Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
ಕಾನೂನು ಪದವಿ ಪಡೆಯಿನ ಅರೆನ ಆಸೆಗ್ ಅರ್ಧಡು ತೆರೆ ಬೂರ್ಂಡು. ಅರೆನ ಬದುಕ್ ಡ್ ಮಹತ್ವವಾಯಿನ ನೆಲೆಟ್ಟ್ ತಿರ್ಂಗ್ಂಡ್. ಧರ್ಮಾಧಿಕಾರಿ ರತ್ನವರ್ಮ ಹೆಗ್ಗಡೆರ್ ಅನಾರೋಗ್ಯೊಗು ಗುರಿಯಾಯೆರ್. ಅರೆನ ಆರೈಕೆಡ್ ವೀರೇಂದ್ರ ಹೆಗ್ಗಡೆರ್ ಪಾಲುಪಡೆವೊಡಾಯಿನ ಸಂದರ್ಬ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ೧೯೬೮ಟ್ ರತ್ನವರ್ಮ ಹೆಗ್ಗಡೆ ತೀರ್‍ದ್ ಪೋಯೆರ್. ಆರೆರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಅ.೨೪, ೧೯೬೮ಗ್ ವೀರೇಂದ್ರ ಹೆಗ್ಗಡೆರ್ ಧರ್ಮಾಧಿಕಾರಿಯಾದ್ ಅಧಿಕಾರೊಗು ಬತ್ತೆರ್. ಅರೆನ ೨೦ನೇ ಪ್ರಾಯೊಡು ಅರ್ ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರದ ೨೧ನೇ ಧರ್ಮಾಧಿಕಾರಿಯಾದ್ ಪಟ್ಟಾಭಿಷಿಕ್ತರಾಯೆರ್.

ಆ ಪೊರ್ತುಡು ತನ್ನಿ ಮಾನಿಗ ಆ ಸಾದಿ ಬರಿಯೆ ಪೋವೊಂದಿಪ್ಪುನಗ ಗೋವೆಲ್ದುಲೈರ್ದ್ ಕೋರಿ ಕಿಲೆಪುನ ,ಪುಚ್ಚೆ ಬುಲಿಪುನ ಸ್ವರ ಕೇನ್ನಗ ಈ ಏರ್ ಪಂದ್ ಕೇನುವಲ್. ಆಪಗ ಬಬ್ಬು ಪನ್ಪೆ,ಎನನ್ ಮೋಸೊಡು ಗೂವೆಲ್ದ ಉಲೈ ಜಪುಡಾದ್ ಮಿತ್ತ್ ಬರನ್ಡಿಲೆಕ್ಕ ಹಾಸ್ ಕಲ್ಲ್ ಪಾಡ್ ದ್ ಮುಚ್ಚಿಯೆರ್ ..ಏನನ್ ಮಿತ್ತ್ ದೆಪ್ಪುಲೆ ಪನ್ಪೆ. ಪೊನ್ನು ಪೊನ್ಜೊವು ಆದಿತ್ತುಂಡ ತಂಗಡಿ ಪಲಿ ಪಂಡುದ್ ಎನ್ನುವೆ . ಆನ್ ಆನ್ಜೊವು ಆದಿತ್ತುಂಡ ಮೆಗ್ಯೆ ಪಲಯೆ ಪನ್ಡ್'ಡ್ ಎನ್ನುವೆ .ಎನನ್ ಮಿತ್ತ್ ಪಾಡ್ಲೆ ಪಂಡೊಂದು ನಟ್ಟೊನುವೆ . ಆಪಗ ಆಪ್ಪೆ ಮಾನಿಗ ಅಲೆಡ ಇತ್ತಿ ಗೆಜ್ಜೆ ಕತ್ತಿಡ್ ಹಾಸಿ ಕಲ್ಲುಗ್ ಪದಿನಾಜಿ ಗೆರೆ ಗೀರ್ವಲ್. ಆ ಕಲ್ಲ್ ಸೆಲೆ ಬುಡ್ಪುಂಡು ಗೂವೆಲ್ಗ್ ಮುಚ್ಚಿ ಕಲ್ಲ್ ದರಿದ್ ಬಬ್ಬುಗು ಬೊಲ್ಪು ತೋಜುಂಡು . ಅಪಗಾನಗ ಆ ಪೊರ್ತುಗು ಮಾನಿಗ ಪನ್ಪಲ್ ಬಬ್ಬುಡ ನಿನನ್ ಯಾನ್ ಎನ್ನ ಒಪ್ಪ ಪುಟ್ಟಿನ ತಗೆ ಪನ್ಡ್'ದ್ ಎನ್ನಿದ್ ಯಾನ್ ಎನ್ನ ತುತ್ತಿ ಸೀರೆನ್ ಜಪುಡಾವೆ. ಅವೆನೆ ಅಧಾರ ಮಲ್ತೊಂದು ಮಿತ್ತ್ ಬಲ .. ಆಂಡ ಮಿತ್ತ್ ಬನ್ನಗ ಎನನ್ ತೂವಡ, ಈ ತೂಯಾನ್ದಾಂಡ ದೋಷ ಬರು ಬಬ್ಬು ಪಂಡುದು ಮಾನಿಗ ಪನ್ಪಲ್ . ಆವು ಪಂಡುದು ಬಬ್ಬು ಮಾನಿಗೊ ಜಪುಡಾಯಿ ಸೀರೆನ್ ಪತೊಂದೆ ಮಿತ್ತ್ ಬರ್ಪೆ. ಮಿತ್ತ್ ಬರೊಂದಿತ್ತಿ ಬಬ್ಬು ಮಾನಿಗನ್ ತುಡ್ರುವ ಅಪಗ ಮಾನಿಗ ಕೋಪೊಡು..ನಿನಡ ಯಾನ್ ಪನ್ಡಿನ ಪಾತೆರೊನು ಮೀರ್'ದ್ ಪೋಯ..ಈ ಮಲ್ತಿ ತಪ್ಪುಗು ಶಿಕ್ಷೆ ಆವೊಡು ಪನ್ಪೊಲು. ಆಪಗ ಬಬ್ಬು ಮಲ್ತಿ ತಪ್ಪುಗೊಸ್ಕರ ಮುನ್ಡೊನು ಕೊಚ್ಚೊಂದು ನೆತ್ತೆರ್ದ ಓಕುಲಿನೆ ಜಪುಡಾವೆ. ಉಂದೆನ್ ನಮ (ಕೊರ್ಡಬ್ಬು'ನ ಕೊಲೊಡು'ಲಾ ಆಯೆ ಮಲ್ತಿ ತಪ್ಪುಗು ಕಡ್ಸಲೆಡ್ ಕಟ್ಟಿ ಮಾನಿ ಮುನ್ಡ ಕೊcಚೊನ್ನ ಕಟ್ಟ್ ತೂವರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು ) ಅಲ್ಪೊರ್ದು ಬೊಕ್ಕ ತಗೆ ತಂಗಡಿ ಕಾಯೊನು ಬುಡ್'ದು ಮಾಯೊನ್ ಸೇರೊಂದು ಕಾರ್ನಿಕದ ದೈವೊಲಾದ್ ತುಳುನಾಡೊರ್ಮೆ ಮೆರೆಯೊಂದು ಬರ್ಪೆರ್.

ಭಾರತ ದೇಶ ತೂಯಿನ ತತ್ವನಿ,ಆದರ್ಶವ್ಯಕ್ತಿ.ಭಾರತೊದ ಸಂವಿದಾಯೆನ್ ಬರೆಯಿನ ಶಿಲ್ಪಿ ಡಾ||ಬಿ.ಆರ್.ಅಂಬೇಡ್ಕರ್.ಮೇರ್ ೧೮೯೧ಎಪ್ರಿಲ್ ೧೪ಡ್ ರತ್ನಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆದ ಅಂಬಾವಾಡೆ ಗ್ರಾಮಡ್ ರಾಮ್ಜಿ ಸತ್ಪಾಲ್ ಬೊಕ್ಕ ಭೀಮಾಬಾಯಿ ದಂಪತಿಲ ಪದಿನಾಲನೆ ಮಗನಾದ್ ಜನ್ಮತಾಲೆರ್.

ಉಂದು ಒಂಜಿ ಗಾದೆ ತಾ ಪಾತೆರಾ. ನಾಯಿ ಒಂಜಿ ಸಾಂಕುನ ಪ್ರಾಣಿ. ಈ ಕತೆ ತುಳುಟತ್ತಂದೆ ಕನ್ನಡೊದ ಪಂಚತಂತ್ರೊಡು ಉಂಡು. ಈ ಕತೆಲಾ ಪಂಚತಂತ್ರೊದ ತುಲು ರೂಪೊಂದು ಪನೊಲಿ. ಭಾರತೊದ ಪುರಾಣೊಲೆಡ್, ಐತಿಹ್ಯೊಡು, ಸ್ಥಳಪುರಾಣೊಡು, ಬುದ್ದನ ಕತೆಟ್ ಇಂಚ ನಾಯಿದ ಮಸ್ತ್ ಉಲ್ಲೇಖ ಬರ್ಪುಂಡು. ಅತ್ಯಾಸೆ ಗೆತಿಕೇಡ್ಂದ್ ತುಳುಟೊಂಜಿ ನಾಯಿದ ಜನಪದ ಕತೆ ಉಂಡು. ಆ ನಾಯಿಗ್ ತೂಯಿನವು ಪೂರ ಎನ್ನವು ಆವೊಡು ಪನ್ಪುನ ಆಸೆ. ತೂಯಿನೆನ್ ಪಡೆವೊನೊಡುಂದು ಕೈಟ್ಟ್ ಇತ್ತಿನೆನ್ ಬುಡ್ಪುಂಡು. ಅಯಿಕ್ಕಾತ್ರೊ ಆಸೆನೇ ದುಕ್ಕೊಗು ಕಾರಣೊಂದು ಪನ್ಪೆರ್. ಆಸೆ ಮಲ್ಪುನವು ಎಡ್ಡೆತ್ತ್. ಆಸೆನ್ ಬುಡೊಡು ಪನ್ಪೆರ್.

ಕ್ರೈಸ್ತೆರೆ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥ ಬೈಬಲ್. ನೆಕ್ಕ್ ಸತ್ಯವೇದ, ಪರಿಶುದ್ದ ಗ್ರಂಥ, ಪಂಡ್ದ್ ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್. ಸತ್ಯವೇದೊಡು ರಡ್ಡ್ ವಿಭಾಗ ಉಂಡು. ಸುರುತ್ತವು ಪರ ಒಡಂಬಡಿಕೆ ಉಂದು ಯೇಸು ಕ್ರಿಸ್ತನ ಅವತಾರೊಡ್ದು ದುಂಬು ಬರೆತಿನವು. ನೆಟ್ಟ್ ಲೋಕದ ಸೃಷ್ಟಿ ಬೊಕ್ಕ ಯೇಸುನ ಅವತಾರೊನು ತೆರಿಪಾವುಂಡು. ನೆಕ್ಕ್ ರಡ್ಡ್ ಸಾರ ವರ್ಸೊಡ್ದು ದುಂಬು ಬರೆಯಿನವು. ಉಂದು ಇಬ್ರಿಯ(ಹೀಬ್ರೂ) ಬಾಸೆಡ್ ಸುರು ಬರೆಯಿನವು . ಬೊಕ್ಕ ಉಂದು ಜರ್ಮನ್, ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಹಿಂದಿ, ಮರಾಟಿ, ಕೊಂಕಣೀ,ತೆಲುಗು,ಕನ್ನಡ, ಇಂಚ ಮಾತ ಬಾಷೆಲೆಡ್ ತರ್ಜುಮೆ ಆದ್ ಬಳಕೆಡ್ ಉಂಡು. ರಡ್ಡನೇ ವಿಭಾಗೊಗು ಪೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆ ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದು ಗ್ರೀಕ್ ಬಾಸೆಡ್ದ್ ತರ್ಜುಮೆ ಆಯಿನವು. ಉಂದೆನ್ ಯೇಸುನ ಶಿಷ್ಯೆರ್ ನಗುಲು ಬರೆತಿನಿ. ನೆಟ್ಟ್ ಯೇಸುನ ಪುಟ್ಟು, ಸಾವು, ಕಾರ್ನಿಕ, ಬೋಧನೆ, ಇಂಚ ಮಾತ ವಿಷಯೊಲು ಉಂಡು. ಉಂದು ಪ್ರಪಂಚದ ಮಾತಾ ಎಲ್ಲೆಲ್ಯ ಭಾಷೆಲೆಗ್ಲಾ ತರ್ಜುಮೆ ಆದುಂಡು. ತುಳುಕ್ಕುಲಾ ತರ್ಜುಮೆ ಆದ್ ನೆಕ್ಕ್ ಪೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆ ಪಂಡ್ದ ಪುದರ್ ಇತ್ತ್ ದ್ ಇತ್ತೆಲಾ ಬಳಕೆಡ್ ಉಂಡು.
ಕೋರಿಕಟ್ಟಗ್ ಪೋನಗ ಕೈಕ್ ತಿಕ್ಕ್‌ನ ಕೋರಿನ್ ಪತೊಂದು ಪೋಪುನ ಕ್ರಮ ಇಜ್ಜಿ. ಅಯಿಕ್ಕ್ ಒಂಜಿ ಪಂಚಾಂಗ ಉಂಡು. ಅವು ಪ್ರಿಂಟ್ ಆದ್‌ಲಾ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಅಯಿಟ್ಟ್ ತಿಥಿ, ವಾರ, ಪಕ್ಷಗ್ ಅನುಸಾರವಾದ್ ವಾ ಕೋರಿ ಗೆಂದುಂಡು, ವಾ ಕೋರಿ ಸೋಲ್‌ಪುಂಡು ಪಂದ್ ಬರೆದಿಪ್ಪುವೆರ್. ಅಯಿತ್ತ ಪ್ರಕಾರ ಕೋರಿಲೆನ್ ಕಟ್ಟಗ್ ಕೊಂಡೊದ್ ಪೋಪೆರ್. ಕೋರಿಲೆಗ್ ಪುಟ್ಟು, ಬಾಲ್ಯ, ಜವ್ವನೆ, ಪರಬ್ಬೆ, ಮರಣ ಇಂಚ ಐನ್ ಲಕ್ಷಣ ಉಂಡು. ಉಂದೆನ್ ಕೋರಿಕಟ್ಟದ ಅನುಭವಿಲ್ ಬರೆದಿಪ್ಪುವೆರ್. ಇಂಚಿನ ಬೂಕುನ್ ‘ಕುಕ್ಕುಟ ಪಂಚಾಂಗ’ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಕೋರಿದ ಕಟ್ಟದ ವಿದೊಕ್ಕುಲ್: ಕೋರಿದ ಕಟ್ಟ ಪಂಡ್ಂಡ ರಡ್ಡ್ ಕೋರಿಲ್ ಲಡಾಯಿ ಮಲ್ಪುನೆ ಪಂಡ್‌ದ್ ನಮ ಪಂಡ್ಂಡಲಾ ಅಯಿಟ್ಟ್ ಕೆಲವು ವಿದೊಕ್ಕುಲ್ ಉಪ್ಪುನೆನ್ ತೂವೊಲಿ. ಒಂಟಿಗ್ ಕಟ್ಟುನೆ, ಒಟ್ಟೆಪಾಲ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಸಾಲ್ ಕೋರಿ, ಓಡಿಕಟ್ಟ, ಪಾರ್ಟಿಕಟ್ಟ, ಕದಿಕೆಕಟ್ಟ ಇಂಚಿತ್ತಿ ವಿದೊಕ್ಕುಲು ಉಂಡು.

ದಂಬೆ ಉಂದು ರಡ್ಡ್ ವಿಧಾನೊಡು ಉಂಡು. ಒಂಜಿ ಇಲ್ಯ ಮಟ್ಟ್ ದ ತೋಡು ಇತ್ತ್ಂಡ ಅಂಚಿರ್ದ್ ಇಂಚಿ ನೀರ್ ಕಡಪಯೆರೆ ಉಒಯೋಗ ಮಲ್ಪುನವು ಒಂಜಿ ಅಂಡ ನನೊಂಜಿ ತೋಟೊಡು ನೀರ್ ತೆಪೆರೆ ದುಂಬು ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ತ್ಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಇತ್ತೆ ಸ್ಪಿಂಕ್‍ಲರ್, ಡ‍್ರೀಪ್ ಬತ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ದಂಬೆ ಮೂಲೆಗ್ ಬೂರ್‍ದ್ ಪೊಂತ್ಂಡ್.

ಬೆರಿಲ್ ಕನಿಜೊ ಶುದ್ಧರೂಪೊಡು ಕಾಜಿದ ಲೆಕ್ಕ ಪಾರದರ್ಶಕವಾದ್ ತಿಕ್ಕುನ ಉಂಡು. ಆಂಡ ಬೂಮಿದ ಉಲಾಯಿ ಬೆರಿಲ್ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾನಗ ಬೇತೆ ಲೋಹ ಮೂಲವಸ್ತುಲೆನ ಕಿನ್ಯ ಕಿನ್ಯ ಅಂಶೊಲೆನ ಕಜವು ಬಿರಕೆಯಾದ್ ಬೆರಿಲ್ ಕನಿಜೊಗು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ನಮೂನೆದ ಬಣ್ಣೊಲು ಬರ್ಪುಂಡು. ಬೆರಿಲ‍್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ನಸು ಪಚ್ಚೆ ರಂಗ್ ದ ಅಪಾರದರ್ಶಕ ಕನಿಜೊ. ಆಂಡ ವಿಶೇಷ ಸನ್ನಿವೇಶೊಲೆಡ್ ಕಡು ಪಚ್ಚೆ, ತೆಳು ನೀಲಿ, ನಡು ನೀಲಿ, ಮಂಜಲ್, ಬೊಲ್ದು ಇಜಿಂಡ ಅಪರೂಪೊಡು ಕೆಂಚಿ ಬಣ್ಣದ ಪರೆಲುಲೆನ ರೂಪೊಡು ಪೆಗ್ಮಟೈಟ್ ಜಾತಿದ ಶಿಲೆಕುಲೆನ ಉಲಾಯಿ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಯಾಪಿನ ಉಂಡು.

ಒಂಜಿ ಸೇರ್‍ಗ್ ನಾಲು ಪಾವು. ಪದಿನಾಲ್ ಸೇರ್‍ಗ್ ಒಂಜಿ ಕಲಸ. ಮೂಜಿ ಕಲಸೆಗ್ ಒಂಜಿ ಮುಡಿ. ಒಂಜಿ ಮುಡಿ ಅರಿ ಪಂಡ ನಲ್ಪತ್ತರಡ್ಡ್ ಸೇರ್. ಬಾರ್ದ ಮುಡಿ ಆಂಡ ಸೇರ್‍ಡ್ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಇಜ್ಜಿ. ಒಂಜಿ ಮುಡಿಕ್ ನಾಲ್ ಕಲಸೆ. ಐವತ್ತಾಜಿ ಸೇರ್. ಸೇರು ಪಾವುದ ಬಗ್ಗೆ ತುಳುವೆರೆಗ್ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು. ಪೊಸ ಬುಲೆ ಬರ್ಪಿನ, ಪೊಲಿ ಲೆಪ್ಪುನಾನಿ ಸೇರ್‍ಡ್ ಅರಿ

ಸುಭಾಷ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್ (ಜನವರಿ ೨೩,೧೮೯೭-(ಊಹೆ):ಅಗಸ್ಟ್ ೧೮,೧೯೪೫) ನೇತಾಜಿ ಪಂದ್ ಪುದರ್ ಪಡೆತಿನ ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮೊಡು ಬೊಡಾಯಿನ ನಾಯೆಕೆರೆಡ್ ಒಂಜಿ. ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದೆರ್ನ ವಿಚಾರೊಲೆಡ್ದ್ ಪ್ರೇರಿತೆರಾಯಿನೆ ಇಂಬೆರ್ ಭಾರತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಹೋರಾಟೊಡ್ ಮಾಮಲ್ಲ ಕೊಡುಗೆ ಕೊರ್ತೆರ್.

ನಾಚಿಕೆ ಮುಳ್ಳುದ ದಯಿ ನೆಲಟೆ ಪದ್‍ರಾ ಪರಡುನ ದಯಿ ಉಂದು ಎತ್ತರೊಗು ಬಳಪುಜಿ. ಒಂಜೆ ಮುದೆಲ್ ಡ್ದ್ ಎಗ್ಗೆಲೆನ್ ಬುಡುದು ಪದ್‌ರಾ ಪರಡುಂಡು.ಉರುಟುದ ಗೋಳಿಕಾಯಿದಂಚನೆ ಕಡ್ಡಿದಂಚಿನ ತೊಟ್ಟು ಇತ್ತಿನ್ ತೆಳು ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದ ಪೂ ಬುಡುಪುಂಡು.

ಉಂದು ತುಲುತ ಒಂಜಿ ಸ್ವರಾಕ್ಷರೊ. ಇ ತುಳು ವರ್ಣಮಾಲೆತ ಮೂಜನೆ ಅಕ್ಷರೊ ಆತ್ಂಡ್. ಇ ತುಳುತ ಹ್ರಸ್ವಸ್ವರ ಅಕ್ಷರೊ. ಇ ಬುಕ್ಕ ಈ ಜತೆ ಸೇರಾತ್ ಅಕ್ಷರೊ. ಅಂಚಾದ್ ಸಂಧಿಕಾರ್ಯೊಡು ಇ ಅಕ್ಷರೊದ ಪಾತ್ರೊಲಾ ಉಂಡು.

ಬೆಳನಿವರ್ನಹಣೆ: ಜೀರ್ದರಿತ ಬುಲೆಕ್ ದಿಂಜ ಕಾಟ್ ದೈಕುಲು ಬರ್ಪೊ. ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಕಾಟ್ ದೈಕುಲು ಆನಗ ದೆಪ್ಪೊಡು. ಮಣ್ಣ‍್‌ದ ಗುಣೋನು ತೂದು ಅಗತ್ಯೊ ಬೂರುಂಡ ನೀರ್‍ನ್ ಕೊರೊಡು.

ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ತುಳುವೆರ್ ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಬಡಕ್ಕಾಯಿ ಮೈಟ್ಟುಪ್ಪುನ 'ಮಾರ್‌ನಕಟ್ಟೆ'ದ (ಮಹಾನವಮಿಕಟ್ಟೆ)ದೇವಿನ್ ಮೂಲೊಡ್‌ದ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಬರೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ಮಕರ, ಮಾಯಿ, ಸುಗ್ಗಿ- ಈ ಮೂಜಿ ಸಂಕ್ರಮಣತ್ತಾನಿ ತುಳುವೆರೆನ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪಂಗಡೊಲು ಮಾರ್‌ನಕಟ್ಟೆದ ದೇವಿಗ್ ಸೇವಂತಿಗೆ, ಪಿಂಗಾರ, ಮುಡ್ಡೆಲ (ಲಾವಂಚ), ಕರಿಕಾಜ್ (ಕರಿಯಬಳೆ) ದುಂಬಾಯಿ ಮಾಂಗಲ್ಯಸೂಚಕ ವಸ್ತುಲೆನ್ ಬೊಕ್ಕ 'ಅರಿಯನ ನೇದ್ದೆ' (ಹರಿವಾಣ ನೈವೇದ್ಯ)ಸೇವೆನ್ ಒಪ್ಪಿಸಾವೆರ್. ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡು ನಡತೊಂದು ಬೊಕ್ಕ ಎರುತ್ತ ಬಂಡಿಡ್ ಬಾರೀ ಬಂಗೊಡು ಪ್ರಯಾಣ ಮಲ್ತ್‌ದ್, ಸಂಕ ಇಜ್ಜಾಂದಿನ ಜಾಗೆಲೆಡ್ ಓಡ-ಪಾಂಡಿಲೆಡ್ ಸುದೆ ಕಡತ್ತ್‌ದ್ ದೇವಿನ 'ತಲ' (ಸ್ಥಳ)ದರ್ಶನ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಬರ್ಪೆದೆರ್.

ಕಾಯಿ ಬಪ್ಪಂಗಾಯಿ ತರಕಾರಿ ಆದ್ ಲಾ ಕಜಿಪು ಮಲ್‍ಪುವೆರ್. ಲತ್ತ್ ಬೊಕ್ಕ ಬೊಲಕರ್ ಗಂಡ್ಕಾಯಿನ್ ಬಸಲೆದೊಟ್ಟುಗು ಸಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಎಟ್ಟಿ ಪಾಡ್ದ್ ಲಾ ಗಸಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕುಡು ಪಾಡ್ದ್ ಸಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
ಅರೆನ ಪೊಪ್ಪ ಪಿ. ಲಂಕೇಶ್ ಸಯಿತಿ ಬೊಕ್ಕ, ಗೌರಿ ಬೊಕ್ಕ ಅರೆನ ಸಹೋದರೆ ಇಂದ್ರಜಿತ್ ಮುಕುಲು ಲಂಕೇಶ್ ಪತ್ರಿಕೆದ ಪ್ರಕಾಶಕೆ ಮಣಿನ್ ಭೇಟಿ ಆಯೆರ್ . ಪ್ರಕಟಣೆನ್ ಉಂತಯೆರೆ ಪಂಡೆರ್ .ಈ ಆಲೋಚನೆದ ವಿರುದ್ಧ ಮಣಿ ಅಕುಲೆಗ್ ಮನವರಿಕೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಗೌರಿ ಲಂಕೇಶ್ ಪತ್ರಿಕೆದ ಸಂಪಾದಕೆರಾಯೆರ್. ಅರೆನ ಸಹೋದರೆ ಇಂದ್ರಜಿತ್ ಪ್ರಕಟಣೆದ ವ್ಯವಹಾರೊಲೆನ್ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಲ್ತೆರ್.

ರಡ್ಡ್ ಮಾತ್ರೆಲೆ ಕಾಲಾವದಿಡ್ ಉಚ್ಚರಿಸವುನ ಅಕ್ಷರೊಲು ೫ - ಆ, ಈ, ಊ, ಋೂ, ಲೂೃ. ಈ ಅಕ್ಷರೊಲೆನ್ ಗುರು(ವ್ಯಾಕರಣ) ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಇಂದೆಟ್ ಈ ಅಕ್ಷರೊಲಾ ಒಂಜಾತುಂಡು.

ಸೋಣ ತಿಂಗೊಲುದ ,ಅಮಾಸೆ ಕಡತ್ ದ್ ಎನ್ಮ ದಿನೋತಾನಿ ಈ ಪರ್ಬ ಬರ್ಪುಂಡು.ಅಸ್ಟೆಮಿ ನ್ ತುಳುವೆರ್ ಬಾರಿ ಕುಸಿಟ್ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡು ಅಡ್ಯೆ ತಿನೊಡಾಂಡ ಅಸ್ಟೆಮಿ ಬರೋಡಾಂಡ್. ಅಸ್ಟೆಮಿದಾನಿ ಉಪಾವಾಸ ಕುಲ್ಲುದು ರಾತ್ರೆ ಪದ್ರಾಡ್ ಗಂಟೆಗ್ ಪದಿನಾಜಿ ಗಳಿಗೆಡ್ ಚಂದ್ರ ದೇವೆರ್ ಮೂಡುನ ಪೊರ್ತುಗು ಮಾತೆರ್ಲ ಉಪವಾಸ ಬುಡುದು ದೇವೆರೆಗ್ ಕೈ ಮುಗಿದ್ ವಣಸ್ ಮಲ್ಪೂವೆರ್

ಭಾರತೊದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ-ಭಾರತೊದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಕೈಗಾರಿಕೋದ್ಯಮಿಲು, ಭಾರತೊದ ಭಾಷೆಲು ಕಲೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿದ ಬಗೆಟ್ ಅಪಾರೊ ಶ್ರದ್ಧೆ ಉಲ್ಲಾಯಿನಕುಲು. ಶ್ರೀ ಸಹು ಶಾಂತಿ ಪ್ರಸಾದ್ ಜೈನ್ ಆರ್ ೧೯೪೪ಡ್ ಭಾರತೀಯೊ ಜ್ಞಾನಪೀಠೊ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನೊನು ಸ್ಧಾಪಿಸಾಯೆರ್. ಸಂಸ್ದೆದ ಸುರೂತ ಗುರಿಕ್ಕಾರೆರಾದ್ ಶ್ರೀಮತಿ ರಮಾ ಜೈನ್‍ರ್ ಅಧಿಕಾರೊ ಪತ್ಯೆರ್. ಭಾರತೀಯೊ ಜ್ಞಾನಪೀಠೊ ತನ್ನೊ ಧ್ಯೇಯೋದ್ದೆಸೊಲೆಗ್ ಅನುಗುನವಾದ್ ಮಾಲ್ತಿನ ಸುರೂದ ಕಾರ್ಯೊ. ಎರಡನೆದ ಶತಮಾನೊದ ಪ್ರಾಕೃತ ಭಾಷೆದ 'ಷಟ್ ಖಂಡಾಗಮ' ಬೂಕುನು ಪ್ರಕಟನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಈ ಗ್ರಂಥೊ ಮೂಡುಬಿದರೆದ ಜೈನ ಗ್ರಂಥೊ ಭಂಡಾರೊಡು ತಿಕ್‍ನವು.

ನಾಮಪದೊನು ಇಂಗ್ಲಿಸ್‍ಡ್ ನೌನ್‌ ಪನ್ಪೆರ್. ಈ ಪದೊ ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ ಬಾಸೆದ ನಾಮೆನ್‌ ಪದೊಡ್ದು ಬತ್ತ್‌ನೆ. ನಾಮೆನ್ ಪಂಡ ಪುದರ್. ನಾಮಪದೊಲಂಚಿತ್ತಿ ಪದವರ್ಗೊಲು ಪಾಣಿನಿನಂಚಿತ್ತಿ ಸಂಸ್ಕೃತೊ ವ್ಯಾಕರನೊ ತಜ್ಞೆರೆಡ್ದ್ ಅಂಚನೆ ಡಯೋನಿಸಿಯೋಸ್‌ ಥ್ರಾಕ್ಸ್‌‌ನಂಚಿತ್ತಿ ಪ್ರಾಕ್‍ದ ಗ್ರೀಕೆರೆಡ್ದ್ ದುಂಬು ಇವರಣೆ ಆತ್ಂಡ್. ಅಂಚನೆ ಅಯಿನ ಶಬ್ದರೂಪಾತ್ಮಕ ಲಕ್ಷೊಲೆ ಪರಿಬಾಸೆಡ್ ವ್ಯಾಕ್ಯಾನೊ ಆಯಿನವು. ಉದಾರ್ಮೆಗ್: ಪ್ರಾಕ್‍ದ ಗ್ರೀಕ್‌ಡ್ ಚತುರ್ಥೀ ವಿಭಕ್ತಿ(ಗ್) ಅತ್ತಂಡ ದ್ವಿತೀಯಾ ವಿಭಕ್ತಿ(ನ್) ವ್ಯಾಕರನೊದ ವಿಭಕ್ತಿಲೆಗ್ ಸಂಬಂದಿಸದ್ ನಾಮಪದೊಲು ರೂಪನಿಷ್ಪತ್ತಿ ಮಲ್ಪುವೊ.

ಲೋಹಾಭೊ ಉಂದು ಪಂಡ ಲೋಹ ಬುಕ್ಕ ಅಲೋಹ ರಡ್ಡೆಟ್ ಅಯಿನ ಗುಣಲಕ್ಷಣೊನ್ ತೋರುನ ಅತ್ತಂದೆ ಅವೆರಡರ ಗುಣಲಕ್ಷಣೊನ್ ತೋರುನ ಮೂಲವಸ್ತುಲು. ಇಂದೆಟ್ ವಿಭಿನ್ನವಾತ್ ಬುಕ್ಕ ವಿಚಿತ್ರವಾಯಿನ ಗುಣಲಕ್ಷಣೊನ್ ತೋರುನ ಗುಣ ಟ್ ಇಂಚನೆ ನಿಖರವಾಯಿನ ವ್ಯಾಖ್ಯೆನ್ ಕೊರ್ಪುನ ಕಷ್ಟ. ಈ ವಿಶೇಷ ಗುಣಟ್ ಪಿದಾಯಿಟ್ ಉಂದು ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರತ ಸಾಹಿತ್ಯೊಟ್ ತಮ್ಮದೇ ಆಯಿನ ಸ್ಥಾನೊನ್ ಪಡೆತ್ತಂಡ್.

ಡೊಲ್ಲು ನಲಿಕೆದೊಟ್ಟುಗೆ ಡೊಲ್ಲು ಮೇಲೊ ಪನ್ಪುನ ನಾನೊಂಜಿ ಪ್ರಕಾರೊ ಉಂಡು. ಈ ಡೊಲ್ಲು ಮೇಲೊಲೆನ್ ಒಡ್ಡಿವಾಲಗ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಡೊಲ್ಲು ಮೇಲೊಡು ಮುಮ್ಮೇಲೊದಕುಲು ತಾಲೊ ಜಾಗಟೆ ಬೊಟ್ಟೊಂದು ಡೊಲ್ಲು ಪದೊಕ್ಲೆನ್ ಪನ್ಪುನಕುಲು ಬೀರಪ್ಪ ದೇವೆರೆ ಪದೊಕ್ಲೆನ್ ಪಂಡೊಂದು ಬರ್ಪೆರ್. ಎಡ್ಡೆ ಸಾಹಿತ್ಯೊ ಇಪ್ಪುನ ಡೊಲ್ಲುದ ಪದೊತ ದಾಟಿ ಒಂಜೆ ಏಕತಾನತೆಡ್ ಕೂಡುದಿಪ್ಪುಂಡು.

ತಿನಿಯೆರೆ ರುಚಿಕರವಾಯಿನ ಈ ಪರ್ಂದ್‌ದ ಬೊಂಡು ಚೀಪೆ ಆದಿಪ್ಪುಂಡು . ಈ ಪರ್ಂದ್‌ದ ರಸ ಕೂಡಾ ಉಪಯೋಗ ಆಪುಂಡ.ಉಂದೆತ ರಸೊನು ವೈನ್ ಬೊಕ್ಕ ಬೇತೆ ಪಾನೀಯೊಲೆಡ್ ಪರಿಮಳೊಗು ಬೋಡಾದ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಉಂದೆತ ಪೂ ತಿನಿಯೆರೆ ಆಪುಂಡು ಅತ್ತಂದೆ ಚಹಾ ಮಲ್ಪೆರೆ ಉಪಯೋಗ ಆಪುಂಡು.

ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಜನಪದ ಆಚರಣೆಲೆಡ್ ಕುರಲ್ ದಿಂಜಾವುನಿ (ಕದಿರು ಕಟ್ಟುವುದು) ಅಥವಾ ಬುಲೆತ್ತ ಐಸಿರೊನು ಇಲ್ಲ್ ದಿಂಜಾವುನವು ದಿಂಜ ಮಹತ್ವ ಪಡೆಯಿನ ಒಂಜಿ ಆಚರಣೆ. ಬಾರ್‌ದ ಬುಳೆ ತುಳುವೆರೆನ ಬದ್ಕ್‌ಗ್ ಒದಗ್‌ದ್ ಬತ್ತಿಂಚಿನ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಆಸರೆ. ಉಂದು ಐಸಿರೊದ ಒಂಜಿ ಮೂಲೊಲಾ ಅಂದ್. ಅಂಚಾದ್ ತುಳುನಾಡ್‌ಡ್ ಬಾರ್‌ಗ್ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನಮಾನ ತಿಕ್ಕ್‌ದ್‌ಂಡ್. ಸೋಣ (ಶ್ರಾವಣ) ತಿಂಗೊಲುಡ್ ಕಾರ್ತೆಲ್‌ದ ಬುಲೆ ಬರ್ಪಿನೆಕ್ಕ್ ವೊಂತೆ ದುಂಬು ಈ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
ಮದಿಮೆದಾನಿ ಬೊಲ್ಪು ಬೊಲ್ಪುಗು ಮದಿಮಾಯ ಮದಿಮಾಲೆಗ್ ಮೋಂದೆಲ್ ದೇಸ ಪಾಡುನವು ಕ್ರಮೋ. ಮೋನೆಗ್ ಪೊರ್ಲು ಕೊರ್ಪಿನ, ಮೋನೆನ್ ಪೊರ್ಲುಮಲ್ಪುನ ಬೇಲೆ. ಆನನ ಗಡ್ಡ ದೆತ್ದ್ ಕೆನ್ನಿದರುತ ಕುಜಾಲ್ಗ್ ಬಾಲ್ ದೀದ್ ಮೋನೆ ಪೊರ್ಲು ತೋಜುಲೆಕ್ಕ ಈ ಬೇಲೆನ್ ಮಡ್ಡೆಲೆ ಮಲ್ಪುವೆ (ಆನಿದ ಕಾಲೊಡು ಈ ಬೇಲೆನ್ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆಡ ಇನಿ ಈ ಬೇಲೆನ್ ಬ್ಯೂಟಿ ಪಾರ್ಲರ್ಡ್ ಮಲ್ತೊನುವೆರ್) ಕೆನ್ನಿಗ್ ಬಾಲ್ ದೀಪಿನವು ಪುರ್ಬುನು ಸರಿ ಮಲ್ಪು ಶಾಸ್ತ್ರೊನು ಪೊನ್ನ ಇಲ್ಲಲ್ಲಾ ನಡಪಾವೊಂದಿತ್ತೆರ್.ಇನಿ ಬ್ಯೂಟಿ ಪಾರ್ಲರ್ಗ್ ಪೋಪಿನ ಪೊನ್ನುಲು ಮಡ್ಡೆಲನ ಬಡ್ಡ್ ಬಾಲ್ಗ್ ಕೆನ್ನಿ ಒಡ್ಡಾದ್ ಕೊರಯೆರ್.

ಕೋರಿಲೆಡ್ ಅಣ್ ಕೋರಿಗ್ ಪೂಂಜೆ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುನಅಂಚನೆ ಪೊಣ್ಣು ಕೋರಿಗ್ ಪೆರಡೆ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಪೆರಡೆ ತೆತ್ತಿ ಇದ್ ಕಾಪುಗು ಕುಲ್ಲುದು ಕಿನ್ನಿ ಮಲಪುಂಡು. ಆ ಕಿನ್ನಿಲೆನ್ ಬಾರಿ ಜಾಗ್ರ್ ತೆಡ್ ಸಾಂಕುಂಢು

ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ದೇಶಲೋ ಆ ದೇಶತಾ ಜನೋಕುಲೆಗ್ ಈ ರೇಡಿಯೋ ತಾ ಲೈಸನ್ಸ್ ಗ್ ಕೊರೋಡಂಡ ಅಕುಲೆಗ್ ರೇಡಿಯೋ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನತ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಾಯಿನ ಜ್ಞಾನ ಬೋಡು. ಆಯಿನ ವರ್ಷೋಟು ರಡ್ದು ಸರ್ತಿ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮನ್ಪುಂಡು ನೆನ್ನ್ ಮಿನಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ವಯರ್ಲೆಸ್ ಅಂಡ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಪನ್ಪಿ ಭಾರತತ ಸರಕಾರದ ಮಂತ್ರಾಲಯ ನಡಪಪುಂಡು.

"ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವೈಫಲ್ಯ" (ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಫೇಲ್ ವರ್) ಪದವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಆರ್ಥಿಕ ಪೂರ್ವಾನುಮಾನಗಳನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಬಹುದಾದ ಹಲವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವೈಫಲ್ಯಗಳನ್ನು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸುತ್ತಾರಾದರೂ,

ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿ ಒಂಜಿ ಪಂಚಾಯತ್ ನಗರೊ. ಉಂದು ಶಿವಮೋಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಉಂಡು ತುಂಗಾ ಸುದೆತ ಬಂಮಂಡು. ಹಿಂದು ಪುರಾಣೊದ ಪ್ರಕಾರೊ ಪರಶರಾಮೆರ್ ಆರೆನ ಅಪ್ಪನ ಆಜೆದಂಚ ರೇನುಕೆನ ತರೆ ಕಡ್ತೆರ್. ಪರಶುರಾಮೆರ್ ಆರೆನ ಕೊಡರಿ ಪತ್ತ್ ನ ನೆತ್ತೆರ್ ದೆಕ್ಕರೆ ಒವೆವೇ ಹುದೆಕ್ ಪೊಂಡಲು ನೆಸ್ತೆರ್ ಪೊಯಿಜಿ ಅಕೊರಿಗ್ ಪುರಿಗಾಸುದೆಪ್ ದೆಕ್ಕ್ ನಗ ನೆತ್ತೆರನದ ಗುರ್ತೆಪೊಂಡ್

ಸೈಂಟ್ ಮೇರಿ ದ್ವೀಪ ಗುಚ್ಚೊಡು (St Mary Islands) ಉಪ್ಪುನ ನಾಲ್ ದ್ವೀಪೊಲೆನ ಪುದರ ಇಂಚ ಉಂಡು: ತಾರೆತೋಟದ ದ್ವೀಪ, ದರಿಯಾ ಬಹಾದೂರಗಡ ದ್ವೀಪ, ಬಡಕಾಯಿ ದ್ವೀಪ ಬೊಕ ತೆಂಕಾಯಿದ ದ್ವೀಪ.

ಈ ದಶಕೊಡು 22 ಕವನೊಕ್ಲೆನ ಬೂಕುಲು ಬತ್ತೊ. ಪಾವೆಂ ಆಚಾರ್ಯೆರೆನ ಬಯ್ಯಮಲ್ಲಿಗೆ-1981, ವೆಂಕಟರಾಜ ಪುಣಿಂಚತ್ತಾಯೆರ್ನ ಆಲಡೆ – 1983, ಅಮೃತ ಸೋಮೇಶ್ವರೆರೆನ ತಂಬಿಲ-1984, ರಂಗಿತ-1987, ರತ್ನಕುಮಾರೆರೆನ ರತ್ನನ ಕರ್ಮ-1989, ರುಕುಮನ ಪದ-1987, ಪಾಲ್ತಾಡಿ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಆಚಾರ್ನ ಪಚ್ಚೆಕುರಲ್-1987, ರಸಿಕ ಪುತ್ತಿಗೆನ ಪರಬನ ಮೋಕೆ-1988 ಇಂಚಿತ್ತಿ ಕಾವ್ಯೊದ ಬುಲೆಚ್ಚಿಲ್ ನಡತ್ತ್ಂಜಡ್.

ಗೋಧಿ, ಬಾರ್ಲಿ, ಹತ್ತಿ, ಹೊಗೆಸೊಪ್ಪು(ಪುಗೆರಾ), ಬೀಟ್‍ರೂಟ್, ನೆಲಗಡಲೆ, ಪರ್ಂದ್ - ಇವು ಮುಖ್ಯ ಬೆಳೆ, ಪೊಟಾಷ್, ಬ್ರೊಮೈನ್, ಕಾಗೆ ಬಂಗಾರ, ಗಂಧಕ, ಕಾಸ್ಟಿಕ್ ಸೋಡ, ಪೆಟ್ರೋಲ್, ಉಂದು ಖನಿಜೊಲು.

ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆದ ಆಗುಂಬೆಡ್ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಮಲ್ತಿನ ಮಾಲ್ಗುಡಿ ಡೇಸ್, ನಮ್ಮ ಭಾರತೀಯ ದೂರದರ್ಶನ ಇತಿಹಾಸೊಡು ದಾಖಲೆ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಲ್ತಿನ, ಮಾತ್ರ ಅತ್ತ್ ಪಂಡಿತೆರ್, ವಿಮರ್ಷಕೆರ್- ಮೊಕುಲು ಮಾತೆರೆಡ್ದ್ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದಿನ ಧಾರಾವಾಹಿ.
ಒಂಜಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಯಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸೊ, ಧನಾತ್ಮಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರೊ (ಪಾಸಿಟಿವ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್) ಬುಕ್ಕ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸಂಬಂಧಿತ ಅರ್ಥಶಾಸ್ಒತ್ರ (ನಾರ್ಮಟಿವ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್) ("ಒವು ಇಪ್ಪೊಡ್ ಬೋಡ್" ಬುಕ್ಕ ವಾದಿಸುವ) ಇಜ್ಜಿಯಾಂಟ ಮುಖ್ಯ ವಾಹಿನಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರೊ (ಮೇನ್ ಸ್ಟ್ರೀಮ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್) (ಮಸ್ತ್ "ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ") ಬುಕ್ಕ ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರೊ (ಹೆಟರಡಾಕ್ಸ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್) (ಮಸ್ತ್ "ತೀವ್ರಗಾಮಿ") ನಡುಟ್ ಇಪ್ಪುನ. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕತ ವ್ಯತ್ಯಾಸೊ, ಕಾರ್ಯಭಾರಿಲು (ಏಜಂಟ್) (ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೆನ್ ಬುಕ್ಕ ವ್ಯಾಪಾರಸಂಸ್ಥೆಗಳೆನ್ ಒಳಗೊಂಡ) ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ತನೆನ್ ಪರಿಶೀಲೆನೆಗ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರೊ (ಮಾಯ್ಕ್ರೊಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್) ("ಎಲ್ಯ" ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರೊ ಬುಕ್ಕ ಒಂಜಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆ ನಿರುದ್ಯೋಗ, ಹಣದುಬ್ಬರ, ಹಣಕಾಸು ಬುಕ್ಕ ಆದಾಯ ಕಾರ್ಯನೀತಿ ವಿಷಯೊನ್ ಬಗೆತ್ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ತೆರಿಂಟಾ "ಸ್ಥೂಲ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ"ತ (ಮ್ಯಾಕ್ರೊಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್) ("ಮಲ್ಲ" ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರೊ) ನಡುಟ್. ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರೊ, ವಿರಳತೆ ಬುಕ್ಕ ಸರ್ಕಾರಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ಇಪ್ಪುನ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆನ್ ಇಂಚಿನ ಸಂವಹನೊ ಕಡೆಗ್ ಗಮನ ಕೊರ್ಪುನ. ಒಂಜಿ ನಿಶ್ಚಿತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಒಂಜಿ ಉತ್ಪನ್ನಕ್ಕಾತ್ ಇಪ್ಪುನ, ತಾಜಾ ಮುಸುಕಿನ ಜೋಳಕ್ಕಾತ್ ಎಂದುಕೊಳ್ಳಿ, ಅಂಚಾಟ ಒಂಜಿ ಉತ್ಪಾದನೆತ ಅಂಶೊತ ಸೇವೆ, ಇಟ್ಟಿಗೆಟ್ ಕಟ್ಟುನ ಬೆಲೆಕ್ಕಾತ್ ಎಂದುಕೊಳ್ಳಿ, ಇತ್ತಂಟಾ. ಸಿದ್ಧಾಂತೊ, ಒಂಜಿ ಏಕಾಂಶೊತ ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ಸಂಭವನೀಯ ಬೆಲೆಗ್ ಖರೀದಿದಾರೆಟ್ ಕೋರಿದ ಪ್ರಮಾಣ ಬುಕ್ಕ ಮಾರಾಟಗಾರೆನ್ ಪೂರೈಕೆ ಮಾಲ್ತನ ಪ್ರಮಾಣ ಮೊತ್ತೊನ್ ಪರಿಗಣನೆಗ್ ದೆಪ್ಪುವೇರ್. ಮಾರುಕಟ್ಟೆತ್ತಾ ಬೆಲೆ ಬುಕ್ಕ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿನ ಎಂಚ ಸಮಸ್ಥಿತಿನ್ ಮುಟ್ಟೊಡ್ ಇಜ್ಜುಯಾಂಟ ಸಮಯ ಬದಲಾಯಿನ ಲೆಕ್ಕೊಡ್ ಅಪುಂಡು ಬದಲಾವಣೆಗ್ ಇಂಚ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಕೊರೊಲಿಂದು ವಿವರಕೊರೊಯಾರ, ಸಿದ್ಧಾಂತೊ ಉಂದೇನ್ ಪೂರ್ತಿ ಒಟ್ಟಾಗ್ ಜೋಡಣೆ ಮಾಲ್ಪೆರ್. ಇಂದೆನ್ ಸ್ಥೂಲವಾತ್ ಬೇಡಿಕೆ ಬುಕ್ಕ ಪೂರೈಕೆ (ಡಿಮ್ಯಾಂಡ್ ಅಂಡ್ ಸಪ್ಲಾಯ್) ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಉಂದು ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಪರಿಪೂರ್ಣ ಪೈಪೋಟಿ (ಪರ್ಫೆಕ್ಟ್ ಕಾಂಪಿಟಿಷನ್) ಬುಕ್ಕ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯತೆಯಂತಹ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವಿನ್ಯಾಸೊನ್ ವರ್ತನೆ ಬುಕ್ಕ ಆರ್ಥಿಕ ಫಲದಾಯಕತೆ (ಎಕನಾಮಿಕ್ ಇಫಿಷನ್ಸಿ) ಸೂಚ್ಯಾರ್ಥಕಾತ್ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮಾಲ್ಪೊಲಿ. ಮಸ್ತ್ವೇಳೆ ಒಂಜಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಡ್ ಬದಲಾವಣೆಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ, ಇತರೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಡ್ ವರ್ತನೆಗ್ ಸಂಬಂಧೊಲ್ ಇಪ್ಪುಂಡು ಪಿರಾವುತಾ ಲೆಕ್ಕೊನೆ ಇಪ್ಪುಂಡು, ಅಂಚಾಂಟ ಆಂಶಿಕ ಸಮಸ್ಥಿತಿ (ಪಾರ್ಷಿಯಲ್ ಈಕ್ವಲಿಬ್ರಿಯಮ್) ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಪನ್ಪುನ ಸರಳಗೊಳಿಸಿದ ಪೂರ್ವಾನುಮಾನದಿಂದ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಮಸ್ಥಿತಿ (ಜೆನರಲ್ ಈಕ್ವಲಿಬ್ರಿಯಮ್) ಸಿದ್ಧಾಂತ ವಿಭಿನ್ನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಟ್ ಬದಲಾವಣೆಗ್ ಆಸ್ಪದನೀಡುತ್ತದೆ ಬುಕ್ಕ, ಸಮತೋಲನತ ದಿಕ್ಕ್ಟ್ ಅಯಿನ್ ಚಲನೆಗ್ ಬುಕ್ಕ ಸಂವಹನೊನ್ ಸೇರಾತ್ಯಿಂಡು, ಎಲ್ಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಟ್ ಒಟ್ಟು ಸೇರಾತ್. ಬುಕ್ಕೊಂಜಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸೊ ಮುಖ್ಯ ವಾಹಿನಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರೊ ಬುಕ್ಕ ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರೊತಾ ನಡುಟ್. ಒಂಜಿ ಸ್ಥೂಲವಾತ್ ಲಕ್ಷಣ ವರ್ಣನೆ, ಮುಖ್ಯ ವಾಹಿನಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ "ವೈಚಾರಿಕತೆ-ವೈಯಕ್ತಿಕತ ವಾದ-ಸಮಸ್ಥಿತಿ ಸಂಪರ್ಕ"ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವುದೆಂದು ಬುಕ್ಕ ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಒಂಜಿ "ಸಂಸ್ಥೆಲು-ಚರಿತ್ರೆ-ಸಾಮಾಜಿಕ ರಚನೆ ಸಂಪರ್ಕ"ತ ಮೂಲಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಮಾಲ್ಪುವೆರ್ ಅಯಿಕ್ಕ್ ವಿವರಣೆ ಇಪ್ಪುಂಡು.

ಭಾರತೊದ ಸಂವಿಧಾನೊ ಭಾರತೊದ ಜನೊಕ್ಲೆನ್ ಆಳುನ ಸರಕಾರೊದ ಮೂಲೊ ರಚನೆನ್ ದೃಡ ಪಡಿಸವುಂಡು. ಈ ಸಂವಿಧಾನೊ ದಸಂಬರ ೯, ೧೯೪೭ ಡ್ದ್ ನವಂಬರ ೨೬, ೧೯೪೯ದ ನಡುಟು ಭಾರತೊದ ಸಂವಿಧಾನೊ ರಚನಾ ಸಭೆಡ್ದ್ ರಚನೆ ಆದ್, ಜನವರಿ ೨೬, ೧೯೫೦ಗ್ ಜ್ಯಾರಿಯಾಂಡ್. ಅಯಿತ ನಿಲೆಟ್ ಭಾರತೊಡು ಪ್ರತಿಒರ್ಸೊ ಜನವರಿ ೨೬ ದಾನಿ ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಅತ್ತಂಡ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ದಿನಾಚರಣೆ ಆಚರಿಸವೊಂದುಲ್ಲೊ. ೪೪೪ ವಿಧಿಲೆನ್ ೨೨ ಭಾಗೊಲೆಡ್ ೧೦(ಬುಕ್ಕೊ ೧೨) ಅನುಚ್ಛೇದನೊಡು, ೧೧೮ ತಿದ್ದುಪಡಿಲೆನ್ ಹೊಂದ್‍ದಿಪ್ಪುನ ಈ ಸಂವಿಧಾನೊ ಒವ್ವೇ ದೇಸೊದ ಲಿಖಿತ ಸಂವಿಧಾನೊಡ್ದ್ ಮಲ್ಲವು. ಈ ಸಂವಿಧಾನೊದ ಆಂಗ್ಲ ಬಾಸೆದ ಆವೃತ್ತಿ ೧,೧೭,೩೬೯ ಸಬ್ದೊಲ್ ಉಂಡು .
:ಈ ಪರ್ಬೊಗುಲಾ ಎನ್ಮೆಗ್‍ಲಾ ನಿಕಟೊ ಸಮ್ಮಂದೊ ಉಂಡು. ಸೀತೊ, ವಾತೊಡು ಪುಟ್ಟಿನ ಕಾಯಿಲೆನ್, ಜಡೊನು, ಆಲಸ್ಯೊಲೆನ್ ದೂರೊ ಮಲ್ಪುನ ಮೋಕೆದ ದ್ರವ್ಯೊಲೆನ್ ಪಟ್ಟುನ ಸೇವೆದ ದಾನೊ-ಧರ್ಮ ಈ ಪರ್ಬೊದ ಇಸೇಸೊ. ಯುಗಾದಿದಾನಿ ಬೇವು-ಬೆಲ್ಲೊ ಪಟ್ಟುನಂಚ ಮುಲ್ಪ ಎನ್ಮೆ ಬೆಲ್ಲೊನು ಪಟ್ಟುನೆ. ಮನಸ್ಸ್‌ದ ಕೈಪೆನ್ ಮರತ್‍ದ್ ಚೀಪೆನ್ ದಿಂಜೊಂದು ಅಮ್ರ್‌ದೊ ಜೋಕುಲಾಕೊಂದ್ ಇಂದೆತ ಸೂಚನೆ. ಚೌತಿ, ಬಲೀಂದ್ರ ಪರ್ಬೊದಾನಿ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುನ ಗಮ್ಮತ್ತ್ , ಬಾನ ಬಿರ್ಸ್ ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಅಗತ್ಯೊ ದಾಂತಿನ ಆಡಂಬೊರೊ ಈ ಪರ್ಬೊಗು ಇದ್ದಿ.

ಪಂಚ ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆಡ್ ತುಳು ಬಾಸೆಲಾ ಒಂಜಾದುಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ತುಳುಬಾಸೆ ಕನ್ನಡ, ತಮಿಳು, ತೆಲುಗು, ಮಲೆಯಾಳಂ ಬಾಸೆಡ್ದ್ ರಡ್ಡನೆದ ಅತ್ತ್‌. ತುಳು ಬಾಸೆಗ್ ತನ್ನವೇ ಆಯಿನ ತುಳು ಲಿಪಿ ಇತ್ತ್‌ಂಡ್. ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಕಾರಣೊಡ್ದಾವರೊ ತುಳು ಬಾಸೆದ ಲಿಪಿದ ಉಪಯೋಗ ಪಿರ ಬೂರ್ಂಡ್. ಅಯಿಕ್ ಕಾರಣೊ ಕನ್ನಡೊ, ತಮಿಳು, ತೆಲುಗು, ಮಲೆಯಾಳಂ ಬಾಸೆದಕುಲು ಮಲ್ಲ ಪ್ರಮಾನೊಡು ಸಾಹಿತ್ಯೊ ರಚನೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಪೋಯೆರ್. ತುಳುಟು ಆತ್ ಮಲ್ಲೆಡ್ ಮಸ್ತ್ ಸಾಹಿತ್ಯೊ ಬುಲೆದ್ ಬರಂದಿನೆಡ್ದ್ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿನೇ ಬಳಕೆ ಮಲ್ತ್ ದ್ ತುಳು ಬರೆಯೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ತುಳುನಾಡ್‍ನ್ ಆಳಿನಂಚಿನ ಚೌಟ, ಬಂಗ, ಅಜಿಲ ಅರಸುಲು ತುಳುವೆರಾಂಡಲಾ ಶಾಸನನೊಲೆನ್ ಕನ್ನಡೊಡೇ ಬರೆಪಾಯೆರ್. ಅಕ್ಲೆನ ಆಸ್ತಾನೊಡು ಕನ್ನಡೊದ ಕವಿಕ್ಲೆನ್ ಬುಲೆಪಾಯೆರ್. ಇಂಚಾದ್ ಪಂಚದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆದ ಸಾಲ್‍ಡ್ದ್ ತುಳು ಬರಿಕ್ಕ್ ಪೋಂಡ್. ಕುಡೊಂಜಿ ಮರ್ಗಿಲ್ಡ್ ತೂಪಿನಾಂಡ ತುಳುಟು ಮಸ್ತ್ ಮೌಕಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯೊ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಅಂಚಾದ್ ಜನಪದೆರ್ ಮೌಕಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯೊನು ಬುಲೆಪಾವೊಂದು ಬತ್ತೆರ್. ತುಳು ಲಿಪಿಟ್ಟ್ ವಿಷ್ಣುತುಂಗನ ತುಳು ಭಾಗವತೊ, ಅರುಣಾಬ್ಜ ಕವಿನ ಮಹಾಭಾರತ, ಕಾವೇರಿ, ಶ್ರೀ ದೇವಿಮಹಾತ್ಮೆ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಬೂಕುಲು ಇಂಚಿಪ ತಿಕ್ಂಡ್. ತುಳುಟು ಬತ್ತ್‌ನ ಮಸ್ತ್ ನಿಘಂಟುಲು ಸಂಪನ್ನೊ ಆತ್‍ನೆ ಬಾಯಿ ಪಾತೆರೊಡು. ಅಂಚಾದ್ ತುಳು ನಿಘಂಟುಗು ಆಯಿತವೇ ಆಯಿನ ಗುರುತು ಉಂಡು.

ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲ್ಲೂಕ್‍ದ ಮುದುಂಗಾರು ಕಟ್ಟೆ ಸರಕಾರಿ ಎಲಿಮೆಂಟರಿ ಶಾಲೆ, ಪಾಣೆಮಂಗಳೂರುದ ಎಸ್.ವಿ.ಎಸ್ ಹೈಯರ್ ಎಲಿಮೆಂಟರಿ ಶಾಲೆ, ಶ್ರೀ ಭಾರತಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಬೋರ್ಡು ಹೈಸ್ಕೂಲು ಕುರ್ನಾಡ್‌, ಆನಂದಾಶ್ರಮ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ,ಕೋಟೆಕಾರ್

ಬೊಂದೆಲು ಒಂಜಿ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಲು ಬೊಕ ವಸತಿ ಸಮೂಹೊಲು ಉಪ್ಪುನ ಪ್ರಶಾಂತವಾಯಿನ ನಗರ ಪ್ರದೇಶ. ಕುಡಲ ಮಹಾನಗರೊಡು ಸೇರೊಂದಿನ ಪಚನಾಡಿ. ಮರಕಡ, ಕಾವೂರು, ಪದಂಗಡಿ ಅಂಚನೆ (ಮಹಾನಗರೊಗು ನನಲಾ ಸೇರಂದಿನ) ಪಡುಶೆಡ್ಡೆ ಗ್ರಾಮೊಲು ಕೂಡುನ ಪ್ರದೇಶ ಬೊಂದೆಲು. ನಿವಾಸಿಲೆಗು ಬೊಕ ಪ್ರವಾಸಿಲೆಗು ಕಡಲಡುದು ನಗರಸಾರಿಗೆ ಸೌಲಭ್ಯ ಉಂಡು. ನಗರ ಸಾರಿಗೆದ 13 ಸಿ,13 ಡಿ, 14,14 ಎ,14 ಬಿ, 14ಸಿ, 14 ಡಿ, 19 ,19ಎ, 44 ಟಿ ಬಸ್ಸುಲು ಹಂಪನಕಟ್ಟೆ, ಮಂಗಳಾದೇವಿ, ಉಳ್ಳಾಲ ಇತಿಯಾದಿ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಗು ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸಾವಾ. ಸರ್ವೀಸು ಬಸ್ಸುಲು – ಬಜಪೆ, ಕಟೀಲು,ಕಿನ್ನಿಗೋಳಿ,ಪಲಿಮಾರು, ಮುಂಡ್ಕೂರು, ಬೆಳ್ಮಣ್ ಉಡುಪಿ ಊರುಲೆಗು ಸಂಪರ್ಕ ಮಲ್ಪಾವಾ.
ಅವೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕ ಇಂದೆನ್ ಪಿಂಗಾರೊ ಬುಕ್ಕ ಕುಕ್ಕು ತಪ್ಪುಡು ಅಲಂಕಾರೊ ಮಲ್ಪುವೆ. ಸುರೂಟು ಐನ್ ಅಡಿ ಉದ್ದೊದ ಕಂಗ್ ಅಥವಾ ಪೊಂಗರೆದ ತಲಕ್ಕೆಲೆನ್ ಪೊರ್ಲುಡು ಗೀಸ್ದ್ ಮೂಜಿ ತಲಕ್ಕೆಲೆನ್ ಒಟ್ಟುಸೇರ್ಸಾದ್ ಕೊಡಿ ಕಟ್ಟ್ದ್ ತ್ರಿಕೋಣಾಕೃತಿಡ್ /|\ ಬುಡ್ಪಾಬೆರ್. ಅವೆನ ಕೊಡಿಕ್ಕ್ ಚೆಂಬುನು ಮುಗುಲಿದಲೆಕೊ ಕಂಕಣೆ ಪಾಡುವೆರ್. ಈ ಆಕೃತಿದ ರಡ್ಡ್ ಪುಡೆನ್ ಕುಂಟುಡು ಮುಚ್ಚಿದ್ ಎದುರು ಮೆಯಿನ್ ಅಂಚನೆ ಬುಡ್ಪೆರ್. ಈ ಕುಂಟುಡುಲಾ ಆಂಜೊವಾಂಡ ಬೊಲ್ದುಲಾ ಪೊಂಜೊವಾಂಡ ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟೆಲಾ ಆವೊಡುಂದು ಕ್ರಮೊ. ಈ ನೀರ್ ನಿರೆಲ್ನ್ ಆಚಾರಿ ಮಂತ್ದ್ ಕೊರ್ಂಡ ಇಂದೆಕ್ಕ್ ಕುಂಟು ಮುಚ್ಚುನ ಕೆಲಸೊನು ಮಡ್ಯೊಲೆ ಮಲ್ಪುವೆ. ಇಂದೆನ ಎದುರುಡು ರಡ್ಡ್ ತಾರಯಿಲ ನೇಲ್ಪಾಬೆರ್. ಈ ಮುಕ್ಕಾರ್ನ್ ಮೂಡಯಿ ಮೋನೆ ಪಾಡದ್ ದೀಪೆರ್. ಮುಕ್ಕಾರ್ದ ಕೊಡಿಟ್ಟ್ ಕೆಲವು ಕಡೆಟ್ಟ್ ತಾರೆದ ಪೂ ಕಟ್ಟುನ ಕ್ರಮೊಲಾ ಉಂಡು. ಇಂದೆನ ಉಲಯಿ ಆಂಜೊವಾಂಡ ಆಯನ ಕುಂಟು ಅಂಗಿ, ಒಕ್ಕನೂಲು ಇತ್ಯಾದಿ ಪೊಂಜೊವಾಂಡ ಆಲೆನ ಸೀರೆರಾಕೆ ಪದ್ದೆಯಿನ್ ಒಂಜಿ ಮಣೆಟ್ಟ್ ದೀಪಿ ಕ್ರಮೊ ಉಂಡು. ನನೊಂಜಿ ಮಣೆಟ್ಟ್ ಕುಂಬುಡೊದ ತುಂಡು, ಒಂಜಿ ಪನ್ನೆ ಬಾರೆದ ಕಾಯಿ ದೀಪೆರ್. ಮೂಜಿನೆದ ಮಣೆಟ್ಟ್ ಮಂಜೊಲು ಸುಣ್ಣೊ ಪಾಡ್ದ್ ಮಿಶ್ರಣೊ ಮಂತಿ ಕುರಿ ನೀರ್ ದೀಪೆರ್. ಒಂಜಿ ಕವುಲೆ ಬಚ್ಚಿರೆ, ಬಜ್ಜೆಯಿ, ಪುಗೆರೆ ದೀಪಿ ಕ್ರಮೊಲಾ ಉಂಡು. ಮುಕ್ಕಾರ್ದ ುಲಯಿ ಮೆಯಿಡ್ದ್ ಕೊಡಿಡ್ದ್ ಒಂಜಿ ನೂಲುನು ತಿರ್ತ್ ಜಪುಡಾದ್ ಅವೆತ್ತ ಕೊಡಿಕ್ಕ್ ಮಂಜೊಲುದ ಕೊಂಬುನು ಕಟ್ಟ್ಬೆರ್. ಈ ಕೊಂಬು ಬಟ್ಟಲ್ದ ಕುರಿನೀರ್ಗ್ ತಾಗುನಂಚ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಉಂದುವೇ ನೀರ್ ನಿರೆಲ್. ಪಂಡ ಮಂಜೊಲುದ ಕೊಂಬುದ ನಿರೆಲ್ ಕುರಿನೀರ್ಡ್ ತೋಜೊಂದು ಉಪ್ಪೊಡು ಪನ್ಪಿನನೇ ಅರ್ತೊ. ಇಂದೆನ ಉಲಯಿಡ್ ಬೊಂಡೊನುಲಾ ಒಟ್ಟೆ ಮಂತ್ದ್ದೀದ್ ಉಪ್ಪುವೆರ್. ಪಾಸಿತ್ತ್ ಕುಲ್ಲುನಕ್ಲ್ ಬುಕೊ ಕುಟುಮೊದಕುಲು ಇಂದೆನ ಸುತ್ತು ಕುಲ್ಲುದು ಮುರಿಯೊ ಲೆಪ್ಪೊಡು ಪನ್ಪಿ ಕ್ರಮೊಲಾ ಉಂಡು. ಸಾವುದ ಮಾತ ವಿಧಿವಿಧಾನೊಲಾ ಈ ನೀರ್ ನಿರೆಲ್ದ ಎದುರುಡೇ ನಡಪುನವುಂದು ಪನೊಲಿ.

ಪುಣತ್ತ 'ನಡುಮುಜ್ಜೂನಿ' (ಪುಣತ್ತ ಸೊಂಟದ ಭಾಗ ಪೊತ್ತ್‌ದ್ ಮುಗಿಪುನಿ) ಆಯಿಬೊಕ್ಕ ಪಲಕೆದ ಅರಿ ಬೊಕ್ಕ ತಾರಾಯಿನ್ ಕಾಟೊಗು ಪಾಡ್‌ದ್ ಇಲ್ಲಗ್ ಬರೊಡು. ಬೊಕ್ಕ ಲಾಯಕ್‌ಡ್ ತರೆಕ್ಕ್ ಮೇಲ್‌ಗ್ ಮೀದ್ 'ಸಾವುಗಂಜಿ' ಉಣ್ಣುವೆರ್.

ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಕುಡ್ಲಡ್ ಪುದರ್ ಪಡೆಯಿನ ದೇವಸ್ಥಾನ ಕದ್ರಿ. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನಗ್ ಸಂಬಂಧ ಉಪ್ಪುನ ಕಂಬುಲನ್ ಕದ್ರಿ ಕಂಬುಲ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಕುಡ್ಲದ ಕದ್ರಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಕೈತಲ್‌ಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಜಾಗೆಗ್ ಕದ್ರಿ ಕಂಬುಲ ಪನ್ಪುನ ಜಾಗೆ ಉಂಡು. ಆ ಜಾಗೆಗ್ ಕದ್ರಿ ಕಂಬುಲ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್ ಬರಿಯೆರೆ ಕಾರಣ ಅವುಲು ನಡತೊಂದು ಇತ್ತಿನ ಕಂಬುಲನೇ ಕಾರಣ. ಕುಡ್ಲದ ಮಸ್ತ್ ಚರಿತ್ರೆ ಇಪ್ಪುನ, ಸುಮಾರ್‍ ವರ್ಸೊಡ್ದಿಂಚಿ ನಡತೊಂದು ಬತ್ತಿನ ದೇವೆರೆ ಕಂಬುಲೊ. ಈ ರಸ್ತೆಗ್‍ ಕದ್ರಿ ಕಂಬಳ ರಸ್ತೆ ಪಂಡ್ದ್‍ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್‍. ಕದ್ರಿ ಕಂಬುಲೊದ ಜಾಗೆ ಬೆನ್ನಿ ಆಪಿನ ಜಾಗೆ. ಮುಲ್ಪ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಕಂಡೊಡು ಡಿಸೆಂಬರ್‍ ತಿಂಗೊಲ್‍ ಸಮಯೊಡು ಕಂಬಲ ನಡತೊಂದುಂಡು. ನೆಕ್ಕ್ ಕದ್ರಿ ಕಂಬಲೊ, ದೇವೆರ ಕಂಬಲೊ ಪಂಡ್ದ್‍ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್‍. ಕಂಬುಲೊ ಜನಕುಲೆನ ಪ್ರೀತಿದ ಗೊಬ್ಬು. ಕದ್ರಿ ಕಂಬುಲ ಸುಮಾರ್ ಜಾರ್ದೆ ತಿಂಗಳುದ್ಡು ಸುಗ್ಗಿ ತಿಂಗಳೂ ಮುಟ್ಟ ನಡೆಪುಂಡು. ಕದ್ರಿ ಕಂಬುಲನ್ ಕಂಬುಲ ಸಮಿತಿನು ಸಮಾರ್ ಈರುವ ಮುಪ್ಪ ವರುಷಡ್ದು ನಡೆಪೊಂದ್ ಬರೆಂದುಲೆರ್. ಸುರುಸುರುಕು ಕಂಬುಲ ಗೆಂದಿನ ಎರುಕುಲೆಗ್ ಇನಾಮಾದ್ ಬೊಂಡ ಕೊರೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಇತ್ತೆ ಐತ ಬದಲ್ ಬಂಗಾರ್‍ದ ಬೊಳ್ಳಿದ ಪಣವು ಕೊರ್ಪೆರ್. ಕಂಬುಲೊಡ್ ಕೆಲವೊಂಜಿ ಬಗೆತ ಸ್ಪರ್ದೆಲು ಉಂಡು. ಉದಾರ್ಮೆಗ್ ಕನೆ ಪಲಾಯಿ, ಮಲ್ಲ ಬಲ್ಲ್, ಎಲ್ಯ ಬಲ್ಲ್ ಪಂದ್ ಪಟ್‍ದೇರ್. ಇತ್ತೆ ಕದ್ರಿ ಕಂಬುಲ ನಡತೊಂದಿಜ್ಜಿ.

ದೇವಸ್ಥಾನದ ಊರು ಉಡುಪಿಡು ಕ್ರಷ್ಣ ಮಠ ದೊಟ್ಟುಗ್ ಅಷ್ಟ ಮಠಕುಲುಲ ಪುದರ್ ಪೊತ. ಒಡಿಪುದ ಅಷ್ಟ ಮಠೊಕುಲು ಪ೦ಡ ಪೇಜಾವರ ಮಠ, ಕಾಣಿಯೂರ್ ಮಠ, ಸೋದೆ ಮಠ, ಶೀರೂರು ಮಠ, ಪಲಿಮಾರು ಮಠ, ಪುತ್ತಿಗೆ ಮಠ ಬೊಕ್ಕ ಕೃಷ್ಣಪುರ ಮಠ. ಈ ಮಠತ ಸ್ಥಾಪನೆನ್ ಮಧ್ವಾಚಾಯೆ೯ರ್ ಮಲ್ತೆರ್. ಈ ಎಡ್ಮ ಮಠೊಕುಲು ರಥಬೀದಿಡ್ ಕೃಷ್ಣಾ ಮಠತ ಸುತ್ತೊನೆ ಉ೦ಡು. ಪರ್ಯಾಯ ಆನಗ ಒ೦ಜಿ ಮಠದ ಗುರ್ಕಕೆ೯ ಕುಡೊ೦ಜಿ ಮಠತ ಸ್ವಾಮಿಯೆರೆ ಪೋಪು೦ಡು. ಮಠತ ಗುರ್ಕಾರಿಕೆಡ್ ಆಯಾಯ ಮಠತ ಸ್ವಾಮಿಯೆರ್ ರಡ್ಡ್ ವರ್ಸ ಇಪ್ಪುವೆರ್. ಉ೦ದೆನ್ ಪರ್ಯಾಯ ಪನ್ಪೆರ್. ಇತೆ ಗುರ್ಕರ್ಮೆಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಮಠ ಪ೦ಡ ಪೇಜಾವರ ಮಠ.
ಗೌರಿ ಪರ್ಬೊದಾನಿ ಗೌರಿ ದೇವೆರೆನ್ ದಿಂಜ ಭಕ್ತಿಡ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಗೌರಿ ದೇವೆರ್ ಶಕ್ತಿ ದೇವತೆ ಆಯಿನೆಡ್ದಾವರ ಆದಿ ಶಕ್ತಿನ ಅವತಾರೊಂದು ನಂಬುವೆರ್. ಗೌರಿ ದೇವರೆನ್ ನಂಬಿಕೆ ಬುಕ್ಕೊ ಭಕ್ತಿಡ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುನ ಭಕ್ತೆರೆಗ್ ಆಳ್ ದೈರ್ಯೊ ಬುಕ್ಕೊ ಮಸ್ತ್ ಶಕ್ತಿನ್ ಕೊರ್ಪಲ್ಂದ್ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು. ಗೌರಿ ಪರ್ಬೊದಾನಿ ಗೌರಿ ದೇವೆರೆ ಆರ್ಶೀವಾದೊ ಪಡೆಯರ ಸ್ವರ್ಣಗೌರಿ ವ್ರತೊನು ಆಚರಿಸವೆರ್.

೧೮೮೧ನ ಇಸವಿದ ನವೆಂಬರ್‌ಡ್ ಯಫ್.ಎ(ಲಲಿತಕಲೆ)ಪರೀಕ್ಷೆ ಬರೆಯರೆ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತೊಂದಿಪ್ಪುನಗ ರಾಮಚಂದ್ರದತ್ತೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ರಾಮಕೃಷ್ಣೆರ್ ಪ್ರವಚನೊ ನಡಪಾವೊಂದಿಪ್ಪುನ ಸುರೇಂದ್ರನಾಥ ಮಿತ್ರೆರೆ ಇಲ್ಲಡೆಗ್ ಲೆತ್ತೊಂದು ಪೋಯೆರ್. ಅಲ್ಪ ರಾಮಕೃಷ್ಣೆರ್ ನರೇಂದ್ರೆರೆಗ್ ಪದೊ ಪನೊಡುಂದು ಕೇಂಡೊಂಡೆರ್. ಆರೆನ ಪದೊತ ಪ್ರತಿಭೆಗ್ ಮೆಚ್ಚ್‌ದ್ ರಾಮಕ್ರಷ್ಣೆರ್ ನರೆಂದ್ರೆರೆನ್ ದಕ್ಷಿಣೇಶ್ವರೊಗು ಬರೊಡುಂದು ಲೆಪ್ಪೋಲೆ ಕೊರಿಯೆರ್ರ್. ಆಂಡ ನರೇಂದ್ರೆರ್ ಅಯಿತ ಬಗೆಟ್ ಉಮೇದ್ ತೋಜ್ಪಾಯಿಜೆರ್.

ಕರಾವಳಿಡ್ ವಿಸೇಸ ಪರಂಪರೆ ಉಪ್ಪುನ ಸಮುದಾಯದಕಲ್ ಪಂಡ ಬಂಟೆರ್. ದುಂಬುದಕಾಲಾಡ್ ತುಳುನಾಡ್ಡ್ ನೆಲೆಯಾದ್; ಆಡಳಿತೊಡ್,ಧಾರ್ಮಿಕೊಡ್,ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕೊಡ್ ತನ್ನ ಶಕ್ತಿನ್ ಜಾಸ್ತಿ ಮಾಲ್ತೊಂದು ತುಳುನಾಡ್ದ ಒಟ್ಟು ಪ್ರಗತಿಗ್ ಅಮೂಲ್ಯ ಕೊಡುಗೆನ್ ಕೊರ್ತಿನಕ್ಲ್ ಪಂಡ ಬಂಟೆರ್.ಬೆನ್ನಿ ಬೆನ್ಪನ ಮಸ್ತ್ ಬಂಟೆರೆನಕ್ಲ್ನ ಕೊಡುಗೆ ಉಂಡು.ನೂದು ಮುಡಿ ಅರಿ ಮನ್ಪನ ಕಂಡೊಡ್ ಬಂಟೆರನ ಕೈಟ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗೊಡ್ ಇಂಚಿಪ ಮುಟ್ಟ ತನ್ನ ಕೈಟ್ ಇತ್ಂಡ್. ದೈವ ದೇವಸ್ಧಾನ ಕಟ್ದ್ ,ಕರಾವಳಿದಾ ಪೂರಾ ಜನಾಂಗ್ದ ನಾಯೆಕೆರಾದ್,ಪೂರೆರ್ನಲ ಕಷ್ಟ-ಸುಖಕ್ ಸ್ಪಂದಿಸವೊಂದು ಬತ್ತಿನಕ್ಲ್ ಮಾತೃ ಮೂಲೀಯ(ಅಪ್ಪೆಡ್ಡ್ ಮಗಲೆಗ್) ಕ್ರಮ ಬಂಟೆರ್ನ.

ಬಂಟ್ವಾಳದ ಬೋರ್ಡ್ ಶಾಲೆಡ್ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ. ಉಜಿರೆಡ್ ಪ್ರೌಢ ಶಿಕ್ಷಣ. ಸಿದ್ಧವನ ಗುರುಕುಲಡ್ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ. ಬೆಂಗಳೂರುದ ಶೇಷಾದ್ರಿಪುರಂ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ, ಸೈಂಟ್ ಜೋಸೆಫ್ ಶಾಲೆಡ್ ಶಿಕ್ಷಣ. ೧೯೬೩ರಲ್ಲಿ ಎಸ್ಸೆಸ್ಸೆಲ್ಸಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗ್ ಬರೆದ್. ಬೆಂಗಳೂರುಡ್ ಸೈಂಟ್ ಜೋಸೆಫ್ ಜೂನಿಯರ್ ಕಾಲೇಜಿಡ್ ಕಾಮರ್ಸ್ ಶಿಕ್ಷಣ. ಕಾಮರ್ಸ್ ಬೊಡ್ಚಿಂದು, ಪಿಯುಸಿ ಬುಕ್ಕ ಕಲಾ ವಿಭಾಗೊನ್ ಆರ್ ಪ್ರವೇಶಿಸ ಪಡೆತೇರ್. ಬುಕ್ಕ ಬಿ.ಎ ಪದವೀಧರೆ.

ತಿಮ್ಮಕ್ಕ ಮೂಲತಃ ಬೆಂಗಳೂರು ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಜಿಲ್ಲೆದ ಮಾಗಡಿ ತಾಲೂಕದ ಹುಳಿಕಲ್ ಪನ್ಪಿ ಹಳ್ಳಿದಾರ್. ಇಂಬೆರೆಗ್ ಓವ್ವೆ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ತಿಕ್ಕಂದೆ ಕೈತಲ್ ದ ಒಂಜಿ ಕಲ್ಲ್ ದ ಗಣಿಟ್ಟ್ ದಿನ ಸಂಬಳದ ಬೇಲೆದಾರಾದ್ ಬೇಲೆ ಬೆಂದೆರ್. ಇಂಬೆರ್ ಚಿಕ್ಕಯ್ಯ ಪನ್ಪಿ ಒರಿ ಪೆತ್ತ ಮೇಪುನಾರೆನ್ ಮದ್ಮೆ ಆದ್ ಇತ್ತೆರ್, ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್, ಇಂಬೆರೆಗ್ ಜೋಕುಲಾಯಿಜಿ. ತಿಮ್ಮಕ್ಕ ಅರೆಗ್ ಜೋಕುಲಿಜ್ಜಂದಿ ಬೇಜಾರ್ ನ್ ಮರಪೆರೆ ಬೋಡಾದ್ ಆಲದ ಮರಕ್ ಲೆನ್ ನಡಿಯೆರೆ ಸುರುಮಲ್ತೆರ್ ಪಂದ್ ಪನ್ಪರ್.

ಕಿಟ್ಟೆಲ್ ಕನ್ನಡ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನಿಘಂಟು, ೧೯೭೩. ಸಂಪುಟ ನ-ಮ ಪುಟ ೧೧೯೨. ಬಿಸುಗದಿರ - ಕದಿರ್ - a hot ray. ಬಿಸುಗದಿರ ಪಂಡ ಸೂರ್ಯ- the sun. ವಿಷು visu. ನಿಘಂಟುಕಾರೆರೆ ಪ್ರಕಾರೊ, ಬೆಚ್ಚದ ಕಿರಣೊ ಇಪ್ಪುನಾಯೆ, ಸೂರ್ಯೆ ಅರ್ಥೊ ಉಂಡು. ವಿಷುವತ್ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಗ್ ಸೂರ್ಯೆ ಭೂಮಧ್ಯೊ ರೇಖೆಗ್ ಬರ್ಪೆ. ಅಂಚಾದ್ ತುಳುವೆರೆಗ್ ಈ ದಿನೊ ಬಾರೀ ಎಡ್ಡೆ ದಿನೊ. ಪೊಸ ಕುರಲ್‍ಗ್ ಬಿತ್ತ್ ಈ ದಿನನೇ ಪಾಡುವೆರ್.

ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಪನ್ಪುನ ಕೀಟಾಣುದ ಸೋಂಕುರ್ದಾತ್ರ ಬರ್ಪುನ ಜ್ವರಕುಲೆಟ್ಟ್ ಟೈಫಾಯ್ಡ್ ಜ್ವರಲಾ ಒಂಜಿ.ಉಂದು ಜ್ವರ ಸಾಲ್ಮೊನೆಲ್ಲಾ ಟೈಫಿ ಪನ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾರ್ದಾತ್ರ ಬರ್ಪುನು. ಧೂಳು ದಿಂಜಿನ ಸಾದಿ ಬರಿತ್ತ ತಿನ್ಯೆರೆ ತಿಂದ್ಂಡ ಉಂದು ಕೀಟಾಣು ನರಮಾನ್ಯನ ಕರ್‌ಲ್‍ನ್ ಸೇರುಂಡು.ಐತ್ತ ದೇಹೊರ್ದು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಆಪುನ 'ಒ' ಬೊಕ್ಕ 'ಎಚ್' ವಿಷೊಲು ಜ್ವರ ಬರ್ಪುನಲ್ಕ ಮನ್ಪುಂಡು. ಕರ್‍ಲ್‍ನ್ ಸೇರಿನ ಕ್ರಿಮಿಲು ವಂಶ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಆಯಿನೆರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಕರ್‍ಲ್‍ಡಿತ್ತಿನ ದುಗ್ಧರಸ ನಾಳದ ಮೂಲಕ ಅಂಚೆನೆ ನೆತ್ತೆರ್‍ದ ಮೂಲಕ ಇಡೀ ದೇಹೊನು ಸೇರುಂಡು.ಪಿತ್ತಕೋಶೊನು ಸೇರುಂಡು.ಪಿತ್ತರಸದ ಮೂಲಕ ಪಿರ ಪಿರ ಕರ್‍ಲ್‍ನ್ ಸೇರುಂಡು.ನೆತ್ತ ಪರಿಣಾಮ ನರಮಾನ್ಯಗ್ ರಕ್ತಸ್ರಾವ ಆವು.ಅಂಚೆನೆ ಮಿದುಳು ಪೊರೆ ಉರಿಯೂತಲಾ ಆವು.
ಜಿ. ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಆಚಾರ್ ಮೇರ್ ಗಂಗುಳ್ಳಿ ಪನ್ಪಿನ ಗ್ರಾಮ, ಕುಂದಾಪುರ ತಾಲೂಕುಡ್ ಫುಟ್ಟಿನಾರ್. ಮೇರ್ ಎಸ್. ಕೆ. ಎಫ಼್ ಪನ್ಪಿನ ಮಲ್ಲ ಕೈಗಾರಿಕೊನು ಕಟ್ಟುದ್ ಬುಲೆಪಯಿನಾರ್. ೧೮೮೭ ಡ್ ಮೇರ್ ಕೇವಲ ೨೫೦೦೦ ಸಾವಿರ ದುಡ್ಡ್ ಡು ಸುರುಮಲ್ಥಿನ ಈ ಕೈಗಾರಿಕ ಈತ್ತೆ ಬಾರಿ ಮಲ್ಲ ಮಟ್ಟ್ದ ಪುದರ್ ಮಲ್ದಿನ ಮೂಡುಬಿದ್ರೆದದ ಒಂಜಿ ಕೈಗಾರಿಕ. ಮೇರ್ ಒಂಜಿ ಶೆಡ್ ದ ಲೆಕ ಸುರು ಮಲ್ಥಿನ ಆ ಎಸ್. ಕೆ. ಎಫ಼್ ಎತ್ತೆ ಬಾರೀ ಪುದರ್ ಪಡೆತ್ಂಡ್. ಸುರುಕು ಮೊಕ್ಕುಲು ಕಾಲಿ ಒಂಜಿ ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯ ಸಂಸ್ಕರಣ ಪಂಡ ಅರಿತ್ತ ಮಿಲ್ಲ್ ಅಂದ್ ಮಲ್ತಿನವು ಇತ್ತೆ ಧನಿ ಜಿ. ರಾ. ಆ. ಮೇರ್ ಬಾರಿ ಸುದಾರಣೆ ಮಲ್ಥುದೆರ್. ಇತ್ತೆ ಮೊಕುಲು ವರ್ಷಗ್ ೩೫ ಕೋಟಿ ದ ವೈವಟ್ ಮಲ್ಪುಬೆರ್. ಈತೆ ಅತ್ತಂದೆ ಇತ್ತೆ ಸಾವಿರ ಜನಕುಲೆಗ್ ಬೇಲೆಲ ಕೊರ್ತೆರ್. ಉಂದು ಎಲ್ಯಡ್ ಇತ್ತಿನ ಕೈಗರಿಕ ಇತ್ತೆ ಬಾರ್ ಬೈಪವುನ ಬೊಕ್ಕ ಅವೆನ್ ನುಂಗಾವುನ ಯಂತ್ರಡ್ ೨೦/ಟನ್ ಇತ್ತಿನ ಇತ್ತೆ ೧೦೦/ಟನ್ ಪತ್ತುನ ಒಂಜಿ ಯಂತ್ರದ ಮುಖಾಂತರ ಈಡಿ ದೇಶೊಡೇ ನಂ.೧ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆತುಂಡು. ಅಂಚೆನೆ ಈಡಿ ದೇಶೊಡೆ ೩೦೦೦೦ ಬಾರ್ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕ ಅಂದು ಪುದರ್ಲ ಮಲ್ದುಂಡು.

ಕರಿಜೀರಿಗೆ : ಇಂದೆತ ಸಸಸ್ಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುದರ್ ಕೆರಮ್ ಕರ್ವಿ. ಸ೦ಸ್ಕೃತೊಡು ಇಂದೆಕ್ ಕ್ರುಷಜೀರಿಕ. ಕಶ್ಮೀರ್ ಜೀರಿಕ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣೊದ ಈ ಜೀರಿಗೆ ತೆನಸ್‍ಡ್ ಗಳಸುಜೆರ್. ಆಂಡ ಮರ್ದ್ ತಯಾರಿಕೆಡ್ ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಉಪಯೋಗಿಸವೆರ್.

ಒವ್ವೇ ಒಂಜಿ ಜಾತ್ರೆದ ಅಂಗವಾದ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ರೀತಿದ ಗೊಬ್ಬುಲು ತುಳುನಾಡ್ಡ್ ನಡಪುನವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಗತಿ. ತೂಟೆದಾರ, ತಾರಾಯಿದ ತಪ್ಪಂಗಾಯಿ, ಅಡ್ಡಣ ಪಾರಾವುನಿ, ಅಡ್ಢಣ ಪೆಟ್ಟ್, ಅಂಬೊಡಿಗೊಬ್ಬು- ಇಂಚ ಮಾತ ನಡಪುಂಡು. ಈ ಜಲ್ಲ ಪಾಡುನ ಆಚರಣೆಲಾ ಒಂಜಿ ರೀತಿದ ಅಂಬೊಡಿ ಗೊಬ್ಬುದಲೆಕೊನೆ ತೋಜುಂಡು. ರಡ್ಡ್ ಪಂಗಡೊದಕ್ಲ್ ತನ್ಕುಲೆನ ಶಕ್ತಿ ಪ್ರದರ್ಶನೊ ತೋಜಾಪಿ ಕ್ರಮೊತ್ತಲೆಕೊ ಈ ಆಚರಣೆ ತೋಜುಂಡು. ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡು ಸರಿಯಾಯಿ ಕಾಳಗೊನೇ ನಡತ್ತೊಂದು ಇತ್ತ್ಂಡಾ ದಾನ್ನ. ಆಂಡ ಇನಿ ಬಜೀ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಆಚರಣೆ ಆದ್ ನಡಪುನೆನ್ ನಮೊ ತೂವೊಲಿ.

ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2 ನಮೊನ ದೇಸೊ ಇಡೀಕ ಆಚರಿಸುನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯೊ ಪರ್ಬೊಗು ಕಾರಣೊ ಆನಿ ಗಾಂಧಿ ಜಯಂತಿ. ಮಾಂತ ಸಾಲೆಲೆಡ್, ಸರ್ಕಾರಿ ಕಚೇರಿಲೆಡ್ ಗಾಂಧಿಜಿಯೆರೆ ಪಟೊನು ದೀಡ್ದ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಸಾಲೆಲೆಡ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕೋಲೇಜಿಲೆಡ್ ಆನಿ ಗಾಂಧಿಜಿಯೆರೆ ಬಗೆಟ್ ಬುಕ್ಕೊ ಆರೆನ ಸಾದನೆತ ಬಗೆಟ್ ಒಟ್ಟಾದ್ ಆರೆನ ಬದ್ಕ್‌ದ ಚರಿತ್ರೆನ್ ಜೋಕ್ಲೆಗ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಅಯಿತ ಜೊತೆಟ್ ಆನಿ ಇಸೇಸೊ ಆದ್ ಸ್ವಚ್ಚ ಮಲ್ಪುನ ಬೇಲೆನ್ ದೀಡೊಂದು ಪ್ರತೀ ಗ್ರಾಮೊಲೆಡ್ ಸ್ರಮದಾನೊ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

ಪಿರಾಕ್‍ದ ಕಾಲೊಡು ಗೋಕರ್ಣೊಡ್ದು ಚಂದ್ರಗಿರಿ ತುದೆಮುಟ್ಟ ಉಪ್ಪು ದಕ್ಷಿಣಕನ್ನಡ ಬೊಕ್ಕ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಭಾಗೊನು ತುಳುನಾಡ್‍ ಪನೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಇತ್ತೆ ಐಟೇ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಲಾ ಪುಟ್ಟುದುಂಡು. ತುಳುನಾಡ್‍ ದುಂಬುಡ್ದಿಂಚಿಲಾ ಕರ್ನಾಟಕೊಗು ಸೇರ್ದಿನ ಐತ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಪದಿನಾಜನೇ ಶತಮಾನ ಮುಟ್ಟ ನೆಕ್ಕ್ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ ಪಂಡ್ದ್ ಪುದರ್‍ ಇತ್ತ್. ಜಿ ಕಡಲ್‍ ಮಾರ್ಗೊಡ್ದು ಬೇರೊಗು ಬತ್ತಿ ವಿದೇಶಿಯೆರ್‍ ತನ್ಕುಲೆಗ್‍ ಸುರು ತೋಜಿನ ಈ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶೊಗು ಕೆನರಾ (canara) ಪಂಡ್ದ್ ಲೆತ್ತೆರ್‍. ಅಯಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‍ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ತುಳುನಾಡ್‍ ಪುದರ್‍ ಎಂಚ ಬತ್ತ್ಂಡ್ ಪನ್ಪಿನೆಕ್ಕ್ ಬಿನ್ನಪಿಪ್ರಾಯೊಲು ಉಂಡು. ಕೇರಳ ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್ದ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಪಿನೆಡ್ದ್ ದುಂಬು ತುಳುಂಬನ್ ಪೆರುಮಾಳ್ ಪನ್ಪಿ ಆರಸೆ ಕೋಟೇಶ್ವರೊಡು ತನ್ನ ರಾಜದಾನಿ ಮಲ್ತೊಂದು ಈ ನಾಡ್‍ನ್ ಆಳೊಂದಿತ್ತೆ ಪಂಡ್ದ್ ಲಾ ಅಯಡ್ದ್ ಈ ನಾಡ್‍ಗ್‍ ತುಳುನಾಡ್‍ ಪುದರ್‍ ಬತ್ತ್ಂಡ್ ಪಂಡ್ದ್ ಕೇರಳೊಡು ಪನ್ಪೆರ್.
ಕಚಿನ್ : ಮಯನ್ಮಾರ್ ದ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗೊಡು ಉಪ್ಪುನ ರಾಜ್ಯೊ. 1947ಡ್ ಸಂವಿಧಾನೊಗು ಅನುಗುಣವಾದ್ ಏರ್ಪಾಡ್ ಅಂಡ್. ವಾಯವ್ಯ ದಿಕ್ಕ್ ಗ್ ಭಾರತ, ಉತ್ತರೊಗು ಟಿಬೆಟ್, ಪೂರ್ವಗ್ ಚೀನಾ ಇಂದೆತ ಗಢಿಕುಲು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಬರ್ಮದ ಜಿಲ್ಲೆಗ್ ಲಾದಿಪ್ಪುನ ಭಾಮೊ ಬೊಕ್ಕ ಮ್ಯಿಚೀನಾಲು ಉತ್ತರದ ಪುಟಾ-ಒ ಜಿಲ್ಲೆಲು ಈ ರಾಜ್ಯೊಗು ಸೇರ್‍ದ. ಇರಾವಾಡಿ ಸುದೆತ್ತ ಬರಿಟ್ಟ್ ಉಪ್ಪುನ ಮ್ಯಿಚೀನಾ ಇಂದೆತ್ತ ರಾಜಧಾನಿ. ಉಂದು ಒಂಜಿ ರೈಲ್ ನಿಲ್ದಾಣ. ಭಾಮೊ ಬೊಕ್ಕ ಮೋಗೌಂಗ್ ಒರಿನ ಪೆಂಟೆಲು. ಮುಲ್ಪದ ಪರ್ವತಸೀಮೆಡ್ ಬದುಕೊಂದು ಉಪ್ಪುನ ಜನಕುಲು ಕಚಿನೆರ್. ರೈಲ್ ಮಾರ್ಗದ ಪ್ರದೇಶೊಡುಲಾ ದಕ್ಷಿಣದ ಕಣಿವೆಡ್ ಲಾ ಉಪ್ಪುನಕ್ ಲ್ ಷಾನ್ ಬೊಕ್ಕ ಬರ್ಮೀಯೆರ್. ಈ ಜಿಲ್ಲೆದ ಉತ್ತರ ಗಡಿಸೀಮೆದ ವಿಚಾರೊಡು ಮಯನ್ಮಾರ್ ಬೊಕ್ಕ ಚೀನಾದ ನಡುಟ್ಟು 1960ನೇ ದಶಕೊದ ಸುರು ಮುಟ್ಟ ವ್ಯಾಜ್ಯ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಈ ಜಿಲ್ಲೆದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾದ್ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರೊಡು ಒರಿ ಮಂತ್ರಿಯಾದುಲ್ಲೆ ಈ ಜಾಗೆಡ್ ಸು. 7,00,000 ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಉಂಡು.

ಒಷ್ಯಾನಿಯ ಭೂಮಿದ ದಕ್ಷಿಣ ಅರ್ಧವಲಯಡುಪ್ಪುನ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶೊಲ್ದ ಭೌಗೋಳಿಕ ವಿಂಗಡಣೆ. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ದೇಶೊನು ಬುಡ್ದು ಈ ವಿಂಗಡಣೆಡ್ ಸೇರುನ ಪ್ರದೇಶೊಲ್ದ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ್ ಗೊತ್ತಿಜ್ಜಿ. ಆಂಡಲಾ ಮುಖ್ಯವಾದ್ ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್, ನ್ಯೂ ಗಿನಿ ಅಂಚೆನೆ ಮಲಯ ದ್ವೀಪಸಮೂಹದ ಕೆಲವು ದ್ವೀಪೊಲು ಇಂದೆಟ್ ಸೇರುಂಡು.

ರಾಜ್ಯೋ ಪಿರ ಸೇರ್ಸಾಪುನಾ ಕಾಯಿದೆ (೧೯೫೬) ತಾರಾ , ತುಳುನಾಡು(ಮದ್ರಾಸ್ ರಾಜ್ಯೋ ಬ್ರಿಟಿಸೆರ್ನಾ ಕಾಲೋಡು) ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯೋ ಗ್ ಸೆರ್ನ್ದು(ಇತ್ತೇ ಕರ್ನಾಟಕೊ). ತುಳುವ ಹೋರಾಟ ಗೇರೆರ್ ತುಳುನಾಡ್ ಬುಕ್ಕ ಕುಡ್ಲತಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ತಾ ಬಜೆಟ್ ಮಸ್ತ್ ಚರ್ಚಾ ವಿಸಯೊಲೆನ್ ದೆತ್ತು ಪಡ್ತೆರ್. ಅಯಿಡ್ ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಕರ್ನಾಟಕೊ ರಾಜ್ಯೋ ಬೆಂಗಳೊರ್ನೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮನ್ಪುನಾ , ಉಡುಪಿ , ಕುಡ್ಲ ತಾಂಚಿನ ದೂರೊದಾ ಜಿಲ್ಲೆಲೆನ್ ಬಾರಿಕ್ ಪಡುನಾವು. ಇಂಚನೇ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯೋ ಆಯಿನಾ ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆನ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ತಾ ವಿಸಯೊಡು ಪಿರವು ಡಿಪುಂಡು. ಒಂದು ಮಾಂತಾ ತುಳುನಾಡ್ ಗ್ ಸೆರ್ನಾ ಜಾಗೆಲು. ತುಳು ರಾಜ್ಯೋ ಹೋರಾಟ ಸಮಿತಿ ಇತ್ತೇ ಕುಡ್ಲ , ಒಡಿಪು , ಕಾಸರ್ಗೋಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಲೆಡ್ ಸುರು ಅತ್ ಜನೊಕುಲೆನ್ ಸೇರ್ಸಾವೊಂದು, ಕರ್ನಾಟಕ , ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯೋದಾ ನೀತಿಲೆನ್ ವಿರೋಧಿಸವೊತುಂಡು. ನೆನ್ನ ವಿಶಯ ಅತ್ ಇಂಚಿಪೋ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರಕಾರ Mangalore ಸ್ಪೆಲ್ಲಿಂಗ್ ನ್ Mangaluru ಮನ್ಪುನಾಗ ವಿರೋಧ ಮಂತುಂಡು. ಸಮಿತಿತಾ ಪ್ರಾಕಾರೋ ಅವ್ವು ಕುಡ್ಲ ಆವೊಡು. ಬುಕ್ಕ ಕುಡ್ಲ ಏರ್ಪೋರ್ಟ್ ತುಳುನಾಡು ಏರ್ಪೋರ್ಟ್ ಅಥಂಡ , ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಏರ್ಪೋರ್ಟ್ ಆವೊಡುಂದ್ಳ ಕೇನೊಂತುಂಡು. ೨೧ನೇ ಶತಮಾನೋಡ್, ತುಳುನಾಡ್ ರಾಜೋತಾ ಅಸೆ ಪುಟ್ಟಯಿನಾರ್ ಗಡಿ ನಾಡ್ತಾ ಕನ್ನಡ, ತುಳು, ಸಂಸ್ಕೃತ ಕವಿ ಆಯಿನಾ ಕಯ್ಯಾರ ರೈ ಬುಕ್ಕಾ ಲೋಕಸಭಾ ಸದಸ್ಯೆ ಆಯಿನಾ ರಾಮಣ್ಣ ರೈ. ಇಂಚಿಪೊ ವಂತೆ ಹೋರಾಟ ಮುಂದುವರೀಪುನಾರ್ ಕರಿ ಕನ್ನಡ ರಾಜ್ಯೋ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿತಾ ಗುರ್ಕಾರೆರ್ ಅತಿತ್ತ್ನ್ ಹರಿಕೃಷ್ಣ ಪುನರೂರ್."

ಜಪಾನ್ ದೇಶೊತ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗೊಡ್ ಸೈಲೂರಿಯನ್ (೪೪೩.೮ ಮಿಲಿಯನ್ ವರ್ಷದ ಪಿರಾವು) ಯುಗತ್ತ ಶಿಲಾ ಸ್ತೋಮೊಲೆನ್ ಗುರುತಿಸಾದೆರ್. ದೇಶದ ಪಶ್ಚಿಮೊಡ್ದ್ ಪೂರ್ವೊಗು ಪೋಯಿನಂಚನೆ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಾಯತ ಶಿಲೆಕುಲು ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪಾ. ಪೂರ್ವದ ಭಾಗೊಲೆಡ್ ಪ್ಲೀಸ್ಟೋಸೀನ್ (೨.೫೮೮ ಮಿಲಿಯನ್ ವರ್ಷೊಡ್ದ್ ಇಂಚಿದ) ಯುಗತ್ತ ಶಿಲಾ ಕುರುಹುಲು ತಿಕ್ಕುವಾ.

"ಕುಣಿಯೋಣು ಬಾರಾ ಕುಣಿಯೋಣು ಬಾ", "ಇಳಿದು ಬಾ ತಾಯಿ ಇಳಿದು ಬಾ", "ನಾನು ಬಡವಿ ಆತ ಬಡವ ಒಲವೆ ನಮ್ಮ ಬದುಕು", ಇಂಚ ಸುರುವಾಪುನ ಕವಿತೆಲೆನ್ ಕೇನಂದಿ ಕನ್ನಡಿಗೆರ್ ಇದ್ಯೆರ್. ಉತ್ಸಾಹೊದ ಚಿಲ್ಮೆ ಆದಿಪ್ಪುನ, ಬೇನೆದ ಜೀವೊಗು ದೈರ್ಯೊ ಕೊರ್ಪುನ, ಪ್ರೀತಿ ಪ್ರೇಮೊನು ಮೂಡಾವುನ ಕವಿತೆಲೆನ್ ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಕೊರ್‍ನಾರ್ ಕನ್ನಡೊದ ವರಕವಿ ಬೇಂದ್ರೆ. 'ರಸೊ ಜನನೊ, ವಿರಸೊ ಮರಣೊ ಸಮರಸೊನೆ ಜೀವನೊ' ಪಂಡ್ಂದ್ ಬದ್ಕ್‌ದ ಬಗೆಟ್ ಮಲ್ಲಾದಿಗೆದ ಪಾತೆರ ಪಾತೆರ್‍ನ ಕವಿ ಬೇಂದ್ರೆ.

ಕರಿನ ೧೭೦೭-೦೮ ಇಸವಿಡ್ ಈ ಫೂಜಿ ಅಗ್ನಿ ಪರ್ವತ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಾದಿತ್ತ್ ದ್ ಲಾವಾರಸ ಉಬ್ಬಿದ್ಂಡ್ ಇಂದ್ ದಾಖಲೆಲು ಪಣ್ಪಾ. ಅಯಿಡ್ದ್ ಬೊಕ ಕರಿನ ೩೦೦ ವರ್ಷೊಡು ಅಗ್ನಿಪರ್ವತ ತಟಸ್ಥವಾದುಂಡು. ಏಪ ನನೊರ ಜಾಗೃತವಾಪುಂಡು ಇಂದ್ ದುಂಬತ್ತಾ ತೆರಿಯಂದೆ, ಉಂದೆನ್ ಸದ್ಯೊಗು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಅಗ್ನಿ ಪರ್ವೊತೊಲೆನ ಪಟ್ಟಿಗ್ ಸೇರಾದೆರ್.

ಪರ್ಂದ್ ಪಂಡ ಪಲವಸ್ತ್ ಕನ್ನಡೊಡು ನೆಕ್ಕ್ ಹಣ್ಣು ಪನ್ಪೆರ್ . ಒವ್ವೇ ತಿನ್ಪಿನ ಫಲವಸ್ತು ಕಾಯಿಡ್ದ್ ಬುಲೆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಪರ್ಂದ್ ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಫಲ ವಸ್ತುಲು ಕಾಯಿಡ್ದ್ ಬುಲೆಂಡ ಪರ್ಂದ್ ಆತ್ಂಡ್ ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್.ಪರ್ಂದ್ ಲೆಗ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ರುಚಿ ಉಂಡು.
ತುಳುನಾಡತ ಕೆಮ್ಮನ್ನು ಪನ್ಪಿ ಊರುಡು ಕೊಡಿ ಕೊನ್ಡಲ ಬೂಡು ಇತ್ತಿಂಡಿಗೆ . ಆ ಬೂಡುಡು ಕೊಡನ್ಗೆ ಭನ್ನರ್ ಅನ್ಚೆನೆ ಆಪ್ಪೆ ಸಿರಿ ಗಿಂಡೆ ಉಲ್ಲಾಲ್ತಿ. ಬೂಡುನು ಅನ್ಚೆನೆ ವೊಕ್ಕೆಲ್ ಸಕ್ಕೆಲ್'ನ್ ಪೊರ್ಲುಡೆ ನದಪಾವೊಂದು ಬರೊಂದಿತ್ತೆರ್ . ಅಕ್ಲೆ ಒಕ್ಕೆಲ್ಡಿತ್ತಿ ತಿರ್ತ ಜಾತಿಡ್ ಪುಟ್ಟಿನ ಕಚ್ಚೂರ ಮಾಲ್ಡಿ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್ದ ಸತ್ಯವನ್ತೆದಿ ಪೊನ್ನು. ಅ ಮಾಲ್ಡಿ ವಿಸ್ಮಯೊಡು ಮಾಯಕೊಡ ಬನ್ಜಿನಲ್ ಆಪಲ್ . ತಿನ್ಗೊಲು ಬರ್ತಿ ಆಂಡ್ ಆನ್ ಬಾಲೆಗ್ ಜನ್ಮ ಕೊರ್ದು ಪರ ಲೋಕೊಗು ಸಂದುವೊಲು.

ಯೇಸು ಕ್ರಿಸ್ತಡ್ದ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಅಯಿ ಧರ್ಮೊನು ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮ ಪನ್ಪೆರ್‍. ಈ ಧರ್ಮದ ಜನೊಕ್ಲೆನ್‍ ಕ್ರೈಸ್ತೆರ್‍ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವರ್. ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮೊದ ಕ್ರೈಸ್ತೆರೆಡ್ ರಡ್ಡ್ ವಿಧ ಉಂಡು. ಒಂಜನೆದವು ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್‍ ಕ್ರೈಸ್ತೆರ್, ಬೊಕ್ಕೊಂಜಿ ಕೆಥೊಲಿಕ ಕ್ರೈಸ್ತೆರ್, ಮೊಕುಲೆಗ್‍ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥ ಒಂಜೇ. ಆವು ಸತ್ಯವೇದ, ನೆಕ್ಕ್ ಬೈಬಲ್ ಪಂಡ್ದ್‍ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್‍. ರಡ್ಡ್ ಧರ್ಮದಕಲೆಗ್‍ಲಾ ಧರ್ಮಗುರುನಗುಲು ಉಲ್ಲೆರ್‍. ಧರ್ಮಗುರುಕುಲ್‍ನಕುಲೆಗ್ ಕಲ್ಪರೆ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಗುರು ಮಠ ಉಂಡು.ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಕ್ರೈಸ್ತೆರೆ ಧರ್ಮಗುರುಕ್ಕುಲು ಕಲ್ಪುನ ಶಾಲೆಗ್ ಕರ್ನಾಟಕ ತಿಯೊಲಾಜಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಅವು ಕುಡ್ಲದ ಬಲ್ಮಠಡ್ ಉಂಡು. ಕೆಥೋಲಿಕ್ ಧರ್ಮದಕ್ಲೆನ ಧರ್ಮಗುರುಕ್ಕುಲು ಕಲ್ಪುನ ಶಾಲೆಗ್ ಸೈಂಟ್ ಜೋಸೆಪ್ಸ್ ಸೆಮಿನೆರಿ ಪನ್ಪೆರ್. ಅವು ಕುಡ್ಲದ ವಲೆನ್ಸಿಯಾಡ್ ಉಂಡು. ಯೇಸು ಕ್ರಿಸ್ತನ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುನಗಲೆಗ್ ಕ್ರೈಸ್ತೆರ್್ ಪಂಡಲಾ ತುಳುನಾಡ್ ಡ್ ಕೆಥೊಲಿಕ್ ಕ್ರೈಸ್ತೆರೆಗ್ ಕಿರಸನ್ ದಕುಲು ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಕ್ರೈಸ್ತೆರೆಗ್ ಮಿಶನ್ ದಕುಲು ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್.

ಕಂಡದ ಕೃಷಿ ಮಲ್ಪುನೆಕ್ಕ್‍ ಬೆನ್ನಿ ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಬೆನ್ನಿದಕಲು ಪಂಡ ಕೃಷಿತ್ತಕುಲು ಪಂಡ್ದ್‍ ಆರ್ಥ ಬರ್ಪುಂಡು. ಭಾರತ ಡ್ ಮುಕ್ಕಾಲು ಜನಕುಲ್ ಬೆನ್ನಿನ್ ಅವಲಂಬಿಸಿದೆರ್. ಕೃಷಿ ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ಕಸುಬ್ ಆತುಂಡು. ಸುರುಟ್ ಕಂಡೊನ್ ದತ್ತ್ದ. ಬಿತ್ತ್ ಪದ್ವೆರ್. ನೇಜಿ ಮಲ್ಲ ಅಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಅವೆನ್ ಕೊಯ್ಪೆರ್. ಕೊಯ್ತುದ್ ದರ್ಪುವೆರ್. ದರ್ತಿನ ಬರ್ದ ಕಸ ಕಡ್ಡಿಲೆನ್ ಮಾತ ಕಲೆದ್ ಅಂಗಡಿಗ್ ಮಾರ್ವೆರ್ ಆಂಡ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಬರ್ಸ ಭಾರತದ ಕೃಷಿಟ್ ಗೊಬ್ಬುನ ಆಟ ಆತುನ್ದ್.

ಜ ಅಕ್ಷರೊ ಚ ವರ್ಗೊದ ಮೂಜನೆತ ಅಕ್ಷರೊ. ಉಂದು ಕ್ರಿ.ಪೂ. ಮೂಜನೆತ ಶತಮಾನೊದ ಬ್ರಾಹ್ಮೀಲಿಪಿತ ಜ ಅಕ್ಷರೊ ರೂಪೊ ಸುಮಾರ್ ಆಜಿನೆದ ಶತಮಾನೊ ಮುಟ್ಟೊ ಅಂಚನೇ ದುಂಬರಿಂಡ್. ಸಾತವಾಹನೆರೆ ಕಾಲೊಡು ಮೂಜಿ ಅಡ್ಡೊಗೆರೆಲೆನ್ ಒಂಜಿ ಉದ್ದೊ ಗೆರೆಲೆನೊಟ್ಟುಗೆ ಸೇರ್‌ನಂಚ ತೋಜುಂಡು. ಸುಮಾರ್ ಒಂರ್ಬೊನೆ ಶತಮಾನೊದ ಸಮಯೊಗು ಮೇಲ್‌ದ ಅಡ್ಡಗೆರೆ ಎಲ್ಯೆ ಆದ್ ತಿರ್ತ ರಡ್ಡ್ ಗೆರೆಲು ಉದ್ದೊ ಆಪೊ ಬುಕ್ಕೊ ಅಕ್ಷರೊದ ಅಗೆಲೊ ಎಚ್ಚಾಪುಂಡು. ಕ್ರಿ.ಶ. ಪತ್ತೊಂಜನೆದ ಶತಮಾನೊಡು ಈ ಅಕ್ಷರೊಗು ಇತ್ತ ಇಪ್ಪುನ ರೂಪೊ ಬರ್ಪುಂಡು.

ಜಗಲಿಡ್ ಉಂತುದು ಒಂಜಿ ಕಾರ್ ಪಿದಾಯಿ ಪಾಡೊಂದು ಉಂತ್ಯರ ಆವಂದ್‍ಗೆ. ಅಂಚನೆ ಜಗಲಿಡ್ ಕುಲ್ಲುದು ಒಂಜಿ ಕಾರ್ ಪಿದಾಯಿ ಪಾಡ್‍ದ್ ಕುಲ್ಯರ ಆವಂದ್‍ಗೆ. ಅಂಚ ಕುಲ್ಲ್‌ಂಡ ಇಲ್ಲ್‌ಗ್ ಹಾಳ್‍ಗೆ.

ಕೆರೆತ ನಡುತ ಗರ್ಭಗುಡಿಟ್ ಎಡತ್ತ್ ಬಲತ್ತ್ ಶ್ರೀದೇವಿ ಭೂಮಿದೇವಿಯೆರ್ನ್ ನಡುಟ್ ಶ್ರೀಸ್ವಾಮಿನ ದಿವ್ಯ ವಿಗ್ರಹ. ಎದುರುಡ್ ಗರುಡೆ ಹನುಮಂತೆ ಮೊರ್ಪೂವೂರ್ದ್ ಕೈಮುಗಿದ್ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸವುನ ವಿಗ್ರಹೊಲು ಅಂಚನೆ ನಾಗಕನ್ನಿಕೆಯೆರ್ನ ವಿಗ್ರಹೊಲು ಸೇರ್ದ್ ಒಟ್ಟು ೭ ವಿಗ್ರಹೊಲು ಉಂಡು. ಈ ವಿಗ್ರಹೊಲೆನ್ ಕಡುಶರ್ಕರ ಪಾಕೊಡ್ದು ತಯಾರಿ ಮಲ್ತ್ ದೆರ್. ೬೪ ಬಗೆತ ಸಸ್ಯಜನ್ಯ ಅಂಚನೆ ಪ್ರಾಣಿಜನ್ಯ ವಸ್ತುಲೆರ್ದ್ ಸಂಗ್ರಹ ಮಲ್ತಿನ ಮರ್ದ್ ದ ಗುಣತ ಅಪೂರ್ವ ಪಾಕೊಡು ಗರ್ಭಗುಡಿತ ಉಲಯಿಡೆ ಉಂಡು ಮಲ್ತಿನಂಚಿನ ವಿಗ್ರಹ ತೂಯೆರೆ ಭಾರಿ ಪೊರ್ಲು.ಕದಿರಮರತ ತಿರ್ಳ್ ಡ್ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಅವೆನ್ ಸುರುಕು ಪ್ರತಿಷ್ಟೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಉಂದೆನ್ ಶೂಲ ಪ್ರತಿಷ್ಟೆ ಪನ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.ಅವೆರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಕಡುಶರ್ಕರ ಪಾಕೊನು ಹಂತ ಹಂತವಾದ್ ಲೇಪನ ಮಲ್ತ್ ದ್ ವಿಗ್ರಹದ ತಯಾರಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್.ಕಡು ಶರ್ಕರ ಪಾಕೊಡು ಅಮೂಲ್ಯವಾಯಿನ ಮರ್ದ್ ದ ಸತ್ವ ದಿಂಜಿದುಪ್ಪುನೆರ್ದಾತ್ರ ಈ ವಿಗ್ರಹೊಗು ಭಾರಿ ಪಾವಿತ್ರ್ಯತೆ ಉಂಡು. ಈ ರೀತಿದ ವಿಗ್ರಹ ಉಂಡು ಮಲ್ಪೆರೆ ಮಸ್ತ್ ಜನೊಕುಲೆನ ಶ್ರಮಬೊಡಾಪುಂಡು. ಇಂಚಿತ್ತಿ ಕಡುಶರ್ಕರ ಪಾಕದ ವಿಶೇಷ ವಿಗ್ರಹೊನು ಕೇರಳದ ಮೂಜಿ ಕಡೆಟ್ ಮಾತ್ರ ತೂಯೆರೆ ಸಾದ್ಯ್ಹ . ಒಂಜಿ ಕಣ್ಣೂರುದ ಮಾಡಾಯಿಕಾವು ಭಗವತಿ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡು ಬೊಕ್ಕೊಂಜಿ ತಿರುವನಂತಪುರತ ಪದ್ಮನಾಭಸ್ವಾಮಿ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡು ಅಂಚನೆ ಕಾಸರಗೋಡುದ ಅನಂತಪುರ ಸರೋವರ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡು.
ಸಬರ್ಮತಿ, ಟಪಿ ಅಂಚೆನೆ ನರ್ಮದ ನದಿ ಮುಲ್ಪ ಪರಪುಂಡು. ಸಬರ್ಮತಿ ಮುಲ್ಪ ಪರಪುಮ ಮಲ್ಲ ನದಿ. ಅಹ್ಮದಾಬಾದ್‍ಡ್ ಗುಜರಾತಿ ಜನಕುಲು ಜಾಸ್ತಿ ಉಲ್ಲೆರ್. ತೆಲುಗು, ತಮಿಳ್, ಕೊಂಕಣಿ, ಒರಿಯಾ, ಮಲಯಾಳ ಅಂಚೆನೆ ಪಂಜಾಬಿ ಪಾತೆರುನ ಜನಕುಲುಲಾ ಮುಲ್ಪ ಉಲ್ಲೆರ್.

ಕಂದೊಡಿ ಉಂದೊಂಜಿ ಜಾತಿದ ಕೇರೆ. ಉಂದೆನ್ ಇಸೊದ ಉಚ್ಚುಂದು ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದೆನ್ ತುಳುಟ್ ಕಂದೊಡಿ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ನೆಕ್ ಕನ್ನಡೊಡು ಕನ್ನಡಿಹಾವು ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ನೆಕ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ಡ್ russell viper ಪನ್ಪೆರ್. ನೆತ್ತ ವೈಜ್ನಾನಿಕ ಪುದರ್ DABOIA ಪಂದ್. ಉಂದು ಹೆಚ್ಚ ಉದ್ದ ಉಪ್ಪುಜಿ ಒಂಜಿ ಅಡಿ ಉಪ್ಪುಂಡು ಅವ್ ಮಸ್ಕ್ ಕಪ್ಪು ಉಪ್ಪುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಅಯ್ಟ್ ಗೀಟ್ ಉಪ್ಪುಂಡು ನೆಟ್ ನಾಲ್ ಬಗೆ ಉಂಡು ಕಂದೊಡಿ,ಪಿಲಿ ಕಂದೊಡಿ, ತೌಡ್ ಕಂದೊಡಿ, ಬೊಲ್ ಕಂದೊಡಿ

ಕರ್ನಾಟಕದ ಬಡಕಾಯಿ ಭಾಗೊಡು ಬೆಳಗಾಂ ಪ್ರದೇಶ ಬೊಕ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರೊಡು ಬಸಾಲ್ಟ್ (basalt) ಜಾತಿದ ಶಿಲೆಕಲ್ಲುಲು ಕಟ್ಟುನ ಕೆಲಸೊಲೆಗ್ ಬಳಕೆಯಾವೊಂದುಂಡು. ಬಡಕಾಯಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಗುಲಬರ್ಗ, ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಲೆಡ್ ಸುಣ್ಣದಕಲ್ಲುದ ಪದರೊಲೆಗ್ ಗೋಡೆ ಕಟ್ಟರೆ ಬೊಕ ನೆಲಕ್ ಪಾಡುನ ಚಪ್ಪಡಿಲೆನ ರೂಪೊಡು ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುನೆನ್ ತೂವೊಲಿ. ಬಾಗಲಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಪೊಯ್ಯೆದ ಕಲ್ಲು (Sandstone / Quartzite) ಕಟ್ಟುನ ಕೆಲಸೊಲೆಗ್ ಉಪಯೋಗ ಆವೊಂದುಂಡು.

ಉಂದು ಡಾ. ತೋನ್ಸೆ ಮಾದವ ಅನಂತ ಪೈ ಮೆರೆನ ನೆಂಪುದ ಸಂಚಿ. 1977 ಪ್ರಕಟ ಆಯಿ 594 ಪುಟತ್ತ ಈ ಸಂಚಿದ ಸಂಪಾದಕೆರ್ ಅಡ್ಯನಡ್ಕ ಕೃಷ್ಣ ಭಟ್. ಜೀವನದರ್ಶನ, ರಂಗದರ್ಶನ, ಹಿನ್ನೆಲೆ- ಈ ವಿಭಾಗೊಳೆಡ್ ಅರೆ ಬದ್ಕ್ದ ವಿಚಾರ ಇತ್ತ್ಂಡ, ತುಳುನಾಡ ಚರಿತ್ರೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಭೂತಾರಾದನೆ, ಸಂಸ್ಕøತಿ, ಬ್ಯಾಂಕ್, ಶಿಕ್ಷಣ, ವೈದ್ಯಕೀಯ, ಪ್ರಕೃತಿ ಇಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ವಿಚಾರದ ಸುಮಾರ್ 120 ಸಾಹಿತಿಳೆ ಲೆಖನೊಲು ನೆಟ್ಟುಂಡು.

ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೊದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಲು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯೊದ ಕಾಸರಗೋಡುಜಿಲ್ಲೆನ್ ತುಳುನಾಡ್ ಪ೦ಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಈ ಪ್ರದೇಸೊದ ಮುಕ್ಯೊ ಬಾಸೆ ತುಳು. ಬೌಗೋಲಿಕವಾದ್ ತುಳುನಾಡ್ ಭಾರತದೇಸೊದ ನೈರುತ್ಯೊಡುಪ್ಪುನ ಪ್ರದೇಸೊ.

ಸಿಕ್ಕಿಂ ಪಣ್ಪಿ ಪುದರ್ ಲಿಂಬು ಬಾಸೆದ ಪದ 'ಸು' (ಪಂಡ ಪೊಸತ್ತ್) ಬೊಕ್ಕ 'ಖ್ಯಮ್' (ಪಂಡ ಅರಮನೆ ಅತ್ತ್‌ಡ ಇಲ್ಲ್) ನೆಡ್ದ್ ಬೈದ್‌ಂಡ್ ಪಂದ್ ಪಣ್ಪೆರ್. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಸುರುತ್ತ ರಾಜೆ ಪಂಚೇಲ್ ನಾಂಗ್ಯಾಲ್ ಕಟ್ಟಿನ ಅರಮನೆಡ್ದಾತ್ರ ಈ ಪುದರ್ ಬತ್ತ್‌ದುಪ್ಪು. ಟಿಬೆಟ್ ಬಾಸೆಡ್ ಉಂದೆನ್ 'ಡ್ರೆಂಜಾಂಗ್' ಪಂಡ 'ಅರಿತ ಘಾಟಿ' ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.

ಬಡೆಕ್ಕಾಯಿದ ಬಾಳ್, ತೆನ್ಕಾಯಿದ ಬಾಳ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಊರುದ ಬಾಳ್, ನಾಗರ ಕೆರ್ಚಿ, ಕೆರ್ಚಿ, ಎಟ್ಟಿಮುಳ್ಳು ಉಂದು ಮುಖ್ಯವಾಯಿನ ಪುದರ್‌ದ ಬಾಳ್‌ಲ್. ಅಂಡ ಜಾಗೆರ್ದ್ ಜಾಗೆಗ್ ಜನಕ್‌ಲೆರ್ದ್ ಜನಕ್‌ಲೆಗಾನಗ ಬಾಳ್‌ದ ಪುದರ್‌ಲ್ ಬದಲಾವೊಂದು ಪೋಪುಂಡು. ಸರ್ತದ ಬಾಳ್, ಅರೆಕೊಕ್ಕೆ, ಅಣೆಡೊಂಕು ಇಂಚ್ ಪುದರ್‌ಲ್ ಉಂಡು. ಬಾಳ್‌ಲೆನ ಕಟ್ಟ್‌ಗ್ ‘ಬಾಳ ಸೂಡಿ’ ಪಂದ್ ಪುದರ್.

ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಲು ಪಂಡ ಭಾರತದ ಒಂಜಿ ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬ. ಈ ಕುಟುಂಬದ ಭಾಷೆಲು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ, ಮಧ್ಯ ಭಾರತ, ಶ್ರೀಲಂಕಾ,ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಬೊಕ್ಕ ನೇಪಾಲ ದೇಶಲೆಡ್ ಬಳಕೆಡ್ ಒಂಡು.ಉಂದು ಒಂಜಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಯಿನ ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬ.ಇತ್ತೆ ಈ ಕುಟುಂಬಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಭಾಷೆಲು ಇತಿಹಾಸ ಪೂರ್ವ ಕಾಲೊಡ್ದ್‍ಲಾ ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆ ಪನ್ಪುನ ಒಂಜೇ ಭಾಷೆ ಆದ್ ಉತ್ತುಂಡ್ ಪಂಡ್‍ದ್ ವಿದ್ವಾಂಸೆರ್ಲೆನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಒಂದು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪ್ರದೇಶಲೆಡ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪ್ರಭಾವಗ್ ಒಳಗಾದ್ ಇತ್ತೆ ಸುಮಾರು ೮೫ ಭಾಷೆಲಾದ್ ಬಳಕೆಡ್ ಉಂಡು. ದೆಟ್ಟ್ ಮುಖ್ಯವಾಯಿನ ಭಾಷೆಲೆನ ಪಟ್ಟಿ ತಿರ್ತ್ ಕೊರ್ತ್ಂಡ್.

ಸೌರ ಶಕ್ತಿನ್ ಗಳಸೊಂದು ಕುಕ್ಕರ್ ಲೆನ ಸಹಾಯೊರ್ದ್ ಅಟಿಲ್ ಮಲ್ಪುನಿ , ಬೆಚ್ಚ ಮಲ್ಪುನಿ ಅಂಚನೆ ಪ್ಯಾಸ್ಚರೀಕರಣ ಮನ್ಪೆರೆ ಸೌರ ಕುಕ್ಕರ್ ಲೆನ್ ಗಳಸೊಲಿ. ಉಂದೆನ್ ಸೌರ ಒಲೆ ಪಂದ್ ಲ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.ಸಾಮಾನ್ಯ ಸೌರಕುಕ್ಕರ್ ಒಂಜಿ ಪೆಟ್ಟಿಗೆದ ಆಕಾರೊಡಿತ್ತ್ ದ್ ಪೆಟ್ಟಿಗೆದ ಉಲಯಿದ ಭಾಗೊಡು ಇನ್ಸುಲೇಟೆಡ್ ಕವರ್ ಇತ್ತ್ ದ್,ಮಿತ್ತ್ ದ ಭಾಗೊಡು ಪಾರದರ್ಶಕ ಗ್ಲಾಸ್ ದ ಕವರ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಸೌರಕುಕ್ಕರ್ ಲೆಡ್ 90-150 ಡಿಗ್ರಿ ಮುಟ್ಟದ ಉಷ್ಣಾಂಶೊನು ಸಂಗ್ರಹ ಮಲ್ಪೊಲಿ ,ಸೌರಶಕ್ತಿನ್ ಕೇಂದ್ರಿಕರಿಸವುನ ಕನ್ನಡಿದಂಚಿನ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಕೊಲೆನ್ ಗಳಸೊಂದು 315ಡಿಗ್ರಿ ಮುಟ್ಟಲ ಪೊವೊಲಿ. ಸೌರಕುಕ್ಕರ್ ಲೆಡ್ ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಈ ತಿರ್ತ್ ದ ನಿಯಮಲೆನ ಅನ್ವಯ ಉಷ್ಣಾಂಶೊನ್ ಸಂಗ್ರಹ ಮಲ್ಪೊಲಿ .
೧೯೫೦, ಸಪ್ಟಂಬರ್, ೧೮ ತಾರಿಖುಗು ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಮೈಸೂರುಡು ಪುಟುದಿನ ಮೇರ್ನ ಸುರುತ ಪುದರ್ ಸಂಪತ್ ಕುಮರ್. ಮೇರ್ ೨೨೦ದ್ಲಾ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಸಿನೆಮಾಡು ನಟಣೆ ಮಲ್ದೆರ್. ಪುಟ್ಟಣ್ಣ ಕಣ್ಗಾಲ್ ನಿರ್ದೇಶನ ಮಲ್ದಿನ ನಗರಹಾವು (೧೯೭೨) ಪಿಚರ್ದಾ ಸುರುಕು ನಟನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪಾತ್ರೊಲೆನು ಮಲ್ತೆದ್ ಒರಿಯೆ ಮಲ್ಲ ನಟೆ ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ನ ಪಡೆವೊಂನ್ಡೆರ್ ಬಂಧನ, ನೀಬರೆದ ಕಾದಂಬರಿ, ಸಾಹಸ ಸಿಂಹ, ಆಪ್ತಮಿತ್ರ, ಆಪ್ತರಕ್ಷಕ ಏ ಸಿನೆಮೊಲೆಗ್ ಬಾರಿ ಪುದರ್ ಬತ್ತ್ಂಡು. ಸಿನೇಮಾದ ನಟಿ ಭಾರತಿ ಮೆರೆನ್ ಮದಿಮೆಯಾಯೆರ್. ಕೀರ್ತಿ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ್ ಪನ್ಪಿನ ಮಗಲ್. ಅಸಿರುದ್ಧ್ ಮಮಾರ್ಯ,ಅಂಚಿತ್ತಿನ ಮಲ್ಲನಟೆ.... ೫೯ ನೇ ವಾರ್ಷೊಡು ೨೦೦೯, ಸಪ್ತೆಂಬರ್ ೩೦ ತಾರಿಖುಗು ತೀರ್ ಪೊಯೆರ್...

ಕದಳಿ ಪನ್ಪಿನ ಸಂಸ್ಕ್ರತದ ಪುದರುನ್ ಹೊ೦ದುದಿನ ಪರ್ನ್ದ್ಪೂರ ಕಲೊದುಲ ತಿಕ್ಕು೦ಡು. ಉ೦ದೆತ ಆ೦ಗ್ಲ ಪುದರ್ ಬನನ(banana). ಉ೦ದೆತ ವೈಜ್ನಾನಿಕ ಪುದರ್ ಮುಸ ಅಕುಮಿನೆಟ್(MUSA ACUMINATE). ಉ೦ದೆನ್ ತಿ೦ಪುನೈಕ್ ಮಾತ್ರ ಬಲಕೆ ಮಲ್ಪುಜೆರ್, ಆಂಡ ಬಾರೆ ಕಾಯಿ ಪನ್ಪಿ ಜಾತಿ ಒಂಜಿ ಉಂಡು. ಉಂದು ನೇಂದ್ರದ ಲೆಕ್ಕ ಉಪ್ಪುಂಡು.
ಪಚ್ಚೆ ರಂಗ್ ದ ಬೆರಿಲ್ ಕನಿಜೊಗು ಪಚ್ಚೆ ಇನ್ಪಿನ ಪುದರು ದುಂಬುಡುದಿಂಚಿ ಚಾಲ್ತಿಡು ಉಂಡು. ಕರ್ನಾಟಕದ ಬಯಲು ಸೀಮೆದ ಕೆಲವು ತಾಣೊಲೆಡ್ ಪಚ್ಚೆ ಮಣಿ ತಿಕ್ಕೊಂದಿತ್ತೆನೆನ್ ಚರಿತ್ರಕಾರೆರ್ ದಾಖಲು ಮಲ್ತ್ ದೆರ್.

ಕಲ್ಲ್ ಬಾರೆದ ಬಿತ್ತ್ ತಿಂದ್ಂಡ ಕಿಡ್ಲಿಡಿತ್ತಿ ಕಲ್ಲ್ ಕರವುಂಡುಗೆ(ಕಿಡ್ನಿ ಸ್ಟೋನ್) ಬಾರೆದ ಕೈಲ್ದ ಕೊಡಿಟ್ಟ್ ಉಪ್ಪು ಪೂಂಬೆನ್ ಸನ್ನ ಕೊಚ್ಚಿದ್ ಬೆಲ್ಲ ಪಾಡ್ದ್ ಆಜಾಂಡ ಬಾರಿ ಎಡ್ಡೆ ರುಚಿ.

ಚಂದ್ರ ಗಿರಿ ಸೊದೆತಾ ಬರಿತ್ತಾ ನಾಡಾಯಿನ ಕಾಸರಕೋಡ್ ಕರ್ನಾಟಕಾಗೂ ಸೇರ್ಸಾಯೋರ ಕರ್ನಾಟಕೊ ಕೇಂದ್ರ ಸರಕಾರೋ ಅಪೀಲ್ ಪಾಡುಂಡು ಅಯಿಕ್ ವಕೀಲೆ ಮಹಾಜನ್ ಆಯೋಗ ೧೯೬೮ಡ್ ಕೇಂದ್ರ ಸರಕಾರ ಶಿಫಾರತ್ ಮಾಂತುಂಡು. ಅಂಡ ಕೇರಳ ಸರಕಾರೊಗ್ ಜಯೋ ತಿಕುಂಡು.

ಬಸವಣ್ಣೆರ ನೇತೃತ್ವೊಡು ೧೨ನೇ ಶತಮಾನೊದ ಶರಣೆರ ಕ್ರಾಂತಿ ನಡತಿನ ಜಾಗೆ ಬೀದರ್. ಕಲ್ಯಾಣೆರ ಚಾಳುಕ್ಯೆರ ರಾಜಧಾನಿಯಾದಿತ್ತಿನ ಜಾಗೆ. ಮಹಮ್ಮದ್ ಗವಾನೆನ ಮದ್ರಸಾ ಇಪ್ಪುನ ಊರು.

ಆಧುನಿಕ ಕಾಲೊಡು ಶಿಲ್ಪಕಲಾ ಸೌಂದರ್ಯೊಗು ಮಹತ್ವ ಕಡಿಮೆ ಆಂಡಲಾ, ಬೇತೆ ನಮೂನೆಡ್ ಶಿಲೆಕಲ್ಲುಲೆನ್ ವಿಶೇಷ ಕಟ್ಟೋಣ ಕೆಲಸೊಲೆಡ್ ಬೊಕ ಸಮಾಧಿ ಸ್ಮಾರಕೊಲೆನ ರಚನೆಲೆಡ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್. ಶಿಲೆಕಲ್ಲುಲೆನ್ ಆಧುನಿಕ ಯಂತ್ರೊಲೆಡ್ ಸಪಾಯಿ ಸಮತಟ್ ಮಲ್ತ್ ದ್, ಅಯಿತ ಮಿತ್ತದ ಮೆಯಿಕ್ ನಯಿಸ್ ಹೊಳಪು ಕೊರುದು ಕನ್ನಡಿದ ಲೆಕ್ಕ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಆಧುನಿಕ ವಾಸ್ತು ರಚನೆಲೆಡ್ ಆಲಂಕಾರೊಗು ಬಳಕೆ ಮಲ್ತೋಂದುಲ್ಲೆರ್.

ಶಬರಿಮಲೆ ದೇವಸ್ತಾನ ಮಲಯಾಳಿ ಬೊಕ್ಕ ತಮಿಳು ಪಂಚಾಂಗ ದ ಪೂರ ತಿಂಗೊಲ್ದ ಸುರುತ ೫ ದಿನ ಬಾಕಿಲ್ ದೆತ್ದ್ ಉಪುನ್ದು. ಉಂದು ಅತಂಧೆ ನವಂಬರು ೧೫ ತಾರಿಕ್ ರದ್ ದಶಮ್ಬರ್ ೨೬ ಮುಟ್ಟ ಸ್ವಾಮಿನ ದರ್ಶನ ಮನ್ಪೋಲಿ. (ಮಂಡಲ ಪೂಜೆ), ಅಯ್ಯಪ್ಪ ನ ಪುಟ್ಟು ಪರ್ಭದ ಆಚರಣೆ, ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ (ಜ್ಯೋತಿ ಜನವರಿ) ಬೊಕ್ಕ ವಿಷು(ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೪) ಕೆಲಹು ಸಮಯ ಡ್ ಪೂಜೆ ದ ಪೊರ್ತು ಬೆತೆ ದಿನಲ ಅಪುಂಡ್.

ಈ ವಿಷಯತ ಮಿತ್ತ್ ಸ್ನಾತಕ ಬೋಧನಾ ಕ್ರಮೊನ್ ಬೆಳವಣಿಗೆಟ್ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿತವಾಯಿನ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರತ ವೃತ್ತೀಕರಣ (ಪ್ರಫ಼ೆಶನಲೈಜ಼ೇಶನ್) "ಸರಿಸುಮಾರ್ ೧೯೦೦ ಇಂಚಿಗ್ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಟ್ ಪ್ರಮುಖೊ ಬದಲಾವಣೆ" ಉಂದು ಬದಾಲಾವಣೆಂದು ಪಣಪ್ಪೆರ್. ಬಹುತೇಕ ಪ್ರಮುಖೊ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಲು ಬುಕ್ಕ ಮಸ್ತ್ ಕಾಲೇಜುಲು, ಮಾನವಿಕ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು, ಉದ್ಯಮ, ಅತ್ತಂದೆ ವೃತ್ತಿ ವ್ಯಾಸಂಗಕ್ಕಾತ್, ಈ ವಿಷಯಟ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಪದವಿನ್ ಕೊರ್ಪುನ, ಒಂಜಿ ಪ್ರಧಾನ ಪಠ್ಯ ವಿಷಯ, ಬೋಧನಾಂಗ, ಅತ್ತಂದೆ ವಿಭಾಗೊನ್ ಪಡೆತ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಆರ್ಥಿಕ ವಿಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿ ನೋಬೆಲ್ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಪಾರಿತೋಷಕತ (ಆಡುಮಾತಿನಲ್ಲಿ, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ನೋಬೆಲ್ ಪಾರಿತೋಷಕ) ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಟ್ ಮಹೋನ್ನತ ಬೌದ್ಧಿಕ ಕೊಡುಗೆಗ್ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆರ್ಗ್ ಕೊರ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಪಾರಿತೋಷಕ. ಖಾಸಗಿ ವಲಯಟ್, ಕುಶಲ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆರ್ ಸಲಹಾಕಾರರಾತ್ ನೇಮಕ ಬುಕ್ಕ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಂಚನೆ ಹಣಕಾಸನ್ನು ಸೆರಾತ್ ಉಳ್ಲೆರ್, ಉದ್ಯಮಟ್ ಕೂಡ. ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ವಿವಿಧ ಸರ್ಕಾರಿ ಇಲಾಖೆಲು ಬುಕ್ಕ ದಳ್ಳಾಳಿ ಸಂಸ್ಥೆಗ್ ಕೂಡ ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಉದಾಹರಣೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖಜಾನೆ, ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅತ್ತಂದೆ ಸಂಖ್ಯಾಸಂಗ್ರಹಣ ಇಲಾಖೆ

೧೯೬೭ಡ್ ಮದ್ರಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯೊಡ್ದು ಪ್ರೊ.ಮರಿಯಪ್ಪ ಬಟ್ರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ರೊ. ಕೆದಿಲಾಯೆರೆ ಮುತಾಲಿಕೆಡ್ ಈ ತುಳು ನಿಘಂಟು ರಚನೆ ಆಂಡ್. ಉಂದು ಮೆನ್ನರ್‌ನ ನಿಘಂಟುದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪೊ ಅತ್ತ್. ಸುಮಾರ್ ೮,೦೦೦ ಪದಕುಲೆನ ಈ ನಿಘಂಟ್‍ಡ್ ತುಳುನಾಡ್‍ದ ತೆನ್ಕಾಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಉಳ ನಾಡ್‍ದ ಬಾಸೆಲೆ ಪದೊಕುಲೆಗ್ ಸ್ತಾನೊ ತಿಕ್‍ದ್ಂಡ್.

ಈ ಕೋಟೆದ ಗೋಡೆಲೆನ್ ತಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನೆರ್ ದ್ವಂಸ ಮಲ್ತಿನ ಇಂಗ್ರೋಜೆದ ಕಪ್ಪು ಕಲ್ಡ್ ಕಟ್ಡಾದಿನಿ. ಈ ಕೋಟೆನ್ ಕಟ್ಟಾವರೆ ಕಾರಣ ಯುದ‍್ಧ ಕಪಲ್ನ್ ತಡೆ ಕಟ್ಟರೆ. ಈ ಕೋಟೆದ ತಿರ್ತ್ ೧ ಸುರಂಗ ಉಂಡು. ಬ್ರಿಟಿಷೆರ್ ಕಡಲ್ ಸಾದಿ ಆದ್ ಬನ್ನಗ ಸೈನಿಕೆರ್ ಈ ಕೋಟೆದ ಉಲೈ ಕುಲ್ದ್ ಬೊಂಬ್ ಪಾರ್ದ ಅಗ್ಲೆನ್ ತಡೆ ಕಟ್ಟೊಂದ್ ಇತ್ತೆರ್.ಈ ಕೋಟೆದ ಮಿತ್ತ್ ಉಂತ್ಂಡ ನಮಕ್ ಅರಬಿ ಸಮುದ್ರದ ಬಾರಿ ಪೊರ್ಲುದ ನೋಟ ತಿಕ್ಕುಂಡು.

ಆಭರಣ ತಯಾರಿ ಮನ್ಪುನಗ ಮಯಣದ ಆಕಾರ ಮನ್ತ್ ದ್ ಅಯಿಕ್ ಜೇಡಿಮಣ್ಣು ಬೊಕ್ಕ ಅಂಬಿದ ತೇಪೆ ಪಾಡ್ದ್ ದೊಂಬುಗ್ ಲುಂಗದ್ ದಿವೊಡು. ಬೊಕ್ಕ.ಬಂಗಾರ್ನ್ ೧೦೬೩೦ಸೆಂಟಿಗ್ರೇಡ್ ಉಷ್ಣತೆ ಕರಪದ್.ಆ ದ್ರವರೂಪದ ಮಿಶ್ರಣೊನ್ ಮಾದರಿಯಾದ್ ದೀನ ಆಕಾರೊಡು ಮಯಿತ್ ದ್ ಆಜೆರ್ ಬುಡೊಡು.ಆಜಿ ಬೊಕ್ಕ ದೆತ್ತ್ ತೂನಗ ಮಾದರಿದ ಲೆಕ್ಕೊಂದಿನ ರೂಪ ಆದುಪ್ಪುಂಡು.
ಉಂದು ಒಂಜಿ ಪೊಸ ಯೋಜನೆ ಜಿ. ರಾ. ಆ. ಮೆರೆನ. ಒಂದು ದಾದಾ ಪಂಡ ಬೆಚ್ಚ, ಚಪ್ಪೆ, ಬೊಕ್ಕ ಮಮುಲಿ ನೀರ್ ಕೊರ್ಪಿನ ಯಂತ್ರ. ಉಂದು ಬಾರಿ ಕಮ್ಮಿಗ್ ಬೊಕ್ಕ ಎಡ್ಡೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಅಂದ್ ಪುದರ್ ಮಲ್ದ್ಂಡ್. ಒಂದು ಇತ್ತೆ ಮಾತ ಜನೊಕುಲೆಗ್ ದೆತೊಂದುಲ್ಲೆರ್.

ಉಂದು ೧೯ನೇ ಶತಮಾನತ ಅಕೆರಿಡ್ ಶುರುವಾಯಿನವೂ ಅಂಡ ೨೦ನೇ ಶತಮಾನತ ಕಡೀರ್ ಟ್ ಮಸ್ತ್ ಪ್ರಸಿದ್ದೊಗ್ ಬತುಂಡು. ೧೯೦೯ ಟ್ಟು ವಯರ್ಲೆಸ್ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್ ಪನ್ಪಿ ರೇಡಿಯೋ ಸ್ಟೇಷನ್ ಅಮೇರಿಕಾ ಬುಕ್ಕ ಕೆನಡಾಟ್ಟು ಶುರುವಾಂಡ್. ಈ ರೇಡಿಯೋ ಸ್ಟೇಷನ್ ವಿಜ್ಞಾನ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಕೈಗಾರಿಕೆ ಅಗತ್ಯ ಸಂದರ್ಭ ಬುಕ್ಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಲೇಟ್ ಬಳಕೆ ಅಪುಂಡು.

ಉಂದ್ ಗಿರೆಂಗ್ದಂಚ್ಚಿತ್ತಿನ ಒಂಜಿ ಕಂಡೆತಲಕ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಉಂದೆನ್ ತುಲುಟ್ ಕ್ಯಾರೆಟ್ ಪಂದೆ ಪನ್ಪೆರ್ ಉಂದೆನ್ ವೈಜ್ನಾನಿಕದಡ್ Daucus carota ಪನ್ಪೆರ್ ಉಂದ್ ತೂವರೆ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣಡ್ ಉಪ್ಪುಂಡು ನೆತ್ತ ಇರೆ ಪಚ್ಚ ಬಣ್ಣೊಡು ಉಪ್ಪುಂಡು ಉಂದ್ ಕಣ್ಣ್ ಗ್ ಎಡ್ಡೆ ಆಪುಂಡುಶುದ್ದಿ ಮನ್ಪುಂಡು ಕೆಲವೆರ್ ಕ್ಯಾರೆಟ್ನ್ ಪಜ್ಜಿನೆ ತಿನ್ಪೆರ್ ಕ್ಯಾರೆಟ್ಡ್ ಕೆಲವ್ ತಿಂಡಿಲೆನ್ ಮನ್ಪೊಲಿ ಕ್ಯಾರೆಟ್ ಹಲ್ವ,ಕ್ಯಾರೆಟ್ ಪಲವ್,ಕ್ಯಾರೆಟ್ ಬರ್ಫಿ ಬೊಕ್ಕ ಮೊಲಲ ಉಂದೆನ್ ತಿನ್ಪುಂಡು.

ಅಲ್ಪ ಕಾಲಿ ಚಡ್ಡಿಡ್ ಜಿಡ್ಡೆದ ಮಿತ್ತ್ ಕುಲ್ಲೊಡು. ಆಯಗ್ ಪಿಲಿತ್ತ ಬಣ್ಣಗಾರಿಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅವೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕ ಆಯನ ಸೊಂಟೊಗು ಪಲ್ಲೆದ ರಡ್ಡ್ ಬಲ್ಲ್ ಪಾಡುವೆರ್. ಈ ಪೊರ್ತು ಪಿಲಿಭೂತೊದ ಸಂದಿ ಪನ್ಪಿ ಕ್ರಮೊ ಉಂಡು.

ಸೀತೆ ರಾಮಾಯಣ ಮಹಾಕಾವ್ಯೊದ ಪ್ರಕಾರ ರಾಮನ ಬೊಡೆದಿ. ಜನಕರಾಜನ ಮಗಲ್. ರಕ್ಕಸೆರೆನ್ ಕೆರಿಯೆರೆ ಬೋಡಾದ್ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರೆರ್ ರಾಮ ಲಕ್ಷ್ಮಣನ್ ಲೆತ್ತೊಂದು ಪೋಪೆರ್, ರಕ್ಕಸೆರೆ ದಮನ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಜನಕನ ಮಗಲಾಯಿನ ಸೀತೆನೊಟ್ಟುಗು ಮದಿಮೆ ಮಲ್ಪವೆರ್. ರಾಮನೊಟ್ಟುಗು ಮದ್ಮೆ ಆಯಿಬೊಕ್ಕ ಸೀತೆ ಅಯೋಧ್ಯೆಗ್ ಬರ್ಪಲ್.

ಕುಡ್ಲದ್ ೧೦೫ ಕಿಲೊ ಮೀಟರ್ ದೂರೋಡ್ ಇಪ್ಪುನಾ ಕ್ಷೇತ್ರ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ. ಉಂದೆನ್ ಶೀ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ನೆತ್ತ ಪ್ರದಾನ ದೇವೆರ್ ಶ್ರಿ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ. ಭಕ್ತಾದಿಲೆಗ್ ನಿತ್ಯಾನ್ನದಾನ ಸೇವೆ ಉಂಡು. ಅಂಚೆನೆ ವಸತಿ ಸೌಕರ್ಯಲ ಉಂಡು.ಮುಲ್ಪ ಒಂಜಿ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಮಟ ಇತ್ತುದ್ ಮಟಾದೀಶೆರ್ ಉಲ್ಲೆರ್. ಈ ಕ್ಷೆತ್ರ ಕುಮಾರದಾರ ಸುದೆತ ದಂಡೆಡ್ ಉಂಡು. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರೋಡ್ ಆಶ್ಲೇಷ ಬಲಿ, ನಾಗ ಪ್ರತಿಷ್ಟೆ, ನಾಗ ತಂಬಿಲ, ಸರ್ಪ ಸಂಸ್ಕಾರ ಸೇವೆ ನಡಪ್ಪುಂಡು.ಮಾತ ಭಕ್ತೆರ್ಲ ಬತ್ತ್ದ್ ಮುಲ್ತ ದೆವೆರ್ನ್ ಸೆವೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

ಕ್ರಿಶ್ಚನ್ ಗ್ರೇನರ್ ನಾಯಕತ್ವೊಡು ತರ್ಜುಮೆ ಆಯಿ ಸತ್ಯವೇದದ ರಡ್ಡನೇ ಭಾಗ ಆಯಿ ಪೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆದ ಮತ್ತಾಯೆ ಬರೆತಿ ಸುವಾರ್ತಮಾನ ಪನ್ಪಿ ಒಂಜಿ ಬೂಕು 1841ಟ್ಟ್ ಸುರುಟ್ಟು ಮುದ್ರಣ ಆದ್ ತುಳು ಮುದ್ರಣ ಈ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಪ್ರಾರಂಭ ಆಂಡ್. 1854 ಮುಟ್ಟ ಕಲ್ಲಚ್ಚು ಮುದ್ರಣೊಡೇ ಶಾಲೆಲೆಗ್ ಬೋಡಾಪಿನ ಬೂಕುಲು ಧರ್ಮ ಪ್ರಚಾರೊಗು ಬೋಡಾಯಿ ಕರಪತ್ರೊಲು, ಬೂಕುಲು, ಕನ್ನಡ ಗಾದೆಲು, ಚೆನ್ನಬಸವ ಪುರಾಣ, ಬಸವ ಪುರಾಣ, ರಾವಣ ದಿಗ್ವಿಜಯ ತುಳು ಸತ್ಯವೇದ, ಕನ್ನಡ ಸತ್ಯವೇದ, ದಾಸರ ಪದಗಳು, ಯಾತ್ರಿಕನ ಸಂಚಾರವು ಇಂಚಿತ್ತಿ ಮಸ್ತ್ ಬೂಕುಲು ಪ್ರಕಟ ಆತ್ಂಡ್. ಅತ್ತಂದೆ ಕನ್ನಡದ ಸುರುತ್ತ ಪತ್ರಿಕೆ ಆಯಿ ಮಂಗಳೂರು ಸಮಾಚಾರಲಾ (1843) ಕಲ್ಲಚ್ಚು ಮುದ್ರಣೊಡೇ ಅಚ್ಚಿ ಆತ್ಂಡ್.

ಕ್ಯಾರಮ್ ಉ೦ದು ಒ೦ಜಿ ಗೊಬ್ಬು ಉ೦ದು ಉಲ್ಯಾಡು ಗೊಬ್ಬುನ ಗೊಬ್ಬು. ನೆಟ್ಟು ನಾಲ್ ಜನ ಗೊಬ್ಬರೆಗು ಅಪು೦ಡೂ ಉ೦ದೆನು ಕಿನ್ನ ಜೋಕುಲೆಡ್ದು ಮಲ್ಲಗುಲು ಗೊಬ್ಬರೆಗು ಅಪು೦ಡೂ ನೆಟ್ಟು ಕಪ್ಪು ಬೊಲ್ದು ಬೊಕ್ಕ ಕೆ೦ಪು ಕಾಯಿ ಇಪ್ಪು೦ಡು ಉ೦ದು ಕಾಯಿನು ಹಾಕರೆಗು ಸ್ಟ್ರೈಕರ್ ಪ೦ಡುದು ಒ೦ಜಿ ಕಾಯಿ ಇಪ್ಪು೦ಡು ನೆಟ್ಟು ಮಸ್ತು ನಿಯಮೊಲು ಇಪ್ಪು೦ಡು ಉ೦ದು ನಮ್ಮ ಎದುರಾಳಿನು ಸೊಪವನ ಮುಟ ಗೊಬ್ಬುವೆರು ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಕಾಯಿನು ಪತ್ತ್ ಪ೦ದು ,ಬೊಲ್ದು ಬಣ್ಣದ ಕಾಯಿನು ಪತ್ತು ಪ೦ದು ಕೆ೦ಪು ಬಣ್ಣದ ಕಾಯಿನು ಇರ್ವತ್ತೈನ್ ಪ೦ದು ಪನ್ಪೆರು

2001ಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ, ಪತ್ರಿಕೆದ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಬಗೆಟ್ ಗೌರಿ ಬೊಕ್ಕ ಇಂದ್ರಜಿತ್‌ನ್ ನಡುಟು ಭಿನ್ನತೆಲು ಬರಿಯೆರೆ ಸುರು ಆಂಡ್. ಫೆಬ್ರವರಿ 2005 ಟ್ ಗೌರಿ ಅನುಮೋದಿಸಯಿನ ಪೊಲೀಸೆರೆನ ಮಿತ್ತ್ ನಕ್ಸಲ್ ದಾಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂಜಿ ವರದಿಯನ್ ಪತ್ರಿಕೆಡ್ ಪ್ರಕಟಿಸನಗ ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸೊಲು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾದ್ ಪಿದಯಿ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಫೆಬ್ರವರಿ 13 ನಾನಿ, ಇಂದ್ರಜಿತ್ (ಪತ್ರಿಕೆಯ ಮಾಲೀಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶಕರು) ವರದಿನ್ ಪಿರ ದೆತ್ತೊಂಡೆರ್.
ಕುಶಲಕರ್ಮಿ ಗ್ರಾಮ ಪಿಲಿಕುಳ ನಿಸರ್ಗಧಾಮತಾ ಒಂಜಿ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಗ. ಮುಳ್ ವಿನಾಶ ಇಪ್ಪುನ ತುಳುನಾಡಿತಾ ಕೃಷಿ ಪರಂಪರೆ ಮೂಲ ಬೆಲೆಲೆನ್ಗಳನ್ನು ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕೆ ರೂಪೊಡು ತುಯರಾ ಸಾಧ್ಯ. ಈ ಗ್ರಾಮೊಡ್ ಮಡಿಕೆ ಮಾಲ್ಪುನ ಇಲ್ಲ್(ಕುಂಬಾರ), ಬಜಿಲ್ ಕುಟ್ಟ್ನ ಇಲ್ಲ್, ಮರದ ಬೆಲೆ ಮಾಲ್ಪನ ಇಲ್ಲ್ (ಬಡಗಿ,ಆಚಾರಿ), ಗಾಣತಾರೆನ ಇಲ್ಲ್(ಗಾಣಿಗ), ಬೆತ್ತ ನೇಯುವರೆನ ಇಲ್ಲ್, ಬಟ್ಟೆ ನೇಯುವವರ ಮನೆ(ನೇಕಾರ), ಕಬ್ಬಿಣದ ಆಚಾರಿಗಳೆನ ಇಲ್ಲ್(ಕಮ್ಮಾರ), ಕಲ್ಲುಕುಟ್ಟಿಗಳೆನ ಇಲ್ಲ್ ಇಂಚನೆ ಬೆತೆ-ಬೆತೆ ಇಲ್ಲ್ ಉಂಡು ಸಂಸಾರ ಸಮೇತ ಉಳ್ಳೇರ್.

ಅಂಚಾದ್ ಜನಕುಲೆಗ್ ಅನೇಮಿಯಾ, ತರೆ ತಿರ್ಗುನು, ದಂಬು ಕಟ್ಟುನು ಇಂಚಿನ ಲಕ್ಷಣ ತೋಜೆರೆ ಶುರು ಆಪುಂಡು. ಐರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಜ್ವರ, ಚಳಿ ಅಂಚೆನೆ ಓಂಕದೆ ಅಂಚೆನೆ ಫ್ಲೂ ರೋಗದಂಚಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ರೋಗಲಕ್ಷಣೊಲು ತೋಜೆರೆ ಶುರು ಆಪುಂಡು. ಕೆಲ ಪ್ರಕರೊಣಡು ಈ ಜ್ವರ ಜೋರಾದ್ ಕೋಮಾಗ್ ಪೋಪುನ ಅತ್ತ್ಂಡ ಜನಕುಲು ಸೈಪುನ ಸಂಭವಲ ಉಂಡು.

ತುಳುನಾಡ್ ನ್ ಮಸ್ತ್ ರಾಜೋ ಮನೆತನೊಳು ಅಳುತೋ. ಕದಂಬೇರ್, ಅಲುಪೆರ್ , ವಿಜಯ ನಗರೋಟಾ ಅರಸೇರ್ ಬುಕ್ಕಾ ಕೆಳದಿ ಸಂಸ್ಥಾನೋ ತಾಕುಲು. ಸ್ವಾತಂತ್ರೋ ಬತ್ತಿ ಬುಕ್ಕಾ ಬಾಸೆ ತಾ ಆಧಾರೋದು ೧೯೫೬ ಟ್ಟ್ ತುಳು ಬಾಸೆತಕುಲೆನ್ ಕನ್ನಡ ರಾಜ್ಯೋತ ಕುಲೆನ ಒಟ್ಟಿಗೆ ದುಂಬು ಮೈಸೂರು ಪಂಪೆಟೆರ್ ಇತ್ತೇ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋ. ಮುಲ್ಪ ಸುಮಾರ್ ಬಾಸೆತಕುಲು ಉಲ್ಲೆರ್ ಅಂಡ ತುಳು ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಬಾಸೆ ಬುಕ್ಕ ಮಾಂತೆರೆಗ್ಲಾ ಅರ್ಥ ಆಪುಂಡು .

ಕಾಟ್ ಗುಲಾಬಿ ದಯಿತ ಮೂಲ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕ ಆಂಡಾ ಎಕ್ಲಾ ಭಾರತ ದೇಶೊಡುಲ ಪೊರ್ಲುಗೋಸ್ಕರ ನಡ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಮರ್ದ್‌ದ ಉಪಯೋಗ ಇತ್ತಿನ ದಯಿ. ೧೮ನೆ ಶತಮಾನೊಡು ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರ್ ಈ ದಯಿನ್ ಭಾರತೊಗು ಪತ್ತೋಂದು ಬತ್ತ್‌‌‌ದ್ ಪೊರ್ಲುಗು ಬೋಡಾದ್ ನಡ್‌ದ್ ಬುಳೆಪಾಯೆರ್.

೧೮೮೨ಡ್ ನರೇಂದ್ರೆರ್ ರಡ್ಡ್ ಜನೊ ದೋಸ್ತಿಲೊಟ್ಟುಗೆ ರಾಮಕೃಷ್ಣೆರೆನ್ ತೂಯೆರೆ ದಕ್ಷಿಣೇಶ್ವರೊಗು ಪೋಯೆರ್. ರಾಮಕೃಷ್ಣೆರೆ ಆ ಭೇಟಿ ಆರೆನ ಜೀವನೊಗು ಮಲ್ಲ ತಿರ್ಗಾಸ್ ಕೊರ್ಂಡ್. ಆಂಡಲಾ ನರೇಂದ್ರೆರ್ ರಾಮಕೃಷ್ಣೆರೆನ್ ಗುರುಕುಲಾದ್ ಒಪ್ಪೊನ್ಜೆರ್. ರಾಮಕೃಷ್ಣೆರೆ ಆಲೋಚನೆಲೆನ್ ಒಪ್ಪಿಜಂಡಲಾ ಅರೆನ ಬಾಲೆದಂಚಿನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವೊ ಆರೆನ್ ಬುಕ್ಕೊ ಬುಕ್ಕೊ ದಕ್ಷಿಣೀಶ್ವರೊಗು ಪೋಪುನಂಚನೆ ಪ್ರೇರೇಪನೆ ಪುಟ್ಟಂಡ್. ಸುರುಸುರುಕು ರಾಮಕೃಷ್ಣೆರ್ ಭಾವ ಪರವಸೊಡು ಬುಕ್ಕೊ ದೂರದಿಟ್ಟಿಡ್ ಬಜೀ ಕಾಲ್ಪನಿಕೊ ಬಜೀ ಬ್ರಮೆಂದ್ ತೆರಿಯೆರ್.

ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲೊಡು ರಾಜೆರೆನ ಕಾಲೊಡು ರಚನೆ ಆಯಿನ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲು ಬಗೆಬಗೆತ ಶಿಲೆ ಕಲ್ಲುಲೆಡ್ ರಚನೆ ಆವೊಂದಿತ್ತುದು,‍ ದುಂಬುದಕುಲು ವಾಸ್ತುದ ಕಮ್ಮ ಗೋಡೆಲೆಡ್ ರಾಜಾಶ್ರಯದ ಶಿಲ್ಪಿಲು ಮಲ್ತಿನ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಶಿಲ್ಪಕಲೆತ ಸೌಂದರ್ಯೊನು ಏಪೊಗುಲಾ ತೂವರೆ ಆಪಿನಂಚ ಒರಿಪಾದ್ ಪೋತೆರ್.

ಜೆಂಜಿಲೆನ ಜಾತಿದ ಪೈಕಿ ಸುಮಾರ್ ಜಾತಿಲು ಚೀಪೆ ನೀರ್‌ದ, ಭೂಮಿದ ಅತ್ತಂಡ ಅರೆ ಭೂಮಿದ ಜಾತಿಲಾತೊ. ಪ್ರಪಂಚೊದ ಉಷ್ಣವಲಯೊದ ಬುಕ್ಕೊ ಅರೆ-ಉಷ್ಣವಲಯೊದ ಪ್ರದೇಸೊದ ಉದ್ದೊ ಅಗೆಲೊಗು ಅವು ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪೊ. ಜೆಂಜಿಲು ಒಂಜಿ ಜೈವಿಕ ಕುಲೊದ ಗುಂಪು ಇಪ್ಪುಂದು ಪಿರಾಕ್‍ಡ್ ತೆರಿದಿತ್ತೆರ್. ಆಂಡ ಅವು ಕನಿಷ್ಟಪಕ್ಷೊ ರಡ್ಡ್ ವಿಶಿಷ್ಟೊ ವಂಶಾವಳಿಲೆನ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸವುಂದು ಇತ್ತೆ ನಂಬುದೆರ್. ಅಯಿಟ್ ಒಂಜಿ ವಂಶಾವಳಿ ಪೂರ್ವ ದೇಶೆಡಿತ್ತ್ಂಡ ನಾನೊಂಜಿ ಅಮೆರಿಕಾಡ್ ಉಂಡು.

ಉಡುಪಿಡ್ ಗೋವಿಂದ ಪೈ ಸಂಶೋಧನ ಕೇಂದ್ರೊ ಎಂ.ಜಿ.ಎಂ. ಕಾಲೇಜಿದ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾದ್ ೧೯೬೫ಡ್ ಸ್ತಾಪನೆ ಆಂಡ್. ಉಡುಪಿದ ಗೋವಿಂದ ಪೈ ಸಂಶೋಧನ ಕೇಂದ್ರೊ ತುಳು-ಕನ್ನಡೊ-ಕೊಂಕಣಿ ಬಾಸೆದ ಹಿರಿಯ-ಕಿರಿಯ ಸಂಶೋಧಕರೆಗ್ ಉಪಯೋಗೊ ಆಪಿನ ಜಾಗೆ. ಪಿಎಚ್.ಡಿ. ಅಧ್ಯಯನೊಗು ಹಂಪಿ ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಡ್ದು ಮಾನ್ಯತೆ ತಿಕ್‍ದ್ಂಡ್. ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ ಗೋವಿಂದ ಪೈ ಸಂಶೋಧನ ಕೇಂದ್ರೊಡು ಮಂಜೇಶ್ವರ ಗೋವಿಂದ ಪೈಯೆರೆ ಸಂಗ್ರಹೊದ ಪುಸ್ತಕ ಭಂಡಾರೊ ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ರಾಚ್ಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯೊ ಉಂಡು.

ಮಣ್ಣು: ಜೀರ್ದರಿ ಬುಲೆಪ್ಪಾಯರ ಸಾವಯವ ಗೋಡು ಮಣ್ಣ್ ಎಡ್ಡೆ. ಜೀರ್ದರಿ ಕೃಷಿ ಮಾಲ್ಪುನ ಭೂಮಿಗ್ ಹೆಕ್ಟೇರ್‍ಗ್ ೨೦-೪೦ ಟನ್ ದಾತ್ ಎಡ್ಡೆ ಗೊಬ್ಬರೊನು ಮಣ್ಣ್‌ದೊಟ್ಟುಗು ಬೆರಕೆ ಮಲ್ತ್ ಕೊರೊಡು.
ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಸ್ರೇಲ್‍ಟ್ ಉಪ್ಪುನ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕ್, 28 ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ಲು 8 ಅಡಮಾನ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಲು 18 ಸಹಕಾರಿ ಪತ್ತಿನ ಸಂಘ ಉಂಡು. ಇಸ್ರೇಲಿಟ್ ಮಿಶ್ರ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ಖಾಸಗಿ ಅಂಚನೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಹಣನಿಯೋಜನೆ ಉಂಡು. ವಿಶ್ವತ ನಾನಾಕಡೆಟ್ ಉಪ್ಪುನ ಯೆಹೂದ್ಯರ್ ಇಸ್ರೇಲ್‌ಟ್ ಹಣ ಪಾಡುವೇರ್ ; ಇದೆಕ್ಕ್ ಹಣ ಕೊರ್ಪೆರ್. ವಿದೇಶೀ ಬಂಡವಾಳ ನಿಯೋಜನೆ ಕಡಿಮೆ ಇಜ್ಜಿ. ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಬುಕ್ಕ ಪಡ್ಡಾಯಿ ಮರ್ಜನಿಲು ಈ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕ್ ಹೆಚ್ಚಾತ್ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ಕೊರ್ಪೆರ್. ವಿದೇಶೀ ವ್ಯಾಪಾರ ರಂಗಟ್ ಇಸ್ರೇಲ್ ಸತತವಾತ್ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪಾವತಿ ಶಿಲ್ಕ್ ಸಮಸ್ಯೆ ಎದುರಿಸಾವೋಂತ್ ಉಂಡು. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾತ್ ಉಂಡು ಹೆಚ್ಚಾತ್ ವಸ್ತುನ್ ಆಮದು ಮಾಲ್ತುಪುಂಡು ಕಾರಣ. 1967ಟ್ ನಿರ್ಯಾತತ ಮೌಲ್ಯ 50ಕೋಟಿ ಡಾಲರ್ ; ಆಯಾತ 71 ಕೋಟಿ ಡಾಲರ್. ಉತ್ಪಾದಿತ ವಸ್ತುಲು, ಸಿಮೆಂಟ್, ಉಕ್ಕು, ಕಬ್ಬಿಣ, ಚರ್ಮ ಉಂಚಿನವು ಆಯಾತ. ಜವಳಿ, ಖನಿಜ ವಸ್ತು, ಈಳೆಜಾತಿ ಪರಂದ್, ರಾಸಾಯನಿಕ ಪದಾರ್ಥಬುಕ್ಕ ವಜ್ರುಂದು ನಿರ್ಯಾತ.

ಅಂಚಾದ್, ಕುಡಲದ ತುದೆಕುಲು, ಅಳಿವೆಲು ಚರಿತ್ರೆದ ಸಾದಿಡ್ ಪಗರ್ದ್ ಭೌಗೋಳಿಕವಾದ್ ಸ್ಥಾನ ಪಲ್ಲಟ ಆತಿನೆಕ್ಕ್ ಈ ಬತ್ತೇರಿ ಒಂಜಿ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಮಹತ್ವದ ಸಾಕ್ಷಿಯಾದ್ ಒರಿದುಂಡು. ಪದಿನೆಣ್ಮನೆ ಶತಮಾನದ ಬೊಕ್ಕ, ಗುರುಪುರ ತುದೆ ಕಡಲು ಸೇರುನ ಅಳಿವೆ ಬೆಂಗರೆದ ತೆಂಕಾಯಿ ಕೋಂಟುಗು ಉಳ್ಳಾಲ ಕೋಟೆಪುರತಡೆ ನೇತ್ರಾವತಿ ಕಡಲಸೇರುನಡೆಗ್ ಪೋತುಂಡು.

ಮಾರ್ಪುಕ ವಾಹಕೊ ಪರಿಶುದ್ದ ಅರೆವಾಹಕೊಲು ತಮ್ಮ valance bond ಟ್ ಅವಶ್ಯ ಇಪ್ಪುನ ಸಂಖ್ಯೆಯಷ್ಟೇ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ನ್ ಹೊಂದ್‍ತ್ ಇಪ್ಪುಮನ ಕಾರಣ ಅವು ಗುಣಮಟ್ಟೊಟ್ ವಾಹಕೊ ವಾತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು, ಅದ್ದರಿಂದ ಮಿತ್ತ್ ತಿಳಿಸಿದಂತೆ ಡೋಪಿಂಗ್ ಅತ್ತಂದೆ ಗೇಟಿಂಗ್ ತಂತ್ರೊಳ ಮುಖಾಂತರ ಅವು ಹೆಚ್ಚಿನ/ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಟ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ನ್ ಹೊಂದುತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು ಮಾರ್ಪಡಣೆ ಮಾಲ್ಪೊಲಿ . ಇಂಚನೆ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಸಂಖ್ಯೆನ್ ಮಾರ್ಪಡಿಣೆ ಮಾಲ್ಪುನಗ ಅರೆವಹಾಕೊಲು ಉತ್ತಮ(ಲಕ್ಷ ಅತ್ತಂದೆ ಅಯಿಕ್ಕ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಟ್ಟು) ವಾಹಕೊ . ಶಕ್ತಿಯುತ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ಲು ದೂರ ಪ್ರಯಾಣ ಅರೆವಾಹಕೊ Energy Band Gap ಟ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ನ್ ವಿವಿಧ ತಂತ್ರಲ ಮೂಲಕ ಉದ್ದೀಪಿಸಬಹುದು,ಅಂಚನೆ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಲು ಉದ್ದೀಪನದಿಂದ ಪಡೆಯಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಕ್ತಿ ಸಹಾಯಟ್ ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ಶಕ್ತಿನ್ ಶಾಖವಾತ್ ಬೀರುತ್ತಾ ಬಹುದೂರ ಸಾಗುತ್ತವೆ. ಸೋಲಾರ್ ಸೆಲ್ಲ್ಸ್ ಬುಕ್ಕ Bipolar Junction ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್ ಲು ಬೆಲೆ ಮಾಲ್ಪಯಾರ ಅರೆವಾಹಕೊ ಈ ಗುಣವನ್ನೇ ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿವೆ. ಬೆಳಕು ಸೂಸಿಕೆ ಕೆಲವೊಂಜಿ ಅರೆವಾಹಕೊ ಉದ್ದೀಪಿತ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ನ್ ಶಕ್ತಿನ್ ಶಾಖವಾತ್ ಬೀರುವ ಬದಲು ಬೆಳಕನ್ನು ಸೂಸುತ್ತವೆ.ಇಂತಹ ಅರೆವಾಹಕೊ ಬೆಳಕನ್ನು ಸೂಸುವ diodes (ಒಂಜಿ ದಿಕ್ಕಿಟ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಚಲನೆ ಮಾಲ್ಪಯಾರ ಅನುವು ಮಾಲ್ತ್ ಕೊರ್ಪುನ ಉಪಕರಣ)ತ ತಯಾರಿಕೆಟ್ ಬಳಸುವೇರ್. ಶಾಖೋತ್ಪನ್ನ ಅಂಶ ಅರೆವಾಹಕೊ ಉತ್ತಮವಾತ್ ಶಾಖೋತ್ಪನ್ನ ಅಂಶ ಇಪ್ಪುನಯಿಟ್ತ್ ಉಷ್ಣವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದಕಗಳಲ್ಲಿ ಬುಕ್ಕ ಉಷ್ಣವಿದ್ಯುತ್ ಕೂಲರ್(ತಂಪು ತಂಪು ಮಾಲ್ಪುನ ಯಂತ್ರ)ಟ್ ಉಪಯೋಗ ಮಾಲ್ಪೆರ್ .

ತಾಮ್ರ ಮೃದು ಗುಣತ, ತಟ್ಟ್ ದ್ ತಗಡು (malleable) ಇಜಿಂಡ ಸರಿಗೆ(ductile) ರೂಪೊಗು ಕೊಣರೆ ಸಾಧ್ಯ ಉಪ್ಪುನ, ಅಂಚನೆ ಉಷ್ಣ ಬೊಕ ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹಕ (conductor) ಆದ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಲಪರೆ ಸಾಧ್ಯ ಉಪ್ಪುನ, ಒಂಜಿ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಲೋಹ. ತಾಮ್ರ ಬೇತೆ ಲೋಹೊಲೆ ಒಟ್ಟುಗು ಮಿಶ್ರ ಆಪಿನ ಗುಣ ಇತ್ತಿನ ಕಾರಣ, ಬಂಗಾರ್, ಬೊಳ್ಳಿ, ಸತು,ತವರ, ನಿಕಲ್ ಇತ್ಯಾದಿ ಲೋಹೊಲೆನ್ ಸೇರಾದ್ ವಿಶೇಷ ಗುಣಕುಲು ಉಪ್ಪುನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮಿಶ್ರಲೋಹಲೆನ್ ಮಲ್ಪರೆ ಆಪುಂಡು. ಬಂಗಾರ ಶುದ್ಧ ರೂಪೊಡು ಒಂಜಿ ಮೆದುವಾಯಿನ ಲೋಹ ವಾಯಿನ ಕಾರಣ ತಾಮ್ರ ಸೇರಾಂಡ, ಗಟ್ಟಿಯಾದ್ ನಾಜೂಕಾಯಿನ ಬಂಗಾರದ ಆಭರಣಲೆನ್ ಮಲ್ಪರೆ ಅನುಕೂಲವಾಪುಂಡು. ತಾಮ್ರೊಗು ಸತು ಬೆರಕೆ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಪಿತ್ತಾಳೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಸತು ಬೆರೆಕೆಯಾಯಿನ ತಾಮ್ರ ಪಿತ್ತಳೆಡು ಬಂಗಾರ್ದಂಚಿನ ಬಣ್ಣೊಗು ಬದಲಾಪುಂಡು. ತಾಮ್ರೊಗು ತವರ ಸೇರ್ಸಾದ್ ಕಂಚಿ ಮಲ್ಲುವೆರ್.

ಬೊಂಕ್ರ ತಿಪ್ಪಿನ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಎಚ್ಚಿನ ತುಳುವೆರೆಗ್ ಗೊತ್ತು ಇತ್ತ್‌ಂಡ್. ಮಲ್ಲ ತಿಗಲೆದ ಬನ್ನಂಗಾಯಿ ತಾರಾಯಿನೊಂಜಿನ್ ದೆತ್ತ್‌ದ್ ಕತ್ತಿಡ್ ಬೊಡ್‍ತ್ತಿನಾತ್ ಮಲ್ಲ ರಂಕ ಕಡ್ಪುವೆರ್. ಈ ರಂಕ ಕಡ್ಪುನಗ ತಿಪ್ಪಿ ದರಿಯಂದಿನಂಚ ಜಾಗ್ರತೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ದರ್ತ್‌ದಾಯಿನ ರಂಕೊನು ಪೆರದನೆದ ಉಲಾಯಿ ಪಾಡ್‍ದ್ ತಾರಾಯಿನ್ ಪೂರಾ ಪೆರೆದಾಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಕಾಲಿ ಆಯಿನ ತಿಪ್ಪಿ ಬೆಂದ್‍ರ್‍ದ ಮಂಡೆಡ್ ನರಮಾನಿಯಾಗ್ ಮೀಯೆರೆ, ಬರಕಲ್‍ಡ್ ಗುರ್ಕದ ಅರ್‍ಕಂಜಿ ತೋಡಿಯೆರೆ, ಈ ಬೊಂಕ್ರ ತಿಪ್ಪಿಯೇ ಬೋಡು.
ತುಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯೋತಾ ಹೋರಾಟ, ತುಳು ಪಾತೆರ್ನ ಜನೊಕ್ಲೆಗ್ ರಾಜಕೀಯವಾದ್ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋ ತ್ ಬೇತೆ ರಾಜ್ಯೋ ಬೋಡು. ತುಳು ನಾಡು ಉಂದು ಭಾರತ ದೇಶತಾ ಮುಡಾಯಿತಾ ಕರ್ನಾಟಕ ತಾ ಟೆನಕಾಯಿ ಕಡಲ ಬರೀತಾ ನಾಡ್. ನೆಟ್ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಉಡುಪಿ, ಹಾಸನ ತಾ ಕೆಲವು ಬಾಗೋ, ಚಿಕ್ಕಮಗಗಳೂರು, ಕೊಡಗುತಾ ಬುಕ್ಕಾ ಕಾಸರ್ಗೋಡ್ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯೋ ಸೇರುತುಂಡು. ಚಂದ್ರಗಿರಿ ಪನ್ಪಿ ಸುದೆ ಕೇರಳ ಬುಕ್ಕ ತುಳುನಾಡುತಾ ಗಡಿ ಉಂದು ೧೪ನೇ ಶತಮಾನೋ ತ್ . ಈ ತುಳು ರಾಜ್ಯೋ ಬೋಡುಂಡು ಪನ್ಪಿ ಒತ್ತಾಯಾ ಸುರು ಆಯಿನಾ ಬ್ರಿಟೀಶರ್ನ್ ಭಾರತ ಬುಡುತ್ ಪೋಲೆ ಪನ್ಪುನಾ ಚಳವಳಿತಾ ಸಮಯೊಡು ೧೯೪೨ನೇ ಇಸವಿದಪಗಾ, ನೆನ್ನ ಗುರ್ಕಾರ್ಮೆ ವೊಯಿಸೊನಾರ್ ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ಉಪಾಧ್ಯಾಯ ಪಾಣಿಯಾಡಿ, ಇಂಬೆರ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ತಾರ್ ಬುಕ್ಕ ಪೇಪರ್ದಾರ್. ಕುಡ್ಲ ಪನ್ಪುನವು ತುಳುನಾಡ್ ತಾ ಮಲ್ಲ ಪೇಂಟೇ, ಬುಕ್ಕಾ ಒಡಿಪು, ಪುತ್ತೂರು ಪೂರಾ ಬರ್ಪೊ. ತುಳುನಾಡ್ ರಾಜ್ಯೋಗಾತ್ರ ಬಯಕ್ಕುವ ಅಸೆ ಮಸ್ತ್ ಜಾಸ್ತಿ ಆಯಿನ ೧೯೯೦ ತ್ ಬುಕ್ಕಾ, ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಮುಲ್ತಾ ಬಾಸೆ , ಆಚರಣೆ, ಪದ್ದತಿಲಿ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ವಿಸೇಸ ಆಯಿನಾಥರ ಬೇತೆ ರಾಜೋತಾ ಪ್ರಸ್ತಾಪ.

ಸುಳ್ಯೊಡು 1994ಡ್ ನಡತ್ತಿನ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲಾ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನ ಬುಕ್ಕೊ ಮರಗೋಡುಡು 2003ಡ್ ನಡತ್ತಿನ ಮಡಿಕೇರಿ ತಾಲೂಕು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರಾತೆರ್..

ಮಂಗಳೂರು ತಾಲೂಕುದ ಹಳೆಯಂಗಡಿ ಕೈತಲ್ದ ಕಂಡೇವು ಕರಿಯಡ್ ವೊರ್ಸೊಗೊರ ನಡಪಿ ಮೀನ್ ಪತ್ತುನ ಜಾತ್ರೆನ್ ಕಂಡೇವು ಮೀನ್ ಪತ್ತುನ ಜಾತ್ರೆಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಮಂಗಳೂರು ತಾಲೂಕುದ ಹಳೆಯಂಗಡಿ ಕೈತಲ್ ನಂದಿನಿ ತುದೆ ಉಂಡು. ಇಂದೆನ್ ಕಂಡೇವು ಕರಿಯಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಈ ಜಾಗೆಡ್ ಏರ್ಲಾ ಮಿನ್ ಪತ್ತಿಯೆರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪನ್ಪಿ ನಿಷೇಧ ಉಂಡು. ಈ ಜಾಗೆಡ್ ಕಂಡೇವುದ ಪ್ರಧಾನ ದೈವೊ ಆಯಿನ ಉಳ್ಳಾಯೆ ಮೀನ್ ಪತೊಂದು ಉಪ್ಪುವೆ ಪನ್ಪಿ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಮುಲ್ಪ ಒರಿನಕುಲು ಮೀನ್ ಪತ್ತುನ ನಿಷೇಧೊ.ವೊರ್ಸೊದ ಒಂಜಿ ದಿನೊ ವೃಷಭ ಸಂಕ್ರಾಂದಿದಾನಿ ಕಾಂಡೆ ನಿಗದಿತ ಸಮಯೊಗು ಸರಿಯಾದ್ ಊರುದ ಮಾತೆರ್ಲಾ ಒಟ್ಟುಗು ಈ ತುದೆಕ್ಕ್ ಜತ್ತ್ದ್ ಮಿನ್ ಪತ್ತುವೆರ್. ಸರ್ವೆರೆಗ್ಲಾ ಸಮಪಾಲ್ ಸಮಬಾಳ್ ಪನ್ಪಿ ಆಶಯೊಡು ಈ ಮೀನ್ ಪತ್ತುನ ಜಾತ್ರೆ ನಡಪುಂಡು. ತುಳುಭಾಷೆಡ್ ಉಳ್ಳಾಯೆ ಪಂಡ ಒಡೆಯೆಂದ್ ಅರ್ಥ. ಇಂಬ್ಯೆ ಒಂಜಿ ಕ್ಷೇತ್ರೊದ ಒಡೆಯೆಲಾ ಅಂದ್. ಅಂಚಾದ್ ಕಂಡೇವು ಕರಿಯದ ಮೀನುಲುಲಾ ಉಳ್ಳಾಯನ ಅದಿನೊಡು ಉಂಡುಂದು ಜನೊ ನಂಬೊಂದು ಬತ್ತೆರ್. ಅಂಚಾದೇ ಉಳ್ಳಾಯನ ಅಧೀನೊಡು ಉಪ್ಪಿ ಮೀನ್ಲೆನ್ ಉಳ್ಳಾಯ ದೈವೊದ ಒಪ್ಪಿಗೆಡ್ ಸಮುದಾಯೊಗು ವೊರ್ಸೊಗೊರೊ ಒಪ್ಪಿಸಾವುನ ಕೆಲಸೊ ನಡಪುಂಡು.ಈ ತುದೆಕ್ಕ್ ಜತ್ತ್ದ್ ಮೀನ್ ಪತ್ತೊಡಾಂಡ ಉಳ್ಳಾಯ ದೈವೊದ ಪ್ರಸಾದೊ ಕನತ್ದ್ ಸುರುಟು ಪಾಡುವೆರ್. ಅವೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕ ಕದಿನೊ ಪುಡಪಾವೆರ್. ಅಪಗ ಮಾತೆರ್ಲಾ ಒಟ್ಟುಗು ತುದೆಕ್ಕ್ ಜತ್ತ್ದ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಸಾಧನೊಲೆನ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ತ್ದ್ ಮೀನ್ ಪತ್ತುವೆರ್. ಉಂದು ದೈವೊದ ಪ್ರಸಾದೊ ಪನ್ಪಿ ನೆಲೆಟ್ಟ್ ಇಂದೆನ್ ಉಪಯೋಗೊ ಮಲ್ಪುವೆರ್.ತುಳುನಾಡ್ಡ್ ನಡಪಿ ಜಾತ್ರೆಲೆಡ್ ಕಂಡೇವು ಮೀನ್ ಪತ್ತುನ ಜಾತ್ರೆಗ್ ಬಾರೀ ಮಹತ್ವೊ ಉಂಡು. ಎರ್ಮಾಳ್ ಜಪ್ಪು ಕಂಡೇವು ಅಡೆಪ್ಪು ಪನ್ಪಿ ಗಾದೆದಲೆಕೊ ಕೊಡಿ ಏರ್ದ್ ಆಪಿ ಜಾತ್ರೆಲೆಡ್ ಎರ್ಮಾಳ್ದ ಜಾತ್ರೆ ಸುರುತವು. ಕಂಡೇವುದ ಅಕೇರಿದವು. ಕಂಡೇವು ಜಾತ್ರೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕ ಕೊಡಿ ಏರ್ದ್ ಓಲುಲ‍ ಜಾತ್ರೆ ನಡಪುಜಿ.

ಮೋನೆಗ್ ಅರ್ದಲ ಮಂಜಲ್ ಬಣ್ಣ ಪೂಜಿನಾ. ಕನ್ನಡಿತ ಯೆದುರು ಕುಲ್ಲುದು ಪಂಬದ ನಲಿಕೆ ಜಾತಿದ ದೈವ ಪಾತ್ರಿ ವೇಸ ಪಡಿಯಾರ ಸುರು ಮಾನ್ಪುನಾ. ಮಂಜಲ್ ಬಣ್ಣ ನಲಿಕೆದಕ್ಲ್ ಲಾ ಪಾಡ್ವೆರ್. ಅಂಡ ಅವು ಒಂತೆ ಕದಕ್ಕ್ ಜಾಸ್ತಿ ಉಪ್ಪುಂಡು. ನಲಿಕೆದಕ್ಲೆನ ಮೋನೆ ವರ್ಣಿಕೆಡ್ ಮಂಜಲ್ ಬಣ್ಣ ಜಾಸ್ತಿ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಪಂಬದೆರ್ನೆಟ್ ಒಂತೆ ಕೆಂಪು ಮಿಶ್ರಿತ ಮಂಜಲ್ದ ಅರ್ದಲ ಉಪ್ಪುಂಡು. ದೈವ ಪಾತ್ರಿ ಮೋನೆಗ್ ಅರ್ದಲ ಪಾಡ್ದ್ ಕುಲ್ದ್ ನಿ. ಮಂಜಲ್,ಕಪ್ಪು,ಕೆಂಪು ,ಬೊಲ್ದು ಬಣ್ಣ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಮಂಜಲ್ ಕೆಲವು ದೈವೊಲ್ದ ಮೊನೆಗ್ ಇಡೀ ಪೂಜಿಂಡ ಕೆಲವು ದೈವೊಲೆಗ್ ಕಪ್ಪು ಇಡೀ ಮೋನೆಗ್ ಪೋಜಿಬೆರ್. ಇತ್ತೆ ಗುಲಾಬಿ ,ಬೋಲ್ಡು ಮಿಶ್ರಿತ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣಲಾ ಕೆಲವು ಪಾತ್ರಿಲು ಪೂಜಿಬೆರ್.