Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
Ido fit unu seriosu essayu de utilizare sas esperièntzas jam vastas de Esperanto, pigende in cunsideratzione sas crìticas chi jam in 1894 aiant fortiadas Zamenhof suo a proponer cambios sos cales in manna mesura fit simile e mesmu idènticos cun issos diferentiante Ido ab Esperanto. Zamenhof in contrastu cun Schleyer aiat cumpigadu su balore de s'internatzionalidade a su nessi de sas radices de su vocabulariu; Ido realisavat custu, ma non compretavat su passu comentziadu dae Zamenhof: Ido retenet s'artifitzialidade de certe afissos e ditavat a sos appigantes un'aplicatzione de regulas apeladas "lòicas" cun distintziones superflue. Su resultadu est chi unu testu in Ido a vices est tantu difìtzile a detzifrare a unu non-initiadu comente unu in Esperanto.

Su chi pèssat a pìzu de su nugorèsu est accùrtzu meda a su chi pessàbat su limbista tedescu fentomàu Max Leopold Wagner, chin su cale est istàu in rapportu de pìstura. In su 1971 at cumintzàu a fàcher parte de sa Sotziedàde Italiana de Glottologia e, unos dèche annos a pùstis, de sa Cungrèga Glottologica Milanèsa. Est un'istudiòsu chi est sèmper istàu de su pàrrere chi sos nuràches tenìan iscòpos de carattere relizòsu e chi s'orìzine issoro fit "lìdia" (dae cùghe su favèddu "sardianu", dae su capu de locu Sardis, pro inditàre s'influèntzia miscroasiatica in su sardu).

Cunsiderende fintzas su Kosovo, sa Sèrbia tenet istèrrida de 88 3612 km², ma su territòriu amministradu dae s'istadu est in realidade de petzi 77.474 km². Si contant unos 7.243.000 bividores.

Pustis sa maturidade clàssica, leada in su Litzeu "D.A. Azuni" de Tàtari, andat a istare in Milano ue s'iscriet in Limbas e Literaduras Istràngias in S'Università Statale. Pigat parte a unos cantos casting, finas su pro su film Il pesce innamorato de Leonardo Pieraccioni. In su 1999, addia de presentziare comente valletta a sos Telegatti e fàghere unu spot pro sas caramèglias M&M's, dda issèberant comente velina pro sa trasmissione Striscia la notizia. Faghet custu triballu finas a su 2002, impare a Maddalena Corvaglia, chi si faghet amiga sua de coro.

Sos primos testimòngios iscritos de sa bidda s'agatant in su lìburu Historia ecclesiastica de gentis Anglorum, de su 731, in ue cumparet cun nòmene de "Loidis".

Su Osservatoriu de Casteddu (Osservatorio Astronomico di Cagliari in italianu, Cagliari Observatory in inglesu) est unu castiadorgiu astronomicu chi tenit s'Istitutu Italianu de Astrofisica. Est attesu de Casteddu, in Sardigna, de unus 20 km. Fiat fundàu in su 1899 po studiai comenti sa terra girat.

Sa capitale est Montpelier chi, cun unos 7900 residentes est sa prus pitia capitale de istadu de totu sa natzione. Sa tzitade prus manna est imbetzes Burlington, chi at populatzione de unos 42.000 abitantes.

Sa marròcula fiat unu zoghete ispainadu intre sos gregos e sos romanos: est numenada, pro isempru, dae Callìmagu, e finas Catone, su tzensuradore romanu cunnotu, la cussizaiat de colatempus pro sos pitzinnos chi, a parrer suo, diant aer dèvidu evitare sas manzìngulas intames.

Tziclu de cuntzertos de beranu, Festa Mayor de San Crist, Ball de sa Polla e sas Fire, est a nàrrere sas fieras de San Isidre su 15 maju e de su Mannu Boc.
S’editto delle chiudende (ò edittu de sas chiudendas in sardu), fiat una reforma agraria chi, emanada in su 1820 da su re de Sardigna Vittorio Emanuele I, at permissu in Sardigna de faghere sas tancas serrende sos terrinos, chi finas a tando fini a cumone. Gai est istada introdotta sa propriedade privada, cun s’iscopu de modernizzare (mezorare) e iviluppare s’agricoltura.

A pustis de custa òpera Idir torrat a iscrìere e a registrare : «Ay Arrac Neg» (“A sos pipios nostros”), un'album chi est essidu in su 1979. E ponet unu in fatu de s’àteru, una sèrie longa de cuntzertos. Ma issu, òmine dìligu e riservadu, non s’agatat ghetu in su mundu de sos ispetàculos, fintzas si l’at un’istima manna a sa cumpositzione de sa mùsica, cosa chi faghet finas pro àtere. E tando faghet unu sèberu particulare e isparesset dae sa vida pùblica pro unu tempus longu, pagu prus o mancu unu dusina de annos, presentziende a raru in logu de cuntzertu.

Cueva de San José, gruta intro cale curret unu riu suterràneu chi faghet a cursare pro unu tratu in barca; un' oportuna illuminatzione permitet de bìdere sas concretziones in una bona armonia de colores e sas pinturas rupestres cun disinnos ischemàticos.

Medas unos àteros cuntzìlios provintziales e diotzesanos s'aiant acumpridu in custa tzitade de sighida e sas Cortes s'aiant riunidu in manera noa a Barbastro in su 1626.

Una de sas atividades pius importantes est su turismu: sa regione est apretziada pro tzitades de arte comente Napoli e Caserta (famosa pro sa reggia), pro su mare (subratuttu pro sa costiera amalfitana) e pro àteras bellèsas naturales.

Step'anakert (in armenu Ստեփանակերտ, in azeru Xankəndi) est una comunidade urbana chi contat unos 53.000 bividores, capitale de sa repùblica de facto indipendente de Nagorno-Karabakh, chi no est però reconnòschida de perunu istadu.

Su nùmen issientìficu de s'ispètzie, Falco Eleonorae, est unu omàju a Elianora de Arbarèe, reìna sarda de su sèculu de XIV chi at fattu unu còdiche de leze fentomàu meda, sa Carta de Logu, in ube proibìat sa cassa de sos astores e a los leàre dae su nìdu issòro. Su nùmen de s'astore in limbas medas ammèntat a Elianòra pro su tìtulu de reìna chi tenìat (comènte in italianu, chi lu mùttit falco della regina in generale) o a issa pròpiu pro comènte si narabat (in su prus de limbas ma mascamènte in cussas chi tènent prus impòrtu, comènte su frantzesu Faucon d'Éléonore , s'inglesu Eleonora's Falcon , s'ispagnolu Halcón de Eleonor e su tedescu Eleonorenfalke).

Si fiat intregadu presoneri noe dies prus a tardu e fiat istadu acusadu de tentativu de mortorzu, atacu, cumportamentu perigosu e diferentes delitos relassionados cun sas armas de fogu. Una zuria l’aiat assortu a sentèntzia rassa, francu pro su possedimentu illegale de arma de fogu, pro su cale aiat cumpridu su tres-duos de una pena de un’annu.
Bi sunt istadas fintzas ikastolas nàschidas comente cooperativas de traballadores , in ue sa prioridade non fiat sa difusione de sa limba euskera. In su mese de ladàmini de su 1980, su Consìgiu pro s'Educatzione de su Guvernu Bascu at firmadu paris cun su Ministeriu ispagnolu de s'Educatzione, sa Cunventzione de sas Ikastolas pro regulare is 1.738 classes chi ddoe fiant in sa Comunidade Autònoma Basca.

In su mese de aprile de su 1877, fit in s'istrintu de Messina in sa nave Washington pro istudiare sas currentes de mare. In su 1878, at partetzipàdu a s'ispedissione de A. E. Nordenskiöld pro chircare coladòrju a Nord-Est, chin sa nave Vega.

Apertium est unu sistema de tradutzione automàtica basada in règulas chi est istadu disvilupadu cun su finantziamentu de su guvernu catalanu dae sa universidade d'Alacant. Su programa est programariu lìberu, liberadu suta la licèntzia GNU GPL.

S'economia s'apoderat prus a totu cun s'istratzione de petròliu, gas naturale e indùstrias de pische. Fintzas su turismu est una faina de importu.

Sa Repùblica Ceca (in cecu Česká republika), narada fintzas Cèchia (in cecu Česko), est unu istadu de s'Europa tzentrale, chi faghet parte de s'Unione Europea. Sa capitale e tzitade prus manna est Praga.

Gimignanu, sec.IV, piscamu de Modena. Santu. Veneradu a Modena, a Venetzia, e in Toscana. Una tzitade at leadu su nomene dae issu: San Gimignano.

Su Kansas (/ˈkænzəs/ kan-zəs) est unu istadu de is Istados Unidos de Amèrica chi s'agatat in sa regione de Midwest. Sa capitale est Topeka, sa tiztade prus manna Wichita.

Su 25 maju binchet pro sa segunda furriada sa Copa de Ispagna signende su gol de su 2-0 in sa finale contra de s'Athletic Bilbao (3-0). acabat s'istagione cun 73 marcaduras in 60 partidas.

Su 23 martzu, contra de su Real Madrid, ultres a segudare sa segunda positzione in sa classìfica de is majores goleador de sa liga (scavalcando Hugo Sanchez), divenit su giogadore a àere signadu prus gol in su Clásico cun 21 marcature, superende De Stéfano, firmu a 18 marcaduras.

Su Màrghine est una regione de su tzentro-nord de Sardigna e allàcanat cun sa Planargia, su Meilogu, sa Costera, sa Barbàgia de Ollolai, su Barigadu su Campidanu e su Montiferru.

Cando sa Còssiga aìat detzìdiu de si facher indipendente dae Genova, sa Consulta in sa bidda de Corte seperat su cantu comente innu natzionale, goi dimandande azutoriu a sa Virghine Maria. Dae tando, su natzionalismu corsicanu tenet su cantu in cunsideru comente innu de s'isula.

Sa situatzione econòmica de Barbastro fiat istada discretamente pròspera finas a su de 20 sèculos, cando s'aiat manifestadu un'arrestu de s'isvilupu e unu regressu econòmicu chi s'aiat arrestadu solu partinde dae sos annos '60 candu s'agricultura s'aiat torradu a comintzare, s'aiant cultivadu in manera noa sos laores subra ampras istèrridas e fiat istada acordada sa tipizatzione de su binu Samontano. S'aiat torradu a comintzare peri sa faina cumertziale e s'aiat favoridu s'insediamentu de noas aziendas creende ispàtzios apòsitos.
Massimo Pittau (Nùgoro, 6 de febràrju de su 1921) est unu limbìsta e glottologu sardu, istudiòsu de sa limba etrusca, de sa limba sarda e de cussa protosarda. At prubicàu parìtzas chìrcas in supra de sa tziviltàde nuraghèsa e de sa Sardinna istòrica, a bànda dae su cuntestu limbìsticu ebbìa.

Cumintzat sa carriera sua cun su Barcellona a 13 annos, gioghende cun is categorias Infantil B, Infantil A e Ruides A, intre su 2000 e su 2003, signende in manera complessiva 61 gol in 45 partidas. A s'edade de 14 annos, est signaladu dae Renato Favero, osservadore in Argentina de su Como de Enrico Pretziois: su cartellinu de Misis costa $ 50 000, ma Pretziois detzidet de non puntare susu de issu ca era «giòvana e unu pagu gracile».

In su 1950, sa Food and Drug Administration decrarat chi “cun onzi probabilidade, sos arriscos potentziales de su DDT fiant istadu suta-abaliados”. In su 1972, su DDT fiat istadu proibidu in sos Istados Aunidos, e in 1978 finas in Itàlia.

Freddie Mercury (Stone Town, Zanzibar 5 settembre 1946- Londra, 25 Novembre 1991) est istetiu unu cantadori de su gruppu rock Queen. Freddie Mercury est istetiu unu de is prus mannos cantantis de s'istoria de su rock, in primu po sa boxi peculiari i ermosa, e in sa de dus po sa tecnica e sa fortza istravanada ki portada. Unas de is prus bellas cantzonis iscrita e interpretada po issu e stettia Bohemian Rhapsody, perou de importu meda podemus arremonai puru We Are The Champions e Barcelona, cantada paris cun su sopranu ispannyolu Montserrat Caballè. Freddie Mercury est istetiu su 'frontman' de su gruppu Queen, ki a bendiu medas discos me is annos '70 e '80, e si podit nai ki sighid bendendi meda puru mancai Freddie Mercury est mortu. Sa bravura de Freddie est connotta in tottu su mundu, e s'istampa lu lummenada commente su 'prus bravu cantadore de semper'. Comenti composidori at iscritu branus comenti Bohemian Rhapsody, Crazy Little Thing Called Love, Don't Stop Me Now, It's a Hard Life, Killer Queen, Love of My Life, Play the Game, Somebody to Love e We Are the Champions.

Porcu S., Diaferia C., Daga E., Delrio M. and Ligios S., 2006. Rediscovering the niche products of Sardinia: “Sartizza a lorika”. Atti “Animal products from the Mediterranean area” of International Symposium on Comparative Advantages for Typical Animal Products from the Mediterranean Areas. EAAP publication No.119,2006 Santarém, Portugal September 25-27, 2005, 273-277

Jiddu Krishnamurti (Manadapalle, 12 de maju 1895 – Ojai, 17 de freàlzu 1986) est istadu unu mistigu e filosofu indianu. Est istadu unu oratore e iscritore subra de argumentos filosoficos e ispirituales.

Su porcheddu est unu de sos pratos prus licantzos de sa coghina sarda, ch'intrat cun onzi deretu a mesu de sas ispetzialidades prus bonas e ispainadas de totu s'ìsula. Sa tradissione agropastorenca, chi s'est inrichida gràssias a sos cuntributos curturales e gastronòmigos aproghilende dae àteros pòbulos, faghet sa coghina sarda meda bariada e a su caràtere ùnigu. Finas custa casta de coghina intrat a su modellu de alimentadura decraradu dae s'Unesco in su 2.010.
Su frisone est una limba germanica chi pertènet a su grùstiu germanicu otzidentale e la favèddat mesu milione de pessònes in sos trèttos chi sun a làcana de costèra de su Mare de su Nord in sos Paìsos Bassos, Germania e Danimarca.

Su Plecotus sardus (Mucedda, Kiefer, Pidinchedda, & Veith, 2002) o origrone sardu est unu sorighe pinnadu de sa familia Vespertilionidae chi si agattat petzi in Sardigna.

Santiago de Compostela (in galitzianu: [sanˈtjaɣo ðe komposˈtɛla], in ispagnolu: [sanˈtjaɣo ðe komposˈtela]) est una tzitade de unos 95.000 bividores de s'Ispagna, cabulogu de sa comunidade autònoma de Galìtzia.

Estate (in sardu: istìu) est una cantone italiana iscritta in su 1960 dae Bruno Martino cun sas peraulas de Bruno Brighetti. Custa cantone aiad appidu unu sucesso limitadu in Italia, ma in sos annos, est diventadu unu jazz standard massimu poi de sa interpretatzione de João Gilberto.

Viktor Frankl (Vienna, 26 de martzu 1905 - Vienna, 2 de cabudanni 1997), pensadore e psicoterapista austriacu, che ada istudiadu meda, puru in su campu de concentramentu sa dificultade de s'omine a vivere, e ada postu a base de su vivere umanu sa "voluntade de significadu" est a narrere su bisonzu de agatare unu sensu a sa propia vida, si no s'omine est insoddisfattu e no resessiodi a rezere a sas dificultades.

In mesu de sos àteros imprendimentos, si podent fontomare sa rugrada de s'Antàrtida e de sa Grenilàndia sena s'impreu de beìculos motorizados nen canes de trinu, e sa rugrada de su Desertu de su Gobi.

Su Polèsine (in vènetu Połéxine, in dialetu ferraresu Pulésan) est una regione istòrica e geogràfica italiana, cun istèrrida e làcanas chi sunt mudados in su cursu de is sèculos. In passadu fiat fintzas connotu comente Pòlesine de Rovigo.

Cuntatos noos cun is àteras comunidades ebreas torrant a sa fine de su de 20 sèculos. A pustis de cuntierras costitutzionales e de s'Halakhah, is autoridades israelianas ant detzididu su 14 de martzu de su 1977, ca sa Lege de sa torrada aplicaiat fintzas a is Beta Israel.

Guernica (Guernica y Luno in ispagnolu e Gernika-Lumo in bascu) est una tzitade minore de su Paisu Bascu, in sa provìntzia de Biscaglia, in su nord-est de s'Ispagna.

Youtube, LLC si lu at comporadu Google pro unu miliardu e 65 miliones de dollaros in su mese de Sant'Andria de su 2006 e commo est parte de su servitziu chi Google ponet a disposta de su publicu.

Teodolinda. Fiza de su duca de Baviera Gariboldo, ada isposadu su re longobardu Autari (589)- A sa morte de issu, duos annos a poi, isposada Agilulfo. Restada fiuda guvernada dae sola fintzas a sa mazore edade de su fizu Adaloaldo (6169). Est istada favorevole a su clero e sos monasterios cattolicos, contribuinde a s'affirmatzione de su cristanesimu romanu.Paba Gregoriu su Mannu l'ada iscrittu 4 litteras pedinde s'impignu de Teodolinda po sa paghe tra longobardos e latinos
Est un' antiga tzitadina agrìcula e cumertziale innue su riu Vero retzit s'afluente Cinca in sa pranura aragonesa. In sa cumarca sua si produet unu binu cun sa cualifica DOC: Binu de Samontano. Est sede obispale e tzentru de servìtzios e cummèrtziu, chi sunt inoghe centralizados pro totu sas baddes de sos Pireneos orientales. S'agatat a 21 km de Huesca e 67 km de Lérida.

Craic (/ʔkræk/ KRAK), o crack, est unu favèddu chi sos irlandesos imprèan mèda pro sa tzàrra (cussa chi fachet casìnu in particulàre) e cosa ispassiòsa in generale; si pònet a pàre, a s'ispìssu, chin s'artìculu definìu, sènde dùncas the craic. Custa paràgula at un'istòria curiosa a pàlas suas: s'inglesu crack lu aìat picàu s'irlandesu, benìnde craic, in sa meitàde de su seculu de XX, e a pùstis su spelling irlandesu chi nd'at resurtàu lu at picàu tòrra s'inglesu.

In su 1822 s'aiat costituidu comunu costitutzionale in sas atuales làcanas. A sa fine de su XX sèculu aiat incumentzadu sa mudadura de comuna rurale in unu modernu tzentru de servìtzios e de turismu.

Sa 'Provìntzia de Quảng Bình (Tỉnh Quảng Bình) est una provìntzia de sa Bac Trung Bo, Vietnam. At làcanas cun sa Provìntzia de Quảng Trị a meridione, cun sa Provìntzia de Hà Tĩnh a oriente, e cun su Mare de China a oriente. Tirat 8.051,8km² e contat 846.924 abitantes (2009).

Duas sorres ghermanas, nadas Mio e Mayu, si perden ind unu buscu chi est su locu in ue bi aìat una bidda ispèrdia. Issas an a deper agattare una manera pro si nche fughire, e in su mentras un'onryō (pantasima malu giapponesu) si at a picare Mayu, chi est indemoniada peri tottu su jocu.

12 de trìulas: a mengianu nàschet briga intre traballadores sardos e locales, chi est firmada de s'intrusida de duos carabineris chi arrestant unu de is sardos chi bi sunt tirados a mesu, contra a chi arribant a incarare sa pistola pro fàghere acabare is protestas de is cumpàngios e ddos fàghere tzitire. A sero, torrada a bogare s'allega, partit unu apostamentu contra is sardos chi si depent fuire pro s'inserrare in is aposentos issoro e in is cantieris, acanargiados de is carabineris e de is bividores de sa bidda.

Ant partetzipadu a diversos fèstivals musicales in totu Europa, tra cale Sziget, Soča Reggae Riversplash, EXIT, Rototom Sunsplash e Radio Onda D'urto in su 2014.

Roberto de Nobili (Montepulciano 1577 – Madras 1656), gesuita e missionariu in India. Ada cumpresu chi po preigare sa fide cristiana in India fudi necessariu atzetare su modu de vivere indianu. In su 1606 in su Madurai ada leadu s'abitu e s'istile de vida de unu braminu. Istudiosu de su sanscritu ada iscobertu primu tra sos europeos sa relatzione cun sas limbas europeas. Su metodu sou fudi approvadu dae su Papa Gregoriu XV e adottadu dae sos gesuitas, ma dae ateros cumbatidu. Ada iscritu su Tractatus de Brahmanum Theologia.

Custu personaggiu est stettiu su primu supereroe Marvel a nai in pubbricu (in sa fintzioni letterara) d'a d'essi omosessuali in Alpha Flight n. 106, 1992.

Jacques Marquette (1637 – 1675). Gesuita frantzesu, missionariu, fundadore de Sault Ste Marie, primu insediamentu europeu in Michigan. Esploradore de su Midwest de sos Istados Unidos, arrivende a su Mississippi.
Su Orsay (Musée d'Orsay) est unu museu meda famau de Parigi. Est nàschidu in su 1986, tenet una tirada de 57 400 m² e in su 2007 at tentu prus de 3 200 000 de bisitadores.

In su 2005, animadu dae su produtore suo, Idir at publicadu unu discu digitale (CD) registradu in cuntzertu. E unu vìdeodiscu dòpiu, semper digitale (DVD): Entre scènes et terres. Publicatzione chi cuintzidet cun sos trinta annos suos de carriera. Una manera originale pro presentare a su mundu custu òmine meru e riservadu, ma cun valores de granitu. Unu documentàriu in ue presentat totu su cursus honorum suo e sos ammentos particulares de sa carriera sua de artista e de òmine, chi nche l’ant giutu dae Cabìlia a sos proscènios de su mundu intreu. Est ocasione pro issu, pro tirare sas summas de sa vida sua in antis de nche colare a àteras fainas diferentes. Fainas chi si presentant in su mese de abrile de su 2006 subra de su palcu de sa Cité de la musique, in Parigi. Unu cuntzertu chi cumintzat unu tziclu cun «cantantes bèrberos» in ue bi fiant finas Akli D< o Takfarinas.

Su 6 de santugaine 2014 bessit s'album de tres, Plowing into Field of Love, ma singulos estratos podent giai èssere agatados in internet de su cabudanne.

Olìa (Olea europaea) de sa Familia oliacee. Arvure 'e fruttu tipicu de sa zona mediterranea. Creschede affaca a mare ma puru lontanu, fintzas a 500-600 metros subra su mare. Arvure no tantu mannu, cun fozas birdes unu pagu coriattas. Sa linna est dura e bona po trabaglios. Po produere, s'arvure devede essere pudadu in beranu. Su fruttu est s'olia. Si nd'agatada de divescias variedades. S'olìa de s'ozu, no tantu manna, birde, chi diventada niedda e viola cando est madura. Unu pagu allongada, cun sa pulpa e unu semene. Po s'ozu si faghede sa molidura de sas olias in su molinu. Dae sa prima molidura si ada s'ozu extra vergine, su pius prejadu. Cun sa segunda molidura si ada un ozu de preju inferiore. B'at olìas de cufetare e si nde agatada in commerciu.

A su tempus de Gugliermu su Conchistadore Leeds fiat bidda pitia. Est pois crèschida semper prus mancari in manera adasiada, gràtzias a su fatu de s'agatare in una posidura de mesu intre de sas costeras Ovest e Est de s'Inghirterra.

In sa Comunidade Autònoma Basca, dae cando ant aprovadu sa Lege de s'Iscola Pública Basca in su 1993, unas ikastolas ant seberadu de si integrare in sa rete de s'istrutzione pùblica, mentres chi is àteras funtzionant comente collègios privados parificados.
Fernanda Pivano (Genova, 18 de triulas 1917 – Milano, 18 de austu 2009) est istada una giornalista, iscrittore e attivista italiana. Dae adolescente, si fit trasferida cun sa familia a Torinu ue aiat frequentadu su Liceo classigu Massimo D'Azeglio, inue aiad appidu comente e insegnante Cesare Pavese. In su 1941 si fit laureada in Lettere; cun d'una tesi in Litteradura americana fit subra su capolavoro de Herman Melville Moby Dick (obera chi fit istada traduida dae su matessi Cesare Pavese). A su 1943 risalit sa prima tradutzione sua, chi fit parte de sa Spoon River Anthology de Edgar Lee Masters, chi fit istada publicada dae Einaudi. In su 1948, Pivano incontyreidi Ernest Hemingway, cun su cale poi aiad appidu intenbsas relatziones professionales e de amicitzia. S'annu poi Mondadori aiat publicadu sa tradutzione sua de A Farewell to Arms (Addio alle armi) de Hemingway. In su 1956 issa aiat fattu su primu viaggiu in sos Istados Unidos. Cun sa professione suas issa aiat contribuidu a faghe' connoschere in Italia sos pius importantes iscrittores americanos, dae sas iconas de sos annos '20, comente F. Scott Fitzgerald, Dorothy Parker e William Faulkner, a sos iscrittores e poetes de sos annos '60 de sa beat generation (Allen Ginsberg, Jack Kerouac, William S. Burroughs, Gregory Corso, Lawrence Ferlinghetti), finas a sos iscrittores de sos annos pius rezentes cumpresos Jay McInerney, Bret Easton Ellis, David Foster Wallace, Chuck Palahniuk e Jonathan Safran Foer. Pivano fit puru interessada a sa cultura Afro-Americana: diffattis est chi aiat publicadu diversas versiones de sos liberos de Richard Wright. Issa aiat puru iscrittu diversas cosas subra sa mùsica populare ipetzies de autores comente Fabrizio De André e Bob Dylan.

Su faeddu e s'interèssiu in sa regione etotu at torradu a bessire a foras a fatu de s'acabu de sa gherra frida, chi at partzidu politicamente in duos chirros (estu e uestu) s'Europa pro durada de una barantina de annos.

Su Tennessee (/tɛnɨˈsiː/) (in Limba Cherokee: ᏔᎾᏏ, Tanasi) est unu istadu federadu de sos Istados Unidos de Amèrica chi est postu in sa regione Sud-orientale de sa natzione. Sa capitale est Nashville, sa prus manna tzitade Memphis.

Pighende s'esèmpiu de s'isboddicu de sas sièntzias de sa naturalesa in sos sèculos de XVII e de XVIII, su filòsofu sotziale frantzesu Auguste Comte (1798-1857) si nd'imbentaiat sa paràula 'sotziologia', e cuntzepiat unu programma gasi metafìsicu pro custa disciplina noa. Ma est a s'acabu de su sèculu de XIX, cun su càmbiu organizativu de sas universidades europeas ei sa modernizatzione issoro, chi si podet narrer ca sa sotziolozia che chistionu sientìficu autònomu siat nàschida, abarrende peròu semper pagu pagu tzeraca de sa filosofia, est a nàrrer abarrende una teoria sotziale chene de unu programma empìricu isboddicadu e modernu.

Manzoni at cumpostu puru: Innos Sagros, po sas festas cristianas. Tragedias: Adelchi, Il conte di Carmagnola; ateros innos:In morte di Carlo Imbonati, Martu 1821, e 5 Maju ( po sa morte de Napoleone); e unu liberu: Osservazioni sulla morale cattolica. Su 1860 est nomenadu Senadore.
Atacadu dae ambos òmines, su trasportafondos aiat aguantadu e aiat chircadu de brocare sa fua de sos malufaghedores agarrende-si a su burtzeddu de unu de sos duos in tempus de sa fua in lambreta. Sos isrobadores aiant reassionadu ochiende-lu cun unu tiru de pistola càlibru 38.

Unu gruppu de sostegnu, JAARS, nau inantis Jungle Aviation And Radio Service, donara su trasportu e su servitziu tennigu po is missionarius.

S'alfabetu georgianu tenet una provenientzia pagu zerta, ma paret chi faghet parte de sa familia persianu-aramaica (o forsi de cussa greca).

Royan est una tzitade frantzesa de Sud-ovest de sa Frantza, in regione Poitou-Charentes. Sa populatzione est de 18 541 abitantes (segundu su censimentu de su 2008) e s'area urbana nde contada 47 833 abitantes. Est sa 4a zitade charentesa-maritima pro popolamentu.

Sa africada alveolare surda est una cunsonante presente in medas limbas currispondente a su digramma "tz" in sardu, a sa zeta surda italiana e a su sìmbulu "ts" de s'alfabetu fonèticu internatzionale IPA. Sa ti-zeta, in su sardu, si podet iscrìere solu simpre.

A pustis de sa gherra Victòria e Vancouver sunt diventadas tzentros culturales e ant atiradu medas artistas. S'economia est crèschida fintzas cun su turismu e at tentu benefìtziu mannu de sa de su Giapone.

Is istados de s'Europa tzentrale sunt fatufatu agrupados fintzas che istados orientales o otzidentales. Is istados allistados a bàsciu sunt nointames cunsirados tzentrales segundu medas funtes:

Su lagu Omodeu est unu lagu artifitziale de sa Sardinna. S’agatat in sa provìntzia de Aristanis, in sa sutarezione istòriga de su Barigadu. Est formadu dae s’arressu de su riu Tirsu a mèdiu de unu tancadorzu postu in su territòriu de sa comuna de Busachi. S’alabatu ìdrigu zughet su nùmene de Angelo Omodeo, s’inzineri chi si fiat ocupadu de sa prozetadura de su primu tancadorzu, chi s’agataiat a probe de Ulài Tirsu e como resurtat atzuvada partiarmente dae sas abas de s’imbasu nou. Su lagu tenet una superfìtzie de 29,37 chilòmetros cuadrados, una profundidade màssima de 59,55 metros e una profundidade mìnima de 12,13 metros.

Dae su 1960 a su 1975, est crèschidu meda su nùmeru de sas ikastolas. In su 1965 ant legalizadu sa prima ikastola in Bilbao. In su 1968 unu Decretu at pigadu atu chi bi fiant "pitzocos medas iscritos in tzentros chi non sunt autorizados" e chi "mìgias de pipios frecuentan iscolas chi sunt fora de cale si siat cuntrollu". Custos iscolanos non podiant otènnere su "Libro de Escolaridad" e non podiant sighire is istùdios mèdios e superiores e pro custu is assòtzios de is babbos e de is mamas ant chircadu s'apògiu de sa crèsia, legalizende is ikastolas suta sa responsabilidade de is parròchias e de is òrdines religiosos e resessende fintzas a istituire calicuna ikastola comente tzentru privadu legale. De cuss'annu etotu est s'unificatzione e normalizatzione linguìstica de s'euskera.

Mancari chi, oje in die, in su mundu otzidentale sa fardetta siat bistimenta femenina, in passau non fit goi, assumancu dae sos anticos romanos.
Su liberalismu est sa teoria polìtiga e sa filosofìa de sa libertadi. Storicamenti su liberalismu nascit comenti ideale ca s'acoltazat a s'atzioni de sa burghesìa candu issa batallat contra is monarchìas asolutas e is privilegius de s'aristocratzia dae s'acabu de su de XVIII siglu. S'arrasutau de custu certu intra is dus classis leat a sa costitutzioni de s'istadu liberali.

Sa limba ausiliare internatzionale Ido fit creada in 1907 comente un'Esperanto reformadu. Ido tenet similàntzia cun Esperanto, ma cun pruras diferèntzias comente un'absèntzia cumpreta de sinnos diacrìticos, s'utilizatzione de sa litera "q", una manna utilizatzione de sufissos ma nessi de su prefisso "mal". Totuvia tenet numerosas parolas idènticas.

In tzertas biddas de s'isula (in Logudoro e in Campidanu) sa leze calicunu l’aiat accolta cun s’isperanzia de mezorare, finas pro fu fattu chi b’aiat meda massaios e, serrendesi su logu, podian istare pius serenos ca no bi fit su periculu chi b’intrerana bestiamine, ma custos fini pagos, sa mazore parte de sa zente non fit cuntenta.

S'Atollu Palmyra, naradu incurtzadu Palmyra, est unu atollu postu in s'Otzèanu Patzìficu setentrionale, chi s'agatat in su chirru setentrionale de sas Ispòrades ecuadoriales, e apartenente a sas ìsulas minores perifèricas de Istados Unidos de Amèrica.

In prus de custu, at totalizadu 76 presèntzias e 12 golos in sa sèrie B cun sas camisetas de s'Atalanta, s'Abellinu e su Catània, logrende duas artiadas sighidas a sa sèrie A (cun s'Atalanta in s'istajone 1976-1977 e cun s'Abellinu in s'istajone 1977-1978).

In s'òpera de Weber, a sa cuntrària, s'interessu prus mannu no fiat su fatu ca s'atzione de sos òmines est cunditzionada dae sas istitutziones sotziales, ma su càmbiu de sas istitutziones e de sos òmines 'etotu: e duncas pro ite massimamente su mundu modernu est caraterizadu dae sa possibilidade, atzetada dae sa sotziedade, chi si nde podiant cambiare istruturas, cumportamentos, etc. una cosa ca in sos mundos regulados dae su connotu fiat atzetadu in una manera diversa meda, e comuncu ostacoladu gasi semper. Pro ite, in particulare, su disìgiu de richesa s'est furriadu in una manera noa e legìtima de traballare e de produer, s'impresa moderna ei s'ispìritu de su capitalismu. In un'òpera de maistru (S'ètica protestante e s'ispìritu de su capitalismu, 1904), Weber nosind'ammustrat in unu tretu ca òmines cunditzionados dae un'educatzione catòlica, chi bidiat su dinare ei sa richesa che 'farra de su tiàulu' si fiant cumbertidos, furriende·si·nde protestantes, a unu sentidu opostu, intepretende sa matessi cosa non prus che una nexe ma ke unu sinnu de sa gràtzia de Deus e de sa sorte issoro che elìgidos e destinados a su paradisu; e, segundamente, ca custu cumportamentu nàschidu in un'ambiente religiosu at fatu nàscher s'ispìritu capitalista de impresa e duncas at modificadu no tantu e no solu sa religione, ma s'economia. Duncas, no est beru ca su cumportamentu umanu est intreamente cunditzionadu dae sas istitutziones sotziales e ca si podiat agatare càusas ùrtimas e ispricadoras de s'isboddicu de sa sotziedade e de su sòtziu.
Margaret "Maggie" Lawson (Louisville, Kentucky, 12 de austu de su 1980) est una attrici stadunitensi, probabilmenti est connotta prus che atru po su rolu de Juliet O'Hara in sa serie televisiva Psych.

Sa carriera sua otenet un’àtera impuntza in su 1991, cando est essida sa regorta de 17 branos musicales suos leados dae sos primos duos album. A pustis de unu protzessu longu contra a su produtore betzu suo, pro chistiones de deretos, Idir otenet sa possibilidade de pòdere torrare a registrare tìtulos famados (che a A Vava Inouva). Cun custu suportu discogràficu nou torrat duncas subra de sos proscènios musicales prus connotos. Otenet de sonare in su New Morning unu de sos locales prus famados de Parigi e de su mundu dae su 7 a su 9 de freàrgiu de su 1992 e in cue otenet sos parabenes dae sos fedales suos e reconnoschimentos internatzionales de primore, comente precursore de sa World Music.

Su 17 austu 2011 binchet sa Super-copa ispagnola contra de su Real Madrid. Annotamala, divenit su mègius marcadore de semper de sa Super-copa ispagnola cun 8 marcaduras, superende Raúl González Blanco.

Sa Giamàica (in inglesu Jamaica /dʒəˈmeɪkə/) est unu istadu insulare chi s'agatat in su mare de is Caràibes, in ue est fintas sa de tres ìsulas prus mannas de is Antillas Majores. Sa capitale est Kingston, sa limba uffitziale s'inglesu.

In s’istade de su matessi annu, Idir at fatu, comente solista, unu giru de cuntzertos in Frantza. Su 18 de su mese de martzu de su 2012 si nche l’est morta sa mama chi fiat malàida. Teniat 96 annos.

A livellu individuale at bintu medas tìtulos, de is àteros: capocannoniere e Bòcia de oro a su Mundiale Under-20 2005, mègius marcadore de su campionadu ispagnolu (2010, 2011 e 2013), de sa Copa de su Re (2011, 2014 e 2016), de sa Champions League (2009, 2010, 2011, 2012 e 2015) e de su Mundiale pro scuadra (2011).

Sa colonizazione de su Salzburg torrat a tempos preistòricos. Su nùmene antigu est de origine cèltica: Iuvavum. Subra is ruinas de sa Iuvavum romana fiant pesados monastèrios in su 690. In su 798 custos fiant fatos archidiòtzesi.

Sergio Leone (Roma, 3 de ennalzu 1929 – Roma, 30 de abrile 1989) est istadu unu regista cinematograficu, produttore cinematograficu e isceneggiadore italianu.

Jacques Prévert (Neuilly-sur-Seine, 4 de frealzu 1900 – Omonville-la-Petite, 11 de abrile 1977) est istadu unu poete e isceneggiadore frantzesu.

S'òmine chi abaidaiat colende sos trenos est unu romanzu grogu de Georges Simenon s'iscritore berzianu de limba frantzesa, pubrigadu in su 1.938 dae sa domo editora Gallimard, e posteriormente bortadu in numerosas limbas. No esistit galu una bortadura in sardu.
Sa Creja o sa comunidade de sos chi creene in Gesu Cristu est una realtde importante de su cristianesimu. Si intrada a nde faghere parte po su mediu de su battijimu (retzidu dae minores o dae. mannos). Ateros Sacramentos accumpagnana sa vida de unu membru de sa creja. Importante po sa religione cristiana catolica est sa celebratzione de sa Eucaristia o Missa chi est su sacrificiu de Cristos po sa salvascione de sos omines. Festas importantes de su cristianesimu sunu: Nadale, Pasca; e tempos importantes: Avventu, Caresima, Pentecoste. Veridades importantes: unidade de Deus in tre personas: Babbu, Fizu, Ispiritu santu (sa Trinidade). Incarnatzione, Passione, Morte e risurretzione de Gesù Cristu.

(DE) Architektur und das Phänomen Wandels. Die drei Raumkonzeptionem in der Architektur, Tübingen 1969 (Testu grassu(IT) trad. it. Architettura e il fenomeno del cambiamento. Periodi di transizione, Palermo 2002)

Ogni die iscriede in su diariu sos incontros cun sas tribù e populatziones e sas iscobertas chi beniada faghinde. Pàssada in una regione pius a nord tra s'Istadu de Sonora (Mexico) e Arizona, regione desertica e pobera. Iscobridi chi sa California no fudi un'isola, comente si pessaiada, ma una penisola. Moridi su 1711.

Sa Tzecoslovàchia fiat fintzas a sa II gherra mundiale unu istadu cun medas ètnias, in ue Ebreos, Tedescos, Ungheresos, Polacos, Ucraninos, Russos, Romunos cumponiant un 35% de sa populatzione totale. Sas tzitades printzipales fiant: Praga, Brno, Ostrava, Bratislava e Užhorod (custa de su 1948 in territòriu de s'Unione Soviètica, oe Ucraina).

Is 15 ikastolas chi ddoe sunt in Navarra, in majoria sunt collègios privados e sunt in sa zona vascófona e in sa mesu-vascófona. In custa comunidade, pro more de sa zonificatzione territoriale linguística, sas ikastolas in sa zona de mesu e in sa de giosso fiant cunsideradas "a-legales" dae su Guvernu de Navarra, ma custa situatzione nche dd'ant regularizada in su mese de freàrgiu de su 2007. In Navarra, s'euskera est co-ufitziale cun su castiglianu isceti in sa Zona Vascófona (sa parte de susu) mentres chi in su tzentru e in sa parte de giosso sa limba ufitziale est su castiglianu ebbia.

Su nùmene apròghilat dae su modellu de automòbile impreada zenerarmente pro sas assiones criminales una Fiat Uno, avesarmente in colore arbu, una casta de beìculu fàzile a furare e malu a logalizare pro sas fortzas de seguràntzia, dada s’ispainadura sua manna.

Sa cartzofa (Cynara cardunculus, sutaispecie scolymus) est una ortaliscia cultivada de sa familia composite. Si presentat comente una mata. Arrivat puru a 1 metro de altaria, truncu robustu, cun fozas longas, cun ispinas. Produet varios frutos, chi sunt sos fiores; su frutu si presentat cun fozas subrapare, ispinosas in sa caltzofa de tipu sardu, chena ispinas, in su tipu nadu romanu. Sa produtzione est in sos meses de ierru.

Sa lògica est sa iscièntzia chi tene pro progetu s'istudiu de sa valididade et s'articulatzione de unu discorsu pro cussu chi cuncernat sas inferentzias sua - in particulare deduttivas.
Boise (/ˈbɔɪsi/) est sa capitale e sa prus manna tzitade de s'istadu federadu de s'Idaho, in sos Istados Unidos de Amèrica. Est fintzas sea de sa Contea de Ada.

Sa Lorena (in frantzesu: Lorraine; in tedescu: Lothringen) Est una regione de sa Frantza norti-orientale. Su cabulogu est Metz, ma sa capitale istòrica est Nancy.

Cun genotzìdiu de is gregos de su Pontu s'inditat sa limpiadura ètnica de sa populatzione grega dae is terras de Anatòlia in ue fiant istoricamente acussorgiados, ghiada dae is autoridades de s'impèriu Otomanu durante sa prima Gherra Mundiale e su pustigherra (1914-1923). Su genotzìdiu si caraterizaiat pro degollos, deportatziones fortzosas, màrtzias de morte, espulsiones summàrias, esecutziones arbitràrias e fintzas isciarrocamentu de is monumentos religiosos issoro, in s'intentu de nd'isperdere onni rasta istòrica e culturale.

Dipendet dae sos frores chi sas abes visitant. Pro custu si ispostant puru sos casiddos a secunda de su tempus de sa froridura de sas arvures.

Vasilij Vasil'evič Kandinskij (Mosca, 4 de Nadale 1866 – Neuilly-sur-Seine, 13 de Nadale 1944) est istadu unu pintore e unu teoricu de s'arte russu.

Sos artes martziales ammisturadas funt sas artes martiales chi portanta aintru meda corpos e meda de luttas a terra. Su pankration fiat una betziu istile de lutta cun sos manos. Sos Gregos antigos hanno introdotu custa disciplina in sos Giogos Olimpicos in su 648 AC. Calincuna mostra pubrica de luttas est istada fata a su printzipiu de su XIX segulu. Fiant rappresentados su ju-jitsu, sa lutta gregu-romana e ateras in sos torneos europeos.

Su territoriu arribat fintzas a mari, innui tenit 25km de prayas (Putzu Idu, S'Arena Scoada, Mandriola, Su Pozzosu, Sa Rocca Tunda, Su Crastu Biancu). Is biddas lacarantis funtis Tzedhiani, Boatiri, Arriora, Narabuya, Senighi, Mibhis e Tramatza. Sant'Eru tenit su campanilu prus artu de Sardigna et est connotta po sa crannazza, s'artigianau cun su juncu (chibirus, etc.), is prayas e sa zent'arrubia chi bivit in is paulis de Sinnis (Sal'e Purcus, Sa Salina Manna, Sa Marigosa e Is Benas. Is domus funti de ladiri (domus campidanesas), e pighendi de Aristanis esti sa primma idda chi tenidi domus a poatziu antigas. Su santeresu fait parti de is dialectus Arboresus: est unu dialectu campidanesu cun medas infruentzas logudoresas in sa pronuntzia (fizu po fillu, deghi po dexi) e in is fueddus (chimbi po cincu, battru po cuattru, abba po aqua).

Custu tipu de tzurrundeddu istat solu in tres logos de sa Sardigna tzentrale: calicuna gruta a curtzu de Baunei in sa provìntzia de Ozzastra, Oliana in cussa de Nùgoro e a chirriu de su lagu Omodeu, in sa bidda de Ula (provìntzia de Aristanis). Bivet in padentes a artura bassa e a curtzu de costeras.

Sa Domìniga de sas prammas, in sa liturgia catòlica est sa dominiga chi incomintzda sa chida santa. S'ammentada in custa die s'intrada de Gesùs Cristu a Gerusalemme. Sa zente l'ada accoglidu faghindeli festa agitende ratos de olia e de pramma. In custa die in medas crejas si beneighene sos ratos de olia e sas prammas (chi sunu istadas tribagliadas), e si partetzipada a una processione.
In is tres provìntzias bascas de s'istadu frantzesu s'euskera, che a totu is àteras limbas regionales, no est ufitziale, fintzas si est permìtidu de ddu imparare in is ikastolas privadas. Is ikastolas de custa regione sunt unidas in s'organizatzione Seaska (chi in bascu bolet nàrrere "brassolu"), e is professores sunt pagados dae su Ministèriu frantzesu de s'Educatzione.

Su territòriu est istadu bìvidu de nativos pro sèculos. Is tribùs chi biviant in s'estu istaiant in cussòrgias a longu de is baddes de frùmenes, is chi istaiant in s'uestu, fiant semi-nòmades e biviant de cassa de bisontes.

Narrative art 2. David Askevold, Didier Bay, Bill Beckley, Christian Boltanski, Cion Carpi, Robert Cumming, Roger Cutforth, John C. Fernie, Jochen Gerz, Peter Hutchinson, Jean Le Gac, Franco Vaccari, Roger Welch, a cura di e con Filiberto Menna, Roma, Cannaviello studio d'arte, 1975.

Su 20 martzu 2012, a sa sua 314ª presèntzia cun sa màllia de su Barcellona, realizat una tripleta contra de su Granada e divenit su mègius marcadore de s'istòria blaugrana, superende César aende·si firmadu a 232 in 354 partidas.

Artu 170 tzentìmetros e cun su baricentro de su corpus prus bassu respetu a corporature prus longilinee, Messi est unu giogadore tècnicu, lestru e meda agile, chi tenet òtimas calidades in su controllu de sa bòcia e in s'atzelerada. Segundu su Tzentru de Meighina Isportiva de s'Universidade Brunel de Londra, pro un'istùdiu de sa FIFA, s'argentinu diat àere segudadu sa lestresa màssima de 32,5 km/h. Mancino, cun s'esternu sinistru si giughet dae in prima sa bòcia, càmbiat diretzione de movimentu in tempus a beru pagu e esecutat dribbling, menintres cun l'interno de su pee frunit pro su prus assist pro is cumpàngios de scuadra e finalizza is suas atzionet carchidende cara a sa ghenna aversària.

Is The Black Angels sunt unu cumpressu rock psichedèlicu americanu de sa tzitade de Austin, Texas. Pigant nòmene de una cantzone de is Velvet Underground: The Black Angel's Death Song.

Cucureddu aiat zogadu finas a 12 istajones cun sa camiseta de sa Juventus e, in su campionadu 1.981-1.982, si fiat tramudadu a ue sa Frorentziana, in ue aiat cuncruìdu sa carrera sua in sa sèrie A pro neghe de diferentes lesiadas in s’ischina. In su 1.984-1.985, aiat terminadu sa carrera sua de fubaleri cun su Noara in sa sèrie C2. Fiant istadas 13 in totale sas acudidas de Cucureddu a s’internassionale (sa prima fiat istada in su 1.975), totus in s’èpoga de Bearzot: intre custas, sunt incrùdidas sas chimbe partidas disputadas in su campionadu de su mundu de 1.978 in Arzentina. S’ùrtimu addòviu de Cucureddu in s’internassionale remontat a su nadale de 1.978 contra a s’Ispanna.
Che reatzione a custa manera de traballare, giai in sos annos trinta e massimamente in sos baranta e chimbanta, si sunt isboddicadas àteras sotziologias in sa Costa orientale de sos Istados Unidos, chi si sunt opostas a sos interatzionistas simbòlicos siat in sa manera de chircare siat in sa visione generale de sa sotziedade. Pro issos, infatis, su sòtziu torrat a esser un'aggregu de cumportamentos chi sighint règulas generales (funtziones) provocadas dae su bisongiu ca ogni sotziedade tenet de respunder a esigèntzias fundamentales (bisongios), comente a su produer sa richesa, trasferrer una cultura a sas generatziones noas, tenner creèntzias comunas, defender sa seguresa pùbrica, etz. Pro respunder a custos bisonzos naturales de onzi sòtziu, in donzi sotziedade si sunt criadas istitutziones sotziales chi currispundent a custas funtziones, che sa còyua, s'iscola, sa religione, s'economia, etc. Torrende a Durkheim (ma no de seguru a su Durkheim de "Sas formas elementares de sa vida religiosa"), issos bient in sa sotziedade un'aggregu de unidades chi respundent a una lege generale, chi est sà de su mantenimentu de s'ecuilìbriu sotziale. Sende un'aggregu coerente de unidades discretas, fiat possìbile a l'istudiare cantifichendilas. E tando fiat introdùsidu in sotziologia s'impreu de mètodos istatìsticos, pro mèdiu de sa trasformatzione de protzessos sotziales in cantidades discretas. Su modellu teòrigu funtzionalista, che sos istruturalistas e neomarxistas, aderint totus a custa bisione chi redusit su cumportamentu sotziale a efetu de càusas chi tocat a chircare in s'istrutura cumplessiva de sa sotziedade.

Si cumponede de duas partes, Antigu Testamentu e su Nou Testamentu. S'Antigu cumprendet 46 liberos o libereddos. Sos pius nodidos sunt Genesi, Esodu,su liberu de su profeta Isaia, de Geremia; su liberu de sos Salmos. Su Nou Testamentu cumprenedet 27 liberos: ammentamos sos Vangelos: de Mateu, Marcu, Luca e Giuanne. Sas Literas de Santu Paulu, de Santu Padru, s'Apocalisse. S'Antigu Testamentu est istadu iscritu in ebraicu (pagos liberos in gregu). Su Nou Testamentu est istadu iscritu in gregu (koinè) in su primu seculu de s'era cristiana.Sa bibbia po seculos est istada "trascrita" a manu dae sos amanuenses, in sos monasterios. Est su primu liberu istampadu dae Gutemberg in su 1400. Oe est traduida intrea o in parte in guasi totas sas limbas. Sa Bibbia est istada bortada in limba sarda (nugoresa) dae Bobore Ruju (Salvatore Ruju, Salvatore Ruiu).Est unu liberu fondamentale po sa cultura occidentale e no solu. Suggetos de sa Bibbia sunt istados presentados in sa pintura, iscultura, literatura, in mùsica e in su tzìnema. In su Medioevu, iscenas de sa Bibbia beniant pintas in sos muros de sas crejas, cando zente meda non ischiat legere, e fut sa Bibbia de sos poberos.

Ùnicu giogadore a àere signadu pro duos furriadas in ses cumpetitziones ufitziales in su matessi annu solare cun su scuadra. In su 2011 e in su 2015 tenet difatis signadu in liga, Champions League, Copa de su Re, Super-copa ispagnola, Super-copa UEFA e Mundiale pro scuadra.
Frank Lincoln Wright (Richland Center, Wisconsin 8 June, 1867 – 9 April, 1959), prus conotta comente Frank Lloyd Wright, fue unu architect americanu.

Ferdinand Verbiest (Pitten, Belgiu 9 se santuaine 1623- Pechino, 28 de bennalzu 1688). Gesuita, missionariu in Cina. Astronomu e matematicu. Direttore de s'Osservatoriu astronomicu de Pechino e Capu Matematicu. Ada fissadu su calendariu uffitziale de s'imperu cinesu. Insinnada filosofia, matematica e traduede sos primos ses liberos de sa geometria de Euclide in limba mancese. Fudi unu poliglotta, ca connoschiada su latinu, su tedescu, s'ispagnolu, s'italianu e-i su cinesu (mancese).

Giai de sa bessida de s'album de inghitzu, Is This It in su 2001, is Strokes ant tentu luegus unu grandu apretziamentu de sa critica e fortuna cun sas bèndidas.

Lione (in frantzesu Lyon) est sa terza tzitade frantzesa. Est situada in su sud-est de sa Frantza, inue confluini sos rios Saona e Rodano. Lione este sa capitale de sa regione Alvernia-Rhône-Alpes.

Sa Iscièntzia Polìtica est'un'iscièntzia sotziale chi studiat sa teoria e sa pràtica de sa polìtica, sos sistemas e sos comportamentos polìticos. S'obbiettivu est'istabilire, a partire dae su castiai de eventos e situatziones polìticas, printzipios generales subra su funtzionamentu 'e sa polìtica.

Sa diferèntzia culturale la torrat a defensare in su 2001, in ocasione de su de 21 Beranos Bèrberos, manifestende·la in su Zenith de Parigi, in un’eventu pro tzelebrare sa cultura bèrbera. E la torrat a manifestare in su giru de pagu tempus, su 8 de trìulas de su 2001, pròpiu cando sa Cabìlia sua fiat suta de su turmentu de disòrdines violentos. Organizat su cuntzertu, fintzas pro custa ocasione, in su Zenith de Parigi in ue, cara a una sala prena, in pare cun medas àteros artistas torrat a sustènnere sa càusa de su pòpulu cabilu contra a su podere tzentrale algerinu.

Sa Còssiga est un'insula de su Mare Mesuderraniu et est una regione chi appartenit a sa Frantza. S'agatat in subra de sa Sardigna e a zòsso de sa Liguria e de sa Provenza. Sa capitale sua est Ajaccio sa segunda tzittade est Bastia. Est sa cuarta insula pius manna de su Mesuderraniu. Omines de importu mannu pro s'istoria tenint origine còssa, cumente Napoleone Bonaparte. A diferentzia de sas ateras regiones de Frantza, gòsat de una autònomia majore e pro custu si tzerriat "Coletividade Territoriale de Cóssiga". S'insula est dividida in duas partes: Còssiga arta e Còssiga bascia. Sa limba de sa populatzioni cossa est su corsicànu, limba noulatina. Su corsicanu est unu limbàzu toscanu; de s'atteru, s'italianu est istadu limba ufitziale finas a su 1859. Dae su tempus de s'intrada a suta 'e su guvernu frantzesu, is cossus tennint però a limba ofitziale su frantzesu.

In die de oe, de una bisura geogràficu-antròpica su Polèsine currespondet a sa provìntzia de Rovigo.; de bisura de sa geografia fìsica est intames definidu che su territòriu chi s'agatat in su cursu bàsciu de is frùmenes Àdige e Po, fintzas a su mare Adriàticu, cun làcana uesta non definida, chi ddu chirriat de is baddes mannas veronesas..