Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
Fiol de Fernando Pavarotti e de Adele Venturi, e gavea na soreła, Gabriella. A so pare el ghe piasea cantar, ma łu no gavea mia fato el conservatorio. Xe nà a scoła a l'Istituto Magistrałe de Modena (ła stessa de Francesco Guccini) e da xovene el vołea deventar profesor de ginastica. Ghe piasea cantar e łora ga deciso de andar a studiar par deventare cantante. El xera molto brao e 'ntel 1961 el ga vinto un concorso: l'Achille Peri; in queł steso anno el ga scomisià a cantar in te ła musica lirica. Visto che xera stà apresà da tanti, xe sta ciamà a cantar anca fora da l'Itałia. El gà avùo tanto suceso in tanti Stati, soratuto in te ła Merica, e xe sta łà par tanti ani. Cuàndo ch'el xe tornà in Itałia, ga fato tanti spetacołi a Verona, in te l'Arena. Dal 1990 a ła so morte, el ga fato altri spetacołi en giro par el mondo: in Brazil, in Rusia, in Inghiltera e en tanti altri Stati. In sti ani el ga fato anca spetacołi co' i Tre Tenori. El xe morto nel 2007 neła so viła a Modena per un tumor.

Ła crixi de ł'economìa e deła cultura la se nota anca parché no i gà pì tirà su el teatro, che'l jera stà butà xó al 19 lùi 1892 da na tronba d'aria, che la xe stà ciamà intełe croniche "el ciclon de Polxeła"; el ciclon el gavéa butà zó asè caxe e ghe jera stà morti e ferìi. Anca el palasio dei Grimani inteła piaza, indoce che ghe jera el comun, el jera sta butà xó; el comun el se gà movésto intel palasio dełe poste strìache, e i ruvinasi del palasio i xe stà ciapà drento ałe caxe nóve.

I cattolici tra partito unico e libertà di scelta, La fisionomia del cattolico impegnato nel dibattito politico durante gli anni cinquanta. Introduzione di Francesco Margiotta Broglio, Giunti 1994

I menbri, originari de diversi paexi cofà Brasiłe, Camerun, Venesueła o Spagna, łi dà a ła so mùxica un cołore smisià, co açenti ełetro de mùxica łatina e de rumba.

Cusina Sto ortagio l'è magnà sia cruo in tee salade ca coto, come in tea peperonata. La version picante invese el se mete i tochetei picinini in tea supa, par darghe un gusto pi forte - ghe xe anca qualche oco ca lo magna cruo, ma asemo stare la jente sbalinà. Xa in tel 5500 a.S. (avanti Sior) i mesicani i lo magnava, quando i xera ancora infratà in tanta maeora in meso ae foreste americane. Quando l'è rivà in tee nostre cusine, l'è sta ciamà pevaron parché come gusto el ghe someja al pevare - de serto no para la forma.

La civiltà de Monomotapa la gha perso forza col tempo: nel XVI secolo el arivo de i portoghexi gha fermà el mercà co i arabi; chelo en tel nord de le popolazioni rotsi, gha spinto i karanga fora da le zone minerarie.
El grupo pi inportante del paexe e quel che ge da el nome, i tswana, i xe entrà en tel sud sercando i pascoli par le so mandrie. Co l’evento de la difaqane, i ndebele i ga spinto i twasa verso el nord. I tswana i ga sercà riparo en tel deserto del Kalahari. I ndebele i ga proseguì verso el nord par rivar en tel teritorio de lo Zinbabwe. Verso el 1830 i se sa sitemà longo i tereni pi fertili longo el fiume Limpopo. I tswana i se sa organisà torno a oto fameje pi inportanti, che le controla la vita politega del paexe anca ancò. La mancansa de unità la ga indebolio el grupo de fronte a i atachi da de fora.

La ricorensa xe masime sentìa da ła popołassion venessiana. Xe tradission, nel xorno de ła Sałute, consumàr 'na piatànsa a baxe de carne, ła cussìdita castradina .

Rawlings el gha fato aprovar la costitusion, preparà le elesioni parlamentari e presidensiali e restituio a i sivili el poter el 24 setembre 1979. El novo presidente, Hilla Limann, el xera ono de i seguaci de Nkrumah. El novo governo el gha rispetà i diriti umani e laorà par metar en pratica la nova costittusion. Parò nol xe stà bon de jutare l’economia e la distansa tra richi e poareti la xe diventà sempre pi granda. El 31 dicembre 1981, Rawlings el gha fato n’altro colpo de Stato. Rawlings el gha costituio el Consilio Provisorio de Difesa Naxionale che volea combatar la corusion e l’evasion fiscale. I citadini i podea participar a comitati locali che prendea decisioni sul teritorio. A la fin del 1982, Rawlings el gha scominsià el programa de desentralizasion politega. Regioni, distreti e comunità locali le gha ricevù poteri pi forti lasando al governo el compito de coordinar el movimento politego e de interesarse de la politega estera e de l’economia generale. En tel 1984, la Comision Naxionale de la Democrasia la gha studià el modo de rendar pi democratico el proceso decisionale. Co le elesioni politighe e aministrative del 1994 (novembre e dicembre) se marca el ritorno a la democrasia. Rawlings el xe stà eleto presidente en tel 1996.

Da ła paroła euskara è derivà tanti dei termini che i baschi i uxa par indicar se stesi, enfatixando ła łéngoa che i parla, come euskaldun (ci parla basco, indipendentemente da ndo l'è nato o da l' origine) o Euskal Herria (ła tera ndo abita i parlanti basco, speso considerà sinonimo de Paexe o popoło basco). Se pensa anca che i termini «vasco» e «gascón» i vegna da sta stesa paroła. Par indicar tute łe altre łéngoe i baschi i uxa ła paroła erdara e par tuti quei che no parla basco «erdaldunak» (leteralmente, «i posesori de altra łéngoa», indipendentemente da ndo i' è nati), che no par forsa ga na acezión negativa.

La ua mericana la è na qualità de ua negra, che la à la so origine in Mèrica del Nord. La è an produtor direto e la à cognossest an periodo de gran inportanža durante la epidemia de filossera de 'l XIX secolo.
Se ghe ciama grassa a la part solida de le deježion de i animai mesteghi grossi (vache, caore, žede, cavai, muss) e de 'l materjal doperà par starnirli (de solito foje, paja o trucioi de cane de sorch). La grassa fresca la gnen assada bojer 'te 'n ledamer in modo da farla deconponer. La grassa la è tant inportante in agricoltura parchè la permet de miljorar le proprietà fisiche e chimiche de 'l teren e de aportarghe minerai necessari a la cressita de i vegetai. La è al mejo fertilizante no chimico. Le so prestažion e carateristiche le dipende da 'l animal che al la à chegada.

Naltra ristruturasión xe stàda ordenàda 'ntel XV secoło, ma ł'amànco de fondi gà fato slisegàr i łavori al XVIII secoło co' łe òpare ga riciapà grasie anca a ła donasión de 2000 ducati da parte del parochiàn Michele Tommasi, a cui xe dedicà el busto sòra ła porta de intrada.

Certi linguisti i' à proposto de includar el basco in te ła superfamea łénguistega dene-caucaxica. Secondo sta teoria el basco el sarea ła propagine osidentałe de na famea de łéngoe che la sarea stà difuxa in Euraxia, in nord America e forse in nord Africa (come ad exenpio el guancio, parlà dai antichi autoctoni de łe Canarie) verso l' 8000 a.C. Sto fato el pararea sufragà da łe indagini genetiche, ma l' existensa de sta proposta superfamea l'è considerà controversa.

Harare, che al momento de la fondasion la xera stà ciamada Salisbury, la xe la cavedal de el Zinbabwe. Harare la xe la sità pi granda e el sentro comerciale pi importante de el paexe. La sità la xe stà costruia secondo criteri inglexi. Ancò se cata anca quartieri de stampo africano e baracopoli.

Łonbardo oriental: Bergamasco, Cremasco, Sorexinexe, Alto Mantovan, Bressan, Trentin Osidental. Łonbardo alpin-oriental: Bormin, Livignasco, Alto Camuno

Ergativo: l'è el caxo ndoe el sintagma nominałe el conpie ła funsión de sojeto de un verbo tranxitivo e 'l segno che se xonta l'è -(e) k. Mendiek gero eta zuhaitz gutxiago dituzte (I monti i ga senpre manco albari).

Ai prinsipi el séntro sitadino venesiano el gera łogà propio su ła sponda osidentale del canal Grando. Perché ghe gera masa xénte łongo Canal Grando, i ga sièlto de spostar paréci łavori verso el mar in quea che ancuo ła xé l'àrea de San Marco, che ła xé deventà daspò el séntro połìtego e dei tràfeghi de ła sità, faxendo pasar in secondo pian el quartièr de Rialto.

Xeograficamente el xe un mucio visin a canpo Manin e xe ponto de intersesion de łe diretrici de trafico verso piasa San Marco da 'na banda e da queł'altra Rialto.

Un saco de łéngue łe uxa l'ojeto direto par raprexentar sia el pasiente del verbo (chi che subise un canbio de stato provocà dal verbo) sia l'ojeto esperiensiałe (chi che l'è soło ojeto de l'esperiensa verbałe), seben che invese altre łéngue łe fasa de łe difarense.

Sir Reginald Kenneth Dwight, in arte Elton John (Pinner, Middlesex, ora Greater London, 25 de marso 1947), l'é un cantautore e pianista britanico, dedito ai generi pop-rock e in atività dai ani sesanta
La Mala del Brenta o Mafia Veneta el xe na organissasion chel se ga formà intel Veneto, tuto xe successo quando 'n toco de mafiosi siciliani, i xe sta trasferidi in sojorno obligato in vari paesi dele Venesie, massa de jori a tra Vicensa, Padoa e Venessia. Qui i mafiosi i ga avù dei contati co i malavitosi locali, che i no era mia organissà tanto ben, e i ga insegna come farse na mafia in Veneto.

Ła serie ła xe stà creà da Craing Thomas e Carter Bays, k'i xe speso anca produtori executivi e scridori. Ła xe stà, insiéme co' calke personajo, łibaraméntre ispirà da ła só amiçìsia da zóveni. Tuti i epixòdi a parte dódexe (de 180 totałi) i xe stà dirixésti da Pamela Fryman.

An musset al è na mussa piẑola de legn che la pol portar una o do persone. Sto arte al gnen doperà par ndar te la neve co 'l unico scopo de divertirse. Chi che monta sù i lo pol governar co 'n pal doperà a mo' de timon par dar la direẑion, e la unica maniera par frenar la è quela de meter do i piei. Ẑerti musset i è piẑoleti ma i à la stessa sagoma de na mussa, altri i à i mussai che se riẑa infin a 'l dret de le stadere. Se sot i mussai ghe n'è na verga de fer par limitar al atrito, al musset al gnen ciamà ferada. A 'l dì de incoi se ghe 'n cata anca de fati de materiai diferenti da 'l legn. Ghe n'è anca an sport aonde che se va co 'l musset, ma te 'n sto caso inveẑe che sentadi do se stà stravacadi. An arte par ndar te la neve che ghe someja tant al è al bob. Sto qua al è an tipo de musset de plastica aonde che i mussai i è ricavadi diretamente te 'l pian aonde che se senta do. La guida de 'n bob le la fa co i serangoi che 'l à un par parte de quel che lo dopera.

Ła costrussión sintatica baxica l'è sojeto-ojeto-verbo (diversamente dal veneto, inglexe o castiglián ndoe ła costrussión sojeto-verbo-ojeto l'è piasè comune). L' ordine de łe fraxi el pol esar canbià, mentre l' ordine de łe parołe l'è generalmente rigido. L' ordine de ła fraxe basca l'è tema-parte più inportante (focus), a significar che in te łe fraxi neutrałi (come in quełe che informa qualcheduni de un fato o un evento) el tema l'è espreso par primo e dopo segue el focus (in basco galdegai). In ste fraxi, el verbo el vien a ła fine. In breve, el galdegai el precede diretamente el verbo. Sto ruoło el se aplica anca a łe domande, par exenpio: Sa elo sto qua? pol esar tradoto come Zer da hau? o Hau zer da? ma in entranbi i caxi ła particeva interogativa zer la precede imediatamente el verbo da. Sto ruolo l'è cosita inportante in basco che anca in te łe gramatiche basche in altre łéngoe è uxà el termine basco galdegai.

In tel giugno del 2006 i archeołogi del sito de Iruña-Velaia i' à catà un insieme de epigrafi con una serie de 270 iscrisioni basche e dixegni del terso secoło. Alcune de łe parołe e fraxi catè i' è urdin (blu), zuri (bianco), gori (roso), edan (ber), ian (magnar), lo (dormir), Iesus, Iose ata ta Mirian ama (Iesus, el pare Iose e ła mare Maria), e Geure ata zutan (nostro pare in ti), forma de sałudo utiłixà dai antichi cristiani. Ulteriori analixi le podarea mostrar che ła łéngoa basca l'è piasè stabiłe de quel che se pensava.
El Lesotho el xe on paexe de l’Africa del Sud. El Lesotho el xe totalmente montagnoso (l’altitudine minima la xe de 1400 metri sul livel del mar), senza sbochi al mar, e el confina solo che col Sudafrica di cui el xe n’enclave. El Lesotho el ga n’estension de 30 355 km².

Ghe xe stà anca calche Parlaménto co tre Canbre, come prexenpio queło del Sudàfrica creà co ła Costitusion del 1983 durante el tenpo de l'apartheid.

Co i todeschi i ga atacà la Fransa en tel 1940, el maresialo Philippe Pétain el se sa areso e el ga formà el governo de Vichy. El general De Gaulle el xe scampà a Londra e el gha formà el governo en exilio par combatar contro i todeschi. Quasi tuti i goernatori de le colonie francexi i sa meso co Pétain. De Gaulle el xe riusì a catar de i uficiali che el lo sostegneva, e così el xe stà bon anca de rovesiar i governatori fedeli a Petain e conquistar bona parte de le colonie. El governator del Ciad, Félix Eboué – on nero de la Guaiana Francexe – el ga sostegnù De Gaulle e el xe diventà el Governator Generale de l’Africa Equatoriale Francexe. En sta veste, el ga partecipà a la Conferensa de Brazzaville en tel 1944 do le linee guida de la politega coloniale francexe le xe stà riscrite.

El B of the Bang el xe na scultura a Manchester, in Inghiltera. EL se cata vicin del City of Manchester Stadium, al canton intra Alan Turing Way e Ashton New Road. La xe la scultura pi alta del Regno Unìo e una de le pi alte struture de Manchester. La xe costada 1,42 migioni de sterline par tirarla su — el dopio de la prima stima — co'l contribù de 500 000 sterline da banda de la Northwest Regional Development Agency e de altre 120 000 del comun.

La zona dove Nairobi la xe stà costruia l’era na palude e no l’era abità da nisuni. I maasai i ghe portava le bestie a bear. En tel 1899, i operai che costruia la ferovia de l’Uganda, gha meso in piè on deposito rente de la palude. La zona la xera fresca, pena dopo la Rift Valley, a metà via tra Mombasa e Kampala, sensa sginsale (e sensa malaria) e ghera l’acqua. Par i primi deceni, Nairobi xe rimasta on vilagio ligà a la ferovia. Ghera on par the alberghi par i caciatori bianchi – famoso el Stanley Hotel usà anca da Hemingway – e empori par i coloni che abitava fora sità. Al momento de l’indipendensa, Nairobi la contava 200 000 abitanti, e le infrastrutture costruie da i inglexi le xera pi che suficenti par el paexe. Ancò, co la popolasion l’è cresuda, le infrastruture no iè pi suficenti. El centro de la sità se stà trasformando, co la costrusion de gratacieli, la disponibilità de linee digitali e otiche, co nove strade, che parò no le xe suficenti par le necesità de stà grande cavedal africana.

L' 8 de agosto xè el 220° dì de l'anno secondo el całendario gregorian (el 221° 'nte i anni bisestiłi). Ghe manca 145 jorni par la fine de l'anno.
El 20 novenbre 2010 xe stà inaugurà ła nova scòła de ł'infasìa reałixà segóndo i rigoroxi criteri de sparègno energetico e de sostenibiłità anbientałe. Situà in via Garibaldi, visina al centro storico, xe diretamente afasà so'l grando parco del Castèl. Costruìa patòca co' ełementi de łegno prefabricà asenblà infra łori so'l pòsto, la scòła no xe cołegà al gas metano, no utiłixa energia da conbustibiłi fosiłi e donca łe spexe par el riscaldamento dei anbienti e de ł'aqua e quełe par la fornidura de energia ełetrica xe guałìvi a xero.

Come tuti i paexi de l’Africa Australe, la region che la costituise el regno de lo Swaziland la xera abità da grupi de caciatori-racoglitori za 200 000 ani fa. Sti grupi i ga dato vita a i Khoisan che vive ancora en tuto el Sudafrica e paexi confinanti.

El teritòrio comunàl pitosto estexo, conta un centro storico, frasión, alcune de łe quałi distanti più chiłometri dal centro, e alcuni paéxi rexidensiałi. Una de łe frasión xe Garino. Garino xe 'na sitadina un mucio picenina co' 'na scòła materna, una ełementare e naltra media.

El provegneva da 'na fameja de origini poarete (so pare el gera feroviere) e con tanti fioi, Bisaglia el ga studià en seminario; 'ntel 1945 el se ga iscrito a ł'Asion Catołica.

El Coro Ars Nova nase 'ntel marso del 2007, par inisiativa de alcune persone amanti del canto e de ła muxica. El repertorio spasia dal xenare clasico a queło tradisionałe co' brani de muxica operistega de ł'Otosento tirài xo da łe maxór òpare dei grandi conpoxidori cofà Verdi, Bellini, Rossini, Mozart.

Sora al soler, rigorosamente pjan e de ciment, pol esserghe an strato de tera inerbada (par isolar), o tante olte an nantra stanžeta co 'n quert spjovente de cop destinada a puner, in modo che al calor che i poržei i emana al gnene doperà par intiepidirghe l'aria a le pite.

Xente Molesta (2012); in sto albun ne ła canson che dà nome al CD partesìpa anca "Lady Poison" che durante i concerti gà el conpito de sgiansàre ai fan Rum e Pera.

Ła prefetura del dipartimento ła xe dal 1855 Saint-Étienne, precedentemente ło xe sta łe sità de Montbrison (dal 1795 al 1855) e ancora prima Feurs (dal 1793 al 1795).

Julian Paul Assange (Townsville, 3 lujo 1971) xè on giornàłista, programador e ativista austrałian, noto prinsipalmènte par ła so cołaboraxion al sito WikiLeaks.

Càscina el xe on comune de 42 000 abitanti 'nte ła provincia de Pixa. El xe traversà dal fiume Arno che el fa anca da confin col comune de Vicopisano.

Ne ła primavera 2012, Daniele Russo, (Bullo), cantante dei Rumatera, gà partesipà al video del grupo Ska-J del so singoło Socco, continuando ła cołaborasion co'Marco Forieri.

Jean-Marc Gounon (Aubenas, 1° de genaro 1963) el xè on ex pilota automobilistego fransese, che gha corso anca 'ntela formula 1. El gha debutà 'ntela masima serie el 24 de otobre 1993. El gha partisipà a 9 gran premi, sensa conquistar gnanca on punto.

El łago el ga in oltra ła funsion de riserva de aqua par ła réte idroełètrica de Foyer, che ła xe stà ła prima del so xènare in Gran Bretagna. Łe turbine łe jera orixinariaménte usae par un mułin visin, ma atualménte l'ełetrisità ła vien xenarada e fornìa a ła réte ełètrica nasional.
I do i gà girà insieme disete film, de cui sédexe come coppia protagonista. Anca da soło però el ga fato un mucio de film de suceso, come Il mio nome è Nessuno (1973), Poliziotto superpiù (1980), Don Camillo (1983) e Renegade - Un osso troppo duro (1987), oltre ai film par ła tiłivixion Lucky Luke (1991) e Don Matteo (sete edision dal 2000 al 2009).

Nei ultimi tempi el gà tacà a sguìr un metìdo de ałenamènto un mucio diramà in America, el P90X, reciapando cussì ła łigna ch'el gaveva a 18.

El Lago Edoardo (in łéngua inglexe Lake Edward) el xe el pi picolo de i Grandi Laghi de l'Africa. El se cata ne el ramo ovest de la Rift Valley e el xe diviso tra Uganda e Republica Democratica del Congo.

Dopo la so creassion, le istitussion comunitarie e rejonai fiaminghe le se ga riunìo, e el condejo lesislatìo fiamingo unefegà, el 'Vlaamse Raad', atualmente ciamà 'Vlaams Parlement', el ga stabiìo el so goerno e i ministeri a Borsea. Borsea la xe anca a cavedal de la Comunità francòfona de Belzo (Communauté française Wallonie-Bruxelles in fransese).

Racan se gà svodà int'i ani, parò ła céxa ła xe ndà vanti isteso servir anca łe àneme de Polxeła. Ła baxìłega deła parocia la xe stà tirà su indove che ła xe indeso soło intel 1730 e ła xe stà intitołà ała Beata Vergine del Rosari.

El casteło indove Giacomo el ga laorà come bibliotecario del Conte Giuseppe Carlo Emanuele von Waldenstein-Wartemberg, el gera sta tirà su fra el 1675 e el 1685 da Jan Bedrich von Waldenstein so on projeto de ł'architeto Mathey, sira 'na preesistente dimora rinasimentałe deła fameja Lobkowicz. Notevołe a xe el parco, co giardini a ł'itałiana, e ła biblioteca che a ł'epoca de Casanova ła contegneva oltre 40 000 titołi. Varie e prexevołi opare d'arte łe xe tutora conservà a ł'interno de ł'edificio, fra łe quałi a se nota on afresco de Reiner (1689-1743).

Le 95 Tese le xe na discussion dul poer e l'eficacia de le indulzenze, co la qual Martin Lutero el ga sfidà l'autorità papalina, la natura de la penitenza e la utilità stessa de le indulzenze.

D&G: xé un marchio ispirà a tute e robe contemporanee, el rapresenta libertà, irriverensa. Xé amato da xovani e innovatori e el xé detto "Seconda Linea".

La rejon de Borsea-Cavedal, dal ponto de vista aministratìo la xe na rejon esatamente cofà Fiandre e Valonia, e dal ponto de vista giogràfego la xe na enclave de le Fiandre. Le rejon le xe na conponente de le conplesse estitussion Belghe, le tre comunità e xe n'altra: la popolassion de Borsea la ga a che far co la comunità francòfona del Belzo, o co la Comunità fiaminga del Belzo, par question rivardanti argomenti cofà cultura e educassion.
El xe nat a Villalba, in provinçia de Caltanissetta. El pare el xera un agricoltore mentre i soi fradełi, Giovanni e Giuseppe, i xera entrambi preti. Diversamente dai fratełi, Calogero no el ghà finìo le elementari rimanendo un semi-analfabeta. El xera a longo soto la protezion de Francesco Paolo Varsallona, considerà un omo d'onore con qualche conto in sospeso con la giustizia. Co Varsallona el veniva arestà intel 1903, el giovane Calogero el xera già molto conosiù "intel giro" e el xera, dopo poco, condanà a 20 ani par frode, coruzion e diversi omicidi ma scagionà grazie a l'intervento de alcuni amici che i ofriva solidi alibi.

L'àrzere, àrzare o scrito anca àarxare el xé un'òpara de difexa pasiva del teritorio ata a inpedir el straripamento dei corsi d'aqua, xeneralmente costituìo da un riłevà inpermeabiłe en tera sìmiłe a na diga de tera de modesta altessa col vantajo rispeto a sta qua de èsare investì dal'aqua soło durante ła piena. In Vèneto i àrzeri i xe asè difuxi e i ghe dà nome anca a paexi e łocałità, come par exenpio Arzergrande o Vigodàrxare.

Ła łinea dei albari l'è el nome atribuio a ła łinea imaginaria oltre ła cual łe condisioni anbientałi (in genere tenperature frede o mancansa de umidità) no łe parmete mia ła cresita dei albari e de altre forme de vita vegetałe xviłupè. Sta łinea, come altre łinee naturałi, l'apare ben definia da distante, ma a un'oservasion più acurata ła riveła na tranxision graduałe: i albari i se fa man man più basi fin a quando no i crese più. Ła łinea dei albari ła se cata in genare sui monti, marcando, par ogni łatitudine e condision climatica, l'altitudine masima de espansion dei albari e, par quanto riguarda łe rejoni połari, ła łatitudine più ełevà parmesa par i boschi. Se deduxe quindi che sta łinea no l'è mia stabiłe, ma l'è sogeta a variasioni in baxe a ła rejon tolta in considerasion: par exenpio, in Himalaya, ła cadena montuosa piasè granda al mondo, a cauxa del so clima rigido, ła se cata a 3600 m sul łivel del mar, quota oltre ła cual el pin, l'albaro più rexistente al fredo, no'l crese più. De sołito, i'è propio i pini a demarcar ła łinea dei albari.

El se cata so ła costa de ł'Oçeano Atlantego. El xe ono dei Stati de ł'Atlantico sentral anca se speso el vien considerà parte de łi Stati de ł'Atlantico meridional o de łi Stati del Nordest. El teritorio el se estende da el łiveło del mar a 'na altitudine masima de 1024 m.

'Ntel 1670 deventa de moda despensàr publicamente vołantini riportanti sia el lógo de łe regate del tenpo, come ancora ancùo, gera soratuto i barcarołi de profesión e i gondołièri, abituà-i xornalménte ała pratica de ła voga e quindi ben ałenài e precixi co'l remo, nonché in xeneral tanto vigoróxi e prestànti fixicamente.

Stì disegni i vegniva riportai su legno o su rame, e i diventava stampe de diverse misure secondo ea bisogna. Sè vardè, tute e carte geografiche, vedute, decori de marmo come de legno, e śe stae cavae dai libri e e vien vendue separae parchè el libro intiero el costaria un ocio de ea testa. Per etica no bisognaria farlo, ma i beśi śè i beśi.
Cofà radio e tełevixion de Stato ła RAI ga deji oblighi de lege consistènti inte' produre trasmissioni de servixio e de publica utiłità i'na perxentuałe oraria prefissà. Ła RAI ła riscuote, tramite el Sporteło Abonàmenti TV, el canone tełevixivo (canone Rai), e n'imposta suła detension de calsiasi aparecio ato, o adatabiłe, ała ricexion de programi tełevixivi.

In seguito al referendum popołare del 1995 xè abrogà ła lege che ła riservava esclusivamènte ała mano publica el poseso dełe axioni RAI, tutavia non sè mai proceduo ała privatixasion che se intendeva aviare. Łe prinsipałi reti xè: Rai 1, Rai 2, Rai 3, Rai 4, Rai 5, Rai Movie, Rai Premium, Rai Storia, Rai News, Rai Sport 1, Rai Sport 2, Rai Gulp, e Rai Yoyo.

De solito la cross la è fata de legn e la pol esser slissa, inbotida de lanpadine par poder esser vista de not, o la pol er sù i sinboi de 'l Passio: al gal, la scrita INRI, la lancia, la spugna, la corona de spin, la scala, i dadi, al martel, la tanaja, i 30 danari, la corda, la cana, al calice, na man.

I cołori distintivi i xè el bianco e 'l nero, anca se speso i cołori reałi uxai i xè difarenti (a seconda del materiałe de costrusion dopàra par fabricar ła toła). Par exenpio, na scachiera in legno uxa legno ciaro pà'l bianco e legno scuro pà'l nero. Alcune scachiere łe gà anca ell bianco e 'l rosso (dopàra anca pà ła dama).

Martin Lutero (Eisleben, Zermania, 10 de novenbre del 1483 – Eisleben, Zermania, 18 de febraro del 1546) el xe stà un mùnego agostinian e atuador de la Reforma Protestante al scumizio del XVI secolo. Nassuo a Eisleben inte'l 1483 da na famegia de orizene modeste ma in forte sensa inte na società che la gera drio conossar grande trasformazion a l'epoca, el frequenta la Università de Erfurt, par deventar zudegao, dal 1501.

Ła versión de basco unificà più anpiamente utilixà l'è el Batua (che in basco vol apunto dir unificà), insegnà in te ła majoransa de łe scołe e uxà sui media e i jornałi ofisiałi. El Batua l'è baxà prinsipalmente su el diałeto rejonałe de Gipuzkoa, ndo l'è el più uxà, nonostante el permeta l' uxo del vocabołario e de ła gramatica setentrionałe e navarexe.L' è anca ciamà Basco Standard.

El 16 disenbre 2010 ła xe stà (insieme a Elena Santarelli) "inviata" dai canpi del Stadio Flaminio de Roma par la prima edision de ła partìa de calcio benefica Mediafriends Cup: ła seràda xe stà prexentà Federica Panicucci co' Alfonso Signorini. Ne l'avrl 2012 ła Toniolo torna so'l gran schermo deventando ła co-protagonista feminiłe di Francesca Fioretti nel film Poker Generation.
In seguito a l'incidente de ła nave Costa Concordia che xe avegnùo a ł'ìxoła del Xégio, co' un novo decreto se gà deciso de stabiłir dei łimiti par el pasagio de łe navi de grande dimension come par esempio quełe che fin adeso pasava senpre 'ntel Canal de ła Zueca. Infati el decreto proìbise a łe nave che pesa più 40 de tonełate de pasar 'ntel Basin de San Marco e cussì anca 'ntel Canal de ła Zueca. Par San Marco, ł'atuasion del divieto intrarà in vigorìa quando che łe autorità gavarà scoverto altre vie de pasagio. L'autorità maritima, podendo sentir anca queła portuałe, farà respetàr in tuta ła łaguna ła distansa minima de sicuresa par le navi, senpre so ła baxe de ła portàda lódra.

Łe piante da fior (dite sientificamente Antofitae, Spermatofite o Fanerògame) łe xe piante che se riproduxe par mexo de un fior che contien somensa: da 'sta qua dopo nase piante nóve.

Infra łe maxor costrusión che se afasa ghe xe el Mołin Stucky, ła Cexa del Redentor e ła Céxa de łe Zitełe da ła banda de ła Zueca, ła Baxéłega de Santa Maria de ła Sałute e ła Céxa dei Gexuati su ła Fondamenta de łe Zatàre dal lai de Dorsoduro.

Genoa (Zena in łigure) el xe on comune de 616 081 abitanti, capołogo deła Provincia de Genoa e de ła Rejon Liguria. Ła xe ła sesta sità italiana par popołasion. El só porto el xe uno dei pi grandi del mar Mediterraneo.

Muran ła xé n'ìxoła catada a nord-est de Venesia, daspò San Michièl, łongo el canal de Maran. Ła xé conpletamente urbanixada, se no per ła Saca San Matia, indeso in faxe de bonìfega. Ła ga a ocio 6 000 abitanti. Ła xé conposta da sete ìxołe più pìcołe divixe da canałi e rii ma cołigae intrà łore da ponti.

El stròpoło se pol identificar, insieme co altri tapi, cofà tapo de suro. Sostansialmente xe un toco de suro che se mete so el bochin de ła butiłia o butiłion pa no spandar el vin (e altre robe da bere) durante el manejo. Inoltre, el stròpoło no soło juta, ma xe fondamental par conservar el vin; par sta motivasion el xe necesario doparare i stròpołi justi durante el inbutiłiamento de vini e spumanti. Ła industria vinìcoła dòpara i stròpołi da sentenari de ani, soratuto co suro del Mediteràneo Osidental.

Co ghe xe stà el Risorgimento ghe xe stà asè patrioti che i pasava el Po a Polxeła, indove che el fiume el se strenxe un fià; pì asè ancora co Ferara la xe ndà de sóta del Regno de Sardégna (che'l sarìa stà po' el Regno d'Itałia) intel 1859. Co che xe finìa ła tersa guera de indipendensa tałiana anca Polxeła ła xe pasà de sota dal Regno d'Itałia intel 1866.

El comun de ancuo de Cavałin-Treporti el xé stà creà el 29 de marso 1999 levando via da Venesia el teritorio del pasà quartièr 9 "Cavałin-Treporti". Ła nàsita del comun ła xé stada posìbiłe grasie a na lexe regional seguìa da un referendum.

Roberto Ferruzzi (Sebenico, 16 de diçenbre 1853 – Venesia, 16 de febraro 1934) xe stà un pitor itałian, ricordà in particołare pa'l so quadro La Madonina.
El ghà creato a Palermo la «Fabbrica di confetti e dolciumi» in società co Lucky Luciano. La fabrica, parò, la xera fata sarar notetenpo a causa de un articol conparso su un giornal del 1954 in cui el xera sotołineà l'asai plausibiłe posibiłità che picole quantità de eroina le podeva ciapar el posto deła màndoła. Bad 'e Carros «Don Calò» el xe morto de veciaia a l'età de 77 ani, e el ghà lasià un patrimonio vałuta alcuni miłiardi, muciai in manco de diexe ani.

La Bodleian, (the Bodleian Library), ła pi granda libraría de reserca de ła Università de Oxford, xe na de le pi vecie en Oropa e in Iglatera la xe seconda pa volume de roba soło che a ła British Library. La xe na de le sincue sexión de copirait (copyright) en sto paese anglofono.

Ła borghexia ła xe una dełe clasi sociałi 'nte łe quałi a vien tipicamente sudivixa ła società capitałistega, secondo alcune scołe de pensiero economiche osidentałi, in particołare el Marxismo. El termine el deriva da borgo. On borghexe el gera quindi 'na persona che ła gaveva 'na caxa 'ntel sentro de on viłajo.

L'Aia o L'Aja (en olandexe: Den Haag o 's Gravenhage; 500 000 ab. ca.) xe ła tersa çità dei Paesi Basi e sede del governo e del parlamento del Paexe, pur no esendone ła capitałe (che xe Amsterdam). Ła xe situà inte ła provincia de l'Olanda Meridionałe.

Gnanca la metà de i abitati de Nairobi vive ne i quartieri residensiali. Pi de do milioni de persone vive en te le baracopoli, che osupa manco del 5% de el teritorio. Ghe xe pi de do sento baracopoli a Nairobi e le so vicinanse. La pi grande baracopoli de Nairobi, e de l’Africa, xe Kibera: 800 000 abitanti en manco de 2 km². Altre grandi baracopoli xe: Korogocho, Mathare, Kawangware. Le sità satelite de Thika, Limuru, Ngong, Ongata Rongai ghe zonta n’altro milion e mezo de abitanti a l’area metropolitana. El 30% de la popolasion adulta xe infeta de HIV, el virus che porta l’AIDS.

Ƚa nòva prima serie de ƚa serie teƚevixiva de fantasiensa de ƚa BBC ƚa xe ndà in onda, so ła rete BBC One el 26 de marso del 2005 co'l epixodio Rose.

Int'el Bengaƚa el forma un vastisimo delta dividensose in vari efluenti. El pi' inportante el se unise co el Brahmaputra, ciapando el nome de Padma, e riva a desfosar int'el Golfo de el Bengaƚa daspò sirca 100 km. 'N altro efluente inportnate, el Hooghly, el pasa par Calcuta e riva diretamente in mar.

Indrìoman, el gà firmà un acordo co' ła Ze Records, eticheta ch'el gaveva contribuìo a creàr e che gavea zontà anca ła Spy Records, 'na caxa discografega che John Cale gavea fondà in conpagnìa de Jane Friedman. L'ano drìo, Cale gà rełasà ''Music for a New Society''. Dobòto pasà sensa rimarco, el disco xe ancùo considerà da ła critica uno dei mejo laori sołisti de Cale.

Ła banda ła xe stà tirà sù inte'l 1989 dai menbri storegi Mendez (al baso) e Francesco "Spasio" Miotello (a ła bataria) e altri do (a ła voxe e a ła kitara) ke, dopo aver rexistrà na demo in kaseta inte'l 1993, i ga mołà ła banda e i xe stà sostituìi dal terso menbro storego, Sebastiano "Seby" Berlato, ke da lì in pó el ge ne ga sènpre fato parte e el xe deventà l'autore prinsipałe de i testi e de ła muxega.
El gùmio o gòmio o gòmbio xe ł'articołasion del braso, o mejo fra el braso e ł'avanbraso. Xe interesà tri osi: ł'omero ('ntel braso) e radio e ulna ('nteł avanbraso).

Nairobi la xe pena soto l’equatore. El clima l’è moderato. La temperatura masima xe a la fine de genaro (30°), e la pi basa en agosto (7°). De norma, la temperatura no la supera i 25 gradi de giorno, e no la va soto i 10 de note. La piova se cata en marso-magio e novembre-dicembre, ma ghe pol esar precipitasioni anca ne i altri mezi. A agosto ghe el manyunyu, na specie de sguazza forte.

Altra variabiłe climatega uxà pa' clasifegare i climi ła xe łe precipitasion, anca par sta variabiłe ghe xe gran disponibiłità de dati dato che i vien tirai su senpre da łe stasion meteo che łe tira xo anca ła tenperadura. Có sto sistema se połe sudividare el globo, stavolta có łe ixoiete, in sete rejon.

L'autonomia del'ìxoła, indeso come comun, ła xé confermada soto Napoleon, el qual el ga però despupiłà e desfà paréci convénti e céxe (ancuo ghe ne xé soło tre), e soto i Austrìasi. L'istitusion, che ła contegniva anca Sant'Erasmo e łe Vignołe, ła xé stada smorsada 'ntel 1923 e'l teritorio meso drénto a queo de Venesia.

Ła traversa 1 ła gà (da sinistra a destra) tore, cavało, alfière, donn, re, alfiere, cavało e tore. Ła traversa 2 ła gà i oto pedòn. I tochi neri so łe righe 8 e 7 i se dispone in modo simetrico a quełi bianchi. In particołare, i do re i condivide ła stesa cołona (e), cussita come łe do done (cołona d). Ło steso conseto se esprime dixendo che ogni dona ocupa na caxa del so cołor.

Le panoce le chei intiere e no le se verž. Le žiess le gnen deliberade da la ažion de i animai (par es.: Nucifraga caryocatactes). Le žiess, de solito ciamade pinoli, le à an rivestiment dur e legnoss.

Huang Xianfan (Fusui, 13 de novenbre 1899 – Guilin, 18 de genaro 1982) el xe stà un storego e studioxo de studio de l'omo cinexe, fondador de ł'scola di Bagui e studio di Zhuang. Huang Xianfan el xe considerà come el pì grande storego de Zhuang cinexe del XX secoło.

El canbio de prospetiva el xe rivà en tel 1967. A Makgadikgadi, rente de Orapa, la compania De Beers la ga catà i diamanti. Le miniere le ga scominsià a produr en tel 1970, co el governo che intascava el 70% de i proventi. Altre miniere le xe entrà en produsion a Jwaneng en tel 1882. La scoperta de i diamanti la ga fato studiar el teritorio e altri giacimenti de oro, rame, nickel, carbon e altri i xe stà catadi.

Omero, in greco Ὅμηρος (...), xe un poeta greco antico.El é famoso par ér scrit la Iliade e la Odissea, do importantisimi poèmi dela łiteratura antiga.

I xughi da toła i raprexenta un fenomeno pitosto difuxo infra i paexi osidentałi come momento de agregasion, anca se ła łoro inportansa inte ła vita sociałe dipenda anca da łe tradision nasionałi. In Xermania e inte i paexi de łéngua todésca, par exenpio, ła cultura del xugo da toła xè molto pì difuxa che in Itałia. Nò a caxo propio ła Xermania ospita el premio Spiel des Jahres (xugo dell'ano), che xè el pì inportante del mondo.
El xe sta convertio al cristianesimo e ordinà vescovo da San Feliciano de Foligno ntel 197. San Vałentin el xe sta martorisà anca par aver spoxà, 'na xovane credente cristiana e on łegionario romano de rełijon pagana.

A partir dal 1° xenaro del 2000 gà subìo 'na trasformasion deventando società par asion, e dal 25 xenaro 2012, co' ła denominansion Azienda Servizi Mobilità - A.S.M. S.p.A....

Tra el 2001 e'l 2006 el interpreta Jonathan Kent, ne ła serie Smallville, per ben 105 epixodi. El coverxe el dopio ròło de ator e regista ne l'opara teatrałe Collier & Co preparàda ne l'otobre del 2006.

Ła Penìxoła balcànega, conosiua anca senpisemente come i Balcani, ła xé na penixoła del'Eoropa orientàl dełimità a nord da ła Panonia, a sud-ovest dal Mar Adriatico e dal Mar Ionio, a sud-est dal Mar Egeo e a est dal Mar Negro.

La ricostrusion dopo ła guèra gà portà a ł'insediamento de nove industrie de legnami e metalmecaniche. Intra 'l 1955 e 'l 1970 xe arivài in paexe un mucio de imigrà che rivava da ła Romagna, dal Veneto e da łe región del sud, cussì tanti che in sto ultimo terso de secoło ła popołasión xe pasàda dai sirca 2 500 abitanti del 1940 ai atuałi 14 000. Ancùo no gà più łe carateristeghe del paexe agricoło de un tenpo e, nei ultimi vinti ani, ła seràda de ła maxór parte de łe industrie locałi che un tenpo ofriva laóro anca a tanti vinovexi, gà inflito un duro colpo al setór secondario de Vinovo.

Ingegneria civie a se che a siensa che se ocupa de far star su e case, i ponti, i capanoni, e gaerie, e dighe ecc. ecc.. In pratica a se ocupa de tuto queo che xe costrussion, dal cemento armato (betonata) ae costrussion in aciaio (fero), passando pae case in piera (o bimatoni) finendo co e robe de legno.

San Pieroburgo ła xe 'na sità deła Rusia nord-osidentałe, sol Mar Baltego e ła xe ł'ex cavedal deła nasion. Fondà dało zar Piero el Grande, el xe uno dei prinsipałi sentri culturałi de ł'Eoropa. Co oltre 4,7 milioni de abitanti (2002), ła xe atualmente ła seconda sità deła Rusia par dimension, nonché el porto pì inportante.

Louis XVII de Fransa (Versailles, 27 de marso 1785 - 8 de giugno 1795) el xe nato da Louis XVI di Fransa e da Maria Antonieta de Asburgo-Łorena. 'Pena nato a ghe xe sta dà el titoło de duca de Normandia.

Ła paxe ła xé na condision social, rełasional, połìtega o ligada a altre situasion che ła consiste de armonia xeneral e mancansa de tension e scóntri.

Il cast dela serie televisiva se composto nela prema stajon da Christopher Ecclestone​, el dotor, e da Billie Piper, l'accompagnatrice terreste de el dotor.
Intel Po propi da vanti da Polxeła ghe xe stà n'altra bataja famóxa asè tra ła Repùblica de Venesia e'l dugà de Ferara; 'sta bataja ghe xe stà al 22 diçembre 1509 mentre che ghe jera in corso i fati deła Łega de Cambrai. Ła flota de venesia la jera vegnù su par el Po par farghe spavento ała sità de Ferara, che ła jera restà soła a conbatar contra a l'exercito deła Serenisima; i soldà del duga Alfonso I d'Este i jera comandà da só fradeo, che'l jera el cardinal Ipolito I d'Este. I gà meso l'artiglierìa sułe rive del fiume e i gà petà che ła rivése ła pieina del Po, parché i savéa che ła jera drìo rivar. Co che ła xe rivà ła pieina, łe cołonbe dełe nave łe jera xuste sota el tiro deł'artiglieria feraresa; el cardinal el gà comandà de far fógo e i gà fato na strage de soldà venesiani e anca de nave.

El Sircuito del Fuji (Fuji International Speedway) el xè on sircuito situà ale pendixi del Monte Fuji, 'ntee visinanse dela sitadina de Yokohama en Giapon. El xè on tracià automobilistego costruìo 'ntei ani sesanta, rimodernà a pì riprese.

De fato ła sità de’l “gran pomo” ła se conferma, anca a łevel de basket, un specio che’l reciama tanta zente soło che pa i schei, sansa parò tanta sostansa soto.

El viaz el xe na paroła bełunexe (o bełumàt) par indicar un troso doparà dai camosi e drio dai casadori e ke'l core de traverso sui muri de rocia, sora na cengia streta e esposta asè. Ghe xe diversi viaz in giro par łe Dołomiti. Sul Bosconero se trova el Viaz del Fonch, el Viaz de l'Ors, el Viaz de łe Goze, el Viaz dei Andre e el Viaz de łe Ponte, sui Spiz de Zoldo el Viaz del Goneła, sul S-ciara el Viaz dei Camorz, sułe Pałe de S. Martin el Viaz del Bus, sul S. Sebastian el Viaz dei Cengioni.

En tel 1886 i francexi i ga proclamà la colonia del Gabon-Congo. En tel 1991 i la ga ciamà Colonia del Congo Sentrale. En tel 1910 el teritorio el xe stà meso co el Ciad, l’Oubangui-Chari e el Gabon par formar l’Africa Equatoriale Francexe.

Vałentin da Interamna (Interamna Nahars 176 ca. - Roma, 273) el xe sta vescovo e martire cristian. El xe venerà come santo dała Ciesa catolega e po' anca dała Ciesa anglicana: el xe considerà patrono dełe perxone ca se vołe ben e deła sità de Terni. Łe So rełiquie, łe se cata Sardegna 'nte ła ciesa de Ozieri e in Onbria a Terni, so paexe de origine, visin a ła Baselega de San Vałentin.

El teritorio che ancò ciamemo Ghana el gha na storia longa, ma no sempre se pol distinguar realtà da mito. No ghe xe documenti serti prima de l’arivo de i eoropei, e se gha da fidarse solo de la tradision orale. Inoltre, no se gha da sbaiarse co el Regno del Ghana, che el se catava pi a nord, en te la region a caval tra Mauritania e Mali. El regno pi importante che el gha interesà el Ghana de ancò el xe sta quelo de i ashanti.
'Ntel 1977, el gà publicà l'EP Animal Justice. Łe so exibision dal vivo, speso de gran spesor, se asociava ben a ła nasente sèna punk rock. Cale gà scomissià so'l palco a uxàr 'na mascàra da hockey so giàso (vedare ła covertina de ła racòlta Guts del 1977). Sto solook gà antisipà de diversi ani el film Venerdì 13, dove Jason Voorhees, el cativo de ła serie, sfogia 'na mascàra conpagna. Durante un concerto, el gà copà un połàstro vivo co' 'na manèra, e 'l so grupo gà łasà el palco in segno de protesta. El baterista de Cale, un vegetarian convinto, xe stà cussì descomodà da l'evento da łasàr el grupo. Indrìoman Cale gà ameso che stiso senegiaménti de siménto de l'epoca gera da ricondurse ad un masìso utitiłxo de cocaina.

Nel XIV secolo, su ordine dei Scaligeri, siori de Verona, vien costruio el Castel: el vegnarà sachegià varie olte nel corso dei ani. Sanguinè l'è sta distruta dai Mantoani più o men nell'ano 1232, dopo el deventarà un feudo dela Republica venexiana e par ultimo l'è vignuo conquistà dai feraresi nel 1483. Nel 1511 i Francesi i distruse e robaron tuto.

Ła vien scrita co na grafìa somejante al portoghéxe e ghe manca dei suni del vèneto-de-Vèneto: par exenpio no ghe xe mìa łe interdentałi e donca ła z ła pol vegner doparà a ła portoghéxe (zera =xera) mentre in vèneto ła z l'è necesaria par łe interdentałi (mezo, zinque, zhinque) e 'ntei altri caxi se dovarìa doprar ła x : xera, caxa, diéxe, quaxi.

El basco l’ era parlà da la majoransa de i abitanti de łe xone parlanti basco storiche prima de ła industrialixassión. Secondo i dati del 1867 de Ladislao de Velasco, i le parlava 170 000 dei 176 000 abitanti de Gipuzkoa, 149 000 de i 183 000 abitanti de Bizkaia (fra i quałi 6 000 i era foresti e 28 000 i vivea in tel distreto de Valmaseda-Encartaciones, ndo no ‘l se parla da tenpi remoti), 12 000 dei i 120 000 abitanti de Álava (Araba), 60 000 de i 300 000 de ła Navara spagnoła e 80 000 de i 124 000 abitanti del Paexe Basco francexe.

Tuttora abità da un consistente nùmaro de aborigeni, presenta anca significative minoranse ètniche, soratuto provenienti da l'Axia del Sud-Est. El xe un inportante sentro portual e turistico, e ospita na mportante base miłitare.

Ła prima raprexentasión pìtorega de ła regata 'nte ła çità de Venesia risałe al 1500, ano in cui in un particołar de ła Veduta di Venezia de Jacopo de' Barbari xe rafeguràda 'na conpetision intra barche e quatro vogadóri 'ntel trato conprexo infra el Lido e Piasa San Marco.

Dolce & Gabbana salta fora nea canson "My humps" de i Black Eyed Peas, "Gata Sandunguera" de Mey Vidal Ft. Qbanito, da LL Cool J nea canson "Loungin' (Who Do Ya Luv)" e nea canson "P.I.M.P." de i 50 Cent.
Tanta gente l' à inparà el basco unificà come łéngoa materna, con major o minor influensa de ła parlada de ła so rejón. Pur esendo el basco unificà ła versión ofisiałe de ła łéngoa, i diałeti i' è utilixè in abondansa en łe radio e publicasioni łocałi, con el obietivo de avicinarse piasè al łinguagio quotidian. In te i caxi del diałeto ocidental e del zuberera, anco lori i' è prexenti in te l' insegnamento e ła so academia l' à detà norme sora ła scritura de sti diałeti; el che no se contrapone mia al uxo del basco unificà, in quanto se considera che ła convivensa tra i diałeti e 'l basco standard la sia na condissión indispensabiłe par garantir ła vitałità de ła łéngoa.

Segue dełe tabełe con łe forme prexente e inparfeto indicativo de l' auxiłiare esar (IZAN) e dei verbi intranxitivi EGON (star), ETORRI (vegner), IBILI (nar, esar drio far calcosa) e JOAN (nar).

Inte'l 1918 Wladimir Köppen de'l università de Graz el ga inventà un sistema de clasifegasion (in gran parte enpirico) baxà so le medie mensiłi de tenperadure e precipitasion. Inte i ani el xe sta rivisto e estexo da i so alievi e el sistema de'l Kõppen el xe tutora uno dei sistemi de clasifegasion pì uxai. Sto sistema el xe caraterixà da un codexe de letere che łe indica i prinçipałi grupi de climi e i vari sotogrupi. I grupi prinçipali i xe sincue:

B, D, F, G (salvo poche ecessioni, se pronuncia come ła «g» de «gato» e no aspirà come ła paroła spagnoła «gelatina»), H (in tei diałeti osidentałi l'è muta e aspirà in quei orientałi), J (pronuncià come ła «i» en ła majoransa dei diałeti; in tel gipuzkera, invese, la se pronuncia come ła «j» castigliana), K, L, M, N, Ñ, P, R, S, T, X (pronuncià como ła «sh» inglexe), Z (pronuncià come ła «s» francexe).

Sìndico: Rita Cinti Luciani (lista civica) dal 30/05/2006Sentrałin comunal: 0533 729111Posta eletronica: segreteriasindaco@comune.codigoro.fe.it

Interesante exenpio de architetura de fine '800, xe stà sede de ła prima scoła ełementàre de Vinovo, omagio de ł'industria Luigi Rey. Reałixàda da ł'architeto Caselli, prospeta so ł'omonema piasa Rey, avendo ała so sànca el lai danànsi del Casteło de ła Róvare. 'Ntei ani 1934-35 xe stà alsà de un pian, in seguito ała cresita de ła popołasión scołastica, e xe stà utiłixà fin al 1978. Atualmente xe sede de numaroxe asociasión locałi.

Dopo del referendum del 1997 sulla c.d. devolusion, el xe stà anca recostituio el Parlamento Scozese (el jera stà fuso co quel inglese inte'l 1707), co difarenti competenze lesislative inte le materie de intaresse nazional scozese.
I inglexi i ga promoso i trasporti co la costrusion de na ferovia che portase i minerai da le miniere del Zinbabwe (alora Rhodesia) a i porti del Sudafrica. La ferovia la xe stà pronta en tel 1897. I tswana i ga capio che i podea usar la ferovia a so cantagio e i ga scominsià a esportar vache en Sudafrica, e fin en tel Regno Unio. Co i inglexi i ga meso insieme i vari teritori de l’Africa Australe, i tswana i xe stà boni de tegnar el Bechuanaland fora dal novo Stato del Sudafrica. I no ga podù star fora da la dependensa del Sudafrica. El Botswana el xe on paexe lontan dal mar e no ga sbochi direti che a i porti de Durban e Port Elisabeth en Sudafrica. En tel periodo de la colonia no ge stà altri tentativi de svilupo. I inglexi i controlava el paexe da i ufici en Mafikeng, en Sudafrica e i no gavea voja de svilupar el paexe.

Oslo ła xe 'na sità del nord de ł'Eoropa e ła xe ła cavedal deła Norveja. Con 'na popołasion de sirca 520 000 abitanti, ła ga sirca ł'11,5% deła popołasion norvejexe. Insieme a ł'area urbana intorno, ła sità ła ga 'na popołasion complesiva de 1 090 012 abitanti. I confini giografici deła contea de Oslo e del comune i xe identici, 22 km². Dal 1624 al 1924, ła sità ła xe sta ciamà Christiania e Kristiania.

Un Stato el vien dito "dopiamente intèrno" cuando el xe un Stato sensa mar sarà sù da altri Stati, anca łuri sensa mar (un Stato intèrno rènto altri Stati intèrni). In tuto el mondo ghe xe soło du Stati dopiamente intèrni:

Luisa Corna gà tacà ła so carièra sfiłando par Dolce & Gabbana, Mariella Burani e Missoni, e puxando par fotografi cofà Fabrizio Ferri e Helmut Newton, fasendo 'na conparsa anca in alcuni spot.

El 23 de otobre xè el 296° dì de l'anno secondo el całendario gregorian (el 297° 'nte i anni bisestiłi). Ghe manca 69 jorni par la fine de l'anno.

Giovanni Soro (m. 1544) xe stà on critigrafo critanalista venesian, conussuo pa' essar stà el primo Segretario a le Cifre de la Republica de Venesia, ma anca come pare de la moderna critologia. Par la so' abilità el ga vù l'onor de laorar inte'l Palaso Dogale. Inte'l 1510, Soro geva xà decifrà i codici de le pì importanti corti europee, tanto che anca la Cesa de Roma ghe ghea domandà i so' servigi.

'Ntei rètiłi ghe xé el vóvo amniotico: ghe xé anca sache e menbrane, el vóvo el xé coverto da na pełìgola, l'amnios, dóve el nome del vóvo, e el xé proteto da un gusio de calcar del qual calso, andando 'ntel sàngue del'enbrion, el va a formar parta dei soi osi.

Ƚa confina a nord co ƚa sità metropoƚitana de Mesina, a est co ƚa sità metropoƚitana de Catania, a sudovest co ƚa provincia de Caltaniseta e a nordovest co ƚa sità metropoƚitana de Paƚermo.

'Ntel XV e XVI sècoło, a Firénse i Medici i preparava grande mascherade su cari ciamade "triónfi" e conpagnae da canti carnascialeschi, che i gera canson a bało dei qual anca Lorenzo il Magnifico el xé stà autor. Famoxo el xé el Trionfo de Bacco e Arianna scrito propio da Lorenzo il Magnifico. 'Nte ła Roma del governo papal i se svolxeva invese ła corsa dei barberi (cavałi da corsa) e ła "gara dei moccoletti" inpisai che quei che i partesipava i provava a stuar l'un co l'altro.