Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
Su chorizo vela tenet una forma fina e allonghiada e est cundidu cun paprica picante. Su morcón de chorizo tenet una formabastinatza e grussa, est assacadu in s'istintinu tzurpu e est cundidu cun àgiu e pàprica durche.

Reformas de degai fini istat fattas in ateras partes de s’Europa, comente a esempiu in s'Inghilterra, ue sas tancas fin jamadas enclosures. Su fattu est pero chi in Sardigna, sa reforma agraria de sos sabaudos, non aiat tentu contu de su fattu chi non si podiat faghere sa propriedade perfetta pruite bi fit ancora su feudalesimu.

Sa ratza paret chi siat giai presente in Sardigna dae su Neoliticu (mill. de VI A.C.). Ossos agattados naran chi su porcu sardu bi fit in edade nuraghesa (1800-238 A.C.) puru; a pustis, a tempus de sos romanos antigos, aìan fattu pascher meda su porcu.

In su 7 de làmpadas de su 1885, aìat cojubàdu a Luisa Bruzzone battìa Jaworka e in su 3 de Capidanne, in sa nave Europa, tuccabat a s'Arghentìna pro facher unu primu biazu in America de Zosso. Pro su secundu biazu, tuccabat dae Genova in su 3 de trìbulas de su 1883 in sa nave a papore Sud America.

Camaldoli est su nomene de una localidade chi est una frazione de su comune de Poppi in provintzia de Arezzo, inue est situadu su famosu monasteru subra s'Appinu toscanu fundadu in s'annu 1012 dae Santu Romualdu unu ermida e pellegrinu originariu de Ravenna. Su nomene benit fortzis dae “campu de Maldolo”, su proprietariu de su terrinu o campu. Ancora centru de dialogu e cunfrontu tra diversa fides religiosas de su mundu de oe.

Su territòriu chi oe est Tennessee fiat unu tempus parte de sa Carolina de Nord e a coa parte de su Territòriu de Sud-Ovest. Fiat ammìtidu comente istadu de 16 su 1 de làmpadas 1796.

Pro sa fraigadura de sa lìnia ferroviària Napoli-Roma, is Règias Ferrovias e àteras aziendas chi teniant traballos in apaltu aiant assùmidu unos 600 operajos betidos de s'ìsula. Custos fiant minadores chi apròliant de totu is partes de Sardigna e chi traballaiant in is minas de su Sulcis, cun edade intre is 19 e 24 annos.

Tilighelta: Rettile minore de unos 20 cm de longaria, cun coa a punta. De sa Familia Lacertidi. De colore unu pagu 'irde. Ancas curtzas cun ungias, meda isvelta in sos movimentos. Mandigat insettos. Vivet in logos solianos, in sos muros e in logu cun pedras.

Su casu Graneris est istadu unu fatu de cròniga niedda acontèssidu in Bertzeddi in via Caduti nei Lager 9 in su 1.975, chi aiat tentu sìnnifigu mediale mannu a sos tempos de sos fatos pro more de sas imprigaduras a subra de sa morale comuna e pro sa lunzinia de su crìmine.

Carlos Roberto de Oliveira, prus cunnotu a paranùmene de Roberto Dinamita (Duque de Caxias, 13 abrile 1954) est unu fubaleri antigu brasilianu, deputadu de s'Istadu de Rio de Janeiro pro su PMDB, gasi etotu che presidente atuale de su Vasco de Gama.
Kees Popinga est procuradore inche unu cumertziadore de aprovisionamentos pro barcas in sa tzitade olandesa de Groningen. Est cojuadu cun duos fizos e, pagu a pagu, s'apùssiat a intro de s'aburrimentu. Una sero, s'impreadore suo li comùnicat chi s'impresa at a dever decrarare bancarota fraudulosa. Bidende-si ruinadu, Kees Popinga s'intendet ruende su mundu a subra. Detzidit duncas de si nche fuìre dae sa realidade sua gasi disacunortadora e de fagher avàntzias a Pamela, s'amadora de s'impreadore suo. Sigomente issa l'acollozit cun una rìsida befazola, isse s'intendet fertu in s'istima sua pròpia e l'ochiet chirchende de la callare a sa muda. A cussu puntu, s'ùniga solussione pro isse est a dassare s'Olanda, gasi si nche fuit a Parizi. Custa at a esser pro isse s'oportunidade de biver una bida cumpretamente diferente dae s'esistèntzia sua de burghesitu chi at cunnotu finas a tando. Popinga si relassionat cun prostitutas e pistercheddos, finas a esser craspuadu dae unu furabussas. A pustis de unu tentativu de suitzìdiu disintzertadu chi l'intregat a manos de sa polima, s'agatat internadu in un'ispidale sichiàtrigu.

Sa limba basca (euskara in limba basca) est una limba non indoeuropea faeddada in su Paisu Bascu (Euskal Herria). La faeddant unos 1.033.900 pessonas in sa Comunidade Autònoma de Paisu Bascu e Navarra (Ispagna) e Paisu Bascu frantzesu (in su dipartimentu de sos Pireneos Atlànticos, Frantza). Est ufitziale in sa Comunidade Autònoma de Paisu Bascu e in su nord de sa Navarra.

Su kilt si assotziat oje a sa bistimenta traditzionale de sas Highlands iscotzesas, in ube si fachet in tartan e si ponet impare a unu sporran, est a narrer una bertula de corju impreada pro bi tenner dinare. Si impreat comente bistimenta tzerimoniale.

Newark est partzida in chimbe distretos. In sa tzitade b'est su parcu de Branch Brook, su prus antigu parcu de contea in sos Istados Unidos, e su prus mannu de sa natzione chi tèngiat àrbures de carèsia (unos 4.300).

S'ischiera sarda de Arbaree fit de 20.000 sordaos e contabat issupra sa ladìna superioridade numerica, mentras s'esertzitu aragonesu fit a s'imbesse in inferioridade (petzi 11000 sordaos) ma contabat issupra una tattica chi meda at jocau pro sa binchida issoro. Sos sardos fin essios dae su chi est oje connottu che "bruncu de sa battalla", ma sos aragonesos aian fattu una manovra a cotta, tale de partire in duos su fronte de s'esertzitu sardu ind un'ala de manca e ind una de dresta, e sa de manca in duos ateros cantos: sa prima si·che fit ritirada a su casteddu de Seddori e che los aian mortos a sa conchista sua, uchidende prus de 600 sordaos e fachende presoneras unas 300 feminas de su locu; sa secunda aiat chircau de si adobiare chin su restu de sas fortzas in Seddori colande pro su ribu Flùmini Mannu, ma sorte cheriat chi non lu podian attraessare ca fit bocau, e custrintos a artziare a un'artura fin presos e iscannaos in su locu chi si connoschet che Boccidroxiu. S'atera ala chi fit abbarrada, sa de dresta, aiat resessiu a si ritirare in su casteddu de Monreale.
Is primos europeos aiant imcomintzadu a dd'ocupare in is is annos 30 de su sèculu 19 e fiant crèschidos in nùmeru de is annos 50 de su sèculu matessi, intre tensiones polìticas semper prus graes in chistione de iscravidade.

In s'istiu de su 2005, signende 6 gol in 7 partidas, contribuit a sa vitòria de sa sua Natzionale a su Mundiale Under-20, devennende su capocannoniere e benende elègidu mègius giogadore de su torneu. Annotamala resurtat èsser s'ùnicu giogadore a àere signadu in totus is fases de sa cumpetitzione: una marcadura in sa fase a girones contra de s'Egitto, una marcadura in is de oto de finale contra de sa , una marcadura a is de cuator de finale contra de s'Ispagna, una marcadura in semifinale contra de su e sa dopieta detzisiva in sa finale contra de sa .

S'Illinois tenet economia disvariada, ma est prus isvilupada in s'àmbitu de is trasportos. Su portu de Chicago, in su norte connetet s'istadu a àteros portos de importu chi bessent in sos lagos mannos, cun s'ocèanu Atlànticu peri su frùmene Santu Larentzu e peri su frùmene Illinois cun su Mississippi. S'aeroportu internatzionale de sa tzitade est unu de is prus trafigados de su mundu. In sa parte tzentrale e meridionale de s'istadu s'agatant tzitades industriales pitias, ma susetotus coltivos. Medas fintzas is risursas naturales, comente carbone, linnàmene, petròliu.

Est s’imbentore de sa “sigobiogafia”. Grandu biazadore, ispetzialista de s’arte baroca e de sa curtura italiana, Dominique Fernandez at batidu dae sos numerosos suos biazos a Itàlia, Boèmia, Portugallu, Rùssia, Sìria, Brasile o Bolìvia contos illustrados dae Ferrante Ferranti su fotògrafu, cumpanzu suo pro bìndighi annos.

In su 1973, sos criminosos fiant istados protzessados: a Rossi l’aiant cundennadu a sa presonia perpetuada, paris cun un’àteru membru de cabale cussideradu s’aporridore de s’operadura. Àteros 14 imputados aiant retzidu unu totale de 390 annos de regrusura. In mesu de sus castigados, bi fiant sos terroristas Giuseppe Battaglia, Renato Rinaldo e

Pro custu, massimamente in Amèrica, in Frantza, in sos Logos Bassos, in Germània e in sos Logos iscandìnavos, si assistet a una torrada a s'iscola de Chicago e a sos mètodos suos de chirca.

Dae giovanu, po duos annos vivet a Parigi (1805- 1807). Su 1808 isposada Enrichetta Blondel de origine isvitzera e calvinista e nebode de Cesare Beccaria. Tòrrada a Parigi inue vivet fintzas a lampadas de su 1810. Torrada a Milanu.

A dies de oe, zughet su nùmene suo su Palasport Flaminio de Rìmini. S'istrutura fiat istada inagurada in su 1.977 pretzisamente cun un'amigàbile disputada intre sa Sarila Rìmini e sa ChinaMartini Turinu in memòria de Vendemini.

Cala Seda (Câdesédda in tabarchinu) est unu comunu de 2.500 bividoris me sa Meria o Provìntzia de Carbònia-Igrèsias postu in s'isula de Sant'Antiogu.

(EN) The eternal present: a contribution on constancy and change. The Beginnings of Architecture, 2 voll., New York 1962-64 (Testu grassu(IT) trad. it. L'eterno presente: uno studio sulla costanza e il mutamento. Le origini dell'arte, Milano 1965)
Binchidore in su 2009 de sa Bòcia de oro, prèmiu cunferidu dae sa torrada a bìere frantzesa France Football a su mègius giogadore de su mundadu militante in unu scuadra FIFA, e de su FIFA World Player of the Year, tenet dappoi bintu sa Bòcia de oro FIFA cuator furriadas: in su 2010, 2011, 2012 e 2015. In su 2011 e in su 2015 s'UEFA l'at onoradu de su reconnoschimentu comente a Best Player in Europe. In su 2013, imbetzes, est insertadu in sa mègius formatzione de fùbalu de totus is tempos cumpilada de sa rivista World Soccer. De su 2007 a su 2016 est istadu insertadu in sa FIFA/FIFPro World XI e s'UEFA l'at seberadu in oto ocasiones in s'scuadra de s'annu.

In su 1966 Miriam Makeba at rezidu su Grammy pro sa mezus incisione folk pro s'album An Evening with Belafonte/Makeba, realizzadu umpare a Belafonte. In s'album fin trattados jaramente temas politigos contra a s'apartheid. In su 1963 aiat fattu sa propria testimonianzia a su comitadu contra a s'apartheid de sas Natziones Unidas. Su guvernu sudafricanu aiat rispostu cundannende·la a s'esiliu e ponzende a banda sos discos suos.

Sa Passió, meda nòdida e partetzipada, s'acumprit durante sa Chida Santa, e cunsistet in sas rapresentatziones sacras de sa passione de Gesùs in su Teatru central, segundu sa traditzione medievale, ma s'ispissu cun testos variados in sos annos imbenientes e redatzionados de poetas e literados locales. Custa costuma est diferente de sas tzelebratziones de sa Chida Santa chi s'acumprint generalmente in Ispagna cun professones a s'abertu integradas dae iscenas de sa passione in pratzas o in crèsias. Torrat a coa a su de 15 sèculos cando s'acumpriat in una crèsia. Suspèndida in su perìodu de sa gherra tzivile de su 1936-39, fiat istada torrada a comintzare cun sutzessu a gherra finida. Sa rapresentatzione si repitit in su perìodu pretzedente sa Pasca pro 6 dies in limba catalana e pro 3 dies in ispagnolu.

Potsdam est una tzitade de unos 159.500 bividores, capitale de su Land de Brandenburg, in Germània. Allàcanat cun sa capitale de istadu Berlin, e est parte de s'àrea metropolitana sua.

A sos 77 annos, Dominique Fernandez est istadu elèghidu in s’Acadèmia frantzesa s’8 de martzu de 2.007, in sa sea dassada iscaitza dae s’òbitu de Jean Bernard su professore, e retzidu suta de sa Cùpula su 13 de nadale de 2.007 dae Pierre-Jean Remy.

Sa Sèrbia (in serbu: Србија/Srbija) uffitzialmente República de Sèrbia (in serbu: Република Србија/Republika Srbija) est una repùblica parlamentària de s'Europa chi s'agatat in sa penìsula balcanica. Sa capitale est Belgrado.
Aintro de sas chircas de sa sotziedade sarda prus importantes nosi nde podimus amentare "La famiglia esclusiva" de Luca Pinna (1971), "Proletariato e ceti medi in Sardegna" de Marcello Lelli (1974), "Famiglie di pastori" de Benedetto Meloni (1984), "Le lingue dei sardi" incurada dae A. Oppo (2006). Una parte de Sardigna est istada istudiada cun una chirca manna fata in sos Chimbanta aintro de su "Progetu Sardigna" finantziadu dae s'OCSE, chi est istada torrada a èssere publicada in custos ùrtimos annos ("Socialità e organizzazione in Sardegna", inc. dae A. Anfossi, torrada a s'imprenta in su 2008). Comente si podet bìere, niunu de sos libros de sa sotziologia sarda at influidu in sa cuntierra pùbrica comente, naramus, a "La vendetta barbaricina come ordinamento giuridico" de A. Pigliaru, "La rivolta dell'oggetto" de M. Pira o a s'òbera de Antoni Gramsci, chi sunt traballos chi pertennent a àteras traditziones disciplinares. No bi sunt mai istados traballos de sotziologia iscritos in sardu.

Sa Noa Zelanda tenet istèrrida de 268.280 km² e populatzione de 4.470.800 bividores. istesiada de unos 2000 km de s'Austràlia de chi est ischirriada de su mare de Tasman, s'agatat a èssere meda isulada geograficamente, cosa chi at permìtidu s'isvilupu de frora e fàuna endèmica rica e disvariada.

Fizu de s'architeto Giovan Battista Filippo, poi de sa laurea in architetura (1878), Ernesto aiat comintzadu a trabagliare cun su babbu. In su 1890 aiat leadu su postu de su babbu in sa cattedra universitaria e, poi e sa morte de issu (1891), aiat cumpridu s'opera pius importante de sa Palermo de s'ottighentos, su Teatru Massimo. Pro s'imprendidore Ignazio Florio (junior) aiat progettadu sa Villa Igiea all'Acquasanta, chi este una de sas architeturas pius importantes de su liberty italianu, e semper pro sa familia Florio su Villino Florio realizadu pro contu de Vincenzo Florio.

In su 1791, su Vermont s'est aunidu a sos Istados Unidos comente su de 14 istados, primu a s'azùnghere a sa originale federatzione de 13 colònias.

A pustis de su ginnàsiu in Casteddu s'est iscritu a s'Acadèmia de sas Bellas Artes in Roma. In su 1921 est torradu a Casteddu, in ue at fatu su professore de disinnu in s'Iscola de rieducatzione pro mutilados. Ciusa l'at cussigiadu de traballare comente tzeramista ma at a preferrere sa pintura. At fatu de modellu pro s'istàtua de L'Ucciso. At debutadu in sa mustra de su tzìrculu universitàriu catòlicu. In su 1922 su Giornale d'Italia at publicadu in sa pàgina sarda unu profilu de s'artista.

S'aspettu prus de importu de custa tipolozia de cantu est chi, mancari siat unu pacu monòtonu comente melodia, azudat sos fideles pro sa retentiva e s'esecussione de sa torrada. Pro su chi pertoccat sa mètrica, s'ùrtimu versu de cada istrofa tenet sa matessi rima de su secundu de sa torrada e annùntziat a sos fideles cando est su mamentu de cantare.
In su 1962, un’ativista ambientalista amerigana, Rachel Carson, aiat pubrigadu su libru “Beranu mudu”, chi denuntziaiat su DDT comente causa de su cancru e dannosu in sa reproduidura de sos puzones, chi nde minimaiat sa grussària de su cogozu de sos oos. Su libru aiat causadu istrèpitu in s’opinione pùbriga; su resurtadu fiat istadu ch’in su 1972 su DDT fiat istadu proibidu pro s’impreu agrìculu in sos IAA e aiat bidu naschende su moimentu ambientalista. Su debate est galu allutu pro su chi pertocat s’impreu suo in su gherronzu de sa malària, in unos cantos paìsos de s’Àfriga e de s’Ìndia, in ue sa malària est endèmiga, s’arriscu de tumore dèvidu a su DDT si podet fagher segundàriu a petus de su minimonzu de s’inchirinu elevadu de mortalidade dèvidu a sa malària. In su barigare de su 2006, s’Organizadura Mundiale de sa Salude (OMS) at decraradu chi su DDT, si est impreadu in manera curreta, non diat cunzugher arriscos pro sa salude umana e chi su pestitzida diat dever cumparrer a faca de sas tzintzuleras e de sos meighinales comente istrumentu de pelea contra a sa malària.

Fiat istadu su primu contrababautzos modernu e est sempermai su prus cunnotu; fiat istadu impreadu dae su 1939, mescamente pro bincher sa malària. In Itàlia, s’amentat in particulare s’impreu suo cun custa finalidade in Sardinna, in ue sa maladia fiat endèmiga, chi aiat permìtidu de l’israighinare. S’iscoberta sua comente contrababautzos fiat istada de Paul Hermann Muller su chìmigu isvìtzeru, in sa busca de unu produtu eficassu contra a sos priogos, peroe sa nàschida sua remontat a Othmar Zeidler su chìmigu austrìagu, chi l’aiat sintetizadu in su 1873.

"Noas in sardu" est su chidàriu, integramente in sardu logudoresu, de s'ABLS, s'Assòtziu de Boluntàrios pro sa Limba Sarda, formadu mescamente dae sardos aposentados in terra manna o nàschidos in ie, gasi comente dae Miale Santu Pedru su limbista. At cumintzadu a esser imprentadu in su 2.007, a pustis de àteras isperièntzias de sa matessi casta, che "Su Fogu". Est unu chidàriu imprentadu in s'elaboradore e imbiadu de badas a totu sos chi lu dimandent. Est cumpostu dae unas deghe pàzinas, su prus cunsagradas a sos acontessimentos de sa Sardinna, cun una pàzina pro sos fatos de continente e una pro sos de s'abarru de su mundu. A bias si pùbrigant finas noas de sos assòtzios sardos in Itàlia e in logu istranzu, prus raramente cumentàrios. Sas noas si podent legher finas in Facebook in su grupu "Noas e artìgulos in sardu". Su deretore de "Noas in sardu" est Miale Santu Pedru. Pro retzire unu nùmeru senacostu de "Noas in sardu", est bastante a imbiare una missada de dimanda a s'aderetu abielleesse@yahoo.it.

Julian Assange est connottu pro s'impignu sou in WikiLeaks e comente su presidente de su Consizu de amministratzione de s'organizatzione. Issu est su personaggiu pius connottu de s'organizatzione edd'est su responsabile de su situ web de WikiLeaks e su fundadore.

Ferrara, addae de custu, est unu de sos pagos sitos italianos in ue s'impreat s'enerzia zeotèrmiga pro sa produidura de aba caente e calore chi alimentat sa retza de telecaentamentu de sa bidda estensa.
Su movimentu Cinema Novo s'est isviluppadu in Brasile in sos primos annos '60 gratzias a sas produtziones eterogeneas de diversos registas comente: Nelson Pereira dos Santos (1928), Glauber Rocha (1931–1981), Ruy Guerra (b. 1931), Carlos Diegues (1940), Joaquim Pedro de Andrade (1932–1988). Fidi unu movimentu politicizadu chi fit contra a su neocolonialismu, ispintu dae sa cultura revolutzionaria naskida poi de sa Revolutzione Cubana de i su 1959.

Aa.Vv.,Salvatore Farina. La figura e il ruolo a centocinquanta anni dalla nascita, a c. di D. Manca, I-II voll., Sassari, Edes, 2001, pp. 550

S'alfabetu hangul l'ant inventatu in Corea in su XV seculu. Sa traditzione narat chi l'aìant inventada solu issos; ma istudios retzents narant chi podet derivare da ses literas 'e su tibetanu atraversu s'iscritura phagspa de sa dinastia imperiale Yuan 'e sa Cina.

S' Ìndia, nòmini ofitziali "Repùbrica de Ìndia", est unu istadu (3.287.590 km², 1.095.351.995 ab., capitali Delhi Noa) de s'Àsia e cumprendit sa parti prus manna de su subcontinenti indianu.

Bergamo (Bèrghem in bergamascu) est una tzitade italiana de 117.787 abitantes (datos de su 2009), chi diventana 471.128 cussos de sa Grande Bergamo, edd'este capoluogo de sa provintzia omonima in Lombardia. Sa tzitade es' divisa in duas partes distintas, sa Città Alta (Sìta Ólta), chi est su centru antigu zintadu de muraglias, e sa Città Bassa (Sìta Bàsa), sa parte pius moderna.

S'Alaska est istadu comporadu a sa Russia de sos Istados Unidos a su prètziu - fintzas tando baratu - de 7,2 milliones de dòllaros su 30 de martzu de su 1867. In antis de bènnere ordingiadu a territòriu at tentu medas mudàntzias amministrativas. Est istadu ammìtidu in s'Unione su 3 de ghennàrgiu 1959. Fiat su de 49 istadu a b'intrare.

Àteros indìtos, pro resones istòricas tirant a mesu fintzas territòrios chi ant fatu parte de s'impèriu Àustro-Ungheresu e de s'impèriu tedescu, duncas pro su chi pertocat su primu:

Arleta (Atene, 3 de martu 1945 – 8 august 2017) est istada una cantautora e cantante grega. Arleta (1945-2017) est su nomene de arte de Arianna Nicoletta Zapra (in gregu Αριάδνη-Νικολέτα Τσάπρα).

Cun istèrrida de 87 268 km² e populatzione de unos 8,4 milliones de bividores (2016), s'Andalusia est sa segunda prus istèrrida e sa prus populada regione de totu s'Ispagna chi, cunsiderende·nche s'istòria e sa cultura, ddi dant pesu de importu in sa natzione.

Is Bèrberus o, in sa lìngua insoru, Amazigh (prurali Imazighen, iat a bolli nai "òminis lìberus"), propriamenti funt is bividoris indìgenus de su Nordàfrica. Po unas cantu arrexonis stòrigas e idealis oi custu nòmini inditat sceti is chi, in Nordàfrica, fueddant ancora sa lìngua bèrbera (tamazight). Su nòmini bèrberu benit de su frantzesu berbère, chi benit de su fueddu arabu barbar, chi est capatzi chi bèngiat de su fueddu gregu e romanu barbarus (chi inditàt chini no fueddàt su latinu o su gregu). Po essempru fait a ligi in Sallùstiu, in su Bellum Iugurthinum, chi sa lìngua de is Lìbius est una barbara lingua (cap. 18).

S'entziclopedia esti una òbera ki boddit e amustrat totu su chi s'agatat apitzus de un'argumentu calisisiat, po su prus in òrdini alfabèticu.
Pro s'architetura tzivile sunt interessantes su cumplessu de domos populares de su de 18 sèculos a Arenal, su complessu de domos blasonadas de su de 18 sèculos a Llanos, su Palacio de Miranda de su de 17 sèculos a Penagos e su Puente de Bumbaro de su de 16 sèculos.

Sa costitutzione fiat nointames abrogada uffitzialmente isceti a s'acabu de sa segunda gherra mundiale, in su 1945, cando s'amministratzione quadripartzida de is alliados in Germània aiat detzìdidu s'iscontzadura de su Reich.

Su golu prus importante de sa carrera sua l’aiat marcadu su 20 de maju de 1.973, in tempus de s’ùrtima zorronada de su campionadu 1.972-1.973: in s’ìnteri chi su Milan, ch’in sa crassifigadura teniat unu puntu prus che sa Juventus, perdiat 5-3 in Berona, sa Juventus resessiat a refagher s’incuimentu initziale in su terrinu de sa Roma, a sa prima agualende peri Altafini e posca binchende 2-1 a tres minutos dae s’agabu, cun unu tiru dae foras de arzola de Cucureddu. Custa bintòria aiat permìtidu a sa Juventus de bincher su de 15 iscudetes suos.

Cattolica (Catòlga in romannolu) est una comuna italiana de 16.899 abitadores posta in Emìlia-Romagna in sa provìntzia de Rìmini. Faghet làcana a s'estu cun sa comuna de Gabicce Mare, chi format parte de sa provìntzia marchesana de Pèsaru-Urbinu, dae sa cale est separada dae su riu Conca, a su suddu cun sa comuna de San Giovanni in Marignano e a su nordu est infusta dae su Mare Adriàtigu. Cattolica, in prus de esser una logalidade cunnota de istiamentu, tenet una tradissione marinera rica (pisca e fraigadorzos navales).

Ordingiados de su guvernu de Costantinòpoli, tando capitale de s'impèriu, is deportatziones e degollos fiant postos in atu in iscala locale de is responsàbiles de is distritos disvariados e provìntzias incarrigadas de agrustare is tzitadinos armenos. Is sordados otomanos ddos iscortaiant fintzas a su desertu, faghende·ddos caminare pro chentinas de kilòmetros chentza de ddis dare a buffare o a papare e duncas lassende·ddos mòrrere a passione.

In su sèculu de 20, intre is duas gherras mundiales, s'istadu at connotu isvilupu de s'indùstria in su norte e est istadu tzentru mannu de manìgiu. Sa populatzione s'est fintzas arrichida de bividores de orìgine afro-americana.

Su nòmine de Colùmbia Britànnica ddi fiat dadu in su 1858 de sa reina Victoria, a chie est istada pois dedicadu su cabulogu. Est provìntzia de su 1871, sa de ses de su Cànada.

Sa paràula tecnologia indicat pro custu sa catalogatzione e s'istùdiu sistemàticu de tècnicas aplicadas, medas bortas referidas a una carchi piessigna làccana (si faeddat, a esèmpiu, de "tecnologia informàtica", "tecnologia mecànica", "tecnologia eletrònica", "tecnologia eletrotècnica", "tecnologia de su manigu" e medas unas àteras).

Patro nia, qua esas en la cielo, tua nomo santigesez; tua regno advenez; tua volo facesez quale en la cielo tale anke sur la tero. Donez a ni cadie l'omnadiala pano, e pardonez a ni nia ofensi, quale anke ni pardonas a nia ofensanti, e ne duktez ni aden la tento, ma liberigez ni del malajo.
Windows 1.0 (1985), cummercialitzau dae su 20 de Sant'Andria de su 1985, est sa prima tentada dae parte de Microsoft de implementare un'ambiente operativu capassu de multitasking e basau issupra un'interfaccia grafica fintzas in piattaforma PC. Windows 1.0 at rappresentau sa prima incarnassione de su sistema operativu Windows.

Linguisticamente sa Lorena est partzida in duas partes: su chirru sud-otzidentale est a majoria lorena unu dialetu de su frantzesu, su chirru norti-orientale est a majoria francònia chi est una limba germanica.

Manoppello. Burgu, in provintzia de Pescara in sa zona de su Parcu Notzionale de la Maiella. Unu pagu fora de sa bidda su Santuariu del Volto Santo, cun un'immagine de sa Cara de Cristu, meda venerada,visitada dae Paba Benedetto XVI su 2006.

Su jocu bidet torrande a Miku Hinasaki, sa protagonista de su primu jocu, e attera zente puru chi tenet itte facher cun sos atteros capitulos.

Drop City est istada una comunidada de artistas chi si fit costituida in su sud de su Colorado in sos Istados Unidos in su 1965. Abandonada in sos promos annos 70 est diventada famosa pro esser'istada sa prima comunidade hippie rurale.

A 15 annos si fit ja fattu notare pro sas cantones suas, gai lasseit sa carriera de su baseball e aiat sighidu a cantare e iscrier cantones. In su 1920 aiat formadu su gruppu sou, e dae tando e pro tottu sos annos '30 at giradu a Cuba. In su 1937 Ñico Saquito at fundadu su trio Compay Gallo Trio. Dapoi, torradu a Santiago at fundadu su gruppu Guaracheros de Oriente, chi at giradu dae Havana, a Puerto Rico e Venezuela finas a su 1950. Poi de sa rivolutzione de Fidel Castro issu torreit a Cuba ma sos atteros componentes de su gruppu nono.

Sa Sèrbia s'agatat in una crisi demogràfica de durada longa, chi torrat a coa giai a sos primos annos 90 de su de 20 sèculos. Sos tassos de mortos sunt sighidamente prus artos de sos de sas nàschidas. In sos annos 90 fiat s'istadu europeu cun prus artu nùmeru de refugiados. Custos, impare a sos disterrados internos formaiant unu perchentu intre su 7 e su 7,5% de sa populatzione totale (unu mesu milliones de pessones), e aproliant mescamente dae Croàtzia, Bòsnia e Ertzegòvina e Kosovo.
ویکی‌پدیای کارورون، «فهرست پربازدیدترین موزه‌های جهان»، فارسی ویکی‌پدیا، آزاد دانشنومه، دله. (هارشی‌یه بَیی ۴ ژوئیه ۲۰۱۲ (۱۲ نوروزه‌ما ۱۵۲۳ تبری)).

این پرنده خله فعالیت و تشه‌وَشه دانّه و ونه قلب تند کار کانده و ونه بال‌ها پچوکنه و ونه صدا خله قشنگه. وه بئو (=حشره) خانّه و اگه ات روز غذا نخاره، یَنّه.

مو (فرانسه) اتا شهر نوم هسته که فرانسهِ سنه مرن دله دره. اینتا شهر ایل-دو-فرانس ِشهرستون میون قرار بییته و سال ۲۰۰۶ سرشماری سَره، ۴۸٬۸۴۲ نفر جمعیت داشته.

اوفیزی (انگلیسی جه: Galleria degli Uffizi) اتا موزه نوم هسته فلورانس ِشهر دله، ایتالیا ِکشور درون دره. اینتا موزه خله هارشاگر (=بازدیدکان) دانّه و سال ۲۰۰۷ گادِر، ۱٬۶۵۱٬۲۱۰ نفر وه ره بدینه.

لوبنان - لبنان ِعدالت ِوزیر بائوته این کاری که عربستون هاکرده شجاعونه بی‌یه و اِما ونه ایران ِدخالت‌ها ره عربی کشورون سَره قطع هاکنیم. البته این کشور ِدولِت هیچ اعلامیه‌ای نِدا و بائوته که عرب اتحادیه دله شه نظر ره گانه.

اتا نیروگاه این سد دله بساتنه و این نیروگاه مخزنی-بنه‌سَری هسته که تیرماه ۱۳۸۸ ظرفیت ۱۳/۵ مگاوات جه افتتاح بیّه و سالانه ۳۱ میلیون کیلووات ساعت انرژی تولید کانده.

فرانسه گویان - پورتوریکو (متحده ایالات) - آنتیل (هلند) - گوادلوپ (فرانسه) - برمودا (بریتانیا) - مارتینیک (فرانسه) - ویرجین (آمریکا و انگلیس)- مونتسرات(بریتانیا)- آروبا (هلند) و...

قطعنومه ۱۱۹۳ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۸ اوت ۱۹۹۸ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره افغانستون وضعیت هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۳٬۹۲۱‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.

ایران — این کشور ِخارجی امور ِوزارت بائوته که همه کشورون جه خانه این جنگ ره هَچّی زودته تموم هاکِنِن، ایران دله رسانه‌ئون بائوتنه که عربستون اتا «نظامی تجاوز» ره «آمریکای ِاجازه» جه انجام هِدائه. محمدجواد ظریف، ایران ِخارجه وزیر، هم بائوته که این کار ره محکوم کانده و عربستون جه بخاسته که این عملیات ره لغو هاکنه چون این کار منطقه ره ناامن کانده. ایران همینجور عربستون ره اخطار هِدا و این کار ره اتا خطرناک ِشاپ بنومِسته.

ئوشار آنا روبی (انگلیسی:Anna Ruby Falls) ئوشاری هسته که جورجیا، ایالات متحده آمریکا درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، 47 متر هسته.
خیمهٔ مکیون پشت تپه‌یی بی‌یه و بدی‌ین نواشه. سپیده‌دم هفدهم رمضون، قریشیون تا بالای عقنقل پیشروی هاکردنه، و سپس پایین سراشیبی خیمه بزونه و طرفین درگیری بتونستنه همدیگر ره بَوینن. چن نفر از مشرکون همون موقع نزدیک بمونه و همگی به جز حکیم بن حِزام کوشته بَینه. وقتی بدینه تعداد مسلمونا از اونچی فکر کاردنه کمتر هسته، عمیر بن وهب جمعی ره برسنی‌یه تا بوینه کسای دیگری هم کمین هاکردنه یا نا، و وه گشت بزوئه و کسی ره ندی‌یه، بردگردسته و خَوِر ره بائوته ای بائوته که: «…هیچکه از وشون کوشته نوانّه مگر اونکه کسی از شِما ره بکاشن…» و وه مکه دله به غیب‌گویی شهرت داشته و همین باعث تأثیرپذیری بیشتر سپاه از ونه حروفا بیّه. حکیم بن حزام عتبة پَلی بورده و ونجه بخاسته خون‌بهای شخص مقتول رویداد نخلة (عمرو بن حضرمی) ره به ونه برار، عامر بن حضرمی، هادن تا اتا از بهانه‌ئون اصلی این جنگ ره رفع هاکنه و از جنگ دکتن جلوگیری هاکنه. عتبة قبول هاکرده، و وه ره بائوته وه هم ابوجهل ره راضی هاکنه تا جنگ ره ول هاکنه. عتبة پیش سپاه بورده و بائوته: «ای مردمون قریش، بجنگستن با محمد و پیروونش هیچ سودی شِمه وسه ندانّه. اگر وشون ره بکاشین، هرکومتا شِما جه به دیگری که شمه فامیلون ره [از بین مسلمونا] بکوشته بیّه، با تنفر إشنه. پس بردگردین و محمد ره دیگر اعراب وسّه بی‌یلین…» اما پیش از اینکه تصمیم سپاهیون جنگ وسّه عوض بواشه، ابوجهل عتبة ره به «بترسی‌ین از بکوشته‌بیّن خادش و ونه وچه(که بین مسلمونا بی‌یه)» متهم هاکرده، و همچنین عامر پَلی بورده و وه ره ترغیب هاکرده که فرصت انتقام‌گیری ره از دست نده.

جون جان ساکورایی(۱۹۳۳-۱۹۸۲) جاپونی فیزیکدون بی‌یه که سال ۱۹۳۳ توکیو دله دنیا بیمو. سال ۱۹۶۰ دله همون گدر که دکترای دانشجو بیّه، نظریه V-A (نیروهای قوی) ره شه کشف هکرده. ونه کتاب «مکانیک کوانتمی مدرن» متن درسی مکانیک کوانتمی تحصیلات تکمیلی هسِّه. وه پیش از تموم هکردن اینتا کتاب بمرده و جان اس بل و سان فوتوان ونه زنا همراهی ونه یادداشت‌های جا، اینتا کتاب ره تالیف هکردنه.

احتیمال‌ همکاری‌ دیگرون‌ ره با اشرف‌الدین‌ به‌ ویژه‌ آخرای اینتیشار نسیم‌ شومال‌ و بعد از بیماری‌ سید، بی‌ربط ندونه. روزنومه‌ دوره‌ئون موختلف دله بعضی وختا چاپ نیی‌یه. با بمردن اشرف‌الدین‌ سردبیری‌ نسیم‌ شومال‌ به‌ محسن‌ حریرچیان‌ ساعی‌، دستیار شاعر آخرین‌ روزون‌ زندگی‌ وه‌، واگوذار بیّه. وه خله تلاش هاکرده این روزنومه ره زنده داره ولی نتونسته شه اوستا واری بنویسه و شه خواننده‌ئون ره از دست هدائه.

حدیثه (عربی جه: حدیثة) اتا شهر نوم هسته که انبار استان دله دره. اینتا شهر ۱۰۰٬۹۹۸ نفر جمعیت دانّه. این شهر عراق انبار ِِاستان ِغربی منطقه دَرون دَره و حدود 240 کیلومتر بغداد جه کار دانّه. این شهر دله فرات ِروخنه جه کشاورزی کانّه. ونه مردمون ویشته سُنّی ِعرب هستنه. این شهر دله اتا گت ِسد دانّه که ونجه برق تولید کانّه.

قطعنومه ۷۳۹ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۰۵ فوریه ۱۹۹۲ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره قبول هاکردن ترنه عضو متحد ملل سازمان دله: مولداوی هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۳٬۰۴۷‌ام دله تصویب بَیّه.

قطعنومه ۱۵۴۰ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۸ آوریل ۲۰۰۴ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره عدم گسترش سلاح‌های کشتار جمعی هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۴٬۹۵۶‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.

گرگوری ششم (انگلیسی جه: GREGORIUS Sextus) رم کاتولیک کلیسای پاپ بی‌یه. وه رم دله دنیا بموئه وآوریل یا می ۱۰۴۵ تا ۲۰ دسامبر ۱۰۴۶ گادِر، اتا پاپ مِقوم ره داشته.
داریا (عربی جه: داریا) اتا شهر نومه هسته که سوریه دله دره. این شهر سال ۲۰۰۶ سرشماری گادِر، ۷۳٫۳۶۲ نفر جمعیت داشته و ریف دمشق (استان) دله دَیی‌یه.

کاستاریکا قدیم ایسپانیا کولونی دیّه و جزء گواتمالا بی‌یه تا ۱۸۲۱ میلادی (مازرونی ۱۳۳۳ سال) که سیوا بینه. کاستاریکا شصت و چار سال پیش شه ارتش ره منحل هاکرده و خله آروم کشور هسته. کستاریکا کشوری هسته که آمریکایِ کشورون دله میون‌جی‌کری کانده و وشون ره آشتی دنه و ثبات زیادی دارنه.

ویکی‌پدیای کارورون، «فهرست پربازدیدترین موزه‌های جهان»، فارسی ویکی‌پدیا، آزاد دانشنومه، دله. (هارشی‌یه بَیی ۴ ژوئیه ۲۰۱۲ (۱۲ نوروزه‌ما ۱۵۲۳ تبری)).

بِز (علمی نوم: Capra aegagrus hircus) اتا اهلی حیوون نوم هسته که زوج‌سمون راسته (Artiodactyla)، گوسانون خنواده (Bovidae)، بزون زیرخنواده (Caprinae)، بزون جنس (Capra) دله دره.

گوانتانامو زندون (انگلیسی جه: Guantanamo Bay detention camp) اتا زندون نوم هسته که گوانتانامو خلیج (Guantanamo Bay) په، کوبای جنوب‌شرقی‌وَر دره و آمریکا ارتش‌شنه. اینتا زندون دله کسایی درنه که تروریسم بی‌ین ِمتهم هستنه و ویشته القاعده عضو بینه.

ئوشار هئوانگ گوژو (انگلیسی:Huangguoshu Waterfall) ئوشاری هسته که گوئیژو، جمهوری خلق چین درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، ۷۷٫۸ m (۲۵۵ ft) هسته.

سال‌های هشتوم میلادی اعراب هجوم جه برابری کانده. آرتساخ اهالی بارها علیه مهاجمون قیام هکردنه. اوایل قرن نوهوم میلادی، یسایی ابو مسن و ساهل سمباتیان، که امرای خاندان آرانشاهیک جه بینه، اینتا قیام‌ها ره رهبری کردنه. اوایل قرن دهوم میلادی دله منطقه‌ی حکومت دست امیر «خاچِن» دَیّه. اعراب سلطه‌ی په، قرون هفتوم تا نوهوم میلادی چنتا ارمنی خاندان شه حکومت ره آرتساخ دله بساتنه که وشون سَر «خاچن» بی‌یه. قرون بعدی آرتساخ مغول‌ها هجوم جه و قره قویونلو و آق قویونلوهای حکومت جه وَربخارده و قرن شونزهوم میلادی صفویون سامون بِن در بیئموئه. با این وجود اکثریت سکنه آرتساخ ره همچنان ارامنه تشکیل دانه و اونا بتونسنه تا حدود زیادی شه حاکمیت ره حفظ هکنن ات‌تی که تا قرن هیژدهوم میلادی پنج‌تا محلی حکومت که وشون ره «ملوک» (ملیک‌های) «خمسه» (پنجگانه) گاتنه قره باغ (شامل «گلستان»، «جرابرت»، «واراندا»، «خاچن» و «دیزاک») آرتساخ سر حکومت کردنه.

ساری آخرین دوره دارای ۵ ئوانبار معروف بی‌یه که بنای ۳تاشون هنتا دره. ئوانبار میرزامَدی بنا مرکز ساری دله دیّه و مربوط به دورون افشاریون یا زندیه شنه، منبع اصلی به وسیله پلکانی به پای شیر و انبار ئو دسترسی دانه. پلان وه گرد و با گونبد هلالی هسته که همه وه با آجور و ملاط بساته بیّه و بخش دوگانی گنبد دله دریچه‌ئونی روشنی وسّه ئوانبار ِدرون بساته بیّه. نو انبار هم مرکز ساری و قدیمی بافت دله و نزدیکی خیابون قارن قرار دانّه و به لحاظ نوع کاروری مثل ئوانبار میرزا مَدی هسته. بلندای وه از کف ئوانبار تا ونه سقف ۴۰/۲۱ متر هسته.

قطعنومه ۸۷۶ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۹ اکتبر ۱۹۹۳ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره آبخاز، گرجستون هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۳٬۲۹۵‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.

قطعنومه ۱۱۴۸ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۶ ژانویه ۱۹۹۸ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره غربی صحرا وضعیت خوری هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۳٬۸۴۹‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.

ئوشار تارتل بک (انگلیسی:Turtleback Falls) ئوشاری هسته که جنگل ملی پیزگاه، کارولینای شمالی درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، ۲۰ ft (۶٫۱ m) هسته.
سایپا شمال فوتوال تیم که وه ره شاهیِ سایپا یا قائم‌شهر سایپا هم گانّه اتا فوتوال تیم هسته که سایپای شرکت ِدَس بِن دَره. این تیم شاهی دله قرار دانّه.

آلوکباب با جنگی کرگ ، ماهی دزینگه، سبزی‌پلا، کیی‌پلا، استامبولی‌پلا، عجی‌مجی‌پلا ، ساک‌خارش، ترش آش، گزنه آش، میرزاقاسمی، نازخاتون و کیی خارِش.

نمشه اوتریش قدیمی نوم بیه. اینتا نوم ره قاجاریون دوره دله ایران دله، اینتا کشور نوم بوردن سر کار زونه. اینتا نوم روسی زوون جا بمو فارسی زوون دله.

لو پور، رئونیون اتا شهر نوم هسته که فرانسهِ رئونیون دله دره. اینتا شهر رئونیون ِشهرستون میون قرار بییته و سال ۲۰۰۶ سرشماری سَره، ۳۸٬۱۴۸ نفر جمعیت داشته.

قطعنومه ۵۸۱ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۳ فوریه ۱۹۸۶ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره جنوبی آفریقا هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۲٬۶۶۲‌ام دله ۱۳تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۲تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.

وقتی حوثیون بتونِستنه صنعا ره بَیرِن و ریاست‌جمهوری ِکاخ دله وارد بَوون، منصور هادی، که یمن ِرییس‌جمهور بی‌یه، استعفا هِدا و بعد فِرار هاکرده و بورده عدن دله و این شهر ره جدید ِنیشتنگا (=پایتخت) اعلام هاکرده. وقتی انصارالله این شهر ره هم بَییته، وه دَربورده و عمان جه پناه بِخاسته. بعضی خورگزاریون گانّه که عمان ونه بِخاستی ره قبول نَکارده و وه ره شه سامون دله جا نِدائه، همینسه وه وَردِگِرسته حضرالموت دله. بعضی دیگه خورگزاریون هم بائوتنه وه جیوبتی یا عربستون دله دَره. همین گادِر که خورگزاریون دَیینه گمونه‌زنی کاردنه، اتا فیلم تَنِک بیّه که ونه دله منصور هادی اتا بالون جه ریاض دله پیاده وانه و محمد بن سلمان، که عربستون ِدفاع ِوزیره، ونجه استقبال کانده. رسمی مقامات بائوتنه که وه خانه شنبه بوره شرم‌الشیخ تا عرب کشورون اتحادیه دله شه گپ ره بَزنه.

نو دهلی (به انگلیسی:New Delhi؛ به هندی: नई दिल्ली؛ به پنجابی: ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ، به اردو: نئی دلی) أتا شهر نوم هسه که هند نیشتگاء (=پایتخت) هسه. اینتا شهر ره موقعی که بریتانیایی‌ئون هند ره داشتنه، بساتنه.

قطعنومه ۱۷۰۷ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۲ سپتامبر ۲۰۰۶ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره افغانستان وضعیت خوری هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۵٬۵۲۱‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.

نومداری تاریخنگارون و جوغرافیدانون «پلینیوس» (تاریخ طبیعی کتاب دله)، «کلودیوس پتقومیوس» (جوغرافیا کتاب دله)، «پلوتارک» (بیوگرافی تطبیقی کتاب دله) و«دیون کاسیوس» (قدیمِ یونان و لاتین نویسندگون دانسته‌ئون سکوتیا و قفقاز خَوریِ کتاب دله) همه شه آثار دله تاکید داشتنه که کورای روخنه ارمنست.ن و قفقاز آلبانیای سامون (آران یعنی سرزمینی که اسا جمهوری آذربایجان هسه) بیئه و آرتساخ (قره باغ) سمتی از اینتا روخنه قرار داشته که جزیی از ارمنستون بیئه. ارمنستون دله سال‌های میونه آرتساخ ره «کچیک سیونیک» و تْساودِک هم گتنه.. آرتساخ شامل ناحیه‌ای بیئه که اسا کوهستونی قره‌باغ منطقه ره جمهوری آذربایجان دله تشکیل دنه..

ساری به عونوان اتا از قطب‌ئون موهم تجاری همکاری منطقه آسیای‌میونه و قفقاز و سواحل مازرون دریا شناخته شدهبشناسته وانه و بنا به این همیشه توسط کشورون خارجی و با حضور سفیرون نمایشگاه‌ئون زیادی ساری دله برگوزار وانه.

نرجه، کامران: کوتاه از کشورها: بازارشناسی آفریقا/ جمهوری دمکراتیک کنگو (زئیر): بخش بیست و نهم. در: «نامه اتاق بازرگانی». تیر ۱۳۸۳ - شماره ۴۳۵.

واسکو دو گاما (فرانسوی جه: Vasco de Gama)‏ یا واسکو دا گاما شابلون:پرتغالی جه (بزائه ۱۴۶۹ ساینس- بمرده ۱۵۲۴ کوچین)، پرتغالی دریانورد و کاشف بی‌یه که اولین بار دریا جه بتونسته اروپا-هند ره بوره و بئه. وه ره تاریخ موفق‌ترین دریانورد دونه.
شاهنومه و پهلوی زوون ِبنویشته‌ئون دله کیخسرو اتا اَرمونی شا هسته. افراسیاب سیاوش ِبمردن دستور ره دِنه و اَی کیخسرو شه پییر ِانتقام ره ونجه گنّه.

این شهر جمعیت ۱۴۵۰۰ نفر سال ۱۳۲۹ جه برسی‌یه به ۹۱۰۱ نفر سال ۱۳۳۵ و سال ۱۳۳۵ سومین شهر پرجمعیت استان سمنان بی‌یه که کم‌کم ونه جایگاه جیر بمو و اسا پنجمین شهر هسته. این آمار سِراق دِنه که سنگسری مردمون شه شهر جه کوچ ره وَرنه جا دیگه و اصطلاحاً مهاجرت کانّه. این روند کم‌کم صنعتی بیّن جه دَره بتتر وانه و سال ۱۳۸۵، جمعیت ۳۶٬۸۷۵ نفر شهرستون و ۲۱٬۰۰۶ نفر شهر دله دَیینه.

پوپولیسم (انگلیسی جه: Populism) اتجور سیاسی روشون هستنه که گانه ونه مردِم ِعلاقه و حقوق جه طرفداری هاکردن و دانشمندونی که اقلیت ِنظر دارنه، وشون ِگپ اهمیتی ندانّه.

رومانی ِمردم اتا جوگی ِقوم ِتیر و تِبار جه هَستنه که ونه نوم داچیا بی‌یه. این قوم ِآدِمون و رومی‌ها جه وَصلِت هاکِردنه و رومانیایی ِتیره ره بِساتنه. وشون ِزوون هم ایتالیایی جه نزدیکه.

برخی پژوهشگران اطلاق نام جواهرده بر این روستا را نادرست می‌دانند. چراکه اینگونه استدلال میکنند که «جئوَرده» به معنی ده بالا (زِبَر ده) در مقابل جیرده یعنی ده پایین (زیر ده) می‌باشد. همچنین باید توجه داشت که در استان گيلان چندین محل و روستا با نام‌هایی که از مشتقات جئور یا جیر باشند وجود دارند. به همین دلیل نام «جواهرده» را از این رو که با واژهٔ «جواهر» بستگی دارد نادرست می‌دانند.

سال ۱۹۴۴ میلادی رومانی ِکشور ره شوروی ِسرخ ارتش اشغال هاکِرده و تا سال ۱۹۵۸ وه ره داشته. این گادِر شوروی اتا کمونیسمی حکومِت ره رومانی دله بِساته و اَی شه کشور جه بریم بِمو. این کمونیستی حکومِت میون ۱۹۴۵ تا ۱۹۸۹ رومانی دله دَیی‌یه و این چـِل سالی اتا دیکتاتورمونا حکومِت بی‌یه.

مسیه ۵۹ (انگلیسی جه: Messier 59) یا ان‌جی‌سی ۴۶۲۱ اتا کهکشون هسته که کیجا فلکی صورت دله دره و ونه فاصله، زمین جه، ۶۰۰۰۰ نوری سال هسته. ونه ظاهری قدر ره ۱۱٫۵ بائوتنه.

قطعنومه ۸۱۴ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۶ مارس ۱۹۹۳ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره سومالی هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۳٬۱۸۸‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.

قطعنومه ۱۲۱۶ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۱ دسامبر ۱۹۹۸ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره گینه بیسائو وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۳٬۹۵۸‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.

مجاری‌ئون اکثریت مجارستون جمعیت ره تشکیل دنّه. اما وشون پلی قومی اقلیتونی هم درنّه که گت‌ترین وشون رومائون و آلمانی‌ئون هسنه. مجاری اصلی‌ترین زوونی هسه که مجارستون دله استفاده بونه، اما قومی اقلیت‌شون اغلب شه زوون ره کار زننه. اکثریت مجاریون مذهبی هسنه، و عمدتا کاتولیک و کالوینیست (مجاری جه: református که اصلاح‌طلب معنی دنه) هسنه.

میوشی اتا شهر نوم هسته که جاپون ِهیروشیما استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۵۸٬۲۶۴ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۷۷۸٫۱۹ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۷۴٫۹ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۵۴-۰۳-۳۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.

وه شه اولین کار ره سال ۱۳۸۳ آی زندگی ِآهنگ جه شروع هاکرده و اَی سال‌های ۱۳۸۵ و ۱۳۸۶ سه‌تا آهنگ داری میری، التماس و حالم ازت بهم می خوره ره بساته. ونه اولین آلبوم سال ۱۳۸۷ فصل جدایی نوم جه ۹تا آهنگ جا منتشر بیّه.

ئوشار وستکلیف (انگلیسی:Lower Westcliffe Falls) ئوشاری هسته که همیلتون (انتاریو)، کانادا درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، ۷٫۹ m (۲۶ ft) هسته.
ارمنستون اتا کیشور نوم هست،ه جنوبی قفقاز منطقه دله. تورکیه غرب ور، گورجستان شمال ور، آذربایجان جوموری شرق ور، ایران و نخجوان خودگردان جوموری جنوب ور ونه جا همساده هستنه. ونه گت تری دریوچه سوان هسته که ونه اوشیرین هسته.

ناریتا اتا شهر نوم هسته که جاپون ِچیبا استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۱۲۴٬۷۷۳ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۲۱۳٫۸۴ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۵۸۳ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۵۴-۰۳-۳۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.

ع.پاشایی، مازرونی نویسنده و محقق، معتقد هسته که این غِذای ِمبدأ چین و جاپون شِنه. وه اتا اینترنتی مقاله دله بنویشته که این غذا ره شرقی آسیا دله هم پَجِنّه و ونه نوم جاپون دله «کامیناری اوکوشی» هسته و جاپونی‌ها وه ره شه ملّی شیرنی دونّه. چین دله هم ونه نوم 爆米花 هسته که bao mi huā بخوندسته وانه و ونه جزءجزء معنی «پُف‌هاکرد/تی‌تی‌هاکرد ِدونه» هسته. ع.پاشایی این مقاله دله گانه که این غذا نوم نتونده بئو (=حشره) جه ارتباط داره و یحتمل شرقی آسیا جه اَمجه بَرسی‌یه.

ویانا دو کاسلو مونیسیپالیتی (پرتغالی جه: Viana do Castelo) اتا شهر نوم هسته که پرتغال دله دره. اینتا شهر ویانا دو کاسلو مونیسیپالیتی ِشهرستون دله قرار بَییته. اینتا شهر سال ۲۰ ژانویه ۱۸۴۸ اتا شهر حیساب بَیی‌یه و ونه جمعیت سال ۲۰۰۴ گادِر، ۳۶٬۷۵۰ نفر بی‌یه.

قطعنومه ۴۲۱ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۰۹ دسامبر ۱۹۷۷ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره جنوبی آفریقا هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۲٬۰۵۲‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.

علی حسن‌نژاد (بزائهٔ ۲۹ اسفند ۱۳۵۱ - پل سفید) ئه‌تا از شبکهٔ تبرستون مجری‌ئون هسته. وه کارگردانی؛ عکاسی و فیلمسازی فارغ‌التحصیل هسته و سال ۷۹ جه تاسا، مازندرون صداوسیمای دله دره. ونه شهرت ویشته قصه‌گوئی هاکاردن وه هسته. همچنین حسن‌نژاد شعرسُرائی هم کانده و علوی شعرِ نفر اول هسته.

این پرنده چندین رَجه و چلّه دانّه و هر رَج دله اَی چندین جور پرنده دَره. این پرنده‌ئون ره Paridae ِعلمی نوم جه اشناسنّه. اصلی رَجون اینان هستنه:

چارلز هاردین هالی (بزائه 1936، لاباک دله) اتا آمریکایی خوننده هسته که راک سبک جه کار کانده. وه راک اند رول ِسازنده‌ئون جه بی‌یه که اتا هوایی سانحه دله ونه بالون سقوط هاکرده و سال ۱۹۵۹ بمرده.

نانکوکو اتا شهر نوم هسته که جاپون ِکوچی استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۵۰٬۳۱۵ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۱۲۵٫۳۵ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۴۰۱ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۵۹-۱۰-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
فراماسونری اتا نهاد نوم هسه که ویشتر اوروپایی کشورون دله دره. اینتا نهاد قدیم دله اتا خلوتی نهاد بیه. وشون میلادی شونزدهومی قرن دله پا بیتنه. اون زمون اوروپا رونسانس دروه ره گوذرنیه ئو شهر بساتن اینتا قاره دله خله رونق داشته. ولی اون دوره بنائون مز خله کم بیه. وشون هم نتونسنه اعتراض هکنن اینتا وسر که مونند اسا اوروپا حوکومت دموکراتیک نیه ئو مردم حرف ره دولتون خله گوش ندانه. وشون همینتا وسر اتا خلوتی نهاد شه وسر درست هکردنه که ونه نوم فراماسونری بهشت بیه. اینتا واژه نوم بنا برارون بیه. اینتا نهاد کار ای بیه که بنائون جا هماهنگ کرده تا وختی وشون مز کم هسه همه کار نکنن تا بازار دله خد به خد وشون مزد بوره بالا. اینجوری دولت هم نتونه وشون ره کار داره. اتی توم که بیه ئو شهربساتن اوروپا دله آروم بیه اینتا نهاد ره بنائون دوسنه ولی وشون کار باخی مردم گوش برسیه.اون زمون ( میلادی۱۷ سده دله) اوروپایی درس بخونس سیکون که شه دین ئو مذهب دخالت ره سیاست دله خله دینه فراماسونری ره دباره درست هکردنه تا ونه جا بتونن کلیسا جا جنگ هکنن ( مازرونی ۱۲۲۲ سال دله). بعدن اینتا سازمان دیگه کشورون دله هم گوسترش پیدا هکرده ئو دیکتاتوری دولتون جنگ هکردن وسر هم وه کار شیه.

کالش اتا واکنش هسته گه ماهیچه های تنفسی جه بریم انه. این واکنش بتونده در برابر محرکهای گوناگونی بوئه. برای نمونه هر گادر گلی دله خلط دبوئه، کالش خلط ره بریم شندنه.

ارمنی فیلسوف، اساره‌شناس و ریاضیدون اهل آرتساخ به نوم «هوانس ایماستاسر» en:hovhannes imastaser (منطقه «پاریسوس» آرتساخ جه) قرن ۱۱ میلادی دله دانشگاه شهر «آنی» en:ani ره پایه‌گوزاری هکرده.

ویکی‌پدیای کارورون، «List_of_communes_in_France_with_over_20,000_inhabitants_(2006_census)»، انگلیسی ویکی‌پدیا، آزاد دانشنومه، دله. (هارشی‌یه بَیی ۲۵ آگوست ۲۰۱۲).

قطعنومه ۱۶۰ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۰۷ اکتبر ۱۹۶۰ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره قبول هاکردن ِترنه عضو متحد ِملل ِسازمان ِدله: نیجریه هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۹۰۸‌ام دله ۱۱تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.

مصرف مواد هنگامی به اتا اختلالِ روان شناختی تبدیل بونه که فرد از لحاظ جسمی یا روانشناختی به ماده‌ای وابستگی پیدا هکنه. در DSM-IV طبقهٔ اختلال مورتبط با مصرف مواد به دِ طبقهٔ کلی تقسیم بونه: سوء مصرف مواد و وابستگی به مواد.

قطعنومه ۲۰۸ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۰ اوت ۱۹۶۵ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره بین‌المللی دادگستری ِدیوان هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۱۲۳۶‌ام دله تصویب بَیّه.

ویکی‌پدیای کارورون، «List of states and territories of the United States»، انگلیسی ویکی‌پدیا، آزاد دانشنومه، دله. (هارشی‌یه بَیی ۳۱ ژوئیه ۲۰۱۳).

سانتیاگو دو کاکم (پرتغالی جه: Santiago do Cacém) اتا شهر نوم هسته که پرتغال دله دره. اینتا شهر سانتیاگو دو کاکم ِشهرستون دله قرار بَییته. اینتا شهر سال ۱۶ اوت ۱۹۹۱ اتا شهر حیساب بَیی‌یه و ونه جمعیت سال ۲۰۰۴ گادِر، ۷٬۷۵۳ نفر بی‌یه.

ساموئل یود (انگلیسی جه: Samuel Youd) با ایسم کامل Christopher Samuel Youd کریستوفر ساموئل یود (بزائه ۱۲ فوریه ۱۹۲۲ لنکشایر دله-بمرده ۳ فوریه ۲۰۱۲ سامرست دله)، با نام نویسندگی «جان کریستوفر»، نویسندهٔ انگلیسی داستانای علمی-تخیلی‌ئه.

جیهون ورزشی مجموعه مساحت ۱۰۰۰ متر مربع هسته. جیحون خیابون دله قرار بئیته و ونه امکانات شامل استخر، خشک و بخار سونا ، جکوزی و بدنسازی سالون هسته.
همون اولین روز حوثیون بائوتنه که چنتا عربستونی سرباز ره دستگیر هاکِردنه و اتا اماراتی بالون هم سقوط هاکرده. پرس تی‌وی ِخَوِرگزاری بائوته که اولین روز دله عربستون شه هوایی حملات سَره «نصر ِمسکونی مجتمع»، که صنعای ِشمال دَره، ره هم بَکوبِسته و ده‌ها نفر من‌جمله ات سِری وَچه بمردنه و یا زخمی بَیینه و یمن ِمقامات ۲۲ نفر غیرنظامی ِبَمِردِن ره تأیید هاکِردنه.

محمد پیومی ره توسط عمر به ابوجهل برسنی‌یه که «بردگردین [که] اگر کسی جز شِما با مِن بجنگه بهتر هسته و من هم دوست ندارمه شِمه جه بجنگم»، و ابوجهل بائوته «به خدا قسم برنگردمبه در حالی که خدا وشون ره در اختیار إما قرار هدائه، و این فرصت ره که به نقد پیش بموئه به نسیه نی‌یلمه، و از این پس هیچ‌کس معترض امه کاروون‌ئون نوانه».

ویکی‌پدیای کارورون، «List_of_communes_in_France_with_over_20,000_inhabitants_(2006_census)»، انگلیسی ویکی‌پدیا، آزاد دانشنومه، دله. (هارشی‌یه بَیی ۲۵ آگوست ۲۰۱۲).

سوئیس ِجمعیت هفت و نیم میلیون نفر هسته. این جمعیت ِ۶۴٪ آلمانی ره شه ماری زوون دونّه، اینان ویشته شمالی و مرکزی قسمتون دله درنه. ۱۹٪ فرانسوی هستنه که ویشته غربی جائون درنه. ۸٪ ایتالیایی گپ زنّه و جنوب درنه و فقط یک درصد رومانش هستنه که جنوب‌شرقی دَرنه.

مه‌هدی کأروبی (فارسکی ده‌له: مهدی کروبی، اینگیلیکی ده‌له:Mehdi Karoubi) أتا پولیتیک مردی هأسه که ۱۳۸۸ ایران ره جوموری سه‌راره‌م انتخابات سه نومزد بأیه.

ایچینوسکی اتا شهر نوم هسته که جاپون ِایواته استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۱۲۳٬۱۵۵ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۱٬۱۳۳٫۱۰ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۱۰۹ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۲۰۰۵-۰۹-۲۰ تاسا اینجه اتا شهر هسته.

جنوبی سودان اتا خودمختار منطقوئه که سودان جه سال ۲۰۱۱ سِوا بیی‌یه. جنوبی سودان نیشتنگاء جوبا هسته و ونه سیاسی رهبری ره اسا سالوا کییر به عهده دانه.

شوآزی لو روآ اتا شهر نوم هسته که فرانسهِ ول دو مرن دله دره. اینتا شهر ایل-دو-فرانس ِشهرستون میون قرار بییته و سال ۲۰۰۶ سرشماری سَره، ۳۶٬۱۹۸ نفر جمعیت داشته.

جو یوجیائو (چینی جه: 朱由校، که تلفظ وانه: Zhū Yóujiào) اتا چینی امپراتور، مینگ سلسله جه، بی‌یه. وه ره اسا تیان‌چی نوم جه اشناسنّه. تیان‌چی سال‌های ۱۶۲۰-۱۶۲۷ حکومت کارده و وقتی بمرده وه ره جه‌دی لقب هدانه و وه ره شی‌زونگ معبد دله چال هاكردنه.

جوسو اتا شهر نوم هسته که جاپون ِایباراکی استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۶۵٬۸۵۸ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۱۲۳٫۵۲ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۵۳۳ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۵۴-۰۷-۱۰ تاسا اینجه اتا شهر هسته.

قطعنومه ۸۳۱ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۷ مه ۱۹۹۳ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره قبرس هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۳٬۲۲۲‌ام دله ۱۴تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۱تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.

نهال باقری (بزائه ۱۲ مهر ۱۳۷۵ تهرون) ساریِ فرزانگان دبیرستان ِ فارغ‌التحصیل، ئه‌تا ایرانی نخبه هسته گه ۱۳۹۳ شیمی المپیاد دله طلا بیّه و باکوی جهونی المپیاد دله برنز بئیته. وه ادامه تحصیل وه رشته برق و شیمی (شریف دانشگاه) ره بوجیه.

قطعنومه ۱۶۰۵ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۷ ژوئن ۲۰۰۵ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره خاورمیونه وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۵٬۲۰۵‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.

ویکی‌پدیای کارورون، «List of most visited art museums in the world»، انگلیسی ویکی‌پدیا، آزاد دانشنومه، دله. (هارشی‌یه بَیی ۴ ژوئیه ۲۰۱۲ (۱۲ نوروزه‌ما ۱۵۲۳ تبری)).