Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
Skalny gokowc (Rhamnus saxatilis Jacq.): gusto roznogaśowana a śernjojta družyna z wjelgin małkimi łopjenami, kótaraž wustupujo pśedewšym w górach srjejźneje a pódpołdnjoweje Europy

Łušćinowy płod jo suchy płod, kótaryž wobstoj z jadnogo płodowego łopjeńka a se na prědnem a slěznem boku wótwěra. Na pś. grochowka (Pisum sativum), žołta akacija (Laburnum), chóšć (Cytisus scoparius)

Katar (oficielnje Stat Katar) jo emirat w krotkowjacornej Aziji. Kraj wopśimjejo mału połkupu, kótaraž słuša k wětšej Arabiskej połkupje a lažy w Persiskem zalewje. Na pódpołdnju granicujo Katar w dłujkosći 60 km ze Saudi-Arabskeju. Kraj se ze tśi stron z mórjom wobdawa. Na pódwjacorje lažy blisko Katara mały kupowy stat Bahrain.

Jěwa-Marja Čornakec jo cłonk Maśicy Serbskeje a wót lěta 2008 zrazom cłonk pśedsedarstwa. Za jeje wugbanja na pólu serbskeje źiśeceje literatury a za statkowanje ako awtorka źiwadłowych graśow jo wót Załožby za serbski lud 15. oktobra 2011 Spěchowańske myto k Mytu Ćišinskego dostała.

Prědne naspomnjenja wó Plzni (źinsajšnem Starém Plzenci) póchadaju z lěta 976, gaž pla togo přemyslowskego groźišća, česki wjerch Boleslav II. jo porazył wójsko nimskego krala Oty II.

Don Bosco jo měł wurědny dar: Což jo raz cytał abo słyšał, to jo se naraz markował. 1831 jo prědny raz do zjawneje šule zastupił a juž 1835 jo gymnazium zakóńcył. Dokulaž jo wjelgin chudy był, jo musał se pśecej swój klěb a pśebytk ze źěłom zasłužyś. Pśi tom jo nawuknuł pówołanje šejca, šlodarja a pjakarja. Lěcrownož jo měł cesto pjenjezne problemy njejo žednje naźeju a swóju pśinaroźonu wjasołosć zgubił. Pó gymnaziumje jo do mjeršnikojskego seminara w Chieri zastupił a 1841 su jogo na mjeršnika wuswěśili.

Simferopol (ukrainski Сімферополь) jo město na Ukrainje. Lažy na połkupje Krim a jo stolica Awtonomneje republiki Krim. Ma něźi 360 tysac wobydlarjow.

Słowo gólc jo pśiswójźbne ze słowom gólica, ale pó Mukowem "Słowniku dolnoserbskeje rěcy a jeje narěcow" teke ze słowom goły (górnoserbski hoły).

Drobnopłodata rypotka (Sparganium erectum subsp. microcarpum (Neuman) Domin, Preslia 13-15: 53 (1935)) maju płody z cybulojtym, górnym źělom.

Dunaj (nim. Donau, słow. Dunaj, hung. Duna, chorw. Dunav, serbi./bulg. Дунав, rum. Dunărea, ukr. Дунай) jo wažna a dłujka rěka w Europje. Jo 2 857 kilometrow dłujki a jogo rěcyna wopśimjejo 801 463 km². Wužrědli se zběžanim Brega a Brigacha w Donaueschingenje w Nimskej a běžy pśez Nimsku, Awstrisku, Słowaksku, Hungorsku, Chorwatsku, Serbisku, Rumuńsku, Bulgarsku, Moldawsku, Ukrainu a wulewa se do Carnego mórja. Dunaj jo druga nejdlejša rěka w Europje.

Nazymska adonisowa rožycka (Adonis annua, syn. Adonis autumnalis L., Adonis phoenicea Bercht. & J.Presl.) jo rostlina ze swójźby górkacowych rostlinow (Ranunculaceae).

Kirgiziska jo kraj w Srjejźnej Aziskej. Wóna jo górski kraj, kótaryž jo k prědnemu z nomadiskimi narodami wobsedlony był. Kirgiziska jo pśed 1990 lětom była źěl ZSSRa.

Cerwjene mórjo (arabiski البحر الأحمر al-Bahr al-ahmar; الخليج العربي al-Chalīdž al-'arabī, t.r. Arabiski zaliw; hebrejski ים סוף Jam suf, rědko teke הים האדום Ha-jam he-adom ; Tigrinya ቀይሕ ባሕሪ QeyH baHri ) jo mórjo mjaz Afriku a Arabiskej połkupu.
Wót wersije 37.0, kótaraž jo se 31. měrca 2015 wózjawiła, jo Mozilla Firefox Mobile teke z dolnoserbskim a górnoserbskim wužywarskim pówjerchom k dispoziciji, ale jano za rědy z Android 5.0 a wušej, dokulaž akle Android 5 pódpěra tśipismikowe rěcne kody.

Walizišćina (teke kymrišćina , waliziski Cymraeg abo y Gymraeg) jo keltiska rěc, kótaraž se we Waliziskej, w Engelskej pśi granicy z Waliziskej a w enklawach pó cełym swěśe powěda. Walizišćina jo něnt zwětšego wužywana keltiska rěc na swěśe. Waliziski powěda wokoło 750 tysac luźi.

Wót oktobra pjelchy pó wšakich se namakaju w sam grěbanych pódzemskich jamach, źož wóni pśespiju zymu za cas něźi sedym mjasecow. Wótergi wóni samo spiju w domach. Zymski spaŕ trajo až do kóńca apryla, cesto až do maja, pśi njepśigódnem wjedrje samo až do zachopjeńka junija.

Hiiumaa (estniski Hiiumaa; šwedski Dagö; estnošwedski da:e; forngutniski Dagaiþ; litawski Hījumā abo Dagdas sala; letiski Hyjuma) jo estniska kupa we Baltiskem mórju a prowincy źěl w Saaremaaskem kraju. Tam jo bydliło wokoło 11 087 wobydlarjow w lěśe 2006, 965 km².

,,Dom wót nana jo był gósćeńc … wokoło poł góźiny wót Lipje daloki. Cesto som sejźiła śicha na wokno wótpołdnja a som glědała góźiny dłujko, lěc gósć se zabłuźijo w samotnosći. Pótom ja som buźiła nana ze spanja.“

Irańske rěcy tworje pódswójźbu indoirańskich rěcow, kótarež słušaju k indoeuropskim rěcam. We swěśe jo něźi 150 milionow luźi, kótarež jadnu z něźi 50 nowoirańskich rěcow ako maminu rěcu powědaju, dalšych 30–50 milionow wužywaju jadnu z tych irańskich rěcow ako drugu abo tśeśi rěc.

Hamilton jo město w kanadiskej prowincy Ontario. Lažy na krotkowjacornem brjoze jazora Ontario. Město ma něźi 500.000 wobydlarjow. Prědny raz naspomni se město pó lěśe 1812.

Hof namaka se w dolinje Solawy mjaz Frankskim lěsom a Fichtelowych górami. Bu w lěśe 1214 ako sedlišćo Rekkenze k prědnemu razoju dokumentariski naspomnjony. Wokoło 1230 bu tak pomjenjowane „nowe město“ natwarjone, kótarež jo dostało mě „Regnitzhof“ abo „Hof Regnitz“.

Eksistěruju rozdźělne rozrědowanja roda Rhamnus, psowicy (Frangula) se cesto ako swójski rod wobglědaju. Wětšyna awtorow źěli rod do dweju pódrodowu Eurhamnus a Frangula, kótarejž se dalej do sekcijow rozrěduju. Slědujuce rozdźělenje slědujo systemoju pó Suessenguth:
Jadnučki nimsko–dolnoserbski słownik – słownik wót Pětša Janaša – njejo tak wobšyrny a wopśimjejo teke stary pšawopis. Togodla jo se pśemysliło južo dłujko wó aktiwnem słowniku, za spisanje dolnoserbskich tekstow a aby zmólki se wobijało. Nejpjerwjej ideja jo se zachyśiła, dokulaž njejo se zjadnało, až do lěta 2001, ako źěła na słowniku su se zachopili. Pód wjednistwom Manfreda Starosty źěłaju hyšći Erwin Hanuš, Hauke Bartels a teke druge pśi projekśe. Naźěłanje cełeje leksiki trajo dłujcko a jo wjelgin wjelike, dokulaž kuždy sobuźěłaśeŕ pśeźěła kužde słowo słownika a wšykne wopowědaju změny a kótare słowa se pśiwzeju. K prědnemu cil projekta jo dejał byś jano šulski słownik z 20.000 lemata. Ta wersija jo se rozšyriła na 40.000 lemata w lěśe 2004. Něnto słownik ma wopśimjeśe wót něźi 60.000 lemata a śišćana wersija změjo wěcej ako 2000 boki. Na zakłaźe togo słownika dej se naźěłaś rownocasnje šulski słownik z wšakorakimi wopśimjeśami a wšakorakim wugótowanim jadnotliwych artiklow. Wót julija 2007 wšykne gótowe artikele słownika móžoš namakaś w interneśe na www.dolnoserbski.de. Zakłady leksikografiskego wobźěła su maminorěcna kompetenca awtorowu Starosta a Hanuš, wobšyrne zběrki ekserptow dolnoserbskeje rěcy, elektroniski korpus teksta a teke konsultacije z maminorěcnymi pomogarjami. Śěžkosć togo słownika jo było wótekšywanje modernych słowow, dokulaž dolnoserbska rěc jo jano mała rěc a njejo se standardizěrowana. Na pśikład za Nowy Casnik jo wjelgin wažne, až móžo powěźeś wó aktualnych temach teke z techniki a politiki, ale na tych pólach se musy hyšći wuwiś wjele dolnoserbskich słowow. To njejsu pšawe „nowe” słowa, ale cesto kompenzacije znatych abo starych słowow. Wósebnje jo wjelgin wažne, aby maminorěcne luźe mógali akceptěrowaś a rozměś nowu leksiku. Tak Nimsko–dolnoserbski słownik dej byś teke pomocny srědk wósebnje za njemaminorěcnych luźi k aktiwnemu wužywanjeju dolnoserbskeje rěcy, gaž se pśigótujo słownik.

Pówitki su zwětšego wijuce lězece rostliny a małke zela. Jadnore łopjena su musterowane a zwětšego wuske. Kwiśonki su pódobne tym pyšneje pówitki. Wóni wobstoje ze złožoneje rorki, kótaraž se lejkojśe wótcyni.

Spiraeoideae su pódswójźba rožowych rostlinow (Rosaceae). Pó molekulargenetiskich pśepytowanjach bu pódswójźba rozšyrjona a wopśimjejo teke něga ako swójskej pódswójźbje wjejźonej měkopackosadowych rostlinow (něnto Subtribus Pyrinae) a twardopackosadowych rostlinow (rod Prunus).

Skandinawiska połkupa jo něźi 1850 kilometrow dłujka a 370 až 805 kilometrow šyroka. Na krotkem zajtšu granicujo z Baltiskim mórjom a z jogo Bottniskim zalewom. Na pódwjacorje a krotkem wjacorje granicujo ze Pódpołnocnym mórjom. Na dłujkem wjacorje granicujo z Norwegskim mórjom a na pódpołnocu z Barentsowym mórjom

Stary Nowgorodski dialekt wěcej jo njewužywał pó dobyśu Nowgoroda pśez Moskowitow w lěśe 1478. (Pśi tom su někotare wósebnosći južo jěsnjej zgubili. Na pśikład jo gustosć wužyśa kóńcowki -e wóteběrał, pśi nominatiwje muskego genusa.).
Jěwa-Marja Čornakec jo se naroźiła 1959 ako źowka bura we Worklecach a jo we Wotrowje wótrosła. Pó wopyśe Wotrowskeje (1965–1967) a Pančičanskeje šule (1967–1975) wuwucyjo se wóna na Budyšyńskej Serbskej rozšyrjonej wušej šuli, źož jo 1977 maturowała. Pó studiju na Fachowej šuli za wědomnostne bibliotekarstwo w Lipsku (1977–1980) jo źěłała wóna mjaz 1980 do 1984 ako wědomnostna bibliotekarka na Serbskem wucabnikojskem wustawje w Budyšynje a w lětoma 1984/85 ako wědomnostno-techniska sobuźěłaśerka w Instituśe za serbski ludospyt. Wót lěta 1985 do 1990 Jěwa-Marja Čornakec jo studěrowała na Lipsčańskej uniwersiśe kulturne wědomnosći a sorabistiku, źož jo diplomowe źěło k temje Serbske pismojstwo mjaz 1937–1945 napisała. Po studiju wóna jo se wrosiła na Institut za serbski ludospyt. Wót 1. januara 1992 wóna jo była šefredaktorka kulturnego casopisa Rozhlad w Ludowym nakładnistwje Domowina a statkujo wót 1. awgusta 2011 ako dramatikarka w Serbskim ludowym ansamblu w Budyšynje.

Jabłukowy płod jo jajojty a na zachopjeńku žołte až nacerwjenje žołte, w zdrjałosći nacerwjenje bruny z swětłymi dypkami, dośěgnjo dłujkosć wót 2 cm. Wóni su jano pśi pśezdrjałosći jědne, pśi comž su śěstojte a słoźe wjelgin kisale.

Władysław Grabski (* 7. julija 1874, † 1. měrca 1938) jo był pólski politikaŕ, stawiznaŕ, premierminister Pólskeje wót 27. junija do 24. julija 1920 a wót 19. decembra 1923 do 14. nowembra 1925.

Wokrejs źinsajšneje Kirgiziskeje jo w 15. a 16. stolěśu wobsedlony wót Kirgizow, nomadiski turkojski narod kótaryž, jo pśed 2000 lětami w dłujkozajtšnem źělu Mongolskej pśisol, a kótaryž jo se k prědnemu do pódpołdnjoweje Siberiskeje gnul, a pón do regiona Tuwa do 18. stolěśa. Wětšyna Kirgizow su sunnitiske muslimy wót hanafitskeje šule.

Madlena Norbergowa, Peter Kosta, Adam Mickiewicz. Basni w serbskich pśełožkach, zestajał Alfred Měškank, w: Podstupimske pśinoski k Sorabistice, Nr. 10, Podstupim 2013)

Mosambik (portugiziski Moçambique) jo njewótwisny stat pśi Indiskem oceanje w krotkozajtšnej Africe. Granicujo z Malawijom a Tansaniju w pódpołnocu, z Pódpołdnjowej Afriku a Swaziskej w pódpołdnju, ze Simbabwe w pódwjacorje a ze Sambiju w dłujkem wjacorje. Stolica jo Maputo, kótaraž se namaka pśi pśibrjoze w pódpoldnju kraja.

Saaremaa (estniski Saaremaa; šwedski Ösel; estnošwedski Äisel, Äisil, Äihl; forngutniski Oysl; letiski Sāmsala abo Sāremā; litawski Sarema) jo estniska kupa we Baltiskem mórju a źěl wokrejsa Saaremaa. Tam jo bydliło wokoło 35.000 wobydlarjow w lěśe 2008. Ma płoń wót 2922 km².

563 do Chr. jo se naroźił kralowskej familiji w pódpołnocnej Indiskej w Lumbini syn, Siddhartha. Wiźaŕ jo nanoju zwěšćił, až buźo jogo syn pak wjeliki kral pak wjeliki swěty. Aby syn raz mógał byś z kralom, njejo nan jogo dał kubłaś w nabóžninje a njejo dopušćił, až syn górje wiźi. Južo ako góle jo Siddhartha był pśez wšu měru mudry a wobdarjony. Ze 16 lětami jo se z princesnu Yasodharu wóženił. Stej bydliłej w kšasnem palasće, źož jima materielnje njejo nic felowało.
Ceuta jo špańske město a špańska enklawa na pódpołnocu Afriki. Lažy na pódpołdnjowem brjoze Gibraltarskego pśelewa pśeśiwo Gibraltaroju. Granicujo na pódzajtšu ze Srjejźnym mórjom, na dłujkem wjacorje z Atlantiskim oceanom a na pódwjacorje z Marokkom. Ceuta ma dobry pśirodny pśistaw.

Mbyá (ca. 8.000 w Paraguayju, ca. 2.300 w brazilskich zwězkowych statach Espírito Santo, Rio de Janeiro, São Paulo, Paraná, Santa Catarina a Rio Grande do Sul, ca. 1.000-2.000 w Argentinskej)

Dalša družyna, Górski nosowy mjadwjeź (Nasuella olivacea), kótaryž jano w Andskich dolinach w dłujkowjacornej Pódpołdnjowej Americe jo žywy, se w swójskim roźe, Nasuella, wjeźo.

Carny bóśon je na górnem boku nabrunje carny a na dolnem boku běły. Wón dośěgnjo wjelikosć wót něźi 1 m. Jogo šnapac jo cerwjeny a noze stej cerwjenej. Wón jo spłošny.

Žorawiny su kupka družynow w roźe carnicow (Vaccinium). Wóni se zwětšego ako pódrod rozpominaju, wótergi pak teke ako swójski rod Oxycoccus wótźěla. Jagodowe płody jich zastupnikow su jědne a maju słodko-kisały, pó źělach pitśku njesłodny słod. Žorawiny wustupuju w měrnych regionach (na pś. teke w Nimskej) w lěsu, w bagnje a na góli.

Wokabular se orientěrujo wěcej na Engelšćinje ako ten Tokpisinšćiny na Papua-Neuguinea. Gramatika pokazujo melaneziske wósebnosći. Historiski zawinowana pśiswójźbnosć wobstoj teke k Bislamje na Vanuatuwje.

1823 wón jo drogował do Drježdźan a do saksojskeje Šwicarskeje. Tam Blechen jo zmakał norwegski mólaŕ Christian Clausen-Dahl. Krajinowe mólarstwo Nižozemskeje wot 17. stolěśu jogo dłymoko gnuło. Po swójom wrośenju Blechen jo dostał pśistajenje ako źiwadłowy mólaŕ na „Königsstädtischen Theater“ w Barlinje.

Rosćo na tucnych łukach, włožnych łukach, pastwach, w zagrodach, na brjogach, w groblach, łučinowych lěsach a na drogowych kšomach. Ma lubjej skerjej włožne, wutkate a bazowe zemje na wótworjonych stojnišćach.

Werner Měškank, nim. Werner Meschkank (*15. měrca 1956) jo serbski žurnalist, kurator Serbskego muzeja w Chóśebuzu, załožaŕ kupki Serbska namša a spisowaśel. Wón jo syn Alfreda Měškanka, bydli w Zaspach.

Handrekojc jo pisała pśinoski do Nowego Casnika, mjazy drugim reportaže. Jo spiwała w mósćańskem žeńskecem chorje "Dundalija". 28 februara 2017 jo Hanelora Handrekojc wótejšła na wuměńk.

Opole Lubelskie jo město w Pólskej, w lublińskem wójwodstwje, we wokrejsu Opole Lubelskie, w gmejnje Opole Lubelskie. W lěśe 2014, jo how bydliło 8 819 luźi.

Pśez gromadu zastajenje wšakich słownych zdonkow a afiksow se mógu wjelgin dłujke słowa twóriś, kótarež w europskich rěcach pśez dłujke sady z wjele słowami zwuraznjaju. Tak se groni na pś. nehualmoyecastemojmolunijtzinutinemisquiöni (Tetelcingo-Nahuatl): "Wy cesći gódne cłowjeki byšćo pśiś a wam waše nose starcyś mógli, tak až kšawje, ale wopšawdu wy njejsćo to cynili. Dla toś tych dłujkich słowow ale teke někotarych za Europejarjow njezwuconych zukowych kombinacijow (wósebnje wjelgin ceste tl) bu a jo rěc cesto ako zazdaśim „njedaś se wugroniś“ pomjenjowana. To se pak góźi na njeznaśe hynakšego, nic europskego rěcnego koncepta wótwóźiś.
Buenos Aires jo stolica a nejwětše město Argentinskeje. Lažy nad rěku Río de la Plata na pódzajtšnem brjoze Pódpołdnjoweje Ameriki pśi Atlantiskem oceanje.

Podolska (pól. Podole, ukr. Поділля, rum. Podolia, łat. Podolia) - historiska krajina na Ukrainje a w Moldawskej. Źěli se na Pódwjacoropodolsku (podolske wójwodstwo w Republice Dweju Narodowu) a Pódzajtšnopodolsku (bracławske wójwodstwo). Nejwětše město jo Winnica. Stolica jo Kamjenec Podolski.

Wót 1805 až do 1815 Carl Blechen jo chójźił na lyceum na Wušej cerkwi. Tam wón jo prědne góźiny w kreslenju dostał, dokulaž mólaŕ Christian Gottlieb Lemmrich jo był wucaŕ Blechena. Dokulaž starjejšej Carla njejstej wjele pjenjezow měłej, wón jo musał wuwucenje ako bankowy pśekupc cyniś w Barlinju, kenž Blechen jo wuwuknuł 1819. Pótom wón jo dobrowólnje za wójarsku słužbu pśizjawił. Pó lěśe wón jo źěłał w bance. W swójom wólnem casu Blechen jo se zaběrał z mólowanim. W lěśe 1822 Blechen jo złožował pówołanje w bance a z tym wěstu eksistencu a jo zachopił z studiumom na „Akademie der Künste Berlin“.

Pyreae wopśimjejo subtribus ale teke tśi rody, kótarež su žeden subtribus pśirědowane. Bazowa chromosomowa licba jo x = 17 (pśi Vauquelinia 15).

Szczebrzeszyn jo město w Pólskej, w lublińskem wójwodstwje, we wokrejsu Zamość, w gmejnje Szczebrzeszyn. W lěśe 2014 jo how bydliło 5 208 luźi.

Płodnik jo kulojty a ma płony, žołtu pěstu z 12 až do 20 pěstowymi promjenjami. Wón se pó woprošenju wót insektow pód wódu pódnurijo a se k jagodowemu płodoju wuwiwaju, kótaryž pótom zgni a semjenja pušći.

Lipsk jo město w Sakskej. W Lipsku móžoš sorabistiku studěrowaś. Mimo togo jo tam serbski internat, w kótaremž studentske towaristwo Sorabija swóje zarědowanja wótměwa.

W lěśe 1827 jo Blechen se wupowěźeł, dokulaž wón jo měł zwadu z sławneju spiwarku Henriette Sonntag. Wót togo casa Carl Blechen jo źěłał ako licho źěłajucy wuměłc.

Pśedłoga: Infokašćik uniwersita/studenty felujoPśedłoga: Infokašćik uniwersita/wědomnostny sobuźěłaśeŕ felujoPśedłoga: Infokašćik uniwersita/profesory felujo

Rolny groch (Pisum sativum L. convar. speciosum (Dierb.) Alef.), cesto ako Pisum arvense abo P. sativum subsp. arvense wjeźony) jo rostlina ze swójźby łušćinowych rostlinow (Fabaceae).

Kwiśo w lěśe. Kwiśonki su nazeleń módre a běłe, stoje w łopjenowych rozporach w górnem źělu rostliny. Jich wusoke łopjeńko jo nacerwjenje brune.

Bubliny (Knautia arvensis) jo rostlina z pódswójźby drapalcowych rostlinow (Dipsacoideae) znutśika swójźby kózylistowych rostlinow (Caprifoliaceae). Dalšnej serbskej mjenje stej pupawa a rolne bubliny.

Městnosć jo nastała něźi w 12. lětstotku ako słowjańske sedlišćo. Mě wóznamjeni městnosć ako sedlišćo jadnogo muža (muž, mužak). W lěśe 1452 spožči se sedlišću měsćańske pšawo.

Dalšne města su Sassnitz, Putbus a Garz/Rügen. Ale teke słušaju Baltiskomórske kupjele Binz, Sellin, Göhren, Baabe a Thiessow. Rujany se dla jich wšakich rědnosćow krajiny a dłujkich, drobnopěskojtych kupańskich brjogow wót wjele dowolarjow wopytuju.
Cerwjeny buk preferujo włožno-śopłi (atlantiski) klima z relatiwnje miłymi zymami a wusokimi spadkami a jo pśedewšym ako młody bom pśeśiwo mócnym zymskim mrozam, pózdnim mrozami, horcoće a suchoće čućiwy. Nejlěpše rosćenje pokazujo cerwjeny buk na derje z wódu zastaranych ale njehaćenskomokrotowych stojnišćach z wutkatymi zemjami; rosćo wót płonego kraja až k wusokosći wót 1200 m, pó źělach 1600 m (Alpy), źož se pśedewšym w górskem měšanym lěsu w zgromadnosću wót šmrěka a jědli namaka. W pódpołdnjowych kóncynach rozšyrjenja cerwjeny buk rosćo jano we wusokich połoženjach górow. Tam twóri we wusokosći wót 1800 m gromaźe z carnej chójcu gólnu granicu.

To jo był prědny słowjański kraj, wó kótaremž jo stawiznaŕ Fredegar pisał w lěśe 660 w swójich knigłach Liber Historiae Francorum. Ze głownym kraja jo był frankojski pśekupc Samo, kótaryž jo zjadnośił pódwjacornych Słowjanow aby jim lichotu wót Awarow a Frankow dał.

Izerske góry – pol. Góry Izerskie, čes. Jizerské hory, Kerkonoše – pol. Karkonosze, čes. Krkonoše, Pśechod pod Sněžku – Przełęcz pod Śnieżką, Kamjene góry – pol. Góry Kamienne, čes. Meziměstská vrchovina, Carne góry – Góry Czarne, Sowje góry – Góry Sowie, Slobrny pśechod – Przełęcz Srebrna, Bardzke góry – Góry Bardzkie, Toflojte góry – pol. Góry Stołowe, čes. Stolové hory, Orlicke góry – pol. Góry Orlickie, čes. Orlické hory, Bystrzycke góry – pol. Góry Bystrzyckie, čes. Bystřické hory, Górišćo Śnieżnika – pol. Masyw Śnieżnika, čes. Králický Sněžník, Złote góry – pol. Góry Złote, čes. Rychlebské hory, Opawske góry – pol. Góry Opawskie, čes. Zlatohorská vrchovina

Zaprědka cysće, běle a raškuju kulki w škli. Pón měšaju sol, pjepjeŕ a trějucy twarožk. Rozgrěju butru w gjarncu, połnje měšańca k kulka a wobleju z góruceju měsoweju jušku. Pón muse to wokoło 30 minutow pariś, ale jano pśi mjenjej temperaturje a z pókšywacom. Až to jo gótowy, cynje kulkowu měšańcu w formje za pólewanje. Něnt směju twarožk na kulku a wšykne mogu w pjacu. Gaž pólewanje wónja lěbgodne a twarožk jo złotožołty, muse jěsć z pjaca. Kśěł na kóńcu pśispomnjeś, až směju pósypaś hyšći śopłe pólewanje z peterziliju. Dobry apetit!

Billard jo se prědny raz grał w 16. stolěśu. W toś tom casu jo jano sport za zamóžne luźe był. Blida njejsu měli bandy a tak bala su padali, gaž njejsu korektnje do źěrow starcyli, na zemju. A teke bala su hyšći byli wót słonoweje kósći.

Santakrucowe kupy su kupka kupow, kótaraž k prowincy Temotu kupowego stata Salomonow słušaju. Wóni laže w pódwjacornem Śichem oceanje, lice pak k Melaneziji a su něźi 400 km na krotkem zajtšu wót głowneje kupki Salomonskich kupow zdalone.

Brandy (wót engelskego "brandywine", a to wót nižozemskego "brandewijn", co groni "palone wino") jo paleńc, kenž se producěrujo pśez destilaciju wina. Wobstatk alkohola w brandy jo zwětšego 35-60%.

Joseph Francis "Joe" Alaskey III (17. apryla 1952 w Troy, New York – 3. februara 2016 w Green Island, New York) jo był US-amerikański grajaŕ a synchrony powědaŕ.
Wažny charakteristikum rěcy Nahuatl jo rozeznawanje mjaz „pógibnymi“ a „njepógibnymi“ substantiwami. „Pógibne“ substantiwy pomjenjuju cłowjekow, zwěrjeta a někotare druge zapśimjeśa. Wše druge substantiwy su „njepógibne“ a njamaju žeden gramatiski plural. Mnogota se móžo how jano pśez doprědka sednjenje wót licbnikow resp. słowa huel („wjele“) zwuraznjaś, na pś. huel mitl („kleki, šypy“ abo pó słowje „wjele klek“).

Sorta 'Bandai-Sugi' jo na zachopjeńku kulowata, pózdźej ma wót 2 m njepšawidłownu wobcerbu. Jegły su tłusty. Zymske barwjenje jo blědobronzowe.

wuwiśe pśizukowanego *ь na 'e (pózdźej zdźěla, na rozdźěl ku górnoserbšćinje, dalej na 'a), na pśikład (starocerkwinosł., gs., ds.): vьsь, wjes, wjas

Bukowka (pol. Buczyny) jo wjas w Nysynem łukach pśi granicy mjazy Nimskom a Pólskom a jo gmejnski źěl wót Trjebuleje (Gmina Trzebiel) we lubuskem wójewódstwje w Pólskej.

Mě „astronomiska dlinina“ pochada z togo, až wóna – kaž teke astronomiska šyrina – dajo se jano pśez astronomiske měrjenja („astr. póstajenje pozicije“) zwěsćiś. Astronomiska dlinina resp. šyrina rozeznawa se wót geografiskeje dlininy resp. šyriny wó wliw lotowego wótchylenja. Lotowe wótchylenje pśedstaja wótchylenje městneje wertikale wót jeje idealnego (pśez góry/doły njemólonego) směra.

Wot lěta 1958 až do 1977 wón jo był ako redaktor zagronity za Serbsku Pratyju. Bjero jo pisał nastawki a wulicowańka za Nowy Casnik, Pratyju, Płomje a dolnoserbske radijo. W lěśe 1977 jo Wylem Bjero wótejšeł na wuměńk. Wón jo był slědny redaktor Nowego Casnika, za kótaregož jo dolnoserbska rěc była mamina.

W gustem lěsu cerwjeny buk dośěgnjo wusokosć wót až do 40 m a twóri wušćurnjejšu kronu, kótarejež nasajźonk akle w něźi 10-20 m wusokosć lažy.

Aleksander Skrzyński (* 19. měrca 1882, † 25. septembra 1931) jo był pólski jurist a politikaŕ, premierminister Pólskeje wót 20. nowembra 1925 do 5. maja 1926.

Mina Witkojc ma wjeliki wuznam w dolnoserbskej lyrice. Jeje basnje wusku zwězanosć k serbskemu ludoju, domownju a Błota wugronju. Wóna jo pódpěrała ze swojim źěłom ako redaktorka za dolnoserbski casnik "Serbski Casnik" a za serbski kalendaŕ "Pratyja", sebjerozmeśe wót Serbow. Charakteristiski za jeje basnistwo jo ceste wužywanje wót pśirodowego wobraza, na pśikład słyńco, mjasec, mórjo, w nastupanju na stawk serbskeje ludnosći.

Leopold Skulski (* 15. nowembra 1877, † 1939/1940) jo był premierminister Pólskeje wót 13. decembra 1919 do 9. junija 1920 a prezident města Łódź w lětach 1917-1919.

Płod (łatyński fructus) rostliny jo kwiśonka w stawje semjenjoweje zdrjałosći. Pó drugej definiciji jo rostlinski organ, kótaryž z kwiśonki wuchada a semjenja až do zdrjałosći chowa.

Górzno jo město w Pólskej, w kujawsko-pomorskem wójwodstwje, we wokrejsu Brodnica, w gmejnje Górzno. W lěśe 2014, jo how bydliło 1 420 luźi.

Za europsku muziku se namakaju dokradnjejše informacije we wucbje wó formach a družynach. Teke muziku drugich kulturnych krejzow móžomy wótpowědujucy zarědowaś (na pśikład za afroamerikańsku muziku Blues, Jazz, Gospel a Rhythm and Blues).
Meridian jo teke wót 9. měrca 1911 (Loi du 9 mars 1911) standardny póśěg za Heure légale (kazniski cas) Temps moyen de Paris (t.m.P.) (srjejźny Pariski cas), normowy cas, kótaryž jo za Francojsku zawězujucy. Samo pó pśiwześu swětowego casa jo Francojska pśi kazniskem póśěgu t.m.P.− 9′ 21″ wóstał, nic pśi GMT/UT/UTC sam, pśi comž t.m.P. jo ze swětowym casom na dokradnje toś tu diferencu koordiněrowany (zgromadne pśestupne sekundy). Gódnota jo až do 9. awgusta 1978 pó pšawje płaśeca była, akle wót togo jo UTC pśez dekret casowy zakład francojskeje Heure légale.

John Ronald Reuel Tolkien (* 3. janura 1892 w Bloemfonteinje, Pódpołdnjowa Afrika; † 2. septembra 1973 w Oxfordźe) jo był engelski spisowaśel, basnik a rěcywědnik. Tolkien jo jaden ze załožarjow žanra fantasy. W swójich wulicowańkach jo wón mytologiski swět Srjejźozemska (engelski Middle Earth) stwórił.

Didier Michelot and Leda Maria Melendez-Howell 2003 Amanita muscaria: chemistry, biology, toxicology, and ethnomycology Mycological Research, 107, 131-146

Rěcnicy se na drogowanjach a zarědowanjach zmakaju, wužywaju Esperanto w městnych kupkach a w interneśe, maju listowe pśijaśelstwa, cytaju literaturu w Esperanśe, pósłuchaju esperantsku muziku a wužywaju Esperanto we wjele žywjeńskich wobłukach. Wótergi Esperanto funkcioněrujo ako swójźbnu rěc. Teke eksistěruju radijowe wusćełanja w toś tej rěcy. Ale teke podkasty južo eksistěruju.

BIP: 1603 miliony US dollary Pśirost: 7,1 procentow w lěśe 2004 Srjejźne mjasecne myto: 66 USD w lěśe 2006 2/3 wobydlarstwa stej w chudobje žywej

Za dokradne geoidowe póstajenje trjeba se lotowe wótchylenje na tak wjele kaž móžno městnach, a astronomiskej koordinata φ´, λ´ stej srědk, aby jo póstajiło. Pyta se z uniwersalnym instrumentom (astronomiski teodolit) abo z cenitoweju kameru pśestarkowański dypk pódlejšoneje lotoweje linije na gwězdnem njebju („astronomiski“ abo „napšawdny cenit“); jogo njebjaskej koordinata (rektascensija a deklinacija) dajotej se pótom direktnje do gódnotowu φ´, λ´ pśelicyś.

Apache OpenOffice jo źělnje kompatibelny z LibreOffice, kenž jo se wótšćěpił wót OpenOffice.org, nic jano w formaśe datajow, ale teke źělnje což nastupa dodanki.

Firefox Mobile wuwija se na zakłaźe Mozilla Firefox, ma pak swójski wužywarski pówjerch. Ten jo ako na specielne zamóžnosći (na pśikład dotyknjeńske wobrazowki) tak teke na wobgranicowanja (małe wobrazowki) toś teje rědoweje klase pśiměrjony.

Wusčejše metody klasiskeje astronomije su ako poziciska astronomija z pomocu astrometrije a njebjaskeje mechaniki njebjaske śělesa katalogizěrowaś (gwězdowy katalog, efemeridy), a w astrofyzice fyziku swětnišća a we njom zdźaržanych objektow pśeslěźowaś. Pódla togo se móžo kosmonawtika ako eksperimentelna astronomija wobglědowaś, a kosmologija ako teoretiska disciplina.

Našocasna wuměłstwowa kritika jo póznała wóla Blechena ku wuměłstwowej napšadnosći a procowanje až Blechen jo něco wósebnego, su gódnośili charakter Blechena. Ale doprědkarski charakter jich wobswětow jo powšykny wótpokazał. Chudoba a tšuśe, njezgož casa a njerozměśe swójich ranikow su zanicyli jogo radosć žywjenja.
Lutz Eberhard Heilmann (roź. 7. septembera 1966 w Žitawje) jo nimski politikaŕ, kótaryž jo wótpósłańc Zwězkowego sejma za stronu Die Linke. Wón jo był oficialny sobuźěłaśeŕ ministarstwa za statnu wěstosć NDR.

8 km pó zastupje do Bulgarskeje jo, na pšawem brjoze, późiwanja gódna twardnica, natwarjona wót cara Samuela I. Bulgarskeje. Wót twardnicy sem, Strumica běžy we wjelikej dolinje, nježli až se do rěki Struma wulewa, kótarejež głowny pśiběg wóna jo.

Rostlina jo w krotkowjacornej Aziji, w Kawkazu, w pódpołnocnej Persiskej, krotkozajtšnej Europje a w pódpołdnjowych Alpach rozšyrjona, pśi comž we pódwjacornej Europje a na pódpołnoc Alpow jano wóźiwjone wustupujo. Źiwa forma pśi nas njewustupujo.
3.4.1. Гёйнюк, Мудурну, Кыбрысджык, Себен3.4.2. Кызылджахамам, Бейпазары, Чамлыдере, Гюдюл, Аяш3.4.3. Чанкыры, Искилип, Каргы, Баят, Османджык, Тосья, Боябат

Лапӧлыс быдсӧн діэз вылын. Медыджытыс — Сахалин куйлӧ материк пӧлӧн. Сы бердын эмӧсь кынымакӧ поснит діоккез: Монерон да Тюленя. Курила діэз нюжалӧны вӧснит лёдзӧн Камчатка кӧдж да Хоккайдо ді коласын. Этӧ 30 гыриськодь да уна поснит діоккез.

1930' апрельсянь 1937' годöдз вöлі ВКП(б) Коми окружкомын медодзза секретар. Ветліс делегатöн партия XVI да XVII öксяннэз вылö, Урал лапöлісь партконференцияэз вылö.

Метсямякилöн ойвыв визирыс мунö Вяхяёки юок пöлöн, лунвывсяыс – Топиноя шор пöлöттяс. Микрорайоныс сідзкö куйлö кык шор коласын. Метсямяки дорын Вяхяёки вылас керöмась пруд (Maarian allas).

Океания – Му планета вылын квать муторісь ӧтік. Сія куйлö Асыввыв джыншарын да Лунвыв джыншарын. Океания тэчасын лыддьöны кык юкöт: континент Австралия да Лӧнь океанісь діэз (островвез), кöдна öтвыв шусьöны Океанмуэз.

Öтпыр Иисус Христос локтiс Генисаретскöй ты дынö, пуксис Аслас велöтчиссезкöт пыжйö и шуис нылö: «Вуджамö мöдлапöлö». Кöр нiя уйисö, ты вылын лэбис ыджыт буря. Иисус Христос эта пора узис. Велöтчиссез öддьöн повзисö, пондiсö саймöтны Иисус Христосöс и баитiсö: «Велöтiсьö! Велöтiсьö! Мийö погибайтам!» Иисус Христос саймис, эз тшöкты пöльтны тöвлö, шуöм: «Дугды!» И буря дугдiс и керсис бур погода. Сыбöрын Иисус Христос висьталiс велöтчиссезлö: «Мый тiйö сiдз полат? Кыдз тiян етша вера!» Велöтчиссез ас коласас баитiсö: «Кин жö эта, ва и тöв кывзöны сiйö?»

Interactive IñupiaQ Dictionary (only Ойвыв да Ойвыв-рытвыв Аляскаись Диалекттэз; Attention, if not downloaded of the Iñupiaq font: e = ñ / o = ł̣ / b = ġ / f = ŋ / j = ł / x = ḷ)

Аляскаись кыдз (лат. Betula neoalaskana) —быдмассэзлӧн кыдз котырись кыдз увтырын торья вид. Кыдзыс быдмӧ 15-20 метра вылына да овлӧ 20-40 метра кыза диаметрын. Кыдзпу пантасьӧ Аляскаын да Канадаын.

Язык и литература коми-пермяков в социокультурном пространстве Пермского края // Материалы региональной конференции. - Кудымкар. 2006. С.10-16.

Уна во сьӧрна мурталӧм (меряйтӧм) шӧрӧт шонтӧгыс январ коста – нуль увтся –13,5–15°С, июль коста – нуль вывся +17+19°С. Абсолют максимум овлӧ +36+38°С, абсолют минимум – –45–50°С.

Аляскаас (Нортвест Арктик район) да Канадаас (Маккензи дельта) инюпиак кывсö нормируйтöмась торйын. Канадаын этійö кывсö шуöны ууммармиутун.

Перем ладорись Коми кытшыс куйлӧ Роч муподыслӧн асыввыв тор вылын, Урал керӧссэзсянь рытвывланьын, Кама ю йыввезын. Перем ладорсис кытшыс босьтӧ ой-рытвыв тор.

Район вылын юралісьыс Каплин Сергей Петрович (2007 мартсянь). Веськӧтланыс: 168060, Кулӧмдін район, Кулӧмдін посад, Сӧвет туй, 37. Факсыс (82137) 946-91. Районісь сӧветын медыджыт – Кондрашкин Александр Николаевич.

Медыджыт ю Кулӧмдін районас – Эжва, кӧда дорын сулалӧ ачыс Кулӧмдіныс да районісь мӧдік гырисьжык посаддэз. Район кузя котӧртӧны и Эжвалӧн вожжес: Войвыв Кӧтйӧм, Лунвыв Мылва, Нем, Вӧль да мӧдік юэз.

Жук (рочӧнжык Жукова) — Перем ладорись Коми кытшын, Юсьва районас грезд (деревня). Грездыс сулалӧ шор дорын, Истер да Веськыт Ык юэз коласын.
Иерусалимын вöлi купальна. Эта купальна дынын вöлi вит жыр, кытöн куйлiсö шогалöммез. Мукöд пораöт Ангел Енлöн лэдзчылiс эта купальнаö и гудыртлiс сыын ва. Кин первöй лэдзчылiс ваö, Ангел ва гудыртöм бöрын, сiя петлiс здоровöйöн. Шогалöммез сысянь сэтöн и куйлiсö, медбы лэдзчывны купальнаö, кöр сыын гудыртчас ва. Татöн вöлi öтiк шог – расслабленнöй, кöда шогалiс куимдас öтiк ямыс год. Öтпыр Иисус Христос пырис эта купальнаö, локтiс расслабленнöй дынö и юалiс сiйö: «Мöдан я лоны здоровöйöн?» Шогалiсь висьталiс Сылö: «Мöда, Енö, но абу сэтшöм морт, кöда бы лэдзис менö купальнаö чожжык гудыртчöм ва бöртi; ачым жö ме ог на ешты лэдзчыны сэтчин одзжык мöднысся». Иисус шуис сылö: «Чеччы, босьт ольпась тэнчит и ветлöт». Шогалiсь сэк жö, öтiк Ен шысянь, лоис здоров, чеччис, босьтiс ольпась и мунiс. Эта вöлi суббота лунö. Еврейез неправильно думайтiсö нёльöт заповедь велöтöм понда, – суббота лунö нiя нем эз керö, дажö эз мöдö керны бурö мортлö. Кöр адззылiсö веськалöмö ольпасьöн киын, нiя висьталiсö сылö: «Талун суббота, эз ков тэныт босьтны ольпась». Веськалöм висьталiс нылö: «Кин менö веськöтiс, Сiя шуис меным: босьт ольпась тэнчит и мун». Сiйö юалiсö: «Кин жö висьталiс тэныт: босьт ольпась и ветлöт?» Веськалöм эз на тöд Иисус Христосöс. Чожа эта бöрсянь Иисус Христос адззылiс веськалöмöс вичкуын и шуис сылö: «То тэ öнi здоров; эн грешит эсся; медбы эз ло тэкöт мый умöльжык» (Эта шыэзсянь тыдалö, что висян веськалöмлöн вöлi аслас греххезсянь). Веськалöм мöдiс прославитны Иисус Христосöс, мунiс и пондiс висьтавлыны, что сiйö веськöтiс Иисус Христос. Еврейез мöдiсö вийны И. Христосöс сы понда, что Сiя керис этö Суббота лунö.

Араббез нимтöны сійö البحر الأبيض المتوسط, "чочком шöрöт саридз", а нысянь нимыс вуджöма тюрк кылö, кытöн морёсö шуöны Akdeniz "чочком саридз".

Москвинаыс перво вöлöма Чердын уездісь Юксьӧв волосьын, 1924' во бöрын — Кӧсладор (1926' годсянь Кӧчладор) районісь Вершинин сельсоветын. 1926' вося гижöтöм коста Моквинаись адззöмась 61 мортöс (25 айка, 36 инька), öкмыс кöзяйство.

1988' годӧ гӧрд дипломӧн помаліс Перем педуниверситет филфакись коми-роч юкӧт да муніс одзлань велӧтчыны Мӧскваись Кывтӧдӧм сьӧрті институтӧ, Чудь-йӧгра кыввез сьӧрти секторас. Сэтчин сія вӧлі перво стажёрӧн, а 1989' октябсянь 1992' ноябӧдз аспиранталіс. Научнӧй веськӧтлісьыс вӧлi Р.М.Баталова.

Шондіыс вачкисьӧ ӧддьӧн ыджыт да дзирыт шар вылӧ, вевдӧрас кӧдалӧн шонтӧгыс 6000°, а пытшкас сія эшӧ вылынжык. Мушарысся Шондіыс 1350 сюрсісь ыджытжык. Шондіас эмӧсь сэтшӧм жӧ веществоэз, кыдз и муын. Шонді вылын эмӧсь: кӧрт, ыргӧн да мый да. Сійӧн, мыля шонтӧгыс ӧддьӧн вылын, быдӧс эна веществоэз дзирдаммӧмӧсь – кизерӧсь нето газкодьӧсь.

Максиллария (лат. Maxillaria) – Орхидея котырись (Orchidaceae) быдмас увтыр. Максиллария увтырӧ пырӧны 570 вид. Максиллария пантасьӧ Америкаын.
Рец.: Попов, С. В борьбе за счастье коми народа // За новый Север. 1951. 14 нояб. ; Федорова, А. Дружба да тыш йылысь роман // Войвыв кодзув. 1951. № 12. Л. б. 39-49. Пер. загл.: Роман о дружбе и борьбе ; Коми литература. Сыктывкар, 1957. Т. 1. С. 160-174 ; Зыкин, В. Печораын Советскöй власть вöсна тыш // Войвыв кодзув. 1952. № 5. Л. б. 60-64. Пер. загл.: Борьба за Советскую власть на Печоре.

Гломера (лат. Glomera) – Орхидея котырись (Orchidaceae) быдмас увтыр. Гломера увтырӧ пырӧны 50 вид. Гломера пантасьӧ Малайзияын да Папуа-Виль Гвинеяын.

Гёттинген куйлӧ Лайне-Ильме увтас да Гёттингер Вальд вылынін коласын. Сы пырйӧт лунвывсянь ойвылӧ котӧртӧ Аллерӧ усян Лайне нима юок. Карыслӧн ойвывся тор Венде кузя котӧртӧ Венде шор, ойвыв-асыввыв торрезӧттяс – Луттер шор, а рытвыв торрес пырья – Гроне шор. Кынымкӧ километра ылынаын ойвылас пондӧтчӧ Нёртенер Вальд. Карыс лунвыв дорын куйлӧ Лайнеись ва босьтан Гёттингер Кисзэ нима ты.

Кама вавидзан (рочӧнжык Камскӧй водохранилищё) — Кама ГЭС лӧсьӧтӧм бӧрын аркмӧм вавидзан Кама ю вылын. Лоӧм этія вавидзаныс 1954 годӧ, кӧр Камасӧ ГЭС дынас поромитісӧ да керисӧ сэтчӧ помӧт (плотина).

Данмарк нето Данму (дан кыв вылын Danmark, роч. Дания) — дан отирлӧн канму Ойвыв Европаын. Скандинав канмуэз коласын сія медлунвывся. Куйлӧ лунвылын Норвегсянь да лунвыв-асыввылын Шведмусянь, кӧднасянь сія янсӧтӧм саридз виссэзӧн. Мувывся визир Данмаркыслӧн токӧ ӧтік, лунвылас, кытӧн сія межаасьӧ Немечмукӧт. Рытвылас канму петӧ Ойвыв саридз дорӧ, асыввылас – Балты саридзӧ. Ачыс муыс куйлӧ Ютланд кӧджын да 409 ді вылын, кӧднаись медыджытӧсь Зеланд, Фюн да Ойвыв Ютланд.

Му-видз уджалӧм районас видзӧны нёль СПК («Пожӧг», «Помӧсдін», «Руч2», «Пожӧг-3К»), крессяна-фермеррезлӧн 28 кӧзяйство, кык ООО («Кулӧмдінса МТС», «Кулӧмдінса ПМК»). Этася отирыс видзӧны 11256 ас кӧзяйство. Во сьӧрна шӧркодяс му-видз уджаиннэз лэдзӧны продукция 80 млн. шайт дон.

3. Либо, нето, то ли ... то ли, то ... то, или янсӧтан йитӧссэза унайыла сёрникузяэз. Шуам: Либо тэ пырав школаас, либо ме ачым ветла ӧні жӧ. То ли горӧтлӧ кинкӧ, то ли эшӧ кытшӧмкӧ шы нія кылӧны. Янсӧтан йитӧса унайыла сёрникузяын мыччассьӧ: кык или унажык овлан коласісь вермас лоны кӧдакӧ ӧтыс или овланнэс вежласьӧны, вежӧны ӧтамӧднысӧ.

Чадзöвчи вермöны видзöтны телевизор, а радиоись нійö орöтöмась. Грездын позьö йитчыны телефон пыр, кöть и линияыс важмöм. Эм таксофоннэз, но карточкаэзöн öнджакерны отирыс абу на велалöмась.

Марттила посадму кузя котӧртӧ Паймионъёки ю, кӧда пондӧтчӧ Сомероланьын, а помасьӧ Паймио коммунаын. Ю вылас лӧсьӧтӧмась кынымкӧ электростанция да пруд, но сія лӧсялӧ и пыжжезӧн уялӧм понда.

1930' воэзö ордчöн грездыскöт пондöмась лэптыны ыстöм отир понда посёлок Вöрью. Татöн олісö кулачитöм поляккез да украинса. 1939' вося гижöтöм дырни фиксируйтöм Межадор сельсоветісь Яснöг вöручасток, оліссес 95 морт.

Annona muricata (лат. Annona muricata) — быдмассэзлӧн аннона котырись аннона увтырын торья вид. Аннонаыс быдмӧ 8–12 метра вылына. Аннона пантасьӧ Медшӧр Америкаын.
Ордчӧн Франсыскӧт куйлӧны сэтшӧм канмуэз: Белгия ойвылас, Лецебург, Немечму, Швейцарму, Италья да Монако асыввылас, Эспання да Андорра лунвылас. Рытвылас Франс петӧ Биская курья дорӧ, ойвылас — Ла Манш вис дорӧ, а лунвыв-асыввылас — Мушӧр саридз дорӧ.

Баландина, М. П. Формирование сложных слов мансийского языка на базе соматической лексики (на материале кондинского диалекта): Автореф. канд. дис. Л., 1965.

3.6.1. Ладик, Хавза, Амасья, Токат, Эрбаа, Никсар, Турхал, Решадие, Алмус3.6.2. Зиле, Артова, Сивас, Йылдызели, Хафик, Зара, Месудие3.6.3. Шебинкарахисар, Алуджра, Сушехри3.6.4. Кангал, Дивриги, Гюрюн, Малатья, Хекимхан, Арапгир

Гортлудыс сулалö Кöсладор район асыввылын, Бачман ладорын, Чадзöвсянь лунвыв-асыввылö 5,2 км ылынаын да Кӧс посадсянь лунвыв рытвылö 24,5 км ылынаын (веськыт линия кузя).

Основные итоги фольклорной деятельности Сыктывкарского университета // Народная культура Европейского Севера России. Региональные аспекты изучения. Сыктывкар, 2006. С. 9-16.

1994' февральсянь Алевтина Степановна уджалӧ Перем педуниверситетын, перво велӧтісьӧн, а 1996' годсянь доцентӧн. Юралӧ филфакись коми-роч юкӧтын. 2004' во помсянь ӧткоста директоралӧ Коми-пермяцкой народ кыв, история да традиционнӧй культура исследуйтан институтын.

Районын эм 322 уджбергӧтісь и 86 учӧт уджкеранін. Учӧт уджкераніннэс 1 сюрс олісьыс вылӧ лоӧны 16-а. Быдсӧн сія секторын уджалӧ 1,3 сюрс морт.

Медодз роччез шуӧмась быдӧс коми отирсӧ ӧтласа нимӧн – пермяна нето пермяки, пермичи, но XVII вексянь ойвыв комиэсӧ рочӧн пондісӧ гижны зырянаӧн, а лунвыв комиэсӧ – пермяккезӧн. Этнія ниммез дынӧ жагӧник велалісӧ и асьныс комиэз, да унажыкыс сідз и кутчисӧ шуны асьнысӧ, кӧр баитӧны рочӧн.

Еще раз к вопросу о трансформации суффикса множественного числа (на материале коми-пермяцкого языка) // Пермистика: диалекты и история пермских языков. - Сыктывкар, 1992.

«Краснöй звездаас» пеклаыбчи уджалöмась öтлаын карчойчикöт 1959' воöдз, кöр колхозсö гырисьмöтасö — содтасö Чадзöвись да Поддячöвись кöзяйствоэз, а шöринсö вуджöтасö Чадзöвö. Этія гырись «Краснöй звездасö» 1960' годö ни нимтöмась «Путь Иллича», а 1970' годö керисö сыись «Чадзöвскöй» совхоз.

Мукӧд кыввезын Шӧрӧт Асыввывнас шуӧны Матісь Асыввыв + вылынжык казьтыштӧм канмуэз, шуам инглиш кыв вылын этія ыджытжык регион шусьӧ Middle East .

Земство öксянас öні юралö Федосеева Валентина Васильевна. Нуöтісь специалистыс — Якушева Ольга Николаевна. Ревизия сьöрті комиссияöн веськöтлісь — Фадеева Ольга Карловна

Традиционная культура коми в финских и венгерских изданиях // Рябининские чтения-2007: Материалы V Всероссийской научной конференции по изучению народной культуры Русского Севера. Петрозаводск, 2007. С. 124-125.

Шуам: Талун, натьтӧ, колас отсавны вонӧлӧ. Отсасян кадакыв колас мыччалӧ мыйкӧ керны мӧдӧм, сетӧм лоан кад формаын, 3 мортінын, ӧтікӧ лыддянын. Медшӧрӧт лексика вежӧртас мездӧм формаа кадакылын оставны. Ваня рад отсавны. Ножӧ отсавны быдӧнныс Генялӧ.

1840' во кежö Кöс посад пырöма Юксьӧв волосьö. Посадын вöлі сельскöй управленнё, кöда кипод увтын олöмась 13 оланін. Кöсын сэк олöмась 227 айка морт, видзöмась 80 горт.
1971' годö Карчойын вöлі 22 кöзяйство. Мыйкö дыра нельки уджалöма ясьли. Отир касьтылöны да, вöлöма пö клуб, магазин. Челядьыс ветлöмась велöтчыны Пеклаыбö, гырисьжыккез — Чадзöвö.

Кöсладор районын öння юралісь Анфалов Евгений Васильевич вöлі бöрйöм Кöсладорын оліссезöн 2011' март 27' лунö мöдöдз турын. Сы понда кипасалöмась 53,35% локтіссез. «Öтласа Рочмусянь» вöзйöм одзза юралісь Чугаев Юрий Егорович понда сетöмась кипаснысö 44,3%. Бöрйисьны локтöмась быдсöн 68,5% отир. Ю.Е. Чугаев норасис, оппоненттэс пö ньöбöмась бöрйиссесö, но баснисö пöдтісö.

Киняргванда нето Няргванда кыв / Руандаись кыв (няргв. Ikinyarwanda , Ururimi rw’Ikinyarwanda) — этӧ нигер-конго вужись банту группаӧ пыран кыв. Руандаись кыв вылын баитӧны 12 млн морт, унажыксö Руандаын да Угандаын.

Москвина сулалö крут мыс вылын, Урьюö усян Уржовчина шор дорын, Юксьöвсянь лунвыв-асыввылö вит километра ылынаын. Москвинасö позьö лыддьыны шöрин туйö с.ш. Юксьöвскöй Турцияын, кытчö пырöны сідзжö матісь грезддэз: Сизьӧв (ойвылö 0,8 км ылынаын), Вершинин (лунвылö 0,6 км ылынаын), Бажӧв (ойвыв-асыввылö 2,5 км ылынаын) да Артипӧв (лунвыв-асыввылö 3,5 км ылынаын).

Коми-пермяцкӧй кыв. Синтаксис. Кывтэчас да простӧй сёрникузя. Велӧтчан пособие.Коми-пермяцкӧй отирлӧн кыв, история да традиционнӧй культура сьӧртi институтлӧн уджжез. XIII-ӧт лэдзӧм. - Пермь, 2017. - 158 с.

Лексические этюды (на материале пермских языков) // Вопросы диалектологии и истории удмуртского языка: Сборник научных статей. Удмуртский ин-т истории, языка и литературы УрО РАН. - Ижевск, 1992.

Руда куйланіннэз йитӧмӧсь сёйвевья песӧккезлӧн сера рӧма кызакӧт, мыйсянь геологгез нимтӧны сійӧ «рудаа лӧз му». Этія рудаа муын и куйлӧны кӧрт руда чукӧррез. Унажыксӧ нія – кӧртлӧн карбоната ӧтувтчӧммез, а форма сьӧрті пласттэз, чечевица нето сьӧвмӧс коддьӧмӧсь. Руда видзан пласттэзлӧн кызаыс овлӧ 0,7–3,5 м. Сійӧн, мыля нылӧн етшныс абу ыджыт, ӧні кӧрт рудасӧ шедтыны татӧн абу коланыс.

Кермод ош (лат. Ursus americanus kermodei < Francis Kermode) —подаэзлӧн ош котырись ош увтырын Америкаись сьӧд ош видын торья субвид. Лэбтӧ туланыс 225♂ — 135♀ кг. Ош пантасьӧ Канада ын (British Colombia).

Берся керӧтан комплекс районас тэчӧма сёян керӧмись да вӧр заптӧмись. Берся керӧтӧмын лэдзан индексыс 2008 годӧ лоис 114,5 % (2007' г. - 120,8%).

Кыв — морттэзӧс ӧтлаӧтан средство. Сійӧ видзикӧ мийӧ ӧтамӧднымлӧ висьталам думаэзнымӧс. Но не торья кыв, не кывтэчас озӧ вермӧ мыччавны думасӧ быдсӧн. Нія сетӧны эмторрезлӧ, ны тӧдчаннэзлӧ да керӧммезлӧ ниммез. Сёрникузяӧн жӧ мийӧ вермам висьтавны торья дума — Сук туман лэбтісис юр вевдӧрам; ловкылӧм — Ми вынаӧсь, чожӧсь и немись ог полӧ; корӧм, тшӧктӧм — Кокӧ, кокӧ, эн джӧмдав, нильыг туйын эн нильдав. Сёрникузяын кыввез ӧтлаасьӧны ӧтік прогласӧн, кӧда мыччалӧ думалісь помасьӧм.

Оліссезлӧн лыдыс Гёттингенын шӧрӧт веккезсянь ни пыр быдмӧма, а виль кад пондӧтчӧмсянь ӧддьӧн ни чожа. 1985 воын карас олісӧ медуна отирыс – 132.100 морт. Сэсся пондісӧ чинны. 2006 декаб 31 лун кежӧ Гёттингенас кольччис 121.581 пыр олісь морт.
Медваж оліссезлöн фамиллёыс — Сизов, мыля грездсö сувтöтöмась йöзыс ордча Сизьöвись. Сэсся татчö пондöмась локны отир мöдік грезддэзісь, Андров (Бажöвись), Пономарёв (Вершининісь), Федурин (Манастырись), Батуев (Чадзöвись), Гагарин, Фалалеев...

О вариантах функционирования личных имен в коми-пермяцком языке (в соавторстве с М.Н. Никоновой). // Этническая культура и современная школа С. 195-199. - Пермь, 2003.

Шондіыс – ӧддьӧн ыджыт дзирдаммӧм шар, кӧда пасьтӧтӧма вевдӧрсяняс дзирыт югьялан газ вевтӧсӧн. Эта вевтӧсыс шусьӧ фотосфераӧн. Кӧр мийӧ Шондісӧ видзӧтам телескоп пыр, то адззам токӧ фотосферасӧ. Фотосфераыс тыдалӧ миянлӧ помтӧм уна югыт-чочком пятноэзӧн, кӧдна ӧддьӧн вачкисьӧны поснитик кымӧроккез вылӧ. Учёнӧйезлӧн исследованнёэз мыччалісӧ: эна кымӧроккес аркмӧны ёна дзирдаммӧм быдкодь веществоэз (элементтэз) суксьӧтӧм паррезісь. Сэтшӧм кымӧроккезісь быдыслӧн поперечникыс – 100-сянь 500-ӧдз и нельки 2000 км. Эна кымӧррес ветлӧны ӧддьӧн перыта – кыдз бы берегтӧм биа океанын пизян гыэз. Кытшӧм ыджыт эна кымӧррезлӧн шонтӧгыс, позьӧ адззыны кӧть бы сэтісь, мыля сэтшӧм веществоэз, кыдз кӧрт, платина да мӧдіккез пӧртчӧмӧсь сэтчин пар кодь состояннёӧ.

Коми отирлӧн лыдыс Роч му пасьта 2002 вося гижӧтӧм сьӧрті вӧлӧма пӧ быдсӧн 434 248 морт. Унажыкыс олӧны Коми Республикаын (256,5 сюрс морт) да Перем ладорын (103,5 сюрс морт).

Хризобаланус (лат. Chrysobalanus) – хризобаланус котырись корья пу увтыр. Хризобаланус увтырӧ пырöны 3 вид. Хризобаланус пантасьӧ Америкаын.

Коми-пермяцкий язык конца ХХ – начала ХХI вв.: стилистические аспекты / Труды Института языка, истории и традиционной культуры коми-пермяцкого народа. Вып. 6. С. 483 (в соавторстве со Шляховой С.С.). - Пермь, 2010. 371 с.

Руандаись провинцияэз нето Интара (няргв. Intara y’u Rwanda; ингл. Provinces of Rwanda; фр. Provinces du Rwanda) — Руандаын пырӧны нёль провинция (intara) да ӧтiк провинция-кар (umujyi).

Торрей пожум (лат. Pinus torreyana) – быдмассэзлӧн пожум котырись пожум увтырын (Pinus субувтырын) торья вид. Пожумыс быдмӧ 8–15 метра вылына. Пожум пантасьӧ Америкаись Ӧтлаасьӧм Штаттэзын.

2010: Vene mõju eesti keeles. Keele rajad. Pühendusteos professor Helle Metslangi 60. sünnipäevaks, hrsg. von Ilona Tragel. Tartu. 35–54 (Ӧтлаын Петер Кехаёвкӧт)

Особенности реализации оппозиции «звонкость-глухость заднеязычных согласных // Материалы Всероссийской научно-практической конференции «Сопоставительная филология и полилингвизм». Казань, 2005.

Об эмоционально-оценочных этнонимах в языке коми-пермяков // Коми-пермяцкий этнографический сборник. Труды Института языка, истории и традиционной культуры коми-пермяцкого народа. Вып. 10. – Санкт-Петербург, 2014. С. 172-185.

Ситкаись кӧз (лат. Picea sitchensis) – быдмассэзлӧн пожум котырись кӧз увтырын торья вид. Кӧзыс быдмӧ 50–70 метра вылына да овлӧ 5 метра кыза диаметрын. Кӧз пантасьӧ ойвыв-рытвыв Ойвыв Америкаын.
Австрия (комиӧнжык: Асывдор, нем. Österreich, Асыввывся Империя) — неыджыт канму Европа шӧрын. Асторья герцогаинӧн Австрия лоис 1156 годӧ, а сэсся быдмис ыджыт империяӧдз. 1919 воын сія империяыс разьсис да канму австрияккезлӧн кольччис ӧння мувывтор ыжда. Нацисттэз дырни энӧ муэсӧ ӧтлаӧтлӧмась куимӧт рейх дынӧ, но косясян бӧрын, 1955 годӧ, Австрия бӧр лоис мезмыт канмуӧн. Талун Асывдорыс межаасьӧ квать канмукӧт, то нія: Немечму, Ческо, Словенско, Мадьярму, Словения, Италья, Швейцарму да Лихтенштайн. Австрия куйлӧ континент пытшкын да оз пет саридззез дорӧ.

Посадын советтэз кадсянь кольччöма öтласа кöзяйство *ООО "Мелюкинскöй" (одззася совхоз). Сійö видзö ас кипод увтын Юсьваись "Заря будущего" колхоз. Отирыс кöдзöны сюэз, видзöны мöссэз. Йöвсö вузалöны Юсьва пыр.

Роччезлісь кышасьӧм гишшаннэз коласісь позьӧ казьтыштны то эттшӧм памиллёэз: Анфалов (Новгортын овлӧма Анфал воевода), Вилесов (роч чучкӧйезлӧн вӧлӧма Велес ен), Галкин (галка ― чавкан), Голев (голь), Зубов, Зубков (зуб, зубок), Истомин (истома), Канюков (канюк), Мехоношин (мехонос — мешӧк новйӧтісь), Радостев (Радогост, Радость ниммезісь), Распопов (распопа, распоп — вӧвлӧм поп), Трубинов (труба), Утробин (утроба), Хромцов (хромец), Щербинин (щерба, щербина), Ярков (ярый, яркий) да уна мӧдіккез, нія не ӧтік дас.

Симплокос ( лат. Symplocos ) — Ericales чукöрись симплокос котырись (Symplocaceae) корья пу увтыр. Симплокос увтырӧ пырöны 250 - 300 вид. Симплокос пантасьӧ Азияын, Австралияын да Америкаын.

Посадмуын юралö Кучев Николай Степанович. Сійö бöрйöмась 2007' декаб 2' лунö 366 морт (быдсöн бöрйиссез вöлöмась 956-я). Сылöн конкурент Рудова Мария Алексеевна понда сетöмась сэк кипаснысö 248 морт.

Шӧрӧт Асыввыв (рочӧнжык Средньӧй Восток, фарс. خاورمیانه, урду مشرقی وسطٰی, араб. الشرق الأوسط‎‎, азерб. Orta Şərq, ивр. המזרח התיכון‎, тюрк. Orta Doğu) — Рытвыв Азияын регион, кӧда куйлӧ Тюркиясянь да Ираксянь асыввылын, Индиясянь рытвылын да Шӧрӧт Азиясянь лунвылын.

Африкаын пукӧтсянаӧсь 55 страна и 5 аспровозглашёнӧйез и непризнанӧйӧсь государствоэз. Большинство ныись дырся кадсӧ вӧлісӧ колонияэӧн европейскӧй государствоэзлӧн и обретитісӧ независимостьсӧ тӧкӧ 50 —60-т воэзын XX векас. Эта одзын независимӧеӧн вӧлісӧ тӧкӧ Египет (1922 сянь), Эфиопия (Средневековьеа каддэзсян), Либерия (1847 восянь) и ЮАР (1910 восянь); ЮАР ас и Южӧсь Родезияас (Зимбабве) вплоть 80-90-х воэзӧдь XX векас, сохранитчыліс режим апартеид лӧн, дискриминацияӧсь вужжея населеннёыс дынӧ. Ӧніся кадӧ уна африкаӧсь странаэзын правитӧны режиммез, дискриминацияӧсьӧсь отношение сьӧрті чӧчкӧм население кежӧ. Север вылас континентас расположенӧйӧсь территорияэз Испаниялӧн (Сеута, Мелилья, Канарскӧй островвез) и Португалиялӧн (Мадейра)

Рукописная грамматика пермяцкого языка Ф.Любимова // Материалы межрегиональной научной конференции 28-29 февраля 2008. - Пермь, 2008. С. 7-16.

Манастырыскöт ордчöн сулалöны деревняэз: ойвыв-асыввылö 0,8 км ылынаын Бажӧв, асыввылö 1,8 км ылынаын Сизьӧв, лунвыв-асыввылö куим километра етш ылынаын Вершинин да Москвина. Асыввылö 2,3 км ылынаын сулалöма Чаняыб грезд.