Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
XIX asyryň I ýarymynda türkmen şahyrlarynyň köpüsi şahyrana däpleri dowam etdirip taryhy wakalary beýan edýän eserleri hem döredipdirler. Şeýle eserleriň biri Menewi görnüşinde ýazylan “Jeňnama” (tekeleriň uruş kyssa kitaby) poemasydyr. Onuň awtory Abdysetdar Kazy (Gökdepe XIX asyr) eserde beýan edilýän wakalaryň döwürdeşidir. 2200 setirden durýan bu eseriň birinji bölümi birleşen türkmen taýpalarynyň Garrygala söweşinde (1861) üstün çykandygyny beýan edýär. poemada söweşýän taraplar, anyk sahslar barada taryhy maglumatlar köpdür.

Ylmy-tehniki öwrülişigiň gazananlaryny dünýäniň bütewiligine we köp görnüşligine göz ýetirilmegine täsir etdi. Süýümli we öýjükli aragatnaşyk ulgamlary habarlaşmakda täze mümkinçilikleri döretdi. 90-njy ýyllarda dörän internet ulgamy aragatnaşygynda iň täze kämil ulgamdyr.

Hilji ýalňyşlygy puly çalşyp altyn kümüşe derek mis pullary çykarýar, ony bolsa beýlekiler hasap etmändir. Onuň beýik imperiýasy çalt döredişi ýaly, çalt hem tozýar. Muhammet Tugalagyň özi gyzzyrma keselinden tarpa-taýyn aradan çykýar.

Biz bu goşgynyñ türkmençesiniñ barlyg, ýoklugy bilen gyzyklanyp, Gökdepe urşunyñ edebi eserlerimizdäki, ýagny şol döwürleriñ şahyrlarynyñ döredijiliklerindäki orny bilen iş salyşýan. alym, filologiýa ylymlarynyñ kandidaty Atabaý Nazarowdan sorap gördük. Ol hem Gökdepe urşy bilen bagly goşgular ýygyndysyny taýýarlanda bu şygryñ türkmençesini tapmandygyny aytdy. Şuny nazara alsañ, goşgynyñ asyl nusgasynyñ başgaça görnüşde bolmagy ähtimaldyr Näme üçin diýeninde, goşgy sözme söz rusça geçirilen yazgydan tazeden türkmençä terjime edildi.
Biziň Watanymyz – adamlar üçin we adamlaryň bagtyýar durmuşda ýaşamagynyň hatyrasyna berkarar edilen döwletdir. Şeýle ajaýyp ýurdumyzda şahsyýetiň ähli hukuklary doly berjaý edilýär we geljekde hem üýtgewsiz berjaý ediler, adamyň mertebesine hormat goýlar, onuň zehinine, başarnygyna we hünär ussatlygyna ýokary baha berler, şahsyýetiň erkin ösmegi, öz ukybyny we başarnygyny amala aşyrmagy üçin ähli amatly şertler dörediler.

Ýerli häkimiýet we öz-özüňi dolandyryş edaralarynyň netijeli işlemegi serişdeleriň adalatly paýlanmagyna we durnukly artdyrylmagyna, telekeçiligiň ösmegine, dolandyryş ulgamyna raýat jemgyýetiniň has işjeň gatnaşmagyna ýardam berýär.

Sport bilen ömürlik höwrügen adamlaryň daşky keşbine garanyňda-da, sagdynlygyň we gözelligiň bu düýpsiz çeşmesine bolan höwesiň artýar. Bedeni kemsiz taplaýan, synalaryňy berkidýän, ýürek-damar ulgamynyň işini kadalaşdyrýan, keşbiňe dogumlylyk çaýýan, adamda ýagşy hüý-häsiýetleri terbiýeleýän sportda diňe dynman öňe gadam urýan bellän maksadyna tarap hyjuw edýän, ýeňişlere sary okgunly hereket edýän üstünlik gazanmagy başarýar. Adamy il içinde arzylanýan bu keşplere eýe sport taryhyň irki döwürlerinden bäri dünýäniň dürli döwletlerinden parahatçylygyň ilçisi hökmünde kabul edilipdir. Häzirki döwürde sportuň onlarça görnüşleri bellidir.

II-nji jahan urşy ýyllarynda Latyn Amerikasy ýurtlarynyň aglabasynyň ösüşinde birmeňzeş, umumy häsiýetli ýagdaýlar ýüze çykdy. Argentina, Meksika, Kolumbiýa, Braziliýa ýaly ýurtlar uruşýan döwletleriň islegini kanagatlandyryp, olaryň senagaty üçin zerur çig maly öndürýärdiler. Şol önümleriň bahasynyň birnäçe esse ýokarlanmagy, ýerli baýlaryň sanynyň artmagyna getirdi. Ýerli baýlarda bolsa, daşary ýurtlarda baknalykdan dynmak meýli güýçlendi. Olaryň goldamagy bilen döwlet eýeçiligi ösüp başlady. Germaniýa hem onuň ýaranlaryna degişli eýeçiligiň millileşdirmegi, daşary ýurtlara degişli senagat kärhanalarynyň, demir ýollaryň satyn alnyp, döwlet eýeçiligine öwrülmegi ýaly çäreleriň hemmesi ykdysadyýetde döwlet eýeçiligini güýçlendirip, ykdysady baknalykdan dynmaga gönükdirilen çärelerdi. Emma şol çäreleriň geçirilmegine garamazdan, 50-nji ýyllarda-da Latyn Amerikasy döwletleriniň ykdysady baknalygy entek saklanýardy. Sebäbi ol ýurtlaryň ykdysadyýetiniň iň esasy we has girdejili pudaklary ABŞ-yň elindedi. ABŞ 1949-1960-njy ýyllarda şol döwletlere goýan maýa goýmundan 2 esseden gowrak girdeji alypdy.

Orhan I ýa-da Orhan Gazy (1281/1284/1288, Söwüt, Türkiýe – mart 1359 Bursa) Osman imperiýasynyň ikinji soltany bolupdyr. Ol 1326-1359-njy ýyllar aralygynda hökümdarlyk edipdir.

Biz öz ýurdumyzy mundan beýläk-de abadanlaşdyrmagy dowam ederis. Eziz Diýarymyzda täze-täze etraplar dörär, ýaşaýyş toplumlary, mekdepler, hassahanalar, muzeýler we stadionlar gurlar. Biziň ýurdumyz häzirki döwürde ägirt uly gurluşyk meýdançasyna öwrüldi. Nesip bolsa, ýene-de az wagtdan şäherlerimizde we obalarymyzda täze-täze desgalaryň we binalaryň gurluşygy has güýçli depginler bilen alnyp barlar. Netijede, gözel görke giren şäherlerimizde we obalarymyzda hem adamlaryň abadan we bagtyýar durmuşda ýaşamagy üçin häzirki döwrüň talaplaryna laýyk gelýän ähli oňaýly şertler dörediler.
Du­şu­şyk­lar ýur­duň 6 şä­he­rin­de (Be­lo Ho­ri­zon­te, Ku­ri­ti­ba, Por­to Aleg­re, Re­si­fe, Rio de Ža­neý­ro, Sao Pau­lo) ge­çi­ril­di. Bra­zi­li­ýa­nyň “Ma­ra­ka­na­da­ky” oýun­la­ry­na 142 müň (Ýu­gos­la­wi­ýa), 138 müň (Şwe­si­ýa), 152 müň (Is­pa­ni­ýa) we fi­nal oý­nu­na 200 müň­den gow­rak (Urug­waý) jan­kö­ýer gat­naş­dy.

Şahyryň dörtleme formasyndaky goşgularynyň köpüsi on bir hem sekiz bogunly setirlerden ybarat. Magtymgulynyň dörtleme formasynda ýazan eserlerinde kapyýa, redif goşgynyň birinji bendinde dürli hili ulanylypdyr.

Eýran bilen Yragyň arasyndaky serhet dawalary has öňräkden bäri dowam edýärdi. Dawa Şatt el-Arap derýasynyň üstünde barýardy. 1913, 1934, 1969, 1975-nji ýyllarda ol serhet dawalaryny düzgünleşdirmek baradaky şertnamalar dawany aradan aýyrmady.

Biziň halkymyza mahsus bolan watançylyk, Watany söýmek duýgulary häzirki zaman ýörelgelerine we talaplaryna laýyklykda özgerdilýän Ýaragly Güýçlerimizde gulluk edýän, ýurdumyzyň çäkleriniň bitewüligini we özygtyýarlylygyny goraýan harby gullukçylarymyzyň hünär endiklerine hem ornaşdyrylýar.

1940-njy ýyllaryň ikinji ýarymynda, 50-nji ýyllaryň başynda sebitiň ýurtlarynda agalyk eden öňki syýasy toparlar gowşap, demokratik özgerişleriň tarapdarlary güýçlendiler. Bu toparlar ykdysadyýete döwletiň aýgytly goşulmagy, ýerli maýa goýumlarynyň ähmiýetiniň ýokarlandyrylmagy esasynda daşary ýurt maýasyna baknalykdan dynmak isleýärdiler. Öňe sürlen şu maksady halkyň ähli gatlaklary (daşary ýurt maýadarlary bilen baglanyşyklardan başgasy) goldaýardylar.

Adamzat üçin ýadro ýaragynyň nä derejede hoplydygyna göz ýetiren ABŞ we SSSR ahyry gepleşikler stolunyň başyna jemlendi. 80-nji ýyllaryň ahyrynda olaryň arasynda strategiki hüjüm ediş ýaraglaryny çäklendirmek, ýadro synaglaryny bes etmek barada birnäçe şertnamalara gol çekildi (seret №5!)

Iň kiçi diametrli damjaly suwuk ygala çisňi diýilýär. Diametri 6–7 mm uly bolan damjalar bulutlardan aşak gaýdyş prosesinde maýdajyk damjalara bölünýär, şol sebäpli iň güýçli çabgada hem damjalaryň diametri 6–7 mm uly bolmaýar. Ýagşyň güýçliligi 0,25 mm/sag (çisňeýän ýagyş) bilen 100 mm/sag (güýçli çabga) aralygynda bolup bilýär.
Abdulhamit I. Abdulhamid (arapça: عبد الحميد اول‎, Abdulhamidi ewwel) Agasy Mustapa III ölüminden soñ 49 ýaşynda patyşa bolan Soltan Abulhamit I tagta geçdi. Ata-babalarynyñ gazanan topraklarynyñ içinde Krym etraplary elden gideninden soñ Tagty Osmaniýe jalis diýlip Abdulhamide ýüzlenilipdir. Soñra ýene bir Galanyñ Ruslar tarapyndan basylyp alynmagy we galadaky 25 müñe golaý musulmanyñ gylyçdan geçirilmegi, hökümdary otursa-tursa puşmanlykda goýupdyr. Şol ahmyr bilenem dünýeden ötüpdir. Taryhy Çeşmelere görä uzyn boýly, bugdaý reñk sypaty bolan Abdulhamit I gep düşündirişi örän ýumşak bolupdyr. Häsiýeti babatynda hem şeýle bolupdyr. Özüniñ hökümdarlyk lybasy bilen şäherde gezer eken. Ýetmezçilik ýa kynçylyk ýüze çykaýsa sadrazamlaryny halkyñ meselesini çözmek üçin ugradar eken. Şazada wagtlary Husni Hat ady bilen meşhur bolan Owadan ýazgylary bilen Kurany Kerimi ýazmagy, ok we ýaý ulanmaga ökde bolupdyr. Onuñ Muhammet pygamber hakynda ýazan goşgusy hem bardyr: Jenabym! Eý Allanyñ Resuly! Tut elimden! Senden başga kimim bar? Hiç kimsäde sygynmaryn! Sen bütin kaýynata hidaýat nurusyñ. Sen Jomartlygyñ syrysyñ, Eý iñ haýyrly ynamdarym.

– aýlyk zähmet haklaryny, pensiýalary, talyp haklaryny, kömek pullaryny köpeltmekden, ýaşaýyş-durmuş taýdan berilýän ýeňillikleri geljekde hem saklap galmakdan;

Bedeni ýapbaşyk, gaty örtük bilen örtülip, guýma kellekükrekden we garyndan ybaratdyr. Kellekükrek 4 sany kelle we 2 sany kükrek bogunlarynyň birleşmesinden ybarat. Garyn iki bölümden: 7 bogundan we 5 bogundan ybarat, yzky garyndan durýar. Käbir adamlar içýanyň yzky garnyny, onuň guýrugy diýip ýalňyş düşünýärler. Içýanda guýruk bolmaýar. Yzky garyn bölüminiň ujundaky zäher öndürýän syna telson diýilýär. Telsonyň aşak tarapynda içýanyň artbujak deşigi ýerleşýär. Kellekükregiň arka tarapynda bir jübüt, onuň öň gyrasynda bolsa, topbak bolup duran 5 sany göz ýerleşýär. Kellekükregiň 6 bognunda jübüt ujaklar ýerleşýär. Olaryň 1-njy jübütinde heliserler diýilýär. Heliserler ýokary äňlerdir, olaryň kömegi bilen awlary tutýarlar, çeýneýärler. 2-nji jübütine pedipalplar diýilýär. Olaryň ujunda gysaç ýerleşip, olar awlary tutmak üçin hyzmat edýärler. Pedipalplaryň üstünde köpsanly tüýjagazlar bolup, olar duýujylygy amala aşyrýarlar. 3, 4, 5, 6-njy jübüt ujaklar bolsa aýaklarydyr. Içýanyň öňki garyn bogunlary örän az hereketli, yzky garyn bogunlary bolsa işjeň hereketli birleşen. Şoňa görä-de, içýan goranjak ýa-da hüjüm etjek bolanda yzky garnyny («guýrugyny») islendik tarapa, esasanda, üstbaşaşyr öňe uzadyp bilýär. Telsonda 2 sany zäher öndürýän mäz bar. Olardan aýrylyp gidýän zäher geçiriji ýoljagazlar birleşip, iňňäniň içinde zäher geçiriji ýoly emele getirýärler. Içýan duşmanyny ýa-da awlaýan haýwanyny pedipalplary bilen tutýar, yzky garnyny öňe ýarym aýlaw görnüşinde galdyrýar, soňra iňňeli ujuny kellekükrekden üstaşyr öňe uzadýar we iňňesini sançýar. Onuň zäheri ölüm howplydyr. Çypar içýan Türkmenistanyň çöllerinde, daglarynda, baýyrlyk ýerlerinde, oazislerinde, hat-da ýaşalýan ýerlerde, daşlaryň aşaklarynda giňden ýaýrandyr.
Şu aýdymyñ türkmen saz gurallary bilen çalnan heñini özüm ýazga geçirdim. Ähli taraplaýyn ajaýyp bolan aýdymyñ sözlerini şu ýerde getireýin:

Oguznamanyň haýsy döwürde ýazylandygy barada bir zat aýtmak kyn. Ýöne biziň pikirimizçe bu kitap XIV asyrda Ilhanstan agalyk eden döwründe ýüze çykan bolmagy mümkin. Sebäbi şu döwürde Ilhanlaryň köşgünde uýgur ýazuwy, ruhy we medeni durmuşynyň dowam etmegi oňa ilkinji nobatda täsir etmegu mümkin. Hut uýgurlaryň Oguz nagan baradaky destany türkleriň taryhynyň Oguz han baradaky powestiň döremegine şert döredipdir.

Ykdysady Hyzmatdaşlyk Guramasy (ЭКО) 1992-nji ýyldan täzeden janlandyryldy. 7mln. inedördül kilometr meýdany tutýan, 300 mln. ilat ýaşaýan sebiti öz içine alýan bu gurama 10 sany döwlet- Türkiýe, Eýran, Päkistan, Türkmenistan, Owganystan, Täjigistan, Özbegistan, Gazagystan, Gyrgyzystan, Azarbaýjan agza bolup durýar.

XIV – XV asyrlarda Günorta Italiýa ykdysady taýdan pese gaçýar. 1442-nji ýyldan Günorta Italiýa hem Argon neberelriniñ gol astyna düşýär. Sisiliýa bilen Heopolitan korollygy birleşdirilýär, şeýdip bu ýerde ýüzlerçe ýyllap ispan eýeçiligi agalyk edýär.
Global meseleler näme? Iki asyryň sepgidinde dünýä adamzat durmuşynyň düýpli meseleleri bilen ýüzbe-ýüz boldy. Olar tutuş siwilizasiýanyň, hatda biziň planetamyzdaky ýaşaýşyň dowam etmegine howp salýan düýpli meselelerdir. “Global” diýen adalganyň özi latyn dilindäki “globus”, ýagny Ýer, Ýer togalagynyň diýen sözden gelip çykýar. Bu adalga XX asyryň 60-njy ýyllaryndan başlap häzirki zamanyň bütin adamzady gurşap alýan umumy planeta möçberindäki möhüm meselelerini aňlatmak öçin giňden peýdalanylyp başlandy.

Bilşiňiz ýaly, Türkmen döwletini ösdürmegiň täze tapgyrynda öňümizde duran wezipeleri biz Türkmenistanyň Ýaşulularynyň nobatdaky maslahatynda beýan etdik. Özboluşly demokratik gurama bolan Ýaşulularyň maslahatyna gatnaşyjylar öňde goýlan bu wezipeleri makulladylar.

Agzalyp geçilen çeşmelerden, edebiỳatlar Türkmenistanyň taryhy-geografiỳasyna düşünmek üçin öwrenilmegi zerur bolan, maslahat berilỳän çeşmelerdir.

Iki sany jahan urşunyň netijesinde dünýäniň syýasy kartasy tanalmaz ýaly derejede üýtgedi. Bu barada Merhemetli Serdarymyz Saparmyrat Türkmenbaşy 2000-nji ýylyň Bitaraplyk aýynyň 1-ne Türkmenistanyň bitaraplygynyň şanly bäşýyllyk baýramçylygy mynasybetli “Bitaraplyk taglymaty, onuň taryhy esaslary we döwletiň syýasatynyň baş ugry hökmünde orny” diýen leksiýasynda şeýle belleýär: “50 ýyl mundan öň häzirki milli baýdaklaryň dörtden üç bölegi ýokdy. BMG-niň agzalary bolan özbaşdak döwletleriň sanynyň 2000-nji ýyldaky 51-den 188-e çenli artmagy bilen, täze döwletleriň ýüze çykmagynyň depgini hem üýtgedi. 1950-1990-njy ýyllar aralygynda bolsa her ýylda 1, 2 döwlet döräpdi. 1999-njy ýyldan soňky döwür durnuksyzlygy bilen has hem tapawutlandy. 1990-2000-nji ýyllar aralygynda her ýylda täze ýurtlaryň 3-si döredi”

Abbasidler (arap. العبّاسيّون‎‎, Abbāsīyūn) — arap halyflarynyň ikinji dinastiýasy (750—1258) (Omeýýatlardan soň), ol Muhammet pygamberiň agasy Abbas ibn Abdyl-Muttalypdan gelip çykýar. Olar Al-Andalusdan başga ähli ýerde Omeýýatlary tagtdan agdarypdyrlar. 762-nji ýylda halyfatyň paýtagtyny Bagdada geçiripdirler. 836-892 ýyllar aralygynda Samarra şäheri paýtagt bolupdyr.

Haryt, siziň sargydyňyzdaky salga size amatly wagtda eltip beriler. Haryt siziň özüňize, ýa-da sargytda görkezen şahsyýetiňize, onyň şahsyýetini tassyklaýan resminama esasynda gowşurylar.

Daşarky syýasat hem Wawilon üçin ýaramsyz bolup ugrapdyr.Onuň ýerlerine urşujy kassit taýpalary çozupdyrlar.Demirgazyk-günbatar Derýaaralygynda täze döwlet-Mitanni döreýär we Wawilony Kiçi Aziýa hem-de Ortaýer deňziniň gündogaryna barýan ýollardan kesýär.B.e.öň 1595-nji ýylda bolsa hettler çozup,Wawilony basyp alýarlar we ony tozdurýarlar. Şeýlelikde I Wawilon nesilşalygy we 300 ýyl dowam eden gadymy Wawilon döwri tamam- lanýar.

Abdulaziz (Osmanly türkçesi: زيزعلا دبع; ), 32-nji Osmanly patyşasy we 111-nji Yslam halyfy. Mahmyt II we Pertewniýal soltanyň ogly, Abdulmejidiň jigsidir. Abdulaziz 25.06.1861-nji ýylda doganynyň ölüminden soň, 31 ýaşynda Osmanly tagtyna geçdi.
Ýene-de atasy Buharada okuwyny tamamlap gelen Bäşýuwsgaly belli Hajyberdi Kary Iri, AkmAt Kary, Aky Kary Kelteýi Bendertürkmen şäherinden, Nurjan Kary Akgamyşdan, Arazgeldi Kary Arapsent obadan, Annamuhammet Kary Kötügy Sallah obasyndan,... ş.m. belli-belli karylar bar.

2017-nji ýylyň 9-10-njy oktýabrynda gecen Yaşulylaryň maslahatynda Türkmenistanyň Garaşsyzlyk baýramcylyk gününi üýtgedip, ony sentýabr aýynyň ahyryna gecirmek barada teklip edildi. Berlen teklibiň netijesinde, 2017-nji ýylyň 9-njy oktýabrynda «Türkmenistanyň garaşsyslygy we döwlet gurluşynyň esaslary hakynda» Türkmenistanyň Konstitusiion kanunyna üýtgeşme girizildi. Kabul edilen Türkmenistanyň Konstitusiion kanunyna laýyklykda – Türkmenistanyň Garaşsyzlyk gününi ählihalk baýramy diýlip yglan edildi we ony 2018-nji ýyldan başlap her ýylyň 27-nji sentýabrynda belläp, şol güni iş güni dal diýlip bellendi.

Internet üsti bilen on-laýn sargamak. Saýlap alan harydyňyzyň “Sebete goş” düwmesine bassaňyz, haryt Siziň sebediňize goşular. Soňky saýlan harytlaryňyzy hem şol usulda sebediňize goşup, satyn alyp bilersiňiz.

B.e.öň VII asyrda arameý dili Ýakyn Gündogarda halkara diplomatiýasynyň we söwdaçynyň diline öwrülýär.Arameý kätipleri derä we papirusa ýazypdyrlar,olar kem-kemden mesopotamiýa iş kagyzlary edaralarynda esasy orna geçipdirler.Klinopis mürzeleriniň mekdepleri ýok bolup başlapdyr.Wawilon we Assiriýa medeniýetiniň iň ýokary üstünlikleriň birem kitaphanalaryň döredilmegidir.Olarda edebi,ylmy tekstleri ýygnapdyrlar.

Wargas elektrik senagatynyň kärhanalaryny döwlet eýeçiligine geçirmek ýer eýeçiligini ýok isledi. Emma ol pikir daşary ýurtly maýa goýumdarlarynyň we ýerli iri ýer eýeleriniň garşylygyny güýçlendirdi. Prezidente garşy harbylaryň ýolbaşçylygynda dildüwşük guraldy. Edilýän hyýanatlara çydaman, Wargas özüni öldürdi.

XVIII asyryň ikinji ýarymynda iňlislere öňde agzan üç sany güýçli hanlygymyzyň biri bolan Maýsury almak başartsa-da, Marath we Penjap hanlyklaryny eýelemek meselesi XIX asyryň gün tertibine galdyrylypdy.

Beýik Saparmyrat Türkmenbaşynyň Mukaddes Ruhnamasynda “Meniň ýolum- geljegi milletiň aňyýetine we ruhyýetine baglap goýmak ýoludyr. Geljegiň reňki milli aňyýetiň we ruhuýetiň berjek boýagyna bagly bolmalydyr” sah. 402.

“Bürünç pitnelerine” gatnaşyjylaryň sany 10 mln ýetipdir. Bu gozgalaňlar 1919ý Koreýada ýapon basybalyjylaryna garşy halk gozgalaňçynyň başlanmagyna sebäp bolýar.

Ýaşaýyş jaýlary äşgärlik häsiýetinde bolýarlar. Daýhanlaryñ ýaşaýyş-jaý we hojalyk jaý gurluşykly mülk howularyna adatça palçykdan salnan diwarlaryñ aýlanyp girilýän dewrezisiniñ barlygy, Köneürgenç we Lebap welaýatlarynda derwezeleriñ ýarym tegelek çykgytlary bolupdyr. Ýaşaýyş jaýlarynyñ öñ tarapynda käte agaç sütünli beýik eýwanlary-da bolýar (Baharly etrapynda).

Mollanepes: XIX asyr türkmen edebiýatynyň we bütin türkmen jemgyýetiniň taryhy ösüşiniň aýratynlyklary özüniň köp sanly liriki goşgulary hem-de “Zöhre we Tahyr” dessany bilen meşhur bolan Mollanepesiň döredijiligine we dünýägaraýşyna hem täsir edipdir.
Dowamly bronhit, gipertoniýa (gan basyşynyň ýokarlanmagy), göwrelilik ýagdaýynda, erkeklik jyns mäziniň adenomasy, çanaklyk agzalaryň dowamly sowuklama kesellerinde göni içegäniň damarlarynda gan basyşyň ýokarlanmagy bolup geçýändir.

Beýik şahyryň döwründe türkmen taýpalary dagynyk ýaşapdyrlar. Halk hemişe talanypdyr, ajaýyp zatlar weýran edilipdir. Magtymguly hemişe şeýle pajygaly durmuşdan gutulmagyň aladasyny edipdir. Ol keseki duşmanlardan goranmak üçin ýigitleri mertlige, gahrymanlyga çagyrypdyr:

Her welaýatyň toprak-howa şertlerinde ýokary hasyl berýän, önüminiň hili gowy, ýaramsyz şertlere-aýaza, gurakçylyga, toprak şorlamasyna, kesellere, zyýankeş mör-möjeklere, haşal otlara durnukly sortlary döretmek, gowaçadan, bugdaýdan, şalydan, gant şugundyryndan talabalaýyk derejede ýokary hasyly almak, depginli tehnologiýada oba hojalyk ekinlerini ylmy esasly ekin dolanşygy şertlerinde ösdürip ýetişdirmegiň tärleriniň, düzgünleriniň, tehnologik kartasyny işläp düzmek barada düýpli ylmy-barlaglary geçirmek şu günün örän derwaýys we wajyp meselesidir. Ekinleriň, aýratyn hem gowaçanyň ir ýetişýän sortlaryny döretmäge, ony çalt önümçilige ornaşdyrmaga ünsi güýçlendirmek zerur bolup durýar. Ekin meýdanlarynyň agrotehniki kadalara laýyklykda giňeldilmegini, tekizlenilmegini, pagtaçylykda el zähmetiniň kemeldilmegini, hasylyň esasy böleginiň maşynlaryň güýji bilen ýygylmagyny ýola goýmaly.

Kawadyň patyşalyk eden soňky ýyllarynyň içinde agalyk ediji ýer eýeler synpynyň wekilleri mazdak hereketini abanyp duran örän güýçli howp hasap edip ol hereketi doly suratda ýok etmek barada üzül-kesil çäre görüpdirler. Mazdak we onuň ýakyn egindeşleri 529-njy ýylda tutulyp öldürilýär. Bu taglymaty wagyz edijiler gazaply yzarlanypdyr. Yzarlanmalardan gaçyp mazdakitler demirgazyk Azerbeýjana, Orta Aziýa gidip, ol ýerde Mazdagyň taglymatyny ýaýradyp birnäçe asyr ýaşapdyrlar. Sasaniler döwleti arap basyp alyşy sebäpli Ýezdigert III (632-651) dolandyran wagty synýar. Ýezdigert araplardan gaçyp Merwe barýar we şol ýerde aradan çykýar. Şondan soň sasani döwleti dargady.

Russiýanyň Premýer Ligasy (Rusça: Чемпионат России по футболу) - Russiýa futbol Federasiýasy tarapyndan guralýan futbol bäsleşigidir. Ol 1992-nji ýylda döredildi.

Atabaý ilki "Arzuw" diýen aýdym saz toparynda, soňra bolsa "Alemgosar", ansamblynda işleýär. Atabaýyň şirin owazyny daşary ýurtda ýaşaýan türkmen doganlarymyz hem höwes bilen diňleýärler. Bagşynyň Türkmenistanyň ilkinji Prezidenti SaparmyratTurkmenbaşa bagyşlap döreden "Serdara kuwwat diläliň" diýen aýdymy diňleýjiler tarapyndan gyzgyn garşylandy we ol aýdym her baýramçylyk konsertlerde ýaňlanyp durýar.
Hammurapiniň döwründe Wawilonda suwarymly ekerançylyk,bagçylyk,maldarçylyk, dürli senetler,içerki we daşarky söwda ösüpdir.Ekin meýdanlary täze özleşdirilen ýerleriň hasabyna giňelýär.Suwaryş desgalaryna aýratyn üns berlipdir.Onda işlemäge işe ýaraýan ähli ilat-erkin adamlardan gullara çenli çekilipdir.Suwaryş desgalarynda işlemek borjundan bo- ýun gaçyrýanlary ölüm jezasyna çenli jezalandyrypdyrlar.Kanunyň 4 sany maddasynda öz ýerindäki suwaryş desgalaryna daýhanlaryň ünsiz,geleňsiz garan ýagdaýlary göz öňünde tutulypdyr.Eger ol goňşusynyň ýerini suwa basdyrsa,zyýanyň öwezini doldurmaly,ýogsa-da ony goňşusyna ýetiren zyýany üçin satmaly ekeni.Hammurapi uly kanal hem gurdurypdyr.

Wezipesi: Şu mowzugyň üsti bilen öz türkmen milli medeniýetimiziň, sungatymyzyň, ylym, edebiýatymyzyň ösüşine buýsanç duýgularyny döretmek we watançylyk terbiýesini Beýik Saparmyrat Türkmenbaşy Mukaddes Ruhnamada: “Erkinlik ýoly milli aňyň, milli ruhuň ýoludyr. Türkmen jemgyýetiniň durmuşyny guramagyň milli ýörelgeleri halk erkinliginiň tejribesine daýanmagyň we ony peýdalanmagyň zerurlygyny görkezýär. Milli medeniýet nazara alynman, onuň bilen ugurdaş bolmadyk islendik durmuş-syýasy özgermeler adamlar tarapyndan kabul edilmez, kagyz ýüzünde galar. Şonuň üçinem esasy zat, türkmeniň asyl ruhy ýolunyň tutulmagydyr” (sah. 399).

Meşhur tebip Barzue (VI asyr) hem Maryly bolupdyr, ol soň Hosrow Anuşirwanyň köşk tebibi bolup işläpdir. Barzue barada köp ertekiler we rowaýatlar saklanypdyr.

Oba hojalygy — ilatyň azyk we iýmit bilen üpjün edilmegine we ençeme senagat pudagyna çig mal öndürilmegine gönükdirilen ykdysadyýet pudagy. Ol dünýäniň ähli ýurtlarynda diýen ýaly iň wajyp pudak bolup durýar.

Targit ýa-da Targitaos, Targitaý diýlip bilinen şahsyýet Sak-Skifleriň (içoguz) ady rowaýata öwrülen gahrymany bolan ilkinji ata-babalarydyr. Onuň kakasy Grek taňrysy Zews, ejesi bolsa Derýanyň aýaltaňrysy Borisfen bolupdyr. Grekleriň pikiriçe ol Gerakl bolupdyr. aýaly Derýa taňrysy Borisfen bolupdyr. Ondan 3 sany ogly bolupdyr. Lipoksaýs, Arpoksaýs, Koloksaýs (Lipoxais, Arpoxais, Koloxais). Skifleriň asly hakynda Geredotyň şeÿle ýazgylary bardyr: «Skifler özlerini milletleriň iň gowsy hasaplaýarlar we asly hakynda şeýle diýýärler. Bu ýurt boşdy, bu ýerde ilkinji bolan Targitaos atly bir adam doguldy. Bu Targitaosyň kakasy Zews (Zews一Nuh pygamber bolaýmasyn), ejesi-de derýa şasy Borysthenesiň gyzy eken, şeÿle diýip aýtsalar-da ynanmak juda kyn, emma maňa parhy näme, rowaýat şeýle aýdýar, onuň 3 ogly bolupdyr, Lipoksaýs (Lipoxais, Arpoxais we Koloxais. Arpoksaýs we iň körpeleri bolan Koloksaýs[Geredot, 2006: 295]. Geredotyň ýokardaky naklyndan salgylanan Gammer; Türki döwlet söweşlerinde bar bolan sag sol we merkezden ybarat bolan üçlük şaha üns berýär. Gökalp bolsa Targitaosyň üç ogly Lepoksaýn, Erpoksaýn, Koloksaýn adynda bar bolan «Oksaýn» sözüniň Oguz ýada Oguz handan başga zadyň bolup bilmejegini çak edýär[Gökalp, 1977: 75].

Şumer edebiýatynyň iň meşhur ýadygärligi-de Gilgameş hakyndaky hekaýatlardyr. Gilgameş köp kynçylyklary başdan geçirip,baky ýaşadýan oty alýar, ýöne ony elden giderýär. Ahyry ol takdyra ýazylany üýtgedip bolmajagyna göz ýetirýär.
MUHAMMET (Muhammed - محمد) ibn-ZEÝDIŇ KÜMMETI XI asyr) Köp ýyllaryň dowamynda il-halkyň dilinde ymam Muhammet Hanafyýa ýa-da ymam Ja'far Sadyk diýlip tanalan bu kümmet Soltangaladan bir km. ýaly günbatarda ýerleşýär. 1959-njy ýyla çenli Muhammet Hanapyýanyň kümmeti diýlip ýalňyş düşündirilen, emma Muhammet ibn-Zeýdiň kümmeti bolan bu bina XI asyryň başynyň deňsiz-taýsyz ýadygärligidir. Inedördül kümmet (taraplary 8,5 metr) esasn çig kerpiçden gurlupdyr, emma tutuşlygyna bütin daş ýüzi bişen kerpiç bilen ýüzlenipdir. Iç ýüzüniň paruslarynyň ýaruslary we gyralaryndaky ýazgylary nagyşly bişen kerpiçden örülipdir. M.Ý. Masson tarapyndan dykgatly okalyp düşündirilen bu ýazgy ýadygärligi takyk 1112-1113-nji ýyllar bilen seneleýär he-de ony bu ýerde jaýlanan Muhammet Seýit ibn-Zeýdiň ady bilen we Mary welaýatynyň hökümdary Şerefeddin Abu Tahyryň ady bilen baglanyşdyrýar. kümmetiň özi-de Şerefeddin Abu Tahyryň buýrugy bilen 1112-nji ýylda bina edilipdir.

1877-nji ýylda Floberiň «Sada göwünli», «Irodiada», «Keramatly Ýulian hakda rowaýat» powestleri Parižiň iň belli žurnallarynda çap edilýär. Ýazyjy «Buwar we Pekýuşe» atly soňky romanyny tamamlap ýetişmändir, emma onuň ahyryny arhiwde galan garalamalar boýunça göz öňüne getirip bolýar. 1880-nji ýylda, Kruasse diýen ýerde ýazyjynyň ömür tanapy kesilýär.

Biziň halkymyz maşgala we çagalara, berk bedenli, sagdyn we arassa ahlakly nesilleri terbiýeläp ýetişdirmäge hemaýat edýän maşgala däplerine aýratyn ähmiýet berýär.

3-nji to­par­ça­da gy­zyk­ly ge­çen du­şu­şyk­da Ita­li­ýa bi­len Şwe­si­ýa du­şuş­ýar we soň­ky çem­pi­on 3–2 ha­sa­byn­da as­gyn gel­ýär. Pa­rag­waý bi­len hem deň­me-deň oý­nan şwed­ler ýa­ry­şy do­wam et­dir­mä­ge hu­kuk ga­zan­ýar.

“Geliş” (“Pribytiýe”) buýuna ýetmezden 48 sagatdan soňa goýman gäminiň kapitany gämidäki bar bolan sanitar-epidemiologik şertler barada (ugran porty, alakalaryň we aýakçylaryň (moskitleriň) barlygy) Sanitar-karantin Gullugyna we Kompaniýanyň Agentligine maglumat bermelidirler. Kapitan alakalar boýunça Şahadatnamany görkezmäge borçludyr.

Doly ady: Faýsal bin Hüseýin bin Aly el-Haşymy. ( 1920 )فيصل ;الهاشمي20بن حسين بن علي-nji ýylda az wagtlyk Siriýa arap halyflygynda we 1921-1933-nji ýyllarda Yrakda höküm sürýär. Faýsal 1916-1924-nji ýyllar aralygynda Hyjazy dolandyran Mekke emiri we uly derejeli Hüseýniň ogludyr.

Wakalar: 2001-nji ýylyň Gurbansoltan aýynda Newa derýasynyň ustünden ýük terminalyny täzeden gurnamaklygyň meýilleşdirilýändigi sebäpli täze köprüniň gurluşygy başlandy. Gurluşyk Fin aýlagynyň Günorta bölegindäki hyzmatlary gowulandyrmak we täzelemek maksatlary bilen başlandy. Häzirki taslamalar Bert 101-i döwrebaplaşdyrmak, Bert 106/7-de daş-töwerek gurşawyny goramak boýunça, şeýle-de hem kömürturşy kalini gaýtadan işlemek boýunça toplumyň gurluşlaryny gurmaklygy öz içine alýar. 2001-nji ýylyň Magtymguly aýynda “Birinji konteýner” (“Perwyý konteýner”) terminalynyň giňeldilmegi hem tamamlanyldy. Başga-da, Baltika Ýük Terminalynyň işläp başlaýandygyny hem habar berýärler.
Blogger bilen bir döwürde gurulan LiveJournal, diňe kesgitli kişileriň okamagyna rugsat berilýän blog sahypalary döredip meşhur bolan blog sahypasydyr. Şu döwürde hem iň köp blog döredilýän ulgamlardan biri LiveJournal, ýazýan zatlaryny hemme kişi bilen paýlaşmak islemeýän we özara topar gatnaşyklaryna ähmiýet berýän kişiler tarapyndan oňat görülýär.

XI asyryň ortalarynda Angliýada iri ýer eýeçilik düzgüni hokum sürýärdi, ýöne ol ahyryna çenli tamamlanmandy. Daýhanalaryň ep-esli bölegi ýurdyň demirgazyk Günbatarynda azat bolupdyrlar. Olar ýer ýelerine bagly däldi. Üstüsine XI asyryň ýarymynda Normand çözuşlary hem başlandy. Onuň başynda Normand we Gerzogy Wilgelm durupdyr. 1966 ýylyň Ruhnama aýynda La-Manşy ýüzüp geçip Angliýanyň g.o. goşuny bilen düşleýär. Normandlaryň atly we ýer goşuny köp we oňat ýaraglandy, anglo-sokson koroly Garoldyň daýhan ýer goşuny gysagly düzülipdir. Garold şäheri boýün egenden soň Wilgelm Londony eýeledi. Angliýanyň koroly Wilgelm I basybalyjy (1066-1087) boldy. Normond baronlaryň bütin ýurdy boýun egdirmek üçin birnäçe ýyl geçdi. Daýhan gozgalandlary başlandy. 1069 we 1071 ýylda ýurdyň d.g. we d.g. gün dog-da bolan gozgalaňlarda daýhan obalaryny ýakdylar, ýaşaýjylaryň öldürdiler. Boşan ýeler 10-larça ýylap boşap ýatdy. Anglosakson ýerleriniň ýerleride basybalyjylara geçdi. Şeýdip iri ýer eýelerine “baronlar” diýip at beripdir. Orta we maýda ýer eýelerine rysarlar diýipdirler. Buthana we dünýewi administratiw işleride hem anglosaksonlar Fransiýadan gelip çykan normandlar eýelediler.

Baýdaklar: Orsyýediň baýdagy, darga (losman) baýdagy we milli baýdaklar hem görkezilmeli. Taýýarlyk hakynda duýduryş: Gelnenden soňra, portuň ygtyýarly wekiliniň gämini kabul edendigine gözegçilik üçin kapitan (agent) radio-duýduryş bermelidir.

Iňlisler Ranjit Singh aradan çykýança Penjaby eýelemäge milt edip bilmediler. 1839-njy ýylda Ranjit Singh ýogalandan soňra onuň uly ogly Kharak Singh tagta geçse-de, ol uzak dolandyrman, 1840-njy ýylda aradan çykdy. 1840-1843-nji ýyllarda Ranjit Singhiň ýene bir ogly Şer Singh hem gysga wagtlyk hökümdar bolmaly boldy. Soňra üçünji ogly Dalip Singhi – 6 ýaşly çagany hökümdar diýip jar etdiler. iňlisleriň aşygy alçy gopdy. Çünki, çaga çaga bolýarda! Goşun, pançaýatlar özlerini ýurduň hakyky hojaýynlary saýdylar. Iňlisler Penjaba garşy urşa taýýarlyk görüp başladylar.

Türkmen halkynyn milli baýlygy we buýsanjy bolan ahal-teke atlarynyň gadymy nusgalaryny gorap saklamak, ata-babalarymyzyň ýadawsyz zähmetiniň netijesinde syn-sypaty asyrlarboýy kämilleşdirilip gelnen behişdi bedewlerimiziň dünýä dolan şan-şöhratyny has-da belende götermek, ýurdumyzda oýlanyşykly alnyp barylýan ylmy seçgi-tohumçylyk işleriniň netijeliligini ýokarlandyrmak, behişdi bedewlerimiziň dünýädäki şöhratyny has-da belende galdyrmak hem-de türkmen atçylyk sportuny halkara derejelerine laýyklykda ösdürmek barada ähli tagallalary ederis.
Bu görnüş ýyrtyjy balyklar toparyndadyr, ol ownuk balyklar, suwdaky möjekleri bilen, rak şekilli we molýusklary. Öz awyny göz görüjiligi bilen tapýar, şonuñ üçin diñe günüñ ýagty wagtlarynda awa çykýarlar, günde iki gezek iýmitlenýärler — irden we agşam; awynyñ köp bölegi liçinkalardan durýar liçinkany we çekirtge, esasan hem maý — iýul aylary. Ýaş sary okunlar köp mör — möjeklerden iýmitlenýärlerplanktona, uly okunlar bolsa, lososyñ işbilleri bilen, korýuşgalary, we ozūniñ görnüşiniñ hem ownuklary bilen iýmitlenýärler.

Akyldar şahyr Magtymguly gelin-gyzlaryň akylly, pähimli edepli bolmaklaryny isläpdir, olaryň mertebesini ýokary tutupdyr. Bu ideýa "Durasyň geler" diýen goşgusynda örän çeper berilýär:

Ýurdumyzda syýahatçylygy ösdürmek, sagaldyş-şypahana ulgamyny özgertmek hem geljekde döwletimizde alnyp barylýan işleriň möhüm ugularynyň biri bolar!

«Gökdepe te¬keler üçin keramatly ýer hasaplanylýar. O1 tekeleriñ rowaýatlarynda, aýdymlarynda-da keramatly edilip görkezilýär. Soñ-soñlar maña «Gökdepäniñ basylyp alnyşy baradaky» meşhur aýdym bilen tanyş bolmak miýesser etdi. Bu aýdymyñ sözleri durmuş babatda ähmiýetliligi bilen bir hatarda heñi, owazlylygy taýyndan-da örän sünnälenilipdir. Maña ony Aşgabadyñ etegindäki Köşi obasynda bolanymda tekeler aydyp berdiler. Aýdymyñ sözlerini yazan Gypjak obasyndan bolan merhum Annak molla eken. Aýdymy rus di¬line terjime eden A. Semyonov, oña kömek eden bolsa Zakaspi oblastynyñ dilmajy Ah¬met bek Efendiýev bolupdyr.

Biz geljekde hem ähli ýurtlar bilen deňhukukly esasda özara bähbitli hyzmatdaşlyk etmek we netijeli gatnaşyklary alyp barmak üçin açyk bolan halkara syýasatymyzy bitaraplyk ýörelgelerimizi nazara almak bilen durmuşa geçirmegi maksat edinýäris.

XIX asyryň I ýarymyndam mundan ozal hem bolşy ýaly, türkmenleriň arasynda agyzdan-agza geçýän halk döredijiliginiň eserleri- ertekiler, aýdymlar, matallar, nakyllar we atalar sözi iňňän giň ýaýrapdyr. Tematikasy boýunça dürli-dürli bolan halk ertekileri, demokratik medeniýetiň elementlerini hem-de zähmetkeşler köpçüliginiň düşünjesiniň ösüşini, olaryň agalyk ediji synplaryna garşy we dini nadanlyga garşy özýakymly protestini iňňän doly aňladýarlar.

Fre­de­rik Mist­ral Pro­wan­sal­ly şa­hyr Fre­de­rik Mist­ral 1830-njy ýy­lyň 8-nji sent­ýab­ryn­da Fran­si­ýa­nyň gü­nor­ta­syn­da­ky Maý­ýa­ne­de mülk­da­ryň maş­ga­la­syn­da dün­ýä in­ýär. Ol di­ňe pro­wan­sal di­lin­de gür­le­ýän we hat­da şu dil bi­len Wir­gi­li­ýa­ny ter­ji­me eden Awin­ýon­da­ky pan­sio­ny (okuw ja­ýy) hem ta­mam­lap­dyr.

Okean (grek. Ωκεανός, gadymy grek hudaýy Okeanyň adyndan) — Dünýä okeanynyň bir bölegini emele getirýän iň iri suw obýekti, ol materikleriň arasynda ýerleşmek bilen, suwlaryň aýlanyş ulgamyna we beýleki spesifik aýratynlyklara eýedir. Düzümine okeanlar we deňizler girýän dünýä okeanynyň tutýan meýdany Ýeriň ýüzüniň 71 göterimine barabardyr.
Umuman Magtymguly eýýamynyñ binagärçliginiñ häsiýetli tarapy bu döwürde uly bina gurluşygy az bolupdyr, köplenç öñki bunalar - köşkler, galalar, aramgähler gaýtadan dikeldilipdir, bijerilipdir. Mysal üçin, Güljemal han Sultan Sanjar aramgähinde gaýtadan dikeldiş işini geçirdi. Bu döwrüñ görnükli ýazyjysy Magtymgulynyñ döredijiliginde şu aşakdaky mazmuny goşgy setirleri bar: Seýil edeliñ bu jahana,

Sutda oturdaşlary belledi. Netijede sinýor kuri birden sud işleri gelip başlady. Genrih II geçiren sud reformasy iri ýer eýeleriniň islegini kanagatlandyrdy. Netijede korolyň girdeýjise artdy. Genrih II harby reforma geçirdi. Azat adam korolyň islän wagty ýarag bilen ýörişe taýýar bolmalydy. Genrih II buthana sudyna gözekçilik etmek synanşygy başa barmady.

Milli Liderimiziň taýsyz tagallary netijesinde ykdysadyýetde, syýasatda, medeniýetde we ylymda gazanylýan üstünlikler we ýetilýän belent sepgitler häzir bütin dünýäni haýrana goýýar. Gahryman Arkadagymyzyň döwlet derejesinde amala aşyrýan beýik işleriniň netijesinde milli ylym, bilim ulgamyna uly ähmiýet berilýändigini bellemek örän buýsançlydyr. Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk Mirasa sarpa goýmak, Watany özgertmek ýylymyzda ýurdumyzyň milli ylym, bilim ulgamy dünýä tejribeleriniň gazananlary esasynda ösdürilýändigini, hil taýdan täze derejelere eýe bolýandygyny aýdyň görmek bolýar. Ýurdumyzda ýokary okuw mekdepleriniň açylyp berilmegi, olarda täze hünärleriň we ugurlaryň açylmagy, talyplara berilýän bilimiň döwrebap bolmagy ugrunda uly aladalar edilýändigine aýdyň göz ýetirýäris. Nesilleri watansöýüjiligiň we ynsanperwerligiň belent ruhunda terbiýelemek ähli döwürlerde hem möhüm wezipeleriň biri bolup durýar. Türkmen halkymyz geçmişde adalatlylygy, parahatsöýüjiligi we ynsanperwerligi ähli zatdan ileri tutupdyr. Mirasa sarpa goýmak, Watany özgertmek ýylynda Gahryman Arkadagymyzyň “Paýhas çeşmesi”, “Çaý – melhem hem ylham”, “Gadamy – batly bedew”, “Arşyň nepisligi” atly kitaplary halkymyzyň baý taryhy we medeni, milli mirasyny wagyz edýän hem-de geljekki nesillere miras galýan gymmatly hazynadyr we bahasyna ýetip bolmajak uly gollanmadyr. Mukaddes Garaşsyzlygymyzyň şanly 25 ýyllyk toýunyň bellenilýän ýylynda Türkmenistanyň Ýaşulularynyň nobatdaky maslahatynda elimize gowşan “Parahatçylyk sazy, dostluk, doganlyk sazy” atly kitapda Milli Liderimiz türkmen aýdym – saz sungatynyň beýik ussatlarynyň biri, meşhur sazanda Şükür bagşynyň durmuşynyň we döredijiliginiň üsti bilen berkarar döwletimizde alnyp barylýan parahatçylyk söýüjilik, hoşniýetli, goňşuçylyk syýasaty giňden beýan edýär. Bu eserde meşhur sazanda pederimiz öz döwrüniň iň kyn we çylşyrymly meselesini parahatsöýüjilikli ýol bilen çözmäge çalşandygy aýdyň görkezilýär.

Türkmen Ruhunyň birinji eýýamy biziň eýýamymyzdan öňki V müňýyllykdan biziň eýýamymyzyň 650-nji ýylyna çenli aralygy tutýar. Bu eýýamda milletiň ruhy gözbaşy Oguz handyr, halal, sada türkmen zähmeti bilen gün görýär. Oňony öküzdir. Öküz öz zähmeti bilen tebigaty özgerdýär. Öküz ene ýeriň hasyl bermegine sebäp bolýar. Öküz ýaşaýşy, dünýäni, jemgyýeti herekete getirýär.
Kubada general Batistanyň diýdimzor düzgünine garşy Fudel Kastronyň ýolbaşçylygynda rewolýusionerler bäş ýyldan gowrak göreş alyp bardylar. Olar ýeňiş gazanyp, 1959-njy ýylyň Baýdak aýynda rewolýusion hökümeti düzdüler. Ilkibada kommunist bolmadygam bolsa, F. Kastro rewolýusiýanyň gazananlaryny berkitmegiň hatyrasyna SSSR bilen ýakynlaşmaga mejbur bolupdyr we söweşjeň kommuniste öwrülipdir.

1306-njy ýyldan başlap Çehiýäda Pşemisler döwri gutaryp 3 toparlaşyklar boldy. Korol diýip hemes koroly knýaz (Çehçe Ýany ) saýlapdyrlar. Täze korol hanlara gramota berip, soslawiýalara (gatlaklara) edilýän egilişikleriň saklanjagyna söz berýär. 1310-njy ýyldan başlap Çehiýada wagtly-wagtynda seýimler çagyrylýar. Gurultaýlara şaherli köp çagyrylmandyr. diňe şähere degişli mesele ara alnyp maslahatlaşylanda gatnaşyp bilipdir. Korol Ýan Lýuksemburgskiý Çehiýada köp ýaşamandyr. Ol Koreýa bilen bolan söweşlerde aradan çykypdyr. Ýöne daşary ýurtly korolyň dolandyrmagy bilen Çehiýanyň syýasy taýdan merkezleşmegine mümkinçilik döremändir. Gaýtam Günbatar Ýewropa knýazlarynyň syýasatyny amala aşyrmaga gatnaşyp halk ejir çekipdir.

Ýurdumyzda ekinleriň täze, ýokary hasyl berýän görnüşlerini döretmegiň, şeýle hem ýyladyşhana hojalyklaryny giňden ornaşdyrmagyň netijesinde, ekerançylyk pudagy täze derejä göteriler.

Bu döwürde ýerli ilaty araplara garşy ýöreşi Şuubit tarapdarlary baryp ýatan Musulman bolsalar-da, öz ýurtlarynyň gadymy medeni däplerini we Orta Gündogaryň Yslamdan öňki döwrüniň ajaýyp siwilizasiýasyny Çarwa araplaryň medeni taydan ilki başda pes derejede bolandyklaryna garşy goýýarlar. Şuubitleriň sözlerine görä, Muhammtden öň araplaryň guramaçylykly döwleti hem ösen ylym hem, monomental arhitekturasy hem bolmandyr, diňe şahyrçylykda olar beýleki halklar bilen bäsdeşlik edip biljek ekenler. Orta Aziýa şuubitleri öz ýurtlarynyň Yslamdan öňki köne medeni däplerini belent tutupdyrlar, Sosonitleriň döwlet guramasyny ýerli däp- dessurlary halk eposynyň gahrymanlaryny talyplapdyrlar. Şu ugra uýan Demirgazyk Horasanly şahyrlardan hem käbirleri bellidir. Olaryň bir enteki hökümdarlaryň köşklerinde orun tapyp, hökümdarlaryň hormatyna taryplaýjy odalary – kasydalary goşupdyrlar we şonuň bilen hem öz abadançylygyny bir neme üpjün edipdirler. Mysal üçin, halyf Mamun 809-njy ýylda Mara gelen mahalynda, ýerli şahyr Abbas ene dilinde (ýagny Horasan dilinde) oda ýazyp, ony hem halyf Mamuna bagyşlapdyr. Buharada Samanitleriň köşkinde asly Maryly bolan meşhur astronom we şahyr Omar işläpdir. (ol 970-nji ýylda ölüpdir).

1980-nji ýylyň sentýabrynda Eýran bilen Yragyň arasynda uruş başlandy. Yrak goşuny birbada üstünlikli hereket edip, 110 km-e çenli Eýranyň territoriýasyna süsňäp girip, Horremşehri basyp alypdyr. Emma tizlikde taraplaryň güýçleri deňeçerleşip, uruş surnukdyryjy häsiýete geçdi. Taraplaryň hiç birisi-de söweşlerde artykmaçlyk gazanyp bilmedi.
1. Ady, milli degişliligi we gäminiň görnüşi. 2. Gäminiň çagyryşlary. 3. Gäminiň eýesi hökmünde bellenen Sankt-Peterburgdaky wekiliň ady. 4. Baryp ýetmekligiň senesi we wagty. 5. Gäminiň iň uly uzynlygy, giňligi we agramy. 6. Gäminiň burundan yz tarapa çenli hakyky ölçegleri. 7. Nt. 8. Ýükün görnüşi we möçberi. 9. Buz döwüjä (ledokola) degişli: buz döwüjiniň görnüşi, hereketlendirijiniň mümkinçilikleri, aýlanýan çarhýň (wintiň) materialy.

Ustüsine 1348 ýylda Angliýanyň üstüsine mergi keselide abanypdyr “Gara ölüm”. Ilaty 41 bölegini gyrypdyr. Işçiler azalyk iş haky ýoary göterilipdir. XIV asyrda iri ýer eýeler döwleti “işçi” kabul edýär. 1. kanun 1349 ýylyň ordanasy Eduard III (1327-1377) tarapyndan kabul edilip 12 ýaşdan 60 ýäş çenli aýal erkek, çagalygyna garamazdan hususy ýer bolmadyklara mergä çenli tölenen hany tölenip işlemegi buýurýar. Bellenen möhletden öň gitse daýhany tussak edipdirler. Şu kanuny maksady iri ýer eýeleri we şaher ýolbaşçylary ýeňil gazaç bilen üpjün etmekdi. Şeýlelikde öňki (şäherlere giden iri ýer eýelerine) monarlaryny willonlara yzyna tabşyrmaly. Iňlis obasynda “işçi kanuny” netijesinde synpy göreş ýitileşdi. Iş kanuny oba hojalyk işçi ýäryşyň soýuzy döredi.

Uly şäher kerwensaraýyny Kişman diýen gadymy şäheriň harabaçylygy boýunça göz öňune getirmek bolar, bu şäheriň orta asyrlardaky ady Hurmuzfar bolup, ol Marydan Horezmde barýan ýolda guma girýäýen ýerinde ýerleşýän eken. Kişmandaky şäher kerwensaraýy dasyna beýik haýat çekilen giňişlik bolup, şol haýatyň iç ýuzünden mal daňar ýaly we ýük goýar ýaly tutuş bassyrma edilip çykylypdyr, ýagny pürsler dikilip, olaryň üsti arkalar we gümmezler bilen ýapylypdyr; bu kerwensaraýyň demirgazyk böleginde düşläp geçýänler üçin bolan otaglaryň – hüjreleriň hatary ýerleşýär eken.

B.e. öñ IX asyrda Uratu Assiriýadan goranyş uruşlaryny alyp barypdyr. B.e. öñ VIII asyrda ýagdaý üýtgeýär. Uratu güýçli döwlete öwrülýär we basybalyjylykly syýasat ýöredip başlaýar. Demirgazykda onuñ araçäkleri Araks tarapa , demirgazyk – günbatarda Gara deñziñ günorta kenaryna , gündogarda Urmiýa kölüne çenli baryp ýetýär.

100 ýyllyk uruş 1334-1453 Fransiýanyň ýeňmegi bilen gutardy. Ýöne ol halkara gatnaşyklarda uly yz galdyrdy. Fransiýa syýasy taýdan Ỳewropada halkara syýasatynda esli orna geçdi. 100 ýyllyk uruşda harby hereketi alyp barmagyň täze tärleri işlenip düzüldi. Harby güýçleriň täze düzgünleri guraldy. Soňrak ol bütindünýä ýaýrady. Hakyna tutma goşuna şundan soň, üns berildi. Agyr rysyratlylaryna derek gury ýer goşyn ýaý bilen ilki ýaraglandy. XIV asyrda artileriýa peýda bilen, harby hereketler hem harby usul üýtgetdi.
DERMANLYK SKREBNISA Aspleniumlar maşgalasy Ýagdaýy. Derejesi II (EN). Ýitip barýan görnüş. Genofondy gorap saklamakda ähmiýeti. Derman we bezeg ösümligi. Gysgaça beýany. Boýy 5–15 sm bolan köpýyllyk ösümlik. Porrugy gysga. Ýapraklary gysga sapakly, gaýyş şekilli, ujy çowly, bir gezek ýelek şekilli bölünen, süýri-togalak, ýapraklarynyň aşagy üçburç, goňur, teňňe şekilli perdeler bilen örtülen. Ýaýraýşy. Merkezi (Hunça, Gurtsuwy, Giňdiwar, Gökdere, Duşak, Arwaz), Günorta- Günbatar (Aýydere, Tutly, Şuşanga) Köpetdag, Serdar şäheriniň töwerekleri, Uly Balkan (Nazarykerem jülgesi). Türkmenistandan daşarda — Özbegistan, Tajigistan, Krym, Kawkaz, Ýewropa, Ortaýerdeňiz ýurtlary, Gimalaý daglary. Bitýän ýerleri. Arçalaryň toplumlary, yzgarly ýerler, gaýalaryň jaýryklary. Sany we onuň üýtgemek ýagdaýy. Sany azalýar. 2009‑njy ýylda Bars jülgesinde (Gökdere) geçirilen barlaglaryň netijesinde 7–10 sanysy tapyldy. Esasy çäklendiriji sebäpler. Mallaryň çendenaşa bakylmagy. Biologiýasynyň aýratynlyklary. Sporalar arkaly köpelýär. Ösüşi aprel — iýul aýlarynda dowam edýär. Iýun — iýul aýlarynda sporalary ýetişýär. Ýetişdirilişi. Ýetişdirilmedi. Gorag üçin görlen çäreler. Ýaýrawynyň bir bölegi Sünt-Hazardag we Köpetdag döwlet goraghanalarynda goralýar. Gorag üçin zerur çäreler. Populýasiýalarynyň ýagdaýyny berk gözegçilikde saklamaly. Barlaglar boýunça teklipler. Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Botanika institutynyň Botanika bagyna getirip, ekmeli. Görnüşiň täze duşýan ýerlerini gözlemeli, biologiýasyny we ekologiýasyny öwrenmeli. Düzüjiler: O. Ý.Rahmanowa, J. Gurbanow

Neolit döwründe öndüriji hojalyga geçirmegi taryhda “neolit öwrülişigi ” hökmünde bellenilýär. Bu döwürde ekerançylyga we maldarçylyga I jemgyýetçilik zähmet bölünişigi bolup geçýär. Soñra bolsa zähmetiñ II jemgyýetçilik bölünişigi oba hojalygyndan hünärmentçiligiñ bölünip aýrylmagy bolup geçýär.

Soňra hywaly ýesirler, hat-da Mara çenli gaçanlaram gaýtarylyp, ýol şaýy tutulyp, ulaglara mündürilip ugradylýar. Mädemin hanyň garnynyň ýyrtylanlygy sebäpli, iç-goşlaryny aýryp, ýuwup-päkizeläp, ak mata dolaýarlar, soňra bolsa täze palasa çolap, güýçli ineriň üstüne keseligine ykjam baglap, şol gün gijara (1855-nji ýylyň 12-nji martynda) ugradýarlar. Şol uruşda Töre sokynyň gyzy, Hangeldi sokynyň uýasy Güljemal (18-19 ýaşlarynda) ýaly teke gyz-gelinleri hem elleri keserli, syndyly, pyçakly uruş edýärler. Güljemalyň garyndaşlary Çebşek batyr, Köpek batyr, Gulçar batyr, Gutly mergen, Çary gapan, Hajy gaplaň (şol söweşde ölýär) dagy hem edermenlik görkezipdirler. Şol söweşde Güljemalyň adamsy Anna (Annaöwez) hem wepat bolýar. Hywa hanynyň bigünä halkyň üstüne goşun çekip gelmegi öňem çar tarapdan gysylan tekeler üçin uly ýitgiler getirýär, birnäçe gonamçylyklaryň döremegine sebäp bolýar.
Erkekleriñ täsirini artdyrmak üçin göreşde daýanç merkezleri döräpdir. Erkekleriñ öýlerinde bagş etmek däbinden geçen, ýöne öýlenmedik ýaş oglanlar ýaşapdyrlar. Ol ýer urug jemagatyndaky erkekleriñ ýygnanýan , boş wagtlaryny geçirýän ýerleri bolupdyr. Ene häkimliginden ata häkimligine geçilýän döwürde erkekleriñ öýleri erkekleriñ bileleşmelerine ösüp geçipdir. . Olaryñ maksady aýallaryñ häkimligini ýok etmäge gönükdirilipdir. Erkekleriñ bileleşmeleri öz agzalaryny we olaryñ hususy emlägini gorapdyrlar. Ata häkimliginiñ emele gelmegi atalyk maşgalanyñ döremegi bilen bilelikde bolup geçýär. Erkekleriñ gizlin bileleşmeleri Melaneziýanyñ taýpalarynda saklanyp galypdyr.

Döwletara awiasion komitet (DAK, Межгосударственный авиационный комитет МАК) — ozalky SSSR-iň 12 sany döwletiniň raýat awiasiýasy we howa giňişligini ulanmak boýunça döwletleriň beren funksiýalary we ygtyýarlyklary boýunça ýerine ýetiriji organ. 1991-nji ýylyň 30-njy dekabrynda gol çekilen döwletara "Raýat awiasiýasy we howa giňişligini ulanmak baradaky ylalaşyk" esasynda döredildi.

Magtymguly eỳỳamynyň taryhy-geografiỳasyna degişli maglumatlar Oguznamalarda, (A.Bahadur hanyň, N. Andalybyň) halk döredijiliginde, şahyrlaryň (XVIII – XIX asyrlarda ỳaşan) şygyrlarynda, rowaỳatlarda hem berilỳär. Ỳöne ol maglumatlar ylmy esasda düỳpli öwrenilmegi talap edỳär.

Türkmen halkynyň syỳasy taryhynda bolup geçen özgerişler, onuň taryhy-geografiỳasyna öz täsirine ỳetiripdir. Türkmen ỳerleriniň keseki döwletleriniň düzümine girmegi bilen ỳer-ỳurt atlarynda olaryň çäklerinde uly özgerişler bolup geçipdir. Şol özgerişler Gorkut ata we Görogly eỳỳamyna degişli arap-pars dillerindäki ỳazuw ỳadygärliklerinde öz beỳanyny tapypdyr. Şol ỳadygärlikleriniň arasynda biziň öwrenỳän dersimiz üçin zerur bolan maglumatlar Ibn Hordad begiň (Kнига путей и провинциий 846/4), al – Makdisiniň, (kä ỳerde Mukaddisi diỳlip ỳazylỳar), (Наилучшие распределения для познания странь 928 г) we Ỳakut al-Hamawynyň (Словарь стран, 1224) işlerinde berilỳär. Ady agzalan alymlaryň işleri rus diline geçirilip – M.I.T.T. atly (материалы по истории туркмен и Туркмении) uly göwrümli çeşmeler ỳygyndysynda çap edilipdir. Bu döwre degişli çeşmeleriň sanawyny has-da uzaltmak mümkin. Sebäbi orta asyrlarynyň alymlarynyň ählisi öz işlerinde taryhy wakalary beỳan edeninde geografiỳa degişli maglumatlary hem beỳan edipdir.

Tiz wagtda Mali günbatar Sudanda belli döwlet bolup özüne Ganany hem birleşdirýär. Maliniň dolandyryjysy Musa I 1324 ýylda Mekgä Haja gidýär. Syýahat döwründe 10-12 tonna altyny paýlaýar. Şeýdip köp ýyllap arap dünýäsinde altynyň bahasy pese gaçýar.

Umuman aýdanda bu döwürde türkmen halkyna etniki taýdan ýitip, ýok bolup gitmek howpy abanýardy, bu döwürde “dagdan belent bolan türkmeniň ahwaly ýandakdan pes bolupdy.
Magtymguly jahankeşde adam bolupdyr. Dünýäniň köp ýerlerine syýahat etmek duýgusy onda ýaşlykda döreýär. Bu syýahatlar şahyryň dünýägaraýşyny giňeldipdir. Magtymguly oglan okatmakdan başga tanymal zergär bolupdyr we kümüşden, altyndan dürli bezeg şaýlaryny ýasapdyr. Magtymgulynyň maşgala ýagdaýy jedelli meseleleriň biri bolup durýar. Goşgularyna esaslanyp, onuň Meňli diýen gyzy söýendigini, ýöne käbir sebäplere görä alyp bilmändigi hakda alymlar netijä gelýärler. Magtymgula Akgyz diýen ýeňňesi dakylýar.

Magtymguly döredijilik işine ýaşka başlapdyr. Goşgy düzmekde köp zady kakasy Döwletmämmet Azadydan öwrenipdir. Magtymguly goşgularyny köpçüligiň üýşen ýerinde, toý-meýlislerde okap berip, adamlary gahrymançylyga, ar-namysly, hüşgär bolmaklyga çagyrypdyr. Onuň ylham çeşmesi halk we onuň güzerany bolupdyr.

Ýew­ro­pa ýurt­la­ry­nyň ag­la­ba­syn­da, şol san­da bi­ziň hem ýur­du­myz­da at güý­ji 75 kgs•m/s hök­mün­de kes­git­len­ýär, ýag­ny 75 kg ag­ram­da­ky ýü­ki 1 metr ýo­ka­ry 1 se­kunt­da gö­ter­mek üçin sarp edi­len güýç­dür. Şeý­le hem ol aşak er­kin ga­çy­şyň stan­dart tiz­li­gi­ne (9,80665 m/s²) ba­ra­bar­dyr. Şeý­le ýag­daý­da 1 a.g. gö­ni 735,49875 Wt-dan yba­rat bo­lup, bir­li­giň met­rik ul­ga­my­na gir­me­se-­de, kä­wagt met­rik at güý­ji at­lan­dy­ryl­ýar. (Ol ne­mes­çe. PS, fr. Ch, ni­der­landça pk). ABŞ-da we Be­ýik Bri­ta­ni­ýa­da aw­tou­lag pu­da­gyn­da ýy­gy-ýy­gy­dan hä­zir­ki gün­le­re çen­li at güý­ji 745,69988145 Wt (iň­lis­çe aň­la­dy­ly­şy hp) de­ňeş­di­ri­lip, ol 1,01386967887 met­rik at güý­jü­ne ba­ra­bar­dyr. Şo­nuň ýa­ly hem ABŞ-da elekt­rik at güý­ji we magdan at güý­ji ula­nyl­ýar. (Ol ener­ge­ti­ka­da we senagatda ula­nyl­ýar).

B.e.öň V asyrda Wawilonda,Borsippada,Sipparda we Urukda astronomiýa mekdepleri bolup,Naburian we Kiden ýaly beýik astronomlar ýaşapdyrlar.Naburian aýyň fazalaryny anyklamagyň ulgamyny işläp düzüpdir.Kiden bolsa gün boýunça ýylyň dowamlylygyny kesgitläpdir.(365 gün,5 sag.,41 min.,4.16 sekund).Ol bary ýogy 7 minut,17 sekund ýalňyşyp- dyr.B.e.öň III asyryň II çärýeginden başlap wawilon astronomiýasyna degişli işleri grek diline terjime edip başlapdyrlar.

Horasanyň we Horezmiň arap halyfatynyň goşunlary tarapyndan basylyp alynmagy ýerli medeniýetiň ösmegini diňe wagtlaýynça bökdäpdir. Täze gatnaşyklarynyň mundan buýanky ösmegi esasynda şäherleriň, senetçiligiň söwdanyň we oba hojalygynyň, ylaýta-da ekerançylygyň ýene-de ösüp başlan mahaly bolan VIII asyryň eýýam aýagynda başlap, ýerli medeniýetiň dürli taraplarynda ýokary göteriliş bildirip ugraýar.

Gazawlar bilen ýumşak zatlary işläp bejeripdirler(deri, agaç). Giçki paleolit döwrüniñ gazawlary mustýe döwründäkiden tapawutlylykda uzyn, ýasy, işlenýän gyrasy aýlaw örnüşinde bolupdyr. Şu döwrüñ awçylarynyñ esasy ýaragy naýza bolupdyr. Käbir gurallary amatly bolar ýaly tutawaçly edip ýasapdyrlar. Çakmak daşyna sap (tutawaç) berkidipdirler. Şeýlelikde gurallaryñ ýasalyş usuly çylşyrymlaşyp başlapdyr. Naýzazyñyjy adamyñ güýjüniñ üstüni ýetirýän ilkinji mehaniki serişde bolupdyr.