Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
سلام شيمي دست درد نوكونه. گت ولگ خوجير چاگوديد. ولي ويكي كيتاب و .... اشانه نبايد حذف بوبوستي بي. درسته هَچين خوره بو! و كسي اونه مئن فعاليت نوگودي ولي اضافا بوكونيد بختر ايسه. در ضمن خودم مي رشته تاريخ بو تانم اونه ايپچه بيشترا كونم منابع هم دارم. شِمي جانا قوربان کاربر:Aligorkhane (بحث)

نیما حسنی گیشمی از بروبچه های باصفای روستای گیشم دارای رفقای 20 به نامهای اسی ماسکا - منصور -کیوان تتلو- ینصور - بوره - براپیمان -فری پژمان - وسایر رفقا که من نمیدونم کی اند ازشعارهای معروف این گروهک برا را مرمع هستش.البته شایان ذکر میباشم که این بشر کلی رفیق در سراسر ایران داره و نمیشه اسمه همه رو برد اما سامان حسنی وبهنام عارف رو هم نام میبرم

يعنی او روز کی دوشنبه روز، اولين روز جه قديمی يزدگردی سال بو، بوبؤ نؤروز ما اوّل، سال اول گالشی. او روزِ جی تا هسا، 1580 سال بوگذشته و جالب اينه کی گالشی سالِ مبدأ، نه سياسی موناسبته و نه مذهبی موناسبت. يه‌ته علمی تفاق ايسه. يعنی هو روزی کی مردوم ای ضرورته بفهمسن کی ساله وا ثابت داشتن و هو روز بوبؤ مبدأ.

۱۸۶۶ ميئن جنايت ؤ مۊکافاتهبنويشته ؤ هۊ سال اۊکتۊبر ما ميئن قۊماربازه ۲۶ رۊزˇ ميئن بنويشته اي کار "آنا گريگۊريۊنا" تۊندنيويسي أمرأ أنجؤم بۊبؤ.۱۸۶۷ فوريه ما ۱۵ آنا أمرأ ايزدواج بؤده هۊ سال آوريل ما ميئن خۊ همسرˇ أمرأ اۊرۊپا سفر بؤده ؤ تا ۱۸۷۱ تاوسؤن به رۊسيه ونگرسه. اي سفرˇ ميئن چند گرش خۊ پۊله قۊمارˇ ميئن دباخته.خۊ سفرˇ أولي ساله سۊئيسˇ ميئن ؤ دؤوؤمي ساله ايتاليا ميئن ؤ آخري دۊ ساله دٚرٚسدٚنˇ ميئن بۊگذرانه.۱۸۶۸ فوريه ما ميئن اينˇ دتر "سۊفيا" بيچه بۊبؤ گه سۊ ماه ويشتر زينده نۊمؤنسه. ۱۸۶۹ ژانويه ما خۊ داستؤنه به نؤم أبله فلؤرانسˇ ميئن به پايان برسؤنه ؤ هميشک شؤهره هۊ سال پئيز دٚرٚسدٚنˇ ميئن بنويشته. ۱۸۶۹ سپتامبر ما اينˇ دؤوؤمي دتر به نؤم "ليؤبؤف" بيچه بۊبؤ. ۱۸۷۱ ژۊئيه ما ميئن جيند بزأنه تمنؤده. هۊ سال تاوسؤنˇ ميئن اينˇ پسر به نؤم "فديا" بدۊنيا بۊما. ۱۸۷۳ ژۊئيه ما ميئن "گراژ دانين" مجله سردبير بۊبؤ ؤ تا يه سال بعد اي مجله ميئن دبۊ. خامˇ جوؤنه ۱۸۷۴-۱۸۷۵ زۊمۊسؤنˇ ميئن بنويشته که ۱۸۷۵ˇ ميئن "اۊتچستيه زابيسکي" مجله ميئن چاپ بؤده. "آليۊشا" اينˇ آخري زأک ۱۸۷۵ اۊت ما ميئن بدۊنيا بۊما گه سۊ سالگي ميئن صرعˇ جمله ويسين بمۊرده. يکته نويشتنکسˇ خاطراته ۱۸۷۶-۱۸۷۷ سالؤنˇ ميئن به هي نؤم رۊزنامه ميئن چاپ بؤده. کارامازؤفˇ برارؤن ۱۸۷۹-۱۸۸۰ نم-نمى "رۊسکي وستنيک"ˇ ميئن مۊنتشرأ بؤ.

امین جان سلام خوبی ایته پیغام مره بومو می انگلیسی هم خب نیه اگه سر در اری زحمت بکش ایته نیگا تاود تی دس درد نوکونه--رهنما ‏۱۷ ژوئن ۲۰۰۹، ساعت ۰۹:۴۹ (UTC)
۱۸۵۴ فوريه ما ۱۵ زيندؤنˇ جي بيرۊن بۊما تا خۊ ايمأيي مۊجازاته عادي سربازˇ ليواسˇ ميئن طى بکۊني. به عۊنوانˇ مأمۊر سيبري هفتۊمي گۊردانˇ ميئن به سئمى اعزام بۊبؤ. ۱۸۵۷ فوريه ما ۶ دۊ سال جؤنفرسا تؤقايي پسي "ماريا ديميتريۊنا" گۊمرۊکˇ کارمندˇ بيوه أمرأ ايزدواج بؤده. ۱۸۵۹ وهار اينˇ استعفا أرتشˇ جي قبۊلأ بؤ ؤ بۊتؤنسته مؤسکؤ نزديکي نقلˇ جيگه بکۊني. دۊته داستؤن عمۊجؤنˇ خؤ ؤ ااستپانچيکؤ ديهاته بنويشته ؤ چاپ بؤده. سالˇ ۱۸۵۹ˇ ميئن دؤوؤمي ألئکساندر ئبه گه تازه کيايي تختˇ سر بنيشته بۊ يته نؤمه بنويشته ؤ خۊ وضع ؤ اؤضاع تۊضيح بدأ ؤ ايتؤرى اينه ايجازه بدأن تا سن پترزبۊرگ بشي. يه سالˇ پسي هنده سن پترزبۊرگˇ رؤشنفکرؤنه محافلˇ ميئن وۊرۊد بؤده. خۊ برارˇ نشريه "ورميا" ميئن رۊزنؤمه نگارئه سرأيته. ۱۸۶۲ ژۊئن ما جي تا اۊت ما اۊرۊپا سفر بؤده. بيشرمانه ماجرا داستؤنه ورميا ميئن چاپ بؤده. ۱۸۶۳ ژۊئن ما ورميا تعطيلأ بؤ. ۱۸۶۳ تاوسسؤن ؤ پئيز خۊ تنخا أمرأ اۊرۊپا ميئن بۊگذرانه.۱۸۶۴ "ميخاييل داستایفسکي" اينˇ پيلˇ برار بمۊرده. ۱۸۶۴ آوريل ما ۱۶ اينˇ معشۊقه بمۊرده. ۱۸۶۲-۱۸۶۴ سالؤنˇ ميئن وادي خاطرات ؤ آزؤردگانه به چاپ برسؤنه.

شیخ زاهد در سال 700 هجری بعد از 85 سال زیندگی خرقه تهی بوگود . صفی الدین اردبیلی اونا غسل بدا و کفن دوکود و در سیارود گیلان دفنا کود. بازین اونه مزاره سرایتا بنایه با شکوه چاکود.اونه آرامگاه که مربوط به سده ی هشتم هجری قمری ایسه ، جاده ی لاهیجان به لنگرودمییان، در 3 کیلومتری شهرستان لاهیجان در ایتا روستا به نامه شیخانبر یا شیخان ور واقع نها که پذیرای ویشتره زائران در ایام سال ایسه.

مو مدیاویکی:Common.js ایضافه بؤدم، بین تونم چیزی سر در ابئنی تا بوتؤنیم امی ویکی فونته پیلترأ کونیم!--AminSanaei (بحث) ‏۹ مهٔ ۲۰۱۳، ساعت ۱۰:۲۸ (UTC)
Гадәттә бозылу ысулын исәпләүче классификацияне кулланалар: Sjögren синдромы (җәд. 7. 1) яки non-Sjogren (җәд. 7. 2), ККК сәбәбе буларак яшь сыекчасының артык парлануы (җәд. 7. 3), гәрчә бу халәтләр бер-берсенә юл куймый.

Кошларны йортлаштыру йомырка алучанлыгын һәм тиз үтүчәнлеген өчен башкарылган. Кыргый казларның массасы 5-6 кг булса, ит өчен үстерелгәннәрне 12 кг га җитә. Кыргый үрдәк, тавык, бүдәнә елына 6-19 йомырка салса, йортлаштырылганнары 300-400 йомырка салган. Сарыкларны йортлаштыру берничә юнәлештә барган: берәүләр санын арттыру, ит-май токымнарының тән массасын арттыру, йон һәм сөт чыгымын арттыру.

О влиянии оптического излучения на электрическое квадрупольное взаимодействие ядра парамагнитного иона // Письма в Журнал экспериментальной и теоретической физики. 1966. Т. 3, вып. 6;

Нюрба Якутск вакыты (Yakutsk Time Zone, YAKT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +9:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +6 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+6 итеп күрсәтелә.

Александр Криницкий (28 август [9 сентябрь] 1894, Тверь, Тверь губернасы, Рәсәй империясе—30 октябрь 1937, Мәскәү, ССРБ) — инкыйлабчы, совет дәүләт эшлеклесе.

Беренче Җәмигъ мәчетенең Сатыш, Иж-Бубый белән бер дәрәҗәдә торган мәдрәсәсе дә булган. Шәкертләр Казан, Себер, Уфа шәһәрләре, Нократ губернасы, хәтта Азия илләреннән килеп укыганнар. Олуг шәхесләрдән – бөек акыл иясе К.Насыйриның әтисе, тарихчы-галим Х.Әмирхан, дин белгече Г.Курсави, галим-фәлсәфәче Ш.Мәрҗанинең бабасы да монда гыйлем алганнар.

Һавай утраулары (ингл. Hawaiian Islands, һав. mokupuni o Hawai‘i, элек Сандвич утраулары) — Тын океандагы архипелаг. Утраулар төньяк-көнбатыштан көньяк-көнбатышка 3600 километрга сузылган һәм 24 вулканик утраулардан гыйбарәт.

Уима — Русия территориясеннән ага торган елга. Төмән өлкәсе, Омск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Зур Туртас елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 47 км.

Республика. Дәүләт башлыгы – президент. Парламент сайлауларында җиңеп чыккан партиянең лидеры президент була, президент сроклары саны чикләнмәгән. 1999 елдан башлап президент – Бхарат Джагдео.

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Русиянең Аурупа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

Русия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Васюган елгасы кушылган урынган Вах елгасы кушылган урынга кадәр . Кече елга бассейны — Васюган, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.

Көнчыгыш Аурупага һөҗүменнән соң 1242 елда Бату хан кире түбән Иделгә кайта. Бу вакытта түбән Иделнең яңа дәүләттә алып торган урыны үсә башлый. Бәркә Бату ханнан төньяк Кавказ далаларын үз эченә алучы биләмәләр белән идарәне үз өстенә ала.

Мадага-Яха — Русия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Силова-Яха елгасының сул ярыннан 42 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.
Ирне — Русия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Корлик елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 30 км.

Сәүдәгәрләр һәм сәнәгатькәрләр булган Стахеевларның нәселе 150 ел дәвам итә. Нәсел башы булып Иван Кирилл улы Стахеев (1779-1830) исәпләнә. Чыгышлары белән Бөек Новгородтан булган Стахеевлар Чулман буйларына күчеп, сәүдәгәрләр каласы дип даны чыккан Алабугада III гилдия сәүдәгәрдән башлап, үз тырышлыклары нәтиҗәсендә, кыска гына вакыт эчендә, Русиядә иң эре монополиячегә әйләнәләр. Илнең икътисады һәм мәдәнияты үсешенә аеруча зур өлеш кертәләр. Русиянең иң бай сәнәгатькәрләре Морозовлар, Крестовниковлар, Бахрушиннар белән тиңләшәләр. Алар икмәк сатып алу, саклау, күчерү белән шөгыльләнә, күп санлы тегермәннәре, үзләренең пароходчылыгы, шәрәб ясаучы заводлары, урман әзерләүче, көймә коручы, мануфактура оешмалары, Идел-Чулман буенда зур җир кишәрлеге, Урта Азиядә мамык басулары була. ХIХ гасыр уртасыннан сәүдәгәр Иван, Григорий һәм Дмитрий Стахеевларны Вятка губернасында гына түгел, илдә һәм чит илләрдә белә башлыйлар. Алабуга шәһәренең дүрт мул сулы елга – Чулман Иделе, Идел, Агыйдел, Нократ елгаларына якын урнашкан булуыннан файдаланып, бертуганнар Русиянең үзәк һәм ерак губерналары арасындагы арадашчы сәүдәне үз кулларына ала. Уфа, Вятка , Казан губерналарыннан икмәк сатып алып, аны Санкт-Петербургка, Мәскәүгә, Уралга, Себергә, чит илләргә озаталар. Көнчыгыш Русиянең сәүдә челтәрен шикәр, сәнәгать тауарлары, Кытайдан кайтарып, чәй белән тәэмин итәләр, моңа бакалея, алтын-көмеш сәүдәсе, «Форд» автомобильләре сату да өстәлә. Тора-бара Стахеевларның илнең төрле шәһәрләрендә сәүдә йортлары һәм үзләренең шәхси флоты (20 пароход һәм 193 баржа) барлыкка килә. Буксирлы пароходлар төзетү һәм сатып алу, булы (паровой) флотны үстерүгә акча тоту юлы белән Стахеевлар Русия сәүдәсендә яңа тармакны – нефть белән сәүдә итүне кулга төшерәләр. Аларның шулай ук финанс-кредитлау өлкәсендә өлешләре зур була. Идел-Чулман буе шәһәрләренә – электр яктыртуы кертүне (мәсәлән, Федор Василий улы Стахеев) башлап җибәрәләр: Алабугада электр станциясе төзелә, Изге Чишмә дачасы (хәзерге Түбән Камадагы Кызыл Чишмә бистәсе) локомобиль белән яктыртыла.

Стокгольмга барып җиткәч, Бернадот лютеран диненә күчә. Швеция короле аны Карл Юхан исеме астында уллыкка ала, регент итеп билгели. 1810 елдан Бернадот (Карл Юхан) ил белән идарә итә башлый.

Карачаговка — Русия территориясеннән ага торган елга. Красноярск крае, Хакас Республикасы, Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Чулым елгасының уң ярыннан 1442 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 14 км.

Мөслим мәчете — Татарстанның Мөслим районы Мөслим авылында урнашкан мәчет. 1990 елның 20 декабрендә рәсми төстә ачылган. Татарстан авылларында иң беренче булып торгызылган мәчетләрнең берсе. Мөслим авылының Кооператив урамы белән Октябрь урамнары чатында урнашкан (423970 ТР Мөслим районы Мөслим авылы, Октябрь урамы, 29а йорт). Мәчетнең имам-хатыйбы Нәбиев Ринас Ринар улы. 2002-2017 елларда Мөслим районы имам-мөхтәсибе Мөнир Фирзал улы Борһанов.
Кискен катараль гайморитның башлангыч стадиясендә ментол парлары ингаляциясе билгелиләр, эчкә сульфаниламидлар бирәләр, мускулга бензилпенициллин, стрептомицин кертәләр, маңгай куышлыгын һәм борын өлкәсен соллюкс һәм Минин лампалары белән нурландыралар, УВЧ яки диатермия кулланалар. Озакка сузылган кискен һәм хроник гайморит вакытында трепанация (сөяк тукымасына тишем ясау) яхшы нәтиҗәләр бирә. Куышлыкны трепанацион тишем аша бор кислотасының җылы эремәсе (2 — 3% лы), калий перманганаты (1:1000), этакридин лактаты (1:1000) белән юдыралар, шуннан соң куышлыкка бензилпенициллин, стрептомицин, синтомицин салалар. Коры шешләрне, бөртек- лесыман тукыманы, полипларны пычак, очлы элмәк (кюретка) белән өзеп алалар, соңыннан сөртеп яндыралар. Одонтоген гайморит булганда, кариеслы тешне алып ташларга, авыз куышлыгын йогышсызландыру эремәләре белән чайкарга киңәш итәләр.

Русия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ока су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Нерль башыннан тамагына кадәр. Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Мокшанан Волгага кушылганга кадәр, елга бассейны — Ока.

Гайа́на (ингл. Guyana) – Көньяк Американың төньяк-көнчыгышын ярында урнашкан дәүләт. Төньяктан Атлантик океан сулары белән юыла, көнбатышта Венесуэла белән, көньякта Бразилия белән, көнчыгышта Суринам белән чиктәш.

Ләкин татар халкының милли ашлары үз этник традицияләре нигезендә генә үсмәгән, аңа күрше халыкларның — руслар, мари, удмурт һ. б., шулай ук Урта Азия халыкларының, аеруча үзбәк һәм таҗикларның ашлары йогынты ясаган. Татар халкы ашларына пылау, хәлвә, ширбәт кебек ашамлыклар, шулай ук рус милли ашамлыклары бик күптән килеп кергән. Шул ук вакытта башка халыкларга хас ашларны әзерләү, азыкларның төрләрен ишәйтү татар ашларының төп этник үзенчәлекләрен үзгәртмәгәннәр.

Русия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Надым елгасы. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Надым.

Кече Калышлей — Русия территориясеннән ага торган елга. Сарытау өлкәсе, Волгоград өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Олы Колышлей елгасының уң ярына тамагыннан 27 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 26 км.

1998 елның декабреннән – Белоруссия премьер-министры урынбасары – тышкы эшләр министры . 1999 елда Беларусь белән Көнбатыш илләре арасын яхшырту өчен махсус программа төзи.

Русия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
XIV гасыр азагында үзбәкләрдә ике зур шагыйрьнең исеме киң таныла. Шуларның берсе — Җами (1414—1492), икенчесе — атаклы Алишер Нәваи (1441—1501). Нәваи бик зур иҗади мирас калдыра. Башта ук ул үзен 4 шигъри җыентык (диван) («Балалык могҗизалары», «Яшьлек хисләре», «Урта яшьтәгеләрнең кызыклы вакыйгалары», «Картлык нәсихәтләре») белән таныта. Андагы шигырьләр төрле жанрларны (касыйдә, газәл, рубаи һ. б.) файдаланып язылган. Нәваи, Низами белән бәхәскә кереп, аның «Хәмсә» исемендәге әсәренә «җавап язу» максаты белән зур поэма иҗат итә. Әсәр беренче мәртәбә дип әйтергә була төрки телдә иҗат ителә. Алишер Нәваи әдәби әсәрләр язып кына калмый, ул үзбәкләрдә тәнкыйди әдәбият тудыручы, шулай ук теоретик булып та таныла. Үзенең «Нәзакәтлеләр җыелмасы» һәм «Шигырь үлчәме» дигән хезмәтләрендә нәфасәт һәм әдәбият теорияләре проблемаларын күтәрә, шигырь төзелеше хакында тирән фикерләр белдерә. Гомумән, Алишер Нәваи үзбәк әдәбиятының иң олуг шәхесләреннән санала. Нәваидан соңгы чорлар (XVI һәм ары гасырлар) тематик һәм эчтәлек белән форма ягыннан шактый чуар була. Анда лирика да, шул ук вакытта суфыйчылык идеяләре, дәүләт башында торучы хакимнәргә юнәлтелгән мәдхияләр дә, маҗаралы әкиятләр дә күбәеп китә. Шушы чорда гарәпләрдән кергән «Мең дә бер кичә» исемендәге маҗаралы әкият тә төрки телгә яраклаштырылып тәрҗемә ителгән була һ.б.

Түбән Кармалка — Татарстан Республикасының Чирмешән районындагы торак пункт. Әлегә муниципаль статусы — село (федераль классификатор буенча).

Россиядә мәсәл жанрының үсеш XVIII гасыр уртасы — XIX гасырның башына тап килә һәм бу үсеш . А. П. Сумароков, И. И. Хемницер, А. Е. Измайлов, И. И. Дмитриев исемнәре белән бәйле, шулай да шигъриятле мәсәл буенча башлангыч тәҗрибәләрне әле XVII гасырда ук Симеон Полоцк һәм XVIII гасырның беренче яртысында А. Д. Кантемир, В. К. Тредиаковский кебек әдипләр туплаган була. Рус шигъриятендә табигый һәм җор бәян итү интонациясен тапшыручы ирекле шигъриятле мәсәлләр барлыкка килә.

Исмәт разъезды — Татарстан Республикасының Ютазы районындагы торак пункт. Әлегә муниципаль статусы — поселок (федераль классификатор буенча).

Русия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Нефтеюганск каласынан Иртеш елгасы кушылганга кадәр . Кече елга бассейны — Вах, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Русиянең Аурупа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

654 yılda Xälifät ğäskäre Albaniäne ütep, Därbänt qalasın alıp, Bäläncär digän xäzär şähärenä höcüm itä, läkin ciñelä. Xäzärlär Albaniädän yasaq alğan.

Халыкара стандарт буенча Славута Көнчыгыш Аурупа вакыты (Eastern European Time, EET) сәгать кушагында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +2:00 гә тигез.
Казан троллейбусы — Казан шәһәренең троллейбуслар системасы. Ул 1948 елның 27 ноябрендә ачылган. Хәзерге вакытта 15 маршрут эшли. Юл бәясе — 15 сум (пластик кәрт белән 13 сум).

Кара һәм Азак диңгезләре тарафыннан юыла. Ярымутрау көньягында Кырым таулары урын били. Иң зур ноктасы — 1545 м биеклеге булган Роман-Кош тавы.

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Русиянең Аурупа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

26 июльне 3-нче танк төркеме Смоленсктан 40 километр көнчыгышрак Дорогобужга юлны кисеп өздә. Көнбатыш фронтның 16-нчы һәм 20-нче армиялар бәрелешне чолганышта башладылар.

Уйнаучылар араларында ике адым урын калдырып түгәрәкләнеп тезеләләр. Алар баскан урыннарыннан кузгалырга тиеш түгел. Уртада тупны түгәрәктәгеләргә биреп тору өчен бер бала билгеләнә. Туп һәрвакытта сикергәләп торырга тиеш. Шуңа күрә уйнаучылар сугып, җирдән сикертеп, бер-берсенә җибәрәләр. Әгәр арадан берәрсе тупка кулын тидереп тә суга алмыйча аны сикерүеннән туктатса, туп «үлгән» булып исәпләнә һәм уенчы уртадагы кешене алмаштыра. Аннан соң уен яңадан башлана. Уртадагы уенчы аның урынына баса.

Русия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Надым елгасы. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Надым.

Сарай кешеләре арасында көрәш башлана, беренче төркем Әл-Мөкътәдирне, икенче төркем аның абые Габдаллаһны тәхеткә утыртырга теләгәннәр. Көрәш нәтиҗәсендә Әл-Мөкътәдир тәхеткә утыра, ә Габдаллаһ үтерелә.

1928 елның 22 февралендә БАССР Стәрлетамак кантоны (хәзерге Ишембай районы) Түбән Әрмет авылында туган. Урта мәктәпне, Уфада дәүләт университетын (1961) тәмамлый. Тын океан флотында (1948-1953) хезмәт итә. «Совет Башкортстаны» газетасында (1953-1970), Уфада китап нәшриятында (1971-1975), «Агыйдел» журналында (1975-1988, баш мөхәррир) эшли.

Судак шәһәр бүлгесе (рус. Городской округ Судак, укр. Міський округ Судак, кырымтат. Sudaq şeer bölgesi, Судакъ шеэр больгеси) — Русия Федерациясенең Кырым Җөмһүриятенә керүче муниципаль берәмлек.

Зур Совраж — Русия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе , Киров өлкәсе , Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Вонил елгасының уң ярыннан 27 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 24 км.

Авылның бер зур зираты бар. Ул ерак-ераклардан тоташ бер урман кебек күренеп тора. Соңгы елларда аны көнбатышка таба берничә тапкыр киңәйтергә туры килгән. Зират тәртиптә тотылса да, иске кабер ташларының язулары югалып бара. 1970 елда Әшрәфуллин Илдар (ул вакытта әле Казан авыл хуҗалыгы институты студенты) фотога алган һәм кайберләрен кәгазьгә күчергән язуларга караганда, XIX гасырдан да иртәрәк куелган ташларны инде укып булмый. Ташлар күбесенчә йомшак токымнан, ә буяулары шактый чыдамсыз булган. Ишетүебезчә, хәзер мәктәп балалары да гарәпчә язу танырга өйрәнәләр. Бәлки зираттагы борынгы каберташлар белән кызыксынучылар да табылыр.
Халыкара стандарт буенча Кемпер Үзәк Аурупа вакыты (Central European Time, CET) сәгать кушагында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +1:00 гә тигез.

Халыкара стандарт буенча Варезе Үзәк Аурупа вакыты (Central European Time, CET) сәгать кушагында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +1:00 гә тигез.

Биредә климат уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.

Н. Стахеев күп иләрдә сәяхәт итә. Комарлы уеннар башкаласы Монте-Карлода зур акчалар оттыруы да мәгълүм, мәсәлән, 1908 елда казинода 15 млн алтын сум акчасын оттыра (чагыштыру өчен: Кырымдагы Ливадия сараен төзү казнага 4 млн га төшкән). Беренче бөтендөнья сугышы алдыннан Франциядә яши.

Шуннан соңгы тарихи вакыйгалар (аеруча Алтын Урда чоры белән бәйле вакыйгалар), бу төбәкнең этник процессын шактый катлауландырсалар да, халыкның хуҗалык мәдәнияте өлкәсендәге тормыш тәртибен үзгәртмәгәннәр. Татарларның матди һәм рухи мәдәнияте, шул исәптән аларның ашлары да, төрки кабиләләрнең Болгар йорты чорындагы этник үзенчәлекләрен саклап калган.

1794 елның 26 июнендә Флерюс янындагы бәрелештә бригада генералы, шул ук елның октябрендә дивизия генералы (Франция республикасы армиясендәге иң югары хәрби дәрәҗә) дәрәҗәсе бирелә. Генерал Жан Журдан кул астындагы Самбро-Маас армиясенең дивизиясе белән җитәкчелек итеп, Маастрихтны алуда батырлык күрсәтә.

1937 елда Кәрим Җаманаклы Казан дәүләт педагогия институтында «Кырым татар халык шагыйре Шамил Туктаргазыйның иҗтимагый-әдәби эшчәнлеге» темасына филология фәннәре кандидатлыгына диссертация яклый. «Тукай, Сабир һәм Туктаргазый» исемле фәнни хезмәт яза.

Русия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.

Минзәлә суы Сарман авылы (хәзер район үзәге) аркылы да үтә. Шунысы кызык: татар халык җырлары «Минзәлә» һәм «Сарман» формаль яктан бер-берсенә аваздаш (Сарман көе бераз сузынкы, салмак һәм, ихтимал, шуның аркасында моңлырак кына), ә «Сарман буйларында тирәктә» дип җырлаганда, чынлыкта Минзәлә буйлары күздә тотыла, чөнки анда җырга керерлек бүтән елга юк. Минзәләбаш авылының әүвәле Бикбулат карьясе дип аталганлыгын искә алсак, электә Минзәлә елгасының, һич югында югары агымы Сарман суы дип аталган булу ихтималын танырга туры килә. Бикбулатлылар, димәк, электә Минзәлә суын башка исем белән атап йөрткәннәр, ә бәлки инеш дип кенә атаганнар булыр».

1240 еллпрда Бәркә Идел буе Болгары йогынтысында Ислам динен кабул иткән. Ислам дине кабул иткәннән соң Бәркә хан Идел буе Болгары һәм Урта Азия сәүдә үзәкләрендә таяныч алган.

1797 елның башында 20 меңлек корпус башлыгы итеп Наполеон Бонапартның Италия армиясен ныгыту өчен җибәрелә. Тальяменто елгасын кичкәндә (1797 елның 16 марты), Градискны штурмлаганда (1797 елның 19 марты) һәм Триестны алганда дивизия белән оста җитәкчелек итә. Нәкъ шушы чорда баш сәргаскәр Бонапарт белән үзсүзле Бернадот арасында аңлашылмаучылыклар туа, хисләр бер-берсен күрә алмауга хәтле үсә.
Әкрам Даутов сугышның башыннан ахырына кадәр катнаша, һәрчак алгы сызыкта була. Батальон командиры гвардия майоры Даутов 4 тапкыр яралана, контузия ала, батырлыгы өчен Кызыл Йолдыз, Ватан сугышы орденнары һәм бик күп медальләр белән бүләкләнә. Алар арасында "Берлинны алган өчен" медале дә бар. Сугыш тәмамлангач ул ике ел Германиядә хәрби администрация коменданты урынбасары булып хезмәт итә.

Традицион татар ашлары өчен майны күп итеп куллану хас. Терлек майларыннан: атланмай һәм сары май, туң май, ат һәм каз мае, үсемлек майларыннан: көнбагыш мае, сирәгрәк зәйтүн, гәрчитсә һәм киндер мае кулланалар.

Кырымда икътисадның төп тармакларының берсе булып туризм тора. Биредә туризм 19 йөзнең икенче яртысында үсә башлый. Юллар, аеруча тимер юллар, төзелеше үсеш тапкач бирегә Русия Империясеннән бик күп туристлар ял итәргә килә башлый. Биредә бик күп ял сарайлары, җәйге бакчалар, йортлар корыла башлый. Аеруча зур үсешкә Кырым Ленин декретларыннан соң ирешә. Кырым Бөтенсоюз сәламәтләндерү үзәгенә әйләнә. Ә инде 1991 елдан соң туризм башка юнәлеш ала: туристлар санаторийларга караганда өстенлекне комда, диңгез ярында ял итүгә, актив ялга бирә башлый.

1982 елдан — Шклов районының «Ударник» (Бәрмәче) колхозы рәисе, 1983 елдан — Шклов төзү материаллар комбинаты директорының урынбасары, 1985—1987 елларда Шклов районының Ленин исемле колхозының парткомы сәрктибе. 1987 елның мартыннан — Могилёв өлкәсе Шклов районының «Городец» совхозы директоры.

Сергей Жданов (Сергей Василий улы Жданов, 8 октябрь 1900, Бүре Бистәсе, Чистай өязе, Казан губернасы, Русия империясе — 1 октябрь 1972, Казан, Татарстан Автономияле Совет Социалистик Җөмһүрияте, РСФСҖ, Совет Социалистик Җөмһүриятләр Берлеге) — зоолог, биология фәннәре докторы (1948), профессор (1951), ТАССРның атказанган фән эшлеклесе (1960). Казан ветеринария инстиутының зоология кафедрасы мөдире (1935-1972). Нәселле умартачылыкка караган фәнни хезмәтләр авторы.

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

Ванюши (разъезд) Екатеринбург вакыты (Yekaterinʙurg Time Zone, YEKT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +5:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +2 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+2 итеп күрсәтелә.

Городня — Русиянең Смоленск өлкәсе Новодугино районы составына керүче авылы. Извеково авыл җирлеге составына керә. Халык саны — 35 кеше (2007 ел). Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+3. Почта индексы — 215225.

Кече Лисица — Русия территориясеннән ага торган елга. Томск өлкәсе, Красноярск крае биләмәләрендә ага. Елга Лисица елгасының сул ярына тамагыннан 392 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 15 км.
Ибн Рөшднең төп хезмәтләренең берсе — «Кире кагуны кире кагу» дип аталган. Бу хезмәт башка телләргә, шул исәптән инглиз, алман, рус һ. б. телләргә дә тәрҗемә ителгән. Әсәр мистик карашлы галим Газалиның «Фәлсәфәчеләрне кире кагу» дигән хезмәтенә каршы юнәлдерелгән була. Ибне Рөшд үзенең бу хезмәтендә, дөнья Аллаһ тарафыннан яратылган дигән карашны тәнкыйтькә тотып, ул һичкем тарафыннан да тудырылмаган, мәңгелек, дигән фикерне яклый. Ибне Рөшд Аллаһның булуын таный, ләкин ул, ягъни Аллаһ, аныңча, материя белән берлектә һәм Аллаһның функциясе потенциядә булган формаларны чынбарлыкка әверелдерү.

Мәлләтамак авылы элек ике авылдан торган: Мәллә елгасының уң ягындагы Мәлләшәриптә башкорт катламы, елганың сул ягындагы Мәлләтамакта типтәрләр яшәгән. Вулыс үзәге Мәлләшәрип авылында урнаша. Соңрак ике авыл берләшә, Мәлләтамак булып кала.

Русия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, инештән Әчинск каласына чаклы,. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.

Постникова Екатеринбург вакыты (Yekaterinʙurg Time Zone, YEKT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +5:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +2 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+2 итеп күрсәтелә.

Киным-Урий — Русия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Олы Юган елгасының уң ярына тамагыннан 395 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 18 км.

17 гасырның азагында сала буларак нигезләнгән, 1698 елда Пётр I әмере буенча биредә Кырым татарларның һөҗүмнәреннән саклану өчен кальга салына.

Уенның барышы Икенче бөтендөнья сугышы чорына туры килә һәм имештер япон гаскәрләренең төп геройны тоткынлыкка алулары белән башлана. Берле уен кулланучыга ике якта хәрби хезмәтен үтәргә мөмкинлекчелек бирә, берсе аның америкалылар ягында японнарга каршы, ә икенчесе совет солдаты булып фашистларга каршы сугышу. Үзенең беренче чыгарылышында ук әлеге уенның күчерелмәләренең сату күләме бер миллионнан артып китә, шуның белән ул бары — FIFA 09 уеныннан гына калыша.

Логовой Екатеринбург вакыты (Yekaterinʙurg Time Zone, YEKT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +5:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +2 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+2 итеп күрсәтелә.

1881 елның 10 апрелендә Таврия губернасында (Кырымда) Күккүз (хәзерге Бакчасарай районы Соколиное авылы) дигән зур татар авылында фәкыйрь ыргат гаиләсендә туган. Авыл мәктәбендә белем ала. Белемен үзлегеннән арттыра. Акмәчеттәге укытучылар семинариясен тәмамлый.

Шушы ук көчләр плитәләрнең күчүенә сәбәпче булып, токымнарның сыгылмалы деформациясенең потенциаль энергиясе артуына китерә. Санап үтелгән көчләрнең беренче икесе 3нче һәм 4нче көчләрдән күпкә зурырак, ләкин аларның үзгәрү тизлеге атмосфера басымының яки су күтәрелүнең үзгәрү тизлегеннән күпкә түбәнрәк. Шуңа күрә җир тетрәвенең барлыкка килүенең төгәл вакыты (елы, көне, минуты) атмосфера басымының һәм су күтәрелү дәрәҗәсенең үзгәреше буенча билгеләнергә мөмкин. Архимед һәм ышкылу көчләре буенча исә тетрәү вакытын гасырлар һәм мең еллыклар төгәллеге белән билгеләп була.
Call of Duty: World at War (шулай ук эштәге исеме Call of Duty 5) — мультиплатформалы санак уены, атыш, АКШ ширкәте булган Treyarch Компаниясе тарафыннан уйлап табыла һәм Activision нигезендә тормышка ашырылып чыгарыла башлый. Call of Duty - санак уенарының бишенче өлеше. Әлеге прооект 2007 елның 26 декабрендә хуплана.

1265 елда Бәркәнең татар гаскәре Дунай буе Болгарына булыша һәм Византиягә болгар-татар явы оештырыла. 20 меңле Алтын Урда гаскәре Византияне Хулагу Ираны белән хезмәттәшлеге өчен җәза бирмәкче булган.

Медовка — Русия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кара елгасының сул ярыннан 4 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 36 км.

Başta yaña Manarası - xärbi manarası bularaq tözelgän, läkin Möxämmäd-Ämin üz fikeren üzgärtkän, häm bu qorılma xan mäçet manarasına äwerelgän. Söyembikä soñğı yıllarda manarasında yäşägän öçen xalıq bu binanı Söyembikä Manarası dip yörtkän.

Югары Корбаш — Русия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе , Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы ВОлышка елгасының сул ярыннан 120 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 17 км.

1263 елның 13 гыйнварында Терек буенда Бәркә һәм Хулагу арасында хәлиткеч сугыш булган. Бу сугышта Бәркә гаскәре җиңә. Ике яктан күп югалтулар булган. Хулагу Тәбризгә чигенә һәм яңа сугышка әзерләнә башлый.

Экваториа́ль Гвине́я Җөмһүрияте́ (исп. República de Guinea Ecuatorial [reˈpuβlika ðe ɣiˈne.a ekwatoˈɾjal], фр. République de Guinée équatoriale, порт. República da Guiné Equatorial) — Үзәк Африкада урнашкан дәүләт. Камерун һәм Габон дәүләтләре белән чиктәш. Гвинея култыгы тарафыннан юыла. Башкаласы — Малабо шәһәре.

Тормыш иптәше Наилә белән ике ул тәрбияләп үстерәләр. Өлкән улы Булатны Чаллыда 2011 елда татар теле буенча бердәм дәүләт имтиханын уңышлы биргән укучы итеп беләләр. Ул хәзер Камаз машиналарының хәрби төрен йөртүне үзләштерә. Кече улы Азат татар гимназиясендә белем ала.

Дәһшәтле сугыш юлларын кичеп, күп яралар алып булса да, Әкрам Даутовка туган ягына кайту бәхете тия. Сугыштан кайткач, Әкрам Даутов туган районының Кандра эшчеләр бистәсендәге 2 нче санлы урта мәктәптә җыр-музыка дәресләрен алып бара. Аннан аны район мәдәният йортына директор итеп чакыралар. Бу чорда Ә. Даутов күп кенә үзешчән сәнгать түгәрәкләрен җитәкли, бихисап яңа җырлар иҗат итә.

Сорум-Помут — Русия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Помут елгасының уң ярына тамагыннан 147 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 34 км.

Итне майда кыздырып пешерү традицион татар ашларына хас түгел. Итне пылау пешергәндә генә кыздырганнар. Кайнар ашлар өчен күбрәк пешкән һәм пешәр-пешмәс ит кулланганнар. Итне ашка зур-зур кисәкләр итеп салганнар, ашар алдыннан гына тураганнар. Кайчагында шулпада пешкән яисә пешәр-пешмәс итне (киек итен) кечерәк кисәкләргә бүлгәләп кыздырганнар яисә казанда томалап парда пешергәннәр. Каз яисә үрдәк түшкәсен мИитә кыздырганнар.
Рамил Хәсәнгатин (Рамил Вәгыйз улы Хәсәнгатин, 1 июль 1972, Казан, Татарстан Автономияле Совет Социалистик Җөмһүрияте, РСФСҖ, Совет Социалистик Җөмһүриятләр Берлеге — , ) — РФ шаһматчысы, гроссемейстер (2003), Русия чемпионы (команда исәбендә, 1998, 2002, 2003).

İsmäğil Gasprinski (Gaspıralı) (Qırımtatarça İsmail Gasprinskiy (Gaspıralı)) 1851 (1267) yılnıñ 8 martta Baqçasaray yağındağı Ulu Sala awılında tua. Fatimä isemle änie mäşhür ğäilädän ide. Mustafa isemle atası da ber mäşhür ğäilädän bula, Qara diñgez yarındağı Gaspra awılında tua. İsmäğil bäy üz näsel isemen ata awılınnan alğan (bu turında «Terciman» gazetasınıñ 19. sanında äytelä).

Русия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Нефтеюганск каласынан Иртеш елгасы кушылганга кадәр . Кече елга бассейны — Вах, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.

Русия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.

Русия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.

1975 елда Могилев педагогика институтының тарих факултетын, ә 1985 елда Беларусь авыл хуҗалыгы академиясене читтән торып тәмамлый. 1975-1976 һәм 1980-1982 елларда армиядә хезмәт иткән.

Озерница — Русия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Великая елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

Авыл аксакаллары, хәзерге Иске Минзәләбаш авылына Кукмара авылыннан күчеп килгән Бикбулат бабай һәм Мәмәшир (хәзерге Кукмара районына керә) авылының бер чирмеш карты нигез салган, дип сөйлиләр. Кайбер кулъязма тарихларда бу вакыйга 1354 елда булган дип күрсәтелсә дә, моны расларлык дәлилләр юк. Аерым чыганакларда очрый торган 1610—1620 еллар датасы дөреслеккә якынрак булырга тиеш, ләкин ул да өстәмә тикшеренүләрне таләп итә.

Нугайбәк (Бәләбәй өязе), Александр-Карамалы, Нөркәй, Богодаровски һәм Пучы вулыслары белән чиктәш булган (1890). 15 торак пунктта 9001 кеше яшәгән. 1924 елда бетерелә.

Ветеринар-санитар нормалар сакланмаганда, тиешенчә күмелеп, койма белән уратылып алынмаганда, түләмәдән үлгән хайваннар күмелгән үләт базлары, биотермик чокырлар һәм башка күмү урыннары да куркыныч тудыра.

Андрусова — Русия территориясеннән ага торган елга. Төмән өлкәсе, Омск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Зур Туртас елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 22 км.

Татарларга хас башка эчемлекләрдән балдан ясаган татлы ширбәтне атап китәргә мөмкин. XIX гасыр азагында һәм XX гасыр башында аны кайбер йолаларны үтәгәндә генә әзерләгәннәр. Мәсәлән, Казан татарлары туй вакытында кияү йортында кунакларга «кәләш ширбәте» чыгарганнар. Ширбәтне эчкәч, кунаклар подноска яшьләргә дип акча салганнар.
Русия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.

Дыш — Русия территориясеннән ага торган елга. Краснодар крае биләмәләрендә ага. Елга Дыш елгасының сул ярына тамагыннан 9 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 39 км.

Русия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.

Огневское (Чиләбе өлкәсе) Екатеринбург вакыты (Yekaterinʙurg Time Zone, YEKT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +5:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +2 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+2 итеп күрсәтелә.

Анундолва — Русия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Надым елгасының уң ярына тамагыннан 262 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 48 км.

Иске Минзәләбаш авылының табигате матур, ямьле, анда тау-ташлар да, елга-инешләр, чишмәләр, урман-болыннар да җитәрлек. Авылның төньягындагы таулар, төрле геологик катламнарын ачып, каршыда кызарып торалар. Уң якта Дәрә (Зәрә) тавы, кояш шуның артыннан чыга. Ләкин аның исеме русча «заря» сүзе белән түгел, бәлки язларын бәйрәм ителә торган йола уеннары белән бәйле. Иң биек җир – Каравыл тавы, әлеге каршы тауларның түбәсе шул инде. Электә авылга ясак җыючылар килгәнен шул тау түбәсеннән күзәтеп торганнар, дип сөйлиләр. Ясак түләрлек хәле булмаган кешеләр бу көннәрне Бүре елгасы, Кычыткан чокыры кебек аулак урыннарга кача торган булганнар. Бу тау башында илнең топографик сызымын алган вакытлардан калган кечерәк каланча (маяк) әле 40—50 нче елларда да бар иде. Хәзер ул ауган һәм юкка чыккан инде. Түбән җирләрдә урнашкан каланчалар исә биек итеп эшләнгән булган. Буралы урманы ягындагы басуда урнашкан геодезик каланча 50 нче елларның урталарында авып төшкән.

Йорт хайваннары табигать шартларында ярдәмсез була. Әмма бу алар үз ата-бабалырыннан түбән дигәнне аңлатмый. Алар тик көндәлек тормышта яңа шартларына, кеше таләпләренә яраклашкан.

Кеше анатомиясе фәненнән студентларга мөстәкыйль эш өчен уку-методик ярдәмлек. 2 нче өлеше. Спланхнология. /А.П. Киясов, Ә.А. Гомерова, Л.А. Емелина һәм б.к. / Русчадан И. С. Хаҗиев тәрҗ. - Казан: КДМУ, 2013. - 126 бит.

Шмаруха — Русия территориясеннән ага торган елга. Тамбов өлкәсе, Пенза өлкәсе, Воронеж өлкәсе, Сарытау өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Чембар елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 24 км.

Әл-Фәттәәх. (гарәп. الْفَتَّاحُ‎) – Аллаһның 99 исеменең берсе. «Ачу» тамырыннан ясалган бу исемнең мәгънәсе колларына бөтен җиңеллек ишекләрен ачучы, җиңеләйтү-че һәм нигъмәтләрен колларының алдына җәюче димәктер. Моны, Аллаһ колларына рәхмәт, гыйлем һәм мәгърифәт ишекләрен ачар, дип аңлаткан галимнәр дә бар.

Почта индексы — 429815. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97203885001. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100200003700.
1917 елга кадәр Минзәләбаш авылында 300 ләп йорт һәм 2000 җан исәпләнеп, авыл өч мәхәлләдән торган һәм өч мәчет эшләгән. Һәр мәхәлләдә икешәр мулла һәм берәр мөәзин булган (авыл турындагы язмаларда Әхмәди, Габдулла, Сабир, Хәлим, Сәгъди, Камил, Минһаҗ, Салах, Гаптерәхим, Хафиз исемле муллалар теркәлеп калган).

Рынья — Русия территориясеннән ага торган елга. Төмән өлкәсе, Омск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Алымка елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 54 км.

Бари Гарифуллин (Бари Гарифулла улы Гарифуллин, 10 май 1907, Борындык, Ивановски вулысы, Зөя өязе, Казан губернасы, Русия империясе — 2003, Борындык, Кайбыч районы, Татарстан, Русия) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1952).

1908 елның 27 июнендә Уфа губернасы Стәрлетамак өязе (хәзерге БР Стәрлебаш районы) Тәтер-Арыслан авылында туган. 1920 елда авылда чыккан янгында өйләре яна. Әтисе, туганнары үлә. Әнисе белән урманда, землянкада яшәргә мәҗбүр булалар.

Куҗак авылы ягы: Кычытканлы чирәме, Шомырт куак, Озын рәт, Аргыш капка төбе, Кызлар уйный торган җир (мондый исемдәге урын татар яши торган җирдә еш очрый; мәсәлән, борынгы Болгар шәһәре янында да шундый урын булган, русча чыганакларда «Бабий бугор» дип атала), Конай умарталыгы, Зариф умарталыгы.

Русия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.

Русия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.

Энлть-Ими-Ягун — Русия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга КАР/ОБЬ/1488/4/258 кушыла. Елга озынлыгы 225 км.

Сөйки Кичүе — Татарстан Республикасының Кама Тамагы районындагы торак пункт. Әлегә муниципаль статусы — поселок (федераль классификатор буенча).

Нямда-То-Сё — Русия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Об култыгы урнашкан. Елга озынлыгы 24 км.

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Русиянең Аурупа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

Русия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.

929 елда сарай кешеләре беренче дәүләт түнтәрелешен ясап, Әл-Каһирне тәхеттә утыртмакчы, ләкин сакчылар шуны якламыйлар һәм Әл-Мөкътәдир тәхеттә янә утыра.

Русия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны Кет белән Васюган арасы, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.

Шәһәр Терек-Кума түбәнлегенең көньяк кырыенда, Терек елгасының сул ярында, Владикавказдан 92 километр төньяктарак урнашкан. Тимер юл станциясе, автомобил юллар төене.
Климаты — уртача континенталь. Кыш суык һәм буранлы, кар катламы берәр метрдан артып китә ала. Явым-төшем күләменең күпчелек өлеше июнь-август айларына туры килә.

Русия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.

839 (сигез йөз утыз тугызынчы) ел — кәбисә булмаган ел, юлиан тәкъвим буенча чәршәмбе көнне башлана. Бу безнең эраның 839 елы, I меңьеллыкның 839 елы, IX гасырның 39 елы, IX гасырның 4 унъеллыгының 9 елы, 830 елларның 10 елы. 839 елдан бирле 1179 ел үтте.

Русия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Төньяк Сосьва елгасы кушылган урынган Салехард каласына кадәр . Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Төньяк Сосьва тамагыннан түбән, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.

Көньяк Лозыльга — Русия территориясеннән ага торган елга. Томск өлкәсе, Омск өлкәсе, Новосибирск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Лозыльга елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.

Салтояха — Русия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы КАР/ТАЗ/90/61/103/33/13 урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.

Русия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, инештән Әчинск каласына чаклы,. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.

Төрле халыклар үзләре яшәгән өлкәдәге хайваннарны йортлаштырылган — антилопалар, торналарны, ләкләкләрне, кара еланнарны, һәм хәтта крокодилларны. Галимнәр борынгы кешеләре мегатерийны һәм мәгарә аюын да йортлаштырылган дип исәпли. Ә Гасдрубал Барка Б. Э.К .III гасыр азагында римлылар белән сугышта хәрби филләрне файдаланган. Төрле вакытны төрле урыннарда җәнлекләрдән сарык, үгез, марал, антилопа, төлке, чәшке, кеш, нартия; кошлардан — бытбылдык, фазан, тәвә кошы; балыклардан — толстолобик, амур, бөҗәкләрдән — төклетура, чебеннәр. Чебеннәрне ияләштерү башкарылды һәм бүгенге көндә дә дәвам итә. Бу эш фермаларда тиресне утильләштерү өчен башкарыла.

Русия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.

Русия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Көнбатыш Каспий бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Терек.

Мәйданы — 28 051 км². Экваториаль Гвинея ике өлештән тора: кыйтга өлеше (26 мең км²) һәм утрау өлеше (2 мең км²). Дәүләтнең башкаласы Биоко утравында урнаша. Климат — экваториаль, даими дымлы. Айлык уртача температура — +24 — +28°.

Дөрес туклану — сәламәтлекне саклауның мөһим чарасы. Ул кешенең эш сәләтенә һәм яшәвенә уңай тәэсир итә. Шуңа күрә халыкның аш-су әзерләү осталыгыннан дөрес файдалана белү гаять зур әһәмияткә ия булып тора.
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Русиянең Аурупа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

Русия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Угра елгасы, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Мокша елгасы кушылган урындан алып Ука кушылдыктары бассейны, елга бассейны — Ука.

Русия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, Кемерово каласыннан койганчы урынга чаклы. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.

Русия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.

Әр-Разиның философия, этика, теология, логика, медицина, астрономиия, физика һәм алхимия фәннәре буенча язган 184 әсәре билгеле, шуларның 61 е хәзерге заманга кадәр сакланып килгән.

Русия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Тын бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Хопер, елга бассейны — Тын (бассейнның Русия өлеше).

Русия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.

Ärmännär Qawqaz Albaniäse - ärmänläşkän xristian däwläte bulğandır dip isbatlıylar, Azärbaycan Qawqaz Albaniäseneñ xalqın - äzärilär babaları bulıp sanıy. Matbuğatta, xättä fändä şuşı qaraşlar köräşe däwam itä.

Мундыр — Русия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Ивдель елгасының уң ярыннан 73 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 16 км.

Русия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сыры елгасы, инештән Сыры гидроузеленә чаклы. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).

2001 елгы бөтен Украина җан исәбе алу буенча 11,4 % халыкның туган теле булып кырымтатар теле, 10,1% халыкның украин теле, 77% халыкның туган теле булып рус теле саналган.
Эре һәм уртача зурлыктагы, зур гәүдәле төкле күбәләкләр. Канатлары бер төстә генә - ак, сары, сирәк кенә яшел; канат колачы - 20-70 мм. Хортумчыгы рудиментар. Еш кына җенси диморфизм күзәтелә - кайбер төрләренең ана затлары канатсыз. Эңгер-меңгердә һәм төнлә активлар. Көндез ата күбәләкләр аналарны эзләп очалар һәм исләре буенча эзләп табалар. Гусеницалары төк белән капланган, шунлыктан кошлар өчен ашарга яраксыз. Агач яфраклары белән тукланалар. Урман һәм бакчаларга зур зыян китерергә мөмкиннәр. Аеруча еш очрыйлар: парсыз ефәк күбәләге; монах ефәк күбәләге (Lymantria monacha) - алгы канатлары сорырак, зигзагсыман дүртәр кара сызыклы, арткылары - аксыл-соры, гусеницасы ылыслы агачларда үсә; алтынкорсак (Euproctis crysorrhoea) - корсак очы кызыл көрән яки алтынсыман төкләр учмасыннан тора (исеме шуннан), гусеницасы - соргылт кара, җимеш агачларында, имән, юкә һ.б. агачларда туклана.

Бөек Ватан сугышының башлангыч чорында Ленинград симфониясен яза башлый, беренче һәм икенче өлеше камап алынган Ленинградта языла. Шулай ук Шостакович Ленинградның һава һөҗүменә каршы саклануында янгын сүндерүче булып эшли. 1941 елның октябрендә Куйбышев каласына эвакуацияләнә, биредә 27 декабрьдә симфония тәмамлана.

Половинка — Русия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае биләмәләрендә ага. Елга Чусовской елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.

Русия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Ишем кушылганчы, елга бассейны — Иртеш.

• Кырыйдагы яшь минискы — яшь пәрдәсендә сулы катлауның үлчәү күләме. Нормаль күздә мениск биеклеге 1 мм диярлек, ә «коры» күздә ул юкара (рәс. 7. 2б) яки югала.

Нерчина-Яха — Русия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга Пур-Пе елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.

Пальник-Шор — Русия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга Созьва елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 15 км.

Биредә климат уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.

Мышланка — Русия территориясеннән ага торган елга. Новосибирск өлкәсе, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга [[Сузун (Об кушылдыгы)|Сузун]] елгасының уң ярына тамагыннан 106 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 12 км.

Хасарё-Сё — Русия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Харасовая елгасының сул ярыннан 43 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 10 км.

Русия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Кубань бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Кубань.

Акташкасы (чуаш. Акташкасси, рус. Акташкасы ) — Чуашстанның Чуел районында урнашкан торак пункт. Әлегә муниципаль статусы — деревня (федераль классификатор буенча).