Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
دئماخئر خودایی خون ڤئ خاطئرئ ئی جأنگیا دئ می مێرأ. یأکی دئ رولأیاش تئی کأریم خونئ زأند مێرأ و ڤئنأنئ راضی ڤئ هیزدارکئرئنئ وردی میکأ ئوسئ ڤالٛی پوشتکۊنئ میتوٙزئنأ و لٛۊرئسو دئماتئر دئ ڤئنأ خودگأردو موٙأ. دئ أثأریا ڤیرگارمئنی دئ ئی هونأڤادأ یئ قورون هیسا که ڤا اوئ طئلا نوٙئشتأ بیأ و ایسئنأم هیسئش٬ دئماتئر دئ خودایی گأپ کورئش مئحأمأدجافئر نومدیار ڤئ خوداییئ دوئم سأردأ ئیلٛ بی.

ايل ساکي یإ گإل د ايلات لورسۈنأ و کإ هان د خوزستان و همدو و نإها کوشتأ بیإن هوسإ خان ساکی د أفتوزأنون گات پاتشایی سلسلأ قاجار ای ایل د یأک تیچإس.

ری سیاته سالئ ۲۰۰۶ ڤئلاتیا ڤا بیشتئرین جیناتئ هئچایه ڤاریا دالٛئکی ئینگیلیسی د جیناتئ بیشتئر ڤئ کأمتئر دی قئرارأن: ڤئلاتچه یا یئکاگئرئته آمریکا ۲۵۱ میلیون، بریتانیا ۶۱ میلیون، کانادا ۱۸٫۲ میلیون، وستورالیا ۱۵٫۵ میلیون، نیجئریه ۴ میلیون، ئیرلأن ۳٫۸ میلیون، آفریقا هارگه ۳٫۷ میلیون و زئلاندئنو ۳٫۶ میلیون کأس.

سال ۲۰۱۲ نتیجه نهاجوری خوئی ری چارده گل عسگ پلا نبیه د مزگل انیشتین که د "سوکیا نادیار بیه " گرته بیه بیین و پلا نبیه بیین، پلا بی. همچنی د سال ۲۰۱۳ نتیجه نهاجوری دونسمنا دونسمنیجا چین افتوزنون د شانگهای و دونسمنیجا ولاتچه یی فلوریدا د امریکا د درتیچ کتاو "مزگ" پلا بی. دونسمنا د وارسی عسگیا پلا نبیه د مزگ انیشتین (دو عسگ د نیمکره یا راست و چپ) فئمسن که مزگ وه یه گل فرخ گپ وا مزگ آئمیا هنی داره. ای عسگیا نشو میئه که یه گل د بهرجایا مزگ وه وا نوم جسم پینه یی (کورپوس کالوزوم) د انیشتین د آئمیا هنی فره گپتر بیه.

مأسعوٙد رایئگان (ڤئ دی ئوٙماە د ۱ لأرکوشوٙن،۱۳۳۳، د شأر خورموٙە) ھونأرکار سیم نئما و میرە رویا تئیموٙریان ە. ڤئ تأصیق کاردیاری تیارت خوشە د دوٙنئسمأنگە ھونأریا دئراماتیک گئرئتە.

خورموٙە (ڤئ لۊری: خوٙرموٙە) دوئمی شأر گأپ لۊرنئشین، بیست و سئیومی شأر پورنوفوٙس ڤئلات ئیران و مینجاڤأن لۊرئسونه . نوفوٙس شأر خورموٙە د پایە نوفوٙس ئشماری سال ۱۳۹۰ ساموٙنجا آمار ئیران، ۳۴۸٬۲۱۶ کأس بییە. ئی شأر ۱۱۴۷٬۸ مئتر بئلأنگتئر د دأریاە و ھا مینجا دأرە یا زاگروس . فاصئلە شأر خورموٙە تا شأر تیرو ۴۹۰ کئلومئترە .

آرڤادا (ڤئ ئینگیلیسی: Arvada) یئ گئل شأرە کئ ھا د ڤولاتچە کولورادو کئ ئی ڤولاتچە ھا د ڤولات ئمریکا. نوفوٙس ئی شأر د پایە سأرئشماری سال ۲۰۱۰ زایئشتی ، ۱۰۶٬۴۳۳ کأس بییە.

در سال ۱۳۰۰ میلادی بین دو دسته سیاسی سفیدها که نماینده ثروتمندان شهر و دسته سیاه‌ها که از طبقات عامه طرفداری می‌کردند زد و خورد شدیدی روی داد که بر آتش کینه توزی‌های گذشته دامن زد. پاپ ظاهراً برای آرامش و به راستی برای گسترش نفوذ خود کاردینال «آکوئاسپارتا» را به فلورانس فرستاد ولی وی نتوانست کاری انجام دهد، این بار پاپ از «شارل دو والوا» برادر «فیلیپ لوبل» پادشاه فرانسه کمک گرفت. این مساله فلورانسیان را بسیار نگران کرد و دسته سفیدها که در آن وقت روی کار بودند سه نفر را به عنوان سفیر فوق العاده نزد پاپ فرستادند تا او را از این فکر منصرف سازند، دانته یکی از این سه نفر بود. اندکی پس از آغاز این سفر بود که شارل دو والوا و نیروهای پاپ پیروزمندانه وارد فلورانس شدند و دسته سفیدها را از آنجا راندند و زمام امور را به دست سیاه‌ها سپردند. این تغییر مقدمه تصفیه‌ای شد که بزرگترین قربانی آن دانته بود.

توٙماس آلڤا ئدیسون ڤئ ئینگیلیسی ːThomas Edison (ڤئ دی ئوٙماە د ۱۱ فئڤریە ۱۸۴۷ - د دونیا رأتە د ۱۸ ئوکتوبر ۱۹۳۱) نئھاساز ئمریکایی بی. ڤئ لامپ رئشنە یی نە نئھاسازی کئرد.

نئزیک ڤئ 743 کارخوٙنە سازی هان د آستوٙن آبرا کئ د ڤئنوٙ نئزک ڤئ 208 گئلئشوٙ د دیڤوٙنجا صأنعأت و تئجارأت ثأبت بینە. بیشتئر خألک ئی آستوٙن هان د کار کئشت بامبو و ڤئ کار گئرتئن ڤئ.
د باهار سال ۱۸۹۶، میلوا ماریخ صربستانی که اول د دونسمنیجا زوریخ د رشنه دگدری شرو وه درس حنن کرده بی، نها وه که یه ترم وه سامونگه خودصلاداری پلی تکنیک اوما تا د اوچه د عنوان تئنا زئن سال بی ، که د رشنه ای که انشتین درس می حن وه ئم درس می حن. د سالیا تر رابطه وه وا انیشتین بی وه یه گل رابطه دل رئته ای هرچن که دا انیشتین سی یه که وه جید نبی، سندش بالا بی و لش آزا نبی وا ای رابطه خو نبی، انیشتین د سال 1903 میلوا ماریچ نه گرت دما یه که ونون شرعا زئنه و میره بوئن یه گل دختر وه نوم لیسرل گیرشو اومائه بی.د سال ۱۹۱۴، انیشتین د مارچ جگا زئشت داشته و خوش تئنا د برلین بیه جوریکه ماریچ و بچه یاش د زوریخ بیین. وه د فوریه سال ۱۹۱۹ د ماریچ جگا بی و د جوئن همو سال السا نه گرت. د گات جگا بیین وه د ماریج، انیشتین د وه قول ده که ار جاییزه نوبلی گرت وه نه بیه وه ماریچ د نهایتا د سال 1923 ای کار نه سیش انجوم ده . السا د شی اولش صاحاو دو گل دختر وه نومیا ایلسه و مارگوت بی ولی د انیشتین صاحاو هیچ بچه ای نبی. انیشتین دختریا السا نه فره دوس داشت. نها مالکنون وه امریکا د سال ۱۹۳۳، د سال ۱۹۳۵ السا مرض قلب و جییر گرت و د دسامر ۱۹۳۶ د دنیا رئت.

روخ ڤأن سال ۱۳۶۰ شأر آمول یئ گئل جومئشت جأنیاری بی کئ د ئی جومئشت نئزیک ڤئ صأد کأس د یئ گئل جأرغە مائوئیست ڤا نوم یأکاگئری کومونیستیا ئیران ری ڤئ ری نئظام کوٙمأرە ڤولات ئسلامی ئیران د شأر و لئریا چار قئر شأر آمول کئ ھا د شومال ئیران شوروٙ ڤئ جأنیاری کئردئن. ئی چول کاری د چاروم و پأنجوم ما لأرکوشوٙن سال ۱۳۶۰ شوروٙ بی و نئھا 48 ساعأت دأرگئری دأس آخئر د ڤیرگار ۶ لأرکوشوٙن ڤا ھومیاری نیروٙیا سئپا پاسداریا، شأرئڤوٙنی و بأسیجیا ئی شأر د چأن ئی جأرغە آزاد بی.

جئن کرنال (۵ اسفند ۱۱۱۷، ۱۵ ذی‌القعده ۱۱۵۱، ۲۴ فوریه ۱۷۳۹) نوم یه گل جئنه که د وه نادرشا افشار هئن نه گرت. دلیل پیش اومائن ای جئن، فرار افغانیا یاغی وه هئن و تسلیم نکردن ونو وه دس مومه شا گورکانی، شاه اوسنی هئن بیه.

د پاییز سال ۲۰۰۰، جابز تصمیم گرت که یه گل درتیچ ون دنگ همه جا بر کشیاری بکه. جابز که یه گل د حامینداریا دنگ و آواز بی، سی یه فره دل رئته ای پروجه بی، حاست اصلی جابز آسونی د کار گرتن بی. روشت وه سی ازمایش کاری ای آسونی چنی بی: ار وه دنگی یا کنشکاری نه میهاس می تونس وا سه گل پورسن ری یه گل کلیت ونه درتیچ یا انجومگر بکه.

پئلاتاس دی سوبئرانیا (plazas de soberanía del norte de Africa ھومبأراڤأرە ڤا راساگە یا حوکوٙمأتی شومال آفریقا) راساگە یا زیر نأخیز ئسپانیاە کئ ھان د شومال ھومپئیڤأند آفریقا. ئی راساگە یا ۱۴۵٬۳۳۶ کأس نوفوٙس دارئن و مأراکئش موٙە ھأمە ئی راساگە یا ھین مئنئن.

آماتونی، حوندونی ارمنی بیئن که نها سده چئارم زایشتی د راساگه آرتاز، مینجا دریاچه وان و ارومیه، وه مینجاون شورسن (ماکوی ایسنی) و نهاش آراگاکتون، د افتونشین دریاچه سوان، وه مینجاونی دج اوشاکان حکومت که نه.

بیرانوندها در کنار سگوندها، پاپی‌ها و چگنی‌ها در شورش سال ۱۳۰۲ علیه نیروهای دولتی حکومت پهلوی شرکت داشتند که نتیجه شورش سرکوب و شکست عشایر لر بود.

روٙدولف فئرانتس فئردیناند ھاڤس (وه دی اومائه د ۲۵ نوامر ۱۹۰۰ - د دنیا رئته د ۱۶ آوریل ۱۹۴۷) وه د ۴ مه ۱۹۴۰ تا نوامر ۱۹۴۳ سردیووندار اردوگا آشویتز بیه.

صأندوق مین زایارە یی پیل (ڤئ زوٙن ئینگیلیسی: International Monetary Fund) (جأم و جیل بییە: IMF) ری حال و بال مین زایارە یی دونیا تیە ڤاداشت کاری دارە. کئشیاری رأڤأندیاری ئی صأندوق د کونفئرانس بئرتون ڤوٙدز د سال ۱۹۴۴ أنجوم گئرئت. کونئشتکاری صأندوق مین زایارە یی پیل د ما چئلە سال ۱۳۲۴ شوروٙ بی.
سی کارگرا بیین راکار دیارکنیا استیو جابز، د گاتی که د ماه مه سال ۲۰۰۰ زایشتی، ارزایشت بازار اپل یه بیستم مایکروسافت بی، رئت وارو. د ما مه سال ۲۰۱۰، اپل وا داسون یه گل د ارزایشت دارتری شرکتیا سازیاری جهون د شرکت مایکروسافت رئت واپیشتر و دسامر سال ۲۰۱۱، ای شرکت حدود ۷۰درصد ازایشت بیشتری د شرکت مایکروسافت داشت.

د اساس آمار دوبیشتر خلک ولات کلمبیا کاتولیک، اسپانیایی زون و دورگه (اوروپایی-سورپوس) ن. حدود ۲۵٪ د خلک کلمبیا ریشه خالص اوروپایی دارن، ۱۲٪ د ونو سئ یا یه گل شیوسه د لون افریقایی اوروپایین . اژداد سئ پوسیا کلمبیایی سی کار د زمینیا کشاورزی وا داسون برده د دوره استثمار اومائن د ای ولات. ونو کارگرایی فره نازاری د میراث رئزشتی ولات کلمبیا داشتنه. حدود 3 درصد د خلک ولات کلمبیا شیوسه یی د لون سئ و هئنی هیئن. 5 درصد آئمیا ای ولات لونشو سور خالصه.

زونئ ئینگیلیسی هینئ بورئ آنگلو-فئریسی ه. آنگلو-فئریسی زیرتألی د تألئ أفتاونئشین زونیا جئرمئنی و د لارئ زونیا هئن-وروٙپایی ه. ئینگیلیسی ئیئسئ میزو د ئینگیلیسی مینه آو خوش میزو د ئینگیلیسی دئماتئر گئرته بیه و ئینگیلیسی دئماتئر د یورتئ زونئ نیا-جئرمئنی (Proto-Germanic) ه. چی بیشتئرئ زونیا جئرمئنی، ئینگیلیسی سی خاطئرئ داشتئنئ أنجومدیاریا هیاری د زونیا هأنی دیاری موٙه. بأرئ أنجومدیاریا ڤئ دۊ بورئ زئڤأرد و زۊین و جوٙرئ دأنگیای کئ دئش ڤئ کار رأته، ئی زونئ د زونیا نیا-هئن و وروٙپایی سأڤا می‌که، ڤئ ئی مأطلأڤ قانوٙنئ گئریم گوته موٙه. نئزیک‌تئرین زونیا زئنه مأرڤوٙط ڤئ ئینگیلیسی : ئسکاتس (کئ د ئسکوتلأن و تیکه یای د ئیرلأنئ شومالی هئچایه موٙه) و زونیا فئریسی (کئ د کأشیا هارگه دأریا شومال د دانمارک، هولئن و آلمان هئچایه موٙه)

سکونتگاه مرکزی ایل، بخش چغلوندئ است اما مردمان بیرانوند علاوه بر این بخش در مناطق دیگری نیز پراکنده‌اند، از جمله در بخش مرکزی شهرستان خرم‌آباد، بخش‌هایی از شهرستان دوره، بخش الوار گرمسیری، بخش زاغه و دشت سیلاخور.

جابز د سال ۲۰۱۰ گوت که: «ایما بیتلز نه دوس داریمو و د خومو شانازی می کیم و سی یه که ونو د آی تیونز اومائنه فره خوشالیم و دشو موئیم که فره خوش اومائیت را ایما فره سخت و پر گلال بیه که د وه رسسیمه و منموندار بیتلز و ای ام آی هئیم ایسه تمارزیی که ده سال دماتر د یه داشتیم و اوسه گات شرو د راس کردن آی تیونز بیه دش رسسیمه.»

چوٙأ:Rtl قزاق‌ یا یا کازاخ‌ یا (وه قزاقی:Қазақтар، وه روسی: Казахи)،یه گل د قومیا ترک‌ توار که هان د شمال آسیای مینجاون و د زون قزاقی قسه می‌کن و دو بیتشرشو هان د کومره ولات قزاقستان .

سامسون نوم یه گل د آستونیا ولات ترکیه ئه که مینجاونش شهر سامسون ه نفوس ای شهر د سال 2010 زایشتی نزیک وه یه ملیون و سیصدهزار کس بیه و ای آستون ها د بال دریا سئ آستون سینوپ ها د هارگه افتونشین ای آستون و آستون چوروم ها د افتونشین ای آستون و آستون آماسیه ها د هارگه آستون سامسون و آستون اردو ها د افتوزنون ای آستون و بیشتر آستونا پرنفوس و پیشکرده ولات ترکیه هان د بال دریا سئ ونو بهرکنون ولاتی آستون سامسونن که بوئن وه 17 گل محدوده. مصطفی کمال پاشا یا بوئه ترکیا جئن سی خودصلاداری ولات ترکیه نه د ای آستون د سال 1919 شرو کرد و ای آستون شهرآویشته یی وا دماتری نزیک وه 4000 سال داره و فره دماداره.

دأس بئراری یئ گئل رأسم دئمادار د مین لۊریا مینجایی بییە و ڤئنوٙ د گات تأنی و سأختی ڤئ یأک کومأک می کئردئنە هومبأراڤأرئ ئی کألیمە د لۊری بأختیاری بوٙأ گئوٙگأری.

چمران د یه گل د از پی ونیا گپ امریکایی وه نوم بل مشغول وه کار بی و تا تیرماه ۱۳۴۴ (۱۹۶۷) که وا هوم کاسه یاش رئت وه مینجا افتوزنون ، د ای شرکت کار می کرد.
چوٙأ:Rtl زون مَجاری زونی هئ د حونواده زونیا فین اوگری و لشک زونیا اوگری و وا زونیا مینجاون هوم بست زونیا فین اوگری ارتواطی ناره.وا ای زون د مجارستان و -از سمت اقلیتیا مجار-د هفت‌ ولات هوم سا مجارستان قسه بوئه.

وه دما انقلاب ۵۷ کانون اسلامی دانشجویا امرکا نه دورس کرد، اوسه وه لبنان می رئه و د اوچه وا امام موسی صدر سازمان امل نه راس می کن. وا وضع آلیشت اسلامی ایران وه و نها 21 سال ورمیئرده ایران. وه دما آمورشت نیرویا سپا ، د طرفمهندس بازرگان وه معاونت دولت موقت د امور وضع آلشت منصوب بوئه. وه نیا موفق بین د پاوه پاوه امام خمینی وه نه می که وزیر جنگ. د مسولیتیا هنیش بوئه مسول تهران د اولین دوره مجلس شورای اسلامی و نماینه امام خمینی د شورای عالی دفاع هشاره کرد.

آلمان شومزە گئل ڤولاتچە دارە. ھأر ڤولاتچە سی خوش یئ گئل دولأت و قانوٙن أساسی دارە و تا أنازە فئرە یی خودصئلادارە و د پایە ساموٙنجا مینجا ڤولاتی خوش دیڤوٙنداری بوٙە. نوفوٙس بأرجایا ڤولاتچە یا ڤایأک فأرخ دارە، خوصوٙصأند مینجا شأریا و سأرزئمینیا گأپ ھأر ڤولاتچە. سی راساگە یا دیڤوٙنکاری پأنج گئل دولأت ڤولات نئشینی ھی، یأنیبادئن-ڤئرتئمبئرگ، بارین، هئسه، نوردراین-ڤئستفالئن و ساکسونی کئ ڤئنوٙ د ڤأر گئرتە ۲۲ گئل دولأت ڤولات نئشین ئن. د سال ۲۰۰۹ آلمان بیە ڤئ ۴۰۳ گئل راساگە ، ئی راساگە یا د ڤأر گئرتە ۳۰۱ راساگە روٙستایی و ۱۰۲ راساگە شأری یئن. ڤولاتچە یا آلمان ڤئنوٙنئن:

د ۲۹ ساله یی اولین گپ متل خوشه وه نوم «جاگه ایی که هوا صافه» پلا کرد. آخری گپ متل وه نومش ولاد بی که د گات زنه بیینش پلا نبی .فوئنتس دباره ای گپ متل گوته بی که ای کتاو متل زنئی یه گل خینخاره. ولاد د بیینش د اوروپا خسه موئه و میره سی مکزیکوسیتی.

زوٙن جاڤأنە ڤولات آذأربایئجان تورکی آذأری ە. د لا زوٙن تورکی آذأری، زوٙنا روٙسی، أرمئنی، لئزگی، کوردی، تالئشی و تاتی أم د ئی ڤولات ھأچایە موٙە. تورکی آذأری د دیجا بأرکونوٙن زوٙنی ھا د زیربأرجا تورکی ھارگە افتونئشین و یا تورکی ئوٙغوٙزە. تورکی آذأری، تورکی ئستامبولی و تورکأمأنی ھاند جأرغە تورکی ھارگە أفتونئشین (ئوٙغوٙز).

د ناآرومیا کردستان سی جلوگرتن دسه یا کرد، رئت د اوچه. کفت قلعه‌حصار، مینجا را ارومیه و سرو، افتائه بی وه دس ائتراض کننه یا و نیرویا جاندارمری و داوطلب ولاتنشین دما دئن کشته یا فره اومائنه بی وه دماتر؛ وه د اولین جمشت نظامی خوش واگرد تیمسارفلاحی، دیووندار نیرو زمینی ارتش، د حال و بالی که کلانش وه دسش بی و نها نیرویا نظامی می رئت و را گواردن تانکیا نه وا می کرد، د جئنیا کفت گوته بیه شرکت داشت.

هارد دیسک یه گل د بهرجایا یا انجومیاره، وه ری هارددیسک دونسمنیا اماییه بوئه و هارد دیسک چن بهرجا داره که بیترین و مئمترینش یه بلگه سئ رئنه که ها مینجا هاردیسک و دونسمنیا د اوچه اماییه بوئن

چوٙأ:Rtl بنیاد اپن‌بی‌اس‌دی یه گل نهادون سود مبر کانادایی اهئ که وا پروجه اپن‌بی‌اس‌دی دروس بیه. ای بنیاد سی دفا د پروجه اپن‌بی‌اس‌دی پروجه یا هنی که دش وابسته هئن چی اپن‌بی‌جی‌پی‌دی، اپن‌اس‌اس‌اچ، اپن‌ان‌تی‌پی‌دی و اپن‌سی‌وی‌اس دروس بی و کارش انجومگر کردن هومیاریا پیلی وا انازه یا وارو ، تجیزات، سندیا و سندمنیا و سرچشمه یایی هئ است که د دس پروجه یا گوته بیه هئ.

۲۰۱۱ - موٙمە بوٙعأزیزی یئ گئل دأسفوروٙش کئ د ۱۷ دئسامر ۲۰۱۰ سی کوچئک بییئن ڤئ دأس یئ گئل مأموٙر شأرڤاداری خوشە ری ڤئ ری ساختئموٙ شأرڤاداری تأش زە و د کارگئرایی ئی کار ڤئ د دونیا رأت. أنجومکاری موٙمە بوٙعأزیزی باعئث رأڤأندیاری یئ گئل ڤأضع آلیشت د ڤولات توٙنئس بی کئ د کارگئرایی ئی ڤأضع آلیشت حوکوٙمأت ۲۳ سالە زین العابدین بن عألی تأموم بی.
مۈھانداس کارامچاند گاندي (د ھیل نئڤئشت دوٙناگئری: मोहनदास करमचन्द गांधी؛ گوجأراتی: મોહનદાસ કરમચંદ ગાંધી؛ ڤئ دی ئوٙماە د : ۲ ئوکتوبر ۱۸۶۹ - د دونیا رأتە د : ۳۰ جانڤە ۱۹۴۸) رأدیارکون سیاسی و ڤیریأشنایی خألک ھئن بییە کئ زایارە ھئن د دأس ئستئمار بئریتانیا رادیارکاری میکئردە. ڤئ د زئشت خوش ڤئ یە ئتئقات داشدە کئ سی رأسئسن ڤئ دال مئن زئشت نأبایأد ھأر جوٙر أڤزار تئروٙر نە ڤئ کار گئرئت. فألسأفە بی جئمجال کاری گاندی ڤا ساتیاگراھا نوم دیار بییە و ری جومئشتیا ڤیرا آشتی د سأر تا سأر دونیا فئرە کارگئرایی داشدە.

استیو دما یه که د اوچه در اوما، د پاره ای د کلاسیا دونسمنیگه چی خوشنیسی می رئت. ای هنر د کسم نهاتری استیو کارگرایی فره ای داشت. ای هنر ای ائتقاته وه استیو ده که حرفیا چن کاره نه وه کار بیئره که کارگراییش بوه د انجومیار مکینتاش دی. جابز موئه که: «ار د دونسمنیگه د او کلاس(خوشنویسی) نمی رئتم، مکینتاش سی هیچ گاتی صاحاو چن گله حرف نازار و فونتیا خو نبی. و د اوچه که ویندوز حرفیا مکینتاش نه ؤرداشته، انجومیار هیچ کس ای فونتیا نه ناشته و ناره.» د زمسون ۱۹۷۴، وه دواره اوما وه کالیفرنیا، و واگرد استیو وزنیاک ، رئتن د نشسجایا باشگا انجومیار هوم‌ برو نه شرو کرد.

زون پرتغالی یه گل د اندومیا حونواده زونا رومی یه یه گل اندومیا گپ کلون بیه د زون گالیسی-پرتغالی یه و د سده یا مینجایی د شایی گالیسیا هچایه ور داشته. پرتغالی یه گل د زونا جاونه یکاگریجا اوروپا، سامونجا ولاتیا امریکایی، یکاگریجا افریقا و انجمن ولاتیا پرتغالی زون ه. ای زون وا ۲۴۰ ملیون هچایه ور، ششمین زون پر کاریاری د دنیائه.

زازاکی ئوستاندارد (د زوٙن زازاکی: Zazakiyo Standard) زوٙن زازاکی لئزڤیا فئرە یی د خوٙش دارە سی یە نە کئ آموختارکاریا و زوٙن بئلألیا زازاکی حاستئنە کئ یئ گئل لئزڤ ئوستاندارد و یأکاگئرئتە رأڤأندیاری بأکن، چئنی بییە کئ د رادیو و تئلئڤیزیوٙن و ڤارئسگأریا جأمی ئی لئزڤئ نە ڤئ کار گئرئتئنە.

شوتروک ناخونته دوئم د ۷۱۷ دما زایشت، بی وه شا و برد کنه ای د که نزیک مال‌ میر راس کرد و یه گل پرستشگه کوچک ئم دروس کرد کرد. شوتروک ناخونته دوئم د سال ۶۹۹ دما زایشت د دنیا رئت.

ئی شأر ھا د ڤولاتچە ئیلینوی کئ خوش ھا د راساگە شومال أفتوزأنوٙن ڤولاتچە یا یأکاگئرئتە ئمریکا. جاگأپی ئی شأر 118.6 کئلومئتر چارسیکە و نئزیک ڤئ 1.88 دأرصأد جاگأپی ئی شأرئ نە ئو گئرئتە.

د سال ۱۸۹۴، سی یه که کسم و کار هرمان انیشتین د صنعت الکتروکیمیا دونسمنی حونواده وه د مونیخ وه پیوا- که شهری د ایتالیا و نزیک میلان - بی مالکنون کردن. انیشتین اولی کنشتگری دونسمنی خوشه وا داسون وارسی حال و بال اتر د زمینه یا هوم دیس د مغناطیس، که د همو گات سی یه گل د تاته یاش می نیسن نها گرت. آلبرت سی تموم کردن درسیاش، د مدرسه مونیخ من و نها یه که تونس یه گل ترم نه تمو بکه. د باهار سال ۱۸۹۵ دبیرستان نه ول کرد و سی رئتن تئ حونوادش لش نه اسپارد وه جعده و رئت وه پریوا. یه سال و نیم دماتر د امتئانیا نهایی، وه بی یه که حونوادش وارسیاری بکه و هومدل کردن مسولیا مدرسه سی یه که د وه یه گل مرخص درمون بئه مدرسه نه ول کرد وه د ای مئنی بی که وه هیچ تصدیق درس حنن د گات متوسطه نه نگرت. د همو سال یئنی د سند ۱۶ ساله ایی ، وه ازمایشت ویرشناسی نه که وه آیینه آلبرت انیشتین نوم دیار بیه انجوم ده. وه نها زل زئن وه آیینه ازمایشت کرد که ار وا سرعت نیر جمشت داشتوئه چه رخ ونی سی عسگش پیش میا؛نتیجه گری وه د پایه یه که سرئت نیر د سیل گرش جگائه، د دماتر وه یه گل د دوگل د خلک باور نسبیت خاص نوم دیار بی.
مأحموٙد عأباس (ڤئ عأرأڤی: مَحْمُود عَبَّاس) نوم دیار بییە د ابومازن،(ڤئ دی ئوٙماە د ۲۶ مارس ۱۹۳۵) سأرکوٙمأرە ڤولات ساموٙنگە خودصئلادار فئلئسطینە. ڤئ د ڤیرگار ۹ جانڤیە ۲۰۰۵ بی ڤئ سأرکوٙمأرە ڤولات ساموٙنگە خودصئلادار فئلئسطین و تا ئیسئ ھا د ئی گیرینج جا.

د اوت سال ۲۰۰۹ زایشتی، د ویر و باورسنجشت جونیور اچیومنت، وه وا داسون تشویق بیه تری کار ره وندیار د مینجا نو جوونیا انتخاو بی. د نوامر ۲۰۰۹، وه دس مجله فورچون وه وا داسون «سردیوونیار دئه» انتخاو بی. د سال ۲۰۱۰، وه رئت د دسه هبدئم قوویتری آئمیا جهون د دیجا فوربز. د دسامر ۲۰۱۰، فایننشیال تایمز، جابز نه وا داسون پیا سال ۲۰۱۰ زایشتی نشو ده. د کنار گرتن استیو جابز و نها د دنیا رئتنش، د دفئه یا فره ایی وا داسونیا، نهابین، پئشکرده و نابغه نشو دیاری بی. نها کنار گرتن استیو جابز د سردیوونیاری شرکت اپل ، نیویورک تایمز، گوت که استیو جابز هنری فورد گات ایسنی یه. و ونه نیا د کنار توماس ادیسون. د ۲۱ دسامر ۲۰۱۱ د بوداپست، شرکت گرافی‌ سافت، اولی مجستمه برنزی استیو جابز نه دروس کرد و گوت که وه یه گل د گپتری آئیما گات مدرنه.

رمیز شایت شما هم ده ونان بایت که مالتان وا ائرشت رمیز گر وه گر (لحظه به لحظه)کت وه کت ها روئه که بپیترکیه .رمیزل ائ مریژل کچک خدا نکه دس بنین ری لئرئ )ده او حونه باید تخته با! اما خمونئم آیا تا ایسه فه کر کردئته که رمیز وا او دهول رئز او بئ بارتش چو چنی کارئ کنه؟باید بدونئت که یه رمیز نی که مسسوول حردن چوو یا گچل ساختمانه بلکه یه بونیازی(آغازی)که هاده مئن اشکم جناب رمیز ائ جنایتن گیره وا پا!بله .ده حقیقت ائ بنیازی آنزیمئ داره که توونه سلولزن(پلی ساکارید سازنه چوو)بتیچنه او ده چوو جز نومئ نئیله وه جا!ده اولا رمیز هم جا گرم نرمئ سی ائ بابا جور کنه تا بوره او بفته او خراو بکه!!!

سأردار سأرلئشگأرشأهید موٙمە ڤوروٙگئردی ، یئ گئل د دیوونداریاسپاه پاسداریا وضع آلیشت اسلامی د گات جئن ایران و عراق بی که د کردستان شهید بی. ممه وروگردی ویرروشنایی جئنی فره یی د خوش نشو ده و د ورئشتن لیزجاگری کردستان وه دس نیرویا دولت نشق کلیتی داش. سی یه وه د ایران وه نوم مسیح کردستان نوم دیاره، . همچنو وه معلم و دیووندار مهردیار(محبوب) و ره وندیاریا تیپ ۲۷ محمد رسول الله ئه.
راساگه یی که آستون آرخانگلسک ها د اوچه وه دس خلک فینو-اوگریک ره وندیاری بیه. نوم جاگه یا فره یی د آرخانگلسک د رئزشت فینو-اوگریک گرته بیه. خلک فینو-اوگریک د گات کومره ولات نووگورد د ایچه جم کاری بینه و کارگوپول د اولین بار د آرنگیا دماتری د سال 1146 اومائه، اوسه نوم شنکورسک د سال 1315 زایشتی سی ای آستون اومائه. و نوم سولویچنگودسک د سده 14 زایشتی سی اولین بار ره وندیاری بیه. د سده سینزه زایشتی تاجریا نووگوردی رسسن وه دریا اسبئ و ایچه د دیدجا تجارت پوس خز فره سیشو ورتیه گر بی. اوسه نووگوردیا د رایا اویی اوچه نفوذ کردن و د دره یا و بال گلالیا پر او اوچه ایسجا بیین. جاگه یا ویرگارمن اصلی د آستون آرخانگلسک ونونن پونژیه که ها د اونگا که اونگا خوش ها د میناوه وینالند د وینالند شمالی، پنیژیه که ها د لا گلال پنیگا، سرزمین مزن که ها د لا گل مزن و سرزمین پوموریه که پوموریه ها د بال او دریا اسبئ. را اویی اصلی که تاجریا ونه بیشتر وه کار گرتن را اویی گلال ولگا و شکسنا که ها د لا گلال اساویانکا که ای گلال میریزه د دریاچه نیکوسکویه. نها د واجگو بیین نووگورد د سال 1478 زایشتی ای آستون و راساگه بی وه یه گل د زیرنخیزیا دوک نشین گپ مسکو تا سال 1703 زایشتی وینا شارا اصلی تجارت و اموری د دوک نشین گپ مسکو بی. تا سال 1708 که پتر گپ امپراطور تزار روس ای ولات نه گرت و ای امپراطور فرمانداری آرخانگلسک نه ره وندیاری کرد و اوسه ای فرمانداری بی وه هفتمی فرمانداری گپ امپراطوری روسیه. د سال 1708 زایشتی که سن پترزبورگ ره وندیاری بی و نها وه بندر مورمانسک که بال او بی یخی داشت ره وندیاری بی آرخانگلسک نشق کلیتی خوشه د دس ده. ولی سی نهاجوری و مئن جوریا د قطو شمال که د سال 1830 زایشتی بیشتر بی ای آستون جاگه دمایی خوشه دواره جوری کرد. د سالیا 1918 و 1919 زایشتی فرمانداری آرخانگلسک نشق کلیتی د جئن مینجاولاتی روسیه داشت. د روز دوئم آگوست سال 1918 نیرویا جئنی بریتانیا و امریکا آرخانگلسک نه گرتن و اوسه بی که اوبلاست شمالی د اوچه ره وندیاری بی تا سال 1920 زایشتی که ارتش سور د نو آستون آرخانگلسک نه آزاد کرد ایچه زیر نخیز نیرویا یکاگرته د جئن جهونی اول بی. د سال 1930 که کومره ولاتیا یکاگرته شوروی اوسنی چن گل ازمایشکاری سی اموری هومبهری نه د ای ولات شرو کرد تا سال 1990 که ای رجیم واجگو بی د ای آستون سامونه اموری هومبهری بی. دگات سقوط رجیم کمونیستی هومبهری حال و بار اموری آرخانگلسک فره گن بی الوت د سالیا ایسنی حال و بار اموری آرخانگلسک بیتر بیه.

اضافه د ای ناگرونیا، وه د ره وندیاری دونسمنیجا عبری در اورشلیم، فره کنشتکاری کرد و د سال (۱۹۳۰) کتاوی نه وا نوم «دباره صهیونیسم: کوملوس گوتاریا و سخنرانیا اوستاد آلورت انیشتین»، پلا کرد و گوتاریا خوشه وخم او دونسمنیجا کرد.

فرانتس کافکا (آلمانی|Franz Kafka) (وه دی اومائه د ۳ جوئیه ۱۸۸۳ - د دنیا رئته د ۳ جوئن ۱۹۲۴) یه گل د گپتری نویسیاریا آلمانی زون د قرن بیستم بی. آرنگیا کافکا یه گل د کارگراترین آرنگیا د نیسمون افتونشین هیئن.
ئضافه ڤئ سئڤا مأنئنئ ئینگیلیسی د زونیا جئرمئنی، چی هأنی کئ ئی تئلیشه نئ بیشتئر می‌که بیئنئ حأجمئ فئره ی د کألیمه یا لاتین و فأرانسه د زونئ ئینگیلیسیه کئ بائث بیه ئنزه دایئره کألیمه یا ئینگیلیسی د زونیا جئرمئنی جیاڤازی بئیره. چی کألیمه لاتینئ "exit «ڤئ مأنی «ڤئ دأر بیئ» د بئراڤأرئ کألیمه هولئنی»uitgang" هیسا کئ نئزیک ڤئ جومله ئینگیلیسی «out-going» ه هئچئنی جومله "outgang" هأم د ئینگیلیسی ئستئفاده موٙه. یا کألیمه فأرانسه یی "change" ڤئ مأنی «آلئشت» د بئراڤأرئ کألیمه آلمانی «Änderung» قئرار مئیره کئ دأقیقا موٙه «alteration, othering». و یا "movement «(فأرانسه یی) د بئراڤأرئ»Bewegung" (آلمانی) قئرار مئره، چی ئبارأتئ «be-way-ing» د ئینگیلیسی ڤئ مأنی «نئها رأتئ د طیلئ ره».

آلکساندر ایسائِویچ سولژنیتسین (۱۱ دسامر ۱۹۱۸ - ۳ اوت ۲۰۰۸) نیسنه نوم دیار ائل روسیه و برنه جاییزه نیسمون نوبل د سال ۱۹۷۰ زایشتی هئ. وه سی گوتن آئمکشیا جوزف استالین د گپ متلیاش، بیست سال نه مالکنون بی.

استامبول یه گل د جایا فره ویرگارمن د ولات ترکیه ئه، یه گل د نوم دیارتری جاگه یا ولاتگردی ترکیه ها د آستون استامبول که نومش مچد ایاصوفیه ئه که چنی که ویرگار نیسیا موئن د گات امپراتوری بیزانس یه گل کله سیا بیه که وا دستور سلطان مومه فاتح بیه وه یه گل مچد و ای مچد فره نازار قشنه. د گات دماتری ای آستون خصوصند شهر استامبول جاگه آئمیا پیشکرده یی د لحاظ شهرآویشته یی بیه که چنی که دیارجوریا دماتری شناسیا نشو میه د ای آستون مفرغ وه دس اومائه.

برخی پژوهش‌ها نشان داده‌اند که تلویزیون گسترده‌ترین و کم تخصصی‌ترین رسانه است، که می‌تواند این نیازهای چهارگانه را ارضا کند. رادیو نیز دارای همین کار کرد است. در مقابل، کتاب به عنوان امری که در اصل به نیازهای هویت شخصی پاسخ می‌دهد، روزنامه‌ها به عنوان وسیلهٔ ارضای نیازهای اطلاعاتی، و سینما به عنوان وسیله‌ای برای ارضای نیاز سرگرمی عمل می‌کنند. رسانه همیشه یک ابزار نیست گاه رسانه به قول مارشال مک لوهان فوق ابزار و خود یک پیام است.

د ای جئن نیرویا حامیندار دسه چپ (نوم دیار وه «کومره ولات حایا») د نیرویا نوم دیار وه «زایاروندیا» شکست حردن و دوره گپ دیکتاتوری جنرال فرانکو د اسپانیا شرو بی که تا سال مردن وه یئنی سال 1975 زایشتی نها داشت.

زونئ فأرانسأڤی - سی خاطئرئ حوکوٙمأتئ نورمئن‌یا - زونئ گأپیا و سأریا کوٙمئله یأکی بی، و ئینگیلیسی دئماتئر، زونئ ایئمیا مأموٙلی و ژار بی، زونئ فأرانسأڤی فره رئ ئینگیلیسی أثأر نیا.نئهاتئر د سالئ ۱۲۵۰، تأنیا ۹۵۰ کلیمه نوٙ، بیشتئر سی خاطئرئ آمادوشودئ ئینگیلیسی‌یا و فأرانسأڤی‌یا، مینئ زونئ ئینگیلیسی بی. ڤألی نوٙحئلمونه، سی یه کئ فأرانسأڤی یا بئنا ڤئ یایگئرئتئنئ زونئ ئینگیلیسی نیان و کألیمه یایی د زونئ خوشو مینئ زونئ هۉگه کئردئن، قئرئ فئرئی کألیمه د زونئ فأرانسأڤی تاسۉ گئرئته بی؛ جوٙری کئ ئیسئ سێیأکئ کألیمه یا زونئ ئینگیلیسی، موٙأ فأرانسأڤی دارأن. بیشتئر بیئنئ دامونه کألیمه یا ڤا هیاری کألیمه یا ئسکاندیناڤی و نورمئنی ئتئفاقی بی کئ بائث آسوتئر بیئنئ دأستوٙرئ زونئ ئینگلیسی بی و د ئی زئڤو٬زونئ تاسۉگئرئته یی ساخت (چی فئره تئر د قأڤوٙل کئردئنئ عادی کألیمه یا زون یا هأنی ڤئ دأسئ یئ زئڤو).

ئیرلأند شومالی (ڤئ ئینگیلیسی: Northern Ireland، ڤئ زوٙن ئیرلأندی: Tuaisceart Éireann) یئ گئل ڤولاتە کئ ھا شومال میناڤە ئیرلأند و أفتونئشین میناڤە بئریتانیا. ئی ڤولات ڤاگأرد ڤولاتیا ئینگیلیس، ئسکاتلأند و ڤئلز ڤولات پاتئشایی یأکاگئرئتە بئریتانیا نە دوروس میکأن. پاتأخت ئی ڤولات شأر بئلفاست ە.
انیشتین داراییا، و هنی وه کار گرتن عسگ خوشه وخم کرده سی دونسمنیجا عبری بیت‌المقدس. انیشتین د طول زئشتش فره د ای دونسمنیجا حامینداری کرده و ای حامینداری وه شلک حق امتیازیایی که سی ای کنشتیاریا وه ای دونسمنیجا می ئن هنی نهاداره. آجانس روجر ریچمن چی یه گل کارگزار دونسمنیجا عبری بیت‌المقدس درتیچ یار پروانه وه کار گرتن پیل یاری د نوم آلورت انیشتین و عسگیایی که مال وئن یا عسگیایی که چی وه هئن کار می که. ای آجانس چی مالک اصلی ای پروانه می تونه وه کار گرتن پیل یاریایی نه که د قانون ای آجانس دماگری نمی کن نهاگری بکه (مثلن چی گاتی که نوم انیشتین چی یه گل نشو پیل یاری وه کار گرته بوئه،باید واگرد او ، نشو ™ وه کار گرته بوئه). د ما مه، ۲۰۰۵، کوربیس مالک آجانس روجر ریچمن بی.

شأر آداپازاری مینجاڤأن و جاگە کارخوٙنە ماشی راس کونی توٙئیتا د ڤولات تورکیە د حئساڤ میا کئ ئی کارخوٙنە یا ڤا نوم ھیوٙندای یوروتئم نوم دیار بیینە. یئ گئل د شئرکأتیا نازار و گأپ و أصلی صأنایئع دأفاکاری ڤولات تورکیە ھا د آستوٙن سأقاریە و شأر آداپازاری کئ ڤا نوم ئوتوٙکار نوم دیار بییە و ئی کارخوٙنە ڤأسیلە یا رأتئن و ئوٙمائن جأنیاری راس میکە. بیشتئر کارخوٙنە یا ئی شأر مال پارچە بافیئن و بیشتئر پارچە یا ئی کارخوٙنە یا کأتوٙن و ئوریشأمئن.

ڤئ د روٙز ۲۸ جانڤیە سال ۱۹۵۵ زایئشتی د شأر پاریس ئوٙما ڤئ دی. بوٙأش مأجارئستانی و داش فأرانسئ یی یە. بوٙأش دأرتیج کار و داش ڤاکیل بییئن. ۵۷ کأس د حوٙنئڤادە دا نیکولا سارکوزی د ھولوکاست و د گات جأن جأھوٙنی دویوم کوشتە بییئن.

آستون یه گل کلیمه وه جا منه د زون پارسی دماتری و د کلیمه -abi+stāna* گرته بیه که د که دماون -abi و -stāna* دروس بیه که بهرجا دویم ای کلیمه د کلیمه -stā که خوش هومبراوره وا «واستائن» گرته بیه. د پارسی مینجایی بیه وه awestām و د فارسی دری بیه وه ustān. کلیمه آستون وا کلیمه یا آلمانی Staat، اینگیلیسی state، اسپانیایی Estado، فرانسه یی État هوم ریشه ئه و وا کلیمه یا Province د اینگیلیسی ، Provinz د آلمانی و Province د فرانسه یی هومبراوره.

پورتئغال یأکئ د ڤولاتیایە کئ ھا د ھارگە أفتونئشین ھومپئیڤأند ئوروٙپا. پایأخت ڤولات پورتئغال شأر لیسبونە و زوٙن جاڤأنە ئی ڤولات زوٙن پورتئغالی یە.
خوئه که ایما ده شبکیا استانیمو اخبار وه زوون لری داشتوایم، برنامه کودک وه زوون خومو داشتوایم و فره چیای هنی. ولی تا ایسه ده خومو پرسی‌ایمه که سی چی ینونه ناریم؟ تا ایسه ده خومو پرسی‌ایمه که سی چی شبکیا استانی ترکیا سی خوشو برنامه وه زوون ترکی دارن و ایما وه زوون خومو ناریم؟ چنه مثلاً شبکه سهند (تبریز) نزیک 80 درصد برنامیاش (ده اخبار و برنامه کودک بئر تا تبلیغات و سریال و برنامه خونواده و . . .) وه زوون ترکیه، اوسه ایما لریا بئرمون ده شبکه استانیامو اخبار و برنامه کودک و هونواده و . . . فارسیه؟ دلیل اصلیش هم ینه که خومو، خومونه دس کم میریم. همه جا ده ایران زوون فارسی ده حال گپ ته بیئنه ولی ای باعث نویه که مردم ترک زوون و کرد زوون و . . . زوونه خوشونه ول بکن و بچسبن وه فارسی. ایما لریا باید خومو وه فرگ خومو بائیم، ولا کسی دلش سی ایما نمسوزه. ار لریم و ار ادعا داریم زوونمو لریه باید وه ای زوون بنویسیم (هر زینه و پیا و کوچک و گپ وا هر لهجه و زوونی که داره) تا ای زوون زنه بمونه. ای فایده ای ناره که ایما خومونه لر دونسوایم ولی وه بچونمو زوون لری یاد نئیم، زوون لری نه دورس قسه نکیم و فارسلریش بکیم و حتی پیامک هم وه زوون خومو نئیم و فره چیای هنی که ار بها بوئم خؤش چن صفحه ای ما. اشنفتمه ده تبریز هر که وه زوونی غیر ترکی قسه میکه هیچ جوآوشه نمیئن مر یه که دونسوئن که او آئم ترک نی! ایسه گنه ایما نم هه ای کار نکیم؟ نه که جوآو کسی که فارسی قسه میکه نه نئیم، مثلاً دش بهایم که لری قسه بکه یا ده مورد قدمت ای زوون واش قسه بکیم شاید ده سر نونسن ای کارنه میکه و وا یه صووت ده ای کار دس بکشه. ار نظری ده ای مورد داریت ده قسمت نظرات بئلید، خوئه که ده ای مورد قری وا یک چکچنه بکیم.

نفوسقزاق‌ یا ایران بیشتر د ۵۰۰۰ نفر هئ که ها د شهریا گرگان، بندر ترکمن و گنبد کاووس. بیشتر ونو د اول قرن بیستم د قزاقستان شوروی د ایران مالکنون کردن.

والتر ایزاکسون دباره استیو جابز موئه که: «وه یه گل کار ره وندیار خلاق بی و د شش صنعت جور واجور وضع آلیشت ره ونه و ونونه وه کمال رسونه: انجومیاریا شخصی، فیلمیا انیمیشن، دنگ، تیلیفون، تبلت و پلاگه یا دیجیتال»

لري لكي يكي د لشكيا زونہ لريه،كہ د لرسو،پشتكۈ لرسو،آستون كرموشا، ولات عراق قسه موئه،اي زون مينجا زونہ لوري و كرديه،ولي بيشتر موئه بويي كہ لكي د لحاظ رئزیشتی و خلکی د لوري نزيكه تره تا خلکی تر، لكيا د حدود 2 مليون کسن و بيشترشو هان د ولات لرسو،

ئوموٙری موحیط زئشت کولأند د ڤأرگئرئتە مأرحألە یا ھارە: ڤارئسی نازار بییئن ئوموٙری د بئین رأتئن موحیط زئشت و پئی جوٙری دألیلیا ئوموٙری د بئین رأتئن و نئشوٙ دیاری کئردئن أنگیزە یا ئوموٙری حاسئنی سی کأم کئردئن، ڤاداشتئن و بأرعأسگ کئردئن ئی شیڤە أ.

برای نخستین بار، نارامسین نوه سارگن از شاهان اکد، در قرن ۲۳ قبل از میلاد در کتیبه‌ای از لولوبی‌ها یاد کرده و شرح پیروزی خود بر آنان را نوشته‌است. این کتیبه بعدها و در حوالی سال ۱۲۰۰ پیش از میلاد، توسط شوتروک ناحونته پادشاه مقتدر ایلام، به شوش انتقال یافت و شرحی بر آن افزوده گشت.

مومە شأشوم (ڤئ دی ئوٙماە د ۱۴ جانڤیە/۲ فئڤریە ۱۸۶۱ د قوسطأنطأنیە - د دونیا رأتە د ۱۵/۱۶ مئ ۱۹۲۶ د سانئرمو، ئیالیا) سی و شأشومی و آخئری سولطان ئمپئراتوٙری عوثمانی بی. ڤئ د سال ۱۹۱۸ زایئشتی جانئشین گأگە ش موٙمە پأنجوم بی. د سال ۱۹۲۲ زایئشتی ڤا حوکوم مأجلئس رأڤأندیاریا ڤا سأردیڤوٙنکاری موصطأفی کأمال آتاتورک، نئظام پاتئشایی ڤاجئگوٙ بی. موٙمە شأشوم تأبید بی ڤئ میناڤە مالت و عأبدولمأجید دویوم بی ڤئ خألیفە نۊ.
زوٙنئ ئینگیلیسی ڤئ داسونئ زونئ دالٛئکی د ڤئلاتیا ئینگیلیس، ئمریکا، کانادا، وستورالیا، ئیرلأن، نیوٙزیلأن، آفریقا دوٙمئنی، غأنا و فئره د ڤئلاتیا هأنی کار موٙه. ئینگیلیسی ئیسئ د لئحاظئ شومارئ هئچایه ڤأر، دئماتر د چینی و ئسپانیایی، سئمی زونئن دوٙنیا ه. شومارئ مأردئمونی کئ زونئ دالٛئکیشو ئینگیلیسی ه ئیسئ ۳۸۰ مئلیون کأسه. ئینگیلیسی د فئره د ڤئلات یا زوٙنئ مئنجیە و نازارتئری زوٙنئ دونیا دئ زئمینه‌یا سیاسی، ئموٙری، ساموٙنکار، صأنأتی، رئزئشتی و دوٙنئسمأنی د رأتئن و ئوٙمائن مین زایارە یی حئساو موٙه.

چوٙأ:Rtl دال یکی د گپترین و قووین تری بالنه یا دنیا هئ. عقابها منظری مغرور و ترسناک و قدرت شکارگری بسیار دارند. برخی از عقابها حین پرواز شکار خود را صید می‌کنند. دال طلائی را گاه سلطان پرندگان گفته‌اند. عقابها سخت از خطر، مخصوصاً انسان گریزان هستند وبندرت به آدمی حمله می‌کنند. عقاب توانائی بلند کردن یک آدم کوچک اندام را دارد.

رأحمأت عأزیز چیترالی د شأر چیترال، کئ د گات ئیسئنی ھا د ڤولاتچە خئیبأر پأختوٙنحا ڤولات پاکئستان، ئوما ڤئ دی. پاپایا ڤئ د عأشایئر خوشے یوسفزیی برهمنان چیترال بییئن.

ميگل آنخل آستورياس (ڤئ ئسپانیایی: Miguel Ángel Asturias) بإیت بأن و نإڤيسيار گۈاتمالا یيأ . ڤ يإ گإل د نوم ديارتري نإڤيسياريا إمريکا لاتينأ.

آی­ مک اولی چی یی بی که جابز و جاناتان آیو وا هومیاری یک ونه کشیاری کردن و که وه ئم وا خوش سرانجومی فره نوم دیار بی. یه گل انجومیار ری میزی وا کاریاری حونه ای د سال ۱۹۹۸ زایشتی اوما وه بازار. جابز ائتقات داشت که ای چی واس یه گل چی بی نقصی با، یه جنسی که د ور گرته صفه کلیت، بلگه نمائشت و کیس با که نها دراوردن د کارتون تونستوئن ونه روشنا بکن و د کارش بیئرن.

ئی شأر د دیجا رأتئن و ئوٙمائن فئرە پیشکئردە أ د ئی شأر سی رأتئن و ئوٙمائن ساموٙنە فئرە یی ڤوجوٙت دارە چی طأیارە، سئچە قئطار، ئوٙتوٙڤان، رایا ئویی، اتوٙبوٙس و مئتروٙ. فوروٙدگا آتئنز بئن آپز د سال 1917 رأڤأندیاری بییە و د ھأمە گاتیا سال فئرە شولوٙغە.

هومبراور بیین جاگرته یی و آز، یا E=mc۲، یه گل د نوم دیارتری هومبراوریا د سریشت دونسمنی و یه گل د نتیجه یا نازار د ویر و باورمنی نظریه نسبیت خاص ه. د ایچهm جاگرته یی د حال و بال بی جمشتی ماده، E آز و c سرعت جهونی نیر (سرعت نیر د حالیجا) ئن. ای هومبراوری ای نتیجه نه میئره که جاگرته یی لَختی یه لش هومبراوره وا آز مین لشی وه.

ئمپئراتوٙری آلمان (ڤئ آلمانی: Deutsches Reich) نوم یئ گئل ڤولاتە کئ ڤا تاج نیائن ڤیلھئلم یأکوم، پاتئشا پئروٙس ڤا داسوٙن قئیصأر آلمان، د ڤیرگار ۱۸ جانڤیە ۱۸۷۱ رأڤأندیاری بی و ڤا بأرکئنار بییئن ڤیلھئلم دویوم د پاتئشایی د ڤیرگار ۹ نوڤامر ۱۹۱۸، یأنی نئھا تأموم بییئن جأن جأھوٙنی أڤأل خئلاص بی.

تآریخ شنآسیل سراینده ئه ئآهنگ قەدم خەیر ئه فردی وه نووم ئه مراک (مرادبک) ئیدوونن و هەنه خالق ئی ئثر ئه ئساطیری خوندەن. جآن سيسيل ئدموندز كه میون سال ئل ئه 1915 تا 1917 مسیحی مآموور سياسي ئنگلستان مەن ئيران بیه، مەن سفرنومه خوش وه هەنگام عبوور وه لورستان ئشآره ئی ئیکەنه وه سورود یل و ئسطوره ئه لور
مئن جوریا اسپانیایی د سال ۱۵۰۰ اولی پی جوریا خوشونه د راساگه بال گلالی کارائیب نه وه دس ردریگو د باستیداس انجوم دئن. کریستف کلمب د سال ۱۵۰۲ اوما د راساگه کارائیب . د ۱۵۰۸ واسکو نونز دی بلبوآ ای راساگه نه که جزو ناحیهٔ اورابا بی گرت. د ۱۵۱۳، وه اولی اوروپایی بی که جهون آو آرام نه دیارجوری کرد و ونهMar del Sur یا «دریا هارگه » نوم نیا که د راستکی پا اسپانیایانه د پرو و شیلی وا کرد. در ۱۵۲۵، اولی شهر اوروپایی د هوم بست امریکا دروس بی که نومش «سنتا ماریا لا انتیگو دل دارین» بی . که د ایسنی ها د سازمان چوکو . بیشترونه نفوس ای راساگه د ایلیا فره ای که دچیبچان و «کارائیب» بیین که د ایسنی وه نوم خلک کارائیبی نوم دیارن ، ونو بیین که اسپانیایا وشو چل کردن و د کارگرایی مریضی،استثمار و جئن فره نفوسشو کم بی و د قرن 16 زایشتی اوروپاییا شرو کردن د اوردن برده د افریقا وه ای راساگه.

ساموٙنجا زازاکی (زازاکی: Enstitüyê Zazaki) یئ گئل ساموٙنجاە کئ ها د شأر فئرانکفورت ڤولات آلمان و د ئی شأر رأڤأندیاری بییە. ئی ساموٙنجا سی ڤاداشت کاری رأزئشت و زوٙن زازاکی کار میکە.

د بیشتر آستونیا ولات آلمان پارتی سوز حایا فره کنشتکاره و د هر گات انتخاوات ونو بیشترین رائ میارن و یه نشو میه که خلک آلمان حامیندار و دفاکار محیط زئشت و سوز بیین محیط زئشت خوشونن. الوت موئه بوئی که ای پیشکرد کاریا نتیجه کوشایشت خلک هوم پیوند اوروپا و ولاتیا اوروپا افتونشینه و سی ونو چنی کاریا و هومیاریا فره نازاره که د نتیجه وارو رئتن رئزشت زنه یی ونونن که یه خوش واس سی ایما لوریا بوئه وه یه گل الگو و روشت زئشت بیتر سی یه که ایما لوریا هاییم د یه گل راساگه جا فره لر دار و او دار و حاصلخیز که می تونه سیمو فره درآمد داشتوئه.

ارنست همینگوی د ۲۱ جوئیه ۱۸۹۹ د اوک پارک (Oak Park) آستون ایلینویز زمار بی. بوئه ش کلارنس دکتر و داش گریس معلّم پیانو و دنگ بی. ارنست تووسنیا نه وگرد حونوادش د شمال میشیگان زنئی می کرد و د هموچه بی که وه فهمست که وه مائیگری فره علاقه داره.

ایل بیرانوند به دو شاخه اصلی آلاهینان (آلاینان) و دشائینان (دشی نو) تقسیم می‌شود که این دو شاخه خود دارای طایفه و تیرهای مختلف است از جمله طوایف ایل بیرانوند می‌توان به این طوایف اشاره کرد

ئویگئن بئرتولت فئرئدریش بئرئشت (ڤئ آلمانی: Eugen Berthold Friedrich Brecht) (ڤئ دی ئوٙماە د ۱۰ فئڤریە ۱۸۹۸ - د دونیا رأتە د ۱۴ آگوست ۱۹۵۶)، یئ گئل نأماشت نوٙمە نیس و کاردیاکون تیارت و بئیت بأن آلمانی ڤا گئرایئشتیا سوٙسیالیستی و کومونیستی بی.

ویکی‌ پدیا وینارایی یه گل نسقه د ویکی‌ پدیا وه زون وینارایی ئه که د دسامر ۲۰۰۶ دروس بی و تا ویرگار ۲۶ اوت ۲۰۱۰ دش ۱۰۰۰۰۰ گوتار و د جاگه ۳۵ ویکی پدیایا بی.

استیو جابز یه گل گیاحور بودایی بی. وه گوته بی‌ بی‌ سی وه یه گل میلیاردرهیپی بی. وه یه گل دونسمنیجور می بلنگ دونسمنیجا ول کرده بی که تمارزیا فره ای د سرش بی و فره کمال حا بی.

ھومپئیڤأند ئمریکا' (ڤئ ئینگیلیسی: Americas) یئ گئل د ھومپئڤأندیا کورە زئمین ە. ئی ھومپئیڤأند د ڤأرگئرئتە ۸٫۳٪ جاگأپی زئمین و ۲۸٫۴٪ د جاگأپی ھۊشگیا زئمینە. ھأمچئنی ۱۴٪ د نوفوٙس دونیا (ھومبأراڤأر ڤا ۹۰۰مئلیوٙن کأس) ھان د ئی ھومپئیڤأند. ئی ھومپئیڤأند د ڤأر گئرئتە سئ گئل بأرجا ئمریکا شومالی، ئمریکا مینجایی و ئمریکا ھارگە أ.
ممه وروگردی وه سال ۱۳۳۳ د ده دره گرگ یه گل د جایا وروگرد د یه گل حونواده کشاورز اوما وه دی.اوسه د شش سالئی بوئش د دس دا. چن سال نها مردن بوئش وا حونوادش اومائن تیرو و د خیاوونه مولوی نشتن. چن سالی د کار د لواس دوزی مشغول بی د کلاسیا شوانه درس می حن ولی نتونس درسشه تموم بکه. وه د هفده سالئی زن حاس و یه سال هنی سی سروازی حاسنش ولی د خدمت فرار کرد و سی دیئن امام خمینی وه مرز ایران و عراق گروخت که د مرز هویزه دسگیر بی و سیش شش ما زنون برسن. و نها ای دمون، بردنش وه تیرو و سروازیشه تموم کرد.

واژگان زبان آسی بدلیل اینکه از گروه زبان‌های ایرانی شمال شرقی می‌باشد بیش از هر زبان دیگری شبیه گویش‌های مختلف پامیری و یغنابی و نیز پشتو می‌باشد.وامواژه‌های زبانی دیگر و تغغیرات آوایی بدلیل همجواری با زبان‌های غیر ایرانی در واژه شناسی آسی دخیل بوده‌است اما از نظر واژگان همچنان ویژگی ایرانی خود را حفظ نموده‌اند. زبان آسی مانند فارسی فاقد جنس و تثنیه می‌باشد. ضمائر مالکی مانند گویش‌های کناره دریای خزر در ایران پیش از اسم و مضافٌ‌الیه پیش از مضاف می‌ایستد. گاهی جملات با گروه‌های اسمی همراه می‌شود.

مادیا پئرادئش (ڤئ ھئنی: मध्य प्रदेश، ڤئ ئینگیلیسی: Madhya Pradesh کئ بیشتر ڤا نوم ئم پی نوم دیارە) یئ گئل د ڤولاتچە یا ڤولات ھئنە کئ ھا د مینجا ئی ڤولات و بیشتئر ڤا نوم قألبئ ھئن نوم دیار بییە. مینجاڤأن ئی ڤولاتچە شأر بوٙپالە و گأپتئری شأر و پاتأختئ ئموٙری ڤئ شأر ئیندوٙرە.

آلمان (ڤئ آلمانی: Deutschland) ڤا نوم جاڤأنە کومأرە ڤولات فئدئرال آلمان (ڤئ آلمانی: BRD:Bundesrepublik Deutschland)، یئ گئل ڤولاتە کئ ھا د ھوم پئڤأند ئوروٙپا ئوسئ پاتأخت ئی ڤولات شأر بئرلینە. آلمان د لا شومال ڤا دأریا شومال، دانمارک و دریا بالتیک، د لا أفتوزأنوٙن ڤا ڤولاتیا لأهئستان و کوٙمأرە ڤولٛات چئک، د لا ھارگە ڤا ڤولاتیا ئوتریش و سوٙییس و د لا أفتونئشین ڤا ڤولاتیا فأرانسە، لوٙکزامبوٙرک، بئلجیک و ھولأند ھوم مأرزؤ. جاگأپی ئی ڤولات ۳۵۷۱۲۱٫۴۱ کئلومئتر چارگوٙشە و ڤا داشتئن 82 مئلیوٙن نوفوٙس، پور نوفوٙس تئری ڤولات ھوم پئڤأند ئوروٙپاە.

روزا لوٙکزامبورگ (ڤئ لأھئسوٙنی: Róża Luksemburg) (۱۸۷۰ – ۱۹۱۹) ڤأضع آلیشت کار و رأدیارکون سوٙسیالیست و کومونیست آلمانی لأھئستانی بی. ڤئ یئ گئل د نازارتئری آئمیا سوٙسیالیست گات شوروٙ بییئن سأدە بیستوم بی. ڤئ یئ گئل د أصلی تئری رأڤأندیاریا پارتی مأردوم کیخا سوٙسیالیست پاتئشایی لأھئستان و یأکاگئری ئسپارتاکیستیا (د نئھاتئر:پارتی کومونیست آلمان) بی.

«لشک قانون نیا:» مئلس و شورای کلمبیا د راستی کنگره کلمبیا که د ور گرته ۱۶۶ کرسی مئلس نماینه یا و ۱۰۲ کرسی مئلس سنا کلمبیا ئه. اندوم مئلس و سنا وا انتخاوات خلک من سی یه گل دوره چارساله انتخاو بوئن. کملبیا همچنی اندوم کمیته زایاره یا امریکا هارگه ئه.

مونفأجئر بییئن بوم د شأر ئستامبوٙل د ڤیرگار ۱۹ مارس ۲۰۱۶ (ئنگیلیسی: March 2016 Istanbul bombing)، یئ گئل ئنفئجار انتخاری بی کئ د کارگئرایی ڤئ دأس کأم ۵ کأس کوشتە بییئن و کأسوٙنیا زیاتی زأخمدار و عاجئز بییئن.
د سال ۱۹۳۹ یه دسه د سریشت دونسمنیا مجارستانی چی لئو زیلارد که د امریکا مالکنون کرده بیین، وه دولت امریکا دباره برنامه نازیا سی راس کردن بوم اتمی زئنار دئن٬ ولی دولت امریکا د قسه یا ونو محل نده.در توئسون سال ۱۹۳۹ و چن ما دما جئن جهونی دوئم، زیلارد نومه ای سی روزولت٬ ریس کومره ولات ولاتچه یا یک گرته امریکا نیسس و د انیشتین حاس که ای نومه نه امضا بکه. زیلارد فره نادیار بی، ولی انیشتین سی ویر و باورمنیا نسبیت و جاییزه نوبل، آئم نوم دیاری بی . ونو د ای نومه د وه حاستن که د ای مساله ویر بونه. د ای نومه٬ همچنی د روزولت حاسته بیین که تا مین جوری دباره آز هسته ای و واکنشت زنجیرمن بیشتر توجه با. ای نومه نه جاگه شرو پروجه منهتن سی راس کردن بوم اتمی دونن .

ای دریاچه در منطقه حفاظت شده اشترانکوه بین بخش زز و ماهروی الیگودرز و دورود قرار دارد. این دریاچه که به «نگین اشترانکوه» معروف است به سبب نداشتن راه ماشین رو تا حد زیادی از خرابی و آلودگی به دست آئم به دور مانده‌است. سالانه در حدود ۷۰٬۰۰۰ گردشگر اقدام به بازدید از این منطقه می‌نمایند.

ۋیکی پدیا عبری ( عبری ויקיפדיה: האנציקלופדיה החופשית) نوسقٱ عبری مالگٱ ۋیکی پدیا ٱ و د جۊئیٱ ۲۰۰۳ دوروس بیٱ و د ۲۷ جۊئیٱ ۲۰۰۸ رٱسس ۋ ۸۰٬۰۰۰ گوتار .

نها وه در دئن ای چی ، د کمتر د یه ما، اپل یه ملیون آی پد فروخت که دو براور بیتر د فروختن آی فون بی. تا مارس ۲۰۱۱، نه ما نهاتر د وه در دئن وه، پومزه ملیون آی‌ پد وه فروش رسس. د اساس یه گل گرینج دیاریا ای کنشتیاری یه گل د بیترین وه در دئن یه گل چی تازه د ویرگار بیه.

زون آبازا د زونا قفقازی هئ که د روسیه و ترکیه دش قسه بوئه و نزیک وه پنجاهزار قسه کن داره.که حدود ده هزار کس دشو هان د ترکیه ایسنی.زون آبازا د روسیه وا هیل نوشت سیریلیک و د ترکیه وا هیل نوشت لاتین نوشته بوئه.آبازا فره وه زون آبخازی نزیکه.

1-مه میهام که د ایسه وه اولا آئم خویی بام، دس وه گنا نزنم، قلب خومه بئم وه خدا، د دنیا تیه پوشی بکم و تئنا تئنا تماروزمه د ارسیام بنم مه روزگار بچه یم د گپ منشتی و شرف و د دنیا دیر بیین و پرهیزگاری گواردمه. مه آئم خوئی بیمه و باید بهام که د ایسه وه اولا خوم آلشت بکم. رخ ونیا روزگار آئم نه پخته میکه حتی گنایا چی تش آئم می سوزنه .

دریاچهٔ گهر زیستگاه مناسبی برای آبزیان و دیگر حیوانات وحشی است. منطقه حفاظت شده اشترانکوه با حیات وحش متنوع شامل حیواناتی است از قبیل بز، قوچ، آهو، کل، پلن، گرگ، گراز، خرس قهوه‌ای، کفتار، روباه، شغال، خرگوش و انواع پرندگان مانند عقاب، کبک، شاهین، تیهو و آبزیان مانند مارماهی، لاک پشت، قورباغه و ماهی قزل آلای رنگین کمان و خال قرمز در این دریاچه زیست می‌کنند.

نورڤئج (/ˈnɔrweɪ/) یا ڤا نوم جاڤأنە پاتئشایی نورڤئج یئ گئل ڤولاتە کئ ھا د شومال أفتونئشین ھومپئیڤأند ئوروٙپا. پاتأخت ئی ڤولات شأر ئوسلو ە . یأکا پیل ئی ڤولات کئرون ە. ڤولات نورڤئج ھا د أفتونئشین چی میناڤە ئسکاندیناڤی، أفتونئشین ڤولات سوٙئد و د لا ھارگە ئی ڤولات دأریا شومال و د لا أفتونئشین ئی ڤولاتدأریا نورڤئج ھی.
بالاگریوه چئنه؟ کلیمه بالاگریوه ده لورستان فئلی هومزمان سی دوء چی وه کار روئه:یکئ منطقه ئ که ها وا مئنجا دورو تا شوش او ده ایلان دیلرو تا بش پاپی.طئری که ده فرهنگ دهخدا اومائه گریوه یعنی کیوه(کوه)زوتاکه بالگریوه شارسه(قرارگرته)ده ولاتی کلا" کوبرگی(کوهستانی).ده لای هنی بالاگریوه وه مجموعه ایلاتی گوئن که گویش لریشو ده گویش خرماوه خستره ،وئ معنا که ده لحاظ دسسوری وا نزیکی لوری بختیاری زنه اما واژگانش هم ده بختیاری هم ده خرماوه ای خیلی غنی تره.ایلات اصلی بالاگریوه شامل دئرکوند،جوئکی(جودکی) وپاپین.چیه نزیک30%ده جمعیت خرماوه ،تمام پلدختر و اندیمشک،50%ده جمعیت دره شهر آودانان او دئلوران وا ایئ گویش قسه کنن.خئلی ده گپون تاریخ لورستان چی:اتابکان لورستان،میرنوروز،گونگادین و...ده بالاگریوه ورئسانه.هوز ایلخانی بختیاری هم ده ائل پاپی بالاگریوه بارکردنه وبختیاری.قدم خئر شئرزن لور که اسمش هنی هم ها وری زوانل ده ائل دئرکوند بالاگریوه بیه.خلاصه باید گت که بالاگریوه همیشه ده شجاعت و سخاوت بالانشی بیه

ویکی‌ پدیا نروجی (بوکمال) نسقه نروجی مالگه ویکی‌ پدیا ئه و د ۲۶ نوامر ۲۰۰۱ دروست بیه (الوت زون نروجی دو گل هئ بوکمال (no) و نیروسک (nn) و ویکی‌ پدیا سی هرکوم یه نسقه جگا داره.)

آتلانتا د ڤأرگئرتە نئزیک ڤئ 343 کئلوٙمئتر چارگوٙشە کئ 0.7 دأرصأد د جاگأپی ڤئ نە ئو گئرئتە. شأر آتلانتا ها مینجا رئشنە کوٙیا دئمادار و ها د بئلأنگی 320 مئتری ری دأریا و ئی شأر د ڤولات ئمریکا بیشتئری گئلالیا نە د خوش دارە. گأپتئری گئلال شأر آتلانتا گئلال نوم دیار می سیسی پیە. ئی شأر ڤا باریک ئو مئکزیک هوم مأرزە.

چمران نها تموم بیین درس حنن و نها تظاهرات پومزه خرداد وه دس خسرو قشقایی.واگرد ابراهیم یزدی، رئت وه ولات مصر وا وچه اولین پادگان آموزشت جنئیا تفنگی نه پی ونی کرد. وه سی دو سال، د گاتجمال عبدالناصر، سخت‌ترین دوره یاچریکی و پارتیزانی ن وامخت و بیترین آموختارجور ای دوره بی .

نزیک بیین ولات کلمبیا د خط استوا د ری او و هوا ای ولات کارگرایی فره ای داشته. راساگه یا همار همیشه گرمن . برزیا ری گرمی سردی هوا کارگرایی فره ای دارن. گرمی سردی هوا وا وارو رئتن ۱۰۰۰ پا برزی د ریتراز دریا (۳۰ متر) ۵/۳ گرینج فارنهایت هومبراور وا ۲ گرینج سانتیگراد کم بوئه.

نها وه که آی فون د سال ۲۰۰۷ زایشتی ریگشو بی، جابز سئم ون د گوگل که ار ای شرکت گپ کلونکاری اندروید نهاداری بکه و د وه خصوصیات واروتری آی فون، چی لمس چنتایی وه کار بیئره، وه قانونن د ونو شکایت می که. د گات اول گوگل د ورداشتن ای چیا وانهاداشت می کرد. ولی د سال ۲۰۱۰، اچ‌ تی‌ سی یه گل گجت د پایه نرم افزار اندروید ده مین بازار که خصوصیت دسمالی چنتایی و چن گل د خصوصیات وه د ری خصوصیات آی فون ورداشته بیه بی. ای کار باعث بی که جابز ائلامیه جاونه خوش د ری وه ری شعار گوگل (شیطان صفت نبوئیت) دیاری ده و گوت که «ای قسه یار چرنده.» جابز گوت: «مه تا آخری هناس و تا آخری قرو د درآمد ۴۰ ملیاردی اپل نه سی گرتن ای حق خرج می کم. ای چی دروس بیه دوزیه. جگا د زمینه پی جوری، چیا هنی که وه دس گوگل دروس بینه افتضائن.»

ویکی‌ پدیا کریول آییسینی یا هاییتیایی نسقه هاییتیایی (کریول آییسینی) مالگه ویکی‌ پدیا ئه. زون هاییتیایی تا ۲۲ می ۲۰۱۱ د نظر انازه گوتاریا د جاگه پنجائم ویکی‌ پدیایائه.

ایل بالاگریوه یکی د ایلات لرسو و پاره ای د خلک لر وه حساو میا. ای ایل هومبهری د پنج طایفه و ایل بهارون، میر، جودکی، قلاون و پاپی هئ. بالاگریوه تی خلک لرستان دون گل مئنی فرخ دار داره،مئنی اولش جاگه ولاتشناسی شه.مئنی هنیش بالاگریوه خلکی هئن که وه لر زون هئن که وه گویشتی زه لشک لری مینجایی قصه می کن، ای گویشت لری بالاگریوههئ.
أمیر عأباس ھوڤئیدا (۱۲۹۸ - ۱۸ نوروٙزما ۱۳۵۸ د تیروٙ) یئ گئل د نوخوس ڤأزیریا ئیران د گات پاتئشایی موٙمە رئضاشا پألأڤی بی. ڤئ ۱۳ سال نوخوس ڤأزیر بی و سأردیڤوٙنکار دولأت ئیران د گات ئوٙسئنی بی کئ ئی گات طوٙل دارتئری گات نوخوس ڤأزیری د ڤیرگار ئیران بییە

احتملا نوشته آنوبانی‌نی سلطان لولویی بر صخره سرپل نزدیک شهر سرپل زهاب مربوط به قرن ۲۲ پیش از میلاد است. نام این پادشاه اکدی است و نوشته مختصری که به صحنه تصاویر برجسته (آوردن اسیران به نزد شاه توسط الهه ایشتار) منضم است، به زبان اکدی می‌باشد.

د پایه أفسانه یا چئنی موٙأن کئ د بئرار کئ ڤایأک بینه د دۊ گل شأر نان و فئرای حوکوٙمأت می کئردئنه٬ ئوسئ د گاتی کئ ڤئنوٙ میهاستئن زئمین بأر بأکأن یئ گلشوٙ سوار أسب بیه و ئوسئ د جأعده فئرای رأتلئک بیه ئوسئ ئو بئرار هنی د راساگه نان د حال و باری کئ سوڤار بوٙفالو بیه می رأته سی سأر کۊ. ئوسئ سی یأنه کئ آستوٙن فئرای یئ گل أسب نه د نئشوٙنه خوش ڤئ کار میئره٬ ئوسئ سی یأنه کئ آستئۊن نان د نئشۊن خوشوٙ بوٙفالو نه ڤئ کار مئیرئن. ئوسئ د سال 1940 زایئشتی دولأت گوت کئ سی قأشأنی ڤاگئرد یئ گل أسب یئ گل عأمارأت ڤیرگارمأن أم بیا د کارگئرایی ئی کار یئ گل أمارأت ئستوٙپا ڤا نوٙم فئرا تات چوٙ هائ دئما سأر أسب که ئضاف بی ئی ئستوٙپا ها د نۊ کئلومتری هارگه أفتونئشین شأر فئرای.

لزگی‌ یا (وه لزگی: лезгияр، وه روسی: лезгинцы، وه آذربایجانی: Ləzgilər) قومی هئن که هان د هارگه داغستان و شمال افتوزنون کومره ولات آذربایجان و وه زون لزگی قسه می کن.

ڤولاتچأیا یأکاگرتأ مکزیک یا مکزیک، یإ گإل ڤولاتأ کإ ها د إمریکا شومالي. اي ڤولات بیشتر د ۱۲۰ میلیۈن کأس نوفۈس دارأ و پاتخت اي ڤولات مکزیکوسیتي یأ.

مرضی که د گرداله یا جابز (برد گرداله) بی وه شکل اتفاقی باعث بی که سلطان وه دیارکاری بوئه. د گاتی که جابز د ما ۲۰۰۳ ئل حاس یه گل اورولوژیست یه گلاسکن کت د گرداله یاش گرت، دیار بی که گرداله یاش سالمه ولی یه گل سا افتائه بی وه ری لوزالمئده وه. نها د وارسیا دیاری کرد که وه مفتلا وه سلطان بیه. حتی سه گل د دگدریا د وه گوت که چن ما بیشتر زنه نمی مونه. جابز نمیهاس سی ورداشتن غده سلطانی جراحی بکه، د حال و باری که وه د او گات تینا راحل پزشگی سی درمونه وه بیه. وه چن سال نهاتر وا پشیمونی گوت که: «د راستکی نمی حاسم که لشمه د یک بتلیشنن، سی یه بی که تلاش کردم بفئمم که سی درمون رایا هنی ئم هئ یا نه؟» پاول موئه که: «یه چی نازار یه بی که وه د او گات د راستکی نمیهاس لش شه د یک بتیلشنن. اوسه سخته که کسی نه که نمی حا چنی کاری بکه مژبور کرد که چنی بکه.» سرتق بیین و کله شقی وه د نها فئمسن مرض وه تا اکتور ۲۰۰۳، یئنی وه انازه نو ما طول برد. د جوئیه سال ۲۰۰۴، اسکن کت نشو ده که تومور گپ بیه و و فره درتیچ بیه. جابز د روز ۳۱ جوئیه سال ۲۰۰۴، د مینجاون پزشگی دونسمنیجا استنفورد عمل بی.

قارص نوم یه گل د آستونیا ولات ترکیه ئه که مینجاونش شهر قارص ه. ای آستون ها د شمالتری جاگه د ولات ترکیه و وا ولات ارمنستان هوم مرزه آستونیا اردهان و ایغدیر تا سال 1990 زایشتی جزو ای آستون بیین که د ای سال د ای آستون جگا بیین ای آستون فره کوهستانیه.
ئسپانیایی یئ گئل زوٙن دیڤوٙنکاری و جاڤأنە د ئی ڤولاتە. ھأچایە کاریا زوٙن باسکی بشتئر ھان د ڤولات فأرانسە و د راساگە نابارا کئ ھا د ڤولات ئسپانیا. راساگە باسکی زوٙنا د طوٙل ڤیرگار گورا گور کأم و زیاتی داشدە. د سأدە نۊ زایئشتی راساگە باسک زوٙن فئرە گأپ کئلوٙن کاری داشد و د سأدە یا تئر تا سأدە بیستوم راساگە زوٙن باسکی سی مألکأنوٙن کاریایی کئ د راساگە یا ھأنی ئسپانیا د ئی راساگە بی ئی راساگە فئرە کوچئکتئر بییە. نئھا د دونیا رأتئن فئرانکو و ڤاجئگوٙ بییئن رئجیم دیکتاتوری ڤئ زوٙن باسکی د مأدرسە یا و دوٙنئسمأنیجایا آموختارکاری بی و بی ڤئ زوٙن جاڤأنە ڤولات باسک و د سال 1982 ئی جأریان فئرە تونتئر بی. زوٙن باسکی د راساگە و آستوٙن گیبوسکا فئرە کونئشتیار بییە و ئی راساگە جادیارتئری جاگە آموختارکاری ئی زوٙنە. د پایە یئ گئل مئن جوٙری زوٙن شئناسی کومولأیأکی د ھأمە آستوٙنیا باسک نئشین کئ ری آئمیا باسکی کئ سئندئشوٙ شوٙمزە سال د ڤارو بی نئشوٙ دە کئ کئ د ڤئنوٙ نئزیک ڤئ 31 دأرصأد باسکی قئسە میکأن، 18 دأرصأد د ڤئنوٙ د دئماتئر باسکی قئسە می کئردئنە و نئزیک ڤئ 52 دأرصأد د ڤئنوٙ باسکی قئسە نئمی کأن.

کئیث رابئرت مورداک (ڤئ ئینگیلیسی: Keith Rupert Murdoch) (یا موردوٙخ)، ڤئ دی ئوٙماە د ۱۱ مارس سال ۱۹۳۱، د مئلبورن، یئ گئل سأرمایە دار ئمریکایی - ئوستارالیایی و بأرکونوٙن دار أصلی نیوٙز کورپئرئیشئن ە.

در دوران کودکیش شهر فلورانس مدام بین دسته‌های رقیب یعنی گیلیبینی‌ها و گوئلف‌ها دست به دست می‌شد. تا سرانجام گوئلف‌ها (که خانواده دانته هم از آنان بودند) بر شهر چیره شدند. طولی نکشید که بین خود گوئلف‌ها نیز اختلاف افتاد و خود به دستهٔ سیاه‌ها و سفیدها تقسیم شدند. دانته در چنین دوران پرآشوبی کودکی و نوجوانی خود را سپری کرد، از تحصیلات نخستینش اطلاعی در دست نیست ظاهراً وی در دانشگاه بولونیا و در مکتب خانه برادران کهتر (Frati Minori) در شهر سانتا کروچه تحصیل کرد ولی بخش عمده رشد فکری و فلسفی خود را مرهون دانشمند بزرگی به نام «برونتو لاتینی» (Brunto Latini) بود که در سرود پانزدهم «دوزخ» از او به تفصیل و احترام یاد کرده‌است.

هالوشو د سال ۶۹۹ دما زایشت وه بی وه شا عیلام و چل کرد د سرزمین اکد و شا ولات بابل نه ئم اسیر کرد و وا خوش ونه اورد د عیلام و کسی هنی نه کرد وه شال او ولات. د گات هالوشو، بابل بی وه زیرنخیز عیلام. هالوشو، وه کر سناخریب ون د تله و ونه کشت و سناخریب ئم د جاش کر ونه کشت و نها وه بی که خلک عیلام د ضد وه شورشت کردن و ونه د کار نیائن لا تر.

پاره ای د نوم دیارتری آرنگیا وه د زون فارسی والرنیه بینه. مینو مشیری یه گل د نوم دیارترین والریاریا آرنگیا وه د زون فارسی هئ پاره ای د آرنگیا والرسه وه د فارسی ونونن :

رئشنە کوٙیا چارقئر آبرا نە د لا أفتوزأنوٙن و أفتونئشین گئرئتئنە. گئلال آبرا د لا هارگه د راساگە بئنکوٙئت میا و میرئسە ڤئ أفتوزأنوٙن و راساگە مینجایی کول دأرە آبرا و دأس آخئر ئی گئلال ڤا گئلال تینئگ د نئزیک شأرداری دوٙلوٙر یئکی بوٙە.

زازاکی، کئردئکی، کئرمانجأکی یا دیمیلی (ڤئ زازاکی: Dımılki، Kırdki، Kırmancki، Zazaki) یئ گئل د زوٙنا کوردی لئشک شومال أفتونئشین و د زوٙنا بال ئو خأزأرە کئ د راساگە آناتوٙلی (تورکیە) دئش قئسە میکأن. چئنی موٙأن کئ گاسی شومار زازا-زوٙنا نئزیک ڤئ ۲ مئلیوٙن کأس با. زازاکی فئرە د لئزڤیا ئوٙرامانی و باجئلانی نئزیکە و سی یأنە کئ زوٙن شئناسیا ئی سئ گئل لئزڤ نە می نأن د یئ گئل حوٙنئڤادە زوٙنی ڤا نوم زازا-گوٙرانی و موٙأن زازا-گوٙرانی یئ گئل د دأسە یا زوٙنی جئگا د دأسە زوٙنی شومال أفتونئشینە. زوٙن زازاکی یئ گئل د زوٙنا ئیرانی شومال أفتونئشینە و چی لئژڤیا دأسە زوٙنی زازا-گوٙرانی فئرە د زوٙنا گیلکی، مازندرانی و تالشی نئزیکە.