Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
Geçän yıl bu ayın 27-28 gecesindä olan yaamur, sellerä toplanıp, iki insanın canını aldı, ekonomikaya da 15 milion ley zarar getirdi. Bu yıl da seldän gelän belalar sürter.

Sovetlär Birliinin hem Moldova Jurnalistlär Birliklerin azası (1989), Sovetlär Birliinin hem Moldova Yazarlar Birliklerin azası (1990), Türk Dünnesi Yazarlar Birliin azası (1992).

Sergilerä katılmêêr.Mariya İvanovna Dimoglu para için yaratmêêr. O kendi canı için yaradêr. Para o başka yollarlan (aalemin evlerinä remont yapıp, Türkiyedä evlerdä izmet edip, Komrat paneerında bişeylär satıp) kazanêr. Ama genä da, onun resimnerini bulup, onnarı muzeylär, özel kişilär satın alêrlar.

Vardı sergilär da: Moldova Bilim akademiyasının gagauzologiya bölümünün 1987-2005 yıllarında çıkarılan kiyatlar, “Ana Sözü” gazetaları, halk el yaratmaları, gagauz muzıka tertipleri, sofralarda kurulu milli imeklär.

Ama ani bu para neredän sa buralardan çekilecek var nicä annamaa ondan, nelär açıktan söledilär Gagauziya Başkanı Mihail Formuzal hem Gagauziya Başkan yardımcısı Nikolay Stayanov universitettän öncä üüredici kuruluşların direktorlarının önündä.

Onun sınırları var padişaalıın Kahul, Taraklı, hem Ukrainanın Reni, Bolgrad dolayları, günbatısında Prut deresi boyunca Romıniyalan. Kuruldu 1940 yılın noyabri ayın 11-dä.

İçerdä pençerelerin setleri, duvar boyları herersi doluydu muzika tertiplerinnän. Burada vardı : kemençä, gitara, balalayka, mandolina, garmonika, kauşkapunun yanında durardı kara mor aaçtan bir şımbal

Coğrafya • Tarih • Din • Spor • Bilim • Sinema • Müzik • Gagauz • Evropa • Aziya • Afrika • Amerika • Okeaniya • Azerbaycan • Moldova • Türkiyä • Rusiya

Aleksandr Radulov taa küçülüündän hokkey oynamaa başladı. 16 yaşından beeri iki yıl Rusiyanın superligasında oynadı. Sora, 2004-cü yılda Kanadanın “Kvebek Pemparts” komandasına geçti da birkaç sezon sıravardı NHLın en islää oyuncusu oldu. Ama sonunda, vakıtsız brakıp Kanadayı, geeri döndü. Şindi “Salavat Yulaev” komandasında oynêêr. Aleksandr Radulov iki kerä dünnä çempionu (2008, 2009), dünnä çempionatın bronza prizöru (2007), gençlär çempionatında gümüş prizöru (2005, 2006), üniorlar arsında dünnä çempionu (2004), Memorial kuboonun saabisi (2006) oldu.

Büün GAGAUZ DİLİ ikiliktä kaldı. Herliim “Gagauziyada üüredicilik için” zakonda GAGAUZ DİLİNDÄ uşak başçaların hem şkolaların açılması için karar alınmarsa – GAGAUZ DİLİNÄ DEYNİ MEZAR SANDII HAZIRLAMAA BAŞLAYIN.

Yanvarın 10-da viţe-gubernator küü topluşunu topladı, orada açıkladı, ani yanvarın 6-da küülülerin yaptıkları cezalı iştir, hem teklif etti onnar öndercileri hem silähları versinnär, hem da yazı yazsınnar, ani onnar kendi küülülerin yaptıkları için pişman olêrlar. Topluş, saygı göstereräk, viţe-gubernatorun istediklerinä susmaklan cuvap etti.

Onnar liţeyin çalışmasınnan tanıştılar. Liţeyin büük başında Gagauziya önderci-lerinnän, başta Gagauziya Başkanı Georgiy TABUNŞÇİKlän, buluştular.
“Zamanêêrsın, evim!” (peetlär, 1989, 1990), “Karımcalık” (uşaklar için peetlär, 1989), “Böcecik” (uşaklar için Bukvalık, 1991, Moldova üüredicilik hem bilim Bakannıı tarafından başlangıç hem küçük klaslar için üüredicilik kiyadı olarak tanındı), “Akardı batıya güneş” (peetlär, 1993), “Gıcırdêêr kafamın çarkları” (peetlär, 1993), “Akar yıldız” (peetlär toplumu, 1998), “Dramaturgiya” (pyesalar, 2006), Onnar geldilär sabaalän (povest, yazılı 2008-ci yılda, taa tiparlanmadı), “Ana Dilim” (çıktı Türk dünnesi büük poetları seriyasında, 2010, Baku, azerbaycancaya çevirilmiş peetlär), “GAGAUZLUK: Kultura, Ruh, Adetlär” (gagauz folklor tekstlarının temelindä bilim kiyadı, 2010).

İmeklerdän ayırı resim, foto hem el yaratmaları sergilenärdi. Ukrayna gagauzlarından bu sergidä resimcilär Pötr ÇAKIR (İsmail kasabası) hem onun kızı Larisa ÇAKIR-UZUN, hem da Veçeslav HACIMİTİ (Bolboka) kendi yaratmalarınnan katıldılar. Gagauziya resimcileri Petri VLAH hem Dimitri KARA insannarı gözäl el yarat-malarınnan sevindirdilär.

Gagauz Yeri (Romınca: Găgăuzia, veya Avtonom Territorial Bölümlüü Gagauziya — gagauzların sık (kompakt) formada yaşadıkları geografik bölge.

Kısa bir sözündä TÜRKSOY Predsedateli, Azerbaycan kultura Bakanı Palad BÜLBÜLOĞLU selemladı Konferenţiyaya katılannarı hem annattı, ani Gagauziya TÜRKSOYda başka Bakannarlan bir uurda bulunêr. Buna da Moldova öndercileri kayıllık verdi.

“İlk güreştä ensedim Egipettän sportsmenı.- annadêr Nikolay GRAHMEZ.- Sora 14:4 ensedim belarusu. ½ finalda Amerikadan sportsmena tarattım. Bronzayı da aldım, enseyip Vengriyadan güreşçiyi. Bu ensiyeşimi Vatanıma baaşlêêrım!”

Açan yaklaşêrsın Valkaneş tarafından (diil Çöşmä küüyü tarafından) Tülü küüyünä sol tarafta, küüyä yakın, durêr bu anmak taşı. Neyi o annadêr? Sadä onu, ani I-ci Dünnä cengindä Valkaneş rayonundan insannar mı ceng etti? Osa, ani bölä bir ceng mi olmuş? Yok, sadä bunnarı annatmêêr!

Hocalı kasabasına ataka yaparkana, orasını basarkan armännar zakondan dışarı olan 5,45 kalibralı kurşunnar hem himiya silähı kullanmış. Bu gösterer, ani Armeniya insannaa karşı tragediya yaparkana Jeneva Konvenţiyasının protokollarını çiinedi.

Yavan Mihuna da elä alsın onun tarlacıını. Da te kim biler Olak mı kefliymiş da dartmış terbeeyi diil o tarafa osa beygir mi yolda ürkmüş bişeydän ama fayton devrilmiş çukur içinä Olak savaşardı çıkarmaa faytonu direşärdı kızarardı da esaplamazdı ani yolun ötääki tarafında çift içindä sinmiş Yavan Mihunda dua eder ;

DIGITÜRK-D-SMART-TİVİBU-FİLBOX-TELEDÜNYA-TÜRKCELTV-VE TÜRKSAT hakında bilgi veren en doğru sayfa sayfa 21 aralık 2014 te kuruldu www.facebook.com/TvPlatformlari adresinen ulaşabilirisniz

Büük ayın (yanvari) 25-dä Gagauziya apeläţiya sudu kararladı Gagauziya Başkanı seçimnerin 2-nci turunu legitimlı hem kanona görä tamannanmış saymaa.

Ioan Ştefanov Ivanov, kitabinda: Bulgarlar Rusiyadan hem bulgarlar Bulgariya memleketindan 1894 ilda yazier: Gagauzlar pak bulgardir, hangilari kayibetmişlâr bulgar millet dilini, hem geçmişlâr türk dilinâ.

Büük agaları gidiy onnan ekmek için. Geliylar açan orayı, büük bir dolayında koyunnar otlıy, ama çoban görünmiy. Açıy kapuyu, giriylär içeri. Çocaa diy :
Ahto Haabjärv - Jaan Haabjärv - Alar Haak - Maarja Haamer - Aino Haav - Maire Haava - Verner Hagus - Uko Halla - Priit Hallap - Arvi Hallik - Alide-Johanna Halliste - Mati Hammer - Rene Hammer - Enn Hango - Ravo Hannura - Teet Hanschmidt - Benno Hansen -Kristjan Hansen - Leopold Hansen - Mall Hansen - Johan Hansing - Meelis Hansing - Wilhelmine Hansing - Anatoli Hanson - Liivika Hanstin - Heikki Haravee - Alvi Hargel - Jaan Hargel - Lembit Härm - Martin Härm - Tiit Härm - Viiu Härm - Edkar Härmson - Dmitri Hartšenko - Terje Heido - Jaak Hein - Valentina Hein - Viive Hein - Uno Heinapuu - Kersti Heinloo - Norbert Heinloo - Anu Heinsalu - Helle-Reet Helenurm - Tiit Helimets - Mare Hellam - Hilda Hellas - Ludmilla Hellat-Lemba - Julius Helsblum - Neeme Henk - Ago Herkül - Imbi Herm - Evald Hermaküla - Endla Hermann - Agate Hiielo - Siina Hiievälja - Elfriede Hilden - Valdur Himbek - Mercedes Hink - Aavo Hinno - Aado Hõimre - Lea Holst - Emmy Holz - Agnes Holt - Vladislav Horuženko - Ludmilla Hussar

Plan Latin dilindän alınma laf, latincä planum. Plan lafın maanası bir yazı ilerki gelän vakıdın içindä türlü işleri yapmaa deyni. Planda işlär bir neetlän baalıydır.

Bu davranmanın sonu: ofițial dokumentlerä görä bütün Moldovada aaçlıktan en aazdan 115 bin kişinin ölmesi gösterildi. Bu sayıya lääzım eklemää o insannarı, ani aaçlıktan öldülär gagauz küülerindä, zerä bu küülerdä toplu mezarlarda gömülän ölülerin sayısı ofişial dokumentlerdä esaba alınmadı. Bu kara sayıya lääzım eklemää o insannarı da, ani gidärdilär Ukraiynaya bir trofa ekmek aaramaa deyni. Çoyu onnarın öldülär. Ukraynanın Livovskaya, Stanislavskaya, Çernoviţkaya bölgelerindä.

Tanzaniya (Tanzaniya Birleşik Respublikası) Afrika kоntinentında bir devlet. Darüsselam baş kasabası. Komşuları Keniya, Uganda, Ruanda, Burundi, Kongo Demokratik Respublikası, Zambiya, Malavi, Mozambik İnsannar hepsi 43,739,000 (2009) En büük kasaba Darüsselam. Ofiţial diller Svahili Başka diller İngiliz dili, Arab dili Dinner hristian, islam, allaasız, başka dinner. Toprak 945,243 km²

Büünkü gündä Çadırın “V.MOŞKOV” adına 1-ci liţeyi kendi başına almışlar da gagauz dilin saatlarını silmişlär – 3 saattan 1 saada geçmişlär. Onnarın önnerinä yok mu nicä çıkmaa? İki yıl onnar olmuş işleerlär.

Prezidentura binasının en üüsek erindä, Moldovanın bayraanın yanına, Evropa Birliinin hem Romıniyanın bayraklarını taktılar.Doktorların açıklamalarına görä 200 kişidän zeedä yaralı var. Onnarın aralarında poliţiya da var.

Bitki yola Canabisini senselesi, en yakınnarı hem küülüleri geçirdilär. İon Bassın ölüsündä sade elli kişi vardı. İon Bassı onun ana küüyündä Kirsovoda (Başküüyü) topraa verdilär.

Coğrafya • Tarih • Din • Spor • Bilim • Sinema • Müzik • Gagauz • Evropa • Aziya • Afrika • Amerika • Okeaniya • Azerbaycan • Moldova • Türkiyä • Rusiya

Rayon hem kasaba insannarın-nan buluşmaktan sora Rusiya Büükelçisi Valkaneşin 3-cü nomaralı rus şkolasına bir vizit yaptı. Burada onu tuz-ekmeklän karşladılar. Şkola öndercileri şkolaylan hem şkolada rus dilindä üürenmäk proşesinnän Canabisini tanıştırdılar.
Dev demiş: “Brä gidi, ne iş bu, allelem gelmiş Yuvan. Almalı topuzu da gitmeli nänı gözüm görüsä, zerä o beni kayıb edecek”. Genä düşünmüş dev da demiş: “Gitmeli da görmeli onu”. Gelmiş dev, oturmuşlar ekmek imää. İirkan Yuvan onu da kesmiş, ordan pinmiş genä beegirinä da gitmiş ileri.

Coğrafya • Tarih • Din • Spor • Bilim • Sinema • Müzik • Gagauz • Evropa • Aziya • Afrika • Amerika • Okeaniya • Azerbaycan • Moldova • Türkiyä • Rusiya

Peyzaj o bir erin resimi, naturanın bir köşesi, ya küüyün, kasabanın bir kenarı, ani literatura yaratmanın içindeliinnän personajlarınnan baalı. Peyzajlan yazıcı olur taa derindän göstersin durumun kötü, ya çok ii olduunu, personajların da sevinmeliindä peyzaj, natura olur gösterilsin açık güneşli, lüzgersiz, otlar eşil, kuşlar çalerlar hem başka. Ama personaj kahırdaysa, yakınsa cellat düüş, ya ölüm, ozaman peyzaj da olur karahalda (hava lüzgerli, yaamurlu çimçirikli gök gürlemeleri, otlar senik, kışın olur borannar, fırtınalar hem başka)

Azerbaycanda yaşêêr 9.1 million adam, onnan 51,5 %-i kasabalarda. Baş kasaba Baku (azerbaycanca: Bakı) (3 millliona yakın). Baş kasabada toplandı padişaalıın 18 % insannarı. Büük kasabalar Gäncä, Sumqayıt, Mingäçevir, Şirvan, Nahçıvan, Şäki.

Fas (Berberice: Murakuc, ⵎⵓⵔⴰⴽⵓⵛ, telaffuz: Murakuş, "Tanrı'nın arazi"; Arapça: المغرب El-Mağrib), resmî olarak Fas Krallığı (Berberice: Tageldit n Murakuc, ⵜⴰⴳⴻⵍⴷⵉⵜ ⵏ ⵎⵓⵔⴰⴽⵓⵛ; Arapça: المملكة المغربية), Kuzey Afrika'da yaklaşık olarak 32 milyon nüfusa ve 447,000 km² yüzölçümüne sahip bir ülkedir. Başkenti Rabat ve en büyük şehri de Kazablanka'dır. Fas'ın, Atlantik Okyanusu'dan, Cebelitarık Boğazını çevreleyip Akdeniz'de son bulan uzun bir sahil şeridi vardır. Doğudan Cezayir, Kuzeyden İspanya (boğaz boyunca bir denizden bir sınır ve Ceuta ile Melilla adlarında iki küçük özerk şehir), güneyden de Moritanya ve Batı Sahra ile komşudur.

O bir talantlı adamdı, duudu Kiriyet küüyündä, Çadır dolayında, 1893 yılda. Geçindi 1960-ıncı yılın başlantısında Moskovada. Yazıcı, poet, bilgiç hem pedagog. Arabacı Nikolay, ilk gagauz yazıcılarından biriydir. Duudu hem büüdü bir pek fukaara kiriyetli çiftçi aylesindä. Küçüktän bildi zor yaşamayı, aaçlı, çıplaklıı, ama küçüktän pek havezi vardı çok iş üürenmää. Küüdeki birklaslı iki yıllık şkolayı bitirmiş. Onun bobası, kiyat bilmääzmiş, ama fikirli, arif hem şen bir adammış, hiç fukaralaa bakmadann verer Koli oolunu Komrat real uçilişçesinä, üürensin kendi kazançınnan.

Üçbuçuk yıldan sora 1994-cü yıl dekabri ayında Moldova Agrar Partiyası kontrolu altındaki Kişinöv parlamenti, tanıdı gagauzların territorial avtonomiyasını.

İşledi Komrat Devlet Universitetinda üüredici hem bilim işlerindä prorektor. Literatura (proza hem peetçilik) hem istoriya uurunda çalışmaları var.

Gecä zebralar uyuyerlar, ama onnarın var kendi bekçileri, angılarıuyumeerlar, seslenerlärherbir fışırtıya. Açan bekçilärduyerlar, ani duşmanın biri onnarayaklaşer, onnaruyandırerlar sürüyü, da sürü bu erdänbaşleerkaçmaa. Çok keräolerölä, ki ihtiar yada hasta zebralar hızlı kaçameerlar da geeri kalerlar, ozaman sürü duruklaner biraz da bekleer geerikalannarı etişsinnär deyni.Zebralar pek koruyerlaraylelerini.
De stêd is bekend as de "Ore Haadstêd" (Capital do Minério) troch it hawwen yn dyn sub-grûn soad mineralen, dat is de basis fan har ekonomy en host grutte mynbou bedriuwen dy't hâlde harren extractive aktiviteiten yn Sierra de Mares (Serra das Éguas), dat troch de wei, ek it is ien fan 'e stêd fan sights, te foarmjen lânskippen montanhosas.

Geçennerdä, RUNO zaametçisi Liliya Födorovna NADEJDAnın öndercilii altında, ölä bir seminar Çadır rayonun Kazayak küüyün lişeyindä oldu. Seminarda bütün rayondan gelän gagauz dili üüredicilerin çoyu pay aldılar.

Pazertesinä, Küçük ayın (fevral) 2-nä Moldova Parlamentı eni yıldan sora kendi ilk sesiyasına toplanacek. İlk oturumda Moldova Parlamentına seçim günü belertilecek. Parlamentta çounnuk olan komunist partiyasının deputatları Parlamenta rekomendaţiya yaptılar, ani seçimneri Çiçek ayın (aprel) 5-nä koymaa.

11.01.1906. “Arestları saaselem başardık. İnteligentları konvoy altında büün Benderä yolladık. Yaarına ikinci arestant partiyaysını yollayacez. Yoklamaklan 40 tüfek hem revolver aldık. Halkın yoklamasını ilerlederiz... Rotmistr SKALYKOVSKİY”.

Hadise - (Hadise AÇIKGÖZ) duudu 1985-ci yılın Canavar ayın (oktäbri) 22-dä Belgiyanın Mol kasabasında. Türk köklü türkücü.Onun anası-bobası Türkiyenin Sivas kasabasından.

1966 - CHP genel başkanı İsmet İnönü, cumhurbaşkanı Cemal Gürsel'e yazdığı mektubu kamuoyuna açıkladı. İnönü, Adnan Menderes, Fatin Rüştü Zorlu ve Hasan Polatkan'ın idamlarının durdurulmasını istedi.

15 avgust 1923-cü yılda Çadır kasabasında duudu. Timişoara Poltehnica İnstitutu Metallurgiya fakultetini başardı (1943-1948), Roma Universitetinda avşam kurslarına registrat oldu neftçi injiner diplomu aldı. 1948-1949-cu yıllarda Nancy Universiteti (Franţiya), Üüsek Milli Geologiya hem Şahta Şkolasında okudu, injiner geolog diplomu kabletti.

Epigraf bu bir iki sıracıklı uygun söz (Bilmeycedän, şiirdän, bir üürenmiş adamın sözündän) angısı buluner (yazıler) yaratmanın adından sora hem açıkleer onun temasını ya da öz fikirini, verer cuvap, açıklamak en önemli problemaya.

Muhammet Emin Han (Kazan Tatar dili Möxämmät Ämin, Möxämmädämin, Muhammad Amin) (1485-1486) (1487-1496)(1502-1518). Uluğ Muhammed soyu bitki.

Serginin açılışında salon insannan doluydu. Çünkü insanar her zaman eni resimnär bekleerlär. Beklemäk ta onnarı aldatmadı – halizdän pek çok gözäl, türlü konularda hem çeşitli tehnikada yapılan eni resimnär sergilendi. Onuştan da bu resimnär gelenneri hiç birini duygusuz brakmadı.

Coğrafya • Tarih • Din • Spor • Bilim • Sinema • Müzik • Gagauz • Evropa • Aziya • Afrika • Amerika • Okeaniya • Azerbaycan • Moldova • Türkiyä • Rusiya

Üüredicilär sayêrlar, ani büünkü gagauz dilindä üürenmäk kiyatları gagauz dilini üüretmää deyni eterli diil. Onnarın çoyunda, yıldan-yıla, hep o materiallar tekrarlanêr. Çoyu gagauz yazıcıları için aaz hem obyektivsiz materiallar veriler.

Konferenţiyeya katılannarın önündä söz tutarak, Prezident Vladimir VORONİN urguladı, ani Gagauzyaya avtonom statusu vermäk için karar almaa deyni büük sabur lääzım oldu. Bu kararlan, Moldova gösterdi, ani milli soruşları barış içindä çözmää var nicä.
Başlêêrlar Büük aydan (yanvar) beeri haberleşmää. Turniri katlanıp ta yapêrlar: kim organizaţiyaylan, kim maşinaylan, kim paraylan, kim masaylan yardım eder. Ama, belliki, en büük kuvedi Födor İlyiç SİRKELİ koyêr. Turnira bütün Gagauziyadan üürencilär katılêrlar, Başküüyündän insannar toplanêr. Turnirn açılışında torjestvennıy lineyka olêr. Bu yıl da ölä oldu.

Kazayakta buluşmak gösterdi, ani bölä seminarlar faydalıdır. Hem taa da faydalı olacek onnar ozaman, açan bütün Gagauziyanın gagauz dilindä üüredicileri, en aazdan, yılda iki-üç kerä bireri toplanaceklar. Da o toplantılarda diil salt NE YAPMAA konuşulacek, ama bu iş için para kabledennär bu uurda NE YAPILDI konusunda cuvap tutaceklar. Ozaman işlär taa hızlı ileri örüyeseklär.

Orak ayın (iyül) 7-dä yapılan açıklamada dünneyin eni 7 en şaşılacek yapısının seçmesindä 100 milion insan pay aldı. O 100 milion insana deyni büünkü gündä Dünneyin eni 7 en şaşılacek yapısı şunnar oldu:

1906-cı yılın Çiçek ayın (aprel) 20-dä Kişinöv sudun kararınnan Komrat kalkıntısında pay alannarın hepsi, zalog karşılıınnan, serbest brakıldılar. İki gündän sora da, 1906-cı yılın Çiçek ayın (aprel) 22-dä sud karar aldı, ani Andrey Galațanı da, saalıı yufkalandıı sebepinä, serbest brakmaa.

Nekadar tutêrım kendimi aklımda Kişinöv yolun üzerindä, Komrat demir yolu stanşiyasının yanında bu yuva vardı. Her yılın o yuvada leleklär yavru çıkarardılar, sevindirip insannarın gözünü.

Kadirli kasabasi Akdeniz bölgesinde yer alan Osmaniye vilayetine baalı bir kasabadır. Bu kasabade Türkiyenin resmi dili Türk dilinde laf edilir. Şeerde 84.618 adam, tamamında ise 120.951 adam yaşar.

Stepan KURUDİMOVdan kaare festivaldä pay aldılar: Mariya BİEŞU, soprano hem Mariya ŢONİNA, soprano (Moldova), Bülent ATEŞOĞLU, bas (Türkiye), Larisa AHMETOVA, mezzo-soprano (Rusiya), Arda AKTAR, bariton (Poyraz Kipra Türk Respublikası), Arêu MACİNOVA, mezzo-soprano (Ukrayna) hem da Mihayıl SEÇKİNin öndercilii altında bulunan Moldovanın Milli kamera orkestrası.

Musaafirlär Kazayak lişeyin gagauz dili üüredicileri tarafından verilän açık uroklarda bulundular. Sora bu uroklarlan ilgili incelemelär yaptılar.

10.01.1906. “Komrattan gelän bilgilerä görä, orada olan ortalık karışmasının maanasında taa derin işlär var, diil nicä ilktän görünärdi... Nicä bizä açıklêêrlar, bu karışmanın harakterı diil çiftçilik.., Bunun sebepi taa derin. Erindeki kuvet arest altında, baamsızlık bildirildi...” (“Bessarabskaya jizny” gazetası Komrat çiftçilär kalkıntısı için).

Cumaa günü, Kırım ayın (dekabri) 24-dä Moldovada Türkiye Büükelçisi Fatma Fırat TOPÇUOGLU, Kişinöv Devlet Universitetin Rektoru G.RUSNAK hem TİKA Başkanı Hakan FİDAN birliktä Kişinöv Devlet Universitetindä bulunan Türk kultura Merkezinin ofişial açılışı yaptılar.
1980 - Eski Hatay Cumhurbaşkanı Tayfur Sökmen İstanbul'da öldü. Tayfur Sökmen, İskenderun Sancağı'nın Fransızlar tarafından işgali üzerine ilk direniş hareketini örgütleyenler arasındaydı. 1938'de kurulan Hatay Devleti'nin, 1939 yılında Hatay Türkiye'ye katılıncaya kadar cumhurbaşkanlığını yaptı. 1939-1950 yılları arasında Antalya milletvekili, 1950-1954 yılları arasındaysa Hatay milletvekili olarak TBMM'de bulundu.1969-1975 yılları arasında da kontenjan senatörü olarak görev yaptı.

Afrika leopardı (latin: Panthera pardus pardus) - Afrika kontinentında Keniya, Tanzaniya, Uganda, Burundi, Ruanda, Mozambik, Botsvana, Namibiya, Malavi, Üülen Afrika Respublikası, Angola, Kongo Demokratik Respublikası, Zambiya, Gvineya, Zimbabve hem Kongo Respublikasında yaşeer.

Bir inek yoktu. Çocuk aaradı bu inää birkaç saat, ama bulamadı da pek korktu. Ama taa aaramaa onu yoktu nicä : başladıcaan aaramaa kayıp inää, kalan ineklär taa o moment daalışardılar. Çocuk kararladı götürsün sürüyü küüyä, orada o haydadı inekleri insannarın aullarına, kimseyä sölämeyip kayıp inek için, tezicik döndü djungli daayına aaramaa kaybelmiş inää.

Bölä o savaşarmış hastalıı üstelemää. Saar kompozitor, hastalıına bakmayarak, yazdı bir pek käämil muzika Girginnik simfoniyası.Ama o yıl dübüdüz saar olmuş. Bethoven insannarlan hiç lafedämääzmiş sade tabiatlan sözleşmäk ona verirmiş raatlık hem kısmet. Bundan sora muzika sesleri sade onun içindä büüyärmiş.

Ceviz ayın (sentäbri) 15-dä Komrat restorannarın birisindä Moskvada yaşayan Gagauziyanın Tomay küüyündän duumalı Evgeniy KAPSAMUNun rock stilindä yazılı “Vatan” adlı gagauzça türküsünün hem bu türküyä videoklipın prezentaţiyası oldu. Türkü avtorunun Rusiyada büük biznesı var hem o Rusiyanın Dumasının deputatının yardımcısı olarak da işleer.

Neylän üüretmää var. Deyelim, ani kiyatlarımız altın her taraftan – bunu deyämeerim. Ama bir bakış başka dillerin kiyatlarına atarsaydık – var nicä görelim, ani bizim kiyatlarımız taa ii. Bu kesindir. Kiyatlar 1-9-cu klaslaradan var. 10,11,12-ci klaslar için kiyatlarımız büün da yok.

Bir günü bän kablettim bir yabancıdan kiyat.O yazardı bir erif için, angısı pek talantlıymış da varmış nicä olsun kompozitor ama pek sakınarmış. Yabancı yalvarardı bänuurayım bu erifä da kızıştırayım onu yazsın muzıka.

Olimpiada yarışları iki turda oldu: yazı hem aazdan annatmaklar. Yarışmakta 9-cu klaslar diktant yazdılar, 11-ci klaslar takrir (ilk cümlesi olan yaratmayı başardılar), 12-ci klaslar – literatura tekstı hem yaratma yazdılar. Sora da olan viktorinada istoriya, kultura hem literatura soruşlarına cuvap ettilär.

Açan 80-ci yılların ikinci payında genä peydalandı kolaylık GAGAUZ DİLİNDÄ şkolaları açmaa, genä bu sţenariyi ortaya atıp, brakmadılar şkolaları açalım.
N.Baboglu için laf olmaz bütün, eer anmasak onun publiţistika janralarını da. Bu janrada da o gösterdi kendisini nicä bir büük usta. “Kak больно” kiyadında, ani çıktı 1989-cu yılda peydalandı N.Baboglunun bir yazısı “Bir halkın tragediyası”, neredä çok becerikli hem derin bilmäklän gösterili gagauz halkın uzun çalılı yolu büünkü günnerä, onun pek zoor savaşı kendi insannıını tutmak için, onun durmamayca uzanması aydınnaa, kulturaya. Hep yukarda anılmış temalara yazıları peydalandılar “Ana sözü” gazetasında: “Gagauz eri gagauz dilsiz”, “Latin grafikasına yolumuz”, “Yazımız – üzümüz”. Sora genä Afgan cenginä karşı, ayırı bir kiyatçıkta, çıkêêr yazıcının yazısı “Kardaşlanmışlar”. N.Baboglunun publiţistika yazıları, statyaları, nasaatları, neredä o açıklêêr istoriya, literatura, folklor, etnografiya, üüredicilik temalarını, toplu “Publiţistika yazılarından” kiyatta, çıktı 2000 yılda.

Aşaadaki bukvalar girmez standart urum alfavitinä, ama kullanıldı pre-klassik zamannarda yada bir takım dialektlerdä. Digamma, stigma, heta, san, koppa, sampi, hem şo bukvaları işlenir hem urum țifraları gibi.

Hasan Tagi oğlu İsmailov 1915 senesinde Şerur nahiyesinin Çomahtur köyünde nüfuzlu kişi, ermeni çetelerine karşı savaşan gerilla birliğinin komutanı Tagi Meşedi Mahmut oğlu İsmailovun ailesinde doğmuştur..

Bu işin ucunu Komradın apeläţiya sudu Dudoglonun istemesinä göra buldu. Sudun kararına görä, büünkü gündän Mihail Formuzal – Gagauz Erin Başkanı sayılêr.

Bronz medalileri alannar: Andrey GARÇU (46 kg), Vitaliy KURDOV (63 kg), Mihail TEZEK (69 kg), Sergey FRANJEV (76 kg), Aleksandr ROMANOV (85 kg).

Çekederlär bunnar ikisi gitmää, bulayorlar bir adam, doksan-dokuz kürk giimiş da hem da doksan-dokuz stıncın odun dolayanda yanarmış, da genä baarımış: “Dondum”. Yuvan deer o adama: “Olmamısın bana bir düüncü?” O da deer: “Olurum”.

Şiir Yaldızlar yazılı gagauz halkının inanmasına görä. Gagauzlar yınanerlar, ki herbir insanın var göktä kendi yıldızı. Açan birkimsey duuer yada öler, göktä peydalaner yada düşer birär yıldız. Bu şiirdä da kär ölä yazılı. Şiir kiyadında çık, çık güneş var şiir, türkü, masal hem bilmeycä küçük uşaklara deyini, angılarını, şkolalarda taa üürenmeerlär. Bu kiyada avtor becermäklän ayırmış da geçirmiş gagauz yazıcılarından en uygun yaratmaları küçüklär için. Annatma zor yollar tiparlandı 1970-nci yılda toplumda yollar .

1988-1994 hem 1999-cu yıldan büünkü günädän “Ana Sözü”nü (ilk gagauz gazetasını) çıkarêr (25.09.1993 yıldan beeri latin grafikasında). Çıkardı uşaklar için jurnal “Kırlangaç” (1991-1993, 2001-2002). Gagauz yazılarını latin grafikasına geçirmää deyni çalışmaları ilk başladı (1979, 1988-1993).

N.Baboglu olêr diil sade bir käämil üüredici, etişer Kıpçakta şkolada zavuç, sora da direktor, işleer Kıpçakta hem Kongazda, taa sora etişer bütün Moldova respublikanın şkolalar üstünä ministr yardımcısı. Üürediciliklän barabar çok çalışkan N.Baboglu hiç bir da gün brakılmêêr yazıcılıktan. O yazêr ana dilindä gagauzça peet, poema, annatmalar, pyesa.
Ozaman klasta 30 kişidän zeedä üürenärdilär. Hepsi islää üürenärdilär, birleşiktilär. Şkolayı bitirdiktän sora kim nereyi daaldı. Geçti 33 yıl nicä şkolayı bitirdirdilär, ama her yıl savaşêrlar bir kerä şkolaya toplanmaa. Bu yıl da toplandılar, zerä yubiley - hepsi 50 yaşını doldurêrlar.

Küüyün kenarında yol boyunda bir adam savaşardı, çıkarmaa çukurdan kendi faytonunu.Bu adam Olak Petriydi. Onun faytonu eniydi hem beygiri yalap yalap edardi tuyannıktan Olak Petri doorulmuştu. Plasa kasabasına ki orada kötülük etsin.

Çingenä da demiş: “Bir büük merdiven yaptım da çıktım çak gökä, da Allahlan Allahka ekmek iyirdilär, da beni da teklif ettilär, da bän istämedim”. Adam da demiş: “Bän da gördüm, ani seni teklif ettilär, bän da kalktım da idim potmarı.

Çuvaşiyada nüfusun çoğunluğu Çuvaş ve Rustur. Nüfus içindeki azınlıklar genellikle Tatar, Mordvinler ve Ukrainalılardır. En büyük ikinci millet Ruslardır.

Büünkü gündä Canabisi Moldovada demografiyada, kadra hazırlamakta, işin normalanmasında hem ödemesindä, iş resurslarında hem iş pazarı uurunda tanınmış bir speţialist sayılêr. Çok yıllar bu uurda çalıştı. Oldu Moldova iş hem soţial soruşlarında Devlet Komitetın bölüm başkanı.1982-ci yıldan insan arasında hem Moldova kvalifikaţiya üüseltmäk institutunda lektorluk işinä başladı. 1992-ci yıldan beeri Komrat Devlet Universitetindä (KDU) ilktän êkonomika fakultetin dekanı olarak, sora da, 1996-cı yıldan beeri, üürenmäk uurunda prorektor olarak çalışardı.

2003 yılda N.Baboglunun tiparlanêêr iki kiyadı: “Güz çiçekleri”. Seçmä şiirlär” hem “Gagauzların kaderi”. Povesti”. Taa sora 2006 yılda basılêr onun uşaklar için annatmaları. Kıyadın adı “Bucaan tarafında. Gani”.

Araz Yakupoğlu (tam adı: Hacıyеv Araz Yakup оğlu; D. 1 Harman ay 1973; Yeni Taşkent, Berde rayonu, Azerbaycan SSC, SSCB) — Araştırmacı, şair, "Altın kalem" ödülü (2011)

"Şindiki Gagauzların aslı başlantısı (istoriyası) karanlıklıdır. Gagauzlar yaşıer Varnanın dolayanda hem da Kara denizin limanlannda. Kimisi deerlar hem sanıerlar, ki Gagauzlar Kumanların (Uzların, Oğuzların) evlatlarıdır, hangıların dili hakikat türk dilinin soyundandır (491 yapr.) Irecek yazier, Hammer (isterik) söleer, ki urumlar (greklâr) 1223 ilinda baaşlamişlar Dobrucada Izedinâ Selçuklarin Sultanini toprak, hem ki ozaman göçülük yapmişlar, geçmişlâr

Valkaneş (moldovanca: Vulcăneşti, Вулкэнешть, rusça: Вулканешты) — üçüncü büük kasaba Avtonom Territorial Bölümlüü Gagauziyada, Respublika Moldovada, Valkaneş dolayın merkezi.

Çukçiler (Çukçi dili: ́́ԓыгъоравэтԓьэт, о'равэтԓьэт) - insannar hepsi 16 000 kişi. Çukçi halkı Rusiya, Çukotka Avtonom Okrugu, Kamçatka Krayı, Saha Respublikası hem Magadan Oblastı devletlerinda yaşeer. Dinneri hristian, tayfe.

Bizä, kim bu iş için cuvap eder, hem kimin yazısını görmedään bakannar diil lääzım hiç bir karar alsınnar, uuramadaan onnar gitmişlär dooru Moldova Üüredicilik Bakanın yardımcısına Oleg Andreeviç BABENKOya. O da gagauz dilindän 2 saatı almak için kararı imzalamış.
Argo Aadli - Viive Aamisepp - Ott Aardam - Henn Aare - Inna Aare - Irja Aarma - Jüri Aarma - Reet Aarma - Andre Aarniste - Marta Aasa - Katri Aaslav-Tepandi - Ants Aasma - Irja Aav - Tõnu Aav - Evald Aavik - Ervin Abel - Mari Abel - Kadri Adamson - Maia Adari - Olga Adari - Rudolf Adelmann - Karl Ader - Voldemar Ader - Kais Adlas - Raivo Adlas - Enn Adusson - Ilse Adusson - Ada Ahi - Dajan Ahmetov - Liisa Aibel - Marika Aidla - Lembit Aimre - Linda Ainla - Elmo Ainula - Anti Ainumäe - Riina Airenne - Silvi Ait - Ira Ajango - Alide Alaküla - Ellen Alaküla - Robert Alamaa - Randar Alango - Rudolf Alari - Nata Albring-Kruusmann - Voldemar Alev - Martin Algus - Armin Alla - Illi Allabert - Rudolf Allabert - Ljuba Aller - Elise Allik-Enn Allik - Peeter Allik - Alli Alliksoo - Andrus Allikvee - Otto Aloe - Milli Altermann - Theodor Altermann - Anna Alt-Jakobson - Anna Altleis - Jaan Altleis - Kaarli Aluoja - Ants Ander - Anu Ander - Lehte Ander - Ago Anderson - Rein Andre - Valve Andre - Karin Andrekson - Paula Andrekson - Ludmilla Andrianova - Ain Anger - Endel Ani - Eva Annast - Helgi Annast - Sergi Annilo - Rednar Annus - Maimu Anto - Lembit Anton - Eugen Antoni - Ljubov Antoni - Jenny Anvelt - Astrid Arak - Sirje Arbi - Aleksander Arder - Helmi Aren - Rein Aren - Väino Aren - Anu Arendi - Juta Arg - Toivo Arnover - Inge Arro - Aleksander Arry - Ines Aru - Leida Aru - Virve Aruoja - Heino Arus - Tiit Aruvee - Erki Aule - Edmund Aumere - Merle Aunpuu - Aleksander Aur - Märt Avandi - Maria Avdjuško

Evelki Grețiyanın anılmış resimcisi Dedal çok yıl yaşamış bir Krit adasında angısı bulunurmuş yırak onun vatanından. Yabancı bir padişah Minos bu adanın saabisiymiş. Dedal yaparmış mermer taşından Allahın hem insannarın figuralarını.

Valkaneş dolayı — Avtonom Territorial Bölümlüü Gagauz Yerindäki üç dolaydan biri. Valkaneş dolayı erleşeer Respublika Moldovanın üülen-günbatısında.

Afganistan (Peştu: Afganistan Islami Jomhuriyat (́د افغانستان اسلامي جمهوریت), Dari: Cumhuriye Islamiye Afganistan (جمهوری اسلامی افغانستان))

Olak bütün kuvetlän savaşardı çıkarmaa faytonu o nekadar taa çok kesilärdi, okadar taa titsi olardi.Faytonun bir tekerlää artık çukurun kenarındaydı.Boji, o üzsüz adam onun suratı çarıktan kalın! Sän görersin, Boji, ani bän bir parça ekmeeää hasıretim, brakma onu çıksın!

Küüyün primarı Konstantin Gaydarcı. Büünkü gündä küüdä sayıda var 533 kişi. Belli ki onnar hepsi küüdä yaşamêêrlar. Sovet vakıtlarında burada sovhoz-zavod varmış. Ozaman küülülerä hepsinä erindä iş vardı. Şindi çoyu onnarın aşırıda kazançta bulunêrlar. Küüdä kalanar da evlerini, kuşlarını hem hayvannarını bakmaa savaşêrlar.

Ceviz ayın 7-11 günneri arası Türkiyenin KÜÇÜKÖY kasabasında Komrat primarı Nikolay DUDOGLUnun başkannıı altında bir delegaşiya bulundu. Onnarı karşılayan KÜÇÜKÖY belediye başkanı Necim ÖZDEMİR teklif etti, ani bu iki kasaba kardaş kasabalar olsunnar. Teklif komratlıların tarafından büük havezlän kabledildi
2001 - 2001 yılının 3-6 Mart tarihleri arasında Hindistan’ın Kalküta kentinde düzenlenen seks işçileri karnavalına dünyanın çeşitli ülkelerinden katılan, 25.000’i seks işçisi olmak üzere 50.000’in üzerindeki kişi 3 Mart’ın “Dünya Seks İşçileri Hakları Günü” olarak kutlanmasına karar verdi. O günden sonra 3 Mart dünyanın birçok ülkesinde seks işçilerinin haklarını dile getirdikleri bir onur günü olarak kutlanmaya başlandı.

Lineykayı gimnaziyanın direktoru Födor İlyiç SİRKELİ açtı. Sora uşaklar peet annattılar. Lafetti GHT (Gagauziya Halk Topluşu) başı Anna HARLAMENKO. Gagauziyanın asker komendantı nasaat etti. Afganeţlar lafettilär. Odnoklasniklerin adından Zoya TANASOGLU söz tuttu.

ÜNESKO açıkladı, ani “herliim halkın 30% üürenmärsä hem kullanmarsa kendi Ana dilini o dil kaybeler, halk ta asemiläşiya olêr”. Buna eklenecek bişey yok.

Gagauziya Halk Topluşun Başı Stepan ESİR kendi dokladında gagauzların devletlik istoriyasını annattı. Canabisi urguladı, ani, çekedip XIX üzyılın ortasından büünkü günädän, herbir etapta devletlik için çalışmalarda gagauzların kendi liderleri vardı. Stepan ESİR annattı, o olaylar için, ani oldular 1989-1994 yılları arasında: Gagauz Respublikasının 1990-da kurulması için, devleti tanınmasında çalışmalar için, volontörların Gagauziyaya örümesi için, Moldova öndercilerinin Gagauziyanın soruşunu barış içindä çözmesi için.

Gagauzların bilinir aydınnadıcısı M. Çakir Viața Basarabiyei dergisindä 1934-üncü yılda, 5-inci nomerindä açıkleer, ani gagauz dili yakın türk dilinä. Bir taraftan, öbür taraftan, o ayırıler Türkiyanın Türkçesindän.

Gagauziya Başkanı urguladı ki dünneydä hem Moldovada finans krizisı var, ama açıktan söledi, ani “herliim Moldova Pravitelstvosu zarplataların kaldırılması için kararını finans yardımınnan kaavileştirmärsa, ozaman pedagoglar otpusk için hepsi parayı vakıdında kabletmeyeceklär”. Bundan sora o teklif etti, iç rezervalarına analiz yapıp, harçları aazaltmaa hem erinä erleştirmää.

İkinci da: bu anmak taşı gösterer, ani gagauzları diil salt askerä alarmışlar, ama onuda, ani gagauzlar geroyca ceng edärmişlär. Göster onu da, ani gagauzların arasında ofiţer da varmış! Deyeceniz - şaşılacek bir iş mi? Diil şaşılacek, ama bölä işleri dä bizdän saklardılar. (Osa kendimiz mi bilmää istemäzdik?). Okuyun ne yazêr tabloda: “Bu anmak taşını küülü ofiţer KARANFİL N.N,. koydu”.

Vizentiya, urum Padişahları Türk-Uzları (gagauzları) ani hristianmış, kabul edârmiş asker, asker-içinâ, hem askerlerinâ gibi, verimiş uzları gagauzlan, hristiyanlara gibi, ey hak, büüklük hem beylik.

14 yıl geeri Harman ayın (avgust) 31-dä Moldovada devlet dili kabledildi. Ozamandan beeri bu gün Moldovanın bütün topraklarında “LİMBA NOASTRA” yortusu olarak bakılêr.

Urum kiyatları yazêr ani bu gagauzları getirdi Osmanıı İmperiyası Gagauz Padişaalıın çöküşünnän sora (1390 - XV üzyılın başında) Dobruca dolaylarınnan işçi olarak sultan topraklarında işlemää.

XII asırdan yazı dili olan Azerbaycan türkçesi XX asıra kadar kullandı arap alfavitini, 1923-1939 yıllarında latin, 1939-1991 yıllarında kirill alfavitnerini. 1991 yılından beeri Azerbaycan dili yazılêr eni latin alfavitilän.
Kim halizdän sever muzikayı, o yok nicä olsun hodul insan! yazarmış o Kim görer, ani incäzanaatın yok sınırı o duyer nasıl yırak o kendi neetindän.Bethoven incäzaanat için bütün yaşamasını verdi.

Hederlez ayın (may) 5-dä direktorlar Komrattakı “G.Gaydarcı” adına rayon teoretik liţeyindä toplandılar. Toplantıda şkolalarlan hem üürediciliklän ilgili soruşlar incelendi.

Not. Biz danışêrız hepsi okuycularımıza, üürencilerä, üüredicilerä: herliim küüyünüzdä varsaydı bölä meraklı materiallar yazın bizä. Utanmayın. Bölä işleri diil salt siz, diil salt gagauzlar – bütün dünnä bilsin lääzım!

Onun gözäl ötär müzikasında vardı derin duygular, ii istemeklär- insannar arasında olsun serbestlik, birlik hem kardaşlık. Muzikasınnan o sevindirärdi insanı. Onda taman vardı çok türlü neetlär- yazmaa üüsek uurda muzika, bu taraftan göstermää kendi kuvedini.

Mitingta Moldova liberal-demokrat partiyasının liderı Vlad Filat söz alıp, urguladı ani “sadä serbest presanın yaşaması var nicä getirsin demokratiyalı hem evropalı devletin ilerlemesinä”. Vlad Filat hem “Bizim Moldova” alyansından deputat Leonid Bujor mitingta adadılar, ani demokratiyalı kuvedi hem serbest presayı kazanmaa deyni, parlamentı eni seçimnerä getireceklär.

Verer üzüünü, bu koyer parmaana. Başleer üzük çaarmaa çorbacısını, canını kurtarmaa deyni, çocuk keser parmaanı da sıbıdeer pınara. Ölä da kurtuler.

Paramız da yok. Bu alaza. Bilmeerim nezaman dolacek bu alaza. Ama üüredicilär sayêrlar, ani kiyatlar pek yufka. Bunu bileriz. Elimizdä var üüredicilerin reşenziyaları. Avtorlra söledik, ani onnarı esaba alsınnar. Ama kiyatların üçüncü basımı olêr. Bişey diişilmeer. Bir işi eniletmää deyni eni kan lääzım. Bunu avtorlara sölämediniz mi?

1989 cu yılda, yeni yıla karşı, dekabri ayin 29, Komrat kasabanın yaşayannarın oldu kolayları görsünnär televizionda kendi kasabasını, tanıdıklarını, bir boyu da kendi kendilerini. "Söler hem gösterer Komrat" bu laflar ilk sölendilär maavi ekrandan. Televideniyanın kurucusu, hem ilk öndercisi İliya Anastasov oldu. Lääzım nişannamaa, ani Komrat televideniye studiyası, kısa bir zamanda büüdü "Gagauziyanın Teleradio" regional kompaniyası oldu. Avtonomiyanın kurulmasınnan haberlär zeedelendilär, programalar da taa dolu çikmaa başladılar.

Bulup dereyi, onnar duruklanerlär suyun kenarında, birdän girmeerlär su içmää, korkeerlar su içindä olmasın Krokodil.Ama susuzluk üsteleer korkuyu. İlkin girerlär suya en korkmazlar, sora onnarın ardına hızlaner suya sürünün kalan hayvannarı da. İçip doyunca suuk su, sürü genä döner kır uvasına.Zebraların yaşaması dolu korkuylan. Aslannar, kaplannar, kuduz köpeklärheredaonnarı kolleerlar tutmaa.

Eskimos-aleut dilleri — Poyraz-günduusu Rusiyadan (Çukotka) hem Poyraz Amerikanın poyrazına kadar uzanan bir territoriyada laf edilän diller. Bu dillerdä 102 000 insan ana dili olarak laf ederlär. Birbirlerilän çok yakın hısım sayılan hem 10 farklı yazı dilinä bölünen bir dil aylesi. En çok konuşulan Eskimos-aleut dili, Grenlandiya İnuit dili.
Çocuk kararladı insannara haber vermää, ani aacın altında büük bela var. O baardı : Korunun aacın altıda kaplan durer! İnsannar işittilär onu. Onnarın birkaçı aldılar tüfeklerini, yavaşıcık yaklaştılar bu aacın altına.

Açan 50-ci yılların sonunda – 60-cı yılların başında başladıydı hazırlanmak açmaa deyni gagauz dilindä şkolaları, onnar kim annadı, ani bu iş GAGAUZ milletini dizdän kaldıracek, hemen “analar-bobalar” istämeerlär baarmaa başladılar. Komunist Partiyasına onnarın elinnän hazırlanan hem yazılı olan kiyatlar yaamaa başladılar.

Seftä, Gagauz dili için Urum alfaviti kullanıyerlardı. 1957 yılınan beeri, Kiril alfaviti kullanmaa başladı. Şindiki Gagauz yazısın temelindä latin alfabeti durêr.

Bu kiyatlan ilgili ilk haber Kongazçıktan geldi. Harman ayın (avgust) 21-dä Kongazçıkta küü Sovetinın toplantısı oldu. Ona katıldılar GHT deputatları Zahar MİTUL hem İvan BURGUCU, GHTnın İnsan hakları hem zakonculuk komisiyanın predsedateli. Toplantıda incelendi soruşlar: Gagauziya seçicilerin Halk Topluşun deputatlarına danışmaları hem konuylan ilgili GHTnın İnsan hakları hem zakonculuk komisiyasının Kararı.

4. Bunalêrım… İçimdän geler boynumdakı galstuu çıkarıp fırlatmaa, sora tepedän tırnaa kadar soyunmaa, çoban çocuun yamalı rubalarınnan enidän donanmaa, ayaama bir çift rezina ayak kabı geçirmää, kreslomun altına, içindä iki yufka yavan pita bulunan çantayı, sumkayı takmaa, kayışımın arasına bir kaval sıkıştırmaa, sora, çıkarıp fırlattıım rubaları rezina ayak kaplarımnan çiinemää, sora bürodan çıkmaa, uşaklıımın küüyünä, çobannık yaptıym bayırlara gitmää. Enidän dönmää uşaklaa, enidän dönmää çobannaa, enidän dönmää bayırlara, daalara, suuk sulu punarlara, enidän dönmää tabiata… Akıntılarda islanmak, kaya taşlarında ateş yakmak, yısınmak, mantara pişirmäk, sürüdän ayırılan hayvannarı aaramak, bulamayıp aalamak, bulup sevinmäk, bekçidän azar işitmäk, kimär kerä şamar imäk, gölgelerdä yatıp uyumak, derelerä tıynak yapıp üzmäk.. Hem taası…

Gagauz Yerinin eski insannarı - übür Türk halkı nogaylar zamanında göçtülär Dobruca hem başka regionnara.1918-ci yılda Gagauz Yeri bütün Bucak hem Bessarabiyalan birleştirildi Büük Romıniya Padişaalıına.

Ayrıca Gagauziya (Gagauz Yeri) da kendi delegaţiyasını burayı yolladı. Festivalä Kişinövda yaşayan gagauzlar da katıldılar. Gagauzların “Aulu” hep bıldırkı erindä bulunardı. Burada gagauz “havasını” pek gözäl yaratardılar Kazayak küüyündän “Sevda” ansamblisi hem Tomay küüyündän “Altıncık” uşak ansamblisi.

Ama bu iş Moskvada başa çıkmadı da gagauz dilin alfabeti düzüldü hem kabuledildi burada, erindä, Moldovada. Arabacı literatura zaametini (poeziya, proza hem başka) başladı taa otuzuncu yıllarda. Kimi stihlarını bastı Krım - Tatar gazetasında. Bu çalışkan bilimci adam bütün ömürünü yaşadı Moskovada. Açan 1957-nci yılda Moldova hükümeti gagauz dilin alfabetini kabul etti hem şkolalarda ana dilindä üürenmeyi, karar verdi Nikolay Arabacı büük havezlän çalıştı başka bilim izmetçilerinän barabar ilk şkolalar için gramatika kiyadını hazırlamaa.
Küçük ayın (fevral) 24-dä Gagauziyanın Üüredicilik upravleniyası topladi şkola, liţey hem kolec direktorlarını bir toplantıya. O toplantıda Gagauziyada üüredicilik proţesınnan ilgili önemli soruşlar incelendi hem şkoladakı, rayondakı hem regional olimpiadalara bir analiz yapıldı.

1937 - Yeni harflerle basılan ilk kağıt paralar tedavüle çıktı. Üzerinde Atatürk'ün resmi bulunan 100 liralık banknotlar 1942'de tedavülden kaldırıldı.

Tomay küüyü Çadır-Lunga dolayında kurulmuş o vakıtlar, açan gagauzlar geçärmişlär yaşamaa Bulgariyadan Bucak kırlarına. O kurulmuş Orumbetoglu hanın çorbacılık yerlerindä. 1819 yılda tomaylılar kurmuşlar küüdä bir ortodoks klisesi. 1853-1856 yıllarda tomaylılar pay almışlar Kırım cengindä. 1914 yılda Tomayda varmış 530 ev, 2676 kişi hem 7458,5 desätina toprak. Tomaylılar pay almışlar türlü frontlarda Birinci dünnää cengindä. 1918-1940 yıllarda küü girärdi Romun padişaalıı içinä, sora Sovet Birliin devletinä. Tomaylılar pay almışlar İkinci dünnää cengindä da.

Kapucunun hatırını sorarak iş erinä girerim. Merdivendä, koridorlarda karşladıım odacılara seläm vereräk, gülücüklär daatarak, dönär kreslolu masamı bulêrım. Masam ter-temiz. Üstündä ne varsa – erli-erindä. Odam tertipli. Arkama dönüp, odacıyı çaarmak zilin knopkasına basêrım. İçeri girän, dönär kresloma saygılı odacıya, ilktän komplementlar yaadırêrım, metetmeklär daadêrım. Sora bir çay sölemesini “buyur” ederim. Havezlän içerim. Ilık çayı hazezlän içtiimi kendimi inandırêrım. Dokumentlerä dalêrım. Kimisi iisiksiz, imzalêêrım. Kimisinin iisiklerini bulup, bir tarafa ayırêrım. Kimseye tutuşmêêrım. “İnsandırlar, yannışlık yapabilirlär.”- aklımca deerim. Zilä basêrım. İmzaladıım iisiksiz dokumentleri yukarı, iisikli olannarı, enidän hazırlanması için, aşaa yollêêrım…

Coğrafya • Tarih • Din • Spor • Bilim • Sinema • Müzik • Gagauz • Evropa • Aziya • Afrika • Amerika • Okeaniya • Azerbaycan • Moldova • Türkiyä • Rusiya

Hakaslar - (Hakas dili: Тадарлар) insannar hepsi 77 000 kişi. Hakas halkı Hakasiya, Rusiya, Kemerovo Oblastı, Krasnoyarsk Krayı, Tuva, Ukrayna devletlerinda yaşeer.Dinneri Şamanizm. Dilleri Hakas dili.

Romın dili (Romınca: limba română) — günduusu latin gruppasından bir dil, Rumıniyanın ofițial dili. Büün romın dili Rumıniyadan kaari kullanılêr bir takım Evropa padişaalıklarında hem moldovan dili adı altında Respublika Moldovada.

Moldovanın dіllerі kullanmak іçіn zakonnarı bütündän göstererlär lіngvіstіka sіtuaţіyasını respublіkada. Rus dіlі dііl sade 557 146 millet bakımından ruslar için ana dіlі sayılêr, ama 446 417 başka mіlletlerdän dä, angıların arasında 220 129 ukraіn, 120 368 moldovan, 47 872 çıfıt, 16 002 bulgar, 11 365 gagauz, 10 924 belorus. Taa 1 962 112 Moldova vatandaşı, onnardan 1 488 865 – moldovan, rus dіlіnі іkіncі dіl gіbі kullanêrlar. Moldovan dіlі butakım sayılêr mіllі azınnıklar arasında sade 169 893 kіşіyä deynі. Mіlletlärarası annaşmaklarda rus dіlіnіn kullanması lääzımdır hem zarar yapmêêr başka dіllerіn kullanmasına.

Gagauziyada hazırlanêr “Gagauziyada üüredicilik için” zakon. Taa ilk gündän, neçin sa o zakonda GAGAUZ DİLİNDÄ şkolaların eri yok. Neçin acaba?
Resimdä – İvanka MOŞU. Ona deyni da bu gün yortu. Ama anasınnan bilä o yortuyu bakamayacek. Anası – uzaklarda, kazançta bulunêr. Zenginnerin evindä izmetçi işleer. Kendi uşaana bir buka ekmek kazanmaa deyni aalemin uşaklarını bakêr.

İlkin Evropayı durmamayca yaamurlar, sellär bastı. Gelän haberlerä görä o yaamurlar milionnarca euro zarar getirdilär. Ama en büük zarar - o sular içindä insannarın kaybelmesi. Bu kara sayı da var.

Olacak çarşambaya paşanın koşusu, sän da çıkar beygirini, sän da yarış, git oraya koştur. Ama diy bizi kıskanacak, istiyecek almaa beygiri, ama biz kaçacez o beygirlän.

Gagauziya ispolkomu kendi toplantılarında durmamayca Kongreslan ilgili soruşlar inceleer, meropriyatiyalar plannarı hazırlêêr. Neetä var, dünnä gagauzlarından kaarä, aşırıdan başka paalı musaafirleri da çaarmaa, Gagauziya kurulması istoriyası için 5-6 kiyat çıkarmaa.

Orayı katılacek 50 üürenci. Üürencileri üüredicilär hazırlêêrlar. Onnar için da bişeylär hazırlêêrsınız mı? Seminar. Çiçek ayında (aprel) gagauz dili üüredicilerini Valkaneştä toplayacez. O seminarda Gagauziyä öndercilerini da bekleeriz.

2005-cı yıldan beeri Moldova vatandaşları Ukraynaya sadä sınır dışı çıkmak pasportlarınnan gidäbilirlär. İç pasportlarınnan kabletmeerlär. Sadä onnar, kim sınır boyunda (30 kilometralık zona) yaşêêr iç pasportlarlan da Ukraynaya gidäbilirlär.

Sora gider birleşmiş blok “Moldova Demokrata” (önderci – Serafim UREKÄNU, Kişinövun primarı). Üçüncü erdä – Moldova hristian-demokratik partiyası (eskidän halk frondu). Taa ötä taa ufak partiyalar dizildilär. Belli, ani en büük güreş bu iki partiyanın hem blokun arasında olacek.

Prezidentura binasının en üüsek erindä, Moldovanın bayraanın yanına, Evropa Birliinin hem Romıniyanın bayraklarını taktılar.Doktorların açıklamalarına görä 200 kişidän zeedä yaralı var. Onnarın aralarında poliţiya da var.

Moldovannar — 3.2-3.5 million hepsi. Moldova Respublikası, İtaliya, Ukrayna, Rusiya, Portugaliya, Braziliya, Kazahstan, Romıniya, İspaniya, Biyaz Rusiya, Latviya, Kırgızstan, Litvaniya, Estoniya, Tacikistan yaşeer moldovannar.

Yanvarın 11-dä 100 kişi erindeki başkannaa çaarıldı, onnarın 58-zi arest altına alındı, sora, ilktän Bender, sora da Kişinêu kapanına yollanıldı. Hep o günü çin sabaalendän, dragunnarın yardımınnan, küü evlerindä yoklama yapıldı hem 200 tüfek hem revolver alındı.

Laklar - insannar hepsi 200,000. Lak halkı Rusiya, Dagıstan, Stavropol Krai, Azerbaycan, Özbekistan, Kırgızstan, Kazahstan, Ukrayna, Türkiye, Tacikistan, Türkmenistan devletlerinda yaşeer.
Duuması Valkaneş küüyündä Kahul rayonunda, bir çiftçi aylesindä. Üürenmesini başleer duuma küüyündä, başlankı şkoladan sora girer pedagoji kurslarına Aleksandrovka küüyündä (1907-1910) neredä gösterer bir üüsek üüredicilik talentini. Buradan onu yolleerlar Vinnița kasabasından pedagoji seminarına, angısını başarer 1913-ncü yılda kazanıp üüredici adını. 1917-1918-nci yıllarda üürener Kamenkada çiftçilik şkolasında, ani hazırlarmış müdür çiftçilik üüsüzlär evlerinä. 1913-ncü yıldan beeri işleer başlankı şkolada üüredici sora 1921-nci yılda başleer çalışmaa Gavanosa taraflarında Vladimireşti küüyündä şkolada direktor. 1929-ncu yılda geçiriler Kişinöv kasabasına.

1980-ci yılda Lyvov poligrafika institutun resimcilik-grafika bölümünü başardı. Hep o yılda Sovetlär Birlii hem Moldova Respublikasının resimcilär Birliin azası oldu.1999-cu yılda Komrat kasabasının şannı vatandaşı oldu.Kendi çalışmalarınnan Pötr Nikolaeviç Vlah kaldırdı gagauzların yaratmalarını dünnää uuruna.Topracıın ilin olsun, Maêstro! Resimcinin dostları hem “Ana Sözü” gazetanın redakţiyası.

O ayırdı açıcı yolunu. O kaldı innanı kendi printibına : (diil çok, ama belli): Ah, toprak, muzey bir er! Yıl yıldan o düzüler. Taa kırık taa var, Buruk ta. Var neyâ bakmaa Durup ta. ("Persengelâr") Poetin çok stihında belli gagauz günü, Bucak kırların peyzajı, şafklı gözlü küüylü esmer kız, gagauz dilinin melodiyası.

12.01.1906. “Arestantların ikinci partiyasını saaselem yolladık. Silähları taa çoyu kendiliindän verer. Komşu küüleri da gezeriz, ama annaşmamazlık görünmeer. Rotmistr SKALYKOVSKİY”.

Bu sayfalarda okunêr, ani 15-ci nomaralı yazıda yazılı «Редакция «Советская Молдавия». Переводом. Зачислена корректором-переводчиком приложения на гагаузском языке с 15 июля. Пр. №70 от 15.07.88 г.». (Gagauzça: “Sovetskaya Moldaviya” redakţiyası. Geçirilmäylän. 15 iyüldän gagauz dilindä eklemeyä korektor-talmaç (çevirici – nışan bizim) alındı. Em. Nr.70 15.07.88 y.”).

Konferenţiya Moldovanın hem Gagauziyanın gimnalarınna başladı. Sora, açılış sözünü Moldova Parlamentin Predsedateli Evgeniya OSTAPÇUK tuttu ilri dooru da konuşannara söz verdi.

Kızıl kanatlı aaçkakan (Latin: Picus puniceus) - Bruney, İndoneziya, Singapur, Kamboca, Laos, Myanmar, Tailand, Vyetnam, Malayziya da yaşeer.

Karadaa (Karadaa dili Crna Gora, Црна Гора ) Evropa kоntinentında bir devlet. Podgoritsa baş kasabası. Komşuları Albaniya, Kosova, Serbiya, Horvatiya hem Bosniya hem Herțegovina. İnsannar hepsi 672,180 (2009) kişi. Ofiţial dil Karadaa dili. Dinner hristian, islam, çıfıt, başka dinner. Toprak 19,812 km². En büük kasaba Podgoritsa.Önetim respublika.

Bölä sözlerin altında geçti Kişinövın opera teatrusunun önündä bir miting, ani Hederlez ayın (may) 3-dä presa serbestliin Bütündünnä gününü kutlamsınnan ilgiliydi. Onu Moldova jurnalistlär Birlii (UJM), Baamsız presanın asoţiaţiyası (API), elektronnik presanın asoţiaţiyası (APEL) hem Baamsız jurnalistika merkezi (CIJ) hazırladılar. Burayı toplandı üzdän zeedä vatandaş hem jurnalist.