Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
بەرخۆر ئەو کەسەیە وا کاڵا و ڕاژەی بەرھەمھێنراو ئەکڕێ و بە کاری ئەبا. ئەو کەسەیە کە پارە خەرج ئەکا. کەوابوو، بەرخۆران ڕۆڵێکی زۆر گرنگیان ھەیە لە سیستەمی ئابووریی وڵاتاندا. ئەگەر داواکارییەکانی بەرخۆران نەبێ، بەرھەمھێنەرانیش واز لە بەرھەمھێنان دێنن، چونکە یەکێ لەو شتە سەرەکییانەی کە ھانیان ئەدا بۆ بەرھەمھێنان ئەوەیە کە بەرخۆران بەرھەمەکەیان لێ بکڕن. ھەروەھا بەرخۆر یەکێ لە ئەڵقەکانی زنجیرەی دابەشییە.

بڕیارنامەی ٤٧١ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٥ی حوزەیرانی ١٩٨٠دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ وڵاتە داگیرکراوەکان لە لایەن ئیسرائیلەوە. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٢٢٦‌ەم، بە ١٤ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ١ی بێ‌لایەن پەسندکرا.

زیاتر لە سەد و سی کتێب و نامیلکەی لە ژێر ناونیشانی (سەرجەمی پەیامەکانی نوور)دا نووسیوە و بڵاوی کردوونەتەوە. وەرگێڕانی سەرجەمی پەیامەکانی نوور بۆ زمانی عەرەبی لەلایەن (ئیحسان قاسم صاڵحی)یەوە تەواو بووە و لە دە دانە بەرگی قەشەنگدا و لە ھەردوو شاری ئەستەمبوڵ و قاھیرە چەند چاپێکی یەک لە دوای یەکیان تا ئێستا لێ بڵاو کراوەتەوە. بەشێکی زۆریشیان لەلایەن ماری وێڵد (شوکران واحید)ەوە کراون بە زمانی ئینگلیزی. بەشێکی ئەم پەیامانە بۆ ئەم زمانانەی خوارەوەش وەرگێڕدراون ، کە تا ئێستا کاری وەرگێڕان تیایاندا بەردەوامە : (ئەڵمانی ، فەڕەنسی ، ڕووسی ، ئوردوو ، فارسی ، ئیتاڵی ، گوجەراتی ، مەلایا ، ڕۆمانی ، چینی ، بولگاری ، پورتوگالی ، ئەلبانی ، بۆسنی ، ئیسپانی ، مەقەدۆنی..ھەروەھا گەلێ زمانی تریش.

شیکردنەوەی کۆنیشان بەگوێرەی پزیشکانی دەروونی لە پۆلیسی سوید، شتێکی زۆر جیاواز بوو بەوەی کە بارمتەکان تەواو دەستەمۆی دزەکان ببوون وە لەلای ئەوانەوە باشتر دەپارێزرێن بۆیە خەمی خێزانەکانیان بوو کە لە دەرەوەی بانک دەژین لەژێر دەستی پۆلیس. (نیلز بیگیڕۆ) پسپۆڕ لە زانستی تاوان و دەروون دەڵێت؛ بەھۆی کەم تەرخەمی پۆلیس و کەمی توانای دەوڵەت و بەھێزی چەتەکان ھەستێکی وەھا لەلای بارمتەکان درووست دەبێت کە دزەکان باشترن و یارمەتیشیان دەدەن، لە بەرامبەردا ئامادەنین یارمەتی پۆلیس بدەن کە لە تواناشیاندا ھەیە. .

جامی ئەورووپای ١٩٨٧-١٩٨٨ سی و سێیەمین وەرزی خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپایە و ڕۆژی ١٦ی ئەیلوولی ١٩٧٨ یەکەمین یاری ئەنجامدراو و کۆتا یاری پاڵەوانیەتیەکە لەڕۆژی ٢٥ی ئایاری ١٩٨٨ لەیاریگای مەرسیدس بێنز ئەرینای شاری شووتگارتی ئەڵمانیا، لەنێوان یانەی ئایندھۆڤن و بێنفیکا ئەنجامدرا. لە ئەنجامدا ئایندھۆڤن توانی بە ئەنجامی ٦-٥ لەلێدانی یەکلاکەرەوەدا بەسەر بێنفیکای ڕکابەری سەربکەوێت و ببێتە ھەڵگری نازناوی ئەم وەرزە.

نیبوری گەشتیار کە ھاتووەتە کوردستان لە ساڵی ١٧٦٦ز دا بە شاری کفریدا تێپەری کردووە ناوی (کفری) بە شێوەی ( کرفە ) ھێناوە. جیمس بکنغھاملە ١٢ تەموزی ١٨١٦ ز بەکفریدا گوزەر بووە بابەتی لەسەر نوسیوە و وێنەیەکیشی بۆ کێشاوە کلودیوس ریچلە گەشتەکەیدا بەرەو سلێمانی لەرۆژی ٢٦ی نیسانی ١٨٢٠ ز دا بۆ کفری ھاتووە و ٣ رۆژ تێدا ماوەتەوە و زۆر بەوردی ناوچەکەی پشکنیوەو گوتویەتی کە شاری کفری دێرین لە باوشی بەرزاییەکانی رۆژھەڵاتی ناوچەکەدا بووە جیمس بیلی لەساڵی ١٨٣٤ ز وەک گەشتیارانی تر بەم ناوچەیەدا تێپەڕیووە و باسی ناوچەکەی کردووە.

ژووری ڕاژە و فەرماندەری لە دوو بەش پێک هاتبوو: ژووری فەرماندەری:Command Module، ژوورێک کە سێ ئەندام(فڕۆکەوان) و کەرەستەی پێویست بۆ دووبارە چوونە ژوورەوەی زەوی و نیشتنەوە لەسەر ئاوی لەخۆ گرتبوو. هەروەها ژووری ڕاژە: Service Module، هێزی جووڵانەوە، کارەبا و پاشەکەوت کردنی بەکارهێنراوەکانی پێویستی تایبەت لە ماوەی سەفەرێکی ناردراو دابین دەکرد.
مامۆستا کەلیموڵڵای تەوەحودی لە کتێبی «ترانە‌های کورمانجی خراسان» دا ٢٠٢ سێ‌خشتی بە وەرگێڕانی فارسییەوە، بۆ یەکەمجار کۆ کردووەتەوە. بە دوای ئەودا، کەسانێکی تریش دەستیان داوەتە کۆکردنەوەی سێ‌خشتییەکان و کارە پیرۆزەکەی مامۆستا تەوەحودیان درێژە پێداوە. ئەم سێ‌خشتییانە تا ڕادەیەک کاریان کردووەتە سەر روح و هەستی شاعیرانی کورمانجی خۆراسان، کە ئەوانیش سەرەڕای شێوازی نوێ، زۆر جار سۆزی دەروونی خۆیان هەر لەم قالبەدا دەردەبڕن. مامۆستا ئیسماعیلی حوسێن‌پوور لەم بەرهەمەی‌دا، هەستی خۆی لە ١٠٠ سێ‌خشتی‌دا دەرخستووە، کە بەم هۆیەوە تام و چێژێکی تەواو فۆلکلۆری هەیە و ئەگەر ناوی شاعیری بەسەرەوە نەبوایە، بە زەحمەت لەگەڵ ئاواڵ‌دووانە گەلەرییەکەی جیا دەکرایەوە. حوسێن‌پوور سێ‌خشتییەکانی بە هەر دوو شێوەی ئەلفوبێی عەرەبی و لاتین نووسیوە و لە دواییشدا بە فارسی وەریگێڕاون. پێشەکییەکی کوردیشی لە سێ لاپەڕەدا بۆ نووسیوە و لە هەشت لاپەڕەشدا کورتەیەکی خوێندنەوە و نووسینی کوردی بە هەر دوو ڕێنووس بۆ خوێنەرانی شی کردووەتەوە.

پرۆژەی ترێڤەر (بە ئینگلیزی: The Trevor Project) ڕێکخراوێکی سەربەخۆیە کە لە ساڵی ١٩٩٨دا دۆزراوەتەوە کە تیشک دەخاتە سەر ڕێگری لە خۆکوشتنی گەی و لێزبیان و دووڕەگەزخواز و ڕەگەزگۆڕەکان و پرسیارکردن و لێکۆڵینەوە لە ئەندامانی تری کۆمەڵگەی ئێڵ جی بی تی.

تیم بێرنیرز لی لە كاتی خوێندنیدا لە زانكۆی ئكسفۆرد بە تۆمەتی هاككردن و كاری تێكدەرانە سەرزەنشتكراوەو هەر لەسەر ئەم كارە ، وە دواتریش بەیەكجاری بەكاهێنانی كۆمپیوتەرەكانی زانكۆیان لێ قەدەغەكرد .

٢- لە ھەموو لایەکەوە دەگات بە ناوچەکانی جیھان لە ڕێگای ئۆقیانووس و دەیاکانەوە جگە لە لای ڕۆژئاوای نەبێت کە بە ڕێگای چیاکانی ئۆراڵ بە ئەوروپا دەگات کە زۆربەی جوگرافیاناسان بە بەربەستی سروشتی دانانێن.

کاردانەوەی پێچەوانە (ئینگلیزی: Reversible reaction) کاردانەوەیەکی کیمیایییە، بەرھەمھاتووەکان تێیدا کارلێک دەکەنەوە بۆ پێکھێنانەوەی کارلێککردووە بنەڕەتییەکان.

خۆشناوەتی ناوچەیەکی شاخاوی بەرفراوانی باشووری کوردستانە، سنووری ناوچەکە ھەموو شارۆچکەی شەقڵاوە و ھەروەھا ھەندێک لە گوندەکانی شارۆچکەکانی ڕانیە و ڕەواندز و سۆران دەگرێتەوە، بەروبوومە کشتوکاڵییەکانی ئەم ناوچەیە بەناوبانگن بەتایبەتی ھەنجیر و ترێ و ترێی ڕەشمیری.

١٩٥١ – تیرۆرکردنی سەرۆک وەزیرانی لوبنان لەلایەن کۆمەڵێک لە ئەندامانی حیزبی سوریی نەتەوەییەوە لە عەممانی پایتەختی ئەردەن، وەکو تۆڵەیەک بۆ لە سێدارە دانی ئەنتون سەعادەی دامەزرێنەری ئەو حیزبە.

جانسن لە ساڵی ١٩٩٩ەوە دەستی کردووە بە نواندن. لە ٢٠٠٤ وازی لە زۆرانبازیدا هێنا تاکو بتوانێ سەرنج لەسەر کاری نواندن بکات. جانسن لە چەندان فیلمی بەناوبانگ دەرکەوت وەک (The Scorpion King) کە ئەمە بە فیلمێکی سەرکەوتووی ئەم ئەکتەرە دانرا. هەروەها فیلمەکانی The Mummy Returns , The Other Guys,Journey 2. جگە لەمانەش دەرکەوتنی لە فیلمی خێرا و تووڕە ٧ دا هەبوو. هەروەها لە فیلمی سان ئەندریاس کە ڕۆڵی سەرەکی هەبوو وە سەرکەوتنێکی مەزنی بەدەستهێنا لە بۆکس ئۆفیس.

سێریس یاخود سیریس یان قیرس یەکەم ھەسارۆکەیە کە لە لایەن زانای ئیتاڵی بیازی لە ساڵی ١٨٠١ دۆزرایەوە و بە گەورەترین ھەسارۆکە ھەژماردەکرێت کە تا ئێستا دۆزرابێتەوە کە تیرەکەی نزیکەی ١٠٠٠ کیلۆمیتر دەبێت. وە لە ڕۆژی ٢٤ی ئاب لە لایەن یەکێتی نێودەوڵەتی بۆ زانستە گەردوونییەکان بە بەشێک لە کۆمەڵەی ھەسارە شەمولەکان ئەژمار کرا.

بەیێڵە گوندێکی شارستانی مەریوانە. خەڵکی بەیێڵە بە شێوەزاری سۆرانی قسە دەکەن. ژمارەی دانیشتوانی لە ئامارەکانی ساڵی ٢٠٠٦دا ٥٢٠ کەس لە ١٠٤ بنەماڵەدا بووە.
لەسەرەتای دەرکەوتنی ئیسلامدا پێغەمبەرمحەممەد بینایەکی تایبەت کرد بە پەرستن ئەویش مزگەوتە ،مزگەوت بڵاوبویەوە بەناوچەکانی ژێر دەسەڵاتی ئیسلام ،وەبیناسازی ئەو سەردەمە لە بیناسازی سەردەمی نەفامیەوە وەرگیرابوو

«بەھاری کوردستان» فەرھەنگێکی بچووکی زمانی کوردییە. بە تایبەتی بۆ ئەوانەی ھەر لە شار ژیاون و لە زۆر باری ژیانی لادێ ئاگادار نین، تابڵۆیەکی ڕاستەقینە بە زمانێکی دەوڵەمەند و بێ‌ھاوتا دەخاتە پێش چاو. ئەو شێعرە و چەند شێعری تر کە باسی تەبیعەت و ژیانی لادێ دەکەن، بۆ شارستانی ئەوەندە وشەی نەبیستراویان تێدایە کە زۆر جار خوێنەر سەری سووڕ دەمێنێ و ناچار دەڵێ زمانی کوردی چەند دەوڵەمەندە و بە داخەوە خزمەتی نەکراوە. لە دیوانی ھێمن‌دا شێعری وەک «بەھاری کوردستان» بە ڕاستی فەرھەنگێکی دەوڵەمەندی زمانی کوردییە. شێعری ھێمن لە تەشبیھی جوان ئاخنراوە:

ھایلەند لەیک (بە ئینگلیزی: Highland Lake، گۆکردنی ئینگلیزی: /ˈhaɪ lənd leɪk/) شارۆچکەیەکە لە کەرتی یلۆنت، ویلایەتی ئەلاباما، لە ویلایەتە یەکگرتووەکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٠دا ٤١٢ کەس بووە. ڕووبەری ٥٫١٥ کیلۆمەتری دووجایە و چڕیی دانیشتووانی ٨٠ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە.

دوای ئەوەی بزوتنەوەی حەماس ژمارەیەکی زۆر لە کورسییەکانی پەرلەمانی فەلەستینی بە دەستھێنا، کۆمەڵێک پێکدادان لە نێوان ئەندامانی ھەردوو بزوتنەوەی فەتح و حەماسدا ڕوویدا، لە ناوەندی حوزەیرانی ٢٠٠٧دا کێشەکە گەیشتە بەرزترین ئاستی و بزوتنەوەی حەماس بە تەواوی دەستی گرت بەسەر کەرتی غەززە و ھەموو دام و دەزگاکانیدا.

کوردەکان بە لقێک لە زمانە ھیندوئەورووپایییەکان قسەدەکەن کە زمانی کوردی ناوە؛ ئەگەرچی ناوچەکە، عەرەب و ئەرمەنی، ئاشووری و ئازەری، فارس و تورک و تورکمانیشی تێدایە. زۆربەی کوردەکان موسڵمانن بەڵام ئێزیدی، مەسیحی و جوولەکەش لە کوردستاندا دەژین.

لە ئاژەڵانی بەچکەزێ دا (کە بریتین لە مرۆڤ و ھەموو گواندارانی خاوەن ئاوەڵمنداڵی دیکە)، ھێلکۆکە لە نێو جەستە مێ دا بەبەر دەبێت، وە پاشان ئاوڵەمە لە نێو مناڵدان دا گەشە دەکات، وە ڕاستەوخۆ خۆراک لە دایک وەردەگرێت

ناوی تەواوی رابیعەی کچی ئیسماعیلی عەدەویە کە کەسایەتیێکی دیاری عێراقی بووە، لە شاری بەسرە لە ساڵی ١٠٠ی کۆچی - ٧١٧ی زاینی لەدایکبووە، ھۆکاری ناونانی بە "رابیعە" لە پای ئەوە بووە کە ئەو چوارەمین کچی بنەماڵەکە بووە.

دوو ئامۆزای مەسک، کۆمپانیای سۆلار سیتی یان لە ٢٠٠٦ دامەزراند، مەسک لە ئێستادا مەسک خاوەنی زۆرترین پشکی کۆمپانیاکەیە، لەبەر ئەوەی هەر لە زووەوە سەرمایەگوزاری لە کۆمپانیاکەدا کرد. لە ئێستادا سۆلار سیتی گەورەترین دابینکەری سیستەمی وزەی خۆرە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان.

هۆسرلوەک مامۆستا لە هەمان زانکۆ ( زانکۆی فرایبۆرگ ) دامەزرا و داوای هایدگەر کرد بۆ خزمەتی زانستی ، بەڵام بە بێ ئەوەی لە وانە گوتنەوەی زانکۆ بپچڕێت .

بەفەرمانی ڕاستەوخۆی بەشار ئەسەد، مەشعەل تەمۆ، سیاسەتمەدار و شۆڕشگێڕی کورد، لە قامیشلو، لەڕێکەوتی ١٠ی تەمموزی ٢٠١١، لەناو ماڵەکەی خۆیدا، تیرۆر کرا.

بڕیارنامەی ٦٨٠ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٤ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٠دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ قوبرس. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٩٦٩‌ەم، بە ١٤ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ١ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پاشا "ئیلسۆنگ"ی شیللا، لەدایکبوونی نادیارە بەڵام لە ١٥٤ی زایینی مردووە. ماوەی فەرمانڕەوایەتییەکەی لەنێوان ساڵانی ١٣٤ی زایینی تا ١٥٤ی زایینی بووە. حەوتەم پاشای شانشینی شیللابوو، یەکێک بوو لە سێ شانشینەکەی کۆریا. زیاتر پێیەووترا ئیلسۆنگ ئیساگوم. ئیساگوم ناونیشانێکی بنەماڵەی شاھانەیەیی سەرەتای شیللا بوو. لە نەوەکانی دامەزرێنەری شیللا ھیۆکگۆسێیە، ناوی بنەماڵەیی پارک بوو. ڕاپۆرتەکان جیاواز بوون کە ئاخۆ کوڕە گەورەی پاشا یوریە، یان لەوانەیە پەیوەندییەکی دووری ھەبێت. توێژەرانی ئێستا باوەڕیان وایە کە ئەو نەوەی یورییە. ھاوسەرگیری لەگەڵ شازادەخاتوونی ھۆزی پارک کرد.

سەی عەتا کەل کەسایەتییەکی کورد بووە کە لە سەدەی بیستەمدا لە ناوچەی مەریواندا لە حکوومەتی پەھلەوی یاخی بووە و داویەتی بە ھەرددا. سەید عەتا کەل چەن پاسگایەکی داگیر کردوە و لەگەڵ حکوومەتدا بە جەنگ ھاتووە. عەباس کەمەندی نمایشنامەیەکی لە سەر ژیانی سەی عەتا داناوە.

لە ١٥٨٩ دوای ئەوەی قوتابخانەی ڕێزمان، قوتابخانەی لاتینی و قوتابخانەی ئایینی تەواوکرد، چووە زانکۆی توبینگن. لەوێ فەلسەفە و خواناسی خوێند. توانی تواناکانی خۆی لە بواری بیرکاریدا بسەلمێنێت و ناوبانگی وەک ئەستێرەناسێکی گەورە دەرکرد. کە زۆرجار کەلووەکانی بۆ هاوڕێ خوێندکارەکانی لێکدەدایەوە. وە یەکێک لەوانەبوو کە باوەڕی تەواوی بەوە بوو کە هەسارەکان بە دەوری خۆردا دەسوڕێنەوە، وە خۆر سەرچاوەی وزەیە. هەرچەندە حەزی دەکرد ببێتە شاڵیار، لە کۆتاییەکانی خوێندنەکەی کێپلەر پێشنیار کرا بۆ پلەی مامۆستای بیرکاری و گەردوونناسی لە قوتابخانەی پڕۆتێستانت لە گراتز. کێپلەر کارە نوێیەکەی لە نیسانی ١٥٩٤، لە تەمەنی ٢٣ ساڵیدا وەرگرت.

زۆرینەی دانیشتوانی نیوزلاند کۆچبەرە ئەوروپیەکانن بە تایبەتی بەریتانی و ئیرلەندی. گرنگترین کەمەنەتەوەی رەنگین پێست مائوریەکانن کە دانیشتوی رەسەنی ئەو وڵاتەن و بە ھەزاران ساڵە لەوێ ژیاون.کەمەنەتەوەی دیکە ئاسیایی و پۆلۆنێزیەکانن کە زۆرتر لە شارەگەورەکان نیشتەجێن. لە72% ی‌ دانیشتوانی نیوزلاند نیشتەجێی 16 شاری ئەم وڵاتەن. نیوەی ئەم رێژەیە لە چوارشاری سەرەکی:ئوکلاند ،ولینگتۆن، ھامیلتۆن وچراست چێرچ دەژین.

گورگەچیا لە باکوور هاوسنوورە لەگەڵ گوندی کانی شێخ و لە باشوور لەگەڵ گوندی بێژاوا و لە ڕۆژهەڵات لەگەڵ گوندی بەکراو و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ئیمامی زامن.

وێنەنوێن یان وێنەگەڕ (بە ئینگلیسی: image viewer، image browser) بە نەرمامێر یان بەرنامەیەکی کۆمپیۆترییە کە دەتوانێت وێنەی گرافیکیی پاشەکەوتکراو پیشان بدات؛ ئەم بەرنامە ئاساییانە دەتوانێت بە فۆرمەتە جۆراوجۆرەکانی فایلی گرافیکی کار بکات. ئەم چەشنە نەرمامێرە ئاساییانە بەپێی ھەندێک تایبەتمەندیی نیشاندانی وێنە وەکوو قووڵایی ڕەنگ، ئاشکرایی نیشاندان، و پرۆفایلی ڕەنگ وێنەکە پیشان ئەدات.

جیاوازی نێوان چوونی مسوڵمانان بۆ قاڕەی ئەمەریکا لەگەڵ چوونی جیھانی مەسیحی ڕۆژئاوا جیاوازی نێوان ئاسمان و ڕێسمانە چونکە مسوڵمانان یەک بستە خاکیان داگیر نەکرد وە یەک کەسیشیان نەکوشت بەڵام کاتێ نەخشەی مسوڵمانان کەوتە دەست ئەوروپای چەتەی خوێن ڕێژ خاکەکەیان داگیر کرد و ھەموو خەڵکە ڕەسەنەکەیان کوشت تەنانەت قاڕەی ئوستڕالیاش ھەر ھەمان چارەنووسی ھەبوو بە دەستی بەریتانیای داگیرکەر ھەموو خاکەکەی داگیر کرد و خەڵکەکەی ڕەشە کوژ کرد ..

لەماڵەوە ڕادەکات و لەگەڵ مامەکەی گەشتێکی دەریایی ئەنجام دەدەن،بەڵام لەیەکتر دادەبڕێن بەھۆی نەھەنگی مەزن کەوەک دورگەیەک دەرکەوتبوو، بەم جۆرە سەندیباد لەگەڵ یاسەمینە درێژەبەگەشتەکەیان دەدەن،کەتوشی چەندین بەرھەڵست و باری مەترسیداری نەخوازراو دەبن وەک باڵندەی ھۆمما و دێوی زەبەڵاحی سەوز کە مرۆڤ دەخوات.
بڕیارنامەی ١١٤٠ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٨ی تشرینی دووەمی ١٩٩٧دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی یووگسلاڤیای پێشوو و کۆماری مەقدوونیا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٨٣٦‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.

فیلمەکە لەلایەن کۆمپانیاکانی نیولاین سینەما و مێترۆ گۆڵدوین مایەر و ویگنەتەوە بەرهەمهێنراوە و لەلایەن کۆمپانیای وارنەر بردەرزەوە بڵاو کراوەتەوە.فیلمەکە لە ١١ی دیسەمبەری ٢٠١٤ لەوڵاتی نیوزلەندا پەخشکرا ، ١٢ی دیسەمبەر لە شانشینی یەکگرتوو و ١٧ی دیسەمبەری ٢٠١٤ەش لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمەریکا.

ئایینی زەردەشتی زۆر جەژنی تێدایە. ناودارترینیان نەورۆزە، نەورۆز جەژنی سەری ساڵە و دەکەوێتە یەکەمین ڕۆژی بەھار. وە بە ڕۆژی لە دایک بوونی پەیامبەر زەردەشت دێت

سەعید نوورسی لە ساڵی ١٩١١، لە کتێبی مونازەرات دا وتە «مردن رۆژی نەورۆزی ئێمە یە». لە ٢٣ی مارتی ١٩٦٠ دا، ٢ رۆژ پشتی نەورۆز لە سبەھی شەوی لەیلەتولقەدر دا وەفات کردووە.

ئاسیا گەورەترین و چڕترین کیشوەری جیھانە. ئەم وشکانییە ٨،٦٪ی گشت ڕووبەری زەوینی (یان ٢٩،٩٪ی گشت ڕووبەری وشکانی) داپۆشیوە، و ٦٠ لە سەدی ئاپۆرەی مرۆیی پێکدێنێت. ئاسیا لە نیوەگۆکانی ڕۆژھەڵات و باکووردا ھەڵکەوتووە.

خواردنەوەی ئەلکھوولی بە پێی شێوەی وەدەستھێنانیان بۆ ٣ دەستەی ئابجو، شەراو و لیکور (وەک: ڤۆدکا، ویسکی، جین، براندی و چەند جۆرێکی دیکەش) دابەش دەکرێن. ئابجۆ و شەراب لە ڕێگای ھەوێنبوون تەخمیر و ترشاندن و لیکورەکان لە ڕێگای دڵۆپاندنەوە دروست دەکرێن. لە پرۆسەی ترشاندندا، کارگ (yeast spors) دەبنە ھۆی گۆڕانی شەکری نێو دانەوێڵە، میوە و بەشێک لە سەوزییەکان بۆ ئەلکھوول و دوانە ئۆکسیدی کاربۆن (CO2). زۆربەی گەلانی دونیا بە پێی کشتوکاڵی ناوچەکەیان لە یەکێک لە شتەکانی ناوبراو کەڵک وەردەگرەن، بۆ نموونە لە چین لە ھەرزن و برنج، لە ئەفریقا لە مۆز و ھەنگوین و گەنمەشامی و ھەرزن و لە ئەمریکای باکوور سور پێستەکان لە کاکتوس. لە یۆنان و گورجستان و ئەرمەنستان و کۆماری ئازەربایجان و زۆربەی وڵاتانی دیکە بۆ دروستکردنی شەراب، لە ترێ کەڵک وەردەگرن. لە پرۆسەی دڵۆپاندندا بە دوای کوڵاندنی دانەوێڵە و میوەی ھەوین کراو ھەڵمی پێکھاتو سارد دەکرەێ و خۆشاوێک وەدەست دێ کە لیکوری پێدەڵین. بۆ دروست کردنی لیکورەکانیش بۆ وێنە لەڕوسیا لە (پەتاتھ) و جۆ و گەنم، لە چین لە برینج ولە مکسیک لە کاکتوس کەڵک وەردەگرن. ئەندازەی ئەلئەلکھوولی تەواوی مەشروبەکان بێ لە بەر چاوگرتنی چەشنی ئەوان بە یەک ئەندازەیە و تەنیا جیاوازیان لە ئەندازەی ئاوی تێکەڵاو کراوە. مەشروباتی ئەلئەلکھوولی شەکرو و کالۆری زۆریان تێدایەو ئە وانەی کە بە شێوەیەکی بەڕدەوام دەیخۆنەوە، دەتوانێ ببیتە ھۆی زیاد کردنی کێشیان. بۆ وێنە: ١٢ اونس ئابجۆ ١٧٠ کالۆری و ٥ ئۆنس شەراب ١٥٠ کالوری و لیکوری تیکەڵاو کراو لەگەڵ خۆشاوی میوە کان پتر لە ٣٠٠ کالوریان ھە یە

فۆلکە بێرنادۆت (بە سویدی: Folke Bernadotte)، (کانوونی دووەمی ١٨٩٥ - ۱۷ی ئەیلوولی ١٩٤٨)، دیپلۆماتێکی پایەبەرزی سویدی، ئەفسەری ئەرتەشی ئەو وڵاتە بوو، هەروەها سەرۆکی ڕێکخراوی خاچی سووری سوید بووە.

چەند بەڵگەیەک کەوتنە بەردەست کە ئاماژەیان بە ڕوودانی تەقینەوەکرد لە ژێر زەوی دوو تاوەرەکە چەند ساتێک پێش ڕووخانیان، ئەو تەقینەوانە لەلایەن ڕوانگەی زانکۆی کۆڵۆمبیاوە.
لە بینای تاوەری ئێفێلدا ١٨٠٠ پارچە پۆڵا بەکارهێنراوە. ٢٣٠ کرێکار بۆ ماوەی زیاتر لە دوو ساڵ کاریان لە سەر ساختمانی ئەم تاوەرە کردووە و لەم ماوەیەدا تەنھا یەک کرێکار گیانی لە دەست داوە. بورجی ئیفیڵ لەلایەن گۆستاڤۆ ئیفیڵ دیزاینە ئەندازیارییەکەی کراوە،گۆستاڤۆ لە ١٥ دیسەمبەری ساڵی ١٨٣٢ زاینی لەدایک بووەو دەرچوی(prestigious Ecole Centrale de Paris) لە فەرەنسا و لەساڵی ١٨٨٧ دیزاینی ستراکچەرەکەی کردووە و ماوەی کارکردن لە پڕۆژەکەدا دوو ساڵ و دوو مانگ و پێنج هەفتە و ڕۆژانە ٣٠٠ کرێکار و سەرپەرشتیار کاریان لە سترەکچەرەکەیدا کردووە. ئەم پڕۆژەیە لەبەرواری ٢٨/٠١/١٨٨٧ دەستبەکاربوون ستافی کارکردن لە بورجەکەدا و بەبەردەوامی دوای نزیکی دووساڵ زیاتر لەبەرواری ٣١/٠٣/١٨٨٩ کارەکانی بەکۆتا هاتووە و بودجەی تەرخانکراوی پرۆژەکە ١،٥ ملیۆن دۆلارە و هەتا ئەمڕۆش نزیکی ١٦٣،٥ ملیۆن دۆلاری تێدا خەرخ کراوە.

دەوڵەتی فاتیمی نزیکەی ٢٧٠ ساڵ فەرمانڕەوایی کرد (٩١٠-١١٧١)ز, بە عەبدوڵڵا مەھدی دەستی پێکرد ولە کۆتا ڕۆژانی عازیددا کۆتایی پێھات ولە سەر دەستی سەڵاحەدینی ئەیوبی لە ناوچوو, بە پێی شێوە و ئاستی تواناکانی دەوڵەت و ھێزی فەرمانڕەواکان ئەکرێت بۆ سێ قۆناغ دابەش بکرێت.

٣٨١-٥١١ ک /٩٩١ - ١١١٧ز ئەم میرنشینیە لە ناوچەی حەلوان لەلایەن کوردەکانی شازەنجانییەوە دامەزراوە دواتر دەسەڵاتی فراوان بووە و لە شارەکانی ئەسەد ئاباد و داقوق و ئاوەدانی دیکە دەسەڵاتەکەی پەرەی سەندووە. لە میرە بەناوبانگەکانیان، میر ئەبولفەتح محەمەد کوڕی عەنناز و میر حسام ئەلدەولە و ئەبو شوک و میر سورخاب کوڕی بەدر.

وە ژیانی ھەموو ئەوکەسانە ڕزگار دەکات کە جادوویان لێکرابوو وە گۆڕدرابوون بۆبەرد، دوای ھەموو ئەو سەرکەوتنانە سەندیباد و عەلی بابا و مام عەڵائەددین بڕیار دەدەن درێژە بەگەشتە سەرکێشیەکانیان بدەن.

بە پێی ئاماری نەتەوە یەکگرتووەکان، ٧ وڵات لە ١٠ وڵاتێک کە باشترین بارودۆخی ژیانیان ھەیە بەم شێوازە بەڕێوە دبرێن. ئەم جۆرەی حوکمرانی ھەندێک لە دیموکراسی و یاساگەرایی تێدایە و زۆرتر بە ھۆی ریفۆرم و شۆڕش لە حوکمڕانیە پاشایەتیەکان دا بەدی دێن.

سەروا (بەئینگلیزی: Rhyme، بەعەرەبی: قافیة) بریتییە لەو دەنگە لێکچووانە کە لە کۆتایی دوو وشە یان زیاتر لە شیعردا دووبارە دەبنەوە، بە مەرجێ کە ئە دەنگانە بەشێک لە وشەکان بن و واتای سەربەخۆ نەگرن. زۆرتر لە کۆتایی باڵەکان یان بەیتەکانی شیعر و ستراندا دێن بۆ وێنە لە ئەم بەیتە شێعرە دا: "بە دەربەدەری یان لە ماڵی خۆم ..... لە خاکی عەرەب، لە ئێران و ڕۆم"، وشەگەلی "خۆم" و "ڕۆم" سەروان. بە ئاخرین پیتی سەروا، پیتی (ڕەوی) دەگوترێ؛ وەک پیتی "و" لە : جاو، ڕاو، خاو، داو

بە گشتی نازناوی فاتمیەکان ئەگەڕێتەوە بۆ فاتمەی کچی پێغەمبەری ئیسلام محەمەد, ئەچنەوە سەر ئەھل بێتی پێغەمبەر لە ڕێگەی ئیسماعیلی کوڕی جەعفەر سادق, و زۆربەی مێژوونوسان لەو باوەڕەدان کە نەژادیان بە ھەڵە دیاری کراوە بەھۆی ئەو ھەڵمەتەی عەباسیەکان لە دژیان دەستیان پێکرد, بۆ ئەوەی بڵاوبوونەوەی بانگەوازەکەیان ڕابگرن لەو وڵاتانەی کە لەژێر دەسەڵاتی خەلافەتی عەباسیدا بوون لە بەغدا.

ئێکس کۆد نەرمەواڵەیەکە لەلایەن کۆمپانیای ئەپڵ پەرەی پێدەدرێت ، کاری ئەم نەرمەواڵەیە ئەوەیە بەکارهێنەرانی دەتوانن نەرمەواڵە بۆ بەرهەمەکانی ئەپڵ دروست بکەن و تا ئێستاش چوار وەشانی بنەڕەتی لێ دەرچووە وە یەکەم وەشانیشی لەساڵی ٢٠٠٣ دەرچووە ، ئەم نەرمەواڵەیە تەنها لەسەر سیستەمی کارپێکەری مەک ئۆ ئێس کار دەکات و لە کۆگای ئەپڵ تایبەت بە سیستەمەکە دەست دەکەویت و بەخۆڕایشە
لەو وڵاتانەی کۆماری پارلەمانین، وەکوو ئیتالیا، تورکیا، ھیندستان، و ...، یان لەو وڵاتانەی پاشایەتیی مەرجدارن (پاشایەتیی دەستووری و مەشرووتەی سەڵتەنەتی -شیان پێ دەوترێ) وەکو: بەریتانیا، سوید، دانمارک، و...، پارلەمان چاودێریی ھەموو کاروبارێکی دەوڵەت دەکات و بە گەورەترین و باڵاترین سەرچاوەی دەسەڵاتی دەوڵەت دەژمێردرێت.

کتوپڕ (تیژ) زیان پێگەیشتنی گورچیلە (کە پێشتر بە کتوپڕ (تیژ) سستی گورچیلە دەناسرا): زۆرجار بە ڕوودەدات بە ھۆی پچڕانی چوونی خوێن بۆ گورچیلە یان زۆر ژەھراوی بوونی گورچیلە، چونکە کتوپڕ (تیژ) زیان پێگەیشتنی گورچیلە زۆر جار پاش ڕووداو، بریندار بوون، پاش نەشتەرگەری، ھەر حالەتێک بببێتە ھۆی نەچوونی خوێن بۆ گورچیلە ڕوودەدات. و ھەندێک جار زۆر بە کارھێنانی ھەندێک دەرمان وەکوو دژە زیندەیی (antibiotic) یان چارەسەر بە مادەی کیمیاوی(chemotherapy) ببنە ھۆی تووشبوون بە کتوپڕ (تیژ) زیان پێگەیشتنی گورچیلە.

فەلسەفەی ژیانی ھێمن ئەوە نیە کە دانیشێ و لە دوورەوە تەماشای ژیان و خەباتی گەل بکا و بۆ خۆی و یان بۆ گەل شێعر بڵێ. ھێمن ئەو ئەسڵەی قبووڵ کردووە کە ئەرکی شێعری شاعیری گەلێکی زۆرلێکراو تەنیا لێکدانەوە و خستنە ناو ھۆنراوەی تەبیعەت و جوانی نیە. شاعیر لە پێشدا ئینسانە، ئینسانێکە کە ھەستی ناسکە و زوو دەجووڵێتەوە. چۆن شاعیر بە مانای ڕاستی ئەم وشەیە، دەتوانێ بەرامبەر بە ھەژاری و کوێرەوەری و بێ‌بەشی گەلەکەی بێ‌لایەن بێ؟ لە نێوان ڕاستی و درۆدا، لە نێوان ئاھوراموزدا و ئەھریمەندا، لە نێوان ھەق و ناھەقدا ڕاستی ھەڵنەبژێرێ، بە گژ ئەھریمەندا نەچێ و دیفاع لە ھەق نەکا؟ بۆیە ھێمن تەماشاچی نیە و ناتوانێ تەماشاچی بمێنێتەوە. بە ھەموو ھێزی خۆیەوە بە شێعر و بە نوووسین ھەنگاوی ناوەتە ناو مەیدانی خەبات و تا سەر بەرەو ئاسۆی ڕوون، تا ترۆپکی ڕزگار بوون یاریدەی گەلی خۆی دەدا. ھێمنی شاعیر لە ھێمنی خەباتکەر جیا ناکرێتەوە. بزانە تۆ ئەوی ئەھلی ھونەر بێ دەبێ یا دەس بەسەر یا دەربەدەر بێ ھونەرمەند و ژیانی خۆش مەحاڵە ھونەرمەند ڕەنجەڕۆیە، ژینی تاڵە منیش بابردەڵەی بەر گێژەڵووکەم دەمێک لەو قوڵکە، تاوێک لەو چڵووکەم منیش زۆرداری پرزەی لێ بڕیوم منیش بەدکاری بواری لێ تەنیوم

سستی جەرگ یان لەکارکەوتنی جەرگ (بە ئینگلیزی: Liver Failure) نه‌توانینی جەرگە بۆ دابینکردنی فرمانی فیزیۆلۆژی ئاسایی خۆی لە دروست کردن و فرمانە مێتابۆلیزمیەکان، کە بۆ دوو جۆر جیاکراوەتەوە: جۆری کتوپڕ یان تیژ (ئەکیووت) و جۆری درێژ خایەن (کڕۆنیک).

یەکێک لە کۆنترین بەڵگە دۆزراوەکان لە بەکارھێنانی وڵاتی کوردەکان، بەڵگەیەکی ئایینی مەسیحی سریانییە کە دەگەڕێتەوە بۆ چەرخی عەتیق، کە گێڕانەوەی گەڕانی قەشەیەکی خەڵکی ئاشوور، بە ناوی "ئابدیشۆ" دەکات بۆ ڕۆژھەڵاتی ناوین. کاتێ بەرەو ساسانیان دێت، لە سەر سنوور لێی دەپرسن کە لە کوێوە ھاتووی، وەڵام دەداتەوە کە دایک و بابم لە ھەزا بوون؛ کە ھەزا گوندێک بووە لە ئاشووردا. لە درێژەدا دەڵێت کە لەلایەن بێ دینەکانەوە لەو شوێنە دەرکراون و لە تامانۆن جێگیر بوون؛ کە وەک ئابادیشۆ دەڵێت، لە وڵاتی کوردەکاندا بووە. "تامانۆن" دەکەوێتە ڕاست سەر سنووری تورکیا و عێراقی ئێستا و ھەزا لە ١٢ کیلۆمەتری باشووری ڕۆژئاوای شاری ھەولێری ئێستایە. لە جێگەیەکی دیکە ھەر لەم بەڵگەیەدا، لە ناوچەی خابوور، بە وڵاتی کوردەکان ناوبراوە.

ئینچکە (Înçke، بە فارسی: اینچکه) دێیەکە لە ناوچەی زێویەی شارستانی سەقز. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ١٦٨ کەس لە ٣١ بنەماڵەدا بووە.

٣- لە کیشوەری ئاسیا دا جیاوازیەکی زۆر گەورە ھەیە لە چڕی دانیشتووان دا کە چڕی دانیشتووانی لە ھەموو ناوچەکانی تری زەوی زیاترە، بەتایبەتیش لە ناوچەکانی دۆڵی ڕووبارەکان دا وە لە باشووری ڕۆژھەڵاتی و ئەو ناوچانەی کە ئاوێکی زۆرو خاکێکی بەپیتیان ھەیە.
ئوشیۆ و تۆرا یان ئۆشیۆ ئاند تۆرا (بە ژاپۆنی: うしおととら) بریتییە لە زنجیرەیەک ئانمی کە لەلایەن ستۆدیۆی مابا لەنیوان ساڵانی ۲۰۱٥ و ۲۰۱٦ بەرهەم هێنراوە.

بڕیارنامەی ١٧٥٣ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٧ی نیسانی ٢٠٠٧دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی لیبەریا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٦٦٨‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.

یەکەم شەڕی کورد-عێراق ناسراوتر بە شۆڕشی ئەیلوول ڕاپەڕینێکی کوردەکانی باشووری کوردستان بوو کە لە ١١ی ئەیلوولی ١٩٦١ بە ڕێبەریی مەلا مستەفا بارزانی دەستی پێکرد تا نسکۆهێنانی شۆڕش لەساڵی ١٩٧٠ بەردەوام بوو

لە ٢٣ی مارتی ١٩٦٠ دا لە شاری ئورفا وەفاتی کردوو لە گۆڕستانی "خلیل الرحمن" نێژرا ، بەڵام لە ١٢ی تەمموزی ١٩٦٠ دا لەلایەن حکومەتەوە گۆڕەکەی تێکدراو برا بۆ شوێنێکی نادیار.

چەپلەر یان چەپە یان ئەو کەسەی کە زیاتر دەستی چەپی بەکاردەھێنێت تا دەستی ڕاستی لە جێبەجێکردنی ئیشە سەرەکییەکان لە کاروویارە کەسییەکان وەک خواردن و نووسین و ئەوەش ئاماژەدانی تەواو نییە لەبەر ئەوەی ھەندێک بۆ نممونە دەستی ڕاست بەکاردەھێنن بۆ خواردن بەڵام دەستی چەپ بەکاردێنن بۆ نووسین یان کارووباری تر. زۆر لە ئامێرەکان وا دروستکراون تا گونجاو بن بۆ بەکار ھێنانی چەپە وەک مقەست و چەقۆ.

بەو جۆرە شێعر کوتنی ھێمن لە خانەقاوە سەری ھەڵداوە و پێگەیشتووە. لە گوندی کولیجە لە لای سەید عەوڵای سەید مینە کە پیاوێکی نەخوێندەوار بووە، بەڵام زۆر زانا و تێگەیشتوو دەبێ، ماوەیەک دەرس دەخوێنێ و بە گەورەترین مامۆستای، مامۆستا ھێمن حیساب دەکرێ. تەمەنی ھیمن دەچێتە سەر و بۆ ئەوەڵین و دوایین جار لە گوندی کولیجە عاشق دەبێ، عیشقێکی پاک و خاوێن و ئاسمانی، بەڵام ئەم عاشق‌بوونە زۆر ناخایەنێ و لێک جیا دەبنەوە و ھەر لەو گوندە فێری سواری و تەقڵە و راوە کەو و کەروێشک دەبێ. ساڵی ١٣١٧ی کۆچیی ھەتاوی کە تەمەنی ١٧ ساڵانە دەبێ، مامۆستاکەی گوندی کولیجە بە جێ دێڵێ و ئەویش دەگەڕێتەوە بۆ گوندی خۆیان واتە شیلاناوێ کە ماڵیان چبووە ئەوێ و مل لە کار و کاسبی ھەڵدەکێشێ و بە ڕۆژ خەریکی کاری کشت و کاڵی دەبێ و شەوانە خەریکی خوێندنەوە و شێعردانان، باوکی پێی دەزانێ و دەفتەری شێعرەکانی دەسووتێنێ.

چیکاسۆ (بە ئینگلیزی: Chickasaw، گۆکردنی ئینگلیزی: /ˈtʃɪk əˌsɔ/) شارێکە لە کەرتی مۆبیل، ویلایەتی ئەلاباما، لە ویلایەتە یەکگرتووەکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٠دا ٦٬١٠٦ کەس بووە. ڕووبەری ١١٫٨ کیلۆمەتری دووجایە و چڕیی دانیشتووانی ٥١٧٫٤٦ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە.

کەمال حەسەن (بە ئینگلیزی: Kamal Hassan) (لەدایکبووی ٧ی تشرینی دووەمی ١٩٥٤) ئەکتەر و سیناریۆنووس و گۆرانینووسێکی هیندییە. کەمال حەسەن چەندین خەڵاتی بۆ فیلمی هیندی وەرگرتووە. کەمال حەسەن لە ساڵی (١٩٥٩)ەوە کاری نواندن دەکات. کەمال حەسەن ناسراوە بەهۆی فیلمی Nayagan (١٩٨٧) کە ئەم فیلمە لەلایەن گۆڤاری تایمەوە بە یەکێک لە فیلمەکانی هەموو کات دیاریکراوە.

ھاوینی گەرم و زستانی زۆر سارد و بەفری زۆر، تایبەتمەندی ئەم ناوچەیە، و لەگەڵ ئەمەش زۆربەی بەشەکانی ئەم ناوچە بەھرەدارن و لە درێژەی مێژوودا شوێنی ھەناردنی دانەوێڵە و ئاژەڵ بووە. ئاستی بارین لە نێوان ٢٠٠ تا ٤٠٠ میلیمەتر لە ساڵدا، لە تەختایی و دەشتەکان و ٧٠٠ تا ٣٫٠٠٠ میلیمەتر لە بەرزاییەکاندایە.

قاراوا (Qarawa، بە فارسی: قهرآباد) دێیەکە لە ناوچەی ناوەندیی شارستانی سەقز. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٥٦١ کەس لە ١١٦ بنەماڵەدا بووە.
هاری پۆتەر بە (ئینگلیزی: Harry Potter) ناوی زنجیرە فیلمێکی هاوبەشی نێوانی وڵاتانی ئەمریکا - بەریتانیایە، کە خۆی لەخۆیدا زنجیرە فیلمەکان باس لە کەسایەتی ھاری پۆتەر دەکەن. ڕۆمانەکان لە لایەن نووسەری بەریتانی جەی کەی ڕۆولینگ نووسراون و لەدوای ساڵی ٢٠٠٦ەوە کراون بە فیلم و خاوەن کۆمەڵێک مەدالیا و داهاتی بەرزن.

مەلا تەهای مایی ناوی تەواوی مەلا تەهای کوڕی شێخ مەزهەری کوڕی شێخ تەهایە، یەکێکە لە بەناوبگترین شاعیرەکانی کوردستانی باکوور کە لەساڵی ١٩٢٤ لە گووندی مایی سەر بە کوردستان باشوور لەدایک بووە باوکووباپیرانی لە بنەچە دەچنەوە سەر میر و بەگزادەکانی ئەلکێ وە باپیرە گەورەشی دەچتەوە سەر تەریقەتی شێخەکانی نەقشبەندی ، مەلا تەها پەیوەندیەکی پتەوی لەگەڵ شاعیری ناسراوی کورد ئەحمەدی ناڵبەند هەبوو .

مێلۆدیک دێت مێتاڵ (بە ئینگلیزی: Melodic Death Metal • ھەروەھا ناسراوە بە مێلۆدێت) ژێرچەشنێکی دێت مێتاڵە کە گیتاری میلۆدیکی زۆر بەکار دەھێنێت، کە زۆرجار لە ترادیشناڵ ھێڤی مێتاڵەوە وەر دەگیرێت. ئەم چەشنە مۆسیقایە دروستبوونەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سوید و شانشینە یەکگرتووەکان لەلایەن دارک ترانکیلیتی و چەند گرووپێکی ترەوە پەرەی پێ دراوە.

ئایینی زەردەشتی یان بەهدین یانژی مازدایاسنا لەسەر بنەمای بیروبۆچوونەکان و بڕواکانی زەردەشت پێکھاتووە.کە کەسێکی کورد بووە . ئەم ئایینە جیھان وەکو دووبەرەکییەکی بەردەوام دەبینێت لەنێوان ھێزی پاک و ھێزی خراپەدا. خوداوەندی «ئاھورامەزدا» خودای چاکە و حیکمەتە، دانەر و پێکھێنەری ئەم جیھانەیە، «ئەھریمەن» یان «ئەنگرامەینو» ڕۆحە خراپەکانن، مرۆڤیش بوونەوەرێکی ئازادە و تاکە ئەرکی سەرشانی بریتییە لە یارمەتیدان و سەرخستنی خودای ئاھورامەزدا، ئەم ئایینە بە شێوەیەکی گشتی لە ناو کوردەکان و پاشان فارسەکان بڵاو بووەوە و لە سەدەی شەشەمی پێش زایین بوو بە ئایینێکی سەرەکی لە ناوچەکەدا و تا سەرھەڵدانی ئیسلام لە سەدەی حەوتەمی زایینیدا ئایینێکی گرنگ بوو و بڕواداری زۆری بوو.

ھێمن دیسان لە سەرەتاوە لە ناو نەتەوەی خۆشیدا ھەموو چین و توێژێکی بە یەک چاو تەماشا نەکردوو و ناکا. لە شێعری بەناوبانگی خۆیدا «دەیڵێم و بێ‌باکم» دەڵێ: ئەوی ئاغا بێ بێکارە جەبوون و قەڵس و لاسارە دزی و ڕێ‌گرتنی کارە ئەمن دەیڵێم و بێ‌باکم لە شەرم و شوورەیی مردم بە خۆم من چۆن بڵێم کوردم کە ئاغا ئابڕووی بردم ئەمن دەیڵێم و بێ‌باکم

لە سەدەکانی نۆزدەھەم و بیستەمدا، بیرکاران دەستیان کرد بە تاوتوێکردنی ئەندازەزانیی نائوقلیدوسی کە تێیدا بۆشایی بۆی ھەیە چەماوە بێت، نەک تەخت.

گون بەشێکی نێرە کۆئەندامی زاوزێیە لە تۆوەلان درووست دەکەن درێژی گوون دەگاتە نزیکی ٤ سم تیرەکەی ٢٠٥سم لە ھەر گونێکدا نزیکەی ٢٥٠ ژووری بچووک ھەیە لەم ژوورانەدا زۆر لە تۆوە بۆریچکەی بە توند پێچخواردوویان تێدایە پێیان دەڵێن تۆوە بۆریچکەکان ھەردوو گوون لەناو سکەکەلێنندا درووست دەبن پێشلەدایک بوونی نێرە پاشان لەم کەلێنەوە دادەبەزن بۆ تورەکەیەک پێی دەڵێن توورەکەی گوون کە ئەو توورەکەیەش کە پلەی گەرمی لەناو تورەکەکەدا کەمترە وەک لەناو سک بەنزیکەی (2-3)پلەی سیلیزی ئەمیش بۆئەوەی درووست بوونی تۆوەکان سرووشتی بن و رێگە بدات بە تۆوەکان درووست بوونیان تەواو بکات

ھەرچەندە خواردنەوەی ڕۆژانە پێکێک ئەلکھوول بۆ ژنان و یەک تا دوو پێک بۆ پیاوان دەتوانێ کارتێکردنێکی باشی لەسەر کاری دڵ ھەبێ و ئاستی نەخۆشیی دەمارەکانی دڵ بھێنێتە خوارێ، بەڵام خواردنەوەی لەڕادەبەدەر و بە بەردەوامی ئەلکھوول دەبێتە ھۆی سەرچاوەی گەلێک لە نەخۆشییە جۆرەبەجۆرەکانی لەش و بیری مرۆڤ لەوانەش:
لە زانستی بیرکاریدا جیاکاری (بە ئینگلیزی: Differential / دیفرێنشەڵ) بریتییە لە بەهایەکی پاژەکی و زۆر بچووک. بۆ دیاریکردنی ماوەیەک کە درێژایەکەی بە چووکەیی ئێپسیلۆنە، لە جیاکاری کەڵکوەردەگرین. ڕێسای جیاکاری لە ڕاستیدا هەمان ڕێسای گرتە بە پێی گۆڕەکێکی دیاریکراوە، هەر وەک لە خوارەوە ڕوون کراوەتەوە

جیانەبوونەوە (ئینگلیزی: Nondisjunction) لە بۆماوەزانیدا، سەرنەکەوتنی کڕۆمۆسۆمە لێکچووەکانە، لە جیابوونەوە لە کاتی دابەشبوونی یەکەمی کەمەدابەشبووندا، یان سەرنەکەوتنی کڕۆماتیدە براکانە لە جیابوونەوە لە کاتی دەزووەدابەشبوونی ئاسایی یان دابەشبوونی دووەمی کەمەدابەشبوون.

لە ئێستادا موسڵمانان لە بورمادا مافی ھاوڵاتی بوونیان نییە. زۆرێک لە رێکخراوە مەدەنیەکان چەندین جار ئەوەیان ڕاگەیاندووە کە لە لایەن دەسەڵاتدارانی بۆرماوە ئافرەتانی موسڵمانی بۆرما دەستدرێژی سێکسی دەکرێتە سەر. بۆ خەڵکی ڕۆهینگیا مافی ھاوسەرگیری موسڵمان دیاریکراوە، پیاو بۆی نییە ھاوسەرگیری بکات تا تەمەنی نەگاتە سەرو ٣٠ ساڵ.. بۆ ئافرەتانیش تا تەمەنی نەگاتە سەرو ٢٥ ساڵ بۆیان نییە ھاوسەرگیری بکەن. وەدەبێت ئەوانەش دەگەنە ئەو تەمەنە چەند مەرجێکیان بۆ داناون لەوانە دەبێت بەرتیل و پارەیەک بدات بەو بەرپرسی سوپای ئەو شوێنە کە دەسەڵاتدارە تا ڕەزامەندی دەرەبڕێت بۆی، ھەروەھا بێجگە لە چەند سزایەکی دەروونیش کە بێنە بەردەی یان پێدەکرێت، ئەو کاتەش کە ئافرەتێکی موسڵمانیش سکپڕ دەبێت لە بری دکتۆر دەبێت سەردانی بنکەی پۆلیسی ناوچەکەی بکات بە بیانووی ئەوەی سۆنەری بۆ دەکەن. لە ماوەی ساڵانی ٢٠١٣ و ٢٠١٤ چەندین شەڕ و پێکدادان لە نێوان کەمنەی ڕۆهینگیا و حکوومەتی بورما ڕووی دا کە لە ئاکامدا زیانێکی زۆر تووشی هاووڵاتیانی ڕۆهینگیایی بوو و ژمارەیێکی زۆریش لە خەڵکی ئاسایی و غەیری عەسکەری کوژران.

٥- لە کیشوەری ئاسیا دا جیاوازیەکی زۆری شارستانیەتی مرۆڤایەتی بەدی دەکرێت. زیاتر لە ھەموو کیشوەرەکانی تری جیھان ئەمەش چ لە بواری کۆمەڵایەتی و ئایینی و زمانەوانی بێت یان لە بارەی سروشتی دا وەکو خاک یان لە بارەی بەرزو نزمی ڕووی ھەواوە بێت. لە باشووری ڕۆژئاوای دا نەتەوەکانی وەکو (کورد، عەرەب، تورک، فارس) بەربڵاون لەگەڵ کەمایەتیەکانی تری وەکو (ئەرمەن، ئەزەری) ھەروەھا لە ھیندستان و پاکستان دا کۆمەڵە مرۆڤێکی تری جیاواز لە ڕووی ڕوخسارەوە وەکو (بەنجانی، سیخ، بەنفالی، مەغۆلی) هه‌ن و له‌ ڕۆژھەڵاتی ئاسیا دا بڵاون، ھەروەھا لە ڕووی ئایینشەوە جیاوازیەکی بەچاو ھەیە وەکو (ئایینی پیرۆزی ئیسلام) کە لە ناوچەکانی باشووری ڕۆژھەڵات و باشووری ڕۆژئاوای کیشوەرەکە نیشتە‌جێن، کە (٢٠%) ژمارەی دانیشتوانی ئاسیا پێک دەھێنن ھەروەھا لە پاکستان و ئیندۆنیزیا. وە ئایینی مووسیەکان لە باشووری ڕۆژھەڵاتی کیشوەرەکە بڵاوە، ھەر یەک لە (بۆرما، تایلەند، ژاپۆن، کۆریای باکوور و كۆریای باشوور) ھەروەھا ئایینی مسیحییه‌ت لە ناوچەکانی ڕۆژئاوای باشووری کیشوەرەکە بڵاون.

دوای گەڕانەوەی بۆ سەرزەوی، واتنی دەست دەکات بە "ڕۆژی ژمارە یەک" لە ژیانە نوێکەی، کە پۆستێکی تایبەتی وەرگدەگرێت لە ناسا، کە ئەویش ڕیێنماییکەری تایبەتیە بۆ ئاسمانەوانەکان. فیلمەکە بەوە کۆتایی دێت کە ئەندامانی تیمی ئارێس ٣ سەیری هەواڵەکان دەکەن کە باس لەوە دەکات ئەرکی ئارێس ٥ یش بەسەرکەوتووی ئەنجام درا و دڵیان زۆر خۆشە بەو هەواڵە و هەریەکەوە لەگەڵ خێزانەکەیەتی.
بەھۆی ئەو دەعوەتانەی کە "مستەفا کەمال ئەتاتورک" و والی پێشووی وان "تەحسین پاشا" کردبوویان چوو بۆ شاری ئەنقەرە و بۆ ماوەیەک لەوێ مایەوە. وەکو دووەم گوێگری "کۆبوونەوەی میللی" بەشداری کردووە. بەھۆی ئەو بەیاننامەیەی کە پێشکەشی کرد بە حکومەت بۆ چاککردنی ڕەوشی تورکیا ، لەلایەن چەند کەسێکەوە زۆر بەتوندی بەرپەرچی درایەوە. لە پاڵ ئەمەشدا ھەر وازی لە داوای دروست کردنی زانکۆی "زەھرا" نەدەھێنا.

نیکۆلای ریمسکی-کۆرساکۆڤ (بە ڕووسی: Николай Андреевич Римский-Корсаков، Nikolaj Andreevič Rimskij-Korsakov) (١٨ مارس ١٨٤٤ – ٢١ تەمموز ١٩٠٨) مۆزیکدانەرێکی روسی بوو، یەکێکیش بو لە گروپی کۆمەلەی پێنجەکە. کۆرساکۆڤ لە بواری بە ئۆرکێسترا کردندا زۆر بەتوانا بو، کارە زۆر بەناوبانگەکانی لە بواری ئۆرکێسترادا کاپرێچیۆی ئیسپانی، و ئۆڤەرچەری روسیای رۆژھەلاتی و سویتی سیمفۆنی شەھرەزاد.

کیڤانج ژییاوە لە ئەدەنا وە هەر لەوێ دوا ناوەندی تەواو کردووە، وە لەماوەی ساڵانی خوێندنی بەهرەی کیڤانج دەرکەوتووە لە یاری تۆپی سەبەتە، کە بووە هاندەری بۆ ڕۆشتن بەرەو ئەستەنبوڵ کە تێیدا دەستی کرد بە یاری کرد لە چەندین تیپی پێشکەوتووی تورکیا، وە لەگەڵ ئەو هەموو سەرکەوتنەی کە بەدەستی هێنا لە گۆڕەپانی یارییەکەدا، کیڤانج هیوای ئەوەی بۆ دروست بوو خەونی منداڵی بەدی بهێنێت لە یاری کردن لە خولی ئەمریکی بۆ لێهاتووەکان NBA، بەڵام "خەونە گوڵییەکانی" خۆی کێشا بە بەردی ڕاستیدا کاتێک توشی پێکانێکی مەترسیدار بوو کە بووە هۆی تەواو کردنی ژیانە وەرزشێکەی.

ڕووباری دانووب زێی زۆری ھەیە کە گرینگترینیان ئەمانەن: ئەین، مۆرڤا، دراڤا، ساڤا، موریش، ئۆڵت، جیۆ، تیسا، ئیسا، پڕۆت کە ئەم زێیانە بە گرینگترین ڕووبارەکانی ناوەڕاست و ڕۆژھەڵاتی ئەورووپا دادەنرێن.

بۆ نمونە ھەندێ رێکخراو و تۆڕی وەک (Wikipedia و GNU و کۆمەڵەی Linux و Inymedia) پێ لەسەر ئەوە دادەگرن کە نەک تەنھا ئەو زانیاریانەی جێگەی بایەخی کۆمەڵگەن دابین و بەردەست بکرێن، بەڵکو دەبێ ھەموو (نزیکەی ھەموو) ئاستە شاراوەکانی رێکخستن و بڕیار دروستکردن ئاشکرا و راگەیەنراو بن. ئەمەش بە بەرچاوروونی رادیکاڵیانە ناودەبرێت.

ئۆغەڵ (Oghell، بە فارسی: اوغل) گوندێکە لە بەخشی نەمەشیر لە شارستانی بانە. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٣٠١ کەس لە ٥٥ بنەماڵەدا بووە.

لە سەدەی حەڤدەھەمدا فەلسەفەی بۆشایی و کات وەکوو مژارێکی ناوەندی لە مەعریفەتناسی و مێتافیزیک‌دا خۆی نواند. لە ناودڵیدا، گۆتفرید لایبنیتز، فەیلەسووف و بیرکاری ئاڵمانی، وە ئیساک نیوتن، فیزیکزان و بیرکاری ئینگلیزی، دوو بیردۆزی دژبەیەکیان سەبارەتی گەوھەری بۆشایی شرۆڤە کرد. لایبنیتز بۆشاییی بە بوونەوەرێک کە سەربەخۆیانە لە سەرووی ماددەوە بوونی ھەیە نەدەزانی؛ بە لای ئەوەوە، بۆشایی، زیاتر لە کۆمەڵێک پێوەندیی نێوان تەنەکانی ناو جیھاندا ھیچی تر نەبوو. ئەو دەیگوت: "بۆشایی ئەوەیە کە لە دانانی جێگاکان لە پاڵ یەکتردا بەرھەم دێت". بۆ لایبنیتز، بۆشایی دەرھەستکارییەکی ئارمانی بوو لە پێوەندییەکانی نێوان بوونەوەرە تاکەکان یان شوێنەکانیان (کە بۆیان ھەیە بیانبێت) و بەو بۆنەوە نەیدەتوانی بێناوبڕ بێت و پێویست بوو ناوبەناو و پچڕ پچڕ بێت. لەم ڕوانگەیەوە، بۆشایی وەکوو پێوەندیی نێوان ئەندامانی بنەماڵە وایە. ئەگەرچی ئەندامان لەگەڵ یەکتردا پێوەندییان ھەیە، بەڵام پێوەندییەکان سەربەخۆ و بەبێ ئەندامان بوونیان نییە.

تێسلا مۆتۆڕز لەلایەن ماڕتن ئێبێرهارد و ماڕک تاڕپێنینگ دامەزرا. مەسک لە شوباتی ٢٠٠٤ دا هاتە ناو کۆمپانیاکە و بووە ئەندام لە بۆڕدی بەڕێوەبەران وەک سەرۆکی کۆمپانیاکە.

سەرەتای ڕاگەیاندنی سعودیە دەگەڕێتنەوە بۆ دەرچوونی یەکەم ڕۆژنامەی سعودی کە ڕۆژنامەی ئومو لقورا (أم القری)یە لە ساڵی ١٩٤٢ی زاینی دەرچووە و تا ئێستاش بەردەوامە.
لە مێژوودا نیوزلاند پێشەنگی نەھێشتنی جیاوزای‌ رەگەزی بووە.ئەم وڵاتە یەکەم وڵاتی جیھان بووە کە مافی دەنگدانی ژنانی بە رەسمی ناسیوە ، بەڵام تا ساڵی 1919 ژنانی ئەم وڵاتە نەیانتوانی خۆیان بۆ پەرلەمان بپاڵێون.

ئیستوود لە چەندەها فیلمی بەناوبانگ دەرکەوتووە لەوەتەی ساڵانی ١٩٥٠ەکان ، لەوانە سیانەی دۆلار (Dolar's Triology) لەساڵانی ١٩٦٤ بۆ ١٩٦٦ ، (Dirty Harry) لەساڵی ١٩٧٢.هەڵاتن لە ئەلکەتراز لەساڵی ١٩٧٩.هەروەها ئستوود وەکو دەرهێنەریش چەندەها فیلمی مەزنی دەرهێناوە لەوانە (Space Cowboys) ، (Mystic River) و هەروەها فیلمی (American Sniper) کە دواتر پاڵێوراو کرا بۆ نۆ خەڵاتی ئۆسکار ، و توانی دانەیەکیش بباتەوە.

لە بوارەکانی سیاسەت و رەوشتناسی و کارزانیدا (بیزنس) و کارگێڕی و یاسا و ئابوری و کۆمەڵناسی و ....ھتد دیوەدەری پێچەوانەی نھێنیە. کار یا چاڵاکی ئەو کاتە شەفاف روون دەبێت ئەگەر ھەموو زانیاریەکان لەبارەیەوە بەردەست و ئاشکرا بن. ھەر بۆیە کە دادگاکان رێگە بە ھاوڵاتیان دەدەن لە دانیشتنەکانیان ئامادە بن و، کاتێ بەرز و نزمی نرخەکانی بۆرسەکان لە رۆژنامەکان بڵاو دەکرێنەوە ئەم پرۆسانە پێیان دەگوترێ بەرچاوروونی.

پیتی «ھ»ی کوردی چوار حاڵەتی ھەیە کە ھێمای حاڵەتە دروستەکانی لە وێنەکەدا ھاتووە. لە فۆنتەکانی عەلیشدا کە تا ئێستا زۆربەی کتێب و گۆڤارە کوردییەکانی پێ نووسراوە، پیتی ھ بەم شێوەیە دروست کراوە. پیتی «ھ» لە ئەلفوبێی عەرەبیی کوردیدا، لەگەڵ پیتی «ه» کە لە عەرەبی و فارسیدا بە کار دێت جیاوازە. حاڵەتی جودا و سەرەتایی لە «ه»ی عەرەبیدا لەگەڵ «ھ»ی کوردیدا یەکێکن بەڵام ئەو دوو حاڵەتەی کە لە کۆتایی وشەکاندا دێت، لە «ه»ی عەرەبیدا ھێمای پیتی «ە»ی کوردییان (E) ھەیە.

شیعری ئازاد لە ئەدەبی کوردیدا لە لای عەبدوڵڵا گۆران و نوری شێخ ساڵح لە سییەکان و چلەکانی سەدەی بیستەمدا، لە ئاکامی خوێندنەوەی شیعری نوێی تورکی و ئینگلیزی، سەری هەڵدا، ئەم دوو شاعیرەی کورد بە پیشڕەوی شیعری ئازاد لە ئەدەبی کوردیدا دادەنرێن.

لە شیعری نوێشدا سەروا ھەیە، ھەڵبەت نە بەو شێوە کە لە شیعری عەرووزیدا چاوەڕێ دەکرێت. لە شیعری نوێدا سەروا بەگوێرەی ھەست و سەرنجی شاعیر لە شیعردا جێگیر دەبێ.

مێرنێر١٠ یەکەم ئامێر بوو کە سیستەمی دەرچوون لە هێزی کێشکردنی هەسارەکانی لۆ چوونە ژوورەوە لە خوولانەوە هەسارەکان تێدا داندرا بوو نەخش و سیستەمەکەشی لەلایەن زانای میکانیکی جوزیف کۆلۆمبۆ دانراوە

بنکەدراوەکەی ئەم بەرنامەیە لە ئیستەدا گەورەترین یا یەکێ لە گەورەترین بنکەدراوەکانی ڕەفتاری ڕێگەیە لە جیھاندا. دراوەکانی بە خۆڕایی و بە شێوەی باز لە بەردەستی لێکۆڵەراندایە و ھەموو کەس بۆی ھەیە کەڵکی لێ وەربگرێت.

لە شووباتی ٢٠١٦ ئەلێکس کیپمان (سەرۆکی تیپی داهێنانی هۆڵۆلێنس) ڕاگەیاند کە بڵاوکردنی هۆڵۆلێنس بۆ بەکارهێنەری ئاسایی دواخرا لەلایانی مایکرۆسۆفتەوە.
واتنی بەردەوامە لە گرینگیدان بە خواردن چاندنەکان، لەولایەشەوە ڤینسێنت کەپوور لەڕێگای وێنە سەتەلایتیەکانەوە دەزانێ کە واتنی ئامێرەکەی دۆزیوەتەوە، و ئەویش هەڵدەستێ بە هێنانی ئامێرێکی (پاسفایندەر- ڕێگادۆزەروە) یەکی تر، تا بتوانێ قسە لەگەل واتنی بکات. بەمشێوەیەش واتنی یەیەکم نامە دەگۆڕێتەوە لەگەڵ ناسا و زانیاریەکی زۆریان لێوەردەگرێ. ناسا هەڵدەستێ بە ئاگادارکردنەوەی تیمی ئارێس ٣ و پێیان دەڵێ کە هاوڕێکەیان واتنی زیندووە. بەهۆی هەڵەیەکی تەکنیکی واتنی ژووری پەتاتەکانی دەتەقێنەوە و خواردنەکانی بەڕێژەیەکی بەرچاو کەم دەبنەوە، سەرئەنجام داوای یارمەتی دەکات. میچ هێندرسن و بروسی بەڕێوبەر پیلانی ناردنی کەلوپەل و خواردن دەدەن بۆ مەریخ بۆلای واتنی تاکو بتوانن لەژیاندا بیهێلنەوە تاکو چوارساڵی داهاتوو، تا ئەوکات ئەرکی ئارێس ٤ ئەنجامدەدرێ و لەگەڵ ئەوەشدا واتنی ئەوکات ڕزگار دەکەن. بەڵام ئەو سارووخەی کە دەیانەوێ بینێرن بەهۆی هەندێ کەموکورتیەوە دەتەقێتەوە و واتنی بەجارێک بێهیوا دەبێت.

وا دەردەکەوێت کە وشەی شارەزوور لە دوو وشەی کۆنی ئێرانی: شاھ (شا) و رەزوور (دارستان) پێکھاتووە کە بە سەر یەکەوە واتای "دارستانی شاھانە" دەدات.

دامەزرێنەرەکەیان (عەبدوڵڵا مەھدی) سەرکەوتوو بوو لە بانگەوازەکەی بۆ دەستگرتن بەسەر دەوڵەتی ئەغالیبە بۆ ئەوەش سوودی لە کۆبوونەوەی ھۆزەکەی وەرگرت, پاشان شاری مەھدی لە ئەفەریقیا (تونسی ئێستا) کردە پایتەخت, و دواتر فاتمیەکان و ھاوپەیمانەکانیان بەرەو ڕۆژھەڵات ڕۆیشتن و ساڵی ٩٦٩ لە سەردەمی چوارەم خەلیفەی فاتمیدا (موعیز لیدینللا فاتمی) دەستی گرت بەسەر میسر و شاری قاھیرەی دامەزراند بە سەرکردایەتی جەوھەر سەقڵی.

خاڵی كوێری بە ئینگلیزی (Blindspot) زنجیرەیەكی ئەمەریكی تاوانی دراماییە لەلایەن مارتین گیرۆ دروستكراوە، لە نواندنی جەیمی ئالێكساندەر و سولیڤان ستاپلیتۆنە، یەكەم زنجیرەی لە ٢١ی ئەیلولی ٢٠١٥ لە تەلەڤزیۆنی NBC ئەمەریكی پەخش كرا و تاوەكو ئێستا بەردەوامە. وا دانراوە كە وەرزی یەكەمی لە ٢٢ زنجیرە پێكبێت.

رابیعەی عەدەوی لە تەمەنی ھەشتا ساڵیدا، لە ساڵی (١٨٠ک - ٧٩٦ز) کۆچی دوایی کردووە، و بەپێی سەرچاوەکان لە شاری قودس نێژراوە، لە وەڵاتی میصریشدا مزگەوتێک و سەراێکی بەناوەوەیە...

ئەم وڵاتە پێکھاتوە لە دو دورگەی گەورەو و چەندین دورگەی بچوک و ھەروەھا چەندین ناوچەی ئۆتۆنۆم لەوانە:نیو دورگەکانی کۆک ، نیو کاڵدۆنیا مەودایەکی زۆر لە نێوان نیوزلاند و وشکانیەکانی دیکەی‌ گۆی زەوی ھەیە، دو ھەزار کیلۆمەتر لە نێوان ئەم وڵاتە و نزیکترین دراوسێی کە ولاَتی‌ ئوستورالیایە مەودا ھەیە، دەریای تاسمان دەکەوێتە نێوانیان. دوای ئوستورالیا نزیکترین دراوسێکانی لە باکورەوە دورگەکانی تونگا و فیجی و پۆلۆنێزیەکانن.
ئابوری نیوزلاند پێشکەوتووە و روو لە گەشەیە.رێژەی بەرھەمی ساڵی 2007 128.1 ملیار دۆلار بوە و داھاتی سەرانەشی لەم ساڵەدا 30234 دۆلار بوە .کە بەم پێیە بیست و ھەشتەمین وڵاتی جیھانە.

سەعید نوورسی یان سەعیدی کوردی ناسراو بە بەدیعوززەمان (٥ی کانوونی دووەمی (مارت) ١٨٧٨ - ٢٣ی کانوونی دووەمی ١٩٦٠) زانا و فەیلەسووفی کوردی ئایینی ئیسلام و نووسەری سەرجەمی پەیامەکانی نوور و مامۆستای کۆمەڵەی نوور بوو. لە سەردەمی خۆیدا و لە تەمەنی ١٥ ساڵیدا زانایانی ئایینی ئەو کاتە ناسناوی بديع الزمانیان (واتە ناوازەی سەردەم) لێناوە.

ئەندەراب شارۆچکەیەکی شارستانی ئیشکاشیمە، لە پارێزگای خۆبەڕیوەبەری گۆرنۆ-بەدەخشان لە باشووری ڕۆژھەڵاتی وڵاتی تاجیکستان. ژمارەی دانیشتووانی ٢٥٢٧ کەسە.

ھەر لەو ساڵەدا بوو بە مامۆستای دەرسی شیمی و ھەتا ساڵی ١٩٦٥ (١٣٤٤) لە شارەی ورمێ بە ئەرکی مامۆستایەتییەوە خەریک بوو. لەو ماوەیەدا وەک مامۆستایەکی شارەزا ناوی دەرکردبوو. سەرەنجام ساواک، لەگەڵ ژمارەیەک مامۆستای دیکەی ھاوبیر و ھاوکاری بۆ شارەکانی ئەراک و کەرەج و چەند شاری دیکەی دوور خستنەوە.

فاتمیەکان بنەماڵەیەکی دەسەڵاتداری شیعە بوون , ئەچنەوە سەر کۆمەڵی ئیسماعیلی شیعە, حوکمی تونس و میسر و شامیان کردووە, و لە چەند ماوەیەکدا حوکمی لیبیا و جەزائیر و مەغریبیان کردووە لەگەڵ بەشێکی دیاریکراو لە دوورگەی عەرەبی و سەقڵیە, و جەماوەرێکی گەورەیان ھەبوو لە باکوری سوودان لە ڕێی میرنشینی کنوز لە نێوان ساڵی ٩٠٩ بۆ ١١٧١ز. پایتەختەکەیان قەیراوان بوو لە ساڵانی (٩٠٩-٩٢٠)ز, پاشان مەھدیە بوو لە تونس لە ساڵانی(٩٢٠-٩٧٣), ودواتر قاھیرە بوو لە ساڵی ٩٧٣وە.

بڕوای وابووه‌ که‌ فه‌یله‌سوف یه‌ک کتێب ده‌نووسێت، ئه‌ویش ته‌نها یه‌ک کتێبی به‌ده‌ستی خۆی نوسیووه‌ بون وکات ته‌واوی کتێبه‌کانی دیکه‌ی، یان گفتۆکانن له‌گه‌ڵ په‌یام نێرانا، یاخود ئه‌و وانانه‌ن که‌ له‌ زانکۆ وتویه‌ته‌وه‌.

لە پیشەسازییدا بە گشتی غەززە بە گوشراوی زەیتوون و سابوون بەناو بانگە، ھەروەا دروستکردنی گۆزەی گڵین و چنین و رستن و کەڵوپەلی دروستکراو لە خەیزەران و پیشەسازی شوشەی ڕەنگاوڕەنگ.

مارتن هایدگەر (بەئینگلیزی Martin Heidegger) (لەدایکبوون: ٢٦ی ئەیلوولی ١٨٨٩ز - مردن: ٢٦ی ئایاری ١٩٧٦ز ) لە مسکیرچ لە دایکبووە . باوکی پیاوێکی ئاینی کڵێسای مارتن بوو ، دایکی یوهانا کامف خێزانێکی جوتیاربوو .لە ساڵی ١٩٠٣ز هایدگەر چووە پەیمانگای کلاسیکی لە کۆنستانس لەوێدا لە بەر دەستی سیباستیان هان فێری زمانی ئینگلیزی بووە و دواتر لەو باریەوە گوتوویەتی:هیچ کەسێک لە زمانی یۆنانی پێی نەدەگەیشت.

لە ساڵی ١٩٧٣ کاتێک کۆمەڵێک دز ھەڵدەکوتنە سەر بانکی کریدیتبانکێنی ستۆکھۆڵم و سەرجەم کارمەندانی بانکەکە دەستبەسەر دەکەن بۆ ماوەی ٥ ڕۆژ وەک باڕمتە دەیانھێڵنە وە لەو ماوەیە خەریکی ڕێککەوتن بوون لەگەڵ پۆلیس، بارمتەکان توشی ئەم نەخۆشییە بوون لەم ماوەیەدا، چونکە پۆپڵیس نەیتوانی ھیچ بکات بۆ ڕزگاربوونیان لەبەر ئەوەی بارمتەکان ئامادە نەبوون یارمەتی پۆلیس بدەن.

کەس نەزان (Kesnezan، بە فارسی: کس‌نزان) دێیەکە لە ناوچەی سرشیوی شارستانی سەقز. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٤٩٨ کەس لە ١٢٢ بنەماڵەدا بووە.
مەبەست لەکارلێککردنی ناڕاستەوخۆ کاریگەری تیشکی گامای بە ئایۆن بووە لەسەر گەردیلەکان کە پاش ھەڵمژینییان بۆ تیشکی گاما دەبنە گەردیلە یان ڕەگ یان ئەلکترۆن کە دەبنە ھۆی کارلێکە کیمیاییە لەناوبەرەکانی سیستمی خانەکان. کاریگەری ناڕاستەوخۆی تیشکی گاما بەسەر توێنەرەوەکاندا جێبەجێ دەبێت، ئاویش یەکێکە لەو توێنەرەوە بنەڕەتییانەی سیستمە زیندەییەکان، بەمەش کاریگەری ناڕاستەوخۆ لە ئەنجامەکانی بەئایۆن بوونی گەردیلەکانی ئاوەوە تیشکێک بەرھەم دێنێت کە ڕەگەکانی زۆر چالاکن و ھەروەھا ئەلکترۆنی ئاویشی لێ بەرھەم دێت. مەبەست لەکارلێکی ڕاستەوخۆ گۆڕانە لە واقیعی گەردیلەییدا بــۆ مەبەستە خانەییەکان لە دەمارەکان و گەردیلە چالاکەکان بە کاریگەری تیشکی بەئایۆنکەر نەک بە کاریگەری ئەو گەردیلە و ڕەگانەی لە ئەنجامی بەرکەوتنی گەردیلەکانی دیکەوە بە تیشکی ئایۆنکەرەوە پەیدابوون. زۆرجار بەزاراوەی لە ناوبردنی تیشکدانی ڕاستەوخۆ یان کارلێکردنی ڕاستەوخۆ دەدرێت بەھۆی ئەو کاریگەرییە لەناوبەرەی تیشکی ئایۆنکەر سەر بە ماددە بۆ ماوەییەکانی خانەدا ھەیەتی، چونکە گەورەترین مەبەستی گەردیلەییە لە خانەدا. دی ئێن ئەی لەو گەردیلانە پێکھاتووە کە ئەو زانیاریە بۆماوەییانە ھەڵدەگرن کە بەرپرسن لە زۆرکردن و نوێبوونەوە و دابەشبوون و زۆری دیکە لەو فەرمانە گرنگانەی ناو خانە، لەبەرئەوە لەناوچوون یان کارتێکردن لێیان بەکارێکی کاریگەر دادەنرێت بۆمانەوەی بوونەوەرەکە و توانای لەنیشتەجێ بووندا، ھەروەھا توانای میتاپۆلیزمی خانە لە ناودەچێت بەھۆی شکانی بەندەکان و شکانی شەکری فۆسفاتی و لەناوچوونی تفتە نایترۆجینیەکان، دەتوانین بەھۆی مایکرۆسکۆبەوە خانە بپشکنین لە کاتی دابەشبوونیدا تێبینی گۆڕان بکەین لە پێکھاتەی کرۆمۆسۆمدا لە ئەنجامی بەرکەوتنی بە تیشکی گاما، ئەگەر خانەکە پاش دابەشبوونی دی ئێن ئەی بەر تیشک بدەین ئەوا یەکێک لە کرۆماتیدینەکان گۆڕانێکی بێ شێوەی بەسەردا دێت.

ستاینوەی ئێند سەنز (بە ئینگلیزی: Steinway & Sons، ھەروەھا ناسراوە بە ستاینوەی) کۆمپانیایەکی دروستکردنی پیانۆی ئەمریکی-ئەڵمانییە کە لە ساڵی ١٨٥٣دا لە مانھەتانی نیویۆرک دۆزراوەتەوە لە لایەن ھێنریک ئینگلھارد ستاینوێ.

هەر لە تافی لاوی و لە خەونێکی ڕاستدا بە خزمەتی پێغەمبەر شەرەفمەند بووە و داوای (زانستی قورئان)ی لێ کردووە ، حەزرەتیش لەو خەوەدا مژدەی داوەتێ کە :"سیوهب لک علم القرآن ما لم تسأل شیئا من الامة"! واتە زانستی قورئانت پێ دەبەخشرێت بە مەرجێک "سوئال"ی هیچ شتێک لە نەتەوەکەم نەکەیت. ئەویش تا لە ژیاندا ما سوئالی لە کەس نەکرد ، نە بە واتای "پرسیار" و نە بە واتای "سواڵکردن" تەنانەت لە موحتاجترینی کاتەکانی تەمەنیدا دیاری و سەدەقە و زەکاتیشی لە خەڵکی وەرنەگرتووە!

ئەگەرچی تۆژینەوەی ئەزموونیی جیھانی سروشتی لە سەردەمانی کۆنەوە شرۆڤەکراوە (بۆ نموونە، لەلایەن تالیس، ئەرەستوو و دیترانەوە) و لە سەدەکانی ناوینیشەوە پێڕەوی زانستی بەکارگیراوە (بۆ نموونە، لەلایەن ئیبن ئەلھەیسەم، ئەبوو ڕەیحانی بیروونی و ڕاجر بەیکن‌ەوە)، بەڵام ھەڵھاتنی خۆری زانستی نوێ دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی نوێ، لە درێژەی ئەو شتەی کە پێی دەڵێن شۆڕشی زانستی، کە لە سەدەکانی ١٦و ١٧ لە ئەورووپادا ڕوویدا.

لە بەرنامەی ڕاستەوخۆدا ئامادەکارییەکانی لاری سیلڤەر شتاین ئاشکرا کرا بۆ تەقینەوەی بورجی ٧، ئەو ھەواڵەی کە پەخش کردنی ١٠ خولەکی خایاند و پێنج جار لەو ماوەیەدا تەشویشی خرایە سەر.، لاری سیلڤەر شتاین ٨٦١ ملیۆن دۆلاری وەرگرت لە بڕی دڵنیایی ئەو بینایە کە کرێنەکەی ٣٨٦ ملیۆن دۆلار بوو، و قازانجی تەواو لێی بە باجەوە ٥٠٠ ملیۆن دۆلار بوو.

لەکۆتایی یاری دادوەر فیکەی کۆتایی ھاتنی یاری لێدەدات و ھیچ ڕووداوێک دوای ئەمە ھەژمار ناکرێت بەڵام دادوەر دەتوانێت کارت بدات بەیاریکەرەکان بەھەرھۆیەک بێت.
فرا لووکا بارتۆلۆمێو دی پاچۆلی (Fra Luca Bartolomeo de Pacioli؛ ١٤٤٦ یا ١٤٤٧ ھەتا ١٥١٧) بیرکار و ڕاھیبی فرانسیسکەنی خەڵکی ئیتالیا، ھاوکار و یاریدەری لێوناردۆ دا ڤینچی، و بناغەدانەری ئەو گۆڕەپانەی ئێستا پێدەوترێ ژمێریاری بووە. بەم بۆنەوە ھەندێجار بە "باوکی ژمێریاری" ناوی دەبەن. ئەو چەندین پەرتووکی لەبارەی بیرکارییەوە نووسیوە.

ڕۆژی ١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ لە کاتژمێر ١٠ی پێش نیوەڕۆ کەریم زەند، لە ماڵەکەی خۆیدا لە شاری سلێمانی بەھۆی نەخۆشییەوە لە تەمەنی ٩٣ ساڵیدا کۆچی دوایی کرد.

بەکارھێنانی ئینتەرنێت لە سەرانسەری جیھاندا بەخێرایی لە گەشەسەندندایە. لە ساڵی ٢٠١٠ بە نزیکەی ٥٠٠ میلیۆن بەکارھێنەر ڕاژەی ئینتەرنێتی بەرینباند دراوە.

عەبدوڵڵا نەورۆڵی یان عەبدوڵڵا محەمەد عەبدولمحەمەد (لەدایکبووی ١٩٥٧ -) لە شاری ھەڵەبجە لەدایکبووە، لەساڵی ١٩٧٩ بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە ئەندازیاریی شارستانی لەزانکۆی سلێمانی بەدەستھێناوە، پارێزگاری ھەڵەبجەیە (١ی حوزەیرانی ٢٠١٥ -).

ژوول ئامێدێ باربێ دارڤیلی (بە فەڕەنسی: Jules-Amédée Barbey d'Aurevilly ) ڕۆماننووس، وتارنووس، ڕەخنەگر و ڕۆژنامەوانی سەدەی نۆزدەیەمی خەڵکی فەڕەنسایە.

هیوای گەلی ئێمە ئەوەیە کە ئەم پەڕتووکخانە بە نرخە و ئەم‌ دەستنووسە هێژایە، کە لە ڕاستیدا سامانێکی نەتەوەیییە، بە هەوڵ و دڵسۆزیی کاک عەبدوڵڵای کوڕی عومەرئاغا و بنەماڵەی بەڕێزی عەلییار، بپارێزرێن و هەر بە دابی گەورەماڵی کوردەواری، جێگەی ڕووناکی بەخشین و کەڵک‌وەرگرتنی هۆگران و سەوداسەرانی فەرهەنگ و مێژووی کوردستان بێ.

ئازادی- ئاشی بڕەگوێز- ئاڵانە- باوەکراوە- واشانکە- خەلان- دەربەندی رایات- دۆڵەبۆن- ڕایات- رەشەھەرمێیان- زینوێ- سەیداوە- شۆرە- شیوەڕەش- چیکان- گەلەژێر- گوندەژۆر- ماوەتان- ناوەندە-

لە کۆتاییەکانی ساڵی ٢٠٠٧ و سەرتای ٢٠٠٨دا ھێزەکانی ئیسرائیل ھەستان بە گەمارۆدانی کەرتی غەززە، و کارەبا و سووتەمەنییان لێ بڕی، و نەخۆشەکانیان بیبەشکرد لە چارەسەر، وڕێگەیان لە دەوڵەتە عەرەبییەکانی دەوروپشتی گرت تا سووتەمەنی پێ بگەیەنن، و تا ئێستا گەمارۆکە دانراوە لەسەر غەززە، و ژمارەیەکی زۆر فەلەستینییەکان کوژران لە ئەنجامی بوردومانەکانی ئیسرائیلدا.

بڕیارنامەی ١١٤٨ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٦ی کانوونی دووەمی ١٩٩٨دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی دادگای نێونەتەوەیی. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٨٤٩‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.

بەرزاییەکان و چیاکانی کوردستان کە بارینی باران و بەفری زۆری تێدا ڕوو دەدات، وەک سەرچاوەی ڕووبارەکانی نێزیک خۆی و ڕۆژھەڵاتی ناوینن، یەکێکن لە سەرچاوەکانی دیجلە و فورات و ژمارەیەکی زۆر ڕووبارە بچووکەکان وەک خابوور، ئاراز، کەرخە و سفیدڕوود. ئەو ڕووبارانەی کە گرینگایەتی مێژووییان ھەیە بۆ کوردان، ئاراز، خابوور، زابی گەورە، سیراون، جەغەتوو و زەھاب. ئەم ڕووبارانە کە لە بەرزایی سێ تا چوار ھەزار مەتر بەرزتر لە ئاستی دەریادان، وەک سەرچاوەی ئاو و سەرچاوەی وەرگرتنی وزە بەکاردێن بە دانانی ئاوبەند و تۆرباین؛ عێراق و سووریا لە زۆربەی ڕووبارە سەرەکییەکان ئەوەیان کردووە و تورکیا بەشێوەیەکی بەرفراوان ئەوەی کردووە.