Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
இக்கோயில் முதன்மைத் திருக்கோயில் என்ற வகைப்பாட்டில் இந்து அறநிலையத்துறையின் கட்டுப்பாட்டில் உள்ளது. பரம்பரை அல்லாத அறங்காவலர் அமைப்பால் நிர்வகிக்கப்படுகிறது.

நவீன இந்தியாவின் பல பெரிய சுதந்திர போராளிகளையும், தயாரிப்பாளர்களையும் இது உருவாக்கியுள்ளது. பெருமளவிலான புகழ்பெற்ற அறிஞர்கள், கலைஞர்கள், விஞ்ஞானிகள் மற்றும் தொழில் நுட்ப வல்லுநர்கள் ஆகியோரின் இணையதளங்களை முன்னேற்றுவதற்கு இது மிகுந்த பங்களிப்பை அளித்துள்ளது.

பண்டைத் தமிழகத்தின் பொருளியல் நிலை என்பது கி.மு. 200 முதல் கி.பி. 200 வரையிலான காலத்தில் தமிழக நிலப்பகுதியில் அமைந்திருந்த பொருளியல் நிலையையும் கூறிகளையும் குறிக்கும். வேளாண்மை, நெசவு, முத்துக் குளித்தல், இடுபொருட்களைக் கொண்டு பயன்படு பொருட்களைச் செய்யுதல், கட்டுமானம் ஆகியன முதன்மையான தொழில்களாக இருந்தன. பல பகுதிகளில் நெற்பயிர் வேளாண்மை ஓங்கியிருந்தது. அதுவே மிகுதியாக உட்கொள்ளப்பட்ட உணவுப் பொருளாகவும் உள்நாட்டு வணிகத்தில் பண்டமாற்றுப் பொருளாகவும் இருந்தது. மிளகு, கம்பு, சோளம், பருப்பு வகைகள், கரும்பு ஆகியனவும் அதிக அளவில் பயிரிடப்பட்டன. மதுரையும் உறையூரும் ஆடைத் தொழில் மையங்களாகவும், கொற்கை நகர் முத்து வணிக மையமாகவும் விளங்கின.

சிறிய புள்ளிக் கிவி அப்டெரிக்ஸ் ஓவெனீ (Apteryx owenii) மிகவும் சிறியது. இறக்குமதி செய்யப்பட்ட பன்றிகள், stoats மற்றும் பூனைகளினால் வேட்டையாடப்பட்டு, தலை நிலத்தில் முற்றாக அழிந்துவிட்டது. எல்லாக் கிவிகளிலும் கூடிய அபாய நிலையிலுள்ளது இதுவே. சுமார் 1000 வரை கப்பிட்டி தீவில் மீந்துள்ளன. ஊனுண்ணும் விலங்குகளில்லாத வேறு தீவுகளிலும் அறிமுகப்படுத்தப்பட்டு, ஓரளவு நிலைபெற்று வருவது போல் தெரிகின்றது. 250 மிமீ உயரம்கொண்டது. பெண் பறவை 1.3 கிகி நிறையுள்ளது. பெண் ஒரு முட்டை மட்டுமேயிட ஆண் பறவை அடைகாக்கின்றது.

மழைநீர் கல்லில் பட்டுத் தெரிப்பது போலத் தெரித்து விடை சொல்வது தெரித்துமொழி-கிளவி எனப்படும். ::படிப்பவன் ஒருவனைப் பார்த்து மற்றொருவன் “படிக்கிறீர்” என்றால், “திருக்குறள் படிக்கிறேன்” எனக் கூறுவது ஒருவகைத் தெரித்துமொழி கிளவி.

வட தீவு மண்ணிறக் கிவி அப்டெரிக்ஸ் அவுஸ்திரேலிஸ் மண்டெல்லி (Apteryx australis mantelli) , வடதீவின் மூன்றிலிரண்டு பகுதியில் பரந்துள்ளது. சுமார் 35,000 மீந்துள்ள இக் கிவியே மிகவும் பொதுவான கிவியாகும். இவற்றில் பெண் கிவிகள் 400 மிமீ உயரமும், 2.8 கிகி நிறையும் கொண்டவை. ஆண்கள் 2.2 கிகி நிறையுள்ளவை. இக் கிவிகள் குறிப்பிடத்தக்க resiliance ஐ வெளிப்படுத்துகின்றன. இவை பலதரப்பட்ட வாழிடங்களுக்குத் தங்களை இசைவாக்கிக் கொண்டுள்ளன. பெண் கிவிவிகள் பொதுவாக இரண்டு முட்டைகலை இடுகின்றன. இவற்றை ஆண் கிவிகள் அடைகாக்கின்றன.

வி. கார்த்தீசன் இந்திய அரசியல்வாதி மற்றும் முன்னாள் சட்டமன்ற உறுப்பினராக இருந்தார். 1971 தேர்தலில் ராதாபுரம் தொகுதியிலிருந்து திராவிட முன்னேற்றக் கழக வேட்பாளராக தமிழ்நாடு சட்டசபைக்கு தேர்ந்தெடுக்கப்பட்டார்.

Institut national de recherche et de sécurité (1997). "Cyanure d'hydrogène et solutions aqueuses". Fiche toxicologique n° 4, Paris:INRS, 5pp. (PDF file, in French)
சிறீ சூரியபாகரில் பிராமணிய, பௌத்த, சமண மதங்களைச் உரியனவும், கிறித்தவ காலத் தொடக்கத்திலிருந்து கி.பி. 12 ஆம் நூற்றாண்டு வரையிலான காலப்பகுதிகளைச் சேர்ந்த பல பாறைச் சிற்பங்கள் காணப்படுகின்றன. இப்பகுதியில் செய்யப்பட்ட அகழ்வாய்வுகள் மூலம் கிபி ஆறாம் நூற்றாண்டுக்கும் 12 ஆம் நூற்றாண்டுக்கும் இடைப்பட்ட காலத்தைச் சேர்ந்த இரண்டு கோயில்கள் கண்டுபிடிக்கப்பட்டுள்ளன. இவற்றிலிருந்து களிமண், கல் முதலியவற்றால் செய்யப்பட்ட பல தொல்பொருட்கள் கிடைத்துள்ளன. இவற்றுள் மகிசாசுரமர்த்தனி சிற்பம்; கீர்த்திமுகர், வித்தியாதரர் போன்ற உருவங்கள் செதுக்கிய கட்டிடக் கூறுகளும் குறிப்பிடத் தக்கவை.

ரோப் கோஹன் (ஆங்கிலம்:Rob Cohen) (பிறப்பு: மார்ச் 12, 1949) இவர் ஒரு அமெரிக்க நாட்டு திரைப்பட இயக்குனர், நடிகர், திரைக்கதையாசிரியர் மற்றும் தயாரிப்பாளர் ஆவார். இவர் தி பாய் நெக்ஸ்ட் டோர் போன்ற பல திரைப்படங்களை இயக்கியுள்ளார் மற்றும் இவர் 20க்கும் மேற்பட்ட திரைப்படங்களை தயாரித்துள்ளார்.

ஒளிச்செறிவை அளக்க கேண்டெலா என்ற அலகு பயன்படுத்தப்படுகிறது. ஒளிமூலம் ஒன்று உமிழும் 540×1012 எர்ட்சு அதிர்வெண் உடைய ஒற்றை நிறக் கதிர்வீச்சின் செறிவு, ஒரு குறிப்பிட்ட திசையில் ஒரு ஸ்டேரிடியனுக்கு 1/683 வாட் எனில், அத்திசையில் ஒளிச்செறிவு ஒரு கேண்டிலா என வரையறுக்கப்படுகிறது.

இக்கோயிலில் முத்துமாரியம்மன், மகாளியம்மன் சன்னதிகள் உள்ளன. இக்கோயில் முதன்மைத் திருக்கோயில் என்ற வகைப்பாட்டில் இந்து அறநிலையத்துறையின் கட்டுப்பாட்டில் உள்ளது. பரம்பரை அல்லாத அறங்காவலர் அமைப்பால் நிர்வகிக்கப்படுகிறது.

1850 முதல் 1947 வரை ஆண்ட ஆங்கிலேயர்களின் ஆட்சி காலத்தில் 1880 முதல் 1920 வரை ஆண்டுக்கு 1% என இந்திய பொருளாதாரம் வளர்ச்சி கண்டது. இக்காலகட்டத்தில் ஆங்கிலேயர்களால் ஏற்படுத்தப்பட்ட விதிகளினால் வேளாண்மை பிரிவில் பெரும் மாற்றம் ஏற்பட்டது. விவசாசயத்தை மையமாக கொண்டு வர்த்தகத்தை மேம்படுத்த மேற்கொண்ட முயற்சி தோல்வியை சந்தித்தது. இதன் விளைவாக பெரும் பஞ்சத்தை இந்தியா சந்திக்க நேரிட்டது.

இந்த முதுகுநாண், முதுகெலும்பு போன்ற உடல் அச்சாகத் தோன்றிய முதல் வடிவம் எனக் கொள்ளலாம். முதுகெலும்பு இல்லாத முதுகுநாணி விலங்குகளில், உடலுக்கு உறுதி தரும் அமைப்பாக இது உள்ளது. முதுகெலும்புள்ள விலங்குகளிலும், கரு வளர்ச்சியுறும் முதல்நிலைகளில் இந்த முதுகுநாண் உள்ளது.

வாராந்தாவினைச் சார்ந்த பகுதியில் டீ/காஃபி பெறும் வசதி, உயர்தூக்கி வசதி, தொலைக்காட்சி வசதி போன்றவை உள்ளன. இவை தவிர பொதுமக்கள் பயன்படுத்தும் பகுதிகளில் குளிரூட்டப்பட அறை வசதியும் அமைக்கப்பட்டுள்ளது. முன்னே இருக்கும் வரவேற்கும் அறை 24 மணிநேரமும் செயல்படும்படி அமைக்கப்பட்டுள்ளது.

மொகமது ஃபுவாத் மசூம் (Muhammad Fuad Masum, குர்து: فوئاد مەعسووم; அரபு மொழி: محمد فؤاد معصوم , பிறப்பு 1938) தற்போதைய மற்றும் ஏழாவது ஈராக்கிய குடியரசுத் தலைவர் ஆவார். இவர் ஓர் மூத்த குர்து அரசியல்வாதி ஆவார். 2014 ஈராக்கிய நாடாளுமன்றத் தேர்தலில் இவர் குடியரசுத் தலைவராகத் தேர்ந்தெடுக்கப்பட்டார். ஜலால் தலபானியை அடுத்து மசூம் ஈராக்கின் இரண்டாவது அராபியரல்லாத குடியரசுத் தலைவராவார்.

மூர்த்தி திருநாமம் :- அகிலாண்டேசுரர் அம்பாள் பெயர் :- அகிலாண்டேஸ்வரி தலப்பெயர் :- கோயில்குளம், வவுனியா தீர்த்தம் :- அமிர்தவர்ஷிணி தலவிருட்சம் :- திருக்கொன்றை
Арча кантонĕ (тут. Арча кантоны) — Тутар АССР йышĕнче 1920—1930 çулсенче пулнă администрациллĕ-территориллĕ виçи. Кантон центрĕ — (1926-па — ял) Арча хула. Лаптăк — 8,0 пин км². 374,7 пин çын пурăннă (1926)..

Экономика районĕ — территорипе, пĕр-пĕринпе тĕрлĕ ăстаçăлăхпа, туса кăларакан тавара улăштарнипе тата урăх экономика хутшăнăвĕсемпе пĕрмай çыханнă патшалăхри пĕрлĕ халăх хуçалăхĕ.

Вăриинче 56 км сарлакăш эстуарий пулса тăнă. Дельта лаптăкĕ 7100 км², вăтам шыв тарăнăшĕ 8 м. Шывпа пĕрле нумай тăпра, юшкăн юхнă май эстуаринче нумай утрав вырнаçнă, вĕсенчен чи пысăккисем Киваи, Пуруту, Вабуда, Аибинио, Мибу тата Домори.

Кивĕ Хăлатка (тут. İske Qulatqı, Иске Кулаткы) — Чĕмпĕр облаçĕн Кивĕ Хăлатка районĕн администраци центрĕ (1928 çултанпа), хула евĕр посёлок. Вырăнти чăвашсем ăна çавăн пекех Хăлаткапуç теççĕ. Мĕншĕн тесен Хăлатка ятлă шыв пуçламăшĕнче вырнаçнă.

Самар — Раççейĕн пысăк хула, Атăлăн сулахай çӳллĕ çыранĕнче Самар Луки патĕнче, Самарпа Сук юханшывĕсем хушшинче вырнаçнă, Самар облаçĕн администраци центрĕ.

Дойчев Вадим Пантелеймонович — (31.08.1923-21.03.1945), Совет Союзĕн Паттăрĕ , , . Указ дати - 19.04.1945. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 3-мĕш Беларуç фрончĕн 1-мĕш сывлăш çарĕн 1-мĕш гварди штурмлакан авиаци дивизин 75-мĕш гварди штурмлакан авиаци полкĕн звено командирĕ, гварди сержанчĕ.

Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман Атăл бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Шур Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.

Харим тинĕсĕ (яп. 播磨灘 харима-нада)— Шалти Яппун тинĕсĕнхĕвелтухăç пайĕ. Авадзи утравĕ хĕвелтухăçенче, Хонсю çурçерте, Сёдо хĕвеланăçĕнче тата Сикоку кăнтăрта. Лаптăкĕ 2500 км2.

Музей куравĕсем виçĕ шайра, ӳнер пур тĕсĕсемпе (ӳнер çыравĕ, скульптура, архитектура, сĕтел-пукан, кино, фотографи, мусăк, оперăна ӳнер хайлани), хронологи йĕркипе вырнаçнă. Орсе музейĕ, çапла, Луврпа Жорж Помпиду Тĕпĕн хальхи ӳнер музейĕ хушшинчи вырăна йышăнать.

Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Таз юханшывăн бассейнĕн çурçĕр-тухăç чиккинчен Енисей кӳлмекĕн бассейнĕн чиккичен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук , Юханшыв бассейнĕ — Таз.

Milne-Edwards, Alphonse (1892): Sur les oiseaux fossiles des dépots éocènes de phosphate de chaux du Sud de la France. In: Sclater, P.L. (ed.), Comptes Rendus du Second Congrès Ornithologique International: 60-80. Budapest.

Зинн — Германи территоринчи юханшыв. Гессен, Бавари территорипе юхать. Юханшыв Френкише-Зале юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 61,06 км, бассейн лаптăкĕ 623,78 км2.

Патăрьел районĕнчи Алманчă ялĕнче вĕрентекенсен çемьинче çуралнă. Хусан патшалăх универитетне вĕренме кĕнĕ, унтан лайăх вĕренекен студентсен шутĕнче пулнăран Çĕнĕ Çĕпĕр университетне куçарнă. Çавăнтах аспирантура пĕтĕрнĕ.

Драмменсельва (норв. Drammenselva) — Норвеги территоринчи юханшыв. губерния Бускеруд территорипе юхать. Юханшыв юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 48 км, бассейн лаптăкĕ 17000 км2.
Артамонов Василий Васильевич — ( 13.08.1926-23.10.1945), 1-мĕш Украина фрончĕн 21-мĕш çарĕн 120-мĕш стрелоксен дивизин 538-мĕш стрелоксен полкĕн оруди тĕллекенĕ, кĕçĕн сержант, Совет Союзĕн Паттăрĕ , , . Указ дати - 10.04.1945.

Побоишна — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ, Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Ихалица юханшыва юхса кĕрет. 21 юханшыв тăршшĕ км.

1979 çулта Хусан университечĕн юридици факультечĕнчен вĕренсе тухнă та Чăваш Республикин Прокураторине ĕçлеме килнĕ, Район прокурорĕн пулăшуçи, тĕпчекен прокурор пулса тăрăшнă.

Оделока (порт. Ribeira de Odelouca) — Португали территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Араде юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 92.6 км, бассейн лаптăкĕ км2.

"Ăс пухмалли чи лайăх мел — кĕнеке, хаçат-журнал" — тĕллевпе пурăнаççĕ Асхва ял çыннисем. Ватти-вĕтти кунĕпех — тĕслĕх библиотекăра. О. Александрова ачасен тата çитĕннисен тавра курăмне ӳстерес тесе нумай тăрăшать. Кĕнеке куравĕ, çамрăк вулавçăсен конференцийĕ тăтăш иртет. Оксана Николаевна компьютерпа усă курма никама та чармасть. Пĕчĕк вулавçăсем валли мультфильм куравĕсем тата пуç ватмăшсем яланах хатĕр. Пенсионерсем хапăлласах тăван чĕлхепе тухакан хаçат-журналпа кăсăкланаççĕ, "Хыпар", Чăваш хĕрарăмĕ" çырăнса тăма манмаççĕ.

Пангар-Вис — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Мăн Роговая юханшывăн сулахай çыранĕпе, 4 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 25 км.

Аксариха — Раççей территоринчи юханшыв. Свердловск облаçĕ, Тĕмен облаçĕ, Курган облаçĕ территорипе юхать. Пышма юханшыва юхса кĕрет. 23 юханшыв тăршшĕ км.

Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Васюганран Ваг таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.

Юрий Николаевич Рерих (1902–1960) — вырăссен востоковед-ăсчахĕ, лингвисчĕ, искусствовечĕ, этнографĕ, философи наукисен докторĕ, профессор, Урусвати наука тĕпчевĕсен Гималай институчĕн директорĕ, СССР Наука Академийĕн Тухăç институчĕн тĕн философийĕпе истори секторĕн заведующийĕ.

Лумпунчик — Раççей территоринчи юханшыв. Киров облаçĕ, Удмурт Республики, Мари Эл, Тутарстан территорипе юхать. Лобань юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 24 км.

Подкурок —Раççей территоринчи юханшыв. Ставрополь, Чечен Республики, Кабарда-Балкар Республики территорипе юхать. Юханшыв Кура юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 146 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 31 км.

Курт Воннегут Индианаполисра çуралнă, романĕсенчи ĕçĕсем çакăнти вырăнсемпе çыхăннă. 1941 — 1943 çулсенче Воннегут Çĕнĕ Йорк штатĕнчи Корнелл университетĕнче (Cornell University) вĕреннĕ, унта вăл студентсен Cornell Daily Sun хаçатĕнче колонкăна ертсе пынă, хими ăслăлăх пĕлӳне илнĕ. Перл Харбор портне япунсем атакăланă хыççăн, ирĕк кăмăлпах АПШ хĕçпăшаллă вайĕсене кĕнĕ те Иккĕмĕш Тĕнче вăрçине хутшăннă.

Википедин пулăшу страницăсемпе усă курмашкăн Пулăшу:Шалаш тата Википеди:Ыйту страницăсене куçăр. Пур ыйтăва хускатма Википеди:Канашлав страницине кĕрсе тухăр.

Лоза́нна (фр. Lausanne [loˈzan], франс-пров. Losena [lɔˈzəna]) — Швейцарин кăнтăр-анăçĕнчи хула, франс чĕлхиллĕ Во кантонăн тĕп хули тата Лозанна тăрăхĕн администраци центрĕ.
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Атăл бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Аслă Çарăмсан пуçĕнчен вăрричен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Подбассейн çук. Юханшыв бассейнĕ - Атăл Куйбышев шывуправĕн таппинчен Каçпи тинĕсĕ таран.

1913 çулта Мĕтри Юман экстерн йĕркипе гимназире экзамен тытса аттестат илнĕ, Мускав Университечĕн историпе филологи уйрăмне вĕренме кĕнĕ. Çав вăхăтрах юриспруденцие вĕреннĕ, нимĕç, француз, грек, латин, тĕрĕк чĕлхисене ăса илнĕ, акăлчанла калаçма хăнăхнă. Вĕренӳ çулĕсенче тĕрлĕ хаçатсене çырма тăнă. Анчах Пĕрремĕш тĕнче вăрçи пуçланнипе университета вĕренсе пĕтерме май килмен: ăна патша çарĕн поручикĕ туса хунă.

Алкукасси, Анат Татмăш, Анаткасси, Анаткасси, Анатри Юлăш, Анатри Хурасан, Анатри Шĕвĕш, Антоновка выççăлки, Асамат, Ассакасси, Атайкасси, Атмалкасси

Кĕçĕн Атмисс —Раççей территоринчи юханшыв. Пенза облаçĕ, Мордва Республики, Чулхула облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв КАС/ИДЕЛ/2231/350/540/70 юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 41 км.

Дюбко Анатолий Фёдорович бел. Дзюбко Анатоль Фёдаравіч — (15.12.1923-24.09.2009), Совет Союзĕн Паттăрĕ , , . Указ дати - 24.03.1945. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 2-мĕш Балтиçум фрончĕн 10-мĕш гварди çарĕн 27-мĕш татса тухакан артиллери дивизин 78-мĕш çăмăл артиллери бригадин 589-мĕш çăмăл артиллери полкĕн батарея командирĕ, лейтенант.

1939-мĕш çулхи январĕн 7-8-мĕшĕсенче парти Чăваш обкомĕн бюровĕ Шăнкăртам районĕн чиккисен ыйтăвне пăхса тухнă. Çав çулхи февралĕн 22-мĕшĕнче РСФСР Аслă Канашĕн Президиумĕ Патăрьел тата Шăнкăртам районĕсен территорийĕсен никĕсĕ çинче Чкаловски тата Комсомольски районĕсем туса хума йышăннă. Унта кĕреймен ялсене Елчĕк тата Шăмăршă районĕсене куçарнă. Çапла вара маларахри çулсенче Патăрьел "ахаль ял" шутĕнче тăнă

Магаринъёль — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Косью юханшывăн сулахай çыранĕпе, 149 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 15 км.

Алексей Знаменский, Ирина Баканова, Юлия Пугач, Валерий Завадовский, Евгений Еровенко, Ольга Мельникова, Максим Тиунов, Анастасия Несчастнова — Начар илтекенсем

Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Çурçĕр Двина, Юханшыв бассейнĕ — Сухона.

Ломоватка — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ, Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Тури Ерга юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 15 км.

Ээ, — чăваш алфавитĕнчи вăтăр пиллĕкмĕш саспалли. Унӑн ячĕ — «э». Вырăс çырулăхĕнчен илнĕ. Кивĕ çырулăх палăкĕсенче тĕл пулмасть. Çĕнĕ чăваш çырулăхне 1938 çулта йышăннă.

Енота-Хадыта — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ территорипе юхать. Юханшыв [[Шуга (Обь юппи)|Шуга]] юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 65 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 18 км.

Бешевлярово — Пушкăрт Республикин Салават районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 249 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452493, ОКАТО кочĕ — 80247810002.
Иоганн Себастьян Бах Иоганн Амвроси Бах скрипач çемьинче ултăмĕш ачи пулнă. Скрипач çемьинче çурални унăн малашлăх мĕнле пуласси тӳрех паллă пулнă. Тюринг тăвĕсем хушшинче пурăннă Бах çемьинче пурте кĕвĕпе çыхăннă пулнă. XVI ĕмĕртен пуçласа çемьере флейтист, трубач, органист, скрипач, капельмейстер ĕçне нумайăшĕ суйласа илнĕ. Вĕсен кĕвĕ пултарулăхĕ пĕр ăруран тепĕр ăрăва куçса пынă. Иоганна пилĕк çул çитсен ашшĕ ăна скрипка парнеленĕ. Иоганн вăл кĕвĕ инструменчĕ çинче хăвăрт выляма вĕреннĕ, скрипка çинче выляси ăна питĕ кăмăла кайнă.

Акопянц Геворк Тамразович — ( 20.04.1920-30.07.1976), 3 -мĕш Украина фрончĕн 28-мĕш çарĕн 295-мĕш стрелоксен дивизин 1040-мĕш стрелоксен полкĕн 3-мĕш стрелоксен батальонĕн командирĕ, Майор, Совет Союзĕн Паттăрĕ , , . Указ дати - 03.06.1944.

1947-мĕш çулта МоМА ертÿçисемпе «Метрополитен» музей хушшинчи килешу тытнă, ун тăрăх, вăхăт ирсе пынă çемĕн ÿнер хайлавĕсене паянкун ÿнер ĕçĕсен шайĕнчен классикалла шайя куçарма тивĕçнĕ, вара МоМА-ран «Метрополитена» куçармалла пулнă. Енчен те тепĕр ултă çултан килĕшÿне пăрахăçламан пулсан, МоМА хăйĕн пуххин чылай пысăк пайне çухататчĕ, халĕ вăл ĕçсем паянкун ÿнер «классики» пулса тăраççĕ.

Дефань — Раççей территоринчи юханшыв. Краснодар Ен территорипе юхать. Юханшыв Шапсуго юханшывăн сылтăм çыранĕпе юппинчен 25 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 16 км.

Викихыпара Тетелре 27 чĕлхепе кăлараççĕ, çав шутра эксклюзивлă репортажсем интервью пичетлеççĕ. Çĕнĕ хыпар статьисене Creative Commons Attribution 2.5 ирĕклĕ лицензипе сараççĕ.

Шумерсем чĕлхипе те, юнĕпе те, культурипе те Çурçĕр Мессопотамире хăйсемпе тан вăхăтрах е каярах вырнаçăннă семит йăхĕсемпе ют пулнă. Асамлăрах грамматикăллă шумер чĕлхи хальхи чăваш чĕлхипе пĕр тăванлă шутланать.

Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Çурçĕр Сосьва кĕнинчен Салехард хули таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.

Тинарка —Раççей территоринчи юханшыв. Чĕмпĕр облаçĕ], Самар облаçĕ, Тутарстан территорипе юхать. Юханшыв Майна юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 47 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.

1879 çулта Пржевальский 13 çынран тăракан ушкăнăн ертÿçи пулса Зайсан хулинчен виççĕмĕш çулçÿревне тухнă. Урунгу юханшывĕ тăрăх Хами оазис тата пушхир тăрăх Са-Чжеу оазис, Тань-Шань хысакĕсем урлă Тибета, Сенкер юханшыв (Мур-Усу) çине тухнă. Тибет правительстви Пржевальскине Лхасуна кĕртесшĕн пулман, вырăнти халăхĕ вара çав териех пăлханнă пирки, Пржевальскин, Танг-Ла ту хасакĕсен урлă каçнăскерĕн тата Лхасаран 250 çухрăм çех пулнă пулин те, Ургуна таврăнма тивнĕ. 1881 çулта Раççея таврăнсан, Пржевальский хăйĕн виççĕмĕш çулçÿревĕ çинчен çырса пĕлтернĕ. Вăл унччен пĕлмен çĕнĕ лаша тĕсĕ çинчен пĕлтернĕ, каярах ăна унăн ятне панă.

Сугмутун-Еган — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ территорипе юхать. Локонто-Еган юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 21 км.
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн анăç чиккинчен Скуратов сăмсахĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук , Юханшыв бассейнĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывесĕм, Печорăпа Обь хушшинче.

Шапасем — çĕр çинче те, шывра та пурăнакан хÿресĕр чĕрчунсен ушкăнĕн пĕрлешÿллĕ ячĕ. Анлă пĕлтерĕшлĕ пур хÿресĕр ушкăн чĕрчунĕсене те шапа теççĕ. Кĕске пĕлтерĕшлĕ чăн шапасене çех шапа теççĕ. Шапасен личинкисем — йытпуллисем.

Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Çурçĕр Сосьва кĕнинчен Салехард хули таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.

Тюнь — Раççей территоринчи юханшыв. Алтай Республики, Алтай Ен территорипе юхать. Юханшыв Жасатер юханшывăн сылтăм çыранпе вăрринчен 14 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 17 км.

Плещиха — Раççей территоринчи юханшыв. Çĕн Çĕпĕр облаçĕ, Алтай Ен территорипе юхать. Юханшыв Касмала юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 67 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.

Мотоперев бригадинче мотоперев тата танк батальонĕсен шучĕ полкринчен пĕрре çурă-икĕ хут нумайрах. Бригада икĕ полк, тата темиçе пулăшу батальонĕпе роти кĕрет. Вăтамран бригадăра 2 - 8 пин çын. Раççей çарĕнче бригада командирĕ, полкри пекех, полковник çар хисепĕнче.

Асхва историйĕ питĕ кăсăк та кăткăс. Кам пуçласа янă ун никĕсне - никам та тĕплĕн ăнлантарса параймарĕ. Çав сăлтавпа ял историйĕ пирки икĕ шухăш çӳрет.

Шăрату лампи — çунав япалалăхĕ (спирт, кăраççин, бензин) пăслантараканĕнче газ евĕр тăрама куçарать, форсункăри çинçе юхăм сывлăшри йӳçамăша пульверизатор пекех, çăтса илсе ăшăтакан виçев хатĕрĕ (ăслай, Швеци, Карл Рикард Нюберг, 1881 çул).

«Культура урлă сывлăх патне» журнал 1995 çулта Çĕнĕ Шупашкарта йĕркеленнĕ. Малтанхи çулсенче унăн тĕп редакторĕ «Культура урлă сывлăх патне» тĕнчери пĕрлĕх юхăмĕн йĕркелӳçĕ-президенчĕ В. А. Скумин профессор пулнă. Каярахпа редколлегине çак пĕрлĕх организацийĕн правлени председателĕ Л. А. Бобина ертсе пынă. Çынна сыватнă чухне унăн пĕр-пĕр чирне анчах мар, çынна хăйне пĕтĕмĕшле сыватассине пурнăçа кĕртессине (холистическая медицина), рерихизм, сывлăх культурин идейисене тата Агни Йога шухăшĕсене анлă сарасси журналăн тĕп темисем пулса тăраççĕ.

Тивĕшре тырă ампарĕсене хуралланă Семен Орловпа Ыхракассинчи Семен Иванов коммуниста та тискеррĕн çапса пăрахнă. Вырăнти милици тĕкĕрчи пĕчĕк пулнипе тата хĕç-пăшал енчен хĕсĕк пулнипе пăлхава çийĕнчех лăплантарса лартма май килмен. Сăмах май, ку вăхăтра кашни милиционер пуçне 18-20 пин çынран таракан 50-65 ял халăхĕ тивнĕ.

Анат Варкута — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ территорипе юхать. Юханшыв Ныда юханшывăн сулахай çыранĕпе юппинчен 39 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 38 км.

Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Васюганран Ваг таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Иркут (юханшыв) (бур. Эрхүү тата монг. Эрхүү) — Раççей территоринчи юханшыв. Иркутск облаçĕ, Буряти территорипе юхать. Ильчир кӳллинчен пуçланса Ангара юханшыва Иркутск хулинче юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 488 км.

Мăн Алматинка () — Казахстан территоринчи юханшыв. Алма Ата облаçĕ, Алматы территорипе юхать. Юханшыв Каскелен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 96 км, бассейн лаптăкĕ 425 км2.

"Рузское молоко" ( сĕт таварсем ), "Союз-Виктан" ( шурă эрех таварсем ), "Московская кофейня на паяхъ" ( кофе ), "LG Electronics" - Дорохово ялта ( электроника ).

Фосфорăн хăшпĕр çыхăнăвĕсен (фосфин) питĕ наркăмăшлă. Çапăçу наркăмăшлă япалисем Зарин, зоман, Табун, V-газсем - фосфор çыхăнăвĕсем. Çĕнĕ Шупашкарти "Химпром" пĕрлешӳре V-газсем тăвакан цехра темиçе авари пулнă, çынсем вилнĕ.

Ӗненекенсен чылайăшĕ — католиксем. Ирланд халăхĕ ял хуçалăхĕнче (выльăх-чĕрлĕх ĕрчетесси), пулă ĕç-пуçĕ, промăçлăхĕнче вăй хурать. Çулçӳрев ĕç-хĕлĕ пур.

Анаçи шăпкан (Camelina sativa) е Кавказ шăпканĕ е çурхи шăпкан е çăмлă шăпкан (выр. Рыжик посевной)— пĕр е икĕ çул ӳсекен курăк, Купăста йышĕнчи хӑй биологи тĕсĕ.

Елена Санкт-Петербургри паллă архитектор - Иван Иванович Шапошников - çемйинче çуралнă. Еленăн амăшĕ Голенищев- Кутузовсен авалхи йăхĕнчен тухнă пулнă. Раççей Империйĕн генерал-фельдмаршалĕ Михаил Кутузов князь, 19-мĕш ĕмĕр вĕçĕчи Арсений Голенищев-Кутузов поэт, Модест Мусоргский паллă композитор — çак паллă çемье членĕсем. Ку дворян çемйи мухтавлăхĕпе анчах мар, пуян культура йăлисемпе те палăрса тăнă. Елена В. М. Бехтеревпа, Александр Блокпа, Сергей Дягилевпа, А. И. Куинджипе, В. Соловьевпа, В. В. Стасовпа, Игорь Стравинскийпе тата Михаил Врубельпе - çав вăхăтри художниксемпе тата ăсчахсемпе — час-часах хутшăннă.

Мальбергбах — Германи территоринчи юханшыв. Çурçĕр Рейн-Вестфали территорипе юхать. Юханшыв Энденихер Бах|Каценлохбах юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 0,38 км, бассейн лаптăкĕ 0,1 км2.

1859 çулта ялта 28 кил шутланнă. 1880 çулхи çыравĕпе кунта 52 кил, 143 арçын тата 129 хĕрарăм пурăннă. 1898 çулта 67 киле çитнĕ, 178 арçын тата 183 хĕрарăм пурăннă.

Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн анăç чиккинчен Скуратов сăмсахĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук , Юханшыв бассейнĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывесĕм, Печорăпа Обь хушшинче.

Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Васюганран Ваг таран.. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.

Ро́сс тинĕсĕ — Кăнтăр океанăн лăпкă океан секторĕнчи тинĕсĕ, Виктори çĕрĕсемпе Мэри Бэрд (Анăç Антарктида) çыранĕсенче, Адэр тата Колбек сăмсахĕсем хушшинче (170° т. д. — 158° а. д.) вырнаçнă. Шыв лаптăкĕ 439 пин çм², таранăшĕ 2972 м тарин.

Португали, Бразили, Анголы, Мозамбика, Кабо-Верде, Гвиней-Бисау, Сан-Томе тата Принсипи, Хĕвел Тухăç Тимор (австронези тетум чĕлхипе пĕр танах) тата Макао (китай чĕлхипе пĕр танах) патшалăхсенче официаллă чĕлхе шутланать. Хальхи португал чĕлхипе калаçакансен 80 % йышĕ Бразили Федеративлă Республикинче пурăнать.
Мăн Саришла — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики, Ăренпур облаçĕ территорипе юхать. Кĕçĕн Сурень юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.

Крёз (франц. Creuse) — Францин тĕп облаçĕнче вырнаçнă, Лимузен регионне кĕрекен департамент. Департамент номерĕ 23. Администрациĕ Гере хулинче вырнаçнă. Халах йышĕ 124,5 пин (1999) çын.

Волков Николай Григорьевич — (14.10.1907(1)-06.01.1972), Совет Союзĕн Паттăрĕ , , . Указ дати - 17.10.1943. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Вăта фронтăн 2-мĕш танк çарĕн 7-мĕш гварди танк механизăмланă корпусăн корпус инженерĕ, гварди подполковникĕ.

Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Обь тинĕс тути бассейнĕн анăç пайĕн юханшывĕсем. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, Юханшыв бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах.

Дубнăри ОИЯИ 2009-2010-мĕш çулсенче синтезленĕ. Реакцине америкăри Окридж наци лабораторинчен илнĕ беркли-249 изотопне кальци-48 ионĕсемпе У-400 хăвăртлатакнта пенĕ. .

Мĕтри Юман (чăн ячĕ Дмитрий Петрович Петров), — чăваш çыравçи, драматургĕ, политика тата пĕрлĕх ĕçлевçи. 1885 çулхи юпа уйăхĕн 13-мĕшĕнче Тăхăръял тăрăхĕнчи Пӳркел салинче (Тутарстанăн Пăва районĕ) çуралнă. 1939 çулхи нарăсăн 18-мĕшĕнче Çĕпĕрте вилнĕ.

Греченков Пётр Афанасьевич — (25.06.1915(12)-24.11.1994), Совет Союзĕн Паттăрĕ , , . Указ дати - 15.05.1946. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 1-мĕш Беларуç фрончĕн 3-мĕш тапăнакан çарĕн 79-мĕш перевçĕсен корпусĕн 150-мĕш перевçĕсен дивизин 674-мĕш перевçĕсен полкĕн перевçĕсен взвочĕн командирĕ, лейтенант.

Акварель меслечĕ Китайра пирĕн эрари II ĕмĕрте, хут туса туса кăларма вăреннĕ хыççăн аталанма пуçланă. XII—XIII ĕмĕрсенче хут Европара анлăн сарăлнă, чи малтанах Испанипе Италире.

Чылай çĕрне Вăта Çĕпĕр тӳрем сăртлăхĕн тайги витет, çурçĕрелле тундрăллă айлăсене куçать, кăнтăрпа тухăçра высокими горными хребтами Анăçпа Тухăç Саянсемпе Байкал лешьенпе, Ян-Колыма енĕн çӳллĕ ту хырçисем.

Юхыт-Юган — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Амня юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 358 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 19 км.

Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Атăл бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Мăн Кинель пуçĕнчен вăрричен, Кутулук юханшывсăр пуçĕнчен Кутулук шывуправĕччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Подбассейн çук. Юханшыв бассейнĕ - Атăл Куйбышев шывуправĕн таппинчен Каçпи тинĕсĕ таран.

Авраменко Михаил Иванович — ( КÇ23.января.1914.10-27.03.1944 ), СССР Хура тинĕс флочĕн Одесса тинĕс-çар базин 384-мĕш тинĕс пехотн уйрăм батальонĕн пулемётчикĕ , краснофлотец , Совет Союзĕн Паттăрĕ . Указ дати - 20.04.1945 .

Гордиенко Владимир Гаврилович укр. Гордієнко Володимир Гаврилович — (12.11.1934-03.07.2014), Совет Союзĕн Паттăрĕ , . Указ дати - 26.04.1971. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра авиаци техникине тĕпчекенĕ, вĕçевçĕ-тĕпчевçĕ Горький авиаци савучĕн вĕçевçĕ-тĕпчевçи, .
Ямбо-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО/Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Ямбо-Яха юханшывăн сулахай çыранĕпе юппинчен 28км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 18 км.

Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Чулым кĕнинчен Кеть таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Чулым, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.

1927 çулхи юпа уйăхĕн 1 Канаш районне, 1935 çулхи пуш уйăхĕн 1 хыççăн Шăхасан районне, 1944 çулхи пуш уйăхĕн 25 хыççăн Чурачăк районне кĕнĕ. 1959 çулхи утă уйăхĕн 14 хыççăн хальхи вăхăтчен Канаш районне кĕрет.

Быстрый Куль-Еган — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Минчимкина юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 18 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 59 км.

Канейдиан-Ривер (акăл. Канейдиан-Ривер) — АПШ территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Арканзас (юханшыв)|Арканзас юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ км, бассейн лаптăкĕ 124000 км2.

Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман Атăл бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Шур Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.

Роже Вадим (паспортпа — Роже Владимир Племянников) 1928 çулхи кăрлачăн 26-мĕшĕнче Парисра çуралнă. Ашшĕ, Игорь Николаевич Племянников, франци дипломачĕ пулса Икĕпатра, Турцире ĕçленĕ, çав патшалăхсенче Роже Вадимăн ачалăхĕ иртнĕ. Амăшĕ — актриса Мария-Антуанетта Ардилуз. Ашшĕ çĕре кĕрсен амăшĕпе пĕрле Францие пурăнма куçать.

Вязьма () — Раççей территоринчи юханшыв. Иваново облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Уводь юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 86 км, бассейн лаптăкĕ 827 км2.

Акулов Пётр Григорьевич — ( Шаблон:СС-20.11.1964), 1-мĕш Украина фрончĕн 38-мĕш çарĕн 167-мĕш стрелоксен дивизин 520-мĕш стрелоксен полкĕн командирĕ, Подполковник, Совет Союзĕн Паттăрĕ , . Указ дати - 10.01.1944.

Вăл вилнĕ хыççăн унăн пултарулăхĕ çинчен манса кайма пуçланă. 1829 çулта Берлинта «Страсти по Матфею» мессине вылянă хыççăн Бах пултарулăхĕпе çĕнĕрен кăсăкланма пуçланă. 1850 çулта «Бах пĕрлешĕвĕ» туса хунă. Вăл пĕрлешĕв Бах çырнă кĕввисене пуçтарса пичĕтлес тĕллев лартнă. Çур ĕмĕр хушшинче 46 том пичĕтленĕ.

Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Нефтеюганск хулинчен Иртыш кĕриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.

Хальмер-Шор — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО/Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Кара юханшывăн сулахай çыранĕпе юппинчен 196 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 15 км.

Сиксанбаево — Пушкăрт Республикин Кукарча районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 94 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 453331, ОКАТО кочĕ — 80238815006.

Пĕрремĕш тĕп редакторĕ вырăс ăсчахĕ, пĕрлĕх ĕçченĕ, медицина ăслăхĕсен тухтăрĕ, педагогика тата психологи профессорĕ, тĕнчери «Культура урлă сывлăх патне» пĕрлĕх юхăмăн президенчĕ Скумин Виктор Андреевич пулнă.
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе [[Баренц тинĕсĕн бассейнĕнчи юханшывсем Печора юханшывĕн бассейнĕн тухăç чикинчен Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн тухăç чикиччен]]не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Обь юханшывсем хушшинчи бассейн.

Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.

Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Вах кĕнинчен Нефтеюганск хули таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.

Александр Мефодьев «Тракторстрой çути» тата «Çамрăклăхпа ăсталăх» ятпа чăваш писателĕсен хайлавĕсен пуххисене хатĕрлесе кăларнă. Çавăн пекех унăн çак кĕнекесем çутă курнă:

Чивка —Раççей территоринчи юханшыв. Сарăту облаçĕ, Волгоград облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Медведица юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 467 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 16 км.

Улмуççи сăмахра иккĕмĕш у сасă сăмах пуçламăшĕнчи у сассăн витĕмĕпе пулнă теме пулать, анчах та пăртуççи, ярнуççи сăмахсенче ку пулăма ăнлантарма йывăр.

Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Кубань шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Хура тинĕс бассейнĕн юханшывесĕм Пшада юханшыван анăç чиккичен Дедеркай юханшывĕн тухăç чиккчен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук , Юханшыв бассейнĕ — Хура тинĕс бассейнĕн юханшывесĕм.

«К вопросу о месте вич/спид-пандемии среди других инфекционных, эпидемических и пандемических процессов» Об эволюции взаимоотношений различных звеньев иммунной системы и паразитических микроорганизмов.

Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Иртыш кĕнинчен Çурçĕр Сосьва таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Ирышран Çурçĕр Сосьва таран, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.

Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман Атăл бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Шур Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.

Шумер литературин паллă пултару ĕçĕ — «Гильгамеш кăссайĕ» — шумер халапĕсен пуххи, ăна каярах аккад чĕлхине куçараççĕ. Çак эпосăн çырăвĕсене Ашшурбанапал патшан пайпăлĕнче тупнă. Юмахра Уракăн чаплă патши Гильгамеш, унăн тискер тусĕ Энкиду çинчен тата вилĕмсĕрлĕхĕн вăрттăнлăхĕ пирки те çырнă. Эпосăн пĕр пуçĕнче, этемлĕхе тĕнчене шыв путамĕнчен çăлнă Утнапиштим çинчен çырнă, çакă ĕнтĕ çав тери пайпăл кĕнекинчи Ной Ковчегне ас илтерет. Çак сюжет ĕнтĕ Кивĕ Халала кĕрет. Çаплах шумер-аккадсен «Энума элиш» космогони эпосне асăнмалла.

Колвавис — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Колва юханшывăн сулахай çыранĕпе, 345 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 146 км.

Ивановский В. В., Самусенко И. Э. Привлечение чёрного аиста на искусственные гнездовья // Аисты: Распространение, экология, охрана: Материалы I и II Всесоюзных совещаний рабочей группы по аистам ВОО. — Мн. — 1990. — С. 212—214.
Яшерганово — Пушкăрт Республикин Çтерлĕпуç районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 680 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 453192, ОКАТО кочĕ — 80248870001.

Университета Елизавета патша хушнипе 1775 çулхи кăрлачăн 23-мĕшĕнче Мускав хулинче М. В. Ломоносовпа И. И. Шувалов граф тăрăшнипе никĕсленĕ. Татьяна кунĕ (кăрлачăн 25-мĕшĕ) МПУ çуралнă кунĕ шутланать.

1920 çулхи кĕр типĕ килнĕ май акнă кĕрхи тырă 30 процент çеç шăтса юлнă. Çапла вара çитес çулхи çăкăршăн хăрушлăх тухса тăнă. Çак шутпа çуракине хатĕрленсе пĕрлĕхлĕ ампарсене (халăхра вĕсене "мăкача ампарĕсем" тенĕ) халăхран вăрлах пуçтарасси пулнă. Çак ĕçсене тума ака комитечĕсем йĕркеленĕ. Сурăм вулăсĕнче (унта 72 ял кĕнĕ) çак ĕçсене тытса пыма Члхуларан килнĕ Александр Иванович Кочетков рабочи-коммунист хушнă. Ăна ĕçре вырăнти хастаррисем (активистсем) пулăшнă.

Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Рыбинск шывуправĕн бассейнĕн юханшывĕсем. Юханшыв бассейнĕ — Тури Атăл Куйбышев шывуправĕнчен (Хура Атăл бассейнĕсĕр).

Славянсем (вт.сл. — Словѣнє, бел. — Славянсем, укр. — Слов’яни, русин. - Славляне, пол. — Славяни, мак. — Словените, серб. — Словени, хрв., бос. — Slaveni, словен. — Slovani, пол. — Słowianie, чех — Slované, словак — Slovania, каш. — Słowiónie, луж. — Słowjenjo, Słowjany) — Европăри инди-европăллă пысăк этно-чĕлхеллĕ пĕрлĕхĕ.

Ауди RSQ, — «Эпĕ робот» фильм валли ятарласа хатĕрленĕ «Ауди» компанийĕн концепт-карĕ. Фильмра концепт-кара тӳрех палласа илмелле тĕллев пулнă, çавăнпа та ку спорт йышши куппе Ауди концернăн яланхи дизайн шухăшне уçса кăтартать. Ку концепт-кара тӳрех палласа илмешкĕн концерн дизайнерĕсем машин дизайнне пур «Ауди» машинисене паллама пулăшакан уйрăмлăха, радиатор решеткине, кĕртнĕ. «Ауди» валли ку енпе пĕрле ĕçлесси пĕрремĕш хут пулнă. Çапах та ĕç ăнăçлă иртнĕ — «Эпĕ робот» фильма рекламăланăшăн EACA Euro Effie-ăн кĕмĕл паллине тивĕçнĕ.

Вĕренсе тухнă хыççăн ĕç шырама пикеннĕ. 1703-1708 çулсенче вăл Веймартра, Арнштадра, Мюльхаузенра службăра тăнă. 1707 çулта Мария Барбара Бах хăйĕн куçинине качча илнĕ. Ку вăхăтра вăл «Каприччо на отъезд возлюбленного брата» çырнă. 1708 çулта Веймарский герцог патĕнче музыкант вырăнне илнĕ хыççăн вăл Веймара куçнă. Унта 9 çул иртернĕ, нумай кĕвĕ çырнă.

Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- ОбьСалехард хуличчен вăрриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.

Годавари (хинди गोदावरी) — Инди территоринчи тăршшĕпе иккĕмĕш юханшыв. Анăç Гхаты тăвĕсем Махараштра штачĕ, Инди пуçланса Бенгали кӳлмекĕ юханшыва Антарведи ялĕ патĕнче, Андхра-Прадеш штачĕ юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 1465 км.

Тунджели (туркк.: Tunceli, чăвашла çырсан Тунчели тĕрĕсрĕх пулĕччĕ), — Турци илĕсен пĕри. Тĕпхули Тунджели. Илте 93 584 çын пурăнать (2000). Лаптăкĕ 7 406 çм².

Золка —Раççей территоринчи юханшыв. Ставрополь Ен, Кабарда-Балкар Республики территорипе юхать. Юханшыв Кума юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 508 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 105 км.
Воронов Станислав Кириллович (1957 çулхи авăн уйăхĕн 20-мĕшĕнче Чăваш Енĕн Элĕк районĕнчи Тури Хурасан ялĕнче çур.) — РФ патшалăх хăрушсăрлăх хĕсмечĕн генерал-лейтенанчĕ, Раççей ӳкерçисен пĕрлешĕвĕн пайташĕ, Мускав тулашĕн ӳкерçисен пĕрлешĕвĕн пайташĕ.

1927 çулчен Етĕрне уесĕн Асаккасси вулăсĕнче шутланнă. 1927 çулхи юпа уйăхĕн 1-мĕшĕ хыççăн Элĕк районне, 1962 çулхи раштав уйăхĕн 20-мĕшĕ хыççăн Вăрнар районне кĕртнĕ. 1965 çулхи пуш уйăхĕн 14-мĕшĕ хыççăн хальхи вăхăтчен Элĕк районне кĕрет.

Сесек — Раççей территоринчи юханшыв. Киров облаçĕ, Удмурт Республики, Мари Эл, Тутарстан территорипе юхать. Сырчан юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.

Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Кубань бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Шурă. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Подбассейн çук. Юханшыв бассейнĕ—Кубань.

Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Куйбышев шыв усравĕ Камское Устье паççулкинчен Куйбышев гидроузелĕччен, Аслă Çарăмсан юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Кĕçĕн бассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Атăл Куйбышев шывуправĕн таппинчен Каçпи тинĕсĕ таран.

Грузи : тăван енре Ркацители çырлисемчен эрехсем ( пылаксăр, пылак, хаярлатнă, чашкăракан ) тата коньяксем тума усă кураççĕ.Ялта Ркацители çырлисемчен тĕрлĕ пылак апатсем ( чурчхела, бекмес ) тăваççĕ ;

Дрезговитная — Раççей территоринчи юханшыв. Алтай Ен, Алтай Республики территорипе юхать. Юханшыв Ануй юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 257 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 16 км.

Михаил Васильевич Ломоносов. Письмо о пользе стекла. — М. В. Ломоносов. Избранные произведения. Т. 2. История. Филология. Поэзия. «Наука». Москва. 1986. С.234-244

Рерихизм (акăл. Rerikhism) — Елена тата Николай Рерихсем пирĕн вăхăта çитернĕ вĕрентӳ çинче никĕсленекен тĕн тата культура юхăмĕ. Рерихизм хăйĕн шухăшлавне теософирен, хĕвелтухăç тата хĕвеланăç тĕнĕсенчен, сĕм авалхи тата будда йăлисенчен илсе вĕсене вырăс культурипе вырăс космизмĕ урлă кăтартать. Рерихизм ăс-хакăлĕн тĕшшийĕ Агни Йога пулса тăрать.

Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.

Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн анăç чиккинчен Скуратов сăмсахĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук , Юханшыв бассейнĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывесĕм, Печорăпа Обь хушшинче.

1942 çулхи çурлан 2-мĕшĕнче Пенза облаçĕнчи Васильевка ялĕнче çуралнă. Чулхулари патшалăх консерваторин вокал факультетĕнче (Е. К. Иофель класĕ) тата Мускаври патшалăх мусăк-педагогика институчĕ çумĕнчи ассистентура-стажировкинче вĕренсе тухнă.

Международная конференция, посвященная 80-летию академика Н.Н.Яненко. "Современные проблемы прикладной математики и механики: теория, эксперимент и практика". Новосибирск, Академгородок, 24 - 29 июня 2001 года. 1977 çулта ядерла физикăри тĕпчев ĕçĕсеничи çитĕнусемшĕн çамррăк ăсчахсен ушкăнне Ленинла комсомол парни панă.
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.

«ТЕЛЕНЕДЕЛЯ для всей семьи.», «Самарское обозрение», «Волжская коммуна», «Волжская заря», «Самарские известия», «Самара. Журнал столицы региона», «Самарский футбол», «журнал "Дело"», «Пульс Поволжья», «Самарская газета», «Свежая газета. Самара», «Ваш выбор - вся Самара», «Ваш выбор - весь регион» тата чылай урăххи те.

Кызыл-Баржау — Пушкăрт Республикин Нуриман районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 44 çын пурăннă. Почтă индексĕ — ?, ОКАТО кочĕ — ?.

Тлюнть-Яун — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Котун-Тур юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 33 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.

Уяндык — Пушкăрт Республикин Эльшей районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 161 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452274, ОКАТО кочĕ — 80230856008.

Бабай — Пушкăрт Республикин Мишки районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 252 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452331, ОКАТО кочĕ — 80243835002.

Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.

Гайдук —Раççей территоринчи юханшыв. Ставрополь Ен, Дагестан Республики, Калмăк Республики территорипе юхать. Юханшыв ком арасында югала юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 27 км.

Туçи юшкăн чул-тăприсем (ТЮЧ) — çĕр хуппин çийĕн пайĕнче, термодинамика условисенче тĕрлĕ ту чул-тăпри çил çинипе, ишĕлсе анса, хими тата механика процесĕпе шывран, организм пурнăç шунă май тухакан е çак мĕнпур виççĕ процесс пĕр харăсах ĕçленипе пулса выртнă ту чул-тăприсем.

2010 çулхи çĕртмен 25-27-мĕшĕсенче паллă вырăс тĕпчевçин, этнографăн тата фольклористăн Д.К. Зеленинăн тăван кĕтесĕнче — Удмурт Республикин Завьялов районĕнчи Люк ялĕнче — регионсем хушшинчи «Окно в небо» (Тӳпе чӳречи) V фольклор фестивальне хутшăннă.

Экономика районĕ конституципе çирĕплетнĕ территори йĕркеленӳлĕхĕ шутланмасть. Экономика районĕн ертӳçлĕхĕ те çук. Çапах та район тăрăх чылай статистика хыпарне пуçтараççĕ, экономика, социаллă, политика, демографи аталану диагностикине тытса пыраççĕ. Экономика районĕсене тăвасси совет шкул экономика географийĕнчен çуралса аталаннă.

Раков Василий Иванович — (.КÇ.8.февраля.1909.26.января-28.12.1996), Балти флочĕн сывлăш-çар вăйĕсен 57-мĕш бомблакан авиаци полкĕн эскадрилья командирĕ,Балти флочĕн сывлăш-çар вăйĕсен 8-мĕш мина-торпеда авиаци дивизин 12-мĕш гварди бомблакан авиаци полкĕн командирĕ, гварди подполковник, Икĕ хут Совет Союзĕн Паттăрĕ ,. Указ датисем - 07.02.1940, 22.07.1944.

Лайга — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен территорипе юхать. Юханшыв Кеть юханшывăнн сулахай çыранпе вăрринчен 664 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 32 км.

Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Çĕн Çĕпĕр гидроузелĕнчен Чулым кĕриччен, Иня тата Томь юханшывсемсĕр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Томь кĕриччен, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Уса (Уса) — Беларуç территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Неман юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 75 км юханшыв Уса (Неман юханшывăн бассейнĕ ) км, бассейн лаптăкĕ 665 км2.

Нерусовей-То-Сё — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Урер-Яга юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 16 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 25 км.

Пĕрлешÿллĕ Штатсен халăх нумай килсе куракан музейсенчен виççĕмĕш тата тĕнчипе 13-мĕш (2013 -мĕш çулта 3 066 337 пыракан пулнă) вырăн йышăнать. Çĕнĕ Йоркăн тĕп паха кăтартуллă вырăнĕсенчен пĕри.

Визе — Германи территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Клайнхюнинген юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 54,6 км, бассейн лаптăкĕ 458 км2.

New York Times, 2007: Donors Sweetened Director's Pay At MoMA, Prompting Questions Controversy over the compensation package of MoMA's Director, Glenn D. Lowry.

Александр Иванович литература ĕçне 1950-мĕш çулсен пуçламăшĕнче тытăннă. «Кахал» ятлă пĕрремĕш сăвви 1954 çулта районти «Авангард» хаçатра çапăнса тухнă. Каярахпа унăн сăввисем, очеркĕсемпе статйисем республика хаçачĕсемпе журналĕсенче те пичетленме пуçланă.

Ай-Чебур-Юган — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Чебур-Юган юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 29 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.

Ун чухне Шлезвиг херцăклăхпа Дансен патшалăхĕ хушшинчи ĕçсем хĕрӳллĕхе кĕрсе кайнă пулнă, пăлхав хыпса тухать, вырăнти нимĕç халăхĕ майлă Прусси вăрçăпа тухать, çапах та тăван çĕр-шыв ирĕклĕхĕшĕн пынă тытăçура пăлхава дансем пусараççĕ, çакăнпа килĕшеймесĕр Шторм Пруссие эмиграцие каять. 1864 çулта герман-дан вăрçисем хыççăн Шлезвиг Данирен уйрăлать. Шторм Хузума таврăнать те 1880 çулччен юрист ĕçĕнче вăй хурать. Çыравçă Хадемаршенре (Гольштейн) 1888 çулхи утăн 4-мĕшĕнче вилет.

Канехлог-Игол — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ территорипе юхать. Тарăн Сабун юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 32 км.

Дюйм (нидер. duim «пуç пӳрни»), — Британи/Америка виçи. 25,4 миллиметр вăрăмăш. Аршăнăн 1/28 пайĕ. Хӑшпӗр чухне дюйм вырӑнне (шӑп та лӑп виҫме кирлӗ мар тӑк) чӑвашла пӳрне те калама пулать, тӗслӗхрен юмахри «Пӳрнепи» хӗр ятӗнче (выр. «Дюймовочка»).

1958 çулта Роже Вадим дани артистне Аннетт Стройберга арăм тăвать. Аннетт «Хăрушă хутшăнусем-1960» тата «Киленĕçрен вилсе каясси» фильмсенче вылять. Тепĕр икĕ çултан вĕсем уйрăлаççĕ.

1927 çулхи юпа уйăхĕн 1 хыççăн Сĕнтĕрвăрри районне, 1939 çулхи пуш уйăхĕн 17 хыççăн Октябрьски районне, 1959 çулхи пуш уйăхĕн 14 хыççăн Вăрмар районне кĕнĕ. 1965 çулхи пуш уйăхĕн 14 хыççăн хальхи вăхăтчен Куславкка районне кĕрет.

Кандаковка — Пушкăрт Республикин Киги районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 460 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452508, ОКАТО кочĕ — 80236835001.

Пысăк çĕр тытакансене лайăхрах тытас тесе тата укçа-тенкĕ ытларах пуçтарас тесе аллиленги кĕртнĕ — ун тăрăх пысăк çĕр тытаканĕсем хăйсен çĕрĕçченĕсемшĕн яваплă пулнă. Çĕрĕçченĕ налука тӳлеймен пулсан, уншăн пысăк çĕр тытаканĕ налука парса татмалла пулнă.
Район лаптăкĕ 27 тв.çм, 126,2 пин çын пурăнать, 30 яхăн промăçлă предприятий, 28 ăслăх-тĕпчевлĕ ĕçе хатĕрлев (проектлă) институтсем, 4 аслă пĕлӳ керменĕсем, 8 техникумпа профтехучилищă, 15 вăтам, 1 каçхи, 2 спорт шкулĕ, 17 ача-пăча çурчĕсем, 4 пульницă тата çар хоспитăль, пилĕк поликлиникă.

1901 çулта Елена Николай Рериха качча тухать. Çавăнтанпа вĕсем пурнăçра та, ăс-хакăл пултарулăх çулĕ çинче те яланах пĕрле пулнă. Елена упăшкин культурăри тата халăх хушшинчи мĕпур пуçарăвĕсен ĕçтешĕ пулса тăрать. 1920-мĕш çулта Николайпа Елена Рерихсем АПШра Нью-Йорк штатĕнче саккунпа килĕшÿллĕн шута илнĕ Агни Йога коммерцилле мар вĕрентӳ организацине пуçарса яраççĕ. 1924-1928-мĕш çулсенче Елена упăшкипе пĕрле трансгималай паттăрла экспедициине хутшăнать. Рерихсен çемйи Гималайри Кулу айлăмĕнче вырнаçсан Гималай Наука тĕпчев институчĕ уçăлать; йĕркелекенĕ, Елена Рерих, унăн хисеплĕ президенчĕ пулать. Индире пурăннă çулсем Еленăшăн чи тухăçлă ĕçленĕ çулсем пулса тăраççĕ. Кунта Агни Йога кĕнеке ярăмĕн пысăк пайне çырнă, çав ярăмри 14 тома пичетлесе кăларнă. Кĕнекесен хуплашкисем çинче автор ячĕ çук, мĕншĕн тесен Елена Ивановна халăхăн пархатарлă ăс-хакăлĕ уйрăм çын харпăрлăхĕ пулма пултараймасть тесе шухăшланă.Вăл хăйне мĕнпурĕ те виçĕ кĕнеке авторĕ анчах тесе шухăшланă. Вĕсем тĕрлĕрен псевдонимсемпе пичетленсе тухнă: «Буддизм никĕсĕсем» (1927), «Тухăç криптограммисем» (1929), «Хисепе тивĕçлĕ Сергий Радонежский ялавĕ» (1934). Унсăр пуçне вăл Европăри, Азири тата Америкăри чылай çынпа çыру çӳретнĕ. Çырусен икĕ томĕ (Елена Рерих çырăвĕсем) 1940 çулта Ригăра пичетленсе тухнă. Елена çавăн пекех куçарусемпе те ĕçленĕ. Вăл «А. П. Синетт патне Махатмăсем янă çырусем» (Чаша Востока) кĕнекери сыпăксене тата Елена Блаватскаян «Тайная доктрина» кĕнекисен икĕ томне вырăсла куçарнă.

1927 çулта Арча кантонĕ çумне пăрахăçланă Лайăш кантонĕн территори пайне хушнă. Çав çултах Арча кантонĕн территори пайĕнче уйрăм Хусан районне йĕркеленĕ. 1930 çулта Арча кантонне, Тутар АССР шутĕнчи ытти кантонесене пекех, пĕтĕмпех пĕтернĕ. Унăн территорине районсен пайланă.

Алексей Васильев вăтам шкулта чăваш чĕлхин фонетикипе морфологине вĕрентмелли вĕрентӳ кĕнекисен авторĕсенчен пĕри. Ку кĕнеке 12 кăларăмпа пичетленсе тухнă.

13 изотоп пурри паллă. 223Ra, 224Ra, 226Ra, 228Ra изотопсем çутçанталăкра тĕл пулаççĕ, радиохастар кил-йышсене кĕреççĕ. Ыттисене искуствăлла майпа тума пулать:

Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе [[Баренц тинĕсĕн бассейнĕнчи юханшывсем Печора юханшывĕн бассейнĕн тухăç чикинчен Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн тухăç чикиччен]]не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Обь юханшывсем хушшинчи бассейн.

Жукопа — Раççей территоринчи юханшыв. Тĕвер облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Атăл юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 96 км, бассейн лаптăкĕ 1340 км2.

Флай ((акăл. Fly River) — Папуа — Çĕнĕ Гвиней территоринчи юханшыв. Юханшыв Папуа кӳлмекне юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 1120 км, бассейн лаптăкĕ 76000 км2. Вăринчен 800 км вырнаçнă хулаччен Киунга карапсем çӳреççĕ.