Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
Meddiannwyd yr ardal i'r gorllewin o'r Rhein unwaith eto gan Ffrainc ar ôl yr Ail Ryfel Byd, tra bu gweddill y wlad yn rhan o ardal a feddiannwyd gan yr Unol Daleithiau. Gwahanodd y Ffrancod eu rhan hwy o Hessen oddi wrth weddill y wlad, a'i ymgorffori'n rhan o dalaith newydd Rheinland-Pfalz. Dros yr afon, crëwyd talaith Groß-Hessen o weddill y rhanbarth gan yr Unol Daleithiau, ar 19 Medi 1945, a chynhwyswyd y rhan fwyaf o'r hen dalaith Brwsiaidd Hessen-Nassau. Ar 4 Rhagfyr 1946 ail-enwyd Groß-Hessen yn swyddogol yn Hessen.

Mae Judith Ellen Skog (ganwyd: 1944) yn fotanegydd nodedig a aned yn Unol Daleithiau America. Un o'r sefydliadau a'i chyflogodd fel botanegydd oedd University of New Mexico.

Cyfieithwyd Ice Trap i 14 iaith, enwyd ar restrau byr gwobrau CWA New Blood Dagger a Llyfr y Flwyddyn ac enillodd wobr "Dewis y Bobl" BBC Radio Wales.

Cynrychiolir yn y Cynulliad Cenedlaethol gan Kirsty Williams (Y Democratiaid Rhyddfrydol) a'r Aelod Seneddol yw Roger Wiliams (Y Democratiaid Rhyddfrydol).

Yn 1952 cyhoeddwyd ei lyfr Images à la sauvette, gyda 126 o ffotograffau o amgylch y byd a gyda chlawr gan yr arlunydd enwog Henri Matisse. Pan gyhoeddwyd y fersiwn Saesneg dewiswyd The Decisive Moment fel cyfieithiad i deitl y llyfr, gyda'r ffotograffau'n dangos dawn hynod Cartier-Bresson i ddal y foment dyngedfennol, Dywedodd Cartier-Bresson:

Pentref bychan yn Sir Gaerfyrddin yw Dre-fach. Fe'i lleolir yn ne'r sir tua 2 filltir i'r gorllewin o bentref Cross Hands ar gyffordd ar y ffordd B4310. Mae'n rhan o ardal Cwm Gwendraeth.

Mae gweithiau ganddo heddiw yng nghasgliadau Tate Britain ac Amgueddfa Victoria ac Albert, Llundain, Llyfrgell Genedlaethol Cymru, Aberystwyth, ac amgueddfeydd Cas-gwent a Threfynwy.

Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Murdo a HuMP. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 15 Ionawr 2003.

Credir yn gyffredinol mai yn 1889 y crewyd y pizza Margherita cyntaf, pan ofynnodd y Palas Brenhinol Capodimonte i'r pobwr pitsa Raffaele Esposito am bitsa arbennig ar gyfer eu hymwelydd Margherita o Savoy (1851 – 1926). Gwnaeth dri gwahanolo, a barn y Frenhines oedd mai'r un a wnaed o liwiau baner yr Eidal oedd ei ffefryn: coch (tomato), gwyrdd (basil) a gwyn (mozzarella). Anrhydeddwyd y Frenhines pan benderfynwyd alw'r pitsa hwn ar ei hôl: "Pizza Margherita",. Rhaid cofio wrth gwrs mai chwedl leol ydy hon, ac sy'n groes i'r ymchwil diweddaraf, yn debyg iawn i chwedl Gelert.
Ganwyd a magwyd Allen yn Ninas Efrog Newydd, yn fab i Nettie (llysenw Cherrie; 8 Tachwedd 1906 - 27 Ionawr 2002), a oedd yn cadw'r cyfrifon yn nelicatessen y teulu, a Martin Konigsberg (25 Rhagfyr 1900 - 13 Ionawr 2001), engrafwr gemwaith a gweinydd. Roedd ei deulu yn Iddeweg, a'i deidiau'n mewnfudwyr a oedd yn siarad Yiddish ac Almaeneg. Roedd gan Allen chwaer, Letty (ganwyd 1943), magwyd hwy yn ardal Midwood, Brooklyn. Ganwyd a magwyd ei rieni yn Lower East Side Manhattan. Nid oedd ei blentyndod yn un hapus er ei fod o deulu dosbarth canol. Nid oedd ei rieni'n cyd-dynnu ac roedd y berthynas gyda'i fam anwadal, llym yn un bregus. Siaradodd Allen Yiddish yn ei flynyddoedd cynnar, ac ar ôl mynychu Ysgol Hebraeg am wyth mlynedd, aeth i Ysgol Gyhoeddus 99 ac i Ysgol Uwchradd Midwood. Yn ystod y cyfnod hwnnw, bu'n byw mawn fflat yn 1402 Avenue K, rhwng Strydoedd East 14th a 15th. Fe enillodd y llysenw "Red" oherwydd ei wallt coch; gwnaeth argraff dda ar y myfyrwyr eraill gyda'i ddawn anhygoel o wneud triciau hud a chardiau. Trwy ei bersonoliaeth mewn ffilm a chomedïau, mae'n aml wedi cyfleu ei hun fel rhywun sy'n gorfforol yn analluog ac yn amhoblogaidd yn gymdeithasol, mewn gwirionedd, roedd Woody Allen yn fyfyriwr poblogaidd ac yn chwaraewr pêl fasged a pêl fâs medrus.

Yn flaenorol, rhestrwyd gwrywgydiaeth fel paraffilia yn y DSM-I a DSM-II. Mewn cysondeb â'r newid mewn consensws rhwng seicriatryddion ni chynhwysir mewn argraffiadau diweddarach. Mae anhwylder trallod clinigol o ganlyniad i ataliad gwrywgydiaeth dal ar y rhestr.

Fe enillodd y clwb Gynghrair Pêl-droed De Cymru yn 2006/07, felly'n ennill yr hawl i ddyrchafiad i Uwch Gynghrair Cymru ar gyfer 2007/08. Bu'r clwb yn uwchlgeisiol drwy arwyddo Lee Trundle, ond yn mis 2012 daeth y clwb i ben drwy orchymun yr Uchel Lys oherwydd dyledion.

Capel Pant-teg oedd yr addoldy cyntaf ym mhentref a chymuned Ystalyfera; fe'i codwyd gan y gymuned eu hunain a hynny yn 1821. Prynnwyd y tir ar lês o 999 mlynedd am geiniog neu ddwy yn unig ac enwyd y capel gan y Parch. John Davies o Alltwen.

Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Graham Top of Corbett. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.

Gwaith gan Aristoteles yw Barddoneg (Hen Roeg: Περὶ ποιητικῆς sef "Ynglŷn â Barddoniaeth", c. 335 CC). Hwn yw'r gwaith hynaf sy'n goroesi ar bwnc damcaniaeth ddrama a damcaniaeth lenyddol.

Ceir amrywiaeth o dermau i ddisgrifio gast sy'n ysu i genhedlu, ond ddim cymaint ac a geir wrth ddisgrifio buwch neu geffyl. Fel gyda'r ddau anifail arall, mae afon Dyfi'n ffin eitha pendant rhwng y gwahanol dermau; dywedir fod gast yn 'cwna' i'r gogledd o'r Ddyfi. Yn rhyfeddol, dyma hefyd a ddywedir yn ne Brycheiniog, ym Morgannwg ac yng Ngwent hefyd.
Mae copa uchaf yr ynys, Mynydd Ainos,yn 1,628 medr o uchder. Amaethyddiaeth yw'r diwydiant pwysicaf, ond mae twristiaeth hefyd yn bwysig, ac wedi cynyddu ers ymddangosiad llyfr a ffilm Captain Corelli's Mandolin, sydd wedi ei osod ar yr ynys.

Clefyd corfforol yr ymennydd sy'n peri i gelloedd yr ymennydd farw yw Gorddryswch (Dementia) . Mae'n glefyd cynyddol sy'n arwain i golli galluoedd meddyliol, e.e. meddwl, cofio, rhesymu.

Grŵp metal blaengar (progressive metal) yw Serenity. Sefydlwyd y band yn Tirol yn 2001. Mae Serenity wedi cyhoeddi cerddoriaeth ar label recordio Napalm Records.

Ym 1893 etholwyd Williams a Mabon i wirio buddiannau’r gweithwyr wrth i'r Mesur Wyth Awr mynd ar ei daith trwy Dŷ'r Cyffredin. Ym 1894 gofynnwyd i Williams i weithredu ar ran Gyngor Sir Forgannwg er mwyn rhoi tystiolaeth yn erbyn mesurau cwmnïau Rheilffordd Dyffryn Taf a Rheilffordd Ddwyrain Morgannwg, wrth iddynt fynd o flaen Tŷ'r Arglwyddi.

Mae Plaid Cymru – The Party of Wales (hefyd Plaid) yn blaid wleidyddol sosialaidd a Chymreig sydd yn galw am annibyniaeth i Gymru o fewn yr Undeb Ewropeaidd. Yr arweinydd presennol yw Leanne Wood AC.

Offeryn cerdd yw'r ffliwt; cynhyrchir y sain drwy i'r gwynt a chwythir o'r geg basio dros ymyl twll y ffliwt. Defnyddir y gair 'ffliwten' hefyd mewn rhai mannau. 'Ffliwtydd' yw person sy'n chwythu'r ffliwt.

Maenor Tuduraidd yw Llancaiach Fawr a leolir ger pentref Nelson ym mwrdeistref sirol Caerffili, De Cymru. Saif tuag 20 munud oddi ar yr A472, ychydig i'r gogledd o hen safle Glofa Llancaiach. Adeiladwyd y neuadd yn 1540 ar gyfer Dafydd ap Richard ac fe'i cynlluniwyd er mwyn medru ei amddiffyn ar amrantiad yng nghyfnodau stormus y Tuduriaid.

Ymhlith ei chwiorydd roedd Ceinwen a Cynheiddon enwau sydd hefyd yn cael ei talfyrru i Cain neu Geinor neu Ciwa (a'r Saesneg Keyne) Bu hefyd santes a elwid Canna ac mae'r pedair yn cael eu cymysgu yn aml.

Mater rhyngseryddol yw'r deunydd, nwy Hydrogen a llwch yn bennaf, sydd i'w cael yn y gofod rhwng sêr ein galaeth ni (y Llwybr Llaethog) ac sy'n neilltuol o ddwys rhwng ei freichiau troellog.

Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Marilyn, Graham a HuMP. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 10 Mawrth 2007.

Cafodd ei eni yn Nhrefach Felindre, Sir Gaerfyrddin, lle 'roedd ei dad yn weinidog, ac yna mynychodd Ysgol Ramadeg Tre-gŵyr wedi i'r teulu symud i Dre-gŵyr. Yn ystod y tridegau aeth i weithio i Lundain fel fferyllydd cyn dychwelyd ac ymsefydlu yn Abertawe. Yn ystod yr Ail Ryfel Byd dechreuodd weithio i'r BBC yn Abertawe, ac yn ddiweddarach daeth yn Rheolwr y BBC yng Nghymru, ac fe gynhyrchodd rhai o weithiau cynnar Dylan Thomas. Yn dilyn marwolaeth Dylan ysgrifennodd astudiaeth o'i waith fel bardd crefyddol. Cyfieithodd farddoniaeth Christina Rossetti i'r Gymraeg, a golygu llythyron David Jones a fu'n ddylanwad pwysig ar Aneirin Talfan.
Fe'i ganwyd yn Aberfeldy, yn fab i Mary Darling ac Alex Cumming. Cafodd ei addysg yn yr Ysgol Carnoustie. Priododd Grant Shaffer ar 7 Ionawr 2012.

Ardaloedd gweinyddol lefel-gyntaf yr Eidal ydy rhanbarthau'r Eidal. Mae yna ugain ardal, gyda phump ohonynt yn meddu ar fwy o hunan-lywodraeth.

Mae ail gartrefi a thai haf, yn aml, yn fater dadleuol achos bod nifer o bobl yn teimlo eu bod nhw'n effeithio yn negatif ar y gymuned leol. Yng Nghymru, cafwyd ymgyrchoedd yn eu herbyn - gan gynnwys ymgyrchoedd meddiannu'r tai yn yr 1970au - gan Mudiad Adfer a Cymdeithas yr Iaith a chafwyd ymgyrch Llosgi Tai Haf yn ystod yr 1980au gan Feibion Glyn Dŵr oherwydd eu gwrthwynebiad i'r cynnydd yn nifer y tai haf ac effaith y mewnlifiad o Loegr. Heddiw mae Cymuned yn ymgyrchu (yn heddychol) yn eu herbyn.

Mae afon Indus yn chwarae rhan hanfodol yn economi Pacistan - yn arbennig yn nhalaith Bacistanaidd Punjab, ardal amaethyddol bwysicaf y wlad honno, a Sindh. Yn ogystal, afon Indus yw prif ffyhonnell dŵr yfed ym Mhacistan.

Priododd Mendes yr actores Brydeinig Kate Winslet yn Anguilla yn y Caribi ar y 24ain o Fai, 2003. Ganwyd eu plentyn cyntaf, Joe Alfie Mendes, ar yr 22ain o Ragfyr, 2003. Mae gan Mendes lys-ferch hefyd, Mia Honey Threapleton, o briodas cyntaf Winslet i'r cyfarwyddwr cynorthwyol Jim Threapleton. Bellach mae'r teulu'n byw yn Ninas Efrog Newydd a Church Westcote Manor, Church Westcote, Swydd Gaerloyw, Lloegr.

Cyflwynodd Plaid Cymru y dystiolaeth ar ffurf pump memorandwm byr: Cenedlaetholdeb Gwleidyddol (Gwynfor Evans), Cenedligrwydd Cymru (Chris Rees), Yr Achos Economaidd dros Ymreolaeth (Phil Williams), Cyfansoddiad Cymru hunan-lywodraethol (Dewi Watcyn Powell), a Perthynas Gyllidol Gwledydd Prydain (Dafydd Wigley).

Pentref a chymuned yng Nghernyw, De-orllewin Lloegr, ydy St Endellion (Cernyweg: Sen Endelyn). Galwyd y pentref ar ôl Santes Dilig, un o ferched y Brenin Brychan a drigain yn C6 a C7.

Mae Craigypistyll wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu SSSI) ers 01 Ionawr 1979 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 14.93 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Ymddangosodd ar gyfres deledu ITV I'm a Celebrity…Get Me Out of Here! lle treuliodd gyfnod yn y jwngwl yn Awstralia. Daeth yn bedwerydd yn y gystadleuaeth.

Dinas yn nhalaith Oklahoma , Unol Daleithiau America yw Broken Arrow sy'n ymestyn dros ddwy sir (neu swydd): Swydd Tulsa a Swydd Wagoner. Mae gan Broken Arrow boblogaeth o 100,073. ac mae ei harwynebedd yn 118.1 km². Cafodd ei sefydlu (neu ei hymgorffori) yn y flwyddyn 1902.

Casgliad o ffotograffau mewn cyfrol yn yr iaith Saesneg gan Elisabeth Whittle yw The Historic Gardens of Wales a gyhoeddwyd gan Cadw yn 1983. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.
Nid yw'r enw barddol "Trebor Mai" ond enw y bardd wedi'i sgwennu o'r chwith (sef "I am Robert"). Mae Trebor Mai yn enghraifft ragorol o 'feirdd gwlad' y cyfnod; roedd ei dad yn barddoni a dysgodd Trebor Mai hanfodion y gynghanedd o gyfnod cynnar iawn. Arferai gyfansoddi wrth weithio yn nhai'r gymdogaeth (âi teilwriaid yr oes o dŷ i dŷ) ac yn fuan daeth yn enwog yn y fro am barodrwydd ei awen.

Cafodd ei arestio ar 23 Awst 2012 gan Heddlu Cenedlaethol Sbaen a'i gyhuddo o glodfori i terfysgaeth, lledu casineb, annog trais ac am athrod yn erbyn Juan Carlos I, brenin Sbaen. Ym mis chwefror 2017 dedfrydwyd ef i dair blynedd a hanner o garchar.

Ers 1999, mae Llanarmon Dyffryn Ceiriog wedi cael ei chynrychioli yn Llywodraeth Cynulliad Cymru gan Karen Sinclair, Aelod Seneddol De Clwyd y Blaid Lafur.

Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.

Fferm yn ne Sir Ddinbych yw Branas Uchaf lle ceir siambr gladdu Neolithig sydd i'w dyddio i ddiwedd y 4ydd fileniwm CC neu ddechrau'r 3ydd fileniwm CC. Mae'r safle yn gorwedd ar dir y fferm tua milltir a hanner i'r gorllewin o bentref Llandrillo ar lan ogleddol afon Dyfrdwy yn Edeirnion.(cyfeiriad grid SJ011375)

Pentref a chymuned yng ngogledd-orllewin Ynys Môn yw Bryngwran(cyfeiriad grid SH351774). Saif ar y briffordd A5, rhwng Caergeiliog a Gwalchmai. Hyd yn ddiweddar, roedd y drafnidiaeth i Gaergybi yn mynd trwy'r pentref, ond wedi adeiladu'r A55, sy'n mynd ychydig i'r de o'r pentref, mae'n ddistawach. Mae'r rhan fwyaf o'r pentref ym mhlwyf eglwysig Llechylched, gydag ychydig o'r rhan ddwyreiniol ym mhlwyf Llanbeulan.

Pan ddad-genedlaetholwyd y Bwrdd Trydan Canolog yn 1990, trosglwyddwyd ei perchnogaeth y Grid Cenedlaethol i'r National Grid Company plc, a newididodd ei enw'n ddiweddarach i National Grid Transco, ac wedyn i National Grid plc. Holltwyd y grid yn ddau yn yr Alban: un i dde a chanol yr Alban (SP Energy Networks, un o isgwmniau Scottish Power) a'r llall i ogledd yr Alban (SSE plc); o ran gweinyddu a goruchwylio, mae'r National Grid plc yn gyfrifol am yr Alban a gweddill gwledydd Prydain.

Mae Somaliland yn ffinio ag Ethiopia i'r de a gorllewin, Jibwti i'r gogledd-orllewin, Gwlff Aden i'r gogledd a Puntland, rhanbarth hunan-lywodraethol Somalia, i'r dwyrain. Hargeisa yw'r brifddinas a'r ddinas fwyaf.

Mae'r diagram isod yn dangos rhwydwaith dosbarthu trydan sy'n debyg i'r grid cenedlaethol. Egni cinetig sydd ei angen i greu trydan. Y ffordd fwyaf effeithlon o gynhyrchu egni cinetig ar hyn o bryd yw i wresogi dŵr i greu ager sydd wedyn yn gyrru tyrbin. Wrth i tua 25,000 V o drydan adael y pŵerdŷ neu'r felin wynt mae'n troi'r foltedd i tua 400,000 V (400 kV) ar y peilonau uwchben oherwydd mae foltedd uchel yn lleihau'r cerrynt ac felly mae yna lai o wres yn cael ei golli. Mae 'newidydd gostwng' yn newid y foltedd i lawr i 230 V yn nes at gartrefi'r cwsmeriad.
Teisen o'r Wladfa Gymreig ym Mhatagonia yw cacen ddu. Mae'n debyg cafodd ei throsglwyddo i Gymru gan deuluoedd o dras Gymreig oedd yn dychwelyd i'w mamwlad. Mae'n cynnwys siwgr crai (muscovado), almonau, sinamon, sbeisys cymysg, rỳm du, cyrens, resins, a syltanas. Rhoddir eisin dros ben y deisen gan lifo i lawr ei hochrau.

Fe gyhoeddwyd lluniau ffoto-newyddiaduraeth cyntaf Cartier-Bresson yn 1937 pan dynnodd luniau coroni Brenin Lloegr ar gyfer cylchgrawn wythnosol Ffrangeg. Fe ganolbwyntiodd ar gynulleidfa'r orymdaith a dim byd o'r Brenin. Roddwyd yr enw "Cartier" ar y lluniau gan ei fod yn amharod o ddefnyddio enw ei deulu.

Planhigyn blodeuol yw Clychau`r clawdd sy'n enw lluosog. Mae'n perthyn i'r teulu Saxifragaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Tellima grandiflora a'r enw Saesneg yw Fringecups. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Clychau'r Clawdd.

Aderyn a rhywogaeth o adar yw Llostfain llwyni copog (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: llostfeinion llwyni copog) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Leptasthenura striolata; yr enw Saesneg arno yw Striolated tit-spinetail. Mae'n perthyn i deulu'r Adar Pobty (Lladin: Furnariidae) sydd yn urdd y Passeriformes.

Mae'r Grugiar goch yn frodorol o Ynysoedd Prydain (mae lle ddadlau mai dyma unig rhywogaeth o adar sydd yn endemig i ynysoedd Prydain [angen ffynhonnell]; datblygodd ar wahân i is-rywogaethau eraill o Rygieir a geir yn rhannau gogleddol o Ewrasia a Gogledd America.

Mae Milk (2008) yn ffilm fywgraffiadol Americanaidd a gyfarwyddwyd gan Gus Van Sant. Adrodda'r ffilm hanes bywyd y gwleidydd a'r ymgyrchydd hawliau hoywon Americanaidd Harvey Milk. Milk oedd y dyn hoyw agored cyntaf i gael ei ethol i swydd gyhoeddus yng Nghaliffornia fel aelod o Fwrdd Arolygwyr San Francisco. Cafodd y ffilm ei rhyddhau mewn rhai mannau'n unig ar y 26ain o Dachwedd, 2008.

Daeth llinach wrywaidd teulu Lleweni i ben yn 1684 a daeth llinach wrywaidd cangen y Rug i ben yn 1658 a daeth y stâd yn ddiweddarach yn eiddo i Wynniaid Glynllifon.

Ganed yng Nghrymych, Sir Benfro, ac mae'n chwaer i gitarydd y band Awstralaidd Pendulum, Peredur ap Gwynedd, a chwaraewr gîtar fâs y band Apollo 440, Rheinallt ap Gwynedd.

Aderyn a rhywogaeth o adar yw Llygad-dagell gyddfddu (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: llygaid-dagell gyddfddu) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Platysteira chalybea; yr enw Saesneg arno yw Reichenow’s wattle-eye. Mae'n perthyn i deulu'r Llygaid-dagell (Lladin: Platysteiridae) sydd yn urdd y Passeriformes.

Mae dau ffurf ysgrifenedig i'r iaith Norwyeg, Bokmål (iaith llyfr) a Nynorsk (Norwyeg newydd). Enw'r wlad yw Norge yn Bokmål, a Noreg yn Nynorsk. Er fod y ddwy iaith yn swyddogol, y Bokmål traddodiadol sy'n fwy cyffredin. Yn y gogledd, siaredir sawl iaith Saami gan bobl y Saami; mae'r iaith hon yn gwbl wahanol i'r Norwyeg.

Planhigyn blodeuol ydy Gorthyfail sy'n enw gwrywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Apiaceae yn y genws Anthriscus. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Anthriscus sylvestris a'r enw Saesneg yw Cow parsley. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Cegiden Fenyw a Gorthyfail Llyfn.
Cynrychiolir Blaencelyn yn y Cynulliad Cenedlaethol gan Elin Jones (Plaid Cymru) a'r Aelod Seneddol yw Mark Williams (Y Democratiaid Rhyddfrydol).

Mae Creag Dhubh yn gopa mynydd a geir ar y daith o Glen Albyn i Monadh Liath yn Ucheldir yr Alban; cyfeiriad grid NN678972. Ceir carnedd ar y copa.

Ymddengys mai Rhun oedd ffefryn ei dad, ac mai ef a fwriadwyd fel ei olynydd. Fodd bynnag, bu ef farw yn gynamserol yn 1146. Cred rhai ysgolheigion fod Hywel wedi ei fwriadu fel olynydd Owain yn dilyn marwolaeth ei frawd. Fodd bynnag, pan fu farw Owain, gwrthwynebwyd Hywel gan feibion Cristin, Dafydd a Rhodri. Ffôdd Hywel i Iwerddon, a dychweld gyda byddin i geisio hawlio'r deyrnas, ond gorchfygwyd ef a'i ladd gan wŷr Dafydd a Rhodri ym Mrwydr Pentraeth. Rhannwyd y deyrnas rhwng Dafydd a Rhodri.

Enillodd Dafydd Wigley Etholaeth Arfon a Dafydd Elis Thomas Etholaeth Meirionnydd yn etholiad Chwefror 1974, ac yn eu tro daeth y ddau yn llywydd i'r blaid.

Ffurfwyd yr etholaeth ar gyfer etholiad cyffredinol 1950 ac fe'i diddymwyd ar gyfer etholiad cyffredinol 1983. Ei unig AS oedd James Callaghan, Llafur, a wasanaethodd fel Prif weinidog 1976-1979.
Yn 1916 bu gwrthryfel arall, Gwrthryfel y Pasg, gydag ymladd ffyrnig yn ninas Dulyn dros wythnos y Pasg. Gorchfygwyd y gwrthryfel gan y fyddin Brydeinig a dienyddiwyd nifer o'r arweinwyr, yn cynnwys Padraig Pearse a James Connolly. Fodd bynnag, trodd hyn lawer o boblogaeth Iwerddon o blaid annibyniaeth lwyr. Yn Ethloliad Cyffredinol 1918, collodd y Blaid Seneddol Wyddelig, oedd yn ceisio hunanlywodraeth, bron y cyfan o'u seddau yn Iwerddon i Sinn Féin, oedd yn hawlio annibyniaeth lwyr. Roedd llawer o'r rhai a gymerodd ran yn y gwrthryfel ymysg y rhai a sefydlodd y Dáil Cyntaf yn 1919, yn eu plith Éamon de Valera a Michael Collins. Datblygodd rhyfel rhwng Byddin Weriniaethol Iwerddon (yr I.R.A) a'r fyddin Brydeinig a'i hunedau cynorthwyol megis y "Black and Tans". Yn 1922 arwyddwyd cytundeb rhwng yr arweinwyr Gwyddelig, Arthur Griffith a Michael Collins, a'r llywodraeth Brydeinig dan David Lloyd George. Roedd y cytundeb yma yn rhoi annibyniaeth i 26 o siroedd Iwerddon, gan greu Gweriniaeth Iwerddon, ond gyda chwech sir yn y gogledd-ddwyrain, lle roedd y mwyafrif o'r boblogaeth yn Brotestaniaid, yn parhau yn rhan o'r Deyrnas Unedig.

Ystyrid ei deyrnasiad yn ormesol, a daeth ei fab, Sextus, yn fwy amhoblogaidd fyth. Dechreuodd y digwyddiadau a arweiniodd at ddiwedd y frenhiniaeth pan reibiodd Sextus Lucretia, gwraig Collatinus. Dywedodd Lucretia wrth ei gŵr beth oedd wedi digwydd, yna lladdodd ei hun. Ymunodd Collatinus ag eraill, yn arbennig Lucius Junius Brutus, i yrru Lucius a Sextus o Rufain, a sefydlu Gweriniaeth Rhufain.

Aderyn a rhywogaeth o adar yw Cwyrbig Jafa (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: cwyrbigau Jafa) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Padda oryzivora; yr enw Saesneg arno yw Java sparrow. Mae'n perthyn i deulu'r Cwyrbigau (Lladin: Estrildidae) sydd yn urdd y Passeriformes.

Ni wyddus union osodiad yr adeilad, ond ceir hen ddogfennau sy'n nodi fod yma gasgliadau o sgroliau, colofnau Groegaidd, peripatos, ystafell fwyta, ystafell ddarllen, ystafell gyfarfod a neuaddau darlithio. Roedd strwythur yr adeilad, o ran ei bensaerniaeth, felly, yn rhagflaenu prifysgolion. Gwyddom hefyd fod yma ystafell bwrcasu ac ystafell i gatalogio'r gweithiau a bod yma silffoedd a oedd yn dal casgliadau o sgroliau brwynbapur a elwid yn βιβλιοθῆκαι ('bibliotecai'). Uwch ben y silffoedd, ysgrifennwyd mewn llythrennau mawr: 'Yn y fan hon ceir gwellâd yr enaid'.

Grwpir paraffiliâu eraill, mwy anghyffredin gyda'i gilydd o dan Paraffiliâu eraill sydd fel arall heb eu henwi sydd yn cynnwys necroffilia (celanedd), söoffilia (anifeiliaid), coproffilia (ymgarthion) a bondais (cael eich clymu).

Mae gan MTR 91 gorsaf reilffordd a 68 o orsafoedd eraill ar reilffyrdd ysgafn. Hefyd, mae Airport Express yn gwasanaethu Maes Awyr Rhyngwladol Hong Cong ar Ynys Lantau.

Aderyn a rhywogaeth o adar yw Mango yr Antilles (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: mangoaid yr Antilles) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Anthracothorax dominicus; yr enw Saesneg arno yw Antillean mango. Mae'n perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: Trochilidae) sydd yn urdd y Apodiformes.
Mae'r enw yn tarddu o lên gwerin. Mae enwau henebion cynhanesyddol sy'n cynnwys yr elfennau miliast neu ast yn cynnwys Llety'r Filiast (Y Gogarth, Llandudno), Llety'r Filiast (ger Rowen), Llech y Filiast (Morgannwg), Carnedd y Filiast (ger Ysbyty Ifan) a Llech yr Ast (Llangoedmor, Ceredigion). Yn chwedl Culhwch ac Olwen mae Gast Rhymni, sef merch yn rhith bleiddast, yn cael ei hela gan y Brenin Arthur. Mae'r filiast yn un o ymrithiadau Ceridwen yn y chwedl Hanes Taliesin.

Dywed Cerian ymhellach mai straeon Oswyn Morris am y Dyfroedd yw uchafbwyntiau'r nofel. Mae'r hanesion yn rhai amrywiol iawn, o'r ail 17g hyd at y 1950au, a phlant coll yn clymu pob un stori.

Tîm pêl-droed cenedlaethol Wrwgwái yw'r tîm sy'n cynrychioli Wrwgwái mewn pêl-droed dynion ar lefel ryngwladol. Rheolir y tîm gan Gymdeithas Pêl-droed Wrwgwái (Asociación Uruguaya de Fútbol).

Arolwg o hanes y delyn a gwneuthurwyr telynau yng Nghymru drwy'r canrifoedd o'r oesoedd cynnar hyd heddiw. Ffotograffau a darluniau du-a-gwyn.

Mae Estonia yn wlad ddatblygiedig gydag economi flaengar, incwm uchel sydd ymhlith y rhai sy'n tyfu gyflymaf yn yr Undeb Ewropeaidd. Mae ei Mynegai Datblygiad Dynol yn uchel iawn ac mae'n perfformio'n uchel iawn ar fesuriadau rhyddid economaidd, rhyddfreiniau a rhyddid y wasg. Roedd prawf PISA 2015 yn gosod ysgolion uwchradd Estonia yn drydydd yn y byd, ar ol Singapôr a Japan. Mae dinasyddion Estonia yn derbyn gwasanaeth iechyd, addysg am ddim, a'r cyfnod mamoilaeth hiraf gyda' thal yn yr OECD. Ers iddi gael ei hannibyniaeth, mae'r wlad wedi datblygu ei sector technoleg gwybodaeth yn gyflym, gan ddod yn un o gymdeithasau digidol mwyaf blaengar y byd. Yn 2005 daeth Estonia yn y genedl gyntaf i gynnal etholiadau ar y rhyngrwyd, ac yn 2014 y genedl gyntaf i ddarparu E-breswyliad.

Cyfrol o gerddi gan Cen Llwyd yw Diwrnod Bant. Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol yn y gyfres Cyfres y Beirdd Answyddogol a hynny yn 1982. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

Cyhoeddwyd yr enwebiadau ar gyfer 83fed seremoni wobrwyo yr Academi ar 25 Ionawr, 2011, yn y Samuel Goldwyn Theater yn Beverly Hills, Califfornia, gan Tom Sherak, llywydd AMPAS, a Mo'Nique, enillydd yr Actores Gefnogol Orau yn 2009.

Mae i'w gael yn y rhan fwayaf o'r Alban gan gynnwys Ynysoedd Erch (Orkney), Ynysoedd Shetland a'r rhan fwyaf o Ynysoedd Allanol Heledd. Nid ydynt i'w cael yn yr iseldiroedd o gwmpas Fife, fodd bynnag.

Carnedd gron (Saesneg: round cairn) sy'n dyddio'n ôl i ddiwedd Oes y Cerrig a chychwyn Oes yr Efydd ydy Carnedd gron i'r gorllewin o Gyrn Ddu, yng nghymuned Llanaelhaearn, Gwynedd; cyfeiriad grid SH396466. Ei phwrpas, mae'n debyg, oedd bod yn rhan o seremoniau neu ddefodau crefyddol a oedd yn ymwneud â chladdu'r meirw. Ni ddylid cymysgu'r garnedd gron gyda'r garnedd gylchog (Saesneg: ring cairn) sy'n fath cwbwl wahanol i garnedd.

Cofrestrwyd y crug hwn gan Cadw a chaiff ei adnabod gyda'r rhif SAM: CM319. Ceir bron i 400 o grugiau crynion ar y gofrestr; mwy nag unrhyw fath arall o heneb.
Ym Mai 2011 cyhoeddodd yr albwm, Explorer. Y tro hwn, defnyddiodd dechneg tra gwahanol tra'n recordio. Penderfynodd y byddai'n recordio'r albwm heb unrhyw fformat na sain a baratowyd o flaen llaw ond yn hytrach, gadael i'r elfen 'fyrfyfyr' arwain y gwaith. Cyhoeddwyd llyfr i blant ganddi o'r enw Tales From the Deep, hefyd yn 2011.

Aderyn a rhywogaeth o adar yw Llygadwyn gyddfwyn y Dwyrain (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: llygaidwynion gyddfwyn y Dwyrain) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Zosterops meeki; yr enw Saesneg arno yw White-throated white-eye. Mae'n perthyn i deulu'r Llygadwynion (Lladin: Zosteropidae) sydd yn urdd y Passeriformes.

Sefydlwyd "Y Blaid Genedlaethol", sef enw gwreiddiol Plaid Cymru, mewn cyfarfod a gynhaliwyd Ddydd Mercher wythnos yr Eisteddfod Genedlaethol ym 1925 yn Neuadd Maesgwyn, Pwllheli. Rhai o'r sylfaenwyr oedd Saunders Lewis, Lewis Valentine a H. R. Jones. Roedd mewn gwirionedd yn uniad o ddau fudiad: Byddin Ymreolwyr Cymru (The Welsh Home Rule Army) a'r Mudiad Cymreig (The Welsh Movement).

Yn ei lyfr diffiniol ar y pwnc hwn, 'Y Blaid Ffasgaidd yng Nghymru': Plaid Cymru a'r Cyhuddiad o Ffasgaeth, ysgrifennai Richard Wyn Jones bod y dystiolaeth mor dila a'r dadleuon mor simsan fel petai'r cyhuddiad o ffasgaeth yn "ymdrech i alltudio Plaid Cymru o gylch trafodaeth wleidyddol yng Nghymru – i'w hesgymuno o sffêr 'y derbyniol'." Nodai bod tair o elfennau pwysicaf ffasgaeth – gwladwriaeth-addoliad, mawrygu trais, a marwygu arweinydd carismataidd – yn absennol o ideoleg a thraddodiad y blaid, os nad yn hollol groes iddi. Gwelai elfen gref o wrth-Gatholigiaeth mewn cyhuddiadau Gwilym Davies ac W. J. Gruffydd. Yn sicr ceir sawl sylwad gwrth-Semitaidd yn ysgrifau Saunders Lewis, ond nodai Richard Wyn Jones bod y fath ragfarn yn gyffredin ymhlith nifer o drigolion Gwledydd Prydain yn ystod yr oes honno, ac os cyhuddir Lewis yn ffasgwr ar sail hynny'n unig, bu rhaid labelu Winston Churchill, George Orwell, a W. J. Gruffydd ei hun yn ffasgwyr hefyd.

Priododd dair gwaith. Ei ail wraig oedd Anne Rose a briododd ym 1850 yn Allesley, Gorllewin Canolbarth Lloegr (ac a arferai fod yn Swydd Warwick), bu hi farw ym 1877

Yn ystod yr Ail Ryfel Byd, cafodd Estonia ei meddiannu gan yr Undeb Sofietaidd yn 1940, ac yna yr Almaen Naziaidd y flwyddyn ganlynol, hyd nes iddi gael ei hadfeddiannu gan yr Undeb Sofietaidd yn 1944 a hynny fel y Weriniaieth Sofiet Sosialaidd Estonaidd.

Pentref yng Ngwynedd yw Mynydd Llandygái (hefyd "Mynydd Llandegai"). Fe'i lleolir ger ffin Parc Cenedlaethol Eryri, rhwng Moelyci a'r Glyderau. Gwaun Gynfi yw'r enw ar y gweundir a adeiladwyd y pentref arno, ac ar y Waun sy'n weddill i'r gorllewin.

O ran ei wleidyddiaeth mae'n geidwadwr ar un ystyr ac eto'n awyddus i weld rhai newidiadau yn Iran, yn arbennig ym myd addysg wyddonol a datblygiad economaidd.
Yn y diwedd, gwnaed cytundeb heddwch rhwng Steffan a Matilda; sef fod Steffan i fod ar yr orsedd hyd ei farwolaeth, ond mai mab Matilda oedd i'w olynu. Daeth ef i'r orsedd yn 1154 fel Harri II. Ceisiodd Harri II oresgyn Gwynedd a gweddill Cymru yn 1157 gyda byddin o tua 30,000 o filwyr, a chyda chefnogaeth Madog ap Maredudd o Bowys a brawd Owain, Cadwaladr ap Gruffudd. Bu bron i Harri gael ei ladd ym Mrwydr Cwnsyllt, ar safle ger Bryn y Glo, lle bu'r Cymry'n fuddugol. Wedi'r frwydr, enciliodd Owain tua'r gorllewin. Trechwyd llynges Brenin Lloegr tua'r un pryd ym Môn gan y Cymry lleol a lladd Henry FitzRoy, mab gordderch Harri I, brenin Lloegr a Nest ferch Rhys ap Tewdwr. Er i Owain gael cryn lwyddiant yn filwrol, gwnaeth gytundeb heddwch a'r brenin, gan dalu gwrogaeth iddo a chytuno y byddai Cadwaladr ap Gruffudd yn cael ei diroedd yn ôl. Collodd Owain ei afael ar Degeingl a Iâl.

Tua chan metr i'r gogledd-orllewin, ac yn yr un coedwig, gorwedd yr 'Ogof Fawr Ddirgel' (Saesneg: Big Covert Cave) (SJ19796055 ; PRN 102318) sydd hefyd o bwys archaeolegol gan y canfuwyd yma olion o'r Oes Efydd neu Rufeinig. Mae'rr ofog (fel nifer o rai eraill) wedi'u defnyddio dros sawl mileniwm. Cloddiwyd yma'n gyntaf gan Hesketh a Wyke yn 1948-9. Darganfuwyd yma nifer o dlysau: broetsh siap pysgodyn a modrwy - y ddau allan o efydd a phen saeth o'r Oes Efydd. Yn 1950 daeth Pritchard ar draws chwech ysgerbwd (Oldham 1991, 40). Amaturiaid i raddau, oedd y rhain, ac nid yw'r darganfyddiadau wedi'u harchwilio yn wyddonol, yn ôl CPAT.

Planhigyn blodeuol o deulu'r friallen yw Bara'r-hwch y gwanwyn sy'n enw gwrywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Primulaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Cyclamen repandum a'r enw Saesneg yw Spring sowbread.

Mae ei gyfraniad fel bardd gwlad, un sy'n canu englyn syml ar adeg geni, priodi a marw; yn un dechau. Yn wahanol i feirdd mawr ei gyfnod roedd yr Eryr yn cadw ei ganu yn syml ac yn gryno heb rwysg or-sentimental rhai o'i gyfoedion.

Yn etholiad y Cynulliad Cenedlaethol Cymru ym 1999, enillodd y blaid dir enfawr, gan gipio etholaethau nad oedd wedi ennill erioed o'r blaen - Conwy, Llanelli, Y Rhondda ac Islwyn hyd yn oed. Roedd hefyd yn rheoli cynghorau lleol unedig Gwynedd, Caerffili a Rhondda Cynon Taf. Plaid Cymru oedd y brif wrthblaid yn nhymor cyntaf Cynulliad Cenedlaethol Cymru gyda 17 sedd.

Biolegydd Ffrengig ac un o gefnogwyr cyntaf esblygiad oedd Jean-Baptiste Pierre Antoine de Monet, chevalier de Lamarck (1 Awst 1744 – 18 Rhagfyr 1829). Fe'i cofir heddiw yn bennaf am awgrymu'r syniad amheus bod nodweddion caffael bodau byw yn cael eu hetifeddu gan genedlaethau canlynol. Roedd hefyd ymysg y bobl gyntaf i ddefnyddio'r term bioleg yn ei ystyr cyfoes.

Rhennir y llyfr yn ddwy adran fawr. Yn y gyntaf ceir nodweddion hyglod y wlad a'i phobl, ym marn yr awdur. Ceir disgrifiad o ddaearyddiaeth Cymru, tras y Cymry a'u tywysogion, teyrnasoedd Cymru, y cantrefi a'r esgobaethau, arferion cymdeithasol y Cymry fel eu lletygarwch a'u gwisg, eu doniau a'u llenyddiaeth, a'u cariad at y Ffydd.
Un o 30 talaith Iran yw Sistan a Baluchestan ( (Perseg: سیستان و بلوچستان Ostān-e Sistān-u-Baluchestān). Mae'n gorwedd yn ne-orllewin Iran, am y ffin ag Affganistan a Pacistan. Zahedan yw'r brifddinas ac mae gan y dalaith boblogaeth o 2.1 miliwn o bobl.

Mae Europeana.eu yn borth rhyngrwyd sy'n gweithredu fel rhyngwyneb i filiynau o lyfrau, lluniau, ffilmiau a gwrthrychau amgueddfa, mae'r cofnodion archifol hyn wedi eu digido ledled Ewrop. Mae rhai o'r uchafbwyntiau ar Europeana yn cynnwys y Mona Lisa gan Leonardo da Vinci, "Merch gyda chlustlws perlog" gan Johannes Vermeer, gwaith Charles Darwin ac Isaac Newton a cherddoriaeth Wolfgang Amadeus Mozart.

Dechreuodd yr anghydfod ar ôl i gwmni Naval Colliery Company agor gwythïen newydd ym Mhwll Ely ym Mhen-y-graig. Roedd y perchnogion yn dadlau bod y glowyr yn fwriadol yn gweithio'n arafach nag y gallent. Ar y llaw arall mynnai'r glowyr fod y wythien newydd yn fwy anodd i'w gweithio nag eraill. Telid y glowyr wrth y dunnell ac nid yn ôl yr awr felly ni fyddai'r glowyr wedi elwa o weithio'n arafach.

Mae Allen Kelsey Grammer (ganed 21 Chwefror, 1955), sy'n cael ei adnabod orau fel Kelsey Grammer, yn actor Americanaidd sy'n enwog am ei bortread o'r seiciatrydd Dr. Frasier Crane am ddau ddegawd yng nghomedïau sefyllfa NBC Cheers (naw mlynedd) a Frasier (unarddeg mlynedd). Ef hefyd ddarparodd y llais ar gyfer Sideshow Bob ar gyfer animeiddiedig FOX, The Simpsons. Fe'i enwebwyd am Wobrau Emmy am chwarae'r cymeriad ar dair gomedi sefyllfa wahanol (y trydydd oedd Wing). Mae ef hefyd wedi gweithio fel cynhyrchydd teledu, cyfarwyddwr, ysgrifennwr ac actor lleisiol.

Wedi deor o'i ŵy mae gwyfyn arian y drain yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Casgliad o draethodau Saesneg gan Roger Bartra yw The Mexican Transition: Politics, Culture and Democracy in the Twenty-First Century a gyhoeddwyd yng Nghymru gan Gwasg Prifysgol Cymru yn 2013. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Casgliad o ffotograffau du-a-gwyn o olygfeydd ac adeiladau hen a modern yr hen Sir Forgannwg, gyda disgrifiadau dwyieithog o bob un ohonynt.

Erbyn hyn mae Cerys yn cyflwyno rhaglenni cerddoriaeth ar BBC 6 Music ac yn parhau i ryddhau albymau yn y Gymraeg a'r Saesneg yn cynnwys Never Said Goodbye, (2006), Paid Edrych i Lawr (2009) a Don't Look Down (2009.) Yn 2010 rhyddhawyd ei halbwm, Tir, casgliad o ganeuon Cymraeg traddodiadol yn cynnwys 'Calon Lân', 'Cwm Rhondda', 'Migldi-Magldi', 'Myfanwy' a 'Sospan Fach'. Dyma'r drydedd albwm iddi ryddhau o dan ei label ei hun "Rainbow City."

Cyfreithiwr a gwleidydd Barbadaidd oedd David John Howard Thompson (25 Rhagfyr 1961 – 23 Hydref 2010) oedd yn Brif Weinidog Barbados o Ionawr 2008 hyd ei farwolaeth.

Wedi iddo farw, adeiladwyd eglwys fechan, a ddatblygodd yn Abaty Sant Gall, a roddodd ei enw i ddinas St. Gallen. Ysgrifennwyd nifer o fucheddau iddo o'r 9g ymlaen.
Tónteel wónitłʼizí éí chʼosh bikágí dantłʼizí dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí éí "Eurydice" deiłníigo dayózhí. Tónteel wónitłʼizí éí tónteel tʼáá ałtso biyiʼdi dahólǫ́; adóó éí 50 ałʼąą ádaatʼé.

Tłʼiish biyaʼ éí yaaʼ bikágí ntłʼizígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí éí "Amblyomma gervaisi" deiłníigo dayózhí. Tłʼiish biyaʼ éí Naakaii Dootłʼizhii Bikéyahdi dóó Ásáí Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́.

Naʼashjéʼii nímazí éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikáaʼgi dahólǫ́ (tʼáá hazhóʼó Shádiʼááhjí kéyah yistinígíí — ńléidi éí ádaadin). Ndaʼałkaahí éí "Theridiidae" deiłníigo deiyózhí. Naʼashjéʼii nímazí éí 2,295 ałʼąą ádaatʼé.

Atʼaʼ Yiltʼąąʼí Biiʼtó éí 95 tsinsitą́ dikʼą́ągo hahoodzo, áádóó áadi 44,552 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2010 yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).DÍNE WÓLTAʼ

Niʼiijíhí Łání éí Beehai Bikéyah bikáaʼdi áhootʼéego bił hazʼą́; áádóó éí bílaʼashdlaʼii náóltahígíí biniiyé náhásdzo. Łitsooí Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo (Yootó Hahoodzodi) biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ. Beehai bikin Haʼaʼaahjígo éí sinil.

Mąʼiitsoh bitsʼíís éí łibá dóó yishtłʼizhgo naashchʼąąʼ łeh; łaʼ éí daalgai dóó daaltsxo ałdóʼ. Bijáád éí daalgai łeh; biteeldę́ę́ʼ éí łiagi ałdóʼ.

Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dóó Tó Wónaanídi Bilagáana Bikéyahdi díí tsídii tʼóó ahayóí. Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí atsá naaki ałʼąą átʼé; nááná Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí atsá náhástʼéí ałʼąą átʼé. Áádóó Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi atsá tááʼ ałʼąą ádaatʼéego dahólǫ́. Shádiʼááhjí kéyah yistinígíí bikáaʼgi atsá ádaadin.

Chʼil Naʼatłʼoʼii Bikooh Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biwááshindoon éí Bakersfield hoolyéedi kin dah shijaaʼíigi bił hazʼą́; áádóó éí kin dah shijaaʼígíí agháadi áníłtso, díí hahoodzooígíí biyiʼdi.

Díí chʼosh éí tʼáá díkwíí cm ádaníłtso. Táłtłʼáahdi éí naakai, áádóó éí ałʼąą átʼéego ndaashchʼąąʼ. Chʼosh doo yitʼíinii dóó jélii łóóʼ éí bichʼiyąʼ.

Díí tsídii éí tsostsʼidgo da inch áníłtso; tʼááłáʼígo da oz áníłdas. Nááná éí bitsiiʼ diłhił dóó bitseeʼ dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ; bitʼaʼ éí łibá dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z; biteeldę́ę́ʼ éí łigai.

Ndaʼatłʼoʼii éí 0.1–1di inch ádaníłtso; bitsʼíís éí níyiz dóó dibełchíʼíigo naashchʼąąʼ; bideeʼ éí naaki. Bikąʼígíí éí bitʼaʼ dį́įʼgo dahólǫ́, baʼáádígíí éí bitʼaʼ ádin.

Chʼosh doo yiitʼínii influenzavirus B éí bílaʼashdlaʼí bitsʼąąʼdę́ę́ naałniih, áádóó bílaʼashdlaʼí tʼéiyá aałhidaʼdiilnáʼ, áádóó díí chʼosh doo yiitʼínii bichʼosh doo yiitʼínii éí tʼááłiʼ bigenus hólǫ́. Díí atsʼii honiigaah éí doo ayóʼ bahónéʼdaʼ.

Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi kéédahatʼínígíí éí náshdóítsoh noodǫ́zígíí ndaʼnilkaad (dibé dóó béégashii nahalingo) áádóó bitsįʼ yitsʼą́ą́dóó azeeʼ ádeilééh. Łaʼ bílaʼashdlaʼii éí náshdóítsoh noodǫ́zígíí bilį́į́ʼ ádeiłʼį́įgo yaa ádahályą́.

Tó Sikʼaz Nílíní éí 29 tsinsitą́ dikʼą́ągo hahoodzo, áádóó áadi 66,788 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2010 yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).DÍNE WÓLTAʼ

Łéʼétsoh gahjaaʼígíí éí Mágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́, áádóó éí łéʼétsoh agháadi áníłtso. Ndaʼałkaahí éí "Hypogeomys antimena" deiłníigo dayózhí. Ałkʼidą́ą́ʼ díí naaldlooshii tʼóó ahayóí ńtʼę́ę́ʼ, kʼad éí noonéeł ndi.
Dlǫ́ʼiitsoh bizééʼ noodǫ́zí éí Kéyah Dańlíinii bikáaʼgi dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́; ndaʼałkaahí éí "Viverra tangalunga" deiłníigo dayózhí.

Shą́ą́ʼndaahalghałí éí doo ndahałtingi dóó dziłtaʼgi naakai; áádóó éí naʼashǫ́ʼiigi átʼéego tsénáaʼgi shą́ą́ʼ ndahaghał. Łaʼ éí tsin yilátahgi ndaaldeeh ałdóʼ.

Díí łóóʼ éí naʼashǫ́ʼii łóóʼ ndahalin, áko ndi doo naʼashǫ́ʼii łóóʼ ádaatʼée da. Bitsiiʼtsʼiin éí ooshghę́ę́zh tʼéiyá bee ályaa, áádóó bíígháántsiighąąʼ ádaadin (tʼáá díí tʼéiyá łóóʼ bíígháántsiighąąʼ ádaadingo ndaʼałkǫ́ǫ́ʼ). Díí łóóʼ éí 18 inch ádaníłnéez łeh; łaʼ éí daalbá, náánáłaʼ éí diniłchíiʼgo ndaashchʼąąʼ; łaʼ éí daalkizh ałdóʼ. Binááʼ éí ádin, yee ndaʼałkǫ́ʼí ałdóʼ doo hólǫ́ǫ da; áko éí tłʼiishgi átʼéego naaldeeh.

Díí tsídii éí 5–6 inch áníłtso. Bitsʼíís éí dinilgai dóó dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ, áádóó éí diłhiłgo łikizh; bitsiiʼ éí áłtsʼíísí, áádóó éí bitseeʼ ádin.

Shash éí hóółtseiigi (tó ádingi) doo dahólǫ́ǫ da, áádóó éí tsintahgi dóó tábąąhgi dahináa łeh, tʼáá hazhóʼó shash łigaígíí — tʼáá díí tʼéiyá shash tsin ádingi naakai. Nááná éí doo nihookááʼ tʼéiyá naakai da — tsinlátahgi naaldeeh dóó táyiʼ ndaʼałkǫ́ǫ́ʼ ałdóʼ.

Shash bítááʼłgaígíí éí ałchozhgo naagháa łeh — tsin dóó hosh bineestʼąʼ dóó atʼaʼ yiltʼąąʼí bineestʼąʼ yiłchozh. Nánáá dáʼákaz łikaní dóó naadą́ą́ʼ dóó chʼil binááʼ yildeeł. Łahda atsįʼ yilghał ałdóʼ; naaldlooshii yázhí (naʼastsʼǫǫsí da, naʼashǫ́ʼii da) dóó bįįh dóó Shádiʼááhdę́ę́ʼ tłʼízí haalzheeh.

Díí sǫʼ łóóʼ éí táłtłʼáahdi, hashtłʼish dóó séítahgi dahólǫ́. Łaʼ éí bigaan ashdlaʼ, náánáłaʼ éí bigaan łání. Chʼil dóó chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.

Azhą́ díí tsídii naaʼahóóhai dóó dįʼ nahalin ndi, doo naaʼahóóhai átʼée da — tsídiitsoh dah yikahjí atah yiszoh, áádóó éí tsídiitsohgi átʼéego nihookááʼ naagháa łeh.

Jáád neishoodí naʼashjéʼii haalzheehígíí éí chʼil bijeeh dóó tádídíín tʼeiyá yildeeł; áádóó éí naʼashjéʼii haalzhéehgo naaghá; díí naʼashjéʼii éí biyáázh yichʼįʼ chʼiyáán ádaatʼé.

Áádóó éí tʼáá Mąʼii Deeshgiizhnii kʼéhjiʼ adooléʼeʼ bahwįįntʼį́ʼgoʼ éí tʼáá ałkʼiʼdą́ą́ Mąʼii Deeshgiizhnii kʼéhgo biNaatʼáanii daʼnidiin bį́į́hígíí kʼéhgoʼ adaʼałį́. Díí éí nidaʼhaałíʼhigiʼ yáʼdahnáʼhaztʼą́ʼígíí hólǫ́ áádóó éí Naatʼáaniijiʼ yáʼdah nidiinbį́į́hígíí hólǫ́, áádóó Naabaahiijiʼ yáʼdah sidahígíí áádóó bikéí góneʼ daʼsidahígíí hólǫ́. Díí éí ákwii tʼéigo Mąʼii Deeshgiizhnii dinéʼiʼ biłhózʼą́ą́h.

Dlozishzhiin éí tsin deigházhíjiʼ atah daasdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí tʼéiyá dahólǫ́. Ndaʼałkaahí éí "Sciurus aberti" deiłníigo dayózhí. Hoozdoh Hahoodzodi dóó Yootó Hahoodzodi dóó Diné bikéyahdi díí naaldlooshii tʼóó ahayóí.

Chahałheeł naʼashjéʼii éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí éí "Amaurobiidae" deiłníigo deiyózhí. Chahałheeł naʼashjéʼii éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikáaʼgi dahólǫ́, tʼáá hazhóʼó Naakaii Łizhiní Bikéyah beʼałnííʼ dóó Eʼeʼaahjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyah; áádóó éí 286 ałʼąą ádaatʼé.

Atʼaʼ Yiltʼąąʼí Łání éí 59.1 tsinsitą́ dikʼą́ągo hahoodzo, áádóó áadi 25,048 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2010 yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).DÍNE WÓLTAʼ
Tsísʼná bideenézí éí 2–10 mm ádaníłtso; łaʼ éí bitsʼíís daaltsxo, náánáłaʼ éí bitsʼíís diłhił dóó łibáago naashchʼąąʼ. Chʼil bijeeh éí bichʼiyąʼ.

Jádí éí Naaldlooshii Bikéshgaan Dahólóníjiʼ dóó Biishchʼid Dahólóníjiʼ atah yisdzoh; áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí éí "Antilocapra americana" deiłníigo dayózhí; tʼáá díí tʼéiyá naaldlooshii "Antilocapra" atah yisdzoh.

Jeeshóóʼ éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí tʼéiyá hólǫ́; áadi éí Hoozdoh Hahoodzo dóó Ahééháshį́į́h Hahoodzodi hiná. Ndaʼałkaahí bikʼehgo díí tsídii éí "Gymnogyps californianus" wolyé.

51,334 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii Dibé Nitsaa Áłtsʼíísí Bił Hahoodzodi kéédahatʼį́ (2010 yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ). Díí éí 17,342 hooghanígíí yiiʼ dabighan.DÍNE WÓLTAʼ

Chʼosh doo yiitʼínii influenzavirus A-ígíí éí tʼáá yéigo bílaʼashdlaʼí bitsʼiis bitáá naałniih (yichʼiʼ daʼnidiilwoʼ). Áádóó chʼosh doo yiitʼínii influenzavirus A éí akwii shį́į́h ałʼą́ą́h átʼéego ałtsʼáʼdzoh (bilagáanají éí bisubtypes yiiłniʼ). Díí ałtsʼádzohígíí éí chʼosh doo yiitʼínii biantibody naalkáágo beeʼałtsaʼdzoh, azee bąąh anaalʼį́į́hgo. Díí chʼosh doo yiitʼínii ałkééʼ dasdzohígíí éí bílaʼashdlaʼí bitsʼiis bitáádiʼ iinótʼiiʼ nilį́į́hgo beeʼnaalkáá, áádóó chʼosh doo yiitʼínii influenzavirus A adaʼtʼéíʼ:

Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikáaʼgi gáagii daholónígíí éí 16–20 inch ádaníłtso; bitʼaʼ éí 11–14 inch áníłnééz; bidaaʼ éí naakigo da inch áníłnééz. Bikąʼígíí éí baʼáádígíí yilááh áníłtso łeh. Nidaʼałkááhí éí "Corvus brachyrhynchos" deiłníigo dayózhí.

Ńdíshchíʼínééz éí 0.7 tsinsitą́ dikʼą́ągo hahoodzo, áádóó áadi 198 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2010 yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).DÍNE WÓLTAʼ

Díí tsídiitsoh éí 5–6 adéesʼeez áníłtso. Bitsʼíís éí łizhingo naashchʼąąʼ dóó tʼóó bíyó ditsʼoz; bijáád éí nineez dóó łibá. Tsídiitsoh bikʼos łitsooí éí tsin bineestʼąʼ yildeełgo naagháa łeh; łahda naʼashǫ́ʼii yázhí yilghał ałdóʼ.

Naałʼaashii bijáád dilkǫǫhí éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí éí "Paratropididae" deiłníigo deiyózhí. Naałʼaashii bijáád dilkǫǫhí éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó tʼéiyá dahólǫ́; adóó éí 8 alʼąą ádaatʼé.

Níłchʼi dootłʼizhí chemical element éí (Ar); periodic table néélʼį́į́hgo naaltsoos bikáaʼgi, níłchʼi dootłʼizhí éí námboo 18 góneʼ yiisdzoh.

Sighóla Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biwááshindoon éí Sighóla hoolyéedi kin dah shijaaʼíigi bił hazʼą́; áádóó éí kin dah shijaaʼígíí agháadi áníłtso, díí hahoodzooígíí biyiʼdi.
Hastiin Pope Benedict XVI (Latin: Benedictus PP. XVI; Italianji éí: Benedetto XVI wolyé; Bééshbichʼahí bizaadjí éí: Benedikt XVI wolyé. Joseph Alois Ratzinger holyéédiʼ éí bidizhchʼį́ʼ, Tʼąąchʼil 16, 1927 yę́ędą́ą́ʼ. 265 góneʼ daʼnaneezdah wooltágo, Hastiin Pope John Paul II, éí yitsʼés kʼéʼ góneʼ iiyáʼ. Díí hastiin Pope Benedict XVI éí Ééʼ neishoodii yiilą́ą́ʼjiʼ daʼsidaʼ ńtʼę́ę́ʼ, áádóó natʼaanii ałdóʼ nilį́į́h ńtʼę́ę́ʼ. Vatican City hólyéédiʼ éí natʼanii nilį́į́hgoʼ daʼsidaʼ ńtʼę́ę́ʼ, áádóó díí ałtsʼiisigo hahoodzogoʼ kindaʼ shijáá. Tʼąąchil 19, 2005 yę́ędą́ą́ʼ éí baʼagháʼniidéígoʼ hóneesná, áádóó Tʼąąchil 24, 2005 yę́ędą́ą́ʼ éí daʼbidiʼneesdaʼ (Inauguration wolyéígíí baʼalyá), Basilica of St. John Lateran wooléʼgo kin siʼą́ą́hnidiʼ baʼnaʼasdééʼ. Hastiin Pope Benedict XVI éí Bééshbichʼahí dinéʼiʼ átʼé.

Wónitłʼizí áłtsʼózígíí éí chʼosh bikágí dantłʼizí dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí éí "Anthuroidea" deiłníigo dayózhí. Wónitłʼizí áłtsʼózígíí éí tónteel tʼáá ałtso biyiʼdi dahólǫ́; adóó éí 500 ałʼąą ádaatʼé.

Naaldeehii Bidił Daazdoígíí dóó Daʼałtʼoʼígíí éí nahasdzáán bikáaʼgi hastą́ąʼdi míílgo daatsʼí ałʼąą ádaatʼéego dahólǫ́; ndaʼałkaahí éí "Mammalia" deiłníigo dayózhí. Bilagáanakʼehjí dóʼ mammal dabijiní.

Gáagii éí daʼałchozh dóó daʼalghałgo naakai; chʼosh dóó neeshchʼííʼ deildeeł, dííłdzid dóó tsídii biyęęzhii deilghał. Tábąąhgi gáagii dahinánígíí éí łóóʼ deilghał ałdóʼ. Nihookááʼ haalzhéehgo naakai łeh (doo ndaatʼáa da).

Kin Náhálgaaí Bił Hahoodzo éí 68.34 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso; 601,723 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii áadi kéédahatʼį́ (díí éí 2010 yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).DÍNE WÓLTAʼ

Tsékʼi chʼosh bitsʼaʼí éí Chʼosh Bikágí Daalzhólígíí dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí éí "Hiatellidae" deiłníigo deiyózhí. Tsékʼi chʼosh bitsʼaʼí éí tónteel tʼáá ałtso biyiʼdi dahólǫ́.

Tábąąh dlǫ́ʼii éí bitseeʼ ditłʼoʼ, áádóó éí bitsʼíís diłhiłgo naashchʼąąʼ (biteeldę́ę́ʼ éí doo łigai da); bikeeʼ éí tábąąstíín bikeeʼ ndahalin. Nááná éí 1–1.75di adéesʼeez áníłtso; bitseeʼ éí 5&ndsh8di inch áníłnééz; bikąʼígíí éí baʼáádígíí yilááh áníłtso łeh.

Toohjįʼ ndiigaii éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikáaʼgi hólǫ́ǫ łeh; shį́įgo éí Diné Bikéyahdi naaghá ałdóʼ. Ndaʼałkaahí éí "Egretta thula" deiłníigo dayózhí.

Chʼosh bitsʼaʼ doolghasígíí éí Chʼosh Bikágí Daalzhólígíí dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí éí "Pectinidae" deiłníigo deiyózhí. Chʼosh bitsʼaʼ doolghasígíí éí tónteel tʼáá ałtso biyiʼdi dahólǫ́.

Kin Łichííʼ éí 0.6 tsinsitą́ dikʼą́ągo hahoodzo, áádóó áadi 592 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2000 yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).DÍNE WÓLTAʼ
1688 biyihah yę́ędą́ą́ʼ éí Naakáí Łibáʼí Hastiin General Pedro Reneros de Posada wolyéego Yootó Hahoodzojiʼ naʼniiʼéézh, díí éí Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ biké naakai. Áádóó díí Hastiin Pedro Reneros de Posada wolyéígíí éí Naatʼáanii adiilá, Yootó Hahoodzoʼígíí. Kiisʼáanii bikin Kin Noodǫ́ǫ́z/Kin Łigaii dóó Tłʼógí wolyéígíí Naakáí Łibáʼí áłtsé kin déísná áádóó díí kin binidasdlį́į́h. 1692 biyihahgo éí kin Yootó wolyéígíí Naakáí Łibáʼí binidasdlį́į́h. Áádóó dį́į́ nahahgo éí Kiisʼáanii bikin Mąʼii Deeshgiizh wolyéígíí Naakáí Łibáʼí binidasdlį́į́h. Áádóó éí Naakáí Łibáʼí biʼooʼdláʼ bikʼéhgo oodaałgo tʼéiyá nidéízlá, áádóó Wááshindoon yiilwoołígíí ałdóʼ dictatorship nilį́į́hgo adaʼyiilá.

Díí kéłánii éí bitsʼíís nineez dóó bikágí yizhólí. Bideeʼ éí naaki; binááʼ éí áłtsʼíísí. Bitsʼíís éí dinilichíiʼgo naashchʼąąʼ. Chʼosh yázhí dóó dííłdzid éí bichʼiyąʼ.

Tótsoh éí 6.1 tsinsitą́ dikʼą́ągo hahoodzo, áádóó áadi 417 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2000 yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).DÍNE WÓLTAʼ

Wáláchíʼétah chéłchaaʼ éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikáaʼgi dahólǫ́; ndaʼałkaahí éí "Paussinae" deiłníigo deiyózhí. Wáláchíʼétah chéłchaaʼ éí 750 ałʼąą ádaatʼéego dahólǫ́.

Chʼosh bitsʼaʼígíí éí bitsʼíís nteel dóó áłtʼą́ą́ʼí; áádóó éí 1–4 inch ádaníłtso łeh (łaʼ éí yéego dantsxaa ndi). Łaʼ éí bitsʼaʼ daalgai, náánáłaʼ éí bitsʼaʼ diłhił dóó yishtłizhgo ndaashchʼąąʼ. Bitsiistsʼiin éí ádin, bijáád ałdóʼ doo hólǫ́ǫ da. Łaʼ éí binááʼ ádaałtsʼíísí. Táłtłʼáahdi, séítahgi dóó łeeyiʼgi éí dahiná.

Yoołgai éí 1.9 tsinsitą́ dikʼą́ągo hahoodzo, áádóó áadi 2,837 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2010 yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).DÍNE WÓLTAʼ

Díí naaldeehii danílʼį́įgo bił hazʼání éí 1955 yihah yę́ędą́ą́ʼ áhoolyaa; 800 ánéelą́ą́ʼ naaldlooshii dóó naʼashǫ́ʼii dóó chʼosh (200 ałʼąą ádaatʼéego) áadi shijééʼ; tsídii ałdóʼ danílʼį́.

Díí naaldlooshii éí 6.5–8di adéesʼeez ádaníłnéez łeh; 370–680 dahidídloʼ ádaníłdáás. Bikąʼígíí éí baʼáádígíí yilááh ádaníłtso. Bitsʼíís éí łibáago naashchʼąąʼ dóó diłhiłgo łikizh.

Tóidoozohii bidaaʼ łigaiígíí éí dééł dah yikahjí atah daasdzoh. Díí tsídii éí daalzhin, áádóó éí naalʼeełí ndahalin. Díí tóidoozohii éí nahasdzáán bikáaʼgi hastą́ʼáadah ałʼąą ádaatʼé. Ndaʼałkaahí bikʼehgo éí "Fulica" dawolyé.

Díí séigoʼ éí tłʼéeʼgo naakai; chʼosh dóó jááłánii haalzhéehgo naakai. Łahda naʼastsʼǫǫsí dóó nahatʼeʼii yázhí deilghał ałdóʼ. Jį́įgo éí tséyaa dóó tsin biyaagi daʼałhosh.

Chʼil Łitsxooí Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biwááshindoon éí Santa Ana hoolyéedi kin dah shijaaʼíigi bił hazʼą́. Ńdaʼííyéés Hátsohdi kin dah shijaaʼígíí agháadi áníłtso, díí hahoodzooígíí biyiʼdi.

Díí iichʼąhii éí 7–15 mm ádaníłtso. Bitsʼíís éí nineez; bitʼaʼ éí diłhiłgo ndaashchʼąąʼ łeh; łaʼ éí łigaigo daalkizh. Chʼil bitʼąąʼ dóó tádídíín éí bichʼiyąʼ.

Tsétah chaaʼ éí dziłtahgi dóó tsintahgi (cháʼoł dóó ńdíshchííʼ dahólǫ́ǫgi) dahiná; Deeteel Bikéyahdi tsétah chaaʼ dahólónígíí éí tónteel bibąąhgi dahiná ałdóʼ.

Díí chʼosh éí 2–4 inch ádaníłnéez łeh; bitsʼíís éí ayóo ádaałtsʼósí. Binááʼ éí ádin. Táyiʼdi (naaldlooshii yiiʼ daʼadlání dóó beʼekʼidi) éí dahiná.