Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
Asmaa oo dareenkeeda maalintaas cabbiraysa ayaa waxay tiri “markii uu noo yimid Rasuulka (scw) waxaan wejigiisa qiimaha badnaa ka aqristay murugo weyn, waxaa naftaydii gashay cabsi, hase ahaatee ma aanan jeclaysan inaan weydiiyo su’aalo ku saabsan arrinta ninkayga Jacfar, cabsi awgeed aan ka qabo inaan maqlo war aan i farax gelin. Rasuulka (scw) wuu na salaamay, wuxuuna intaa kadib igu yiri waxaad iigu yeertaa caruurta Jacfar, waana u yeeray. Caruurtii oo faraxsan ayaa xagga Rasuulka (scw) ku soo cararay, mid walba oo caruurta ka mid ah wuxuu doonayay inuu ku dhago ama qabsado jirka Rasuulka (scw). Dhinaca kale, Rasuulka (scw) isna wuxuu ku soo foorarsaday caruurtii, isagoo dhunkanaya isla mar ahaantaasna ay indhihiisii sharafta badnaa ay ilmeenayaan. Waxaan ku iri –hooyaday iyo aabahay ha lagugu furtee- maxaad la oonaysaa?? Ma Jacfar iyo labadiisii saaxiib ayaa dhibaato soo gaartay?. Wuxuu Rasuulka (scw) “HAA.., oo maanta ayay shahiideen”. Markay hadalkaasi uu yiriba waxay farxaddii iyo muusoodkii isu baddashay naxdin iyo walbahaar. Caruurtii yaraa ee faraxsanaa markay maqleen oohinta hooyadood waxaa ka soo haray degganaansho lagu hareeyay tiiraanyo daran.

Hawiye (Af-Carabi: بنو هوية) waa beel ka mida qabiilada Soomaalida, kuwaasi oo ku dhaqan deegaano ka tirsan wadanka Soomaaliya, Itoobiya, iyo Kiinya. Sida lagu xusay taariikhda, beesha Hawiye waxay walaalo yihiin Beesha Dir iyagoo ku wada abtirsada odayga Irir Samaale. Hawiye ayaa kow ama laba kaga jira badnaanta tirada qabiilooyinka soomaalida, waxay degaan caasimada Muqdisho.

Wasaaradda Ganacsiga iyo Wershadaha Soomaaliya (Af-Ingiriis: Ministry of Commerce and Industry) waa wasaarada masuulka ka ah habaynta iyo horumarinta ganacsiga iyo warshadaha wadanka Soomaaliya. Sidoo kale, wasaaradani waxay dowlada uga masuul tahay qorshaha iyo qorsheynta maalgeshiga iyo horumarinta horumarinta wershadaha. Wakhti xaadirkan waxaa maamulkeeda gacanta ku haya Wasiirka Ganacsiga Aadan Maxamed Nuur.

Ruwaayadaha iyo guud ahaan Suugaanta waxaa tan iyo wakhti hore loo samayn jiray si habsami iyo halabuur leh. Ruwaayadaha Af Soomaaliga waxay bilaabmeen badhtamihii qarnigii 20aad.

Qiyaasta halbeegan jabjab ahaan waa x 9/5 + 32. Cabirkan oo inta badan lagu qiyaaso kuleylka iyo qaboowga ayaa wuxuu ka mid yahay Halbeegyada Caalamiga ah ee dunida.

Hadaba inta ugu badan, gaajada waxaa keena khalkhal ku yimaada silsilada cuntada taasi oo salka ku heeysa musiibo dabiici ah (sida daad, duufaano, abaaro, roob-la'aan, xanuuno iwm) ama musiibo dad samee ah (sida dagaal, cunoqabateyn, sicirbarar iwm). Wixii ka dambeeyay Dagaalkii Labaad ee Aduunka waxaa aad u horumaray wadano badan oo caalamka ah, sidoo kale waxaa la horumariyay aqoonta iyo teknoolojiyada beeraha iyo dhirta waxaana dowlado iyo ururo badan u xaglo xidheen tafiir goynta iyo ka hortaga gaajada aduunka; taasi oo keentay hoos udhac balaadhan oo laga gaadhay gaajada. Sidaas ay tahay wadano badan oo aduunka ah, gaar ahaan wadanada soo koraya, waxay ku guuldareeysteen ineey quudiyaan bulshooyinkooda, waxaana meelo badan laga helayaa dad aad u baahan oo gaajo iyo macaluul wehel u tahay.
Meeraha Cirjeex (Jupiter) waa meeraha shanaad ee qoraxda ugu dhow (masaafo dherer dhan 5.2 AU u jira qoraxda) iyo 318 jeer muga dhulka. Wuxuu ka samaysan yahay meerahani isku dhisyo u badan haydarojiin iyo hiliyaam.

Difaaca jirka: Karootadu waxay ka mid tahay cunnada difaaca jirka sare u qaado, taasoo firfircooni ku abuurto unugyada cadcad ee jirka ka difaaco caabuqa noocyadiisa kala duwan, akhriso qoraal ku saabsan Unugyada cadcad iyo waxay ay jirka u taraan.

Daniel, R.R. (1992), "Space Science in India", Indian Journal of History of Science, 27 (4): 485-499, New Delhi: Indian National Science Academy.

Aw Saciid waa beel ka tirsan beelaha soomalia isinkoodana waa Dir dad badan ayaa waxay u yaqaanaan besha aw saciid in aay yihiin Shiikhaal ... Balse waa dad wada dhashay oo waxay kaliya midkayihiin magaca shiikhaal . Beesha Awsaciid Dawladda somali waxay kusoo galaan Dir waayo waa Dir . shiikhaasha kalena waa aay la dhasheen oo odayga Aw saciid ayaa Bixiyey magaca shiikhaal oo marki hore ahaa shiikhyaal shan sheekh o meel wax kuwada barta cilmiga diinta islaamka. sidoo kale waa culimo wada meel kuwada xeroobay

neniu - qofnaba, cidnaba; (midna, qofna,cidna) (neni- ("maya") + -u individuo, difinita aĵo, - (dad, aadame, qof), wax, arrin (gaw) (tabelvorto) neniun ni renkontis; (renkonti - helid, kulmid; -n layeele)

Hodan Cabdille Walanwal oo uu dhalay Cabdalle walanwal oo ahaa turjumaan degan magalaada Berbera waxay ahayd inan sida la sheegay da'deedu aanay gaadhin xiligii lagu bixin jiray hablaha Soomaaliyee. dhanka kalena, curfiga xiligaa jiray, walina sii jiraa wuxu yahay in doonista iyo bixinta hablahu ay u gaar ahayd hadba waliga (Abaaha iyo Awawga) inanta. Hodan waxay qoyskooda kula noolayd xaafada la yidhaahdo daaroole, sidaas awgeed waxay dukaanka uga soo adeegi jirtay xaafadooda.

Guruubka 9aad waa qeybta 9aad ee safafka Diwaanka Curiye. Si la mid ah qeybaha kale ee d-block, guruubkan wuxuu ka kooban yahay 4 curiye kuwaas oo kala ah: Kobalti (Co), Roodhiyaam (Rh), Iridiyaam (Ir) iyo Meitneriyaam (Mt). Dhamaantood waxay ka tirsan yihiin Transitional Metals.

SADEXBAAR waa tuulo yar waxay ku taalaa gobalka hiiraan waxay u dhexeysaa buula barde iyo jalalaqsi.Sadexbaar marka aad joogto Buulo burte waxay kaa xigtaa dhanka wuqooyiya waxay u jirtaa qiyaastii 25km. Jalalaqsi waxay kaa xigtaa marka aad joogto sadexbaar dhanka konfur. SADEXBAAR waxaamara wabiga shabeele.tuulooyinka deriska la ah waxaa ka mida XAMIIRGAAB, JAMEECA MUBAARAK, SHIIN,QURACLEY, BUULADA SHEIKH HASSN/danida, kili jibriil, kabaraayle iyo SARMAAN. waxaa degen dad xoola dhaqato beeraley ah waliba waxay caan ku yihiin dadka dagan SADEXBAAR wax soosaarka beerasha.sida galleyda, basasha, yaanyada, barbarooniga, iyo khudrada nuucyadeeda kala duwan.

Macaanka / Sokorowga: Karootadu waxay kontarooshaa heerka sonkorta ee dhiigga, waxayna ka hortagtaa howlgabka ama firfircooni yarida unugyada soo saaro insulinta, khaasatan waxaa lagula taliyaa dadka sokorta ugu isticmaalayo daawo ahaan in ay shiitaan oo juus ama cabitaan ahaan u cabaa iyadoo sokor lagu darin.
Quraanka kariimka ah waa hadalka Ilaahay (ﺍﻟﻠﻪ) kaas oo malaga Jibriil u soo gudbin jirey Nebi Muxamed (n.n.k.h) wakhti 23 sano ah, oo ku bilaabmaysa Diisembar 22keedii sanadkii 609 C.D (Ciise Dabadii), wakhtigaas oo nebigu ahaa 40 jir, ilaa markii taariikdhu ahayd 632 Ciise Dabadii, oo ku beegan sanadkii Nabi Maxamed (n.n.k.h) geeriyooday. Sidaa diinta Islaamku sheegtay kitaabka Quraanku waa midka ugu sareeya kitaabyada ee Ilaahay ka ilaalinayo khaladka iyo musuqmaasuqa isla markaana hogaan iyo hanuunin u ah dhamaan aadamaha ku nool dunida.

وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ تَعَالَوْا إِلَى مَا أَنْزَلَ اللَّهُ وَإِلَى الرَّسُولِ رَأَيْتَ الْمُنَافِقِينَ يَصُدُّونَ عَنْكَ صُدُودًا Suuradda an-Nisaa (61)

Waxa uu gaarayaa dadka Soomaaliya dega ilaa 9,832,017 qof, waana tiro aan la hubin waxaana la xisaabsada tirada dadka tii ay samaysay dawladdii kacaanka 1975, waxaa kale oo jira trakoob soo baxay 2015 oo qiyaas ah kaas oo ay soo bandhigtay Wasaarada Qorshaynta Soomaaliya waxaana lagu sheegay 12,316,895 qof suurtagal maaha in la ogaado tirakoobka rasmiga ah ee hadda taasoo ay sababtu tahay mujtamaca soomaaliyeed oo u badan Reer guuraa sidoo kale tira badan oo barakacayaal ah kuwaas oo ka cararay baahi ama dagaal sokeeye, sidoo kale waxaa kordhay tirada ku maqan qurbaha dagaalkii sokeeye dabadii taasoo hadana sabatay in ay dalka ka cararaan aqoonyahanadii soomaaliyeed una cararaan Bariga Dhexe, Yurub iyo Woqooyiga Ameerika. Sinjiga ugu badan, oo ah 85% waa Soomaali iyadoo aay jiraan sinjiyo kale oo isku dardar ah kuwaas oo gaaraya 15%, waxaa ka mid ah: Baantuuga Gibilcadka Barawaani Baajuun, Hindi, Iiraan waxaa kaloo jira kuwo ay dhaleen isticmaarka xilligii gumaysiga talyaaniga kuwaas oo lagu magacaabo Misyooni oo gaaraya 30 kun oo qof waxaa jiri kara dadyoow kale ee aan Soomaali ahayn oo iska tagay markii xoriyadda la qaatay 1960 horayna u raacan isticmaarkii.

Hase ahaatee, Rasuulka (scw) wuu iska tagay isagoo iska masaxaya ilmadii buuxisay labadiisii indhood, wuxuuna lahaa waqtigaas iyada ah hadallo macnihiisu ahaa “Allahayoow waxaad Jacfar (qoyskan) ugu baddashaa wax khayr badan, Allahayow qoyska Jacfar baddal wanaagsan sii”, kadibna wuxuu yiri “waxaan Jannada ku arkay Jacfar oo leh labo garbood oo dhiig leh..”. Haa, Allaah (sw) waa mudan yahay inuu ku abaaliyo Jacfar darajadaas qiimaha badan, waxaana halkaas ku dhammaatay sheekadii Saxaabigii jaliilka ahaa ee Jacfar Binu Abii Dhaalib oo aan Allaah uga baryayno inuu u naxariisto, kana raalli noqdo aamiin aamiin aamiin,AMIIN YAA RABI
Muxamed aabihii, Cabdillahi ibn Cabdi al Mudalib, wuxuu dhintey asagoo 6 bilood ku jira caloosha hooyadiis. Sida dhaqanka carabtu ahaa wakhtigaasi, Muxamed markuu dhashay waxaa loo diray baadiyaha si uu u soo barto dhaqanka uguna soo barbaaro nolosha saxda ah ee dunida. Si kastaba ha ahaatee, markuu 6 jir ahaa nebigu waxaa geeriyootay hooyadii Amina bint Wahb. Wakhtigani oo nebigu uu noqday agoon buuxa waxaa la wareegay masuuliyadiisa awoowgiis Cabdi Mudalib oo ahaa suldaanka iyo hogaamiyaha qabiilka banu Haashim kaasi oo uu la noolaa labo sano ka dibna dhintey. Nebi Muxamed markuu sideed jirka ahaa wuxuu u wareegay inuu la noolaado qoyska adeerkii Abu Daalib oo wakhtigaasi la wareegay maamulka iyo hogaanka beesha banu Haashim. Intii uu wali yaraa ayaa nebigu wuxuu adeerkii u raacay safar ganacsi oo u ku tagayay dhulka Shaam (maanta loo yaqaano Suuriya), halkaasi oo uu kula soo kulmey dad heeysta diinta Masiixiyada isla markaana ku soo waayo arkey. Markii uu Muxamed qaangaadhka noqdey wuxuu ku biiray kooxaha safarleeyda ee u shaqaysa ganacsatada alaabaha u kala qaada dhulka Carabiya. Mudo gaaban markuu ku dhexjiray shaqadaasi wuxuu ku caan noqday magaca Al-Amiin (ﺍﻻﻣﻴﻦ) oo ah qofkii lagu Kalsoonaa taasi oo siisay sharaf iyo qadarin aad u balaadhan dadka dhexdiisa. Midani waxay keentay in sanadkii 595 C.D ay Khaddiijo oo ahayd carmali (garoob) 40 jir ah, u soo bandhigto guur midaasi oo nebigu ka aqbalay.

Camaaro waa dagmo ku taal gobolka Mudug waxay ku dhawdahay magalada xarardhere waxay ujirta 80 kiilo mitir waxa badeecada looga keenaa magalada galkacyo waxayna hoos tagta mamulka ximan iyo xeeb waxaana daga beesha Saleebaan.

Wasaarada Ganacsiga ayaa diyaarinta hab-maamulka ganacsiyada waaweyn laga rabaa sida caadada u ah wadamada iyagu xakameeya ganacsiga iyo ganacstada.

Sida lagu xusan tirokoob madaxbanaan oo Qaramada Midoobay hay'ado ka mid ah sameeyeen sanandkii 2012, waxaa la sheegay in bulshada magaalada Magaalo Cad dhan tahay iaa 322 qof kuwaasi oo iskugu jira xoolo-dhaqato iyo ganacsato. Bulshada ku dhaqan magaaladan waxay u badan yihiin dad Soomaali ah, kuwaasi oo ka soo jeeda beelaha Gadabuursi iyo tiro kooban oo Beesha Ciise ah.

amerik / o -Maraykan, Ameerikaa (Maraykanka assalkoodii;Maraykan,Mareykan,Ameerika;Ameerikada koonfureed;Woqooyiga Ameerika,Maksiko;Qaramada Midoobey ee Maraykanka)

Sida lagu sheegay buugaag taariikhi ah, Bahweynta Samaale waa labo meelood dadka Soomaalida, waxayna salka ku hayaan sagaal oday oo kala ah:

Xaasaska Nebi Muxamed waxay ahaayeen sadex-iyo-toban (13) kuwaasi oo uu guursaday wakhtiyo kala duwan. Dadka muslimiinta ahi waxay u yaqaanaan dumarkaasi ineey yihiin “Hooyooyinka Rumeeyayaasha” "Umaatul al-Mu'miniin". Waxayna dadka aaminsan ee rumeeysan diinta Islaamka ka mudan yihiin sharaf, qadarin iyo heybad; sababtoo ah Ilaahay (koreeye) ayaa Quraanka ku xusan xaasaska nebiga.
Si kastaba ha ahaatee, nebigu markuu ahaa 25 sano jir ayaa wuxuu guursadey Khaddiija bint Khuwaylid oo ahayd mulkiilaha shaqo ganacsi oo nebigu wakhtigaasi ka shaqeeynaayay. Sababtoo ah wuxuu ahaa arooskii ugu horeeyay iyo Khaddiija oo ahayd qof aad u wanaagsan, Nebi Muxamed wuxuu guurkani ka helay farxad iyo damaashaad iyo raynrayn ilaa laga soo gaadho geeridii Khaddiijo 25 sano ka dib markeey ahayd oorida nebiga. Si kastaba ha ahaatee, Khaddiija waxay nebigu u dhashay labo wiil iyo afar gabdhood kuwaasi oo kala ah: Qaasim iyo Cabdulaahi (labadooduba waxay dhinteen ayagoo aad u yar); gabdhaha oo kala ah Saynab, Ruqiya, Umm Kaltuum iyo Faatima.

Dhiig-karka: Karootada waxaa ka buuxo maado loo yaqaano "Potassium", waxay jirka u tartaa inay waasiciso xididada dhiiga khaasatan markuu cadaadiska dhiigga uu kaco, waxaa kaloo karootada ku jiro maado kale oo loo yaqaano "Coumarin" oo iyadane cadaadisak dhiiga kontaroolkisia ka qeyb qaadato, haddii dhiigkarku kugu cusub yahay, isticmaal karootada maalin kasta oo joogteey adigoo cadaadisak dhiigaagane cabira si aad u ogaato waxtarkeeda,

Farta laatiinka (Af-Ingiriis: Latin script; Af-Carabi: ألفبائية لاتينية) waa farta ugu weyn oo aduunka laga isticmaalo. fartaan waxaa iska leh luqada Laatiinka, waxaana laga soo bedelay farta Ingiriiska. Farta laatiinka waxaa Soomaaliya lagabilaabay, sanadka marka oo ahaa 1972ii.

Iskudhufasho (ingiriis: multiply) astaanta calaamada u ah (x) waa hab la iskugu dhufto lambarada tirada xisaabta. Iskudhufashadu waxay ka mid tahay afarta hab ee aasaaska xisaabta. Si ka duwan iskugeynta, kalagoynta iyo iskuqaybinta ayaa Iskudhufashadu waa isku-jeer laabka lambarada la isku dhufanayo. Tusaale ahaan, 2 lagu dhuftey (x) 3 wadarta iyo jawaabtu waa labo jeer laabka lambarka 3 oo ah (3 + 3 = 6). Sidoo kale, lambarka 6 haddii lagu dhufto 8 wadarta iyo jawaabtu waa lix-jeer laabka lambarka 8 taasi oo u dhiganta 8 + 8 + 8 + 8 + 8 + 8 = 48.

Samaysanka maxaakimta shareecada kuwaas oo muuqda wax fudud laakiin sida dhabta ah waxay ka samaysanyihiin nidaam maamul kana kooban gudoomiyaha maxkamadda ku xigeenka gudoomiyaha iyo afar qaalli. kuma koobna holaha ciidanka soo gudbinta warbixinno taasoo ah arrinta ugu muhiimsan ee ka kaabaysa xukunada ee ka soo baxa maxkamadaha waxayba u gudbaan xallinta khilaafaadka inta ayasan u gudbin saldhigyada maxaakimta waxaa dheeraad ah dabagalka dambiilayaasha iyo kuwa qaanuunka ku xadgudba kadib maxkamadaha ayaa loo dhiibayaa ee ku shaqada leh dambiyada fudud si ay u sii hayaan. Sidoo kale maxaakimta shareecda waxay sameeyeen dhisidda guddi dhaqaale madaxa bannaan soona uruuriya canshuurta lagu soo rogay ganacsiga iyo guud ahaan goobaha ganacsiga iyo meel kasta oo ganacsi ah.

in somalia maanta wasaaradaha ka shaqeeya ma ahan wax la dhihi karo waa wasaarad waayo ma arkin wasaarad gudaneysa shaqadeeda sida loogu tala gelay tusaale
Isku soo wada duuboo, geeridii nabig ka dib, asxaabtu waxay soo ururiyeen “noloshii nebiga” (siirada) iyo hab "dhaqankii nebiga" (sunnada) kuwaasi oo ah aasaaska iyo saldhiga shareecada lagu maamulo Dawladda Islaamka. Sidoo kale, asxaabtu waxay isla-garteen in marka la soo hadal-qaado magaca nebiga la dhaho Naxariis iyo Nabadgelyo Korkiisa Ha Ahaato (ﻋﻠﻴﻪﺍﻟﺴﻼﻡ, "ʿalayhi as-salām").

Bastada cusub waa mid ka samaysan midho feresh ah taasi oo lagu diyaariyo xaafadaha ama deegaanada lagu isticmaalayo. Baastada noocan ah waxaa inta ugu badan laga sameeya daqiiq cusub oo lagu xashay ukun iyo xawaash fudud.

Marso 2009 Xukuumaddii ku meelgaarka ahayd waxay ku dhawaaqday in Shareecada Islaamka tahay halka laga qaato sharciga iyo soo saarista xukunada iyo qawaaniinta dalka.

Sidaan horay u soo sheegnay nooca sabiibku wuxuu ku xidhan yahay nooca midhaha canabka ah ee la isticmaalo. Sidoo kale waxaa jira in midhaha canabku leeyahay midabo badan oo kala duwan, (sida madoow, buluug, cagaar, buni, iyo huruud) kuwaasi oo ka turjumaya midabka uu yeelanayo sabiibku. Si loo helo sabiib saafi ah, waxaa inta ugu badan la isticmaalaa midho canab aan lahayn laf; meelaha qaarna waa laga saara lafta ku jirta canabka.

Waxaan Ahay Wiil Dhalinyar Ah Oo Kunool Magaalada Jijiga, Anigu Waxaan Jijiga Kaga Noolahay Xaafada 09aad ee Caasimadeena Ddsi ee Jijiga, Anigu Waxaan Iskuulka Galay Markay Taariikhdu Ahay 1987TI Hadana Waxaan Ahay Arday Dhigta Dugsiga Sare Ee Magaalada Jijiga....

Ururka SYL (laga keenay: Somali Youth League) waxaa la'aasaasay 15 Maajo sanadkii 1943 wuxuuna qeyb wax ku ool ah ka qaatay Xoriyadii dalka Soomaaliya ee lahay 1960kii waxaana ku midaysnaa dhalin yaro Soomaaliyeed oo da, yar ah. Dhalin yartii u istaagay xornimada Soomaaliya waxey ahaayeen kuwo u baahnaa in wadanku xor noqdo isla markaana ka hoos baxo gumaystihii wakhtigaasi haystay.
Waxaa Muslimiinta dhexdooda ku faaftay qarniyaal badan qofka Muslimka markuu qaangaaro oo uu bilaabo inuu barto Axkaamta Diintiisa waa inuu qaataa mid ka mid ah afarta Madaahib: Al-Xanafi, al-Maaliki, Ash-Shaafici ama al-Xanbali, sida caadiga ahna qofku wuxuu sii qaadan jiray Mad-habka aabihiis oo ay u arki jireen inaan la oggoleen inuu khilaafo Mad-habkiisa iyo inuusan qaadan Madaahibta kale, lamana oggoleen qofka inuu ka qaato hal Cibaado tusaale ahaan dhowr Mad-habood. Waxaana dhacday qofka Muslimka ah in lagu naco hadduusan haysan Mad-hab kaliya oo ka mid ah Madaahibtaas kuwaas oo faafay duruufo leh sababo gaar ah, heer ay dad badan ku magacaabaan qofkii aan kala qaybqaadan Bidcadoodaas Mad-hab-laawe. Qaarkoodna ayba yiraahdeen qofkaan Mad-hab haysan waa Bidcada ugu halista badan taas oo halis ku ah Shareecada Islaamka. Inkastoo sida uu og yahay cilmi-baare kasta oo dhexdhexaad ah inay dadka qaataan mid ka mid ah afarta Mad-hab Mas’alad kastana sidaas la iskaga wada dhaxlaa inay tahay Bidco cusub oo aan jirin waqtigii Nebiga a.n.k. iyo waqtigii Khulafadii hanuunsanayd iyo Asxaabtiisii hanuunsanaydba. Mana aysan faafin Saddaxdii Qarni ka dib mooyee ee uu amaanay Nebiga a.n.k. waqtigaas dadka nool. Oo waxaa faaftay Bidcada Mad-habeed oo dabadeed ay dhashay in loo laablakaco, waxayna keentay in la khilaafo Nusuusta sugan oo laga hormariyo Ra’yiga, dabadeedna ay faaftay is khilaafka iyo Fitanta Muslimiinta dhexdooda iyo in la xeeladaysto Diinta iyo in Diintii la iska qaato Daliil la’aan iyo inay faafto aqoon-la’aanta iyo in la xiro albaabka Ijtihaadka. Sidaas darteed waxaanu rumaysannay Annaga ah Ducaadda Sunnada iyo annagoo ah kuwii raacay waddadii Salafu-saalixa = “Muslimiintii hore ee suubannaa” inaysan suurtoobaynin hagaajin dhab ah Islaamka mooyee, Islaamkaas oo loogu noqonayo siduu ku soo dagay kaas oo ka maran Bidacda iyo Khuraafaadka, Annagoo isku xukumayno Kitaabka Eebbe iyo Sunnada Rasuulka Eebbe a.n.k. arin kasta iyo sidii ay u fahmeen Salafu-saalixa iyo annagoo raadkoodii daba kacayno Hanuunna ka dhiganaya Hanuunkoodii. Waxaa ka mid ah waxyaabaha aynu is niri waa waajib in la hagaajiyo oo ay tahay in dadka looga digaa mas’aladan Mad-habiyada ah, maxaa yeelay waa mas’alad halis ah, mana aha wax fudud siday moodaayaan dadka qaarkiis, illeen qofka Muslimka ah wuxuu u baahan yahay maalin walba inay u caddaato maxay Diinta ka qabtaa waxa la xiriira nolol maalmeedkiisa maxayse tahay inuu sameeyo? Annaguse waxaan leenahay: wuxuu samaynayaa wuxuu Eebbe Kor ahaaye faray, wuxuuna weydiin karaa Caalim kasta hadduusan garanayn siduu arinku ahaan jiray waqtigii Salafu-saalixa, waana inuu ogaadaa mas’alada daliilkeeda hadduu aqoon u leeyahay arinkaas. Iyaguna waxay leeyihiin: waa inuu qofka qaataa hal Mad-hab sida ku faaftay dadkii dambe dhexdooda.

Waxay karootadu waxtarkeedu badan tahay inta aan la karin, sideeda ayaa loo cuni karaa ama waa la shiidan karaa oo cabitaan ahaan ayaa loo cabaa.
Waxaa uu xubin muhiim ah kayahay isimada Puntland aabihiisna Beeldaaje Yaasiin uu kamid ahaa isimadi dhidibada u taagay Puntlad 1998, waxaana uu sabab unoqday in ay Garowe noqoto magaalo madax oo usababeeyey in ay tahay meel dhex unoqon karta goboladii markaa asaasay puntland

Khuraasaan ama khuraasaanta wayn (af-carabi: خراسان الكبرى, af-faarisi: خراسان بزرگ ) waa gobol weyn oo kulminaya qaybo ka mid ah afgaanistaan turkumanstaan iyo gobol hada iiraan ka mid ah oo isna lagu magacaabo khuraasaan, waxaa ka mida magaalooyinkiisa caanka ah, haraat, nisabuur, duus (mash-had loo yaqaan maanta) balakh, marwi, islaamka ayaa wuxuu qabsaday waagii cusmaan bin cafaan waxaana loo aqoonsaday khuraasaan al-islaamiyah

Horumarinta ama kobcin dhaqaale waa waxyaabaha ku lug wixii wanaagaya nolasha insaanka. Bilowga, waa habka ee dadka khayraad oo isticmaali leheen, inkastoo khayraadka marin noqonin. Marka labaad waa macno u dhigma dhaqaalo. Sidan, cabbirka dhaqaalaha shaqsiga, qoyska ama quruunka aynu eegeyna, adhoo qiimaha badeeco fiirinaya aad horumarinta oo qiyaasi kartaa. Maqaalka 25aad Baaqa Caalamiga ee Xuquuqda Aadanaha, wuxuu u arka xaq horumarinta. Culimada horumarinta wexey xisaabiyaan dadka heerka caafimaadka, waxbarashada, dhererka nolosha, qorista, iyo mushaarka.

3. Ummad aan lahayn Fikir sare iyo aqoon fiican midna, balse nasiib uheshay Hogaanmiye leh aragti iyo karti hogaamiye-nimo. Taasina waa arin dhicitaan-keedu yar-yahay, maxayeelay hogaamiyuhu wuxuu kasoo dhexbaxaa Ummadiisa, (sida aatihiin unbay madax-diinu noqonaysaa).

-Iĝ, (sufikso); akra - afweyn, kulul (basbaas); akra → akriĝi = fariĝi akra La ekonomia krizo akriĝis. Milito - dagal, dirir: La milito akriĝis.

Tuulada Derbiga waxaa ku yaala masaajidkii uu dhisay Imaam Axmed Guray masjidkaas oo ilaa iyo hada lagu cibaadaysto, sidoo kale tuuladani waxay ka mid ahaan jirtay saldhigyadii Imaam Axmed Guray ilaa iyo wakhti xaadirkan waxaa ka muuqo raadadkii Imaamka Raximuhulaah.

Laasqoray waa magaalo xeebeed oo ku taalo gobolka Sanaag ee woqooyiga dalka Soomaaliya magaaladaan aad iyo aad ayee u jawi wanaagsan,waxaana magaaladu ay leedaahay warshada caanka ah ee kaluunka.

Iskusoo wada Duubo Nololasha Qaxootinimo Ayaa Ah mid aad U adag taas oo qofka waxyaabo badan oo uu xaq Uleeyahey Dafirta Halka Ay falalka Noocyadooda Kala Duwan Usahleyso in Uu Ku dhaqaaqo Taas oo Nolol Badan Dhaafsiisa Dunidaan aan Kunoolnahey.
Midowga Boqortooyada Biritayn (Af-Ingiriis: United Kingdom of Britain; Af-Carabi: المملكة المتحدة) (loo soo gaabiyo UK) waa wadan ku yaalo waqooyi galbeed qaarada Yurub. Midowga boqortooyadani waa gasiirad ka go'an qaarada Yurub inteeda kale. Britain waxee ka koobantahay, Gobolada Ingiriiska, Skotland, Waalis iyo Woqooyiga Irland. Wadanka Britain waa wadanka ugu badan caalamka xaga gumeysiga sida aysheegen qorayaasha calamku isagoo lagu xusuusto gumaysigii u caalamka intiisa badan ku gumaystey ahna imika wadanka caalamka ugu xooga badan waa wadan aad iyo aad dadkiisu xadaarada ugu dheerayan waana wadanka koobad ee dadka madow ictiraafay wadankaa waxaa lagu xasuusta doorkii uu ka qaatey dagaalki labaad ee aduunka waa door layaab leh isagoo Ingiriisku uu qabsadey caasimadii hitler uu ka talinayey ee barlin isaga iyo maraykanka iyo farance inkastoo anay dawladahaa an hore kusoo xusay anay waxba ka qabsan balse uu isagu siyaasadii lagu qabsadey fikradeeda bixiyey go. Aankii lagu gaadhey magaalada london ee caasimada wadanka ingiriiska ee ahaa ina aduunka laga tirtiro xasuusta Hitler oo la hirgaliyey 1945 oo laga qabsadey dhamaanba wadamadii ugumaysanayey iyo wadankii Jarmalka.

Sida ay muujiyeen shirkado maraykan iyo shiine ah si isku mid ah inuu jiro dano muuqda ee ku saabsan macdanta ku jurta soomaaliya gaar ahaan soo saarista shidaalka waxaana taa cadeeyay shirkadda lagu magacaabo Range Resources ee maraykanka ah jiritaanka kayd badan oo shidaal ah dhulks maamul goboleedka Puntland lagu qiyaasan shan ilaa toban bilyan oo fuusto ee saliidda ceeriinka ah.

-Ej - (dormi - seexasho → dormejo = qolhurdo; (manĝoĉambro) (aŭ - ama) manĝejo - qolcunno, qolcunitaan; duŝi-duŝo-duŝejo - qobaysasho, maydhasho)

per - (meeleeye) (Per hakilo ni hakas; sin nutri per legomoj; hak/i - jarjar (jarid, gooyn, garaacid, tumid); (legom/o - legomoj - khudrad, noocyo khudrad) - (nutr/a - nafaqo; nutr/o - gashin, geshin; nutra manĝaĵo - (baan); plenigi botelon per akvo;)

Dagaalkan Beder wuxuu ahaa dagaalkii kowaad ee si fool-ka-fool ah uga dhex dhaca kufaartii reer Makka iyo muslimiinta u soo qaxdey isla markaana degan magaalada Madina.

Fadlan hadduu qofka cagaarshow ku dhaco, sababtane ay tahay cudur feyras keenay ama xanuun beerka ku dhacay fadlan daawo ha siinin, takhtar aqoon leh la xiriirsii.

Khamiis (Af-Ingiriis: thoub, thawb; Af-Carabi: ثوب) waa maro dheer oo laga tolo cudbi taasi oo xidhaan raga, gaar ahaan Dunida Islaamka iyo wadano badan oo Carabta ah. Khamiisku waa mid dabacsan oo ka samaysan dun, ama cudbi, ama harag kaasi oo la tolay. Khamiisku wuxuu ka mid yahay dharka ragga inkastoo dumarka laftoodu xidhaan mararka qaar. Dharka waxaa laga sameeyaa dun ka timaada haraga xoolaha, xayawaanka iyo cudbiga iyo noocyo aartifishal ah. Marka dharka la samaynayo waxa la isticmaalaa habab badan oo kala duwan, waxaa ugu caansan tolida, mareegida, iyo isku xidhxidhka dunta.
Wiilkii reer haashimiga ahaa ee dhalinyarada ahaa waa Jacfare iyo gabadhii iyadana dhalinyarada ahayd ee Asmaa Bintu Cumeys waxaa islaamiddooda awgeed kala soo gudboonaatay cidhiidhi iyo dhibaato weyn oo kaga yimid gaalladii Qureysh taasoo ay la wadaageen muslimiintii kale ee horey u soo islaamay. Jacfar iyo Asmaa dhibaatooyinkaas dusha ayay u dhigteen oo way u sabreen una dulqaateen. Maxaa yeelay, waxay si dhab ah u yaqiinsanaayeen in waddada Jannada loo maro lagu goglay laguna hareereeyay waxyaabaha ay nafta dhibsato.

Waxaan u aragnaa qof kasta oo Muslim ah inuu raaco wuxuu Eebbe ku faray Kitaabkiisa iyo Sunnada Nebigiisa amaanta Eebbe iyo nabadgelyadiisa korkiisa ha ahaatee. Muslimna noqon maayo qofkaan raali ku ahayn inuu raaco Kitaabka Eebbe iyo Axaaddiista Rasuulka a.n.k. siduu Eebbe yiri:

Gegada diyaaradaha Caalamiga Orlando (MCO) waa midka sadexiyotobanaad ee ugu mashquulka badan wadanka Maraykanka iyo midka sagaal-iyo-labaatanaad ee ugu shaqada badan caalamka.

Si la mid ah shacabka caalamka, bulshada Soomaalidu waxay isticmaalaan noocyada kala duwan ee baastada. Inta ugu badan waxaa la cunaa baastada wakhtiga qadada iyo cashada, laakiin wakhtiyadu intaas kuma koobna. Noocyada baastada ee deegaanada Soomaalida ku caanka ah waxaa ka mid ah baasto iskudhax karis iyo baasto iyo suugo.

Garweyn (Af-Carabi: معول Af-Ingiriis: Pickaxe) waa qalab ka mida qalab hawleed loo adeegsado qodida dhulka iyo duminta dhagaxa ama carada adag, daka beeraleyda ayaa aad u adeegsada. magaalo iyo miyiba waxbey ku qotaan laga bilaabo dhismaha guryaha ilaa xabaalaha. Waxay leedahay laba ganood oo midna ballaaran tahay tan kalena dhuuban tahay oo gan kasta loo adeegsado hawl gooniya.

Marka heerkulku caadiga yahay, Birta Alkalineta Dhulku waa adke, dhammaantoon leh midabka naxaasta oo iftiimaya, isla markaana leh falgal firfircoon.

Nitrojiin (Ingiriis: Nitrogen «Element») calaamad (N) waa curiye kimiko ah oo tiroda atomkiisu tahay todoba. Nitrojiinku waa neef bilaa ur iyo bilaa midab. Sidoo kale waa curiye guud ahaan Koonka laga wada helaayo.

Dayaxa oo ku socda xawaare dhan 1.022 kilomitir ilbiriqsigiiba, ayaa waxay ku qaadataa 27 maalmood, 7 saacadood iyo 43 daqiiqo in uu hal mar ku wareego dhulka.

138 waa lambarka boqol-sodon iyo sideedaad ee tirada xisaabta. Lambarkan waa mid dhaban ah, waxaana ka horeeya lambar 137 lambarka ku xigana waa 139.

Lo' waa Xayawaan la cuno, caanaheeda neh la cabo. Lo'da waxee ku nooshahay Aduunka oo dhan. midda labka ah waxaa la dhahaa, Dibi, wuxuu leeyahay geeso wuuna dagaallamaa.

Waxaa xusid mudan gobolka doollo inuu leeyahay fursado caalamiya waayo wuxuu xuddud la leeyahay qayb kamida gobollada Soomaaliya sidaa darteedna waxaa laga hirgalin karaa ganacsi xoogan iyo fursado waweyn laakiin ilaa hada waxaad mooda inaan looga faa ‘iidayn bulshada fursadahaas qaaligaa bal waxaaba caddaadis la saaray ganacsigii xorta, ahaa..
Sugaal Cabdulle Cumar waa abwaan Soomaaliyeed ee curiya maansooyinka kala duwan oo ay ka mid yihiin Gabay, Geeraar, Jiifto. Abwaan Sugaal waxaa u dheer inuu yahay hobol ka mid ahaa hobolada Soomaaliyeed oo uu curiye riwaayado iyo heeso fara badan. waxaa kaloo waliba intaa u dheer inuu ku luuqeeyo heesaha somaliga ah. Abwaanka riwayadaha uu sameeyay waxaa ka mid ah magaalo joog xumo oo dhab ahaan tii aad iyo aad caan u ah.Kana riwaayada dhifka iyo naadirka ah dadka somaliyeed ay isku wada raacsan yihiin in ay tahay mada daala dhab ah

“Dowladda Imaaraadka Carabta oo ka jawaabaysa baaqii golaha Xukuumaddu kasoo saaray xaaladdaha adag ee ka jira deegaano kamid ah gobollada dalka ayaa maanta nasoo gaarsiisay deeqdii ugu horraysay oo jawaab u ah baaqeenii, deeqdani waxaa si deg deg ah loo gaarsiin doonaa goobaha ay ka jiraan abaaraha, dadka Soomaaliyeed iyo Caalamka waxaan mar labaad ka codsanaynaa inay u gurmadaan shacabka Soomaaliyeed ee duruufaha adag ku haystaan gobollada qaar” ayuu yiri Ra’iisul Wasaare Cabdiw

Ruqiya bint Muxamed (ingiriis: Ruqayyah bint Muhammad; carabi: ﺭﻗﻴﺔ ﺑﻨﺖ ﻣﺤﻣﺪ, "Ruqiyya bint Muxamed"; lagu naanaysi jirey: "ﺫﺍﺕ ﺍﻟﻬﺠﺮﺗﻴﻦ", oo macnaheedu tahay "qoftii labo jeer hijrootay") ku dhalatey magaalada Makka waa gabadha labaad ee ugu wayn caruurta Nebi Muxamed taasi ooy dhashay xaaskii nebiga Khaddiija bint Khuwaylid.

Nebi Muxamed intii uu qaangaadhay wuxuu ahaa mid cibaadeeysta oo Ilaahay barya xataa wakhtigii loo soo waxyooday ka hor. Wuxuu ku cibaadaysan jiray Buurta Xira ee u dhowayd magaalada Makka. Si kastaba ha ahaatee, markey taariikhdu ahayd sanadkii 610 ayaa asagoo nebigu ku cibaadeysanaya buurta Xira waxaa u yimid malag Jibriil kaasi oo ku amrey inuu akhriyo aayado ka mid ah Quraanka. Si la mid ah dadka oo dhan, arintani way khalkhal gelisay nebiga wuxuuna gurigiisii ku noqday asagoo cabsanaya oo ku qeeylyaya "I duuduub, I duuduub". Sadexdii sano ee ku xigtay habeenkaasi uu la kulmay malaga, wax waxyi ah ma arag nebigu, laakiin ma joojinin tukashada salaada iyo cibaadeysiga. Sanadku markuu ahaa 613 C.D ayaa mar kale malag Jibriil ku soo laabtey nebiga; wakhtigani waxaa loo waday waxyi dhamaystiran waxaana lagu amrey in uu dadka wacdiyo, u sheego cibaadada Alle iyo ka tagida xumaanta ay ku dhexjiraan.

Sanadkii 1964 qoriga M16 wuxuu galay shaqada ciidanka maraykanka waxaana loo daabulay aagaga dagaalka uu ka socday intii lagu guda jiray dagaalkii Vietnam, 1969 qorigaan waxaa lagu badalay qoriga M14 si uu u noqdo qoriga ugu fiican ee ay ku dagaalaman maraykanka, M16 ayaa lasii hormariyay isagoo loo weyneeyay qaadaka qasnada lana gaarsiiyay ilaa sodon baalooto, waxaa soo baxay M16A2 iyo M16A4 1998 waana facii afaraad ee qoriga M16 wuxuuna wataa qalab dhamaystiran.

Waxaana weydiisanaynaa Eebbaha Kor ahaaye inuu nagu hanuuniyo waddada toosan, uuna noo dembidhaafo na waafajiyana wuxuu jecel yahay oo uu raali ka yahay isagaa ahe Wanaag-badane Naxariis-badane ah.
Injirtu waa madow casuus xigeen ah aad u yar dhirirkeedu gaaro 2.5 milimitir Injirta ayaa ku nool madaxa qofka ay ku jirto, ama timaha hoose iyo kilkilaha, waxay quudataa dhiiga qofkaas, midabkeeda ayaa cad marka ay yartahay, markay waynaato ayay isu badashaa kafee ama madow, waxay ledahay miciyo iyo lugo ay ku qabsato timaha, iyadoo ka badbaada badanaa shanlada timaha lagu feedhayo.

Waa magaaladii ugu Horeysay ee ahlulbayta ay asaseen sayid cumar wiyeed (wardheere)iyo sayid nuur amiin soo Degeen, dad yar oo ahalul bayta iyo dariiqadooda kuwas oo isugu jira qabailka daga koonfur ee Soomaaliya iyada oo sooyaalka la minjo xabinayo si loogu qariyo magaca aan jirin kuna qorayn ahlulbayt aya loo bixiyey asharaaf sarmaan oo waliba magaci culimadi ahlubaytakahayd qar kale lagu sheagay culimada ahlulbaytaka hayd ee gobaladaas timid oo iyagu ka sogalay dhanka ethopia dad isku xidhan aha waxa ka mid aha qoska la yirahdo reer sayid axmed reer sayid maqbuul reer sayid bacalawi reer sayid ibramim rashiid intuna waxay ahayeen walalo sida kitabta taarikhda culimadi musliminta sheegayaan dad badan oo ka so jeeda qoska ahalulbaytka oo reer makka reer karballa reer dimashaq reer kuut reer bahrian m.u.alhashimiya iyo yaman ayaa arintaas aad udiiday sabta waxay noqotay in ay ahayeen nimanki diinta geeyey ehelkoodi oo aytarikhdu qorayso lagana hayo qoraal rasmi ah waxan uga digayan umada muslinka ah iyo culimada diinta ku xeel dheer inay indho furan u yeeshaan bedelinta dadka ahalulbayta ka magacooda waxa kale oo la ogaday inay tahay sabta ugu wyan in ay jirto urur lamagac baxay asharaf sarmaan oo mudo 5 sano ah dhaq dhaqa subinayo wanu war galinay dhamaan ehelulbayta daclada adunka joga wayna ka warhayan inayso baxeen rag si dadban ugu shaqaysanaya magaca ahlulytka iyaga oo kanabilabay hawshaas wadamada east africa xafiskoduna yahay kenya waxan uga digayna anaga oo ah dadka jecel ehlulbayta karamayna qiimayna ka dambayna ixtirana in dhug loo yeesho dambiyada noocaas ah waxana jecelanahy inan la xisabtano muddo aan dherayn kooxda la magac baxday asharaaf sarmaan tarikhda beenta ah i wadada khaldka ah ee ay qodayaan inay isaga baxaan xaranta ay dadka kaaruurinayan iska dayaan ahlulbaytu maqaato sadaqda aad aruursanaysan kuamna baxdo wa ka xaraan

Wax yar ka dib qofka wuu caafimaadaa oo indhaha way ka dagaan midabkii, kaadida midabkeedii ayaa ku soo laabto, qofkane caafimaad ayuu dareemaa.

Xaadhxaadh waa magaalo dhacda waqooyiga magaalada Gaalkacyo kiilomitrtaat badanna ujirta, waa magaaalo kutaal boos istaraatiiji Ganacsiyeed ah balse aan wali dhismo fiican lahayn , tirada Deegaankaa waxaa lagu qiyaasaa ilaa 1,500-2000 oo qof. Waxaase lara jeenayaa in sanadaha soo socda ay hormarkeedu wax iska badlaan. Deegaan ahaan waxaa daga qaba'ilka Awrtable gaarahaan Ibrahim Adan iyo reer Ahmed.
Hibo Maxamed Hodoon waxay ku dhalatey magaalada Dilla ee gobolka Awdal, Waqooyiga Soomaaliya ee maanta loo yaqaano Somaliland. Ayada oo yar ayaa waalidkeed u soo wareejiyay magaalada Boorama ee xarunta gobolka Awdal; halkaasi ooy ku qaadatey waxbarashadii dugsiga hoose iyo dhexe. Ka dib, waxay u soo wareegtay magaalada Hargeysa ooy ka biloowday fanka iyo suugaanta ilaa markii dambe ay u gudubtey xarunta wadanka Soomaaliya waa caasimada Muqdisho.

Markii ay dhacday inaan la ogaan karin Xaqqa ee ay Madaahibta isku khilaafeen in loo noqdo mooyee Sunnada ayay Ducaadda Sunnada ka dhigteen asalka ay u noqonayaan Sunnada oo ay ku dhisayaan Aaraadooda iyo afkaartooda.

مستشهدين بآيات من القرآن, ففي سورة الأحزاب : يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْوَاجِكَ إِنْ كُنْتُنَّ تُرِدْنَ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا وَزِينَتَهَا فَتَعَالَيْنَ أُمَتِّعْكُنَّ وَأُسَرِّحْكُنَّ سَرَاحًا جَمِيلًا (28) وَإِنْ كُنْتُنَّ تُرِدْنَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَالدَّارَ الْآَخِرَةَ فَإِنَّ اللَّهَ أَعَدَّ لِلْمُحْسِنَاتِ مِنْكُنَّ أَجْرًا عَظِيمًا (29) يَا نِسَاءَ النَّبِيِّ مَنْ يَأْتِ مِنْكُنَّ بِفَاحِشَةٍ مُبَيِّنَةٍ يُضَاعَفْ لَهَا الْعَذَابُ ضِعْفَيْنِ وَكَانَ ذَلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرًا (30)وَمَنْ يَقْنُتْ مِنْكُنَّ لِلَّهِ وَرَسُولِهِ وَتَعْمَلْ صَالِحًا نُؤْتِهَا أَجْرَهَا مَرَّتَيْنِ وَأَعْتَدْنَا لَهَا رِزْقًا كَرِيمًا (31) يَا نِسَاءَ النَّبِيِّ لَسْتُنَّ كَأَحَدٍ مِنَ النِّسَاءِ إِنِ اتَّقَيْتُنَّ فَلَا تَخْضَعْنَ بِالْقَوْلِ فَيَطْمَعَ الَّذِي فِي قَلْبِهِ مَرَضٌ وَقُلْنَ قَوْلًا مَعْرُوفًا (32) وَقَرْنَ فِي بُيُوتِكُنَّ وَلَا تَبَرَّجْنَ تَبَرُّجَ الْجَاهِلِيَّةِ الْأُولَى وَأَقِمْنَ الصَّلَاةَ وَآَتِينَ الزَّكَاةَ وَأَطِعْنَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًا (33)وَإذْكُرْنَ مَا يُتْلَى فِي بُيُوتِكُنَّ مِنْ آَيَاتِ اللَّهِ وَالْحِكْمَةِ إِنَّ اللَّهَ كَانَ لَطِيفًا خَبِيرًا (34)

Wacdiga, waxsheega iyo ka reebida caabuditaanka sanabyada waxay noqotey mid cadho gelisa dadka reer Quraysheed ee deganaa magaalada Makkah iyo agagaarkeeda. In badani way ku gacan-seydheen wacdigaasi, kuwo kale way ka cadhoodeen, halka qaar kale dagaal ula soo ambo baxeen nebiga. Midaasi marnaba ma niyad jebinin Nebi Muxamed oo asagu sii badiyay waxsheegida iyo ku akhrinta hadalka Alle dadkaasi. Wakhti ka dib, asxaabta iyo dadka rumeeyay hadalka nebigu way sii kordhayeen in kastoo ay u badnaayeen dad fuqaro ah, kuwo bulshada ugu hooseeya iyo qaar badan oo adoomo ah.

John Cena (Dhashay 1977, West Newbury, Massachusetts, Mareykanka) Waa Laacib ah oo ciyaara , Ciyaarta Loo yaqaano WWE.John Cena Waa Ninkii aan waligii is dhiibin, Waxaa uu leeyahay naaneysta "Never give Up" iyo "You can't See Me".

Waxaan maqaly oo aan laga dhego la´ayn dadka wixii ILLAHAY SW kitaabkiisa ku sheegay in ayxaar an tahay ku dhaqmaaya ee ku maal cunaya ee ku nool ee guryo ka dhisanaya , ee iska dhega tirayta wxiidka illahay, ee raacay dariiqa qaloocanRibadana cunaaya illaa kii uu dhalay
Wardheer waa magaalo ku taala deegaanada Soomaali Galbeed ee wadanka Itoobiya. Waana caasimada gobolka la yidhaahdo doollo. Wuxuu xuduud lawadaagaaa dhamaan gobolada somaliya,somaliland, iyo puntland .Waa magaalo caan ka ah dhulka soomaaliyeed waxaana kuyaala oo ay caan kutahay ceelasha dhaadheer. Sida. Walwaal , wardheer, labiile, sonkor, camuud oo ah ceelkiii gabayga gubba layidhaahdo kula magacbaxay ee ahaa cartaneey camuud layska qaaad ceelkii reer magane .waa gobolka kucaanka ah ciida cas ama layidhaahdo ciid guduud , waxaa laga helaaaa ,midhaha kala duwan sida, hohobta,yicibta,.... iwm. Waxay ka kooban tahay lix degmo oo kala ah. 1.Danood 2. Bookh 3. Galaadi 4. Daratoole 5. Yucub 6. Lehelow

halqarido waa buur weyn oo taariikhi ah waxeyna kutaalaa gobolka galgaduud gaar ahaa waxey kutaalaa koofurta magaalada baxdo buurta halqa waa buurta ugu dheer buuraha gobolka galgaduud waana buurta 3aad ee ugu dheer buuraha wadanka soomaaliya buurta halqarido madaxeedu ama sankeedu wuxuu ujeedaa dhanka qoroxsime ama qorx udhac buurta wuxuujeedaa sinsi mitirkeedu 71 mitir waxey dhanka koofureed kasaarantahay magaalada baxdo

Ozan Tufan (Orhaneli, Bursa, 23 Maarso 1995) waa cayaaryahan u dhashay wadanka Turkiga, wuxuuna hadda u ciyaaraa kooxda Fenerbahce SK ee ka dhisan magaalada Istanbul iyo xulka qaranka dalka Turkiga. Ozan wuxuu hore ugusoo dheelay kooxda Bursaspor. Ozan waa laacib xirfadiisu aad u sareeyso waana midda keentay inuu soo jiidto indhaha kooxaha ugu waaweyn dunida kubadda-cagta ugu dambayntiina waxaa u suurtogashay inuu ugu wareego kooxda facaweyn ee magaalada Istanbul ka dhisan ee Fenerbahce SK aduun gaaraya 7 milyan oo Euro.

Nebi Muxamed wuxuu timo badan ku lahaa laabta ama xabadka, qoortiisuna waxay ahayd mid dheer oo awood badan leh. Intaasi waxaa dheer, nebigu wuxuu lahaa garbo fidsan oo awood leh, xabad soo taagan iyo xoogaa yar oo calool ah.”

Fidida degaanka iyo magaalooyinka oo keenaysa in noolahaasi uu waayo meel uu ku noolaado maadaama laga barakiciyay meeshii uu asl ahaan ku noolaa

Salaxleey waa magaalo ku taalo, woqooyiga galbeed ee Soomaaliya, waxeena ka mid aheed, magaalada Hargeysa, intii oo maamulka somaliland ka bedelin.WEBSITEKAN GAL SI AAD U ARAGTO SAWIRO IYO MUUQAALKII UGU DANBEEYEY WWW.SALLAXLEY.COM
Jacfar oo su'aashaas ka jawaabaya ayaa yiri: boqorow, waxaynu ahayn kuwo jaahili ah, waxaynu caabudi jirnay asnaamta, bakhtigana waynu quudan jirnay, xumaha ayaynu samayn jirnay oo qaraabo-goys ayaynu ahayn, jaarka iyo deriska ayaan dhibaatayn jirnay, keena awoodda leh wuxuu ku tuman jiray kan tabarta daran sidaas ayuu xaalkeena ahaa jeer uu ALLAH (sw) naga soo dhex soo saaro Rasuul aynu naqaano abtirkiisa, runtiisa, amaanadiisa iyo dhowrsanaantiisaba. Wuxuu noogu yeeray rumeynta Allaah, iyo inaan isaga keliya aan caabudno, isla markaasna aan faraha kala baxno wixii aynu innaga iyo aabayaasheenaba ay ku sugnaayeen oo ah cibaadada asnaamta. Wuxuu Rasuulkaas na faray run-sheega, gudashada amaanada, xiriirinta qaraabada, deriska oo la wanaajiyo.., wuxuu naga reebay xumaha oo idil iyo been-abuurashada, in la cuno hantida ay leeyihiin agoonta iyo gabdhaha dhowrsoon oo lagu tuuro xumaan. Wuxuu kaloo na faray inaan Allah "sw" keliya aan caabudno oo aanan u shariik-yeelin, inaan oogno salaadda, bixinno sakada iyo inaan soonno bisha ramadaan. Waan rumeynay, oo waxaynu si dhab u qaadanay wixii uu xagga Allaah kala yimid, xalaashii ayaynu xalaalsanay, oo wuxuu naga reebayna xaaraan ayaan ka dhiganay, intaa dabadeed boqorow waxay tolkeenii billaabeen inay nala collaytamaan, xanuun daran ayay na mariyeen si ay nooga celiyaan diinteena oo ay noo celiyaan cibaadadii asnaamta. Markii si daran ay noo dulmeen oo ay noo dhibaateeyeen ayaan u soo qaxnay dhulkiina, adiga ayaan dadkii kale kaa dooranay, waxaynu doorbidnay la deriskaaga, waxaan maciin-badnay inaan agtaada nalagu dhibaataynin.

Rasuulka SCW markuu ku degay reer binu Cabdinajaar, gaar ahaan Abaa Ayuub Al-ansaari , hawl uu bilaabo wuxuu ugu hormariyey dhistaankii masaajidka.

Taasoo aay ka wadaan qof walbo waa inuu magaalada soo booqdaa oo uu nan dhaafin haddii uu imaado kuunfor Soomaaliya. Waxeey ka wadaan Marka waa gurigii Ow Osman kaas oo ahaa nin caan eh waano magaalo lagu yaqaano cuntaba tii uugu macaanayd ee wadanka taalo. Marti walbana waa inay soo booqataa mar intey nooshahay.

Calanka Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya waxaa la alifay 12 Oktoobar 1954tii. Jamhuuriyadda Soomaaliya astaanta calanka Qolaba Calankeedu waa ceeyn. Waxaa markii ugu horeeysay laga taagay Magaaladda Hargeeysa caasimadda labaad eed Dalka Soomaaliya. Waxaa alifay Allaha unaxariistee Maxamad Cawaalle Liibaan oo xubin ka ahaa xisbigii xurnimo doonka ee SYL. Dhalintii SYL ayaa kaalin lixaad leh ka geeystay sidii eey calan eey Soomaali leedahay uga taagi lahaayeen gayiga Soomaaliyeed. Calanka Soomaaliya waxa uu ka kooban yahay labo midab oo kala ah buluug iyo iyo xiddig caddaan ah oo dhexda kaga taallo. Xiddigtani shanta gees leh ayaa waxeey ka hadleeysaa shanta Soomaali oo uu gumeeystuhu kala qoqobay waxaa eeyna caddeeyneeysaa in aanay Soomaali katanaasulin midnimadeeda iyo wada jirkooda ooyna wali niyadda ku hayaan sidii mar leeysugu soo celin lahaa shanta Soomaali Soomaaliweeyn. Calanka ayaa ah mid kadhax muuqda dhamaan calamada adduunka.
Khaddiijo (ingiriis: Khadija; carabi: ﺧﺪﻳﺠﺔ ﺑﻨﺖ ﺧﻮﻳﻠﺪ, "Khaddiija bintu Khuwaylid"; lagu naaneysi jirey: Khadīja al-Kubra "Khadija weynayd") ku dhalatey magaalada Makka, Xijaas ee dhulka Carabiya markey taariikhdu ahayd sanadkii 555 C.D, kuna dhimatay magaalada Makka sanadkii 620 C.D waa ooridii kowaad ee Nebi Muxamed (n.n.k.h) qoftaasi oo ahayd ganacsato si fiican looga yaqaano magaalada Makka ee deegaanka Xijaas.

Hadaba suuradahaMakkiga ahi waxay ka waramaan aakhirada iyo xoojinta iimaanka, halka suuradaha Madaniga ahi ay sharaxaan nolosha, isku-xidhnaanta iyo is-habeynta bulshada Islaamka ah. Marka laga reebo Suuratul-Al-Tawba, dhamaan suuradaha kale waxay ku bilaabmaan "Ku Bilaabida Magaca Alle ee Naxariista mid gaar iyo mid guud" (ﺑﺴﻢ ﺍﻟﻠﻪ ﺍﻟﺮﺣﻤﻦ ﺍﻟﺮﺣﻴﻢ) Bismi Allahi al-Raxmaani al-Raxiimi. Midani waa tan kala soocda isla markaana kala saarta Suuradaha ku jira Kitaabka Quraanka Kariimka ah.

Tansaaniya, Kiinya, Yugandha, Ruwanda iyo Burundi, iyadoona Ruwaanda iyo Burundi mar marka qaarkood lagu daro wadamada ku yaala bartamaha Afrika.

Xayawaanka aan la dhaqanin ee khatarta ah waxaa loo yaqaanaa Duurjoog, waxaana ka mid libaaxa, waraabaha, shabeelka, harimacadka, yeyga, butida, masaska, iyo kuwo kale oo badan.

Magaalaga marko waxey ka kooban tahay sadex xaafadood oo kala ah Horseed, Wadajir iyo Howlwadaag waxaana waxaa hoos taga xaafado yar 1- Horseed waxaa hoostaga --- Bulajaan Buufow iyo Lumabardi 2- Wadajira waxaa hoostaga ---- Saraha Beyturaas iyo Awbaale 3- Hoolwadag waxaa hoostaga ---- Xaafa Ruushiya, Sheekh Abroone

wasaarada ganacsiga waxaa looga baahan yahay bulshada iney uasign gareyso fekerka qofku uu keensado si uu uga faaiido hey adaha dowladana canshuur fiican leey ka qaadato

Soomaaliya waxay dhacdaa bariga fog ee qaaradda afrika taasoo u muuqaal eg qaabka ay u samaysanyahay geeska wayiyisha kaasoo ku badan qaaradda afrika sidaa daraadeed waxaa loogu magacdaray geeska afrika. waxay soomaaliya ku fidsantahay inta u dhaxeysa loolka 10 waqooyi dhigta 49 bari. wuxuu gaarayaa bedka Soomaaliya 637,657 kiiloomitir iskuwareeg ah waxaa ka mid ah 10,320 kiiloomitir iskuwareeg ah waxay biyaha ka hayaan ilaa 1.6% ee bedeka guud ee dalka waxay waxyar uun ka yartahay gobolka Texas ee maraykanka. Sidoo kale waxay Soomaaliya leedahay xuduud barri ah oo dhererkeedu gaaraya 2,340 km ee kala berta dhammaan Jabuuti masaafo dhan 58 kiiloometer, Itoobiya masaafo dhan 1,600 kiiloomiter iyo Kiinya masaafo dhan 682 km, sidaa daraadeed Soomaaliya waxay leedahay xeebta ugu dheer guud ahaan qaaradda Afrika, iyadoo gaareesya xeebta Soomaaliya dhererkeeda 3,025 kiiloomitir ; dhul badeedka Soomaaliya wuxuu gaarayaa ilaa 200 Mayl Bad gudaha Badweynta Hindiya.

Guud ahaan, lo'du waa xoolo muhiim u ah aadamaha ayagoo laga helo hilib uu nafaqo ka helo jidhka dadku, dhogor laga sameeyo dharka, xadhkaha iwm. Intaas waxaa dheer, saxarada xoolaha laga helo waxaa lagu nafaqeeyaa carada.

Dawada sharoobooyinka waxa laga qaataa afka kaas oo caloosha taga ka dib markuu milmo raaca xididada dhiiga, qaar kale maqaarka sare ee jidhka ayaa la mariyaa.
Intaas ka dib: Waxaan kitaabkan uga hadli doonnaa Bidco halis ah oo ay Muslimiinta ku soo dhex jireen qarniyaal badan oo ay yarayd inta fahamtay oo dadka uga digtay “In loo laablakaco Mad-hab waa Bidco”.

Imaamyada waxay kula taliyeen Asxaabtooda in la qaadan ra’yigooda ka hor imaanaya Kitaabka iyo Sunnada. In laga hormariyo Ra’yi kaligiis Nusuusta iyadoo loo laablakacsan yahay Mad-hab.

Ilaahay wuxuu ku yidhi kitaabka Quraanka: “اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ لَهُ الْأَسْمَاءُ الْحُسْنَى” “Ilaahay, alle kale ma jiro Asaga mooyee, wuxuu leeyahay Magacyo sharfoon” (surat Dặh, Ayad 8aad).

Waxaa ku faaftay Fuqahaddii dambe dhexdooda Dacwad laablakac ah oo halis ah taas oo ah in Ijtihaadkii waqtigiisii dhamaaday albaabkiisiina uu xirmay ka bilaabato qarnigii afaraad ee Hijriga ilaa maalinta Aakhiro iyo in Mujtahidiintii Umadda Islaamka ay go’day silsiladdoodii dahabiga ahayd uusan jiri doonin Mujtahid dambe laga bilaabo qarnigii afaraad ee Hijriga ilaa laga gaarayo maalinta Aakhiro, umana banaana Muslimiinta dambe inay ka qaataan Diintooda Muslimiintii hore mooyee, loomana oggola inay khilaafaan sideedaba, waxay awoodaan oo kaliya waa inay kala doorbidaan qaar ka mid ah Muslimiintii hore Aaraadooda iyadoo lagu dhex jiro Mad-hab kaliya dhexdiisa.

Masku markuu dagaalamayo wuxuu soo daayaa ama saydhiyaa candhuuf ka samaysan isku dhisyo sun ah taas oo qofka ay indhaha ka gaadho laga yaabo inuu indhool noqdo.

Meelaha ugu cajabta badan ee degitaanka magaaladu ka bilaabmey waxaa ka mid ahayd agagaarka harta Lukerne ee maanta ku aadan farasmagaalka Orland. Ka hor intaan loo bixin magaca Orlando waxaa loo yaqaanay Jernigan, kaasi oo asal ahaan ka yimid degayaashii reer Yurub ee ugu hor yimid deegaanka. Waxaa la sheegay in magaalada loogu magac daray nin la odhan jirey Aaron Jernigan, kaasi oo la sheegay inuu lo' ku iibsaday deegaanda ku hareersan Harta Holden. Sida lagu xusay warar aan la qorin magaca Orlando waxaa laga keenay askari la odhan jirey Orlando Reeves kaasi oo dhintey 1835 wakhtigaasi oo dagaal adag oo u dhexeeya Hindida Cas iyo cadaankii isku balaadhinayay dhulkaasi.

Kab Ferde (Kap Verde) Cap Verde Jamhuuriyada Kap verde waa wadan jasiirado ah oo ku yaalo Badweynta Atlaantik, waxee galbeedka Afrika u jirtaa 570 km. Magaca "Ferde" waa af bortuqiis, micnaheeda waa "Cagaar" laakiin magaca "Kab" waxaa laga soo qaaday xeebta sinigal oo la dhoho Kab-Fert. Jasiiradaan waxaa soo gumeestay gumeestihii Bortuqiiska.

“Nebigu wuxuu dadka rumeeyay Alle uga dhow yahay naftooda, xaasaskiisuna waxay u yihiin (waa kuwa Alle rumeeyay ee) hooyooyin oo kale.”Quraan suurad Al Axsaab aayada 6aad 33:6
Si kastaba ha ahaatee, sanadkii 605 Nebi Muxamed wuxuu ka qeyb qaatay dib-u-habayntii Dhagaxa Madoow ee Kacbada kaasi oo muran weyni ka dhex taagnaa sidii loo dhigi lahaa iyo cida meel dhigi lahayd. Hogaamiyayaasha beesha Quraysh waxay isku afgaran waayeen cidii dhagaxa qaadi lahayd ee meesha saxda ah dhigi lahayd taasi oo qof kasta rabay inuu asago qaato sharftaasi. Muran dheer ka dib, waxay isku waafaqeen in qofka ugu horeeya ee ku soo baxa ay ku aaminaan talada iyo go'aaminta arinkaasi. Nebi Muxamed oo wakhtigaasi 35 jir ahaa ayaa noqday qofkii ugu horeeyay ee ku soo baxa midaasi oo farxad gelisay dhamaantood. Markii loo waramay wuxuu nebigu ku go'aamiyay in “maro wayn la keeno, Dhagaxa Madoow la dhex dhigo dhowr qof oo matalaya qabiiladana ay dhinacyada qabtaan. Sidaasi lagu saaro meesha. Markeey dul yimaadeen meeshii la saari lahaa asaga ayaa ka qaaday marada dusheeda oo dul dhigay meeshii loogu talo galay Dhagaxa Madoow.” Arintani waxay noqotey mid taariikhi ah ooy ku wada qanceen dhamaan reer Quraysheed.

Haddaba aan hollado Bartilmaameedka Maanta oo ah Su’aal iswaydiin mudan oo isoo hor marta Maalmahan oo kale, Su’aashaasoo ah: Sida la Ogsoonayahay Mujaahid Lixle Maalintii uu dhintay waxa uu Hoggaaminayey Guutadii Burco-duurray ka dagaalantay oo ka koobnayd Saddex Urur, Haddaba Dhimashaddiisii kaddib yaa halkiisii galay oo Calankii iyo taliskii la wareegay, Hoggaankana u qabtay Mujaahidiintii SNM?

Gaziantep (Af-Carabi: غازي عنتاب; (Ku dhawaaqa Af-Turki: [ˈGaziantep]; mararka qaar loo yaqaano Antep) waa magaalo weyn oo ku taalo Koonfurta wadanka Turkiga. Gaziantep waa magaalada ugu dhow dalka Turkiga dhanka xuduudda Syria waxaana lagu xisuustaa in dib u dejin loogu sameeyey qaxooti farabadan oo kaso barakacay dagaalka sokeeye ee ka taagan dalka dariska ah ee Syria.