Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
Kul'turrevolücii satati 100 mln ristituid, läz 1 mln oma riktud torokaigan rezul'tataks. Kitain Rahvahaližpäzutai armii oli alistunu Mao Czedunale. Kitain kommunistižen partijan 5 mln ühtnijoid 21:späi oliba repressiruidud. Kitain profühtnendad, komsomol da pionerorganizacii oliba likvidiruidud. Vll 1970-1973 ottihe 10-12 mln uzid sättujid ühtnijoid partijha, heil ei olend hökkähtamatomuden mahtoid. Toroknikad da hunveibinad heitihe äjad Kitain rahvahiden mail'man jäl'gusišpäi: tuhad amuižid muštpachid, pühäpertid, kirjoid, kuvid. Läz kaikid jumalankodid da pühäpertid panihe mantazole Tibetas, kudambid kaičihe völ kul'turrevolücijan zavodindale.

Ku öl Päiväine om gorizontan südäimes, necidä aigpordod kuctas vauktaks öks. Nece näguz voib nähta kezal Man pohjoižes (sidä kesken agjoiš, kus Vepsänma sijadase).

Namibijan tobmas palas om räkän polhe da kuivan. Valdkundan pohjoižpäivnouzmas om savannan londuseline zon, a läz man pohjošt röunad om džunglid.

Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 72 147 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli vozil 1986-1998, läz 80 tuhad eläjid.

Mail'man Airbus-kompanijan tegimed, Toyota-, Samsung- da Motorola-kompanijoiden palakundad sijadase lidnas. Vl 2010 285 mail'man kompanijad 500:späi oma ičeze palakundoid Bin'hai-rajonas «Bohai — Ekonomine Rim» projektan zavodindan jäl'ghe.

Kačokavallo (ital. Caciocavallo — «sagud rachal», sic. Caciucavaddu) om saguden erik lambhan- vai lehmänmaidospäi, kudambad eziauguižin tehtihe vaiše Sicilijal, no sid' sen tegend leviganzi kaiked Italijadme i Balkanan pol'saredme.

«Happy Tree Friends» («HTP», Ozakahad mecaližed sebranikad) om amerikaine mul'tiplikacine serial trilleran i mustan jumoran žanroiš simpatižiden živatoiden polhe. Om pästtud 1999-ndel vodelpäi.

Valdkundan päižed politižed partijad oleliba kel'don al pordon aigad (vozil 1966-1978, 1984-1989 da 1993-1998), sikš miše formiruihe niid etniž-regionaližen tundusen pohjal.

Tanganjik om tarbhaine ekonomine baz ümbriolijoiden valdkundoiden täht. Järv om jomižveden da sömän purde, ujundtransportted oma järvedme. Rengazavtote ümbärdab järv. Randišt om sättui šingotamha ekologižen turizman, no ekologijan olend paheneb kaikuččen voden mändes, Burundin randoil tobjimalaz. Ei ole küliden jänduzveziden puhtastandad, tactas tegimišton-ki jänduzvezid, ottas vet jomižhe sišpäi-žo.

Galileo Galilei (mugažo italijan kelel; sünd. 15. uhoku 1564, Piz, Florencijan gercogkund — kol. 8. viluku 1642, Arčetri, Toskanan Sur' gercogkund) — italijalaine fizikantedomez', mehanikantedomez', astronom, filosof da matematikantedomez', kudamb lujas valaitoiti ičeze aigoiden tedod. Hän ezmäižen kävuti teleskopan taivazhibjoid kaclemas i tegi äjan surid astronomižid avaidusid.

Pol'šan kelen kirjamištos om 32 kirjant: Aa, Ąą, Bb, Cc, Ćć, Dd, Ee, Ęę, Ff, Gg, Hh, Ii, Jj, Kk, Ll, Łł, Mm, Nn, Ńń, Oo, Óó, Pp, Rr, Ss, Śś, Tt, Uu, Ww, Yy, Zz, Źź, Żż.

Ezmäine lendand om tehtud vn 1968 3. päiväl redukud. Om pästtud serijha vodespäi 1968 vodhesai 1998, om pästtud ühtes 935 lendint. 1998-ndes vodespäi 2011-ndehe vodhesai oli mugažo vähäseriine tehmine «Aviakor»-tegimes.
Se om avaitud vl 2008 semendkun 26. päiväl, ühten aigan Mokšan Vikipedijanke. Edel sidä vn 2006 kül'mkuspäi Erzän Vikipedii oli Inkubatoras.

Vl 1946 kül'mkun 4. päiväl 20nz' valdkund vahvišti UNESCO:n Päkäskuz, i se oti väged. Sil-žo vodel (19. kül'mku - 10. tal'vku) organizacijan ezmäine Päkonferencii oli männu Parižas. Sil aigalpäi Päkonferencii oleleb kerdan kahtes vodes, Parižas tobjimalaz.

«Last Exit to Brooklyn» (Jäl'gmäine lähtend Bruklinho) om Modern Talking:an 2. pajo «America»-al'bomas (2001, keväz'ku) i ühtennimine singl, kudamb om pästtud 2001-nden voden kezakul.

US Airways (American Airways-kompanijan pala) päfater, American Express-rahanoigenduzkompanijan päkeskuz, Intel-kompanijan 7 tegint sijadase lidnas.

Klimat om ekvatorialine. Mägipautkil om äi mecoid, alangištoil om nituid. Vihmoiden sezonan aigan (semendku-reduku) paneb sadegid 700 mm pohjoižes da 1400 mm suvipäivlaskmas.

Valdkund jagase 17 agjaha territorialižikš: 9 — Pohjoižel sarel, 7 — Suvisarel, 1 — Čatem-sarištol. 12 agjoišpäi ohjastadas regionnevondkundoil, 4 — territorialižil ohjandaikundoil. Erine territorialine ohjandaikund om edahaižil saril ohjastamha — irdterritorijoiden ohjandaikund (angl.: Area Outside Territorial Authority).

Viktor Mihailovič Vasnecov (ven.: Виктор Михайлович Васнецов; sünd. 15. semendku 1848, Lop'jal-külä, Vätkan gubernii, Venäman imperii — kol. 23. heinku 1926, Moskv, NSTÜ) oli venämalaine voimujupirdai da arhitektor. Apollinarii Vasnecov-pirdajan veik.

Permin Komin ümbrikon territorijal toine kel' om permin komin kel'. Permin randan Päkäskusen 42. kirjutusen mödhe, sil om mugoi oficialine status: sab kävutada kel't oficialižiden kosketusiden sferas.

Gvatemalan päjärgvaličendad oliba vl 2011 sügüz'kun 11. päiväl. Nügüdläine prezidentan velgusentäutai om Alehandro Mal'donado Agirre vs 2015 sügüz'kun 3. päiväspäi. Prezidentan valičendoiden kahtenz' tur linneb vl 2015 redukun 25. päiväl.

Lidn sijadase Oneg-jogen hural randal (jogedme om navigacii), 3 kilometras Lač-järvespäi, 78 km matkad lähembaižhe Nändom-raudtestancijahasai, mad 493 km Arhangel'skahasai. Distancii Moskvahasai om läz 1000 km.

Nevest, prostides kodinke, tuli da kosketi päč, pakiči sil armastust. Konz' nevest oli tulnu ženihan uden pertin südäimehe, hän ezmäižikš tuli päčele da pakiči sil laskendad ičeze elämha.

Nellikod, vai bubnäd (kävutab vaiše äilugus; franc.: carreau(x), angl.: diamonds, ven.: бубны, бубни) om rusked kartankarv. Om üks' francijan pačkan nellän kartankarvoišpäi.

Agjan päivlaskmpalan reljef om mägikaz, se om tazo da sokaz agjan päivnouzmas. Kaikiš korktemb čokkoim om Konžakovan Kivi-mägi (1569 m) agjan lodehes.

Lidn sijadase Riačuelo-jogen hural randal, Atlantižen valdmeren La Plat-lahten (Parananjogen estuarijan) päivlaskmaižel randal, 25 metrad valdmeren pindan päl keskkorktusel. Matkad merohosai om 275 km, Montevideohosai — 220 km päivnouzmha La Plat-lahtedme. Lidnan tobj pala sijadase alangoikahas tahondas («pamp:as»).
C. C. Catch, virktas «Si Si Ketč», todesine nimi — Karolina Gertruda Katarina Müller (alam. i saks.: Caroline Gertrude Catherine Müller; sünd. 31. heinku 1964, Oss, Alamad), om tutab alamalaiž-saksalaine anglijankel'ne pajatai naine disko- i evropop-žanroiš.

Džimmi Šergill (pandžabi: ਜਿੰਮੀ ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ, hindi: जिम्मी शेरगिल, angl.: Jimmy Shergill), todesine nimi om Džasdžit Singh Gill (angl. Jasjit Singh Gill; sünd. 3. tal'vku 1970, Gorakhpur, Uttar Pradeš, Indii), om indijalaine akt'or da prodüser.

Rahvahidenkeskeine Tonkontin-lendimport (TGU) sijadase lidnas, 6 kilometras suvhe lidnan keskusespäi, ümbärtud renghan südäimes. Se tegeb civiližid reisid verhiže maihe da valdkundan südäimehe, mugažo kävutase sodaaeroportaks.

Šilpa Šetti (angl.: Shilpa Shetty, kann.: ಶಿಲ್ಪಾ ಶೆಟ್ಟಿ, hindi: शिल्पा शेट्टी; sünd. 8. heinku 1975, Bangalor, Karnatak-štat, Indii) om indijalaine aktris, bizneznaine, prodüser, enzne model' da kargaidai.

Anastasija Jur'jevna Zavorotnük (ven.: Анастасия Юрьевна Заворотнюк; sünd. 3. sulaku 1971, Astrahan', Venäman NFST, NSTÜ) om venämalaine kinon i teatran aktris da TV-vedai.

Klimat om tropine kuivahk. Kun kesklämuz om +20...+23 C° vodes ümbri. Paneb 870 mm sadegid vodes, sidä kesken kuivsezonan aigan (tal'vku-keväz'ku) 30 mm.

Kül'bet' om kalutadud sauvuz vai honuz pezmaha ristituid ühtenaikčen veden da löunun (lölün) painegenke (Venämas da Suomenmas) vai vedenke da hulan il'manke (Turkanmas da Amuižes Rimas). Mugažo kül'bet' kävutase sobid pezmaha da kazmusid kuimaha. Kül'bet' om pühä sija.

Tazovaldkundan pämest valitihe järgkerdan vl 2013 sügüz'kun 8. päiväl, nügüdläine pämez' sai vägestust ezmäižel tural (63,41%) da radab kahtenden strokun. Järgvaličendad Ülembaižhe Nevondkundha oliba sil-žo päiväl (08.09.2013).

Kristina Adriana K'jara Skabbija (ital.: Cristina Adriana Chiara Scabbia; sünd. 6. kezaku 1972, Milan, Italii) om italijalaine pajatai da lehtezmez', Lacuna Coil-kollektivan solist.

Ümbrikon üks'kodine parlament om Ezitajiden Suim. Kaik rahvaz valičeb sen 19 ezitajad nelläks vodeks. Anatolii Mändin radab Ezitajiden Suiman ezimeheks vs 2014 redukun 8. päiväspäi.

Fil'man tegend mäneb vodel 1984, Nevondkundaližes Ühtištuses. Fil'mzihe Čerepovecas, mugažo Leningradan agjas (Vanh Ladog i Viipur), Pskovas. Scenarii om kirjutadud realižiden tegoiden mödhe. Se vei küzundoihe, eziauguižešti kuctud akt'orad pučihe fil'mdandaspäi (no Makoveckii änetoiti). Fil'm läksi ekranoile vn 2007 14. päiväl kezakud, sid' äjad kinoteatrad heitihe «Jügu 200» ozutandaspäi severziš päiviš.

Vergilii, täuz' nimi Publii Vergilii Maron (latin.: Publius Vergilius Marō [ˈpuː.blɪ.ʊs wɛrˈɡɪ.lɪ.ʊs ˈma.roː]; sünd. 15. reduku 70 edel m.e. Andesha (nüg. Virdžilio-kommun) läz Mantui-lidnad, Rimalaine imperii — kol. 21. sügüz'ku 19 edel m.e. Brundizijas, Rimalaine imperii), oli sur' hristanedeline rimalaine runokirjutai.

Arsen (As - arsenicum latinan kelel) om 33nz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes. Sen sijaduz om videnden gruppan päalagruppas, tabluden nelländes periodas.
Evrovizii-2013 (angl.: Eurovision Song Contest 2013, fr.: Concours Eurovision de la chanson 2013, ven.: Конкурс песни Евровидение 2013) oli 58. Evrovizii-konkurs, kudamb oigenzihe Ročinmas, 2013. vodel.

Kolkat oli da om-ki bengalijan literaturan tarbhaine keskuz. Kaikiš tetabamb indine kirjutai Rabindranat Tagor, äjad toižed kirjutajad-ki, eliba da radoiba täs, Kolkatas. Üks' kaikiš surembiš mail'man kirjjarmankoišpäi (angl. Kolkata Book Fair) mäneb tobjimalaz kirjoiden prezentacijan tehmaha, ei mömha niid. Kolkat om bengalijan čomamahton da muzikan tarbhaine keskuz. Vl 1943 ezmäine pirdajiden ühtnend oli tehtud Indijas, sen nimi oli «Kal'kuttan jouk».

Sverdlovskan agjan üks'kodine parlament om Käskusenandai Suim. Vozil 1996 (sulaku) - 2011 (tal'vku) kaks' kodid oli Käskusenandajas Suimas: Ezitajiden Kodi oli üläkodikš, Agjan Dum — alakodikš. Vozil 1994-1996 agjan parlamentad nimitihe Agjan Dumaks. Kaik rahvaz valičeb Suiman 50 ezitajad videks vodeks. Lüdmila Babuškina radab Käskusenandajan Suiman ezimeheks vs 2011 tal'vkun 20. päiväspäi.

Livanan toižed sured lidnad (enamba 100 tuh. ristitud, surembaspäi penembha): Tripoli, Sidon, Zahle, Alei. Kaik om läz tuhad lidnoid valdkundas. Lidnristitišton mär om 56%.

«Kargaida, kargaida» (1987) — «Zooby Zooby», «Yaar Mera Kho Gaya», «Dance Dance» (duetal Vidžai Benedicktanke), «Super Dancer» (duetal Bappi Lahirinke), «Aapke Aamne Pehli Baar», «Dil Mera Todo Na», «Zindagi Meri Dance» (duetal Vidžai Benediktanke), «Romeo» (duetal Vidžai Benediktanke)

Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 356 402 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'. Läz 600 tuhad elädas ezilidnoidenke.

Znamasižed joged oma Čagodošč da Kolp' päivnouzmas, ned mülüdas Volgan (Kaspijan meren) basseinha; Tihvink da Voložb mülüdas Atlantižen valdmeren basseinha rajonan päivlaskmas.

Emmanuel' Žan-Mišel' Frederik Makron (franc.: Emmanuel Jean-Michel Frédéric Macron; sünd. 21. tal'vku 1977, Am'jen, Francii) om nügüdläine 25. Francijan prezident da 67. Andorran ruhtinaz vs 2017 semendkun 14. päiväspäi.

Saturn om 6. planet Päiväižespäi lugeden Päiväižen sistemas. Sen perigelii om 1 353 572 956 km, a afelii om 1 513 325 783 km. Planet punose ümbri Päiväižes da tegeb kogonaižen punondan 29,46 maižes vodes.

Amazonasan basseinan tobj pala venub Brazilijas, sen suvipäivlaskmaine pala sijadase Bolivijas, agjahine päivlaskm om Perus, lodehližed tahod levigatas Ekvadoradme i Kolumbijadme. Jogen pala mödvedhe Manaushasai (ühthejoksmuz Riu Negrunke) nimitase erasti Solimoins (port. Rio Solimões) verazmaižiš purtkiš. Jogi jokseb Amazonasan alangištodme läz ekvatorad. Lanktes valdmerhe se sädab üht kaikiš järedambiš del'tišpäi mail'mas enamba 100 tuh. km² pindanke. Kaikiš suremb mail'mas Maražo-jogensar' sijadase siš.

Om kaikiš navedijoiden prezidentoiden keskes Amerikas tähäsai, hot' ičeze strokun aigan lujas kritikuihe Linkol'nan tegendoid. Oli naižiš, nell' poigad sünduihe.

Džeki Šroff (hindi: जैकी श्रॉफ, angl.: Jackie Shroff); todesine nimi — Džeikišen Kakubhai Šroff (hindi: जयकिशन काकुभाई श्रॉफ; sünd. 1. uhoku 1957, Udgir, Maharaštr-štat, Indii) om indijalaine akt'or uiguriženke augotižlibundanke.
Elektruz andab äi tetabid effektoid: samalduz, statine elektruz, elektromagnitine indukcii, elektrojoksuz. Sen ližaks, elektruz ühtneb elektromagnitižen sädegoičendan sädamižes da samižes, oz., radiolainhed.

Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 7 329 ristitud, rajonan ristitišton viž ühesandest. Kaikiš suremb ristitišt oli vl 1992 — 9 700 eläjad. Ortodoksižen hristanuskondan koume pühäpertid om kaičenus lidnas.

Niger om mavaldkundröunoiš Alžiranke lodehes da pohjoižes (röunan piduz — 956 km), Livijanke pohjoižpäivnouzmas (354 km), Čadanke päivnouzmas (1175 km), Nigerijanke suvipäivnouzmas da suves (1497 km), Beninanke (266 km) da Burkina Fasonke (628 km) suvipäivlaskmas, Malinke päivlaskmas (821 km). Ühthine röunoiden piduz — 5697 km. Niger om mererandatoi valdkund.

Permin randan parlament om Käskusenandai Suim. Kaik rahvaz valičeb sen 60 ezitajad videks vodeks. Valerii Suhih radab Suiman ezimeheks vs 2011 tal'vkun 23. päiväspäi.

Ma röunatab: päivlaskmas — Beninanke (röunan piduz — 809 km), pohjoižes — Nigeranke (1608 km), homendezbokas — Čadanke (85 km), päivnouzmas — Kamerunanke (1975 km). Ühthine röunoiden piduz om 4477 km. Nigerii sijadase Gvinejan lahtan randpolel. Ühthine merenrandišton piduz — 853 km.

Kairan rahvahidenkeskeine lendimport (CAI) sijadase 15 km pohjoižpäivnouzmpolehe lidnan keskusespäi. Se om kaikiš suremb valdkundas, nellänke lendahtamižsarganke.

Mongolii om mavaldkundröunoiš Venämanke pohjoižes (röunan piduz — 3452 km), Kitainke päivnouzmas, suves da päivlaskmas (4360 km). Ühthine röunoiden piduz — 8082 km. Pind om 1 564 116 km². Mongolii om mererandatoi valdkund.

Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 1419 kuti külä Vig-jogensun Sorok-vezisonen randoil (ven. Сорока, sündui karjalan «saari»- i «joki»-sanoišpäi). Vl 1429 tetaban Solohkan jumalankodin German da Savvatii alusenpanijad oigenziba Solohkile arni neciš küläspäi. Vspäi 1551 Sorockai-külä (ven. деревня Сороцкая) oli alištunu Solohkan jumalankodile.

Päčid kävutihe Indižes alangištos sigä elänuzil kul'turoil, a mugažo Egiptas edel dinastijoid. Läz 3200 vot edel meiden erad kaikutte pert' löndsavičuišpäi oli päčinke žiloiš Indišt alangištodme. Päčid kävutihe sömäd keitmaha da savičud tehmaha. Läz 5000–4000 edel meiden erad civilizacijad edel dinastijoid Egiptas kävutihe poltandpäčid da päčid kuivandan täht paštatest tehmas.

Isfahan jagase 15 lidnrajonha. Se om amuižen arhitekturan järed keskuz. Kaik 13 islaman, 6 iudaizman i 5 hristanuskondan pühäpertid om lidnas.

Kondopogan rajon om Karjalan Tazovaldkundan suvine taho. Pind — 5 951,48 nellikkilometrad (11nz' sija tazovaldkundas 18späi), saum vezid om videndez-nelländez. Mec (pedai, kuz') kazvab territorijan enambuses (enamba 70%).

Avtobusad, tramvaid da lidnelektrojonused (saks. S-Bahn) oma kundaližeks transportaks lidnan südäimes. Metro radab vspäi 1972 (saks. U-Bahn, vl 2015 om 3 jonod, 46 stancijad, 36 km raudted, niišpäi 30-km pala om manalaine).

Agjas om kaks'kümne koume lidnad da 25 lidnanvuittušt žilod. Toižed sured lidnad (enamba 100 tuh. ristitud vl 2015, surembaspäi penembha): Taganrog, Šahti, Novočerkassk, Volgodonsk, Bataisk, Novošahtinsk.
Randišton klimat om tropine, mägištol om ven klimat. Voden kesklämuz om +23...+27°C randpolel, mägištol +15...+20°C. Tal'vel (viluku-uhoku) paneb haloid mägile (-10°C), mägištol voib olda 0°C. Paneb sadegid 1300 mm keskmäras, semendkul-redukul tobjimalaz. Tropižed ciklonad oma paksud.

Vl 1867 Džek Svilling-armijanveteran pani ičeze maižanduzferman amuižen indejalaižiden eländpunktan sijas. Finiks-žilo sai lidnan statusad vl 1881 uhokun 25. päiväl.

«Vologd - Uz' Ladog»-avtote (A114-trass) om 8 km suvipäivlaskmha, avtotesarak ühtištoitab žilod senke. Ühtennimine raudtestancii sijadase žilon päivlaskmas, se om Kabož - Podborovje raudtel.

Kaks' prihad, kudambid kuctad Džerrid, tuldas rahvahatomaha maha, jättas ičeze avton i töndudas mittušt-se "kalušt" ecmähä. Ezmäks kaik mäneb hüvin, no sid' hö tärttas, miše oma segoinuded...

Administrativiž-territorialižikš Sudan alajagase 17 vilajet:ha (vai štatha, provincijha) kuziden regioniden territorijal: Pohjoine (2 štatad), Darfur (5), Kordofan (2), Hartum (1), Kassal (Päivnouzmpol'ne Sudan) (3) da Sinivauvaz Nil (4).

Lidn seižub Ful'd-jogen randoil (Vezeran bassein), hural randal tobman palan. Kassel' sijadase 133..166 m korktusil valdmeren pindan päl tobjimalaz, 615 metrhasai (Hohes Gras-čokkoim). Lähembaine sur' lidn om Göttingen 40 km pohjoižpäivnouzmha.

Lidn sijadase katl'uses, Hankanveren tazangištol, sambnuziden vulkanoiden keskes, 33 m keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl. Pened joged oma Rakovk i Komarovk, mülüdas Razdol'nai-jogen (kit.: 绥芬河 Suifen'-He) hurapol'žhe basseinha, se jokseb Amuran lahthe läz Vladivostokad. Matkad Vladivostokhasai om 76 km suvhe orhal vai 97 km «Ussuri»-avtotedme (A370), Kitain röunhasai — 50 km päivlaskmha orhal.

Vil'jam Vasil'jevič Pohlöbkin (ven.: Вильям Васильевич Похлёбкин, täuz' nimi om Вильям-Август; sünd. 20. eloku 1923, Moskv, Venäman NFST, NSTÜ — kol. 30. keväz'ku 2000, Podol'sk, Moskvan agj, Venäma) oli nevondkundaline i venämalaine istorik, skandinavist, specialist rahvahidenkeskeižiš sidoiš i geral'dikas.

Vl 1978 kül'mkun 3. päiväl Dominik tedoti ičeze ripmatomudes Sures Britanijaspäi, nügüdläine Konstitucii tuli väghe sil-žo päiväl (möhembaižiden vajehtusidenke).

Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 17 710 ristitud, rajonan eläjiden koumandez. Kaikiš suremb ristitišt oli vozil 1944—1947, 20..21 tuhad eläjid. Vspäi 1989 16..18 tuhad elädas lidnas. Rahvahad (vl 2010, enamba 1%): baškiralaižed — 71,6%, venälaižed — 21,3%, totarlaižed — 5,1%, toižed rahvahad — 2,0%. Islaman pühäpert' i ortodoksižen hristanuskondan časoun' oma lidnas.

Gvatemalan territorijan keskuzpalan Kordiljerad-mäged ottas. Peten-plato om man pohjoižpoles. Kaikiš korktemb čokkoim om Tahumul'ko-vulkan, 4211 m valdmeren pindan päl. Kaik om 33 vulkanad, voib olda lujid manrehkaidusid erašti, pened manrehkaidused oma paksud. Kaikiš znamasižemb järv om Isabal', a jogi — Motagua.

Vn 2010 kaiken Venäman ravahanlugemižen mödhe lidnümbrikon eläjiden lugu oli 696 885 ristitud. Vl 2015 ičeze lidnas elädas 583 233 ristitud (vl 2010 oli 572 076).
Toižen mail'man sodan aigan vozil 1941 (heinku) - 1944 (uhoku) rajonan territorii oli okkupiruidud. Vl 1945 Narv-jogen oiktan randpolen palad (Estinman NST:an enzne pala) ühtištuihe rajonanke kahteks küläkundaks. Vozil 1958-2006 Slanci-lidn oli alištunu agjan tobmudele. Vl 1963 rajonan territorii läksi Kingiseppan rajonha i Lugan rajonha. Vl 1965 Slancin rajonan udessündutamižes pördutihe vaiše küläkundoid Kingiseppan rajonaspäi. Rajon om olmas nügüdläižiš röunoiš vspäi 2006.

Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 14 435 ristitud, rajonan ristitišton koumandez. Rahvahad (enamba 1%, vn 2002 rahvahanlugemižen mödhe): totarlaižed — 65,3%, venälaižed — 30,1%; toižed — 4,6%.

Bujar Faik Nišani (alb.: Bujar Faik Nishani; sünd. 29. sügüz'ku 1966, Durres, Albanii) om 6. da nügüdläine Albanijan prezident vn 2012 heinkun 24. päiväspäi.

Toižed sured eländpunktad oma Kendjärvi-külä (1,5 tuh. rist. vl 2013), Jänišpol'-žilo (1,1 tuh. rist. vl 2013) da Hirvas-žilo (1,0 tuh. rist. vl 2013).

Romanas om äi süžetan linijoid, miččid ei ole ni kinotarinas, ni fil'man aigan. Kirjas Krečetovan tegoiden istorii i motivacii om tarkkohtiš, sid'aig serialan kacujile se om ozoitez, kut Gocmanan kanzan istorii-ki.

Kolkat (beng.: কলকাতা, hindi: कोलकता, angl.: Kolkata; edel 2001 vot oficialine nimi oli Kal'kutt, angl.: Calcutta) om lidn Gang-jogen suhištos Indijan päivnouzmas. Se om Päivlaskmaine Bengalii-štatan pälidn.

Käskusenandai tombuz om Ezitajiden Nevondkund (ven. Совет депутатов) 15 ühtnijanke. Kaik rahvaz valičeb heid videks vodeks. Järgvaličendad sihe oliba vl 2014 sügüz'kun 14. päiväl. Vladimir Radkevič radab sen ezimehen da rajonan pämehen vs 2006 vilukun 1. päiväspäi koumanden strokun jäl'geten. Ezitajiden Nevondkund valičeb rajonan administracijan pämest.

Nürnbergan nimi mainitase ezmäižen kerdan vl 1050 lidnan statusanke: Noerenberg vai Nuorenberc — «kall'oikaz mägi». Lidn kavzoi ümbri Burg-lidnuses.

Vozil 1931-1941 Belbaltlag sijazihe lidnas da sen ümbrištos, sen ühthine ristitišt saihe 100 tuhazesai aigoidme. Lagerin türmatud sauvoihe Vaugedmeren-Baltijanmeren vezited, Segežan mechimkombinatad, varhapanihe mecad Pudožalesai.

Metro om lidnas vspäi 2015 (1 jono, 14 stancijad, 16 km raudted), kahtenz' linii om sauvomas. Avtobusad da taksid oma kundaližtransportaks mugažo.

Ižandusen päsarakod oma mecan ümbriradmine, kalan püdo da kazvatuz, sauvondkiven da šebnän samine, gidroenergetik (Belomorskan GES). Mugažo meriport (vspäi 1934) da leibtegim oma lidnas.

Teufel (virkand Toifel), todesine nimi — Mike Paulenz (virkand Maik Paulenc; sünd. 9. heinku 1965) om germanijalaine muzikant, Tanzwut-gruppan pämez' da vokalist. Mugažo hän ezini Corvus Corax-gruppanke.

Reljef om kukhikaz da vanoikaz, süviden jogialangištoidenke. Kaikiš korktemb čokkoim om nimetoi taho läz Dementjevk-küläd (286 m) agjan pohjoižpäivnouzmas. Kaikiš madalamb čokkoim om Hered Sosn-jogen kendäk Lipeckan agjanke röunanno (120 metrad).

Külä seižui Karhilanjärven randal. Nügüd' sen tahol niken ei elä jo. Erasiden andmusiden mödhe, külän pohjoižpoles, Lepjärvenno, om üks' pert, kus elädas ristitud.
11 eländpunktad mülüdas Belomorskan lidnankundha (om sätud vl 2004): 6 žilod, 4 küläd da 1 žilo raudtesarakonno. Niiden ühthine ristitišt om 865 eläjad vl 2016, heišpäi 643 rist. elihe Zolotec-žilos (vl 2013).

Avtobusad, kiruhavtobusad, ezilidnelektrojonused da taksid oma kundaližeks transportaks lidnas da sen aglomeracijas. Monorel's da metron kaks' jonod oma sauvomas (2013-2017). Kaikiš znamasižemb valdkundas Tandžungpriok-konteinerport sijadase 13 km pohjoižhe lidnaspäi. Lidn om avto-, raud-, il'm- da meriteiden tarbhaine keskuz.

Vl 2015 sügüz'kun 13. päiväl gubernatorad valitihe, nügüdläine gubernator sai vägestust ezmäižel tural (78,21% änid) da radab kahtenden strokun. Järgvaličendad Käskusenandajha Suimha oliba vl 2013 sügüz'kun 8. päiväl.

Pind om 176 810 km², sidä kesken omaluižed pedroid paimendamha ottas koume nelländest, sod — 6,2%, mec — 4,8%. Arktine tundr otab territorijan tobjad palad. Igähine roug putub. Znamasižed joged oma Pečor (sen alajoksmuz da avar suhišt) ičeze ližajogidenke, Pöš, Heibidä Pedar, Korotaih, Karanjogi.

Eländpunktan aluz om pandud vl 1958 kuti radnikžilo atomtegimišton täht Lomonosovan rajonas. Vozil 1967-1973 Leningradan AES:an ezmäine energoblok om saudud, vodele 1981 — jäl'gmäine, nellänz' lugul. Vl 1973 sulakun 19. päiväl radnikžilo tegihe lidnaks agjan alištusenke. Vl 1974 sidä ühtištuihe lähižen Ustjan küläkundan eländpunktoidenke. Lidnümbrik om olmas nügüdläižiš röunoiš vspäi 2006.

Vspäi 1987 om nainu, Aješa Datt om hänen ak. Heil om üks' poig da üks' tütär: Taiger-poig (om sündnu vl 1990), Krišna-tütär (om sündnu vl 1993). Poig jätktab tatan radod, radab akt'oran mugažo.

Käskusenandai tombuz om Ezitajiden Nevondkund (ven. Совет депутатов) 20 ühtnijanke. Kaik rahvaz valičeb heid videks vodeks. Järgvaličendad sihe oliba vl 2014 sügüz'kun 14. päiväl. Dmitrii Puläjevskii radab sen ezimehen da lidnan pämehen vspäi 2009 kahtenden strokun jäl'geten. Edel sidä vozil 2006-2009 hän radoi lidnan administracijan pämehen. Ezitajiden Nevondkund valičeb lidnan administracijan pämest.

Vodele 2000 pol'toštkilometrine avtotesild om saudud i ühtenzoitab Surinam-jogen vastrandoid. Valdkundan kaikiš suremb meriport sijadase läz lidnad. Raudte oli vhesai 1987, muretihe sidä tarbhaižetomuden tagut.

Klimat om Keskmeren tropine. Kesklämuz kezal om +28°C mererandal, +22°C mägil; tal'vel +13° da +6°. Paneb sadegid 400 mm vodes mererandal, 1000 mm mägipautkil. Tal'vel om vilukaz da neps (mägil lämuz om alemba noläd, sigä paneb lunt, se ei suland lophu kezhasai). Kezal om räk da kuivahk. Lete- da pölütorokad oleskeldas.

Vl 1914 eläjiden lugu oli 1 575 000 ristitud (12nz' sija mail'mas). Immigrantad Evropaspäi sauvoiba lidnad, vozil 1887-1936 italijalaižed da ispanijalaižed oliba enamba 70% lidnan ristitištos.

Palermo (mugažo italijan kelel, virktas [paˈlɛrmo], sicil. Palermu, latin. Panormus, grek. Πάνορμος, Panormos) om Italijan videnz' surtte lidn, Sicilii-agjan da sen Palermo-provincijan pälidn.

Villem Jozef Andreas Jonkblut (alam.: Willem Jozef Andries Jonckbloet; sünd. 6. heinku 1817, Hag, Alamad — kol. 19. reduku 1885, Visbaden, Saksanma) oli alamalaine literaturan istorik.
Elena Vasil'jevna Obrazcova (ven.: Елена Васильевна Образцова; sünd. 7. heinku 1939, Leningrad, Venäman NFST, NSTÜ — kol. 12. viluku 2015, Läipcig, Saksonii, Saksanma) oli sur' venälaine operpajatai (meccosoprano).

Ohjandusen form om unitarine prezidentine tazovaldkund dominirujanke partijanke. Valdkundan pämez' om prezident, kaik rahvaz valičeb händast videks vodeks. Prezident paneb ohjastusen radsijha kaikid valdkundmehid.

Mamadiš (ven.: Мамадыш, tot.: Мамадыш / Mamadış) om Venäman lidn da lidnankund Tatarstanan Tazovaldkundan pohjoižes. Se om Mamadišan rajonan administrativine keskuz da üks'jäine lidn.

Valdkundan pämez' om prezident, hän-žo om ohjastusen pämez' da armijan päkäsknik. Kaik rahvaz valičeb prezidentad 5 vodeks, kahtenden strokun voimuseta. Ministrad da varaprezident oma abuiš prezidental.

Ohjandusen form om unitarine konstitucine parlamentine tazovaldkund. Valdkundan pämez' om prezident, hän-žo om armijan päkäsknik. Kaik rahvaz valičeb händast nelläks vodeks, kahtenden strokun om voimuz.

Lidnas om kaks' lendimportad. Ühtenz' — vanh rahvahidenkeskeine, südäimižiden reisiden da il'mvägiden täht (Mehrabad, THR) lidnan päivlaskmpoles. Kahtenz' om uz' nügüd'aigaine rahvahidenkeskeine lendimport, Homeini-imaman nimel nimitadud (IKA), sijadase 30 km suvhe Tehranaspäi.

Avtobusad, tramvaid da jogitaksid oma kundaližeks transportaks lidnas. Kassel'-Vil'gel'mshöe-raudtestancii om Gannover — Vürcburg kiruhraudtel, mugažo päraudtestancii om olmas.

Vodel 2002 Simanovon eläjiden lugu oli 31 ristitud (15 m., 16 n.), 45% heišpäi oliba etnižed vepsläižed, neceverzin-žo oliba venälaižed, a toižed, ezimeletaden, oliba suomalaižed.

Heimd'ogi (ven.: Гимрека, vepsän kirjamil: Gimreka) om vepsän külä Venäman Leningradan agjan Kos'kenaluižen (Podporožjen) rajonas, Heimjogen randal.

Agjas om seičeme lidnad da 13 lidnanvuittušt žilod. Toižed sured lidnad (läz vai enamba 40 tuh. ristitud, surembaspäi penembha) oma Livni da Mcensk. Vl 2015 kaik om 6 eländpunktad enamba mi 10 tuh. eläjidenke.

Sport (angl.: sport, lühetud form amuižfranc. kelespäi desport — «vänd», «bobuštuz») om ristituiden radmine, kudamb om organizuidud märhapandud ohjandimiden mödhe. Sen metoikš oma ristituiden fizižiden vai intellektualižiden mahtusiden rindatuz, vaumičend sportadamha voibištelendan tel i ristituidenkeskeižed pidandad, kudambad tegesoiš mugomas processas.

Gvatemal, täuz' oficialine form — Gvatemalan Tazovaldkund (isp.: República de Guatemala), om valdkund Keskuzamerikas. Pälidn da kaikiš suremb lidn om Gvatemal-lidn.

Arhimed (amuižgrek.: Ἀρχιμήδης; sündnundan i kolendan sijaduz: Sirakuzad, Sicilii, Amuine Grekanma; eli vozil 287 - 212 edel m.e.) om amuižgrekalaine matematikantedomez', fizikantedomez', mehanikantedomez' da inžener Sirakuzišpäi. Hän om tehnu äjan avaidusid geometrijas, pani mehanikan, gidrostatikan alusid. Arhimed — äjiden tarbhaižiden löudusiden avtor.

Kaik om 240 eländpunktad rajonas, sidä kesken 2 lidnad, 4 lidnanvuittušt žilod, 26 muite žilod, 7 žilod raudtestancijanno, 200 küläd da 1 futor.
Lidn sijadase 75 m korktusen valdmeren pindan päl, läz Keskmeren randištod. Voden keskmäine lämuz +16,3 C°. Paneb sadegid 627 mm vodes, niid om penemb semendkus-elokus (14-29 mm kus).

«Hani-čomač» (jap.: キューティーハニー, vepsän kirjamil Küčī Hanī, angl.: Cutey Honey) om vn 2004 japonine torafil'm. Se om fil'matud ühtennimižiden mangan da animen mödhe.

Klimat om kontinentaline kuiv, palabanke kezanke (kesklämuz om +28..30 C°) da viluhkon tal'venke (+3..5 C°). Paneb sadegid 112 mm vodes, tal'vel da kevädel tobj pala paneb (tal'vku-sulaku). Kezal ei oleskele sadegid ani (1 mm).

Agjan pämez' nimitase gubernatoraks. Oleg Kovalöv radab gubernatoran vs 2008 sulakun 12. päiväspäi. Hänen valdatusiden strok om viž vot, enamba koumed strokud jäl'geten ei sa. Gubernator om mugažo agjan Ohjastusen pämez', hän märičeb sen strukturad da paneb sen ühtnijoid radnikusile. Varagubernator - Ohjastusen ezmäine varaezimez', kaks' Ohjastusen ezmäšt varaezimest da koume Ohjastusen muite varaezimest oma hänele abhu. Erinii ministr radab gubernatoran ezitajaks agjan Dumas.

Niger, täuz' oficialine nimituz — Nigeran Tazovaldkund (fr.: République du Niger), om mererandatoi valdkund Päivlaskmaižes Afrikas. Valdkund nimitadud Niger-jogen mödhe. Sen pälidn da kaikiš suremb lidn om Niamei.

Londuseližed varad oma turbaz, boksitad, sauvondmaterialad (mouckivi, letked, saved), dolomit, mec, reskvezi. Londuseližen Vepsän mec-puišton pala om rajonan pohjoižpäivnouzmas.

Amuine Severskii-lidnuz oli pandud Vezölk-jogen randal sen lanktendan sijanno Severskii Doncha 10. voz'sadal. Sil-žo voz'sadal kalaidajad heimod paniba sidä mantazole.

Belomorsk (ven.: Беломорск, karj.: Šuomua — «sokaz rand», suom.: Sorokka) om Venäman lidn da raudtesol'm Karjalan Tazovaldkundan päivnouzmas. Se om Belomorskan rajonan administrativine keskuz da üks'jäine lidn. Rajonan ristitišton koume videndest eläb lidnas.

Klimat om ekvatorialine vihmmecoiden. Kun keskmäine lämuz om +26..+28 C° vodes ümbri. Paneb sadegid 2220 mm vodes, om kuivamb sügüz'kus-redukus (90 mm kus). Minimaline fiksiruidud lämuz om +15 C°.

Livan (arab.: لبنان‎‎ Lübnan), täuz' oficialine nimi — Livanan Tazovaldkund (arab.: الجمهورية اللبنانية Al'-Džumhurija al'-Lübnanija), om valdkund Päivlaskmaižes Azijas, Keskmeren randal. Sen pälidn da kaikiš suremb lidn om Beirut.

Tupolev Tu-154 (venäkelel: Ту-154; NATO:n kodifikacijan mödhe: Careless — «Holetoi») om passažirlendim koumenke likutimenke keskpidusen avialinijoiden täht. Se om sädud 1960-nziš voziš Nevondkundaližes Ühtištuses Tupolevan Konstruktorbüros Tu-104:n vajehtusen täht.

Barencan meri (norv.: Barentshavet, ven.: Баренцево море), edel 1853 vot Murmanmeri (ven. Мурман, Мурманское море) om olmas Evrazijan pohjoižes laptas. Sijadase Pohjoižen Evropan pohjoiženno randanno. Mert mülütadas Jävaldmeren basseinha.

Ižandusen päsarakod oma sömtegimišt (pästtas leibäd, maidod, void, kanaproduktoid) i mecan ümbriradmine, mugažo omblendfabrik om olmas. Mehaniž-agrarine tehnikum om professionaližen opendusen aluzkundaks.
Ümbrikol om röunoid Tümenin agjan Jamalan Nenciden avtonomižen ümbrikonke pohjoižpäivnouzmas, Komin Tazovaldkundanke päivnouzmas da suves, jättud Arhangel'skan agjanke suvipäivlaskmas da meredme pohjoižes. Ümbrikon randad lainištadas Jävaldmeren mered: Vauged meri päivlaskmas, Barencan da sen Pečoran mered pohjoižes, Karan meri pohjoižpäivnouzmas. Neniden meriden lähižed pened sared mülüdas ümbrikho.

Evropan sariden pind om läz 730 tuh. km², kaikiš suremb niišpäi om Sur' Britanii. Pol'sared ottas territorijan nelländest: Skandinavijan, Pirenejan, Balkanan, Apenninan, Kolan da toižed.

Kaikiš suremb ristitišt oli vl 1959 — 10 844 eläjad. Vn 2002 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 7 432 ristitud, vl 2010 — 6 919 ristitud. Rajonan ristitišton pol' eläb žilos.

Randan pämez' nimitase gubernatoraks. Viktor Basargin radab gubernatoran vs 2012 sulakun 28. päiväspäi. Kaik rahvaz änestab händast videks vodeks. Gubernator om randan Ohjastusen pämez' mugažo, märičeb sen strukturad, paneb Ohjastusen ezimehen radnikusele. Gubernatoran administracii sen departamentoidenke om hänele abhu.

Gubernatorad valitihe vl 2012 redukun 14. päiväl, nügüdläine gubernator sai vägestust ezmäižes turas (64,43%). Järgvaličendad Agjan Dumha oliba vl 2015 sügüz'kun 13. päiväl.

Lidn sijadase Klinan da Dmitrovan kukkazsel'gan päivnouzmaižes palas, Pičkuranjogen randal (Kläz'man bassein), 170 m keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl. Matkad Vladimirhasai om 131 km suvipäivnouzmha, Aleksandrovan röunhasai — 6 km päivnouzmha. Ühtennimine raudtestancii sijadase Moskv — Jaroslavl' raudtel.

Lidn sijadase Undolk-jogen randal (Kläz'man hura ližajogi), 120 m keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl. Kläz'man rand i Sobink-rajonkeskuz oma 3 kilometras suvipäivnouzmha. Matkad Vladimirhasai om 30 km pohjoižpäivnouzmha.

Man 93% Trinidad-sar' otab. Molembiden järedoiden sariden mägisel'gad jätkatas Venesuelan mägisel'gid. Valdkundan kaikiš korktemb čokkoim om Aripo-mägi, 940 m valdmeren pindan päl. Sarel jokstas äi ojid da penid jogid.

Mihail Antonovič Alpatov (ven.: Михаил Антонович Алпатов; sünd. 20. kül'mku 1903, Sibilöv-futor (nüg. Rostovan agjas), Donan sodavägiden agj, Venäman imperii — kol. 17. tal'vku 1980, Moskv, NSTÜ) oli nevondkundaline kirjutai da istorik, istorižiden tedoiden doktor.

Sverdlovskan agj sijadase Uralmägiden keskpalas (sen mägisel'g om Evropan da Azijan röunaks) da Päivlaskmaižen Sibirin alangišton päivlaskmas.

Rahvahad (enamba 0,4% vl 2010): venälaižed (63,3%), nencalaižed (17,8%), komilaižed (8,6%), ukrainalaižed (2,3%), vaugedvenälaižed (0,7%), totarlaižed (0,5%), azerbaidžanlaižed (0,4%), toižed — 2,1%, rahvahuden ozutandata — 4,3%.

Gvatemal om mavaldkundröunoiš Meksikanke lodehes da pohjoižes (röunan piduz — 958 km), Belizanke päivnouzmas (266 km), Gondurasanke (244 km) da Sal'vadoranke (199 km) suvipäivnouzmas. Ühthine röun kuivmadme — 1667 km. Valdkundan päivnouzmaižed randad lainištab Atlantižen valdmeren Kariban meren Gondurasan laht, suvipäivlaskmaižed randad lainištab Tün' valdmeri. Ühthine randanpird — 400 km.
Valdkundan ühthine pind — 674 843 km², sidä kesken metropolijas — 547 030 km². Valdmeren randanpird om 4853 km, sidä kesken metropolijas — 3427 km.

Enččel indejalaižiden torguindlidnad sijazisoiš Guajakilin territorijal. Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud vl 1536 ispanijalaižil kuti Kaikiš hüväsuguine da kaikiš uskoline Santjago de Guajakil'-lidn (isp.: Muy Noble y Muy Leal Ciudad de Santiago de Guayaquil). Vl 1687 lidn eli varghudes läbi angližiden da francižiden piratiden jäl'ghe.

Tazovaldkundan radonoigendai tobmuz om Hakasijan Ohjastuz. Tazovaldkundan ministrused, komitetad, ohjandused da inspekcijad alištudas Ohjastusele.

Om «Diskon kunigaznaižen» oficialitoi titul. Hänen populärižusen pä oli 1980-nziš voziš. Mugažo tetas händast «Captain Hollywood Project»-kollektivan vokalistaks.

Ižandusen päsarakod oma puvillkanghiden pästand da sömtegimišt. «Volg»-avtoten (M7-trass) Moskv — Vladimir-pidust läbitab lidnad. Undol-raudtestancii sijadase Moskv — Vladimir raudtel vspäi 1861.

Lidnan aluz om pandud vl 974, mainitase ezmäižen kerdan vl 1021 kuti Vidbesk-lidn. Vozil 1101-1320 oli ühtennimižen ruhtinazkundan keskuseks, vll 1508-1793 — Vitebskan sodaveikundan keskuz Sures Litvanman ruhtinazkundas. Vspäi 1772 oli mülünu Venäman imperijha.

Karel om sündnu Pl'zen'-lidnha. Edel kar'jeran zavodindad Karel radoi tramvaisistemiden elektromont'oraks, sil-žo aigal pajati pajoid Pragan restoranoiš da klubiš. Vl 1960 lopi radod tegimes i ühtni Pragan konservatorijha sen operan pajatandan kafedrha. Vl 1962 sai angažement Semafor-teatraspäi. Vl 1968 ühtni Evrovizii-konkursha Londonas, ezini Avstrijad «Tausend Fenster»-pajonke, oti koumetoštkümnent sijad. Vll 1960-1980 oli populärižen Nevondkundaližes Ühtištuses. Nügüdeline Karel ezineb harvoin läžundan tagut, hän om populärine pajatai Čehanmas.

Enamba mi 2 tuhad vot tagaz eländpunkt oli kel'tižeks, sen nimi oli Durum «lidnuz». Lidn om tetab Rimalaižen imperijan aigaspäi, oli varatoitmižbazaks Köl'nan sauvondan täht. Om olmas lidnan oiktusidenke 13. voz'sadaspäi. Düralüminii-ühthesuladusen nimituz om sündnu lidnan nimespäi, sikš miše vspäi 1909 sidä saihe tehmižmahtusel neciš lidnas.

Klimat om ven kontinentaline tazangištol. Sigä heinkun keskmäine lämuz om +23°C, vilukun kesklämuz om -4°C. Mägisel'gil om vilumb: heinkun keskmäine lämuz sabustab +4 Cel'sijan gradushasai, vilukun kesklämuz oleleb -12°C. Paneb sadegid 500 mm vodes pohjoižpäivnouzmas da 2000 millimetrhasai mägipautkil.

Mogoton-mägi om kaikiš korktemb valdkundas (2438 m). Manrehkaidused oleldas paksus. Keskuzamerikan kaikiš järedambad reskveden Managua- da Nikaragua-järved levigatas Nikaraguas. Saum vezid om 10,380 km², nece otab 8% territorijad.

Toižed sured lidnad (enamba 80 tuh. ristituid vn 2005 rahvahanlugemižen mödhe, surembaspäi penembha): Leon, Činandeg, Masaj, Esteli, Tipitap, Matagal'p. Vl 2005 kaik oli 46 lidnad enamba mi 10 tuh. eläjidenke.

Uran ottas kävutamižhe tobjimalaz atomenergetikas. Elementan löudmižsijid om äjiš valdkundoiš. Sen kaikiš järedambad löudmižsijad oma Avstralijas, Venämas, Kanadas da Kazahstanas.
Tulendan tobmudele jäl'ghe Kir kävuti vasthalibundad Midijas da anasti sidä vozil 553—550 EME, muga Persijan valdkund oli ühtenzoittud (läz Iran nügüdläižiš röunoiš). Vodele 547 EME Anatolijan pol'sar' alištui Kirale. Vl 539 EME sodamatk Vavilonan car'kundha oli satusekahan. Lopuks, imperii leviganzi Indan randoišpäi Livijhasai, car' koli-ki sodamatkas. Torguindvaldkundad alištuiba Kiran tobmudele tahtonke samha suren valdkundan varuitomut torguindteiden täht. Kiran tulend oli statjaks toižiden valdkundoiden täht, kudambid rida söi südäimespäi. Hüvä car' jäti elegiš vastustajid, andoi tobmut alištunuzile ičetahtol. Kir kändihe pit'kas varastadud carikš aramejalaižiden živatližusiden i Persijan möhembaižen despotizman keskes, necišpäi panihe ümbärdajiden rahvahiden muštho.

Radonoigendai tobmuz om Sverdlovskan agjan Ohjastuz. Denis Pasler radab Ohjastusen ezimeheks vs 2012 kezakun 19. päiväspäi, agjan Dum vahvišti händast radnikusele gubernatoran taričendan mödhe. Kaks' ezmäšt varaezimest, kuz' muite varaezimest, gubernatoran Administracijan ohjandai da ministrad ratas Ohjastusen ühtnijoin. Agjan ministrused, departamentad, ohjandused da üks' laudkund alištudas Ohjastusele.

Mugoman invazivižen erikon hered leviganduz, kut vezigiacint (latin. Eicchornia crassipes), telustab ujuda laivoil, sauptab hapanikan vajehtamišt.

Azerbaidžan om lider RVÜ:n valdkundoiden keskes kogosüdäiproduktan kazvandan mödhe, vozil 2003-2008 se ližazi kahthe kudenke kümnendesenke kerdha.

Hibj om 11-18 sm pitte, 40 grammhasai jügutte. Lühüd sanged n'ok om samha da žoubimha semnid. Suugad oma teravad. Jaugad oma lühüdad, likkudas hüpkil madme.

«Vepsläižen kodin südäin» (ven.: Жизнь вепсского дома) om voden 2012 Venäman dokumentaline fil'm veroližen vepsän külän polhe. Siš om venäkel'žid titroid.

Vl 1887 Mark Šagal-pirdai oli sündnu Vitebskaha. Lidnan mel'kuva putub hänen kuvil ani paksus. Mainitesed laps'aigan lidnan polhe oliba hengaiteseks pirdajan täht.

Lidnan territorii seižub Tünen valdmeren Pakuižen meren Bohai-lahten randal. Se röunatab Hebei-agjanke suves, päivlaskmas da pohjoižes, Pekinan territorijanke lodehes. Ühthine röunoiden piduz kuivmadme om 1137 km. Pakuižen meren randanpird otab 153 km Tän'czinin röunoiš.

Mujezerskijan rajon (venäkelel: Муезерский район, suom.: Mujejärven piiri) om municipaline ühtnik Karjalan Tazovaldkundas, Venälaižes Federacijas.

Sared oma kattud korallil vedenalaižiden vanhiden upnuziden vulkanoiden päd. Kaikiš korktemb nimetoi čokkoim sijadase Likiep-atollal, 10 m meren pindan päl.

Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 14 016 ristitud, rajonan ristitišton koume videndest. Kaikiš suremb ristitišt oli vl 1992 — 16 600 eläjad.

Ohjandusen form om unitarine parlamentine tazovaldkund äjiden partijoiden sistemanke, AÜV:oidenke associacijoiš. Valdkundan pämez' om prezident, hän om vaiše parlamentan ühtnii. Üks' varaprezident om hänele abuhu. Parlament paneb prezidentad da 6 ministrid radsijha. Valitadas prezidentad nelläks vodeks, kahtenden strokun om voimuz. Prezident om mugažo ohjastusen pämez' da ühtnii.
Znamasine jogi om Sud sen ližajogidenke (Andog, Kolp' da tž.). Se läbitab rajonad lodehespäi suvipäivnouzmha. Kaik joged mülüdas Sudanjogen (Kaspijan meren) basseinha.

Rahvahad (enamba 0,4% vl 2010): venälaižed (88,7%), armenijalaižed (2,6%), ukrainalaižed (1,8%), turkad (0,8%), azerbaidžanlaižed (0,4%), čiganalaižed (0,4%), vaugedvenälaižed (0,4%), toižed — 3,1%, rahvahuden ozutandata — 1,8%.

Vs 2014 tal'vkuspäi Vladimir Sadovskii radab lidnan administracijan pämehen. Ezmäine varapämez' da nell' muite varapämest oma hänele abhu. Kuz' komitetad, 18 palakundad da 1 laudkund alištudas rajonan administracijan pämehištole.

Parlament om kaks'kodine. Üläkodi om Vejiden Nevondkund (marš.: Council of Iroij) 12 ezitajanke, vaiše konsul'tativižed funkcijad oma heil. Alakodi om Käskusenandai Suim (Nitižel) (marš.: Nitijela) 33 ezitajanke, kaik rahvaz valičeb heid 4 vodeks. Valičemižoiktuz om 18-voččil da sen vanhemb.

Vl 2009 Dominikan päeksport oli bananad (39%), muil (22%); toine eksport — kakao (4%), medicinižed instrumentad, raud, sobad, kived, elektromašiništ, laivad da venehed.

Rahahidenkeskeine sodavägiden da civiline El' Al'to-lendimport (LPB) sijadase 4061 m korktusel, 13 km suvipäivlaskmpolehe lidnan keskusespäi lähižhe El' Al'to-ezilidnhasai. Sišpäi tehtas reisid Suviamerikan maihe, AÜV:oihe da Bolivijan südäimes.

Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 158 004 ristitud, lidnümbrikon — 184 046 ristitud. Vl 2017 196 863 ristitud elädas lidnümbrikos. Lidnan i lidnümbrikon kaikiš suremb ristitišt om nügüd' (vl 2017).

Mectorokan (lat.: Ectobius sylvestris) om torokanoiden erik Ectobiidae-sugukundan Ectobius-heimospäi. Ümbrikirjuti vl. 1761 saksalaine biolog Nikolaus Poda fon Noihaus.

Käskusenandai tombuz om Ezitajiden Nevondkund (ven. Совет депутатов) 18 ühtnijanke. Kaik rahvaz valičeb heid videks vodeks. Järgvaličendad sihe oliba vl 2014 sügüz'kun 14. päiväl. Valerii Tihonov radab sen ezimehen da rajonan pämehen vs 2011 semendkun 26. päiväspäi. Ezitajiden Nevondkund valičeb rajonan administracijan pämest.

Meri om udesnimitadud vl 1853 alamalaižen Villem Barenc-merimatkadajan oiktastuseks. Ende verazmalaižed lugiba mert Norvegižen meren palaks. Nügüdläine Norvegine meri mülüb Atlantižhe valdmerhe.

Lehtesed sijadase järgendusen mödhe, ned oma 3-15 mm pitte, 1-6 mm levette, munanvuiččed vai pit'kačud lühüdan vardenke. Lehtesen plat om muzavihandan mujun ülähänpäi da tuhkhahkan (vauktan) mujun alahanpäi, se om jänu tal'veks kazmuz. Vaha om lehtesen alahal, se telustab vedele valada lehtest.

Pandemii (grek.: πανδημία — «kaik rahvaz») om epidemii, kudamb levigandeb kaiken valdkundan territorijadme, erasišti susedvaldkundoidme-ki i äjidme mail'man regionoidme.

«Kipinä» (Kibin) om vepsänkel'ne, suomenkel'ne da karjalankel'ne Karjalan Tazovaldkundan lapsenaiglehtez. Nügüdläine päredaktor om Elina Bürkland.
Järv om 50 km levette keskmäras, sijadase Al'bertin-riftalangos. Pind om 32 900 km², randanpird om 1828 km pitte. Keskmäine süvüz — 570 metrad. Järven kaikiš süvemb čokkoim sijadase 697 metrad valdmeren tazopindan alemba. Päivlaskmaižen randan kall'od sadas 2000 m korktusen mödhe, päivnouzmaine rand om vezo tobjimalaz. Randanpird ümbärdab äi karoid da lahtid, niišpäi Börtonan laht om kaikiš suremb.

Meisa Kuroki (jap.: 黒木 メイサ Kuroki Meisa), todesine nimi — Sacuki Šimabukuro (jap.: 島袋 さつき Šimabukuro Sacuki; sünd. 28. semendku 1988, Nago, Okinavan prefektur, Japonii) om japonijalaine aktris, pajatai da model.

Orelan agjan üks'kodine parlament om Rahvahandeputatoiden Nevondkund (edel vn 1996 uhokun 26. päiväd — Agjan Dum). Kaik rahvaz valičeb sen 50 ezitajad videks vodeks. Leonid Muzalevskii radab Rahvahandeputatoiden Nevondkundan ezimeheks vs 2012 tal'vkun 16. päiväspäi.

Sosnovii Bor (ven.: Сосновый Бор) om Venäman lidn da lidnümbrik Leningradan agjan päivlaskmas. Vspäi 2006 se om üks'jäine alištui agjan tobmudele oikti lidn.

Viktor Mari Gügo (franc.: Victor Marie Hugo, virktas: [viktɔʁ maʁi yˈɡo]; sünd. 26. uhoku 1802, Bezanson, Francii — kol. 22. semendku 1885, Pariž, Francii) — francijalaine kirjutai, runokirjutai, prozankirjutai da dramaturg, francižen romantizman pävei da teoretik. Francijan akademijan ühtnii (1841).

Näkad (kävutab vaiše äilugus; franc.: pique(s), angl.: shades, ven.: пики, вини) om must kartankarv. Om üks' francijan pačkan nellän kartankarvoišpäi.

Livanan parlament om üks'kodine Ezitajiden Suim (araban kelel: مجلس النواب Mažlis an-Nuvvab) 128 ühtnijanke (64 — hristanuskojišpäi, 64 — islaman uskojišpäi).

Neon (mugažo latinan kelel, znamoitas Ne) om kümnenz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes. Sen sijaduz om kahesanden gruppan päalagruppas, tabluden toižes periodas.

Sahariden keskes om äi glükozad da fruktozad, a saharozad eile äi. Polisaharidoiden keskes om äi pektinoid, niil om sur' praktine znamoičend.

Sergei Svetlakov — Leonid-sauvondmastar / Sergei Beläkov / Sifon / Slavik / Snežana Denisovna / Ivan Dulin / Lapteev-inspektor / Gena / Pronin

Lidn sijadase Suomen lahten suvirandal (Koporjen laht), 20 m valdmeren pindan päl keskkorktusel. Matkad Piterin röunhasai om 35 kilometrad päivnouzmha orhal (Lomonosov-lidn), Piterin keskushesai — 80 km.

Järv om elänzoittud läz kaks'sadadmetrižhe süvüdehesai, necidä alemba rikvezinikan koncentracii om luja i ei ole elod ani pohjazesai. Kaikutte šoid toiženke lämudenke om läz sadametrine süvütte (korkte), i veden lämuz pohjanno om vaiše +6...+8°C. Järven vezi om ireg (30 metrhasai nägubudenke) da solakaz lujas vähän. Veden kauktuz om magnijan soliden tagut. Vezi om muglreakcijanke, PH 8,0-9,5.

Klimat om subtropine neps. Heinkun keskmäine lämuz om +11, vilukun kesklämuz om +25 Cel'sijan gradusad. Paneb sadegid 1256 mm vodes, kezakus-sügüz'kus om penemb niid (262 mm nelläs kus). Paneb lunt lujas harvoin, lujid manrehkaidusid ei olele (jäl'gmäine oli vl 1888, 5,5-ballaine).

Langenijad Barencan merhe znamasižed joged (basseinan suruz, častomaraižen mödhe): Pečor- (322 000 km²), Voronj- (9940 km²) da Tulom (21 500 km²).