Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
Tê gotin ji ber ku bavê wî bi tirkî nizanîbûye berçavê gundiyan lêdaye û xwîn ji dev-pozên wî aniye. Ji gundiya re gotiye "Kê li Tirkiyê bi tirkî neaxive, bila bavê min be paşeroja wê ev e û divê ji we re bibe mînak".

Ji bilî lêkerên ristin û hiştin, hemû lêkerên bi -istin an jî -iştin bi dawî tên endamên vê komê ne. Di dema niha û ya bêt de -istin/-iştin dikeve.

Bi taybetî, di sensûrkirinê de hertimî destûr tên bikaranîn, hin xalên wê weke ji bo wê tên bikaranîn û an jî, dikine temenê çêkirina hin "zagonan" de û tên kirin.

Helbet gelek peyamên vî filîmî hebûn. Lê li gorî min, Ev filîm bi awayekî tûj ji mirovahiyê re dibeje, terorîstê herî mezin ew kesên li ser text in. Û ji bo xirakirina textên zordariyê jî berxwedan rewa ye.

Ew 27'ê rezbera 1957'an de wekî mebûsê Enqereyê çû meclîsê. 14 Gûlanê 1972 an de ji İsmet İnönü şinda hat serokê CHP hilbijartin. Li paş giştî hilbijartinê 26 ocaxê 1974 an de bi partiyê Necmettin Erbakan MSP(Milli Selamet Partisi, Partiya Milî Xweşî) re qoalisyon kir û bû Serokwezirê Tirkîye. Di Sala 1974´an de fermana dagirkirina girava Qubrisê kir. Piştî vê dagirkirinê li Tirkiyê bi navê "Karaoğlan - Lawikê reş" wekî lehengekî tê pêşwazîkirin. Derbê 12 Rezber (12 Eylül)e şinda hat girtin û avêtina hapisxhanê . Ji zindanê derket şinda di sala 1987´an de bû serokê DSP (Partiya Çepgîriya Demokratîk). Li paş giştî hilbijartinê 18 Nîsan 1999 an de DSP bû yekem û Ecevit dîsa bû Serokwezîre Tirkiyê. Di dema serokwezîrtiya xwe de bi navê çepgîriyê polîtîkayên rastgîr meşand.Ecevit 5'ê Sermawez 2006an de jiyana xwe li Enqere ji dest da.

Bendava Keça Qral an jî bendava Keyna Qralî (bi tirkî: Kralkızı barajı), yek ji 21 bendavên Projeya Başûrê Rojhilata Anatoliyayê (GAP) ya ku di navbera salên 1985-1997'an de ji hêla dewleta Tirkî ve li ser çemê Madenê li bakurê Erxaniya Diyarbekrê hatiye avakirin. Mebesta bendava navborî dirustkirina wizeya karebayê ye û berhemhêneriya wê li dema salekê 146 GWh e. Kereseya avakirinê ya gewdeya wê bi zinaran e.

Sîstema rehikan, sîstema birikan, sîstema tûreyan an jî sîstema eseban (wekî sîstema demaran û sîstema temaran jî tê naskirin tevî ku demar, temar ji bo rêya xwînê jî tê bikaranîn), beşek ji laşên mirov û lawiran ku xebatên dilxwazî û nedilxwazî teve veguhêztina sîgnalên di nav perçeyên laşê saz dike. Sîstema rehikan di laşê mirov û gelek lawiran ji du beşên sereke çêdibin, sîstema rehikan ya navendî û sîstema rehikan ya dorahî.
Di sala 1946an de gotara wî ya bi sernavê Yézidis et leur culte des morts (Êzîdî û ayinên wan ên mirinê) di kovara Cahiers de l´est de diweşe. Nivîsa wî ya bi qaşonavê "Lucien Rambout" ve 1947an de li Parîsê li ser rewşa kurdan a siyasî bi sernavê Les Kurdes et le Droit, des textes, des faits (weşan : Éditions du Cerf) balê dikîşîne ser rewşa kurdan li Kurdistana parçekirî. Di 1950yan de ji bo demeke kin dizivire Kurdistana, belê dîsa ji ber pirsên sihetê nikare zêde bisekine û dizivire Libnanê. Li wir xebatên xwe yên li ser kurdan domdike. Di kovara Al-Maşriq de gelek gotar li ser kurdan diweşîne. Piştî wergera pirtûka wî ya navdar Connaissance des Kurdes bi zimanê îngîlîzî The Kurds di sala 1966an de Bois yek ji bingehdarên kurdzanîna nûjen têye qebûlkirin. Ew salek berê barê Fransayê dike û li Institut national des langues et civilisations orientales wek mamoste li ser kurdan dersan dide.

Muhemmed Efendiyê Şehrezûrî dîroknasê kurd e ku di derbarê jiyana wî de agahî kêm e. Di sala 1662an de li Mekeyê bi navê "Tarîxû Kurdistan" berhemek nivîsiye. Muhemmed Şehrezûrî di sala 1667an de wefat kiriye.

Til Rifat yan Arfêd yan jî Arfad (bi erebî: تل رفعت‎), bajarekî Kantona Efrînê ya li Rojavaya Kurdistanê ye. 40 km dûrî Helebê ye. Bajarê ji aliyê bakur herî nêzîkî Arfêdê Ezaz e. Arfêd bi nifûsa 20.514 kes e ku di serjimartinên sala 2004'an de hate texmînkirin. Di dema Şerê navxweyî yê Sûriyê de berdewam, ku li ser Arfêdê ji aliyê Hêzên Sûriya Demokratîk de di dema 16'ê reşemiyê 2016'an de hatibû girtin û di pey re bi rêveberiya Rojavayê Kurdistanê ve girêdayî bû. Di dema şer de, her sê dezgehên tenduristiyê yên bajêr ji aliyê fuzeyên zirar kirin.

Goştê mirîşkê ji hestiyan veqetînin, wekî rişteyê ta bi ta bikin. Hêj kela xwarina we bidawî nebûye (ango saetekê di germiya nizm de), goştê xwe berdin navê.

Rewşa reqê Sêlanê di bin xeterya nemabênê gor lêkolînên zanistî ku li şaristana Xuzistanê li Îranê ku hatine sererastkirin. Ji sedemên xeter û herreşeyên dijî reqê sêlanê wekî herimandina hawidor, hilweşandina jîngehan û ku ev reqa tê kuştin ji aliyê nêçîrvanên masiyan.

Tirs û hêrs mirovan ji tehlûkeyan diparêzin. Tirs zêdetir fermana rev û dûrketinê dide. Mirov bi durketin û revê xwe vê rewşê, ango tehlûkeyê diparêze. Li ba hêrsê zêdetir bi tehdîtkirin û lêdanê mirov xwe diparêze.

Gorî hejmartinên sala 2000´î hejmara navendê 3.797 û bi giştî 14.487 e. Herêm koçberiyeke mezin dide. Aborî li ser xwedîkirina sewalan û çandiniyê ye. Herwekî 1.427 kewarên mozhingivê hene.

1925 – Li Amerîkayê, kongreya yekem ya Ku Klux Klanê hate kirin. Komeleyekî nijadperestan yê veşartî ye, li dijî reşikên li Amerîkayê ava bûye.

The Jerusalem Post, rojnameyeke îsraelî ye ku weke Haaretzê bi formata îngilîzî jî derdikeve. Di sala 1932'an de bi navê The Palestine Post dest bi weşanê dike.

Xoy ji bo jîyanê pêvist e. Lê zêdebûna wê dikare jîyanê tehdît bike. Loma ye ku mirov bixweze jî nikare tiştên pir şor bixwe û vebixwe, jê îkrah dike.

Herwekî axayê eşîra Zûlû bû. Ji sala 1952 heya 1960'î serokatiya ANCê (Kongreya Neteweyî ya Efrîqa) kiriye. Di sala 1960'î de Xelata Nobel a aşitiyê wergirtiye.
Carl Ferdinand Braun an wekî orijînal Karl Ferdinand Braun (* 6'ê pûşperê 1850 li Fulda; † 20'ê avrêlê 1918 li New York City) fizîknasekî alman bû. Sala 1909'î Xelata Nobelê ya Fizîkê wergirtiye.

HALÎN (Hêlîn: Yuva), nameyê hîkaya peyêne ya nê kitabî yo. Pêro piya 13 hîkayeyî nê kitabî de estê: Wayîrê Zimbêlan, Hêrsê Stûna Mermere, Tena Estarey Şahid Bîy, Kema Hewirsî, Mergê Yew Kutikê Esîlî, Elametê Qîyametî, Birîna ke Çareyê Mi de ya, Pêrodayîşê Kutikan, Perşe, Xayîn, Serkewtena Zerencan, Ziwano Mehellî, Halîn.

Mêhr yan Mîthra bi wateya Roj ku navê xudayek pir kevne ku ayîna mêhrperestiyê li vî navî hatiye. Di serdema hatina Ariyayîan bi parzemîna Îranê ayîna Mehrperestiyê di Îran û dewr û berê wê rewac hebûye. Bi hatina Zerdeşt pêxemberê Îranî ayînên kevin di Îranê kêmkême li nav çûn. Di serdema Eşkaniyan de carek din wegerek bo layê ayînên kevin çêbû. Yekem padişahê Eşkanî navê xwe li xudayê Tîr girt padişahên dû wî li Mêhr girtin. Îran dikoşî da ku Ermenistanê Îranî ragire û fermandarên Îranî ser de dadinan. Her di vê serdemê de bû ku gelek bêjeyên Farsî û em bêjin Kurdî çû nav zimanê ermenî. Navên kevin û Îranî didan bi waran û bi vî awayî Îranî bûna wan radigihandin Navê Ermenistanê jî Îranê ser vî neteweyî dana bû.ermenî bi xwe dibêjine xwe Hayak û dibêjine welatê xwe Hayastan. dibe ku Navên Mirgewer û Tirgewer di wî zemanî de dana bin ser van navçeyan. Wate Tîr + gewer û Mêhr + gewer (her wekî Tîr+ data û Mithra + data) ku dibe parzemîna Tîr û parzemîna Mêhr. Bi şiv dana navê Tirgewer ev wateye çêtir rohn dibe.

Ferzan Özpetek derhêner û rejîsorê Îtalyan e ku bi eslê xwe tirk e. Özpetek di 3ê reşemiya 1959an de li Stembolê hatiye dinyayê. Ew di 1976an de hatiye Romayê û li Zanîngeha Romayê ya La Sapienza perwerdeya dîroka sînemayê dîtiye. Özpetek îro (2015) li Îtalyayê dijî.

Her hemwelatiyek jin a Suriye ku 18 saliya xwe temam kiribe (lê belê ji ber kevneşopiyên civakî ku hîna li ser jinê berdawam dike û di temenek biçûk de tê zevicandin divê ew keçên ciwan bigire nava xwe û biparêze) û pîvanên endamên YPJ û YPG pejiran dibe û piştî serlêdana cihê pêwistî û îtîna perwerdeya leşkerî û bîrdozî her wiha piştî sond dayînê dikare bibe endama YPJ.

Di 1493an de Kolumbus yê herî pêşînê ko ji ewropa de hatibû wê giravê û wî ew dera wek Guadolupe navandibû. Cara pêşin di 1635an de Fransayê ew dera kira kolonîya xwe. Dema di cenga heft salan de di mayîna 1759an de heta 1763an de ew kete dest Îngîltereyê. Ew pê şêr û têkoşînên mezin re bi dawî di 1949an virve yek ji navçeyên Fransayê ser deryayî ye. Ew bi du senatoran di senatoya Fransayê de tê temsîl kirin.
Bi Şoraşa Çila e 1917 re û li Rûsya ketina çarê rus Nikolayê duyemîn, pişt wî re, li Rûsya rewşeke nû afiribû û Lenîn divîbû ku bihatana Wir. Lê ji ber berdewam kirina Şerê cihanê yê yekemîn bitim hize xwe berdewam dikir û Lenîn ji li Siwisrê weke bû û weke ku nikarîbû ku derkatana.Siwisre her ku xwe bêalî ji denazand bû ji, di şer de di zore de bû. Serokê Partiya Komînîs ya Siwisrê [[Fritz Platten, jiber ku Lenîn li ser Almanya re bi yên pêre bi trenê herê Rûsya, bi rayadarên Almanî re gahabû paxtakê. Hukumete Alman destûr da çûna Lenîn ya li Rûsya. Ji ber ku bawer dikir ku bi çûna Lenîn ya li Rûsya re wê di Aniya Rojhilat de wê tevlîbûnakê çêke û ew ji wê ji wan re bê alikar ku şer bi dawi bikin. Piştî Lenîn hata Almanya, ji wir êdî bi Ferîbotê diçê Swedê. Lenîn, rêvaniya wî ya li Skendînavya, ji aliyê du komînîstên Swedî Otto Grimlund û Ture Nerman hatibû alîkarkirin.

Derbarê Gladio de gelek dokûment, gotin, şîrove û angaşt hene lê agahiyên baştir dîsa ev hêzên ku Gladio avakirine bi xwe dizanin. Lewra gorî gelekan herçendî Şerê sar bidawîbûye, li hin welatan şaxên Gladioyê derketibin holê û bi fermî hatibin darizandin jî, Gladio hêj dijî.

Wekî tixtorekê, Kouchner dizanî ku kurd miletekî rezil bû, bê derman û bê tixtor. Hingê, Îraq li bin destê bêbextê Sedam Huseyn ra bû, yê ku li wê gavê hevalê Fransayê bû.

Di 1484'an de Kolumbus ji keyê Portugalê Joao II re planên xwe yên rêwîtiyê pêşkêş dike, lê key pê bawer nake û naxwaze alîkariya Kolumbusî bike. Di dawiyê de key Ferdinand û keybanû Îsabela (yên Kastîlya û Aragonê) bala xwe didinê û alîkariya wî dikin.

Saddam Husên di sala 1987'ê de, kuramê xwe Ali Hasan Al-Majid (ku navê wî ne tenê li cem kurdan, lê li nav duniyayê wek Ali Kîmyawî hate naskirin ) kire hukimdarê yekemîn li Kurdistanê. Ev mucrimê bê exlaq û bê wijdan navê sûreya 8'ê ya Qur'anê ku bi navê Al-Anfal' ê, navê vê sûreya li þerê xwe dijî miletê kurd kir. Ev sûra li Quranê di dema pêxemberê eraban Muhammed de hatibû û li ser mesela talankirina mal û milkên Gauran diaxive, Ali Hasan Majid, xwe weke pêxemberê Muhemmed bi nav kir û miletê kurd weke Gauran da xwuyanîkirin. Eskerên iraqî mal û milkên kurdan li xwe behr dikirin û zar û zinc û zilamên wan jî kuþtin, ne tenê ev, lê generalên beesî ê muxaberatên Seddam û generalên eskerî keçên kurd ê ciwan li xwe behr dikirin û grûpek ji wan jinan hatine þandin ji bo gazîno û merqesên welatê Misrê, ku heta roja îro kes ni zane çi bi serê wan keçan hat.

Bunad, navê cil û bergên norwêciyan ên xelkî ne. Cilên ku, ew di rojên xwe yên taybet de li xwe dikin in. Çawa ku weke ku di nava kurdan de kitan û an jî xiftan hene, di nava norwêciyan de jî, ku jê re bunad tê gotin cilna wan ên ku di rojên xwe yên berê de li xwe dikirin hebûn. Bunad, weke cilên wan ên netewî jî tê binavkirin. Di her rojên xwe yên netewî ên weke Syttende Mai yanî bi kurdî "Hefdehê Gulanê" de li xwe dikin.

Hebên pêşîlêgirtina ducanîbûnê an jî dermanê pêşlêgirtina devkî , cureyekî dermanên hormonî ku bi armanca berbendiya zayînê bi rêya devî tên bikaranîn.
Otto Frederick Warmbier (12 Kanûn, 1994 – 19 Pûşper, 2017) xwendekarek zanîngehekî amerîkan bû, dema ku di sala 2016'an de xweş bûye serdana li Korêya Bakur kiriye, piştî ku li dijî otobûsê veguhestina propagandaya xwe ya otêlê ew 15 salan ji ber cezaya zehf hate girtin.

Commonwealth realm, ango Koma Keyatîyê welatên endama Elisabeth II. serokê dewletê pedijirandin e. Ew dewletan bi Monarşî kargerî dibin. Her welatek Elisabeth II. wek Monarşa xwe nişêt dikin. Wekok Awûstralya: Elizabeth the Second, by the Grace of God, Queen of Australia and Her other Realms and Territories, Head of the Commonwealth (Elizabeth'a duyem, bi saye xwedê de, şahbanûya Awûstralya û keyatî û navçeyê din va, seroka Commenwealth)

Gerok (bi îngilîzî: browser, bi tirkî: ağ tarayıcısı) nivîsbariya ji bo xwendina rûpelên înternetê ye. Gerok bi piranî belaş in, lê ne hemû nivîsbariya azad in.

Ji Hunermenda Amerîkayî Lady Gaga stranekî sîyemin a EP ji The Fame Monster yekem single derxist û ev hate weşandin. Ji alîyê çêkerê Lady Gaga RedOne ve hate amadekirin. Gaga di sala 2008'an û 2009'an de di dema derketina turneya xwe de bi Paranoya'tî nivîsande. Gaga stranê di dema 6'ê kewçêrê 2009'an de di bergeha Hefteya Mode Parîsê û defîleya Bihar/Havîn 2010'an ya Alexander McQueen de dengdan.

Di sedsala 9'an de Ebdela el-Ekber dest bi pêşengiya Îsmaîliyan kir. Lê wî paşwerên xwe ji bo qedexeyan misyonên xwe veşartî dewam dikirin. Li Îraq, Yemen û Mexribê veşartî mezheba xwe bela dikir. Ji pê wan li Mexribê mezheba xwe nav berberan de belav kir û dijwar dest xwe xistin re wan li Mexribê serweriya xanedana Exlebî ya Ifrîqiyeyê leqand û Ebdela el-Mehdî dewleta Fatimî demezrand. Ebdela el-Mehdî xwe wek xelîfe da zanîn û bajarê bi navê xwe El-Mehdiye ava kir. Di dema el-Mehdî de Sîcîlya, Misir, Cezayêr û Fas hat dagir kirin.

Li Ewropa gera xwe berdewam kir û di 1912 de tevlî konfaransa Pragê ya partiyê û ya Konfaransa Zimmerwald bû. Hingî gelek sosyalistên Ewropî ji tevlî van konfaransên bi wî, bûn. Lenîn serokekê mazin yê çapa Zimmerwaldê bû. Di wê demê de Inessa Armandi rusya terk dike û diçê û li Parîsê bi cih dibe û tê gotin ku ew evindaraka Lenîn e û tê gotin ku piştre hevdû ji dibînin. Li wir, bi Bolşevîkan re dibe. Piştre ku lenîn hinekî li Pragê dimêne, piştre di buhurê Siwisrê.

Erda herêmê 75,7% wî ji çiyan pêk tê, pîvana zozan û deshtan jî 24,3% e. Ji vî erdî 91,7% wî ji bo zîraetê bikar tê. Li herêmê tene, nîsk, tutûn, fisteq, bitim û hinar tên çandin.
Li gor çavkaniyan Xirabê Tuwa di salên 1800 pê de hatiye avakirin carek dî. Berî bê avakirin wêranbajarek bû, navê vî bajarî Harbiltutik e, lê çiqas rast e û çiqas xelet e ne diyare û ji hêla kîve ev çihjiyan kengî hatiye avakirin û wêrankirin, çi çavkaniyên dirust berdest tune ne. Di dawiya 1700'î serê salên 1800'î de cardî kesekî bi navê Micad ve hatiye avakirin. Micad bi xwe kurê Silêmanê kurê Kencoyê kurê Xencerê kurê Akûp; Akûp bi xwe ji begê serhedê li gorî çavkaniyan begê eşîra aliyan (alike, alîke). Xirabê Tuwa ser Hezex parêzgeha Şirnexê, bakûrê Kurdistanê herêma deştê. Li bakûrê çiyayên Sipî, başûrê wê jî deşt e, mezra wê pir e cografiya wê ber kevir xwesiya wê vikî, mazî, dexil, rez û warz. ji bo heywan û lawir xweza ye. Hesaba sed û sîh mal û heftsed şînî têde dijê.

Gareş navê komeka lawiran e ko gelek lawirên kehî ga (lawir), gamêş, û yên kovî mîna bison an gayê kovî vedigirit. Bi giştî di vê binmalbatê da 24 tuxmên lawirên simdar hene. Gareş ji malbata gasanan in. Gasan jî ji tîreya cuhtsiman in. Cutsim parek ji zebertîreya simdaran ji pola memikdaran, ji bintayê movikdaran ji tayê davdaran ji sinsileya lawiran in.

Koma Mizgîn weke komeje muzîkê di sala 2000'î de di bastûra Dibistana Şehîd Sefkan de, li Qendîlê hate damezirandin. Berpirsê komê Rêzan Ardil bû. Kom ji gerîlayan pêk dihat. Gerîlayên weke Rûkên Dersim, Rohat Ciwan, Delîl Bilûrvan, Rojna Gimgim, Delîla Amed, Rojbîn Mardîn, Axîn Çelê, Tirêj Kobanî, Mazlûm Ûrmiye, Xebat Cansoz di komê de cih digirtin. Kom bi esasî ji 10 deh kesan ava dibû. Lê yên ku tevlî vê komê bûn nêzîkê 14 kesan bûn.

Sêwas (bi tirkî: Sivas) parêzgehek e ku dikeve nav sînorên Komara Tirkiyê. Sê qezayên parêzgehê dikevin hundirê Bakurê Kurdistanê: Dîvrîgî, Macîran an Umraniye û Qoçgîr.

Dewata bê def ( Novêl )- Brylluppet uden musik ( Novelle ). Bihar 6, berhevok ( Forår 6, samling bog ). Sovetakan groch ( Sovjetisk forfatter ), Yerevan – 1987.

Di sadsale me de, destûr û maf bi hev re tên ser ziman. Lê têgihiştina netewî ya ku heya, car bi car bi vê yekê re dikeve nakokîyê de. Lê di roja me de, çend ku ewqas pêşketin bûna jî, hê jî, hemû gel ne xwediyê û azadiyê na. Ji ber nêzîkatiyên dewletên serdest ên serdest, nikarin azad bibin û mafê xwe yê destûrî bi kar bênin. Bi vê yekê re, êdî ji ber ku xwe nav afirênin ji dîrokê diçin. Di sadsale me de, li gor lêkolînên Unesco, "bi dehan ziman ji ber ku nebûna zimanê perwerde ji dîrokê çûna û hê jî, bi dehan ziman li ber çûna ji dîrokê na" di ancama wê nêzîkatiyê de.
Tiştê ku ji van pirtûkan xuya dibe ew e ku Antoine de Saint-Exupéry hemû berhemên xwe li ser jiyana balafir û balevirvaniyê, ango li ser jiyana xwe ya kesane û rojane, ava dike. Antoinê nivîskar zora Antoinê balafirvan nabe. Ew bûyeran di kirasekî edebî de rêz dike û di nav van rêzan de peyxamekê digihîne xwendevanan, moralekê, suncekê bi gewde dike. Nivîskar pesnê tevgerê, jiyana mirovan dide. Ew dibêje ku tenê tevger û berxwedan dihêlin ku meneyek ji jiyanê re çêbibe. Gava mirov xwe ji can û dil dide kar û barên xwe, ew tixûbên mirinê her gav dûr dixîne û rêya bexteweriyê fireh dike. Di xwêdan û daxwazên mirovan de meneyek ji jiyanê re çêdibe. Fransa rûmeteke mezin dide Antoine de Saint-Exupéry. Ji bo bîranîna pêncîsaliya mirina wî, banka fransî wêneya nivîskar û nigara Mîrzayê Biçûk li ser kaxeza pêncî frangî dixîne.

Li Rojavayê Qerqatkê çiyayê Qerejdaxê weke tabloyekê radiwest e. Ava kaniya Qerqatkê havînan hinik e, zivistanan germ e. Li derdora deh darên tûyê yên mezin li gund hînê hene. Gund debara xwe bi genim, ceh, nîsk, nok û bîstanan dikir.

Lê Roja Welat, bi van 12 hejmarên xwe jî dengekî mezin derxist û roleke mezin lîst. Hejmara pêşîn 20 hezar bû. Hejmarên dinê 30 hezar derketin; heya yek-du hejmar jî 40 hezar. Eva tîrajeke bilind bû heya ji bo rojnamên Tirkan. Xasima di bin wê zordestiya giran da.

Gewrî (bi îngilîzî: pharynx), piştî dev endamê laşê mirov yê duyemîn e ku ji bin kilox destpê dike û digihêne destpêka Sorîçikê di bilindiya movikê 5.-6.

Kurdewarî ji bo we kar dike, ne ji bo girfanê xwe, ne jî ji bo dewlemendbûnê, ku heya we ji berhemên Kurdî hebe hun dê vêya bizanibin. Ji ber vê yekê ji Kurdewari.com bikirin da ku em jî bihêz bibin û karibin berhemên Kurdî bighînine çardorên cîhanê.Kurdewari.com ji bo tevayî pirsên di serê we de û keşêyên we yê kirînê çareyan dibîne. Hun bêyî bersîv namînin. Bi hêviya ku em bi hevre karekî Kurdewarî yê hêja bikin.

Di deme keyitiya rus de li gundekî bi navê Simbirsk bûya.Lê li Ulyanovskê hatiya dinyê. Lenîn, ku xwediyê hizre Demoktasiyê ya û ji bo perwerde azad tekoşîn dide, mêmurê dewletê Ilya Nikolayeviç Ulyanov(1831-1886) û ku xwediyê hizirne lîberala û navê wê Maria Aleksandrovna Ulyanov kurê wan na. Di hebûna malbata wî ji ji aliyê etnîkî ve gelek cûratiyan dide nîşandin. Dapîrên wî, ku di nav wan de Rus Kalmuk ku ji wan re Oyrat ji tê gotin û Tetar û Cihu û Alman û weke ku hinek dibêjin Swedî ji hene. Lenîn di Dêre Orttadoks hatiya waftizkirin.

Federasyona Komeleyên Kurdistanê li Swêdê (FKKS) di 4-5'ê gulanê 2002'ê de kongreya xwe ya 20em pêk anî. Kongre ji nûnerên komeleyên endam, yên YJK, yên YCK, nûnerên pîşeyî û organên Federasyonê pêk hat. Kongre organên xwe yên nû hilbijart, çend biryar girt.

Di sedsala 20an de Ceyhûnabad gundek bû ku hejmara gelheya wê li derûdorê 100 kesî bû. Ev bajar di dîroka çanda kurd a mîstîk de roleke girîng leyîstiye. Kurdê mîstîk ê navdar Hacî Nemat li vir ji dayîk bûye.

Giregir (elît, establishment) bitaybetî li Kurdistanê, li deverên gundewarî kesên an malbatên bijartî ne. Giregir torinî an begzadeyî nebin jî xwediyê bandoreke giran li ser jiyana êlên kurd a civakî û siyasî (bû)ne.
Hin caran Etiyopya , Erître û Maûrîtanya jî ji wê navçe tê hejmertin. Lê bi gelemperî Erître û Etyopya wek li Afrîkaya Rojhelat, Maûrîtanya jî wek li Afrîkaya Rojhelat tê dîtîn.

No kitab, ê yew rey wendişî nîyo. Mi bi xo di rey wend. é panc hîkayeyê verênî yê ke verê kovara Vateyî de vejîyaybî, mi panc rey wendîbî û herhal ez do hema zaf rey zî biwanî. Ziwanê nuştoxî sey awêka zelale herikîyêno. Teswîrê ey zaf xurt î. Hîkayeya dîyine de Hesê Puskulî wina teswîr keno:

1. Ji kadroyên YPJ, eyalet û qadan tên avakirin. Her kadroyek girêdayî xwe yek an jî du yekîneyan avadike. Ji bo li dijî dagirkirina dijminan derbikeve, yekîneyên berxwedanê xwe gelekî baş amade dikin.

Celadet Bedirxan pêşekeke dûvedirêj ji mewlida ku Usman Efendiyê Babij nivîsandiye nivîsiye û li Şamê çap kiriye. Di kovara "Hawar"û de li ser girîngiya mewlida Usman Efendiyê Babij nivîsandiye û besnê wî daye.

Çend xebatên li ser cêwiyan bi armanca berawirdkirina girîngiyên faktorên hawirî û genetîk çawa bandorî li ser pêkhatina berpêbûniya zayendî dikin, hatiye çêkirin.

Wilhelm II, anku Wilhelmê Duyem, an bi tûnî Friedrich Wilhelm Albert Victor von Preußen, (* 27'ê rêbendanê 1859 li Berlînê - † 4'ê pûşperê 1941 li Haus Doorn, Holandê) qeyserê dawîn ê Almanya û Prûsyayê ye.

Aliyê din jî yê sensûra weşanê, li ser nûçeyên ku tên weşandin in. Minaq, weke ku di Çapamenîya Tirk gotinên kurdî û yên ku mafê wan tênin ser ziman, sensûr dike. Ev jî, bi Bîryarnema û Giştînemayên ku Hikumeta tirk yên ku ew der dirxê ya dibin. Car bi car, nûçayên ku diweşênin jî, navaroka wan, sensûr dikin û diweşênin. An jî, ku nûçeyne di derbarî kurdî û mafê wan de bin, ku bidina weşanê jî, wê di seatên pirr dereng de bidina weşanê ku êdî zêde ti kesek nikaribê wan bihîzê.

PCKurd.com an jî KURDMCSE malperek bûye ku dixwest agahî li ser mijarên IT (information technology, teknolojiya înformasyonê) û kompûterê bi kurdî bidaya. Tê de li ser pir mijaran cara yekê bi kurdî hatiye nivîsandin.

Rûpelek (yan: versiyona SWP) ji hêla USIP û SWP ve hatiye weşandin ku bi navê projeya Roja Piştre ku kurteya naveroka belgeyê û paşzemîneya projeyê rave dike.

Nokia şirketa elektrîkî ye bingehê wê ê serekî li Esboyê ye li Fînlandê û li sala 1865an hati ye avakirin. Şirketa Nokia, li Fînlandê ji aliyê mûhendîsê daringî Fredrik Idestamê ve 1865 bingeha wê hatiye avêtin û sala 1912an de dest bi hilberînê kiriye. Navê şirketê wê demê Finnish Cable Works bû. Dawiyê de sala 1967an de sê şîrîk hevkar şirketa Nokia Corporation ê avakirine. Serokê Rêvebirina Nokiayê ya niha Olli-Pekka Kallasvuo ye. Niha Nokia şirketa herî mezin hilberê telefonan ya cîhanê ye. Digel Siemens hêza xwe kiriye yek.

Aşık Veysel Şatıroğlu, an pirranî Aşık Veysel bi navê fermî Veysel Şatıroğlu (z. 25'ê kewçêrê 1894 li gundê Sivrialan a Şarqijeya parêzgeha Sêwasê − m. 21'ê adarê 1973 li heman cihê) yek ji hozan, helbestvan, hostayê sazê yên navdar ên romî (tirk) ye. Bi taybetî li ser elewiyan bandora xwe hîştiye.

André Cherpillod (1991). Dictionnaire étymologique des noms géographiques. Masson, Paris-Milan-Barcelone-Bonn. (Ji bo qulipandina navan bi kurdî).
Hûn dikarin sûkên bi navê bazara ûrisî û bazara ewrupayê bigerin û tiştên ji bo diyarî û li tiştên curbicur lê binêrin. Di van sûkan de peydakirina rûnê hêkên moriyan jî pêkan e. Ev rûnê ku kêri hin nexweşiyan tê, çêkirineke Îranî ye. Ziynetên zîv, bi teknîkeke kevn a bi navê “savat” tên nexşandin û ji bo diyariyan alternetîfeke xweş pêşkêş dike. Her wiha xalîçe û berikên Wanê jî hêjayî dîtinê ne.

Li Batmanê bi navê Xalê Remzî gundiyekî 70-80 salî jiber ku bavê fermandareke gerîllayê PKKê bû, bi saxî bi birrekê jêkiriye û vê yeka han neviyên wî û gundiyan dîtine.

Dîroka destûran, ji dema sumeriyan, dest pê dike. Di dema sumeriyan de, her "bajarwelatek" xwediyê destûrek û an jî xalna qanûnî ku ji cihê tên bi karhanîn e. Bi vê re, pergala xwe ava kirina. Piştî wan re, her şaristanên ku hatina, destûr li gor awayê pêşketina xwe çêkirina. Di deme Girekê de ku weke deme felsefê û hizir tê zanîn, di wê demê de destûr bi awayekî weke yên roja me hatina nivşsandin. Tê gotin, ku destpêka destûrên demokratik li wir dest pê kirîya. di destûra hatî nivîsand ên wê demê de, mafê "demos" ku tê wate xalkê û "kirîtos" ku tê wate rêveberîyê, têde bi hev re hatiya rastkirin. Rêveberî, wê çawa bi xalkê re bijî û li xalkê guhdar bike, ew hatiya ser ziman. Di salên piştre de wê ev şeklên pêşketinê bi dom in. Heta ku serdem tê sedsale 18'an, êdî serdemeke ku tê gotin hemdem û zanîn û ragihandin tê de pirr li pêş a derdikeve û pêş dikeve.

Şêxên êzdiyan xwe kurê Şêx Adî dizanin[çavkanî pêwîst e]. Mezinatiya ola êzdiyan di destên wan de ye. Riya bawerî, nimêj, rojî û delindêzan ji şêxan tên hîn kirin.

Destûdarê Harbiyeyê . Lîwaya 65an ya Razlık., Fermandarê teximê tabûra Gevgili Tikveş û bi gelek peywirên din rabûye Parlementerê Amedê yê werçerxa yekem ya Meclîsa Mezin a Newengeran a Tirkiyeyê û yê werçerxa duyem yê Sêwregê kiriye. Bavê şeş zarokan bû.

Li gor serjimariya giştî ya mirov û malan a Îranê ku di sala 2006'an de hat encamdan, hejmara rûniştvanên gundê Germawî serê 5 kes e. Herwisa hejmara malbatên vî gundî 13 e.

Navê xwûdayekî ku weke "xwûdayê kalîk" tê ziman "Kaššu" an jî "Gal-zu", di vir de vê jî bêjim ku di wê demê de "gal-zû" tê bi kar hanîn, di vê demê de "kal" kurd bikar dihênin.

Keçika dê, keçika diya xwe navê cure kufteyek ji pêjgeha kurd e. Tirk jî fêrî vê xwarinê bûne û navê wê jî kirine "anali kizli - bi dê û bi keçê". Bi taybetî li parêzgehên herêma Tolhildanê, Sêwas û Ezirganê tê xwarin.

–Akademiyên parastinê yên Şehîd Şîlan, bi perwerdeyên bingehîn hem namzetên YPJ perwerde dike hem ji bo hêzên YPJ pispor bibin dewreyên pisporiyê vedike. Di heman demê de ji bo pêşwazîkirina pêdiviyên fermandaran dewreyan vedike.

Sîstemên organan karên endamên leşa mirov dimeşîne û rêzikirin dike (sîstemkirin dike). Bê van sîsteman bedena mirov kar nake û najî. Leşê mirov ji çend koendam an sîsteman hevbend dibe, navên wan:

Bi ragirtina rewa bixebitin, da ber li sûcên şideta li dijî jinan yên çi ji aliyê dewletê ve, çi jî ji aliyê şexsan ve bên kirin bigirin, li wan bikolin û li gora qanûnên navneteweyî wan ceze bikin,
Li ser felsefeya ramyarîyê, navê pirtûka nivîskarê kurd Abdusamet Yigit a. Di destpêka sale 2017an de derket. Pirtûk, li ser felsefeya ramyarîyê(sîyesetê) ya. Weke xabateka akadamîkî û zêde kûr a. Gotinên weke ´felsefeya ramyarîyê´, ´zanista ramyarîyê´, ´olzanîya ramyarî´ û hwd wê pêşî van gotinên bi vê rengê ên ku wê di çerçoveya mijarê de wê bên bikarhanîn wê werina şîrovekirin. Di dewama wê de wê li ser felsefeya kirina ramyarîyê û keseyetîya wê, bi felsefeya wê re wê li ser wê bisekinê. Pirtûk, wê di vê çerçoveyê de wê, weke xabateka di warê de wê bi zanistî ku ew hatibê kirin bê.

Wekî din ji bo aboriya bajar mirov dikare bêje çandinî, ajalkarî û hunerên destan û demên dawî hindik jî be senayiya biçûk derdikevin pêş. Li gorî daneyên Saziya Statîstîkan a Dewletê (bi tirkî DİE) yên sala 2001ê serê kesî hezar 111 dolar dahatuya salî heye û Sêrt di nav bajarên Tirkiyeyê de di rêza 61ê de bûye. Lê li gorî daneyên îroyîn ev rewş hê xirabtir bûye. Nifûsa bêkariyê di statîstîkên fermî de wekî ji sedî 10,7 derbas dibe. Lê li gorî daneyên ku neketine fermiyetê ev rêje ji sedî 20an zêdetir e.

Pêşnûmaya vê erkê ew e ku esmanger venegerin li ser zemînê û heta dawiya jiyana xwe li ser Behramê bimînin. Gelek mirov daxwaza berendamiyekê ji Mars One re şandine.

Bernard Kouchner (bilêvkirina bi kurdî: Bernar Kûşner) 1'ê sermaweza 1939'an li Fransayê ji dayîk bûye. Ew siyasetmedar, bijîşk (tixtor) û serokê rêxistina Bijîşkên Sînornenas (bi fransî: Medecins sans Frontieres) e.

Pandomîm, lîstika ku hest û histe mirov bi mîmîk û jestên bi laşê xwe bînîn ziman e. Ew teknik di nav tiyatroyê de, teknika herî zor û heri devlemend e. Zorbûna wê ewe ku; hûn wek lîstîkvanekî her tiştê xwe bi zimanê laşê xwe tîne zimên û yanî li ser dike hertişt wî bedena wî ye. Lîstikvaniya pandomîmê dewlemend e; ji ber ku tiştek ji laşê mirov ne dewlementtir e. Hertişt di bedena mirov de jîn dibe û dîsa di bedana mirov de dimire.

Li Kurdistanê, dihê zanîn ku di dema mîtanî, hûrî, gûtî, Medya, şadadî, merwanî û hwd de destûrî bi awayna cuda hatiye nivîsandin. Herî Dawiyê, ku weke destûra wê tê zanîn Komara Kurdistanê ya Mehabadê dema avabûnê, metneke xwe ya destûrî amedekiribû û bi wê re bi rê re li gor wê bi vê re birin dibû. Di deme dawiyê Başûrê Kurdistanê, çend ku hê destûreka wê ya bi serê xwe nîn a jî, nîqaşên çêkirina û temen afirandina Destûra bingehîn a kurd dihên kirin [çavkanî pêwîst e]. Saziyên wê yên destûrî, weke dadgeh, rêveberîya erkî ya destûrî, wezerete dadî û hwd jî ava na û hene.

Lê ji pê vê belav bûnê re dewlet ji dijwar de ket û lawaz bû. Çiqas Zîriyan li Maxrêb serweriya xwe dewam kir jî Sûrî û Felestîn di 1076'an de derbaza Selçûqiyan bû.

Kama têkelek ji tarîgan (çewder), şoqil (baqilê xatûnî, polik), ceh û xamkêsanê (baçîk, xirpûk) ye. Li herêmên Estonyayê, amadekirina vê xwarinê de hin cudatî hene.

Destûrên olî ku î ro jê re li gor olî "şerîet" jî tê gotin heya. Pergala destûrî ya olî, bi wê tê zanîn û ser ziman. Lê her bawerî û felsefe, mirov karê bêje ku têde têgihiştineka destûrî heya. Çawa nêzîkatiyê li mirov û jîyane mirov û pêşketinê dike û çendî bi destûr e û bi sînor e, bi wê re dide der li berçav.
Ji bilî lêkerên anîn, dirûn, gan, girîn, jîn, man, şiyan û zan hemû lêkerên bi tîpên în, ûn û an bi dawî tên, dikevin vê komê. Di dema niho (presens) û ya bêt (future) de, în' an ûn yan ana xwe wenda dikin û paşgirên kesîn û pêşgirên demkî yan ên negasyonî digirin.

Ew li Kurdistanê di salên 1973–74an de di rojnameya Birayetî de dixebite û li Swêdê jî di hundirê deh–panzdeh salan de bi kurdî û swêdî du kovaran Svensk–Kurdisk Journal 1985–1989 û Mamostay Kurd 1985–1996 derdixe. Di destpêka salên 1970î de li zanistgeha Bexdayê ziman û edebiyata kurdî xwendiye. Di salên 1974-1975an de pêşmerga bû. Li pey belavbûna şoreşa Kurdistanê du salan li Sûrî û Lubnanê mijûlê karê siyasî û çandî bû. Di sala 1977an de hat Almanyayê û nêzîkî salekê li wê derê ma, paşî hat Swêdê.

Armanç: Di çarcovaya Paradîgmaya Civaka Demokratîk,Ekolojîk û Azadiya Zayendî di xeta parastina Rewa de têkoşînkirin di serî de li hemberî hemû êrişên li ser civak, jin û nîrxen gelê me ji bo derbaskirina pergala 5 hezar sal ya baviksalarî, dewletperestî, ji bo avakirina Suriyeke demokratîk û Kurdistaneke azad li hemberî pergala serdestiya artêşa zilam, cinsîyetperestî, olperestî, netewperestî û zanistperestî hêza yekîneyên xweser avadike. Hêza parastina rawa ya jin û têkoşîna azadiya jin digire bin ewlehiyê.

Bi desthilatiya sosyalîst a Çînê re, Dalay Lama ji Tîbetê direve û li Hindistanê bicihdibe. Ji aliyekê ve wekî serokek an nirxek neteweyî yê Tîbetê jî tê zanîn. Ji ber wê gelek caran di qada neteweyî de dibe pirsgirêkek dîplomatîk. Çîn bi tundî li dijî çalakiyên Lama derdikeve û wî bi parvekirina axa Tîbetê ji Çînê tewanbardike. Welatên rojava jî wî carcaran li dijî Çînê wekî argûmanekî psîkolojîk bikartînin.

Di rojnameya Sabah, TRTyê de xebitiye. Di kanala Show TVyê de bernameya bi navê 32. Gün (roja 32yem) birêve dibe ku bi vê bernameyê jî gelek navdar dibe. Ev bername niha di CNN Türkê de tê weşandin. Marî bûye û lawekî wî heye. Bi fransî, îngilîzî dizane. Li gel a Tirkiyeyê, hevwelatiya wî ya Belgiyayê jî heye.

Sêyaneya pîroz an jî teslîs di ayîna mesîhîtiyê de baweriya ku Xwedê ji sê kesên ji hev cuda ye: Bav, Kur û Giyanê Pîroz. Her sê kes ji yek cuda ne, lê yek sirişt heye.

Piştî derbeya leşkerî ya sala 1966an Selah Cidîd dibe zilamê herî xurt yê Sûriyeyê. Dest pê kir ku ajansên sîcuriyê ji nû ve organîze bike û giş xistin bin fermandariya Nivîsgeha ewlekariya neteweyî . Cidîd El-Cundî, hevalbendê xwe, kir serokê nivîsgehê ewlekariya neteweyî, ku bû beşê herî tirsnak yê Sûriyeyê. Piştî rêveberiya El-Cundî, nav û dengê vê nivîsgehê bi zulm, kujerî û zordariyê derket ku hemû reqîb û dijber ji holê radikirin, ku êşkence, girtinên bêserûber û pirkirina sîxuran gelekî zêde bûbû.

Helîseya Îdirê herwiha xwarineke azeriyan e, li Azerbaycanê jê re quymak dibêjin. Ermenî jî ji lazûtê gelek helîseyan çêdikin. Romî (tirk) jê re kuymak dibêjin û li parêzgehên Samsun, Trabzon, Giresun, Rize, Ordu û Artvinê pirr tê xwarin. Li Gurcistanê navdar e.

Pîvaz û bexdenûsa hûrkirî bikin ser goştê xwe. Bi zeytûn, firîngî, gelaz (gilyaz) û qalikê lîmonê yê tîkekirî bixemilînin. Helbet hûn dikarin xemla xwe dewlemend bikin.
Li gor serjimariya giştiya mirovan û malana Îranê ku di sala 2006 an de hat encam dan, hejmara rûniştvanên gundê Konedê 172 kese. Herwisa hejmara malbatên vê gundê 22 e.

Kesên ku pirsgirêkên xwe yên tenduristî heye û nêrzîkbûnên ku zanista cinsî û heskirina wê qazanç neke, bi zanabûn têkiliyên ji derveyî exlaqê civakê di nava me de ferz dike, jiyana leşkeri û disiplînê bi zanabûn xerab dike tevî ku perwerde û nêzîkbûnên qazançkirinê hene, lê belê yên ku di paşverûtî de israr dike ji nava YPJ tê derxistin. Li gorî vê yekê bi êrêkirina bîryargeha navendî ya YPJ ji endamtî tê derxistin.

Bacanreşk li ser agir tê pijandin û şêlandin. Hûr hûr tê tîkekirin an kutandin (li ser daxwazê). Hêk di rûnbirêşkê de tên qelandin û tevlî bacanê dikin. Bi hevre tên biraştin. Paşê sîra kutayê dixinê û tînin ser destexaneyê.

El-Cundî, wek gelek endamên malbata xwe, hîn gava biçûk bû tev li Partiya Baesê bû. Sala 1960î bû sedvan di artêşa Komara Erebî ya Yekgirtî (KEY) û dûre bû yek ji damezirînerên Lijneya Leşkerî ya nepenî ya Partiya Baesê.[note 1] Di destpêkê de, armanca lijneya leşkerî ew bû ku ji nû ve partiya baesê ava bike ku piştî Komara Ereb ya Yekgirtî (KEY) bi serokatiya Cemal Ebdilnasir hatibû ragihandin û herwiha bi fermana wî hemû partiyên siyasî li Sûriyeyê hatibûn fesixkirin ku Baes jî di nav wan de bû û herwiha armanc jî ew ku serokatiyeke nû ji partiyê re deynin.. Dûre derbeya cudaxwaz ya sala 1961ê hat ku dawî li KEYê anî û ev jî bû sedem ku lijneya leşkerî planên xwe bike ta ku derbeyê li ser hikûmeta cudaxwaz pêk bîne.

Baba Serhengê Dewdanî (935 - 1007) helbestvan û ji pîrek yarsaniyan bû. Navê wî Baba Serheng kurê Îbrahîmê Dewdanî ye. Peyva Baba li cem yarsaniyan hevwateya peyva pîr e. Ew li Hawramanê li devera çiyayê Şahoyî li jêriya bajarê Sineyê ji dayik bûye û laşê wî li gundê Tewêleyê hatiye veşartin. Wî bi goranî helbest nivîsîne.

Kurdewari.com her sal xebatên xwe li gorî pêdivî û pêwistiyên daxwazvana û pêşketina teknîkî pêşde dibe û bersiva van pêşketinan dide. Ji ber vê yekê jî xebatekî serkeftî ya firoşgehiya Kurdewarî ye.Kurdewari.com di nava dema xebata xwe de bi taybet peywendiyên bazirganî, çandî, wêjeyî û kurdewarî li gel, produktion, nivîskar, hunermend, malperên Kurdî, pesindêr û kesên navdar çêkiriye û di vî warî de gihiştiye astekî mezin ya bazara karê Kurdewarî. Hertim xebatekî ji bo xizmeta Kurdewarî bingeh hatiye girtin ji ber vê yekê jî di warê daringî û dirafî de Kurdewarî hertim ketiye nava zehmetiyekî mezin de.

Sefarî, sefartî an jî sefarkarî, paqijkirina firaqên sifir ji tenî yan jî ji qilêrê. Ji kesê ku sefariyê dike re sefar dihate gotin. Berê ev kar li Kurdistanê bi giranî ji aliyê filehan ve dihate kirin.

Marmitako, Marmitaco, bi baskî Sorropotún, Marmita yan li herêma Kantabriya Marmite xwarineke quşxaneyê ya masiya orkînos, kartol, pîvaz, îsot û firingiyê (bacanê sor, pamîdor, tomatos) ye. Hêyavkeke baskî ye. Li Welatê Baskî, Spanya û Fransayê tê xwarin.
Gelê kurd, piştî denezanedîna xweserîyê li her deverên Kurdistanê û li her bajarên wê bi girseyî bidest pîrozbahîyan kirin. Pîrozbahyên wê denezandina xweserîya kurdan di nava Kurdan ser 40 rojî re doma. Lê Dewleta Tirk, li ber wê ket hêrîşê de. Dewletê, bi ravakirin û gotinên xwe re yên ku ji devê rayadarên xwe da gotin, rave kir ku ew xweserîya kurdan qabûl nakê û vîna wan nasnekê. Ji xwe, piştî wê denezanedinê, êdî dewletê, bidest hêrîşê li hemû saziyên kurdan kir. Partîya kurd ya andamê kongereya civata kurdistanê bû û li pişta wê Denezandina xweserîya kurdistanê disekinî, Piştî wê denezandinê re di nava çend heyvan de ser 10(deh) hzaran re rêveberên wê hatina girtin. Sazîyên kurdan yên çapameniyê, rêvebirinê yên zimanî û çand ên weke kurdî-der û TZP-kurdî, enstutîya çanda mesopatamya û hwd, hatina girtin û bi dehan rêveberiyên wan hatina girtin.

Firoşgeha Kurdî ya navnetewî ya ser torê (Înternetê) kurdewari.com di 03.Gulan 2006 ê de li Almanya bajarê Frankfurtê hate avakirin. Saziya Kurdewarî bi navê www.kurdewari.com xebatekî navnetewî ya firoşgehiya Kurdî dimeşîne.Di vî warî de jî di karê xwe de dezgehekî bispore û xwedan azmûnekî salane. Em dikarin bêjin ku malpera yekem ya professional ya Kurdî ya firoşgehî ye. Di nava van çar salên destpêkêde bi taybet berhemên Kurdî; Muzîk, Film û Pirtûk gihandine Kurdên çardorê Cîhanê û valatiya mezin ya di vî warî de dagirtiye.

Daykemar li Albanya, Bosniya û Herzegovîna, Bulgaristan, Kroatya, Yewnanistan, Makedonya, Romanya, Serbistan, Montenegro, Tirkiye û Kurdistanê têne dîtin.

Kesên bi zanîtiya etîmolojiyê ve bilî dibin jê re etîmolog tê gotin. Bo mînak peyva "dalberîn-reklam ji peyvên dayîn+hilberîn pêk tên. Ango ya ku dide hilberîn, ya ku hilberînê (produksiyonê) zêde dike.

Projeya Roja Piştî (bi îngilîzî: The Day After Project) rêxistineke sûrî ya nehikûmî ye ku di meha tebaxa 2012an de hate sazkirin[çavkanî pêwîst e]. Armanca rêxistinê piştgiriya transîsyon û veguhestineke demokratîk li Sûriyê ye.

Tirsa bê diran navê romaneke nivîskarê kurd Helîm Yûsiv e. Di sala 2006an de derket û ji hêla Weşanên Avesta ve hat çapkirin. Kitêb ji 182 rûpelan pêk tê.

Li Kurdistanê pirr tên bikaranîn. Kurdistan bi giranî welateke çiyayî ye. Avhewaya wê sar û berfî ye. Zivistanên Kurdistanê sar in. Bi taybetî li herêmên Serhed, Dêrsim, Xerzan, rojhilatê Kurdistanê, deşta Rewanê bêî sobeyê nabe. Li Kurdistanê di sobeyan de dar, sergîn û komir (rêjî) tên şewitandin.

Li gor serjimariya giştî ya mirov û malan a Îranê ku di sala 2006'an de hat encamdan, hejmara rûniştvanên gundê Darsawên 33 kes e. Herwisa hejmara malbatên vî gundî 149 e.
Derbarî eslê wî yê etnîkî da gelek dîtinên cuda hene. Clément Huart -ku rojhîlatnasekî bi nav û deng e, Dîroka Bexdayê (Hîstorîe de Bagdad) û Ansîklopediya Îslamî da gelek maddeyên li ser Rohilatê nivîsîye, di van herdu ciyan da Fuzûlî weha dide naskirin: türkîscher Dîchter aus Bagdad ango helbestvanê tirk û xelkê Bexdayê. Dîsa rojhîlatnasê ûris ê bi nav û deng Krimskîy û kurdzanê navdar Mînorsky rave dikin ku Fuzûlî bi eslê xwe kurd e. Lê, di serî da Prof. Fuad Köprülü, dîrokvanên wêjeya tirk, wî ji alî etnîkî va wek tirk didin nasandin. Lê di Dîwana Farisî ya Fuzûlî da, ya ku wergerandine zimanê azerî, di vê rêzê da tirk wek kesên “xûy xirab“ tên wesifkirin:

4. Di xeta azadiya jinê de hêzên parastina jin a pispor pêşdixîne û taxtîkên demê bi awayekî xuluxkar diafîrine û hevparbûnê esas digire.Li hemberi zêhniyeta zilam a serdest têkoşîna zayendî dike.

Otobusa belediya Berê Koyî ra kewtibî rayîr û ding ra ding hîna vêşêr bîyînî pirrî. Guzergahê aye Ofîse, Koşuyolu û semtê Hepisxaneyî ra fetilîyaynî, şîyînî Seyrantepe û wetê ey.

Danezana ji bo rakirina şideta li dijî jinan, di sala 1993an de di civîna Neteweyên Yekbûyî'yê ya giştî de qebûl bû. Ji ber ku di Peymana Jinan de şideta li dijî jinan bi awayekî zelal cîh nagire, ev danezan weke reaksîyoneke li dijî wê derket ortê. Di 1991ê de di civîna komîsyona jinan de biryar hat dayin ku pirsa şideta li dijî jinan diviya bi awayekî baş bihataya minaqeşekirin. Armanca vê yekê amadekirina danezaneke YNyê ya li dijî şidetê bû. Ev danezan di 1993yan de di civîna YNyê ya giştî de qebûl bû.

Li gor serjimariya giştî ya mirov û malan a Îranê ku di sala 2006'an de hat encamdan, hejmara rûniştvanên gundê Zimzîran 58 kes e. Herwisa hejmara malbatên vî gundî 335 e.

Posof li bakurê Erdêxanê dikeve û di tîxûbê Gurcistanê de ye. Firehiya erdê wê 606 km², bilindahî 1583 m ye. Hejmara niştecihan, navend 2861 û bi giştî 55438 (sala 2000) e. Mixabin bêhtirî 40.000´î kes ji ber xizanî û pêkutiyên Dûgela Tirk koçberî rojavayê Anatolya wekî bajarên Stenbol, Enqere hwd bûne. Tenê bi qasî 10.000 kes li herême dijîn. 49 gund girêdayî Duxurê ne. Niştecihên herêmê bi havînan bi qasî demeke kurt tên û dîsa vedigerin metropolên Tirkiyê. Di sala 1956'î de hemî hatine qedexekirin û navên Tirkî hatine dayîn.

<1>YPJ xwe weke fermandariya giştî û fermandariyên jêrîn bi rexistin dike li gorî vê yekê, bîryargeha giştî li ser 3 navendan tê bi rexistin kirin. Navenda yekemîn bîryargeha Cizîrê ya duyemîn bîryargeha Kobanê û ya sêyemîn bîryargeha Efrînê.

Di tirmehe de, piştî raparîneka ne biserketi ya Bolsevîkan Lenîn diçê Fînlanda.Di dawiya tirmehê de di kongre ya 6. de Enternasyonal tevlî Bolşevîkan dibin. Piştre di Miha Çirî de di vegerihe û li ber hikumetê bi dirişma "Sovyetî li iktîdarê" ji şoraşa çekdarî re dibe pêşeng. Li ser Hikumetê Hizrên xwe, di pirtûka xwe ya bi navê "Dewlet û Şaraş"ê de têne ser ziman. Di wê ceribandinê de, ku ji karkaran pêktê û piştre dise ji aliyê Karkaran ve tê Îptalkirin bahsa "hikumete Sovyet" dike.
Di dema avisî û piştî zayîn, kontrola epi-marksên li ser derbirinên gen, bi demeke diguhere. Epi-marks, modîfikasyona komên metil û asetil in ku ew xwe bi histonên DNA û proteînên histon grêdidin. Ew peywira proteîn diguherin û bandorî li derbirina gen dikin.

Li dijî zordestiyê piştgiriya tevgera gelê Kurdistanê ya li Kurdistanê û li derveyî Kurdistanê dike û ji bo parastina nasnameya neteweyî xebatê dike.

Piştî 11ê Îlona 2001a gelek filîmê li ser şîddetê û terorê ketin e vîzyonê. Lê ez dibejim tu filîm ne weke vî filîm Biraderên Wacosky ye. Di dawiya filîm de dibêjin “Raman bi çekan nayên kuştin”

Êzdînşêr, Izedînşêrê Botî, Mîr Izedîn mîrê Botan û reqîbê Mîr Bedirxan bû. Li gorî hin jêderkan pismamê Mîr Bedirxan bû. Piştî ku dewleta Osmanî serhildana Bedirxan Beg tefandibû, Êzdînşêr li welatê Botan di 1854an de li dijî Dewletê rabû. Ev bûyerên dîrokî wekî Serhildana Êzdînşêr tên nasîn û ji sala 1854 heta meha kanûna mezin a 1855an çêbûn.

Lê belê bandora ramanên dêûbav a qala berpêbûniya zayendî li ser ecibandina tevgerên berpêbûniya zayendî ya zarokê heye ku zanyar ev tişt bi encamên vekolînên xwe dîtine.

Piştî ku xwedî berdan, ew çû ba notêr û bi riya notêr agahdarî şande valiyê Enqerê.. Walî dîsa jî, nameyek ji xwedî ra şand, di namê da dihate gotin ku, "zmanê resmî Tirkî ye û hûn nikarin bi Kurdî rojnamê derînin." Lê gor qanûnê, zmanê resmî Tirkî be jî, herkesekî dikaribû bi kîjan zmanî bixwaze weşanekê derxe. Ji ber ku ew ne karê resmî bû.
Rojekî hinek leşkerên qereqola Milefan diçin gundê Mihemed Axa ji bo şewatê dar û ber dixwazin. Çend heb zaruyê Mala Eliyê Unis jî ku bi tirkî nizanibûn, ew û leşkeran ji hev fêm nakin û şer dikin. Zaruyê mala Elî destê leşkeran girê didin û dibin Milefan ba Cemîl Efendî, dibêjin : “Ev leşkerê we dîn bûne, wan bigrin.” Cemîl Efendî vê bûyerê hazim nake û radibe bi leşkeran zaruwê Mala Elî li qereqolê hepis dike. Mihemedê Elî çawa ku vê meselê sah dike, diçe Milefan. Cemîl Efendî dertê pêşiya Mihemed, bi xêr hatina wî dike û dibêje: “Keremke qahwekî vexwe.” Mihemed jî dibêje: “Wextê tu zaruwê me berdî, wî wextî ezê qahwa te vexwim.” Cemîl Efendî jî dibêje: “Ez bixwe nikarim wan berdim, mifta derî ev e, kerem bike tu wan berde.” Mihemed mifte dide destê yekî û girtîyan ji hindiro dide berdan. Piştre Mihemed ji zaruyên ku hatibûn girtin re dibêje: “De herin destê Cemîl Efendî û carekî dî tiştekî wisa nekin.” Cemîl Dibêje: “Nexêr, bila werin destê te, te wan da berdan.” Piştre Mihemedê Elî bi Cemîl Efendî ve rudinên qehwe vedixwin. Mihemed tê malê û nexweş dikeve. Bi vî nexweşiya xwe rehmet dike. Wisa xwiya ye ku di wî qehweyî de jahr hebû. Ji ber di milê wî de birînekî kevin yê fîşekê der dabû. Wextê qehwe vedixwin kurê Cemîlê Çeto, Evdê jî pê re ye û wî jî qehwe vexarîye. Evdê Cemîlê Çeto piştî ji Mihemed vediqete leqî Eloyê Hekîm tê û Eloyê Hekîm şîr didê û wisa ji jahrê xelas dibe. Mihemedê Elî, li himber îsrara birayên xwe ku dixwazin hîn bibin ev derp ji ku gihîştîye ev wesyet dike: “Qetîî hun nekevin pey heyfa min. Eger îşekî we yê resmî hebe pirsa xwe bi Cemîl Efendî bikin.” Li ser vî bûyerî, Mihemedê Elî jîyana xwe ji dest dide û diçe ser dilovaniya xwe di sala 1930 de. Ruhê wî şad û gorê wî fireh be.

Roşan Lezgîn, serra 1964 de dewa Dingilhewa ya Licê de ameyo dinya. Tena çar serrî mekteb wendo. 1995 ra nata zafê kovar û rojnameyan de bi kurdkî (kirmanckî û kurmanckî) û tirkî nuşteyê ey weşanîyay. Roşan Lezgînî bi kitabê xo yê hîkayan (Binê Dara Valêre de) xelata edebîyatî ya Apec Förlag AB-2002 girewte. Hewna bi yew hîkaya xo (Serkewtena Zerencan) Musabeqeya Hîkayanê Seba Domanan a Yewine ke Beledîyaya Sûrî ya Dîyarbekirî organîze kerdibî de xelata dîyine girewte.

Remedana (bi tirkî: Ramazan) gundekî li ser girêdana bajarê Zêdkan (navça Agiriyê) ye. Gund li rojavaya çiyayê Kosedaxê va ye. Li wî gundî dengbêjekî bî navê Hecî Sêvdîn heye klama Evdalê Zeynikê ya bi navê Lo Mîro zane û xweş disitirê.

Cenga Cîhanî ya duyemîn dest pê dike û Antoine de Saint-Exupéry gelekî li ber şikestina Fransayê dikeve. Ew xwe digihîne Amerîkayê û li wê derê, Balafirvanê Cengê û Nameyek ji bo girtîyekî dinivîsîne. Ew çîroka Mîrzayê Biçûk li New Yorkê di sala 1943an de dide çap kirin û paşê berê xwe dide Cezayirê. Ew xwe digihîne hevalên xwe ên balafirvanyê. Ew anuha çel û sê salî ye û temenê herî mezin ji bo ajotina balafiran bi xwe sî û pênc e. Lê bi saya dost û nasan, ew balafirê dajo. Di 31 meha heftan de ji sala 1944 şopa wî di fira nehan de bi giştî winda dibe û kesek nizane balafira wî li kuderê dikeve.
Di sala 1973'yan de li navçeya Dihê ya Sêrtê ji dayîk bûye. Ji sala 93-yan ve ji ber sedemên siyasî di zindanê de ye.Heta niha berhemeke/dîwaneke wî a helbestan çap bûye bi alîkarî û piştgiriya Komela Nivîskarên Kurd a Amedê.Nivîs û helbestên wî di Azadiya Welat de, Westa, Kovara W'yê de têne weşandin.

Di xebatên leşkerî de pêdiviya disiplîneke bi hêz derbikeve pêş heye. Disiplîn bi tevahî qaydeyên leşkerî ve girêdayî îradeya azad û avakirina rizgarkirina demokratîk e. Disiplîn xebat, çalakî û yêkîtiya kar bi hêz dike, lewra serkeftinê jî bi xwe re tîne. Meşandina têkoşînê ya bi awayekiî serkeftî ancax bi qebulkirina hemû qaydeyan û disiplîna cewherî gengaze.Di hemû cihan de bi disiplînekê cewherî tevdigere, dibin her şert û mercî de xwe di warê leşkerî û fizikî de xwe perwerde dike.

Ivo Andrić (bilêvkirina kurdî: Îvo Andrîç, kîrîlî: Иво Андрић; * 9'ê kewçêrê 1892 li Dolac a nêzîkî Travnîk; † 13'ê adarê 1975 li Belgrad) dîplomat, polîtîker û nivîskarekî Yûgoslawya ya berê bû. Di sala 1961'î de Xelata Nobelê ya wêjeyê wergirt.

Xweseriya Demokratîk a Kurdan, di 14 tirmeha 2011´an de hat damezrandin. Kongreya civata kurdistanê, di 14 tirmehê de li ser xweste û pêşnîyarên sazî û civata kurd lev civî û di wê civînê de bîryara denezandina xweserîya demokratik a kurdan da. Ya ku bîryar bi raya giştî re parve kir, hevserokê Kongreya Civata Kurdistanê Aysel Tuğluk kir.

Vê komê nêzîkê 100 bestê saz kirine. Di nav vê xebatê de Muzîkal jî hebû. Muzîkala bi navê Vejîn-Zayîna Sêyem weke du beş hate çêkirin. Nivîskarê muzîkalê Nîzamettîn Akkurt bû. Wekî din jî nêzîkê 70 besteyên komê ji helbestên Nîzamettîn Akkurt pêk dihatin. Koma Mizgîn wekî din jî muzîka du fîlmên ku derhênerê wan Halîl Uysal bû pêk anî. Navê wan fîlmana Tîrêj û Eyna Bejnê bûn.

H. C. Andersen, Çîrok û Serpêhatî (Eventyr og Historier). Wergêr/Oversættelserne fra dansk til kurdisk af Ezize Gerdenzeri. Weşanxane/forlaget Doz, Istambul-2012.

Êdî Kurdewarî dê ne firoşgeha Kurdewarî tenê bê. Dê ji bo Kurdan berhemên dîtir yên pêwist jî pêşkeş bike û bighîne çardorên cîhanê. Di dema pêş de dê bibe firoşgehekî mezintir û berhemên curbecûr yên elektronîk, yên cûda jî dê bêne firoştin.

Mihemedê Elî ji bo serhildanê haziriya xwe dikir, welew bi serê xwe jî bimîne (mixabin di dawî de jî wisa bû) sond xwaribû ku bandora tirka li welatê xwe qebûl nedikir û weku sembol şewqeya Kemal danetanî. Mineta wî zêdeyî Xwedê ji tu kesî re tinebû.

Ji bo sererastkirin û cezekirina nerewatiyên ku dibin sedemên ku jin marûzî şidetê bimîne, di qanûndanîna navneteweyî de, mieyîdeyên hiqûqa cezeyî, hevwelatî, hiqûqa kar û birêvebirinî amade bikin. Divê ji bo zerara li jinên ku dibin hedefa şidetê bûye, îmkanên mekanîzmayên hiqûqî bên amadekirin û li gora qanûndanîna navneteweyî, sererastkirineke adil û têrbaş pêk bê. Ji bo miracaeta sererastkirina bi rêya mekanîzmayên weha, divê dewlet di derheqê mafên jinan de agahdariyê bidin wan,

Çawa deq (tatoo) heye, ev jî wekî wê ye, lê li ser çerm nayê nexşandin, pê ve tê zeliqandin. Ango deqa seyar, kengî bê xwestin tê zeliqandin e.