Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
Le dotrine econòmiche fasiste, de pì o de manco, le é rapresentađe da: corporativismo, socialisaẑion, dirigismo, autarchìa, socialismo naẑional e sindacalismo naẑional. Ste particolarità se le pòl catar sia tele polìteghe econòmiche de i fasisti a 'l governo, che anca te i prinẑipi de tuti i movimènti fasisti sènẑa mes-ceri da 'l iniẑio de 'l noveẑènto fin a ađès, anca se tuti i à dat a ste caraterìstiche en peso divèrso, a seconda del loch e del perìođo dela stòrgia.

El ga 'na grosa inportansa cultural, sendo un fiume sacro par ƚi indù, che ƚo ciama "mare Gange", e ƚi pratega de ƚi peƚegrinagi par de ƚi bagni purificatori inte ƚe so acue.

Alyson Hannigan ła xe Lily Aldrin, mèstra de scóła materna e só mojère de Marshall. Ła xe sènpre pronta a risolvere i problemi del s'ciapo e ła se ofre sènpre cofà spała ndó piànxar. Barney el se dexbotona ispeso co éła, anca sa no ła xe bòna de tenhèr i segrèdi. Ła ga conhoxésto Marshall al primo àno de Universidà e i xe sènpre stà moroxi, mołàndose domè na òlta. Anca sa ła pàr dolxe, ła xe na bronsa coèrta, mostrandose calke òlta agresìva o sesualmente famèlica. Co' ła 7^ stajon ła xe rimasta inçinta e ła ga dexgravà el só primo fióło, ciamà Marvin Ècołocalriva Eriksen (in Inglexe Marvin Waitforit Eriksen. ndó ca Wait for it xe na fraxa dita sènpre da Barney). Ła xe nata par davèro a New York.

Bacciolino, Bora, Cella, Ciola, Colonnata, Falcino, Linaro, Montecastello, Monte Iottone, Monte Sasso, Montesorbo, Musella, Paderno, Piavola, San Damiano, San Romano, Serra, Taibo, Tomano, Valleripa.

A contato con i popołi confinanti, el basco l' à adotà tante parołe prinsipalmente dal łatín, castiglián, francexe e guascón. Qualcheduni aferma che tante parołe le vien dal łatín, ma che l' evołusión la l' à fate aparir al dì d' ancó come se le fuse parołe originałi basche, come lore (fior, da florem), errota (molín, da rotam, rua del molín), gela (stansa, da cellam).

Nel 1889, Cecil Rhodes, fondator de la British South Africa Company menò un grupo de 200 colonialisti inglexi e de 700 polizioti en tel Zinbàbue par costruir un pozo. Sti quà i ga fondà la cità de Salisbury.

Hémard, Nicolas, Il conte Agostino Giusti e l’Accademia Filarmonica tra ’500 e ’600 : vita di un mecenate veronese, Mémoire de master en Lettres et Civilisation Italiennes (mention recherche), sous la direction de Marie Viallon, Lyon, Université Jean Moulin, 2011.

El Ponte de ła Pagia xe un ponte de Venesia che atraversa el Rio de Pałaso dae bande de Pałaso Dogal metendo in comunicasion el moło de ła Piaseta de San Marco co'ła Riva dei S-ciavoni. Xe uno dei pochi ponti che segna el pasagio infra 'l Sestièr de San Marco e queło de Casteło.

El nase in una fameja de itałoamericani del Connecticut, el se diploma a l' Oberlin College e laora par qualche ano come insegnante. 'Ntel 1960 el fa el so exordio so'i palcosenici de l'Off-Broadway e tre ani drìo el vien rimarcà dal produtor David Susskind che ło selie pa'l ròło del xovane małavitoxo nel senegià tełevixivo Ride With Terror. A questa seguirà altre interpretasion in tełefilm, cofà par exenpio queła ne ła sełebre serie Alfred Hitchcock presenta.
Céline Marie Claudette Dion (Charlemagne, Québec, 30 de marso 1968) ła xe 'na cantante canadese, dedita prinsipalmente al xenere pop e in atività da l'inixio dei ani otanta.

Na olta par indicar al cesso, se no era tant ciara la so posižjon, inveže che la scrita WC come dess se scrivea sora la porta al numero 100.

Tanti studioxi i vede el basco come na łéngoa ixoła. De conseguensa, ła so preistoria no la pol mia esar ricostruía par mexo del metodo conparativo, e se sa poco sora łe so origini. L' è probabiłe che na forma primordiałe de ła łéngoa basca la fuse prexente in Europa osidentałe prima de l' arivo de łe łéngoe indo-europee.

El dipartimento el ga 'na superficie de 1 035 km², equivalente al 3,48 % del totale deła provincia. Ła so popołasione (in forte e costante crésita) ła xe de 38 028 abitanti co 'na densità pari a 35,61 ab/km², secondo el censimento del 2001.

In te łe iscrissioni vien speso utiłixà un tipico caratere basco. El deriva dal łaoro de scultori e intaiatori e l'è caraterixà da spese grasie.

De solito al codolà, par al tenp e al costo de i materjai, al gnea fat te i staoi e te i porteghi, aonde che al è necessario er an žerto atrito parchè i animai no i sbrissie e che ghe n'è la esigenža de er an pavimento che al resiste par ani a la usura. Qualche olta se 'l cata par i stessi motivi anca te la pavimentažion stradal e in rari casi anca te le case, aonde che al podea costituir na alternativa a le pjere o a 'l pavimento in tera batesta.

ñ : (eine) ñ (in tei diałeti osidentałi ga sto sono anca ła «n» che segue na «i», anca se sta pałatałixassión no la avien mia senpre gnanca in sti diałeti)

Ła toła dopàra inte'l xugo de i scachi xè ciamà scachiera e consiste de oto righe e oto cołone de quadrati (caxełe) sistemai in modo tałe che i cołori i se alterne fra de łori. Ła denominasion coreta dei quadrati xè caxe.

Un setor ben important par l'economia l'è el turismo: ła provincia ła pol vantar alcune de łe stasion turistiche de montagna pi conosùe a liveło nasionałe come Cortina d'Ampezzo, Alleghe, Auronzo di Cadore, Falcade, Arabba, al col del Nevegal e in xeneral łe xone del Cador e de l'Agordin.

L'Alsazia la ga un clima semicontegnental con inverni fredi e sechî e istà calde. Ghe xe poche precipitazion piovose par via de la protezion dei Vosgi da ovest. La cità de Colmar la ga un microclima seco: la xe la seconda cità pì seca de la Franza dopo de Perpignan), co na precipitazion anual de solo 550 mm. Ste condizion climatolzeghe le parmete la coltivazion de le vide par la produzion del vin de Alsazia.

Sta provinsia ła se cata sol despartiacue intra el basin del Rio de łe Amaxoni a nord e cheło del Rio de ła Plata a sud. Intra łi fiumi che łi se buta a nord łi pi' inportanti łi xe el Itomas, el Rio Grande e el Rio Guaporé, che el fa da confin internaxional col Braxil; intra chełi che łi se buta a sud ghe xe el Paraguay e el so afluente Rio Negro. Intra łi łaghi łi pi' grandi łi xe ła Łaguna Uberaba e ła Łaguna Mandioré.
La qualità la è vigorosa e piena de forchete. La è tant forta te i confronti de i žonch e de la filossera e la ciama poch concime. le foje le è de medie dimension, verda scura par sora e cirara e opaca par sot. la è pitost tonda e dentelada.

Ła Rejon łitoraneo-montana (croato: Primorsko-goranska županija) ła xe 'na Rejon deła Croasia nordosidentałe. Ła Rejon ła confina co ł'Istria a ovest e co ła Slovenia a nord e ła conprende aree geografegamente eterogenee, tra cui el Carso croato, ł'arcipelago del Quarnero (co łe ixołe de Veglia, Cherso, Arbe e Lussino), e parte deła Croasia interna. Capołogo deła Rejon ła xe Fiume.

Ła scachiera xè senpre poxisionada in modo tałe che ognuno dei do xugadori gabia l'ultima caxa a destra de ła prima traversa de cołor bianco.

El vóvo (o óvo; plural vóvi, óvi o uvi) el xé ła sèłuła germinal femenil (gamede femenil). El ga 'ntel só citoplasma łe sostanse nutritive ùtiłi almanco al primo sviłupo del'enbrion. Par èser fecondà, un vóvo el gà cuaxi senpre da unirse col gamede maschil (spermatozoo).

Roma, Itałia, dal 1956 «Seule Paris est digne de Rome; seule Rome est digne de Paris» (Solo Parise la xe degna de Roma; solo Roma la xe degna de Parise).

I portoghexi i xe stà i primi eoropei a visitar la region entel 1470. En tel 1482 i portoghexi i gha costruio el famoxo castel de Elmina par farghene on marcà stabile so la costa. Olandexi, inglexi, svedexi e todeschi i gha seguio l’esempio de i portoghexi e i gha costruio fortini o altre struture longo la costa. I inglexi i gha seguio na politega de protesion de i regni locali. I ashanti i gha provà a oporse co na serie de guere contro le etnie de la costa. En tel 1821, i inglexi i gha asentrà el control de i vilagi mercantili ne le mane del governo de Londra. I gha anca firmà de i tratati co le etnie de la costa e meso le baxi de la nova colonia de la Costa de l’Oro, come la region la xera ciamada. Dopo varie guere contro i ashanti (1826-1902) I inglexi i xe riusidi a verghe el sopravento. En tel 1922, la Lega de le Naxioni la gha dato el Togo todesco a i inglexi par aministrarlo. En tel 1957 le Naxioni Unie la gha deciso che la colonia del Togo la fuse tacà a quela del la Costa de l’Oro. Kwame Mkrumah, fondator del Partito de la Convension del Popolo, el gha domandà l’indipendensa en tel 1954 e en tel 1956. El Ghana el xe rivà a l’indipendensa el 6 marso 1957. I quatro teritori de Costa de l’Oro, Ashanti, Protetorato del Setentrione e el Togo Britanico i vegnea unii en tel novo paexe del Ghana.

Nel 1867, par darghe a ła parte ongarexe de l'Inpero i stesi diriti che gavea ła parte todesca, l'Inpero Austriaco el xe deentà Inpero Austro-Ungarico. l'inpero austro ungarico xera nato dopo la guera austro prusiana

In ogni caso al cesso al è senpre an edificio ligà a la presenža de na casa o de na casera, e anca se 'l condivide co sta qua an mur, in ogni caso al accesso al è da 'l esterno.

Uxando łe precipitasion e 'l evapotraspirasion el climatołogo merican C. W. Thornthwaite el ga ideà un modo pa' clasifegare el clima drio el biłancio de'l acua a'l teren.
Pasavia (en todesco Passau) ła xe 'na sità de sirca 50 000 abitanti deła Germania che ła se cata en Baviera, al confine oriental co ł'Austria. Ła xe conosua anca come Dreiflüssestadt (ła sità dei tre fiumi), a causa deła confluensa 'ntel Danuvio de Inn e Ilz. Ła se divide in tre parti: ł' Altstadt sora ła penixoła fra Inn e Danuvio, el Innstadt sora ła riva destra de ł'Inn e el Ilzstadt fra Ilz e Danuvio.

La ricorensa trae orìxene da ła granda epidemia de peste bubonica ce gà colpìo tuto 'l nord italia intra el 1630 e 'l 1631. Se tràta de ła stesa epidemia descrita anca da Alessandro Manzoni ne I promessi sposi.

El fiume piasè grande xe el Zanbesi, al confin co lo Zanbia a nord. L’acua del fiume alimenta la diga de Kariba, e forma le cascate Vitoria. Altro fiume inportante el xe el Limpopo, al confin co el Sudafrica a sud.

El 31 de marso xè el 90° dì de l'anno secondo el całendario gregorian (el 91° 'nte i anni bisestiłi). Ghe manca 275 jorni par la fine de l'anno.

"Alabainan Jainkoak altean du mundua maithatu, non bere Seme bekharra eman baitu, hunen baithan sinhesten duen nihor ez dadien gal, aitzitik izan dezan bethiko bizitzea"

El 6 de giugno xè el 157° dì de l'anno secondo el całendario gregorian (el 158° 'nte i anni bisestiłi). Ghe manca 208 jorni par la fine de l'anno.

Anca se el xé parte de ła tradision cristiana, i caràteri de ła festa del carneval i ga orìxene in feste ben più antighe, come per exénpio łe dionisiache greche o i saturnali romani, che i gera espresion del bixogno de n'interinal desfar da łe łigadure sociałi e da łe gerarchie per łasiar posto al roversamento del'órdene, al scherso e anca a ła łicensioxità. Da un ponto de vista stòrego e rełigioxo el carneval el ga raprexentà, dónca, un ténpo de festa ma soratuto de renovamento, anca se per el più sinbòłego, durante el qual el caxin el tołéva posto al órdene stabiłio, che'l però na volta finio el ténpo de festa, el tornava indrio novo o renovà e varantìo per un siclo vàłido fin al'inisio del carneval daspò. El siclo tólto in considerasion el xé, in pràtega, queło del'ano sołar.

Nel '500-'600 e '700 no ghe gera e machine fotografiche,e gnanca e cartoine. I grandi viagi i costava un saco de beśi e soeo i nobii o qualche ricon podeva spender par stè robe. Eora i se gaveva inventà calcośa come «l'inviato special» che saveva disegnar o pintar.

Dopo tanti ani de vita politega piena da tensioni, el paexe el sa moso verso la democrasia multipartitica en tel 1992. Pascal Lissouba el xe stà eleto presidente en tel 1992. La politega de Lissouba la ga portà a varie somose e solo l’intervento de governi foresti el ga permeso de fermar la situasion prima che se svilpase la guera sivile.

El Carneval de Ivrea el ga el momento de màsima inportansa 'nte ła batagia de łe naranse. Sto evénto el vol raprexentar ła rivolta popołar contro el tirano Raineri de Biandrate: i scóntri che i xé infrà ła xénte comun e i soldai i vien descriti sostituéndo łe frese co sti fruti.

I caxi de posto: I caxi de posto i varia se i se xonta a un nome animà o inanimà. Ama-rengana joan naiz (Son na da ła mare) / etxe-ra joan naiz (son nà a caxa).
El euskera l' à adotà l' alfabeto łatino a cauxa de ła so situassión geografica in tel secoło XVI, quando l' à scomisià a sviłuparse come łéngoa scrita. In origine se scrivea secondo i sistemi del castiglián o del francexe, adotandołi con più o manco exito a ła fonetica basca. In seguito, el leader nasionałista Sabino Arana el dixegna un particołar sistema ortografico, otegnendo un certo exito tra i so afiłiè. In tel dopoguera, el sistema aranista el vien abandonà, tra łe altre raxoni, parché łe consonanti con asento le rexultava poco pratiche. Ła Academia de ła Łéngoa basca la stabiłise a partir dal 1968 na normativa unificà. Atualmente, l' alfabeto basco l'è conposto da sinque vocałi:

El Łonbardo (nomi locai lombard, lumbard, lumbaart) l'è na łengoa gal-italega parlada soratut inte ła Łonbardia, inte'l Canton Tisin, inte i Grixoni e inte ła rasion oriental del Piemonte da calche 7 miłioni de àneme.

L’industrializasion de l’Eoropa la ga portà la richiesta de materie prime. L’Africa la xera el serbatoio natural par sodisfare sta richiesta. I paexi che podea verghe na fornitura costante de oio, legname, avorio, goma, coton e altro, i podea sperar en te na produsion de masa e a baso prezo. El bisogno del marcà el ga portà a la division de l’Africa secondo i canpi d einterese a la Conferensa de Berlin. Prima ancora de le nasioni, i marcanti e i esploratori i xe rivà en Africa par verzar le strade comerciali. Francexi, portoghexi e belgi i ga conbatù par el controlo del fiume Congo. A la fine, i portoghexi i ga vù l’enclave de Cabinda, a nord de la boca del fiume; i belgi (ma saria mejo dir el re Leopoldo II, che la colonia la xera sua propietà privada) na strisia de tera a sud – sinistra Congo – tra el fiume e el confin de la colonia portoghexe de l’Angola; e i francexi el teritorio a nord – destra Congo.

Inte la California meridional, 'te 'l sito de na mission spagnola, è stat catà de 'l 1920 na canpana che la ea sù la inscrižion: "Inte 'l an 1796, 'te 'l mese de genaro, sta canpana la è stata fondesta 'te l'isola de Kodiak co la benedižion de 'l archimandrita Joaseph, durante la permanenža de Alexandr Baranov". No 'l è ciar ten che modo che sta canpana ortodossa russa, da Kodiak, citadina de la Alaska la sie dondesta cossì distante.

La Libia la xe on paexe del Nord Africa e la fa parte de la rejon del Maghreb. Ci i so 1 760 000 km² la Libia la xe la quarta naxion africana par estension. La Libia la ga na longa costa sol Mar Mediteraneo sol Golfo de la Sirte, i confine de tera i toca la Tunixia, l’Algeria. El Niger, el Ciad, el Sudan e l’Egito. Speso i confini del paexe i xe na linea reta che no la segue i riliegi o altri riferimenti giografici. Questo parché i confine de la Libia i xe fruto de tratati tra Italia, Francia e Regno Unio e i no corisponde a la region giografica.
'Ntel 1994 el traciato l'è restà famoso par via de uno dei piassè sfortunai gran premi de Formula 1: nel vènerdi Barrichello su Jordan-Hart el se gha schiantà contro na mureta vegnendo fora da la variante basa; 'ntel sabo l'austriaco Ratzenberger su Simtek el sà schiantà ne la curva Villeneuve e el sà copà; de domenega xé 'ndà anca pezo: in partensa la Benetton de JJ Lehto l'è restà piantà en griglia e Pedro Lamy su la so Lotus-Mugen el gha ciapà in pieno, e i detriti de le do veture i gha ferìo anca dei tifosi sui spalti; al setemo ziro a la curva del Tamburelo Ayrton Senna el se ghà schiantà contro el muro de protesion ai 300 km a l'ora e l'è morto, e poco dopo el pilota de la Larrousse Comas el gà ris-cià de tor soto i socoridori che i x'era su la pista par Ayrton Senna; durante el secondo pit-stop la Minardi de Michele Alboreto la gha perso la ruda de drio destra che la gha ciapà 'n pieno tri mecanici Ferrari e un Lotus. Dopo quei fati i gha pensà de risistemar el traciato e de réndarlo piasè seguro: le do curve Villeneuve e del Tamburelo x'è stae sostituie con piassé lente chicane, mentre x'é stà eliminae la chicane de l'acqua mineral e un toco dela variante basa, sostituie con do curve normal.

I bateri i xé organismi picenini unisełułari, procarioti, (na volta ciamai anca schizomiceti) de dimension de sòłito del'órdene de póchi micròmetri, ma łe pol desferensiarse anca da 0,2 µm, a ocio, dei micoplasmi fin a 30 µm de qualche spirocheta.

Tradisionalmente, ła famea de łe łéngoe eschimexi ła se divide en Inuit eYup'ik (o Yup'ik-Yuit). Tutavia, riçerche reçenti łe sugerise come el continuum diałetałe inuit el sia soło una de łe tante łéngoe del grupo yup'ik. In te ła pratica, nonostante sia tecnicamente coreto rinpiasar el termine eschimexe con yu'pik in te ła clasificasion, no'l sarea mia açetabiłe par ła majorparte dei inuit. Del resto, ła dicotomia ałasco-siberiana ła par esar detà da motivi geografici più che łinguistici.

Isolatore: toc de lenč ke l'à 'na importantìsima funžion in tute le campane ke se move: al' è infati mes fra le maniglie dela canpana e 'l ceppo; al asorbe le vibražion ke le ariva al'estremità de sora dela campana, ke se le continuarése le 'ñarie trasmése al ceppo superiore.

El cor del sestièr el xé costituìo da ła Piasa San Marco, che, per squaxi miłe ani, ła xé stada el séntro połìtego e giudesiario de ła Repùblica de Venesia.

Paréci dei edifisi de Rialto i xé stài butai xó da un incendio 'ntel 1514: el soło chel xé stà in pie el xé stà ła céxa de San Giàcomo de Rialto, méntre el resto del'àrea el xé sta volta per volta tirà su de novo. L'edifisio de łe Fàbriche Vece el vien fora da sto tenpo qua, méntre łe Fàbriche Nove łe xé un fià più resente (1553).
Ła sità gà na łonga storia che fonda łe so raìxe in tenpi tanto antighi: infati in sta xona xe stài ritrovài resti risałenti al V secoło d.C. I documenti storici più veci che parla de queła che sarà ła Vinovo de onco' xe del 1040: in queł'ano un àto notariłe sertifega che i Marchexi Romagnarono ghe gaveva donà a ł'Abasia de San Silano de Romagnano alcuni tereni siti 'ntel teritòrio de Vinovo. Su sto documento el teritòrio xe indicà 'fa Victus Novus, nome restà 'ntel Medioevo ad indicare el grupo de edifici e tereni che jera de proprietà de vari fedautari. 'Ntel 1268 spunta un àto de vendita, 'nte ła stòria locałe, de ła fameja Della Rovere che 'ntel 1400 deventarà paròna de l'intiero teritòrio vinovexe. Ła nasita del comun xe datà 1458, co'l dùca Ludovico di Savoia conséde a ła Comunità Vinovexa łe Costitusión in defexa dei sitadini. Co' ła morte de l'ultimo disendente dei Della Rovere, 'ntel 1692, el feudo vinovexe xe stà cedùo ai Cónti de łe Lanze che ło gà goernà fin al 1732. In queł'ano el gardenàl Carlo Vittorio Amedeo delle Lanze sede ła sità al re Carlo Emanuele III, che ghe l'à donà, unìa a Stupingi, a ła Commenda de l'Ordine Mauriziano. L'Ordene xe stà sopreso 'ntel 1800 e un mucio de tere xe stàe vendùe a privà, soło drìo el 1815 xe stà ricostruìo l'avér co' Stupinigi e parte de Vinovo: el casteło, alcuni tereni, łe vacarìe e i boschi. 'Ntel 1865 ła frasión de Stupinigi xe stà definitivamente separà dała sità e anesa a Nichelino.

Provando co' un ultimo tentativo de raxonxer el suceso a livèło comerciałe, Cale gà registrà l'albun Artificial Intelligence par la Beggars Banquet records. El disco, scrito in cołaborasion co' Larry "Ratso" Sloman, xe caraterixà dal son dei sintetixatori e de ła baterìa ełetronica e da atmosfere un mucio pop. Purmasa par Cale, anca el tentativo de sfondràr no gà avesto suceso, anca s'el singoło estrato da l'albun Satellite Walk s'avea vadagnà ła temporanea çełebrità.

El confina co' i castełi de Serravalle, Domagnano, Faetano, Fiorentino, Città di San Marino, Aquaviva e col comune italian de Veruchio (Provincia de Rimini)

I sentroafricani i ga combatù en te la seconda guera mondiale e en tel 1946, co tute le alte colonie francexi, i ga otegnù la citadinansa e la posibilità de formar governi locali. L’Asenblea locale en Sentrafica la xera guidà da Barthélemy Boganda, on prete catolego che volea l’indipendensa de tute le colonie africane. Boganda el xe diventà el capo de governo co el Sentrafrica el ga formà el primo governo autonomo, ma el xe morto en on incidente aereo en tel 1959. So cusin, David Dacko, el ga preso el control del paexe, controlà el pasagio a l’indipendensa el 13 agosto 1965 e mandà vanti el governo fin al 31 dicenbre 1965. El 1 genaro 1966, el colonel Jean Bédel Bokassa el ga fato on colpo de stato e el xe diventà presidente. Bokassa el ga subito abolì la Costitusion e ciapà tuto el poter legislativo e executivo ne le so mane. El 4 dicembre 1976, Bokassa el ga trasformà la republica en na monarchia co la proclamasion de l’Inpero del Sentro Africa. El presidente el xe diventà el inperator Bokassa I.
Giulio Cesare el doparava sto termine anca par i insediamenti che el ga catà in Gallia; ogni tribù gałica ła controłava diversi oppida. Ła stessa paroła vien inquó doparà anca par tute łe grande sità pre-romane de ł'Eoropa osidental e sentral. Pareci oppida i gera costruì intorno forteze de cołina, siben de per sé el termine oppidum no 'l inplica necesariamente ła presensa de fortificasion. I oppida sircondai da fortificasion in tera (el cusidito murus gallicus) i gera ciamai oppida fortificadi.

Ancora 'ntel 1973 in Itałia el recita in Il caso Pisciotta de Eriprando Visconti, seguìo da Goodbye & Amen e Eutanasia di un Amore. No'l traxanda però l'atività dei Stati Unìi, dove el se dedica a film de xenere połisiesco, cofà Ancora tu, maledetto sbirro, Uno sbirro dalla faccia d'angelo, Squadra Antidroga.

En tel 2000, le elesioni prsidenziali le gha meso John Agyekum Kufuor del Novo Partio Patriotico sul segio presidenziale. Kofuor el gha mantegnù le promese eletorali de rispetar i diriti umani. Kufuor el gha laorà sopratuto par ridur el debito publico e quelo esterno. El Ghana el xe ono de i paexi col pi alto debito foresto, ma anca ono d ei paexi pi richi, co grandi potensialità economiche e vaste risorse naturali. Kufuor el xe stà rieleto en tel 2004.

L'Autodromo Enzo e Dino Ferrari de Imola l'era uno dei pì consideradi e dei pì famosi zircuiti par le machine de Formula 1. Fin ancò al 2006 se ghe corea el Gran Premio de San Marin de Formula 1. Deso le atività iè fèrme par via de laori de amodernamento de la strutura, che la ghe n'gavea bisogno.

A seguito de ła prexensa so Radio Deejay, i Rumatera taca 'na cołaborasion co' el Trio Medusa, che utiłixarà alcuni brani dei Rumatera co' jingle ne łe pròpie trasmisión. El 19 disenbre 2010 i Rumatera xe stài ospiti a Radio Deejay, come band live, ne łe prime sìe ore de programasión del "Zozzoni Day", maratona radiofonica de beneficensa de ła durata de 24 ore, condota dal Trio Medusa e vari speakers de Radio Deejay. La cołaborasión se concretixarà anca ne ła registrasión, in La Grande V, de 'na versión de Sol Bareoto del mas-cio cantàda, fra i altri, dal Trio Medusa.
El Carneval de Venesia el vien mensionà per ła prima volta 'nte un documento del doxe Vidal Falier, 'ntel 1054. Łe màscare, spece quełe de ła Comedia del'arte, łe ga na funsion fondamental in sta festa e łe xe i sói sìnbołi. In orìxene, ste qua łe gaveva ła funsion de covrir ła propia identità (per sligarse da łe łigadure sociałi), ma deso łe xé soło decorative e dónca łe resta bełe e rafinae. Ła festa del carneval ła xé 'ndada vanti per tuto el ténpo de ła Serenìsima e có el xé rivà Napoleon łe xé stae fermae, col'ecesion de quełe de Buran e Muran, naturalmente manco inportanti. 'Ntel corso del XX sècoło el carneval el gà tolto nova vità e'l xé cresuo conpagno al turismo. Łe feste łe xé manco łonghe, ma più consentrae de na volta; ghe xé in ogni modo paréci evénti pùblisi 'ntei canpi e i existe anca i veci bałi de łe nòbiłi famege venesiani, 'ntei grandi pałasi, indove se cata l'atmosfera antiga. Ła festa de łe Marie ła xé n'inportante corteo che'l va da ła baxéłega de San Piero de Casteło a Piasa San Marco de dódexe de łe più bełe toxe del łógo: có łe riva ła più beła ła vien premiada co miga pochi schei. El voło del'ànxoło, che ancuo el vien fato de doménega, el xé stà canbià 'ntel 2001: prima vegniva xó dal Canpanièl de San Marco, łóngo na corda metàłica, na cołonba mecànega, ancuo na toxa. Ła cołonba ła mołava su ła piasa un bel fià de coriàndołi e confeti.

Qûeło de Giacomin da Verona el xe on Veneto veronexe, on poco rustego ma eficaçe par lesico e par dialoghi, con figurasion realistiche: łe gioie dei beati e łe pene dei cativi. El paradixo el xe na çità con muri de perle, fiumi de oro e fontane de argento; l'inferno el xe popolà da draghi, demoni, e se sente urli e lamenti.

Le lote interne le ga portà el regno de Loango a la secesion, così come el regno Téké, che gavea la cavedal rente de do ancò se cata Brazaville. Altri regni i se sa stacà fin che el regno del Kongo el xe diventà no enclave picenina al nord de l’Angola. I portoghexi i ga abolì el regno del Kongo en el 1914.

In tel 1944 Pierre Laffite el publica el so Navarro-Labourdin Littéraire, baxà su el lapurtera clasico, che l'è diventà de facto ła forma standardixà del lapurtera, insegnà in certe scołe del Lapurdi e uxà in te łe radio, cexe e dal jornal Herria.

El se cata intra łe Cołine Khasi a nord, łe Cołine del Tripura a sud e el corso del Meghna a sudovest. I fiumi prinsipałi łi xe Meghna e Khalni che łi se cata a ovest e łi ga andamento nord-sud, Surma-Nava e Kushiyara che łi se cata a est e łi ga andamento est-ovest. Ai pie de łe Cołine Tripura el ristagno de łe acue forma łi łaghi Hail Hoor e Hakaluki Haor.

El cren vien doparà da senpre 'nteła cuxina dei Ebrei, in queła dei Todeschi e de l'Est Europa. El xe anca un magnar tipico dełe Venezie. Ła salsa clasica veneta xe queła de smisiar el cren gratà col'axedo de vin bianco (calkedun ghe mete anca un poco de sucaro e sałe). Altri ghe mete anca buro o crema de łate. Ła so morte ła xe coła carne bojà o col pese fumegà. Bon anca el cren coł speck.
Reperti catà a Avian i dimostrano che ła xona ła gera popolà fin da ł'età del bronxo; i romani i ga cołonisà el teritorio intorno al II secoło AC; diventando 'na xona agricoła dipendente dal municipium de Concordia Sagitaria. El nome steso, Avian, el vien da on nome prediałe, cioè riferio a on teren apartenente a on paron fondiario de nome Avilius o Avidius.

Tornà da nòvo in Gran Bretagna, Cale gà publicà 'na serie de albun che se moveva so' na nòva diresion. Łe so òpare xe deventàe tètre e dark, speso che portava un senso de agresività latente e morboxa. Ła triłogia discografega - Fear, Slow Dazzle, e Helen of Troy xe stà registrà co' altri de ła scudarìa Island cofà Phil Manzanera e Brian Eno dei Roxy Music, e Chris Spedding. Sta faxe de ła carièra muxicałe de Cale xe enblematicamente raprexentà da ła so disturbante cover del clasico de Elvis Presley Heartbreak Hotel, che se cata sia 'ntel Slow Dazzle che 'nte l'albun live June 1, 1974, registrà co' Kevin Ayers, Nico ed Eno, e da ła so performance in Leaving It Up To You, 'na salvàdega tacàda ai mass media conservà orixinalmente 'ntel disco Helen of Troy (1975), ma prèsto scartà da łe ristanpe drìo de l'albun forse par i referimenti ne ła canoson a ła sasinàda de Sharon Tate.

Cortina d'Anpezo (in ladin Anpezo e in tedesco anche Petsch-Hayden) al è an comun de 5.954 abitanti de ła provincia de Bełun. A Cortina se parla na variante del ladin, oltre che vèneto, itałian e todesco.

Restai in do, dopo ła separasion co' Borrello, gà mantegnùo quel nome fin quando 'ntel 1998, i stabiłiise de uxàr i so cognomi: Ficarra e Picone. Senpre in quel ano ła cùbia gà vinto l'edision del festival BravoGrazie. Da quel momento i gà un continuo suceso in xiro pa'i teatri de tuta Itałia: 235 000 biłieti vendùi par Diciamoci la verità, el record de ascolti de łe do seràe Ma chi ce lo doveva dire. 'Ntel 2000 i otien 'na parte picenina 'ntel film de Aldo, Giovanni e Giacomo e Massimo Venier, Chiedimi se sono felice: Picone come dotor ne ła clinica siciłiana dove xe stà recetà Aldo, Ficarra soło tra el publico ne ła sena finàl siga "Pirandello sei un poeta!"

Tìpegamente, łe regate avegniva in łaguna 'verta, come 'ntel caxo riportà anca 'nte ła pianta del 'De Barbari, e soło ecesionalmente se desvolzeva łongo 'l Canal Grando. Par tuto 'l XV e XVI secoło łe regate, pur gòdendo de publico patrocinio, vegniva indite da łe Conpagnie de ła Calsa, fin al 1631 quando el Consejo dei Diexe, forse dopo che ghe xe stàda l'epidemia de peste che gera prexente in quel periodo, gà stabiłìo l'escluxiva del Stato par indir łe regate, concedendo 'na lisénsa de dełega, su dexegnasión dei Xudegàdi de spetànsa, par i privà che gavarìa dovesto fornir anca a coverxer łe spexe organixative. Dal 1687 ła dełega xe stàda concessa ałe famegie patrissie e ałe corporasion de łe arti e mistieri.

Soto la guida de Shaka Zulu, i zulu gavea scomensià a slargarse. Le popolazioni vicine le scapaa. I matebele xe rivà nel teritorio shona (1837) e se gha tolto el teritorio meridional.
Giorgio Albertazzi 'ntel 2004 ła gà vosùa 'ntel ròło de ła maga Circe in una version teatrałe de l'Odisea, indove ghe gà dà voxe anca a łe sirène. 'Ntel steso ano ła gà inprestà ła so voxe anca al personaxo de Lola in Shark Tale, che ne ła version orixinałe xe dopià da Angelina Jolie.

El intraprende de łe mision diplomateghe par conto de ła Republica, el ospita a casa soa ła fameja Medici e łi conpagna inte łi spostamenti inportanti.

Da la fin de i ani 1990, la politica agraria gha rovinà l’agricoltura: el governo gha tolto le tere a i bianchi par darle a i neri , però a tera le stà data a i amici del presidente e la produsion agricola l’è diminuia.

El 30 de majo el xè el 150° dì de l'anno par el całendario gregorian (el 151° 'nte i anni bisestiłi). Ghe manca 215 jorni par ła fine de l'ano.

En tel 1980, el sergente magiore Samuel Kanyon Doe la guidà on colpo de Stato contro el presidente William R. Tolbert. Par la prima volta ne la so storia, el novo governo l'era formà da liberiani etnici. Doe xe presto diventà un ditatore.

La region de Alsazia la se divide in do departamenti (départements): l'Haut-Rhin (Ren Alto) al sud, e Bas-Rhin (Ren Basso), al nord. La ga frontiere internazionai co Zermania al nord e al est, co la Svizzara. Da la banda ovest la confina co la region francese de la Lorena, e al sudovest, co la Franca-Contea e el chieissimo departamento de Belfort, storegamente ministrà da l'Alsazia.

Dodoma la se cata en tel sentro geografico del paexe e la gha 410 956 abitanti (terza sità dopo Dar es Salaam e Arusha). La sità no la gha università e l’aeroporto no pol far aterar aerei grandi.

Dopo sto film ghe n'è dei altri de gran suceso comerciałe : Metti una sera a cena (1969) e Anonimo Veneziano (1970), entranbi interpretà co' Florinda Bolkan, cołega che trovarà da nòvo quindexe ani drìo in La gabbia.

El capo piu influente el jera Felice Maniero, atorno de lui el se ga forma tuto il resto dea banda, che jera exemone prima soamente de località dea Riviera del Brenta tra Padoa e Venessia, ma poi se ga alarga in tuto el Veneto, rivando ad avere componenti malavitoxi anca intel le rejoni limitrofe. I organissava rapine, i spacciava e i estorceva, i ga veva aleanse con tute le mafie meridionali e anca fassioni foreste, i xe anda a tore e vendare armi anca ai croati, che i combateva a guera dea Jugoslavia, i comandava su tuto el mondo criminae in veneto, tra i ani 70 e i primi ani 90.

En tel 1921, Sobhuza II el xe rivà al trono. I inglexi i volea portar el Swaziland rentro al Sudafrica, ma la casa reale la ga protestà. En tel 1960 el re e i so colaboratori i ga formà el Movimento Nasionale Imbokodwo che el ga vinto le prime elesioni del 1964. Na olta al governo, ma ancora soto el control coloniale, el re el ga fato varie richieste e praticamente inposto la creasion de on comitato par la preparasion dela Costitusion. El Swaziland el xe diventà indipendente el 6 setenbre 1968 come na monarchia costitusionale.
Poi nel 1993 i ga arresta Maniero, e cheo li el xe deventa un pentiò, el so clan jera riva a contar pi de 500 affiliati, e massa de jori i xe anda driti in cheba. Ma un toco di ei che no xe sta copà o arrestà, i ga forma a Nova Mafia Del Brenta, che ga prova a copare de novo el Maniero, e che opera ancora intel teritorio nostrano.

Independensa Vèneta (en tałian Indipendenza Veneta, IV) el xe un movimento poidego vèneto, nà 'ntel 2012 con el scopo de far un referendum par l'independensa del Veneto. Ga consijeri comunai ma no rejonai.

A Auschwitz gerà stà deportà 1.500.000 de Ebrei, çirca 150.000 połachi non Ebrei, 23.000 sìngarni, 15.000 prigionieri de guera sovietici e altre 25.000 persone de varie nasionałità. De queste, ghe ne xe morte quasi 1.100.000, de cui 960.000 i gera Ebrei.

I tre tochi a destra de ła dona i xè anca ciamai "tore de dona", "cavało de dona" e "alfière de dona". Ło steso vałe pà i tre tochi a destra del re, "tore de re" evc.

Bastansa presto ła xé deventada inportantìsima per ła łavorasion artìstega del véro, grasie ad un decreto de ła Serenìsima Repùblica del 1295 che ghe dava el strasferimento de łe fornaxe da Venesia: più de na volta, infati, łore łe gaveva cauxà grandi incendi, gravai dal fato che eora i edifisi a Venesia i gera soratutto in legno.

Salvador Felipe Jacinto Dalí i Domènech (conossuo come Salvador Dalí), primo marchexe de Púbol, nasesto a Figueres (Alto Empordà, Catałogna ) inte 'l 11 de majo del 1904 e morto senpre a Figueres el 23 de xenaro del 1989, el xe sta un pitor, scultor, dixegnador, scritor e diretor sinematogràfego catałan. El se ga comunque dedicà pi de tuto a ła pitura co el so stiłe tìpego del sureałixmo, anca se ga fato laori che i se połe anca ricondure a el Dadaixmo o a el Cubixmo.

Inte la civiltà rural le canpane le à senper abù al conpito de sonar a 'l ruar de bruti tenporai o de la tenpesta, 'te la speranža de deslontanarli e quindi de salvar i racolt; 'te le oražion scrite sora le canpane se cata da spess ste formule: "a fulgure et tempestate libera nos Domine" opur "recedat spiritus procellarum" o "Defunctos ploro-nimbos fugo-festaque honoro".

La sità de Eldoret la xe stà fondà e tel 1910 dove se catava la Fatoria 64, parché la xera a 64 milia da l’incrocio de Kibigori. I locali i ciamava el posto Sisibo. I fondatori i xera afrikaner dael Sudafrica e indiani che i xera vegnù su da Nakuru. El nome Eldoret el xe stà dà en tel 1912, e la ferovia par l’Uganda la xe rivà en tel 1924. El teren fertile el gha parmeso lo svilupo de l’agricoltura (fromenton, gran, piretro, patate, fonghi) e l’alevamento (produsion de late e formaio). Le industrie pi importanti le xe quele tesili e la produsion de cuerte de lana.

Ła se cata sora łe cołine a sud ovest de Imoła, a pochi chiłometri dała Via Emilia e ła xe distante 25 km da Bułogna e apena siè dała sità sforzesca. Ła xe da considerar uno dei pì carateristeghi borghi medievałi romagnoli, sia par ło stato de conservassion sia par el paexajo 'ntel quałe ła xe imersa.
L'inzegnoso nobilhomo Don Chissote de la Manchia (in Łéngoa spagnoła El ingenioso hidalgo don Quijote de la Mancha), anca conozesto come Don Chissote de la Manchia, è una novela scrita da Miguel de Cervantes.

I francexi i ga sercà de inpor el so controlo co la violensa, el laoro coato, e altre pratiche poco umane. Le etnie locali le se sa ribelà pi olte. El governo francexe, che el no volea spendar schei par le colonie, el ga dato el Congo en concesion a na seie de companie private che le fermava tute le reolte co na represion violenta e brutale. La costrusion de la ferovia da Pointe-Noire a Brazzaville – 511 km – la xe costà la vita a 23 000 africani e dosento eoropei.

Dopo ła fecondasion i tenpi de incubasion, prima de có che se verxa, i xé variàbiłi: 3 setemane per ła gałina, 4 setemane per el tacchin, 6 setemane per el struso.

la Sirenaica, che la ocupa tuta la fasia orientale del teritorio libico, longo el confine co l'Egito, dal mar Mediteraneo, al confin co el Sudan e el Ciad;

Stanley el xe stà el primo eoropeo a vedar el lago en tel 1875 e el pensava che el fuse la continuasion de el Lago Alberto. El sa ncorto del so eror solo en tel 1889, co el gha fato el giro completo de el lago.

Durante tuta ła xornàda ne ła Baxéłega tegnùa verta sensa interusion, vien çełebràe in continuasion mese e roxari, co' un afluso continuo de fedełi. Par façiłitàr el pełegrinagio, vien tirà su su'l Canal Grando un ponte provixorio in legno che cołega ła Ponta de ła Dogana co' Santa Maria del Giglio . .

El Carneval de Rio de Janeiro (sito più speso Carneval de Rio) el xé stà fato per ła prima volta 'ntel 1723; el vien considerà un dei più famóxi del mondo per i festixamenti maravegióxi e richi. Ghe xe asociasion comunałi, łe scółe de samba, che łe suna parecia xénte, fin a 4.000 persone, no per insegnarghe a bałar, ma a méterle insieme per vinser el Stendardo d'oro 'ntel Sambódromo. Sto qua el xé na strutura che ła òspita quea famoxa parada coi cari cołoradi e ałegri. Intorno ghe xé sti grupi de persone che i bała, canta e sóna ła mùxega.

Al so nome al podarèe gner tant da 'l vers che al fa, o fursi da 'l todesch Eule (orden de i Stigiformes) o Uhu (gufo real). Sto ultimo in particolar al è na bestja de dimensjon fora de 'l normal e fadigosa da veder, sichè la podarèe proprjo er inspirà la lejenda. Al é curjoss al descorso che se cata osei lejendari de dimension spaventose anca ten altre culture, come ten quela 'mericana (Thunderbird o Osel de 'l Ton) e ten quela de 'l medio-oriente (Roc).

Harare la xe el marcà prinzipale par el tabaco, formenton, cotone e naranse. Le industri de la cavedal laora l’oro. Le industrie de el cemento e de i prodoti chimici gha serà parche no le podea pi pagar i costi de el trasporto (el paexe no gha petrolio e no gha i schei par comprar benzina su el marcà internasionale).
En tel XV secolo, le potense eoropee le volea spacar l’egemonia de el comercio co l’oriente che el xera en man a i paexi islamici e la Republica de Venesia. I portoghexi i ga scominsià a sercar na via diversa par rivar a le Indie. En tel 1482, el navigador Diogo Cão el xe riva a la boca del fiume Congo. El incontro co la popolasion locale el xe ndà ben e, manco diese ani dopo, la nobiltà del regno la se sa convertio al cristianeximo. Nzinga a Nkuwu, el re de i bakongo, el xe stà batezà el 3 magio 1491. El fiol, Afonso I, el ga governà da el 1506 al 1543 e uno de i so fioi el ga studià a Roma e el xe diventà vescovo de i bakongo.

Bressa (Brèsa in dialeto bressan, Brescia in talian, Brixia in latin) xe un comune de suparzó 190 000 anime, capołuogo de ła Provincia de Bressa e seconda çità de ła Lonbardia par numaro de abitanti. Ła se tróva in te ła zona orientałe de ła Lonbardia, giusto in dove sbóca ła Val Tronpia.

Ła Fosa ła gera inportante: se cata scrito int'i primi documénti che se podeva ndar su par ła corente e se podeva pasar co łe nave dal Po al Canal Bianco e po' da łà se podeva ndar fin intel Àdexe par altre canałete. Ła tera a man drita deła Fosa i l'à ciamà Lavigia o Litigia, mentre che ła tera a man sanca i l'à ciamà Policella o Pelosella. Se cata scrito che ghe gera na parocia de Santa Maria de Litiga inteła tera deła Litigia, che la gera nata insiem co ła parocia de Santa Margherita de Orcano.

Par exenpio in: "camin piturà (m.sg.) de blu , camini piturài de blu (m.pl.) , caxe pituràe (f.pl.) de blu" el partisipio piturà el canbia fórma drio ła fórma del nome ma el xe comunque un verbo (piturar) e l'à anca un tenpo (pasà: che xe stà piturà).

Da i ricatamenti archeołoxeghi se sa che el regno de Monomotapa el xera ben svilupà za nel VI secolo. Łe roine de la Gran Zinbàbue conserva el pałazo real, le mure de la sità e de le caxe en piera fate co na tècnega avansada.

Le esigenže ecologiche limitade le lo rende al rapace diurno che se cata pì da spess su le Alpi a quote medio-basse, co teritori de riprodužion grandi anca solche pochi chilometri quadri. Se 'l cata da spess apostà su pai o alberi isoladi da i quai al ghe tende a le prede. Al sa sfrutar le corenti assensionai roteando par diverso tenp senža bater le lae. I voli teritoriai i è caraterizadi da na alternanža de pichiade a ale semi-ciuse e risalite svelte.

Nel steso periodo ła gà recità 'ntel film Al momento giusto, de e co' Giorgio Panariello, (2000), nel ròło de ła fotoreporter Lara e 'ntel 2001 gà prexentà al Teatro Ariston Sanremo si nasce, co' Michele Cucuzza e Massimo Lopez.

L'antica pieve de Santa Maria la comprendeva le capełe, successivamente evolutesi in cèxe parrocchiali, dei Santi Gervasio e Protasio de łe Tori , de San Martin de Lerin, de Santa Maria de Maroła, de San Michele de Sarmego, de San Piero Intrigogna, de San Michele de Grantortin, de Santa Maria de Casałe de Settecà e quela de San Zenon de Rasega. La cèxa la xera cołegià e la giurisdisiòn de le monache benedettine la durò fin el 1797, co la cadua de la Republica veneta e l'arivo de le truppe napołeoniche
Spostar i verièri a Muran el xé servìo a ła Serenìsima per controłarghe megio el mestièr, xełosa den'arte che ła ea gaveva fata famoxa in tuto el mondo fin da łe orìxene. I mastri verièri i gera obligai a vìver sul'ìxoła e'i no podeva miga łasiar Venesia sensa un permeso spesial. Paréci, però, i xé stai boni a scapar, esportando ai foresti łe łore famoxe tècneghe. Ła più inportante crixi ła ga colpìo l'industria ła xé stada quea del XV sècoło, có i ga scomensà a fabricar i cristałi de Boemia, forse ispirai ai stési véri de Murano. Venesia ła xé vegnùa fora da sta situasion, spece da có el véro el xé stà doprà per ła reałixasion de lanpadari, ancuo infrà i prodóti più cognosùi de Muran.

La Grisa Alpina o Bisa Alpina (Tiroler Grauvieh in tedesc) l'é na vaca a duplice atitudine (soratut lat), arlevađa ntel Sudtirol e ntela Provincia autonoma di Trento. Raramente anca de qualche vers ntele montagne delle provinže de Belun e Treviso.

Na bona campana la pol rivar a emeter fin a 50 toni parziali, ma i pì importanti e sopratut i pì riconosibili i é (rispeto ala nota fondamental):

El xé un dei tre cołori primari xontatitivi, el suo cołor complementar el xé el magenta. Un mucio de artisti, però, i dixe ancor che el xé el róso el suo cołor complementar.

Vegia (en tałiàn Veglia; en croato Krk; en łatìn Curicta) ła xé ła pì granda ixoła de ła Croasia. Ła xé stituà nel Golfo del Carnaro, no molto distanta da ła teraferma e da ła çità de Fiume.

L'albun drìo, ''Caribbean Sunset'', senpre so Ze Records, xe un laoro pì acesibiłe fasendo un paragon a ''Music for a New Society'', ma par çerti versi ancora votà a ła sperimentasion dei soni. El disco no xe mai stà restanpà in CD.

Eldoret la xe na sità del Kenya. La se cata en te la provincia de la Rift Valley a ovest de Nairobi, soto la cadena de montagne Cherengani Hills, a 2.000 metri de altitudine. El nome vien da la lengoa maasai e vol dir fiume co le piere.

Borseła' o Bruxelles o Brussel (Bruxelles bʀyˈksɛl in fransexe, Brussel ˈbrɵsəɫ in olandese, Brüssel in todesco, Brusselle o Borsella in taian arcàico) la xe la cavedal e la prinsipal sità del Belzo.

Fin al 2002 ła tradisión prevedeva che al quarto clasifegà fusse fusse consegnà anca un porchéto vivo, fato sfiłar sora 'na inbarcasión 'ntel presedente corteo storego.

'Ntel 1295 i ga sièlto che i verièri de Venesia, al łavoro forse xà prima del miłe, i fuse spostai a Muran perché i fórni dei lavoratóri i gera speso responsàbiłi de tremendi incendi, che i deventava davèro grandi perché a quei ténpi i edifisi i gera prinsipalmente in legno. Però, documenti e reperti antighi i prova che l'industria ła se fuse mosa 'ntel'ìxoła xà da ténpo.
I ashanti i xe el grupo etnico numericamente pi importante del Ghana. En nel pasà i xera na naxion militare ben organisà. I ashanti i xe rivà en te la region che i ocupa ancò en tel 1200 d.C. sirca. Questo el xe el tempo co tanti popoli de l’Africa Ocidentale i gha imigrà a sud, forse a causa de guere en tel nord. I ashanti e altri grupi de la fameja akan i se sa stabilio su le coline del Ghana sentrale e i gha formà vari regni. Le miniere de oro le gha parmeso lo svilupo de la trata comerciale co i regni del Ghana e del Mali. Verso el 1600, el re del clan Oyoko el gha scominsià a unificar i vari regni en te una confederasion. I re locali i mantegnea el so poter, ma l’union de i vari clan la ghe dava forsa par metarse en oposision al regno Denkyira che gavea controlà la region fin alora. Verso el 1670, el re Osei Tutu el xe stà bon de atacar el regno Denkyira e sotometerlo. El mito del sentarin de oro el xe de sto tempo. Durante na riunion e capi ashanti, el prete Okomfo Anokye el gha domandà on segno dal cielo. On sentarin de oro el xe vegnù zo e el se sa posà su i genosi de el re Osei Tutu. Okomfo Anokye el gha subito capio che quelo el xera on segno de benedision par l’union de i ashanti e par el novo capo Osei Tutu. El novo regno el gavea la so cavedal a Kumasi.

El Pałaso Bellavite xe, co' el Pałaso Molin, el lai ovest del canpo. Ghe gà vissùo el poeta venessian Giorgio Baffo e 'l scritor Alessandro Manzoni.

Al è an albero che al pol gner alt infin a 25 metri, anca se de solito no 'l passa via i 15, co la chioma cilindrico-conica. Al è na specie che la viu tanti ani.

L'Alto Àdexe (en itałiàn Alto Adige; en tedesco Südtirol; en ładin Südtirol o Sudtirol) el xe na region giografica de l'Itałia, che aministrativamente ła corisponde a ła Provincia autonoma de Bolzan (en tedesco Autonome Provinz Bozen; en itałiàn Provincia autonoma di Bolzano; en ładin Provinzia autonòma de Balsan; ), che ła xe na de łe dó province del Trentin-Alto Àdexe, e ła pì granda del'Itałia da co' ła Provincia de Sasari ła xe stà redemensionà. L'Alto Àdexe el gà 506 000 àneme.

El Rhode Island el xe, col Utah, l'ùnego Stato onde che, intra łe diverse e svariae fédi rełijóxe, ghe ne xe una particołarménte difondesta a tal punto de ver come adepti la major parte deła popołasione. Questa, intel Rhode Island ła xe el Catołisèximo.

El disende dałe muxeghe etniche africane e el gà influsi dal jazz e dal soul. Come testi el xè magiormente ligà ała cultura rastafari, al manco el reggae non itałian.

El Vinitaly xe la pi grande fiera del vin del mondo. La se tien tuti i ani a Verona, la prima setimana de april. Tuti i pi grandi produtori mondiali i vien a Verona par vedar le novità tecniche e par partecipar ai concorsi de vin. Ogni ano, el Vinitaly ghe da la preferenza a na nasion o region viniviticola par farla conosar mejo.

Da łe aque profónde, el se esténde par sérca trentanove chiłometri e el xe el pi łargo specio de aqua de ła vałe conosésta cofà Great Glen, che ła va da Inverness a nord fin a Fort William inte'l sud.