Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
ਪੰਜਾਬੀ ਖੋਜ ਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤਕ ਖੋਜ ਦੇ ਮਿਲੇ ਜੁਲੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਧੀਨ ਹੋਇਆ। ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਉੱਪਰ ਕਬਜ਼ੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ-ਨੀਤੀ ਵਿਚ ਸਥਾਨਕ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ। ਬੇਸ਼ੱਕ ਬਸਤੀਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਇਸ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਵੀ ਕਈ ਗੁੱਝੇ ਮਨੋਰਥ ਸਨ। ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਕਾਲਜਾਂ, ਵਿਚ ਹੋਰਨਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਅਧਿਆਪਨ ਵੀ ਸਰਕਾਰੀ ਪੱਧਰ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਖ਼ਾਲਸਾ ਸਕੂਲਾਂ ਅਤੇ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਪੜਾਉਣ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਇਸ ਤੱਥ ਦਾ ਸਬੂਤ ਸਾਨੂੰ 1876 ਈ. ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਪੰਡਿਤ ਸ਼ਿਵ ਨਾਥ ਜੋਗੇ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਛੰਦ ਰਤਨਾਵਲੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਦਿੱਤੀ ਸੂਚਨਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਖੋਜ ਦਾ ਜਨਮ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਕਾਦਮਿਕ ਲੋੜ੍ਹਾ ਵਿਚੋਂ ਹੋਇਆ। ਪੰਜਾਬੀ ਖੋਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਨਮੂਨਾ ਸਾਮੰਤ 1940 ਮੁਤਾਬਿਕ 1883 ਈ. ਵਿਚ ਹਿਰਦੇ ਰਾਮ ਭੱਲਾ ਦੇ ‘ਹਨੂਮਾਨ ਨਾਟਕ' ਸੰਪਾਦਕ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਨਾਥ ਜੋਗੀ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਪੰਜਾਬੀ ਖੋਜ ਦੇ ਆਰੰਭਲੇ ਦੌਰ ਵਿਚ ਹਨੂਮਾਨ ਨਾਟਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖੋਜ ਰਚਨਾ ‘ਹਾਫ਼ਜ਼ਾਬਾਦ ਵਾਲੀ ਜਨਮ-ਸਾਖੀ’ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰੋ. ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਨੇ 1885 ਈ. ਵਿਚ ਕੀਤੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਹੋ ਜਨਮ-ਸਾਖੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਾਂ ਥੱਲੇ 1882 ਈ. ਵਿਚ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਦੇ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਨਾਲ ਵੱਧ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ ਦੀ ਚਸ਼ਮਾ-ਏ-ਹਯਾਤ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ ਅਤੇ 1961 ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਦਾ ਤਜ਼ਕਰਾ ਨਾਂ ਹੇਠ ਛਾਪਿਆ।

1979 ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਆਟੋ ਟਰੈਕਟਸ ਲਿਮਟਿਡ (ਏ.ਟੀ.ਐਲ.) ਦਾ ਪ੍ਰਤਾਪਗੜ੍ਹ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਇਕ ਉਤਪਾਦਨ ਪਲਾਂਟ ਸੀ ਅਤੇ 28 ਬੀਐਚਪੀ (21 ਕਿੱਲੋ) ਲਾਇਲਡ ਇੰਜਣ ਨਾਲ ਟਰੈਕਟਰ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ। ਇਹ 40% ਸਰਕਾਰੀ ਪੈਸਾ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਇੱਕ IDBI ਬੈਂਕ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਤਪਾਦਨ ਸਤੰਬਰ 1981 ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਸਪਲਾਈ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਉਤਪਾਦ ਦੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਬ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅਰਸੇ ਵਿਚ 2,380 ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਇਕੱਲੇ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਉਤਪਾਦਨ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸੀ। ਕੰਪਨੀ ਅਤੇ ਜਾਇਦਾਦ 1991 ਵਿੱਚ ਆਟੋਮੇਕਰ ਸਿਪਾਨੀ ਨੂੰ ਵੇਚੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਡੀਜ਼ਲ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਦੇ ਇੰਜਣ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕੀਤੀ (ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਏ.ਟੀ.ਐਲ ਦੀ ਪੰਜ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ) ਪਰ ਕੁਝ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬਣਾਇਆ।

ਪੋਪ ਦੇ ਜਹਾਦ ਦੇ ਐਲਾਨ ਦੇ ਬਾਦ ਅੱਗੜ ਪਛੜ 4 ਵੱਡੇ ਲਸ਼ਕਰ ਯਰੋਸ਼ਲਮ ਦੀ ਫ਼ਤਿਹ ਦਾ ਮਤਾ ਪੱਕਾ ਕੇ ਟੁਰੇ । ਪੀਟਰ ਰਾਹਬ ਦੀ ਮਤਹਿਤੀ ਚ 13 ਲੱਖ ਈਸਾਈਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਉਜੜ ਕੁਸਤੁਨਤੁਨੀਆ ਲਈ ਟੁਰਿਆ ।ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਰਸਤੇ ਚ ਆਪਣੇ ਹਮ ਮਜ਼ਹਬ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟਮਾਰ ਤੇ ਕਤਲ ਗ਼ਾਰਤ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਈਆ । ਬੁਲਗ਼ਾਰੀਆ ਤੋਂ ਲੰਘਣ ਦੇ ਬਾਦ ਇਹ ਲੋਕ ਕੁਸਤੁਨਤੁਨੀਆ ਪਹੁੰਚੇ ਤੇ ਬਾਜ਼ ਨਤੀਨੀ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਜਰਮਾਨਾ ਹਰਕਤਾਂ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਤੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੁੱਖ ਐਸ਼ਿਆਏ ਕੁ ਚੁੱਕ ਵੱਲ ਮੋੜ ਦਿੱਤਾ । ਜਦੋਂ ਇਹ ਲਸ਼ਕਰ ਸਲਜੋਕੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਚ ਵੜਈਆ ਸਲਾਜਕਾ ਰੂਮ (ਸਲਤਨਤ ਰੂਮ ਦੇ ਹੁਕਮਰਾਨ ਕਲੱਚ ਅਰਸਲਾਨ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਹਿਸ ਨਹਿਸ ਕਰ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਕਤਲ ਹੋ ਗਈ । ਸਲੀਬੀਆਂ ਦੀ ਇਹ ਮੁਹਿੰਮ ਕੁੱਤਾ ਨਾਕਾਮ ਰਹੀ ।

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਢਾਂਚਿਆਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ "ਬੀਜ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਸਲ ਵਿਚ ਸੁੱਕੇ ਫਲ ਹਨ ਬੇਰੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੌਦੇ baccate ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸੂਰਜਮੁਖੀ ਦੇ ਬੀਜ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੇਚੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਹ ਫਲਾਂ ਦੀ ਸਖਤ ਕੰਧ ਦੇ ਅੰਦਰ ਘਿਰਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬੀਜਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਖੁਲ੍ਹਾ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਸੋਧਾਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ-ਕਹਿੰਦੇ ਪੱਤੇ ਦੇ ਫਲ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆੜੂ) ਕੋਲ ਇੱਕ ਕਠੋਰ ਫਰਕ ਲੇਅਰ (ਐਂਡੋਓਕਾਰਪ) ਹੈ ਜੋ ਅਸਲ ਬੀਜਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਪਾਕ ਇੱਕ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੁੱਝ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਫਲ, ਇੱਕ ਘਿਣਾਉਣੇ ਬੀਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਕੋਰਨ ਜਾਂ ਹੇਜ਼ਲਿਨਟ ਆਦਿ ਦੇ ਨਾਲ।

ਭੁੱਲਰ ਸਿਰਫ 10 ਪ੍ਰੋਗਰੈਸਿਵ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਿਵ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜੋ 5 ਮਈ 2015 ਨੂੰ ਹੋਈ ਸੂਬਾਈ ਚੋਣ ਵਿਚ ਮੁੜ ਜਿੱਤ ਕੇ ਆਏ ਸਨ ਜਦ ਕਿ ਪ੍ਰੇਂਟਿਕ ਸਰਕਾਰ ਇਹ ਚੋਣ ਹਾਰ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤਕ ਅਲਬਰਟਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿਚ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ।
ਸ਼ਵੇਤਾ ਤਿਵਾੜੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ। ਉਸ ਸਭ ਤੋ ਪਹਿਲਾ ਕਸੌਟੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕੀ 2011 ਵਿਚ ਨਜਰ ਆਈ। ਉਹ ਬਿੱਗ ਬਾਸ ਰਿਆਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ ਦੀ ਵਿਜੇਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ Jਝਲਕ ਦਿਖਲਾ ਜਾ 2013 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਯੋਗੀ ਬਣੀ।

ਡਾ. ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇਕੀ (ਜਨਮ 27 ਅਗਸਤ 1925) ਪੰਜਾਬੀ ਚਿੰਤਕ, ਨਵਅਧਿਆਤਮਵਾਦੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਉਹ ੧੯੭੮ ਤੋਂ ੧੯੮੧ ਤੱਕ ਪੀ ਜੀ ਆਈ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸਜ, ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਮਨੋਚਕਿਤਸਾ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁੱਖੀ ਵੀ ਰਹੇ ਹਨ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜੀਵਨ ਦੋਰਾਨ ਉਹ ਪੰਥਕ ਆਗੂ ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕਾਫੀ ਨਜਦੀਕ ਸਨ ਤੇ ਉਹ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਿੱਖ ਸਟੂਡੈਂਟ ਫ਼ੇਡਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਪਰਧਾਨ ਵੀ ਰਹੇ। ਡਾਕਟਰ ਨੇਕੀ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਤ ਸਦਨ ਦੇ ਉਪ-ਪਰਧਾਨ ਸਨ|ਉਹਨਾਂ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਤੇ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ|ਉਹ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮਨੋਰੋਗ ਮਾਹਿਰ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1979 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ, ਕਰੁਣਾ ਦੀ ਛੂਹ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਵਿ ਦੀ ਨਵੀਂ ਤੇ ਵੱਖਰੀ ਨੁਹਾਰ ਘੜਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਦਿਸ਼ਾ ਬੋਧ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਚੋਣਵੇਂ ਕਵੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ॥ਡਾ. ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇਕੀ ਦਾ ਨਾਮ ਉੱਘੀ ਥਾਂ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।ਉਸਦੇ ਕਾਵਿ-ਬੋਲ ਵੱਖਰੇ ਹੀ ਪਛਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇਕੀ ਸਮਕਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਵਿ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਿਲਕੁਲ ਨਵੇਕਲੀ ਤੇ ਅਦਭੁੱਤ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਵਾਲਾ ਕਵੀ ਹੈ। ਨੇਕੀ ਦੀ ਕਵਿਤਾ, ਉਸਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਸਮੁੱਚ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਅਨੇਕਾਂ ਦਵੰਦ ਅਤੇ ਪਰਸਪਰ ਵਿਰੋਧ ਨਿਰੰਤਰ ਗਤੀਮਾਨ ਹਨ। ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਵਿਵਸਾਇ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਮਨੋ-ਚਿਕਿਤਸਕ, ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵੱਲੋਂ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ, ਅਨੁਭਵ ਵੱਲੋਂ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਨੇਕੀ ਇੱਕ ਸੁਹਜਵਾਦੀ ਕਵੀ ਹੈ।

ੲਿਸ ਜਿੱਤ ਪਿੱਛੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਨੇ ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਲਾਹੌਰ ਵੱਲ ਕੂਚ ਕੀਤਾ। ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸੈਨਾ ਦਾ ਕੋੲੀ ਵਿਰੋਧ ਨਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹ 20 ਫ਼ਰਵਰੀ, 1846 ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਪਹੁੰਚ ਗੲੀ।

ਗਲੋਬ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਸਕ੍ਰੀਨ ਐਕਟਰਸ ਗਿਲਡ ਅਵਾਰਡ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਹ 2013 ਵਿਚ ਫੋਬਰਜ਼ ਸੇਲਿਬ੍ਰਟੀ 100 ਅਤੇ 2017 ਵਿਚ ਟਾਈਮ 100 ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਾਲੀ ਅਦਾਕਾਰੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਵਜੋਂ ਇਸਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਸ਼ਿਵਰਾਮ ਹਰੀ ਰਾਜਗੁਰੂ (ਮਰਾਠੀ: शिवराम हरी राजगुरू, 24 ਅਗਸਤ 1908 – 23 ਮਾਰਚ 1931) ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸਾਥੀ ਹੋਣ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੇ ਕਤਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਲਈ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

1945 ਵਿੱਚ ਸਤਾਲਿਨਗਰਾਦ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਤ-ਭੂਮੀ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਜੋਂ ਸਰਕਾਰੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ‘ਹੀਰੋ ਸਿਟੀ’ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 1959 ਵਿੱਚ ‘ਸਤਾਲਿਨਗਰਾਦ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੇ ਨਾਇਕਾਂ’ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਮਾਮਾਯੇਵ ਕੁਰਗਨ ਪਹਾੜੀ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਯਾਦਗਾਰੀ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜੋ 1967 ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮੂਰਤੀ ‘ਮਾਤ-ਭੂਮੀ ਪੁਕਾਰ ਰਹੀ ਹੈ’। ਇਸ 52 ਫੁੱਟ ਉੱਚੀ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤਲਵਾਰ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਹਵਾ ਵਿੱਚ 85 ਫੁੱਟ ਉੱਚੀ ਪੁੱਜਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਜਨਰਲ ਚੁਈਕੋਵ ਦਾ ਮਕਬਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ‘ਚ ਬਣਿਆ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹਾਲ ਹੈ। ਇੱਕ ਕੰਧ ਉੱਤੇ ਇਸ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਨਾਂ ਦਰਜ ਹਨ। ਨਾਲ ਹੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਲਾਟ ਹਰ ਵੇਲੇ ਜਗਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਨਾਲ ਇਸ ਉਸ਼ੱਤਸਵ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਭਾਵ ਉਕਾ ਹੀ ਬਦਲ ਗਏ ਹਨ। ਉਸ਼ੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਤਾਂ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਇਸਦਾ ਰੂਪ ਬਹੁਤ ਬਦਲ ਗਿਆ ਹੈ ਤੇ ਹੁਣ ਇਹ ਇਕ ਭੈਣਾਂ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਹੀ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਉੱਤਰ ਵਲੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹਮਲਾਵਰ ਆਉਂਦੇ ਰਹੇ ਤੇ ਹਰ ਵੈਰੀ ਹਮਲਾਵਰ ਜਾਂਦੀ ਵਾਰੀ ਧੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਤੇ ਗੁਲਾਮ ਬਣਾ ਲੈਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਅਜਿਹੇ ਭੈੜੇ ਵਕਤਾ ਵਿਚ ਭੈਣਾਂ ਨੇ ਵੀਰਾਂ ਦੇ ਮਾਣ ਨੂੰ ਵੰਗਾਰਨ ਵਾਸਤੇ ਇਹ ਰਸਮ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ।ਭੈਣਾਂ ਹਰ ਸਾਲ ਦੇ ਸਾਲ ਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਰਖਸ਼ਾ ਬੰਧਨ੍ਹ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਧਰਮ ਯਾਦ ਕਰਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਇਹ ਰਸਮ ਪ੍ਰਚਲਤ ਹੈ।
ਤੀਖੀ ਡਾਨ, ਜਿਲਦ 4, 1928-1940 (ਸ਼ਾਂਤ ਡਾਨ) - ਤੇ ਡਾਨ ਵਹਿੰਦਾ ਰਿਹਾ (1934); ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਜਾ ਗਿਰਿਆ ਡਾਨ ਦਰਿਆ (1940); ਤੇ ਡਾਨ ਵਹਿੰਦਾ ਰਿਹਾ (1966)। ਸੇਰਗੀਏ ਗੇਰਾਸੀਮੋਵ, ਅਦਾਕਾਰ: ਪੀ. ਗਲੇਵੋਬ, ਐਲ. ਖਿਤਿਆਐਵਾ, ਜ਼ੈੱਡ. ਕਿਰੀਏਨਕੋ ਅਤੇ ਈ ਬਿਸਤਰਲਤਸਕਾਇਆ. ਨਿਰਮਾਣ ਪੋਦਨਿਆ 1957-1958।

ਮੱਧ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਦੌਰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨੇ ਲੋਕ ਪੱਖੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਜੀਵਨ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਮਹੱਤਾ ਸਥਾਪਤ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਰਤ ਕਰਨ, ਨਾਮ ਜਪਣ ਅਤੇ ਵੰਡ ਛਕਣ ਦੇ ਸਰਬ ਕਾਲਿਆਣਕਾਰੀ ਸਮਾਜੀ ਮਨੁੱਖੀ ਸੰਕਲਪ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਜਾਤ-ਪਾਤ, ਊਚ-ਨੀਚ ਆਦਿ ਦੇ ਭੇਦ-ਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਮਾਨਵੀ ਸਾਂਝ ਅਤੇ ਸਰਬਤ ਦੇ ਭਲੇ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਸੰਪਾਦਨਾ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਲਾਸਾਨੀ ਖ਼ਜਾਨਾ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਾਨਵਤਾ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਇਸ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਪੁੱਠ ਦਿੱਤੀ। ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਲਈ ਇਹ ਦੌਰ, ਇਸ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰ ਅਤੇ ਮੌਲਿਕ ਪਛਾਣ ਦਾ ਸੁਨਹਿਰੀ ਦੌਰ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਸਰਦਾਰ ਗੁੱਜਰ ਸਿੰਘ ਭੰਗੀ ਉਸ ਤਿਕੜੀ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਾਹੌਰ ਉੱਪਰ 30 ਸਾਲ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਇਕ ਸਧਾਰਨ ਕਿਸਾਨ ਨੱਥਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ।

ਰਿਲੀਫ ਐਚਿੰਗ ਦੀ ਕਾਢ 1788 ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਵਿਲੀਅਮ ਬਲੇਕ ਦੁਆਰਾ ਕੜ੍ਹੀ ਗਈ; 1880 - 1950 ਦੇ ਵਿੱਚ ਮੂਰਤ ਦੇ ਵਿਵਸਾਇਕ ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਲਈ ਇੱਕ ਫੋਟੋ - ਮਕੈਨੀਕਲ (ਲਕੀਰ - ਬਲਾਕ) ਵੇਰੀਏਂਟ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਸੀ। ਇਹ ਪਰਿਕਿਰਿਆ ਐਚਿੰਗ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੀ ਹੈ ਲੇਕਿਨ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਰਿਲੀਫ ਪ੍ਰਿੰਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿੰਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਫੇਦ ਪਿੱਠਭੂਮੀ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਉੱਤੇ ਤੇਜਾਬ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਕਾਲੇ ਪ੍ਰਿੰਟ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਢਕ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਲੇਕ ਦੀ ਅਸਲੀ ਤਕਨੀਕ ਵਿਵਾਦੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਲਿਖਾਵਟ ਅਤੇ ਮੂਰਤ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਪ੍ਰਿੰਟ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਬਹੁਪਦ ਦੀ ਡਿਗਰੀ 2 ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ x ਦੀ ਘਾਤ 2 ਹੈ। ਜੇ ਬਹੁਪਦ ਨੂੰ ਸਿਫਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕਰ ਦਿਤਾ ਜਾਂਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਦੋ ਘਾਤੀ ਸਮੀਕਰਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਹੱਲ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਮੂਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

" ਪੰਜ ਭੀਖਮਾਂ ਦਾ ਮੇਲਾ " ਪੰਜ ਭੀਖਮਾਂ ਦਾ ਮੇਲਾ ਦੂਜੇ ਮੇਲਿਆਂ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।ਇਸ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਧੂਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।ਇਸ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਸਿਰਫ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।ਇਹ ਮੇਲਾ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।ਇਹ ਮੇਲਾ ਕੱਤਕ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਰਾਤ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਇਸ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਨਾ ਹੀ ਦੁਕਾਨਾਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ।ਮੇਲੇ ਵਿਚ ਲੋਕ ਸਵੇਰੇ ਕਰੀਬ ਤਿੰਨ - ਚਾਰ ਉੱਠ ਕੇ ਖੂਹਾਂ ਤੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹਾ ਲੈਂਦੇ ਸਨ।ਇਹ ਮੇਲਾ ਰੋਪੜ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਭਰਦਾ ਸੀ।ਇਹ ਮੇਲਾ ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ਤੇ ਭਰਦਾ ਸੀ।ਕੱਤਕ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੀ ਰਾਤ ਸਵੇਰੇ ਦੋ ਵਜੇ ਦੇ ਕਰੀਬ ਸਤਲੁਜ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਪੁਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ਤੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਤੋਂ ਪਾਰ ਵਾਲਾ ਇਲਾਕਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ,ਬਲਾਚੌਰ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਸੀ।ਇਸ ਦਰਿਆ ਦੇ ਪਾਰ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਕੰਢੀ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।ਕੰਢੀ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਜਾਣ ਲਈ ਲੋਕ ਬੇੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਾੜੇ ਕਰਮ ਧੋਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।ਇਸ ਸਥਾਨ ਤੇ 1802 ਈ. ਵਿੱਚ ਲਾਰਡ ਵਿਲੀਅਮ ਨੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਸ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਮੋਮਬੱਤੀਆਂ ਜਗਾ ਕੇ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।ਇਸ ਮੌਕੇ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਦੁਰ ਦੁਰਾਡੇ ਤੋਂ ਵੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਆਉਂਦੇ ਸਨ।ਇਸ ਨੂੰ ਪੰਜ ਭੀਖਮਾਂ ਦਾ ਮੇਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।ਇਹ ਮੇਲਾ ਦੂਜੇ ਮੇਲਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰਾ ਸੀ।ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਇਸ ਇਸ਼ਨਾਨ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ, ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਦਰਿਆ ਕੰਢੇ ਅਲੱਗ ਸਥਾਨ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਸਟਰਾਵਿੰਸਕੀ ਦਾ ਜਨਮ 17 ਜੂਨ 1882 ਰੂਸੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪੀਟਰਜ਼ਬਰਗ ਦੇ ਲੋਮੋਨੋਸੋਵ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਬਚਪਨ ਪੀਟਰਜ਼ਬਰਗ ਵਿੱਚ ਬੀਤਿਆ। ਉਸਦਾ ਬਾਪ ਫ਼ਿਓਦਰ ਸਟਰਾਵਿੰਸਕੀ, ਪੀਟਰਜ਼ਬਰਗ ਦੇ ਮਾਰਿੰਸਕੀ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਏਕਲ ਗਾਇਕ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਅੰਨਾ ਵਧੀਆ ਪਿਆਨੋਵਾਦਕ ਅਤੇ ਗਾਇਕਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪੜਦਾਦਾ, ਸਟਾਨਿਸੌਆਫ਼ ਸਟਰਾਵਿੰਸਕੀ ਪੋਲਿਸ਼ ਕੁਲੀਨ ਘਰਾਣੇ ਦਾ ਸੀ।

7 ਇੱਕ ਅੰਕ, ਸੰਖਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ। ਸਿਸਟਮ ਨੰਬਰ ਵਿੱਚ ਇਹ 6 ਤੋਂ ਇੱਕ ਜਿਆਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 8 ਤੋਂ ਇੱਕ ਘੱਟ। ਬੋਣਨ ਵਿਚ ਇਸਨੂੰ ਸੱਤ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਅੰਕ ਨੂੰ ਛੇ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਅੱਠ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਜ਼ੈਨਬ (ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ: زینب) ਦੂਜੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਵੇਲੇ ਦੇ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਬਰਤਾਨਵੀ ਫ਼ੌਜੀ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ। ਵੰਡ ਵੇਲੇ ਦੀ ਆਪਣੀ ਦੁੱਖਦਾਈ ਪ੍ਰੀਤ ਕਹਾਣੀ ਇਹ ਜੋੜੀ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਜਾਣੀ-ਪਛਾਣੀ ਹੈ। ਵੰਡ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜਾਣ ਵੇਲੇ ਜ਼ੈਨਬ ਦੇ ਕਾਫਲੇ ਤੇ ਹਮਲਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਬਚਾਇਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ ਪੈ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਕੁਝ ਸਾਲ ਪਿੱਛੋਂ ਜ਼ੈਨਬ ਨੂੰ ਬਰਾਮਦ ਕਰ ਕੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਾਕਿ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਜਦ, ਆਪਣੇ ਪਰਵਾਰ ਦੇ ਦਬਾਅ ਹੇਠ, ਜ਼ੈਨਬ ਨੇ ਬੂਟੇ ਨੂੰ ਪਛਾਨਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਦੁੱਖੀ ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਸਮੇਤ ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਅੱਗੇ ਛਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਬਚ ਗਈ।

ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੀ ਪਿੱਠਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਹੋਮ ਰੂਲ ਲੀਗ ਦੀ ਲਹਿਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਐਕਟ (1909) ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਿਚ ਅਸਫ਼ਲ ਰਿਹਾ। ਪਰ, ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਫੁੱਟ ਅਤੇ ਤਿਲਕ ਵਰਗੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੀ ਗੈਰ-ਹਾਜ਼ਰੀ, ਜੋ ਕਿ ਮਾਂਡਲੇ ਵਿਚ ਕੈਦ ਸੀ, ਦਾ ਮਤਲਬ ਸੀ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਜਵਾਬ ਮੱਠਾ ਸੀ।

ਧਰਮਿੰਦਰ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਚ ਸਰਗਰਮ ਸੀ। 2004 ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਬੀਕਾਨੇਰ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਟਿਕਟ 'ਤੇ ਸੰਸਦ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ। ਆਪਣੇ ਚੋਣ ਮੁਹਿੰਮ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਮੰਦਭਾਗੀ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਸਨੂੰ "ਬੁਨਿਆਦੀ ਰਵਾਇਤਾਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ" ਸਿਖਾਉਣ ਲਈ ਡਿਕਟੇਟਰ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੁਰੀ ਤਰਾਂ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸੀ ਤਾਂ ਉਹ ਘੱਟ ਹੀ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਫਾਰਮ ਹਾਊਸ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਕਰਨ ਜਾਂ ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਕਰਨ ਨੂੰ ਸਮਾਂ ਦੇਣ ਲਈ ਤਰਜੀਹ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਜੈਸ਼ੀ ਓਵਨਜ਼ ਓਲੰਪਿਕਸ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰੂ-ਤਾਰਾ ਬਣ ਕੇ ਚਮਕਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰੀਆਂ ਦੇ ਆਫਰ ਆ ਗਏ ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਏ ਤੇ ਐਡ ਫਿਲਮਾਂ ਬਣਾਉਣ ਲੱਗਿਆ, ਜਿਸ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ੇਵਾਰ ਖਿਡਾਰੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਖੇਡਣ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੇ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਪੂਰਾ ਧਿਆਨ ਐਡ ਫਿਲਮਾਂ ਉੱਪਰ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਗਰਟ ਪੀਣ ਦੀ ਆਦਤ ਨਾਲ ਸੰਨ 1979 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦਾ ਕੈਂਸਰ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ 31 ਮਾਰਚ 1980 ਨੂੰ ਉਹ ਸਦਾ ਦੀ ਨੀਂਦ ਸੌਂ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿੱਛੇ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਰਿਕਾਰਡ ਛੱਡ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੱਜ ਤੱਕ ਕੋਈ ਵੀ ਅਥਲੀਟ ਨਹੀਂ ਤੋੜ ਸਕਿਆ।

ਸਾਲਵਾਦੋਰ ਜਾਂ ਏਲ ਸਾਲਵਾਦੋਰ (ਸਪੇਨੀ: República de El Salvador, ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ 'ਰੱਖਿਅਕ ਦਾ ਗਣਰਾਜ') ਮੱਧ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਅਤੇ ਸੰਘਣੀ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਸਾਨ ਸਾਲਵਾਦੋਰ ਹੈ; ਸਾਂਤਾ ਆਨਾ ਅਤੇ ਸਾਨ ਮਿਗੁਏਲ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਮੱਧ ਅਮਰੀਕਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਹਨ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਗੁਆਤੇਮਾਲਾ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਤੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਹਾਂਡਰਸ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੂਰਬਲਾ ਇਲਾਕਾ ਫ਼ੋਨਸੇਕਾ ਦੀ ਖਾੜੀ ਦੇ ਨਿਕਾਰਾਗੁਆ ਦੇ ਉਲਟੇ ਪਾਸੇ ਦੇ ਤਟ ਤੇ ਜਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। 2009 ਤੱਕ ਇਸ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਤਕਰੀਬਨ 5,744,113 ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾਤਰ ਮੇਸਤੀਸੋ ਲੋਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਆਮ ਮੱਸੇ (ਵੈਰੁਕਾ ਵਲਗੈਰਿਸ), ਇੱਕ ਉਬਰਿਆ ਹੋਇਆ ਮੱਸਾ ਜਿਸਦੀ ਸਤਹ ਖੁਰਦਰੀ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹੱਥਾਂ ਤੇ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਸ਼ਰੀਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਿੱਸੇ ਤੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ I
ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਤੇ ਰਾਜਗੁਰੂ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਪੱਕਾ ਸੀ। ਦੋਵੇਂ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਸਨ। ਸੰਨ 1928 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਲਾਲ ਲਾਜਪਤ ਰਾਏ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਉੱਪਰੰਤ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਇਸ ਅਪਮਾਨ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲਿਆ ਤਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਅਫ਼ਸਰ ਸਕਾਟ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਰਾਜਗੁਰੂ ਤੇ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਹੀ ਸੌਂਪੀ ਗਈ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਥਾਣੇ ਵਿੱਚੋਂ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਉੱਤੇ ਨਿਕਲ ਰਹੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਅਫ਼ਸਰ ਉੱਤੇ ਰਾਜਗੁਰੂ ਨੇ ਗੋਲੀ ਚਲਾ ਦਿੱਤੀ ਪਰ ਇਹ ਸਕਾਟ ਨਹੀਂ, ਸਾਂਡਰਸ ਸੀ। ਉਹ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਡਿੱਗੇ ਪਏ ਅਫ਼ਸਰ ਉੱਤੇ ਦੋ ਗੋਲੀਆਂ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਵੀ ਚਲਾ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਉੱਥੋਂ ਨਿਕਲ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਇੱਕ ਥਾਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਤਾਂ ਸਭ ਰਾਜਗੁਰੂ ਦੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਅਫ਼ਸਰ ਦੇ ਢਿੱਡ ਵਿੱਚ ਗੋਲੀ ਮਾਰੀ। ‘‘ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਪੁੜਪੁੜੀ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਲਿਆ ਸੀ- ਪਿਸਤੌਲ ਹੀ ਨਿਕੰਮਾ ਸੀ- ਹਿੱਲ ਗਿਆ।’’ ਰਾਜਗੁਰੂ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਿੱਧੇ ਸੁਭਾਅ ਦਾ ਪਰ ਮਘਦੇ ਜਜ਼ਬੇ ਵਾਲਾ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਅਸੈਂਬਲੀ ਵਿੱਚ ਬੰਬ ਸੁੱਟਣ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਗੁਰੂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ੋਰ ਲਾਇਆ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਡਿਊਟੀ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਥਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸੌਂਪੀ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਉਸ ਨੂੰ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸਾਥੀ ਬਣਾ ਕੇ ਉੱਥੇ ਭੇਜਿਆ ਜਾਵੇ। ਦੂਜੇ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਹੋਣ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਪੱਖ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇਗਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਉਹ ਝਾਂਸੀ ਗਿਆ। ਚੰਦਰ ਸ਼ੇਖਰ ਆਜ਼ਾਦ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ‘‘ਮੈਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਬਿਆਨ ਤਿਆਰ ਕਰ ਦੇਣਾ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਰੱਟ ਕੇ ਬੋਲ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਆਖ਼ਰ ਮੈਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਕੌਮਿਟੀ ਨੂੰ ਵੀ ਰੱਟਾ ਹੀ ਲਾਇਆ ਸੀ।’’ ਪਰ ਰਾਜਗੁਰੂ ਦੀ ਮੰਗ ਪ੍ਰਵਾਨ ਨਾ ਹੋਈ। 6 ਅਪਰੈਲ 1929 ਨੂੰ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਤੇ ਬਟੁਕੇਸ਼ਵਰ ਦੱਤ ਨੇ ਅਸੈਂਬਲੀ ਵਿੱਚ ਬੰਬ ਸੁੱਟਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਪੁਲੀਸ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਸ਼ੋਲੋਖੋਵ ਨੇ ਇਕ ਸੰਗਰਾਮੀਏ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਵੇਲੇ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਪਾਇਆ ਹੈ।1918 ਵਿਚ ਸਿਰਫ਼ ਚਾਰ ਸਾਲ ਦੀ ਪੜਾਈ ਮਗਰੋਂ ਉਸਨੂੰ ਸਕੂਲ ਛੱਡਣਾ ਪਿਆ ਜਦੋਂ ਜਰਮਨ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਉਸ ਥਾਂ ਕਬਜਾ ਕਰ ਲਿਆ।1920 ਵਿਚ ਲਾਲ ਫ਼ੌਜ ਵਿਚ ਭਰਤੀ ਹੋ ਕੇ ਉੁਸਨੇ ਪ੍ਤਿਕਿਰਿਆਵਾਦੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਭਾਗ ਲਿਆ।ਇਸ ਪ੍ਕਿਰਿਆ ਵਿਚੋਂ ਜੋ ਤਜ਼ਰਬਾ ਮਿਲਿਆ ਉਸਨੂੰ ਸ਼ੋਲੋਖੋਵ ਨੇ ‘ਡਾਨ ਸ਼ਾਤ ਵਹਿੰਦਾ ਹੈ’ ਵਿਚ ਪ੍ਗਟ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਘਰੇਲੂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਪਾਉਣ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ 1922 ਵਿਚ ਸ਼ੋਲੋਖੋਵ ਵਿੱਦਿਆ ਪਾ੍ਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮਾਸਕੋ ਪਹੁੰਚਿਆ।ਇੱਥੇ ਉਸਨੂੰ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕੳਨ ਲਈ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਕਰਨੀ ਪਈ।1923-24 ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।ਏਸੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਬਾਲਸ਼ਵਿਕ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸਿਰਾਫ਼ੀਮੋਵਿਚ ਦਾ ਧਿਆਨ ਆਪਣੇ ਵਲ ਅਕਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨੇ ਸ਼ੋਲੋਖੋਵ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲਿਆਉਣ ਵਿਚ ਕਾਫ਼ੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।

ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ, ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਸਮੂਹ ਦੁਆਰਾ ਸਿਰਜੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜੀਵਨ-ਜਾਚ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ, ਕਿੱਤੇ, ਰਸਮ-ਰਿਵਾਜ, ਰਿਸ਼ਤੇ-ਨਾਤੇ, ਪਹਿਰਾਵਾ, ਹਾਰ-ਸ਼ਿੰਗਾਰ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼, ਕੀਮਤਾਂ, ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੇ ਸਾਧਨ, ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਸਾਹਿਤ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਓਪਰੀ ਨਜ਼ਰੇ ਵੇਖਿਆਂ ਜਿੱਥੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਪ੍ਕਿਰਤੀ ਸਧਾਰਨ ਜਾਪਦੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਇਸਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅਸੀਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਟਿਲ ਵਰਤਾਰਾ ਵੀ ਹੈ |

1997 ਵਿਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਲਾਈਫ ਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ ਦਿਲੀਪ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸਾਇਰਾ ਬਾਨੋ ਤੋਂ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲੈਣ ਵੇਲੇ ਧਰਮਿੰਦਰ ਦਿਲ ਦਾ ਭਾਗੀਦਾਰ ਬਣ ਗਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਸਫਲ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਤਕਰੀਬਨ ਸੌ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਫਿਲਮਫ਼ੈਰੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਬੋਲਦਿਆਂ ਦਲੀਪ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਦ ਵੀ ਮੈਂ ਸਰਬਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕਰਾਂਗਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਾਂਗੀ- ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਮੈਨੂੰ ਧਰਮਿੰਦਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਖੂਬਸੂਰਤ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ?"
ਮੁਹੰਮਦ ਹੋਸਨੀ ਸਈਦ ਸਈਦ ਇਬਰਾਹਿਮ ਮੁਬਾਰਕ, ਜਾਂ ਸਿਰਫ ਹੋਸਨੀ ਮੁਬਾਰਕ (ਜਨਮ: ੪ ਮਈ ੧੯੨੮) ਅਰਬ ਗਣਰਾਜ ਮਿਸਰ ਦੇ ਚੌਥੇ ਅਤੇ ਪੂਰਵ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ੧੯੭੫ ਵਿੱਚ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ੧੪ ਅਕਤੂਬਰ ੧੯੮੧ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਨਵਰ ਅਲ-ਸਦਾਤ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦਾ ਪਦ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਪਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੇ ਸਮਾਂ ਮਿਸਰ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਰਹੇ ਹੈ। ਸਾਲ ੧੯੯੫ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਡੱਡੂ ਅਤੇ ਨਾਈਟਿੰਗੇਲ ਇੱਕ ਕਵਿਤਾ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ ਵਿਕਰਮ ਸੇਠ ਨੇ 1994 ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਸੀ। ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰੂਪਕ (ਉਹ ਕਵਿਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨੈਤਿਕ ਸਿਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਹੋਵੇ)।ਕਵਿਤਾ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਡੱਡੂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਾਈਟਿੰਗੇਲ ਬਾਰੇ ਹੈ। ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਮੂਲ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲਾ, ਭਾਰਤ ਦੁਆਰਾ ਸਕੂਲ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਕਵਿਤਾ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ।

ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਪਛਾੜਦਾ ਹੋਇਆ 1860 ਵਿਚ ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਜਿੱਤਣ ਵਿਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਚੋਣ ਮਾਰਚ 1861 ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਦੱਖਣੀ ਰਾਜ ਵੱਖਰੇ ਹੋਣ ਦਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਕ ਮਹੀਨਾ ਬਾਅਦ ਗ੍ਰਹਿ ਯੁੱਧ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਮੀਦ ਦੇ ਉਲਟ ਲਿੰਕਨ ਗ੍ਰਹਿ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਇਕ ਸਿਆਣਾ ਫੌਜੀ ਰਣਨੀਤੀਕਾਰ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ। ਲਿੰਕਨ ਵਿੱਗ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸੁਪੋਰਟਰ ਵਜੋਂ ਸਿਆਸਤ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਇਆ। 1834 ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਇਲੀਨੋਇਸ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕ ਵਜੋਂ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਵਿੱਗ ਨਾਇਕਾਂ ਹੈਨਰੀ ਕਲੇਅ ਅਤੇ ਡੈਨੀਅਲ ਵੈਬਸਟਰ ਵਾਂਗ ਹੀ ਲਿੰਕਨ ਨੇ ਵੀ ਗੁਲਾਮੀ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ। ਮਾਰਚ, 1861 ਵਿਚ ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਚੋਣ ਜਿੱਤ ਗਿਆ। 1858 ਵਿਚ ਲਿੰਕਨ ਨੇ ਸਟੀਫਨ ਏ. ਦੋਗਲਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੈਨੇਟਰ ਦੀ ਚੋਣ ਲੜੀ। ਉਹ ਚੋਣ ਹਾਰ ਗਿਆ ਪਰ ਦੋਗਲਸ ਨਾਲ ਬਹਿਸ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ 1860 ਵਿਚ ਰਿਪਬਲਿਕਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਇਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਗਠਨ ਬਣਾਇਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਘ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉੱਤਰੀ ਡੈਮੋਕਰੇਟਾਂ ਨੂੰ ਇਕਮੁੱਠ ਕਰ ਲਿਆ। ਜਨਵਰੀ 1863 ਨੂੰ 'ਮੁਕਤੀ ਐਲਾਨਨਾਮਾ' ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਕੈਨਫੋਡਰੇਸੀ ਦੇ ਗੁਲਾਮਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਲਈ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਦੇਣ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਲਿਆਣ ਘੋਸ਼ਣਾ 1863 ਵਿਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਬਾਗੀ ਗੁਲਾਮ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਲਿੰਕਨ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਕਦੇ ਇਹ ਭੁੱਲਣ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਗ੍ਰਹਿ-ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਬੇਕਸੂਰ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇਕ ਵੱਡਾ ਮੁੱਦਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ। ਸੰਘ ਦੀਆਂ ਫੌਜੀ ਜਿੱਤਾਂ ਨੇ ਯੁੱਧ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਲਿੰਕਨ 1864 ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਚੋਣ ਜਿੱਤ ਗਿਆ ਸੀ। ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਵਿਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਹੁਤ ਲਚਕੀਲਾ ਅਤੇ ਦਿਆਲੂ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਦੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਫੌਰਨ ਹਥਿਆਰ ਸੁੱਟ ਕੇ ਸੰਘ ਵਿਚ ਮੁੜ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ।
ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਭਾਰਤ ਦੇ 14ਵੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਹਨ। ਇਹ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਮਿਆਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫਿਰ ਚੁਣਿਆਂ ਗਿਆ। ਬੇਹੱਦ ਘੱਟ ਪਰ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਡਾ. ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ 'ਚ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ 'ਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਨਮਾਨ ਹਾਸਲ ਹੈ। ਨਿਊਜ਼ਵੀਕ ਪੱਤ੍ਰਿਕਾ ਨੇ ਦੁਨੀਆ 'ਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਨਮਾਨ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ 10 ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ 'ਚ ਡੇਵਿਡ ਕੈਮਰੂਨ, ਨਿਕੋਲਸ ਸਰਕੋਜ਼ੀ ਅਤੇ ਵੇਨ ਜਿਆਬਾਓ ਵਰਗੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡਦਿਆਂ ਡਾ. ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਬਿਰਾਜ਼ਮਾਨ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ 100 ਬਿਹਤਰੀਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ 'ਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਥਾਨ 78ਵਾਂ ਹੈ। ਡਾ. ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ 26 ਸਤੰਬਰ 1932 ਨੂੰ ਸ੍ਰ. ਤੇ ਸ੍ਰਦਾਰਨੀ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਲੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਗਹਿ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਸਕੂਲੀ ਵਿਦਿਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੋਮਬੱਤੀ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਦੇਸ਼ ਵੰਡ ਤੋ ਬਾਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਆ ਵੱਸਿਆ। 1949 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਪਾਸ ਕੀਤੀ ਤੇ 1952, 1954 ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਬੀ.ਏ ਤੇ ਐਮ.ਏ ਦੀਆ ਡਿਗਰੀਆਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀਆਂ। 1957 ਵਿੱਚ ਉਂਨ੍ਹਾਂ ਕੈਂਬਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲੰਡਨ ਤੋ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਫ਼ਸਟ ਕਲਾਸ ਆਨਰਸ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਤੇ ਫਿ਼ਰ 1962 ਵਿੱਚ ਆਕਸਫ਼ੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਡਾਕਟਰ ਆਫ਼ ਫਿਲਾਸਫ਼ੀ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। 1971 ਵਿੱਚ ਉਹ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਅਰਥ ਸਲਾਹਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਭਰਤੀ ਹੋਏ। ਤਰੱਕੀ ਕਰਦੇ ਕਰਦੇ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਸਕੱਤਰ ਤੋ ਲੈ ਕੇ ਰਿਸਰਵ ਬੈਂਕ ਦੇ ਗਵਰਨਰ, ਯੂਨਿਵਰਸਿਟੀ ਗਰਾਂਟਸ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਪਦਾਂ ਨੂੰ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਕੀਤਾ। 1991 ਤੌ 1996 ਤੱਕ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਰਹੇ। 1987 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੂਸਰੇ ਨੰਬਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਨਮਾਨ ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋ ਇਲਾਵਾ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਕਈ ਸਨਮਾਨ ਉਹ ਹਾਸਲ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਤੇ ਅੱਜਕਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲਗਾਤਾਰ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਬਣੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਬਾਹ ਰਹੇ ਹਨ। ਓਹਨਾ ਦੇ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਕੌਰ ਤੇ ਤਿੰਨ ਧੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਨਾਮਵਰ ਲਿਖਾਰੀ ਹਨ।

ਸਾਫਟ - ਗਰਾਉਂਡ ਐਚਿੰਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟਾਕਰੇ ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੋਲਾ ਗਰਾਉਂਡ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਲਾਕਾਰ ਗਰਾਉਂਡ ਦੇ ਉੱਤੇ ਕਾਗਜ ਦਾ ਇੱਕ ਟੁਕੜਾ (ਜਾਂ ਆਧੁਨਿਕ ਵਰਤੋ ਵਿੱਚ, ਕੱਪੜੇ ਆਦਿ ਨੂੰ) ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਿੰਟ ਇੱਕ ਡਰਾਇੰਗ ਵਰਗਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।

ਜੈਸੀ ਓਵਨਜ਼ ਨੇ 1936 ਦੀਆਂ ਬਰਲਿਨ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚਾਰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤਣਾ ਇਹ ਅਜਿਹਾ ਰਿਕਾਰਡ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੱਜ ਤੱਕ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਅਥਲੀਟ ਨਹੀਂ ਤੋੜ ਸਕਿਆ। ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਕਾਰਲ ਲੂਈਸ ਹੀ ਇਸ ਰਿਕਾਰਡ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਕਰ ਸਕਿਆ। ਓਵਨਜ਼ ਨੇ 1936 ਨੂੰ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਬਰਲਿਨ ਵਿਖੇ ਹੋਈਆਂ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ ਅਤੇ 100 ਮੀਟਰ ਫੱਰਾਟਾ ਦੌੜ, 200 ਮੀਟਰ, 4×100 ਮੀਟਰ ਰਿਲੇਅ ਦੌੜ ਅਤੇ ਲੰਬੀ ਛਾਲ ਚਾਰ ਈਵੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚਾਰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤ ਕੇ ਨਵਾਂ ਰਿਕਾਰਡ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ। 100 ਮੀਟਰ ਫੱਰਾਟਾ ਦੌੜ ਦਾ ਫਾਈਨਲ ਮੁਕਾਬਲੇ ਅਤੇ ਓਵਨਜ਼ ਨੇ 10.30 ਸਕਿੰਟ ਵਿੱਚ ਦੌੜ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ ਪਹਿਲਾ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਛਾਲ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਉਸ ਨੇ 8.06 ਮੀਟਰ ਲੰਬੀ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਦੂਜਾ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਚੁੰਮਿਆ। ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਉਸ ਨੇ 200 ਮੀਟਰ ਦੌੜ 20.70 ਸਕਿੰਟ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਨਾਂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਚੌਥਾ ਤੇ ਆਖਰੀ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਉਸ ਨੇ 4×100 ਮੀਟਰ ਰਿਲੇਅ ਦੌੜ 39.80 ਸਕਿੰਟ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ ਜਿੱਤਿਆ। ਜੈਸੀ ਓਵਨਜ਼ 1936 ਦੀਆਂ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਰਾਤੋ-ਰਾਤ ਸਟਾਰ ਅਥਲੀਟ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਇਸ ਓਲੰਪਿਕਸ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਇੱਕਦਮ ਹੀ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਪਰ ਆ ਡਿੱਗਿਆ।
ਮੁੰਬਈ ਚਲੇ ਜਾਣ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਧਰਮਿੰਦਰ ਨੇ ਹੇਮਾ ਮਾਲਿਨੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਤਲਾਕ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਇਸਲਾਮ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਇਸਲਾਮ ਬਦਲਾਵ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਅਤੇ ਮਾਲੀਨੀ ਨੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿਚ ਅਭਿਨੇਤਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸੁਪਰਹਟ ਫਿਲਮ, ਸ਼ੋਲੇ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ. ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੇ ਦੋ ਲੜਕੀਆਂ ਹਨ, ਈਸ਼ਾ ਅਤੇ ਅਹਾਨਾ ਦਿਓਲ।

ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਖ਼ਾਸੀਅਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਤਿਆਗਵਾਦੀ ਜੀਵਨ-ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਇਹ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸੱਚਾ-ਸੁੱਚਾ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਵਡਿੱਤਣ ਸਿਰਜਣ ਦਾ ਮੱਤ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਜੀਵਨ, ਮਨੁੱਖ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਸੱਚਾ ਮੰਨਣ ਕਾਰਨ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਾਰ-ਵਿਹਾਰ, ਆਦਰਸ਼ ਅਤੇ ਮਨੋਰਥ ਮਨੁੱਖ ਕੇਂਦਰਿਤ ਬਣਦੇ ਗਏ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਜਿਊਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਭਰਪੂਰ ਜੀਵਨ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦਾ ਖ਼ਾਸਾ ਹੈ। 'ਖਾਧਾ ਪੀਤਾ ਲਾਹੇ ਦਾ' ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਇਸੇ ਹੀ ਜੀਵਨ ਅਨੁਭਵ ਦਾ ਨਿਚੋੜ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦਾ ਪਹਿਰਾਵਾ, ਰੀਤਾਂ, ਹਾਰ-ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਗੀਤ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਰੰਗੀਲੀ ਤਸਵੀਰ ਉਲੀਕਦੇ ਹਨ। ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਹਰ ਮੌਕੇ ਲਈ ਰੌਚਕ ਰੀਤਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਹਰੇਕ ਪੰਜਾਬੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਪਰੋਈ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।

ਬਾਨੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮਹਿਲਾ ਨਾਵਲਕਾਰ ਰਜ਼ੀਆ ਭੱਟ ਦਾ ਨਾਵਲ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਰਚਨਾ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ| ਇਹ ਨਾਵਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਅਜਾਦੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਉੱਪਰ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਡਰਾਮੇ ਵਿਚਲੇ ਕਾਲਖੰਡ ਦਾ ਸਮਾਂ 1947 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1956 ਤੱਕ ਦਾ ਹੈ| ਇਹ ਨਾਵਲ 1947 ਦੀ ਵੰਡ ਨਾਲ ਤਬਾਹ ਹੋਈ ਇੱਕ ਔਰਤ ਬਾਨੋ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ| ਇਸ ਨਾਵਲ ਉੱਪਰ ਡਰਾਮਾ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਦੋਵੇਂ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਹਨ| ਭਾਰਤੀ ਪਾਠਕ ਇਸਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੇ ਨਾਵਲ ਪਿੰਜਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਮੰਨ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿਓਂਕਿ ਬਾਨੋ ਅਤੇ ਪੂਰੋ ਵਿਚ ਕੋਈ ਬਹੁਤਾ ਫਰਕ ਨਹੀਂ| ਦੋਹਾਂ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿਚ ਫਰਕ ਬਸ ਏਨਾ ਕੁ ਹੈ ਕਿ ਪਿੰਜਰ ਸੁਖਾਂਤ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਪੂਰੋ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਜਿੰਦਗੀ ਬਖਸ਼ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਬਾਨੋ ਦਾ ਦੁਖਾਂਤ ਬਾਨੋ ਨੂੰ ਦਰ ਦਰ ਭਟਕਣ ਲਈ ਛੱਡ ਦੇਂਦਾ ਹੈ|

ਧਰਮਿੰਦਰ ਨੇ ਕਪੂਰ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਰਾਜ ਅਤੇ ਕਰੀਨਾ ਕਪੂਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਕਣਕਾਂ ਦੇ ਓਲੇ (ਸਪੈਸ਼ਲ ਪੋਜੀਸ਼ਨ) (1970), ਦੋ ਸ਼ੇਰ (1974), ਦੁਖ ਭੰਜਨ ਤੇਰਾ ਨਾਮ (1974), ਤੇਰੀ ਮੇਰੀ ਇੱਕ ਜਿੰਦੜੀ (1975), ਪੁੱਤ ਜੱਟਾਂ ਦੇ (1982) ਅਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀ ਜੱਟ ਦੀ (1990) ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ। । 1980 ਅਤੇ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਮੁੱਖ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਦੋਨਾਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਹੋਰ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਰਿਹਾ।

ਪਿੰਡ ਮੱਤਾ ਜ਼ਿਲਾ ਫਰੀਦਕੋਟ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਜੈਤੋਂ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਕਬਾ 1860 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ 5700 ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਡਾਕਘਰ ਵੀ ਹੈ, ਪਿੰਨ ਕੋਡ 151204 ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਜੈਤੋਂ ਫਰੀਦਕੋਟ ਸੜਕ ਤੋਂ 4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਅਜੀਤ ਗਿੱਲ 4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ।
ਮੋਨਾਰਕ ਤਿਤਲੀ ਜੈਵਿਕਮੰਡਲ ਰੱਖ, (en:Monarch Butterfly Biosphere Reserve), ਸੰਤਰੀ ਰੰਗੀਆਂ ਮੋਨਾਰਕ ਤਿਤਲੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਰੱਖ ਹੈ।ਇਹ ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਮੋਨਾਰਕ ਤਿਤਲੀਆਂ ਵੱਡੀ ਸੰਖਿਆ ਲਈ ਅੱਤ-ਸਰਦੀ(over-wintering) ਸਮੇਂ ਦੇ ਸੁਰਖਿਅਤ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤੀ ਟਿਕਾਣੇ ਦਾ ਦਰਜਾ ਹਾਸਲ ਹੈ। ਇਹ ਰੱਖ ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੇਸ ਦੇ ਮੈਕਸੀਕੋ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੋਲ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਲੱਖਾਂ ਹੀ ਤਿਤਲੀਆਂ ਪਨਾਹ ਲੈਣ ਲਈ ਹਰ ਸਾਲ ਆਓਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਰੱਖ 56000 ਹੈਕਟੇਅਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਇੱਕ ਥੋੜੇ ਜਿਹੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤਿਤਲੀਆਂ ਦੀ ਅਤਿ ਘਣਤਾ ਹਰ ਸਾਲ ਅਕਤੂਬਰ ਤੋਂ ਮਾਰਚ ਤੱਕ ਆਕੇ ਬਸੇਰਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਜੈਵਿਕਮੰਡਲ ਦਾ ਮੰਤਵ ਇਹਨਾਂ ਤਿਤਲੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰੈਣ ਬਸੇਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਰਖਿਅਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਪੂਰਬੀ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾਤਰ ਅੱਤ-ਸਰਦੀ ਸਮੇ ਮੋਨਾਰਕ ਇੱਥੇ ਆ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਛਮੀ ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਨੇ ਇਹ ਖੇਤਰ 1975 ਲੱਭਿਆ ਸੀ ਹਾਲਾਂ ਕਿ ਇਥੋਂ ਦੇ ਮੂਲ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪਤਾ ਸੀ।1980 ਅਤੇ 2000 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨਿਜੀ ਮਲਕੀਅਤ ਵਾਲੇ ਰਕਬੇ ਨੂੰ ਸੰਘੀ ਰੱਖ ਵਜੋਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸਨੂੰ 1980 ਵਿੱਚ ਜੈਵਿਕਮੰਡਲ ਰੱਖ ਅਤੇ 2008 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣਾ ਘੋਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਖੇਤਰ ਜਿਆਦਾਤਰ ਪੇਂਡੂ ਹੈ। ਰੱਖ ਦਾ ਰੱਖ ਰਖਾਓ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਰੁਖਾਂ ਦੀ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਟਾਈ ਅਤੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਮਸਿਆਵਾਂ ਆਦਿ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੇਂਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਪੁਸ਼ਤੈਨੀ ਲੋਕਾਂ,ਕਿਸਾਨਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਿਜੀ ਜਾਇਦਾਦ ਮਾਲਕਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਟਕਰਾਓ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੇਂਦਾ ਹੈ।

ਅਨੀਤਾ ਭਾਰਤੀ ਦਲਿਤ ਲੇਖਿਕਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਮੁੱਖ ਪਹਿਚਾਣ ਦਲਿਤ ਔਰਤਾਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖਣ ਵਾਲੀ ਲੇਖਿਕਾ ਵਜੋਂ ਹੈ। ਦਲਿਤ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਆਲੋਚਕ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਵੀ ਉਸਦੀ ਅੱਡ ਪਹਿਚਾਣ ਹੈ।

ਪਾਂਡੀਚਰੀ ਵਿੱਚ ਤਟਵਰਤੀ ਤਾਮਿਲ ਨਾਡੂ ਦੇ ਵਰਗੀ ਸਥਲ ਰੂਪ-ਰੇਖਾ ਹੈıਪਾਂਡੀਚਰੀ ਦੀ ਔਸਤ ਉਚਾਈ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਹੈıਪਾਂਡੀਚਰੀ ਤੱਟੀ ਢਾਹ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੀ ਹੈı ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ 1.25 ਮੀਲ ਲੰਬੀ ਕੰਧ ਦੇ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਸਬਤੋਂ ਪੇਹਲਾਂ 1735 ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਨੇ ਬਣਵਾਈ ਸੀ।

ਮਕਦੂਨੀਆ ਗਣਰਾਜ ਮੰਗੋਲੀਆ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਮੱਧ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਗਣਰਾਜ ਮੌਰੀਤਾਨੀਆ ਮਾਈਕ੍ਰੋਨੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸੰਘੀ ਰਾਜ ਮਾਰਸ਼ਲ ਟਾਪੂ ਮਾਰੀਸ਼ਸ ਮਾਲਟਾ ਮਾਲਦੀਵ ਮਾਲੀ ਮਿਆਂਮਾਰ ਮਿਸਰ ਮੈਕਸੀਕੋ ਮੈਡਾਗਾਸਕਰ ਮਾਲਾਵੀ ਮੋਜ਼ੈਂਬੀਕ ਮੋਂਟੇਨੇਗਰੋ ਮੋਨਾਕੋ ਮੋਰਾਕੋ ਮੋਲਦੋਵਾ
ਬਾਨੋ ਅਪਨੀ ਭਰਜਾਈ ਦੇ ਭਰਾ ਹਸਨ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਹਸਨ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਬਾਨੋ ਦੇ ਭਰਾ ਸਲੀਮ ਨੂੰ ਹਸਨ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ| ਹਸਨ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਦਾ ਕੱਟੜ ਸਮਰਥਕ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀ ਦੀ ਲੁਧਿਆਣਾ ਸ਼ਾਖਾ ਦਾ ਮੁਖੀ ਵੀ ਹੈ| ਉਹ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਜਿੰਨਾਹ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਸ ਮਤ ਦਾ ਧਾਰਣੀ ਹੈ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਹੀ ਹਰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਨੀਂਹ ਹੈ| ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਸਲੀਮ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਕੱਟੜ ਸਮਰਥਕ ਹੈ| ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤ-ਪਾਕ ਵੰਡ ਕਿਸੇ ਮਸਲੇ ਦਾ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਹ ਕਿਸੇ ਕੌਮ ਲਈ ਸੁਖਾਵੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਨਾਲ ਤਾਂ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਹਾਲਤ ਹੋਰ ਵੀ ਪਤਲੀ ਹੋ ਜਾਣੀ ਸੀ| ਡਰਾਮੇ ਵਿਚ ਥਾਂ-ਥਾਂ ਆਉਂਦੀ ਹਸਨ-ਸਲੀਮ ਦੀ ਦਲੀਲਾਤਮਕ ਬਹਿਸ ਕਾਫੀ ਮਨੋਰੰਜਕ ਅਤੇ ਭਾਵੁਕ ਹੈ| ਕਾਫੀ ਕਿੰਤੂ-ਪ੍ਰੰਤੂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਸਨ ਅਤੇ ਬਾਨੋ ਦਾ ਨਿਕਾਹ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਸਨ ਤੇ ਸਲੀਮ ਵਿਚਲੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਜੰਗ ਵੀ ਸੁਲਝ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ| ਹਿੰਦੂ-ਮੁਸਲਮਾਨ ਦੰਗਿਆਂ ਵਿਚ ਸਲੀਮ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸੁਰਈਆ ਉਸਦੇ ਗਮ ਵਿਚ ਖਿੜਕੀ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਛਾਲ ਮਾਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂਕਿ ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸ਼ੌਹਰ ਨਾਲ ਮਰ ਸਕੇ| ਬਾਨੋ ਤੇ ਹਸਨ ਵਿਛੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਬਹੁਤੇ ਸਾਲ ਮਿਲ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ| ਇਸੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਬਾਨੋ ਦੰਗਾਕਾਰੀਆਂ ਹਥ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਬਲਾਤਕਾਰ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ| ਆਖਿਰ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਸਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਖਤ ਲਿਖਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਹਸਨ ਉਸਨੂੰ ਛੁੜਾ ਸਕੇ ਪਰ ਹਸਨ ਨੇ ਹੁਣ ਰਾਬੀਆ ਨਾਂ ਦੀ ਔਰਤ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਚੁੱਕਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਖਤ ਮਿਲਦੇ ਸਾਰ ਈ ਉਹ ਬਾਨੋ ਨੂੰ ਘਰ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ| ਬਾਨੋ ਨੂੰ ਘਰ ਲਿਆਉਣ ਮਗਰੋਂ ਰਾਬੀਆ ਉਸਦੀ ਭੈਣ ਵਾਂਗ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਹੈ| ਬਾਨੋ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਕ ਉਸਦੇ ਕਰਕੇ ਰਾਬੀਆ ਨਾਲ ਬੇਇੰਸਾਫੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ| ਇਸਲਈ, ਉਹ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੁਝ ਦੱਸੇ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ| ਉਸ ਦਾ ਜਾਣਾ ਇਹ ਸਵਾਲ ਛੱਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਖਿਰ ਉਸਦੀ ਗਲਤੀ ਕੀ ਸੀ ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਸ਼ੌਹਰ ਸਮੇਤ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਲੋਂ ਦੁਰਕਾਰਿਆ ਗਿਆ|

ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ ਸਮਾਜਿਕ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਤੇ ਪਾਰੀਵਾਰਿਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਿਚ ਪਰਿਵਰਤਨ ਆਏ। ਮਿਸਾਲ ਦੇ ਤੋਰ ਤੇ ਚਾਚਾ, ਤਾਇਆ, ਮਾਮਾ, ਫੁੱਫੜ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ 'ਅੰਕਲ' ਰਹਿ ਗਿਆ। ਚਾਚੀ, ਤਾਈ, ਮਾਮੀ, ਭੂਆ ਵੀ 'ਆਂਟੀ' ਬਣ ਗਈਆਂ। ਵਿਆਹ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿਚ ਪਰਿਵਰਤਨ ਆਏ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮਰਦ ਔਰਤ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਖਦੇ ਨਹੀਂ ਸਨ ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਪਿਆਰ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲ ਗਈ ਹੈ।
'S e baile ann am Moireabh a tha ann an Inbhir Èireann (Beurla: Findhorn). Tha am baile suidhichte dìreach deas air Linne Mhoireibh. Tha Inbhir Èireann mu 3 mìltean iar-thuath air Cinn Lois agus mu 9 mìltean air falbh bho Fharrais. 'S e seo na co-chomharran aige: 57° 39′ 32.4″ Tuath agus 3° 36′ 39.6″ Iar.

'S e baile beag a tha ann an Ealaghol (Beurla: Elgol). Tha e suidhichte faisg air Loch Sgathabhaig anns an Eilean Sgitheanach. Tha timcheall air 150 duine a' fuireach ann.

Anns an 19mh linn, bha tèamannan eilthireachd, fuadaichean is atharrachaidhean sòisealta gu math pailt ann am bàrdachd na Gàidhlig. Bha Màiri Mhòr nan Òran an sàs ann an Còmhstri an Fhearainn, is sgrìobh i tòrr airson na croitearan a bhrosnachadh. Rinn bàrdachd Uilleim MhicDhunlèibhe iomradh seann eachdraidh na h-Alba, air na fuadaichean agus tachartasan co-aimsireil eile.

B' e na h-Ibearaich o shean a stèidhich am baile. Cuairtich na Ròmanaich e agus thug na daoine ùthachd asta fhèin gus tràilleachd a sheachnadh. Ann an 1492 dh' adhbhraich èigheachd rìoghail an aghaidh nan Iùdhach sgrios air eaconomaidh a' bhaile.Mar a b’àbhaist san Spàinn, chuireadh ainm a’ bhaile air an roinn nuair a chaidh a stèidheachadh ann an 1833. Thuit am baile dha na reubaltaich Faisisteach beagan an dèidh an ar-a-maich an aghaidh an Riaghaltais aig toiseach toisichidh Cogadh Sìobhalta na Spàinne ann an 1936.

Nuair a ràinig George Washington Boston san Iuchair, 1775, b' fheudar dha dèileachadh ri mòran duilgheadasan a leithid ginn uidheamachd chogaidh. Ach cha b' fhada mus robh ùidh aige ionnsaigh a thoirt do na Breatannaich a bha glaiste am broinn Bostoin. Cha robh na ceannardan eile cho cinnteach. Ged a bha na h-Ameireaganaich na bu phailte na bha na Breatannaich, bha eagal orra gu robh na saighdearan Breatannach fada na b' fheàrr agus gun chàilleadh na h-Ameiraganaich gu dubh. Às deasbad a shìn fada, mhothaich cuideigin nach robh feachd sam bith fhathast air na h-Àrdan Dorchester a bha a' coimhead an t-slighe-mara a-steach a Bhoston. Nan an ceann-tìre seo ann an làmhan nan Ameireaganach 's gunnaichean mòran ann, b' urrainn dhaibh na Breatannaich a ghearradh bhon taic-mara aca. Bhiodh droch thaghadh aca eadar batail eile a leithid Bunker Hill agus Boston fhàgail.

Tha Bhuia ainmeil airson nan stacannan corrach aige. S’ ann ann an Camas na Cille a-mhàin far as urrainnear a dhol gu tìr. Tha trì taighean briste faisg air a’ cladach, bha aon dhiubh na taigh dubh. Bha daoine a’ fuireach air an eilean gu meadhan na 19mh linn, ach chan eil an-diugh.
'S e provincia na Spàinne a tha ann an León (IPA: leˈon, Leonais: Llión, IPA: ʎiˈoŋ). Tha e na laighe ann an Castilla y León, ann an ceann a tuath na dùthcha. 'S e León a tha na phrìomh-bhaile. Chaidh an roinn a chruthachadh ann an 1833 le Javier de Burgos, a bha na Rùnaire na Stàite agus Leasachaidh aig an àm. B' e an siostam-riaghalaidh iondail na Frainge a chleachd e mar mhodal. Chuireadh a-steach Coimhearsnachd fèin-riaghlaidh Chastilla y León i ann an 1978, nuair a sgrìobhadh Bun-reachd ùr. Sìnidh León fad 15,570km² agus tha 497,799 duine a' fuireach ann. Le sin, 's e an seachdamh roinn as motha na Spàinne a thaobh talmhainn agus an 32mh a thaobh àireimh-sluaigh. Tha crìochain aice le Astùrias, Cantàbria, Lugo, Ourense, Palencia, Valladolid agus Zamora. 'S e dìreach Spàinntis a tha ga bruidhinn an seo.

Tha dà chothrom ann dìreadh air an druim seo, aon bho Alt na Feadh air Devil's Staircase, agus aon dhiubh nas fhaide san iar a' dìreadh dhan Bhodach. Tha sreap an aonaich seo ainmeil mar aon de na chuairtean beinne as duilghe ann an Alba, air sgàth 's nach gabh e dèanamh le sgilean coiseachd a-mhàin, ach tha sgilean streap a dhìth ged nach cleachdar an-còmhnaidh ròpaichean. Tha an t-Aonach caol agus cas aig amannan. Bithear a' cromadh dhan ear bho Sgorr nam Fiannaidh, chan ann tro gil Chlachaig.

Aig cothroman eile bidh an t-each-uisge a’ tionndaidh gu bodhaig daonna mar fear bòidheach eireachdail. Ma bhios caileag òg na suidhe faisg air loch tòisichidh e air bruidhinn rithe, cuiridh e a làmhan timcheall oirre agus bidh e ga suirghe gus am bi i a’ tuiteam ann an gaol air. Uaireannan bidh ise a’ gabhail òrain-gaoil dha agus bidh e a’ tuiteam na chadal. An nuair sin bidh ise a’ cniadachadh an fhuilt aige dìreach airson faighinn a-mach gum bi feamainn fhathast ri measg am falt aige. Cuiridh sin eagal a beatha oire agus ma bhios i a’ coimhead air na casan aige cha bhi ann ach crubhan an eich. Nam b’ urrainn dhi èirigh gun a bhith ga dhùsgadh, ruithidh i air falbh cho luath a ghabhas.

Chruthaicheadh i ann an 1999 leis crìochan na sgìre Westminster. Tha gach pàirt de Lodainn an Ear seach Baile nam Feusgan innte. Tha i ann an crìch ri Eadraig, Roxburgh agus Siorrachd Bhearaig, Lodainn Mheadhanach a Deas, Srath Thuaidh agus Srath Labhdair agus Lodainn Mheadhanach a Tuath agus Baile nam Feusgan.

Ann an 2009 bha 517.052 duine a' fuireach anns a’ bhaile fhèin ; mar sin 's e sin an dàrna baile as motha ann an Sagsainn an-dèidh Leipzig agus an ceathramh baile as motha anns a' Ghearmailt (an dèidh Berlin, Hamburg agus Köln).

Tha an trannsa mu 8.4 meatair (28 tr) de dh'fhaid, an toiseach gun mhullach air fhad 's 3.4 meatair (11 tr). Tha an torr tìodhlacaidh nas lugha a-nis na a bha e bho thùs agus tha fosgladh ann an-diugh aig cùl an t-seòmair a leigeas solais nàdarra a-steach.

Tha an taigh-òsta ainmeil, The Drover's Inn, an seo. Chaidh a thogail ann an 1705. B’ àbhaist do na dròbhairean a stad an seo biadh is deoch a ghabhail an t-slighe aca eadar Gleann Fìn agus Both Chuidir no Glengyle. Tha cladh-abhainn Inbhir Àirnein a chaidh a thogail timcheall air 1850 faisg air an taigh-òsta.
Chaidh mìosachan poblachdach na Frainge, no am mìosachan reabhlaideach, a chruthachadh ri linn aramach poblachdach na Frainge, 's a chur an sàs bho 1792 gu 1806. Chaidh a chleachdadh cuideachd rè àm Chomann Paris airson ùine gheàrr. Ged a chuireadh air chois e air 22 Sultain 1792 (ceann-là ris an canar 1d vendémiaire bliadhna a h-aon, far a bheil vendémiaire na mhìos-toisich den mhìosachan phoblachdach), air latha gairm Poblachd na Frainge, chaidh a chur an gnìomh air 6 Dàmhair 1793, air a' chiad vendémiaire bliadhna a dhà, agus thugadh ciad latha "linn nam frangach" air.

Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Rionegro. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast, fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.

Tha 328,794 nan tàmh anns a' bhaile fa leth, ach chan eil ach 35,847 dhuibh a’ fuireach thall anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.

'S e baile ann am Maine, sna Stàitean Aonaichte, a th' ann am Bangor. Tha e suidhichte ann am meadhan na stàite. Anns a’ bhliadhna 2010 bha 33,039 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 36m os cionn ìre na mara.

'S e buidheann de chreagan anns na h-Eileanan a' Chaolais a th’ ann an Les Dirouilles (Jèrriais: Les Dithouïl'yes). Uaireannan canar dìreach Les Pièrres (Fraingis) neo the Rocks (Beurla) riutha.

Bhuidhneadh e do theaghlach cudromach de bhancairean agus dìoplomasaich; bha a sheanmhair pòsta aig dìomplomasach Nirribheach agus bha athair, Sir Andrew Napier Noble, 'na thosgaire do Bhreatainn sa Phòlainn, Mheagsago is na Tìrean Ìsle. 'S ann air taobh an iar na h-Alba a bha oighreachd an teaghlaich agus bha iad cudromach gu leòr gun do ghabh am Prìomh-mhinistear Arailt MacMhaolain fasgadh air oighreachd an teaghlaich aig àm sgainneal Profumo.

Tha am baile Manafon ann am Powys, a' Chuimrigh. Tha e 78.4 mi (126.2 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 155.3 mi (249.9 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 294 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 54 (18.4%); rugadh 43% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.

Tha am baile Scleddau ann an Sir Benfro, a' Chuimrigh. Tha e 84.8 mi (136.5 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 210.6 mi (338.9 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 971 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 332 (34.2%); rugadh 68% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Tha an t-uamhas de dh'òrain Màiri a-mach air bòidhchead an Eilein Sgitheanaich agus air na h-atharrachaidhean a bha air tighinn air an àite. Tha tòrr aca seo gan seinn fhathast, leithid 'Nuair a bha mi òg', 'Eilean a' Cheò' agus 'Soraidh leis an Àite'. Bhiodh i a' tilleadh dhachaigh tric fhad 's a bha i a' fuireach aig deas agus mu dheireadh chaidh i air ais a dh'fhuireach, an toiseach ann an Os agus an uair sin ann an Sgèabost. Bha i gu mòr an sàs ann an Strì an Fhearainn agus bhiodh i a' frithealadh choinneamhan chroitearan agus a' dèanamh agus a' gabhail òran-brosnachaidh dhaibh. Nam measg seo tha 'Coinneamh nan Croitearan', 'Brosnachadh nan Gàidheal' agus 'Òran Beinn Lì'.

Ann an iomadh àite den domhain, tha an sionnach a' toirt mòr-shùgradh agus aighear do luchd-seilg. Chasgadh ruaig an t-sionnaich ann an Alba ann an 2002, agus ann an Sasann 's a' Chuimrigh air Gearran 18, 2005. Roimhe sin ann an Sasann, bhiodh na sealgairean a' marcachd an dèidh an t-sionnaich, agus ga ruagadh le madaidhean; ach is tric a sgìthicheas e na coin, na h-eich agus na sealgairean; agus faodaidh e bhith, an dèidh dhaibh a leantainn car leth-cheud mìle, gun toir e an car asta mu dheireadh - gun ruig e ionad falach èiginn, agus gun tèarainn e a bheatha.

Ann an 1996 chaidh nan comhairlean sgìreil nan comhairlean aonadach, Comhairle Baile Dhùn Èideann, Comhairle Lodainn an Iar, Comhairle Lodainn an Ear agus Comhairle Lodainn Mheadhanaich de Roinn Lodainn agus chaidh an roinn fhèin a sgaoileadh.

Nuair thàinig e gu inbhe dh'arbhartaich Aonghus an Deadh-Dia a dhachaigh, an Brú na Bóinne. Ràinig e 'n dèidh do phàirtich an Deagh-Dia a thìr am measg a chlann, agus cha robh ann càil fàgail ri Aonghus, mar sin dh'fhaighnich Aonghus athair nam b'fhaodainn e sa' Bhrú mhaireann air là 'gus oidhche, 'gus dh'aontaich an Deagh-Dia. Seach chan eil an alt neo-chinnteach aig Gaeilge 'gus Gàidhlig, b'urrainn do "là 'gus oidhche" chiallachadh "aon là 'gus aon oidhche" no "là 'gus oidhche", a còmhdaichidh h-uil' àm, agus mar sin ghabh Aonghus sealbh na Brú gu buan.

‘S e baile ann am meadhan nan Stàitean Aonaichte a th’ ann an Shawnee Tha e suidhichte ann am Pottawatomie County, Oklahoma. Anns a’ bhliadhna 2010 bha 29,857 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 323m os cionn ìre na mara.

B' e baile agus sgìre-riaghlaidh (Spàinntis municipio) faisg air Bogotá ann an Cundinamarca, Coloimbia, a th’ ann am Fontibón. Tha am baile a' buntainn do Bhogotá a-nis. 'S e ainm gu math tùsanach a th' ann am Fontibón, no Hontybon/Ontibon mar a chanadh ris mus an do ràinig na Spàinntich. Tha teodhachd meadhanach dhe 14˚ aige. Chaidh baile a stèidheachadh an seo leis na Spàinntich ann an 1538, ann an àite far an robh clachan Tùsanach roimhe. Chaidh Fontibón a thoirt a-steach do Bhogotá (comhla ri Bosa, Engativá, Subá, Sumapaz agus Usaquén) nuair a chaidh Sgìre Shòntaichte a chur air dòigh ann an 1957 fon deachdaire Gustavo Rojas Pinilla. Bha an Riaghaltas air a bhith a' gabhail ri atharrachadh mòr airson a' phrìomh-bhaile fiù' s bliadhnachan roimhe ann an 1945, ach chan fhaodadh càil a dheànamh air sàilleabh gu robh cogadh sìobhalta ann.
Ach mar is trice meallaidh an t-each-uisge an caileag a’ dol còmhla ris agus chan fhaic daoine i a-rithist gu bràth. Ach uaireannan bidh pìosan bhodhaig ri faighinn air cladach:

Tha e coltach gur ann à Pallantia ann an seann Cheiltis a tha an t-ainm, bho pl̥s-n̥t-y-eh2 a tha a' ciallachadh clach no làn (Innd-Eòrpais: *pl̥s-eh2 Farsi: parša, Gearmailtis: fels, Gaeilge: all, Asturianis: palla, gailisis: pala) 'S e an t-seann iar-leasachan Ceilteach -nt a tha aig an deireadh. Bheireadh an t-ainm seo Meall Àrd sa Ghàidhlig an latha na-diugh. Thathar dhen bheachd gur e ainm Ceilteach air sàilleabh gu bheil P ga chumail aig toiseach an fhacail mar Chuimris agus tha an N air fhuaimreagachadh: /*n̥/. Tha cuid eile dhen bheachd gur ann à Pal (loch, abhainn no gleann) agus Antia (farsaing).

Dh'fhoillsich e leabhar còcaireachd, No Worry Curries, agus dà leabhar làn fealla-dhà, The Ali Abbasi Joke Book. Sgrìobh Jack McConnell, Prìomh Mhinistear na h-Alba aig am àm, ro-ràdh dhan leabhar còcaireachd.

Tha Meadhan na Cathrach air a chuairteachadh le Abhainn Chluaidh air a thaobh a deas, leis an t-Sràid Àird is Margadh an t-Salainn air a thaobh an ear, agus air a thaobhan a tuath is an iar leis a' mhòr-rathad M8 a chaidh a thogail eadar 1968 agus 1972. Tha iomadh àite agus togalach cudromach suidhichte ann am meadhan na cathrach, m.e.:

Anns an Centre-Val de Loire, tha sia sgìrean no dèpartements. Am broinn sin, tha 185 paraistean no cantons agus 1,842 bailtean no communes thairis air 39 151 km2:

Thòisich e a chleachdadh fhèin mar mhodal anns na 1970 air sgàth ’s nach do chòrd e ris nuair a bha coigreach a’ coimhead air fhad ’s a bha e ag obair. Bha a’ chiad taisbeanadh aige ann an ealanlann bheag ann am Paris, agus bha a’ chiad taisbeanadh mòr aige aig am Musée d'Art Moderne de la Ville de Paris ann an 1973. Às dèidh sin bha na dealbhan aige air an lorg ann am measgachadh de taighean tasgaidh thall thairis mar Copenhagen, An Ròimh, München, A' Bhruiseal, Basel, Eabhraig Nuadh, Los Angeles agus San Francisco.

Tha trì puirt-adhair faisg air Glaschu: Port-adhair Eadar-nàiseanta Ghlaschu (còd GLA) eadar Glaschu, Pàislig agus Rinn Friù, an dàrna port-adhair as motha ann an Alba (an dèidh Port-adhair Dhùn Èideann); Port-adhair Ghlaschu Phreastabhaig (PIK) aig Preastabhaig (an taobh a tuath air Inbhir Àir); agus Port-adhair Dhùn Èideann (EDI) fhèin.
Thathar a' cleachdadh caochlach ainm airson na dreuchd sin, a rèir na dùthcha. 'S e maire, bho maior (nas motha) ann an Laideann a thathar a' cleachdadh san Fhraing agus 's ann a sin a tha am facal mayor a chithear anns na dùthchannan far a bheil Beurla ga bruidhinn. Seo cuideachd am facal a tha ga chleachdadh ann an cuid de dùthchannan eile, fo bhuaidh na Frainge, mar An Ruis agus Bulgàiria Myer (Мэр). A dh'aindeoin sin, thathar a' cleachdadh bourgemestre anns a' Bheilg o chionn 's' gu bheil an dùthaich sin ceangailte ri dùthchannan far a bheil Cànain Ghearmaineach gam bruidhinn. Le sin, 's e Bürgermeister anns A' Ghearmailt agus san Ostair, Burgemeester anns Na Tìrean Ìsle agus borgmester anns An Danmhairg, a tha a' ciallachadh ceannard a' bhaile. 'S ann à Arabais a tha am facal alcalde (قاضي) a tha ga chleachdadh anns An Spàinn agus ann an Aimearaga-a-deas. Tha am facal Arabais a' ciallachadh breitheamh.

Is e overseas territory na Rìoghachd Aonaichte anns an iar dheas na Roinn-Eòrpa a tha ann an Giobraltair. Thàinig an t-ainm às a' chànan Arabianach: Jabal Ṭāriq (جبل طارق), (beinn Tariq) neo Gibel Ṭāriq, (carragh Tariq).

Dh'fhàg Màiri Inbhir Nis goirid às dèidh seo agus chaidh i a dh'fhuireach ann an Glaschu. Rinn i trèanadh foirmeil an sin mar bhanaltram agus mar bhean-ghlùine. Bha i ainmeil a-measg Ghàidheil Ghlaschu leis mar a bhiodh i a' frithealadh chèilidhean agus tachartasan mòra Gàidhealach eile anns a' bhaile. Rinn i grunn òran ainmeil mu na cruinneachaidhean seo, nam measg 'Camanachd Ghlaschu' agus 'Deoch-shlàinte Gàidheil Ghrianaig'.

Uill, bha mòran ullachadh aca ri dheanamh. Anns a chiad-a-dol-a-mach, bha cha robh gunnaichean mòra gu leòr aca ann am Boston ach na gunnaichean mòra a bha dhìth orra anns an Dùn Ticonderoga. Ann an iomairt a mhair trì mìosan, chaidh buidheann de saighdearan a Dhùn Ticonderoga agus thug iad air ais a Bhoston iad. Ràinig iad Boston aig deireadh a' Ghearain ach ullachadh a bharrachd a bha dhìth. Ciamar a dhaingnicheadh iad na h-Àrdan nuair a bha greim aca orra? Cha b' urrainn dhaibh trainnsichean a chlachadh 's an talamh reòthte? Thog iad mòran daigngeachdan a bheireadh iad air carbadan 's a churadh iad air dòigh air an deireabh àite sa bheireadh iad greim air an àite.

'S e baile ann an Gallaibh a tha ann an Latharan a' Phuill (Beurla: Latheronwheel). A rèir Ainmean-Àite na h-Alba tha an t-ainm a' thighinn bho na faclan "làthach" agus "puill". Ach a rèir Ruairidh MacIlleathain 's e Latharn a' Phuill ainm a' bhaile seo.

Lìonradh a chruthachadh ann an Alba a tha a’ ceangal luchd-rannsachaidh is eòlaichean le comasan sònraichte ann an cuspairean Gàidhlig an latha an-diugh ri luchd-eòlais a tha a’ rannsachadh mhion-chànanan aig ìre eadar-nàiseanta.

Tha am baile Pen-caer ann an Sir Benfro, a' Chuimrigh. Tha e 89.1 mi (143.4 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 214.3 mi (344.9 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 454 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 187 (41.2%); rugadh 65% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
‘S e baile beag ann an cridhe na Gearmailt a th’ ann an Schönhausen. Chaidh am baile a stèidheachadh san 13mh linn leis an Easbaig von Havelberg agus chlàradh e airson a' chiad turas ann an 1212. Tha e suidhichte aig 33m os cionn ìre na mara, faisg air Stendal, eadar an Abhainn Elbe agus na crìochan le Brandenburg, san sgìre (Gearmailtis: landkreis) Stendal, anns an stàit (Gearmailtis: Länd) Sagsainn-Anhalt. Tha am baile 93km air falbh bho Bherlin, prìomh-bhaile na dùthcha, 53km bho Mhagdeburg, prìomh-bhaile na Stàite, 469km bho Stuttgart 200km bho Dresden agus 144km bho Leipzig. A bharrachd air sin, tha 2,314 duine a' fuireach ann.

Tha e ann an Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain (Siorrachd Bhanbh ro 1975). Tha e mu 44 mìltean (71 km) san àird an iar-thuath air Obar Dheathain. Tha e suidhichte aig beul Abhainn Dubh-Éireann agus air cladach Bàgh Bhanbh.

Cheannsaich Scipio am baile mu 207 RC. Sgrìobh Livius gur e baile beairteach a bh' ann Jaén, rud a dh'aidich na h-ainm a thug na Ròmanaich air a' bhaile, stèidhichte air an fhacal Aur (òr): Auringi/Oringe air rèir Strabo agus Nijis/Oringis a-rèir Pliny. Phàigheadh na daoine cìsean sònraichte agus chumadh na Ròmanaich feachdan anns a' bhaile, leis cho dlùth 's a bha na ceanglaichean eadar Jaén agus Carthage. Mu dheireadh thall, ghairm Vespasian, gur e baile Ròmanach a bh' ann, is esan ga ainmeachadh Aurgi.

'S e Ellesmere Island (Inuit: Umingmak Nuna) an treasamh eilean as motha a tha ann an Canada agus an deicheamh eilean as motha air feadh an t-Saoghail. Tha e suidhichte ann an Nunavut.

Taobh chinnidh, ' s e daoine geala/mestizos a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Girardot, ach tha 0.1% dhe Tùsanaich agus 38.8% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 92.5% dhe na daoine ann an Girardot leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 64.1% dhe na dachannan.

Tsarevna (царевна), nighean, neo ban-ogha an tsar neo tsaritsa, gu h-oifigeil "Velikaya Kniaginya (Великая Княгиня)", Ard-bana-diuc, neo ard-bana-phrionnsa.

Air sgàth 's gu bheil àirde nam beann ag atharrachadh tro ùine, tha buidhnean eadar-dhealaichte gam measach bho àm gu àm. Rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh air Ward Hill san 20 am Faoilleach 2012 agus chaidh na tomhasan a chruinneachadh air an liosta a tha ri fhaighinn air an làrach-lìn "Database of British and Irish hills".

Cupa Lìog na h-Alba : 1946, 1948, 1960, 1961, 1963, 1964, 1970, 1975, 1977, 1978, 1981, 1983, 1984, 1986, 1987, 1988, 1990, 1992, 1993, 1996, 1998, 2002, 2003, 2005 (27)

'S e a th' ann an àrd-bhaile no àrd-chathair ach cathair, no baile, a tha mòr dha-rìreabh, le tuilleadh air leth-mhillean luchd-còmhnaidh anns a' chathair-bhaile fhèin, agus le co-dhiù millean daoine a' fuireach mun cuairt air. Tha na bailtean mòra a thèid a ghabhail a-steach ann an sgaoileadh àrd-bhaile gam meas mar phàirt dheth, 's chan ann nan àrd-bhailtean iad fhèin, a chionn 's nach eil iad aig cridhe an sgaoilidh bhailteil sin.