Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
כינע'ס אויסערן האנדל איז אין גרעסטן טייל קאנטראלירט דורך רעגירונג אפערירענדיגע האנדל קאאפעראציעס. בעפאר די עקענאמישע רעפארמען אין 79' האבן די פירמעס נישט געמעגט קויפן רויע מאטריאל פון אויסערן לענדער נאר האבן עס באקומען פון די רעגירונג און צוריקגעגעבן פארטיג. די רעגירונג האט געהאט א ספעציעלע אפטיילונג וואס האט זיך אפגעגעבן מיט פראדוקט אויסשפרייטונג און זיי האבן באשטימט די פרייזן אויף יעדע זאך כדי יעדער זאל עס קענען קויפן. זינט די רעפארמען האט זיך אלעס געטוישט און די פירמעס האבן באקומען די פרייהייט אריינצוברענגן רוי מאטריאל פון צענדליגער לענדער ארום די וועלט. אינעם פארגאנגענעם יאר האט כינע'ס עקספארט דעגרייכט 249.2 ביליאן דאלאר און אומפארטן איז געווען 225.0 ביליאן דאלאר. די הויפט זאכן וואס מען עקספארטירט זענען: אנצוגן, אנצוג צוגעהערן, שיך, טעקסטייל, טעלעקאמוניקאציע און מוזיקאלע סיסטעמען, מאשינערי, אייזן און אייזערנע פראדוקטן, אויטאמאבילן, לאנדווירטשאפט כעמיקאלן, גומען, ווייץ, און שיפן. די פרינציפאלע לענדער מיט וועלכע כינע האנדלעט און אימפארטירט זענען: האנג קאנג (באמת א טייל פון כינע אבער זי האט אן אנדערע רעגירונג סיסטעם), די פאראיינגטע שטאטן, יאפאן, דרום קארעע, דייטשלאנד, סינגאפור, האלאנד און די פאראייניגטע קעניגרייך.

די שפראכן אינעם פילם זענען אביסל אונגאריש, און אויך פויליש, דייטש און פארשיעדענע דיאלעקטן פון יודיש - צו רעפרעזענטיהרן די פילע מענטשן פון אלע פלעצער און הינטערגרונטן וועלכע זענען געבראכט געווארן קיין אוישוויץ.

דער ציהל פונעם פילם איז צו ווייזן ווי אוממענטשליך מיר באגייען זיך צו די בעלי חיים און מענטשן זאלן נעמען אין באטראכט צו וועהרן וועדזשעטעריען'ס אדער וויגען, זינט מ'קען זיך היינט צו טאהג געהעריג באגיין אהן פלייש און אנדערע דברים הבא מן החי.

דער מלבי"ם שרייבט אויף זיי "העמים הקדמונים היו מאמינים בדבר הנקרא אראקעל , והוא מאמר מתפשט בפי ההמון אשר חשבו כי הגיע אליהם מאמר זה כדמות גזרה או פקודה מן השמים, ואראקעל כזה, נולד לרוב אצל ההמון, ומהם הגיע לאזני הגדולים, ומשם נתפשט אל הגוי כולו. ספר ישעיהו ט' ז' "

‏1510 איז דאס צענטע יאר אינעם 16טן יארהונדערט. א געוויינטלעך יאר, וואס איז לאנג 365 טעג. אין יענער צײַט איז נאך נישט געווען קיין גרעגאריאנישער קאלענדאר, דערפֿאר איז דאס יאר נאר אינעם יוליאנישן קאלענדאר.

מרגלא בפי הרה"ק רבי יחיא' פון ביאלא זי"ע: עס איז ביי אונז מקובל פון אונזערע עלטערן, אז ווען רבי דוד'ל איז ארויף אין הימל, האט מען אים צוגעשטעלט אלס אוהב ישראל צום בית דין של מעלה, כדי ער זאל ממליץ טוב זיין אויף אידישע קינדער, ולסתום פיות מסטינים ומקטריגים.

ער האט איבערגעלאזט דריי זין: רבי משה זיין ממלא מקום, רבי נחמי' און רבי אביגדור. דורשי רשומות האבן געזאגט אז זיינע קינדער זענען נוטריקן "אמן".

די טעאריע איז אז כדי צו היילן דעם קערפער זאל מען נישט מיט געוואלט פארענדערן די אומגעוואונטשענע סיפטאמען נאר טו אופן קערפער איינפלוסן ער זאל זיך פירן ווי עס ברויך ווייל נאר דאן איז ער אויסגעהיילט און א האמעאפאטישע רעמעדי וועט נישט מער ווי אויפוועקן און דערפרישן די נאטירלעכע היילונג קראפט וואס דער קערפער האט געזאלט פארמאגן נאטורלעך און דערנאך וועט די היילונג פאסירן דורך דעם קערפער זעלבסט, און אט די קראפט געפינט זיך טאקע אין דער רעמעדי, (אין אונטערשייד צו דער אללאפאטישער שיטה וואס דרויסנדיגע עלעמענטן ווערן אריינגעלייגט אינעם קערפער און ווירקן אין אים).
דער ערשטער רב פון סטראפקאוו איז געווען הרב משה שיינפעלד; אין תקצ"ג איז ער געווארן רב אין וואראנאוו. נאך אים איז געווארן רב אין סטראפקאוו רבי יקותיאל יהודה טייטלבוים, ביז מען האט אים אויפגענומען אלס רב אין אוהעל אין תר"ג. דערנאך האט מען ממנה געווען הרב חיים יוסף גאטליב אלס אב"ד פון סטראפקאוו ער האָט געפֿירט ביז זײַן שטאַרבן אינעם יאָר ה'תרכ"ז.

אין ספר מדרש פנחס פון רבי פנחס קאריצער שטייט א ספר מיט קליינע אותיות א בחינה פון מוחין דקטנות, עס ווייזט אויף א קליינער מוח, א ספר מיט גרויסע אותיות מיט א שיינע אויסלייג איז א בחינה פון מוחין דגדלות, עס ווייזט אויף א ברייטער מוח.

וואס איז זייער נאנט צום עכטן ווערט (0.016710219) (זעט ערד'ס ארביט). דער חשבון איז גענוי ווען פעריהעליאן, דער טאג ווען ערד איז נענטסטן צו דער זון, געפאלט אום א זונשטיל. דער אקטועלער פעריהעליאן, בערך 4טן יאנואר, איז גאנץ נאענט צום זונשטיל, וואס געפאלט 21סטן אדער 22סטן דעצעמבער.

ער איז נפטר געווארן אום אחרון של פסח תשע"ז און ער איז באערדיגט געווארן אין וויזשניצער בית החיים אין מאנסי נעבן זיין שווער הרב דעוויס ראש ישיבת מאונטענדעיל ז"ל.

ווען די אסטראג'ין איז ביי די העכסטע מאס, דאן פרודאצירט די קערפער עסטראדיאל (אן אנדער הארמאן) און גלייך נאכדעם טוען די אוועריס (דאס איז די זעלבע ווי די אייער ביי א מאן) פרודאצירען די אייער.

די געהיים פאליציי אין עגיפטן האט זי געכאפט, און דערביי האט זיך אנגעפאנגען די פראגע ווער עס האט פארארדענט די גייען טוען די סאבאטאזש. די חברים פונעם נעץ זענען געזעצן אין טורמע איינער איז באגאנגען זעלבסטמארד, אפאר זענען געהאנגען געווארן.

ר׳ יואל גייט אן אלס א זייער פעסטן כאראקטער וועלכער דערשרעקט זיך נישט פון גארנישט און גייט זיך ווייטער זיין וועג נישט קוקנדיג אויף קיינעם ווען עס קומט צו זיינע פרינציפן.

אין 1971 האט כינע צוריק געווינען איר זיץ אין די פאראייניגטע פעלקער און טייוואן איז ארויסגעווארפן געווארן פון דער ארגאניזאציע. כינעס זיץ אין די פאראייניגטע פעלקער איז א פערמענאנטע זיץ מיט א וועטא רעכט אויף די זיכערהייט קאונסיל. כינע איז שטארק פארמישט אין די יו-ען'ס מיסיעס און צאלט איר מיטגלידערשאפט ערליך. אויסער די פאראייניגטע פעלקער איז כינע א מיטגליד אין עטליכע וועלט ארגאניזאציעס ווי די וועלט באנק און די אטאמיק אגענטור, אבער האט קיינמאל נישט אנטייל גענומען אין סיי וועלכע מיליטערישע אליאנץ.

דער אייראפעישער פארבאננד האט זיבן אנשטאלטן: דער אייראפעישער פארלאמענט, דער ראט פונעם אייראפעישן פארבאנד, די אייראפעאישע קאמיסיע, דער אייראפעישער ראט, דער אייראפעישער צענטראלבאנק, דער געריכט פונעם אייראפעישן פארבאנד און דער אייראפעישער רעכענונגס הויף.

די טעכניק ארבעט, אז מען פארעמט אויס א גלאז רונדעכיג פון אלע זייטן, אזוי אז עס נעמט צונויף און איז מצמצם די ראיה צום מיטל פונקט פונקט פונעם אויג... [ביטע באארבייטען]

האמעאפאטיע (פון גריכיש האמויאס- ὅμοιος- "ענליך" + פאַטהאס πάθος "לײַדן" ) איז א אנדער וועג צו היילן קראנקייטן. דער אויסטרעפער און גרינדער פון דעם וועג, סאמועל האנעמאן, א דאקטער אין דייטשלאנד, האט דאס ערפינדן אין יאר 1796. א דאקטער וואס היילט מיט האמעאפאטיע ווערט אנגערופן א האמעאפאַט.
די כינעזער לעגאלע סיסטעם באשטייט פון 4 הויפט קאמפאנענטן: א געריכט סיסטעם, א פובליק סעקיוריטי אנדמיניסטראציע (פאליציי קראפט), א פובליק פראקערור אפיס, און א סיסטעם פון ארעסטאנטן און ארבעט'ס קעמפס. דאס העכסטע געריכט איז די סופרים מענטשנ'ס געריכט וועלכע איבערקוקט די אדמיניסטראציע פון יוסטיץ דורך די נידעריגערע שטאפלן פון די מענטשנ'ס געריכט. די הויפט סופרים געריכט האט נישט די מאכט איבער די קאנסטיטוציאנאלע אויפזעערשאפט, די מאכט איז פארבליבן ביי די לאגיסלאטור. די נידעריגערע געריכטן און פובליק פראקערור האבן די לאקאלע מאכטן גענוי ווי אין אלע מאדערניזירטע לענדער. אלע לעגאלע קעיסעס ווערן אויסגעפירט אין געריכט און דער באשולדיגטער האט די פולע רעכטן זיך צו באשיצן. אין די 980' יארן האט כינע צום ערטשן מאל ערלויבט פובליק און פריוואטע אדוואקאטן וועלכע האבן אין די ערשטע יאר געציילט ארום 5,000. היינט ציילן זיי איבער 100,000.

קיין איינע פון די מעקסיקאנער פיראמידן זענען נישט אזוי הויך ווי די אין מצרים אבער איין פיראמיד איז געבויט אויף א יסוד וועלכע איז דריי מאל די גרייס פון די יסוד אויף וועלכע דער גרויסער פיראמיד אין עגיפטן איז געבויט געווארן און איז באקאנט אלס די גרענד פיראמיד. די גרענד פיראמיד איז אבער ניטאמאל האלב אזוי הויך ווי דער גרויסער פיראמיד. אויסערדעם זענען פאראן אסאך מעקסיקאנער פיראמידן אויף וועלכע עס זענען געבויט געווארן פאלאצן און אנדערע זאכן.

די ערשטע קאנסטיטוציע פון די קאמוניסטישע רעגירונג איז אריין אין קראפט אין 954'. די קאנסטיטוציע האט אראפגעשטעלט די רעגירונג'ס סטרוקטור און אירע סיטיזענס רעכטן און פליכטן. די קאנסטיטוציע איז איבערגעמאכט געווארן 3 מאל, צום לעצטן מאל אין 982'. יעדע פרישע קאנסטיטוציע האט זיך געשטעלט אויף נייע פונקטן וועלכע זענען געווען שייך צו יענע פאליטישע צייטן. אין די לעצטע קאנסטיטוציע האט די רעגירונג פארבאטן די לעצט געבליבענע רעכט פון אירע סיטיזענס און פארבאטן אויפצוהענגן פאליטישע פלאקאטן וועלכע לעגיטימיזירן די עקענאמישע ראלע פון די פריוואטע פירמעס. די מיטגלידער אין די נידעריגערע טיילן פון די רעגירונגען ווערן ערוועלט דורך דעם המון עם אין שטארק קאנטראלירטע עלעקציעס מיט לימיטירטע קאנקורענט. אין די עלעקציעס האבן אלע סיטיזענס העכער 18 יאר די רעכט צו שטימען. די פירער פון די אפטיילונגן און אויך די מיטגלידער אין די העכערע רעגירונג טיילן ווערן געווענליך ערוועלט דורך די מענטשנ'ס קאנגרעס. אבער אויך דאס איז נישט 100 פראצענט זייער אויסוואל נאר דער קאנדידאט ווערט געווענליך רעקאמערנדירט דורך די סי-סי-פי.

פעלקער מארד איז דאס סיסטעמאטישע אויסמארדן פון א פאלק, ווי דאס וואס די נאציס האבן געטאן צו פארשיידענע פעלקער, ווען זיי האבן איינגענומען זייער לאנד אדער טעריטאריע, אדער קעגן די יידן.

די מאדערנע האמעאפאטיע קען מען אויך אוועקשטעלן אז מען נוצט די האמעאפאטישע שיטה אינאיינעם מיט דער אלאפאטישער שיטה. די שיטה ווערט אויך אנגערופן "האמאטאקסיקאלאגיע". די שיטה איז אוועקגעשטעלט געווארן דורך א דייטשן דאקטער מיטן נאמען היינס היינריך רעקוועג, אינעם 20סטן יארהונדערט.

סידהאַרטאַ גאַוטאַמאַ (סאנסקריט: सिद्धार्थ गौतम), באוואוסט ווי גאַוטאַמאַ בודהאַ אדער סתם בודהאַ, איז געווען א פילאסאף און רעליגיעזער פירער אין אוראלט אינדיע וואס האט געגרינדעט בודהיזם.

ער ווידמעט היפש פלאץ פאר די באזוך פון זיין ברודער וולאַדעק, דאן א קאונסילמאן אין ניו יארק סיטי האל. ווי אויך באשרייבט עהר דער "מעדעם סאניטאריע" פאר ארימע קינדער וואס די אמעריקאנער יודן האבן געשטיצט.
דער טאָראָנטאָ יידישע פֿילם פֿעסטיוואַל (ענגליש: Toronto Jewish Film Festival, אין קורצן: TJFF) איז אַ יערליכער פילם פֿעסטיוואַל, געהאלטן אין טאָראָנטאָ, אָנטאַריאָ, קאַנאַדע.

אינעווייניג אין די פיראמידן זענען פאראן א רייע צימערן מיט קארידארן וועלכע פירן פון איין צימער צו די אנדערע. ווען די קעניגן זענען באגראבן געווארן נאך זייער טויט האט מען באגראבן מיט זיי זייערע פארמעגנ'ס און די צימערן עפענונגן זענען פארבויט געווארן מיט שטיינער. די שטיינער זענען אבער שפעטער אויפגעבראכן דורך גנבים וועלכע האבן געוואלט גנב'נען די חפיצים פון אינעווייניג.

די ערשטע צייטן האט ער זיך אויפגעהאלטן אין מיאמי. שפעטער האט ער זיך געצויגן קיין ברוקלין, אין קרוין הייטס, ער האט געוויילט א תקופה אין סיגעיט דערנאך בארא פארק ווי אויך א תקופה און לאס אנדזלעס און נאך פלעצער אבער דערנאך האט ער זיך באזעצט אין מאנסי, און געווארן באקאנט אלץ א גרויסער רבי. ער איז געווען א מוהל א שוחט א רב א רבי אלעס האט ער געדאווענט פאר די עמוד ער האט געפאסט גאנצע טעג ער האט מרבה געווען צו גיין אין מקווה.

היינט אַרום דער וועלט האָבן פאַרשידענע מינים פון גיך עסן. די מערסט אין ישראל: פיצאַ, האַמבורגער, באַרבעקיו, פֿאַלאַפֿל, שוואַרמאַ, אײַז קרעם און שניטקעס. הייסע געטראנקען זענען אויך אַ טיפּ פון גיך שפּייַז. אבער, פילע גיך עסנוואַרג רעסטאראנען דינען עסן אַפֿילו "פּאַמעלעך" סאַלאַט.

רבי דוד איז געבוירן י"ג אדר ה'תרנ"ז, צו זיין פאטער הרב ברוך האלבערשטאם, א זון פון הרב משה האלבערשטאם, רב אין קשאנאוו, א זון פון הרב דוד האלבערשטאם, דער קשאנאווער רב, א זון פון הרב חיים האלבערשטאם, דער דברי חיים. און צו זיין מוטער מרת רעכיל בריינדל די טאכטער פון הרב אברהם חיים הורוויץ (דער צווייטער), רב אין לינסק, א זון פון הרב מנחם מענדל הורוויץ רב אין לינסק, א זון פון הרב אברהם חיים הורוויץ רב אין לינסק.
כינע'ס ארמיי ווערט אנגערופן די מענטש'נס ליבעראציע ארמיי (פי-על-עי) וועלכע איז אונטער די קאנטראל פון פארטיידיגונג אפטיילונג וועלכע ווערט דארט גערופן די צענטראלע מיליטערישע קאמיסיע. דאס מיליטער איז צוטיילט צו עטליכע טיילן וועלכע נעמט אריין א נאציאנאלע ארמיי, א נעיווי, און אן עיר פארס. נאך היינט פארמאגט כינע די גרעסטע מיליטער אין צאל. דאס מיליטער איז שטארק געשניטן געווארן אין די לעצטע יארן זינט די מיליטערישע טעכנאלאגיע איז מער אריין אין באנוץ. אין 985' האט כינע'ס מיליטער פארמאגט ארום 3.9 מיליאן מיטגלידער, היינט האלט עס ביי 2.8 מיליאן (1,600,000 ארמיי פערסאנעל, 420,000 אין די עיר פארס, און 250,000 אין די נעיווי). די רעגירונג האט פלענער ווייטער צו שניידן דאס מיליטער וואו ווייט מעגליך ביז א געשאצטע האלב מיליאן סאלדאטן. אין די ערשטע קאמוניסטישע יארן איז דאס דינען אין מיליטער געווען א פליכט פון יעדן סיטיזן אבער די רעגירונג האט עס שפעטער געטוישט צו א פולע וואלונטיר סיסטעם ווייל מיט אזא גרויסע באפעלקערונג איז פאראן גענוג וואלונטירן און דער פאקט האט געוויזן אז וואלונטיר סאלדאטן זענען פיל בעסער ווי פארפליכטעטע סאלדאטן. כינע'ס מיליטער איז טעכנאלאגיש צוריקגעבליבן קעגן מאדערניזירטע לענדער. זייער טרענירונג און וואפן ווערט בעסער פון יאר צו יאר אבער נאך אלץ איז עס קיין פארגלייך צו א מערב סאלדאט. פון די אלע יארן האט כינע אוועקגעלייגט אזויפיל קאנווענציאנאלע און נוקלעארע וואפן גענוג אויף חרוב צו מאכן די וועלט. רוב מאדערניזירטע לענדער שטייען ווייט פון כינע'ס מיליטער צוליב איר וואפן סטאק און אירע לאנג שטרעקיגע מיסילס. די כינעזער מיליטער האט געשפילט א גרויסע ראלע אין די עקענאמישע דעוועלאפמענט דורך העלפן בויען דאמבעס, פארפלייצונג פראיעקטן, לאנד איבערזעצונג, און צום מערסטן ביי די קאטאסטראפעס. די פאליציי סיסטעם אין כינע איז פארבינדן מיט די מיליטער און ווערט קאנטראלירט דורך די זעלבע רעגירונג אפטיילונג.

א רעזערוואואַר (פון פראַנצייזיש réservoir א "שפייכלער ) איז א קינסטלעכע אָזערע וואו מען היט וואַסער. מען מאַכט רעזערוואואַרן אין אַ טייך טאָל מיט בויען אַ דאַמבע אָדער מען קען אויסגראָבן די ערד, אָדער מען קען אים בויען מיט ציגל אָדער בעטאָן.

קאַשוביש (קאשוביש: kaszëbsczi jãzëk, pòmòrsczi jãzëk, kaszëbskò-słowińskô mòwa; פויליש: język kaszubski) איז איינע פון די לעכישע שפראכן, אן אפטייל פון די סלאווישע שפראכן. קאשוביש איז די נאנסטע לעבעדיגע שפראך צו פויליש.

ברכות השחר זענען די ברכות וואס א ייד זאגט יעדן טאג אינדערפרי ווען ער שטייט אויף אדער ביים אנהייב פון דאווענען. דאס איז א סדר פון 15 קורצע ברכות וואס מ'דאנקט דעם אייבערשטן פאר זיין גוטקייט וואס ער טוט מיט מענטשן.

זיין ערשטער זיווג איז געווען שארי רעדסטאן, א טאכטער פון סאמער רעדסטאן, וואס איז פון די גרעסטע ביליאנערן אין דער וועלט בעל הבית פון ווייאקאם און סי בי עס.

אין רעאקציע צו די סארט אטאקעס, האט די מדינת ישראל מיליטער אונטערגענומען א רייע אקציעס און אפעראציעס, וועלכע האבן פארקריפלט די עקאנאמיע און וואוילשטאנד פון דעם לאנד.

ר' יקותיאל פעלדמאן (ר׳ קותי) איז געבארן געווארן ח' טבת תשל"א צו זיינע פאטער יהושע זליג פעלדמאן און מוטער זהבה. ווען ר׳ קותי איז געווען אלט אכצן יאר אין יאר תש"ן האט ער געפארן אין קרוין הייטס צו לערנען א יאר ביים ליובאוויטשער רבי׳ן אנגערופען קבוצה אין תומכי תמימים המרכזית אויך באקאנט ווי 770.
אין 2010, איז פֿיניקס געווען די זעקסטע מערסטע באפעלקערשטע שטאט אין די פאראייניגטע שטאטן מיט א באפעלקערונג פון 1,445,632. פיניקס איז די גרעסטע הויפטשטאט אין די פאראייניגטע שטאטן, און די איינציגסטע מיט א באפעלקערונג העכער פון א מיליאן מענטשן.

הרב אברהם ברוך (תר"י, 1850 - תרע"ג, 1913), איידעם ביים גביר שאול קאצנעלסאן פון סלוצק. ער איז געווען רב אין סמאלענסק. זיין זון רבי ישראל (-תשי"א, 1951) איז געווען זיין ממלא מקום און שפעטער א דיין אין יאהאנעסבורג.

וויבאלד די פיראמידן זענען אנגעפילט מיט שטיינער אויך פון אינעווייניג איז אוממעגליך צו ציילן וויפיל שטיינער עס איז דארט פאראן. וויאזוי אימער, האבן שטודירער געמאכט א חשבון אז דער גרויסער פיראמיד ברויך צו האבן ארום 2.3 מיליאן שטיינער פון וועלכע יעדע וועגט בערך צוויי און א האלב מעטריק טאנען (נאנט צו 5,000 פונט). עס איז אבער נישט מעגליך צו רעכנען וויפיל דער גאנצער פיראמיד וועגט ווייל עס זענען פאראן דארט מערערע גרייסן פון שטיינער. די גרעסטע שטיין פון דעם גרויסן פיראמיד איז געשאצט אויף בערך 15 טאנען. לויט אן אומאפיציעלן חשבון קען מען זיך פארשטעלן אז מיט א דורכשניטליכע שטיין וועלכע וועגט 2.5 טאנען קומט אויס אז דער גרויסער פיראמיד וועגט בערך 6 מיליאן טאנען (בערך 12 מיליאן פונט). דאס איז בערך 10 מאל די וואג וואס ביידע טווין טאוער געביידעס זענען געווען אינאיינעם אדער די וואג פון 55 טויזענט 380A סופער דזשאמבא פליגערס.

ער האט אויך געהאט א קליינע ישיבה מיט עילוי'ישער בחורים וואס האבן געקענט מיטהאלטן מיט זיין שנעלן און טיפן מוח. איינער פין זיינע באקאנטע תלמידים איז רבי שלמה לייב טאבאק, פארפאסער פון ספר ערך ש"י, וואס איז שפעטער געווארען ראב"ד אין סיגעט; רבי חזקיהו פייבול ווייס הי"ד רב אין איפלאשאג; אויך רבי נפתלי שווארטץ, רב פון מאד אין פארפאסער ספר "בית נפתלי", שרייבט "והרבה למדתי ממנו".

גאלף איז א שפיל וואס מ'שפילט אין אן אפענעם פעלד וואו דער גאלפער שפילט זיין גאלף באל (א קליינער באל) אין א לאך מיט פארשידענע קלאפערס (גאלף אינסטרומענטן).

קיינער ווייסט נישט צי די פיראמידן זענען געבויט געווארן דורך קנעכט פאר די קעניגן אדער דורך ארבייטער וועלכע דער קעניג האט געדינגן. וויאזוי אימער, האבן א גרויסע טייל פון די ארבייטער געברויכט זיין געלונגענע ארבייטער מיט א פאך אין די הענט ווייל פשוט'ע מענטשן וואלטן נישט געקענט אויסטרעפן וויאזוי צו ברענגן אדער ארויפשלעפן אזעלכע שווערע שטיינער. מען שאצט אז טויזענטער מענטשן זענען געשטארבן ביי יעדע פיראמיד וואס איז געבויט געווארן. נעבן איין פיראמיד האט מען טאקע אמאל געטראפן א רייע פון הונדעטער קברים אויף וועלכע טייל ווילן זאגן אז דאס זענען געווען די ארבייטער וועלכע זענען געשטארבן אינמיטן די ארבעט.

ביים סוף פון דער שבעה פונעם חלקת יהושע, האט מען אויפגענומען ר' דוד מתתיהו, וואס האט אויף גישטעלט און גיווען ראש ישיבה פון ביאלער ישיבה, צו ווערן רב פון די ביאלער חסידים אין בני ברק. אפאר חדשים נאך דער פטירה פון זיין טאטן איז ער אויך גיווארן רבי, און א טייל פון זיין טאטנ'ס חסידים זענען געקומען צו אים און מכתיר גיווען. זיין בית המדרש האט ער אויפגימאכט אין בני ברק, און ירושלים. ער איז גיווען באוואוסט פאר זיין ווארעמען דאווענען.

К проблеме землеустройства в странах Западной Европы и в России // Вестник Сургутского государственного педагогического университета. 2012. № 4 (19). С. 161–168

אין ערשטע הילף גייט אריין איינפאכע מעדיצינישע טעכניקעס ווי סי.פי.אר., שאק קוראציע, וואס וועקט אויף דאס הארץ, ווען אנדערע מיטלען העלפן שוין נישט.
דער פסוק איז מפסיק די מעשה מיטן ייחוס פון די שבטים ראובן, שמעון און לוי ביז משה און אהרן. רש"י ברענגט אז די תורה ברענגט די ייחוס פון נאר די דריי שבטים ווייל יעקב אבינו האט גערעדט צו זיי שווערע רייד בשעת ווען ער האט געבענטשט זיינע זין.

ווען די ערשטע וועלט קריג האט אויסגעבראכן האט כינע באקומען שטארקע דרוק זיך צו צושטעלן צו די מערב לענדער אבער די שטארקע מאכט פון יאפאן האט געסטראשעט כינע אז זי וועט איינגעשלינגען ווערן דורך יאפאן אויב זי וועט נישט צושטיין צו יאפאן אין דער קריג. אויס זארג פון יאפאנ'ס אקופאציע איז כינע איינגעגאנגען אויף אן אפמאך מיט יאפאן אז זיי וועלן שטיין אויף איין זייט. יאפאן האט אבער גענומען באצאלט דערפאר און פארלאנגט פון כינע זי זאל איר איבערגעבן די שטאט שענדאנג צו וועלכע כינע האט בלית ברירה געמוזט נאכגעבן. ווען די קריג האט זיך פארשפרייט אויך אין אזיע איז כינע אריין אין דער קריג אויף די אליאירטע זייט און געפיפן אויף יאפאן. כינע האט מיט דעם געהאפט אז די וועלט לענדער וועלן איר שפעטער העלפן צוריקבאקומען שענגדאנג און פארשטארקן איר פארטיידיגונג קעגן יאפאן. אבער כינע איז געווארן אנטוישט ווען אמעריקע'ס פרעזידענט וואודרא ווילסאן האט זיך אפגעזאגט פון העלפן כינע איבער דעם שענגדאנג פראגע.

‏1846 איז דאס 46סטע יאר אינעם 19טן יארהונדערט. א געוויינטלעך יאר, וואס איז לאנג 365 טעג. דעם 1טן יאנואר 1846 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 12 טעג.

קאפירעכט מיינט אז דער מחבר פון שרייבענגון אדער באשאפער פון יעדע סיי וואסערע שאפונגען ווי מוזיק, קונסט און אזוי ווייטער האבן רעכט דאס צו באגרעניצן איר קאפירונג וואס איז באשיצט פון א געזעץ אז מען טאר דאס נישט קאפירן.

ישראל יינאָן האט געדינט ווי אן גאסט אָנפירער מיט אסאך אָרקאַסטראַז אַרייַנגערעכנט די ביביסי סימפאָני אָרקעסטראַ, די ירושלים סימפאָני אָרקעסטראַ, די רויאַל פילהאַרמאָניק לאָנדאָן, די רויאַל פלעמיש פילהאַרמאָניק, אַנטווערפּן, די נדר ראַדיאָ פילהאַרמאָניק, דיווינער סימפאָני אָרקעסטראַ און די דייַטשע סימפאָני אָרקעסטראַ אין בערלין.

ה'תקכ"ח (5528) – אדער אין קורצן תקכ"ח – איז א יידיש יאר, וואס האט זיך אָנגעהויבן א' תשרי: דעם אוונט ‏פארן 24סטן סעפטעמבער, 1767, און עס האט זיך פֿאַרענדיקט כ"ט אלול: ‏ 11טן סעפטעמבער, 1768. ה'תקכ"ח איז א פשוט יאר (מיט בלויז איין חודש אדר) וואס איז לאנג 354 טאג. דאס איז דאס פינפטע יאר צו שמיטה.

הר"ר חיים ברייש (תש"ז - י"ד סיוון תשע"ב) איז געווען א מגיד שיעור אין דער מתיבתא אין לאנדאן, ענגלאנד. ער איז געווען גאר באקאנט אלס א גרויסער זעלטענער תלמיד חכם מיט א שטארקן פארנעם.

א ליקוי חמה פאסירט אויף דער ערד ווען די ערד, לבנה און זון זענען אין איין ריי און די לבנה באדעקט די זון. דאס פאסירט מינימום צוויי מאל א יאר, און ביז פינף מאל א יאר. א ליקוי חמה קען נאר פאסירן ביים מולד, ד"ה הייסט אדער ראש חודש אדער ערב ראש חודש.

די זון איז א שטערן וואס אנטהאלט כמעט די גאנצע מאסע (99.9%) פון דער זון סיסטעם; און פון וואס בלייבט איז דער גרעסטער טייל פון דער מאסע אין יופיטער. צוליב דער גרויסער מאסע פון דער זון ווערט געשאפן א שטארקע גראוויטאציע־קראפט וואס ציט אלע אנדערע קערפער אין דער סיסטעם צו ארביטן ארום דער זון.

פארשידענע טעאריעס זענען שוין געזאגט געווארן ווי אזוי דער האמעאפאטיע רעמעדי ארבעט פארוואס א זאך וואס טוט גורם זיין סימפטאמען וועט היילן די סימפטאמען און פארוואס ווען מען נעמט איין קליינע טייל פון א זאך וועט דאס היילן.
Раскрепощенное сознание в крепостнической стране: (к проблеме мировоззрения М.С. Воронцова) // Исторический журнал: научные исследования. 2012. № 3. С. 107–114 (в соавт. с С.А. Фокиным).

Погубернские перевозки всех вообще товаров по русским железным дорогам в 1913 г. Железные дороги и процесс социальной модернизации России в XIX — первой половине ХХ в. // Сборник материалов Международной научной конференции / Ред. совет: И.М. Пушкарева (предс.) и др. Тамбов, 2012. С. 14–25.

אמעריקאנער מוזיי פון נאטירלעכער היסטאריע איז דער גרויסער מוזיי אויפן פיפטע עוו. אין מאנהעטן ווי עס ווערן געוויזן די נאטור היסטאריע. ער איז געגרינדעט געווארן אין יאר 1869.

אומענדלעכקייט אדער אומענדיקייט (סימבאל: ∞) איז אן אבסטראקטער באגריף וואס שילדערט עפעס וואס איז נישט באגרענעצט, וואס איז ניצבאר אין די פעלדער פון טעאלאגיע, פילאסאפיע, מאטעמאטיק און פיזיק. אומענדלעכקייט באדייט א זאך וואס איז גרעסער ווי נארוועלכער אנדערער זאך, אדער א פראצעס וואס וועט קיינמאל נישט ענדיקן.

יונג גאַודí געליטן פון נעבעך געזונט , אַרייַנגערעכנט רומאַטיזאַם , וואָס זאל האָבן קאַנטריביוטיד צו זיין רעטיסענט און רעזערווירט כאַראַקטער. די געזונט קאַנסערנז און די היגיעניסט טיריז פון ד"ר קנעיפּפּ קאַנטריביוטיד צו גאַודí ס באַשלוס צו אַדאַפּט וועדזשאַטעריאַניזאַם פרי אין זיין לעבן. זיין רעליגיעז אמונה און שטרענג וועדזשאַטעריאַניזאַם געפירט אים צו ונטערנעמענ עטלעכע לאַנג און שטרענג פאַסץ . די פאַסץ זענען אָפֿט אַנכעלטי און טייל מאָל , ווי אין 1894 , געפירט צו לעבן - טרעטאַנינג קראַנקייַט .

דער ערד'ס אַטמאספֿער איז א דעק פון גאז, ארום דעם ערד פלאנעט וואס ווערט געהאלטן דארט צוליב גראוויטאציע. די אטמאספער דערמעגלעכט לעבן אויף דער ערד דורך איר איינזאפן מערסטן טייל פון דער אולטרא וויאלעט שטראלונג וואס דערגרייכט פון דער זון און פארמיידט גרויסע דיפערענצן אין טעמפעראטור צווישן טאג און נאכט. 75% פון די גאזן אין דער אטמאספער געפינען זיך ביז א הייך פון 11 ק"מ איבערן ים-שפיגל. ענדערונגען אין דער אטמאספער שאפן קלימאט און וועטער.

אין 1957 האבן זעקס לענדער אויפגעשטעלט די אייראפעישע עקאנאמישע געמיינדע. מיט דעם האט זיך אנגעהויבן וואס איז היינט געווארן דער אייראפעישער פארבאנד.

וועגן מאפע איז דער נאמען פון א 'שלום פלאן' אזא פאליטישע פראגראם צו אויסלייזן דעם ישראל פאלעסטינער קאנפליקט. עס איז פראקלאמירט געווארן אין דעם 24סטן יוני 2007 דורך דזשארדזש וואקער בוש.
מיט מער ווי צוויי טויזנט יאר צוריק האט כינע אויפגעבויט א שטארקע עקאנאמיע פון לאנדווירטשאפט מיט וועלכע זי איז געווען פיל מער פארגעשריטן ווי אלע אנדערע אזיאנער און אייראפעאישע לענדער. כינע האט אנטוויקלט פארשידענע מעכאנישע געצייג וועלכע אנדערע לענדער האבן ערשט אנגעהויבן מאכן צענדליגער יארן און אפילו דורות שפעטער. מיט די יארן איז אבער לאנדווירטשאפט געווארן זייער נאכגעלאזט און כינע'ס עקאנאמיע האט פאר לאנגע יארן זיך געשפייזט פון בלויזע פארמינג. אפילו ווען זי האט אריינגעטרעטן אינעם 19'טן יאר-הונדערט, ווען די וועלט און אויך כינע האט זיך אנגעהויבן אינדוסטריאליזירן, איז זי נאך אלץ צוריק געשטאנען אין די לאנדווירטשאפט סעקטאר. כינע האט לאנגע יארן געהאט א קאנפליקט מיט די בריטישע איבער אויסערן האנדל וועלכע האט צוגעברענגט צו צוויי ערנסטע מלחמות, באקאנט אלס די אפיום מלחמות. די כינעזער האבן נישט געשטיצט קיין אויסערן האנדל אין יענע צייטן אין די בריטישע האבן אריינגעשמוגעלט וויפיל עס איז געגאנגען. אין די ענדע האט בריטען באזיגט כינע און פארלאנגט די כינעזער רעגירונג צו עפענען געוויסע האפן ראיאנען אין וועלכע מענטשן פון די גאנצע וועלט זאלן קענען קומען האנדלן. למעשה איז עס אבער נישט געלונגן ווייל כינע איז אין יענע צייטן דורכגעגאנגען א רעוואלוציע אין וועלכע די רעפובליקן רעגירונג האט איבערגענומען די פירערשאפט פאר א קורצע צייט ביז ווען עס האט אויסגעבראכן די ציווילע קריג און אויך א שווערע קריג מיט יאפאן וועלכע האט אט געהאלטן ביים איינשלינגן גאנץ כינע. די ענדע פונעם קאנפליקט איז געווען די איבערנעמונג פון די קאמוניסטישע פארטיי וועלכע האט אלעס צואווארפן און אנגעהויבן איינפלאנצן די אזויגערופענע פלאנירטע עקאנאמיע. אין אירע ערטשע יארן האט די קאמוניסטישע רעגירונג געברויכט היילן די חרבנות וואס די קאנפליקטן האבן אנגעמאכט. אין דעם פלאן האבן 300 מיליאן ארימע כינעזער זיך גענויטיגט אין אן ארט וואו צו וואוינען און א פאר דאלאר זיך צו דערהאלטן ביים לעבן. די רעגירונג האט דאן אויסגעשטעלט א 5 יעריגע פלאנירטע עקאנאמיע און זי האט איבערגענומען קאנטראל פון די גאנצע פראדוקציע. אלעס האט געמוזט לויפן לויט'ן אויסגעטראטענעם פלאן, און די סוקסעסעס האט זיך געוואנדן און אויספירן דעם דזשאב אדער נישט, און נישט אין די קוואליטעט אדער אינאוואציע. די רעגירונג האט איינגעשטעלט אלע ארבייטער און עס איז געווען א שוואכע מעגליכקייט פאר דזשאב טוישערייען. אפילו די געהאלטן און פרייזן פון יעדן פראדוקט איז אריין אונטער די רעגירונג'ס קאנטראל און אלע הייזער האבן אויך באלאנגט פאר איר.

גיך עסן (ענגליש: fast food) איז עסן וואס איז שוין גרייט אַ קורצע צייט נאָך זייַענדיק פארבעטן, אָדער ווייַל פון גיך צוגרייטונג טעכניק (למשל, קורץ געדויער פון פריינג אָדער מאכן אַ סענדוויטש) און צוגעגרייט אין גרויס קוואַנטיטעטן פון פריערדיק געראטעוועט , אָדער אויפגעהייצט תיכף נאָכן באשטעלן. כאָטש אַלע שפּייַז צוגרייטונג מאָל קענען זייַן קורץ פעסט עסנוואַרג, יוזשאַוואַלי דעם טערמין רעפערס צו נידעריק קוואַליטעט עסנוואַרג, ביליק קאַמפּאָונאַנץ און ווערט פון געזונט איז נידעריק, און ער געדינט אַ איין-נוצן פּאַקידזשינג קוינע - צייַט אַז אַלאַוז אים צו נעמען די פוד און צונעמען (Take-Away).

קאנסעפסיאן (שפאניש: Concepción) איז א שטאט אין טשילע מיט 216,061 איינוואוינער (2002 צענזוס). ער איז די הויפטשטאט פון קאנסעפסיאן פראווינץ און דעם ביאביא ראיאן.

עלעקטרישע שטראמען האבן א סך באניצן, ווי באלייכטן און הייצונג. אויך קען אן עלעקטרישער שטראם שאפן א מאגנעטיש פעלד, וואס ווערט געניצט אין מאטארן און גענעראטארן.
ביי די מלחמת השחרור זענען די איינוווינער אנטלאפן, און די געגנט איז אויף די יידישע זייט, די רעגירונג, האט אויפגעשטעלט בלאק הייזער, פאר אלע נייע עולים, און די גארטנס זענען פארשווינדן געווארן. אין די לעצטע יארן, איז די שטאטראט פארנומען מיט איבערבויען, און צופיצן די געגנט.

ה'תשל"ט (5739) – אדער אין קורצן תשל"ט – איז א יידיש יאר, וואס האט זיך אָנגעהויבן א' תשרי: דעם אוונט ‏פארן 2טן אקטאבער, 1978, און עס האט זיך פֿאַרענדיקט כ"ט אלול: ‏ 21סטן סעפטעמבער, 1979. ה'תשל"ט איז א פשוט יאר (מיט בלויז איין חודש אדר) וואס איז לאנג 355 טאג. דאס איז דאס זעקסטע יאר צו שמיטה.

דאס דארף זכרון יעקב איז געגרינדעט געווארן כ"ה כסלו ה'תרמ"ג דורך יידן פון דער חובבי ציון באוועגונג וואס האבן עמיגרירט פון רומעניע. די ערשטע קאלאניסטן זענען אנגעקומען פון רומעניע אין דער שיף "טאטיס" וואס האט געברענגט 228 יידן.

די נאציאנאליסטן האבן דעמאלט זיך געשטארק אויף די טייוואנער אינזל און אויפגעשטעלט א נאציאנאלע רעגירונג, האבנדיג קאנטראל נאר אויף טייוואן. אין פאקט איז טייוואן א טייל פון כינע און אירע פירער האפן נאך אמאל זיך צו פאראייניגן מיט כינע אויב זי וועט אויפלעזן קאמוניזם. אבער די צוויי רעגירונגען האבן זיך אפגעזונדערט זייער ווייט איינע פון די אנדערע און די וועלט האט זיי גענומען באטראכטן וויי צוויי אנדערע לענדער. וויבאלד עס איז אזוי אנגענומען געווארן האבן אלע גיאגראפישע ארטיקל צוטיילט די צוויי רעגירונגען צו צוויי באזונדערע ארטיקלן.

דער אייבערשטער לייגט אויף משה און אהרן דאס שליחות צו גיין צו פרעה צו פאדערן די באפרייאונג פון די יידן און זיי ארויסשיקן פון מצרים. אבער ער אנטפלעקט צו משה'ן אז פרעה וועט מאכן שווער זיין הארץ, וואס דער אייבערשטער פירט כדי ער זאל קענען פארמערן זיינע צייכענען אין מצרים. ביי דעם שליחות איז משה געווען אלט 80 יאר און אהרן 83.

צווישן די יארן פונעם 7טן און 14טן יארהונדערט האט כינע אויסגעטראפן אסאך פארגעשריטענע ציוויליאזירטע אויסטרעפונגען ווי פאפיר, פרינטינג, גאן שטויב, זיידן, און דער קאמפאס וועלכע זענען ערשט גענוצט געווארן אין כינע און זענען שפעטער צושפרייט געווארן אויף די גאנצע וועלט.

דער מיליטער אין ישראל האט זיך זייער געשטארקט אין די אנהייב 1950ע יארן, עס איז אויפגעשטעלט געווארן דער 101 קאמאנדא איינהייט, אונטער אריק שרון, וואס איר אויפגאבע איז געווען, זיך שלאגן מיט טעראריסטן, ישראל האט אנגעקניפט פארבינדונגען מיט פראנקרייך, פון וועם זי האט באקומען וואפן, טאנקן, קריגס עראפלאנען, צה"ל איז געווארן פארגעשריטן, און ישראל האט זיך גענומען מאכן פארשריט, אין מערערע געביטן.

בראַנדנבורג (דייטשיש: Brandenburg, נידערדייטש: Brannenborg) אין מזרח דייטשלאנד איז איינע פון די 16 לענדער אין דייטשלאנד. זיין שטח איז 29,478 קוואדראט ק"מ (דאס פינפטע גרעסטע לאנד אין דייטשלאנד); לויט זיין באפעלקערונג איז עס דאס צענטע גרעסטע מיט 2,495,635 איינוואוינער.

בעלא ראזנפֿעלד שאַגאַל (רוסיש: Бэлла Розенфельд-Шагал;‏ 15טן דעצעמבער 1895, וויטעבסק – 2טן סעפטעמבער 1944, ניו יארק), איז געווען א שרייבערקע אויף יידיש, און די ווייב פון מארק שאגאל. בעלא שאגאל איז געווען דער סוביעקט פון א סך פון איר מאנ'ס בילדער.

אין דער שול האט געדינט דער איינציגסטער רב הראשי פון ניו יארק הרב יעקב יוסף און אויך צום לעצט הרב אפרים אשרי ז"ל. היינט דינט דארטן ברבנות זיין איידעם הרב גרינבוים, זון פון הרב שמעי' גרינבוים שליט"א פון וויליאמסבורג פארפאסער פון פירוש סייעתא דשמיא אויף משניות.
די יידישע קעמפער האבן אומגעברענגט אסאך יידן, וואס האבן קאלאבארירט מיט די נאציס, ווי די ארדענונגסדינסט, מוסרים, און אנדערע וואס האבן געדינט די אינטערעסן פון די פיינט.

רוב פוסקים האלטן אז דאס איז נישט קיין שום פראבלעם צו קאפירן יענעמס ארבעט ווייל עס איז נישט שייך קיין קנין אויף אינטעלעקטועלן אייגנטום. אחוץ ווען דאס איז געמאכט פאר השגת גבול האט דער קאפירער אן אנדער עבירה.

ארגאַנישע כעמיע איז די שטודיע פון כעמישע פארבינדונגען וואס אנטהאלטן קוילנשטאף. קוילנשטאף האט די מעגלעכקייט צו שאפן א כעמישן בונד מיט אן אויסקלייב פון כעמישע עלעמענטן און מיט אנדערע קוילנשטאף אטאמען. אזוי זענען מעגלעך אן א שיעור פארבינדונגען. מען רופט די שטודיע פון קוילנשטאף קאמפאזיטן "ארגאנישע כעמיע" ווייל כמעט אלע ארגאניזמען אדער לעבעדיגע זאכן, זענען צונויפגעשטעלט פון וואסער און קוילנשטאף פארבינדונגען.

אנדערש ווי זיין פאטער, וואס האט געלעבט אין פשטות און ארעמקייט, האט רבי מאטעלע זיך געפירט מיט אויף א ברייטערען פארנעם. עס איז באקאנט אז ער פלעגט מאנען פון זיינע חסידים גאר גרויסע באטרעגער פון געלט. ביי חסידים פלעגט מען זאגן אז דאס געלט האט רבי מאטעלע געניצט אויף אויסצוהאלטן די ל"ו צדיקים נסתרים, א אויפגאבע וואס ער האט איבערגענומען פון רבי לייב שרה'ס.

עס זענען פאראן מיליאנען זגאלן פון בעלי חיים. טייל זענען גרויס, טייל זענען קליין. אנדערע לעבן אין וואסער, אנדערע לעבן אויף דער ערד, און אנדערע פליען אין דער לופט.

קעפלער'ס געזעצן זענען א פארבעסערונג פונעם מאדעל פון קאפערניק. אז מען נעמט די עקצענטריציטעטן פון די פלאנעטארישע ארביטן אלס נול, איז דעמאלטס קעפלער'ס מאדעל גלייך מיט קאפערניק:

נאך יואנ'ס טויט זענען כינע'ס פארטייען שוין געווען זייער גרויס און שטארק און מען האט זיך נישט געקענט פאראייניגן אונטער איין פירער. דאס לאנד איז געפארן אויף רעדער אין צענליגער קריג לארדן האבן פרובירט צו איבערנעמען די מאכט ווען אין דער זעלבער צייט האבן די יונגע כינעזער איבערגעדרייט דאס לאנד מיט זייערע פראטעסטן אין וועלכע זיי האבן פארלאנגט א מער מאדערניזירטע כינע.

א סובמארין איז א שיף וואס פארט אונטערן וואסער. אפט זענען סובמארינען קריג שיפן, אבער מ'קען זיי אויך ניצן פאר וויסנשאפֿטלעכע אדער מסחר צוועקן.

בשעת ווען ער איז געווען רב אין פילץ איז פארגעקומען די טיילונג פון פוילן, און קראקע וואס איז געווען צוגעטשעפעט צו ווארשע איז אריבער אונטער די קאָנטראָל פון עסטרייך. צוליב דער סיבה, האט ער זיין ערשטער ספר "סמא דחיי" געדרוקט אין ווארשע, בשעת די איבריגע פון זיינע ספרים האט ער געדרוקט אין וויען, הויפּטשטאָט פון עסטרייך.

אין די ערשטע יארן פון דעם 19'טן יאר-הונדערט האבן א גרופע איטאליענער פארשער, מיט די הילף, פון עגיפטישע פארשער, אויפגעבראכן איין פיראמיד מיט אויפרייס מאטריאל כדי צו קענען באטראכטן די גאנצע זאך פון אינעווייניג. שפעטער אינעם יאר 842' האט דער קעניג פון פרייסן געשיקט א גרופע פארשער צו די פיראמידן און זיי האבן געשריבן א 12 בענדער בוך וועגן זייערע שטודיעס איבער די פיראמידן. די ביכער געפינען זיך היינט אין א מוזעאם אין רוים.

פון 1869 ביז 1940 איז געווען אויף כמעט דעם זעלבן ארט ווי די היינטיקע סטאנציע די אקסברידזש ראד סטאנציע, אויך א טייל פון דער מעטראפאליטאן ליניע וואס פונקציאנירט מער נישט.

פארשטייט זיך אז זיי ווייזן דארט זאכן וואס האבן נישט קיין שום מקור און עס איז און איינקלאנג מיט די אידישע היסטאריע וואס גלייבט אז פאר זעקס טויזנט יאר צוריק איז נאך אלעס געווען פוסט און וויסט.
‏1876 איז דאס 76סטע יאר אינעם 19טן יארהונדערט. אן עיבור יאר, וואס איז לאנג 366 טעג. דעם 1טן יאנואר 1876 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 12 טעג.

אפרים פישל איז געבוירן צו זיין פאטער ר' יוסף יהודה אריה לייב אין תק"ג. ער איז געווען א תלמיד פונעם רבי'ן ר' בער, רבי אלימלך פון ליזשענסק, רבי לוי יצחק בערדיטשעווער און רבי משה יהודה לייב פון סאסאוו.

מיט דער אייראפעישער קאלאניזאציע צוזאמען מיטן קריסטליכן מיסיאנעזירן, האט זיך דער לאטיינישער אלפאבעט פארשפרייט אין אנדערע קאנטינענטן און איז געווארן געניצט פאר אלערליי שפראכן. אזוי אויך שרייבט מען היינט אויך טערקיש מיטן לאטיינישן אלפאבעט.

ער איז געװען דער אײנציקער קינסטלער, װעלכער האָט אָנטײלגענומען אין יעדער אײנער פֿון די אַכט אימפּרעסיאָניסטישע אױסשטעלונגען, װאָס זײַנען פֿאָרגעקומען אין די יאָרן 1874-1886.

א האַלב־דורכפֿירער (ענגליש: semiconductor) איז א מאטריאל וואס זיינע עלעקטרישע דורכפירערדיקע אייגנשאפטן געפינען זיך צווישן די פון דורכפירערס און די פון איזלאטארן. די דורכפירערדיקע אייגנשאפטן פון א האלב־דורכפירער ענדערן זיך לויט געוויסע פאקטארן ווי למשל טעמפעראטור און אפדעקונג צו ליכט. האלב־דורכפירער מאטריאלן האבן א סך ניצן אין דעם געביט פון עלעקטראניק.

מען ווייסט נישט גענוי ווען גאוטאמא האט געלעבט. טייל האלטן אז ער האט געלעבט בערך פון 563 - 483 פאר דער ציווילער רעכענונג, אבער אנדערע האלטן אז ער איז געשטארבן צווישן 411 און 400.

החזן דוד רויטמאן איז געבוירן אין תרמ"ד אין דרעזינקע, פאדאליע. ווען ער איז געווען אלט 12 יאר פלעגן די יונגלעך דאווענען קבלת שבת צוזאמען יעדן פרייטיג צונאכט, און דער יונגער רויטמאן איז געווען דער חזן. ביי די אכצן יאר האט מען אויפגענומען רויטמאן צו ווערן חזן אין דער שטאט יעליזאבעטגראד (היינט קיראווגראד). אין תרס"ט איז ער געווארן הויפט חזן אין ווילנע, אן אמט וואס ער האט געהאלטן פיר יאר. נאכדעם איז ער געווארן חזן אין פעטערבורג. ווען די רעוואלוציע האט אויסגעבראכן אין רוסלאנד אין 1917 האט זיך רויטמאן געצויגן קיין אדעס, וואו ער האט אויפגעשטעלט א שולע פאר יודישער מוזיק. ער האט געזונגען אין דער קאפעלע פון זיידל ראוונער. אין תרפ"א האט ער אימיגרירט צו די פאראייניגטע שטאטן. אין תרפ"א האט ער אנגעהויבן דאווענען אין דער סלאנימער שול. פון תרפ"ד ביז זיין פטירה איז ער געווען חזן אין ק"ק שערי צדק אין מאנהעטן, ניו יארק.
אין יולי 937' האט די יאפאנעזער ארמיי אריינמארשירט קיין כינע נאכאמאל מיט א שטארקע מיליטער וועלכע האט שטארק דערשראקן כינע. טשיאנג האט מאביליזירט דאס בעסטע וואס ער האט געקענט און זיי געשטעלט אויף פאזיציעס ארום די שטעט בייזשינג און טיאנדזשין. אויך ארום די שטאט שאנכאי האט ער געלייגט שטארקע כוחות אבער די שטאט איז שנעל געפאלן צו די יאפאנעזער. 5 מאנאטן שפעטער האט יאפאן באזיגט די שטאט נאנדזשינג און דורכגעפירט א שחיטה אויף די ארטיגע איינוואוינער. ארום 100,000 כינעזער זענען אומגעקומען אין א משך פון 7 וואכן און די שטאט איז געווארן א חורבן. ביז א יאר שפעטער האט שוין יאפאן געהאט קאנטראל איבער רוב צפון-מזרח כינע וועלכע נעמט אריין אלע אינזלן אין דעם יאנגעצער טייך. די רעגירונג און די מיליטערישע הויפטקווארטירן האבן זיך געמוזט צוריקציען קיין שיכואן. די צייט האט זיך גערוקט און די יאפאנעזער וואלטן גרינג געקענט אייננעמען גאנץ כינע ווען נישט די צווייטע וועלט מלחמה וואס האט פונקט דעמאלט אויסגעבראכן. יאפאן איז דאן באצייכענט געווארן אלס איינע פון די דריי לענדער אין די פאטיסטישע אקס. ווען די פאראייניגטע שטאטן האט אריינגעטרעטן אין די קריג, נאך די יאפאנעזער אטאקע אויף פוירל הארבאר, האט אמעריקע געשיקט אסאך הילף קיין כינע און האט געהאלפן אויפבויען גאנצע מיליטערישע דיוויזיעס. די מצב אין כינע זעלבסט איז אויך נישט געווען גוט ווען די נאציאנאליסטן האבן אטאקירט די קאמוניסטן אין 941' און עס האט געברענגט שוועריקייטן זיך צו פאראיייגן אונטער א פראנט קעגן די יאפאנעזער. מיט דעם אלעם האבן ביידע פארטייען געקעמפט מיט ציין און נעגל קעגן די יאפאנעזער כאטש זיי האבן געוואוסט אז נאך די קריג ווארט זיי אפ אן אינערליכן קאנפליקט. ווי טיפער אמעריקע איז אריין אינעם קאנפליקט אוי'פן פאסיפיק האט כינע צוריקגעווינען שטחים און גרינג באזיגט די יאפאנעזער ווייל רוב זענען געלאפן קעמפן קעגן די אמעריקאנער. די קאמוניסטן האבן גוט אויסגענוצט די צייט פון קריג און אויפגעבויעט זייער מאכט אינלאנד. ווי נאר די קריג האט זיך געענדיגט מיט'ן אטאם באמבע אויף יאפאן האבן די נאציאנאליסטן און קאמוניסטן זיך צוריק אנטוואפענט און זיך געגרייט צו א מעכטיגע קריג.

דער לאטיינישער אלפאבעט, אויך גערופֿן גלחישער שריפֿט, איז הײַנט די מערסטע באַניצטע אלפאבעטישע שריפט סיסטעם אין דער וועלט. ער האט זיך אַנטוויקלט פֿון דעם מערבד'יגן גריכישן אַלפֿאַבעט און די אור-אלטע רוימען האבן אים פֿונאַנדערגעבויט צו שרײַבן די לאטיינישע שפראך.

זיי זענען די גרעסטע אין אפריקע, און די מיטל מזרח. עס איז געגרינדעט אין 1922, און באשטייט פון דער מצרי אַרמיי, עגיפטישער ים־פלאט, מצרי לופט כוחות און מצרי לופט פארטיידיגונגס כוחות.

דאס אידישע בית עולם פון הר הזיתים איז אַ ייִדישע בית עולם וואס באדעקט די שיפועים פון דעם בארג הר הזיתים, דער קידראָן טאל בייַ די פֿיס צו די שפּיץ איבערקוקנדיק די אַלטע שטאָט און הר הבית. עס איז איינע פון די עלטסטע אידישע בית־עולמס, און איז כּולל בערך 70,000 קברים פון פארשידענע תקופות, אַרייַנגערעכנט די קברים פון באַרימטע פיגורן אין דער אידישע געשיכטע.
טשיאנג האט מיט דער צייט באקומען מער קאנטראל איבער כינע און אויפגעשטעלט א רעגירונג אין די שטאט נאנדזשינג. טשיאנג האט געשטרעבט אויפצוציען א מאדערנע לאנד און ארמיי. ער האט ארייגעשטעלט אין זיין רעגירונג אסאך פאליטישנס וועלכע האבן שטודירט אין מערב לענדער כדי צו געווינען ווי מער שטיצע מיט זיינע פלענער. טשיאנג האט שטארק מצליח געווען און באקומען קאנטראל איבער רוב כינע. זיינע מאדערנע פלענער זענען נישט פארגעסן געווארן און ער האט געטאן צו דער זאך. צום ערשט האט ער אויסגעארבעט די באנק און וואלוטע סיסטעם און מסדר געווען א נייע שטייער סיסטעם. אויך פון טראנספארטאציע און קאמוניקאציע האט ער נישט פארגעסן און ער האט זיך געפלאגט צו שאפן דאס געלט עס אויפצוברענגן. וויאזוי אימער, איז עס אים נישט געגאנגען ווייל כינע האט געליטן פון ארימקייט און נאר א קליינע צאל מענטשן זענען געווען גוטע פארדינסט ארבייטער מיט וועמען מען האט געקענט גיין צום טיש. די כינעזער האבן זיך שרעקליך געמערט און דאס האט געברענגט אן ארבעט מאנגל צווישן די יונגע כינעזער. טשיאנג'ס רעגירונג וואלט געקענט ערגעץ אנקומען ווען איר הויפט פריאריטי וואלט ווען נישט געווען די מאכט. ווייל ווי דערמאנט איז א טייל פון לאנד נאך געווען אונטער די קאנטראל פון קריג'ס לארדן און אויך יאפאן האט אנגעמאכט אסאך קאפ-וויי.

א ערשטע באזוך פון א פאציענט ביי אן האמעאפאט נעמט בערך צוויי שטונדע ביז ער קומט צו א גרונטליכער אפשאצונג אויף דעם פאציענט, און אויך נאכדעם נישט אלעמאל וועט ער פארשריבן א רעמעדי אויפן ארט טיילמיל וועט ער דאס וועלן איבערטראכן און אייך הייסן צוריקקומען א שפעטערדיגע צייט צו אפנעמען אייער רעצעפט , און ערשט הייבט זיך עס נאר אן, ווייל נאך נעמען די רעמעדי פאר א באשטימטע תקופה דארפט איהר נאכאמאל באזוכן דעם האמעאפאט צו איבערקוקן די אויפטוען פון דעם רעמעדי א.א.וו. .

אין חיפה איז געווען די אינדוסטריע גאר שטארק, וויבאלד דער גרעסטער פארט איז דארט געווען, די שליסל צום באן פארקער פונעם מיטל מזרח איז געווען חיפה, ווי אויך נעפט רייניגונגס אינדוסטרי, פון ענגלאנ איז געווען אין חיפה, ביי 1941, איז די באפעלקערונג אין חיפה געווען 70,000, יעדער דריטער מענטש איז געווען אן אראבער, ווי אויך דער טעכניאן אוניווערסיטעט איז געווארן אויפגעשטעלט אין חיפה.

מערקור (0.4 AU פון דער זון) איז דער נענטסטער פלאנעט צו גער זון און דער קלענסטער פלאנעט אין דער זון סיסטעם (0.055 ערד מאסעס). מערקור האט נישט קיין נאטירלעכע סאטעליטן. ער האט א גאנץ גרויסן אייזערנעם יאדער און גאר א די עם צודעק.

אויך איז נישט פארהאן קיין מעגליכקייט פאר א ערשיינונג ווי אן אויערן האמעאפאט אדער אן אויגן האמעאפאט ווייל יעדער האמעאפאט דארף באטראכטן דעם גאנצן מענטש פון אלע זייטן און צוליב דעם איז אויך דא אסאך א גרעסערע מעגליכקייט פאר א טעות.

אין 1924 האבן זיי געוואוינט אין פאריז און דערנאך אין דרום פראנקרייך. אין 1931 האבן זיי באזוכט ארץ ישראל וואס האט אויפגעוועקט אין איר בענקענישן נאך איר געבורטשטאט. דעמאלטסט האט זי אנגעהויבן שרייבן אירע מעמוארן אויף יידיש.

דר. סאמועל האנעמאן האט אנגעהויבן האמעאפאטיע אין יאר 1796 אין יענער צייט איז די אלגעמיינע שיטה פון היילונג (קאנווענציאנעלע מעדיצין —וואס סאמועל האנעמאן האט זי אנגערופן "אַללאפאטיע") געווען גאר צוריקגעשטאנען , און זי איז באשטאנען מערסטנס פון בלוט זויגן , ריינוגען און געבן שטארקע כעמיקאלן וואס גאר אפט האט עס מער געשאדט ווי אויפגעטוהן
כינע'ס אפשטאם גייט צוריק נאך מיט טויזנטער יארן צוריק אלס אן אפגעזונדערט לאנד מיט א שטארקער רעגירונג סיסטעם אין וועלכע עס איז שטענדיג אויסגעקליבן געווארן טויגליכע מענטשן מיט גוטע כשרונות, אפגעזען פון זייער אפשטאם (אין רוב לענדער פלעגן אמאל הערשן קעניגרייכן וועלכע האבן געדארפט באלאנגען צו א קעניגליכע פאמיליע).

קאלבאסאוו (פויליש: Kolbuszowa, רוסיש: Кольбушова) איז א שטעטל אין פוילן, מיט א באפעלקערונג פון 9,800 (אין יאָר 2009) זי געווען אין וועסט גאליציע. די שטאט געפינט זיך אויף ביידע זייטן פון דעם טייך ניל.

רבי צבי הירש האט חתונה געהאט מיט מרת מירל גאלא, די טאכטער פון רבי ברוך רובין פון בריזדאוויץ. זיי האבן איבערגעלאזט צוויי זין, רבי נחמן אין בני ברק און רבי יוסף מאיר אין ירושלים.

רבי יהודה מודרן (אדער מודרען) זצ"ל (ח' טבת ה'תק"ף - ד' חשון ה'תרנ"ד) פון די גרויסע גאונים אין מתמידים אין זיין דור, פארפאסער פון די ספרים פרי העץ און זכרון שמואל.

ו' אלפים (6000) – אדער אין קורצן אלפים – איז א יידיש יאר, וואס וועט זיך אנהייבן א' תשרי: דעם אוונט ‏פארן 30סטן סעפטעמבער, 2239, און עס וועט זיך ענדיקן כ"ט אלול: ‏ 16טן סעפטעמבער, 2240. ו' אלפים איז א פשוט יאר (מיט בלויז איין חודש אדר) וואס איז לאנג 353 טאג. דאס איז דאס ערשטע יאר צו שמיטה.

שפעטער האט ער געעפנט אין ניו יארק א נאכט לאקאל, וואס איז געווען א שטארקע סוקסעס, דערנאך איז ער אריבער קיין לאס וועגאס, נעוואדא. דארט האט ער געהייראט, און געהאט א טאכטער מרים, ער האט זיך געגט, און ער האט זיך אומגעקערט וווינען אין אמסטערדאם, האלאנד.

זינט די קאמוניסטישע פארטיי האט איבערגענומען די מאכט אין כינע אין 949' האט זי אנגעהויבן קאנטראלירן אלע טיילן פון די עקאנאמיע, אריינגערעכנט פראדוקציע, פרייזן, און די אויסשפרייטונג פון גוטס און סערוויסעס. די סיסטעם איז באקאנט אלס די "פלאנירטע עקאנאמיע" וועלכע אלע קאמוניסטישע לענדער האבן גענוצט און נוצן נאך היינט. אין די יארן נאך די צווייטע וועלט קריג איז קאמוניזם נאך געווען די מערסט אויפגעכאפסטע עקענאמישע סיסטעם וועלכע אסאך לענדער [צו מאל די בירגער אין די לענדער] האבן געוואלט איינשטעלן. מיט די יארן האט זיך אבער ארויסגעשטעלט אז א פלאנירטע עקאנאמיע איז א דורכגעפאלאנע סיסטעם און אסאך לענדער זענען צוביסלעך ארויסגעשווימען דערפון, אריינגערעכנט די וועלט'ס גרעסטע קאמוניסטישע אימפעריע, סאוויעט רוסלאנד. די כינעזער רעגירונג האט אויך איינגעזען די פראבלעמען אבער אנשטאט אויפלעזן די גאנצע סיסטעם האט זי רעפארמירט אסאך טיילן דערפון און האלט נאך היינט אן מיט'ן זעלבען סיסטעם. די רעפארמען האבן אנגעהויבן עפעקטירן כינע אין 979' און האט געעפענט א מארקעט עקאנאמיע און אויסערן אינוועסטמענטס אפטיילונג וועלכע איז טאקע היינט די סוקסעספולסטע אפטיילונג פון כינע'ס עקאנאמיע. פונדעסטוועגן איז די רעגירונג אפערירנדיגע ביזנעסער די גרעסטע סעקטאר און די רוקן-ביין פון כינעס עקאנאמיע. זינט יענע יארן איז כינע'ס עקאנאמיע געשטיגן מיט וועלט רעקארד ציפערן ביז אזוי סאך ווי 10 פראצענט פער יאר. אין 02' איז כינע'ס דזשי-די-פי געשטאנען ביי 1,159 ביליאן דאלאר וועלכע שטעלט איר אייניג מיט קאנאדע וועלכע איז נאר 2.5 פראצענט די גרויסקייט אין באפעלקערונג. פארשטייט זיך אליין אז די אנעמפלוימענט ראטע איז איבער די מאס. ווען מען צוטיילט עס פער פערזאן וועט אויסקומען די דזשי-די-פי ראטע ארום 910$ פער פערזאן אין כינע קעגן 22,340$ אין קאנאדע. פון דעם איז די אינדוסטריאלע סעקטאר (מענופעקושערינג, גראבונגן, און קאנסטראקשן) די גרעסטע, ארום 51 פראצענט. טראנספארטאציע, קאמערץ, און סערוויסעס 34 פראצענט, און לאנדווירטשאפט, געהילץ, און פישינג 15 פראצענט.
‏1716 איז דאס 16טע יאר אינעם 18טן יארהונדערט. אן עיבור יאר, וואס איז לאנג 366 טעג. דעם 1טן יאנואר 1716 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 11 טעג.

די רעגירונג האט אונטערגענומען אן אויספארשונג קעגן די קעגנער און האט באצייכענט פיר מענטשן אלס די הויפט אנפירער פון זיי. די משפט פון די פיר, באקאנט אין כינע אלס די גרופע פון פיר, האט אפיציעל באצייכנט די ענדע פון דער קולטורעלער רעוואלוציע.

ער איז א אפטיילונג פון דער בלאט וואס ווערט אנגעפירט דורך אלימלך דייטש. און די וועלטליכע נייעס ווערט טאקע גענומען פון דארט, אבער די לאקאלע אפסטעיט נייעס איז יא פריש געשריבן ספעציעל פאר דער אויסגאבע. ער אנטהאלט געווענליך אומגעפער דרייסיג זייטן.

די יידישע קאמף ארגאניזאציע (פויליש: Żydowska Organizacja Bojowa ZOB, העברעיש: ארגון יהודי לוחם) איז געווען די ארגאניזאציע פון אויפשטענדלער אין דער ווארשעווע געטא, געפירט דורך מרדכי אניעלעוויטש.

ער איז היינט פון די גרעסטע זינגערס אין דער פרומער וועלט. ס'דא א גרויסער ציבור וואס האלט, אז שוועקי איז דער נאכפאלגער נאך מרדכי בן דוד און אברהם פריד.

זעקס גרויסע העלדן (ענגליש: Big Hero 6) איז א דיזני פילם. ער איז באזירט אויפן סופערהעלד קאמיקס מיטן זעלבער נאמען פון מארוועל קאמיקס. עס איז באפריירט געווארן דעם 5טן נאוועמבער 2014 דורך וואלט דיזני פילמען.

לעא פולד (29סטן אקטאבער 1912 - 10טן יוני 1997) איז געווען א יידישער זינגער פון האלאנד, וואס פלעגט זינגען אין יידיש, העברעיש, ענגליש, דייטשיש, פראנצויזיש און האלענדיש.

טראנספארט פאר לאנדאן טראוולקארטעס זענען נישט גילטיק פאר באדינונגען פון דער סטאנציע. פאסאזשירן וואס פארן צווישן די היטרוי טערמינאלן קענען אבער פארן אויף די באנען אומזיסט.

די געגנטן וואס זענען באצייכענט געווארן אלס דייטשע טעריטאריע, און אירע איינוווינער פאלקסדויטשן. סודעטן-געביט אין טשעכיי, מזרח שלעזיע, וואס האט געהערט צו פוילן. א גרויסע טייל פון די מענטשן, האבן קאלאבארירט מיט די נאציס, און האבן געהאלפן אומברענגען טויזנטער יידן.

פאקט איז א זיכערע סטאטוס פון א געשעעניש, אדער אן ארויסזאג וואס קען ווערן פעסטגעשטעלט דורך און לויט אן אנגענומענער עטאביליריטער סטאנדארד פון עוואליואציע.

אינערהאלב די אלוועלטלעכע ציוניסטישע באוועגונג, זענען געווען מענטשן מער טעריטאריעליסטן, ווי ציוניסטן. און די האבן זיך נאכן קאנגרעס אפגעטיילט, און געזיכט א פלאץ ווי יידן וועלן זיך קענען באזעצן מיטן אנפירערשאפט פון ישראל זאנגוויל, האבן זיי געגרינדעט יידישע טעריטאיעליסטישע באוועגונג (יט"א).

די וועלט האַנדל־ארגאַניזאַציע (WTO; ענגליש: World Trade Organization) איז א גרויסע אינטערנאציאנאלע ארגאניזאציע וואס רעגולירט האנדל צווישן לענדער. זי איז געגרינדעט געווארן דעם 1טן יאנואר 1995, אין דעם ארט פון דער פריערדיקער ארגאניזאציע, דער אלגעמיינער אפמאך וועגן צאלטאריפן און מסחר (General Agreement on Tariffs and Trade GATT). די ארגאניזאציע האט היינט 153 מיטגלידער לענדער, וואס פארטרעטן 97% פון דער וועלטס באפעלקערונג. די ארגאניזאציע איז הויפטקווארטירט אין גענף, שווייץ.

אין דער מיטל אלטער יארן, וועלס האט באדינט אלס א האנדל צענטער. אין יאר 943, די אונגארישע האבן פארלוירן צו די בייערישע מאכטן אין דער "שלאכט פון וועלס". אין יאר 1222, אונטער דער הערשאפט פון דער באבאנבערגער פאמיליע, וועלס האט צוריק באקומען רעכטן פון א שטאט. דער רוימישער קעניג און אימפעראטאר מאקסימיליאן דער ערשטער, איז געשטארבן אין וועלס אין דעם 1טן יאנואר 1519, נאכדעם וואס איז ער אנטזאגט געווארן א צוגאנג צו אינסברוק דורך אירע בירגער.
פֿאָלגנדיק איז אַ קאָמבינירטער יידיש - גרעגאריאנישער קאלענדאר. אין יעדן טאג-קעסטל :- איינער אדער צוויי אותיות וואס באצייכענען דעם טאג אינעם יידישן חודש, און א נומער וואס באצייכנט דעם טאג אינעם גרעגאריאנישן מאנאט.

א טאג און א נאכט פאר די אלע זאכן ווערט גערעכנט פון זון אינטערגאנג ביז זון אויפגאנג פאר נאכט, און פון זון אויפגאנג ביז זון אונטערגאנג פאר טאג.

בערך צו די 12טע טאג פאלט איין איי ארויס פון איינע פון די אוועריס, וועלכע פון די אוועריס דאס איז אזאך וואס איז נישט באקאנט, וויבאלד עס איז אהן קיין סדר. די איי פאלט אריין אין די פילויפיאן טובס. און ווארט דארט צו ווערן פערטילייזד דורך די זרע פון א מאן. דאס איז אזוי פאר בערך 48 שטונדע. א שליימיגע געפליסעכטץ ווערט דאן באמערקט אין די סערוויקס פון א פרוי, דאס איז דארט כדי צו אויפנעמען די זרע.

רבי מאטעלע איז געבוירן געווארן אין יאר ה'תק"ל, צו זיין פאטער הרב מנחם נחום טווערסקי פון טשערנאביל, דער מאור עינים, א זון פון הרב צבי, א זון פון רבי נחום גאון, באקאנט אלס רבי אדם בעל שם. און צו זיין מוטער מרת שרה אן אייניקל פון הרב יצחק שפירא, רב אין לובלין, א זון פון הרב נתן נטע שפירא, רב אין האראדנע, "דער מבוא השערים".

ה'תש"ל (5730) – אדער אין קורצן תש"ל – איז א יידיש יאר, וואס האט זיך אָנגעהויבן א' תשרי: דעם אוונט ‏פארן 13טן סעפטעמבער, 1969, און עס האט זיך פֿאַרענדיקט כ"ט אלול: ‏ 30סטן סעפטעמבער, 1970. ה'תש"ל איז אן עיבור יאר (מיט צוויי חדשים אדר: אדר א' און אדר ב') וואס איז לאנג 383 טאג. דאס איז דאס פערטע יאר צו שמיטה.

אין 1883 גאַודí איז שטעלן אין באַשולדיקונג פון די לעצטנס - ינישיייטיד פּרויעקט צו בויען אַ באַרסעלאָנאַ קאַטהעדראַל גערופן באַסיליקאַ איך המקדש עקספּיאַטאָרי דע לאַ סאַגראַדאַ פאַמיליאַ ( באַסיליקאַ און עקספּיאַטאָרי קהילה פון די רוח משפּחה, אָדער סאַגראַדאַ פאַמיליאַ ). גאַודí גאָר פארענדערט די ערשט פּלאַן און ימביוד עס מיט זיין אייגן אָפּשיידנדיק סטיל. פון 1915 ביז זיין טויט ער געטרייַ זיך לעגאַמרע צו דעם פּרויעקט. געגעבן די נומער פון קאַמישאַנז ער אנגעהויבן באקומען , ער האט צו פאַרלאָזנ אויף זיין קאָלעקטיוו צו אַרבעטן אויף קייפל פראיעקטן סיימאַלטייניאַסלי. זיין קאָלעקטיוו קאָנסיסטעד פון פּראָפעססיאָנאַלס פון אַלע פעלדער פון קאַנסטראַקשאַן. עטלעכע פון די אַרקאַטעקץ וואס געארבעט אונטער אים געווארן באַוווסט אין די פעלד שפּעטער אויף , אַזאַ ווי דזשאָסעפּ מאַריאַ דזשודזשאָל , דזשאָאַן רוביó , סיזער מאַרטינעלל , פראַנסעסק פאָלגועראַ און דזשאָסעפּ פראַנסעסק רàפאָלס . אין 1885 , גאַודí אריבערגעפארן צו דאָרפיש סאַנט פעליו דע קאָדינעס צו אַנטלויפן די כאָלערע עפּידעמיע אַז איז ראַווידזשינג באַרסעלאָנאַ . ער געלעבט אין פראַנסעסק וללאַר ס הויז, פֿאַר וועמען ער דיזיינד אַ מיטאָג טיש ווי אַ צייכן פון זיין דאנקבארקייט .

אַנטאָני גאַודí איז געבוירן אין 1852 אין ריודאָמס אָדער אין רעוס , צו די אינדוסטריעלע באָילערמאַקער פראַנסעסק גאַודí איך סעראַ ( 1813-1906 ) און אַנטòניאַ קאָרנעט איך בערטראַן ( 1819-1876 ). ער איז געווען דער יאַנגגאַסט פון פינף קינדער, פון וועמען דרייַ סערווייווד צו אַדאַלטכוד : ראָסאַ (1844-1879) , פראַנסעסק (1851-1876) און אַנטאָני . גאַודí ס משפּחה אָרידזשאַנייטיד אין די אַוווערגנע געגנט אין דאָרעמדיק פֿראַנקרייַך. איינער פון זיין אָוועס , דזשאָאַן גאַודí , אַ האַווקער , אריבערגעפארן צו קאַטאַלאָניאַ אין די 17 יאָרהונדערט ; מעגלעך אָריגינס פון גאַודí ס משפּחה נאָמען אַרייַננעמען גאַודי אָדער גאָודאַן . על מאַס דע לאַ קאַלדערעראַ , היים פון די גאַודí משפּחה אין ריודאָמס