Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
تیسری صدی عیسویں وچّ یونانی فلاسفی دے سکندریاں سکول نے بھارتی وچاردھارا توں اثر گرہن کرکے جہڑا دھارمک اندلون چلایا اس نوں نوَ-اپھلاتونواد کیہا جاندا اے۔ اس مت دے بہت سارے وشواس صوفی مت دے سدھانتا دی انگ ہن جویں:- پرماتما دی پرمستا، نوس اتے روح وغیرہ۔

روپ اتے وشے دے پکھوں انی ونّ-سونتا ہے کہ اک پریبھاشا وچّ بننا سہج نہیں| پر ونجارا بیدی نے بات دے کجھ مول تتّ درسائے ہن ،جناں نوں مکھ رکھدیاں باتاں دی پریبھاشا سہج ہو جاندی ہے| ایہہ تتّ ہن:-

اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔

پر ونجارا بیدی نے اک وشیش طرحاں دے برتانت والی رچنا دے ارتھاں وچّ ہی کتھا پد دا پریوگ کیتا ہے | انتکا نمبر 1 دے ادھین ‘’’بھرتھری تے پنگلا‘’’ کتھا دا حوالہ دتا ہے |

دریا چناب دے سجے کنڈھے توں نکلدیاں نہراں سن، کھنڈرکبر واہ، کرم کینال، ملتان تے شجاع آباد دے ساہمنے گنوش، ولیواہ، ٹالی، حاجی، نور، سلر، علی اتے کھلیئی نہراں سن، ضلع دی لمبائی 232 میل اتے ڈسچارج 740 کیوسکس ۔ ایہناں اپر لکھیاں ساریاں نہراں 1205 مربع میل وچ پیندے کھیتر نوں سنچت کردیاں سن، جنہاں وچ 547 مربع میل سال بھر چلن والیاں نہراں ادھین سی ۔ اس سنچت علاقے نوں ہڑھاں دی مار توں بچاؤن لئی 119 میل لمبا بنھ سندھ دریا نال اتے 40 میل لمبا چناب نال لایا گیا ۔ سنّ 1903-04 وچ ایہناں توں 6 لکھ روپیہ مالیا آیا ۔ ایہناں نہراں نوں بعد وچ مظفرگڑھ نہر جہڑی تونسہ بیراج توں نکلدی سی اتے رنگ پور نہر جہڑی چناب تے بنے ہیڈ تریموں توں نکلدی سی، دے رقبے وچ سملت کر لیا گیا سی ۔

چغچران​ صوبہ غور گور پانت دا سبھ توں وڈا شہر ہے اتے اتھے لگپگّ 1,50,000 لوک رہندے ہن۔ ایہناں وچوں 96 % تاجک نسل دے، 2 % پشتون نسل دے اتے2 % ہزارا نسل دے ہن۔

سوئس پاریمنٹ دو انگاں نال جڑ کے بندی اے: کونسل آف سٹیٹس جیدے 46 سنگی ہوندے نیں دو ہر کینٹن وچوں تے اک ہر ادھی کینٹن وچوں۔ نیشنل کونسل جیدے 200 سنگی ہوندے نیں جیہڑے ہر کینٹن توں لوک کنتی دے ناّپ نال جنے جاندے نیں۔ دوناں انگاں دے سنگی 4 ورے لئی چنے جاندے نیں۔ سوئس قنون وچ ایہ گل وی رکھی گئی جے اگر لوڑ پوے تے پورے سوئس قنون نوں پلٹیا جاسکدا اے۔ 1874 وچ ایدے وچ تبدیلی کیتی گئی تے کاروبار، بچاؤ تے فنون سوئس سرکار دے ڈمے لاۓ گۓ۔ 1891 وچ تبدیلی کرکے سدے لوکراج دا نقطہ رلایا گیا۔

ہرہر دے بعد بکا سمراٹ بنا حالانکِہ اسنے اجیہی کوئی عہدہ حاصل نہیں کیتا ۔ اسنے تامل ناڈو دا راج وجینگر سامراج وچّ ملیا لیا ۔ کرشنا دریا نوں وجینگر اتے بہمنی سلطنت دی سرحد من لئیا گئیا ۔ بکے دے بعد اسدا پتّ ہرہر دوسرا ستاسین ہویا ۔ ہرہر دوسرا اک مہان جودھا سی ۔ اسنے اپنے بھرے دے تعاون نال کنارا ، میسور ، ترچناپلی ، کانجچی ، چنگلپٹ وغیرہ علاقےآں اتے مل مار لیا ۔

پلواما (پرانے ویلے تے پنواگم وجوں جانیا جاندا اے اتے بعد وچ پلگم) جموں اتے کشمیر دے پلواما ضلعے وچ اک شہر اتے اک نامور کھیتر کمیٹی اے۔ ایہہ سرینگر دے گرمیاں دے راجگڑھ توں تقریباً 40 کلومیٹر (25 میل) اے۔ اچّ پدھر دے دودھ دے پیداوار دے نتیجے وجوں پلواما نوں اکثر "کشمیر دے آنند" جاں "کشمیر دا ددھ-کل" کیہا جاندا اے۔
زحل دااندرلا حصہ خیال کیتا جاندا اے کہ لوۓ، نکل تے وٹیاں (آکسیجن تے سلیکان رلا کے) توں بنیا ہویا اے جیدے دوالے دھاتی ہائیڈروجن اے، اس دے دوالے پانی سار ہائیڈروجن تے پانی سار ہیلیم دی اک تہہ اے تے اتے گیساں نیں۔ زحل دا رنگ ہلکا جیا پیلا اے جیدی وجہ ایدے اتلی ہوا چ امونیا دے کرسٹل نیں۔ دھاتی ہائیدروجن دے اندر بجلی دی وجہ توں زحل دے دوالے اک مقناطیسی ویہڑہ بندا اے جیہڑا زمین دے ویہڑے توں تھوڑا ماڑا اے تے مشتری توں 21 گنا گھٹ اے۔ ہوا دی دوڑ زحل تے 1،800 کلومیٹر/ کینٹہ (1,100 میل/کینٹہ ) تک جا سکدی اے جیڑی مشتری توں تیز اے پر نیپچون جنی تیز نئیں۔

آذربائیجان قفقاز دا اک مسلمان دیس اے جہڑا سویت یونین دے خاتمے مگروں دنیا دے نقشے اتے ابھریا ۔ آذربائیجان دے کل انتظامی علاقے 78 نیں ، جنہاں چوں 59 ضلعے تے 11 شہر آذربائیجان چ تے 7 ضلعے تے اک شہر آذربائیجان دی خودمختار جمہوریہ نخچیوان ج نیں ۔ ضلع قوبادلی آذربائیجان دا اک ضلع اے اسدا انتطامی مرکز قوبادلی شہر اے ۔

پنجابی بھاشا دے وکاس بارے اس دی رائء ہے کہ آزادی توں بعد ایہہ اپنے دو سروتاں: سنسکرت اتے فارسی وچوں فارسی توں ٹٹ گئی ہے اتے سنسکرت دے سروت اتے ہی نربھر رہِ گئی ہے۔ اسے کر کے اس دا سروپ ہندی-سنسکرت نما ہو رہا ہے اتے ایہہ بوجھل ہندی جا رہی ہے۔ ڈاکٹر روی دا مت ہے کہ پنجابی دا وکاس ایہناں دوواں سروتاں نال جڑ کے ہی سنبھوَ ہے۔ اوہناں دی تجویز مطابق پنجاب وچّ سنسکرت دے نال نال فارسی دے ادھٔین اتے ادھیاپن نوں اتشاہت کرن دی ضرورت۔ ڈاکٹر. روی ڈاکٹر.کشن سنگھ دی ویاکھیا ودھی دا انوگامی سی۔ اس کر کے مدھکالی پنجابی ساہت نوں اوہ لوک حتی پینتڑے والا مندا سی۔ آدھونک کاوَ وچوں ججھاروادی کاوَ دا اس دا ادھٔین مہتوپورن ہے۔ اس نے اس کاوَ دھارا نوں اتہاس چیتنا مکھی کاوَ دھارا کیہا پر نال ہی اس دی کاوَ-بھاشا وچلیاں جگیرو سراں دی پچھان کیتی اتے اس دے وچاردھارائی سروپ اتے سیماواں بارے چرچہ کیتی۔ پنجابی ساہت دی اتہاسکاری بارے اس دا آلیکھ مہتوپورن ہے جس وچّ اوہناں پنجابی ساہتک پرمپراواں نوں پوربلیاں اتے سمکالی بھارتی ساہتک پرمپراواں نال جوڑ کے سمجھن دا سجھاء دتا۔ اس انوسار پنجابی ساہت دی اتہاسکاری تتھ-لبھت توں لے کے ساہتک گتی دی پچھان اتے ساہت وشلیشن پکھوں حالے کافی پچھڑی ہوئی ہے۔

بون دھرم یا بان دھرم (བོན་, Bön) تبت دا پرانا تے روایتی مذہبی عقیدہ ہے۔ موجودہ ویلے وچّ اسوچّ بدھ دھرم اتے بودھی دھرم توں پہلاں دے تبتی رہتل وچّ پرچلت مذہبی عقیدے شامل ہن ۔ بہت سارے اجیہے بودھی - توں پہلاں دے عقیدے تبتی بدھ دھرم وچّ وی شامل کیتے جا چکے ہن ۔ کجھ اتہاسکاراں دے مطابق بون دھرم دے اثرات صرف تبت تکّ ہی محدود نہیں سن سگوں اوہناں دا تریخی اثر تبت توں دور کئی وچکار ایشیا دے علاقےآں تکّ وی ملدا سی ۔ اتہاسکار بون دھرم نوں تبتی بادشاہت توں پہلاں آؤن والے ژنگژونگ راج توں وی متعلق سمجھدے ہے ۔

سکائی ٹاور متحدہ عرب امارات دے شھر ابوظہبی وچ اک ٹاور اے ایدی اچائ 292.2 میٹر (959 فٹ) اے۔ اے 2010 وچ بننا پورا ہویا تے ایدیاں 74 منزلاں نیں۔

تھائی لینڈ 76 صوبےآں چ ونڈیا ہویا اے ، جنہاں نوں تھائی بولی چ چنگواٹ آکھیا جاندا اے ۔ ایہہ صوبے جغرافیائی طور اتے 6 علاقےآں (ریحن) چ تقسیم کیتے گئے نیں ۔ راجگڑھ بنکاک صوبہ نئیں پر اک خاص انتظامی علاقہ اے ، پر جدوں اس دا انتظام دوجے 76 صوبےآں دے برابر کیتا گیا ، اسنوں 77واں صوبہ سمجھیا جان لگا ۔

سوئس فوجی پربندھ وچ ہر سوئس گھر وچ اسلحہ رکھدا اے۔ سویٹزرلینڈ دے نیوٹرل ہون باجوں ایہ کسے ہور دیس نال چگڑے وچ نئیں پیندا ناں ای کسے فوجی جٹ نال رلدا اے۔ کئی واری لوکاں کولوں ایہ پجھیا گیا جے فوج رکھی جاۓ یا ناں یا خرچہ تھوڑا کیتا جاۓ پر لوکاں نے برواری فوج رکھن تے ہندا خرچہ چلن تے ووٹ دتا۔
گاندھی دی سبھ توں پہلی کتاب گجراتی وچّ "ہند سوراج" سرلیکھ ہیٹھ 1909 وچّ چھپی۔ ایہہ کتاب 1910 وچّ انگریزی وچّ چھپی اتے اس اتے لکھیا سی "کوئی حق راکھویں نہیں"(No Rights Reserved)۔ کئی دہاکیاں لئی اسنے کئی اخباراں دا سمپادن کیتا، جہناں وچّ گجراتی، ہندی اتے انگریزی وچّ ہریجن؛ دکھنی افریقہ دے سمیں وچّ انڈین اوپینیئن؛ انگریزی وچّ ینگ انڈیا اتے بھارت آؤن اتے گجراتی وچّ ماسک رسالہ نوجیون شامل سن۔ بعد وچّ نوجیون ہندی وچّ چھپنا شروع ہویا۔ اسدے نال ہی اوہ لگبھگ ہر روز ویکتیاں اتے اخباراں نوں چٹھیاں لکھدا سی۔

دکھن بھارت وچّ مسلماناں دا داخلہ علاؤالدین خلجی دے سمیں ہویا سی ۔ لیکن علاؤالدین اوہناں راجاں نوں ہراکے اوہناں نوں باجگزار کر لین تکّ ہی محدود رہا ۔ محمد بن تغلق نے دکھن وچّ سامراج وستھار دے ادئیشء ولوں کمپلی اتے حملہ کر دتا اتے کمپلی دے دو راج منتریاں ہرہر اتے بکا نوں بندی بناکے دلی لے آیا ۔ ایہناں دوناں بھراواں دوارا اسلام دھرم سویکار کرن دے بعد ایہناں نوں دکھن فتح لئی بھیجیا گیا ۔ منیا جاندا ہے کہ اپنے اس ادئیشء وچّ ناکامی دے کارن اوہ دکھن وچّ ہی رہِ گئے اتے وجیارننئے نامک سنت دے پربھاو وچّ آکے ہندو دھرم نوں پھیر اپنا لیا ۔ اس طرحاں محمد بن تغلق دے شاسنکال وچّ ہی بھارت دے دکھن پچھم تٹ اتے وجینگر سامراج دی اساری کیتی گئی ۔

میر تقی میر آگرہ چ 1723 نوں جمیا تے 11ورے دا جدوں تے اودے پیو دی موت ہوگئی تے اوہ دلی آگیا۔ آکرہ تے دلی تے اوس ویلے مغلاں دا راج سی۔ 1748 چ دلی تے اححمد شاہ ابدالی دے ہلے باجوں میر نوں دلی چھڈنا پیا تے اوہ لکھنؤ آگیا۔ لکھنؤ چ ای 87 وریاں دا ہوکے مریا۔

کے ایم کرئپپا (انگریزی:K. M. Cariappa) (28 جنوری 1899 – 15 مئی 1993 ) اس نے 1947 وچ پہلی بھارت -پاک لرائی دی اگوائی کیتی سی۔ اوہ بھارت دا فیلڈ مارشل سی۔ اوہ آزاد بھارت دا پہلے کمانڈر-ان- چیف سی۔

ہلے تلر ایدے نو مقابلے ہو چکے نیں تے جتن آلی ٹیماں چوں سب توں اتے آسٹریلیا دی ٹیم دا ناں اے جیڑی چار واری اے ٹرافی جت چکی اے۔ ویسٹ انڈیز دو واری تے پاکستان , سری لنکا تے انڈیا دیاں ٹیماں اک اک واری اے ٹرافی لے چکیاں نیں ۔

لینن پہلی وڈی لڑائی دے خلاف سی کیوں جے مزدور تے زمیندار وشکارلی پدھر دیاں لوکاں دی لڑائی لڑ رۓ سن۔ رومانیہ دے شاعر ولیوی مارکو نوں 1917 وچ اوہنے اک چٹھی وچ لکھیا،"غلاماں دا اک مالک جرمنی غلاماں دے اک ہور مالک برطانیہ نال غلاماں دی پدھری ونڈ تے لڑ ریا اے"۔ لڑائی دے مڈھ ویلے اوہ آسٹریا ہنگری وچ سی پر 5 ستمبر 1914 نوں نیوٹرل سویٹزرلینڈ آگیا۔ 1915 وچ اوہنے لڑائی دے خلاف ہون والی زمروالڈ کانفرنس وچ ملنی کیتی تے ایہ صلآ دتی جے ایس لڑائی نوں غریباں تے مڈھلی پدھر وشکار دی لڑائی وج پلٹیا جانا چاہیدا اے پر اوہدی گل تھوڑے لوکاں ای منی۔ اگلی لنی جیہڑی اپریل 1916 وچ ہوی اوتھے وی اوہنے ایہوگل آکھی پر انت تے ایہنوں فیر ناں منایا گیا تے وشکارلا راہ ٹونڈیا گیا۔ 1916 وچ چھپن والی اپنی اک کتاب وج لینن نے ایہ گل آکھی جے شاہی راج پیسے دی راج دی اتلی پدھر اے تے سلطنت برطانیہ تے جرمن سلطنت ایس اتلی پدھہر دے وڈھے نشان نیں تے اپنے فیدیاں لئی لڑ رے نیں۔ اوہدی سوچ وچ روس فرانس تے برطانیہ دے ہتھ وچ اک کھڈونے ونگوں کھیڈ ریا اے۔

آئیسلینڈ جاں آئیسلینڈ دا لوکراج (آئیسلینڈی: sland جاں Lveldi sland) یورپ وِچّ اُتّلے بحر منجمند شمالی وِچّ گرینلینڈ، فارو اَتے ناروے وِچکار وسیا اِک ٹاپونُما دیس اے۔ آئیسلینڈ دا رقبہ لگبھگ 1،03،000 مربع کلومیٹر2 ہے اَتے اندازی آبادی 3،13،000 (2009) ہے۔ ایہہ یورپ وِچّ برطانیہ توں بعد دُوجا اَتے سنسار وِچّ 18واں سبھ توں وڈّا ٹاپو ہے۔ اِسدی راجدھانی رِکیاوِک اَتے دیش دی لگبھگ ادّھی آبادی اِتّھے رہندی ہے ۔
اسلامی خلافت خلفائے راشدین دے مگروں بنو امیہ تے بنو عباس توں ہندی ہوئی ترکی دے عثمانی ٹبر کول آئی ۔ پہلی جنگ عظیم دے ویلے اسلامی خلافت دا مرکز سلطنت عثمانیہ سی تے اس دا سربراہ خلیفہ عبدالحمید سی ۔

کلاسیکل سنگیت انگ ٹپہ گاؤن لئی ان تھک، کھلی ڈلی، لچکدار، تیز، تِکھی، کراری، نہ رُکن والی، پھُرتیلی، لمّی چوڑی، پکی پیڈی اتے زوردار آواز نال لَے، تال اُتے مکمل مہارت اتے قبضہ ضروری اے۔ استاداں اتے وڈے گُنیاں دا ایہہ آکھنا اے کہ جتھے گویّے دی تیاری مُک جاندی اے اوتھوں ٹپہ گائن شروع ہوندا اے۔ ٹپہ گائیکی وچ کھڈا، مُرکیاں، زمزمے، جھٹکے، پھندے، ولدار اتے پیچ دار تاناں توں اڈ لڑی انگ، لڑ گُتھاؤ انگ اتے نِکیاں نِکیاں دانے دار تاناں دا ورتاوا ہندا اے۔ ایہناں تاناں نوں ’’ٹپے دے بان‘‘ کیہا جاندا اے۔ ایہناں گُناں دے بناں ٹپہ مکمل نہیں اے۔

گنا پدمطلب: تازے جوس دا سمیل، ہتھ جاں چھوٹیاں ملاں ولوں کڈھیا جاندا اے، جس وچّ نمبو اتے برف دے ٹکڑے نال اک مشہور شراب پائی جاندی اے، جویں کہ ہوائی ٹیبو، یموضوع راس، گئرب، گئرپا، گئرپو، پیپلون، اسئیر اسب، گنا شاربٹ، سبھو، کیلدو ڈی کانا، نفّ میا۔

ایہ گاؤں چیچہ وطنی دی یونین کونسل نمبر 62 میں واقع اے ،اس یونین کونسل چ 6 پنڈ،چک 44 باراں ایل(پاہڑی) ، چک 33 باراں ایل(خضرپور) ،چک 34 باراں ایل(گلستان)،چک 32 باراں ایل(حضور آباد) ، چک 15 گیاراں ایل اور چک 14 گیاراں ایل شامل نیں تے اسدا یونین کونسل مرکز چک 44 باراں ایل اے ۔

پرتگال براعظم یورپ دا اک دیس اے جہڑا جزیرہ نما ایبیریا چ واقع اے ۔ اسدا راجگھر لزبن شہر اے ۔ سیاسی تے انتظامی طور اتے پرتگال اک وحدت تے ڈی سینرالائیز ریاست اے تے اسدے باہرلے علاقے معادیرا تے ازوریس دا اپنا سیاسی تس انتظامی ڈھانچہ اے ۔

پانی گلی پانی دی اک ایسی تنگ گلی اے جیہدے وچوں سمندری جہاز لنگ سکدے نیں تے جیہڑی دو پانیاں دے وڈے انگاں نوں ملاندی اے۔ ایہ زمین دے دو وڈے انگاں دے وشکار ہوندی اے۔ پانی گلی نہر نالوں کھلی ہوندی اے۔

مسلماناں دی تحریک خلافت سیاسی فیدے دی بجائے مذہبی جوش تے خروش تے مبنی سی ۔ ہندو استوں سیاسی فیدے لبھ رہےسن ، جہڑا تحریک خلافت دی کامیابی توں لبھنا مشکل سی ، اس لئی جدوں تحریک خلافت کامیابی دے نیڑے لگن آلی سی تاں گاندھی نے تحریک نوں ختم کرن دا اعلان کر کے مسلماناں دی پٹھ چ چھرا مار دتا ۔

میکس پلانک سوسائیٹی دے 80 دے نیڑے ادارے لوکاں دے فیدے لئی سائینس سماجی سائینس آرٹس تے ہیومینیٹیز چ مڈلے ناپ تے کھوج کردے نیں۔ ایناں کول 13000 دے نیڑے پکے ملازم نیں جیدے چ 4700 سائینس گرو نیں تے ایدے نال 11000 دے نیڑے گجے یا پرونے کم کرن والے نیں۔ سوسائیٹی دا 2006 دا بجٹ 1۔4 بلین یورو سی۔ میکس پلانک سوسائیٹی نے اپنی اکھ سائینس چ ودیا کم تے رکھی اے۔ ایسی لئی سوسائیٹی دے سائنس داناں نیں 32 نوبل انعام وی جتے ہوۓ نیں۔

باسوٹولینڈ دکھنی افریقہ چ برطانیہ دی اک کالونی سی ، جسنوں کیپ کالونی دے اس علاقے نوں کنٹرول کرن چ ناکامی دے بعد 1884ء چ قائم کیتا گئیا سی ۔ اسنوں ست انتظامی علاقےآں چ ونڈیا گئیا سی ۔

مینہہ نہ پین تے گڈی پھوکی جاندی۔کڑیاں دوارا ایہہ ریت کیتی جاندی۔پنڈ چوں آٹا، مٹھا اکٹھے کر اوہناں دیاں مٹھیآں روٹیاں بنایاں جادیاں۔پھر کڑیاں سیاپا کردیاں پنڈ توں باہر جا کے گڈی پھوکدیاں۔اک کڑی دا منہ کالا کرکے نال لجایا جاندا جو سوگ دا چنہ ہے اتے روٹیاں جیون دا چنہ ہے ۔کھوہ وچ روٹیاں سٹنا جیون کھوہ 'چ جان دا سنکلپ پیش کردے ہن ۔اندر نوں خوش کرن لئی جگّ کیتا جاندا ہے ۔مینہہ نہ پین تے اندر نوں دھیایا جاندا ہے ۔اوہ اپنیاں فوجاں بھیج کے سوکے دا نعش کردا ہے ۔
اس وچّ منکھ دے ہڈّ بھنویں کمائی کرن دے نال -نال سماجک رشتیاں وچّ وچرن والا پیش کیتا ہے ۔بھاوَ جو نیک کرم کردا جو سورگ لوک، مات لوک، نوں 'بھاوَ لوک دے راہیں اسرگت کردا ہے ۔

اوریول روس دے اوریول اوبلاست دا اک شہر تے انتظامی مرکز (راجگڑھ) اے . ایہہ شہر دریائے اوکا دے کنڈے ماسکو توں 360 کلومیٹر لہندے دکھن چ واقع اے ۔ اس دا آبادی 3،17،854 اے ۔ اوریول یوژنی ہوائی اڈا ایتھے ہوائی آواجائی دی تھاں اے ۔

2004 وچّ اک نجی ایف ایم ریڈیو سٹیشن ( فارسی: راديو صداي صلح جاں ریڈیو امن دی آواز) شہر وچّ شروع ہویا، جو افغانستان دے اس حصے وچ پہلا آزاد میڈیا ہے۔

عبادی سلطنت، ہسپانیہ دی اک عرب سلطنت سی۔ جس نے ۱۰۲۳ء توں لے کے ۱۰۹۱ء تک اشبلیہ اُتے حکومت کیتی۔ جدوں خلافتِ قرطبہ چ انتشار تے کمزوری پیدا ہوئی تاں اشبیلیہ دے گورنر ابوالقاسم نے اپنی خود مختاری دا اعلان کرکے عبادی سلطنت دی بنیاد رکھی۔ ۱۰۴۴ء چ اس دا پترابو عمر عباد، معتصد دے لقب نال تخت نشین ہویا۔ جس نے ۴۴۵ھ چ قرطبہ اتے قبضہ کرکے اک مضبوط حکومت قائم کیتی۔

ایکواڈور کھبلے امریکا دا اک دیس اے ۔ ایکواڈور انتظامی طور اتے 24 صوبےآں ج ونڈیا ہویا اے ۔ صوبہ پچینچا ایکواڈور دا اک صوبہ اے اسدا راجگھرکوئتو شہر اے ۔

پرو پریتم سنگھ پنجابی چنتن اتے ساہت دے کھیتر وچّ اپنی خاص محاورے والی درشٹی لئی پہچان رکھدے ہن۔ آپ پنجابی، انگریزی، ہندی، فارسی بھاشا اتے ہور انیکا بھاشاوا دے گیاتا سن۔ انھا نے پنجابی ساہت دیاں مہتوپورن ہتھلکھتاں نوں پنجابی پاٹھکاں دے سنمکھ کیتا ہے۔ آپ جی دے سپتر جیروپ سنگھ اتے سپتری ہرشندر کور پنجابی اکادمکتا اتے ادھٔین نال لگاتار جڑے ہوئے ہن۔ پنجابی ساہت سرجنا اندر نبندھاں دی سرجنا نوں کتھا رس دا وستھار دندا ہے۔پنجابی ساہت سرجنا اندر پنجاب ،پنجابی اتے پنجابیت دے سنکلپ دی حاضری لگاؤدا ہے۔نبندھاں وچ اسدی سرجن شکتی آتم کھیڑے دے وگاس وچ وچردی ہے۔ نبندھاں وچ سوے ابھلاشا دی ابھویکتی ہوئی ہے۔پنجابی ساہت اتے چنتن وچّ کھیتری ساہت سرجنا اتے چنتن راہیں ویکتی گت یوگدان دی اہمیت اتے سمبھاوناواں نوں پچھاندے ہوئے پرو پریتم سنگھ نے سمچے ساہتکاراں اتے ساہت-شاستریاں دے کارج نوں آتمسات کیتا ہے۔ آپ جی دی سپتری ہرشندر کور انوسار "اس دے پتا پرو. پریتم سنگھ ساری عمر پنجابیت اتے پنجابی زبان دی بہتری لئی کم کردے رہے پر اوہناں دا جھکاؤ ہمیشہ وگیانک ہی رہا۔ وگیان دے آدھار اتے ہی اوہناں دی وچاردھارا ٹکی ہوئی سی۔ گربانی وچوں وی اوہناں نوں ایہو سکھن نوں ملیا سی کہ چمتکاراں دی امید چھڈّ کے کرم کرو اتے ہر حالَ سہج رہن لئی شکرانہ کرو۔ ہر ماڑے چنگے سمیں نوں اپنی ہمت نال لنگھاؤ اتے کسے وی حالَ وچّ ڈھیہہ-ڈھیری نہ ہووو۔"

اس پرکار دے واکاں دی بنتر وچ دو نانوَ واکنش ہندے ہن ۔ پہلا نانوَ واکنش واک دا ادیش ہندا اے اتے دوجا نانوَ واکنش پہلے واک دا ہی پورک ہندا اے ۔ ایہناں دوہاں نانوَ واکنشاں نوں معاون کریا جوڑدی اے ۔ پروفیسر دا منڈا(کرتا نانوَ واکنش) ڈاکٹر(پورک نانوَ واکنش) بن گیا(کریا واکنش) ।

ایران چ کرمان - زاہدان ریلوے لائن دی تعمیر مکمل ہوجاݨ توں بعد پاکستان ترکی تے یورپ نال وی بذریعہ ریل جُڑ گیا اے۔ 14 اگست 2009 نوں پاکستان تے ترکی دے درمیان مال بردار ٹرین دا اغاز ہو گیا اے جیہڑی اسلام آباد توں استنبول براستا تہران 6,500 کلو میٹر دا فاصلہ 14 دن چ طے کردی اے۔

اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
روسی سوشل ڈیموکریٹک لیبر پارٹی دے بولشویک انگ دا آگو ہوندیاں ہویاں اوہنے اکتوبر انقلاب وچ وڈا کم کیتا تے کچی روسی سرکار دی تھاں اک سوشلسٹ سوویت سرکار دا مڈھ رکھیا۔ ایدے نال ای اوہنے ٹھیک کرن دے کم وچ پے گیا تے شاہی تے سرکاری تھانواں نوں عام لوکاں وچ ونڈن لگ گیا۔ جرمن چڑھائی توں بچن لئی اوہنے جرمن سرکار نال راضی نامہ کر لیا جس نال سوویت یونیو پہلی وڈی لڑائی توں باہر نکل آیا۔ 1921 وچ لینن نے اک نواں اکنامیک پربندھ دا مڈھ رکھیا تے تاں جے گھر دی لڑائی دے گھاٹے چوں باہر آیا جاۓ تے دیس وچ چھیتی نال کارخانے لاۓ جان۔ 1922 وچ سوویت یونین نال وکھ ہوۓ دیس جڑ گۓ۔ اوہدی بولشویک پارٹی کمیونسٹ پارٹی وچ پلٹ جاندی اے۔

1951-52 وچّ ہون والیاں عامَ چوناں وچّ رائے دہندگاں دی گنتی 17،32،12،343 سی ، جو 2014 : وچّ ودھ کے 81،45،91،184 ہو گئی ہے ۔ 2004 : وچّ ، بھارتی چوناں وچّ 670 ملین رائے دہندگان نے حصہ لیا ( ایہہ گنتی دوجیاں سبھ توں وڈیاں یورپی یونین چوناں دے دگنے توں زیادہ سی ) اتے اسدے خرچے 1989 : دی تلنا وچّ تنّ گنا ودھ کے $ 300 ملین ڈالر ہو گئے ۔ اوہناں چون وچّ دس لکھ توں زیادہ الیکٹرانک ووٹینگ مشیناں دا استعمال کیتا گیا ۔ 2009 : دی چون وچّ 714 ملین رائے دہندگان نے حصہ لیا ( امریکا اتے یورپی یونین دی اکٹھی گنتی توں وی زیادہ ) ।

براعظم ایشیاء تے یورپ اتے پھیلے ہوئے دیس ترکی دے 81 صوبے نیں ۔ اس دے بوہتے صوبےآں دے ناں اس صوبے دے صدرمقام شہر اتے نیں ۔ صوبہ گوموشخانےترکی دے 81 صوبےآں چوں اک اے تے اسدا انتظامی مرکز گوموشخانے شہر اے ۔

آڈی امریکی صوبے ٹیکساس چ جمیا اوہ ایمرک بیری تے جوسی بل مرفی دا پتر سی او 9 پہن پرا سن۔ 8 جماتاں تک اوہ پنڈ دے سکول گیا فیر اونوں سکول چذڈنا پیا (اوناں دا پیو اوناں نوں چھڑ گیا سی)۔ آڈی نوں اک ڈالر دیہاڑی دی خاطر کم کرنا پیا اوہ کپاواں چندا ہل چلاندا تے کنکاں کٹدا یا جو وی اونوں کم لبدا اوہ کر لیندا سی۔ مرفی نے بندوق چلانا سکھ لیا تے شکار کرن لگ گیا اودے اک شکاری تے یار تے گوانڈی نے اے ویکھیا کہ مرفی دا نشانہ بڑا ٹھیک اے۔ مرفی نے اونوں آکھیا "میں اگر نشانہ ٹھیک نہ لاواں تے میرا ٹبر پکھا رے جاۓ گا"۔ 23 مئی 1941 نوں اودی موئی تے اوہ 15 وریاں دا سی تے اوہ اک ریڈیو مرمت دی دکان تے کم کردا سی۔ اپنی وڈی پین کورنی نال سلاح کر کے تین نکے جاکتاں نوں یتیم خانے پا دتا جتھوںں اوناں نوں دوجی جنگ تے پکن مغروں کڈیا گیا۔

جنگ عظيم اول چ جرمنیجوڑ نوں شکست تے برطانیہ نوں فتح ملی ۔ جنگ دے خاتمے دے بعد برطانیہ تے اس دے اتحادیاں نے وعدہ خلافی کر دے ہوئے اپنیاں فوجاں بصرہ تے جدہ چ داخل کر دتیاں ۔ ہندستان دے مسلماناں نے انگریزاں نوں وعدے دی یاد دلان لئی تے خلافت دے تحفظ لئی اک تحریک شروع کیتی جسنوں " تحریک خلافت" دا ناں دتا گئیا ۔

بدھ مت وچلیاں کئی گلاں جویں:- جیون دکھاں دا گھر اے، اگیانتا دکھاں دا کارن اے، من دا شدھ ہون ضروری اے اتے اپنے شوے نوں پوتر کرنا وغیرہ صوفی مت وچوں ویکھیا جا سکدیاں ہن۔

کیمسٹری اک سائینس لئی 17ویں تے 18وین صدی وج اگے ائی جدوں تجرے تے ایدی نیو رکھی گئی۔ رابرٹ بوائل، ہمفری ڈیوی تے لیوائزر ایدے موڈی منے بندے نیں۔

چک 18 گجیانی ضلع بہاولنگر دی تصیل چشتیاں دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ایسٹرن صادقیہ نہر دی ملک برانچ نہر دی گجیانی دسٹریبیوٹری جاں گجیانی نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال گجیانی لگدا اے ۔

اک میان دو تلواراں نانک سنگھ دا لکھیا اک پنجابی ناول ہے۔ اس ناول اتے نانک سنگھ نوں 1962 وچ ساہت اکادمی نویں دلی ولوں قومی انعام عطا کیتا گیا۔
گردیال سنگھ ابھنندبھ گرنتھ، ساہت اصول (طالب ابھنندن گرنتھ)، شردھانجلی (مرحوم ڈاکٹر۔ کرمجیت سنگھ نوں، انہوئے: اک وشلیشن، گردیال سنگھ دی ناول-فکر (پرو۔ کشن سنگھ)، کریر دی ڈھینگری (گردیال سنگھ)، چونویں پنجابی کہانی (پنجابی یونیورسٹی، پٹیالہ) کہانی شاستر (سنت سنگھ سیکھوں)

من مائل (ਪੰਜਾਬੀ: ਮਨ ਮਾਇਲ‎) ; (پہلاں اس دا ناں تیرا غم اور ہم اتے پھر دل-اے-جانم وی رکھیا گیا سی۔) اک پاکستانی ٹیوی ڈرامہ ہے۔ یہ ہم ٹیوی اپپر 25 جنوری 2016 توں شرو ہویا۔ یہڈراما اک پیار کہانی ہے۔ مناہل سلاھددیں نو پیار کردی ہے پر وسدے غردے اسدا نکاح کدھرے ہور پکّا کر دیندے ۔ اہنو سمیرا فضل نے لکھیا ہے۔

زحل نوں سب توں پہلاں پرانے ویلیاں چ اکھ توں ویکھیا جاندا سی۔ بابلی تارہ گروواں نے ایہدی ٹور دے حساب لگا کے رکھے 17 صدی توں بعد خردبیناں توں زحل نوں ویکھیا جاندا اے۔ گلیلیو نے زحل نوں 1610 چ ویکھیا تے اودے چھلے پہلی واری ویکھے۔ زحل نوں خلائی سیٹلائٹاں توں وی ویکھیا جاندا اے۔ جنج وایاجر 1 تے کاسنی حجنز۔

سویٹزرلینڈ وچ کئی پنچھیاں دیاں ونڈاں نیں۔ سویٹزرلینڈ دیاں جھیلاں تے دریا پانی پنجھیاں دیاں ودھیا تھانواں نیں۔ ہر ورے سیال وچ بگلے کونجاں تے بطخاں ایتھے آندیان نیں۔ شکاری پنچھی جیویں لا تے باز ریندے نیں نیں تے سنہری شاہین نے پورے الپس وج اپنا ڈیرہ لایا اے۔ داڑھی والا گدھ 2007 وج ایتھے سوئس نیشنل پارک وچ ہے سی۔ سویٹزرلینڈ وچ الوواں دیاں 6 ونڈاں نیں۔ پرانے پہاڑی جنگلاں وچ چڑی ترکھان تے رس پنچھی ملدے نیں۔ شہراں دے پھیلن نال، اتلے پدھر دی وائی بیجی کرن تے چوکھا پھرن ٹرن ہون باہجوں پنجھیاں دیاں کئی ونڈاں مکن دے نیڑے نیں۔

رالف رانڈلس سٹیورٹ 15 اپریل 1890 نوں نیو یارک شہر امریکہ وچ جمیا۔کولمبیا یونیوسٹی نیویارک توں پی ایچ ڈی کیتی۔ یوپی گرجا ہندستان دے بلاوے 1911 نوں گورڈن کالج راولپنڈی وچ باٹنی تے زوالوجی پڑھان ل‏ئی آیا۔ اوہ ایتھے باٹنی دا پروفیسر (1917–1960) تے گورڈن کالج راولپنڈی دا پرنسپل (1934–1954) ریا۔ (1960–1981) دےوریاں وچ اوہ امریکہ وچ یونیورسٹی آف مشیگن دے بوٹی گڑھ وچ ہندستان کشمیر تے ایران توں کٹھیاں کیتیاں ہویاں 30,000 بوٹیاں دیاں ونڈاں تے کم کردا ریا۔

جارج واشنگٹن پل امریکہ دے شھر نیو یارک وچ اک پل اے۔ ایہ ہڈسن دریا اتے اے۔ ایہ مینہیٹن نوں برگن کاؤنٹی نال ملاندا اے۔ ایہدے اتے تھلے دو رستے بنے نیں تے اتلے تے 4 آن دے تے 4 جان دے راہ نیں تے تھلے والے راہ تے 6 راہ نیں 3 جانوالے تے 3 آنوالے۔

انتظامی طور اتے فنلینڈ 19 ریجناں یاں علاقےآں چ ونڈیا ہویا اے ، جنہاں نوں فن بولی چ مآکنتا تے سونسکا (سویڈن دی بولی) چ لانڈسکاپ آکھیا جاندا اے ۔

دسمبر 1901 وچ اوہنے اپنا ناں لینن رکھیا۔ میونخ وچ ای اوہدی ٹبری اپنی سزا کٹ کے اوہدے نال آملدی اے۔ دونویں رل کے اسکرا بناندے نیں۔ نادیہ اوہدی سیکٹری تے سیاست تے کم وچ سنگی سی۔ 1903 وچ لینن برسلز وچ روسی سیاسی کمیاں دی کانفرنس وچ جاندا اے۔ ایتھے اوہدی پارٹی دے ٹوٹے ہوندے نیں۔ اوہدی سنگی بولشویک تے مارٹوف دے سنگی مینشوک ٹولیاں وج ونڈے جاندے نیں۔ 1905 دے انقلاب وچ اوہ روس جاندا اے تے 1907 توں فیر دیس نکالے وچ آجاندا اے۔ 1917 دے انقلاب تک اوہ لیندے یورپ وچ ای ریا تے غریبی باجوں ایہ اوہدے لئی اوکھا ویلہ سی۔ مارکسی سوچاں جیہڑیاں کارخانے دے کمیاں لئی سوچیاں گیاں سن اوہناں نوں لینن نے رو س دے وائی بیجی والے کمیاں تے ورتن لئی پلٹیا تے ایہدا ناں لیننزم پیا۔

تیلُگو وِچّ سولاں سوَر اکّھر ہُندے ہے جس وِچّ ہر اِک دا سوتنتر رُوپ ہُندا ہے تے وِئنجن دے نال بھیدسوچک جُڑکے اُچّارکھنڈ بندے ہے۔ اِس بھاشا وِچّ چھوٹے تے وڈّے سوَر اکّھر ہُندے ہے۔
بھارتی پارلیمنٹ دے دو ہاؤس ہن ، لوک سبھا جس وچّ 545 میبراں ہندے ہن ۔ 543 میبراں دا چناو پنج سال دے لئی ہندا ہے جدوں کہ باقی دو میبراں نوں اینگلو بھارتی برادری دی نمائندگی دے لئی چنیا جاندا ہے ۔ 550 میبراں دا چناو بہو گنتی چون دے نظام دے تحت ہندا ہے ۔

لینن نوں دو واری قتل ہون توں بچیا۔ پہلی واری 14 جنوری 1918 نوں پیٹروگراڈ وچ جدوں اوہ اک تقریر کرکے واپس آریا سی تے دوجی واری 30 اگست 1918 نوں اک انقلابی سوانی فینیا کاپلان نے گولیاں ماریاں، لینن پھٹڑ ہوگیا پر بچ گیا۔ ایہ کم انقلابیاں نوں زار اوہدے ٹبر تے ہور جنہاں تے وی اوہناں نوں شک سی مارن دی وجہ بندے نیں۔ ایدھے باجوں پورے سوویت یونین وچ 50،000 توں لے کے دس لکھ تک لوک انقلاب دے خلاف ہون دے شک تے وی ماردتے گۓ۔ نومبر 1917 توں جون 1923 تک سوویت یونین نوں اک کر دی لڑائی وی لڑنی پئی جیہڑی لال فوج نے جتی۔

کیہا جاندا اے کہ اس گمبد وچ کسے وی نقرے کوئی ہولی جہی آواز وی مونہوں کڈھے جاں کوئی گلّ کرے تاں اوہ پھٹّ دوسری نکر وچ سنی جا سکدی اے، ایہہ ہی اس گمبد دی کاریگری دا نمونہ اے۔ کیہا جاندا اے کہ اس نوں ایران دے مالک صندل نے تیار کیتا سی پر اس نوں تیار کرن توں بعد اس دے ہتھ وڈھّ دتے گئے سن تاں کہ اوہ دوبارہ اجیہا گمبد نہ بنا سکے۔

جنوری 1897 وج جدوں اوہ ڈربن آیا تے چٹے واسیاں دی اک ٹولی نے اوہدے تے ہلہ بول دتا تے اوہ اک پولیس سپریڈنٹ دی ٹبری باہجوں جان بچا کے نسیا پر اوہ اوس ٹولی دے کسے وی بندے دے خلاف جان پولیس کو نہ گیا جے ایہ اوہدے اصولاں دے حلاف اے جے اوہ اوہدے اپنے نال ہوئی کسی انیاؤں دے حلاف عدالت وچ جاوے۔ 1906 وچ ٹرانسوال دی سرکار نے سارے ہندسانیاں دا ریکارڈ بنان دا کم شروع کیتا۔ ہندستانی ایہدے حلاف سن۔ گاندھی نے اپنی ہجے سوج وج پئی فلاسفی ستیہ گرہ یا لڑے بنا رولا نوں پہلی واری کم وچ لیایا۔ ہندستانی برادری وی اوہدی راہ تے چلی۔ ہزاراں ہندستانیاں نوں ماریا کٹیا گیا، جیلاں وج پایا گیا پر اوہناں اپنے آپ نوں نہ لکھوایا۔ 7 سال ایہ تحریک چلی تے دکھنی افریقی سرکار وی کل بات ول آگئی۔ ایہ گاندھی دے ستیہ گرہ نون سکھن تے ورتن دا اک ودھیا ویلہ سی۔

ہجویری یونیورسٹی لہور پنجاب پاکستان دا تعلیمی ادارہ اے۔ اے یونیورسٹی اک خود مختار ادارہ اے۔ ایس یونیورسٹی دے چار کیمپس ھیگے نیں جناں چوں اک دبئی چ ھیگا اے۔

پرنسیپیا میتھمٹیشیا انگریز سینسدان آئیزک نیوٹن دی سائینس تے لکھی اک کتاب اے۔ ایہدا پورا ناں (Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica) اے۔ پنجابی وچ سائینس دے حسابی اصول ایہدا وٹاندرا بندا اے۔ ایس پوتھی وچ نیوٹن دے ٹور دے قنون دتے گۓ نیں۔

گوریلا یونانی بولی دا شبد اے جیدا مطلب اے "والاں والیاں زنانیاں دا قبیلہ"۔ ایہ ناں دو امریکیاں تھامس سیویج تے جیفریز وائمین نے 1847 وچ رکھیا۔

100,000 توں ود لیندا پدھری تھاں گوریلے جنگل وچ تے 4,000 چڑیا کراں وچ نیں۔ 4,000 چڑھدے پدھری تھاں گوریلے جنگل وچ تے 24 چڑیا کران وچ نیں۔ پہاڑی گوریلے سب توں زیادہ خطرے وچ نیں۔ ایہ 620 جنگل وچ نیں تے چڑیا کراں وچ کوئی وی نئیں۔

چڑی پنجہ اک سدا بہار نکے تے گوڈے ہرے رنگ دے پتیاں والی ویل اے۔ اے کند نال چمٹی ہوئی اتے چڑدی جاندی اے تے کند نوں اپنے پتیاں نال ٹک لیندی اے۔ کند نوں پڑھن دا انداز چڑی دے پنچیاں دے پڑھن ورگا اے ایس لئی ایدا ناں چڑی پنجہ اے۔
اسے لڑی وچّ ہی لوک سنگیت منڈلی بھدوڑ اتے سرسوتی رکارڈنگ کمپنی دلی نچھتر چھتے دے دو گیت ریکارڈ کرواے جو 'داج دی لعنت' کیسیٹ وچّ شامل سن۔ اسدی گائیکی دا سکھر اسدی کیسٹ 'رتّ پیار دی' سی جو پال کمپنی نے 1987 وچّ ریکارڈ کیتی۔ اسے کیسٹ نے تے خاص کر 'رتّ پیار دی' گیت نے اسنوں راتو رات اجیہا سٹار کلاکار بنا دتا کہ اوہ گیت اسدے نام دے نال ہمیشہ جڑ گیا۔ اسدا ایہ گیت پنجابی فلم 'قصہ پنجاب' وچّ منا منڈ نے گائیا اے۔

اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے ۔ پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔

گوہر رضا(جنم 17 اگست 1956) اک بھارتی سائنس دان، موہری اردو شاعر، اک سماجی کارکن ہن۔ ایہناں دا وگیان دی سمجھ نوں حرمن پیارا بناؤن وچّ کافی یوگدان ہے۔ جنگ آزادی اتے بھگت سنگھ بارے انقلاب ناں دی فلم گوہر رضا نے ہی بنائی ہے۔ آپ جہانگیر میڈیا انسٹیچیوٹ دے آنریری ڈائریکٹر وی رہے ہن۔

مرفی نے اٹلی چ لڑدیاں ہوئیاں دریا وولٹر تے، اینزیو دے کنڈیاں تے تے ٹھنڈے الپس دیاں پہاڑاں چ پنے آپ نوں جیدار پاہی منوایا۔ اٹلی چ ای اونوں اتلے رینک تے تمغے اودھے چنگے سپاہی ہون باجوں لبے ۔

گوریلا الٹی انگلاں دے پار تے چلدے نیں فروٹ چک کے یا بچاؤ لئی اوہ دو پیراں تے کج پینڈے تک چل سکدے نیں۔ اک نر گوریلا دا قد 1.65–1.75 میٹر (5 فٹ 5 انچ–5 فٹ 9 انچ) ہوندا اے تے اوہ 140–200 کلوگرام جوکھ دا ہوندا اے۔ مادہ گوریل ا 1.4 میٹر (4 فٹ 7 انچ) لمی تے 100 کلوگرام جوکھ دی ہوندی اے۔ چڑھدے گوریلے لیندے دے مقابلے تے گوڑے رنگ دے ہوندے نیں تے پہاڑی گوریلے سب توں گوڑے کالے ہوندے نیں تے اینان دے وال وی جوکھے ہوندے نیں۔ لیندے گوریلے بورے یا سانولے ہوسکدے نیں تے اوہنان دے متھے رتے ہوسکدے نیں۔ پہاڑی گوریلے جوکھ ولے تے پدھرے گوریلے پتلے تے پھرتیلے ہوندے نیں۔ چڑھدے گوریلے دا لیندے گوریلے دے مقابلے وچ منہ لماں تے چھاتی چوڑی ہوندی اے۔

چک 108 ڈبلیو بی ضلع وہاڑی دی تصیل میلسی دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے لوئر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے ۔اس نہری پربندھ نوں ویسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ڈبلیو بی (W.B=Western Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔

اسدا جم سنگھیڑا، ضلع سنگرور(اجکلھ ضلع برنالہ) وچّ ہویا۔ اسنے پنجابی، ہندی اتے سماجیات دی ایم۔اے۔ کیتی اتے استوں بعد بی۔ٹی۔ اتے پی-ایچّ۔ڈی کیتی۔ ڈاکٹر۔ ونود نے اپنے کیریئر دی شروعات اسکول ٹیچر توں کیتی، پھر 1958 توں 1984 تکّ کالج ٹیچر۔ استوں بعد پنجابی یونیورسٹی دے ریجنل سینٹر بٹھنڈہ وچّ 1984 توں 1991 تکّ پنجابی دے ریڈر اتے 1992 توں 1995 تکّ پروفیسر راے۔ آخر ڈائریکٹر دے عہدے توں ریٹائرڈ ہوئے۔

سویٹزرلینڈ دا کوئی سرکاری مذہب نیں پر زیادہ تر کینٹناں دے گرچے ہے نیں (سواۓ جینوا تے نواں شیٹل دے) جیہڑے یا پروٹسٹنٹ نین یا کیتھولک۔ ایہ گرجے تے یہودی عبادت تھانواں دا خرچہ سرکار دیندی اے جیہڑا ایہنے دے منن والیاں کولوں ٹیکساں راہین پورا کیتا جاندا اے۔

شاگردی ،Apprenticeship اک سکھلائی دی پرنالی ہے۔اس وچّ آؤن والی نسل دے سکھاندروآں نوں کسے وپار،دوکانداری جاں کتے دی سکھلائی ، اصلی کم دی تھاں تے ،کدے نال نال مطالعہ ( سوے-پڑھائی جاں پاٹھشالا پڑھائی) کروا کے ، دتی جاندی ہے۔اس نال سکھاندروآں نوں قنون راہیں نینترت کتیاں دا قنونی ادھیکار ملنا اسان ہو جاندا ہے۔ سکھلائی دا زیادہ حصہ کسے کم جاں کتا مالک کول نوکری دوران دتا جاندا ہے۔ مالک جاں شاہ ، شگرد دی ، اک متھے سمیں دیاں سیواواں بدلے .، اس نوں وپار جاں کتا سکھن دی مدد کردا ہے جس نال کہ اس کول اک گنن منن جوگی مہارت آ جاوے۔شاگردی دا سماں 3 توں 6 سال تکّ وی ہو سکدا ہے۔
کرکٹ ورلڈ کپ کرکٹ دی عالمی جنگ اے جیڑی کئی ٹیماں دے وچکار کھیڈی جاندی اے تے جتن آلی ٹیم نوں ٹرافی دتی جاندی اے ۔ ایس جنگ چ حصہ لین آلیاں ٹیماں دیاں دو گٹھیاں بنائیاں جاندیاں نیں تے ایناں دے وچکار مقابلے کرائے جاندے نیں ۔ اے مقابلے جگ چ کھیڈاں دے سب توں بوہتے ویکھے جان آلے مقابلے آں چوں چوتھے نمبر تے ہیگا اے تے پورے جگ چ مشعور اے ۔

قصور وچ ہندی، سنسکرت، برج بولی بولیاں توں اڈ پنجابی بولی وچ خیال بندشاں دی پرانی روایت سی۔ ایتھوں دے وسنیک پنجابی بولی وچ ای اپنے وچاراں دا اظہار کردے سن۔ میاں غلام نبی شوری پنجابی سن اتے ایہو ای روایت لے کے اوہ اگانہہ ٹُرے۔ اوہناں نے ٹپہ گائیکی تے عبور حاصل کرنے توں پچھے ٹھیٹھ پنجابی تھاواں توں باہر نکل کے پکی، ٹھیٹھ اتے اُچی اردو بولی دے شہر لکھنؤ وچ جا ڈیرا لایا۔ اوہناں پنجابی بولی اتے گائیکی دے ایس انداز نوں ایناں ودھایا تے پرچار کیتا کہ کلاسیکی سنگت دیاں دُھرپد توں اڈ سبھے صنفاں ایس دے اثر توں نہ بچ پائیاں اتے ٹپ خیال، ٹپ ترانہ، ٹپ ٹھمری اتے ٹپ دادرا ورگیاں نویکلیاں قِسماں کلاسیکی سنگیت وچ بن گئیاں۔ شوری میاں دے ویلے وچ ٹپہ سب توں ودھ مشہور ہویا۔ پنجاب دی گائیکی دا ویروا کردیاں خاص کر پنجابی لوک سنگیت نوں ویکھن پِچھوں ایہہ گل سامنے آؤندی اے کہ پنجاب دی دھرتی، ایتھوں دیاں رُتاں اَتے ایتھوں دے وسنیکاں دے من وچ ای پھُرتی اے۔ چوڑیاں چکلیاں ہکاں، گُتے ہوئے طاقتور پِنڈے، جی دار، دلیر، بہادر، اُچیے لمیے قداں والے گھبرو جوان پنجاب وچ وسدے نیں۔ پنجابی جوان لمیاں چوڑیاں واجاں دے مالک ہن۔ پنجابی لوک سنگیت دی کوئی دُھن جیویں مرزا صاحباں، ہیر رانجھا، سوہنی مہینوال اتے سیف الملوک ایہناں سبھناں وچ تیز طرار تاناں مِلدیاں نیں۔ لوک سنگیت دا ایہو ای انگ کلاسیکی سنگیت وچ ڈھل گیا اے۔ پنجابی گائیکاں دیاں لمیاں، چوڑیاں اتے سُریلیاں واجاں ہن۔ اوسے طرح ایہہ سُراں دے نال بڑی جیداری نال اوکھے توں اوکھا طریقہ ورتدے نیں۔ ایہہ ساریاں گُناں اپنے سارے سوہنے چج نال کلاسیکی سنگیت نوں چار چن لاؤن دی نینہہ بنے۔

ہرکشن سنگھ سرجیت (23 مارچ 1916 – 1 اگست 2008) پنجابی مول دے کمیونسٹ پارٹی آف انڈیا (مارکسی) یعنی سی پی ایم دی قومی مرکزی کمیٹی دے 1992 توں 2005 تک جنرل سیکٹری اتے بھارت دے مشہور سیاسی آگوُ سن۔ اوہ 1964 توں 2008 تک پارٹی دی پولٹ بیورو دے میمبر رہے۔

رابرٹ اے ملیکنز (22 مارچ 1868- 19 دسمبر 1953) اک امریکی فزکس گرو سی۔ اوہنے الیکٹران دے چارج دی کھوج کیتی تے فوٹو الیکٹرک اثر تے کم کیتا۔ اوہنوں 1923 اچ فزکس دا نوبل انعام دتا گیا۔

ایراوتی اک ندی دا ناں ہے۔ اس علاقے دے لوک اس تے گیت گاؤدے ہن۔ لیکھک اناں گیتا نوں سانبھ کے اکٹھے کر لیدا ہے۔ لوک ایراوتی پیاری کہہ کے سمبودھن کردے ہن۔ ساریا ندیا پہاڑاں وچوں نکلدیاں ہن اتے وادیاں تے میدانا نوں پار کردیا ہوئیا سمندر ولّ نسیاں آؤندیا ہن۔ ایراوتی وی دور پہاڑاں تو آؤدی ہے۔ایراوتی نے لیکھک نوں بہت پربھاوت کیتا ہے۔

ٹینک توڑ میزائل پاکستان دا ٹینک دے خلاف ورتیا جان وآلا میزائل اے۔ اے اپنے نشانے نوں تباہ کرن آستے تار دا استعمال کردا اے جیدے توں کوئی فوجی اینو دشمن دے ٹینک دی تھاں دسدا اے۔ ایسے طریقے نال اینو جیم نہیں کیتا جا سکدا۔

احمد عبدالرحیم ال اتر ٹاور متحدہ عرب امارات دے شھر دبئی وچ اک عمارت اے ایدی اچائ 342 میٹر (1,122 فٹ) اے۔ اے 2012 وچ بننی پوری ہوئ تے ایدیاں 78 منزلاں نیں۔

2002 وچّ، کھنہ نے کرافورڈ مارکیٹ اپنی پرانی دوست گرلین منچندا دے نال ملکے، ممبئی وچّ اپنے انٹیریئر ڈزائینر سٹور “دا وائٹ ونڈو’ دی شروات کیتی. ٹونکل کھنہ دے سٹور “دا وائٹ ونڈو’ نوں ایلی شنگار انٹرنیشنل ڈزائین ایوارڈ حاصل ہویا ہے.
دکھن افریقہ وچّ گاندھی نوں بھارتیاں نال بھیدبھاو دا ساہمنا کرنا پیا۔ شروع وچّ اسنوں باقاعدہ ٹکٹ ہون دے بعد پہلی شرینی دے ڈبے وچّ سفر کردیاں ٹرین توں باہر سٹّ دتا گیا سی۔ پائیدان اتے باقی یاترا کردے ہوئے اک یورپی مسافر دے اندر آؤن لئی اسنوں مار کٹائی وی جھلنی پئی سی۔ اوہناں نے اپنی اس یاترا وچّ ہور کٹھنائیاں دا ساہمنا کیتا جس وچّ کئی ہوٹلاں نوں اوہناں دے لئی ورجت کر دتا گیا۔ اسے طرحاں ہی بہت ساریاں گھٹناواں وچّ دی اک عدالت دے ججّ نے گاندھی جی نوں پگڑی اتارن لئی آدیش دتا سی جسنوں گاندھی جی نے نہیں منیا۔ ایہہ ساریاں گھٹناواں گاندھی جی دے جیون وچّ اک موڑ بن گئیاں اتے ودمان‍ ساماجک بے انصافی دے پرتی جاگروکتا دا کارن بنیاں اتے ساماجک سرگرمی دی ویاکھیا کرن وچّ سہائک ہوئیاں۔

اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے ۔ پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔

اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔

یونیورسٹی وچ اوہ انقلابی بن گیا 4 دسمبر نوں سرکار دے خلاف جلوس کڈھن تے اوہنوں یونیورسٹی توں کڈ دتا گیا تے پولیس دی اکھ تھلے رکھیا گیا۔ اوہدی ماں دے کہن کوآن تے اوہنوں پڑھن دتا گیا تے اوہدی ماں تے پرآ اوہدے نال ریندے نیں۔ ہن اوہدے ساک چٹگرگووا جیہڑی کہ اک انقلابی سی اوہدے نال بندے نیں۔ ایہ اوہدی لکی ہوئی ٹولی نال رل کے سیاست کرن دے ول سوچدا اے۔ ایتھے ای اوہ کارل مارکس دیاں سوچاں اوہدی کتاب کیپیٹل راہیں پڑھدا اے۔ اوہدی ماں اوہدیاں سوچاں توں ڈردیاں ہویاں سمارا اوبلاست وج زمین ملیں لیندی اے جے لینن دیاں سوچاں سیاست وچوں نکل کے وائی بیجی پاسے جآن۔ اوتھے لینن زمینداراں تے غریباں دے پیڑے حال ویکھدا اے جیہڑا اوہدیں سوچاں نوں گوہڑا رنگ دیندا اے ایتھے لوک اوہنوں پسند نئیں کردے تے اوہدے کھیت چوں اوہدے ڈنگر تے سمان چوری ہوجاندا اے جس باجوں اوہدی ماں زمین ویچ دیندی اے۔

نوغائی بولی قپچاق ترک بولی دی اک شکل سی ۔ جداں دی اینہاں دے گوانڈھ سی قازق ، باشکیر ، کریمیائی تاتار تے قازان دے تاتاری بولدے سن ۔ اینہاں دا مذہب اسلام سی پر مذہبی ادارے کمزور سن ۔

پنڈت کانسی رام بھارت دی آزادی دی تحریک دے انقلابی آگوآں وچوں اک سن جہناں نے لالہ ہردیال، سوہن سنگھ بھکنا، تے بھائی پرمانند نال مل کے “ہندی پیسیفک ایسوسی ایشن” نادی تنظیم قایم کیتی سی۔ بعد وچ اس تنظیم نے کینیڈا تے امریکہ وچّ قایم ہوئیاں کئی ایسوسیئیشناں نوں نال لیکے 21 اپریل 1913 نوں غدر پارٹی دا قیام کیتا، جس دے پردھان بابا سوہن سنگھ بھکنا، جنرل سیکٹری لالہ ہردیال تے خزانچی پنڈت کانسی رام منڈولی چنے گئے۔

انتکا نمبر 2 ادھین کتھا ، ماہل، اتے کتھا چکر بارے چرچہ کیتی گئی ہے | سنکھیپ روپ وچّ کوئی پرمپراگت کتھا بھاویں اوہ لگھو ہے ، جاں دیرگھ ، جے اپنے آپ وچّ سمپورن ہے تاں کتھا دے انترگت آ جاندا ہے ، جدکہ ماہل انیکاں کتھاواں دا سموہ ہے | کتھا چکر کسے اک پاتر نال سبندھت کتھاواں دا سموہ ہے | ونجارا بیدی نے شیخ چلی ،اکبر بیربل ، ستھرا آدی نال سبندھت کتھا چکراں دا ویروا وی دتا ہے |

اس پنڈ دی بھوئیں نوں دیپالپور نہر پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال ڈی(D=Dipalpur Canal) لگیا ہویا اے ۔
985 عیسوی وِچّ ایرِک، د ریڈ نامک اِک وِیکتی نوں کِسے دی ہتّیا دے الزام وِچّ آئسلینڈ ولوں کڈّھ دِتّا گیا ۔ اُسنے پچّھم دے ولّ یاترا کِیتی اَتے گرینلینڈ دی کھوج کر پائی ۔ ایرِک دے پُتّ لیپھ ایرِکسن نے 1000 عیسوی وِچّ امریکی مہاندیپ دی کھوج کِیتی سی ۔ اُسنے اِسنوں وِنلینڈ کیہا ۔ ایرِک، لیپھ اَتے انِّوں دِیاں یاتراواں دا چرچہ گاتھاواں (sagas) وِچّ مِلدا ہے ۔

اک کریاوی واک اکہری بنتر والا ہندا اے ۔ اس وچ صرف اک ادیش تے اک ودھے ہندا اے جاں جدید بولی سائنس مطابق اک واکنش اتے اک کریا واکنش ہندا اے ۔ اک کریاوی واک نوں عام واک کیہا جاندا اے ۔

1930 وچ کامریڈ سرجیت دے پنڈ بابا کرم سنگھ چیمہ تے بھاگ سنگھ کنیڈیئن آئے تاں ہرکشن نے پنڈ وچ عوامی میٹنگ لئی تعاون دتا۔ دوجے دن ہی پولیس نے ہرکشن نوں اس دے ہیڈماسٹر نوں کہہ کے سکول توں کڈھوا دتا۔ پھر کانگرسی لیڈر ہری سنگھ جالندھر دی مدد نال سرجیت نے خالصہ سکول جالندھر داخل ہو گئے۔ بڑے مشکل حالات دے باو جود اوہ میٹرک کر گئے۔

بھاوَ لوک کتاب بھپندر سنگھ خیرا ولوں رچت کیتی گئی ہے۔ایہہ کتاب ساہت کلا اتے سائنس ترمورتی ڈاکٹر.ایمّ.ایسّ.رندھاوا نوں نظر کیتی گئی ہے ۔جگدیؤ پنجابی پرنٹر. کھنبھاں روڈ.سمرالا (لدھیانہ) ولوں چھاپی گئی ہے۔اس وچّ کلّ 197 پنے ہن۔

چک 112 مراد ضلع بہاولنگر دی تصیل چشتیاں دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ایسٹرن صادقیہ نہر دی ملک برانچ نہر دی مراد دسٹریبیوٹری جاں مراد نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال مراد لگدا اے ۔

غتنی (/ˈɔːθniəl/ یا /ˈɒθniəl/; عبرانی: עָתְנִיאֵל בֶּן קְנַז, جدید Otniel Ben Knaz طبری ʻOṯnîʼēl Ben Qənáz) پہلے انجیل دے قاضی سن ۔غتنی دے نام دا مطلب ”خدا / ال میری طاقت ہے“ یا ”خدا نے میری مدد کیتی“ ہے۔

مکینیکل سٹورینج اک گٹھجوڑ، جاں گنا ہارویسٹر ورتدا اے۔ آسٹوفٹ 7000 دی لڑی، اصلی جدید ہارویٹر ڈزائین، ہن کمیکو / جون ڈیئر سمیت ہور کمپنیاں ولوں کاپی کیتی گئی اے۔ مشین، سٹال دی بنیاد اُتے گنے نوں کٹّ دندی اے، پتے دے ٹکڑے، گنے نوں اکسار لمبائی' تے چپکے اتے اس دے نال-نال اک ٹرانسپورٹر نوں جمع کر دندی اے۔ فر فسلدار فر کھیتاں وچ رسی نوں کچلدا اے۔ اجہیاں مشیناں ہر گھنٹے 100 لمبے ٹنّ (100 ٹ) فصل کر سکدیاں ہن؛ پر، کٹائی ہوئی گنا تے تیزی نال کاروائی ہونی چاہیدی اے۔ کٹن توں بعد، گنا اپنی کھنڈ دی سامان نوں ختم کرنا شروع کردی اے، اتے مکینیکل سٹوراں دوران گنا نوں نقصان اس نوں گھٹا دندا اے ایہہ گراوٹ دور ہو جاندی ہےکیونکہ اک جدید ہیلیکاپٹر فسلدار فصلاں نوں ہتھاں نال کٹن اتے لوڈ کرن نالوں تیز اتے ودھیرے بااثر ڈھنگ نال پورا کر سکدا اے۔ آسوفٹ نے گڈیاں دے ہور تیزی نال تیزی نال ٹرانسفر کرن دی آگیا دین لئی ہائیڈرولک ہائی-لفٹ کنفلٹرانسپورٹراں دی اک لڑی وی تیار کیتی اے، جویں کہ سبھ توں نیڑلے ریلوے سائیڈنگ۔ ایہہ مکینیکل کٹائی لئی کھیت نوں اگّ لاؤن دی لوڑ نہیں ہندی؛ مشین دے کھیتر وچ باقی بچےبچے ہوئے گنیاں اتے مرلے پتیاں دے بنے ہوئے ہن، جو اگلے پودے لاؤن لئی ملھ وجوں کم کردے ہن۔

حرم عباس بن علی دارای یک صحن چهارگوش است که حرم در وسط آن واقع شده و در چهار طرف صحن حجراتی بنا گشته که در آن جمع کثیری از علمای امامیه و سلاطین و امرای شیعه دفن شده‌اند و کاشی‌کاری موجود در تمامی صحن آستانه، مربوط به عصر قاجاریه و بعد از آن است.

دیگری در ضلع غربی، در جوار باب‌السوق بوده و در نزدیک آن دو درخت خرما وجود داشته است. البته امروزه از این آبخورگاه‌ها و همچنین از درختان نخل و سدر اثری نیست.
آذربائیجان قفقاز دا اک مسلمان دیس اے جہڑا سویت یونین دے خاتمے مگروں دنیا دے نقشے اتے ابھریا ۔ آذربائیجان دے کل انتظامی علاقے 78 نیں ، جنہاں چوں 59 ضلعے تے 11 شہر آذربائیجان چ تے 7 ضلعے تے اک شہر آذربائیجان دی خودمختار جمہوریہ نخچیوان ج نیں ۔ ضلع ایمیشلی آذربائیجان دا اک ضلع اے اسدا انتطامی مرکز ایمیشلی شہر اے ۔

گانواں اک وڈے چار پیرانوالے، کھروالے، ددپلانے نیں۔ کئی نسلاں دے سنگ ہوندے نیں پر انسان نے اوہناں نسلاں نوں ای ودھایا جنہاں دے سنگ نکے سن تے اینج نکے یا نہ سنگاں والے والے ڈنگر عام ہوۓ۔ الف دا مطلب گاں اے۔

5 مارچ عیسوی کیلنڈر چ سال دا 64th دن اے (64th لیپ دے سالاں چ)۔5 مارچ گریگری کلنڈر دے مطابق ایہہ سال دا 64واں (لیپ سال وچّ 65واں) دن ہندا ہے۔ اس دن توں سال دے 301 دن باقی ہن۔

آڈی مرفی دوجی وڈی لڑائی چ امریکہ دا سب توں بؤتے تمغے جتن والا سپائی سی۔ اونے فوج توں مغروں 44 امریکی فلماں چ وی کم کیتا تے امریکی پینڈو موسیقی بنائی۔

میکس پلانک سوسائیٹی (جرمن:Max-Planck-Gesellschaft zur Förderung der Wissenschaften Eingetragener Verein) جرمنی دی اک سوسائیٹی اے۔ اے سرکاری نیں تے ناں ای اے نفے تے چلدی اے۔ اے جرمن کھوجی اداریاں دا اک جٹ اے۔ اینوں جرمن سرکار تے جرمنی دے 16 صوبے پیسے دیندے نیں۔

کئینزلینڈ دی ہن بریٹیش کلونی، جو ہن آسٹریلیا دا راج اے، 1863 اتے 1900 دے وچکار گنا پلانٹا اُتے کم کرن لئی دکھنی پرشانت ٹاپو توں 55,000 اتے 62,500 (اندازا مطابق وکھو-وکھریاں) لوکاں وچکار آیات کیتی گئی۔

سلیمان بن عبدالملک (717 - 674) ‎7واں اموی خلیفہ سی۔ اونے ولید بن عبدالملک دے مرن مگروں دو سال تک 715 توں 717 تک راج کیتا۔ اوہ ولید دا نکا پعرا سی۔

تریپورا یونیورسٹی اکّ مرکزی یونیورسٹی ہے، جو کہ بھارت دے صوبے تریپورا وچّ واقع ہے۔ تریپورا یونیورسٹی، 30 جون، 2014 نوں انڈیا ٹوڈے وچّ چھپی رپورٹ مطابق انڈیا ٹوڈے- نیلسن یونیورسٹی رینکنگ سروے 2014 مطابق چڑھدے بھارت دی ودھیا چوتھی اتے پورے بھارت دی ودھیا 43ویں یونیورسٹی ہے۔

تئیلے (鐵勒, Tiele), چلے (敕勒, Chile) یا گاؤچے (高車, Gaoche) اتلے چین تے وچکار ایشیا وچ چوتھی توں اٹھویں صدی عیسوی دے ویلے وچ نو ترکی قبیلےآں دا ]] وفاق سی ۔ تریخی چینی سروتاں دے مطابق تئیلے لوک پرا نے دنگلینگ لوکاں دی اولاد سی اتے اوہ اس علاقے وچّ شیونگنُو راج دے پتن دے بعد ابھرے ۔ سماں دے نال گوک ترک خاقانت نے ایہناں نوں اپنے ماتحت کر لیا ۔ جدوں گوکترکاں دا پتن ہویا تاں تیئیلے دا اک حصہ ، جنہاں نوں ایغور کیہا جاندا سی ، 744 عیسوی وچّ اپنی وکھ ایغور خاقانت قایم کرن وچّ سفل ہو گیا ۔ اسدے بعد توں اتہاس وچّ تیئیلے دا نام لیا جانا بند ہو گیا اتے اوہناں ساریاں نوں ایغور نام توں ہی بلایا جان لگا ۔

سویٹزرلینڈ یورپ دے وشکار تے الپس دے اتر وچ 41,284 مربع کلومیٹر (15,940 مربع کلومیٹر) تھاں تے پھیلیا ہویا اے جتھے 79 لکھ لوک وسدے نیں۔ اینج ایتھے اوسطن 190 لوک اک مربع کلومیٹر وچ وسدے نیں۔ تھلویں پہاڑی انگ وج تھوڑے لوک تے اتلے ادھ وچ چوکھے لوک وسدے نیں۔ سب توں وڈے کینٹن گراوبندن وچ جیہڑا الپس وچ اے 27 بندھ/مربع کلومیٹر نال لوک گنتی اے۔

کھودے اتے کھوپڑی دے بچے خوراک دی مکھ ورتوں بوئلر لئی پردوشن دی عمل دی عمل وچ اک زریعہ وجوں اے۔ ڈرائٹ فلک کیکیک دی ورت جانوراں دی فیڈ پورک، کھاد اتے گنا موم دے سروت وجوں کیتی جاندی اے۔

’’ٹپہ‘‘ جگ وِچ گیت دی سب توں نِکی اتے مکمل صنف اے، جیہڑی عالمی ماحول اتے گلاں دی پوری پوری تصویر وکھاؤندی اے۔ ایس طرح دی نظم دا پہلا شبد عام وسیبی ورتاوے دا ہندا اے اَتے دوجی سطر اپنے مطلب نوں ظاہر کردی اے۔ جیویں:
پرشنواچی واک ولوں کوئی پرشن پچھیا گیا ہندا اے ۔ ایہناں دی سرجنا دو پرکار ہندی اے ۔ پہلے پرکار دے پرشنواچک واکاں وچ کسے پرشن سوچک شبد دی ورتوں ہندی اے ۔ جدوں کہ دوجی پرکار دے پرشنواچک وچ اس پرکار دی ورتوں لازمی نہیں ہندی ۔ دوجی پرکار دے واکاں وچ وقتے دے اچارن لہجے دے بنیاد تے ہی پرسنواچک واکاں دی سرجنا ہنجی اے ۔

اس کمپنی نوں انٹرنیٹ ادمی پھیبرس گرنڈا (Fabrice Grinda) اتے علیک اوکسنفورڈ ([Alec Oxenford]) دے دوارا مارچ 2006 وچّ ستھاپت کیتا گیا سی۔ اس توں پہلاں پھیبرس نے اک موبائیل رنگٹون کمپنی، Zingy [1] دی ستھاپنا کیتی سی، جس نوں مئی 2004 وچّ For-Side نوں $80 ملیان ($8 کروڑ) ڈالراں وچّ ویچ دتا۔ علیک نے پہلاں لاطینی امریکہ وچّ پرمکھ آنلائین نلامی ویبسائیٹ DeRemate [2] نوں شروع کیتا سی۔ DeRemate نومبر 2005 وچّ eBay دی سہائک کمپنی [MercadoLibre.com] نوں ویچ دتی گئی۔

اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی رکھ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے ۔اس پنڈ دے ناں نال ر ب (R.B=Rakh Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔

فورسٹر نے کیمبرج یونیورسٹی توں اپنی پڑھائی کیتی۔ کیمبرج وچّ اپنے ٹیوٹر، نتھینیئل ویڈ دے پربھاووش پراچین گریک اتے رومن ساہت اتے آپ یونان وچّ اسدی رچی جاگرت ہوئی۔ اس کارن ساہت رچنا دا شریگنیش اسنے پراچین کتھاواں دے سٹائل وچّ لکھیاں ہوئیاں کہانیاں نال کیتا۔

میکس پلانک سوسائیٹی دا ناں پورے جگ تے سائینس تے ٹیکنالوجی چ اک اگے ودویں تے کھوج لان والی منی پرمنی سوسائیٹی دا اے۔ لندن دے ٹائم ریسرچ ایجوکیشن نے یونیورسٹیاں توں بار ہون والی کھوج چ سائینس چ میکس پلانک سوسائیٹی دے کم نوں دنیا چ اک نمبر تے تے ٹیکنالوجی چ تیجے نمبر تے منیا اے۔ سوسائیٹی دی ویب سائیٹ 17 لکھ لوکاں نوں سالانہ اپنے ول کھچدی اے۔

اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے ۔ پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔
ہائینرش ہرمن رابرٹ کوخ کلازتھال پرشیا (جرمنی) چ 11 دسمبر 1843 نوں اک کان کن دے کعر جمیا۔ اودے پیو دا ناں ہرمن کوخ تے ماں دا ہنرتی سی۔ اودے پیو نے اودے چ پھرن ٹرن دا شوق تے فطرت دے روپ نوں ویکھن دی اکھ جمائی۔ اونے موس، لیچن، کیڑے تے رنگ برنگے وٹے کٹھے کیتے۔ اپنے وڈے پعرا نوں ویخ کے اونے آپ ای لخنا پڑھنا سکھ لیا۔اوہ تیراں پعن پعرا سن۔ اودے نانے نے اونوں نکیاں ہوندیاں ای مائیکروسکوپ نال ملایا تے فوٹوگرافی جیہڑی ہجے نویں سی اودا دسیا۔ 1848 چ اونوں اک استاد کول پڑھن پایا گیا۔ ست وریاں دا سی جدوں اونوں سکول ٹوریا گیا تے ایتھے اوہ 1862 تک پڑھدا ریا۔ گوٹنگن یونیورسٹی وچ فریڈرش گستاف جیکب ہینلے کولوں دوائیاں بارے پڑھیا تے 1866 چ گریجویشن کرلئی۔ اگلے کئی ورے اوہ ایہی سوچدا ریا چ فوجی ڈاکٹر بنے یا دنیا ویکھن دے شوق لئی سمندری جعاز دا ڈاکٹر بنے پر اودی منگیتر سفر دے خلاف سی۔ 1866 چ جدوں اوہ 22 وریاں دا سی ہامبرگ دے ہسپتال چ انٹرنشپ دی نوکری کرلی۔ ایتھے اونوں پہلی واری ہیضہ دے روگ نال واع پیا۔ فیر اوہ ہینوور دے نال اک وڈے پنڈ لانگنہاگن دی معزور جواکاں دے ادارے چ اسسٹنٹ لگ گیا تے ایہ اوہ ویلہ سی جدوں اونے 1867 چ ایمی نال ویاہ کرلیا تے اوناں دی اک تعی گرٹروڈ 1868 چ جمی۔ دو وریاں مگروں کوخ کج چر پوزنن ریا فیر تھوڑا ویلہ نیمیجک لنگایا تے فیر کوخ نے ریکوٹز چ ڈاکٹری شروع کردتی۔ 1870-71 دی جرمن فرانس لڑائی چ موتیا ہون پاروں وی گیا۔ ایہ لڑائی اودی ڈاکٹری دی سکھلائی چ وڈا ہتھ ونڈاندی اے اوہ زخمیاں دے ہسپتال چ اورلینز ریندا اے۔ 1871 چ ریکوٹز دے لوکاں نیں اونوں واپس آن دا کیا تے او آگیا پر ایتھے اوہ بعوتا چر ناں رکیا تے اگست 1872 چ وولشٹائین دا میڈیکل افسر بنادتا گیا۔ ایس سوہنی تھاں تے اونے تے اودے ٹبر نے اٹھ ورے لنگاۓ۔ وولشٹائین چ اوہ آپنیاں سوچاں تے چلیا۔ اپنے دفتر نوں لباٹری بنادتا تے روگیاں دے روگاں نوں ویکھدا تے اوناں دے جراسیماں نوں اک مائیکروسکوپ نال تاڑن لگ گیا۔ اے مائیکروسکوپ اونوں اودی ٹبری نے اودی 29ویں سالگرہ تے تحفہ دتی سی۔ کعر چ ای اونے فوٹو بنان دا کم وی کیتا۔ اوہ روگ جناں ول اودا تعیان بعوتا سی اوناں روگاں چوں اک اینتھریکس سی جیہڑا ڈنگراں توں انساناں نوں لگدا سی۔

آئسلینڈ، حالانکہ اِک یوروپی دیش منّیا جاندا، لیکِن بھوراکُ رُوپ ولوں جواب امریکہ وِچّ پیندا ہے، کیونکہ ایہہ وِچکار اٹلانٹِک کٹک (رِج)، جو یوریشیائی اَتے اُتّری امریکہ دے وِورتنِک پلیٹاں دے وِچّ سیما دے بناؤندے ہے، اُتّے ستِھت ہے ۔ ایہہ کٹک اتہاسک رُوپ ولوں جنسنکھیا والے ریکجاوِک اَتے تھِنگویلِر کھیتراں دے وِچکار ولوں ہوکے گُزردا ہے، اَتے اِس وکّھ وِورتنِک پلیٹاں دی گتیوِدھی کھیتراں وِچّ پرچُر ماترا وِچّ بھوتاپ اُورجا دا سروت ہے ۔

اولّی ہند۔ یورپی بولی جاں پیش ہند یورپی بولی (انگریزی:proto-indo-european language ) اک غیرمصدقہ تے نوعمّر (عَم + مَر) یعنی نوتعمر شدہ ( reconstricted ) بولی ہے جنوں ہند یورپی بولیاں دی سانجھی ماں سمجھیا جاندا ہے ۔ اس بولی دی ممکنہ موجودگی دے بارے وچّ ماہر لسانیات دا اندازہ کوئی صدی بھر توں چلیا آ رہا ہے اتے اس دے ممکنہ نین نقش دے کھوج دیاں کئی کوشش کیتی جا چکی ہے ۔ لغات وچّ اسنوں PIE انگریزی وچّ لکھیا جاندا ہے اتے اردو وچّ اہی اختصار کر سکدے آں۔

وجیانگر سلطنت( 1336 - 1646 ) دکھن بھارت دی اک سلطنت سی ۔ اسدے راجےآں نے 310 سال راج کیتا ۔ اسدا رسمی نام کرناٹک سلطنت سی ۔ اس راج دی 1565 وچّ تالیکوٹ دی لڑائی وچ بھاری ہار ہوئی اتے راجگڑھ وجیانگر نوں ساڑ دتا گیا ۔ اسدے بعد کشین روپ وچّ ایہہ اتے 80 سال چلیا ۔ اسدی قیام ہرہر اتے بکا ناں دے دو بھراواں نے کیتا سی ۔ اسدی حریف مسلمان بہمنی سلطنت سی
اوہ اک عام تھاں سبرامتی آشرم وچ عام لوکاں نال عام ہندستانی ویس دھوتی تے ویس پا کے ریندا جیہڑا کہ چرخے نال کتیا جاندا۔ اوہ سادھ کھانا تے سبزیاں کھاندا تے لمے جر تک روزے رکھدا اندرونی صفائی تے احتجاج لئی۔

گاندھی دا جنم پچھمی بھارت دے گجرات صوبے وچّ اک وپارک ہندو پریوار وچّ ہویا۔ لنڈن وچّ قانون دی پڑھائی کرن توں بعد گاندھی نے پہلی وار دکھنی افریقہ وچّ بھارتی مول دے حقاں لئی سنگھرش وچّ اہنسک سول نافرمانی دا پریوگ کیتا۔ 1915 وچّ بھارت آؤن توں بعد اسنے بھاری لگان اتے شوشن دے خلاف کساناں تے مزدوراں نوں سنگٹھت کرنا شروع کیتا۔ 1921 وچّ بھارتی راشٹری کانگرس دے پردھان بنن توں بعد اسنے پورے دیش وچّ غریبی دے خلاف، عورتاں دے حقاں لئی، دھارمک سانجھ بناؤن لئی، چھوت-چھات نوں ختم کرن لئی پر سبھ توں اتے سوراج (اپنا راج) دے لئی اندولن چلا ئے۔

چک 10 ای بی ضلع پاکپتن دی تصیل عارفوالا دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔

چک 74 ای بی ضلع پاکپتن دی تصیل عارفوالا دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔

سنگی کتا ایسا کتا ہوندا اے جیہنوں انسان سنگت لئی نال رکھدا اے تے اوہدے توں کوئی ہور کم نئیں لیندا۔ کھڈونا کتے وی سنگت لئی ورتے جاندے نیں۔ کوئی کتا وی سنگی کتا ہوسکدا اے اگر اوہدے توں سنگت دا کم لیا جاوے۔

فاسفورک ایسڈ اتے کیلسیئم ہائیڈروکسائیڈ نوں جوڑ کے شوگر دے حلّ نوں واضع کیتا گیا اے، جو کہ کیلسیئم فاسفیٹ دی سپلائی نوں جوڑدا اے۔ کیلشیئم فاسفیٹ کناں کجھ اشدھیاں نوں فسا لیندیاں ہن اتے دوجیاں نوں جذب کردیاں ہن، اتے فر تلاب دے اپر ولّ فلوٹ کردیاں ہن، جتھےاوہناں نوں سکنٹ کیتا جا سکدا اے اس "فوفیٹیشن" تکنیک دا اک وکلپ "کاربوریٹنیشن" اے، جو کہ سامان اے، پر کیلشیئم کاربونیٹ سپائیپٹیٹ بناؤن لئی کاربن ڈائی آکسائیڈ اتے کیلسیئم ہائیڈروکسائیڈ دی ورتوں کردا اے۔

نیلا شام پریم شاہی ٹبر دا اک ویل والا بوٹا اے۔ ایہ دکھنی امریکہ (ارجنٹائن، یوراگوۓ، پیراگوۓ تے برازیل) دا واسی اے تے ایہ 10 میٹر یا ودھ لما ہوسکدا اے۔ ایہ تکڑی جانوالی تے پتچڑی یا سدارہنی ویل اے۔

نیشنل پارک زمین دا اک سانبیا ہویا عام حالت چ رہن والا ٹوٹا ہوندا اے جیدی مالک سرکار ہوندی اے تے اوس تھاں تے کوٹھے کارخانے سڑکاں یا کوئی وی ہور کم کرن تے روک ہوندی اے۔ نیشنل پارک چ محول اوتھوں دیاں بوٹیاں تے جنوراں دی راکھی کیتی جاندی اے۔ ایس تھاں تے لوک پھرن ٹرن لئی اندے نیں۔

چڑھدا ژوؤ ویلہ وچّ چینی قوم دی ایکتا ختم ہو گئی سی ، لیکن اس توں اک آزادی دا ماحول وی پنپیا جس وچّ بوہت سارے نویں نظریئے ہوند وچ آئے ۔ اس کھلے ماحول نوں سو نظریئےآں دا ویلہ وی کیہا جاندا ہے ۔ ایہناں وچوں چار نظریئےآں نے اگے چلکے چینی سیاسی اتے رہتل اُتے ڈونگھے اثرات چھڈے : کنفیوشیانزم ( 儒學 , Confucianism ) , موہی - ازم ( 墨家 , Mohism ) , تاؤ - ازم(تاؤ مت ( 道教 , Taoism ) اتے لیگالزم ( 法家 , Legalism ) ।

ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان فلاورجانایران دے صوبہ اصفہان دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز فلاورجان شہر اے۔