Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
Nàm-tó Ngî-hì he chú-yeu yù Nàm-tó mìn-chhu̍k só sṳ́-yung ke ngî-ngièn, he sṳ-kie hien-kîm vì-yit chú-yeu fûn-pu chhai tó-yí sông ke yit-ke Ngî-hì, pâu-koat yok 1300 chúng ngî-ngièn. Khì fûn-pu chú-yeu vi-yî nàm Thai-phìn-yòng Khiùn-tó, pâu-koat Thòi-vân, Hói-nàm, Ye̍t-nàm nàm-phu, Fui-li̍t-pîn, Mâ-lòi Khiùn-tó, Mâ-tha̍t-kâ-sṳ̂-kâ, tûng tha̍t nàm Mî-chû Sî-fông ke fu̍k-fa̍t chiet tó, sî to tsûng Fî-chû ngoi hói ke Mâ-tha̍t-kâ-sṳ̂-kâ tó, nàm tí Néu Sî-làn. Thòi-vân he Nàm-tó Ngî-hì ke ngièn thèu , kî-chhu-chhai Sîn-pet-sṳVû-lòi-khî ke Thai-ngâ-chhu̍k chhi lo̍k, muk-chhièn he chhiòn sṳ-kie Nàm-tó Ngî-hì kî-chhu thi chûng, he ngìn-khiéu fûn-pu sông thi-lî chui pet-tôn ke chhi lo̍k; tûng-sî ke yèn-chhûn khî-lì, chhêu-ko Thi-khiù yèn chû ke yit pan, chúng ngìn-khiéu sú thai-yok lióng yi Ńg-chhiên van chṳ̂ tô, chhie̍t thai-tô-sú kî-chhu-chhai Tûng-nàm-â ke Fui-li̍t-pîn , Yin-nì, Mâ-lòi-sî-â, chṳ-yî Sîn Kî-nui-â Yî-tûng ke Thai-phìn-yòng tó-yí yû Yit-pak tô van-ngìn.

根據錄影帶同中國官方嘅記載，戒嚴部隊開到天安門廣場嘅時候，廣場裏肚猶有幾千個學生留在紀念碑附近唔肯走，分軍隊圍住，逼佢等解散。劉曉波分差人拉去後，在中國中央電視台講：「見唔到軍隊向廣場上嘅學生開槍」（大意）。針對柴玲嘅講法，一直在天安門廣場留守到最後一刻嘅台灣歌手侯德健在紀錄片《天安門》中講到：「事實還吂夠莫？做麼個愛用大話對抗大話？」。但是丁子霖在尋訪死難者嘅時候發現，清場嘅過程中，中共軍隊曾經向廣場裏肚個學生開槍重殺死嘅學生，比如講中國人民大學嘅學生程仁興，在廣場中心嘅國旗桿下分戒嚴士兵亂槍打死；北京農業大學園藝系嘅碩士研究生戴金平，在紀念堂附近分士兵槍殺。不過到今下為止，冇有來自可靠來源嘅錄像證實六月四號該日天安門廣場裏肚有屠殺行為。

Séu-sú mìn-chhu̍k , he sṳ̍t-hàng chú-thí mìn-chhu̍k lâu séu-sú mìn-chhu̍k khî-phe̍t tui thai chṳn-chhet ke koet-kâ ke chhâ-phe̍t yung ngî, he mìn-chhu̍k chú-ngi koet-kâ chûng chú-thí mìn-chhu̍k yî-ngoi ke mìn-chhu̍k-khiùn-thí, ngìn-khiéu pí-li cham séu-sú. Yù yî séu-sú mìn-chhu̍k chhai só kî-chhu koet-kâ ke pí-li yî-khi̍p kì-têu lâu tô-sú m̀-thùng ke fûng-siu̍k si̍p-koan, chûng-kau, ngî-ngièn, fu̍k sṳ tén thi̍t chṳt, Koet-chi fap chûng yû yit-sia pó-fu séu-sú mìn-chhu̍k ke chôn-mùn kûi-thin.

Khóa Vùn-chet (柯文哲, 1959-ngièn 8-ngie̍t 6-ngit － ) he Thòi-vân ngoi-khô yî-sṳ̂, chṳn-chhṳ ngìn-vu̍t, hien-ngim Thòi-pet-sṳ Sṳ-chhòng. Chhut-sâng yî Sîn-chuk-sṳ, Thòi-thai Yî-yen lìm-chhòng Yî-ho̍k ngièn-kiu-só Yî-ho̍k Pok-sṳ, chên tâm-ngim Thòi-thai Yî-yen kip-tsín-phu yî-sṳ̂, Thòi-thai Yî-yen chhóng-sông Yî-ho̍k-phu Chú-ngim, Thòi-thai Yî-ho̍k-yen Kau-su, chon-chhòng vì ngoi-khô chhùng-tsin Yî-ho̍k, Hi-kôn Yì-chhṳ̍t, Ya̍p-khiet-mo̍k (ECMO), Ngìn-kûng Hi-kôn tén, vì Thòi-vân Hi-kôn phiêu-chún yì-chhṳ̍t chhàng-sì ke kien-li̍p-chá, ya-he sú-vi chiông-ya̍p khiet-mo̍k kî-su̍t yín-chin Thòi-vân ke yî-sṳ̂. Chhai 2006-ngièn heu khôi-sṳ́ chhai mòi-thí phok-kông yì tî-miàng, 2014-ngièn yî mò-tóng-sit sṳ̂n-fun chhâm-sién Thòi-pet-sṳ Sṳ-chhòng sién-kí, pin yî “chhai-yâ thai lièn-mèn ” vì ho-seu, tông-sién Thòi-pet-sṳ thi 15 ngim Chhṳ̍t-hot-sṳ Sṳ-chhòng, sṳ̀n-vì Thòi-pet-sṳ kói-chṳ Chhṳ̍t-hot-sṳ heu sú-ngim mò-tóng-sit Sṳ-chhòng.

Yamalo-Nenets Chhṳ-chhṳ-khî (Nenets-ngî: Ямалы-Ненёцие’’ автономной ӈокрук) he vi-yî Ngò-lò-sṳ̂ Tyumen-chû ke yit-ke Chhṳ-chhṳ-khî. Yamalo-Nenets Chhṳ-chhṳ-khî ke mien-chit he 750,300 phìn-fông kûng-lî. 2010-ngièn ke ngìn-khiéu phú-chhà hién-sṳ Yamalo-Nenets ke ngìn-khiéu yû 522,904-ngìn. Khî-nui chú-yeu ke sàng-chṳ́n he Noyabrsk, hàng-chṳn chûng-sîm he Salekhard. Yamalo-Nenets Chhṳ-chhṳ-khî Nenets-ngìn cham ngìn-khiéu 5.9%, Ngò-lò-sṳ̂-ngìn cham 61.7%.
Phî (砒) fe̍t-chá ham-cho phî-su, sṳ̂n (砷), he yit-chúng fa-ho̍k ngièn-su, fa-ho̍k fù-ho vì As, ngièn-chṳ́ su-muk he 33, chhai ngièn-su chû-khì-péu lî-tú phài thi 33 vi.

蛤塘村內之青磚樓房排列整齊，屋家內保存有較完整之木材傢俱，可與西貢北潭涌上窰民俗文物館（博物館）之展示傢俱相毗美，以及自五、六十年代以來見證香港工業歷史變遷之手工精美製成品、印刷品（包括六七十年代日曆、五六十年代之火水油燈、1981年1月之香港地方行政白皮書，以及皆為1981年之報紙、日曆，憑此可估計佢兜范氏客家鄉民於1981年遷移他方）。

Khi̍t-han (Limit) he hien-thoi Sú-ho̍k thi̍t-phe̍t he Fûn-sak-ho̍k chûng ke kî-chhú khói-ngiam chṳ̂-yit. Khi̍t-han cho-tet yung-lòi mèu-shu̍t yit-ke sì-lie̍t ke chṳ́ -phiêu yì-lòi yì thai-sṳ̀, sì-lie̍t chûng Ngièn-su ke sin-chṳt pien-fa ke tshi-sṳ. Khi̍t-han ya khó-yî mèu-shu̍t hâm-sú ke chhṳ-pien-sú chiap-khiûn mêu yit-ke chhṳ̍t ke sṳ̀-hèu, siông tui-yin ke hâm-sú chhṳ̍t pien-fa ke tshi-sṳ. Chok-vì Mì-chit-fûn lâu Sú-ho̍k fûn-sak ke khì-thâ fûn-kî chui kî-pún ke khói-ngiam chṳ̂-yit, lièn-sa lâu thô-sú ke khói-ngiam tû-he thûng-ko Khi̍t-han lòi thin-ngi ke. "hâm-sú ke Khi̍t-han" liá-chak khói-ngiam cho-tet kiên yit-pân thi thûi-kóng to mióng chûng, yì "sì-lie̍t ke khi̍t-han" chet lâu Fam-tshiû-lun chûng ke khi̍t-han fò yû hiong khi̍t-han ke khói-ngiam me̍t-chhiet siông-kôan.

Mòi-yen tshôi Kóng-tûng sén ke tông-pet phu. Thi tshù tông-kîn 115*18' tshi 116*26', pet-vúi 23*23' tshi 24*56'. Fu-khiun hiong tông he Thai-phu, tshôi pet-piên he Tsiâu-liâng, tshôi sî-pet sî-nàm lâu tûng-nàm fûn phie̍t he Phìn-yén, Hîn-nìn, Fûng-sun kí yen. Tsiap-khiun he Fuk-ken sén ke káu-kai piên.

Julius Caesar (Là-tên-ngî: Gaius Julius Caesar, chhièn 100-ngièn 7-ngie̍t 13-ngit － chhièn 44-ngièn 3-ngie̍t 15-ngit), Lò-mâ Khiung-fò-koet ma̍t-khì ke kiûn-sṳ thúng-soi, chṳn-chhṳ-kâ, Yî-lio̍k kâ-chhu̍k sṳ̀n-yèn. Caesar chhut-sṳ̂n kui-chhu̍k, li̍t-ngim chhòi-vu-kôn, thai-chi-sṳ̂, thai-fap-kôn, chṳp-chṳn-kôn, kâm-chhat-kôn, thu̍k-chhài-kôn tén chṳt. Chhièn 60-ngièn lâu Pompey, Marcus Licinius Crassus (Crassus) pi-me̍t kiet-sṳ̀n chhièn sâm-thèu thùng-mèn, sùi-heu chhut-ngim Gallia chúng-tuk, yung liáu 8-ngièn sṳ̀ -kiên chṳ̂n-fu̍k Gallia chhiòn-kin (hien-chhai ke Fap-koet), yi̍t sip-kit liáu German lâu Britain. Sî-ngièn-chhièn 49-ngièn, kì sut-kiûn cham-liâng Lò-mâ, tá-phai Pompey, si̍p-thai khièn yî yit-sṳ̂n, sṳ̍t-hàng thu̍k-chhài thúng-chhṳ, chṳ-thin liáu 《Julius-la̍k》 (Julian Calendar).

Tông Pó-lò chhô-kón sṳ̀, Fî-li̍p-pí kau-fi chhâi-khién Yî-pâ-fut-thì tai kau-fi ke lî-vu̍t chhièn-vông tham-mong, put-hen Yî-pâ-fut-thì chhâi thù-chûng fe̍t tí Lò-mâ heu fam chhung-phiang, sêu-sit chhòn-to Fî-li̍p-pí, lin kau-fi sṳ̍p-fûn tâm-yù.

Chuvash Khiung-fò-koet (Chuvash-ngî: Чăваш Республики) he Ngò-lò-sṳ̂ Lièn-pâng Chú-thí chṳ̂-yit, su̍k-yî Volga Lièn-pâng Kón-khî. Chuvash Khiung-fò-koet mien-chit 18,300 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 1,251,619 (2010-ngièn), sú-tû Cheboksary. Chuvash Khiung-fò-koet Chuvash-ngìn cham ngìn-khiéu 67.7%, Ngò-lò-sṳ̂-ngìn cham 26.9%.

Thùng-lù-yen (桐廬縣) he Chûng-koet Chet-kông-sén Hông-chû-sṳ só kón-hot ke yit-ke yen. Chúng mien-chit 1825 phìn-fông kûng-lî, 2002-ngièn ngìn-khiéu 404,700-ngìn.

Santa Maria, Rio Grande do Sul he Pâ-sî ke sàng-sṳ, vi yî kâi-koet nàm-phu, khî-lì sú-fú Porto Alegre 286 kûng-lî, mien-chit 1,823 phìn-fông kûng-lî, hói-pha̍t kô-thu 113-mí , 2016-ngièn ngìn-khiéu 277,309.
Pyotr Ilyich Tchaikovsky (Ngò-lò-sṳ̂-ngî: Пётр Ильи́ч Чайко́вский, 1840-ngièn 5-ngie̍t 7-ngit – 1893-ngièn 11-ngie̍t 6-ngit) he Ngò-lò-sṳ̂ ke yit chak chok-khiuk-kâ.

Hak-ngî Sṳn-kîn: Hien-thoi Thòi-vân Hak-ngî Yi̍t-pún《客語聖經：現代台灣客語譯本》(Yîn-ngî: Hakka Bible: Today's Taiwan Hakka Version), Thòi-vân Sṳn-kîn Kûng-fi lâu Chóng-ló Kau-fi chúng-fi Hak-kâ Siên-kau Ve-yèn-fi ha̍p-chok chhut-pán ke. Li̍t-kîn ngi-sṳ̍p-liuk ngièn ke fân-yi̍t li̍t-chhàng, chiông-chhai 2012-ngièn si-ngie̍t ngi-sṳ̍p-ngi ngit Sîn-chuk Kâu-thûng Thai-ho̍k chhut-pán. Fân-yi̍t kie-va̍k chhiùng 1985-ngièn khôi-sṳ́.

Mí-chiòng (米醬, Ngit-pún-ngî:味噌／みそ miso *) he yit-chúng hâm ke Ngit-pún thiàu-mi-phín, Ngit-pún liau-lî ke chú-yeu phi-liau chṳ̂-yit. chṳ-chho mí-chiòng ke ngièn-liau yû theu-è, vò-é, ma̍k-è tén. chṳ-chho mí-chiòng ke ngièn liau yû theu-è, vò-é, ma̍k-è tén. Chṳ-chok fông-fap he thùng liá-têu ngièn liau chin su̍k heu, chai thûng-ko Mài-khiûn, fat-kau yì chṳ-cho, he fat-kau theu-chiòng ke Ngit-pún-fa.

Shah Alam (Mâ-lòi-ngî: Shah Alam) he Mâ-lòi-sî-â ke yit-ke chhṳ-chhṳ-sṳ, Selangor ke sú-fú, sàng-sṳ mien-chit 290.3 phìn-fông kûng-lî, 2006-ngièn ngìn-khiéu yok 58.5-van.

Sîn-kâ-po Hòng-khûng Kûng-sṳ̂ (新加坡航空公司) he yit-kâ Sîn-kâ-po Hòng-khûng Kûng-sṳ̂, yî Chong-nî kî-chhòng vi kî-thi, chú-yeu kîn-yìn koet-chi hòng-sien, chhai Tûng-nàm-â, Tûng-â lâu Nàm-â yúng-yû khiòng-thai ke hòng-sien.

Sṳ-sṳ̂-ki ki-tsai Yî-set-lie̍t-ngìn tsin-ngi̍p Kâ-nàm-thi heu to kien-li̍p vòng-kuet liá-thon fûn-lon sṳ̀-khì ke li̍t-sṳ́. Liá-thon li̍t-sṳ́ yî sṳ̍p-ngi ke mìn-tshu̍k yîn-hiùng kûng-lò tsok-vì tsûng-sîm. "Sṳ-sṳ̂" he Yî-set-lie̍t li̍t-sṳ́ song ke mìn-tshu̍k yîn-hiùng, tô-su he kiûn-sṳ liâng-siu khì-tsûng. Khì-tsûng pí-káu yû-miàng ke Sṳ-sṳ̂ he Tshâm-sûn.

Ôn-kit-yen (安吉縣) he Chûng-koet Chet-kông-sén Fù-chû-sṳ só kón-hot ke yit-ke Yen. Chúng mien-chit 1,882 phìn-fông chhiên-mí, 2013-ngièn ngìn-khiéu yok 460,000-ngìn.

Yî-kín-vân (愉景灣, Yîn-vùn: Discovery Bay) he vi-yî Hiông-kóng Sîn-kie Thai-yí-sân tûng-pet-phu ke yit-ke hói-ngan thi-khî, su̍k Lì-tó-khî. Yî-kín-vân cham-thi yok 650 kûng-khín, pâu-koat kí ke hói-vân, fûn-phe̍t he Ném-su-vân, Hái-thi-vân, Chhoi-yèn-vân, Thai-pha̍k-vân, Ngi-pha̍k-vân, Sâm-pha̍k-vân khi̍p Si-pha̍k-vân.

Ainzón vi-yî Sî-pân-ngà Aragon Chhṳ-chhṳ-khî Zaragoza-sén ke yit-ke sṳ-chṳ́n. Chúng mien-chit 40 phìn-fông kûng-lî, chúng ngìn-khiéu yok 1,229-ngìn (2004-ngièn thúng-kie).

Arnhem he Hò-làn Gelderland-sén ke yit-chho sàng-sṳ, Chúng mien-chit 101.54 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu yok 360,651-ngìn (2014-ngièn thúng-kie).

Thomas Jefferson (1743-ngièn 4-ngie̍t 13-ngit – 1826-ngièn 7-ngie̍t 4-ngit), Mî-koet thi-sâm ngim Chúng-thúng (1801-ngièn ─ 1809-ngièn). Thùng-sṳ̀ ya-he Mî-koet Thu̍k-li̍p Siên-ngièn chú-yeu hí-chhó ngìn, khi̍p Mî-koet khôi-koet chui khí yáng-hióng-li̍t chá chṳ̂-yit. Khì ngim khì chûng chṳ̂ chhùng-thai sṳ-khien pâu-koat Louisiana kèu-thi on (1803-ngièn), 1807-ngièn Kim-yun Fap-on (Embargo Act of 1807), yî-khi̍p Lewis lâu Clark thâm khàm (1804–1806).

Zeewolde he Hò-làn Fut-lòi-fuk-làn‎-sén ke Kî-chhèn chṳn-khièn, Mien-chit vì 268.86 phìn-fông kûng-lî, 2014-ngièn ngìn-khiéu vì 21,530 ngìn.
William Shakespeare (Yîn-vùn:William Shakespeare; 1564-ngièn 4-‎ngie̍t - yì-lio̍k-li̍t 1616-ngièn 4-‎ngie̍t 23-ngit) phî hó-tô ngìn ngin-vì he Yîn-koet vùn-ho̍k-sṳ́ lâu hi-ki-sṳ́ song chui ví-thai ke sṳ̂-ngìn lâu ki-chok-kâ, ya he sî-fông vùn-ngi-sṳ́ song chui khiet-chhut ke chok-kâ chṳ̂-yit, chhiòn sṳ-kie chok-yê ke ki-chok-kâ chṳ̂-yit. Kî phî yi-vì Yîn-koet ke mìn-chhu̍k sṳ̂-ngìn lâu Ngie-fûn-hò ke ngìm-yù sṳ̂-ngìn. Kî liù-chhòn hâ-lòi ke chok-phín pâu-koat 38 phu ki-pún, 154 chak sṳ̍p-si hàng sṳ̂, 2 chak chhòng si-sṳ-sṳ̂. Kî ke ki-pùn phî yi̍t sàng só-yû chú-yeu ngî-ngièn, pin-chhiâ péu-yên chhṳ-su yén-yén chhêu-ko kih-thâ ki-chok-kâ.

Ngìn-khiéu (人口) thûng-sòng he chṳ́ yit-ke thi-lî khî-vet ngìn ke su-muk, tui ngìn-khiéu chin-hàng ngiên-kiu ke khô-muk yû Sa-fi-ho̍k lâu Thi-lî-ho̍k, kì he ngìn-khiéu ngiên-kiu ke chui kî-pún ke fam-vì, yit-ke thi-vet ke sṳ̀n-chai nèn-li̍t he yû-han ke, liá han-chṳ ngìn-khiéu su-muk ke chen-chóng.

Ceará he Pâ-sî 26-chû chṳ̂-yit, vi yî Pâ-sî tûng-pet, sú-fú Fortaleza. Pet-phu he yèn-hói phìn-ngièn, nàm-phu he Pâ-sî kô-ngièn tûng-pet ke sân-thi.

Mân-chû-ngî he Mân-chû-ngìn só sṳ́-yung ke ngî-ngièn. Su̍k-yî Â-ngì-thai ngî-ne. Mân-vùn he tshôi Mùng-kú-vùn ke kî-tshú song kâ-thiâm kói-tsông sṳ̀n ke yit-tsúng su-tshṳ̍t sû-siá ke piang-yîm vùn-sṳ.

Hien-kîm ke Tit-lî-ngâ-sṳ̂-thi̍t he piên-kie sàng-sṳ ke thoi-péu. Tit-lî-ngâ-sṳ̂-thi̍t ke ngìn-khiéu fun-ha̍p liáu lìn khî ke ngìn chúng. Tit-lî-ngâ-sṳ̂-thi̍t sṳ khî cham yù sṳ ke fông-ngièn chhṳ̂n-vì Tit-lî-ngâ-sṳ̂-thi̍t-ngî (ke lî ngâ sṳ̂ thi̍t ngî: Triestin, Yi-thai-li-ngî: Triestino), he Vî-nì-sṳ̂ fông-ngièn chhai tông-thi ke pien chúng; yì chhai kín lìn sṳ khî ke phu-fûn khiûn kau, yí-kîn khôi-sṳ́ sṳ́-yung Sṳ̂-lo̍k-vì-nì-â-ngî. Ngi-thai-li-ngî yî-khi̍p Sṳ̂-lo̍k-vì-nì-â-ngî tû pûn ngin-vì he pún-thi ngî-ngièn, yì Fut-liù-li-ngî yî-khi̍p Khiet-lò-âi-sî-â-ngî ya-yû séu-sú ngìn sṳ́-yung, yù yî thi-lî vi-tsì yî-khi̍p Li̍t-sṳ́ yèn ku, chhai kâi sàng ya-yû hó-tô ngìn sṳ́-yung Tet-ngî.

Kau-fòng Paulus 6-sṳ (1897-ngièn 9-ngie̍t 26-ngit – 1978-ngièn 8-ngie̍t 6-ngit) he Lò-mâ Thiên-chú-kau ke yit-chak kau-fòng. 1963-ngièn chṳ 1978-ngièn chhai-ngim.

Estepa de San Juan he Sî-pân-ngà Soria-sén Castilla lâu León Chhṳ-chhṳ-khî ke sàng-sṳ, mien-chit 10,45 phìn-fông kûng-lî. 2012-ngièn ngìn-khiéu 9.

Néu-yok-kóng (Yîn-vùn: New York Harbor) he yit-thiàu thi-lî chhṳ̀-lùi, he lìm-khiûn Mî-koet Néu-yok-sṳ ke Hâ-tet-sùn-hò hò-khiéu chû-piên só-yû hò-liù, hói-vân khi̍p chhèu-sip hò-khiéu ke chúng-chhṳ̂n. Pún-chhṳ̀ sòng pûn yung-chok péu-sṳ “Néu-yok khi̍p Sîn-chhe̍t-sî ke kóng-khiéu”. Kiên ha̍p-ngi ke fam-tshiû sông, pún-chhṳ̀ yû-sṳ̀ kiùn chṳ́ -thoi “sông Néu-yok-vân”. Néu-yok-kóng he Pet-mî-chû chui fàn-mông ke kóng-khiéu chṳ̂-yit, yi̍t vì sṳ-kie thiên-yèn chhṳ̂m-súi-kóng chṳ̂-yit. 1980-ngièn thûn-phôn-liòng tha̍t 1.6 yi thûn, tô-ngièn lòi tû-chhai 1 yi-thûn yî-sông, mî-ngièn phìn-kiûn yû 4000 tô seu-sòn phok chin-chhut. Yù chúng-thûn-sú lòi-khon, kâi kóng he chhiòn-mî thi-sâm-thai kóng, ya-he tûng-ngan thi-yit thai kóng.

Garonne-hò (Fap-ngî: Garonne) he vi-yî Êu-chû sî-nàm-phu, chhôn ye̍t Fap-koet lâu Sî-pân-ngà ke yit-thiàu hò, he Fap-koet ńg-thai hò-liù chṳ̂-yit.
Borja, Zaragoza vi-yî Sî-pân-ngà Aragon Chhṳ-chhṳ-khî Zaragoza-sén ke yit-ke sṳ-chṳ́n. Chúng mien-chit 107 phìn-fông kûng-lî, chúng ngìn-khiéu yok 5,030-ngìn (2009-ngièn thúng-kie).

SYNDICT由熱心客語傳承嘅網友共建，系處於不斷發展中嘅生命體。在過去嘅五年當中，SYNDICT白手起家，建立起全球最開放嘅客家話讀音與詞彙數據庫，目前畀注音嘅漢字已經達到2万1千過隻，收錄詞彙1千餘條、客語討論話題100多帖。隨等緊來緊多嘅熱心網友參與本項目，邇兜數字還在不斷增加中。

Noordoostpolder he Hò-làn Fut-lòi-fuk-làn‎-sén ke Kî-chhèn chṳn-khièn, Mien-chit vì 595.43 phìn-fông kûng-lî, 2014-ngièn ngìn-khiéu vì 46,450 ngìn.

Kabardino-Balkaria Khiung-fò-koet (Kabarday-ngî: Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэ) he Ngò-lò-sṳ̂ Lièn-pâng Chú-thí chṳ̂-yit, su̍k-yî Pet Kô-kâ-sok Lièn-pâng Kón-khî. Kabardino-BalkariaKhiung-fò-koet mien-chit 12,500 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 859,939 (2010-ngièn), sú-tû Nalchik. Kabardino-Balkaria Khiung-fò-koet Kabarday-ngìn cham ngìn-khiéu 57.2%, Balkar-ngìn cham 12.7%, Ngò-lò-sṳ̂-ngìn cham 22.5%.

Kenya Khiung-fò-koet (Swahili-ngî: Jamhuri ya Kenya, Yîn-ngî: Republic of Kenya) vi-yî Fî-chû tûng-phu, lâu Ethiopia, Somalia, Nàm Sudan, Tanzania, Uganda chiap-yòng. Chhièn Yîn-koet chhṳ̍t-mìn-thi, 1963-ngièn 12-ngie̍t 12-ngit chhiùng Yîn-koet thu̍k-li̍p. Lièn-ha̍p-koet ngìn-kî shù (UNHABITAT) khi̍p Lièn-ha̍p-koet fàn-kin shù (UNEP) (Lièn-ha̍p-koet fàn-kin kûi-va̍k shù) Chúng-phu sat-tsì chhai Khén-â sú-tû Nairobi.

Sîn Thiên-ngò-sa̍k Sàng-páu (新天鵝石城堡, Tet-ngî: Schloß Neuschwanstein, fat-yîm [nɔʏˈʃvaːnʃtaɪn], Yîn-ngî: "New Swanstone Castle"), he 19 Sṳ-ki vân-khì ke kien-chuk, vi-yî kîm thiên ke Tet-koet Pâ-phat-li-â sî-nàm-fông, lìn khiûn-ngièn thoi kha-chó ke Kô Thiên-ngò-páu (Schloss Hohenschwangau), khî-lì fui sêm chṳ́n yok 4 kûng-lî, lì Tet-koet lâu O-thi-li piên-kie put-yén. Liá-chho sàng-páu he Pâ-phat-li-â koet-vòng Lu-tet Vì-hî Ngi-sṳ ke hàng-kiûng chṳ̂-yit. Khiung-yû 360 ke fòng-kiên, khì-chûng chṳ́-yû 14 ke fòng-kiên yî-cheu sat-kie vàn-kûng, khì-thâ ke 346 ke fòng-kiên chet yîn-vì koet-vòng chhai 1886-ngièn shì sṳ yì vi vàn-sṳ̀n, chhai kì sí heu ke chhit ke sên khì sàng páu hiong kûng chung fu fi khôi-piong. He Tet-koet kin-nui su phok-cheu chui-tô ke kien-chuk-vu̍t. Ya-he chui su fôn-ngiàng ke lî-yû kín tiám chṳ̂-yit.

Kô-lìm-tô-heu-sû he Sîn-yok Sṳn-kîn sû-kién chṳ̂-yit, yù sṳ́-thù Pó-lò só-chok. Pó-lò siá Kô-lìm-tô-chhièn-sû pûn Kô-lìm-tô kau-fi heu, tông-thi sin-thù ke sin-ngióng thai-thu vi-kien hó-chón, fán yû ok-fa ke chhín-hiong. Kí chhîn-chhṳ vông kâi-chhu thù kié-kiet kau-fi chûng ke mun-thì, than kiet-kó put-nèn tha̍t-tó chhièn-vông ke muk-tit, sṳm-chṳ sûng-fông chên-nau tet-tó chṳ̂n mò khoai-lo̍k. Pó-lò Lì-khôi heu, chhai yù-sèu thung-khú chûng siá liáu yit-fûng ngiàm-li chit-phi kau-fi ke sû-sin, yù Thì-tô tai-vông Kô-lìm-tô. khì-kiên, Pó-lò sîm-lî sṳ̍p-fûn chhèu-li, phan-mong nâ-fûng sin nèn hó-sṳ́ kau-fi fì-chón. Chûng-yî Thì-tô tai-fì sin-thù fí-kói, Pó-lò chhiu fôn-hí, chhai Mâ-khì-tun siá-hâ pún-sû (kûng-ngièn 55-ngièn chṳ 56-ngièn kiên), kié-sṳt kí kói-pien hàng-chhàng ke ngièn-yîn, khien-miên kau-fi chiap-na̍p fí-kói-chá, kié-sṳt chhṳ-kí sṳ-fung ke sṳ̂n-fun lâu sin-chṳt, pin kau-thô kau-fi sû-si̍p kiên-khóan, chû-chi Yâ-lu-sat-lâng ke sin-thù.
Chṳ̂-kâ-kô Thai-ho̍k (University of Chicago) he Mî-koet chui fu-sṳn-miàng ke sṳ̂-li̍p Thai-ho̍k tsṳ̂-yit, yù sa̍k-yù thai-vòng Yok-hon Rockefeller kiên-tsṳ̂ yî 1890-ngièn tshóng-phan, 1892-ngièn khôi-kho. Tshai-yî Mî-koet Y-li-nò-chû Chṳ̂-kâ-kô-sṳ.

Tûng-pô-khî (東坡區) he Chûng-koet Si-chhôn‎-sén Mì-sân-sṳ só kón-hot ke yit-ke khî. Chúng mien-chit 1331 phìn-fông kûng-lî, 2002-ngièn ngìn-khiéu 820,000-ngìn.

Ôn-kî-khî (安居區) he Chûng-koet Si-chhôn‎-sén Súi-nèn-sṳ só kón-hot ke khî. Chúng mien-chit 1258 phìn-fông kûng-lî, 2002ngièn ngìn-khiéu 75-van ngìn.

Pí-sṳ̍p-nù-phú-lòi-li-â - Màn-nì-phú-ngì-ngî (ইমার ঠার/বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী), he Yin-thu - Ngâ-li-ôn Ngî-kî ke ngî-ngièn, sṳ́-yung-yî Yin-thu tûng-pet-phu, Mén-thien, Men-kâ-là yit-tai. Yok-yû 450,000 ngìn sṳ́-yung chhṳ́ ngî-ngièn.

土广东话，最早称“广东话”，一般又安到四川客家语，系四川、重庆一带嘅客家话方言，讲迩种方言嘅人一般称「土广东人」，佢等嘅祖先系清初湖广填四川时期从广东一带迁过去嘅。迩种方言源于明清之际嘅闽粤客家语，并著四川官话影响，做得摎现代闽粤嘅客家语通话，尽管土广东话在四川地区分布较广（以成都市龙泉驿区一带分布最多），但系分布过于分散，长期处于弱势状态，特别系当代推普摎社会交流频繁的背景下，逐渐萎缩，並分当地嘅四川话同化，在四川，土广东话嘅使用人口约70万人。

Ventersdorp he Nàm-fî Sî-pet-phu ke sàng-chṳ́n, Sî-pet-sén fu-chit kón-hot, khî-lì Mafikeng yok 146 kûng-lî. mien-chit 53.88 phìn-fông kûng-lî, 2011-ngièn ngìn-khiéu 4,204-ngìn. Ngìn-khiéu me̍t-thu mî-chak phìn-fông kûng-lî 78-ngìn. 1866-ngièn kien-li̍p.

太平洋係世界上最大撈最深嘅海洋，原面積一億八千一百三十萬平方公里，在南極洋成立後，面積調整為一億五百五十萬平方公里，深度4028公尺，其中馬里亞納海溝深達11,034公尺。從赤道南北分為北太平洋撈南太平洋。其從美洲西岸一直延伸到亞洲撈澳洲嘅東岸.其同時係海灣、海溝撈火山地震分佈最多嘅海洋。

Girona-sén (Kâ-thai-lò-nì-â-ngî: Girona) vi-yî Sî-pân-ngà Kâ-thai-lò-nì-â Chhṳ-chhṳ-khî Thi̍t-ngì-hò pán, he Kit-lò-na̍p-sén ke Sú-fú, mien-chit 39.1 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 86,672 ngìn (2005-ngièn).

Hoopstad he Nàm-fî chûng-phu ke sàng-chṳ́n, Chhṳ-yù Pâng-sén fu-chit kón-hot, khî-lì Bloemfontein yok 158 kûng-lî. Mien-chit 30.2 phìn-fông kûng-lî, 2011-ngièn ngìn-khiéu 16,033-ngìn. Ngìn-khiéu me̍t-thu mî-chak phìn-fông kûng-lî 530-ngìn. 1873-ngièn kien-li̍p.

Thiên-tsú-kau tsṳ̂n-tsṳn kîn-yìn tshai sṳ̍p-kiú sṳ-ki tsûng-khì. 1858-ngièn, tui-ngoi tsan-tsên sṳt-li ke Tshîn-tshèu lâu Sî-fông lie̍t-khiòng tshiâm-thin Thiên-tsîn thiàu-yok, Thòi-vân sṳ̀n-vì tshṳ-yù kîn-sông tshòn-kau ke thi-khî tsṳ̂-yit. 1859-ngièn, kîn-ko Sî-pân-ngà Lò-mâ Thiên-tsú-kau yêu-khiù , tshiùng Fî-li̍t-pîn phai-tshut sṳ̀n-fu ngi-ngìn tù-tó Thòi-vân tshòn-kau, tshai tông-thi Thòi-vân kau-yû pông-tshu tsṳ̂-ha, sú-siên to nàm-phu ke Tá-kiéu kien-li̍p thi-yit kiên kau-thòng.

Po̍k-sin-kú (Yîn-ngî: boxing; Ngi̍t-ngî：拳闘, ボクシング), phe̍t miàng sî-yòng-khièn, he yit-hong lióng-sâ sién-sú sṳ́-yung khièn-thèu chin-hàng kûng-kit lâu fòng-ngì ke thí-yuk yun-thûng, khí-yû yû-kiú ke li̍t-sṳ́.
Khì-yù, Kâ-só-lín (Yîn-ngîː Gasoline) he chhiùng sa̍k-yù tú fûn liù fe̍t lie̍t-fa, lie̍t-kié chhut-lòi, khí-yû fî-fat-sin, khó-yên-sin ke kìn-lui fun-ha̍p-vu̍t yi̍t-thí, khó yung chok yên-liau.

Tet-khiet-sat-sṳ̂ Thai-ho̍k Fap-ho̍k-yen (University of Texas School of Law) he yit-só chhṳ 1883-ngièn hí chhai Mî-koet Tet-khiet-sat-sṳ̂ O-sṳ̂-tin chhóng-sat ke Fap-ho̍k-yen, fu-su̍k yî Tet-khiet-sat-sṳ̂ Thai-ho̍k O-sṳ̂-tin Fûn-káu. Kâi yen 2013-ngièn 《Mî-koet Sîn-vùn lâu Sṳ-kie Po-thô》ke Fap-ho̍k-yen phài-miàng lî pûn phìn-vì thi 15-miàng, khiûn-ngièn phài-miàng vún-thin.

Van-lî Chhòng-chṳ̂n (萬里長征) he 1934-ngièn 10-ngie̍t chṳ 1936-ngièn 10-ngie̍t chṳ̂-kiên Chûng-koet Khiung-sán-tóng ke Chûng-fà Sû-vì-âi Khiung-fò-koet yù Kông-sî, Kóng-tûng lâu Fuk-kien sâm chak sén kâu-kie ke thi-fông thò-to Sám-sî ke li̍t-sṳ́ sṳ-khien. Chhai Chûng-koet Koet-mìn-tóng ke tóng-sṳ́ tú, ham khì cho „liù-chhon“ (流竄) fe̍t-chá „sî-chhon“ (西竄).

Chhia̍p-khiet-ngî (čeština) su̍k-yî Sṳ̂-là-fû Ngî-chhu̍k Sî Sṳ̂-là-fû Ngî-kî ke sṳ̀n-yèn, su̍k thùng-yit ngî-kî ke ngî-ngièn hàn-yû Sṳ̂-lo̍k-phat-khiet-ngî, Pô-làn-ngî, Sî-lî-sî-â-ngî tén ngî-ngièn. Tshia̍p-khiet-ngî ke ngî-ngièn ngìn-khiéu yû 1200-van ngìn, kì-têu thai-tô-su tû kî-chhu yî Chhia̍p-khiet Khiung-fò-koet. Chhia̍p-khiet-ngî yû 42-ke sṳ-mû. Chhia̍p-khiet Khiung-fò-koet muk-chhièn yû ngìn-khiéu yit-chhiên van, sṳ-kie kok-thi thai-yok hàn-yû yit-pak-van Chhia̍p-khiet-ngìn sên-fa̍t, khì-chûng yû ngi-sṳ̍p chṳ sâm-sṳ̍p-van ngìn sṳ́-yung Chhia̍p-khiet-ngî.

Yesan Khiùn (Hòn-ngî: 예산군/禮山郡) he Hòn-koet Chungcheong Nàm-tho ke yit-chak khiùn. Chúng mien-chit 543.09 phìn-fông kûng-lî, 2001-ngièn ngìn-khiéu tha̍t-tó 100,602-ngìn.

Castilruiz he Sî-pân-ngà Soria-sén Castilla lâu León Chhṳ-chhṳ-khî ke sàng-sṳ, mien-chit 38,81 phìn-fông kûng-lî. 2012-ngièn ngìn-khiéu 220.

Ariège-sén he Fap-koet ke yit-chak sén, vi-yî Fap-koet sî-nàm-phu. Su̍k-yî Midi-Pyrénées Thai-khî. Chúng mien-chit 4,890 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu yok 152,038-ngìn (2010-ngièn thúng-kie). Ariège-sén he Fap-koet 1790-ngièn 3-ngie̍t 4-ngit só chhóng-kien ke 83-sén chṳ̂-yit.

Gung-gung-hi-tsaa (公共汽車) heh ngit zung gaau-thung gung-gi, heh hoh-yi daai haau doh ngin geh ngit zung thaai yang hi-tsaa. Yu saa ngin giu khi zu. Phaa-si, gaai zi-yim laai-zi Yang-wun geh tsi-yi "bus".

Kau-fòng Pius 11-sṳ (1857-ngièn 5-ngie̍t 31-ngit – 1939-ngièn 2-ngie̍t 10-ngit) he Lò-mâ Thiên-chú-kau ke yit-chak kau-fòng. 1922-ngièn chṳ 1939-ngièn chhai-ngim.

Seongnam Sṳ (Hòn-ngî: 성남시/城南市) he Hòn-koet Gyeonggi Tho ke yit-chak sàng-sṳ. Chúng mien-chit 141.70 phìn-fông kûng-lî, 2012-ngièn ngìn-khiéu tha̍t-tó 994,271-ngìn.

Khî-lîn he Chûng-koet kú-thoi sṳ̀n-fa chhòn-sot tú ke sṳ̀n-chhu, sòng-sòng lâu liùng-mâ fun-ngâu. Chûng-koet kú-thoi yung khî-lîn siong-chṳ̂n siông-suì, kûng-chhu he khî, mû-chhu he lîn, thâng-kóng nèn fa̍t lióng-chhiên-ngièn.

Chû-ki-sṳ (諸暨市) he Chûng-koet Chet-kông-sén Shàu-hîn-sṳ só kón-hot ke yit-ke khî. Chúng mien-chit 2,311 phìn-fông chhiên-mí, 2009-ngièn ngìn-khiéu 1,050,000 ngìn.
Hói-nàm-tó he Hói-nàm-sén ke tsú-yeu tsû-sṳ̀n phu-fun, liu̍k-thi mien-tsit 32,198 phiàng-fông kûng-lî, lâu Êu-chû ke Pí-li-sṳ̀ siông-thùng. Hói-nàm-tó ke hói-ngan mien-tsit thai-yok lióng-pak van phiàng-fông kûng-lî, muk-tshièn Chûng-koet thi-yit thai-tó.

Chhṳ̍t-sien (Straight Line), he yit-ke tiám chhai phìn-mien fe̍t khûng-kiên yèn chho̍k yit-thin fông-hiong lâu khì siông-fán fông-hiong yun-thûng ke kuí-chiak; mò-vân-khiuk ke sièn. Chhṳ̍t-sièn he Kí-hò-ho̍k ke kî-pún khói-ngiam, chhai m̀-thùng ke Kí-hò-ho̍k thí-hì chûng yû chho̍k m̀-thùng ke mèu-shu̍t. Liá chú-yeu mèu-shu̍t Êu-kí-lî-tet khûng-kiên chûng ke chhṳ̍t-sièn. Khì-thâ khiuk-sut fî làng-chhong-khóng hâ ke chhṳ̍t-sièn, chhiáng chhâm-kháu Fî Êu-kí-lî-tet Kí-hò. Êu-kí-lî-tet Kí-hò ngièn-kiu khiuk-sut vì làng ke Ngi-vì khûng-kiên hâ chhong-khóng.

Fòng-tshùng he yit-chúng Khûn-tshùng, chhiòn sṳ-kie yû chhêu-ko yit-van chúng. fûn-phu chhai-yî tshiòn sṳ-kie ke ngie̍t-tai, vûn-tai ke chhó-thi lâu Sâ-mo̍k thi-khî. Fòng-chhùng tô-chúng siu̍k-chhṳ̂n. Fòng-chhùng yung heu-thúi khó-yî thiau pí chhòng-su sṳ̍p-phi ke khî-lì.

921大地動，正式名稱為集集大地動，係1999年9月21日上午1時47分15.9秒，發生在臺灣中部山區个逆斷層型地動，造成臺灣全島全感受到嚴重搖晃，共持續102秒，係臺灣自戰後傷亡損失最大个自然災害。震央在北緯23.85度、東經120.82度，大約係南投縣集集鎮境內，震源深度8.0公里

chhai chûng Sṳ-ki ke sṳ̀-hèu Pak-mìn-hon chṳ́-he yit-ke chûng hîn ke si̍p chṳ́n, 18 Sṳ-ki sṳ̀n-vì Yîn-koet chûng-phu thi-khî khí mùng yun-thûng ke Fat-ngièn-thi, kâ-sông sùi-heu ke kûng-ngia̍p kiet miang, Pak-mìn-hon ke Koet-chi thi-vi thai vì thì-kô . Hien-chhai Pak-mìn-hon chú-yeu yî fu̍k-vu-ngia̍p vì-chú , he Beta kip chhiòn-khiù sàng-sṳ. Khì tû-fi kîn-chi thí chhai Yîn-koet ya kiùn chhṳ́ yî Lùn-tûn , kâ-sông chhṳ́ thi yû liuk só Thai-ho̍k, Pak-mìn-hon sṳ̀n-vì-liáu Lùn-tûn yî-ngoi chui-thai ke kô-tén kau-yuk chûng-sîm .

Kîm Phiâng Mòi, yu hêm-cho Kîm Phiâng Mòi Chhṳ̀-fa, Chûng-koet mìn-thoi séu-sot, Si-thai Khì-sû chṳ̂-yit, Chûng-koet sṳ́-sông thi-yit-phu vùn-ngìn thu̍k-li̍p chhóng-chok ke chhòng-phiên pha̍k-fa sṳ-chhìn chông-fì séu-sot, chok-chá he Làn-lîn Seu-seu-sâng.

Hò-ngièn-sṳ he Kóng-tûng-sén tûng-pet-tôn Khiu-lîn Hak-kâ-ngìn thi-tai, nàm-tôn lim Fi-tsû-sṳ, tûng-tôn lim Mòi-chû-sṳ, pet-tôn he Kông-sî-sén. West he Shâu-kûan-sṳ. Hò-ngièn-sṳ pûn Kîn-Kiú-Thiet-lu (Pet-kîn lòi-vông Kiú-liùng) lau Kóng-Mòi-Sân-Thiet-lu (Kóng-chû kîn-ko Mòi-chû hi Sân-Thèu) só kon-tshôn.

Yí-mô-khiù (羽毛球) he yit-hong kak-tén khiù-mióng, sṳ́-yung chhòng-piang mióng chhong-khiù phok kit-tá phiàng-khiéu tôn-chap yû yit-khiên yí-mô ke pan-khiù chhòng-ngiôn muk ke sṳt-nui yun-thung. Yî-kí chhâm-kâ ke ngìn-su, khó-yî fûn-cho tân-tá lâu sûng-tá.
Pô-yîm 777 he yit-khóan yù Mî-koet Pô-yîm Kûng-sṳ̂ chṳ-chho ke chûng-yén chhàng sung-yín-khiâ kóng thí-hak-kî, he muk-chhièn chhiòn-khiù chui-thai ke sung-yín-khiâ kóng thí hak-kî, sâm kip tshong pu tsì ke chai hak liòng yù 283 ngìn chṳ 368 ngìn, hòng chhàng yù 5,235 hói lî chṳ 9,450 hói lî (9,695 kûng-lî chṳ 17,500 kûng-lî). Pô yîm 777 chhái-yung Yèn-hìn kî sṳ̂n sat-kie [3], hí lo̍k ka khiung yû 14 ke kî lùn [4], pô yîm 777-300ER hîn khi̍p 200LR hîn só chhái-yung ke Yín-khiâ (thûng-yung Thien-hì GE90-115B) Chhṳ̍t-kang (tha̍t-to 3.43 mí, pûn kóng-fàm sṳ́-yung ke pô yîm 737 chṳ̂ kî thí Chhṳ̍t-kang kiùn vì 3.4 mí) khi̍p thûi li̍t (sṳ̍t-ngiam chui-thai thûi li̍t 569 chhiên ngiù). Pô yîm thèu-ngi̍p liáu thai-liòng ke chṳ̂-ngièn lòi khôi-fat 777, liá-he thi-yit ka vàn-chhiòn yù thien-nó sat-kie ke sông-ngia̍p fî-kî, sông yung kiet-kó chṳn-mìn Pô-yîm 777 he yit khóan sṳ̀n-kûng ke fî-kî.

Ke-sṳ̀ Ǹg Sṳ̀n-chṳ chhai sâm-chak thien-sṳ-thòi cho liu̍k-yîm-ngo̍k-sṳ̂ （錄音樂師）. Án-ngiòng kôn-chung m̀-voi-nàn thâng-to kì chhai vú-thòi sṳ́-yung Hak-kâ-fa lòi chhong-kô.

Rostov-on-Don (Ngò-ngî: Росто́в-на-Дону́) he Ngò-lò-sṳ̂ Rostov-chû sú-fú, vi-yî Mo̍k-sṳ̂-khô nàm-phu 1,073kûng-lî. Chhiòn-sṳ cham thi mien-chit 354 phìn-fông kûng-lî, 2010-ngièn ngìn-khiéu vi 1,089,261-ngìn. 1796-ngièn kien-li̍p.

Kì chṳ̂-chhièn he Tûng-nèn-koet Yèn-phìn-vòng (延平王) Chhàng Sṳ̀n-kûng ke chiông-kiûn, heu-lòi fán-phan Tûn-nèn, thò to Mân-chhîn. 1682-ngièn, kì pông-chhàng Mân-chhîn me̍t-mòng Tûn-nèn. Yì-kîm yû chhin tô ke Thòi-vân-ngìn chiông kì tông cho „mai chú khiù yùng“ (賣主求榮) ke ngìn.

Landes-sén he Fap-koet ke yit-chak sén, vi-yî Fap-koet nàm-phu. Su̍k-yî Aquitaine Thai-khî. Chúng mien-chit 9,243 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu yok 367,492-ngìn (2007-ngièn thúng-kie). Landes-sén he Fap-koet 1790-ngièn 3-ngie̍t 4-ngit só chhóng-kien ke 83-sén chṳ̂-yit.

Kán-kîm-su̍k (鹼金屬) he chṳ́ chhai ngièn-su chû-khì-péu lî-tú thi 1 chhu̍k ke 8 ke fa-ho̍k ngièn-su, pâu-hàm Lithium, Na̍p (Natrium), Kap (Kalium), Rubidium, Caesium lâu Francium, tû-he kîm-su̍k.

Ba Đình Khiùn (Ye̍t-nàm-ngî: Quận Ba Đình／郡𠀧亭) he Ye̍t-nàm sú-tû Hà Nội hâ-hot ke yit-ke khiùn. Ba Đình vi Ye̍t-nàm ke chṳn-chhṳ chûng-sîm, Ye̍t-nàm thai-phu-fun chṳn-chhṳ kî-kôan khi̍p ngoi-koet sṳ́-kón vi-yî Ba Đình. Pet lâu Tây Hồ khiùn phì-lìn, nàm chiap Hà Đông khiùn, tûng lièn Fùng-hò, tûng-nàm thùng Hoàn Kiếm khiùn siông-lièn, sî lièn Cầu Giấy khiùn. Chúng mien-chit 9,244 phìn-fông kûng-lî, chúng ngìn-khiéu 228,352-ngìn.

George Town (喬治市, Yîn-ngî: Georgetown) he Mâ-lòi-sî-â Pulau Pinang ke sú-fú, yî Yîn-koet koet-vòng George 3-sṳ miang-miàng, George Town vi-yî Pinang-tó tûng-pet-phu, ngìn-khiéu 157,743-ngìn, yì-yèn cháng-ke Pulau Pinang tû-fi-khî yok-yû 125-van ngìn, he Mâ-lòi-sî-â thi-sâm thai tû-fi-khî. George Town chhai 2008-ngièn 7-ngie̍t 7-ngit chṳn-sṳt lâu Melaka ke sú-fú Malacca Sṳ thùng-sṳ̀ tên-ki sṳ-kie vùn-fa vì-sán miàng-liu̍k.

L'Assomption he Québec-sén Lanaudière Hàng-chṳn khî ke sàng-chṳ́n, 1670-ngièn sṳ̀n-li̍p. Chúng mien-chit 100.80 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 20,065-ngìn (2011-ngièn).
1924-ngiàn thu̍k-sû vàn-chṳ́n, kiâ pâ ko-sṳ̂n, kiâ-mê ke kûng-sṳ̂ pûn-ngìn khî-phian ku-só cho-m̀-tet ki-siu̍k thai-ho̍k. Yû yit-vi sîn-sâng, kiâ-pâ ke phèn-yû Lauw Giok Lan lâu kì then-sú chhìm theù-lu cho sîn-vùn ki-chá ti Kengpo （yû-miàng Fà-ngìn sîn-vùn po-chṳ́）. Chhiùng 1928 to 1934 ngiàn ti ke-ke kûng-sṳ̂ cho phian-chá.

Sṳ-kie Mo-yi Chûng-sîm (1973-ngièn－2001-ngièn kiú-ngie̍t sṳ̍p-yit-ngit) ngièn-pún he Mî-koet Néu-Yok ke thi-phêu tsṳ̂-yit, tshai Néu-Yok Màn-hâ-tun-tó song, 2001-ngièn kiú-ngie̍t sṳ̍p-yit-ngitfat-sên ke Kiú-yit-yit Sip-kit Sṳ-khien chûng tó-thap.

Hanzawa Naoki (Ngit-pún-ngî: 半沢直樹 (Pan-chhe̍t Chhṳ̍t-su)/ はんざわなおき, Hanzawa Naoki), Hak-kâ-fa: Pan-chhe̍t Chhṳ̍t-su he Ngi̍t-pún TBS yî 2013-ngièn 7-ngie̍t 7-ngit Lî-pai Khia̍k-chhòng (21:00 - 21:54, JST) pô-chhut ke Thien-sṳ-khia̍k, kói-phiên chhṳ Ikeido Jun ke lióng-phu séu-sot, yî thi-yit-phu Ngài-teu he Pau-ma̍t Ngi̍p-hòng-chû (オレたちバブル入行組) he kî-chhú chai kâ thi-ngi-phu Ngài-teu he Fâ-ngióng Pau-ma̍t-chû (オレたち花のバブル組) ke chhièn heu-phiên kói-phiên yì sṳ̀n , yu yî sû tú chú-kok "Hanzawa Naoki" chok he khia̍k-miàng, tui Sakai Masato chú-yên.

Strasbourg , vi-yî Fap-koet koet-thú ke tûng-tôn, lâu Tet-koet kak Lòi-yin-hò siông-mong, he Fap-koet Alsace Thai-khî lâu Bas-Rhin ke Sú-fú. Strasbourg-sṳ ngìn-khiéu yok 270,000, sàng-sṳ-khiên ngìn-khiéu chhêu-ko 640,000 , he Fap-koet tûng-pet-phu ngìn-khiéu chui-tô ke sàng-sṳ, on 2010-ngièn ngìn-khiéu ya-he Fap-koet ngìn-khiéu thi-kiú tô ke sàng-sṳ.

Lì-è he Mâ-khô ke yit-tsúng lâu Mâ thí-hìn siông-fò than-he ngí pí-káu tshòng. Thí-set yit-pân he fôi-set, ya-yû pha̍k-set lâu het-set phín-tsúng. Lì-è pí Mâ-ke sṳt-yin-sin khiòng, khó-yî ngiûn-su tshû-sṳ̍t, tshûng-fu, pí Mâ-ke ka-tshṳ̍t lài.

Sṳ-kie Mo-yi Chû-chṳt (WTO) he fu-tsit kam-tuk sṳ̀n-yèn kîn-chi-thí tsṳ̂-kiên kok-tsúng mo-yi hia̍p-ngi tet-tó tsṳp-hàng ke yit-ke Koet-chi Chû-chṳt, tshièn-sṳ̂n he 1948-ngièn khôi-sṳ́ sṳ̍t-sṳ̂ ke kûan-soi khi̍p mo-yi tsúng hia̍p-thin ke pi-sû-tshú.

Fùng-pó-sa̍k (Ruby), he kông-ngiu̍k ke yit-chúng, chú-yeu sṳ̀n-fûn he Yòng-fa-lî (Al2O3), fùng-set lòi-chhṳ Kok (Cr). Chhṳ-yèn mò Kok ke pó-sa̍k he làm-set ke làm-pó-sa̍k.

《Chûng-koet Séu-su Mìn-chhu̍k Vùn-fa Thai Tshṳ̀-tién》Chûng-nàm、Tûng-nàm thi-khî kién, thi 143-144 ya ,Mìn-tshu̍k Tshut-pán-sa,1999-ngièn 6-ngie̍t.

BP (British Petroleum / Yîn-koet Sa̍k-yù) , he sṳ-kie chui-thai sṳ̂-yàng sa̍k-yù kûng-sṳ̂ chṳ̂-yit, ya-he sṳ-kie chhièn sṳ̍p-thai Sṳ̂-yàng Khî-ngia̍p si̍p-thòn chṳ̂-yit, 2012-ngièn yàng-ngia̍p ngiak tha̍t-tó 3882.85-yi Mî-kîm. Kûng-sṳ̂ chhièn-sṳ̂n he chhóng-li̍p yî 1908-ngièn ke Anglo-Pô-sṳ̂ Sa̍k-yù Kûng-sṳ̂ (Anglo-Persian Oil Company) , 1954-ngièn kói-cho “British Petroleum”（Yîn-koet Sa̍k-yù Sa̍k-yù Kûng-sṳ̂). Kûng-sṳ̂ cháng-ha̍p thâm-yù, thâm-hì, lien-yù, tú-yù, tshiû-yù tén yàng-ngia̍p liâng-vet.

Thai-song-ló-kiûn hai Tho-kau yit ko chung-yiu sen-sin. Thai-song-ló-kiûn tung liong ko sen-sin kiaau chu "Saam Tsang". Thai-song-ló-kiûn heung nong-lak tsat yit tso tsat saang-ngiet.
Nairobi (Yîn-ngî: Nairobi) he Tûng-Fî koet-kâ Kenya ke sú-tû, ya sṳ fî-chû ke thai sàng-sṳ chṳ̂-yit, ngìn-khiéu yok-yû 300 van. Nai-lo̍k-pí ke miang-miàng he yù tông-thi Mâ-soi-chhu̍k ke fa Enkare Nyirobi ("pên súi") yì lòi ke. Nairobi vi-yî chhak-tho fu-khiûn. Than yù yî vi chhai hói-pha̍t 1660 mí ke kô-ngièn chṳ̂ sông, só-yî hì-hèu lâu khwuk ngie̍t Fî-chû ke yin siong thai siông 逕 thìn. Kî-mìn thai tô sot Yîn-vùn lâu Swahili-ngî (Fî-chû tûng-phu ke thoi-péu sin ngî-ngièn).

Pu-lóng-chhu̍k (布朗族) he Chûng-koet yit-ke Séu-su mìn-chhu̍k . Chú-yeu fûn-phu chhai Yùn-nàm-sén Sî-sûng-pán-na̍p Thài-chhu̍k Chhṳ-chhṳ-yen. Ngìn-khiéu yok 9.2 van-ngìn.

Pha̍k-chhu̍k (白族, Pha̍k-ngî: Baipho) he Chûng-koet yit-ke Séu-su mìn-chhu̍k . Chú-yeu fûn-phu chhai Yùn-nàm-sén Thai-lî Pha̍k-chhu̍k Chhṳ-chhṳ-chû. Ngìn-khiéu yok 185.8 van-ngìn.

Tokushima-yen (Ngit-pún-ngî: 徳島県 (Tet-tó-yen)/ とくしまけん, Tokushima-yen) he Ngi̍t-pún Shikoku sî-pet-phu ke yit-ke yen, lâu tó-song khì-thâ si-yen chiap-yòng fe̍t kak-nui hói-vân cha-mong, mien-chit 4,144.95 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 824,108-ngìn.

Saratov-chû (Ngò-ngî: Сара́товская о́бласть) he Ngò-lò-sṳ̂ Lièn-pâng Chú-thí chṳ̂-yit, su̍k-yî Volga Lièn-pâng Kón-khî. Saratov-chû ke mien-chit he 100,200 phìn-fông kûng-lî, 2010-ngièn ke ngìn-khiéu phú-chhà hién-sṳ pún-chû ke ngìn-khiéu yû 2,521,892-ngìn, sú-fú Saratov. Ngò-lò-sṳ̂-ngìn cham ngìn-khiéu 87.6%, Hâ-sat-khiet-chhu̍k cham 3.1%.

Portsmouth he Yîn-koet Tûng-nàm Yîn-kak-làn Khî-vet Hampshire khiùn ke Sàng-sṳ lâu tân-yit kón-lî-khî chṳ̂-yit, khî-lì Lùn-tûn yok 103 kûng-lî, chúng mien-chit 40.25 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 205,400 (2011-ngièn).

Tai Tet-sâng chhut-sên yî Yîn-koet Yorkshire Barnsley-chṳ́n yit-ke Ví-lî-chûng ke phìn-mìn sin-thù siên-kau-sṳ̂ (lay preacher) kâ-thìn, fu-chhîn he James Taylor, mû-chhîn he Amelia Hudson.

Khiuk Kiung (鞠躬, 1929-ngièn 11-ngie̍t 22-ngit – ), ngièn-sit Ôn-fui Chit-hâi, sâng chhai Sông-hói. Chûng-koet chho̍k-miàng sṳ̀n-kîn-khô-ho̍k-kâ.

Dagestan Khiung-fò-koet (Avar-ngî: Дагъистаналъул Республика ; Dargin-ngî: Дагъистанес Республика) he Ngò-lò-sṳ̂ Lièn-pâng Chú-thí chṳ̂-yit, su̍k-yî Pet Kô-kâ-sok Lièn-pâng Kón-khî. Dagestan Khiung-fò-koet mien-chit 50,300 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 2,910,249 (2010-ngièn), sú-tû Makhachkala. Dagestan Khiung-fò-koet Avar-ngìn cham ngìn-khiéu 29.4%, Dargin-ngìn cham 17.0%,Ngò-lò-sṳ̂-ngìn cham 3.6%.

Vladimir-chû (Ngò-ngî: Владимирская о́бласть) he Ngò-lò-sṳ̂ Lièn-pâng Chú-thí chṳ̂-yit, su̍k-yî Tûng-ông Lièn-pâng Kón-khî. Sverdlovsk-chû ke mien-chit he 29,000 phìn-fông kûng-lî, 2010-ngièn ke ngìn-khiéu phú-chhà hién-sṳ pún-chû ke ngìn-khiéu yû 1,443,693-ngìn, sú-fú Vladimir. Ngò-lò-sṳ̂-ngìn cham ngìn-khiéu 95.6%, Vû-khiet-làn-ngìn cham 0.9%.

Sòn-sân-khî (船山區) he Chûng-koet Si-chhôn‎-sén Súi-nèn-sṳ só kón-hot ke khî. Chúng mien-chit 618 phìn-fông kûng-lî, 2002ngièn ngìn-khiéu 67-van ngìn.

Cueva de Ágreda he Sî-pân-ngà Soria-sén Castilla lâu León Chhṳ-chhṳ-khî ke sàng-sṳ, mien-chit 30,00 phìn-fông kûng-lî. 2012-ngièn ngìn-khiéu 85.

Saint-Antonin, Quebec he Québec-sén Bas-Saint-Laurent ke sàng-chṳ́n, 1856-ngièn sṳ̀n-li̍p. Chúng mien-chit 175.10 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 4,027-ngìn (2011-ngièn).
Bordalba vi-yî Sî-pân-ngà Aragon Chhṳ-chhṳ-khî Zaragoza-sén ke yit-ke sṳ-chṳ́n. Chúng mien-chit 41 phìn-fông kûng-lî, chúng ngìn-khiéu yok 92-ngìn (2004-ngièn thúng-kie).

Thi-ngi khóan kî hîn, chhṳ̂n-vì "Unibody" ke yit thí sṳt thien-nó, kì yù tân-yit lî khoài chṳ-sṳ̀n, ngoi hok sat-kie kiên vì tsui hìn, pin yî 2008-ngièn 10-ngie̍t yî chhut khi̍p 15 Yîn chhun ke MacBook Pro, khi̍p 13 Yîn chhun lî ha̍p kîm yit thí sṳt ke MacBook khiung-ha thûi chhut. Sùi-heu ke 1-ngie̍t kiên tai-lòi 17 Yîn chhun ke kî hîn, yî-khi̍p 6-ngie̍t thûi chhut nui tsì thien chhṳ̀ ke MacBook Pro hì lie̍t, pâu-koat phìn kó Kûng-sṳ̂ yín ngi̍p ke 13 Yîn chhun kî hîn to liá-ke hì lie̍t. Sùi-heu kì kiên sṳ̂n kip chṳ Yîn-thi̍t-ngì i5 fò i7 chhú-lî hi, yî-khi̍p yín chin Yîn-thi̍t-ngì ke Thunderbolt kî-su̍t.

iPhone 5S he Mî-koet Phìn-kó Kûng-sṳ̂ khôi-fat ke Tshuk-khúng-sṳt Yîn-mok Chṳ-nèn Sú-kî, he thi-liuk thoi ke iPhone Hì-lie̍t lâu ki-sṳ̀n chhièn yit-thoi ke iPhone 5. 2013-ngièn 9-ngie̍t 20-ngit, liá-chúng Sú-kî chhai Phìn-kó Kûng-sṳ̂ chhiòn-khiù ngiôn-thí khôi-fat-chá ngièn-fi chûng chṳn-sṳt fat-hang. iPhone 5S lâu iPhone 5C tet-tó kiú-pak-van pho ki-liu̍k siau-liòng.

Lyndon B. Johnson (1908-ngièn 8-ngie̍t 27-ngit – 1973-ngièn 1-ngie̍t 22-ngit) he Mî-koet ke thi 36-ngim chúng-thúng, 1963-ngièn chṳ 1969-ngièn chhai-ngim.

Bamberg he yit-chho vi yî Tet-koet nàm-phu, Bayern-pâng ke sàng-sṳ. Chúng mien-chit 54.58 phìn-fông kûng-lî, chúng ngìn-khiéu 71,952-ngìn (2014-ngièn).

Thûng-vu̍t ke chúng-lui–“chúng he ke-têu chṳ́-yû kiok-thài fûn-phan, ya-he tân-chhiang voi to-chhó ke thung-vu̍t, cchiu cho-m̀-tet sṳ̍t. Lo̍k-tho, thu-é, fôn, he mò chhiang-li ke thung-vu̍t, chhiòn-phu cho-m̀-tet sṳt; yîn-vi kì-têu sûi-yèn voi to-chhó, chúng-he kiok-thài mò fûn-phan. Chû-é he mò chhiang-li ke thung-vu̍t, ya cho-m̀-tet sṳ̍t; yîn-vi Chû-é sûi-yèn kiok-thài fûn-phan, chúng he m̀-voi to-chhó. Liá-têu mò chhiang-li thung-vu̍t ke ngiuk, ngì-têu cho-m̀-tet sṳ̍t, lien miâ kì-têu ke sṳ̂-thí ya cho-m̀-tet." (Sṳ̂n-min-ki 14-Chông:7-8 chiet).

Lu-tet-ki he mèu-siá Mô-ap ńg-tsṳ́ Lu-tet lâu yit-ke Yî-set-lie̍t-ngìn kiet-fûn; tshong-fû sí-thet yî-heu, Lu-tet tui Nâ-ngò-mí lâu Yî-set-lie̍t ke Sṳ̀n péu-tha̍t vù-pí ke tsûng-sîm. Tsui-heu Lu-tet tì Yî-set-lie̍t sîn-tshu̍k tsai-fûn.

Chhiòn-khiû Sàng-sṳ (Yîn-ngî: Global city) yu chhṳ̂n-cho Sṳ-kie-kip sàng-sṳ chṳ́ chhai Sa-fi, kîn-chi, vùn-fa, khi̍p chṳn-chhṳ chhèn-mien chhṳ̍t-chiap yáng-hióng chhiòn-khiû sṳ-vu ke sàng-sṳ.

Nord-sén he Fap-koet ke yit-chak sén, vi-yî Fap-koet tûng-pet-phu. Su̍k-yî Nord-Pas-de-Calais Thai-khî. Chúng mien-chit 5,742.74 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu yok 2,617,939-ngìn (2010-ngièn thúng-kie). Nord-sén he Fap-koet 1790-ngièn 3-ngie̍t 4-ngit só chhóng-kien ke 83-sén chṳ̂-yit.

Kau-fòng Urbanus 5-sṳ (1310-ngièn – 1370-ngièn 12-ngie̍t 19-ngit) he Lò-mâ Thiên-chú-kau ke yit-chak kau-fòng. 1362-ngièn chṳ 1370-ngièn chhai-ngim.

Goyang Sṳ (Hòn-ngî: 고양시/高陽市) he Hòn-koet Gyeonggi Tho ke yit-chak sàng-sṳ. Chúng mien-chit 267.29 phìn-fông kûng-lî, 2005-ngièn ngìn-khiéu tha̍t-tó 1,073,069-ngìn.
Sṳn-sṳ̍p-sṳ-sén (województwo świętokrzyskie) he Pô-làn chûng-phu ke yit-ke sén. Pô-làn-ngî chûng, “Święty Krzyż” yi vì “Sṳn sṳ̍p-sṳ”. Pún sén vì chhièn Khái-ngì-chhái-sén khi̍p pan-ke Thap-ngì-nok-pu-ngie̍t-kak-sén, on-cheu 1998-ngièn thi-fông ke chṳn-fú koi-chû Fap-on yî 1999-ngièn 1-ngie̍t 1-ngit chhóng-li̍p, tet-miàng yî Sṳn-sṳ̍p-sṳ-sân (Góry Świętokrzyskie). Sú-fú he Khái-ngì-chhái, 2005-ngièn ngìn-khiéu 210,000.

Raffaello Sanzio (Yi-thai-li-vùn:Raffaello Sanzio da Urbino, 1483-ngièn 4-ngie̍t 6-ngit ~ 1520-ngièn 4-ngie̍t 6-ngit) he Yi-thai-li fa-kâ lâu kien-chuk-sṳ̂, yî Leonardo da Vinci, Michelangelo yit-chhè chhṳ̂n-cho vùn-ngi fu̍k-hîn sân khiet. Kî ke fa yî séu-mî chho̍k-chhṳ̂n. Kî vi Fan-ti-kông kau-chûng só-chok piak-fa Ngâ-tién ho̍k-yen chiông Pak-lâ-thù yî Â-lî-sṳ̂-tô-tet, Kî-tuk-kau yî yi-kau yùng-ha̍p hí-lòi, chhóng-chho chhut fò-hài ke chhòng-mien, he kî ke kîn-tién chṳ̂ chok.

Kau-fòng Caelestinus 3-sṳ (? – 1198-ngièn 1-ngie̍t 8-ngit) he Lò-mâ Thiên-chú-kau ke yit-chak kau-fòng. 1191-ngièn chṳ 1198-ngièn chhai-ngim.

Sîn-kie he Hiông-kóng sâm-thai thi-khî tsṳ̂-yit. 1898-ngièn liuk-ngie̍t kiú-ngit, Yîn-koet tsṳn-fú lâu Tshîn-tsêu tsṳn-fú tshôi Pet-kîn tshiâm-yok, yù Kiú-liùng lièn-thùng fu-khiun lióng-pak sâm-sṳ̍p-sâm ke tó tsû-pûn Yîn-koet, khì-kiên kiú-sṳ̍p-kiú ngièn tshṳ̍t-to 1997-ngièn vì-tsṳ́. Sîn tsû-tsia ke thú-thi mò thúng-yit miàng-tshṳ̂n, só-yî tsó-khì pûn Yîn-koet-ngìn tshṳ̂n-tso "Sîn liâng-thú", Chûng-vùn miàng-tshṳ̂n "Sîn-kie", tshiu-he tsṳ́-tsak "Sîn ke tsû-kie" tsṳ̂ yi-sṳ.

Chhṳ̂m-chun-sṳ (深圳市) fe̍t-tsá Phên-sàng（鵬城） tshai Chûng-koet nàm-fông Chû-kông Sâm-kok-chû tûng-ngan, su̍k-yî Chûng-fà Ngìn-mìn Khiung-fò-koet Kóng-tûng-sén, he Chûng-koet thi-yi ke kîn-chi thi̍t-khî. Chhiòn tû-sṳ thú-thi chúng mien-chit he 1,953 phìn-fông kûng-lî, khì-chûng kîn-chi thi̍t-khî mien-chit yû 395.81phìn-fông kûng-lî.

Tripura (Bengal-ngî: ত্রিপুরা, Là-tên sṳ-mû chón-siá: Tripura) he Yin-thu ke yit-ke pâng, vi-yî Yin-thu tûng-pet-phu, pâng ke nàm-piên lâu Bangladesh chiap-yòng. Hien Tripura Sú-fú vì Agartala (Agartala), kôn-fông ngî-ngièn vi Bengal-ngî fò Kokborok-ngî (Kokborok language, fe̍t chhṳ̍t-chiap chhṳ̂n thi̍t lî phú ngî). Tripura ke yit-ke nui-liu̍k pâng, thi-lî thi̍t-chṳ̂n he yù kí ke nàm-pet Sân-mak chûng-kiên ke sân kuk, lâu sî-phu phìn-ngièn ke chhong-thai. Chú-yeu chûng-kau vì Yin-thu kau sin li̍t phai, séu-sú ngìn sin-ngióng Yî-sṳ̂-làn-kau, Kî-tuk-kau fe̍t fu̍t-kau. Mien-chit: 10,492 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu: 2.8 pak van (1991).

Phûng-thòng (蜂糖) fe̍t-chá Phûng-me̍t (蜂蜜) he khûn-chhùng thòng-phûng chhiùng khôi-fâ chhṳ̍t-vu̍t ke fâ chûng chhái-tet ke fâ-me̍t chhai phûng-chhâu chûng yòng-chṳ ke me̍t, vi pan théu-mìn.

Khù-ngì-tet-sṳ̂-thán-sén (Pô-sṳ̂-ngî:خوزستان) he Yî-lóng Sâm-sṳ̍p ke sén-fun chṳ̂-yit. Mien-chit 28,817 phìn-fông kûng-lî, chhai só-yû sén-fun chûng phài-hàng thi sṳ̍p-sâm. Ngìn-khiéu yok 1,574,000 (2005-ngièn sú-kí); Sú-fú vi-yî Sat-nàm-tha̍t-kui.

Kau-fòng Clemens 8-sṳ (1536-ngièn 2-ngie̍t 24-ngit – 1605-ngièn 3-ngie̍t 3-ngit) he Lò-mâ Thiên-chú-kau ke yit-chak kau-fòng. 1592-ngièn chṳ 1605-ngièn chhai-ngim.
Sâ-sṳ-pí-â chhai Ngie-fûn-hò phan Stratford chóng-thai, 18-se sṳ̀ yî Anne Hathaway kiet-fûn, thâ-mùn sâng yû 3 ke hài-yì: Susanna, sûng-pâu-thôi Hamnet lâu Judith. 1585-ngièn to 1592-ngièn khì-kiên Sâ-sṳ-pí-â chhai Lùn-tûn khôi-sṳ́ liâu sṳ̀n-kûng ke yên-yi sâng-yà, kî put-kiûn he yên-ngièn, ki-chok-kâ, hàn-he koet-òng ki-thòn ke ha̍p-fó-ngìn. 1613-ngièn chó-yu, Sâ-sṳ-pí-â fi-to Stratford, 3-ngièn heu si-sṳ.

Tan-ma̍k-ngî (Dansk) su̍k-yî Yin-Êu Ngî-ne Ngit-ngì-màn Ngî-chhu̍k Pet Ngit-ngì-màn Ngî-kî, thûng-hàng yî Tan-ma̍k Vòng-koet yî-khi̍p khì su̍k-thi Fap-lò Khiùn-tó, Kak-lîn-làn, ya-he thûng-hàng yî Tet-koet, Nò-vî lâu Shuì-tién ke kin-nui ke phu-fun thi-khî.

Mìn-chhṳ thiên-fòng (明治天皇 (めいじてんのう), Meiji-tennō, 1852-ngièn 11-ngie̍t 3-ngit – 1912-ngièn 7-ngie̍t 30-ngit), miàng Mutuhito (睦仁 (むつひと)), he Ngi̍t-pún ke thi 122 thoi thiên-fòng, 1867-ngièn chṳ 1912-ngièn chhai-vi, ngièn-ho Mìn-chhṳ. Mìn-chhṳ vì-sîn he kì fat-thûng ke.

Ulm he yit-chho vi yî Tet-koet nàm-phu, Baden-Württemberg-pâng ke sàng-sṳ. Chúng mien-chit 118.69 phìn-fông kûng-lî, chúng ngìn-khiéu 120,714-ngìn (2014-ngièn).

Nài-lî-kak-li-sâ-ngì he Sîn Pâ-pí-lùn Vòng-koet ke thi-si ngim kiûn-tsú. Têu-he Nì-pu-kap-nì-sat ngi-sṳ ke ńg-se-lòng, tshai-yî kûng-ngièn-tshièn 560-ngièn sat-hoi Yî-vi-mí-lò-tha̍t yì-yèn tên vi-é, tshai-vi khì-kiên he kûng-ngièn-tshièn 560-ngièn - 556-ngièn, khiung-yû si-ngièn.

Deux-Sèvres he Fap-koet ke yit-chak sén, vi-yî Fap-koet sî-phu. Su̍k-yî Poitou-Charentes Thai-khî. Chúng mien-chit 5,999 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu yok 362,944-ngìn (2007-ngièn thúng-kie). Deux-Sèvres he Fap-koet 1790-ngièn 3-ngie̍t 4-ngit só chhóng-kien ke 83-sén chṳ̂-yit.

Lausanne (Fap-ngî: Lausanne, Koet-chi Yîm-phiêu: [loˈzan]) he Sui-sṳ Fap-ngî-khî sàng-sṳ, vi-yî Léman-fù (Fap-ngî: Lac Léman) pet-ngan, lâu Fap-koet sàng-sṳ Évian-les-Bains siông-mong, pet-mien he Jura Sân-mak. Lausanne vi-yî Genève tûng-pet yok 50 kûng-lî chhú. Kì he Sui-sṳ Lièn-pâng vok chû lâu Lausanne-khî Sú-fú, thùng-sṳ̀ ya-he thai Lausanne Tû-fi-khî ke fu̍t-sîm sàng-sṳ, he Sui-sṳ ke thi-ńg thai sàng-sṳ. Lausanne lâu lìn khiûn ke Genève yit-ngióng, he hí-tô chho̍k-miàng ke Koet-chi chû-chṳt li-yì Koet-chi o ve fi tén ke Chúng-phu só-chhai-thi, yîn-chhṳ́ ya pûn chhṳ̂n-vì “Olympic sú-tû ”. Lausanne kin-nui ke Lausanne kón-lî ho̍k-yen yi̍t he sṳ-kie yit liù ke chho̍k-miàng ho̍k-fú lâu ngièn-kiu kî-kèu. Lausanne ya vi-yî Sui-sṳ yòng chiú khî ke chûng-sîm vi-tsì. Nang-ngoi, vi-yî Lausanne ke Lausanne Lièn-pâng Lî-kûng ho̍k-yen he Sui-sṳ lióng só Lièn-pâng Lî-kûng ho̍k-yen chṳ̂-yit.

Uiwang Sṳ (Hòn-ngî: 의왕시/義王市) he Hòn-koet Gyeonggi Tho ke yit-chak sàng-sṳ. Chúng mien-chit 53.46 phìn-fông kûng-lî, 2013-ngièn ngìn-khiéu tha̍t-tó 159,772 -ngìn.

Cosuenda vi-yî Sî-pân-ngà Aragon Chhṳ-chhṳ-khî Zaragoza-sén ke yit-ke sṳ-chṳ́n. Chúng mien-chit 31 phìn-fông kûng-lî, chúng ngìn-khiéu yok 392-ngìn (2004-ngièn thúng-kie).

Manche he Fap-koet ke yit-chak sén, vi-yî Fap-koet tûng-nàm-phu. Su̍k-yî Hâ Normandy Thai-khî. Chúng mien-chit 5,938 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu yok 495,153-ngìn (2007-ngièn thúng-kie). Manche he Fap-koet 1790-ngièn 3-ngie̍t 4-ngit só chhóng-kien ke 83-sén chṳ̂-yit.
Thai-ví ke thúng-chhṳ kiet-suk chhai-yî chú-chhièn 970-ngièn, kí chṳ́-yì ki-sṳ̀n vòng-vi. Só-lò-mùn-vòng chhai-vi thi-si-ngièn khôi-sṳ́, fâ-fi sṳ̍p-ngièn sṳ̀-kiên kien-chho thi-yit chhô Sṳn-thien. Chhai Thai-ví lâu Só-lò-mùn heu-yí ke thúng-chhṳ hâ, Yâ-lu-sat-lâng yìn-yèn he nàm-fông Yù-thai Vòng-koet ke kîn-sàng, chhòng-tha̍t sâm-pak tô-ngièn. Chú-chhièn 722-ngièn, Â-sut-koet chṳ̂n-fu̍k pet-fông ke Yî-set-lie̍t Vòng-koet. Chú-chhièn 597-ngièn, Pâ-pí-lùn koet-vòng Nì-pu-kap-nì-sat ngi-sṳ kûng-pho Yâ-lu-sat-lâng, ngièn-khiâng ke koet-vòng Yok-ngâ-kîn yî-khi̍p thai-tô-su kui-chhu̍k kiûn phî cháu-tó Pâ-pí-lùn siù-kim. Chhai Sî-tí-kâ-vòng ke liâng-thô hâ, Yâ-lu-sat-lâng fán-khong Pâ-pí-lùn ke cham-liâng, Chú-chhièn 586-ngièn, Nì-pu-kap-nì-sat ngi-sṳ cham-liâng liá-chho sàng-sṳ.

1994-ngièn: Tsêu-siên Mìn-tsú Tsú-ngi Ngìn-mìn Khiung-fò-koet ke chui kô liâng-thô-ngìn Kîm Ngit-sṳ̀n sí, kì ke lái-è Kîm Tsang-ngit chiap-pân.

Kûng-kit Chhṳ̍t-sṳ̂n-kî (Attack Helicopter), he yit-chúng chông-phi chin-kûng-sin vú-hi ke kiûn-yung chhṳ̍t-sṳ̂n-kî, chú-yeu yung-yî kûng-kit thi-mien muk-phiêu yì phu-pîn, chông-kap chhâ-liòng lâu kien-chuk, khì chú-yeu vú hi vì kî phàu fò kî chhiông, fó chien yî-khi̍p chîn-me̍t chṳ thô thô thàn. Hó-tô kûng-kit chhṳ̍t-sṳ̂n-kî ya cho-tet chông-phi Tui-khûng thô-thàn, than chú-yeu yung-yî chhṳ-ví. Tông-kîm ke kûng-kit chhṳ̍t-sṳ̂n-kî chú-yeu yû lióng-chak yung-thù: vì thi-mien phu-chhui thì-kiûng chhṳ̍t-chiap lâu chîn-khok ke khiûn khî-lì khûng-chûng kî-yên; khi̍p tshui-fí thi̍t-kiûn si̍p-kiet ke chông-kap muk-phiêu. Kûng-kit chhṳ̍t-sṳ̂n-kî yû sṳ̀ ya-fi chok-vì khiâng-hîn chhṳ̍t-sṳ̂n-kî chṳ̂ pú-chhûng, yung yî chṳp-hàng tsin-chhat ngim-vu.

Euclid Kí-hò (Euclidean Geometry) chṳ́ on-cheu Euclid ke 《Kí-hò ngièn-pún》 kèu-chho ke Kí-hò-ho̍k. Euclid Kí-hò yû-sṳ̀ chhiu chṳ́ Ngi-vì phìn-mien sông ke Kí-hò, chit Phìn-mien Kí-hò . Pún-vùn chú-yeu mèu-shu̍t phìn-mien Kí-hò. Sâm-vì khûng-kiên ke Euclid Kí-hò thûng-sòng kiàu-cho Li̍p-thí Kí-hò. Kô-vì ke chhìn-hìn chhiáng chhâm-khon Euclid khûng-kiên. Su-ho̍k sông, Euclid Kí-hò he chṳ́ Ngi-vì phìn-mien lâu sâm-vì khûng-kiên chûng ke Kí-hò, kî yî Tiám-sien-mien-ká-sat. Su-ho̍k-kâ ya yung liá-yit su̍t-ngî péu-sṳ khí-yû siông-sṳ sin-chṳt ke Kô-vì Kí-hò.

Carenas vi-yî Sî-pân-ngà Aragon Chhṳ-chhṳ-khî Zaragoza-sén ke yit-ke sṳ-chṳ́n. Chúng mien-chit 31 phìn-fông kûng-lî, chúng ngìn-khiéu yok 238-ngìn (2004-ngièn thúng-kie).

Neko no ko koneko, shishi no ko kojishi (子子子子子子子子子子子子、猫の子子猫、獅子の子子獅子, Hak-kâ-ngî pha̍k-fa-sṳ: Chṳ́-chṳ́-chṳ́-chṳ́-chṳ́-chṳ́-chṳ́-chṳ́-chṳ́-chṳ́-chṳ́-chṳ́, yi-sṳ he Meu-é ke se-chṳ́ he meu-chṳ́, sṳ̂-é ê se-chṳ́ he sṳ̂-chṳ́.) he Ngi̍t-pún ke vùn-sṳ yù-hi.

Chiprana vi-yî Sî-pân-ngà Aragon Chhṳ-chhṳ-khî Zaragoza-sén ke yit-ke sṳ-chṳ́n. Chúng mien-chit 38 phìn-fông kûng-lî, chúng ngìn-khiéu yok 29-ngìn (2004-ngièn thúng-kie).

I am an AMERIIIIIICCCCCCCCAAAAANNNNNN!!!!! OSAMA IS ALLLLIVVVVEEEE!!!!!! WE DIDN'T LOSE THE VIETNAM WAR, WE TIIIIIIIIIIIIIIEEEEEEEEEEDDDDDDDDDDD!!!!
Tha̍k-é he Chûng-koet tshòn-thúng yîm-ngo̍k chûng sòng-sòng yung-tó ke ngo̍k-hi tsṳ̂-yit. Tha̍k-é ya-he kîn-sòng tì sî-fông kâu-hióng-ngo̍k-thòn fe̍t-tsá hien-thoi yîm-ngo̍k chûng yun-yung, tsok-vì Chûng-koet yîm-ngo̍k ke thoi-péu.

Yok-sû-â-ki thai-phu-fun phiên-puk thó-lun sién-mìn cham-liâng Kâ-nàm, Yî-set-lie̍t koet chhû-chhiâm thú-thi fun-pûn sṳ̍p-ngi kî-phai, chang-he khiòng-thiau Sṳ̀n sṳ̀n-chhiu sóng-su Kâ-nàm-thi pûn Yî-set-lie̍t sṳ̀n-vì sán-ngia̍p ke yin-hí. Yâ-fò-fà yin-hí su-fuk pûn Yî-set-lie̍t kâ-thìn ke fa-ngî, yit-ki ya-mò lo̍k-khûng, tû yin-ngiam liáu. Put-ko, sû-chûng chṳ́-chhut Yî-set-lie̍t-ngìn hàn-mò pá só-yû Kâ-nàm-ngìn kón-chhut, chṳ̂n-sṳ̀n yin-hí pông-chhu. Nang-ngoi fông-mien, Yî-set-lie̍t-ngìn yeu chûn-sú sṳ-fung chṳ̂n-sṳ̀n, chûng-sîm lâu chṳ̂n-sṳ̀n só kien-li̍p ke yok-thin, fe̍t-chá chiông-voi su-tó vì-yok ke chhú-fa̍t.

Baden-Württemberg he Tet-koet sî-nàm-phu ke yit-chak liân-pang-chû, Baden-Württemberg thú-thi mien-chit vi 35,751.65 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu yû 10,569,111-ngìn (2012-ngièn), sú-fú Stuttgart.

Chet-ho̍k he chhiùng Hî-lia̍p-vùn "Φιλοσοφία" chón-pien yì lòi, yi-sṳ vi "Oi-hó chṳ-fi", fe̍t-he pí-káu séu yung ke "Chṳ-fi ke phèn-yû". Chet-ho̍k he nan yî phî thin-ngi ke, yîn-vi yû chung-tô kôn-ngiam tû phî sṳ chok-vì chet-ho̍k. Chet-ho̍k chhṳ̀-tién chûng thin-ngi chet-ho̍k vi "yû-kôan sṳ̂-sióng, hàng-vì, khi̍p sṳ̍t-chhai chûng chui kî-pún lâu phû-phiên ke kôn-ngiam.

2009年10月16日，早上11時許，一名女子在東鐵線沙田站往羅湖方向的月台墮軌，消防接報到場救援，證實她已經死亡。不足一星期，在10月21日，早上9時50分，一名71歲老翁在東鐵線沙田站往紅磡方向的月台墮軌，消防接報到場救援，證實他遭捲入車底及被列車輾過，身體斷開四截，當場死亡。事件令服務輕微受影響，列車在10時10分恢復服務。

Kâi ho̍k-khô yî 1894-ngièn Lùn-khìm fat-hien X Sa-sien khôi-sṳ́, yí fat-chán chhut X sien-ngiap yáng-phién, li-yung X Kông-ngièn lî chai kâ-sông thien-nó yun-son fûn-sak ke Thien-nó Thôn-chhèn Ngiap-yáng (CT), li-yung fu̍t-tshṳ̂ khiung-chṳn kî-su̍t ke Chhṳ̂-khiung Chṳn-sṳ̀n Chhiong (MRI), li-yung chhêu-yîm-pô ngièn-lî ke chhêu-yîm-pô chho-yáng, chia yù thùng vi-su hia̍p-chhu ke fu̍t-chṳ́ Yî-ho̍k chho-yáng khi̍p chang-chṳ́ thôn-chhèn só-mèu tén tô-chúng kiám-chhà kûng-khí. chhṳ́ -ngoi, kok-chúng kiám-chhà kûng-khí chṳ̂m-tui m̀-thùng ke phu-vi fe̍t hi-kôn, fat-chán chhut hó-tô thi̍t-phe̍t ke yin-yung fông-sṳt, yì sîm-thô-kón kiám-chhà fe̍t kok hi-kôn ke hiet-kón ngiap-yáng he li-yung chhai hiet-kón nui chu-sa hién-yáng tsì, chai yung X Kông-ngièn lî hién-chhiong yî chin-hàng tsín-thôn.

Sotillo del Rincón he Sî-pân-ngà Soria-sén Castilla lâu León Chhṳ-chhṳ-khî ke sàng-sṳ, mien-chit 60,54 phìn-fông kûng-lî. 2012-ngièn ngìn-khiéu 206.

Sông-hói he Chûng-koet Chhṳ̍t-hot-sṳ chṳ̂-yit. Chho-lo̍k chhai-yî chûng-koet tûng-phu Chhòng-kông chhùng-chit Sâm-kok-chû, hiong-tûng he Chûng-koet-hói, chhai Chhṳ̍t-hot ngi̍p hói-héu nàm-ngan. Muk-chhièn Chûng-koet thai-liu̍k fat-chán chui-khoai lâu kîn-chi chui fat-tha̍t ke sàng-sṳ chṳ̂-yit, kí phî ngin-vì he Chûng-koet ke sông-ngia̍p lâu Kîm-yùng chûng-sîm; yung ngìn-khiéu-su lâu ngìn-khiéu me̍t-thu ke pí-káu lòi-khon, Sông-hói vi Chûng-koet chui-thai ke sàng-sṳ. 2006-ngièn chui sîn su-kí, Sông-hói on-sòng he̍t ngìn-khiéu kie-son ke phìn-kiûn GDP yí-kîn tha̍t-to chhit-chhiên ńg-pak mî-ngièn. Sông-hói-kóng he sṳ-kie chui-thai ke kóng-héu.