Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
ಬೊಕ್ಕ, ಅರೆನ ಪತಿ ಚಿದಾನಂದ ರಾಜ್ ಘಟ್ಟನ ಒಟ್ಟಿಗೆ ದೆಹಲಿಗ್ ಪೊಯೆರ್. ಒಂತೆ ಸಮಯೊಡ್ದು ಬೊಕ್ಕ , ಪಿರ ಬೆಂಗಳೂರುಗು ಬತ್ತೆರ್, ಅಲ್ಪ ಆರ್ ಒರ್ಂಬ ವರ್ಷೊಡ್ದಿಂಚಿ ಸಂಡೇ ಪತ್ರಿಕೆದ ವರದಿಗಾರ್ತಿಯಾದ್ ಕೆಲಸ ಮಲ್ತೆರ್. 2000 ಡು ಅರೆನ ಪೊಪ್ಪ ಸಯಿಪುನ ಪೊರ್ತುಡು, ಇಂಬೆರ್ ದೆಹಲಿದ ‘ಈನಾಡು’ ತೆಲುಗು ದೂರದರ್ಶನ ಚಾನಲ್ ಡ್ ಕೆಲಸ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಅಪಗ ಆರ್ ಪತ್ರಕರ್ತೆರಾದ್ 16 ವರ್ಷ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್

ಕಡಲ್ದ್ ಮಹಾಸಾಗರೊದನೀರ್ ಆವಿಯಾದ್ ಬಾನೊ ಮುಟ್ಟ್‍ದ್ ಅಲ್ಪ ಮುಗಲ್ ದ ರೂಪೊಡು ಸಂಗ್ರಹೊ ಆಪುಂಡು. ಮುಗಲ್ ದ ಸಾಂದ್ರತೆ ಎಚ್ಚಾದ್ ಅಲ್ಪದ ವಾತಾವರನೊ ಅಲ್ಮೆನೊ ಆನಗ ಮುಗಲ್ ದ ತೇವಾಂಸೊ ಪನಿಯಾದ್ ಬೂಮಿನ್ ಸೇರುಂಡು. ನೆಲತ ಮಿತ್ತ್ ಇಂಚ ಬೂರುನ ನೀರ್ ಪಲ್ಲ, ತೋಡು, ಸುದೆತ ರೂಪೊಡು ಕಡಲ್‍ಗ್‍ ಸೇರುಂಡು. ಈ ಕ್ರಮ ಚಕ್ರೊದ ಲೆಕ್ಕ ತಿರ್ಗೊಂದೇ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಇಂದೆನ್ ವಿಜ್ಞಾನಿಲೆ ಪರಿಬಾಸೆಡ್ ಜಲಚಕ್ರ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ನೆಲತ ಮಿತ್ತ ಮರ, ದೈಕುಲು ದಿಂಜ ತೇವಾಂಸೊನು ವಾತಾವರನೊಗು ಸೇರಾಬುಂಡು.

ಅರಿತ ಮಣ್ಣಿ, ರಾಗಿದ ಮಣ್ಣಿ, ಗೋದಿದ ಮಣ್ಣಿ, ಕೂವೆದ ಪೊಡಿತ ಮಣ್ಣಿ ಇಂಚ ಕೆಲವು ಬಗೆತ ಮಣ್ಣಿಲೆನ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಆಂಡ ಅರಿತ ಮಣ್ಣಿ ಮಲ್ಪುನಿ ಸಾಮಾನ್ಯ. 'ಕಾವೇರಿ ಸಂಕ್ರಾಂದಿ'ದಾನಿ ತುಲುವೆರೆಗ್ 'ಮಣ್ಣಿದಡ್ಯೆ' ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಆನಿ ಅರಿತ ಮಣ್ಣಿ, ಅರೆಗೊಲಡ್ ಸಂಪುಗ್ ರಾಗಿದ ಮಣ್ಣಿ ಇಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಸಂದರಿಪುಡು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ನಮುನೆದ ಮಣ್ಣಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

ಪೊನ್ಜೋವುನಕ್ಲ್ ಪಿದಯಿ/ಮುಟ್ಟು ಸರಿಯಾದ್ ಆಯಿಜಿಂಡ ಇಂದೆನ ಞೋಲಿನ್ ‘ಕಾಸೀಸ’ ಬುಕ್ಕೊ ‘ಟಂಕಣ'ದ(ಆಯುರ್ವೇದ ಔಷಧಿ) ಜೊತೆಡ್ ತಿಂದ್ಂಡ ಸರಿಯಾಪುಂಡು. *ಜಲೋದರ(ascites) ಬತ್ತ್ಂಡ ನೋಲಿಸರೊದ ಞೋಲಿನ್ ಅತ್ತಂಡ ರಸೊನು ನಿತ್ಯೊ ದೆತೊನ್ಂಡ ಎಡ್ಡೆ

೧೯೬೮ರಡು ಮಂಗಳೂರುಡು ಉಪ್ಪುನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಕೊಣಾಜೆ ದುಂಬು ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಕೇಂದ್ರ ಪಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಚ್ತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಅತು ಇತ್ತೆರು.೨೩ ವರ್ಸ ಕುಂದಾಪುರ ಕಾಲೇಜುಡು ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಾತೆರು,೧೯೯೩ ತ್ತು ೨೦೦೬ ಮುಟ್ಟ ಹಂಪಿ ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಡು ಪ್ರವಚೇಕರು ಆತು ಬೆಲೆ ಮಾಲ್‍ತ್ತೆರು ಬುಕ್ಕ ಪ್ರಸಾರಾಂಗದ ನಿರ್ದೇಶೆಕೆರು ಅತು ೫ ವರುಸ ಅವದಿಡು ೫೯೧ ಬುಕುಲೆನು ಪ್ರಕಟ ಮಾಲ್‍ತ್ತೆರು. ಹಂಪಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಡ್‍ ಪ್ರಕಟ ಅವೊಂದ್‍ ಇತ್ತಿನ ವಿಜ್ಞಾನಸಂಗಾತಿ,ಪುಸ್ತಕ ಮಾಹಿತಿ,ಚೆಲುವ ಕನ್ನಡ,ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಪತ್ರಿಕೆತ್ತ ಸಾಪಾದೆಕೆರ್ ಆತೆರ್‍.೨೦೦೬ಗು ನಿವೃತ್ತಿ ಆತೆರ್‍ ಇತ್ತೆ ಕುಡ್ಲ ಬಲ್ಮಠಟ್ ಉಪ್ಪುನೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಥಿಯೋಲಾಜಿಕಲ್ ಸಂಶೋಧನೆ ಕೇಂದ್ರಡ್‍ ಪ್ರವಚೇರ್‍ ಆತ್‍ ಬೆಲೆ ಮಾಲ್‍ತೋಂದು ಉಲ್ಲೇರ್‍.

ಬೊಂದೆಲ್ ಇನ್ಪಿನ ಶಬ್ಧ ಒಲ್ತು, ವಾ ಮೂಲೊಡುದು ಬತ್ತುಂಡು ಇನ್ಪಿನ ಚರ್ಚೆ ಉಂಡು. ಬೊಂದೆಲ್ ಚರ್ಚ್ದ ಜಾಲತಾನೊಡು ತಿಕ್ಕುನ ಮಾಹಿತಿದ ಪ್ರಕಾರ ೧೮೭೩ ಇಸವಿಡು ಮಿಲಾಗ್ರಿಸ್ ಚರ್ಚಿದ ಫಾದರ್‍ ಆದಿತ್ತಿನ ಫ್ರಾಡ್ ಸಾಹೇಬ್‍ ಇಂದ್ ಪುದರಾದಿತ್ತಿನ ಮೂಲ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ದೇಶೊದ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್‍ ಡುಬೋಯ್ ಇನ್ಪಿನಾರ್ ಈ ಪರಿಸರೊಗು ಬತ್ತ್ ದ್ ಮುಲ್ತ ಪ್ರಕೃತಿ ಸೌಂದರ್ಯ ತೂದು ಬೊನ್ ವಲ್ಲೆ (ಫ್ರೆಂಚ್ ಬಾಸೆಡು: "ಪೊರಲುದ ಪಲ್ಕೆ") ಇಂದ್ ಪಂಡೆರು, ಅವೇ ಪದೊ ಕ್ರಮೇಣ ಬೊಂದೆಲ್ ಆಂಡ್ ಇಂದ್ ಉಂಡು. ಕೆಲೆವೆರೆನ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಪರಿಸರೊಗು ಪರಂಗಿದಕುಲು “ಬೊನ್ ಡೇಲ್” (ಪೊರುಲುದ ಪಲ್ಕೆ) ಇಂದ್ ಪಣ್ ದಿತ್ತೆರ್‍. “ಬೊನ್ ವಲೆ” ಬದಲ್ “ಬೊನ್ ಡೇಲ್” ಇನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ಬೊಂದೆಲುಗು ಕೈತಲ್ ತೋಜುಂಡು. ಆಂಡಾ ಉಂದೆಟು “ಬೊನ್” ಇನ್ಪಿನ ಶಬ್ಧ ಫ್ರೆಂಚಿ – “ಡೇಲ್” ಇನ್ಪಿನವು ಇಂಗ್ಲೀಷ್!
ಪತ್ತನಾಜೆ ಕರಿಂಡ ಯಕ್ಷಗಾನೊದ ಬದಲ್ ತಾಳಮದ್ದಲೆ ನಡಪುಂಡು. ತಾಳ+ಮದ್ದಲೆಡ್ ವೇಷಭೂಷಣೊ ಇಜ್ಜಿ. ರಡ್ಡ್ ಪಾತ್ರೊಲು ಎದುರು ಬದುರಾದ ಪಾತೆರುನೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಬೊಕ್ಕ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಮಾತಾ ಕಡೆಟ್ಟ್ ತಾಳ ಮದ್ದಳೆ ಬಳಕೆಡ್ ಉಂಡು. ಉಂದೆಕ್ಕ್ ಯಕ್ಷಗಾನ ತಾಳ ಮದ್ದಳೆ ಪಂಡ್ ದ್ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್. ತಾಳ ಮದ್ದಳೆಡ್ ಚೆಂಡೆ, ಮದ್ದಳೆ, ತಾಳ, ಶೃತಿ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ, ಭಾಗವತೆರ್, ಅರ್ಥದಾರಿಲು ಮಾತಾ ಉಂಡು ಆಂಡ ಮುಲ್ಪ ಅರ್ಥದಾರಿಲು ವೇಷ ಪಾಡಂದೆ ನೆಲೊಟ್ಟು ಮುಂಡಾಸ್ ಪಾಡೊಂದು ಕುಲೊಂದು ಅರ್ಥ ಪನ್ಪೆರ್. ತಾಳೊನು ಪತ್ತೊಂದಿ ಭಾಗವತೆರ್ ಮದ್ದಳೆದ ಸ್ವರೊನು ಸೇರಾವೊಂದು ಪದ ಪನ್ಪಿನೆನ್ ಕೇಂಡ್ದ್ ಅರ್ಥದಾರಿಲು ಅರ್ಥ ಪನ್ಪಿನೆಡ್ದ್ ನೆಕ್ಕ್ ತಾಳಮದ್ದಳೆ ಪಂಡ್ದ್ ಪುದರ್ ಬೈದ್ಂಡ್ ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಪಾರ್ಥದಾರಿಲು ಒಂಜಿ ಕಡೆ ಸೇರ್ದ್ ಒಂಜಿ ಕತೆಟ್ಟ್ ಉಪ್ಪು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪಾತ್ರೊಳೆ ನ್ ಪದ್ಯೊಳೆ ಆಧಾರೊಡ್ದು ತನ್ಕುಳೆ ಪ್ರತಿಭೆಲೆಡ್ದ್ ಪಾತೆರೊಳೆಡ್ದ್ ಮುಡೆವೊಂದೇ ಪೋಪೆರ್. ಪುರಾಣದ ಕತೆಕ್ಕುಲೆನ್ ಪನ್ಪಿನೆಡ್ದ್ ಲಾ ಕೇನುನೆಡ್ದ್ ಲಾ ಪುಣ್ಯ ಬರ್ಪುಂಡು ಪನ್ಪಿ ನಂಬಿಕೆದ ಮಿತ್ತ್ ಈ ಕಲೆ ಬುಲೆದ್ ಬೈದ್ಂಡ್ ಪಂಡ್ದ ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದು ಹವ್ಯಾಸಿ ಕಲೆ ಆಯಿನೆಡ್ದ್ ಮರಿಯಲೊಡುಲಾ ಬೇಸೊಡುಲಾ ನಡಪುಂಡು. ಪರ್ಬದ ದಿನೊಕ್ಕುಲೆಡ್. ವಾರದ ಕಡೆ ದಿನೊಕ್ಲೆಡ್, ಜಾತ್ರೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮ್ಮೇಳನ ಸಂದರ್ಭೊಳೆಡ್ ಉಂದು ನಡಪುಂಡು. ಅರ್ಧ ಗಂಟೆ, ಒಂಜಿ, ಗಂಟೆ, ನಾಲ್ ಗಂಟೆ ಅತ್ತಂದೆ ರಾತ್ರೆಡ್ದ್ ಪುಲ್ಯ ಮುಟ್ಟಲಾ ನಡಪುನವು ಉಂಡು. ಪಾತ್ರದಾರಿಲು ರಡ್ಡ್ ಸಾಲ್ ಡ್ ಮೇಲ್ತಟ್ಟ್ ಡ್ ಕುಲೊಂದು ಅರ್ಥ ಪನ್ಪೆರ್. ಚೆಂಡೆ, ಮದ್ದಳೆ, ಭಾಗವತೆರ್ ಪಿರವುಡು ಉಪ್ಪುವೆರ್. ಮಹಾಭಾರತದಂಚಿ ಕತೆ ಇತ್ತ್ಂಡ ಕೌರವೆರ್ ಒಂಜಿ ಬರಿ ಪಾಂಡವೆರ್ ಒಂಜಿ ಬರಿ ಕುಲ್ಲುವೆರ್. ಗಣಪತಿ ಪೂಜೆದೊಟ್ಟುಗು ತಾಳ ಮದ್ದಳೆ ಸುರು ಆಪಂಡು. ಭಾಗವತೆರ್ ತಾಳ ಬೊಟ್ಟೊಂದು ಪದ್ಯ ಪನ್ನಗ ಮದ್ದಳೆದಾರ್ ಬೊಕ್ಕ ಶೃತಿತ್ತಾರ್ ಸ್ವರ ಸೇರಾವೆರ್. ಅರ್ಥದಾರಿಲು ಕೈ, ಕಣ್ಣ್ ಲೆಡ್ದ್ ಪದರ್ಶನ ಮಲ್ತೊಂದು ತನ್ಕುಲೆ ಪಾತ್ರೊಲೆನ್ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಯಕ್ಷಗಾನದ ಲೆಕ್ಕ ಮಂಗಳೊಡ್ದೇ ತಾಳಮದ್ದಳೆ ಕಡೆ ಆಪುಂಡು.

ಸಾಲೆ ಪಂಡ ಕನ್ನಡೊಡು ನೆಕ್ಕ್ ಶಾಲೆ ಪನ್ಪೆರೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಡ್ (School) ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ವಿದ್ಯೆ ಕಲ್ಪಾವುನ ಜಾಗೆಗ್ ಸಾಲೆ ಪನ್ಪೆರ್.ಕನ್ನಡೊಡು ಒಂಜಿ ಗಾದೆ ಉಂಡು ತಾಯಿಯೇ ಮೊದಲ ಪಾಠ ಶಾಲೆ ತುಳುಟ್ಟು ಉಂದೆನ್ ಅಪ್ಪೆನೇ ಸುರು ಪಾಠ ಕಲ್ಪಾವುನ ಶಾಲೆ ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಬರವು ಕಲ್ಪಾವುನ ಶಾಲೆಲೆಗ್ ಶಾಲೆ ಪಂಡ್ ಡ ವೈದಿಕ ಪಾಠೊಲೆನ್ ಕಲ್ಪಾವು ಶಾಲೆಗ್ ವೇದ ಪಾಠ ಸಾಲೆ ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಆಂಡ ಐನ್ ವರ್ಷೊಡ್ದು ತಿರ್ತ ಜೋಕುಲು ಪೋಪಿನ ಶಾಲೆಗ್ ಬಾಲವಾಡಿ, ಅಂಗನವಾಡಿ ಪಂಡ್ಂಡ ಐಡ್ದ್ ಮಿತ್ತ ಜೋಕುಲು ಕಲ್ಪುನ ಜಾಗೆಗ್ ಶಾಲೆ ಪನ್ಪೆರ್.

ಅಯಿಡ್ದ್ ಬೊಕದ ಕೆಲವು ಭೂ ವಿಜ್ಞಾನಿಲು ಸೈಂಟ್ ಮೇರಿ ದ್ವೀಪೊಲೆನ ಅಗ್ನಿ ಶಿಲೆಕುಲೆನ್ ಪೊಟಾಶಿಯಂ- ಆರ್ಗನ್ (K - Ar dating ) ಪದ್ಧತಿಡ್ ಉಗಮಕಾಲ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಅವು ಉಂಡಾಯಿನ ಕಾಲ 93.1±2.4 (2σ) ದಶಲಕ್ಷ (= ಮಿಲಿಯನ್ - Ma ) ವರ್ಷೊಲು ಇಂದ್ ದ್ ನಿರ್ಧಾರ ಮಲ್ತ್ ದೆರ್. ಅಯಿಡ್ದ್ ಬೊಕ, ನನ ಕೆಲವೆರ್ ಆರ್ಗನ್ -ಆರ್ಗನ್ ( 40Ar – 39Ar dating) ಕಾಲನಿರ್ಣಯ ಪದ್ಧತಿಡ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಈ ಶಿಲೆಕುಲು ಉಂಡಾಯಿನಿ 85.6±0.9 (2σ) ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷೊಲು [ Ma ] ಇನ್ಪಿನ ತೀರ್ಮಾನೊಗು ಬೈದೆರ್. ಈ ಕಾಲ ಮಧ್ಯಮ ಮಹಾಯುಗತ್ತ ಕ್ರೆಟೇಶಿಯಸ್ ಯುಗೊಟು ಬರ್ಪುಂಡು.

ಅನಂತಪುರ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪರಿಸರಡ್ ತಿಕ್ಕಿನ ಸುಮಾರ್ ೯೦೦ ವರ್ಸ ಪಿರಾಕ್ ದ ತುಳು ಶಾಸನನೆ ಅನಂತಪುರ ಶಾಸನ. ಶಾಸನಡಿತ್ತಿನ ತುಳು ಲಿಪಿಕುಲು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾದ್ ಮೊಗೆರೆರು ಈ ಗ್ರಾಮೊನು ಕ್ಷೇತ್ರೊಗು ಉಂಬಳಿ ಬುಡ್ತೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ವಿವರಣೆ ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಕುಂಬಳೆದ ಜಯಸಿಂಹ ಪನ್ಪಿ ರಾಜೆ ಸುಮಾರ್ ೧೫ನೇ ಶತಮಾನೊಡು ಅನಂತಪುರೊಟ್ಟು ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತಿ ಶಾಸನೊ ಅನಂತಪುರ ಶಾಸನಂದೇ ಪುದರ್ ಪಡೆತ್ತ್ಂಡ್. ಉಂದು ತುಳುತ್ತ ಸುರುತ್ತ ಉಪಲಬ್ಧ ಶಾಸನೊ ಬೊಕ್ಕ ತುಳುಲಿಪಿಟ್ಟೇ ಉಪ್ಪುನವು ಉಂದೆತ್ತ ವಿಶೇಷೊ.

ತುಳು ಅಕ್ಷರಮಾಲೆ:ಅ ತುಳುತ ಸುರುತ ಅಕ್ಷರ ಆತ್ಂಡ್. ಅ ತುಳುತ ಸ್ವರಾಕ್ಷರ. ಕನ್ನಡೊದ ನಾಮಿ ಸ್ವರೊಕುಲೆಡ್ ಅ ಬುಕ್ಕೊ ಆ ಸೇರುಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಸಂಸ್ಕೃತೊದಸವರ್ಣದೀರ್ಘ ಸಂಧಿಡ್ ಅ ಅಕ್ಷರೊದ ಪಾತ್ರೊಲಾ ಉಂಡು. ಸಂಧಿಕಾರ್ಯದ ಲೋಪಸಂಧಿಡ್ ಅಕಾರೊದ ಲೋಪ ಸಂಧಿ ಬರ್ಪುಂಡು. ಉದಾರ್ಮೆಗ್ ಅಯನ+ಊರು=ಅಯನೂರು ಆಪುಂಡು. ಪಂಡ ಸಂಧಿ ಕಾರ್ಯೊಡು ಅ+ಊ=ಊ ಆಪುಂಡು.
ಪಠ್ಯೊ:೨ - ಪೂಪಕರೆದ ಬಂಡಿನ್ ಮಜಲ್‌ಗ್ ದುಂಬೇ ಕನತ್‌ದುಪ್ಪುವೆರ್. ಅಲ್ಪನೇ ಪೂಕರೆನ್ ಬಂಡಿಡ್ ಉಂತಾದ್, ಇಡೀ ಬಂಡಿದೊಟ್ಟಿಗೆ ಪೂಕರೆ ಒಯ್ತಂದೇ ಕಂಡೊಗು ಜಪ್ಪುಡಾವೆರ್. ಕಂಡೊದ ನಡು ಮುಟ್ಟ ತೇರ್ ಒಯ್ತಂದು ಪೋದು ಅಲ್ಪ ನಿಗಂಟ್ ಆಯಿನ ಜಾಗೆಡ್ ಉಂತಾವೆರ್. ಕದಿನೊದ ಅಬ್ಬರ, ತಾಸೆ, ತೆಂಬರೆ, ನಾಗಸ್ವರೊತ ಗೌಜಿಡ್ ಅಲ್ಪ ಜಾತ್ರೆದ ಕಲೆ ಬರ್ಪುಂಡು. ಇಡೀ ಉತ್ಸವ ಬೆನ್ನಿದ ಆರಾಧನೆ ಆಂಡಲಾ, ಅವ್ವೊಂಜಿ ಪವಿತ್ರ ದೈವ ಕಾರ್ಯದ ರೂಪೊಡೇ ನಡಪುಂಡು.

ಜಪಾನ್ ದೇಶದಕುಲು ಹಕೊನೆ ಅಗ್ನಿಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶೊನು ಒಂಜಿ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಅಂಚನೆ ಪೊರ್ಲುದ ಪ್ರವಾಸೀ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾದ್ ಬುಳೆಪಾದೆರ್. ಟೋಕಿಯೋ ಮಹಾನಗರೊಡ್ದ್ ಶಿಂಕನ್ಸೆನ್ (=ಬುಲೆಟ್ ಟ್ರೈನ್) ಸಹಿತ ಬಗೆ ಬಗೆತ ವಿಲಾಸೀ ರೈಲುಲು, ವಿಶೇಷ ಬಸ್ಸುಲೆನ ಪ್ರಯಾಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇತ್ತ್ ದ್ ಹಕೋನೆ ಪ್ರದೇಶೊಗು ಪೋದ್ ಬರಿಯರೆ ಅನುಕೂಲ ಕಲ್ಪಿಸಾದೆರ್. ಅಂಚನೆ ಹಕೋನೆ ಪ್ರದೇಶೊದ ಉಲಾಯಿ ಸುತ್ತಾಟ ಮಲ್ಪರೆ, ವಿಶೇಷ ಬಸ್ಸುಲು , ಸ್ಟೀಲ್ದ ಬಲ್ಲ್ ಲೆಡ್ ನೇಲೊಂದು ಪೋಪಿನ ವಿದ್ಯುತ್ ಚಾಲಿತ ಗೂಡುಲೆನ ಮಾರ್ಗ( ರೋಪ್ ವೇ), ಅಗ್ನಿ ಪರ್ವತೊದ ಕೊಡಿಡ್ದ್ ಕಂತ ತಿರ್ತ್ ಜಪ್ಪರೆ ವಿಶೇಷ ವಿನ್ಯಾಸದ ಕೇಬಲ್ ಕಾರುಲು, ಆಶಿ ಸರೋವರದ ಉಲಾಯಿ ತಿರುಗರೆ ವಿಲಾಸೀ ನೌಕೆ, ಇತ್ಯಾದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಲ್ತ್ ದೆರ್. ಅಂಚನೆ ಉಂದೆನ್ ಮಾತಾ ಒಂಜಿ ಟಿಕೇಟ್ ಮಲ್ತಂಡ ಪೂರಾ ಪ್ರದೇಶೊನು ವಿವಿಧ ರೀತಿದ ವಾಹನೊಲೆಡ್ ಒಂಜಿ ಸುತ್ತು ಬರ್ಪಿನ ಸಂಯೋಜಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಲಾ ಉಂಡು.

ರಷ್ಯಾ ಅಧಿಕೃತವಾದ್ ರಸಿಸ್‌ಕಾಯಾ ಫೇಡರಾಟ್ಸಿಯ Российская Федерация - ರಷ್ಯಾದ ಒಕ್ಕೂಟೊ,ಉತ್ತರ ಯುರೇಷಿಯಾ (ಯುರೋಪ್‌ ಬುಕ್ಕೊ ಏಷ್ಯಾ ಒಟ್ಟುಗೆ)ಡ್ದ ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ದೇಸೊ. ಇಂದೊಂಜಿ 83 ಬಿಡಿ ಸಂಸ್ಥಾನೊಲೆನ್ ಹೊಂದುದಿಪ್ಪುನ ಅರೆ-ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯೊ ಒಕ್ಕೂಟೊಆತ್ಂಡ್. ರಷ್ಯೊ ತನ್ನ ಭೂಗಡಿಕ್‍ಲೆನ್ಗ ಈ ದೇಸೊದೊಟ್ಟುಗೆ ಪಟ್ಟೊಂದುಂಡು.(ವಾಯುವ್ಯಡ್ದ್ ಆಗ್ನೇಯೊಗು ಮುಟ್ಟ) : ನಾರ್ವೆ, ಫಿನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌, ಎಸ್ಟೊನಿಯಾ, ಲಾಟ್ವಿಯಾ, ಲಿಥುವೇನಿಯಾ (ಕಲಿನಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್‌‌ ಓಬ್ಲಸ್ಟ್‌‌ದ ಮೂಲಕೊ), ಪೋಲೆಂಡ್‌ (ಕಲಿನಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್‌‌ ಓಬ್ಲಸ್ಟ್‌‌ ದ ಮೂಲಕೊ), ಬೆಲಾರೂಸ್, ಉಕ್ರೇನ್, ಜಾರ್ಜಿಯಾ, ಅಜರ್ಬೈಜಾನ್, ಕಜಕ್‌ಸ್ತಾನ್‌, ಚೀನಾ, ಮಂಗೋಲಿಯಾ ಬುಕ್ಕೊ ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾ. ಅಂಚನೇ ಈ ದೇಸೊದ ಸಮುದ್ರ ಕರೆತ ಗಡಿಕುಲು ಜಪಾನ್‌ (ಓಖೋಟ್ಸ್ಕ್‌ ಸಮುದ್ರೊಡ್ದು ), ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ (ಜಪಾನ್‌ ಸಮುದ್ರಡ್ದು), ಸ್ವೀಡನ್‌ (ಬಾಲ್ಟಿಕ್ ಸಮುದ್ರೊಡ್ದು), ತುರ್ಕಿ (ಕಪ್ಪು ಸಮುದ್ರಡ್ದು), ಬುಕ್ಕೊ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ (ಬೇರಿಂಗ್‌ ಜಲಸಂಧಿಡ್ದ್) ಸುತ್ತುವರಿದುಂಡು.

ರಾಮನ ಅಮ್ಮೆರ್ ದಶರಥ ರಾಜರ್ನ ಬೊಡೆದಿ ಕೈಕೇಯಿನ ಆಸೆದ ಪ್ರಕಾರ ರಾಮೆ ಕಾಡ್‍ಗ್ ಪೋವಡಾಪುಂಡ್. ಅಪಗ ಬೊಡೆದಿ ಸೀತೆಲಾ ರಾಮನೊಟ್ಟುಗು ಕಾಡ್‍ಗ್ ಪೋಪಲ್.ಕಾಡ್‍ಡ್ ರಾವಣೆ ಸೀತೆನ ಅಪಹರಣ ಮಲ್ಪ್‍ಬೆ.ರಾಮೆ ರಾವಣನ್ ಕೆರ್ದ್ ಸೀತೆನ್ ಲೆತ್ತೊಂದ್ ಬರ್ಪೆ.

ಆಡ್ ಸೊಗೆ ಒಂಜಿ ದೈಯಿ, ಉಂದೆತ ಇರೆ ಉದ್ದ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಇರೆಟ್ ಒಂತೆ ಅಯಿತನೆ ಘಾಟ್ ಇಪ್ಪು೦ಡ್. ಉ೦ದ್ 5ಅಡಿ ಮುಟ ಬುಲೆವು೦ಡು.ಅಯಿತ್ ಎಲ್ಯ ಪೂಲಾ ಆಪು೦ಡು. ಆಡ್ ಸೋಗೆದ ದೈತ ಕಾ೦ಡ ಕವಲಾದ್ ಬುಲೆವು೦ಡು. ಅ೦ಚಾದ್ ಈ ದೈ ಪುದೆತಲೆಕ್ಕ ಉಪ್ಪು೦ಡು. ಕಾ೦ಡ ಬೂದು ಬಣ್ಣಡ್ ಉಪ್ಪು೦ಡು.ಉಂದೆನ್ ಏಡ್ ಮುಟ್ಟಂದಿ ಸೊಪ್ಪು ಪಂಡ್ದ್ ಲಅ ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದು ಬೇಲಿ ಬರಿಟ್ಟ್ ಮಾತಾ ಬುಲೆವುಂಡು.

ರಾಯೆರೆ ಉದಾಸೀನ ತೋಜಾವುನ ಕುಪ್ಪುಲು ಬೋಂಟೆ ನಾಡ್ಯೆರೆ ನಡತೊಂದೆ ಪೋಪುನವೇ ಎಚ್ಚ. ದಿಂಜ ದೂರ ರಾಪುಜಿ. ಮರತ್ತ ಗೆಲ್ಲ್ ಗೆಲ್ಲ್ ಗ್ ಲಾಗ್ಯೊಂದು ಪೋಪುನೆಟ್ ಬಾರೀ ಉಸಾರ್. ಓಂತಿ, ಅರಣೆ, ಪಲ್ಲಿ, ಎಲಿ, ಮೊಂಟೆ, ಕೇರಿಲೆನ್ ತಿನ್ಪುನ ಕುಪ್ಪುಲು ಎಲ್ಯ ಪಕ್ಕಿಲೆನ ಕಾರಿಗ್ (ಗೂಡು)ಪೊಗ್ಗ ದ್ ತೆತ್ತಿ,ಕಿನ್ನಿಲೆನ್ ತಿನ್ಪುಂಡು.

ಇಂಡಿಯಾ ಸ್ಪೇನ್ ಸರಕಾರ ಜಂಟಿ ಆತು ಸಸ್ಯೊಕಾಶಿನ್‍ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಲ್ತೇರ್‍. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಟ್‍ ಅಳಿವಿನಂಚಿ ಉಪ್ಪುನ ಸಸ್ಯೊಲೊನ್‍ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾಲ್ತ್‍ ಜನಕಲೆಗ್‍ ಕೊರ್‍ಪೆರ್‍.ಸಸ್ಯಕಾಶಿಡ್‍ ೩೫೦ ಜಾತಿ ಸಸ್ಯೊಲು ಉಳ್ಳೊ.ಬೆತೆ-ಬೆತೆ ಜಾತಿತ ಸಸ್ಯೊಲ್‍ ಪುದಾರ್‍.

ಉದ್ಯಮ ಪಂಡ ಗಿರಾಕಿಲೆಗ್ ಸರಕ್‍ನ್ ಒದಗಿಸಾವರೆ ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ಉಂದು ಖಾಸಗಿಯಾದುಪ್ಪು ಅಥವಾ ಸರಕಾರಿ ಉದ್ಯಮವಾದುಪ್ಪು.ಉಂದೆನ್ ನಡಪುಡಾಪುನಾರೆನ್ ಉದ್ಯಮಿ ಪಂಡ್‍ದ್ ಪನ್ಪೆರ್.
ಲಕ್ಷ್ಮಣೆರ್ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ(ಇತ್ತೇದ ತೆಲಂಗಾಣ) ಹೈದರಬಾದ್ಡ್ ಪುಟ್ಟ್ದಿನಿ. ಆರೆನ ಪೊಪ್ಪನ ಪುದರ್ ಡಾ.ಶಾಂತರಾಮ್, ಅಪ್ಪೆನ ಪುದರ್ ಡಾ.ಸತ್ಯಭಾಮ. ಆರೆನ ಪೊಪ್ಪ ಬೊಕ್ಕ ಅಪ್ಪೆ/ಅಮ್ಮ ರಡ್ ಜನಕ್ಲಾ ವಿಜಯವಾಡದಕ್ಲ್. ಲಕ್ಷ್ಮಣೆರ್ ಲಿಟ್ಟ್ಲ್ ಫ್ಲವರ್ ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್ಡ್ ಅರೆನ ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್ ಮುಗಿಪಯೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಮೆಡಿಕಲ್ ಓದೊಡ್ ಪಂದ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಫಿಲ್ಡ್ ಪೊವರೆ ನಿರ್ಧಾರ ಮಂತೇರ್ ಆಂಡ ಒಂತೆ ಸಮಯದ ಬೊಕ್ಕ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟಾಗರ ಆವೊಡ್ ಪಂಡ್ದ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ಗ್ ಸೇರ್ದ್ ಎಡ್ಡೆ ಆಟಗಾರ ಆಯೆರ್. ಇತ್ತೆ ಆರ್ ಒಂಜಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಟಗಾರ ಆದ್ ಉಂತೊಂದೇರ್.ನ್ಯೂ ಡೆಲ್ಲಿ ದ ತೇರಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಆರೆಗ್ ಡಾಕ್ಟರೆಟ್ ಕೊರ್ದ್ ಗೌರವಿಸಿಯೆರ್. ಗುಂಟುರುದ ಜಿ. ಆರ್. ಶೈಲಜ ಪಂಪುನ ಪೊಣ್ಣ ನೊಟ್ಟುಗು ೧೬ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೦೪ಡ್ ಆರೆಗ್ ಮದಿಮೆ ಆಂಡ್.ಆರೆಗ್ ಸರ್ವಜಿತ್ ಪಂಪಿನ ಮಗೆ ಬೊಕ್ಕ ಅಚಿಂತ್ಯಾ ಪಂಪಿನ ಮಗಳ್ ಉಲ್ಲೆರ್.ಭಾರತದ ರಡ್ನೆ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಡಾ|| ಸರ್ವಪಲ್ಲಿ ರಾಧಕೃಷ್ಣನ್ ಮೇರ್ನ ಸಂಬಂಧ ಆವೊಡ್

ಸುಮಾರ್ 555 ಮೊಟ್ಟುದ ಮಿತ್ತು ಇಪ್ಪುನ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಡು ಒಂತೆ ಮಿತ್ ಪೋನಗ ಬಲ ಪುಡೆಟ್ ನಾಗ ದೇವೇರೆನ ಗುಡಿ ಬುಕ್ಕ ಭಟ್ಟಿ ವಿನಾಯಕ ದೇವರ ಸನ್ನಿದಿ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಅಲ್ಪ ಕೈ ಮುಗ್ಗಿಡು ಮಿತ್ ಪೋನಗ ತಿರ್ತ ಅಂಗನಡು ಶ್ರೀ ಪಾರ್ವತೀ ದೇವೆರ್ ನೆಲೆ ಅತಿನ ದೇವಸ್ತಾನ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಈ ಪಾರ್ವತಿ ಸನ್ನಿಧಿಡು ನಿತ್ಯ ಪೂಜೆ ಬುಕ್ಕ ನವರಾತ್ರಿಡು ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ನಡಪುಂಡು. ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರಡು ಶಿವರಾತ್ರೆ ದುಂಬುನಾನಿ ಕೊಡಿ (ಧ್ವಜರೋಹನ) ಏರ್ದು ಜಾತ್ರೆ ಉತ್ಸವ ನಡಪುಂಡು. ಶಿವರಾತ್ರೆ ದಾನಿ ಶಿವಜಾಗರಣೆ ನಡಪುಂಡು. ಮನದಾನಿ ತಿರ್ತ ಜಾಗರ ಅನಿ ಶಿವ ಪಾರ್ವತಿ ದೇವೆರ್ ಒಟ್ಟು ಅಪಿನ ಪೋರ್ತು. ಅವು ತುಯರೇ ಸಾವಿರ ಸಾವಿರ ಭಕ್ಥದಿಲು ಒಟ್ಟು ಸೆರ್ದು ಇಪ್ಪುವೆರ್. ಮನದಾನಿ ಅಮವಸೆದಾನಿ ಕ್ಷೇತ್ರದ ದೈವೊಲೆಗ್ ನೇಮ ಅದು ರಥ ಬೀದಿಡು ಬ್ರಹ್ಮರಥೂತ್ಸವ ನಡಪುಂಡು. ಮನದಾನಿ ಕಟ್ಟೆ ಪೂಜೆ ನಡತ್ತು ಜಳಕ ಅದು ಕೊಡಿ ಜಪುಡವುನಿ. ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರದ ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪರೆ ಕೊಡಂಮಾಣಿತ್ತಾಯ ಬುಕ್ಕ ಪಿಲಿಚಾಮುಂಡಿ ದೈವೊಲು ಮುಲು ನೆಲೆ ಅತ. ಈ ದೈವೊಲೆಗ್ ಶಿವರಾತ್ರೆ ದ ಮಾನದನಿ ಬಲ್ಲೋಡಿ ಮಗಾಣೆರ್ದು 7 ಗುತ್ತು ಸೇರೊಂದು ಭಂಡಾರ ಬತ್ತುದು ಅಮವಾಸೆದಾನಿ ನೇಮ ನಡಪುಂಡು.

ರಾತ್ರಿ ಗಂಟೆ ಪದ್ರಾಡ್ ಅತ್ತಂಡ ಒಂಜೆ ಮುಟ್ಟ ಬಜನೆ, ಕೀರ್ತನೆ, ತಾಳಮದ್ದಲೆ, ಚೆನ್ನೆಮಣೆ ಗೊಬ್ಬುಡು ಜಾಗರಣೆ ಮಾಲ್ಪುನ ಕ್ರಮೊ ಉಂಡು. ತಿಂಗೊಲ್ದ ಉದಯೊ ಆನಗ ಕೈತಲ್ದ ಊರುದ ದೇವಸ್ತಾನೊಡು ಕದಿನೊ ಪುಡಾಂಡ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಝನ ಜನನೊ ಆಂಡ್ಂದ್ ಅರ್ತೊ. ಆ ಸಮಯೊಡು ಇಲ್ಲಡೆದ ಯಜಮಾನೆ ಮೀದ್ ತುಳಸಿ ಕಟ್ಟೆದ ಎದುರು ಅಗಲೊದ ಮಣೆಟ್ ಬಾರೆದ ಇರೆತ ಮಿತ್ತ್ ಅರಿ, ತಾರಾಯಿ, ಬಚ್ಚಿರೆ, ಬಜ್ಜೇಯಿ, ಬಾರೆದ ಪರ್ಂದ್, ಊದುಬತ್ತಿ, ಪಿಂಗಾರೊ, ಕೇದಗೆ, ದೀಡ್‌ದ್ ಹಣ್ಣ್‌ಕಾಯಿ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಕರ್ಪೂರೊ ದೀಪೊ ಪೊತ್ತಾದ್ ಆರತಿನ್ ಬೊಳಗಾದ್ ಕೇದಗೆಡ್ದ್ ತುಳಸಿಗ್ ಪೇರ್ ಮೈತ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

ತುಳುನಾಡ್ಡ್ ಆರಾಧನೆ ಪಡೆವುನು ಭೂತೊಲೆಡ್ ಕಾಂತೇರಿ ಜುಮಾದಿಲಾ ಒಂಜಿ. ಕೇಪಾಡಿದ ಘಟ್ಟ್ ಜತ್ತ್ದ್ ಬತ್ತ್ದ್ ತುಳುನಾಡ್ದ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕಡೆ ಆರಾದನೆ ಪಡೆದ್ ಕಡೆಕ್ ಬತ್ತ್ದ್ ಕುಡಲದ ಪಣಂಬೂರುಡು ನೆಲೆವೂರಿನ ದಯಿವೊ ಕಾಂತೇರಿ ಜುಮಾದಿಂದ್ ತೆರಿಯುಂಡು. ಈ ಭೂತೊಗು ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟಿನ ಒಂಜಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಗತ್ತಿಲಾ ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಅವು ದಾದ ಪಂಡ ದುಗ್ಗಣಕೊಂಡೆ ಪನ್ಪಿ ಪರಾಕ್ರಮಿ ಇತ್ತೆ. ಆಯನ್ ಸುಲಬೊಡು ಗೆಲ್ಪೆರೆ ಏಣೂರುದು ಅಜಿಲ ಅರಸೆರೆಗ್ ಆಯಿಜಿ. ಅಪಗ ಆರ್ ದೇವುಪೂಂಜೆ ಪನ್ಪಿ ಒಕ್ಕೆತ್ರಿ ವೊಂಸೊದ ಬಾರಿ ಪರಾಕ್ರಮಿಡ ಪನ್ಪೆರ್ . ದುಗ್ಗಣ ಕೊಂಡೆನ ತರೆಗಂಡಿಯಂಡ ನಿಕ್ಕ್ ಏಣೂರುದ ಎನ್ನ ಬೂಮಿಡ್ದ್ ಏಲದೆ ಭೂಮಿ ಬುಡು ಕೊರ್ಪೆಂದ್. ಅಂಚ ದೇವುಪೂಂಜೆ ಈ ಕೆಲಸೊಗು ತಯಾರಾಪೆ. ತಾನ್ ನಂಬುದಿನ ದಯಿವೊ ಕಾಂತೇರಿ ಜುಮಾದಿಗ್ ಪರಕೆ ಪಂಡ್ದ್ ಪೋದು ದುಗ್ಗಣ ಕೊಂಡೆನ್ ಸೋಪಾಬೆ. ಆಯನ ತರೆಗಂಡಿದ್ ಕೊನಪೆ. ಆಂಡ ಪಂಡಿ ಪಾತೆರೊದಲೆಕೊ ಏಣೂರುದ ಅರಸೆರ್ ನಡತ್ತೊನುಜೆರ್. ಪಂಡಿಲೆಕೊ ಭೂಮಿ ಕೊರ್ಂಡ ಎನ್ನ ಭೂಮಿ ಒರಿಯಂದ್ ಪನ್ಪೆ. ಅಂಚ ಕೋಪಿತ್ತ್ದ್ ದೇವುಪೂಂಜೆ ಏನ್ ಮಾತ್ರೆ ಅತ್ತ್ ನನಡ್ದ್ ಮಿತ್ತ್ ಈ ಏಣೂರುದ ಊರುಡು ಎನ್ನಂಚಿನ ಒಕ್ಕೆತ್ರಿ ವೊಂಸೊದಕ್ಲೇ ಉಂತಾಯೆರ್ಂದ್ ಪಂಡ್ದ್ ಪಿದಾಡ್ದ್ ಬರ್ಪೆ. ಕಡೆಕ್ ಪೋದು ಸೂಳೆ ಸಿದ್ದುನ ಸಹವಾಸೊಡು ಬೂರ್ಬೆ, ಕಾಂತೇರಿ ಜುಮಾದಿನ ಪರಕೆನ್ ಮರಪ್ಪುಬೆ. ಭೂತೊದ ನೇಮೊಗು ಬರಂದೆ ಸೂಳೆ ಸಿದ್ದುನ ಸಂಗೊಡೇ ಇಪ್ಪುವೆ. ಇಂದೆನ್ ತೆರೆಯೊಂಡಿ ದಯಿವೊ ಆಯಗ್ ಮರಣೊದ ಬೂಳ್ಯೊ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಅಂಚ ಸಾಹಸಿ ದೇವು ಪೂಂಜನ ದುರಂತ ಅಂತ್ಯೊ ಆಪುಂಡು. ಕಾಂತಣ ಅತಿಕಾರಿಯೇ ಕಾಂತೇರಿ ಜುಮಾದಿ ಆತ್ನೆ ಪನ್ಪಿ ಪಾತೆರೊ ಉಂಡು.
ಶುಂಠಿ ಆಹಾರೊಡು ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಬಗೆ. ಉಂದೆನ್ ಮರ್ದ್‍ಗ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಶುಂಠಿ ದೈತ ಅಡಿತ ಭಾಗೊನು ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಶುಂಠಿ ಕೃಷಿಗ್ ಸುದೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸ ಉಂಡು. ಬಾರತ ದೇಶೋಡ್ ಉಂದೆತ ಕೃಷಿ ವ್ಯಾಪಕವಾದ್ ಉಂಡು. ಶುಂಠಿದ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಘಾಟ್ ಬೊಕ್ಕ ರುಚಿ ಅಯಿಟ್ ಇಪ್ಪುನ 'ಜಿಂಜೆರೋಲ್‌', 'ಶೊಗಾಲ್‌' ಬೊಕ್ಕ 'ಜಿಂಜೆರೋನ್‌' ಪನ್ಪಿನ ಸಸ್ಯತೈಲದ ಮಿಶ್ರಣರ್ದ್ ಉಂಡಾಪುಂಡು. ೩-೪ ಅಡಿ ಎತ್ತರ ಇಪ್ಪುನ ಶುಂಠಿ ದೈ ನೇರವಾದ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಪಜಿ ಶುಂಠಿನ್ ಅಡಿಗೆಡ್ ಸಂಬಾರ ಬಗೆ ಆದ್ ವ್ಯಾಪಕವಾದ್ ಗಳಸುವೆರ್.

ಬಂಗಾರ್(Gold) ಒಂಜಿ ಮೂಲಧಾತು. ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರೊಡು ಉಂದೆತ ಚಿಹ್ನೆ Au (ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಭಾಷೆಡ್ ಮೆನ್ಕುನ ಪ್ರಭಾತ ಪನ್ಪಿ ಅರ್ಥ ಕೊರ್ಪುನ ಆರಮ್ (Aurum) ಪನ್ಪಿ ಪದೊರ್ದ್ ಆರಿಸಾವೊಂದೆರ್. ಪಿರಾಕ್ದ ತುಳುಟು ಬಂಗಾರ್ಗ್ ಸೊನ್ನೆ ಇನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಸಿರಿ ಪಾಡ್ದ ನೊಡು ಸೊನ್ನೆ ಇನ್ಪಿನ ಪಾತ್ರ ಬರ್ಪುಂಡು. ಪ್ರಾಕೃತ ಬೊಕ ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಲೆಡ್ ಬಂಗಾರ್ಗ್ "ಸೋನ" ಇನ್ಪಿನ ಪುದರುಂಡು. ಕನ್ನಡೊಡು ಚಿನ್ನ ಇನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ಹೆಚ್ಚ ಚಾಲ್ತಿಡು ಉಂಡು . ಬಂಗಾರ್ದ್ ಪರಮಾಣು ಸಂಖ್ಯೆ 79 . ಪೊರ್ಲುದ ಪದ್ದಾಯಿಲೆನ ತಯಾರಿಗ್ ಬೋಡಾಯಿನ ರಾಜಲೋಹ ಬಂಗಾರ್ ಮಾತೆರೆಗ್ಲ ಭಾರಿ ಇಷ್ಟದ ಲೋಹ. ಬಂಗಾರ್ ನ್ ಪಿರಾಕ್ ಕಾಲೊರ್ದೆ ದುಡ್ಡು, ಆಭರಣೊಡು ಬೊಕ್ಕ ಅಮೂಲ್ಯ ವಸ್ತುವಾದ್ ಗಳಸೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಬಂಗಾರ್ ನಾಣ್ಯದ ತಯಾರಿಕೆಡ್ ಉಪಯೋಗ ಆಪಿನ ಒಂದು ಲೋಹ. ಬಂಗಾರ್ ಮೆದುವಾದ್ ಮೆನ್ಕುನ ಲೋಹ. ಉಂದೆನ್ ತಗಡ್ ಅಂಚನೆ ತಂತಿಯಾದ್ ರೂಪಿಸಾವುನ ಭಾರಿ ಸುಲಭ. ಶುದ್ಧ ಬಂಗಾರ್ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಮಂಜಲ್ ಬಣ್ಣೊಡು ಉಪ್ಪುಂಡು.ಪವನ್ ಬಂಗಾರ್ ಅಪರಂಜಿ ಬಂಗಾರೊಡ್ದ್ ಒಂತೆ ಕೆಂಪೊತ್ತಿನ ಮಂಜಲ್ ಬಣ್ಣೊಡು ಉಪ್ಪುಂಡು.

ಕದಿಕೆ ಪಂತಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಮಾತ ರೀತಿದ ಮಣ್ಣ್‌ಡ್ ಬುಳೆಪುನಂಚಿನ ದಯಿ .ಉಂದು ಬಲ್ಲ್‌ದ ಲೆಕ್ಕ್ ಇತ್ತ್‌ದ್ ನೆಲಟೆ ಪದ್‌ರಾ ಗಂಟ್ ಗಂಟ್‍ಡ್ದ್ ಬೇರ್‌ನ್ ನೆಲಕ್ ಕೊರೊಂದು ಪೊಪುಂಡು. ಅಂಚನೆ ಮಿತ್ತ್‌ಗ್ ಎಗ್ಗೆ ಬುಡುದು ಸಪೂರವಾದ್ ಉದ್ದ ಇರೆಕುಲು ಬೊಕ್ಕ ತೆಗ್‌ರ್ ಉಪ್ಪುಂಡು..

ತುಳು ನಾಟಕೊಲು ಕುಡ್ಲ ಜನಕುಲೆಗ್ ಜಾಸ್ತಿ ಇಷ್ಟ ಆಯಿನ ಒ೦ಜಿ ಸಾ೦ಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರಕಾರ. ತುಳು ನಾಟಕೊಲೆಡ್ ಹಾಸ್ಯಗೆ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆ ಜಾಸ್ತಿ. ’ಒರಿಯರ್ದೊರಿ ಅಸಲ್’, ’ಆಟದ ಉಲಯಿ ಆಟ’, ’ಲಾಕಿ ಮಗಲ್’ ಉ೦ದು ೯೦ ದ ದಶಕ ಡ್ ಬತ್ತಿನ ನಾಟಕೊಲು. ತುಳು ರ೦ಗಭೂಮಿಡ್ ಪುದರ್ ಪೊಯಿನ ಕಲಾವಿದೆರ್ - ಆನ೦ದ್ ಬೋಳಾರ್, ನವೀನ್ ಡಿ ಪಡೀಲ್, ದೇವದಾಸ್ ಕಾಪಿಕಾಡ್, ದಿನೇಶ್ ಅತ್ತಾವರ್. ಇತ್ತೆ ತುಳು ರ೦ಗಭೂಮಿಡ್ ಪ್ರಮುಖವಾದ್ ಮೂಜಿ ನಾಟಕ ಗು೦ಪುಲು ಉ೦ಡು - ದೇವದಾಸ್ ಕಾಪಿಕಾಡೆರ್ನ ’ಚಾ ಪರ್ಕ’, ನವೀನ್ ಡಿ ಪಡೀಲೆರ್ನ ’ಲಕುಮಿ ಕಲಾವಿದೆರ್’ ಬುಕ ವಿಜಯ್ ಕುಮಾರ್ ಕೊಡಿಯಾಲ್ ಬೈಲ್ ಮೆರ್ನ ’ಕಲಾ ಸ೦ಗಮ’. ಕೆಲವು ಪುದರ್ ಪೋಯಿನ ತುಳು ನಾಟಕೊಲ್ನ ಪಟ್ಟಿ - ’ಪುದರ್ ದೀತಿಜಿ’, ’ಅಕ್ಕ’, ’ಗ೦ಗುನ ಗಮ್ಮತ್ತ್’, ’ಬಲೇ ಚಾ ಪರ್ಕ’, ’ಅಪ್ಪು’, ’ನರ್ವಸ್ ನಾರಾಯ್ಣೆ’, ’ಮದಿಮೆ’, ’ಅ೦ಚಿಲತ್ತ್ ಇ೦ಚಿಲತ್ತ್’.

ಆನಿ ಕಾಂಡೆ ಬೇಗ ಲಕ್ಕ್ ದ್ ಎರುಲೆನ್ ಕಂಡೊಗು ದೇರೊಂದು ಪೋದ್ ಎರು ಕಟ್ಟ್ ದ್ ಬರೆ ಪಾಡುನ ಕ್ರಮ ಉಂಡು. ಬರೆ ಪಾಡಿ ಬೊಕ್ಕ ಬಿತ್ತ್ ಪಾಡುವೆರ್ ಅಯಿನ್ ಕ್ಯೆಯ್ ಬಿತ್ತ್ ಪಾಡುನೆ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.
ಪಾಲೆ ಮರ ಉಂದು ಒಂಜಿ ಜಾತಿತಾ ಪೇರ್ ಬರ್ಪಿನಾ ಮರ, ನಿನ್ನ್ ಬಲಿಯೇಂದ್ರ ಮರಂದ್ಲಾ ಪನ್ಪರ್,ಆಟಿ ಅಮಾಸೆ ದಿನೊತ್ತಾನಿ ಪಾಲೆಮರಕ್ಕ್ ಮರ್ದಾಯಿನ ಮರ್ದ್ ಸೇರುಂಡುಂದು ತುಳುವೆರ್ ನಂಬ್‍ದೆರ್. ಆಟಿ ಅಮಾಸೆದಾನಿ ಮಾಂತ ಪಕ್ಕಿಲುಲಾ ಈ ಮರಕ್ಕ್ ಸೇರುವೊ. ಅಂಚಾದ್ ಮರಕ್ಕ್ ವಿಸೇಸೊ ಶಕ್ತಿ ಬರ್ಪುಂಡು. ಈ ಮರ್ದ್ ಕೈಪೆದ ಕಾಲೆ. ಆಂಡ ಆಟಿ ಅಮಾಸೆದಾನಿ ಈ ಮರ್ದ್ ಪರ್‍ಂಡ ಇಡೀ ಒರ್ಸೊಗು ಬೇತೆ ಮರ್ದ್ ಬೋಡ್ಚಿಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.

ಹಣ ಬಹುತೇಕ ಬೆಲೆ ಪದ್ಧತಿ (ಪ್ರಾಯ್ಸ್ ಸಿಸ್ಟಮ್) ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಟ್ ಸರಕ್ ಒಂಜಿ ಅಂತಿಮ ಪಾವತಿಯ ಸಾಧನ ಬುಕ್ಕ ಬೆಲೆನ್ ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕವಾತ್ ನಮೂದು ಮಾಲ್ಪಯಾರ ಬಳಸೊಲಿ ದಾಖಲೆತ ಏಕಮಾನ (ಯೂನಿಟ್ ಆಫ಼್ ಅಕೌಂಟ್). ಅವು ಬ್ಯಾಂಕುನ್ ಉಪಯೋಗಿಸಯರಾ ಜನತೆ ಪಡೆಯಿನ ಚಲಾವಣೆ (ಕರನ್ಸಿ) ಬುಕ್ಕ ಚಾಲ್ತಿ ಠೇವಣಿ ಖಾತೆನ್ (ಕರಂಟ್ ಅಕೌಂಟ್) ಸೇರಾತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಅಯಿನ್, ಭಾಷೆ, ಬಹುಮಟ್ಟಗ್ ಇತರ ಉಪಯುಕ್ತವಾಯಿನೆಡ್ತ್ ಒರಿಯೆಗ್ ಉಪಯುಕ್ತವಾಯಿನ ಒಂಜಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯ ವಿವರಣೆ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಒಂಜಿ ವಿನಿಮಯ ಸಾಧನವಾತ್, ಹಣ ವ್ಯಾಪಾರೊನ್ ಸುಗಮವಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ಆರ್ಥಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯೆನ್ ವಸ್ತು ವಿನಿಮಯ (ಬಾರ್ಟರ್) (ಹಣಕಾಸೇತರ ವಿನಿಮಯ) ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಮಾಲ್ಪೊಲಿ. ಉತ್ಪಾದನೆ ಅಯಿನ ಸರಕುಲು ಒಂಜಿ ತರಹೇವಾರಿ ವ್ಯೂಹೊನ್ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡರೆ, ವಸ್ತು ವಿನಿಮಯವು, ಏನು ವಿನಿಮಯ ಮಾಲ್ಪೊಲಿ, ಸೇಬಿನ ಹಣ್ಣು ಬುಕ್ಕ ಒಂಜಿ ಪುಸ್ತಕ ಎಂದುಕೊಳ್ಳಿ, ಒಂಜಿ ಗುರುತು ದಿಯರ ಕಷ್ಟ ಇಪ್ಪುನ ಅಗತ್ಯ ಇಮ್ಮಡಿ ಕಾಕತಾಳೀಯತೆ (ಡಬಲ್ ಕೋಇನ್ಸಿಡನ್ಸ್ ಆಫ಼್ ವಾಂಟ್ಸ್) ವಿಧಿಸಬಹುದು. ಹಣವು ಅಯಿನ್ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹತೆಯ ಕಾರಣ ವಿನಿಮಯತ ವಹಿವಾಟು ವೆಚ್ಚನ್ (ಟ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ಯಾಕ್ಷನ್ ಕಾಸ್ಟ್) ಕಡಿಮೆ ಮಾಲ್ಪೊಲಿ. ಆಪಗ, ಖರೀದಿದಾರೆ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಉತ್ಪನ್ನದ ಬದಲಾತ್, ವಿನಿಮಯಟ್ ಹಣ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದು ಮಾರಾಟಗಾರಗ್ ಕಡಮೆ ಜಾಸ್ತಿಯಾಪುಂಡು. ಒಂಜಿ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಟ್ಟಟ್, ಒಟ್ಟು ಹಣ ಪೂರೈಕೆ ಒಟ್ಟು ಹುಟ್ಟುವಳಿ ವಾಸ್ತವವಲ್ಲದ ಮೌಲ್ಯ (ನಾಮನಲ್ ವ್ಯಾಲ್ಯು) ಅಂಚನೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬೆಲೆಯ ಮಟ್ಟದವರೆಗ್ ಒಂಜಿ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಸಂಬಂಧದೊಂದಿಗೆ, ಸಿದ್ಧಾಂತ ಬುಕ್ಕ ಪುರಾವೆ ಸಮಂಜಸವಾಯಿನ. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾತ್, ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರ್ಯನೀತಿ ಹಣ ಪೂರೈಕೆ ನಿರ್ವಹಣೆ ಒಂಜಿ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಅಂಶವಾತ್ಂಡ್.

ಕದಿಕೆ ಪಂತ್ತಿಂದ್‍ಲಾ ಒಂಜಿ ಉಂಡು. ಅಯಿನ್ ಪೂಜೆದ ಪೊರ್ತುಡು ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಲುವೆರ್. ಗಣಪತಿ ದೇವೆರೆಗ್ ಬಾರಿ ಪಿರ್ತಿಗೆ ಈ ಪಂತ್ತಿಡ. ಕದಿಕೆ ಪಂತ್ತಿಗ್ ಕನ್ನಡಡ್ ಗರಿಕೆ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.

ಗೌರಿ ಪರ್ಬೊದಾನಿ ಒಂಜಿ ದಿನೊಕು ದುಮಬು ಗೌರಿ ದೇವತೆನ ಮೂರ್ತಿನ್ ಇಲ್ಲಗ್ ಕೊನರುವೆರ್.ಈ ಸಮಯೊಡು ಗೌರಿ ದೇವತೆನ ಅಮ್ಮೆರ್ ಇಲ್ಲಾಗ್ ಬರ್ಪೆರ್ಂದ್ ನಂಬುವೆರ್.ಇಂದೆಡ್ದಾದ್ ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ಇಲ್ಲೆಡೆಡ್ ಗೌರಿನ್ ದಿಂಜ ಸಡಗರೊಡು ಬುಕ್ಕೊ ಉತ್ಸಾಹೊಡು ಎದ್ಕೊನುವೆರ್.

ಗಂಜಿಗಟ್ಟೆ (ಗಂಜಿ+ಕಟ್ಟೆ=ಗಂಜಿಗಟ್ಟೆ) ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯಡ್ ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಹೊಳಲ್ಕೆರೆ ತಾಲೂಕ್ಡ್ ಒಂಜಿ ಗ್ರಾಮೊ. ಗಂಜಿಕಟ್ಟೊದ ಜನಸಂಕ್ಯ ಸುಮಾರ್ ೩೦೦೦. ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯಡ್ ಭಾರತ ದೇಶ ಪಿನ್ ೫೭೭೫೮೧.

ಭೋಪಾಲ್ (ಹಿಂದಿ: भोपाल)ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯೊದ ರಾಜಧಾನಿ ಬೊಕ್ಕ ಭೋಪಾಲ್ ಜಿಲ್ಲೆದ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರೊ. ಭೋಪಾಲ್ ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶದ ಭಾರೀ ಪ್ರಾಕ್‍ದ ನಗರೊ. ಭೋಪಾಲ್ ನಗರಡ್ ಮಸ್ತ್ ಕೆರೆಕ್‍ಳು ಉಪ್ಪುನೈಡ್ದಾವರ ಅಯಿನ್ ಕೆರೆಕ್‍ಳ ನಗರ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.

ಇಂಗ್ಲೀಷಿದ ಪುದುರುಲು: ೧. ಕ್ರೇಪ್ ಜಾಸ್ಮೀನ್( Crape Jasmine); ೨. ಪಿನ್ ವೀಲ್ ಫ್ಲವರ್( Pin wheel flower);‍ ೩. ಕ್ರೇಪ್ ಗಾರ್ಡನಿಯಾ( Crape gardenia); ೪. ಮೂನ್ ಬೀಮ್( Moonbeam); ೫. ಕಾರ್ನೇಶನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (Carnatation of India).

ತರೆ ತಗ್ಗಾದ್ ಪೆರ್ಬಾಕಿಲ್ ದಾಂಟ್ಂಡ ನಡು ಇಲ್ಲ್, ಅಯಿತ ಬಲಕ್ಕೊಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಕೋಣೆ, ಎಡತ್ತ್‌ಗ್ ಪೆದ್ದೋಳ್ತಿ ಕೋಣೆ ಉಂಡು. ಪೆದ್ದೋಳ್ತಿ ಕೋಣೆಡ್ ಅಪ್ಪೆನ ಹಾಸಿಗೆ, ಬಾಲೆದ ತೊಟ್ಟಿಲ್ ಸಜ್ಜಾದುಂಡು.

ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ ಈ ಬತ್ತೇರಿನ್ ೧೭೮೪ ಇಸವಿಡು ಕಟಿದಿನಿ ಇಂಗ್ಲೀಷರೆನ ವಿರುದ್ಧ ಪೊರುಂಬರೆ, ಕಾದೆರೆ. ಅಂಚಾದ್, ಈ ಸುಲ್ತಾನ ಬತ್ತೇರಿ ಬ್ರಿಟಿಷೆರೆನ ಆಧಿಪತ್ಯ ಕುಡಲ ಬಂದರುಗು ಕಡಲ ಪೇಂಟೆಗ್ ಬರಿಯರೆ ಬಲ್ಲಿ ಇನ್ಪಿನ ಇರಾದೆಗ್ ಕಟಿದಿನ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ರಚನೆ ಆದ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು.

ಬೆರ್ಮೆರ್, ಬೈದೆರ್ಲು, ಮುಗ್ಗೆರ್ಲು, ಮೈಸಂದಾಯೆ, ಸೇನೆರ್ ಪಟ್ಲೆರ್, ಮದಿಮ್ಮಾಯೆ ಮದಿಮ್ಮಲ್, ಪೋಲಿಸ್, ಗುಳಿಗೆ ಬೊಕ್ಕ ಬೊಬ್ಬರ್ಯೆ – ಇಂಚ ಮಾತ ದೈವೊಲೆಗ್ಲಾ ಕೋಲೊ ಆದ್ ಕಡೇತ ದಿನೊತ್ತಾನಿ ಪಿಲಿಕೋಲೊ ನಡಪುಂಡು.
ಕಂಗ್ ದ ಬುಲೆಕ್ಕ್ ಬಜ್ಜೆಯಿ ಪನ್ಪೆರ್. ಬಜ್ಜೆಯಿದ ಮರ ಫಲ ಕೊರಿಯೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ಪುನಗ ಕೊರಲ್ದ ಲೆಕ್ಕ ಪರ್ಪಿನೆಕ್ಕ್ ಪಿಂಗಾರ ಪನ್ಪೆರ್. ಈ ಪಿಂಗಾರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರನೆಡ್ ಮಸ್ತ್ ಬಳಕೆಡ್ಉಂಡು, ಕೊಲ,ಮಾರಿ ಪೂಜೆ, ದೇವಸ್ಥಾನ, ಇಂಚ ಮಾತಾ ಕಡೆಟ್ಟ್ಲಾಉಪಯೋಗ ಆಪುಂಡು. ಆಂಡ ಹೆಚ್ಚ ಉಪಯೋಗ ಆಪಿನಿ ನಾಗಾರಾಧನೆಡ್. ಮಾತಾ ಆಚರಣೆಲೆಡ್ ಪ್ರಸಾದ ಕೊರ್ನಗ ಪಿಂಗಾರನೆ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಪ್ರಸಾದ ಆದ್ ತಿಕ್ಕಿನ ಪಿಂಗಾರೊನು ಪೊಂಜೋವುಲು ತರೆಕ್ ದೀಪೆರ್,ಅಂಜೋವುಲು ಕೆಬಿಕ್ಕ್ ದೀವೊನುವೆರ್.

ಜೀರಿಗೆ ಒಂಜಿ ವಿಸೇಸವಾಯಿನ ಸಾಂಬಾರ ಪದಾರ್ಥ. ತುಳುವೆರ್ ಜೀರಿಗೆನ್ ಜೀರ್ದರಿ ಪಂದ್ ಪನ್ಪರ್. ನರಮಾನಿ ಗಳಸುನ ಪಿರಾಕ್‍ದ ಮಸಾಲೆ ವಸ್ತುಲೆಡ್ ಜೀರ್ದರಿಲಾ ಒಂಜಿಂದ್ ಗೊತ್ತಾತ್ಂಡ್. ಪಿರಾಕ್‍ಡ್ ಈಜಿಪ್ತ್‌ದ ಮಸ್ತ್ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಜಾಗೆಲೆಡ್ ಜೀರ್ದರಿ ತೋಜಿದ್ ಬತ್ತ್‌ಂಡ್. ಕ್ರಿ.ಪೂ.೫೦೦ಡ್ದ್ ಪಿರಾಕ್‍ಡ್ದೆ ಈಜಿಪ್ಶಿಯನ್ನೆರ್ ಅಕುಲು ಮಲ್ಪುನ ಮಾಸೊದ ಕಜಿಪುಗು ಜೀರ್ದ್ರರಿ ಸೇರಾವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಕ್ರಿ.ಪೂ.೧೫೫೦ಡ್ ಬರೆಯಿನ ಪ್ಯಾಪಿರಸ್ ಗ್ರ೦ತೊಡು ಮರ್ದ್‍ದ ದೈಕ್‍ಲೆ ಪಟ್ಟಿಡ್ ಜೀರ್ದರಿ ಸೇರ್‍ದುಂಡು. ಕ್ರಿ.ಪೂ.ತ ಕಾಲೊಡೆ ದಿಂಜ ದೇಸೊಲೆಡ್ ಜೀರ್ದರಿನ್ ಗಳಸೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಸಿರಿಯಾದ ಟೆಲ್ ಎಡರ್ನಡ್ ನಡತಿನ ಭೂ ಉತ್ಖನನೊಡು ಜೀರ್ದರಿ ಪತ್ತೆಯಾಂಡ್. ಬೈಬಲ್‍ಡ್ ಜೀರ್ದ್ರಿಗ್ ಎಂಚಿನ ಸ್ಥಾನೊ ಕೊರ್ತೆರ್ ಪಂಡ ಅವು ದುಡ್ಡುಗು ಸಮೊಂದು ತೆರಿದ್ ಸಾಲೊನು ತೀರ್ಪಿಯರ ಜೀರ್ದರಿನ್ ಕೊರೊಂದಿತ್ತೆರ್‍ಗೆ. ಪಿರಾಕ್‍ದ ಗ್ರೀಸ್ ಬುಕ್ಕೊ ರೋಮ್‍ಡ್ ಜನೊಕ್ಲೆಗ್ ಜೀರ್ದರಿತ ಪರಿಚಯೊ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಪಿರಾಕ್‍ದ ಗ್ರೀಸ್‍ಡ್ ಉನಸ್ ಮಲ್ಪುನಗ ಮೇಜಿದ ಮಿತ್ತ್ ಉಪ್ಪು ಬುಕ್ಕೊ ಎಡ್ಡೆಮುನ್ಚಿದ ಪೊಡಿದಂಚ ಒಂಜಿ ಡಬ್ಬಿಡ್ ಜೀರ್ದರಿತ ಪೊಡಿತ ಡಬ್ಬಿ ಇಪ್ಪೆದ್ಂಡ್‍ಗೆ. ಈ ಕ್ರಮೊ ಇತ್ತೆಲಾ ಮೊರಕ್ಕೋ ಪನ್ಪಿ ದೇಸೊಡು ದುಂಬರಿಯೊಂದುಂಡು. ರೋಮನ್ನೆರ್ ಎಡ್ಡೆಮುನ್ಚಿದ ಬದಲ್‍ಗ್ ಜೀರ್ದರಿನ್ ಗಳಸೊಂದಿತ್ತೆರ್‌ಗೆ.

ಉಂದು ತುಳುನಾಡುದ ಅಡ್ಯೆ. ಕುಡ್ಲ ಉಡುಪಿ ಬಾಗೊಡ್ ಈ ತಿಂಡಿನ್ ಮಸ್ತ್ ಮನ್ಪೆರ್. ಉಂದು ಕಾವಲಿಡ್ ಮೈತ್ ಮನ್ಪುನಾ ಒಂಜಿ ಬಗೆತಾ ತಿಂಡಿ. ಕಾರ್ಬೋಹೈಡ್ರೇಟ್ ಬುಕ್ಕ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಉಪ್ಪುನಾ ತಿಂಡಿ.

ಇ ಸಿ ಎಂ ಒ ವ್ಯವಸ್ತೆಡ್ ಮಸ್ತ್ ದಿನ ಅತ್ತ್ಂಡ ವಾರಗಟ್ಟಲೆ ದಿವೊಲಿ. ಸರ್ರೊಗ್ ಎಚ್ಚರೊ ಆದ್ ಚೈತನ್ಯೊ ಬತ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಸ್ವಾಸಕೋಸೊ ಬೊಕ್ಕ ಎದೆ ಸರಿಯಾದ್ ಬೇಲೆ ಮನ್ಪುನ ಸ್ತಿತಿಗ್ ಬತ್ತ್ಂಡ ಪಿರ ಸಂಪರ್ಕೊ ಕೊರೊಲಿ.

ರಾಜಾಶ್ರಯೊ ತಿಕ್ಕಂದಿನೆಡ್ದಾವರೊ ತುಳುತ ಸಾಹಿತ್ಯೊದ ಪರಿಪ್ಪುಗು ಪುರಾಣೊದ ಕತೆಕ್ಲೆನ್ ಕವಿಕ್ಲ್ ಆಧರಿತೊಂಡೆರ್. ಇಂಚಿತ್ತಿ ಬುಳೆಚ್ಚಿಲ್ ಆಂಡಲಾ ಇನಿಕ್ಕ್ಲಾ ತುಳು ಪರಿಚ್ಛೇದೊಗು ಸೇರಂದೆ ಅನುಬಂಧೊಡೇ ಒರಿಂಡ್. ಮತೊ ಪ್ರಚಾರೊನೇ ಮಲ್ಪರೆಂದ್ ಬತ್ತಿನ ಕ್ರೈಸ್ತ ಮಿಶನರಿನಕುಲು ತುಳು ಭಾಷೆ, ಜಾನಪದೊ, ಸಾಹಿತ್ಯೊದ ಬೂಕು ಪ್ರಕಟಣೆಗ್ ಆಸಕ್ತಿ ತೋಜಾಯಿನೆನ್ ಮೆಚ್ಚೊಡಾಯಿನವೆ.
ಪುಂಡಿ ಪಣವು ತೊಟ್ಟಿಲಬಾಲೆ ಉಂದು ದೇವೆರೆಗ್ ಪನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಪರಕೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಪೊಣ್ಣು ಜೋಕುಲೆಗ್ ಮದಿಮೆ ಆದ್ ಕಡಿರ ಪೆದ್ದುನು ಪಂಡ ಒಂಜಿ ರೀತಿದ ಪುನರ್ಜನ್ಮಂದೇ ಪನೊಲಿ. ಈ ಪೊರ್ತುಡು ಏತೊ ಪೊಣ್ಣುಲೆಗ್ ಅನೇಕ ರೀತಿಡ್ ಜೂವೊಗು ತೊಂದರೆ ಆಪಿನೆಂದ್ಲಾ ಉಂಡು. ಇಂಚ ತೊಂದರೆ ಆಂಡ ಆ ಕಾಲೊಡು ವೈದ್ಯಕೀಯವಾಯಿನ ದಾಲ ಸವಲತ್ತುಲು ಹೆಚ್ಚ ಇತ್ತಿಜ. ಏತೋ ಪೆದ್ಮೆದಿಯಲ್ಲು ಸೈತಿ ಉದಾಹರಣೆ ಉಂಡು. ಪತ್ತ್ ಬಾಲೆಲೆನ್ ಪೆದ್ಂಡ ಅವೆಟ್ಟ್ ಬದ್ಕೊಂದಿತ್ತಿನಿ ರಡ್ಡೋ ಮುಜೋ. ಪೊಣ್ಣೊರ್ತಿ ಪೆದ್ದುನ ಪೊರ್ತುಡು ಹಳ್ಳಿದಕ್ಲೆಗ್ ದೈರಿಯೊ ಕೊರ್ಪುನೆ ಪಂಡ ತಾನ್ ನಂಬೊಂದು ಬತ್ತಿ ದೈವೊದೇವೆರ್. ಅಕ್ಲೆಗ್ ಪರಕೆ ಪಂಡ ಪೊಣ್ಣು ಪೊರ್ಲುಡೆ ಪೆದ್ದ್ ಪೆದ್ಮಾನ ಪೋಪಲ್ ಪನ್ಪಿ ನಂಬಿಕೆ ಜನೊಕುಲೆನ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಪೊಣ್ಣು ಪೆದ್ದ್ನಗ ಆಲೆ ಹಿರಿಯಾಕುಲು ಪನ್ಪಿ ಪರಕೆ ದೈವೊಲೆಗ್ ಕೋಲೊ ಇದ್ದಿಂಡ ಅಗೆಲ್ ಸೇವೆ. ದೇವೆರೆಗ್ ಬಾಲೆದ ಕೈಟ್ ಪುಂಡಿಪಣವು ತೊಟ್ಟಿಲಬಾಲೆ ಪಾಡಾವೆಂದ್. ಅಂಚ ಆಲ್ ಪೊರ್ಲುಡೆ ಪೆದ್ದದ್ ಮಾತ ಆಯಿ ಬುಕ್ಕ ಬಾಲೆ ಒಂತೆ ಮಲ್ಲ ಆನಗ ದೇವೆರೆ ತಲೊಕ್ಕು ಪೋದು ಈ ಪರಕೆನ್ ಸಂದಾವೊಡೇ. ಒವ್ವೇ ಕಾರಣೊಗು ಆದ್ಲಾ ಪರಕೆ ಬಾಕಿ ಆಯೆರೆ ಬಲ್ಲಿ. ಪರಕೆ ಬಾಕಿ ಆಂಡ ಅಪ್ಪೆ ಬಾಲೆಗ್ ತೊಂದರೆ ಆಪುಂಡು ಪನ್ಪಿ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು. ತುಳುನಾಡ್ಡ್ ಈ ಕ್ರಮೊ ಇನಿಕ್ಲಾ ನಡತೊಂದು ಉಂಡು. ತುಳುನಾಡ್ದ ಸಿರಿ ಕುಮಾರನ್ ಪೆದ್ದ್ ಪೆದ್ಮಾನ ಪೋನಗ ಸತ್ಯನಾಪುರದ ಅಜ್ಜೆರ್ ಉರಿ ಬೆರ್ಮೆರೆಗ್ ಪುಂಡಿಪಣವು ತೊಟ್ಟಿಲಬಾಲೆ ಪರಕೆ ಪನ್ಪಿ ಇಚಾರ ಸಿರಿನ ಕತೆಟ್ ಉಂಡು. ಕಡೆಕ್ ಸಿರಿಗ್ ಆಲೆನ ಕೈ ಪತ್ತಿ ಕಂಡನಿ ಕಾಂತುಪೂಂಜನ ವ್ಯಭಿಚಾರೊ ಗೊತ್ತಾಯಿ ಬುಕ್ಕ ಆಯಗ್ ಬರೊ ಪಂಡ್ದ್ ಸತ್ಯನಾಪುರದ ಅರಮನೆ ಜತ್ತ್ದ್ ಪೋಪಲ್. ಅಂಚ ಪೋಯಿನಾಲ್ ಸುರು ಮನ್ಪಿಬಿ ಕೆಲಸೊನೇ ಅಜ್ಜೆರ್ ಪಂಡಿ ಪುಂಡಿ ಪಣವು ತೊಟ್ಟಿಲಬಾಲೆ ಪರಕೆನ್ ಬೂಟುನ ಕೆಲಸೊನು ಮಲ್ಪಿನವು.

ದಿಕ್ಸೂಚಿ ಇನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಸರಳವಾಯಿನ ಯಂತ್ರ ಉಂಡು. ಅಯಿತ ಸಹಾಯೊಡು ಉತ್ತರ ಬೊಕ ಒರಿದಿನ ದಿಕ್ಕ್‌ಲೆನ್ ಸರಿಯಾದ್ ಗುರುತು ಮಲ್ಪರೆ ಸಾದ್ಯೊ ಆಪುಂಡು. ನನೊಂಜಿ ದಿಕ್ಕ್ ನಾಡ್‌ಪತ್ತುನ ಸರಳವಾಯಿನ ಇದಾನೊ ಇನ್ನಗ ಈರ್ ಬಡಕಾಯಿ (ಉತ್ತರ) ದಿಕ್ಕ್‌ಗ್ ಮೋಣೆ ಪಾಡ್ದ್ ಸರ್ತ ಉಂತಿಯರ್ಡ ಇರೆನ ದತ್ತ ಕೈ ತೋಜಾವುನ ದಿಕ್ಕೆ ಪಡ್ಡಾಯಿ.

ಪಚ್ಚೆ ಮಣಿರತ್ನೊದ ಕನಿಜೊದ ಪುದರ್ ಬೆರಿಲ್ ಪಣ್ ದ್. ಬೆರಿಲ್ (Beryl) ಉಂದೆತ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಘಟನೆದ ಸೂತ್ರ ಬೆರಿಲಿಯಂ ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಂ ಸೈಕ್ಲೊ ಸಿಲಿಕೇಟ್ (Be₃Al₂SiO₆) ಆದುಂಡು. ಬೆರಿಲ್ ಪದ ಗ್ರೀಕ್ ಮೂಲೊಡು ಬೈದಿಂಡ್. ಗ್ರೀಕ್ ಭಾಷೆಡ್ ಬೆರಿಲ್ ಪಣ್ಣಗ ಕಡಲ್ದ ನೀರ್ದ ಬಣ್ಣದ ಮಣಿ ಇಂದ್ ಆಪುಂಡು. ಈ ಕನಿಜೊಗು ನಂಮ ದೇಶದ ಪ್ರಾಕೃತ ಭಾಷೆಡ್ ವೆರುಲಿಯಾ ಇನ್ಪಿನ ಪುದರು ಇತ್ತ್ಂಡ್.

ಮಾದಿರ ನಲಿಕೆಡ್ ರಡ್ಡ್ ಜನೊ ನಲಿಕೆ ಜಾತಿದ ಪೊಣ್ಜೋವುನಕುಲು ಇಪ್ಪುವೆರ್. ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಪ್ರಾಯೊದ ಪೊಣ್ಣಗ್ ಮಾದಿರ ವೇಷ ಪಾಡುವೆರ್. ಅಂಚ ವೇಷ ಪಾಡ್ನ ಮಾದಿರನ್ ಇಲ್ಲ್ ಇಲ್ಲ್‌ಗ್ ಲೆತ್ತೊಂದು ತೆಂಬರೆ ಬೊಟ್ಟೊಂದು ಪಾರ್ತನೊ ಪಂಡೊಂದು ನಲಿಪಾವೊಂದು ಪೋಪೆರ್.

ಪಳಂತುಳು : ಸೋದನೆ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಪೊಲಿಗೆ ಬಗೆಟ್ ತೆರಿಯೊನಿನ ನಿಕ್ಲೆಗ್ ಪೊಸ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯೊ ಒವು ? ಅಯಿತ ಬುಳೆಚ್ಚಿಲ್ ಎಂಚಂದ್ ತೆರಿಯೊನುನ ಅಗತ್ಯೊನೆ ಆದುಂಡು. ತುಳುಟೊಂಜಿ ಪಾತೆರೊ ಉಂಡು ‘ಪರತ್ ಪೋದ್ ಪೊಸತ್ ಬರ್ಪುನೆ’ಂದ್. ನೀರ್ ಪೊಸತಾಪುಂಡು, ಕೂಲಿ ಪೊಸತ್ ಬರ್ಪುಂಡು, ಬುಲೆ ಪೊಸತಾದ್ ಪುದ್ವಾರಾಪುಂಡು. ಆಂಡ ತುಳು ಸಂಸ್ಕøತಿ, ಸಾಹಿತ್ಯೊ ಪರತ್ದೊಸಟ್ಟುಗೆ ಪೊಸತ್ ಸೇರೊನುನೆ. ಕನ್ನಡೊಡು ಒಂಜಿ ಪಾತೆರೊ ಉಂಡು ‘ಹಳೆಬೇರು ಹೊಸಚಿಗುರು ಕೂಡಿರಲು ಮರಸೊಗಸು’ಂದ್. ಅಂಚಾದ್ ಪರ ಮರತ್ತ ತಾಯಿ ಬೇರ್ಗ್ಡ ಪೊಸ ಪೊಸ ಕನ್ಯ ಬೇರ್ ನೆಗತ್ತೊಂದು ಬತ್ತ್ಂ ಡ ಬುಳೆಚ್ಚಿಲ್ದ ಪೊಲಿಲಾ ಹೆಚ್ಚೋಂದ್ ಪೋಪುಂಡು.

ಐಶ್ವರ್ಯಾ ರೈ (ಜನನ: ನವೆಂಬರ್ ೧, ೧೯೭೩) ಭಾರತೀಯ ಸಿನೆಮಾ ನಟಿ ಬೊಕ್ಕ ಮಾಡೆಲ್. ೧೯೯೪ ಟ್ ಭಾರತಸುಂದರಿ ಪಂಥೊನ್ ಗೆಂದಿ ಬೊಕ್ಕ ಅವ್ವೇ ವರ್ಷ ವಿಶ್ವಸುಂದರಿ ಪಂಥೊನ್ ಗೆಂದಿಯೆರ್.

ತುಳುನಾಡುದ ಸೀಮೆಡ್ ಅಂಚನೆ ತೆಂಕಾಯಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಊರುಲೆಡ್ ಗ್ರಾನೈಟ್, ನೈಸ್, ಬೊಕ ಗ್ರಾನುಲೈಟ್ ಜಾತಿದ ಕಟ್ಟುನ ಕಲ್ಲುಲು ಉಪಯೋಗೊಡು ಉಲ್ಲಾ. ಮುರಕಲ್ಲು (ಲ್ಯಾಟರೈಟ್) ದ ಬಳಕೆ ಕರಾವಳಿ ಜಿಲ್ಲೆಲೆಡ್ ಅಂಚನೆ ಪಡ್ಡಾಯಿ ಕೊಂಕಣ ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿದ ಗೋವಾ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯೊಲೆಡ್ ದಿಂಜ ಬಳಸೊಂದುಲ್ಲೆರ್.

ನಮ್ಮ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮತ ಪ್ರಕಾರ ತ್ರಿಮೂರ್ತಿಡ್ ಒರಿಯೆ ಶಿವ ಎಂದ್ ಜನಕ್ಕುಲ್ ನಂಬುವ. ಲಿಂಗಾಯತ ಧರ್ಮಡ್ ಶಿವೆ ಪರಬ್ರಹ್ಮೆ ಅಂದ ನಂಬೆವೆರ್. ಶಿವನ ನಮ್ಮ ಲಯ ತೊಜವನವೆ ಅಂದ ಹೆನುವ. ನ ಪುಟ್ಟುನು ಬ್ರಹ್ಮೆ ಅಂಡಾ ತಿರನಗಾ ಶಿವ ಆದ ತೋಜವೆ.
ತುಳುನಾಡ್ದ ಒರಿ ತೀರ್ ಪೋಯಿನ ಪತ್ತೊಂಜಿ ಅಥವಾ ಪದಿಮೂಜೆನಾನಿ ಆಯನ ಉತ್ತರಕ್ರಿಯೆ ಅಥವಾ ಬೊಜ್ಜ ನಡಪುಂಡು. ಆನಿ ಕೆಲವು ವಿಧಿವಿಧಾನೊಲು ನಡಪೆರುಂಡು. ಅಯಿಟ್ಟ್ ಈ ನೀರ್ ನಿರೆಲ್ದ ಕ್ರಮೊಲಾ ಒಂಜಿ. ಪುಲ್ಯರ ಕಾಂಡೆ ಊರುಗು ಸಂಬಂಧಿಸಾಯಿನ ಮಡ್ಯೊಲೆ ಬತ್ತದ್ ಸಾವುದಿಲ್ಲದ ಚಾವಡಿಡ್ ನೀರ್ ನಿರೆಲ್ ಕಟ್ಟ್ಬೆ. ಇಂದೆಕ್ಕ್ ಮುಕ್ಕಾರ್ಂದ್ಲಾ ಪುದರುಂಡು.

ಸ್ವಾಗತೊವೀಳ್ಯೊ: ಮದಿಮೆಗ್ ದಿನೊ ಗೊತ್ತಾನಗ ವೀಳ್ಯಸಾಸ್ತ್ರೊದಾನಿ ಸ್ವಾಗತ ವೀಳ್ಯ ಕಟ್ಟುವೆರ್. ಬತ್ತಿನ ಮಾಂತ ಬಿನ್ನೆರೆಗ್, ಚೌಕೊಡು ಕುಲ್ಲುನ ಬಿನ್ನೆರೆಗ್ ಬಚ್ಚಿರೆ ಬಜ್ಜೆಯಿ ಕೊರ್ದು ಈ ವೀಳ್ಯೊ ಕಟ್ಟುವೆರ್.

ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ತಿಕ್ಕುನ ಕರ್ಬೊದ ಅಂಶ ಎಚ್ಚ ಉಪ್ಪುನ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಮುರಕಲ್ಲುಗು ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿಲು ಫೆರುಜೀನಸ್ ಲ್ಯಾಟರೈಟ್ ಇಂದ್ ಪಣ್ಪೆರ್. ಕೆಲವು ಜಾಗೊಲೆನ ಮುರಕಲ್ಲುದ ಮಾದರಿಲೆಡ್ ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಂದ ಆಂಶೊಲು ಎಚ್ಚ ಇತ್ತ್ಂಡಾ ಅಯಿಕ್ ಅಲ್ಯುಮೀನಸ್ ಲ್ಯಾಟರೈಟ್ ಇಂದ್ ಪಣ್ಪೆರ್. ಮುರಕಲ್ಲುಡು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಉಪ್ಪುನ ರಾಸಾಯಅನಿಕ ಘಟಕೊಲು ಇನ್ನಗ ಕರ್ಬೊ(ಐರನ್) ಆಕ್ಸೈಡುಲು, ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಂ ಆಕ್ಸೈಡುಲು, ಸೇಡಿಲು ಇತ್ಯಾದಿ. ಮುರಕಲ್ಲುನು ಭೂಮಿಡ್ದ್ ತುಂಡು ಮಲ್ತ್ ದ್ ಪಿದಾಯಿ ಗೆಪ್ಪುನಗ ಅಯಿಟ್ ಕರ್ಬೊದ ಅಂಶೊಲು ಫೆರಸ್ ಹೈಡ್ರೋಕ್ಸೈಡ್ ರೂಪೊಡು ಉಪ್ಪುವಾ. ಗಾಳಿ-ಬೊಲ್ಪುಗು ಪಿದಾಯಿ ದೀನಗ ಈ ಮುರಕಲ್ಲು ಫೆರಸ್ ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸೈಡುಲು ಫೆರಿಕ್ ಆಕ್ಸೈಡು ಆದ್ ಪರಿವರ್ತನೆ ಆಪುಂಡು. ಈ ಬದಲಾವಣೆ ಮುರಕಲ್ಲುಗು ಬೋಡಾಯಿನ ಗಟ್ಟಿತನೊನು ಕೊರ್ಪುಂಡು.

ಸುಲ್ತಾನ್ ಬತ್ತೇರಿ ಮೈಸೂರ್ದ ರಾಜೆ ಆದಿತ್ತಿನ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನೆರ್ ೧೭೮೪ ಕುಡ್ಲಡ್ ಕಟ್ಟಾದಿನ ಕೋಟೆ. ಉನ್ದೆನ್ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನೆರ್ ಸೈಪಿನ ೧೫ವರ್ಸೊರ್ದ್ ದುಂಬು ಕಟ್ಟಾದಿತ್ತೆರ್.

ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ, ಗುಜರಾತ್‍ದ ಸರದಾರ್ ಪಟೇಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊ, ದೆಹಲಿಡ್ ಉಪನ್ಯಾಸಕ ವೃತ್ತಿನ್ ಕೈಗೊಂಡೆರ್. ಶಾಸ್ತ್ರಿಯೊ ಶಿಸ್ತ್‌ದ ಓದುತ ನಡುಟೆ ಮಹತ್ವೊದ ಕಾದಂಬರಿಲೆನ್ ಬರೆಯೆರ್. ೧೯೬೧ಡ್ `ಧರ್ಮಶ್ರೀ' ಕಾದಂಬರಿ ಪ್ರಕಟಿಸದೆರ್.

ಅರಿನ್ ದೆಕ್ಕ್ದ್ ನೆನೆತ್ ದೀದ್ ಅಯ್ತ ಒಟ್ಟುಗು ತಾರಾಯಿಲಾ ಪಾಡುದು ಕಡೆಪುನು. ಅಯಿಟ್ದ್ ಬೊಕ್ಕಾ ಮಲ್ಲ ಬಾಜೊನೊಡು ಈ ಬಂದೊನು ಮಸ್ತ್ ತೆಲ್ಪು ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಕೊದಿಪಾವೊಡು. ಅಡಿ ಪತ್ತಂದಿ ಲೆಕ್ಕ ಮಗೊತೊಂದೇ ಇತ್ತ್‌ದ್ ದಪ್ಪ ಪಾಯೊಸೊದ ಲೆಕ್ಕ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ನೀರ್ಡ್ ಕೈ ಮುರ್ಕಾದ್ ಐನ್ ಮುಟ್ಟುನಾಗ ಬೆರೆಲ್ಗ್ ಬಂದ ತಾಗಜಿಂದಾಂಡ ಬೆಯ್ತಂಡ್ಂದ್ ಅರ್ತ. ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜಿ ತಡ್ಪೆದ ಉಲಾಯಿ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಮರ್ಸಣದ ಇರೆನ್(ಬಾರೆತ ಇರೆಲಾ ಅಪುಂಡು) ಅಡಿ ಮಿತ್ತ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಪಾಡ್ದ್ ಮಣ್ಣಿದ ಗಸಿನ್ ಇರೆತ ಮಿತ್ತ್ ತಮೆತ್ದ್ ಪೊರ್ಲುಡು ಒಂಜೆ ಲೆಕ್ಕ ಬುಡ್ಪಾವೊಡು. ರಾತ್ರೆಡ್ ಮಲ್ತಿನ ಉಂದೆನ್ ಕಾಂಡೆ ಲಕ್ಕ್‌ದ್ ತುಂಡ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ತಿನೊಲಿ. ತೀಪೆ ಮಣ್ಣಿ ಬೋಡಾಯಿನಕುಲು ಕೊದಿಪಾವೊನಗ ಬೆಲ್ಲೊನು ಬೊಡಾಯಿನಾತ್ ಪಾಡೊಲಿ. ಉಪ್ಪುನಲ್ಲಾ ರುಚಿಗ್ ತಕ್ಕೊ ಸೇರಾವೊಡು. ಬಡವುದ ಪೊರ್ತುಡು ಉಡಲು ತಂಪು ಮಲ್ಪುನ ತುಳುವೆರೆನ ತಿನಸು ಉಂದು.

ತರ್ಂಬುಚ್ಚಿನ್ ಮರತ್ತ್ ಬೀನೆಡ್ದ್ ಮಲ್ಪುನೆ. ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಸೇರೆದ ಮರತ್ತ್ ಬೀನೆಡ್ದ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಸೇರೆ ಮರ ದಾಯೆ ಪಂಡ ಅವು ದಿಂಜ ಹಗುರೊ. ತರ್ಂಬುಚ್ಚಿನ್ ಕೈಟ್ ಪತ್ತ್‌ನಗ ಆತ್ ಹಗುರೊ. ಉಂದು ಉರುಂಟು ಆಕಾರೊಡು ಉಂಡು. ಗಂಜಿದ ಕರಕ್ಕ್ ಆಪುನಲೆಕೊ ತರ್ಂಬುಚ್ಚಿ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಸುಮಾರ್ ಹದೋತ ಬಟ್ಟಲ್‍ದಂಚ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಒಂತೆ ದೋಸೆದ ಕವಲಿದಲೆಕ್ಕನೇ ಉಪ್ಪುಂಡು.

ಉಂದೆನ್ ಕಜಿಪು, ಪೋಡಿ ಮಲ್ಪಿವೆರ್.ತುಳು ಜನೊಕ್ಲೆಡ್ ಬೊಜ್ಜದ ಒಣಸ್ಗ್ ಬಾರೆದ ಕಜಿಪು ಆವೊಡೆ. ನೇಂದ್ರ ಪಂರ್ದ್ ದ ಚಿಪ್ಸ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕೇರಳೊಡು ಮಸ್ತ್ ನೇಂದ್ರ ಬಾರೆನ್ ಬುಳೆಪಾವೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ಅಲ್ಪದ ಚಿಪ್ಸ್ ಬಾರಿ ಬೇಡಿಕೆ ಉಂಡು. ಬಾರೆದ ಕಾಯಿ, ಬಾರೆ ಪರ್ಂದ್ ಎಂಚ ಉಪಯೋಗ ಆಪುಂಡ. ಅಂಚೆನೇ ಬಾರೆದ ಇರೆಕ್ಕ್ ಬಾರಿ ಬೇಡಿಕೆ ಉಂಡು. ಉನಿಯೆರೆ, ತಿಂಡಿ ಕಟ್ಟಿಯೆರೆ, ಅಡ್ಯೆ ಮಲ್ಪರೆ, ಪೂ ಕಟ್ಯೆರೆ, ಇಂಚ ಮಾತಾ ಉಪಯೋಗ ಆಪುಂಡು. ಬಾರೆದ ಬಲ್ಲ್ ಮಲ್ಲಿಗೆ ಪೂ ಕಟ್ಯೆರೆ, ಬಚ್ಚಿರೆದ ಸೂಡಿ ಕಟ್ಯರೆ ಉಪಯೋಗ ಆಪುಂಡು. ಭೂತೊಗು, ಕುಲೆಕುಲೆಕ್ಕ್, ಕಕ್ಕೆಗ್ ನುಪ್ಪು ದೀವೆರೆ ಕೊಡಿ ಇರೆನೇ ಬೋಡು. ಪರ್‍ಂದ್‍ದೊಟ್ಟುಗು ಮು೦ಚಿದ ಪೊಡಿ,
ಸಿದ್ಧವೇಷೊದ ಬಾರಿ ಮಲ್ಲ, ಮುಖ್ಯೊ ವೇಷಧಾರಿ ಸನ್ಯಾಸಿ. ಸನ್ಯಾಸಿ ಇದ್ಯಾಂತೆ ಸಿದ್ಧವೇಷ ನಲಿಕೆ ನಡಪ್ಪುಜಿ. ಉಳ್ಂಗ್‍ನ ಬಾರೆದ ಇರೆನ್ ಸನ್ಯಾಸಿನ ಇಡೀ ಮೇಲ್‍ಗ್ ಮೈಯಿ ತೋಜಂದಿಲೆಕೊ ಕಟ್ಟುವೆರ್. ಕಂಗ್‍ದ ಪಾಲೆನ್ ಸಂಕೊದ ಆಕಾರೊಡು ಮಡಿತ್ತ್‌ದ್ ತರೆಕ್ಕ್ ಮುಟ್ಟಾಲೆ ಮಲ್ತ್ ದೀವೆರ್. ಪಜಿ ಬಾರೆದ ಇರೆನ್ ಗರಗಸೊದಂಚನೆ ಕೊಯಿದ್ ಮೋರೆಗ್ ಅಡ್ಡೊ ಸುತ್ತುವೆರ್. ತೆಲುಪ್ಪುದ ನಾಲ್ ಐನ್ ಬೆದ್‍ರ್‍ದ ಕಡ್ಡಿನ್ ಜೋಡಾದ್ ನೂಲುದ ಬಲ್ಲ್‌ಡ್ ಸುತ್ತ್‌ದ್ ಸೊಂಟೊದ ಎದುರುಗು ಕಟ್ಟೊನುವೆರ್. ಈ ಕಡ್ಡಿಗುಲು ಲಕ್ಕಿದುಂತುನ ಕುಣ್ಣೆದಂಚನೆ ತೋಜುಂಡು. [ಬೇತೆ ಕಡೆಟ್ ಮಾದೆರ್‍ದ ಬಲ್ಲ್‌ನ್ ಪಿಂಟಾದ್ ಬಲ್ಲ್‌ದ ನಡೂಡುದು ಬಗ್ಗಾದ್ ಜೊತೆಟ್ಟ್ ಪಿಜಿಂಟಾವೆರ್. ಅಯಿನ ಕೊಡಿಡ್‍ಡ್‍ದ್ ಒಂಜಿ ಮರಂಗೆದಾತ್ ಉದ್ದೊ ಬುಡುದ್ ಆಡೆಗ್ ಬಾರೆದ ಬಲ್ಲ್‌ಡ್ ಬಿಚ್ಚಂದಿಲೆಕ್ಕೊ ಕಟ್ಟ ಪಾಡುವೆರ್. ಒರಿನ ಪಿಜಿಂಟಾಯಿ ಬಲ್ಲ್‌ನ್ ಗಿಚ್ಚಾವೆರ್. ಪಿಂಟಾಯಿನ ಬಲ್ಲ್‌ದ ಕೊಡಿನ್ ಸೊಂಟೊದ ಎದುರುಗು ಕಟ್ಟುವೆರ್. ಅವು ಲಕ್ಕ್‌ದ್ ಉಂತ್‍ನ ಕುಣ್ಣೆದಂಚನೆ ತೋಜುಂಡು] ಸಿದ್ಧವೇಷೊ ನಲಿಪುನಗ ಈ ಕುಣ್ಣೆದ ಕೊಡಿನ್ ಏರಾಂಡಲಾ ಒಯಿಪೆರ್ಂದ್ ಅಯಿತ ಕೊಡಿಕ್ ಮುಳ್ಳು ಕಟ್ಟುವೆರ್.

ಪುಲ್ಯ ಸೂರ್ಯೆ ಮೊಡೊರ ದುಂಬು ಮೈಟ್ಟ್ ಕುಂಟು ದಾಂತೆ ಬೊರ್ಗಲ್ಲ್ ಡ್ ಪಾಲೆ ಮರತ್ತ ಕೆತ್ತೆನ್ ಕೆತ್ತ್ ದ್ ಪತೊಂದು ಬರೊಡು, ಅಂಚೆನೆ ಕೆತ್ತುನ ಪೊರ್ತುಡು ಕರ್ಬೊನು ತಾಗಾವರೆ ಬಲ್ಲಿ, ಕಂತಿ ಪಾಲೆದ ಮೈ ಭಾಗೊನು ಪೊರ್ಲುಡು ಪೆರೆಸ್ ದ್ ಕಡೆಪಿ ಕಲ್ಲ್ ಅತ್ತ್೦ಡ ಇತರೆ ಕಲ್ಲ್ ಡ್ ಓಮ, ಎಡ್ಡೆಮುಂಚಿ, ಉಳ್ಳಿದರಿದ ಒಟ್ಟುಗು ಚಣ್ಣ ಗುದ್ದೊಡು, ಗುದ್ದುದು ಬತ್ತಿನ ಪೇರ್ ನ್ ಒಂಜಿ ಬಾಜನೊಗು ಪಾಡ್ ದೀವೊಡು, ಬೊಕ್ಕ ಬೊರ್ಗಲ್ಲ್ ನ್ ಕೆಂಡೊಗು ಪಾಡ್ಡ್ ಅವ್ವು ಬೆಚ್ಚ ಆನಗ ಸೌಂಟುಡು ಒಂತೆ ಎಣ್ಣೆ ಪಾಡೊಂದು ಕಲ್ಲ್ ನ್ ಪಾಲೆದ ಪೇರ್ ಗ್ ಪಾಡ್ ದ್ ಬಾಯಿ ಮುಚ್ಚಳ ದೀವೊಡು, ಪರಿಯರೆ ಕೈಪ್ಪೆ ಆಂಡಲಾ ಕಾಂಡೆ ಬಜಿ ಬಂಜಿಗ್ ಪಾಲೆದ ಮರ್ದ್ ಪರ್೦ಡ ಜಿವೊಗು ಬಾರೀ ಎಡ್ಡೆ, ಒಟ್ಟುಗು ಮೆತ್ತೆದ ಗಂಜಿ ಮಂತ್ ತಿನ್ಪೆರ್ ಉಂದು ತಂಪು ಪನ್ಪಿ ನಂಬಿಕೆ.

ಅಮೇರಿಕದ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನೊಲು – (ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪಾತೆರೊಡು: 'ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕ' ಅತ್ತ್’ನ್ಡ 'ಯು.ಎಸ್.ಎ') - ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕ ಖಂಡಡುಪ್ಪುನಂಚಿನ ಒಂಜಿ ದೇಶ. ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಇಂದೆತ ರಾಜಧಾನಿ. ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕ ಬೊಕ್ಕ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕ ಖಂಡಲೆಡ್ ಉಪ್ಪುನ ದೇಸೊಲೆಗ್ ಅಮೇರಿಕಾಸ್(Americas) ಪಂಡ್‍ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಅಮೇರಿಕ ದೇಸೊ 50 ಸಂಸ್ಥಾನೊಲ್ನ (ರಾಜ್ಯೊಲ್ನ) ಒಕ್ಕೂಟವಾದುಂಡು. ಈ ರಾಜ್ಯೊಲೆನ್ USA-ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.

ಭೂಮಿದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅದ್ಯಯನೊಗು ಭೂವಿಜ್ಙಾನ ಇಂದ್ ಪಣ್ಪೆರ್. ಭೂವಿಜ್ಙಾನ ಇನ್ಪಿನ ಶಬ್ದೊಗು ಇಂಗ್ಲೀಷಿಡ್ ಜಿಯಾಲಜಿ ಇಂದ್ ಪುದರ್. ಇಂಗ್ಲೀಷಿಡ್ ಅರ್ಥ್ ಸಾಯನ್ಸ್ (ಭೂಮಿದ ವಿಜ್ಙಾನ) ಇನ್ಪಿನ ಭೂವಿಜ್ಙಾನೊಗು ನಿಕಟವಾದ್ ಸಂಬಂಧಿಸಾಯಿನ ವಿಷಯಲಾ ಉಂಡು.

ವ್ರತೊದ ಅಂಗವಾದ್ ಬಾಗಿನೊನು ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.ಬಾಗಿನೊಡು ಬೇತೆಬೇತೆ ಇದೊದ ವಸ್ತುಲಾಯಿನ ಮಂಜಲ್, ಕುಂಕುಮೊ, ಕಪ್ಪು ಕಾಜಿ, ಕಪ್ಪು ಮಣಿಕುಲು, ಬಾರ್ಪಾನೆ, ಎಲ್ಯ ಕನ್ನಡಿ, ತಾರಾಯಿ, ದಾನ್ಯೊಲು, ಅರಿ, ಗೋದಿ, ಬುಕ್ಕೊ ಬೆಲ್ಲೊ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಈ ವೃತೊಗು ಐನ್ ಬಾಗಿನೊ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಲಪುವೆರ್.

ತುಳುನಾಡ್ದ ಪಡ್ಡಾಯಿಡ್ ಅರಬ್ಬಿ ಕಡಲ್. ಬಡೆಕಾಯಿಡ್ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೊದ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ. , ಮೂಡಾಯಿಡ್ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆ, ತೆನ್ಕಾಯಿಡ್ ಕೇರಳ. ತುಳು ಮುಲ್ತ ಮಣ್ಣ್‌ದ ಬಾಸೆ. ಕನ್ನಡ, ಬ್ಯಾರಿಬಾಸೆನ್‍ಲಾ ಮುಲ್ಪ ಪಾತೆರುವೆರ್. ತುಳುನಾಡ್ದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ೮,೪೪೧ km2 (೩,೨೫೯ sq mi). ೨೦೦೧ಗ್ ಮುಲ್ಪ ೩,೦೦೫,೮೯೭ ನಸ್ಯೊ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಕುಡ್ಲದ ಮಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ, ಉಡುಪಿ ಮುಲ್ತ ಮುಕ್ಯೊ ನಗರ ಆದುಂಡು.

ನರಮಾನಿ ಪುಟ್ಟ್‌ದ್ ಬನ್ನಗನೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ತರೆಟ್ ಕೂಜಲ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಆಂಡ ಪೊಣ್ಣು ಜೋಕುಲು ಋತುಮತಿ ಆಪಿನ ಪೊರ್ತುಡು ಕೈತ ಅಡಿಟ್, ಬಂಜಿದ ಅಡಿಟ್ ಕೆಲವೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ ಮಿರೆತ ತೊಟ್ಟುಡುಲ ಕೂಜಲ್ ಬಳಪುಂಡು. ಉಂದು ಸರೀರೊದ ಹಾರ್ಮೋನಲ್ ಬದಲಾವಣೆದ ಲಕ್ಷಣವಾದುಂಡು.
ಡಾ.ಅಮೃತ ಸೋಮೇಶ್ವರ ತುಳು ಸಾಹಿತಿ, ಜಾನಪದ ವಿದ್ವಾಂಸೆರ್, ಯಕ್ಷಗಾನ ಕರ್ತುಲು, ವಿಮರ್ಶಕೆರ್, ನಿವೃತ್ತ ಕನ್ನಡ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕೆರ್, ತುಳು-ಕನ್ನಡ ರಡ್ಡ್ ಬಾಸೆಡ್ಲ ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಪುಗರ್ತೆ ಪಡೆಯಿನಾರ್. ಅಮೃತೆರೆನ ಅಪ್ಪೆಬಾಸೆ ಮೋಯ ಮಲಯಾಳ. ಬರವು ಕನ್ನಡೊಡು. ಆಂಡ ತುಳುತ್ತ ಮಿತ್ತ್ ಎಚ್ಚಮೋಕೆ. ಒಂತೆ ಸಮಯ ಮುಂಬಯಿಡ್ ಇತ್ತೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಕನ್ನಡೊಡು ಎಂ.ಎ. ಪದವಿ ಪಡೆದ್ ಕುಡ್ಲದ ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜ್ಡ್ ಉಪನ್ಯಾಸಕೆರಾದ್ ವೃತ್ತಿಜೀವನ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಅವೆಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಪುತ್ತೂರುದ ವಿವೇಕಾನಂದ ಕಾಲೇಜ್‍ಡ್ ಉಪನ್ಯಾಸಕೆರಾದ್ ಕೆಲಸೊಗು ಸೇರಿಯೆರ್. ಸುಮಾರ್ ಮುಪ್ಪ ವರ್ಸೊ ಕಾಲ ವಿಭಾಗೊದ ಮುಕ್ಯಸ್ತೆರಾದ್ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕೆರಾದ್ ಕನ್ನಡದ ಬೇಲೆ ಒಟ್ಟುಗು ತುಳುತ್ತ ಬೇಲೆಲಾ ಮಲ್ತ್ ನಾರ್. ಆಯಿರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಕೆಲವು ವರ್ಷ ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆಡ್ ಸಂಧರ್ಶಕ ಪ್ರಾದ್ಯಾಪೇಕೆರ್,ಯಕ್ಷಗಾನ ಕೇಂದ್ರ‍ಡ್‍ಲಾ ಬೇಲೆ ಬೆಂದ್‍ದೆರ್.

ಕಾಂತಬಾರೆ ಬೂದಬಾರೆ ಪನ್ಪಿನವು ಉಂದು ಅಮರ್ ದೈವೊಲೆ ಪುದರ್. ತುಳುನಾಡ್ಡ್ ವೀರೆರಾದ್ ಪುಟ್ಟುದು ದೈವದ ಪಟ್ಟೊಗು ಸೇರೊಂಡಿ ಕೆಲವು ಅಮರ್ ಭೂತೊಳೆ ಚರಿತ್ರೆ ಉಂಡು. ಕೋಟಿ ಚೆನ್ನಯೆ, , ಬ್ರಹ್ಮ ಮುಗ್ಗೆರ್ಕಳ, ಕಿನ್ನಿಮಾಣಿ ಪೂಮಾಣಿ , ಅಬ್ಬಗ ದಾರಗೆ ಇಂಚ ಕೆಲವು ದೈವೊಲು ಉಂಡು. ಕಾಂತಬಾರೆ ಬೂದಬಾರೆ ಮುಲ್ಕಿಡ್ ಉಪ್ಪು ಎಳಿಂಜೆ ಗ್ರಾಮೊದ ಕೊಲ್ಲೂರು ಪನ್ಪಿ ಜಾಗೆಡ್ ಕಾಂತಬಾರೆ ಬೂದಬಾರೆನಕ್ಲೆನ ಜನ್ಮಕ್ಷೇತ್ರ ಉಂಡು. ಕೊಲ್ಲೂರು ತಿರ್ತಗುಡ್ಡೆದ ಮಲ್ಲ ಜಾಗೆಡ್ ಬಾರೆನಕುಲು ಪುಟ್ಟಿನಪಗ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆಯಿ ತಾಕೊಡೆದ ಮರ, ನ್ಯಾಯಚಾವಡಿ, ಅಗುಲು ಆರಾಧನೆಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿ ನಾಗಬ್ರಹ್ಮ ಸ್ಥಾನ, ಬೆರ್ಮೆರೆಗುಂಡಿ, ತೀರ್ಥಸ್ನಾನ, ಗರಡಿ, ಬಾರೆ ಜೊಕುಲು ಪುಟ್ಟಿನ ತಿರ್ತಗುಡ್ಡೆ,ರಸಮಯ ಗುವೆಲ್, ಇಂಚಿತ್ತಿ ಜಾಗೆಲು ಉಂಡು. ಕಾಂತಬಾರೆ ಬೂದಬಾರೆ ಅಮರ್ ಜೋಕುಲು ಪುಟ್ಟುದು ಬಳತ್ತ್ ದ್ ಮಾಯಕಾದ್ ನಂಭಿನಕಲೆ ಆರಾದ್ಯ ದೈವೊಲಾದ್ ಮೂಲ್ಲಿ ಸೀಮೆಡ್ ಮೆರೆವೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ಮೊಗುಲು ಪುಟ್ಟಿನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಜಾಗೆ, ಅಗಲ್ನ ದುತ್ತೈತೊಲು, ಅಲ್ಪ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಜಾಗೆಲು ಕತೆ ಪನ್ಪಿನತ್ತಾಂದೆ ಆನಿಡ್ದ್ ಇನಿ ಮುಟ್ಟ ಆರಾಧನೆ ನಡತೊಂದುಂಡು. ಮೊಕಲ್ನ ಚರಿತ್ತೆ ಬಗ್ಗೆ ಆ ಜಾಗೆ ಮಾತ್ರ ಕತೆ ಪನ್ಪಿನತ್ತಾಂದೆ ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯೊಡ್ದು ಬಾಯಿಡ್ದ್ ಬಾಯಿಗ್ ಬತ್ತಿ ಪಾಡ್ನೊನೊಲು ಇನಿಕ್ಕ್ ಲಾ ಐತ ಕತೆ ಪನ್ಪುಂಡು. ಸುಮಾರ್ ನಾನ್ನೂದು ವರ್ಷೊಡ್ದು ಪಿರವುಡು ತುಳುನಾಡ್ದ ಮೂಲ್ಕಿ ಸೀಮೆನ್ ಸಾವಂತರಸೆರೆನ ಆಳ್ವಿಕೆದ ಕಾಲ. ಅರಸೆರೆ ತಂಗಡಿ ಪುಲ್ಲಪೆರ್ಗಡ್ದಿ ಉಳ್ಳೋಡಿಗುತ್ತು ಪೆರ್ಗಡೆ ಚಂದ್ರಾಯ ಬಲ್ಲಾಲೆರೆ ಬುಡೆದಿ. ಮದ್ಮೆ ಆದ್ ಕೆಲವು ವರ್ ಕರಿದ್ಂಡ್. ಸಂತಾನದ ಭಾಗ್ಯ ಇಜ್ಜಿ ಪನ್ಪಿ ಬೇಜಾರ್ ಪೆರ್ಗಡೆರೆಗ್ಲಾ ರಾಣಿ ಪುಲ್ಲ ಪೆರ್ಗಡ್ದಿಗ್ಲಾ. ಅಕ್ಲೆನ ಒಕ್ಕೆಲ್ ದಾಯೆ ಆದಿತ್ತಿ ಮಂಜಣ್ಣೆ ಪನ್ಪಿನಾಯೆ ತಾನ್ ನಡ್ದ್ ಬುಲೆಪಾಯಿ ತಾರೆದ ಸುರುತ್ತ ಫಲೊನು ಅರಮನೆಗ್ ಕಾಣಿಕೆ ಆದ್ ಕೊರ್ನಗ ಬೇಜಾರ್ಡ್ ಕುಲೊಂದಿತ್ತಿ ಪೆರ್ಗಡ್ದಿನ್ ತೂಪೆ. ಪೆರ್ಗಡ್ದಿನ ಬೇನೆನ್ ತೆರಿಯೊಂಡಿ ಮಂಜಣ್ಣೆ ತನ್ನ ನಂಬಿಕೆದ ಒಮಜಿ ಪಾತೆರೊನು ಅಗಲೆಡ ಪನ್ಪೆ. ಅಪ್ಪೇ.. ಕಾಶಿಡ್ ವಿಶ್ವನಾಥೆ, ಪುರಿ ಪನ್ಪಿವವುಲು ಜಗನ್ನಾಧ ದೇವೆರ್ ಎಂಚ ಮಲ್ಲೆನಾ ಅಂಚನೇ ಕದ್ರದ ಮಂಜುನಾಥೆ ನಂಬಿನಕಲೆ ಇಂಬು ಕೊರ್ಪಿ ದೇವೆರ್. ಕದ್ರದ ದೇವೆರೆಗ್.

ತೇರ್ ಪೂ, ಉಂದೆನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ರಥಪುಪ್ಪ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಉಂದು ಒಂಜಿ ಜಾತಿತ ಕಾಟ್ ಪೂ, ಅರ್ಧ ಇಂಚಿದಾತ್ ಗಾತ್ರದ ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ಪೂಕುಲೆನ ಗೊಂಚಲು ಸೇರ್ದ್ ತೇರ್ (ರಥ)ತ ರೂಪೊಡು ತೋಜುಂಡು. ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಲ ಇರೆಕುಲೆನ ಪುದೆಲ್ತ ರೂಪೊದ ಐನ್ ಆಜಿ ಅಡಿ ಎತ್ತರೊಗು ಬುಳೆಪಿನ ದಯಿ. ಇಂಗ್ಲೀಸ್ ಡ್ ಪಗೋಡಾ ಫ್ಲವರ್ pagoda flower, (Clerodendrum paniculatum), ಪನ್ಪೆರ್. ನೆನ್ ಹನುಮಾನ್ ನ ಕೀರಿಟಂದ್ ಲ ಪನ್ಪೆರ್, ವೈಜಾನಿಕ ಬಾಸೆಟ್ ಪೂ ಜಾತಿಗ್ ಸೇರ್ನ Clerodendrum ಗುರ್ತಿಸಬೆರ್. ನೆನ್ನ ಮೂಲ ಎಷ್ಯಾ ಬಾಗ, ಚೀನಾ, ಬಾಂಗ್ಲಾ ಡ್ ಮಸ್ತ್ ತೂಯರ ತಿಕುಂಡು, ಭಾರತೊಡು ಉಂಡು ಸಾಮಾನ್ಯವದ್ ತೂಯರೆ ತಿಕುಂಡು. ಕರಾವಳಿ ಕರ್ನಾಟಕ, ಪಶ್ಚಿಮ ಘ‍ಟ್ಟ ಡ್ ಸಾಮಾನ್ಯ.

ಉಗುರು ಕೆಲವು ಜ್ಯೂವರಾಸಿಲೆಡ್ ಕೈ-ಕಾರ್ದ ಕೊಡಿಟ್ ಇಪ್ಪುನ ಅರೆ ಮೆದು ಇಪ್ಪುನ ಬುಲೆವೊಂದೇ ಇಪ್ಪುನ ಪಾಲ್. ಬಿರೆಲ್ದ ದುಂಬುಡು ಚರ್ಮ ಇತ್ತುಂಡ ಪಿರಾವುಡು ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಸ್ಪರ್ಶಜ್ಞಾನ ಕಡಮೆ ಇಪ್ಪುನ ಈ ಜಾಗನೇ ಉಗುರು. ಇಂದೆನ್ ನರಮಾನಿಲ್ ಅಪಗಪಗ ತುಂಡು ಮಲ್ತು ಗೆತ್ತೊಂದಿಪ್ಪೆರ್. 'ಉಗುರುದ ಇಡೆಟ್ ಕುರೆ ಕುಲ್ಲರೆ ಬಲ್ಲಿ, ಅವು ಬಂಜಿಗ್ ಪೋಪುಂಡು' ಪನ್ಪಿನ ಗ್ಯಾನ ನರಮಾನಿಲೆರ್ಗ್ ಉಂಡು.
ರಾಮಕೃಷ್ಣೆರ್ ತೀರ್‍ನ ಬುಕ್ಕೊ ಆರೆನ ಮಟೊಗು ಬರ್ಪುನ ಸಂಪೊತ್ತು ಕಮ್ಮಿ ಆಂಡ್. ಇಂದೆಡ್ದಾವರೊ ನರೇಂದ್ರೆರ್ ಬೇತೆಬೇತೆ ಜಾಗೆನ್ ನಾಡ್‍ಯೆರ್. ಬಾರನಗರೊಡು ನರೇಂದ್ರೆರ್ ಪರಕ್ಕೊಲಿ ಇಲ್ಲ್‌ನ್ ಕ್ರಯೊಗು ದೆತೊಂಡೆರ್. ಆ ಇಲ್ಲ್‌ನ್ ಸದ್ಯೊಗು ಮಟೊ ಮಲ್ಪುನೆಂದ್ ಯೋಚಿಸಯೆರ್. ಇಲ್ಲ್‌ದ ದುಡ್ಡುನು ಬಿಚ್ಚೆಡ್ ದಿಂಜಾಯೆರ್.

ಡೊಲ್ಲು ನಲಿಕೆಗ್ ಮುಮ್ಮೆಲೊಂದು ಪನ್ಪುನ ಇಸೇಸೊ ಇಜ್ಜಿ. ಆಂಡ ಡೊಲ್ಲು ನಲಿಕೆದೊಟ್ಟು ರಡ್ಡ್ ಮಲ್ಲ ತಾಲೊ ಬುಕ್ಕೊ ಪಿತ್ತಲೆದ ಜಾಗಟೆ ವಾದಕೆರ್ ಇಪ್ಪುವೆರ್. ಹಿಮ್ಮೇಲೊ ಪಂಡ ಡೊಲ್ಲು ನಲಿಪುನಕುಲು. ಡೊಲ್ಲು ನಲಿಪುನಕ್ಲೆಡ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಚರ್ಮೊ ವಾದ್ಯೊ ಪಂಡ ಡೊಲ್ಲು ಇಪ್ಪುಂಡು.

ಸ್ವಾಮಿ ಕ್ರಿಯಾನಂದ (ಜೇಮ್ಸ್ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ವಾಲ್ಟರ್ಸ್) ಮೇರ್ ಪರಮಹಂಸ ಯೋಗಾನಂದ ಮೇರ್ನ ಶಿಷ್ಯೆ ಬೊಕ್ಕ ಆನಂದ ಸಂಸ್ಥೆನ್ ಪುಟ್ಟುಪಾಡಿನಾರ್. ಯೋಗಾನಂದೆರ್ ಆರೆನ ಜೀವಿತಾವದಿಡ್ ಆರೆನ 'ಸೆಲ್ಫ್ ರಿಯಲೈಸೇಶನ್ ಫೆಲಾಶಿಪ್'ದ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಗ್ ಸೇರ್ಪಾವೆರ್. ಕ್ರಿಯಾಯೋಗ ದೀಕ್ಷೆನ್ಲ ಕೊರಿಯೆರೆ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಕೊರ್ದಿತ್ತೆರ್. ಯೋಗಾನಂದೆರ್ನ ಮರಣದ ಬೊಕ್ಕ ಸನ್ಯಾಸ ದೀಕ್ಷೆನ್ 1955ಟ್ ಎಸ್.ಆರ್.ಎಫ್.ದ ಅಪನಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆ ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ ದಯಾಮಾತ ಮೇರೆಡ್ದ್ ಪಡೆಪೆರ್. ಮೇರ್ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಬುಡ್ದು ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಲಾಯಿನ ಹಿಂದಿ ಬೊಕ್ಕ ಬಂಗಾಳಿ ತೆರಿದಿತ್ತೆರ್. 2009ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಮೇರ್ ನಯಾಸ್ವಾಮಿ ಪನ್ಪಿ ಪೊಸ ಪಂಥೊನು ಸುರು ಮಲ್ಪುವೆರ್.

ಸಂದೀಪ್ ಉನ್ನಿಕೃಷ್ಣ ಮೇರ್ ಭಾರತದ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟೀ ಗಾರ್ಡ್ ಕಮಾಂಡೋ ಆದಿತ್ತೆರ್. ೨೦೦೮ ನೇ ನವೆಂಬರ್ ೨೬ ಕ್ ಪಾಕೀಸ್ತಾನಡ್ದ ೧೦ ಭಯೋತ್ಪಾದಕೆರ್ ಕಡ್ಲದ ಮೂಲಕ ಮುಂಬೈಗ್ ನೂರಿಯೇರ್. ಮುಂಬೈನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ತಾಜ್ ಪ್ಯಾಲೇಸ್ ಹೋಟೆಲ್ಡ್ ತಿಕೊಲ್ದಿತ್ತಿನ ನರಮನಿಲೆನು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟೀ ಗಾರ್ಡ್ ಕಮಾಂಡೋ ಆತಿನ ಸಂದೀಪ್ ಒರಿಪಯೇರೆ ಪೊದು ಸೈತೆರ್. ಅಜ್ಮಲ್ ಕಸಬ್ನ್ ಬುಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಉರಿದಿನ ಮಾತ ಉಗ್ರೆರ್ ಸೈತೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಬಂದಿತೆನಾದ ಕಸಬ್‍ನ್ ನವೆಂಬರ್, ೨೧ಕ್ ಪುನೆದ ಯರವಾಡ ಜೈ‍ಲ್ಡ್ ಗಲ್ಗ್ ಏರ್ಪಯೇರ್.

ಕೆತ್ತಿಕಲುವ ಪಕ್ಕಿದ ಮೂಲೊ ಭಾರತೊದ ಉಪಖಂಡೊ ಬುಕ್ಕೊ ಈಶಾನ್ಯ ಏಷ್ಯೊದ ಪ್ರದೇಸೊ. ಈ ಪಕ್ಕಿ ಬೂಲ್ಪುನವು ಇಂಪಾದ್ ಕೇನುನಕ್ಲೆನ ಗಮನೊ ಒಯ್ಪುಂಡು. ಈ ಪಕ್ಕಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಕುರುಚಲ್ ಕಾಡ್, ಪರ್ಣಪಾತಿ ಕಾಡ್, ಕೃಷಿಭೂಮಿ, ನಗರೊದ ಉದ್ಯಾನವನೊ ಪ್ರದೇಸೊಲೆಡ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಕಕ್ಕೆಲೆ ಕುಟುಮ್ಮೊದ ಕಾರ್ವಿಡೇದಂಚನೆ ಹೊಂದೊಂದಿಪ್ಪುನ ಪಕ್ಕಿ. ಈ ಪಕ್ಕಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಪರ್ಂದ್‌ಲೆನ್ ತಿನ್ಪುಂಡು. ಒರೋರೊ ಪಾತೆ, ಕಪ್ಪೆ, ಪಲ್ಲಿ ಇಂಚಿತಿನ ಮಾಸೊದ ತೆನಸ್‍ನ್ಲಾ ತಿನ್ಪುಂಡು.

ದೇವಸ್ಥಾನದ ಜಾತ್ರೆ, ಭೂತಸ್ಥಾನದ ಕೋಲ, ನೇಮ ಮುಗಿ ಬೊಕ್ಕ ದೈವ ದೇವೆರೆಗ್ ಭೂಮಿಗ್ ಬೂರುನ ನೆತ್ತೆರ್‌ದ ಬಿಂದು ಗಣಕ್‌ಲೆಗ್ ಕೊರಿಯೆರೆ ಬೋಡಾದ್ ಕೋರಿದ ಕಟ್ಟ ನಡಪೆರ್ಂದ್ ಹಿರಿಯಕುಲು ಪನ್ಪೆರ್. ದೇವೆರ್ ನ ಪುದರ್ ಡ್ ನಡಪ್ಪುನ ಕೋರಿದ ಕಟ್ಟದ್ ಧಾರ್ಮಿಕವಾಯಿನ ಕಾನೂನುದ ರಕ್ಷಣೆ ಉಂಡು. ಜಾತ್ರೆಗ್ ಬರಂದೆ ಬಜೀ ಕಟ್ಟಗ್ ಬರ್ಪಿನ ಜನಕ್ಕ್ ಲ್ ಮಸ್ತ್ ಉಪ್ಪುನೆನ್ ತುವೊಲಿ. ಕಟ್ಟಗ್ ಬರ್ಪುನೆಕ್ ವಾ ಜಾತಿ ಧರ್ಮಲಾ ಅಡ್ಡಿ ಬರ್ಪುಜಿ. ಮಾಸ ತಿನ್ಪುನ ಜನಕ್ ಲ್ ಕೋರಿದ ಕಟ್ಟಗ್ ಪೋವೊಲಿ.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ : 1930ಡ್ ಎಸ್. ಯು. ಪಣಿಯಾಡಿಯೆರೆನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ನೇತೃತ್ವಡ್ 5 ಜನೊಕ್ಲೆನ ಒಂಜಿ ಗುಂಪು ಉಡುಪಿಡ್ ಕಟ್ಟಿನ ‘ತುಳುವ ಮಹಾಸಭೆತೊ ವಾರ್ಷಿಕ’ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಡ್ ಕರ್ನಾಟಕೊದ ತುಳುತ ಒಂಜಿ ಉಪರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆನ್ ಸಾರೊಂದಿತ್ತ್ಂತಡ್.

ತುಳುನಾಡ್ ದ ಕೃಷಿತ ಪೊರ್ತುಡು ಪನ್ಪಿನ ಪದೊಕುಲೆನ್ ಕಬಿತಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಕಂಡೊಡು ನೇಜಿ ನಡ್ನಗ ಪೊಂಜೊವುನಕುಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಪನ್ಪುನ ಪದೊ 'ಕಬಿತೊ'. ಓ ಬೇಲೇ ಪನ್ಪುನವು ಒಂಜಿ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನ ಕಬಿತೊ. ಓ ಬೇಲೇ; ಟ್ರುವೇಲೇ ಬಾಲೆ ಬಾಲೆ ಪೊಲಿಯೇ; ಏರಪ್ಪೆ ಇಲ್ಲಾಲ್;ಹೇ ದಾ ಬಲ್ಲ ಮಗ ದೂಜಿ ಕೆಮ್ಮೈರಾ; ರಾವೊ ರಾವು ಕೊರೊಂಗೊ ರಾವಂದೇನ್ ದಾನುಬೇ; ಪೋಯಾಜೇ ಪೋಯಾಜೇ ಕಾವೇರಿ ಅಮಾಸೆ ತೀರ್ಥೊಗ್ ಪೋಯಾಜೇ;ಹಾತ್ ಲೌಡಿ ಗಂಗಸರೊ;ಇಂದ್ ಕೆಲವು ಪುದರ್ ಪೋಯಿನ ಕಬಿತೊಲು.

ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ಎಲ್. ಪಿ. ಪಂಡ ಒಂಜಿ ಖಾಸಗಿಯಾದ್ ನಡಪುನ ಹಣಕಾಸು ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್, ಡೇಟಾ ಬೊಕ್ಕ ಮಾಧ್ಯಮ ಕಂಪನಿ. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರೊದ ಮಿಡ್ಟೌನ್ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್ನಡ್ ಉಂದೆತ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ. ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ಎಲ್. ಪಿ. ಕಂಪೆನಿನ್ ಮೈಕಲ್ ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ೧೯೮೧ ಟ್ ಥಾಮಸ್ ಸೆಕುಂಡ, ಡಂಕನ್ ಮ್ಯಾಕ್ಮಿಲನ್ ಬೊಕ್ಕ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ಝೆ ಗರ್ ಮೆಕಲ್ನ ಸಹಕಾರೊಡು ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್ ೩೦% ಪಾಲ್ ಪಡೆತೆರ್.
'ಕರ್+ಕೋಲು' ಈ ರಡ್ಡ್ ಪದೊಕ್ಕುಲು ಸೇರ್‍ದ್ ಕರ್ಂಗೋಲು, ಕರಂಗೋಲು ಆದಿಪ್ಪು. ಕರ್ಂ ಪಂಡ ಕಪ್ಪುದಂದ್ ಅರ್ಥೊ. ಅಂಚಾದ್ ಕಪ್ಪುದ ಕೋಲು ಕರ್ಂಕೋಲು>ಕರ್ಂಗೋಲು ಆದಿಪ್ಪೊಡು. ಕರ್ಂಗೋಲು ನಲಿಪುನಕ್ಲೆ ಕೈಟ್ ಕರಿಯನೆಕ್ಕಿದ ಕೋಲು ಇಪ್ಪುಂಡು. ಅಂಚಾದ ನಿಕ್ಕಿದ ಕೋಲು ಪತೊಂದು ನಲಿಪುನ ಒಂಜಿ ಕುಣಿತ ಕರ್ಂಗೋಲು ಕುಣಿತ.

ಅರಸು ತನ್ನ ಖಾಸಾ ಅರ್ವದನ್ ಬಲಿ ಕೊರಿಯರೆಂದ್ ತಟ್ಟೊಂದು ಪೋಪೆ.ಬಾಲೆನ್ ಜೆಪುಡಾದ್ ನನ ದಾನೆ ತರೆ ಕಡ್ಪುನುಂದಾನಗ ಭೂತರಾಜೆ ‘ಬಾಲೆದ ತರೆ ಕಡ್ಪೊಡ್ಚಿ, ಬಿರೆಲ್‌ದ ಕೊಡಿತ್ತ ಬೊಟ್ಟು ನೆತ್ತೆರ್‍ ದೆತ್ತ್ಂಡ ಯಾವು, ಯಾನ್ ಸಂತೇಸ ಗೆತೊನುವೆ ಪಂಡ್‌ದ್ ಅಭಯ ಕೊರ್ಪುಂಡು.

ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಲೆಡ್ ಜಿಂಜ ಪರತ್ತಾಯಿನ ಪಾತೆರೊಲೆಡ್ ಕನ್ನಡ ಒಂಜಿ. ಈ ಪಾತೆರೊನು ಐತ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ರೂಪೊಲೆಡ್ ಸುಮಾರ್ 45 ದಶಲಕ್ಷ ಜನಕುಲುಲು ಅಕ್ಲೆನ ಮಾತೃಭಾಷೆಯಾದ್ ಪಾತೆರುವೆರ್. ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆನ್ ಪಾತೆರುನಕ್ಲೆನ್ ಕನ್ನಡಿಗೆರ್ ಪ೦ಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್.ಪ೦ಚ ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಲೆಡ್ ಪಿರಾಕ್ದ ಭಾಷೆಲೆಡ್ ಕನ್ನಡಲ ಒ೦ಜಿ. ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಡ್ ತಿಕ್ನ ಸುರುತ ಶಾಸನ - ಹಲ್ಮಿಡಿ ಶಾಸನ. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ ಈ ಭಾಷೆದ ಬಗ್ಗೆ ನಿಯಮೊಲೆನ್ ರೂಪಿಸಾವು೦ಡು.

ಬಾಗಲಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆದ ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲು, ಬಾದಾಮಿ, ಐಹೊಳೆ ಊರುಲೆಡ್ ಚಾಲೂಕ್ಯೆರೆನ ಕಾಲೊಡು ರಚನೆ ಆತಿನ ದೇಗುಲೊಲು ಪೊಯ್ಯೆದ ಕಲ್ಲುಲೆಡ್ ಮೂಡುದಿನವು. ಪೊಯ್ಯೆದ ಕಲ್ಲು ಬಳಪದ ಕಲ್ಲುಡುದು ಗಟ್ಟಿ ಆಂಡಲಾ ಗ್ರಾನೈಟುದಾತ್ ಗಟ್ಟಿದವತ್ತ್ . ಅಂಚಾದ್ ಕೆಂಚಿ ಬಣ್ಣದ ಪೊಯ್ಯೆದ ಕಲ್ಲುಡು ಪೊರ್ಲುದ ವಾಸ್ತುಲು ರಚನೆ ಆತಿನೆನ್ ನಮ ತೂವೊಲಿ.

ಉಂದೆತ ಪರ್ಂದ್ ದ ತಿರ್ಲ್ ದ ಒಟ್ಟುಗ್ ಲಿಂಬುದ ರಸ ಸೇರಾದ್ ಗಸಿ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಮೋನೆಗ್ ಪೂಜೊಂದು ಅರ್ಧ ಗಂಟೆ ಬುಡ್ದು ದೆಕ್ಕುಂಡಾ ಮೋನೆದ ಚರ್ಮೊಗ್ ಅರೊಗ್ಯ ವಾಯಿನ ಕಳೆ ಬರ್ಪುಂಡು.

ನೈಸರ್ಗಿಕ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯತೆ (ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಮನಾಪಲಿ), ಅತ್ತಂದೆ ಒಂಜಿತ ಮಿತ್ತೊಂಜಿ ವ್ಯಾಪಕವಾತ್ ಇಪ್ಪುನ "ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ" ಬುಕ್ಕ "ತಾಂತ್ರಿಕ" ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯತೆ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಲು, ಉತ್ಪಾದಕರ ಮೇಲೆ ಒಂಜಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ರೂಪಟ್ ಪೈಪೋಟಿಯ ಒಂಜಿ ವೈಫಲ್ಯೊನ್ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಒಂಜಿ ಉತ್ಪನ್ನ ಹೆಚ್ಚು ನಿರ್ಮಿಸಿದರೆ, ಅಯಿನ್ ಆದಾಯಗಳು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇರುತ್ತವೆ. ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಅರ್ಥ ಒಬ್ಬ ಉತ್ಪಾದಕನನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಮಾತ್ರ ಆರ್ಥಿಕ ವಿವೇಕ (ಇಕನಾಮಿಕ್ ಸೆನ್ಸ್) ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಕೆಲವು ಕಂಡೊಡು ಬಾರೆ ನಡ್ಡ್ ಕೈ ಮುಗಿಪುನ ಕ್ರಮ ಉಂಡು. ಕೆಲವು ಕಂಡೊಡು ಊರ್‌ದಕುಲು ಸೇರ್‌ದ್ ಪೂಕರೆ ಪಾಡುವೆರ್. ರಡ್ಡ್ ಕ್ರಮೊಟ್ಟುಲಾ ಆಯಾ ಕಂಡೊನು ಪವಿತ್ರೊಂದ್ ಪಂಡ್‌ದ್ ತೆರಿವೆರ್.

ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಸೋಂಕು ತಾಗಿನ ಪೊಣ್ಣು ಅನಾಫೆಲಸ್ ಉಮಿಲ್ ಜನಕುಲೆಗ್ ಚುಚ್ಚುನೆಟ್ಟ್ ಜನಕುಲೆಗ್ ಉಂದು ರೋಗ ಬರ್ಪುಂಡು. ಆನಾಫೆಲಸ್ ಉಮಿಲ್ ಚುಚ್ಚುನೆಟ್ಟ್ ಮಾತ್ರ ಈ ರೋಗ ಜನಕುಲೆಗ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಈ ಸೋಂಕು ಇತ್ತಿನ ನರಮಾನಿನ ನೆತ್ತೆರ್ ಪರಿನ ಉಮಿಲ್‌ಗ್ ಈ ಸೋಂಕು ಬರ್ಪುಂಡು. ಒಂಜಿ ವಾರ ಕರಿದ್ ಉಂದು ಉಮಿಲ್ ಸೋಂಕು ಇಜ್ಜಂದಿನ ಬೇತೆ ನರಮಾನಿಗ್ ಚುಚ್ಚಿಂಡ ಅವ್ ಜನಕ್‍ಲಾ ಇಂದು ಸೋಕು ತಾಗುಂಡು.

ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆದ ಬೇಲೂರು ಹಳೆಬೀಡು ಊರುಲೆಡ್ ಹೊಯ್ಸಳೆರೆನ ಕಾಲದ ೧೨ನೆ ಶತಮಾನದ ಅದ್ಭುತ ಶಿಲ್ಪೊಲು ಬಳಪದ ಕಲ್ಲು (Soapstone) ಜಾತಿದ ಕಲ್ಲುಡು ರಚನೆ ಆತಿನವು. ಬಳಪದ ಕಲ್ಲು ದಿಂಜ ಮೆದುವಾಯಿನ ಕಾರಣ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಶಿಲ್ಪ ಕೆತ್ತನೆ ಕೆಲಸೊಗು ಪಂಡಿನ ಕಲ್ಲಾದುಂಡು.

ಮೂಲವ್ಯಾಧಿದ ಸಮಸ್ಯೆ ಇತ್ತ್ಂಡ ನಾಚಿಕೆ ಮುಳ್ಳುದ ದಯಿನ್ ಅರೆತ್‌ದ್ ರಸ ದೆತ್ತ್‌ದ್ ಪರ್ಂಡ ಕಡಿಮೆ ಆಪುಂಡು. ಅತ್ತ್ಂಡ ನಾಚಿಕೆ ಮುಳ್ಳುದ ದಯಿನ್ ಲುಂಗಾದ್ ಪೂಡಿ ಮಲ್ತ್ ದೀದ್ ಪ್ರತಿ ದಿನ ಒಂಜಿ ಲೋಟೆ ನೀರ್‍ಗ್ ಒಂಜಿ ಚಮಚ ಪೂಡಿ ಪಾಡ್‌ದ್ ಪರ್ಂಡ ಮೂಲವ್ಯಾಧಿದ ಸಮಸ್ಯೆ ಕಡಿಮೆ ಆಪುಂಡು.

ಬಿತ್ತನೆ: ಜೀರ್ದರಿದ ಬಿತ್ತ್‌ನ್ ಮಣ್ಣ್‌ಗ್ ಪದ್‍ರೊಡು ಅತ್ತಂಡ ಬಿತ್ತೊಡು. ಜೀರ್ದರಿತ ಗಾತ್ರೊ ಎಲ್ಯ ಆಯಿನೆಡ್ದಾವರೊ ಬಜೀ ಬಿತ್ತ್‌ನ್ ಪದ್‌ರಂಡ ಒಂಜೇ ಕ್ರಮೊಡು ಬೂರುಜಿ. ಅಯಿಕಾತ್ರೊ ಜೀರ್ದರಿತ ೫-೬ ಪಟ್ಟು ಪೊಡಿ ಗೊಬ್ಬರೊದ ಜೊತೆಟ್ ಸೇರಾದ್ ಅತ್ತಂಡ ಪೊಯ್ಯೆದೊಟ್ಟುಗೆ ಸೇರದ್ ಗಳಸೊಡು. ಸಾಲ್‍ಡ್ ದೈಕುಲೆನ್ ಬಿತ್ತುನ ಆಂಡ ಸಾಲ್‍ಡ್ದ್ ಸಾಲ್‍ಗ್ ೬೦ ಸಿ.ಮ್. ಬುಕ್ಕೊ ದೈಡ್ದ್ ದೈಕ್ ೩೦ ಸಿ.ಮ್. ಅಂತರೊ ಇಪ್ಪುನಂಚ ಬಿತ್ತೊಡು. ಪ್ರತೀ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಪ್ರದೇಸೊಡು ಜೀರ್ದರಿ ಕೃಷಿ ಮಲ್ಪೆರೆ ೨೫-೩೦ಕೆ.ಜಿ ದಾತ್ ಜೀರ್ದರಿ ಬೋಡು.
ಎಸ್. ಕೆ. ಎಫ಼್. ಕೈಗರಿಕಗ್ ಜಿ. ರ. ಆ. ಮಸ್ತು ಇನಾಮುನ್ಲ ಕನತ್ ಕೊರ್ಥೆರ್. ನೆಟ್ ದೇಶ ಬೊಕ್ಕ ವೀದೇಶ ದ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಅಂಚೆನೆ ಸೇವೆದ ಕೈಗರಿಕ, ಕಮ್ಮಿ ಹಾಲ್ ಮಲ್ಪುನ ಕೈಗರಿಕ, ದೇಶದ ಉನ್ನತ ಇನಾಮು, ರಾಷ್ಟ್ರ ಏಕ್ತ ಇನಾಮು, ಬೊಕ್ಕ ಮೇರೆನ ಸಾಮಾಜ ಸೇವೆಗ್ ಅಂಚೆನೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಸೇವೇಗ್ ಮಸ್ತು ಇನಾಮೂಲು ತಿಕುದ್ಂಡು.

ತುಳುಕು ಅನುವಾದೊ ಆಯಿನ ಕನ್ನಡೊದ ಕಾದಂಬರಿಲು - 1983ಡ್ ಕೆದಂಬಾಡಿ ಜತ್ತಪ್ಪ ರೈಕುಲು ಅನುವಾದ ಮಲ್ತಿನ ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತೆರೆನ ‘ಚೋಮನ ದುಡಿ’, 1984 ನಿರಂಜನೆರೆನ ಚಿರಸ್ಮರಣೆ ಕಾದಂಬರಿ ‘ಮದಪ್ಪಂದಿ ನೆಂಪು’ ಪ್ರಕಟಾಂಡ್.

ಉಡುಪಿಡ್ದ್ ನೊತ್ತ ಐನ್ ಕಿಲೊ ಮೀಟರ್ ಅಂಚಿ ಇಪ್ಪುನ ಕ್ಶೇತ್ರ ದರ್ಮಸ್ತಳ.ಮುಲ್ತ ಕುಲದೈವ ಶ್ರೀ ಮಂಜುನಾತ ಸ್ವಾಮಿ.ಈ ಕ್ಸೇತ್ರ ನೇತ್ರಾವತಿ ನದಿತ ದಂಡೆಡ್ ಉಂಡು.ಶ್ರೀ ಕ್ಸೇತ್ರೊಗ್ ಪ್ರತಿ ದಿನ ಸಾವಿರಾದಿ ಭಕ್ತಾದಿಲ್ ಬರ್ಪೆರ್.ರಾಜ್ಯದ ಮಾತಾಕಡೆಟಾದ್ಲ ಇಡೆ ಬರ್ರೆಗ್ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ತೆ ಉಂಡು.ಭಕ್ತಾದಿಲೆಗ್ ವಸತಿ ಸೌಕರ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರತಿ ನಿತ್ಯ ಅನ್ನದಾನ ಉಂಡು.ಶ್ರೀ ಕ್ಶೇತ್ರದ ದರ್ಮಾದಿಕಾರಿಲ್ ಡಾ.ವಿರೇಂದ್ರ ಹೆಗ್ಗಡೆರ್.ಕ್ಶೇತ್ರದ ವತಿಡ್ದ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಆಯುರ್ವೇದ ಕಾಲೇಜು ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಪದವಿ, ಪದವಿ ಪೂರ್ವ,ಐ ಟಿ ಐ,ಡಿಪ್ಲೊಮ ಕಾಲೇಜು ಉಂಡು.ನೆಟ್ಟ್ ಸಾವಿರಾರು ಜೋಕುಲು ಕಲ್ತೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್.ಕಲೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮಾಜ ಕ್ರೀಡಾ ಸೇವೆಡ್ ಶ್ರೀ ಹೆಗ್ಗಡೆರ್ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಕೊರೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್.

ವಾಹಕೊಲು(Conductors) ಬುಕ್ಕ ಅವಾಹಕೊಲು (Insulators) ನಡುಟ್ ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹಕತೆನ್ (electrical conductivity) ಹೊಂದಿರುವ ಘನ ವಸ್ತುನ್ ಅರೆವಾಹಕೊ (ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್) ಉಂದು ಲೆಪ್ಪುವೇರ್. ಅವು ವಾಹಕೊ ಬುಕ್ಕ ಅವಾಹಕೊತ ನಡುಟ್ ಅಯಿನ ಗುಣಲು ಸಮ್ಮಿಶ್ರಣವಾತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಸಿಲಿಕಾನ್ ಬುಕ್ಕ ಜರ್ಮೇನಿಯಂ ಮಸ್ತ್ ಬಳಕೆಟ್ ಇಪ್ಪುನ ರಡ್ಡ್ ಪ್ರಮುಖ ಅರೆವಾಹಕೊಲು. ಪರಿಪೂರ್ಣ ಶೂನ್ಯ ತಾಪಮಾನಟ್ ಈ ವಸ್ತುಲಾ ವಾಹಕತೆ ಶೂನ್ಯವಾತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು . ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಿಯಿನಾ ಲೆಕ್ಕೊಟ್ ಉಂದು ವಾಹಕತೆ ಮಸ್ತ್ ಜಾಸ್ತಿ ಅತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು . ಈ ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್‍ಟ್ ವೇಲೆನ್ಸ್ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಬುಕ್ಕ ಕಂಡಕ್ಷನ್ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಮಧ್ಯತ ಅಂತರ ಹೆಚ್ಚಾತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಅಂಚನೆ , ಉಷ್ಣ ಹೆಚ್ಚಾತ್, ಅಂತರ ಕಡಿಮೆಯಾತ್, ವೇಲೆನ್ಸ್ ಬ್ಯಾಂಡ್‍ನ ( ವೇಲೆನ್ಸ್ ಪಟ್ಟಿ) ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‍ಲು ಕಂಡಕ್ಷನ್ ಬ್ಯಾಂಡ್‍ಗೆ(ವಾಹಕ ಪಟ್ಟಿ) ಪಯಣಿಸಿ, ವಸ್ತುಗ್ ವಾಹಕತೆ ತುಂಬಲು ಸಹಕರ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಅರೆವಾಹಕೊ ಉಪಕರಣಟ್ ಇಂದೆನ್ ಗುಣಟ್ ನಿರಾಯಾಸ ವಿಧ್ಯುತ್ ಚಲನೆ , ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಲ್ಪೊಲಿ ಪ್ರತಿರೋದಕ,ಬೆಳಕು ಬುಕ್ಕ ಶಾಖ ದೊಡಗಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆನ್ ತೂವೋಲಿ .ಈ ಗುಣಡ್‍ತ್ ಅರೆವಾಹಕೊನ್ ಹಿಗ್ಗಿಸುವಿಕೆ(Amplification),ಬದಲಾವಣೆಗ್ (Switching),ಶಕ್ತಿಯ ಪರಿವರ್ತಕ(Energy Conversion) ಉಪಕರಣಟ್ ಬಳಕೆ ಮಾಲ್ಪೆರ್. ಅರೆವಾಹಕೊಟ್ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ವಾಹನ ಮೂಲಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಈ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ವಾಹನೊಟ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಬುಕ್ಕ ಹೋಲ್ಸಟ್ ಸೇರ್ತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು.ಕಲಬೆರೆಕೆ ಕಣಗಳನ್ ಅರೆವಹಾಕೊಗ್ ಸೇರಿಸ್ಸಾತ್ ಅಯಿನ್ ಮುಖಾಂತರ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ವಾಹಕೊನ ಸಂಖ್ಯೆನ್ ಜಾಸ್ತಿ ಮಾಲ್ಪೊಲಿ . ಈ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ ಡೋಪಿಂಗ್(Doping) ಉಂದು ಲೆಪ್ಪುವೇರ್.ಡೋಪಿಂಗ್ ಕ್ರಿಯೆ ಟ್ ಅರೆವಾಹಕೊಲು ಮಸ್ತ್ ಸೆರೆಟ್ ಇಪ್ಪುನ ಹೋಲ್ಸ್ ಸೇರ್ದಾ ತಾನಾಗ ಅಯಿನ್ ಪ-ಟೈಪ್(p-type) ಉಂದೂ ಬುಕ್ಕ ಮಸ್ತ್ ಸೆರ್ತ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಸೇರ್ದಾ ನಗ ಅಯಿನ್ ನ್-ಟೈಪ್(n-type) ಅರೆವಾಹಕೊ ಉಂದೂ ಲೆಪ್ಪುವೇರ್. ಅರೆವಾಹಕೊ ಕೆಲವು ಗುಣೊನ್ ೧೯ನೇ ಶತಮಾನಟ್ ಮಧ್ಯದಿಂದ ೨೦ನೇ ಶತಮಾನತ ಆದಿಯ ಕಾಲಗಟ್ಟಟ್ ಗಮನ ದಿತೇರ್.ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ನ ಪ್ರಗತಿ ೧೯೪೭ ಟ್ ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್ - Transistor) ನ ಅಭಿವೃದ್ದಿಗ್ ಕಾರಣವಾಯಿತ್.ಕೆಲವೊಂಜಿ ಮೂಲದಾತುಟ್ ಬುಕ್ಕ ಸಾಕಷ್ಟು ಮಿಶ್ರಲೋಹೊ ಅರೆವಾಹಕೊ ಗುಣ ಇತ್ತಂಟಾಲಾ ಹೆಚ್ಚಾತ್ ಸಿಲಿಕಾನ್,ಜರ್ಮೇನಿಯಮ್ ಬುಕ್ಕ ಗ್ಯಾಲಿಯಂ ಲೋಹೊನ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಉಪಕರಣಟ್ ಬಳಕೆ ಮಾಲ್ಪೆರ್.

ತಾರೆ, ಬಾರೆದ ಪರಂದ್, ಊದುಬತ್ತಿ, ಎಣ್ಣೆ, ಕಾರ್‌ದೀಪ, ಕರ್ಪೂರ, ಲೋಬಾನ, ಢೂಪದ ಓಡು, ಬತ್ತಿ, ಆರತಿದ ಸಾಮಾಗ್ರಿ, ಜಾಗಟೆ, ಅರ್ಧಕೊಂಡೆ ಪೆತ್ತದ ಪೇರ್, ಪಿಂಗಾರ, ಪೂ- ದುಂಬಾಯಿ ವಸ್ತುಲು ಪೂಜೆಗ್ ಬೋಡಾಪುಂಡು. ಶ್ರೀಗಂಧೊನು ತೇದ್ ಐನಾಜಿ ಪೆಲತ್ತ ಇರೆಕ್ಕ್ ಪೂಜ್‌ದ್ ದೀವೊನೊಡು.

ಓದುಗೆರೆ ಕೊರತೆ : ತುಳುತ ಬರವುಲೆಗ್ ಪೋಷಕೆರೆನ ಬುಕ್ಕೊ ಓದುಗೆರೆನ ಕೊರತೆ ಮಸ್ತ್ ಪಿರಾಕ್ಡ್ದೆಜ ಇತ್ತ್ಂೆಡ್. ಇಂದೆಕ್ ಕಾರಣೊ ಕನ್ನಡೊದ ಪ್ರಭಾವೊ. ಅಂಚಾದ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿಗ್ ತುಳುವೆರ್ ತಂಕ್ಲೆನ್ ದೆರ್ತ್ ತೋಜಾವೊಂಜೆರ್.
೧೭ ಮಿಲಿಯನ್ ಚದರ ಕಿಮಿ ವಿಸ್ತೀರ್ಣೊಡು ರಷ್ಯಾ, ಜಗತ್ತ್‌ದ ದಿಂಜ ಮಲ್ಲ ದೇಸೊಲೆಡ್ ರಷ್ಯಾ ಒಂಜಾತ್ಂಡ್. ಮೂಡಯಿ ಯುರೋಪ್’ರ್ದ್ ಏಷಿಯಾ ಖಂಡೊದ ಉತ್ತರ ಭಾಗೊನು ಆವರಿಸುಂಡು. ಪಡ್ಡಾಯಿದ ಬಾಲ್ಟಿಕ್ ಕಡಲ್’ರ್ದ್ ಮೂಡಾಯಿದ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಕಡಲ್’ದ ಮುಟ್ಟ 9600 ಕಿ.ಮೀ. ಅಂಚೆನೇ ಬಡಗಯಿದ ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಕಡಲ್’ರ್ದ್ ತೆಂಕಯಿದ ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾ ಮುಟ್ಟ 4800 ಕಿ.ಮೀ. ಜಾಗೆ ರಷ್ಯಾದ ಅಡಿಟ್ ಉಂಡು. ಉಂದು ಯೂರೋಪ್‌ದ ೪೦% ಬಾಗೊನು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾದ್ ವಿಸ್ತರಿಸದ್ ೧೧ ಕಾಲಮಾನೊಡು ವ್ಯಾಪಿಸದ್, ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಮಾದರಿದ ಪರಿಸರೊ ಬುಕ್ಕೊ ಭೂಲಕ್ಷಣೊಲೆನ್ ಹೊಂದ್‍ದುಂಡು. ರಷ್ಯಾಡ್ ಜಗತ್ತ್‌ಡೇ ದಿಂಜ ಮಟ್ಟ್‌ಡ್ ಖನಿಜ ಬುಕ್ಕೊಶಕ್ತಿ ಸಂಪನ್ಮೂಲೊದ ನಿಕ್ಷೇಪೊಲು ಉಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಶಕ್ತಿ ಸಂಪನ್ಮೂಲೊಡು ಮಹಾ ಶಕ್ತಿ ಪಂಡ್‌ದ್ ಪುದರಾತ್ಂಡ್. ಉಂದು ವಿಶ್ವೊದ ದಿಂಜ ಮಲ್ಲ ಅರಣ್ ನಿಕ್ಷೇಪೊನು ಹೊಂದ್‌ದುಂಡು. ಮುಲ್ಪದ ಸರೋವರೊಲು ಸರಿ ಸುಮಾರ್ ನಾಲನೆ ಒಂಜಿ ಬಾಗೊದಾತ್ ವಿಶ್ವೊದ ಘನೀಕೃತ ಅತ್ತಂದಿನ ಶುದ್ಧನೀರ್‌ನ್ ಹೊಂದ್‌ದುಂಡು.

ಕಾಪುಮಜಲ್ದ ಜತ್ತು ಪರವೆ ಪನ್ತಿ ಪಾಡ್ದನೊಡು ಅಬ್ಬಗ ದಾರಗನಕುಲು ಒಂಜಿ ದಿನೊ ನೀರ ಜಲಕೊಗು ಪೋಪೆರ್. ಇಂದೆನ್ ಮೇಲ್ ಲೋಕೊಡ್ದು ತೂಯಿನ ಈಸ್ವರ ದೇವೆರೆಗ್ ಅಬ್ಬಗನ ಮಿತ್ತ್ ಮನಸ್ಸಾಪುಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಅಕುಲು ಮೀಯೆರೆ ಜಪ್ಪುನ ಕೆರೆಟ್ಟ್ ಆರ್ ಬೊಲ್ದು ತಾವರೆದ ಪೂವದ್ ನೆಗಪ್ಪುವೆರ್. ಇಂದೆನ್ ತೂಯಿನ ಅಬ್ಬಗಗ್ ತಾವರೆ ಪೂತ ಮಿತ್ತ್ ಮನಸ್ಸಾಪುಂಡು. ಅವೆನ್ ಕೊಯ್ಯೆರೆ ಕಯಿತಡೆ ಪೋಪೆರ್. ಅಪಗ ಪೂ ದುಂಬು ದುಂಬು ಪೋದು ಕೆಕ್ಕಿ ಪಾಯಿ ಗುಂಡಿಗ್ ಪೋಪುಂಡು. ಆಡೆಗ್ ಅಬ್ಬಗ ಪೋನಗ ಆಲೆನ್ ಪತ್ತ್ದ್ ಮೆಯಿಸಂಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಇಂಚ ಒಂತೆ ದಿನೊ ಪೋನಗ ಆಲ್ ಬಂಜಿನಾಲ್ ಆಪಲ್. ಎನನ್ ದೇವಕೂಟೊಗು ಲೆತೊಂದು ಪೋಲೆ ಪನ್ಪಲ್. ಅಂಚ ಈಸ್ವರ ದೇವೆರ್ ಲೆತೊಂದು ಪೋಪೆರ್. ಅಲ್ಪ ಆಣ್ ಬಾಲೆನ್ ಪೆದ್ವಲ್. ಬಾಲೆಗ್ ಮಯೇಸರ ಕುಮಾರೆಂದ್ ಪುದರ್ ದೀಪೆರ್.

ನರಮಾನಿ ನೆಲಟ್ಟ್ ಕುಲ್ಯರಾ ಮಲ್ತಿನ ಮರತ ಸಾಧನ ಮಣೆ. ಬಜಿ ನೆಲಟ್ಟ್ ಕಲ್ಲುನೆತ್ ವಂತೆ ಆರಾಮೋಡು ಕುಲ್ಯಾರ ಅಪುಂಡು. ನೆನ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಮರಕುಲೆತ್ ಮನ್ಪುವೆರ್, ನೆಕ್ ರಡ್ಡು, ಮೂಜಿ, ನಾಲ್ ಇಂಚ ಅಗತ್ಯಗ್ ಬೋಡಪಿನತ್ ಕಾರ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಈ ಕಾರ್ಲೆನಾ ಮಿತ್ತ್ ಅಡ್ಡ ಪಾಲಾಯಿ ದಿಪುನಾ ಅವು ಚೌಕ, ಚಕ್ರ ಅಕಾರೊಡು ಇಪ್ಪುಂಡು.

ಮಿಶನರಿಗ್ಲೆನ ಕೊಡುಗೆ : ಭಾಷೆ, ವ್ಯಾಕರಣೋ, ತುಳುಪಾಡ್ದನೊ, ತುಳು ಗಾದೆಲು ಇಂಚಿತ್ತಿ ಬೂಕುಲು ಮಿಶನರಿ ಕಾಲೊಡು ಬತ್ತ್‌ನೆಡ್ದಾವರೊ ತುಳುತ ಬುಲೆಚ್ಚಿಲ್ಗ್ ಹೆಚ್ಚಿಗೆದ ಉಮೇದ್ ತಿಕ್ಂಡ್.

"ಪುಗೆರೆ" ಒಂಜಿ ದೈತ ಪುದರ್. ಇಂದೆನ್ ಇರೆಕ್ಕಾದ್ ಬುಲೆಪ್ಪೆರ್. ಇಂದೆನ ಇರೆನ್ ಉಲುಂಗಾದ್ ಅಯಿಟ್ ಸಿಗರೇಟ್, ಬೀಡಿ, ಪೊಡಿ(ಮುಂಕುಗು ಒಯಿಪುನ ಪೊಡಿ)/ನಸ್ಯೊ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

ಉಂದು ಶಬರಿಮಲೆ ಯಾತ್ರೆ ದ ಪವಿತ್ರವಾಯಿನ ಭಾಗ. ೧೮ ಮುಟ್ಟುಲು ಪವಿತ್ರವಾಯಿನ ಆದ್ ಉಪ್ಪುಂಡ್. ಇಂದೆನ್ ಮಿತ್ತರೊಡಾಂಡ ಇರುಮುಡಿ ತರೆಟ್ ಉಪ್ಪೋಡು ಅಪುಂಡು ಇಜಿಂಡ ೧೮ ಮುಟ್ಟು ಮಿತ್ತರಿಯರೇ ಅಪುಜಿ ಉಂದು ಶಬರಿಮಲೆ ತ ಪವಿತ್ರವಾಯಿನನ ಅಂಗ ಆದ್ ಉಂಡು.

ನಮೊ ಒಂತೆ ವರ್ಸೊ ಪಿರ ಪೋಂಡ ಪಿರಾಕ್‍‍‍‍‍‍‍ದ ಕಾಲೊಡು ತುಳುನಾಡ್‍‍‍‍‍‍‍‍ಡ್ ಗುತ್ತು ಇಲ್ಲ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್.ಇತ್ತೆದ್ ಕಾಲೊದ ಜನಕುಲೆಗ್ ಗುತ್ತು ಇಲ್ಲ್ ಎಂಚ ಇತ್ತೋ ಪನ್ಪಿನ ಗೊತ್ತೇ ಇಜ್ಜಿ. ಐಕ್ ಬೋಡಾದ್ ಪಿಲಿಕುಳಡ್ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲೊ ಗುತ್ತು ಇಲ್ಲ್ ಕಟ್‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍ದೆರ್.

ತುಳುನಾಡ್ ದ ಮಸ್ತ್ ಪದಟ್ ನರಮಾನಿ ಪನ್ಪಿ ಪದಲ ಒಂಜಿ. ಆಂಡ ಆ ಪದತ ಅರ್ಥ ದಾದ ಪಂಡ್ದ್ ಎರೆಗ್ಲ ಸರಿಯಾದ್ ಗೊತ್ತುಜ್ಜಿ. ದಾಯೆಗ್ ಅಂಚ ಪಂಡ ರಡ್ಡ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪದಕುಲು ಒಟ್ಟು ಸೇರ್ನಗ ಅರ್ಥ ಬದಲಾವಣೆ ಅಪುಂಡು

ವಿಶೇಶವಾದ್ ಪೊಣ್ ಜೋಕುಲು ಅಕಲೆನಾ ಆಸಕ್ತಿದ ಪ್ರಕಾರ ರಡ್ದ್ ಪುಚ್ಚೆ, ಮೂಜಿ ಪುಚ್ಚೆ ಕಟೊನ್ವೆರ್. ಜಿಡೆ ನೇಪಿನವು ಒಂಜಿ ಸ್ರಜನಾತ್ಮಕ ಕಲೆ. ಮೂಜಿ, ನಾಲ್ ,ಆಜಿ ಎಲೆತ ಜಿಡೆ ಮುಡೆವುನ ಕೈಚಳಕ ನೆಕ್ಕೊಂಜಿ ಸಾಕ್ಶಿ. ಉದ್ದದ ಜಿಡೆ ಸೌಭಾಗ್ಯದ ಸಂಕೇತ ಪಂಡ್ ದ್ ತುಳುವೆರ್ನ ನಂಬಿಕೆಲಾ ಉಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಕೂಜಲನ್ ಉದ್ದ ಬುಲೆಪಾವೆರೆ ಬೋಡಾದ್ ಬೇತೆಬೇತೆ ರೀತಿದ ಎಣ್ಣೆಲೆನ್, ಸಸ್ಯೊಲೆನ ತಪ್ಪುದ ಗಸಿಕ್ಲೆನ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಲ ತರೆ ಸೂಡಿಲೆನ್ ಪೊಣ್ಜೊಲ್, ಮಲ್ಲ ಪುರೋಹಿತೆರ್ಲ,
ಊರುದ ಕೋರಿ, ಸೇಲಂ, ವರ್ಕಾಡಿ, ಡಿಂಡಿಗಲ್, ಪಲನಿ, ಗಿರಿರಾಜೆ, ಕೊಟ್ಟುಜಾಲೆ, ಗಡ್ಡಮೆ ಇಂಚ ಮಸ್ತ್ ಜಾತಿದ ಕೋರಿಲ್ ಕಟ್ಟಗಾದೆ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತ್‌ನ ಕೋರಿಲ್. ಕೋರಿಲೆನ್ ಸಾಂಕುನ ಊರುದ ಪುದರ್ ಕೋರಿಲೆಗ್ ದೀದ್ ಲೆಪ್ಪುನ ಕ್ರಮೊದಾದ್ ಪ್ರಸಿದ್ದಿಗ್ ಬೈದ್ಂಡ್. ಗಿರಿರಾಜನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಕಟ್ಟುನ ಕ್ರಮ ಬಾರಿ ಕಮ್ಮಿ. ಆ ಕೋರಿಗ್ ಧೈರ‍್ಯ, ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಕಮ್ಮಿ. ಅಂಚಾದ್ ಆ ಜಾತಿದ ಕೋರಿಲೆನ್ ತಿನಿಯರೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಸುವೆರ್. ಆ ತಳಿತ ಕೋರಿನ್ ಊರುದ ಕೋರಿದೊಟ್ಟುಗು ಸೇರಾದ್ ಪೋಸ ತಳಿತ ಕೋರಿಲೆನ್ ಪಡೆದ್ ಕಟ್ಟಗಾದ್ ಸಾಂಕುವೆರ್. ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ಜಾತಿದ ಕೋರಿಲ್ ಉಂಡಾಯಿನೆಕ್ ಅಯಿತ್ತ ಪಿರವುಡು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ರೀತಿದ ಕತೆಕ್ಕ್‌ಲ್ ಉಂಡು. ಮಲ್ಲ ಜಾತಿದ ಪುಂಜೆರೆಗ್ ‘ಪೈಕಾ’ ಪಂದ್ ಲೆತ್ತ್ಂಡ, ಎಲ್ಯ ಜಾತಿದ ಪುಂಜೆರೆಗ್ ‘ಜೀಕಾ’ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.

ಜಪಾನುದ ಅಗ್ನಿಪರ್ವತೊಲೆಡ್ ದಿಂಜ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಆತಿನವು ಫೂಜಿ ಪರ್ವತ . ಇಂಗ್ಲೀಷಿಡ್ ಮೌಂಟ್ ಫೂಜಿ ಇನ್ಪೆರ್. ಜಪಾನೀಸ್ ಭಾಷೆಡ್ ಫೂಜಿಸಾನ್ ಇಜಿಂಡ ಫೂಜಿಯಾಮಾ ಇನ್ಪೆರ್. ಟೋಕಿಯೋ ಮಹಾನಗರೊಡ್ದ್ ನೈಋತ್ಯ ದಿಕ್ಕುಡು ೧೦೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರೊಡು ಹೊಂಶು ದ್ವೀಪೊಡು ಈ ಶಂಕುದ ಆಕಾರದ ಭೀಮ ಗಾತ್ರದ ಅಗ್ನಿ ಪರ್ವತ ಉಂಡು. ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟೊಡ್ದು ೩೭೭೬.೨೪ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರ ಉಪ್ಪುನ ಉಂದು ಜಪಾನುದ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತ ಇಂದ್ ಪುದರ್ ಪೋತುಂಡು. ಅಂಚನೆ ಈ ಪರ್ವತ ಜಪಾನೀಯೆರೆಗ್ ಒಂಜಿ ಪವಿತ್ರವಾಯಿನ ಕ್ಷೇತ್ರಲಾ ಆದುಂಡು. ಜಪಾನುದ ಚಿತ್ರ ಕಲಾವಿದೆರೆಗ್, ಕವಿಕುಲೆಗ್ ನಿರಂತರ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ಕೊರ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ರಚನೆ ಆದುಂಡು. ಅಂಚನೆ ೨೦೧೩ ಇಸವಿಡ್ ಉಂದೆನ್ ವಿಶ್ವ ಪಾರಂಪರಿಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ತಾಣೊಲೆನ ಪಟ್ಟಿಗ್ ಸೇರಾದೆರ್.

ಕಿನ್ಯ ಪೊಣ್ಣು ಜೋಕುಲು ಮಲ್ಲೆ ಆದ್ ಜವ್ವಂದಿ ಆಪೆರ್ ಪನ್ಪಿನವು ಅಕುಲೆನ ಸರೀರೊಡು ಆಪಿನಂಚಿನ ಕೆಲವೊಂಜಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಬದಲಾಣೆಡ್ದ್ ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಆ ಪ್ರಾಯೊಡು ಮೆಟಾಬಾಲಿಸಂ ನಿಧಾನ ಆಪುಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ತೂಕ ಜಾಸ್ತಿ ಆದ್ ಎತ್ತರಲಾ ಜಾಸ್ತಿ ಆಪುಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಸರೀರೊದ ಮಾತ ಭಾಗೊಲೆನ ಆಕಾರ ಬದಲಾಪುಂಡು.

ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಸಮಿತಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರ್ ಡಾ.ಡಿ. ವೀರೇಂದ್ರ ಹೆಗ್ಗಡೆ, ಪ್ರಾಚೀನ ದೇವಾಲಯೊ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರೊನ್ ೧೯೯೧ ಧರ್ಮೋತ್ಥಾನ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ಡ್‍ತ್ತ್ ಕೈಪಾಡಿಯೆರ್. ಧರ್ಮೋತ್ಥಾನ ಟ್ರಸ್ಟ್ ನಾಡಿನಾದ್ಯಂತ ದೇವಾಲಯ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಮಾಲ್ಪೆರ್. ಪೂಜೆ ನಡಪ್ಪುನ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕ್ ಮೊದಲ ಆದ್ಯತೆ. ಇತ್ತೆ ಈ ಸಂಖ್ಯೆ ೧೭೧ ಕರಿಂಡ್. ಅಯಿಟ್ ೧೫೪ ದೇವಸ್ಥಾನಲು ಕೆಲಸ ಪೂರ್ಣವಾತ್ಂಡ್.

ಬಾಕಿಲ್ ಡ್ ನಾ ನಾ ಬಗೆತ ಬಾಕಿಲ್ ಉಂಡು.ಒಂಜೆ ಪಲಾಯಿಡ್ ಮಲ್ತಿನ ಒಂಜಿ ಬಾಕಿಲ್. ರಡ್ಡ್ ಮರ್ಗಿಲ್ ಡ್ ಪಲಾಯಿ ಉಪ್ಪುನ ಬಾಕಿಲ್.ಸಾಗುವಾನಿ,ಪೆಲ,ಕುಕ್ಕುದ ಮರೊ ಇಂಚೆನೆ ಬೇತೆ ಬೆತೆ ಜಾತಿದ ಮರೊಟ್ಟು ಬಾಕಿಲ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

ಅನಂತಪುರ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವಿಶಾಲ ಕೆರೆಟ್ ಒಂಜಿ ಬಬಿಯ ಪನ್ಪಿನ ಮುದಲೆ ಉಂಡು. ಮುದಲೆಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಮಾಂಸಹಾರಿ ಆಂಡ ಮುಲ್ಪದ ಬಬಿಯ ಸಸ್ಯಹಾರಿ ಪನ್ಪಿನವು ಒಂಜಿ ವಿಶೇಸವಾಯಿನ ಸಂಗತಿ. ದುಂಬುಡು ಬ್ರಿಟೀಷೆರ್ ಅಲ್ಪ ಟೆಂಟ್ ಪಾಡ್ದಿಪ್ಪುನ ಪುರ್ತು ಕೆರೆಟ್ ಮುದಲೆ ಉಪ್ಪುನ ಗೊತ್ತಾದ್ ಅವೆನ್ ಕೆರೊಡು ಪನ್ದ್ ಬಬಿಯಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್ ಪಿದಯಿ ಬನ್ನಗ ಗುಂಡು ಪಾಡ್ಡ್ ಕೆರ್ದ್ ಬುಡ್ಪೆರ್. ಅಯಿನ್ ಕೆರ್ನ ಬ್ರಿಟೇಷ್ ಅಧೀಕಾರಿ ಒಂತೆ ದಿನೊಟು ವಿಷತ ಉಚ್ಚು ತುಚ್ಚಿದ್ ತಯಿತ್ ಪೊಪೆ. ಆಂಡಾ ಅಕಸ್ಮಿತ್ ಕುಡೊಂಜಿ ಮುದಲೆ ಆ ಕೆರೆಟ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು ಅಯಿಕ್ ಅಲ್ಪದ ಅಡಿಗುಲು ಬಬಿಯ ಪನ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಆ ಮುದಲೆಗ್ ಪ್ರತಿದಿನ ಮದ್ಯಾಹ್ನ ಮಹಾಪೂಜೆ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ನೈವೇದ್ಯ ಕೊರ್ಪುನ ಪೊರ್ತುಗು ಬಬಿಯಾ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್ ಅಪಗ ಕುಡೆತ ಪಿದಯಿ ಬತ್ತ್ ದ್ ನೈವೇದ್ಯ ಸ್ವೀಕಾರ ಮನ್ಪುಂಡು. ಈ ಮುದಲೆಗ್ ಜನೊಕುಲು ಪರಕೆದ ರೂಪೊಡು ನೈವೇದ್ಯ ಸಮರ್ಪಣೆ ಮನ್ಪುನ ಪದ್ದತಿಲ ಉಂಡು. ಕೆಲವು ಸರ್ತಿ ಬಬಿಯಾ ಕೆರೆತ ಮಿತ್ತ್ ಬತ್ತ್ ದ್ ಜೆತ್ತ್ ದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು ಪನ್ದ್ ತೂಯಿನ ಜನೊಕುಲು ಪನ್ಪೆರ್.

ಶಬರಿಮಲೆ ಉಂದು ಒಂಜಿ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ದೇವಸ್ತಾನೊ. ಈ ದೇವಸ್ತಾನ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಉಂಡು. ಇಡೆಗ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕಡೆತ ಜನೊಕುಲ್ ಬರ್ಪೆರ್ ಬತ್ತ್ ದ್ ದೇವೆರೆನ ದರ್ಶನ ಮಳ್ತ್ ದ್ ಪೋಪೆರ್. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನೊಗು ಪೋದು ದೇವೆರೆ ದರ್ಶನ ಮಲ್ಪೊಡಾಂಡ ವೃತೊಟ್ಟು ಇತ್ತ್ ದ್ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ದುತ್ತೈತೊಲೆನ್ ಪಾಡೊಂದು, ಕಾರ್ ಗ್ ಮುಟ್ಟು ಪಾಡಂದೆ ಪೋಪೆರ್. ಉಂದೆತ್ತ ಉದ್ದೇಶ ಪಂಡ ದೇವೆರೆ ದರ್ಶನ ಮಲ್ಪುನಕುಲು ಮಾತೆರ್ಲಾ ಒಂಜೆ ಪನ್ಪಿ ಬಾವನೆ ಬರೊಡು ಪನ್ಪಿನವೇ
ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಸಿರಿನ ಸೂಕೆ ತೋಜಿನಕ್ಲೆಗ್ ಮುಖ್ಯ ಕುಮಾರನ ಇಲ್ಲಲ್ ಅನುಭವಿ ಸಿರಿನಕ್ಲೆನ್ ಸೇರಾದ್ ದಲಿಯೊ ಪಾಡುನೆಕ್ ಇಲ್ಲೆಚ್ಚಿದ ದಲಿಯಂದ್ ಪುದರ್. ಸಿರಿಗ್ ಸಂಬಂಧಿಸಾಯಿನಂಚನೆ ಸುರೂಟು ಸಿರಿನ ಸೂಕೆ ತೋಜಿನಕ್ಲೆಗ್ ರಡ್ಡ್ ರೀತಿಡ್ ದಲಿಯೊ ಕೊರೊಲಿ.೧.ಮೂಲ ಆಲಡೆಡ್ ೨. ಇಲ್ಲೆಚ್ಚಿದ ದಲಿಯೊಡು. ಸುರುಟು ಸಿರಿನ ಸೂಕೆ ತೋಜಿನ ಪೊಣ್ಣು ಜೋಕುಲು ತನ್ಕುಲೆನ ವರ್ತನೆಡ್ ದಾದಾಂಡಲ ಬದಲಾವಣೆನ್ ತೋಜಾವೊಂದು ಇಪ್ಪುವೆರ್. ಒರ್ತಿಯೆ ಕುಲೊಂದು ಬುಲಿತೊಂದು ಕುಲ್ಲನೆ, ಪೊಕ್ಕಡೆ ಅರಬಾಯೆ ಕೊರ್ಪುನೆ , ಒಂಜೇ ಕಡೆಕ್ ದಿಟ್ಟಿ ದೀದ್ ಕಲ್ಲುನೆ- ಇಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ರೀತಿದ ಬದಲಾವಣೆನ್ ತೋಜಾವೊಂದು ಇಪ್ಪುವೆರ್. ಇಲ್ಲದಕುಲೆಗ್ ಉಂದು ದಾದಂದ್ ತೆರಿಯಂದೆ ಅಲ್ಪಮುಲ್ಪ ತೋಜಾಬೆರ್. ಕಡೆಕ್ ಬಲಿಮೆಡ್ ತೂನಗ ಸಿರಿನ ಸೂಕೆಂದ್ ತೋಜಿದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ ಆಲೆನ್ ಆ ಪ್ರದೇಶೊದ ಅನುಭವಿ ಕುಮಾರನ ಇಲ್ಲಲ್ ಅನುಭವಿ ಸಿರಿನಕ್ಲೆನ್ ಸೇರಾದ್ ದಲಿಯೊ ಪಾಡಾವೆರ್. ಸುರೂಟು ಕುಮಾರೆ ಸಿರಿನಕುಲು ಎಣ್ಣೆ ಪತ್ತ್ದ್ ಮೀದ್ ಬರ್ಪೆರ್. ಅವೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊಕುಮಾರ ಪಾತ್ರಿಲು ಪಟ್ಟೆ ತುತ್ತುದು ತಯಾರಾಪೆರ್. ಸಿರಿನಕುಲುಲಾ ಬೊಲ್ದು ಸಿರೆ ತುತ್ತುದು ಐತೊ ಅಪೆರ್. ಕುಮಾರೆ ದೇವೆರೆನ ಗದ್ದಿಗೆ ಏರಾದ್ ಅಯಿತ್ತ ಎದುರು ಉಂತುದು ಅಜ್ಜೆರೆ ಸಂದಿ ಸುರು ಮನ್ಪುವೆ. ಸಂದಿ ಪಂಡೊಂದು ಪಂಡೊಂದು ದರ್ಸನೊ ಸುರು ಆಪುಂಡು. ಪಿಂಗಾರೊದ ಪುರ್ಪ ಪತೊಂದು ಜೋರು ದರ್ಸನೊಗು ಪೋನಗ ಮುಲ್ಪ ಸಾಲಾದ್ ದಲಿಯೊಡು ಉಂತಿನ ಸಿರಿನಕ್ಲೆಗ್ಲಾ ದರ್ಸನೊ ಸುರು ಆಪುಂಡು. ಕುಮಾರೆ ಅಕ್ಲೆಗ್ ಪಿಂಗಾರೊ ಕೊರೊಂದು ಬರ್ಪೆ. ಇಂಚ ಸಿರಿ ಕುಮಾರನಕುಲು ಸಂದಿ ಪಂಡೊಂದು ದರ್ಸನೊ ಮಂತೊಂದು ಸಿರಿ ಕುಟುಂಬೊದಕುಲಾದ್ ಸಂಭಾಷಣೆ ಮಂತೊನುಬೆರ್. ಅವೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕ ಈ ಸಿರಿನ ಸೂಕೆ ತೋಜಿನ ಪೊಣ್ಣನ್ ಕುಮಾರನ ಎದುರು ಕೊನತ್ತ್ದ್ ಉಂತಾಬೆರ್. ಕುಮಾರೆ ಆಲೆಡ ಪಾತೆರೊಂದು ಆಲೆನ ಮೆಯಿಟ್ಟ್ ಇಪ್ಪುನ ಶಕ್ತಿ ಒವ್ವುಂದು ತೆರಿಯೋಣುಬೆ. ಸಿರಿ, ಸೊನ್ನೆ, ಅಬ್ಬಗ, ದಾರಗ ಇಂಚ ಆಲ್ ಬಾಯಿ ಬುಡ್ದು ಪನೊಡು. ಅಯಿಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕ ಆಲೆನ್ ಕುಮಾರೆ ದಲಿಯೊಗು ಬಲಕಾರ್ ಪಾಡಾದ್ ಉಂತಾದ್ ಸಿರಿನಕ್ಲೆನ ಒಪ್ಪಿಗೆ ದೆತೊಂದು ಪಿಂಗಾರೊ ಕೊರ್ಪೆ. ಒರೊ ದಲಿಯೊಡು ಉಂತಿ ಬುಕ್ಕ ಆಲ್ ಪ್ರತಿ ಒರ್ಸೊ ಆಲಡೆಗ್ ಪೋದು ಸಿರಿನ ಸೇವೆ ಮನ್ಪೊಡುಮದು ಲೆಕ್ಕೊ. ಹಿರಿಯ ಕುಮಅರ ಸಿರಿನಕೊಲು ಈ ರೀತಿದ ಇಲ್ಲ್ ಎಚ್ಚಿದ ದಲಿಯೊಗು ವಿರೋದ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಉಂದು ಸರಿಯಾಯಿನ ಕ್ರಮೊ ಅತ್ತ್ ಪನ್ಪೆರ್.ದಲಿಯೊ ಏಪೊಲಾ ಅವು ಸಿರಿ ಜಾತ್ರೆಡ್ ಮೂಲ ಆಲಡೆಡೇ ಕೊರೊಡ್ ಹೊರತ್ ಕುಮಾರನ ಇಲ್ಲದ ಎಚ್ಚಿದ ದಲಿಯೊಡು ಅತ್ತ್ ಪನ್ಪೆರ್.ಮುಲ್ಪ ಸಿರಿನ ಕಲೆನ್ ದೆಪ್ಯೆರೆಲಾ ಸಾದ್ಯೊ ಉಂಡು ಪನ್ಪುನವು ಅನುಬವಿ ಸಿರಿನಕ್ಲೆನಬಿಪ್ರಾಯೊ.

ತುಳುನಾಡುತಾ ಸಂಪ್ರದಾಯೊಡು ಮದಿಮ್ಮೆಡ್ ವೀಳ್ಯೊಶಾಸ್ತ್ರೊಗು ಹೆಚ್ಚಿ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯೊ. ಮದಿಮ್ಮೆ ತಪ್ಪಿಯರ ಬಲ್ಲಿಂದ್ Engagement ಪಂಡ ದಿನೊ ಗೊತ್ತು ಮಲ್ಪುನೆನ್ ತುಳುವೆರ್ ವೀಳ್ಯೊಶಾಸ್ತ್ರೊಂದು ಪನ್ಪೆರ್. ಇಂದೆನ್ ಮದಿಮ್ಮೆದ ನಿಗಾಂಟ್ಂದ್ (Engage) ಪನ್ಪೆರ್. ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಮದಿಮ್ಮೆಗ್ ಒಂಜಿ ವಾರೊ ದುಂಬ ಪೊಣ್ಣನ ಇಲ್ಲಡೆ ಆನ ಕಡೆತಕುಲು ದಿಬ್ಬಣೊ ಬರ್ಪೆರ್. ಬನ್ನಗ ಬೋಡಾಯಿನಾತ್ ಬಜ್ಜಿರೆ ಬಜ್ಜೆಯಿ ಪತೊಂದು ಬರ್ಪೆರ್. ನಿಗಾಂಟ್ ಆಯಿನೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಮದಿಮ್ಮೆದ ಬೇಲೆಗ್ ಸುರು ಮಲ್ಪೊಲಿ.

ಪೊಣ್ಣು ಜೋಕುಲೆನ ಜನನದ್ವಾರೊಡು ಬೊಲ್ದು ಡಿಸ್‌ಚಾರ್ಜ್ ಆಪಿನ ತೋಜಿದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ ಸದ್ಯೊಡೆ ಮಲ್ಲೆ ಆಪೆರ್ ಪಂದ್ ಅರ್ಥ. ಜಾಸ್ತಿ ಡಿಸ್‌ಚಾರ್ಜ್ ಇತ್ತ್ಂಡ ಬೇಗನೆ ಋತುಸ್ರಾವ ಆಪುಂಡುಂದು ಅರ್ಥ.

ವಿಶೇಷ ಇನ್ನಗಾ, ಈ ಕುದುರುಡು ಉಪ್ಪುನ ಶಿಲೆ ಕಲ್ಲುಲು ಐನ್ ಇಜಿಂಡ ಆಜಿ ಮೂಲೆದ ಕಮ್ಮೊಲೆನ್ ಜೋಡಿಸಾದ್ ದೀತಿನ ಲೆಕ್ಕ ತೋಜುನ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಅಗ್ನಿ ಶಿಲೆಕುಲಾದ್ ತೋಜುವಾ. ಇಂಚಿನ ಒಂಜಿ ಅಪರೂಪದ ಕಂಬೊಲೆನ ಜೋಡಿಸಾದಿನಂಚಿನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ರೂಪೊದ ಶಿಲಾರಚನೆಲೆಗ್ " ಕಂಬಾಕಾರದ ಸಂದುಲು" (columnar joints) ಇನ್ಪಿನ ಪುದರು ಭೂವಿಜ್ಞಾನೊಡು ಉಂಡು. ನಂಮ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಭಾರತ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆದಕುಲು ಈವೊಂಜಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ವಾಯಿನ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ರಚನೆನ್ ಏಪೊಗುಲಾ ಒರಿಪಾವೊಡು ಇನ್ಪಿನ ದೃಷ್ಟಿಡ್ ೨೦೦೧ ನೆಯ ಇಸವಿಡು ಈ ಪ್ರದೇಶೊನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸ್ಮಾರಕ ಇಂದ್ ಗುರುತು ಮಲ್ತ್ ದೆರ್.