar sin 's e Bhuia an t-eilean as motha ann an Loch Bràcadal. Tha e cho farsaing ri 60 heactair, agus tha an t-àite as àirde cho àrd ri 61 meatair. Tha dà uamh ann, aon dhiubh san àirde a deas agus am fear eile san àird an ear-thuath. 'S e seo na co-chomharran aige: 57° 20′ 18″ Tuath 6° 30′ 0″ Iar.

Tha Buidseachd, ann iomadach brìgh eachdraidheil, cràbhach, agus fionn-sgeulach, 'na cleachdadh nan seòrsaichean cinnteach nan cumhachdan air aithris os-nàdarrach no draoidheile. 'S e buidseach a th' ann duine (air uairibh gu sònraichte boireannach) gum gabh an sàs sa' bhuidseachd.

'S e La Chivatera an t-ainm a bha air an sgìre seo o shin, bhon fhacal Spàinntis Chivo (Gobhar). Fhuair am baile an t-ainm Girardot ann an 1852 mar chuimhne air Anastasio Girardot, curaidh às A' Bheiniseala a bha an sàs ann an cogaidhean an aghaidh na Spàinne airson neo-eisimeileachd an Aimearaga-Laideannach. Fhuair am baile Girardota ann an Antioquia ainm mar chuimhne airsan cuideachd.

B’ e Apartheid (IPA: aˈpɑrtɦɛɪ̯t) Poileasaidh poileataigeach agus siostam dhe sgaradh-cinnidh a mhair bho 1948 gu ruige 1990 ri linn riaghaltasan a’ Pàrtaidh Nàiseanta ann an Afraga a Deas (agus Naimibia nuair i a bha fo bhuaidh Afraga a Deas). Nochd am facal airson a' chiad turas ann an òraid a rinn Jan Smuts ann an 1917 nuair a bha esan na phrìomhair. Tha am facal a’ ciallachadh "dealachadh'" neo fiù’s "sgaradh" ann an Afrikaans is Duitsis, ach thathar ga chleachdadh ann an iomadach cànan an latha an-diugh is tha brìgh an fhacail air fàs nas fhaide, gu seachd àiridh gus cunntas a thoirt air dealachadh-cinnidh air choireigin,ann an caochladh shuidheachadh air feadh an t-saoghail.

Mar a b'àbhaist ann an Aimearaga, chruthachadh na Spàinntich ainmean-àite le freumhan anns na creideamhan aca neo mar chuimhne air àiteachan agus daoine ainmeil thall anns an Spàinn: m.e. Sante Fe de Bogotá, San Bonifacio de Ibagué agus Santiago de Cali. Mar sin, fhuair am baile an t-ainm San Nicolas (Naomh Niocal) o thùs. Chaidh sin a dh'atharrachadh gu Santiago de Arma de Rionegro ann an 1783 nuair a ràinig daoine às a' bhaile siud dhan àite far a bheil Rionegro an latha an-diugh. Tha Santiago (Naomh Sheumais) anns an Spàinn. Tha an t-ainm Rionegro a' ciallachadh Abhainn Dhubh, bho dhà fhacal ann an Spàinntis: negro (dubh) bhon fhacal Laideann niger agus río (abhainn) bon fhacal Laideann rius. Tha am baile suidhichte anns an sgìre far a sruthas uisgeachan na h-aibhne Río Negro.
Tha Sgioba naiseanta rugbaidh na Cuimrigh fear den sgiobaichean mora aig rugbaidh, Bha iad sa h-uile Cupa an t-Saoghail, agus tha iad a' cluich a-measg na Sia Naiseanan.

B' e cleasaiche à Pennsylvania sna Stàitean Aonaichte a bha ann an James Maitland "Jimmy" Stewart (Indiana, 20 an Cèitean 1908 - Beverley Hills, 2 an t-Iuchar 1997).

an togalach agus an taigh-còmhnaidh as sine anns a' chathair aig ceann na Sràide Àirde, fa leth Cathair-eaglais Ghlaschu agus "Provand's Lordship"

Tha am baile Llanddewi yn Hwytyn ann am Powys, a' Chuimrigh. Tha e 56.7 mi (91.2 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 136.7 mi (220.0 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 346 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 28 (8.1%); rugadh 34% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.

'S e seòrsa antalop no gobhar-fhiadhaich (iolra:goibhrean-fiadhaich) a tha ann an Gazella dorcas (Beurla: Dorcas Gazelle, Arabais: الغزال الأحمر, عفرى), Fionnlannais: Aavikkogaselli, Fraingis: Gazelle dorcas, Spàinntis: Gacela Dorcas).

B' e peantair is neach-ealain Ungaireach a bh' ann an István Sándorfi (Fraingis: Étienne Sandorfi). Rugadh e air 12 an t-Ògmhios 1948 ann am Budapest, An Ungair agus chaochail e air 26 an Dùbhlachd 2007 ann am Paris, an Fhraing.

B' e neach-poileataigs à Sasainn le freumhan ann an Alba a bh' ann an Ailig Dùghlas-Home 1ad Iarla Stockton, OM, PC (IPA: hjuːm, Beurla: Alec Douglas-Home Lunnainn, 2 an t-Iuchar 1903 – An Sruthan Fuar, 9 an Dàmhair 1995). Bha e na Phrìomh-mhinistear san Rìoghachd Aonaichte bho 1963 gu ruige 1964, eadar Arailt MacMhaolain agus Arailt MacUilleim.

'S e baile beag anns na Crìochan a tha ann an Allt na Crà (Beurla:Auchencrow). Tha e suidhichte an ear air Reston anns an Lomair Mhòr. Tha e ann an Siorrachd Bhearaig, aon de na Siorrachdan traidiseanta a bha ann an Alba. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 50′ 22″ Tuath agus 2° 14′ 8″ Iar.

Mar a b'àbhaist ann an Aimearaga, chruthachadh na Spàinntich ainmean-àite le freumhan anns na creideamhan aca neo mar chuimhne air àiteachan agus daoine ainmeil thall anns an Spàinn: m.e. Sante Fe de Bogotá, San Bonifacio de Ibagué agus Santiago de Cali. Mar sin, fhuair am baile an t-ainm aige oir chaidh e a steidheachadh air an latha aig Naomh Bonaventure, neo Buenaventura ann an Spàinntis. Tha an t-ainm a' ciallachadh deagh àigh, bho buena (math) agus ventura (àgh).

1988 - Armory Show '88, Lavignes-Bastille Gallery, New York - Abbaye des Cordeliers, Châteauroux (retrospektív) - Louis K. Meisel Gallery, Eabhraig Nuadh - FIAC, Galerie Lavignes-Bastille, Paris

B' e Robert Burns Woodward (Boston (Massachusetts) 10 an Giblean 1917 - Cambridge (Massachusetts) 8 an t-Iuchar 1979) Ceimigear às na Stàitean Aonaichte. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 1965.
'San Eòlas-ur-sgeulachd na h-Eirinn, bha Aengus (Áengus, Óengus, Angus) àitheanta cuideachd ri Aonghus Òg , Mac ind Óg no Mac Óg 'na bhall nan Tuatha Dè Danann agus is mathaid 'na dhia a' ghaoil, òige 'gus maise. Tha e air ràdh gun robh ceithir eòin samhlachadh pògan itealachadh mu a cheann. Bha an Deagh-Dia agus Boann 'na phàrantan. Tha e air ràdh a mhair e aig a' Bhrú na Bóinne ri taobh na h-aibhne Bhòinn.

Chaidh Aonghus dhan loch a' Bheòil na Nathrach Sgiathach agus lorg 150 rìbhinnean cuibhrichte ann am càraidean. Lorg e a rìbhinn, Caer. Air an t-Samhain 1mh, dh'atharraicheadh Caer agus na rìbhinnean eile 'steach do eala fad aon bliadhna. Bha Aonghus air innseadh a b'fhaodainn e Caer phòsadh ma b'urrainn dha oirre cho eala chur fèineachd. Shoirbhich Aonghus. Dh'ath-dhealbh e fhèin a-steach do eala 'gus dh'itealaich iad air falbh, seinn ceòl àlainn a chuir uil' a luchd-èisdeachd ri cadal do trì là 'gus oidhche.

Berghuis, A.M., Guillemette, J.G., Smith, M., and Brayer, G.D. (1994). Mutation of tyrosine-67 to phenylamaine in cytochrome c significantly alters the local heme environment. J. Mol. Biol. 235: 1326-1341.

'S e susbaint a th' ann an co-thàthadh far am bheil dà, no corra eileamaid, air a cheangal gu ceimigeach ri chèile le cuideam ann an co-chum suidhichte.

Ged a bha New York cudthromach do Washington, bha an suidheachadh gu tur diofraichte bhon t-suidheachadh a bh' aige ann am Boston. Ann am Boston, b' urrainn do Washington fheachdan a ghluasad bho àite gu àite air tìr. Ann an New York, b' fheudar dha bàtaichean a chleachdadh agus 's ann aig na Breatannaich 's chan e dhàsan a bha smachd air na h-uisgeachan timcheall New York.

Hildebrand, D.P., Ferrer, J.C., Tang, H.-L., Smith, M., and Mauk, A.G. (1996). Trans effects on cysteine ligation in the proximal His93Cys variant of horse heart myoglobin. Biocchemistry 34: 11598-11605.

Taobh chinnidh, ' s e Daoine geala/mestizos a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann am Cali. A bharrachd air sin. ‘s e Tùsanaich a th’ann 0.5% agus tha 26.2% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 94.9% dhe na daoine ann an Cali leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 81.9% dhe na dachannan.

Bha Iain Rothach ( 10 Dùbhlachd 1889 - 16 An Giblean 1918) ’na shaighdear agus ’na bhàrd Gàidhlig, bho Shuardal ann an Leòdhas. John Munro a bh’ air sa Bheurla ach sgrìobh e fon ainm Iain Rothach. Fhuair e MA bho Oilthigh Obar Dheathain ann an 1914. Fhuair e am Military Cross anns a’ Chogadh Mhór ’s e a’ sabaid còmhla ris an 7mh Cath de na Sìobhortaich. Chaidh a mharbhadh trì làithean às déidh sin air 16 an Giblean 1918.

B’ e Offa rìgh Rìoghachd Mhercia anns an ochdamh linn. Chaochail e ann an 796. An dèidh bhliadhnaichean dhe shabaid eadar Offa agus na Cuimrich, thog e Gàrradh Offa airson a' chrìoch eadar an rìoghachd aigesan agus rìoghachdan na Cuimrigh.

Canar gu bheil an t-eilean glè bhrèagha. Mar eisimpleir, sgrìobh an t-ùghdar Mark Twain anns an leabhar "Following the Equator": "You gather the idea that Mauritius was made first and then heaven, and that heaven was copied after Mauritius".
A rèir faoin-sgeul Chuimrich bho na meadhan-aoisean, phòs Magnus Maximus Elen Luyddog, nighean Eudaf à sgìre Segontium, 's e sin an daingneach Ròmanach faisg air Caernarfon, agus tha fianais, gu ìre, gu bheil an sgeulachd seo fìor. A rèir faoin-sgeul Chuimris dh’fhàg na Ròmanaich a' Chuimrigh fichead bliadhna ron chòrr dhe Bhreatainn. A rèir sinnsireachd Chuimrich tha Naomh Peblig agus Owain fab Macsen Wledig nam mic aig Magnus Maximus agus Elen. Sgrìobh agus sheinn Dafydd Iwan òran ainmeil mu dheidhinn Mhagnus Maximus, ‘Yma o Hyd’.

Bha i na sgoilear aig Hutchesons' Grammar School ann an Glaschu gu ruige 1979 agus dh'ionnsaich i lagh aig Oilthigh Ghlaschu. Thug i san Oifis a' Chrùin ann an 1985. Chaidh i na ceannard Ionad Nàiseanta Eucoirean Feise ann an 2013 agus chaidh i na Àrd-neach-lagha a' Chrùin an Alba ann an 2016 an dèidh do Lesley Thomson a leig a dreuchd suas.

Tha Rinn Friù fhèin, Port Adhair Ghlaschu, Arasgain, Cill Pheadair, Linwood agus pàirtean de Phàislig anns an sgìre seo. Tha i ann an crìch ri Inbhir Chluaidh, Pàislig agus Siorrachd Rinn Friù a Deas, Glaschu an Iar-Thuath agus Glaschu an Iar-Dheas.

'S e cluicheadair a' ghiotàir a th' ann an Ronnie Wood (Lunnainn, 1 an t-Ògmhios 1947). Thòisich e a' cluich còmhla ris Na Faces agus cuideachd a' toirt taic do Rod Stewart nuair a bha e a' seinn leis fhèin. Ghabh e leis Na Rolling Stones ann an 1976 nuair a dhealaich Na Faces agus tha e fhathast a' cluich leotha an-diugh.

'S e sreath de tonnan a' chuain gun gluais glè luath air adhbharachadh le crithean-talmhainn cumhachdach, spreadhaidhean cumhachachach nam beinntean-teine, no maoimean-talmhainn a tha ann an tsunami (no tonn-tuile). Tha tonn-fhad glè fhada aig na tsunamian; faodaidh iad a bhith ceudan de cilemeatair a dh'fhad. Mar as àbhaist, tòisichidh tsunamian gu h-obann. Tha na tuinn a' siubhal aig astar mòr air feadh an cuan le call lùiths glè bheag. Faodaidh iad gainmheach a thoirt air falbh às na tràighean, na craobhan a sgrios, carbadan a thilgeil is a shlaodadh, taighean a mhilleadh agus fiù' s bailtean iomlana a sgrios. Faodar tsunami bhith cuideachd air adhbhrachadh le beum o salachar-rionnag.

‘S e baile beag dùthchasail shuas air leathad Chnuic Carthat os cionn Dhùn Phrìs, air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th’ ann an Torthorwald (Tirthorrald o shean). Tha e suidhichte aig 80m os cionn ìre na mara, ann an cridhe Dhùin Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Dhùn Phrìs ro 1975), eadar an loch Mhabain agus Dùn Phrìs, ri taobh an Uillt Pierbanks. Tha e 244km air falbh bho Obar Dheathain, 95km bho Ghlaschu, 19km bho Inbhir Anainn agus 98km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha. 'S e Beurla agus Beurla Ghallda th' ann an dà chànan aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Torthorwald. Tha Eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas agus dreuchdan ann an Dùn Phrìs. A bharrachd air sin, tha taigh-òsta. Taobh fhoghlaim, dhùnadh a' bhun-sgoil ann an 2010 agus le sin feumar a dhol dhan sgoil ann an Dùn Phrìs.
Ferrer, J.C., Turano, P., Banci, L., Bertini, I., Morris, I.K., Smith, K.M., Smith, M., Mauk, A.G. (1994). Active site coordination chemistry of the cytochrome c peroxidase Asp235Ala variant: Spectroscopic and functional characterization. Biochem. 33: (25) 7819-7829.

Cambodia - Cameroon - Canada - Cape Verde - Central African Republic - Chad - Chile - People's Republic of China - Republic of China (Taiwan) - Colombia - Comoros - Democratic Republic of the Congo (formerly Zaire) - Republic of the Congo - Costa Rica - Côte d'Ivoire - Croatia - Cuba - Cyprus - Czech Republic

'San ficheadamh linn tha a' Ghàidheal agus a' Ghàidhealtachd air fàs nas gann agus nas lugha nas luath na aig àm sam bith an eachdraidh. Bha mu 280,000 Gàidheal an Alba aig toiseach an linn agus a-nis tha fo 60,000. Ged a' tha an cànan air tòiseachadh taic fhaighinn fo pàrlamaid Bhreatainn agus Alba le sgoiltean a teagaisg 'sa chànan chan eil fios an dèid a sàbhaladh.

BBC Naidheachdan 2016-01-27: Crìochan gan cur air sgoiltean Gàidhlig (barrachd iarrtais bho phàrantan na a tha de dh’àitean sna sgoiltean Gàidhlig)

Is e àireamh-sluagh an eilein 1174 ceann daoine, an cuid as motha dhaibh nan Caitligich. Tha 761 nan luchd-labhairt na Gàidhlig (62%) a' fuireach anns an eilean.

'S ann ann an sgìre mòran nas blàithe (Cuibheasachd bhliadhnail: 8.5 °C) agus mòran nas fhliche (Cuibheasachd bhliadhnail: 1094mm) an coimeas ris an còrr dhen dùthaich 's a tha Cill Chainneir. Tha sileadh uabhasach trom ann, fiù 's fad na mìosan nas tioraim, leis nach eil e idir fad air falbh bhon mhuir air an àirde an iar na h-Alba. 'S e àite Cfb ann an sgèile Köppen-Geiger a th' ann an Cill Chainneir. Chan eil an t-sneachd idir pailt an seo. Tha diofar mhòr eadar am mìos as fhliche agus am mìos as tioraim: 61mm eadar an Giblean (dìreach 62mm) agus an Dàmhair/an t-Samhain (123mm). Fad na bliadhna, bidh an teothachd ann am fiaradh mheadhanach: 11.7 °C.

Tha na h-Eileanan Mhoiriseas ainmeil airson na stampaichean aice: „Red Penny“ agus „Blue Penny“. Chaidh an clò-bhualadh anns a’ bhliadhna 1847.

'S e baile ann an Connecticut, sna Stàitean Aonaichte, a th' ann an Stamford. Anns a’ bhliadhna 2010 bha 125,109 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 7m os cionn ìre na mara.

Tha An Druim Beag (Beurla: Drumbeg) na bhaile croitearachd ann an Asaint, Cataibh. Tha e suidhichte air an rathad B869 eadar an Nead (san ear) agus Cùl-Cinn an Droma Bhig (san iar). 'S e seo na co-chomharran aige: 58° 14′ 31.2″ Tuath agus 5° 11′ 56.4″ Iar. Tha Loch an Droma Bhig san iar den bhaile agus tha seallaidhean brèagha aige. Air làithean soilleir chithear Cughann Eadar Dhà Chaolas agus Loch an Droma Bhig.
Chaidh Hildburghausen a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1234 mar Hilteburgehusin ann an t-seann Ghearmailtis agus mar Villa Hilperti ann an Laideann. Chaidh eaglais a thogail ann an 1286, Talla a' Bhaile ann an 1314 agus fhuair e a chuid chòirichean a thaobh mhalairt agus chìsean ann an 1324. Ràinig na ciad Iùdhaich ann an 1331. Chan e coimhearsnachd mhòr a bh' ann a-riamh agus aig a' char na bu mhò bha 130 nan tàmh sa bhaile san 19mh Linn ach dìreach 30 ann an 1933. Thog fear air an robh Simon Levi Sionagog ann an 1811 ach thug na Nàsaich air na Iùdhaich ga reic. Thoisich An t-Ath-Leasachadh a-measg na coimhearsnachd Crìosdaidh ann an 1524 agus ghabh iad ris uile gu lèir ann an 1528. Thogadh sgoil ann an 1541. Eadar 1618 agus 1648 thuit àireamh-sluaigh a' bhaile bho 2,500 gu dìreach 700 air sàilleabh gu robh am baile gu math bochd an dèidh Cogadh nan 30 Bliadhna, bha an t-eaconomaidh ann an droch staing, bha am baile air a mhilleadh, bha an t-acras ann agus, a bharrachd air sin, chaochail mòran leis a' phlaigh. B' e prìomh-bhaile na Diùcachd Sagsainn-Hildburghausen a bh' ann bho 1680 gu ruige 1826, nuair a chaidh e a thoirt a-steach gu Sagsainn-Meiningen. Bha oifis na Biografisches Institut suidhichte an seo eadar 1828 agus 1874. Chaidh rèile a thogail ann an 1858 eadar Eisenach, Meiningen, Hildburghausen agus Coburg. Chaidh am baile a thoirt a-steach gu Thüringen ann an 1920, an dèidh Ar-a-mach na Gearmailt. Bho 1934 agus 1940 bha 522 fireannaich agus 458 boireannaich air an seasgachadh an aghaidh an toil mar phàirt phrògram air a chur air dòigh leis na Nàsaich agus chaidh iomadh duine a bha san taigh-caothaich a mharbhadh mar phàirt phrògram Nàsach eile, air an robh Aktion T4. Air 7 an Giblean 1945 chaidh an taigh-gruide a mhilleadh rè bomadaireachd agus chaidh an caisteal a leigeil na thobht. Bha na bha air fhàgail dhen chaisteal a leagadh eadar 1949 agus 1950.

Chaochail Iain Noble 25 an Dùbhlachd 2010 air Eilean Iarmain 's e 75 bliadhna a dh'aois. Tha e a' fàgail bean, a' Bhan-ridire Lucilla agus bràthair, Timothy Peter Noble, aig a bheil a' bharantachd a-nis.

'S e Ceimigear às An t-Seapan a th’ann Ryoji Noyori (Seapanais: 野依 良治, Kobe 3 an t-Sultain 1938). Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 2001, còmhla ri K. Barry Sharpless agus William S. Knowles.

Is i Sniaul a' bheinn as àirde anns an t-Eilean Mhanainn. Is ann as an t-seann Lochlannais airson "Beinn na Sneachda" a thanaig an t-ainm, agus tha seo ana-soillear ann an "Snaefell", ainm na beinne as Beurla. Tha i 621 m (2034 troighean) a dh'airde.

'S e sgrìobhadair às a' Bhealaruis a tha ann an Svetlana Alexandrovna Alexievich. Tha i ainmeil airson a' co-chruinneachaidhean aithrise fianaise on seann Aonadh Sobhiat.

'S e pìos meatailte a tha ann am bonn-cuimhne, a tha air a chumadh mar chearcall, rionnaige, neo chrois. Tha e air thoirt do dhuine o chionns gun do rinn e rudeigin gaisgeil, gu h-àraid sa chogadh, neo rudeigin fìor mhath.
Tha còrr is 7 muillion leabhar, 14 muillion stuthan clò-bhuailte agus 2 mhuillion mapa aig an Leabharlann Nàiseanta. Anns a' chruinneachadh, tha leth-bhreac den Bhìoball Gutenberg, làmh-sgrìobhainn le Alasdair Mac Mhaighstir Alasdair agus litrichean le Charles Darwin.

Anns an Dùbhlachd 1976 thòisicheadh drochaid a thogail thairis air Linne Chrombaidh. Chosg an drochaid timcheall air 5 millean £ agus chaidh e fhosgladh san Ghiblean 1979. Tha e a' ceangal an rathaid A9 eadar Aird Ilidh agus Fionndan. B' àbhaist aiseagan a dhol thairis air an linne, ach an-diugh chan eil ach aiseag a-mhàin a' ruith eadar Cromba agus Neig as t-samhradh.

Chan fhàg an sionnach a gharadh gu feasgar; agus an sin thèid e a-mach air feadh nan coilltean agus an fhearainn airson cobhartaich, agus fanaidh e a-muigh gu madainn. Ged a tha e ro dhìobhalach am measg eunlaith agus uan, tha e a' dèanamh feum mòr le bhith a' cur às do iomadh creutair millteach agus gràineil. Ann an Iapan, measar mar Dhiadhachd an fhogharaidh e, beathach a tha a' dìon bàrr an ruis.

Tha Pugwash (Mikmac: Pagweak) ann an Siorrachd Chumberland, Alba Nuadh. Chaidh am baile air stèidheachadh ann an 18mh Linn agus tha 784 a' fuireach ann.

Chaidh Caisteal Bhrothaig a thogail ann an 1492, 's e a' dìon beul na h-aibhne gu 1932. Ach, a-rèir coltais, chaidh an caisteal, mar a tha e an-diugh, a thogail aig deireadh na naoidheimh linn deug, air an dearbh làraich far an robh an t-seann Daingneach. Tha e na sheasamh air roinn creige am Beul na Tatha.

San fharsaingeachd tha iad eadar 90 is 110 cm (3–3.6 troigh) a dh'fhaid agus tha iad eadar 55 is 65 cm (1.8–2.1 troigh) a dh'àirde aig an gualainn. Tha iad mu 15 is 20 kg (33-44 lb) de chuideam. Gu cumanta tha an t-earball aca eadar 15 is 20 cm (6-8 òirleach) a dh'fhaid.

Tha Glaschu a Tuath a' sgaoileadh gu Bruach Chluaidh ann an Siorrachd Dhùn Bhreatainn an Iar agus Cille Phàdraig Ùr, Muileann-Ghaidh agus Coille Dobhair ann an Siorrachd Dhùn Bhreatainn an Ear. Lorgar ann an dà chuid ceàrnan nas beartaiche mar Thaobh Cheilbhin a Tuath ann an Cnoc Mhoire, ceàrnan ath-ghinte mar Ruchill agus ceàrnan nas bochda mar Phàirc Phosail no Sighthill far a bheil as àirde àireamh nan comraichean. Tha Rathad-Uisge Fhoirthe is Chluaidh a' ruith troimhe: canàl a bha glè chudromach airson eaconomaidh a' bhaile anns an 19mh linn, mar a bha factaraidh airson pùdair gealachaidh Naomh Rollox ann an Allt an Fhuarain, aig aon àm factaraidh ceimigeach nas motha anns an t-saoghal.

Tha tosgair no tosgaire na teachdaire rìgh neo riaghaltais gu rìgh neo riaghaltais eile, neo fear-ionaid rìgh neo riaghaltais aig cùirt eile.

Bha na trì làir aig a' bhàrr an Togalach Asch, nan deich làir, air ghabhail leis a' Chomann Triangle Shirtwaist Company, sealbhaichte le Max Blanck agus Isaac Harris, a' suidhe anns a' Bhaile-mhòr Eabhraig Nuadh aig an eadar-geàrradh de Greene Street agus de Washington Place, dìreach an Ear an Washington Square.

Tha Loch na Bronn suidhichte air an làimh chlì dhen rathad bho Chaisteal Bhròchaill gu Àrnais ach chan eil duine sam bith a' fuireach air bruach an locha. Tha Loch an Uachdair san àirde an ear-thuath dheth.
B' ann à Tròndairnis, An t-Eilean Sgitheanach, a bha Iain N. MacLeòid (1880—1954). B' e sgrìobhadair agus tidsear a bh' ann. Chleachd e an t-ainm-pinn Alasdair Mòr.

Bha an Teine an taighe-tionnsgain Trì-cheàrnag ann an Eabhraig Nuadh air A' Mhàrt 25, 1911, 'na sgiorradh-tionngain as motha 'san eachdraidh am baile mhòir Eabhraige Nuaidh, a' toirt gu buil am bàs de 146 obraichean-culaidhe a bhàsaich 'san teine no a leum ri am bàsan. Lean an teine ri reachdaireachd gum feumaidh inbhean an teàrmainn leasaichte agus chuidich e a bhrosnachadh an cinntinn an International Ladies' Garment Workers' Union, gun do chog airson inbhean na h-oibre nas fhèarr airson obraichean nan taighean-ceàirde na tràillealachd sa' ghnìomhachas sin.

Ged nach eil mòran sam bith a' bruidhinn na Gàidhlig tuilleadh ann an gin de na dùthchannan a tha air an ainmeachadh gu h-àrd, b' àbhaist gur i am prìomh chànan aig a' mhòr-shluagh agus aig na rìghrean còmhla ri na h-uaislean eile.

Rinn athair István obair airson buidheann Aimeireaganach agus mar thoradh air sin ann an 1950 chaidh e dhan phrìosan airson còig bliadhna. Bha e air a leigeil a-mach beagan làithean roimh an ar-a-mach den bhliadhna 1956. Dh'fhàg teaghlach Sándorfi an Ungair ann an 1956 airson an Ostair agus an uairsin dhan Ghearmailt agus mu dheireadh ann an 1958 dhan Fhraing. Thòisich Sándorfi dealbhachadh nuair a bha e ochd bliadhna a dh’aois agus nuair a bha e dà bhliadhna dheug thòisich e dealbhadaireachd le òla. Fhuair e teisteanas aig École nationale supérieure des Beaux-Arts ann am Paris agus rinn e barrachd studaidh aig École nationale supérieure des arts décoratifs.

'S e département na Frainge a tha ann am Penn-ar-Bed (Frangais: Finistère). Tha i suidhichte san àirde an iar na Breatainn Bige. Tha Kemper na prìomh-bhaile ach 's e Brest am baile as motha a tha ann.

'S e baile-beag ann an Siorrachd Pheairt is Cheann Rois a tha ann am Blàr Athall (Beurla: Blair Atholl). 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 45′ 48″ Tuath agus 3° 50′ 50″ Iar.

Chleachdadh am fadhail anns an Elbe anns na Meadhan-Aoisean gu math tric, ach cha robh ach baile beag ann aig an àm ud. Bha Meißen, baile eile faisg air, na bu chudromaiche anns na làithean seo.

Tha an làrach ceangailte ri feadhainn eile bho àm Linn Ùr na Cloiche is Linn an Umha cuideachd. Lorgadh dà thorr tìodhlacaidh eile dìreach san àird a deas Bryn Celli Ddu agus tha tursa faisg air ann an achadh san taobh an iar. Tha creag faisg air làimh ann cuideachd a tha sgeadaichte le cup-and-ring markings.

Chuir na Breatannaich air dòigh ionnsaigh à Canada a' leantainn na h-aithnichean Richelieu 's Hudson. Bha mu 9000 saighdearan a' gabhail pàirt san ionnsaidh sin a fo stiùir Seanalair John Borgoyne. Bha dùil aige gun rachadh ionnsaigh eile chur air dòigh à New York 's na h-Amaireaganaich air an gearradh ann an dà leth. Ach bha na feachdan à New York fo stiùir Seanalair William Howe air sgàth ginn co-òrdanachaidh, cha robh for neo fios aig Howe air rùn a bh' aig Borgoyne. Bha Philadelphia, prìomh-bhaile an ar-a-mach, fada na bu tharraingiche dha. An àite taic a thoirt dhan ionnsaidh à Canada, thug Seanalair Howe ionnsaidh gus Philadelphia a ghlachadh.
Ach tha daoine ann a tha ag ràdh nach robh na ciad còmhlanan seo ach "post-thrash", agus gun d'fhuair iad an t-ainm meatailt bàis dìreach air t-saileabh an t-ainm aig Death: cha robh gu leor uair mu dheidhinn an ceòl fhathast.

'S e seòrsa antalop-earran-gheal a tha ann an Antidorcas marsupialis, boc-sùrdaig sa Ghàidhlig. Thàinig an t-ainm Beurla: springbok à Afraganais bho na faclan spring (leum, boc) agus bok (antalop, boc). Tha iad a' fuireach ann an Afraga agus tha iad ainmeil airson bocaidh aca.

'S e duais airson rannsachadh fior-mhath anns an roinn eaconomaidh a tha anns an Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel (Suainis: Sveriges riksbanks pris i ekonomisk vetenskap till Alfred Nobels minne).

'S e Nunavut an territory as motha a tha ann an Canada. 'S e am fear as oige a tha ann cuideachd. Fhuair iad neo-eisimeileachd bho Roinnean an Iar Thuath air 1 an Giblean 1999 tron Nunavut Act agus tron Nunavut Land Claims Agreement Act,.

Thathar Taobh a Deas air a' phàirt de Ghlaschu a tha deas air Abhainn Chluaidh. Ged as e gu mòr ceàrn còmhnaidheach a tha innte, tha caochladh fheartan ainmeil ann, m.e. na prìomh-àrosan aig a' BhBC Scotland agus an STV, lann-cluiche buill-choise nàiseanta Pàirc Hampden no grunn phàircean, nam measg Pàirc Dùthcha Pollok, an tè as motha ann an Glaschu anns a tha an cruinneachadh ealain cliùiteach Cruinneachadh Bhurreill. Tha mòran iomall-bhailtean agus bailtean-eisimeil aig Glaschu anns na siorrachdan an cois a' bhaile, m.e. An Ruadh-Ghleann agus Camas Long ann an Siorrachd Lannraig a Deas no Giofnag ann an Siorrachd Rinn Friù an Ear.

‘S e baile meadhanach faisg air Meiningen ann an cridhe na Gearmailte a th’ ann an Rudolstadt (Thüringisch: Rudelstadt, Mundart: Rolschte). Tha e suidhichte aig 195m os cionn ìre na mara ri taobh na h-aibhne Saale, anns an stàit Thüringen, 247km air falbh bho Bherlin, 100km bho Leipzig agus 29km bho Jena. ‘S ann leis an sgìre Landkreis Saarfeld-Rudolstadt a tha am baile agus tha 22,739 duine a' fuireach ann.

Measaichear cuideam de cuid bathar le tomhais-lionaidh, mar eisimplir fiodha "cruinne". Chan eil e soirbh a chuir crann air Biorsamaid, ach tha e nas fhasa a thomhais meud de cnap fiodh. Measar tunna fiodh a bhi co-ionnan ri 40 troighe^3 .

Thathas a' toirt tuilleadh 's a chòir eòlas air a' bhriathar seo bho chionn ghoirid a-nis air sgàth fàs dlùth-chruinneas (globalisation) san t-saoghal a th' ann (m.e. a thaobh ionmhas cruinne, conaltradh is siubhal). 'S e a th' anns a' bhun-smuain seo, cathair aig a bheil buaidh gu soilleir dìreach air cùisean an t-saoghail tro mheadhan sòiseo-eacanomaigeach, cultarach, poilitigeach. Chan e cathair chruinne a th' ann an àrd-bhaile sam bith ge-tà, agus mas e 's gu bheil e na chathair chruinne, chan fhaod sin a bhith a-rèir ìre de mhathas ann am bun-structairean, leasachadh no beò-shlàinte muinntir a' bhaile. Ma dh' fhaoidte gur e Lunnainn a' chiad chathair chruinne agus àrd-bhaile ùr-nodha riamh a bh' anns an t-saoghal. Ach, 's e àrd-bhailtean mar An Ròimh, Constantinople, Damascus, Nanjing sa leithid a bhathar a' meas mar chathraichean chruinne ann an tomhas eachdraidh.
Bha grunnan òrain aig Dòtaman. Tha cuid dhiubh air a bhith air an teagasg ann an sgoiltean Gàidhlig. 'S e fear dhe na h-òrain as ainmeile aige Einnsean, Tractair agus Bhan.

Air sgàth 's gu bheil àirde nam beann ag atharrachadh tro ùine, tha buidhnean eadar-dhealaichte gam measach bho àm gu àm. Rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh air Dwarfie Hamars Knap san 20 am Faoilleach 2012 agus chaidh na tomhasan a chruinneachadh air an liosta a tha ri fhaighinn air an làrach-lìn "Database of British and Irish hills".

Chuir an Riaghaltas aig Marroquín a chuid taic chun a’ chòrdaidh ach dhiùlt an Còmhdhail e. Chuir sin an fhearg air Riaghaltas na Stàitean Aonaichte agus cho-dhùin iad taic a thoirt dha Panama gus a chuid neo-eisimeileachd fhaighinn. Ghairm iad neo-eisimeileachd oifigeil na Caolais air an treas latha dhen t-Samhain 1903, tro litir a leig fios chun an Riaghaltais ann am Bogotá. A bharrachd air sin, chuir iad soithichean cogaidh chun na dùthcha ùr sin airson ionnsaighean armachd bho Choloimbia a sheachnadh. Fhreagair Marroquín Ricaurte dhan chàineadh a fhuair e air sàilleabh gun do chaill e Panama mar a leanas: "Dè a tha sibh ag iarraidh? Fhuair mi aon phoblachd ach cuiridh mi dà air ais dhaibh."

Tha Sgioba nàiseanta rugbaidh na h-Èireann fear de na sgiobaichean mòra aig rugbaidh. Bha iad sa h-uile Cupa an t-Saoghail, agus tha iad a' cluich a-measg na Sia Naiseanan.

Thogadh togalach còmhnaidh ùr anns na 1960an, agus chaidh aʼ Cholaiste a mhaoineachadh tro Roinn Foghlam na h-Alba, ach ann an 1987 chuir Rùnaire Stàite na h-Alba an céill gum biodh iad aʼ tarraing an cuid taic airgid. Ge-tà, fhuaireadh tùsan eile taic agus thàinig aʼ Cholaiste troimhe.

'S e làmh-sgrìobhainnean Seiceach a th' ann an Làmh-sgrìobhainnn Dvůr Králové agus ann an Làmh-sgrìobhainn Zelená Hora (Rukopis Královédvorský a Zelenohorský ann an Seicis). Bhathar den bheachd gum b’ e cruinneachaidhean de sheann bàrdachd Shlàbhais a bh’ annta, ach anns an latha an-diugh, thathar den bheachd gur e meall-sgrìobhaidheann a th' annta. Tha connspaid mhòr air a bhith ann a thaobh ùghdarralas nan làmh-sgrìobhainnean, gu math coltach ri connspaid mu bàrdachd Oisein ann an Alba. Thug bàrdachd Oisein buaidh mhòr air an dà làmh-sgrìobhainn seo. Bha an dà làmh-sgrìobhainn anabarrach cudromach anns a' chultar Seiceach ann an 19mh linn.

Tha am baile Y Pîl ann am Pen-y-Bont ar Ogwr, a' Chuimrigh. Tha e 22.5 mi (36.2 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 153.3 mi (246.6 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 7136 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 639 (9.0%); rugadh 90% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.

Tha Umachan a' nochdadh ann an clàraidhean-màil bho 1827. A rèir choltais, b' e sin a' chiad iomradh air a' bhaile a-riamh. Thàinig dà theaghlach à Hallaig às dèidh nam fuadaichean. Ann an 1883, ghabh Iain MacGilleÌosa pàrt ann ann rannsachadh a rinn Coimisean Napier air suidheachadh nan croitearan às leth muinntir Umachan. Bha daoine fhathast a' fuireach ann anns a' chiad leth de 20mh linn.