Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
အင်္ဂါ၈ပါးအနက် တစ်ပါးပါး ပြည့်စုံသည်ဟု အနည်းဆုံးရဟန်းတော် ၄ ပါးမှ တစ်ညီတစ်ညွတ်တည်း ဆုံးဖြတ်ချက်ချနိုင်လျှင် (ထင်ရှားစေခဲ့လျှင်) စတင်ကံဆောင်နိုင်ပါသည်။

ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးနောက် တပ်မတော်မှ ထွက်၍ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်၌ ပညာ ပြန်လည်ဆည်းပူးရာ ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် ဘီအေဘွဲ့ရသည်။ ထို့နောက် ဘီအယ်လ် ဥပဒေတန်းကို ဆက်လက် တက်ရောက်၍ မဟာဗမာအဖွဲ့တွင် ပါဝင် ဆောင်ရွက်သည်။ ထိုစဉ် ဗီယက်နမ် လွတ်လပ်ရေး တိုက်ပွဲအတွက် အကူအညီပေးရန် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ သွားရောက်၍ ဆူဘက်ချန္ဒရာဘို့စ်၏ အစ်ကို ဆာရတ်ဘို့စ်နှင့် တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးခဲ့သည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့် နိုင်ငံ့ခေါင်းဆောင်ကြီးများ လုပ်ကြံခံခဲ့ရရာ ဖဆပလ အတိုက်အခံ နိုင်ငံရေးသမား အဖြစ် ပုဒ်မ (၅) ဖြင့် ဖမ်းဆီးခြင်း ခံရသည်။ အင်းစိန်ထောင်၌ တလ၊ တောင်ငူထောင်၌ တနှစ်နီးပါး အကျဉ်းချခံရသည်။ တောင်ငူထောင်မှ လွတ်၍ ၂ လနှင့် ၅ ရက် အကြာတွင် ဖဆပလ အစိုးရ၏ ပုဒ်မ (၅) ဖြင့် ထပ်မံ ဖမ်းဆီးခြင်းခံရပြီး ၂ နှစ်နီးပါး အကျဉ်းချခံရသည်။ ၁၉၅၂ ခုနှစ်၊ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဖဆပလ အတိုက်အခံ နိုင်ငံရေးသမား တဦးအဖြစ် ဝင်ရောက် ယှဉ်ပြိုင်သည်။ ထို့နောက် ကိုယ်ပိုင် စီးပွားရေး လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ရာ၊ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် နိုင်ငံတော် ကောက်ပဲသီးနှံ ရောင်းဝယ်ရေး ဘုတ်အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ဥရောပနှင့် အင်္ဂလန်၊ ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံသို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။

မင်းတရားကြီးလည်း လုံကလီတွင်ပင်စံနေပြီး ညီတော်၊ သားတော်များကို အယုဒ္ဓယမြို့ကို ချီတက်ဝန်းရံစေသည်။ တပ်များမှ မြို့တွင်းသို့ အမြောက်များ၊ မီးပေါက်များ ဖြင့် အဆက်မပျက် ပစ်ခတ်သွင်းစေသည်။ ယိုးဒယားမင်းလည်း နောက်ဆုံးတွင် မခုခံနိုင်တော့သဖြင့် ဆင်ဖြူတော် တစ်စီးဆက်သကာ အညံ့ခံမည့်အကြောင်း လျှောက်တင်လာတော့သည်။ နောက်ဆုံးတွင် ယိုးဒယားမင်း ဗြသာဓိရာဇာသည် ဆင်ဖြူ၏ပေါက် ၂ စီး၊ ဆင်ဖြူမ ၁ စီးနှင့်တကွ အခစားဝင်လာသည်။ မင်းတရားကြီးလည်း ဗြသာဓိရာဇာ အား အရာမှနုတ်ကာ ဟံသာဝတီသို့ လိုက်ပါစေပြီး သားဖြစ်သူ ဗြမဟိန် အားအယုဒ္ဓယ မင်းအဖြစ်တင်သည်။ အခြားမြို့စားများကိုလည်း အသီးသီး သစ္စာပေးကာ စားမြဲအတိုင်းစားစေသည်။ ထိုနောက် ယိုးဒယား မင်း ဗြသာဓိရာဇာ၊ သားအငယ် ဗြရာမသွန် နှင့် အမတ်ကြီး ဩောက်ဗြစက္ကိ၊ ဆင်ဖြူ ၄ စီး၊ ယိုးဒယား အနုပညာသည်များ၊ အတတ်ပညာရှင်များကို ဟံသာဝတီသို့ ခေါ်ဆောင်ကာ ပြန်လေသည်။

မြန်မာဆေးကျမ်းများအလိုအရ ခါး၏၊ ဖန်၏၊ ပူ၏၊ ဝမ်းမီးကိုတောက်စေ၏၊ လေကိုနိုင်၏၊ အနာကို အသားနုတက်၍ ပျောက်စေ၏။ အဖျားကို နိုင်၏။ မီးယပ်မှန်စေ၏။ အားအင်တိုးပွား၏၊ အဆိပ်ကို ပြေပျောက်စေ၏။

ပိပ္ပလိသည် အရွယ်ရောက်လာ၏။ ထိုအခါ မိဘတို့က အိမ်ရာတည်ထောက်ရန် နားချကြ၏။ ထိုအခါ ပိပ္ပလိသည် ရွှေစင်ရုပ်တုကိုသွန်းလုပ်ပြီး အဝတ်တန်ဆာတို့ကို ဆင်မြန်းစေ၏။ မိဘတို့အား ထိုရုပ်တုနှင့် တူသူကို ရပါက အိမ်၌ နေမည်၊ မနေလျှင် အိမ်ရာတည်ထောင် လူတို့ဘောင်တွင် မနေပါ ဟု ပြော၏။ ထိုအခါ မိဘတို့သည် ပုဏ္ဏားရှစ်ယောက်တို့အား ရွှေစင်ရုပ်တုနှင့် တူသူကို အရှာလွှတ်၏။ ရှာဖွေရာ မဒ္ဒတိုင်း သာဂလမြို့တွင် တွေ့၏။ တွေ့ခဲ့သူမှာ ကောသိယဂေါတ္တပုဏ္ဏားသူဌေးကြီး၏ သမီးဖြစ်သူ ဘဒ္ဒါကာပိလာနီ ဖြစ်၏။ ထို့နောက် ပုဏ္ဏားတို့သည် ရွှေစင်ရုပ်တုကို ပေးကာ အကျိုးအကြောင်း ပြော၏။

ခေါင်ရည်တည်ရာတွင် ပထမကောက်ညှင်း သို့မဟုတ် ဆန်ကို ကောင်းစွာ နူးနပ်အောင် ချက်ရ၏။ ကောင်းစွာ ကျက်သောအခါ ဆေးထားသောဖက်ရွက်သန့်သန့်များပေါ်တွင် ဖြန့်၍ အအေးခံရ၏။ အေးသောအခါမှ တဆေးနှင့် ရော၍ အိုး များတွင် ထည့်ထားရသည်။ ထည့်မည့်အိုးများကို အသုံးမပြုကြ ရချေ။ အိုးသစ် များကိုသာ အသုံးပြုရသည်။ သို့ရာတွင် ခေါင် ရည် တည်ပြီးအိုးများကိုမူ ထပ်ကာထပ်ကာ အသုံးပြုနိုင်သည်။ အများအားဖြင့် တောင်ပေါ်သားများသည် အခေါင်းကျယ် ဝါးဘိုး ဝါးကျည်ထောက်များကို အသုံးပြုလေ့ ရှိကြသည်။
၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု နယူးယောက် တရားရုံးက ခွန်ဆာကို ဘိန်း တန်တစ်ထောင် တင်ပို့ရန် ကြံစည်မှုဖြင့် တရားစွဲသည်ကို တုန့်ပြန်သောအားဖြင့် သူ ထုတ်လုပ်သည့် ဘိန်းဖြူ အားလုံးကို ဝယ်မည်ဆိုလျှင် နိုင်ငံတကာ မူးယစ်ဆေးဈေးကွက်သို့ ဖြန့်ဝေရောင်းချခြင်းမပြုတော့ဟုပင် အမေရိကန်ကို လှောင်ပြောင်ကမ်းလှမ်းခဲ့သည်။

ပြည်ပသို့ကြက်သွန်တင်ပို့မှုနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ကြက်သွန်အသင်းမှ ပြည်ပတင်ပို့ချင်သူများအား တင်ပို့ခွင့်ပြုကြောင်း သို့ရာတွင် ဈေးကွက်မထိခိုက်အောင် ပြည်သူများအတွက်လည်း စဉ်းစားပေးကြစေလိုကြောင်း ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးက ပြောကြားခဲ့သည်။

တိုက်စေသည်။ သူကိုယ်တိုင်လည်း အင်အားများစွာဖြင့် နောက်မှလိုက်သည်။ လုံကလီ အရောက်တွင် မြန်မာရှေ့ပြေးတပ်နှင့် ယိုးဒယားတို့ ထိပ်တိုက်တွေ့ပြီး တိုက်ပွဲဖြစ်ရာ နောက်မှ မြန်မာ စစ်ကူတို့ရောက်လာပြီး ဖိတိုက်သဖြင့်ယိုးဒယားတို့ တပ်ပျက်ရပြန်သည်။ ထိုတိုက်ပွဲမှာ အဆုံးအဖြတ်ပင်ဖြစ်သည်။

၂၀၀၈ တွင် အမြင့် တမိုင်( ၁၆၀၉ မီတာ) ရှိ ကမ္ဘာ့အမြင့်ဆုံး မိုးမျှော်အဆောက်အဦး ( အာရေဗျ အခေါ် The Tower of One Mile ) ကို ဒေါ်လာ ၁ဝ ဘီလျံ အကုန်အကျခံဆောက်လုပ်မည့် အစီအစဉ်တခု ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၇ Time Magazine မှ “ အယ်လ်ဝယ်လိဒ် သည် News Corporation ၏ ၅% ခန့်ကို ပိုင်ဆိုင်ကြောင်း ”ဖော်ပြခဲ့သည်။ ၂၀၁ဝ တွင် News Corporation တွင် ဒေါ်လာ ၃ ဘီလျံခန့် တန်ဖိုးရှိ ရှယ်ယာ ၇% ခန့် နှင့် အာရပ်ကမ္ဘာ ၏ အကြီးဆုံး ဖျော်ဖြေရေး လုပ်ငန်းစုတခုဖြစ်သော အယ်လ် ဝယ်လိဒ် ၏ Rotana Group တွင် News Corp မှ ရှယ်ယာ ၉% ဒေါ်လာ သန်း ၇ဝ ဖိုး ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှု ပြုလုပ်ထားကြောင်းဖော်ပြခဲ့သည်။ ဤသုံးသပ်ချက်သည် ယခင် AOL ကုမ္ပဏီတွင် အယ်လ် ဝယ်လိဒ် ၏ ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုများကို မှီငြမ်းရေးသားထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ရေဘေး ဒုက္ခသည်များကို ပခုက္ကူမြို့ ရေလွတ်နေရာရှိ တိလောကကျောင်း၊ မိုးကုတ်ဝိပသနာစခန်းများတွင် ကယ်ဆယ်ရေး စခန်းဖွင့်ထားပြီး ဓမ္မပါလကျောင်း၊ ရှစ်မျက်နှာကျောင်း၊ မတ်တထောင်ကျောင်း စသောကျောင်းများတွင် နေရာချထားသည်။အောက်တိုဘာ ၂၁ရက်နေ့တွင် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်၊ ဦးဘုန်းမော်ရွှေ ရောက်ရှိလာပြီး ရေဘေးဒုက္ခသည် တစ်အိမ်ထောင်ကို ငွေ ၅၀၀၀ ကျပ်နှုန်းကူညီခဲ့သည်။ ဆန်အိတ်နှင့် ဆေးအဟာရများကိုလည်း အဖွဲ့အစည်းပေါင်းစုံမှ လာရောက်လှူဒါန်းကြသည်။

အစ္စလာမ် လူမှုအသိုက်အမြုံမှာ ဘာသာရေး ခေါင်းဆောင်တွေမှ တစ်ဆင့် အုပ်ချုပ်တာ တွေ့ရပါတယ်။ State (နိုင်ငံ)ကို From below မှ တိုက်ခိုက်တာလည်း ရှိပါတယ်။ လူမျိုးစုံနဲ့ ဒေသဆိုင်ရာ ခွဲထွက်ရေး ဝါဒီလှုပ်ရှားမှုတွေကလည်း ကြီးကြီးမားမား ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ပါတယ်။ သီရိလင်္ကာ၊ ယခင် ယူရိုဆလားဗီးယား၊ ဆိုဗီယက် ပြည်ထောင်စု၊ ဒေသဆိုင်ရာနဲ့ လူမျိုးရေး ဆိုင်ရာ ပြင်းပြတဲ့ ဆန္ဒတွေ (၁၉၈၀ ပြည့်နှစ် နှစ်လွန်ကာလများနဲ့ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ် နှစ်လွန်ကာလများ) က လေးနက်တဲ့ နိုင်ငံရေး လှုပ်ရှားမှုသို့ ဦးတည်ခဲ့ပြီး အဲဒီနိုင်ငံတွေရဲ့ အခြေအနေတွေက ဆိုးဝါးခဲ့ပါတယ်။

လားရှိုးခရိုင် သည် ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အမြင့် ၂၈၃၅ ပေ (၈၆၄ မီတာ) တွင် တည်ရှိသည်။ ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ လားရှိုးမြို့ဖြစ်သည်။ လားရှိုးခရိုင်တွင်းရှိ လူဦးရေမှာ ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ၆၀၉,၈၈၁ ယောက် ဖြစ်သည်။

UTC+05:30 ဆိုသည်မှာ UTC time offset ကို+05:30 ပေါင်း၍ထည့်ထားသော အချိန်ဇုန်၏ အမှတ်လက္ခဏာဖြစ်သည်။ အဆိုပါအချိန်ဇုန်အား အိန္ဒိယ နှင့် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံတို့တွင် အသုံးပြုကြသည်။ အဆိုပါအချိန်သည် Coordinated Universal Time (UTC)ထက် ငါးနာရီခွဲမျှ ရှေ့သို့ရောက်၍နေသည်။
" ဗုဒ္ဓ"ဆိုသည်မှာ အမှန်တကယ်အားဖြင့် ဘုရားဖြစ်ပြီးမှရရှိလာသော ဘွဲ့အမည်ပင်ဖြစ်သည်။ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား၏ လူဘဝမှမျိုးရိုး အမည်မှာ ဂေါတမ ဖြစ်၍ ကိုယ်ပိုင်အမည်မှာ သိဒ္ဓတ္ထ ကုမာရဖြစ်ပါသည်။ (အလုံးစုံသော လူနတ်တို့၏ အလိုခပ်သိမ်းကို ပြီးငြိမ်းစေတတ်သော) အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ သိဒ္ဓတ္ထမင်းသားသည် ထိုခေတ်က မျိုးရိုးအားဖြင့်(သာကိယ/သက္က Shakya မျိုးနွယ်စု Shakya (Sanskrit: Śākya, Devanagari: शाक्य, Pāli: Sākiya, Sakka, or Sakya) was an ancient people of the Nepal in the 1st millennium BCE .) အဆင့်မြင့်အသိုင်း အဝိုင်းမှ ဆင်းသက်လာသူဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်သည် ခရစ်တော်မပေါ်မှီ ဘီစီ ၆၂၃ တွင် ဖြစ်ပါသည်။ ဖခင်မှာ သာကိယမျိုးနွယ်စု Shakya ၏အကြီးအကဲဖြစ်ကာ ထိုနေရာဒေသအား ကျမ်းစာများတွင် ကပိလဝတ် ဟုခေါ်သည်။ သုဒ္ဓေါဒနမင်းကြီးသည် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ ဘခမည်းတော်ဖြစ်၏။ အဝန်းယူဇနာကိုးရာရှိသော မဇ္ဈိမဒေသတွင် သက္ကတိုင်း ကပိလဝတ်ပြည်ကြီးကို စိုးအုပ်ပိုင်သသောမင်းကြီး တစ်ပါးဖြစ်ပြီးလျှင်လူဝတ်ကြောင်ဘဝနှင့်ပင်ရဟန္တာဖြစ်၍ ပရိနိဗ္ဗာန်စံဝင်ခဲ့သောပုဂ္ဂိုလ်ထူးလည်းဖြစ်ပေသည်။ ကပိလဝတ် နှင့် အနီးအပါး၌ပင် အခြားသောမျိုးနွယ်စုအမြောက်အမြားနေထိုင်ကြသည်။

MITV Channel သည် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ထုတ်လွှင့်သည့် ရုပ်သံလိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး ပြည်ပနိုင်ငံများမှ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပကတိအခြေအနေမှန်များ သိရှိစေရန်နှင့် ပြည်ပနိုင်ငံများသို့ ရောက်ရှိနေထိုင်နေသော မြန်မာနိုင်ငံသားများအတွက် ရည်ရွယ်ပြီး ထုတ်လွှင့်ပေးနေခြင်းဖြစ်သည်။ ၂၀၀၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၉ ရက်နေ့မှစ၍ တစ်ကမ္ဘာလုံးသို့ MRTV-3 အမည်ဖြင့် ထုတ်လွှင့်ပေးခဲ့ပြီး ၂၀၁၀ ခုနှစ် မတ်လ ၃၁ ရက်နေ့မှစတင်ကာ မြန်မာ့အသံနှင့်ရုပ်မြင်သံကြားသည် MRTV-3 Channel အား ရွှေသံလွင်မီဒီယာကုမ္ပဏီဖြင့် ပူးပေါင်းပြီး MI (Myanmar International) အမည်သို့ ပြောင်းလဲထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။

ကျနော် မှတ်မိသလောက် ဆိုရင် အဲဒီ ကာလတုန်းက ကျနော် သိသူတွေ ထဲမှာ သူ့လောက် ကဗျာ ရေးအား ကောင်းသူ မရှိသလောက် ပါပဲ။ ဒါကြောင့်လည်း စိတြ ကဗျာများ (မောင်စွမ်းရည်နဲ့ တွဲလျက်)၊ လမင်းတရာ ကဗျာများနဲ့ ဒုဋ္ဌဝတီမှ ဧရာဝတီသို့ ဆိုတဲ့ ကဗျာစာအုပ် သုံးအုပ်ကို ၄ - ၅ နှစ်လောက် ကာလအတွင်း ထုတ်နိုင်ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။

ခရစ် ၁၁ဝဝ နှင့် ၁၂ဝဝ ခုနှစ်အတွင်းတွင် ဂျာမန်သူရဲ ကောင်းတို့ ထွန်းကား၍၊ တန်ခိုးအရှိန်အဝါကြီးလာကြသည်။ ထိုသူရဲကောင်းတို့သည် ကရူးဆိတ်ခေါ် အယူဝါဒနှင့် စပ်လျဉ်းသော စစ်ပွဲများ ဖြစ်ပေါ်လာသောအခါ ဒေသအနှံ့အပြားသို့ ရောက်ပေါက်လာကြသည်။ ဤသို့ မိမိနိုင်ငံ၏ အပြင်ဖက်၌ ရှိသော အခြားနိုင်ငံသူရဲကောင်းများနှင့် တွေ့ဆုံ၍ နှီးနှောခွင့် ရလေသော် ဂျာမန်သူရဲကောင်းတို့သည် ပြင်သစ်၊ ရောမ၊ ဂရိ စာပေ အရသာတို့ကို မိမိနိုင်ငံတွင်း၌ ဖြန့်ချလာကြသည်။

မကြာသေးသော ကံဆောင်မှုအဖြစ် န.အ.ဖ အစိုးရလက်အောက် ၂၀ဝ၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၅ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်း၊ ပခုက္ကူမြို့တွင် ဖြစ်ပွားသော အဓိကရုဏ်း၌ တာဝန်ရှိသူများက သံဃာတော်များ ကျေနပ်သည့်တိုင် ဝန်ချတောင်းပန်ခြင်း မပြု၍ ပတ္တနိက္ကုဇ္ဇနကံဆောင်မှုထပ်မံဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။

နိက္ကုဇ္ဇိတော သံဃေန စဏ္ဍာ ရုဒ္ဓါ ရဘသာ အဒယာလုကာ ဝိဟေသကာ မဟာစောရ ယောဓ န.အ.ဖ ရာဇူနံ ပတ္တော အသမ္ဘောဂေါ သံဃေန။ ခမတိ သံဃဿ တသ္မာတုဏှီ ဇာမေတံ ဓါရယာမိ။
မြန်မာ့အသံနှင့်ရုပ်မြင်သံကြားသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဦးဆုံးသော ရုပ်သံလွှင့်လုပ်ငန်းဖြစ်ပြီး ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၏ လက်အောက်တွင်ရှိသော နိုင်ငံပိုင် ရေဒီယိုနှင့် ရုပ်သံလွှင့်လုပ်ငန်းဖြစ်သည်။ ရုပ်မြင်သံကြားထုတ်လွှင့်ခြင်းကို ၁၉၈၀ ခုနှစ်၊ ဇွန်လတွင် စတင်စမ်းသပ်ခဲ့ပြီး နိုဝင်ဘာလ (၁)ရက်နေ့တွင် မြန်မာ့ရုပ်မြင်သံကြားအမည်ဖြင့် NTSC စနစ်ကို အသုံးပြု၍ ပုံမှန်ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတစ်နိုင်ငံလုံးတွင် မြန်မာ့ရုပ်မြင်သံကြားအစီအစဉ်များ ဖမ်းယူကြည့်ရှုနိုင်ရန်အတွက် ထပ်ဆင့်လွှင့်စက်ရုံများ တည်ဆောက်ခဲ့ရာ ယခုအခါ ထပ်ဆင့်လွှင့်စက်ရုံပေါင်း (၂၃၁)ရုံ ရှိပြီဖြစ်သည်။

၂၀၀၇ အောက်တိုဘာ ၂၆ တွင် ရန်ကုန်မြို့တွင် ဆီးချို၊ လေတပိုင်းဖြတ်ခြင်း နှင့် သွေးတိုး ရောဂါများ ခံစားနေရပြီး ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ရန်ကုန်မြို့ မြောက်ဥက္ကလာပ ရှိ ရေဝေးသုသာန်တွင် မြုပ်နှံခဲ့သည်။

နောက်နှစ်နှစ်အကြာတွင် နစ်ကာလဆန်နှင့် ကာလိုင်းတို့သည် ရေတွင်လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို လွှတ်လိုက်ခြင်းအားဖြင့် ရေကို ဟိုက်ဒြိုဂျင်နှင့် အောက်ဆီဂျင် ဓာတ်ငွေ့နှစ်မျိုးအဖြစ် ကွဲထွက်သွားစေနိုင် ကြောင်းကို သိရှိလာကြသည်။ ၁၈ဝ၇ ခုနှစ် ရောက်လာသောအခါ ဆာ ဟန်ဖရီ ဒေဗီသည် လျှပ်စစ်ဓာတ်ခွဲနည်းဖြင့် ဆိုဒီယမ်နှင့် ပိုတက်ဆီယမ် တို့ကို ထိုသတ္တုတို့၏ ဟိုက်ဒရောက်ဆိုက် အရည်များမှာ ခွဲထုတ်ယူနိုင် ခဲ့သည်။ ဤကဲ့သို့ လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို အသုံးပြုသဖြင့် အက်တမ်များ၊ ဒြဗ် စင်များ ကွဲထွက်လာခြင်းနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ဓာတုဗေဒစည်းများရှိကြောင်းကို ၁၉ ရာစုနှစ် အလယ်လောက်ရောက်သောအခါ မိုက်ကယ်ဖားရာဒေးက စမ်းသပ်ပြ လေသည်။
State အပေါ် radical view ကတော့ (၁) State ဆိုတာ အရင်းရှင် လူတန်းစားရဲ့အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်ပေးတဲ့ အေးဂျင့်ဖြစ်တယ်။ (၂) State ကို အရင်းရှင် လူတန်းစားအလွှာမှ ဖိအားပေးမှုတွေနဲ့ လွှမ်းမိုးတယ်။ (၃) State ကို နိုင်ငံတကာ အရင်းရှင်စနစ်ရဲ့ ဖွဲ့စည်းမှုနဲ့ ဘောင်ခတ်ထားတယ်။

မန္တလာဒီဂရီကောလိပ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ အမရပူရမြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည့် ဒီဂရီကောလိပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပညာရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ အဆင့်မြင့်ပညာဦးစီးဌာန လက်အောက်တွင် ပါဝင်သည်။

၁၉၈၅ ခုနှစ် အခြေခံပညာ ကျောင်းပေါင်းစုံ အားကစားပြိုင်ပွဲသို့ ပြည်နယ်နှင့်တိုင်း ၁၄ ခုတို့မှ ကြီးကြပ်သူ ၁၁ဝ ဦး၊ ဘောလုံးအားကစားသမား ၂၅၂ ဦး၊ ပြေးခုန်ပစ် အားကစား သမား အမျိုးသား ၁၅၁ ဦး၊ အမျိုးသမီး ၁၁၇ ဦး၊ စုစုပေါင်းအားကစားအဖွဲ့ဝင် ၆၃ဝ ဦးတို့ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။

ခရုကိုယ်၏ ကျောမှ စိမ့်၍ထွက်လာသော အရည်သည် စစ်၍ ခြောက်သွားသောအခါ ခရုခွံဖြစ်လာသည်။ ထိုအခွံများတွင် အဓိက ပါဝင်သော ပစ္စည်းတို့မှာ ထုံးကျောက်၊ မြေဖြူ၊ စကျင်ကျောက် စသည်တို့၏ အရင်းခံပစ္စည်းဖြစ်သော ကယ်လဆီယမ် ကာဗွန်နိတ်ပင် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ခရုခွံများကို မီးပြင်းတိုက်လျှင် ထုံးရစမြဲဖြစ်၏။ ခရုကောင်ကြီးမားလာလေလေ၊ အခွံလည်း ထူလာလေလေဖြစ်သည်။

ဂီရာ့ဒ် ဖောလ်တင်းစ် (အင်္ဂလိပ်: Gerd Faltings; ဂျာမန်: [ˈfaltɪŋs]) ((1954-07-28)ဇူလိုင် ၂၈၊ ၁၉၅၄ ဖွား) သည် ဂျာမန်လူမျိုး သင်္ချာပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဂဏန်းသင်္ချာနှင့် ပတ်သက်သည့် အက္ခရာသင်္ချာနည်းကျ ဂျီဩမေတြီဘာသာရပ်ဆိုင်ရာ သုတေသန လုပ်ငန်းများ လုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်းအတွက် ထင်ရှားသူဖြစ်သည်။

အက်တီနီယမ် (အင်္ဂလိပ်: Actinium) ဒြပ်စင်သည် ငွေရောင် ရေဒီယိုသတ္တိကြွ ဒြပ်စင်တစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ အနက်ရောင်များ ပါဝင်ပြီး ကြီးမားသော ရေဒီယို သတ္တိကြွခြင်း နှင့်အတူ အပြာရောင် အလင်းတန်းများ အသွင် တောက်ပနေသော ဒြပ်စင်ဖြစ်ပါသည်။ Actinium ဒြပ်စင်အား ၁၈၉၉ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ် ဓါတုဗေဒ ပညာရှင် André-Louis Debierne ဆိုသူမှ စတင်ရှာဖွေ တွေ့ရှိခဲ့ပါသည်။ ၁၉၀၂ ခုနှစ် တွင် Friedrich Otto Giesel က ထပ်မံ အသေးစိတ်ရှာဖွေ လေ့လာမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ပါသည်။ Actinium ၏ ဓာတုဗေဒနှင့်ပတ်သက်သော ဂုဏ်သတ္တိ အချက် အလက်များသည် ရှားပါးဒြပ်စင် lanthanum နှင့် ဆင်တူပါသည်။ Actinium ဟူသော အမည်သည် ဂရိဘာသာစကား aktinos မှ ဆင်းသက်လာပြီး အဓိပ္ပါယ် အားဖြင့် ရောင်ခြည်တန်း သို့မဟုတ် ရောင်ခြည်ဟု သတ်မှတ်နိုင်ပါသည်။

နောက်ဆုံး အေဒီ ၁၂၈၇ နရသီဟပတေ့ခေါ် တရုတ်ပြေးမင်း လက်ထက်တွင် မွန်ဂိုတို့၏ စစ်ရန်ကြောင့် ပုဂံမှာ ပျက်စီးခဲ့သည်။ မွန်ဂိုတို့ မြန်မာနိုင်ငံမှ တပ်ပြန်ရုပ်သိမ်းအပြီး နန်းတက်ကြသည့် ကျစွာ၊ စောနစ်၊ စောမွန်နစ်တို့မှာ ပုဂံမင်းဟုသာ အသိအမှတ်ပြုခံရပြီး အမှန်တကယ်တွင် ဩဇာရှိကြသည်မှာ ရှမ်းညီနောင်သုံးဦးဖြစ်သည့် အသင်္ခယာ၊ ရာဇသင်္ကြံ၊ သီဟသူ တို့ဖြစ်ကြသည်။ အချို့သမိုင်းဆရာတို့က ထိုကာလကို မြင်စိုင်းခေတ် (သို့မဟုတ်) ပထမရှမ်းခေတ် အဖြစ်လည်း သတ်မှတ်ကြသည်။

သမ္မတအိမ်တော်သည် ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် အစိုးရအဖွဲ့၏ ဥသျှောင်ဖြစ်သော သမ္မတအတွက် နေအိမ်နှင့် ရုံးစိုက်ရန်အတွက် ရည်ရွယ်၍ ဆောက်လုပ်ထားသော အိမ်တော်ဖြစ်သည်။ သမ္မတအိမ်တော်သည် နေပြည်တော်ပြည်ထောင်စုနယ်မြေတွင် တည်ရှိသည်။ အိမ်တော်သည် အခန်း ၁၀၀ ကျော်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပြီး အိမ်တော်ပတ်လည်တွင် ကျုံးများဖြင့်ကာရံထားကာ ကျုံးများကို ဖြတ်သန်းရန်အတွက် တံတားများလည်း ပါရှိသည်။

ဘုရားအလောင်းတော် သုမေဓာရှင်ရသေ့သည် ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာ၌ လေးဆူမြောက်ဖြစ်သော ဂေါတမအမည်ဖြင့် ဘုရားစင်စစ် ဧကန်ဖြစ်လိမ့်မည်ဟု ဒီပင်္ကရာ မြတ်စွာဘုရားထံမှ နိယတဗျာဒိတ်ကို ကဆုန်လပြည့်နေ့တွင် ခံယူခဲ့သည်။
ယင်းအစည်းအဝေးသို့ ပညာ၊ ကျန်းမာ၊ စည်ပင်သာယာ ဝန်ကြီး ဦးလှမင်း၊ တက္ကသိုလ် နာယကဦးဖေမောင်တင်၊ အစိုးရဝါဒ ဖြန့်ဖြူးရေးဌာနမှ ဦးဘညွန့်၊ ဦးကြီးဖေ (စေတီယင်္ဂဏ)၊ ဦးသန်းတင့် (မြန်မာ့ အလင်းသတင်းစာ)၊ ဦးတင် (ပညာ့တံခွန်အသင်း)၊ ဦးသိန်းဟန် (စာပေနှင့် စာကြည့်တိုက် ဌာနခွဲ)၊ ဦးကောင်း (ပညာရေးဌာန)၊ ဦးဟိန် (ဗမာ့ဝန်ထမ်း)၊ ဦးသိမ်းမောင် (စာရေးဆရာ အသင်း) နှင့် ဦးချစ်မောင် (ဂျာနယ်ကျော်) တို့ တက်ရောက်ခဲ့ကြလေသည်။

ကျနော်က ကျနော် ထောင်က ထွက်မှ ရေးထားတဲ့ ကဗျာ လေးတွေကို သူ့ကို ယူပြ ပါတယ်။ သူ့ဆီက မှတ်ချက်ကို နားစွင့်ရင်း ထိုးပေး လိုက်တာပါ။ ကဗျာတွေက မများပါဘူး။ သူက အားနာလို့ ဖတ်ပုံမျိုးနဲ့ ဖတ်ပြီး ဘာမှ မပြောဘဲ ပြန်ပေး ပါတယ်။ ဘာတွေ ပြောင်းကုန်သလဲ ကျနော် အခုအထိ မသိပါ။

Bluegrass သည် အစ၌ folk ဂီတအမျိုးအစားထဲတွင်ပါဝင်ပြီးနောက်ပိုင်း hibilly သို့ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ ၁၉၄၈တွင် ရေဒီယိုမှ လွှင့်တင်သော country/western ထဲတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၀ နှင့် ၁၉၄၀ အလယ်တွင် bluegrass ဂီတကို Cantwell and Rosenberg က ဖော်ပြခဲ့သည်။ မည်သို့ပင်ဆိုစေ bluegrass ဝေါဟာရကို ၁၉၅၀ တိုင်အောင် တရားဝင်မဖော်ပြကြပေ။ folk နှင့် old-time ဂီတကို bluegrass style ထဲတွင် ပါဝင်သည်။ bluegrass နှင့် folk ပုံစံသည် ပညာရေးတွင် ပါဝင်လာခဲ့သည်။ folk ဂီတလေ့လာသူ Dr.Neil Rosenberg သည် bluegrass ဝါသနာအိုးများနှင့် ဂီတသမားများကို folk သီချင်းနှင့် old-time ဂီတနှင့် ရင်းနှီးသည့်ဟုဆိုသည်။ ပြပွဲများ၊ ပွဲတော်များတွင် ဖျော်ဖြေကြသည်ဟုဆိုသည်။

ပန်ဝါမြို့တွင် ကချင်တိုင်းရင်းသား အနွယ်ဝင် လော်ဝေါ်၊ လာချိတ်၊ လီဆူးမျိုးနွယ်တို့ အများစုနေထိုင်ကြပြီး အိမ်ထောင်စု ၁၇ဝ ကျော် တွင် လူဦးရေ ၁၁ဝဝ ကျော် နေထိုင်သည်။ ကျေးလက်ဒေသတွင် အိမ်ခြေ ၁၂ဝဝ ကျော်ရှိပြီး လူဦးရေ ၆၉ဝဝ ကျော်နေထိုင်သောကြောင့် ပန်ဝါ မြို့တွင် လူဦးရေစုစုပေါင်း ၈ဝဝဝ ကျော်ရှိသည်။ အများစုမှာ ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။

ခရုခွံများ၏ ကနုကမာအလွှာမှ ရင်ထို၊ ကြယ်သီး၊ လည်ဆွဲ စသောပစ္စည်းများကို ပြုလုပ် ရောင်းချလေ့ရှိသည်။ ဆေးလိပ်ခွက်၊ ပြပန်းကန်၊ အစရှိသော စားပွဲတင် အသုံးအဆောင်များလည်း ပြုလုပ်ကြသည်။ ရှေးကျသည့် လူမျိုးအချို့သည် ခရုခွံများကို ကြေးငွေပိုက်ဆံအဖြစ်ဖြင့် အသုံးပြုကြ၏။ အိန္ဒိယနှင့် ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာအတွင်းရှိ ကျွန်းနေ တိုင်းရင်းသားအချို့သည် လည်းကောင်း၊ အာဖရိကတိုက် အတွင်းပိုင်းရှိ တိုင်းရင်းသား အချို့သည်လည်းကောင်း၊ ခရုခွံများကို ယနေ့တိုင်အောင် ငွေကြေးအဖြစ် အသုံးပြုလျက် ရှိသေးကြောင်း သိရလေသည်။

အင်းဝသတိုးမင်းစောကို မိုးညှင်း၊ မိုးကောင်း၊ မိုးမိတ်စော်ဘွားတပ်များအား ဦးစီးစေပြီး ဆင်၃၀ဝ၊ မြင်း ၃၀ဝ၀၊ ရဲမက် ၈၀ဝ၀ဝ ပါ တပ် ၈ တပ်ဖြင့် ဆင်ခေါင်း၊ သုံးဆယ်၊ သီပေါ အထိ သီးသန့်ချီစေသည်။
ဆိုရှယ်လစ် လူ့ဘောင်သစ်ကို တည်ဆောက်သည်နှင့် ဥပေဒသည်လည်း ပြည်သူတို့၏ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေး၊ ယဉ် ကျေးမှု အစရှိသည်ကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ပေးသည်။ အခြေ ခံအဆောက်အအုံကို ခိုင်အောင်ပြုလုပ်ပေသည်။ ပြည်သူတို့၏ ရပိုင်ခွင့်နှင့် လွတ်လပ်မှုကို ကာကွယ်ပေးသည်။ လူ့ဘောင်သစ် မှ ပြည်သူအချင်းချင်း၏ ဆက်ဆံရေးကို တရားမျှတစွာ စွမ်း ဆောင်ပေးသည်။ ဆိုရှယ်လစ် စီးပွားရေးစနစ်က လူမှုရပိုင်ခွင့် များအတွက် အခြေအနေများကို တီထွင်ပေးပြီးလျှင် ဥပဒေသစ် များက ဥပဒေအရ ယင်းတို့ကို ခိုင်မြဲအောင် ပြုလုပ်ပေးရပေ သည်။ လုပ်သားပြည်သူ့အာဏာကို ကိုယ်စားပြုသော နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံကို အခြေခံအားဖြင့် သစ်လွင်သော ဥပဒေများမရေးဆွဲ မပြဠာန်းဘဲ တည်ဆောက်၍ ရနိုင်မည် မဟုတ်ပေ။ ထိုကြောင့်လည်း ၁၉၆၂ ခုနှစ် မတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် တော်လှန်ရေးကောင်စီသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပျက်စီးယိုယွင်းနေ သောအခြေအနေကို ထိန်းသိမ်း၍ မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ် အရ ဆိုရှယ်လစ်စနစ်ကို တည်ဆောက်ခဲ့ရာတွင် တရားစီရင်ရေး စနစ်ကိုလည်း လုပ်သားပြည်သူတို့ အကျိုးကို ကာကွယ်စောင့် ရှောက်သော တရားစီရင်ရေးစနစ်ဖြစ်အောင် ကြိုးစားဆောင်ရွက် လျက်ရှိသည်။ ခေတ်နှင့်မလျော်ကန်တော့သော တရားဥပဒေ များကို တည်ဆောင်လျက်ရှိသော စနစ်နှင့် လျော်ကန်ကိုက်ညီ အောင် ပြင်ဆင်ကျင့်သုံးလျက် ရှိသည်။ တရားစီရင်ရေးတွင် အမှန်ဆုံးနှင့် အမြန်ဆုံးဖြစ်ရေးကို မူတစ်ရပ်အနေနှင့် ချမှတ် ကျင့်သုံးလျက် ရှိသည်။

စိမ်းစားဥပင်များကို မျိုးစေ့အလို့ငှာ ရှမ်းပြည်ကုန်းမြေမြင့်များ၌ ဆောင်းရာသီတွင် စိုက်ကြသည်။ ထိုသို့ စိုက်ပျိုးရာမှ ရရှိသောမျိုးစေ့များကို မြန်မာနိုင်ငံလွင်ပြင်အရပ်များရှိ လယ်ယာ များသို့ တင်ပို့ရောင်းချကြသည်။

Bluegrass ဒုတိယမျိုးဆက်ဂီတသမားများသည် ၁၉၆၀အလယ်မှ နောက်ပိုင်းအထိ ရေးသားမှတ်တမ်းတင်၍ စတင်ဖျော်ဖြေလာကြသည်။ Jimmy Martin, Doc Watson, J.D.Crowe, Doyle Lawson, Sam Bush, Bela Fleck, John Hartford, Jerry Douglas, Norman Blake, Frank Wakefield, Bill Keith, Del Macoury နှင့် Tony Rice တို့ပါဝင်သည်။ New Grass Revival, Seldom Scene, Kentucky Colonels နှင့် The Dillards တို့သည် progressive bluegrass ကို ဖွံဖြိုးစေခဲ့သည်။ ၁၉၆၀နှင့် ၁၉၇၀တွင် အခြားအုပ်စုများသည် rock ဂီတနားထောင်သူများသို့ Progressive နှင့် traditional bluegrass ကို မိတ်ဆက်စေခဲ့သည်။

ကိုရွှေမောင်အမည်ခံ မောင်မောင် ကို အဘဦးမှတ်ကြီး၊ အမိဒေါ်တုတို့မှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၆၆(၁၉ ၁၄)တွင် ဖွားမြင်သည်။ မွေးချင်း၃ယောက်အနက် အထွေးဆုံးသားဖြစ်၍ ချစ်စနိုးဖြင့် မောင်မောင်ဟုလည်းကောင်း၊ ကိုရွှေမောင်ဟုလည်းကောင်း ခေါ်ကြသည်။ မန္တလေးမြို့လမ်း ၃၀နှင့် ၃၁လမ်း၊ ၈၀နှင့် ၈၁လမ်း အကြားရှိ အမျိုးသားကျောင်း (ယခင်အခေါ်နေရှင်နယ်ကျောင်း၊ ယခု အမှတ်၂ အထက)၏ အရှေ့ဘက်ကပ်လျက်ရှိ အထက်ဆင့်ဝင်း (ယခင် နီပါးဝင်း)တွင် ဖွားမြင်သည်။

၁၉၀၈ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန် တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်ဟု အမည်ပေးကာ ၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် အုပ်ချုပ်ရေး ရုံး ဆောက်လုပ်ပြီး ရန်ကုန် တိရစ္ဆာန်ထိန်းသိမ်းရေးအဖွဲ့ (Board of Trustees )ကို ဖွဲ့စည်း အုပ်ချုပ်စေခဲ့ရာမှ လွပ်လပ်ရေးရပြီး နောက်ပိုင်း ရန်ကုန် တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်ကြီးကြပ်ရေးအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းပြီး အုပ်ချုပ်စေခဲ့ပါသည်။ အများ ပြည်သူများ လေ့လာနိုင်ရန်အတွက် သဘာဝ သမိုင်းပြတိုက် ကို ၁၉၆၆ ခုနှစ် မေလ (၁) ရက်နေ့တွင် ကန်တော်ကြီးဟိုတယ် နေရာ၌ ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး (၁၉၆၆-၆၇) ခုနှစ်တွင် ယခုနေရာ၌ ပြည်သူ့ဆောက်လုပ်ရေး လုပ်ငန်းအဖွဲ့မှ ဆောက်လုပ်ခဲ့ပြီး (၁၉၇၈) ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ (၁) ရက်နေ့၌ ပြောင်းရွှေ့ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ သဘာဝ သမိုင်းပြတိုက်တွင် နို့တိုက်သတ္တဝါနှင့် ကျေးငှက်ပြခန်း ၊ တွားသွား သတ္တဝါ နှင့် ကျောရိုးမဲ့ သတ္တဝါ များ ပြခန်း ၊ သစ်တော (ရုပ်သံ)ပြခန်း ၊ ဘူမိဗေဒ ပြခန်း ၊ ဝေလငါး အရိုးစုပြခန်း တို့အား ပြသလျှက် ရှိသည်။
၂၀၁၄ ဇွန်လတွင် ရခိုင်ပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ်နေရာမှ နှုတ်ထွက်သွားခဲ့သော ဦးလှမောင်တင် နေရာတွင် အစားထိုးခန့်အပ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုဝန်ကြီးချုပ်နေရာအား ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများထဲမှ ခန့်အပ်ရန် ရခိုင်အမျိုးသားပါတီမှ တောင်းဆိုခဲ့သော်လည်း ဗမာလူမျိုးတစ်ဦးဖြစ်သူ ဦးမောင်မောင်အုန်းအား ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ဦးမောင်မောင်အုန်းအား ခန့်အပ်ရန် သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်က အဆိုပြုခဲ့ပြီး ဇွန်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ရခိုင်ပြည်နယ် လွှတ်တော်က အတည်ပြုခဲ့သည်။

"ကင်းတားရွာငံကြောင်း"ချီတပ်တွင် ညီတော်တောင်ငူမင်းခေါင် နှင့် သားတော်မဟာဥပရာဇာတို့ကို ဦးစီးစေသည်။ မြင်း ၅ တပ် နှင့် ဆင် ၁၁ တပ်ပါဝင်ပြီး စုစုပေါင်းအင်အားမှာ ဆင် ၃၀ဝ၊ မြင်း ၆၀ဝ၀ နှင့် သူရဲ ၁၂၀ဝ၀ဝ ဖြစ်သည်။ ဟံသာဝတီမှ ကေတုမတီ (တောင်ငူ)၊ ထိုမှတစ်ဆင့် လှိုင်းတက်ကို တိုက်ကာ ကင်းတားရွာငံကြောင်းချီသည်။

ဓာတ်ငွေ့များသည် အရည်နှင့် အခဲတို့ထက်ပို၍ လွတ် လပ်စွာ နေရာတကာသို့ ပျံ့နှံ့သွားနိုင်ကြသည်။ ယင်းသို့ ပျံ့နှံ့နိုင်ခြင်းကြောင့် ဓာတ်ငွေ့တို့၏ အက်တမ်များသည် တု နှင့်တခု တိုက်ခိုက်မိတတ်ကြလေသည်။ ယင်းသို့ တိုက်ခိုက် မိကြခြင်းကြောင့်၎င်း၊ နေပူရှိန် အလင်းရောင် အိပ်စရေး ရောင်ခြည် စသည်တို့ကြောင့်၎င်း ဓာတ်ငွေ့တို့၏ အက် တမ်များသည် အိုင်းယွန်းများအဖြစ်သို့ အစည်းကွဲထွက် သွားကြ၏။ အရည်သည် အိုင်းယွန်းများအဖြစ်ဖြင့် အစည်း ကွဲထွက်မှုကြောင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်လိုက်နိုင်ဘိသကဲ့သို့ ဓာတ် ငွေ့သည်လည်း လျှပ်စစ်ဓာတ်လိုက်နိုင်၏။ သို့သော် ဓာတ်ငွေ့ တို့၏ အစည်းကွဲထွက်မှုသည် အရည်တို့၏ အစည်းကွဲထွက်မှု လောက် အသုံးမဝင်လှချေ။ ယခုအခါ နီယွန် မီးလုံးများ ထွန်းရာ၌လောက်သာ ဓာတ်ငွေ့တို့၏ အစည်းကွဲထွက်မှုကို လက်တွေ့အသုံးပြုလျက်ရှိလေသည်။

စိမ်းစားဥကို ပဲစိမ်းစား သို့မဟုတ် ပဲစိမ်းစားဥဟူ၍ ခေါ်သည်။ ပဲမြစ်များရရှိသော ပဲစောင်းလျားပင်ကဲ့သို့ စိမ်းစားဥပင်သည် ဥအတွက်စိုက်ပျိုးသော ပဲပင်မျိုးဖြစ်သည်။ ရုက္ခဗေဒအလိုအားဖြင့် စိမ်းစားဥပင်ကို ပက်ခီရီဇပ် အင်ဂူး လေတပ် ဟု ခေါ်သည်။ ယင်း၏မျိုးရင်းမှာ လီဂူမီနိုးစီးဖြစ်သည်။ စိမ်းစားဥကို အစိမ်းလိုက်ဖြစ်စေ၊ ကြော်ချက်၍ဖြစ်စေ၊ စားလေ့ရှိကြသည်။

အက်ဆစ်အတွက် ထင်ရှားသော ဥပမာများမှာ ရှာလကာရည်တွင် ပါဝင်သော အက်ဆီတစ် အက်ဆစ် (acetic acid)၊ မော်တော်ကား ဘက်ထရီတွင် သုံးသော ဆာလဖျူရစ် အက်ဆစ် နှင့် မုန့်ဖုတ်ရာတွင် အသုံးပြုသော တာတာရစ် အက်ဆစ် တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုဥပမာများတွင် တွေ့ရသည့် အတိုင်း အက်ဆစ်သည် ပျော်ရည်၊ အရည် သို့မဟုတ် အခဲ အဖြစ် ရှိနေနိုင်သည်။ ဟိုက်ဒရိုဂျင် ကလိုရိုက်ကဲ့သို့သော ဓာတ်ငွေ့များသည်လည်း အက်ဆစ်ဖြစ်ကြသည်။ အက်ဆစ်အပြင်းစားများနှင့် အားပြင်းသော အက်ဆစ်အပျော့စားများသည် တိုက်စား တတ်ကြသော်လည်း ကာဘိုရိန်း နှင့် ဘိုရိန်း အက်ဆစ် ကဲ့သို့သော မတိုက်စားတတ်သော အက်ဆစ်များလည်း ရှိသည်။
၁၉၉၆ ဇန်နဝါရီလတွင် မြန်မာ စစ်အစိုးရထံ လက်နက်ချခဲ့သည်။ မြန်မာ စစ်အစိုးရ၏ အသုံးအနှုန်း အရ လက်နက်နဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေး လဲလှယ်ဝင်ရောက်သည်ဟု ဆိုသည်။

(၁) Michael Faraday သည် ၁၈၃၁ ခုနှစ်တွင် electromagnetic introduction ကိုစတင်တွေ့ရှိခဲ့သူဖြစ်သည်။ နောင်တစ်ချိန်တွင် Maxwell equation ၄ခုထဲမှ တစ်ခုဖြစ်လာမည့် Faraday Law ကိုထုတ်ခဲ့သူလည်းဖြစ်ပါသည်။

တရုတ်နိုင်ငံတွင် လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း ၂ဝဝဝ ကျော်ခန့်က ပင် ဂျုံကို စားသောက်ရန် ကောက်ပဲသီးနှံအဖြစ်ဖြင့် စိုက်ပျိုးခဲ့ကြသည်။ အီဂျစ်နိုင်ငံနှင့်ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံတို့တွင် ရှေးလူများ သည်လည်း ဂျုံကိုစိုက်ပျိုး၍ စားသောက်ခဲ့သည့် အထောက် အထားများ တွေ့ရှိရသေးသည်။ ထိုအထောက်အထားများမှာ တရုတ်နိုင်ငံထက် နှစ်ပေါင်းထောင်ပေါင်းများစွာပင် ရှေးကျ သည်။ ထိုကြောင့် ဂျုံပင်မှာ လူ့ယဉ်ကျေးမှု စကတည်းက ပေါ် ပေါက်လာသော စားဖွယ်ရာ ကောက်မျိုးဖြစ်သည်ဟု ဆိုရ ပေမည်။

စကားချပ်။ ။(ယခုခေတ်ကာလ မည်သူမျှ မကိုင်ရဲသော ပြဿနာ အရှုပ်ထုပ်ကြီး ပေါ်လာပါက ဗြဟ္မာမင်း ဦးခေါင်း ဟု တင်စား ခေါ်ဝေါ်ကြသည်ကို ကြားဖူးကြပေလိမ့်မည်။)

အနောက်ကြောင်းချီတပ်ကို ဘုရင့်နောင်ကိုယ်တိုင် ဦးဆောင်ပြီး မြင်းတပ် ၄ တပ်အပါအဝင် တပ်ပေါင်း ၁၀ တပ်သည် တောင်တွင်းကြီး၊ ကျောက်ပန်းတောင်း၊ ပုဂံသို့ချီသည်။ ပုဂံအရောက်တွင် ပြည်မှ သတိုးဓမ္မရာဇာ၏ ရေတပ်နှင့်ဆုံသည်။ နောက် သတိုးဓမ္မရာဇာအား လက်ထုပ်၊ ကွမ်းရွာ၊ ပခန်းကြီး တို့ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်စေသည်။ ပခန်းကြီးမြို့စားလည်း မိုးညှင်း စော်ဘွားထံ ထွက်ပြေးခိုလုံသွားသည်။ နောက် အမြင့်၊ ဗဒုံ၊ ကမ်းနီတို့ကို ဆက်လက်တိုက်ခိုက်စေရာ အောင်မြင်သည်။ နောက် ပုဂံမှ ပခန်းကြီး၊ ကြခတ်ဝရာ၊ ပရိမ္မတို့မှ တဆင့်ချီတက်ကာ မြင်းမူနှင့် စစ်ကိုင်းတို့ကို တိုက်ခိုက်အောင်မြင်ပြီး စစ်ကိုင်းတွင် ကြည်းရေ နှစ်တပ်ပေါင်းကာ တပ်ချနေသည်။

ကုလား - ဗမာ အဓိကရုဏ်း ပေါ်ခဲ့သည်။ သမဂ္ဂသည် အဓိကရုဏ်းကြောင့် ဒုက္ခ ရောက်သူ များအား ကယ်ဆယ်ရေး လုပ်ငန်း များကို ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်။ ၁၉၃၆ ခု သပိတ် အရေးတော်ပုံတွင် ဖွဲ့စည်း ပေးခဲ့သော ဆာမြဘူး ကော်မတီ အစီရင်ခံစာ ထွက်လာသည်၊ အစီရင် ခံစာကို တကသမှ ကန့်ကွက် ခဲ့သည်။ ဒေါက်တာ ဘမော် အစိုးရ တက္ကသိုလ် အက်ဥပဒေကြမ်း ပြုလုပ်ရန် စီစဉ်သည် ကိုလည်း လက်မခံခဲ့ပေ။ ၁၉၃၆ - ၃၇ ပညာ သင်နှစ်တွင် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ၏ ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာပြီး၊ ၁၉၃၈ - ၃၉ တွင် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် တာဝန် ယူခဲ့သည်။ ၁၉၃၆ တက္ကသိုလ် သပိတ် အပြီးတွင် ပေါ်ပေါက် လာသော ဗမာနိုင်ငံလုံး ဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂကြီးကို ဦးစီး တည်ထောင်သူ တဦးလည်း ဖြစ်ပြီး၊ ဗမာ နိုင်ငံလုံး ဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂတွင် ပထမဆုံး အတွင်းရေးမှူး ဖြစ်လေသည်။ ၁၉၃၇ - ၃၈ တွင် ဗမာ နိုင်ငံလုံး ဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် တာဝန် ယူခဲ့သည်။ ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် ဝိဇ္ဇာတန်းကို အောင်ပြီး၊ ဥပဒေ ဝိဇ္ဇာတန်းသို့ ဆက်တက် ခဲ့သည်။ ၁၉၃၈ - ၃၉ တွင် တကသ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်သည်။ တက္ကသိုလ် အက်ဥပဒေ ပြင်ဆင်ရေး ကော်မတီတွင် အဖွဲ့ဝင် အဖြစ်လည်း တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ် အုပ်ချုပ်ရေး အဖွဲ့ဖြစ်သည့် တက္ကသိုလ် ကောင်စီဝင်တွင် ပထမဆုံး ကျောင်းသား ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်းသည် တကသ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် သက်တမ်း ကုန်သည်ထိ မနေခဲ့ပေ။ ၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်မှ ထွက်ပြီး သခင် ကိုယ်တော်မှိုင်း ကြီးမှူးသော တို့ဗမာ အစည်းအရုံးသို့ ဝင်ရောက်၍ သခင် အောင်ဆန်း အဖြစ် နိုင်ငံရေး နယ်ပယ်သို့ ခြေစုံပစ် ဝင်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၉ တွင် တို့ဗမာ အစည်းအရုံး၏ အတွင်းရေးမှူး အဖြစ် တက်မြောက်ခြင်း ခံရသည်။
ဘုရင့်နောင်၏ လက်နက်နိုင်ငံမှာ တောင်ငူ၊ ဟံသာဝတီ၊ မွန်သုံးရပ်နှင့် ပြည်အပါအဝင် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းဒေသများ ပါဝင်လာသော်လည်း မြန်မာတို့၏ မူလဌာနေဖြစ်သည့် အင်းဝမှာ ပြန်လည်လက်လွတ်ခဲ့၍ ကျန်ရှိနေသေးသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အင်းဝတွင် ထားရှိသည့် ရှမ်းမင်းမိုးဗြဲနရပတိအား ယခင်စစ်ကိုင်းစား စည်သူကျော်ထင်က တိုက်ခိုက်အနိုင်ယူကာ နရပတိ ဘွဲ့ခံ၍ အင်းဝကို အုပ်စိုးနေသည်။ ထို့ကြောင့် ဘုရင့်နောင်သည် အင်းဝကို တိုက်ယူရန် အားထုတ်လေသည်။

စပင် ဆိုသည်မှာ ကွမ်တမ်မက္ကင်းနစ်တွင်ရှိသည့် ထောင့်ပြောင်းအဟုန် အမျိုးအစား နှစ်မျိုးမှ တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ကျန်တစ်မျိုးမှာ ပတ်လမ်းဆိုုင်ရာ ထောင့်ပြောင်းအဟုန်ဖြစ်သည်။

စာရေးဆရာ ဇော်ဇော်အောင်ကို ၁၉၃၇ ခုနှစ် မေလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် မုံရွာခရိုင်၊ ဆားလင်းကြီးမြို့၌ အဖ ဦးဘသက်၊ အမိ ဒေါ်တု တို့မှ မွေးဖွား ခဲ့သည်။ အမည်ရင်း ဇော်မြင့်သက်၊ ငယ်စဉ်က မုံရွာမြို့ အမှတ် (၁) အစိုးရ အထက်တန်း ကျောင်းတွင် မူလတန်းမှ အထက်တန်း အထိ ပညာ သင်ကြား ခဲ့သည်။ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ မဟာ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ ရသည်။ ရန်ကုန် စီးပွားရေး တက္ကသိုလ်တွင် လက်ထောက် ကထိက အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင် ခဲ့သည်။ ၁၉၅၄ ခုနှစ်ထုတ် သွေးသောက် မဂ္ဂဇင်းတွင် ‘ဇောသလ႞ာ’ ကလောင် အမည်ဖြင့် စာညွန့် တပုဒ် ဖော်ပြ ခံရပြီး ၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ မန္တလေးတက္ကသိုလ် နှစ်လည် မဂ္ဂဇင်း တွင်လည်း The story of a friend pieseller (အင်္ဂလိပ် ဘာသာဖြင့်) ဝတ္ထုတို တပုဒ် ရေးသား၍ စာပေ လောကသို့ ရောက်ရှိ လာသည်။ နောက် ရှုမဝ၊ သရဖူ၊ ဟန်သစ်၊ မဟေသီ၊ ရနံ့သစ်၊ စတိုင်သစ်၊ ရုပ်ရှင် သစ္စာ မဂ္ဂဇင်းတွင် ဆောင်းပါး၊ ဝတ္ထုတို၊ အက်ဆေးများ လုံးချင်း စာအုပ်များ၊ အခြား လုံးချင်း ဝတ္ထု စာအုပ်လည်း ရေးသားလျက် ရှိပါသည်။ ရေးသားခဲ့သော စာအုပ်များမှာ

အသောကကျောက်တိုင်များ သည် ဘီစီ ၃ ရာစုတွင် အိန္ဒိယတိုက်ငယ်တစ်လျှောက် အသောကမင်း လက်ထက်တွင် စိုက်ထူခဲ့သော ကျောက်တိုင်များ ဖြစ်သည်။ ထိုကျောက်စာတိုင်များတွင် အသောကမင်း၏ အမိန်ပြန်တမ်းလည်း ဖော်ပြပါဝင်လျှက် ရှိသည်။ အသောကမင်းသည် ကျောက်တိုင်များကို ကိုယ်တိုင်စိုက်ထူခဲ့ပြီး ကျောက်တိုင် (၂၀) တွင် ယနေ့ထက်တိုင် အမိန့်ပြန်တမ်းများ ရှိနေတုန်း ဖြစ်သည်။ ကျောက်တိုင်နှစ်ခုသည် Firuz Shah Tughlaq မှ ဒေလီသို့ နေရာပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင်များစွာသော ကျောက်တိုင်များကို Mughal အင်ပါယာအုပ်ချုပ်သူများက နေရာပြောင်းရွှေ့ခဲ့ကြသည်။ ပျမ်းမျှ ၁၂ - ၁၅ မီတာ (၄၀ - ၅၀ ပေ) ကြားအမြင့်နှင့် အလေးချိန် ၅၀ တန် စီရှိသော ကျောက်တိုင်များကို တရွတ်တိုက်ဆွဲကာ စိုက်ထူလိုသောနေရာသို့ ရွှေ့ကြသည်။ ထိုသို့ဆွဲရာ တစ်ခါတရံ မိုင်ရာပေါင်းများစွာပင် ရှိသည်။

မူလဘုရားဒကာမှာ သူဌေးကြီးဆာဘိုးသာဖြစ်သည်။ ဆာဘိုးသာသည် ၁၉ဝ၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့ ငါးထပ်ကြီး ဘုရားအနီး မြေ ၄.၂၅ ဧကကို ငွေ ၁၄,၂ဝဝ ကျပ် ပေး၍ ဝယ်ယူပြီး ရွှေသာလျောင်း ရုပ်ပွားတော်ကြီးကို ဦးဆောင် တည်ထားခဲ့ရာ ခြောက်ထပ်ကြီးဘုရား ဟူ၍ ထင်ရှားသည်။

အက်စတိုးနီးယားနိုင်ငံတွင် ရုရှားစကားပြောသူဦးရေသည် တစ်နိုင်ငံလုံးလူဦးရေ၏ ၂၅.၅ရာခိုင်နှုန်းအထိ ရှိနေပြီး ၅၈.၆ရာခိုင်နှုန်းသော အက်စတိုးနီးယားဒေသခံများသည်လည်း ရုရှားဘာသာစကားကို ပြောဆိုနိုင်ကြသည်။ ခြုံငုံကြည့်လျှင် အက်စတိုးနီးယားနိုင်ငံလူဦးရေ၏ ၆၇.၈ရာခိုင်နှုန်းသည် ရုရှားစကားကို ပြောဆိုနိုင်ကြသည်။

၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် ကုလသမဂ္ဂ အ‌ထွေ‌ထွေလွှတ်‌တော်က ပြင်သစ်တို့၏ အထိန်းသိမ်းခံနယ်အဖြစ်မှ ပယ်ဖျက်ရန် သ‌ဘောတူဆုံးဖြတ်ခဲ့၍ ပြင်သစ်တိုဂိုလန်နယ်သည် ၁၉၆၀ ပြည့် နှစ် ဧပြီလ ၂ရ ရက်‌နေ့တွင် လွတ်လပ်‌သော သမ္မတနိုင်ငံ အဖြစ်သို့ ‌ရောက်ရှိခဲ့‌လေသည်။တိုဂိုနိုင်ငံသည် ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ဖြစ်၏။
ဝါးလရပ်ဖျံသည် အစွယ်ကြီးများဖြင့် ရေအောက်ရွှံ့နွံများအကြားမှ ယောက်သွားနှင့် ကမာမျိုးများကို တူးဖော်စားသောက်သည်။ ကျောက်တုံး ကြီးများတွင် ကပ်နေသော ပင်လယ်ရေညှိပင်များကိုလည်း ထိုအစွယ်ကြီး များဖြင့်ပင် ကုတ်ခြစ်စားသောက်၏။ ယင်း၏ အစွယ်ကြီးသည် အစာရှာဖွေ စားသောက်နိုင်ရန် အထောက်အပံ့ပြုရုံသာမက အသက်စည်းစိမ် ကာကွယ် ရေးအတွက်လည်း များစွာအသုံးကျပေသည်။ ယင်းကို တိုက်ခိုက်မည့် ရန်သူဖြစ်သော ဝင်ရိုးစွန်းဝက်ဝံ စသောတိရစ္ဆာန်ကြီးများကို ထိုလက်နက် ဖြင့်ပင် ခုခံတွန်းလှန်လေသည်။

၁၅၅၉ မဟာစေတီကို တည်နေစဉ်အတွင်း မဏိပူရ ကသည်းစော်ဘွားသည် အင်းဝပိုင်ဖြစ်သည့် မြောက်ဖက် မင်းခင်းအောက် ကျေးလက်များကို တိုက်ခိုက်ထိပါးသည်ကို သိရသည့်အတွက် စစ်ပြင်သည်။ ယခုတစ်ကြိမ်တွင်မူ မင်းညီမင်းသားများကိုစေလွတ် တိုက်ခိုက်စေခြင်းမရှိပဲ မြို့စား၊ ရွာစားများကိုသာ စေလွတ်တော့သည်။ မဏိပူရချီတပ်မှာ

သူသည် မြန်မာနိုင်ငံ၌ သီတင်းသုံးနေထိုင်စဉ် ပါဠိဘာသာနှင့် ဗုဒ္ဓစာပေတို့ကို ထပ်မံလေ့လာ ဆည်းပူးသည်၊ ထိုစဉ်က သူသည် နှဲကြိုးဆရာတော်နှင့် အလွန်ခင်မင်ရင်းနှီးခဲ့သည်၊ နှဲကြိုးဆရာတော်ကား ဓမ္မကထိကအများ လက်စွဲပြုရသော ဝဋ္ဋဘေဒနီကျမ်းကို ရေးသားခဲ့သူ ဖြစ်ပေသည်။

လိုမီးမြို့သည် ထိုဂိုနိုင်ငံ၏ မြို့‌တော်ဖြစ်၍ လူဦး‌ေ၇‌ပေါင်း ၈၀၀၀၀ ခန့် ‌နေထိုင်လျက် ရှိသည်။ ယခု တိုဂိုနိုင်ငံတည်ရှိရာ‌ဒေသ (ယခင်က ပြင်သစ် တိုဂို လန်ဟု ‌ခေါ်သည်)နှင့် ဂါနာနိုင်ငံနှင့် ပူး‌ပေါင်းသွား‌သော (ယခင်က ဗြိတိသျှတိုဂိုလန်ဟု ‌ခေါ်သည့်) နယ်‌မြေ‌ဒေသတို့သို့ ၁၈၄၀ ပြည့်နှစ်ခန့်တွင် ဂျာမန်ခရစ်ယန်သာသနာပြုများ ဦးစွာ ‌ရောက်လာခဲ့ကြ၍ ထိုသူတို့‌နောက်တွင် ဂျာမန်ကုန်သည်များ ‌ရောက်လာခဲ့ကြ သည်။ ၁၈၈၄ ခုနှစ်တွင် ဂျာမန်ကိုလိုနီနယ် သစ်အဖြစ် သတ်မှတ်တည်‌ထောင်ခဲ့ တိုဂိုလန်ဟု ‌ခေါ်‌ဝေါ်ခဲ့‌လေ သည်။ ပထမကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင် ၁၉၂၂ ခုနှစ်မှ အစပြု၍ တိုဂို လန်နယ်ကြီးကို ကမ္ဘာ့နိုင်ငံ‌ပေါင်းချုပ်အသင်းကြီး၏ အခွင့် အမိန့်ဖြင့် ဗြိတိသျှအစိုးရနှင့် ပြင်သစ်အစိုးရတို့က နှစ်ပိုင်းခွဲ၍ ထိန်းသိမ်းအုပ်ချုပ်လာခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှတိုဂိုလန်နယ်နှင့် ပြင်သစ်တိုဂိုလန်နယ်ဟု တွင်ခဲ့၏။ ထို‌နောက် ဒုတိယကမ္ဘာစစ် အပြီးတွင် ၁၉၄၆ ခုနှစ်မှအစပြု၍ ကုလသမဂ္ဂ၏ အပြည်ပြည် ဆိုင်ရာ နိုင်ငံငယ်များ ထိန်းသိမ်း‌ရေးစံနစ်အရ ဗြိတိသျှအစိုးရ နှင့် ပြင်သစ်အစိုးရတို့ကပင် ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းအုပ်ချုပ်လာခဲ့ ‌လေသည်။

တရားစီရင်ရာတွင် အမြန်ဆုံး တရားစီရင်ရေးသည် အမှတ် ဆုံးတရားစီရင်ရေးကို တိုက်ရိုက်အကျိုးပြုနိုင်သည်။ ထိုကြောင့် တော်လှန်ရေးအစိုးရ တရားရေးဌာနနှင့် နိုင်ငံတော် တရားရုံး ချုပ်တို့က အမှုများကို အမြန်ဆုံးစစ်ဆေးရန် ညွှန်ကြားခဲ့သည်။ နည်းလမ်းများကိုလည်း ရှာဖွေခဲ့သည်။ စီရင်ထုံးများ ပြုရာတွင် ဖော်ပြခဲ့သည်။ တော်လှန်ရေးအစိုးရက ပြဠာန်းခဲ့သော တရား စီရင်ရုံးမျးတွင် အမှုများကို အမြန်ဆုံးစစ်ဆေးနိုင်ရေးအတွက် သက်ဆိုင်ရာ တာဝန်ရှိသူများက ကြိုးပမ်းလျက်ရှိပြီးလျှင် ချွတ် ယွင်းချက်များကိုလည် အတတ်နိုင်ဆုံကြိုးစားပြင်ဆင်လျက်ရှိ သည်။ ဗဟို၌ ညှိနှိုင်းပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်းဖြင့် အထူး ရာဇဝတ်ရုံးများကို နှောင့်နှေးကြန့်ကြာခြင်းမရှိဘဲ ဖွဲ့စည်းနိုင်ရန် စီစဉ်ပေးလျက်ရှိခြင်း၊ အထူးရာဇဝတ်ရုံး ဖွဲ့စည်းပုံတွင် အဖွဲ့ဝင် များ၏ အနေအထားတည်ငြိမ်မှု ရရှိနိုင်သမျှ ရရှိရန် ကြိုးပမ်း ခြင်း၊ အတည်ပြုအဖွဲတွင် အချိန်ကြာမြင့်ခဲ့ရသော် အမှုများကို လျက်မြန်စွာ စဉ်းစားဆုံးဖြတ်ရန်အတွက် အဖွဲ့ဝင်များကို တိုး၍ ခန့်အပ်ခြင်း၊ အတည်ပြုအဖွဲ့ဝင်များ အချိန်မှန် စည်းဝေး ဆုံး ဖြတ်ခြင်း၊ အယူခံအဖွဲ့ဝင်များ ထပ်မံတိုး၍ ခန့်အပ်ခြင်း အစရှိ သည်ဖြင့် အမှုများကို အတတ်နိုင်ဆုံး လျင်မြန်စွာစစ်ဆေးနိုင် ရန် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
၉၂၂၊ ပြာသိုလပြည့်ကျော် ၂ ရက်နေ့တွင် ထီးတော်တင်ပွဲ ကျင်းပသည်။ မိမိကိုယ်တိုင်ဆောင်းသည့် မင်းဆောင်း မကိုဋ်တော်ကို လည်းလှူသည်။ စေတီတော်ကြီးအရှေ့တွင် ဥယျာဉ်တော်ကြီးဆောက်ကာ တာဝတိံသာဟု အမည်ပေးသည်။ ရွှေနန်းတော်ကိုလည်းဖျက်ကာ မဟာစေတီတွင် ဇေတဝန်ကျောင်းကြီး ၄ ကျောင်းနှင့်တကွ ကျောင်းရံ ၁၀ဝ ကိုလည်းလှုသည်။ ရွှေကျောင်းကြီး ၄ ကျောင်းတွင် ၅၅၀ ဇာတ်နိပါတ်များကို ရေးဆွဲပူဇော်စေသည်။ မဟာစေတီ တံတိုင်းအတွင်း သုဓမ္မာဇရပ်များ ဆောက်ကာ ရွှေချရန် ရွှေချိန် ၅၃ ပိဿာ၊ ၅ကျပ်နှင့် တစ်မတ်သား တိတိ လှူသည်။ စေတီတော် တည်စဉ်က စံမြန်းသည့် ပြာသာဒ် သုံးဆောင်ကိုလည်း ဖျက်ကာ ကျောင်းဆောက်လှူသည်။

မိခင်နို့မတိုက်ကျွေးခြင်းသည် မွေးကင်းစနှင့် ကလေးသူငယ်များကို အာဟာရချို့တဲ့ခြင်းသို့ ရောက် သွားနိုင်သည်။ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများ၏ မိခင်နို့ မတိုက်ကျွေးရခြင်း၏ ဖြစ်နိုင်သည့် အကြောင်းပြချက်များမှာ မိသားစု အများစုသည် နို့ဘူးတိုက်ခြင်းကို ကောင်းသည်ဟု ထင်နေကြခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ မှ ပြောသည်မှာ မိခင်များ မိခင်နို့တိုက်ကျွေးခြင်းကို ပစ်ပယ်ထားရသည့် အကြောင်းမှာ မိခင်များသည် ကလေးများကို မည်သို့ ကျွေးမွေးသုတ်သင်ရမည်ကို ကောင်းစွာ နားမလည်၍ ဖြစ်သည်။ သို့မဟုတ် နို့တိုက်ရာ တွင် နာကျင်ခြင်းနှင့် သက်တောင့်သက်သာ မရှိခြင်းတို့ကြောင့်ဖြစ်သည်။

ရှင်မတောင်သနပ်ခါးတုံးများ အထားကြာလို့ မမွှေးတော့ဘူးဆိုရင် ရေနွေးပွက်ပွက်ဆူကို သနပ်ခါးတုံးပေါ် လောင်းချလိုက်ရင် အနံ့ပြန်မွှေးလာပါတယ်။ ရှင်မတောင် သနပ်ခါးတုံးကို ရေနွေးပူပူနဲ့ ဆေးကြောပြီး နေပူပူမှာ နေလှန်းထားရင် ရှင်မတောင်နံ့ အလွန်မွှေးပျံ့ နေမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

(၁၀) Hertz ကတော့ maxwell equations များပေါ်တွင် အခြေခံပြီး လေ့လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ maxwell equations များ၏ electromagnectic waves များ အလုပ်လုပ်ပုံကို သရုပ်ပြနိုင်ခဲ့ပါသည်။ ထိုelectromagnectic waves များကို wave equation ဟုခေါ်သော partial differential equation ကို တွက်ထုတ်ခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် သူ၏ တွေ့ရှိချက်များသည် လက်တွေ့တွင် အသုံးမချနိုင်ခဲ့ပါ။

၅။ အမျိုးယုတ်သူ အဆင်းလှလျှင် သတိထား၊ တန်ခိုးနုတ်သူ ထမင်းဝလျှင် မကြည်စားနှင့်။ အမျိုးယုတ်သူ အဆင်းလှက ဇာဂတန်တတ်သည်။ တန်ခိုးနုတ်သူ ထမင်းဝက မာနထန်တတ်သည်။

ကမ္ဘာဦးအစပိုင်းတွင် ဗေဒင်ကျမ်းဂန်များ၌ အလွန်ကျွမ်းကျင်တတ်မြောက်သော ကဝါလမိုင်း အမည်တွင်သည့် ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး ပေါ်ထွန်းခဲ့သည်။ သူသည် နက္ခတ်ကျမ်း၊ ဗေဒင်ကျမ်းတို့တွင် တစ်ဖက်ကမ်းခပ် တတ်မြောက်သော ဣန္ဒိဝိဒ္ဓ ရသေ့ကြီး ဝင်စားသည်ဟု ဆို၏။

နောက်နှစ်များတွင် စာဆိုတော်နေ့ အထိမ်းအမှတ်ပွဲများကို မြို့နယ်များ၌ပါ ကျင်းပလာခဲ့သည်။ မြို့နယ်များတွင်သတင်းထောက်များ၊ ကျောင်းဆရာများနှင့် လူငယ်အဖွဲ့အစည်း များက ကြီးမှူးကျင်းပလေ့ရှိရာ ယင်းအခမ်းအနားများတွင် စာပေပြိုင်ပွဲများ၊ စကားရည်လုပွဲများ၊ ပဒေသာကပွဲများ ထည့်သွင်းကျင်းပခဲ့ကြသည်။

ရေနစ်မြုပ်မှုများကြောင့် အိုးအိမ် ဆုံးရှုံးခဲ့ရသူများအတွက် မြို့နှင့်သုံးမိုင်ခန့် ကွာဝေးသည့်နေရာတွင် နေရာသတ်မှတ် ချထားပေးရေးလျာထား ဆောင်ရွက်လျက်ရှိကြောင်း ဒုတိယသမ္မတ ဒေါက်တာ စိုင်းမောက်ခမ်းမှ ပြောကြားသည်။

မော်လမြိုင်တက္ကသိုလ်သည် မော်လမြိုင်မြို့တွင် တည်ရှိပြီး မွန်ပြည်နယ်၏ အကြီးဆုံး တက္ကသိုလ်ဖြစ်သည်။ ထိုတက္ကသိုလ်သည် ဝိဇ္ဇာဘွဲ့နှင့် သိပ္ပံဘွဲ့များ၊ မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့များကိုသာ ချီးမြှင့်နိုင်သည်။ ထို့ပြင် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း အဏ္ဏဝါသိပ္ပံဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်ပေးနိုင်သော တက္ကသိုလ်အချို့ရှိရာ မော်လမြိုင်တက္ကသိုလ်သည် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်သည်။

တောင်တွင်းကြီးမြို့ဇာတိ မြေတိုင်းစာရေး မောင်ဖိုးခ ဆိုသူသည် မောင်းထောင်တိုက်တွင်လာ၍ အလုပ်လုပ်သည်။ မောင်ဖိုးခသည် မောင်းထောင်တွင် ပဉ္ဇင်းခံအလှူပွဲကို ကျင်းပရာ မိမိသည် တစ်ကိုယ်တည်းသမား လူပျိုကြီးဖြစ်၍ အပျိုအများအပြားလာရောက်ကာ တရားနာစေရန် ဖိတ်စာရေးပေးပါဟု တောင်းပန်သဖြင့် ဖွဲ့ဆိုထားခြင်း ဖြစ်သည်။
ရှောင်လင်ကျောင်းတော် (သို့မဟုတ်) ရှောင်လင်ဘုရားကျောင်း ( တရုတ်: 少林寺 ; ပင်ယင်း : Shàolínsi )သည် ယခု တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၏ ဟန်နန် ပြည်နယ် ဆောန်ရှန်း တောင်တန်း (Song Shan)ပေါ်တွင် တည်ရှိသော ဘုန်းကြီးကျောင်း တစ်ခုဖြစ်ပါသည်။ ရှောင်လင်ကျောင်းတော်ကို ဧကရာဇ်ရှောင်ဝမ် (孝文帝) က အေဒီ ၄၇၇ တွင် တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ပထမဦးဆုံးသော ကျောင်းထိုင်ဘုန်းကြီးမှာ ဗုဒ္ဓသာသနာတော် ပျံ့ပွားရေးအတွက် အေဒီ ၄၆၄ တွင် တရုတ်ပြည်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သော အိန္ဒိယလူမျိုး တရားပြဆရာတော် ဘတ်တူ (Batuo) ( ဖော့တူ(Fotuo) သို့မဟုတ် ဘဒ္ဒရာ (Bhadra - the Chinese transposition of Buddha)) ဖြစ်လေသည်။ တရုတ်ကိုယ်ခံပညာနှင့် အထူးသဖြင့် ရှောင်လင်ကွန်ဖူးနှင့် တွဲဖက်၍ နှစ်ရှည်လများ ထင်ရှားခဲ့သည်။ အနောက်ကမ္ဘာတွင် နာမည်ကျော်ကြား လူသိအများဆုံး မဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာ ကျောင်းတော်တစ်ခုဟုပင်ဆိုနိုင်သည်။

၁၉၈၈ ခုနှစ် ညောင်ကန်အေးဆရာတော် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံသို့ ဓမ္မဒူတကြွရောက်တော်မူစဉ် သီရိလင်္ကာ ဝန်ကြီးချုပ်ပရိမာဒါဆာက ညောင်ကန်အေးဆရာတော်အား ဖူးမြော်ပြီး အချိန်ရသမျှ တရားနာယူလိုပါကြောင်း သီရိလင်္ကာရဟန်းတော် အရှင်ကဿပမှတဆင့် လျှောက်ထားပင့်ဖိတ်ချက်ကို ညောင်ကန်အေးဆရာတော်က လက်ခံတော်မူပြီး (၂၅-၃-၈၈) နေ့၊ ည(၉)နာရီအချိန်တွင် ကိုလံဘိုမြို့ ဝန်ကြီးချုပ်ရုံးခန်းရှိရာသို့ အရှင်ကဿပ နှင့်အတူကြွရောက်တော်မူကြသည်။ ဝန်ကြီးချုပ်က ရုံးအဆောက်အအုံဂိတ်ပေါက်ဝတွင် နိုင်ငံတော်အလံနှင့်သာသနာ့အလံများကို စိုက်ထူလွှင့် တင်ကာကိုယ်ရံတော်တပ်ဖွဲ့များ၊ သတင်းထောက်များနှင့်အတူအသင့်စောင့်ကြိုခဲ့သည်။ ဝန်ကြီးချုပ်နှင့်တကွ သူ၏အတွင်းဝန်စသူတို့သည် အဖြူရောင်ဘာသာရေးဝတ်စုံများကို ဝတ်ဆင်လျက် ရိုသေလေးမြတ်စွာ လက်အုပ်ချီကြိုဆို၍ ရုံးခန်းတွင်းသို့ ပင့်ဆောင်ခဲ့သည်။ ညောင်ကန်အေးဆရာတော်နှင့် အရှင်ကဿပအား ဝန်ကြီးချုပ်က ရိုသေစွာရှိခိုးပြီးနောက် ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် ညောင်ကန်အေးဆရာတော်တို့ သာသနာရေးရာများ အပြန်အလှန်ဆွေးနွေး ပြောဆိုကြသည်။ထို့နောက် ဝန်ကြီးချုပ်က “တပည့်တော်မှာ တိုင်းပြည်ဝတ္တရားများကို ဆောင်ရွက်နေရသဖြင့် အလွန်အလုပ် များတဲ့အတွက် အချိန်များများမရသော်လည်း တစ်သက်လုံးသုံးရမည့် အတိုဆုံးတရားတစ်ပုဒ်လောက်ကို ဟောကြားချီးမြှင့်ပေးပါရန်’’ လျှောက်ထားပါသည်။ထို့နောက် ညောင်ကန်အေးဆရာတော်က သတိပဋ္ဌာန်ရှုမှတ်ခြင်းကြောင့် ရရှိနိုင်သည့် ပစ္စုပ္ပန်တမလွန် အကျိုးကျေးဇူးများနှင့် တာဝန်များသူဝန်ကြီးချုပ်နှင့် ကိုက်ညီမည့် ဝိပဿနာရှုမှတ်နည်းအကျဉ်းချုပ်ကို မကျဉ်းမကျယ် ဟောကြားချီးမြှင့်ပေးပါသည်။

ဟန်ဂေရီနိုင်ငံသား ဇီဝဓာတုဗေဒနှင့် ဆေးပညာရှင် Albert von Szent-Györgyi Nagyrapolt သည် ခန္ဓာကိုယ်ကြွက်သားနှင့် ဇီဝဓာတုသဘာဝ လုပ်ငန်းစဉ်ကို ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ ဖျူးမရစ်အက်စစ် ထုတ်လုပ်ပုံ၊ ဗီတာမင်စီဓာတ် ပြည့်ဝသည့်အပင်၊ အသီးများအကြောင်းကို အသေးစိတ်ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ ယင်းဖော်ထုတ်ချက်များကြောင့် ၁၉၃၇ ခုနှစ်အတွက် ဆေးပညာရပ်ဆိုင်ရာ ထူးချွန်သူအဖြစ် နိုဘယ်လ်ဆုကို ပေးအပ်ချီးမြင့်ခံရသည်။

ရေရှည်ဆောင်ရွက်ချက်များတွင် ဓာတ်မြေဩဇာများနှင့် ရေသွင်းစိုက်ပျိုးခြင်းကဲ့သို့သော ခေတ်မီ စိုက်ပျိုးရေးအတွက် လိုအပ်နေသည့်ရာများတွင် ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုများပါဝင်သည်။ ၎င်းဆောင်ရွက်ချက်များသည် ဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံများတွင် အစာရေစာငတ်မွတ်မှု အပြီးသတ်ဖယ်ရှားပြီး ဖြစ်သည်။သို့သော်ငြားလည်း ကမ္ဘာ့ဘဏ်၏ ကန့်သတ်ချက်များမှာ အစိုးရမှလယ်သများသို့ အမတော်ကြေးများ မထောက်ပံ့ရန် တားမြစ် ထားပြီး ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး အဖွဲ့အချို့ကလည်း ဓာတ်မြေဩဇာများ တွင်တွင်ကျယ်ကျယ်သုံးခြင်းကို ဟန့်တားလျက်ရှိသည်။
ရှေးအခါက ထောပတ်လုပ်ကိုင်ရာ၌ အကိုင်အတွယ် အထားအသို မသန့်ရှင်းဘဲ စံနစ်လည်း မကျသေးသောကြောင့် ထောပတ်မှာ အနံ့ဆိုးပြီးလျှင် အရသာမရှိချေ။ ထိုကြောင့် ထောပတ်များကို ဆေးဝါးအဖြစ်၎င်း၊ လိမ်းကျံရန်၎င်း၊ မီးခွက်ထွန်းရန် ဆီအဖြစ်၎င်း၊ ဟင်းထဲထည့်ချက်ရန် ဆီအဖြစ် ၎င်း ထိုမျှလောက်သာ အသုံးပြုကြသည်။

သူရောက်လာသည်မှာ နိုင်ငံရေးအတွက်လဲ မဟုတ်၊ စီးပွါးရေးအတွက်လဲ မဟုတ်၊ ပညာရေးအတွက်လဲ မဟုတ်၊ အုပ်ချုပ်ရေးအတွက်လဲ မဟုတ်၊ ခရစ်ယာန်သာသနာပြုရေးအတွက်လဲ မဟုတ်၊ ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းအဖြစ် ခံယူရန်အတွက် ထူးထူးခြားခြား ရောက်ရှိလာခြင်း ဖြစ်ပေသည်။

ဆင့်ဂျော်ဂျီ၏ သုတေသနလုပ်ငန်းများတွင် ခန္ဓာကိုယ်ကြွက်သားများနှင့် ဇီဝဓာတုသဘာဝ လုပ်ငန်းစဉ်၊ ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း လောင်ကျွမ်းဖြစ်စဉ်အကြောင်းပါဝင်သည်။ ထို့အပြင် အဆုတ်မှရှူသွင်းခြင်း၊ လေပြွန်ထုတ်ခြင်းနှင့် ဆဲလ်များပြုမူပုံကို သုတေသနပြုလေ့လာခဲ့သည်။ အပင်များ၏ အောက်ဆီဂျင်ထုတ်လုပ်ရန် ဓာတ်ပြုသည့်စနစ်ကို ဖော်ထုတ်ပြသခဲ့သည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံတွင်ရှိနေစဉ် အက်စ်ကောဘစ်အက်အစ်နှင့် သဘာဝအတိုင်းတွေ့နိုင်သည့် ဖျူးရစ်အက်စစ်ထုတ်လုပ်ပုံကိုရှာဖွေဖော်ထုတ်ခဲ့ပြီး ဆေးဝါးဗေဒဆိုင်ရာ သုတေသနလုပ်ငန်းများစွာကို အောင်မြင်စွာပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ဗီတာမင်စီများစွာ ပါဝင်သည့်အပင်၊ အသီးမှင့် အစေ့များကိုလည်း ရှာဖွေဖော်ထုတ်ခြင်း၊ အမှုန့်ပြုလုပ်ခြင်းနှင့် စိုက်ပျိုးရေးတွင် အရေးပါသည့် ဇီဝဓာတုဆိုင်ရာပြုပြင်ခြင်းလုပ်ငန်းများစွာကိုလည်း စမ်းသပ်ပြသခဲ့သည်။

ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်မှ မြန်မာနိုင်ငံ ကုန်းတွင်းပိုင်းသို့ ဝင်ရောက်လာသော မုန်တိုင်းငယ်၏ အရှိန်ကြောင့် မြစ်သာမြစ် ရေကြီးခဲ့ကာ ကလေးမြို့၊ ဂန့်ဂေါမြို့တွင် ရေလျှံမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး၊ မြန်မာ-အိန္ဒိယ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်း ဆက်သွယ်ရေး ပြတ်တောက်ခဲ့သည်။

အဲဒီတုန်းက သူနဲ့ အတွဲဆုံး တွေက ပေါင်းလောင်း ဒေသမှာ ကျသွားတဲ့ မန္တလေး ဖားသားလဖုံး ကျောင်းတောင်ဘက်၊ စာတိုက်တန်းက ကိုသောင်းရွှေ၊ မြင်းခြံက ကိုကျော်ဝင်း (ရှစ်လေးလုံး လှုပ်ရှားမှုမှာ တရားဟောရင်း ကွယ်လွန်သွားသူ)၊ ကိုမြသွင်၊ ကိုလေးမောင် (ကိုကိုးကျွန်း အာဇာနည်)၊ ကိုကျော်ဌေးထွေး၊ ရခိုင် ကိုကျော်ခင် (ပဲခူး ရိုးမ ကျဆုံးသွားသူ)၊ မြင်းခြံက ကိုအောင်သူ (နောက်ဆုံး မတကသမှာ အတွင်းရေးမှူး လုပ်ခဲ့သူ) စတာတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီထဲမှာ ကျနော်လည်း ပါတာပေါ့။ ဒါပေမဲ့ ညီငယ်လေး အရွယ်နဲ့ပါ။

မြင်းခြံခရိုင် တောင်ပိုင်း ပုဂံနယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်၍၊ ဧရာဝတီမြစ်အရှေ့ဘက်ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ပုဂံနယ် တွင် ပုဂံမြို့နှင့် ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့တို့ ပါဝင်ကြသည်။ မြို့၏ကျက်သရေမှာ ရွှေစည်းခုံစေတီတော်ဖြစ်လေသည်။

ထိုစဉ်က ကနောင်မင်းသားကြီး၏ စီမံကိန်းအရ အင်္ဂလန်၊ ပြင်သစ်၊ အီတလီနိုင်ငံများသို့ မြန်မာ ပညာတော်သင်များ စေလွှတ်ခဲ့သည်။ ယင်းတို့ အထဲတွင် ဦးဘိုးလှိုင်၏ တပည့်များစွာလည်း ပါဝင်သည်။ ဦးဘိုးလှိုင်သည် ထိုသူတို့၏ အကူအညီဖြင့် အနောက်တိုင်း ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံ ပညာရပ်တို့ကို ကောင်းစွာ လေ့လာဆည်းပူးခွင့် ရခဲ့သည်။ တစ်ဖန် ယင်းတို့ကို လေ့လာဆည်းပူးရုံဖြင့် အားမရ၊ မြန်မာလူထု လက်သို့ရောက်အောင်လည်း ဆီလျှော်အောင် ပြန်ဆို ပြုစုပေးခဲ့သည်။
အမျိုးသမီးရဟန်းများ အစီရဝတီမြစ်မှာ ပြည့်တန်ဆာမများတို့နဲ့ ရေဆိပ်တစ်ခုတည်းမှာ အဝတ်မစည်း ရေချိုးနေကြလို့ ပြည့်တန်ဆာမများက ရဟန်းမ ဘိက္ခုနီတို့ကို ပြက်ရယ်လှောင်ပြောင်ကြပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဘိက္ခုနီသံဃာအား အသက်ထက်ဆုံး ရေသနုပ်(ရေလဲသင်္ကန်း) လှူဒါန်းလိုပါတယ်ဘုရားဟု ဒီဆု(၈)မျိုးကို ဝိသာခါဒကာမကြီးက တောင်းခံခဲ့တာပါ။ သံဃာများ ချမ်းသာစေလိုတဲ့ ဒီဆုတွေ ဝိသာခါတောင်းတာဟာ သာသနာအကျိုးကြည့်တာရယ်၊ သူကိုယ်တိုင် နောင်အချိန်မှာ ဝမ်းသာပီတိနဲ့ သဒ္ဓါပွားချင်တာရယ်ကြောင့် တောင်းထားတာဖြစ်ပါတယ်။ မြတ်စွာဘုရားရှင်က ခွင့်ပြုတော်မူခဲ့လို့ ဒီနေ့ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် အမျိုးသား အမျိုးသမီးများ အနေဖြင့် ဝိသာခါကျောင်းအစ်မကြီးရဲ့ ဆုရှစ်မျိုးထဲက တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်တဲ့ ဝါဆိုသင်္ကန်းကို လှူဒါန်းနေကြတာဖြစ်ပါတယ်။ ဒါက ဝိသာခါကျောင်းအစ်မကြီး တောင်းခံခဲ့လို့ ဝါဆိုင်္သန်းရယ်လို့ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ခြင်းဖြစ်ပါတယ်။

၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် တိုဂိုနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး သမ္မတဖြစ်လာ ‌သော ဆီလ‌ဗေနပ်အိုလင်ပီယိုသည် ၁၉၆၃ ခုနှစ်၌ လုပ်ကြံ သတ်ဖြတ်ခြင်းခံရပြီးလျှင် သူ၏‌နေရာတွင် နစ်ကလတ်ဂရုနစ် ဇကီ သမ္မတဖြစ်လာခဲ့၏။ ဂရုနစ်ဇကီ၏ အစိုးရကို ၁၉ရ၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၃ ရက်‌နေ့တွင် ဒုဗိုလ်မှူးကြီး အီတျန်းအီ ယာဒီမာ ‌ခေါင်း‌ဆောင်ကာ ‌သွေး‌မြေမကျ ‌တော်လှန်လိုက်၍ နိုင်ငံကို အုပ်ချုပ်ရန်အတွက် အမျိုးသားဖြန်‌ဖြေ‌ရေး ‌ကော်မီတီ ကို ဖွဲ့စည်း‌ပေးလိုက်‌လေသည်။ သို့‌သော် ထိုနှစ် ဧပြီလတွင် အီယာဒီမာသည် ထို‌ကော်မတီကို ဖျက်သိမ်းလိုက်ပြီးလျှင် မိမိ ကိုယ်တိုင် သမ္မတအဖြစ် နိုင်ငံကိုအုပ်ချုပ်‌လေသည်။

ကျွန်တော် ပြည်ပကို ထွက်မလာခင် ကာလမှာ ကျွန်တော့်အိမ် (ပညာရေး ချွေးနဲစာနဲ့ တရားဝင် ဝယ်ယူ ဆောက်လုပ် နေထိုင်တဲ့အိမ်)၊ အမကြီးစန်းရဲ့ မိဘတွေရဲ့အိမ် (စာပေ လုပ်ငန်းနဲ့ တရားဝင် ဝယ်ယူ ဆောက်လုပ် ထားတဲ့အိမ်)၊ အဲဒီ အိမ်တွေ ‘မင်းဘေး’ နဲ့ အဖျက်ဆီး ခံရပြီး၊ အဓမ္မ အပို့ခံရတဲ့ တိုက်တန်းလျားတွေမှာ အမကြီးစန်းနဲ့ ကိုရင်စွမ်း တို့ဟာ အိမ်နီးချင်းတွေ ဖြစ်နေရ ပြန်ပါတယ်။

ရေးမြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်ခရိုင်တွင် ပါဝင်သော မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ရေးမြို့နယ်တွင် ရေးမြို့၊ လမိုင်းမြို့နှင့် ခေါဇာမြို့ တို့ပါဝင်ပြီး မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ရေးမြို့ ဖြစ်သည်။

ကျွန်တော့် အနေနဲ့ ကတော့ အမကြီး ဒေါ်စန်းစန်းကို ပညာရေး ဆွေမျိုး အဖြစ်ထက် စာပေ ဆွေမျိုး အနေနဲ့ ပိုပြီး ရင်းနှီးပါတယ်။ သူ့ဖခင်ဟာ အမျိုးသား စာပေဆုရ ‘ရဲအရာရှိတဦး’ ပါ။ ဦးဘသော်တဲ့။ ‘ပြစ်မှု’ မဂ္ဂဇင်းကို စတင် ထောင်သူ တဦး ဖြစ်ပါတယ်။ စိန်ခင်မောင်ရီ (ကြေးမုံ)၊ ခင်မောင်ကြည် (ဂါးဒီးယန်)၊ ခင်မောင်စီ (ပြစ်မှု) တို့ရဲ့ ဖခင်ကြီးပါ။ စိန်ခင်မောင်ရီလဲ အမျိုးသား စာပေဆုရ စာရေးဆရာ တဦးပါ။ ဂျပန် ဝတ္ထုတခုကို ဘာသာပြန်လို့ ဆုရခဲ့တာပါ။ သူတို့ မောင်နှမ တတွေဟာ အားလုံး စာပေသမားတွေချည်း ပါပဲ။ ကျွန်တော်နဲ့ ကမာရွတ်မှာ တရပ်ထဲ နေခဲ့ကြတာမို့ အားလုံးနဲ့ရင်းနှီးပါတယ်။

ပန်ဝါမြို့သည် ကချင်ပြည်နယ် မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ချီဖွေမြို့နယ်တွင် ပါဝင်သော တရုတ်မြန်မာနယ်စပ်မြို့ ဖြစ်သည်။ မေခမြစ်ကမ်းပေါ်ရှိ ချီဖွေမြို့မှ ၄၀ မိုင်ခန့်ကွာဝေးသည်။ ပန်ဝါမြို့တွင် ဦးစခုတ်တိန့်ယိန်း ခေါင်းဆောင်သော နယ်ခြားစောင့်တပ်အသွင်ပြောင်းထားသော ကချင်ပြည်ဒီမိုကရေစီသစ် တပ်မတော် (NDA-K) အခြေစိုက်သည်။

၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ခရီးသည် ၅.၄၈ သန်းသည် ပီနန် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်မှ တဆင့် ခရီးသွားခဲ့ကြသည်။ လေယာဉ်ဆင်းသက်မှု ၆၀ ၀၂၀ ဆင်း ရှိခဲ့သည်။ ပီနန် လေဆိပ်သည် မလေးရှားနိုင်ငံအတွင်း ကွာလာလမ်ပူ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်၊ ကိုတာ ကင်နာဘာလူ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်တို့ပြီးလျှင် တတိယ အလုပ်အများဆုံး လေဆိပ်ဖြစ်သည်။

ယင်းတို့သည် မိခင်ကြယ်များမှ တွန်းထုတ်ခံရသည့်ဂြိုဟ်များလော၊ သို့တည်းမဟုတ် ကြယ်ပုညိုများမှ စတင်ဖွဲ့တည်လာခဲ့ကြသည်လော ပြောပြနိုင်သည့် နည်းလမ်းကား လောလောဆယ်တွင် မရှိသေးပေ။
ကျောက်မဲမြို့၏ အကျယ်အဝန်း ဧရိယာမှာ စတုရန်း ၂ မိုင်နီးပါးရှိ၏။ မြို့ပေါ်လူဦးရေမှာ ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ၃၉,၉၃၀ ဦး ဖြစ်သည်။ မြို့နေလူများစုမှာ ရှမ်းလူမျိုး ဗုဒ္ဓအယူဝါဒီများ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုမြို့ပေါ်ရှိ ရှမ်း ပြည်နယ်ဆိုင်ရာ အခြားရုံးများမှာ သီပေါနယ်ဆိုင်ရာ နယ်ခြားဝန်ထောက်ရုံး၊ ကျောက်မဲနယ်ဆိုင်ရာ ခရိုင် အင်ဂျင်နီယာရုံး၊ ကျောက်မဲ နယ်ဆိုင်ရာ ခရိုင်ပညာရေးမှူးရုံးတို့ ဖြစ်ကြသည်။ မြို့မှာ ခေတ်မှီမြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည့်အတိုင်း အထက်တန်းကျောင်း၊ ပြည်သူ့ဆေးရုံ၊ လယ်ယာစိုက်ပျိုးမှု ဥယျာဉ်တို့လည်း ရှိ၏။

၁၉၄၅ ခုနှစ် မတ်လဆန်းမှ မေလဆန်းအထိ ရန်ကုန်မြို့၊ ပတ်လမ်း (ယခုနတ်မောက်လမ်း) ရှိ အဆောက်အအုံနေရာ (ယခုဂျာမနီသံရုံး) နေရာတွင် မြန်မာ့တော်လှန်ရေး တပ်မတော်အသံလွှင့်ဌာန အမည်ဖြင့် မျိုးချစ်စိတ်ဓါတ်ပြင်းထန်သော တော်လှန်ရေးရဲဘော်များက လျှို့ဝှက်တည်ဆောက်ကာ အသံလွှင့်ခဲ့သည်။ မြန်မာ၊ အင်္ဂလိပ်ဘာသာများနှင့် ဟိန္ဒူစတန်နီ ဘာသာများဖြင့် အသံလွှင့်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ မေလဆန်း၌ ရန်ကုန်မြို့ ရွှေတောင်ကြားရပ် လောင်းဝစ္စလမ်း (ယခု အင်းလျားမြိုင်လမ်း) ရှိ နှစ်ထပ်တိုက်ကို အသံလွှင့်ရုံအဖြစ် ဖန်တီးထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ အသံလွှင့်ရုံအမည်ကို Rangoon Radio (ခေါ်) ရန်ကုန်ရေဒီယို ဟု အမည်ပေး အသံလွှင့်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ (၁၅) ရက်နေ့တွင် “ရန်ကုန်ရေဒီယို” မှ Burma Broadcasting Service (BBS) (ခေါ်) ဗမာ့အသံ အမည်သို့ နာမည်ပြောင်းလဲ အသံလွှင့်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ (၂၃) ရက်နေ့တွင် လောင်းဝစ္စလမ်း (ယခုအင်းလျားမြိုင်လမ်း) အသံလွှင့်ရုံမှ ဝင်ဒါမီယာကရက်ဆင့် (ယခုပန်းဝါလမ်း) အသံလွှင့်ရုံသို့ ပြောင်းရွှေ့အသံလွှင့်ခဲ့သည်။ ဝင်ဒါမီယာအသံလွှင့်ရုံဟု ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။

နန်းဘုရားသည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ပုဂံရှိ ဘုရားတစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ ကွမ်းတောင်ပေါက် လိုဏ်တဆင့် ဂူဘုရားဖြစ်ပြီး (၁၂)ရာစုတွင် နရပတိစည်သူမင်း၏ သားမက်၊ မနူဟာမင်း၏ မြစ် နာဂသမန်း အမတ်က တည်ခဲ့သည်။ နာဂသမန်းသည် ၎င်း၏ဘေးတော်ဖြစ်သော မနူဟာမင်း နေထိုင်ခဲ့ရာနေရာ၌ အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် နန်းဘုရား တည်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

စနစ်တကျစီစဉ်ထားသော ဒုစရိုက်မှုသည် အကြမ်းဖက်လုယက်ခြင်း သို့မဟုတ် ခိုးယူခြင်းနှင့် အယောင်ဆောင်မှု လုပ်ဆောင်ချက်များဖြစ်ကြသော ကုန်ကားများ ပြန်ပေးဆွဲခြင်း၊ ကုန်ပစ္စည်းများ ဓားပြတိုက်ခြင်း၊ အယောင်ဆောင် ဒေဝါလီခံမှု (“ပျက်စီးသွားခြင်း” ဟုလည်းဆိုသည်)၊ အယောင်ဆောင် အာမခံ သို့မဟုတ် အယောင်ဆောင် မတည်ငွေ (ပြည်တွင်း အရောင်းအဝယ်)။ ထိုမှတစ်ဆင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများကို မကြာခဏ အကြမ်းဖက်သည်။ စနစ်တကျစီစဉ်သော ဒုစရိုက်အဖွဲ့များသည် ကားခိုးမှု (“ဖျက်သောဆိုင်များ”တွင် တစ်စစီ ဖြုတ်ရောင်းခြင်း သို့မဟုတ် နိုင်ငံခြားသို့တင်ပို့ရန်) အနုပညာပစ္စည်းခိုးမှု၊ ဘဏ်ဓားပြတိုက်ခြင်း၊ ဖောက်ထွင်းမှု၊ ရတနာပစ္စည်းခိုးယူမှု၊ ကွန်ပြူတာမှ သတင်းအချက်အလက်များ ဝင်ရောက်ခိုးယူမှု၊ အယောင်ဆောင် အကြွေးဝယ်ကဒ်၊ စီးပွားရေး သူလျှိုလုပ်ငန်း၊ အလွဲသုံးစားပြုခြင်း၊ ကိုယ်ပိုင်အမှတ်အသား ခိုးယူမှု၊ လုံခြုံရေး အယောင်ဆောင် (“ပို့သည်နှင့် စွန့်သည်” ငွေရှာရန် ဥပဒေနှင့်ဆန့်ကျင်သော အစီအစဉ်) တို့ကို တစ်ဦးချင်းသော်လည်းကောင်း အကြမ်းဖက်ကြသည်။ အချို. စနစ်တကျစီစဉ်သော ဒုစရိုက်အဖွဲ့များသည် လူမျိုး၊ နိုင်ငံ သို့မဟုတ် ဒေသတွင်း အစိုးရများအား လိမ်လည်မှုတို့ကို ကုလားဖန်ထိုးထားသော ဈေးပြိုင် လူထုစီမံကိန်းများ၊ ငွေတုပြုလုပ်ခြင်း၊ မှောင်ခိုအရောင်းအဝယ် သို့မဟုတ် အခွန်မဆောင်သော အရက်များထုတ်လုပ်ခြင်း (ပုလင်းသွတ်ခြင်း) သို့မဟုတ် စီးကရက် (ဗူးသွတ်ခြင်း)နှင့် ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သားများကို အခွန်များရှောင်ရန် ကူညီပေးခြင်းဖြင့် ပြုလုပ်သည်။
ဖာမီယမ် (အင်္ဂလိပ်: Fermium) သည် ရေဒီယိုသတ္တိကြွ ဒြပ်စင်တစ်ခုဖြစ်ပြီး အက်တမ်အမှတ်စဉ် ၈၉ မှ ၁၀၃ရှိသော (Actinoids) အုပ်စုထဲတွင်ပါဝင်သည်။ ၎င်း၏ ဓာတုဗေဒ ဂုဏ်သတ္တိကို အသေးစိတ်လေ့လာရန် ခက်ခဲသော်လည်း လေ၊ ရေနွေးငွေ၊ အက်ဆစ် တို့ဖြင့်တိုက်စားလျှင် ငွေသတ္တုစပ်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲနိုင်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ Tm ကို (Actinoids) အုပ်စုထဲတွင် ၈ ခုမြောက်အဖြစ် ရှာတွေ့ခဲ့သည်။ ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် Albert Ghiorso နှင့် သူ၏တွဲဖက် လက်ထောက်များက အပူထုတ်နယူကလီးယားပေါက်ကွဲခြင်း (Thermonuclear explosion) ဖြင့်ဓာတ်ခွဲခန်းတွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၅၃ နှင့် ၁၉၅၄ ခုနှစ်အစောပိုင်းကာလများတွင် အက်တမ် အမှတ်စဉ် ၉၉ နှင့် ၁၀၀ တွေ့ရှိမှုကို လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းပြချက်ဖြင့် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခွင့်မပြုခဲ့ပေ။ ဆွီဇလန်နိုင်ငံ မြို့တော် Stockholm ရှိ Nobel Institute of Physics မှ အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့သည် 238U ကို 16O ion နှင့် တိုက်ခိုက်စေခြင်းဖြင့် ၃၀ မိနစ်ခန့် ကြာသော alpha ရောင်စဉ်တန်း တစ်ခု သီးခြား ထွက်ပေါ်လာသည်။ ထို alpha ရောင်စဉ်တွင် atomic weight 250 ဝန်းကျင်နှင့် proton အရည်အတွက် 100 ပါဝင်နေသည်။ (တနည်းအားဖြင့်ဆိုသော် 100Fm250 ဖြစ်သည်)။ ထိုအဖွဲ့သည် ၎င်းတွေ့ရှိမှုအား ၁၉၅၄ ခုနှစ်တိုင်အောင် ကြေငြာနိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ နောက်ပိုင်းတွင် Fm250 အိုင်ဆိုတုပ်အဖြစ် အတိအကျ သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းဒြပ်စင်၏ သက်တမ်းဝက်(half-life) မှာ ၃၀ မိနစ်ဖြစ်သည်။ ဖာမီယမ်၏ ဓာတုဗေဒ ဂုဏ်သတ္တိကို လေ့လာရန်မှာ မရှိသလောက်ဖြစ်သည်။ 254Fm နှင့် စွမ်းအားမြင့် အိုင်ဆိုတုပ်ပ်များမှ ပမာဏကြီးမားသော နယူထရွန်စီးကြောင်းကို ပလူတိုနီယမ်ဒြပ်စင် ကဲ့သို့ ထုတ်လွတ်ပေးသည်။ ဖာမီယမ်တွင် အိုင်ဆိုတုပ် ၁၆ ခု ပါဝင်ကြောင်း ုတွေ့ရှိနိုင်သည်။ 257Fm သည် ရက်ပေါင်း ၁၀၀.၅ အထိ သက်တမ်းရှည်နိုင်ပြီး 250Fm သည် ၃၀ မိနစ်သာခံသည်။ 250Fm ကို ဓာတုဗေဒနည်းဖြင့် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာအတည်ပြုကာ 120Nb (nobelium) ကိုထုတ်လုပ်သည်။

မြန်မာ့သမိုင်းတွင်ထင်ရှားကျော်ကြားလှသော သမိုင်းဝင်ပညာရှင်ကြီး ဦးဘိုးလှိုင်၏ အဖိုးမှာစာရေးတော်ကြီးဦးတော ဖြစ်သည်။ ဦးတောသည် ယင်းတောရွာမှ ဖြစ်ကာ ဉာဏ်ပညာထက်မြက်သူတစ်ယောက်လည်းဖြစ်သည်။ သူသည် အမရပူရမင်းနေပြည်သို့ သွားရောက်ကာ မိမိ၏ ကြီးပွားရေးလမ်းစကိုရှာဖွေရာ ဉာဏ်ပညာထက်မြက်သောကြောင့် ရွှေပြည်ဝန်လက်ဝဲဝင်းတော်မှုး ၏သမီးနှင့်ထိမ်းမြားနိုင်ခွင့်ရလေသည်။ (အကြောင်းပါခဲ့သည်)။ ရွှေပြည်ဝန်က ဦးတော၏ပညာဉာဏ်ကို သဘောကျသဖြင့် နန်းတွင်းတွင် အမှုထမ်းဆောင်ခွင့်ရအောင် စီမံပေးသောကြောင့် မင်းနေပြည်တော်တွင် စာရေးတော်ကြီး အဖြစ် အမှုထမ်းခွင့်ရခဲ့သည်။ စာရေးတော်ကြီးဦးတောနှင့် ရွှေပြည်ဝန်သမီးနှင့်တို့မှ သားတစ်ယောက်ထွန်းကားလေရာ ထိုသူငယ်ကို ကိုယ်လုံးကိုယ်ပေါက် တောင့်တင်းသောကြောင့် မောင်တုတ်ကြီးဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။

ပနားမား ကာရစ်ဘီယံဘက်အခြမ်းရှိ ခံတပ်များ၊ ပေါ်တိုဘယ်လို ဆန် လော်ရန်ဇို သည် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အဆောက်အဦးများ ဖြစ်ပြီး စပိန်အင်ပိုင်ယာမှ ၁၇ ရာစု နှင့် ၁၈ ရာစုနှစ်များ အတွင်း ပနားမားနိုင်ငံ ကိုလုံးခရိုင် ကာရစ်ဘီယံ ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းတွင် တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ အပျက်အစီးများသည် ကိုလုံးခရိုင် ကမ်းရိုးတန်းတွင် တည်ရှိသည်။ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အရေးကြီးသော အစိတ်အပိုင်း တစ်ခု ဖြစ်သောကြောင့် ယူနက်စကိုမှ ၁၉၈၀ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ အဖြစ် စံနှုန်း (၁) နှင့် (၄) အရ သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး "၁၇ ရာစု နှင့် ၁၈ ရာစု စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ဗိသုကာပညာ၏ ကြီးကျယ်ခမ်းနားသော ဥပမာ တစ်ခု ဖြစ်သော ဤ ကာရစ်ဘီယံ ကမ်းရိုးတန်းရှိ ပနားမား ခံတပ်များသည် စပိန်ဘုရင်မှ အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာ ဖြတ်ကျော် ကူးသန်းသော ကုန်သွယ်ရေးအား ကာကွယ်ရန် တည်ဆောက်ထားသော ကာကွယ်ရေးစနစ်၏ တစိတ်တပိုင်း ဖြစ်သည်" ဟူ၍ ဖော်ပြထားခဲ့သည်။