Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)

Amursk (rusce Амурск) je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži w Sibirskej při Amurje w Chabarowskim regionje něhdźe 300 kilometrow sewjernje Chabarowska.

Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)

Po wopyće staji frakcija CDU Sakskeho krajneho sejma dnja 12. julija 1991 w sejmje próstwu wo „załoženju wopomnišća za woporow komunizma a socializma w jastwje Budyšin“. Zarjadować dyrbješe so wopomnišćo w něhdyšim wosebitym jastwje ministerstwa za statnu bjezstrašnosć Budyšin II, hdźež měješe jako „městno wopomnjeća kaž tež jako muzej a zetkanišćo słužić“. 16. julija 1993 namołwi Sakski krajny sejm na próstwu frakcije Zwjazka 90/Zelenych Sakske knježerstwo, so dale za zarjadowanje „wopomnišća za woporow komunistiskeje a socialistiskeje diktatury a politiskeje justicy w něhdyšim wosebitym jastwje ministerstwa za statnu bjezstrašnosć ‚Budyšin II‘“ zasadźić. Jeje charakter a staw měještaj so při tym w dalokej měrje zdźeržeć.

Myšecy (němsce Muschelwitz) su wjes we wuchodosakskim Budyskim wokrjesu, kotraž słušeja ke gmejnje Hodźij. Leža 173 m nad mórskej hładźinu na prawym brjoze Čornicy.

Wón kćěje wot měrca hač do meje. Kćenja su purpurowe abo běłe a steja po dźesaćoch hač dwacećoch w hustym kiću. Njesace łopjena su owalne a cyłokromowe. Keluchowe łopješka su małe a docpěwaja dołhosć wot 0,5 mm. Króna je 2-hubowa, docpěwa dołhosć wot 3 cm a nosy na spódku wotrohu, kotraž na kónčku je dele křiwjena.

Krjeńc narodźi so jako syn Malečanskeho skałarja a wuknješe we Wulkej Dubrawe powołanje pórclinoweho tružerja. Hižo 1923 zastupi wón do KPD a bě tež aktiwnje w Serbskim Sokolje. 1933 bu Krjeńc nachwilnje w koncentraciskim lěhwje Hohnstein (Sakska Šwica) zajany. Po druhej swětowej wójnje bě Krjeńc najprjedy wokrjesny a pozdźišo wobwodny sekretar KPD resp. Zjednoćeneje socialistiskeje strony Němskeje; wot 1949 hač do jeho smjerće tež zapósłanc Ludoweje komory NDR za SED.

Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005.

Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)

Delnjošleske wojewódstwo (pólsce Województwo dolnośląskie) je wojewódstwo na juhozapadźe Pólskeje, při němskej a čěskej hranicy. Najwjetši dźěl pólskeje Hornjeje Łužicy słuša dźensa k Delnjošleskemu wojewódstwu. Na zapadźe tworja Łužiska Nysa hranicu ze Sakskej, na juhu běži čěska mjeza přez Kyrkonoše. Stolica wojewódstwa je Wrócław nad Wódru.

Wšědna bukwica (Stachys officinalis) je rostlina ze swójby cycawkowych rostlinow (Lamiaceae). Dalše serbske mjena su dobra přeslička, pomjatkowe zelo, serpinka a botentki. Družina so prjedy rodej Betonica přirjadowaše.

Sćijecy (němsce Stiebitz) su wjes w Hornjej Łužicy, kotraž je wot lěta 1994 z měšćanskim dźělom Budyšina. Maja 533 wobydlerjow a přestrjeń wot 4,73 km². K Sćijecam słušeja tež Ratarjecy.
21. decembra: Přez přistupa Čěskeje, Estiskeje, Letiskeje, Litawskeje, Madźarskeje, Malty, Pólskeje, Słowakskeje a Słowjenskeje k Schengenskemu rumej buchu namjezne kontrole mjez tutymi krajemi a staršimi čłonami Europskeje unije wotstronjene.

Porstkaty kokorč (Corydalis solida) je podobna družina, kotraž njesace łopjena kćenjow je na kónčku porstojće dźělene. Keluchowe łopješka faluja.

W Lubijskej narěči so lědma pisaše. Přispomnjenja hódne, přetož chětro zažne, wuwzaće bě přełožk Lutheroweho katechizma Wjacława Warichiusa z lěta 1595, kotryž bě so – pochadej přełožowarja wotpowědowace – w Lubijskej narěči napisał. Tež přełožk sedmich pokutnych psalmow wot Hrjehorja Martini bě lubijski. Tutej zažnej spisaj słušatej k docyła najstaršim znatym serbskim spisam a nastaštej tuž w tym času, hdyž njebě serbšćina hišće standardizowana. Naslědowacy awtorojo a rěčespytnicy orientowachu so z wjetšeho dźěla na hižo eksistowacym pismowstwje, tak zo stawaše so Lubijska narěč najebać nakromneho połoženja hromadźe z Budyskej narěču ze zakładom hornjoserbskeje spisowneje rěče.

Podkarpatske wojewódstwo (pólsce Województwo podkarpackie) je wojewódstwo pod Karpatami na juhowuchodźe Pólskeje. Stolica a zdobom jeničke wulkoměsto je Rzeszów. Druhe wuznamne města su Przemyśl, Stalowa Wola a Mielec.

Popjelnicu morjeneho měšnika, kotruž Dachauske zarjadnistwo swójbje připósłała, pochowachu 15. apryla 1943 w Drježdźanach na Starym katolskim kěrchowje při Bjedrichowej dróze. Dnja 5. februara 2011 přenjesechu popjelnicu w přitomnosći tysacych wěriwych w swjedźenskim procesionje do Drježdźanskeje katedrale.

Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)

Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)

Wokrjes: 1777 Budyski wokrjes, 1843 Krajny sudnistwowy wobwod Budyšin, 1856 Sudnistwowy zarjad Kamjenc, 1875 Zarjadowe stotnistwo Kamjenc, 1952 Krajny wokrjes Kamjenc, 1994 Krajny wokrjes Kamjenc, 2008 Krajny wokrjes Budyšin

Nowyj Buh (ukrainsce Новий Буг; rusce Новый Буг) je město w Mykolajiwskej oblasći na Ukrainje. Leži něhdźe 100 kilometrow sewjerowuchodnje Mykolajiwa.

Jan Arnošt Smoler wopisa w přiwěšku swojeho hromadźe z Leopoldom Hauptom wudateho spisa Volkslieder der Wenden in Ober- und Niederlausitz někotre markantne rozdźěle. Tak njerealizowaše so adwerbialna kóncowka kaž w standardnej serbšćinje ze sufiksom -je, ale z -i, na přikład stajni město stajnje. Kóncowka na -i jewješe so tež w nominatiwje někotrych substantiwow, na přikład dawani město dawanje abo mysli město mysle.

Internet stawaše so po lěće 2000 anonymnosće a nastajnostneho poskićenja dla ze srjedźišćom rozšěrjenja pornografije. Internetowa pornografija so namaka w zakonsce njewěstej conje, dokelž njeda so tam efektiwnje zwoprawdźić škit młodźiny a přesćěhowanje njedowolenych wobsahow, kaž na přikład pornografije z dźěćimi, kotraž je mjeztym skoro wšudźe na swěće zakazana. Pornografiske strony wučinja wulki podźěl cyłkowneje ličby webstronow.
Wjes je so w lěće 1475 k prěnjemu razej naspomniło. Přeco zaso bu Hřensko wot wulkeje wody Łobja a Kamenicy ćežko wobškodźene, dotal posledni raz w lětomaj 2002 a 2010.

Lublinske wojewódstwo (pólsce Województwo lubelskie) je wojewódstwo na wuchodźe Pólskeje. Stolica a zdobom najwjetše město je Lublin. Druhe wuznamne města su Chełm, Zamość a Biała Podlaska.

Dokelž přerězne słónčne dopromjenjenje na dypk zemskeho powjercha wot jeho geografiskeje šěrokosće wotwisuje, postaja tuta bytostnje lokalnu klimu a móže definiciji (geografiskich) klimowych conow słužić: Tropy leža mjez wobrotnikomaj (23° 26′) a polarske kónčiny wyše polarneju kruhow (66° 34′), mjez nimi subtropy a měrne pasma.

Wuraz stopjeń šěrokosće wužiwa so w rozdźělnym woznamje. Z jedneje strony je z tym geografiska šěrokosć sama měnjena a z druheje strony šěrokostnik, na kotrymž wšě městna jenakeje geografiskeje šěrokosće leža; specielnje su druhdy jenož tajke šěrokostniki měnjene, kotrychž geografiska šěrokosć w stopnjach je cyłoličbna.

Dolf Zillmann: Pornografie. In: R. Mangold, P. Forderer, G. Bente (wud.): Lehrbuch der Medienpsychologie. Hogrefe-Verlag für Psychologie, Göttingen-Bern-Toronto-Seattle 2004.

Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005.

Miguel Juan Sebastián Piñera Echenique (wurěkowanje: /miˈɣel ˈxwan seβahsˈtjan piˈɲeɾa eʧeˈnike/, * 1. decembra 1949, Santiago de Chile) je chilski předewzaćel, miliardar a politikar, kotryž bě wot 2010 do 2014 jako naslědnik a předchadnik socialistki Michelle Bachelet z prezidentom Chilskeje.

Historisce słuša město – hromadźe z Kettwigom a Werdenom – k najsewjernišim dźělam Bergiskeho kraja. Sydlišćo naspomni so prěni raz jako Mulinhem w lěće 1093 a dósta 1808 měšćanske prawa. Lětstotk pozdźišo měješe prěni raz wjace hač 100.000 wobydlerjow.

Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)

Z přełamoškrutowej tektoniku wopisuje so proces wutworjenja horinow, kotrež nastachu přez pohibowanje poměrnje małych škrutow. Horiny, kotrež přez tutón proces nastachu, mjenuja so přełamoškrutowe horiny. Napřećiwnje k tomu steji platowa tektonika, kotraž wopisuje pohibowanje kontinentalnych platow a w tutym zwisku tež nastaće sfałdowanych horinow.

Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)

Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005.

Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005.

Leža nad Hrodźišćanskej skału rěki Lubaty jenož połdra kilometra zdalene wot Wósporskeho stareho města. Susodne wsy su Wuježk za starej železniskej čaru na sewjerowuchodźe, Kotecy na juhu a Hrodźišćo na zapadźe.
Pjetergof (rusce Петергоф, němsce Peterhof, 1944–1997 Pjetrodworjec/ Петродворец) je město w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje při brjoze Finskeho zaliwa a je wobwod Pětrohróda. Ma něhdźe 76 tysac wobydlerjow.

Horodok (ukrainsce Городок; pólsce Gródek) je město w Lwówskej oblasći na Ukrainje. Leži w historiskej Galiciskej něhdźe 25 kilometrow zapadnje Lwowa.

Z nastaćom tak mjenowaneho Web 2.0 přińdźeše w 2000tych lětach k postupej amaterskeje pornografije, kotraž bu ironisce tež pomjenowana jako Porn 2.0 abo Demokratizacija pornografije. Hač do toho produkowaše so pornografija předewšěm profesionalnje a komercialnje, wotnětka bě pak cyle jednorje móžno, swójske wideja na platformy kaž YouPorn nahrać a swětadaloko rozšěrić. Wužiwanje tych platformow je w Němskej wězo zakazany za małolětnych, njeda so pak kontrolować.

Tež wulke Wotrowske hrodźišćo pokazuje na to, zo bě kónčina zahe wobsydlena. Lětstotki słušeše Wotrow do Hodźijskeje wosady. Bliskosće dla wšak chodźeše wjele ludźi z dźensnišeje wotrowskeje wosady do Chrósćic abo do Klóštra kemši. Po reformaciji přirjadowa so Wotrow Chróšćanskej wosadźe. Status samostatneje wosadneje wsy dósta wjes 1758, cyrkej dotwari so na prócowanje serbskeho biskopa Jakuba Wóskeho z Baerenstamma 1772.

Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005.

Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005.

Wotstawk dweju šěrokostnikow z rozdźělom jednoho stopnja šěriny je přerěznje něhdźe 111 km, je wšak zemskeho wopłonjenja dla w bliskosći ekwatora mjeńši hač w ekstremnje sewjernych a južnych šěrinach. Podobny zmylk by wobličenje dołhosće šěrokostnikow jako 2πR·cos β z konstantnym zemskim radiusom R było.

Region Krasnodar (rusce Краснодарский край) je zarjadniska jednotka w južnym dźělu europskeje Ruskeje. Leži w sewjernym Kawkazu při wuchodnych pobrjohach Čorneho a Azowskeho morja a mjezuje w juhu z Georgiskej resp. Abchaziskej. Jeho zarjadniske sydło je Krasnodar, najznaćiše město pak kupjele Soči, hdźež wotměwachu so Olympiske zymske hry 2014.

Šěsć pismikow "A", "E", "I", "O", "U", "Y" předstaja wokale. Warianty z tildu su wotpowědowace nazale. Apostrof " ' " (Puso mjenowany), předstaja laryngalny kyrkowy łusk. Wšě dalše pismiki (inkluziwnje "Ñ", "G̃" a digraf) su konsonanty.

Hižo za čas Słowjanow běše na městnje dźensnišeho Kopjenika hród. Najstarši dotal znaty dźěl Kopjenikskeho hrodu pochadźa po dendrochronologiskich přepytowanjow z lěta 849, město naspomni so pak hakle w lěće 1210 pisomnje jako Copenic. Srjedź 12. lětstotka nadeńdźe so tu hłowny hród słowjanskeho kmjena Sprjewjanow pod wjerchom Jaksu z Kopjenika. Wokoło 1232 dósta Kopjenik měšćanske prawo.

„Dźowka powětra“ (němsce Die Tochter der Luft) je dźiwadłowa twórba němskeho spisowaćela, přełožowarja a wudawaćela Hansa Magnusa Enzensbergera po španiskej předłoze Calderóna de la Barci z lěta 1650.
Čorna čemjerca twori kopcy, kotrež docpěja wysokosć wot 30 cm a šěrokosć wot 30 hač do 50 cm. Srjedźnozelene łopjena su hłuboko lapate a přeco zelene. Kćěje w zymje. běłe hač ćmowočerwjene kćenja.

Sydlišćo je so w lěće 1784 załožiło a ma wot lěta 1938 měšćanske prawa. Wot lěta 2014 słuša Snižne k njepřipóznatej separatistiskej „Ludowej republice Donjeck“.

Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)

Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)

Susodne wjeski su Zarěč w sewjerowuchodźe, Łahow w juhowuchodźe, Haslow (gmejna Hodźij) w juhu, Wutołčicy w juhozapadźe a Nowy Łusč (gmejna Bóšicy) w zapadźe.

W prěnjej Balkanowej wójnje 1912 móžeše Serbiska Prištinu dobywać. W Juhosłowjanskej bě město wot lěta 1974 stolica awtonomneje prowincy Kosowo a Metochija. W Kosowskej wójnje 1999 jara wobškodźena; je Priština wot 2008 hłowne město Republiki Kosowo, kotraž mjezynarodnje připóznata njeje.

Přez swoju politiku tak mjenowaneho appeasementa („změrowanja“) napřećo nacionalsocialistiskej Němskej bě sobu zamołwity za Mnichowske zrěčenje w lěće 1938, wozjewi pak 3. septembra 1939, dwaj dnjej po nadpadźe na Pólskej, Němskemu mócnarstwu wójnu. Dla spočatnych njewuspěchow w Druhej swětowej wójnje a wočiwidneho zaprajenja swojeje dowójnskeje politiki złoži dnja 10. meje 1940 zastojnstwo premiera. Z naslědnikom sta so Winston Churchill.

Podnurjene łopjena su fajn rozdźělene a docpěwaja dołhosć wot 5 cm, mjeztym zo płuwanske łopjena su hač do nimale spódki třiškałobowe a kulowate.

Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005.

Linda Williams: Hard Core. Macht, Lust und die Traditionen des pornographischen Films, Basel a Frankobrod nad Mohanom: Stroemfeld/Nexus, 1995.

Kćěje wot julija hač awgusta. Kćenja su ćěmnoróžojte a docpěwaja dołhosć wot 8 hač 15 mm. Hornja hubka je nimale płona. Tworja huste, kłosojte kwětnistwo, kotrež steji na kóncu stołpika.

Hłohoncołopjenata jabłučina (× Malosorbus florentina) je rodowy bastard z dźiwjeje jabłučiny (Malus sylvestris) a brěčicy (Sorbus torminalis).

Klima tež wot dalšich faktorow wotwisuje; tak su na př. europske městna sewjeroatlantiskeho pruda dla zwjetša jasnje ćopliše hač aziske a sewjeroameriske městna jenakeje geografiskeje šěrokosće.

W lěće 1884 měješe wjes po Mukowej statistice 389 wobydlerjow, mjez nimi 364 Serbow (94 %). Arnošt Černik zwěsći 1956 serbski podźěl wobydlerstwa wot hišće 48,7 %. Ewangelscy wobydlerjo słušeja do Malešanskeje wosady.

Wón je studowany hospodarski inženjer za twarstwo a dźěłaše hač do lěta 1990 jako twarski nawoda a měšćanski architekt. 1991 zastupi do nowozałoženeje Socialdemokratiskeje strony, po tym zo bě wot 1985 do 1988 skrótka z čłonom Komunistiskeje strony. Wot 1997 do 1999 a znowa wot 2001 je čłon stronskeho předsydstwa.
Po Mukowej statistice z lětow 1884/85 rěčachu tehdy wšě 258 wobydlerjow serbsce. Arnošt Černik zwěsći w lěće 1956 we Wotrowskej gmejnje serbskorěčny podźěl wobydlerstwa wot 85,2 %.

Jako šuler běše Andricki sobustaw a mjez 1931 do 1933 starši gymnazialneho towarstwa Włada. W Radworju wutwori so 1933, po tym zo sportowe zjednoćenstwo Sokoł swoju dźěławosć zastaji „Radworska katolska hólčina“. Mjez 1933 a 1934 běše Alojs Andricki prěni nawoda hólčiny, kotraž měješe młodostnych nabožnje a narodnostnje kubłać a sportowsce hromadźe zwjesć. Za čas swojeho studija wuzwoli so wón 1936 na redaktora a staršeho serbskeho studentskeho časopisa Serbski student.

Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005.

Jiłocy (němsce Eulowitz) su hornjołužiska wjes z 328 wobydlerjemi w juhu Budyskeho wokrjesa, kotraž słuša z lěta 2002 ke gmejnje Budestecy. Jiłocy su jenički gmejnski dźěl, kotryž w oficielnym serbskim sydlenskim rumje njeleži. Namakaja so při Sprjewi mjez Budestecami a Kumwałdom a wobsteja z Delnich, Hornich a Nowych Jiłoc.

Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005.

Mjeno Lens pochadźa wot łaćonskeho pomjenowanja za sok. Mjeno roda Lens bu w lěće 1754 wot Philip Miller w The Gardeners Dictionary...Abridged..., 4. nakład, zwjazk 2 najprjedy wozjewjene. Synonym za Lens Mill. je Lentilla W.Wight ex D.Fairchild .

Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005.

Jan Awgust Zoba narodźi so jako syn serbskeju burskeju staršeju 29. oktobra 1869 w Čornjowje pola Pomorc. Wón wopytowaše wjesnu šulu we Wujezdźe a přińdźe 1884 na gymnazij do Budyšina. Chorosće dla dyrbješe gymnazialne wukubłanje přetorhnyć a so w staršiskim domje wulěkować. Na to wzda so Zoba wotmysleneho studija teologije a přewza pozdźišo nanowe burske kubło.

Brodaćica na kćenjach zadźěwa insektam nutř lězć. Ale čmjeły a dnjowniki z dosć dołhim rypakom móžeja nektar cycać. Čmjeły z krótkim rypakom kćenja wot boka nakusnu.

Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005.

Za čas NDR słušeše Pausa k Geraskemu wobwodej a přińdźe tak po přewróće a znowazałoženju krajow najprjedy raz k Durinskej. Dnja 1. apryla 1992 bu město do Sakskeje přerjadowane.
Brunokyrkowy lěniwc docpěwa wulkosć mjez 47 a 75 centimetrow a wahu wot 2,5 hač do 5,0 kilogramow. Małka kulowata hłowa njenjese žanej zwonka widźomnej wuši, dokelž tutej stej pod kožu schowanej. Wopuš je jenož rudimentarny. Koža ma huste spódnje kosmy . Wyše tych su dlěše a jasnje hrubiše, swětłobrune hač brune barbjene, kosmy. Hłowa je ćmowšo barbjena hač wostatne ćěło. Wotwisnje wot dopadnjenja swětła so koža błyšći nazeleń, štož so hodźi na symbiozu z algowej družinu, kotraž je w koži žiwa, wróćo wjesć. Tuta symbioza słuži po zdaću tarnowanju před žernymi njepřećelemi. Wjeršk kože leži, kaž při wšěch lěniwcach, na brjuchu. Tak móže dešćowa woda lěpje wotběžeć. Ruki su jasnje dlěše hač nohi. Na rozdźěl wot dwojoporstowych lěniwcow kónča ruki brunokyrkoweho lěniwca w třoch palcach. Palcy kónča w hóčkatych pazorach, při čimž kóžda srjedźna je powjetšena. Zuby wopřimjija 18 čronowcow. Róžkowe zuby a krajaki brunokyrkowy lěniwc nima. Čuch je wosebje wysoko wuwity.

Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)

Serbske Kundraćicy (němsce Wendisch-Cunnersdorf) su hornjołužiska wjeska, kotraž słuša wot lěta 1994 k Lubijej. Leža štyri kilometry sewjerowuchodnje stareho města a 247 m nad mórskej hładźinu pod Lubijskej horu (448 m) a Hrodźišćom (455 m) a při zwjazkowej dróze 6.

Tež pod staršim pomjenowanjom južne khojsanske rěče su znate. Wot dweju hłownej hałuzow tuteje swójby so dźensa jenož hišće po jednej rěči rěči.

Prěnje historiske naspomnjenje jako Mislesovici sta so hižo w lěće 1088. Po Mukowej statistice mějachu Myšecy we 1880tych lětach cyłkownje 96 wobydlerjow, z nich 94 Serbow a jenož dwaj Němcaj.

Škody su jara mnohostronske. K tomu słušeja wochudnjenje pódy na wutkach a humusu. Zamóžnosć wodu składować a filtrować tohorunja woteběra. Kulturne rostliny so wobškodźa a zdźěla wukorjenjeja, přez čož wunoški spaduja.

Přičina toho, zo tuta forma tak husto wustupuje, je jednory natwar kózłow a praworóžkata forma třěšneju płoninow. Z tym wotpadnu detajle, kotrež bychu sej wjele přidatneho dźěła žadali a kotrež so tež spěšnje kóncuja.

Kopjenik (němsce Köpenick, do 1931 hamtsce Cöpenick) je měšćanski dźěl Berlinskeho wobwoda Treptow-Köpenick na juhowuchodźe němskeje stolicy. Leži při zjednoćenju Sprjewje a Dubje a nasta w lěće 1920 ze samostatneho města Kopjenik. Hač do lěta 2001 předstaješe Kopjenik swójski měšćanski wobwod.

Hřensko (němsce Herrnskretschen) je wjes a gmejna w Połobskich pěskowčinach na sewjeru Čěskeje, mjez Žandawu a Děčínom. Nadeńdźe so we Łobjowej wudrjeńcy při němskej hranicy a wuliwje rěčki Kamenice do Łobja a słuša k Děčínskemu wokrjesej Wusčanskeho kraja (Ústecký kraj). Dla połoženja we hłubokej dolinje Łobja je Hřensko najhłubšo ležace sydlišćo cyłeje Čěskeje.

Sewjerorynsko-Westfalska (němsce Nordrhein-Westfalen, skrótka NRW) je zwjazkowy kraj na zapadźe Němskeje. Jeho stolica je Düsseldorf. Ma ze wšěch zwjazkowych krajow najwjetšu ličbu wobydlerjow.
Wužórli so we Łužiskich horach z třoch žórłow: w Habrachćicach, Nowych Jěžercach a při Kotmarje. Z horow běži rěka přez Šěrachow-Korzym, Budestecy a hłuboki doł mjez Hornjej Hórku a Budyšinom do Łužiskeje nižiny a přez holansku a hatowu krajinu kaž tež Łužiski brunicowy rewěr a městačko Grodk dale do Delnjeje Łužicy. Jako znutřkowne delta Sprjewje nadeńdu so za Choćebuzom Błóta, kotrež so w Gójackim jězorje kónča. W Berlinje wuliwa so Sprjewja do Habole.

Peru (španisce República del Perú) je njewotwisny stat w Andach při zapadnym přibrjoze Južneje Ameriki. Stolica a najwjetše město je Lima. Peru ma něhdźe 30 milionow wobydlerjow.

Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)

Dr. phil. Edith Franke (* 11. oktobra 1942 w Choćebuzu) je něhdyša sakska bjezstronska politikarka, kotraž bě wot 2009 do 2014 přez krajnu lisćinu wolena zapósłanča Lěwicy w sakskim krajnym sejmje.

Bukwica je płód lěsneho buka. Wona je warianta nažki. Brune płody su třihranite a sedźa po dwěmaj w štyrilapatym płodowym kelušku (Cupula). Wona docpěje dołhosć wot 12 hač do 22 mm a wobsahuje jenož jedne symjo. Symjenja wobsahuja wolij, škrob a aleuron. Dla wutka cholina su tróšku jědojte. Bukwicy w nazymje dozrawja.

Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005.

Cyłkownje so dotal wjac hač 80 wjeskow a wjesnych dźělow dospołnje a 30 wsow zdźěla wotbagrowachu. Energijowy koncern Vattenfall planowaše hač do lěta 2042 wotbagrowanje Wótšowaša, Grabka a Kerkojc za Janšojsku, Prožyma a dźěla Wjelceja za Wjelcejsku kaž tež Rownoho, Miłoraza a Mułkec za Wochožansku jamu. Po planach noweho mějićela LEAG je wotbagrowanje Wótšowaša, Grabka, Kerkojc, Rownoho a Miłoraza wot měrca 2017 z blida.

Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005.

Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005.

Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)

Hač do lěta 1734 dźěłaše jako domjacy wučer w zemjanskich swójbach w Rychbachu, Mišnje, čěskich Warnoćicach a Chołmje. Wot 1730 do 1732 swojemu bratrej Janej Gotttrauwej wučbu podawa. W lěće 1734 nastupi swoje prěnje farske městno w tehdy hišće serbskim Chołmje. 1742 přesydli so do Dołheje Boršće, hdźež pak jenož tři lěta wosta. Wot 1745 do 1755 skutkowaše jako farar hoberskeje Budyskeje Michałskeje wosady, wot 1755 do 1770 jako diakon a wot 1770 hač do swojeje smjerće w lěće 1783 jako arcydiakon Pětroweje cyrkwje.

Prěnje historiske naspomnjenje jako Pictzwicz pochadźa z lěta 1225. W lěće 1884 měješe wjes po Mukowej statistice 116 wobydlerjow, mjez nimi 103 Serbow (89 %).

Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005.
Płone łopjena su błyšćace a docpěwaja šěrokosć wot 5 hač do 15 mm, při čimž wuška stołpik wobpřimuja. Přikušene kóžki docpěwaja dołhosć wot 1 mm.

Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)

Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005.

Krasnoslobodsk (rusce Краснослободск) je město w juhu Ruskeje federacije. Leži při Wolze w europskim dźělu Ruskeje w oblasći Wolgograd a ma něhdźe 16 tysac wobydlerjow.

Pabianice je industrijne město z něhdźe 67.000 wobydlerjemi w srjedźnej Pólskej. Leži we łódźskim wojewódstwje, 17 kilometrow juhozapadnje wulkoměsta Łódź.

Michail Afanasjewič Bulgakow (rusce Михаил Афанасьевич Булгаков; * 15. meje 1891 w Kijewje; † 10. měrca 1940 w Moskwje) bě wuznamny ruski spisowaćel. Jeho hłownej twórbje „Mišter a Margarita“ („Мастер и Маргарита“) a „Běła garda“ („Белая гвардия“) stej klasikarjej ruskeho romana. Wón płaći jako wulki satirikar ruskeje literatury.

Alojs Andricki (němsce Alois Andricki, tež Aloys Andritzki; * 2. julija 1914 w Radworju; † 3. februara 1943 w koncentraciskim lěhwje Dachau) bě serbski katolski duchowny a martrar Mišnjanskeho biskopstwa. Wón běše wurazny přećiwnik nacionalsocializma a zamorduje so w Dachauskim koncentraciskim lěhwje. Andricki bu 2011 jako prěni Serb zbóžnoprajeny. Jeho wopomnjenski dźeń je 3. februar.

Wosada: Z kónca 16. lětstotka su romsko-katolscy wěriwi ke Chróšćanskej wosadźe přisłušni. Ewangelscy wěriwi słušeja z lěta 1559 (tež 1580) do Hodźijskeje a z lěta 1875 do Wujezdźanskej wosady.

14. nowembra abo 14. nazymnika je 318. dźeń gregorianiskeje protyki (319. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 47 dnjow hač do kónca lěta.

Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)

Tři podawki su za lěto 1900 wosebje bytostne: Pariska swětowa wustajeńca, Druha Buriska wójna w Južnej Africe kaž tež započatk Boxerskeho zběžka w Chinje.

Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005.

Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005.

Łužica (delnjoserbsce Łužyca, němsce Lausitz, pólsce Łużyce, čěsce Lužice) je historiski kraj w srjedźnej Europje, kotryž wobsteji z Delnjeje Łužicy na sewjeru a Hornjeje Łužicy na juhu. We woběmaj dźělomaj Łužicy su Serbja domoródni, čehoždla su tež mnohe městne a rěčne mjena kaž tež mjeno Łužicy sameje serbskeho pochada. Najwjetši dźěl Łužicy słuša dźensa k němskimaj zwjazkowymaj krajomaj Braniborskej a Sakskej, mjeńši k Pólskej.

Narodźi so w lěće 1706 jako syn Budestečanskeho fararja Jana Běmarja a bratr Jana Gotthelfa a Jana Gotttraua Běmarjec. Po wopyće Budyskeho gymnazija studowaše 1725–27 w Jenje a 1727/28 w Lipsku teologiju a filozofiju.
Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)

5. februara abo 5. małeho róžka je 36. dźeń gregorianiskeje protyki, tuž wostawa hišće 329 dnjow (330 w přestupnych lětach) hač do kónca lěta.

Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005.

Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin; Bank, Sebastian, eds. (2016), Tsez// Glottolog 2.7. Jena: Max Planck Institute for the Science of Human History

Wopřijeće pornografija w dźensnišim woznamje pochadźa wot němskeho filologa Karla Otfrieda Müller, kotryž pytaše wokoło 1830 so hodźace pomjenowanje za wjacore wuměłske twórby, kiž bě namakał pola wuhrjebowanjow w Pompeji a měješe za jara njehorne. W lěće 1850 wozjewi jendźelsku knihu wo Pompejskich wobrazach a wunjese słowo tak do jendźelšćiny.

Mnoholičbne městne mjena zapadneje Europy pochadźa z gallišćiny, kaž na přikład Bordeaux z Burdigalia, Wien z Vindobona, Genf z Genava a Zürich z Turicon. Samo galliske sufiksy namakaja so w městnych mjenach, kaž na př. -ac w formje -ac w Bretanji (St-Briac), w formje -ai abo -y w sewjernej Francoskej (Virtai, Vitry, Argancy z Argentiacum, Orly z Aureliacum) a w formje -ac w juhu (Cognac, Vitrac). Ale tež w Němskej so warianće tutoho sufiksa namakatej, a to -ach a -ich, na př. Andernach z Antunnacum.

Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005.

Kito Pank, wot přećelow tež Kitko mjenowany, bydleše w starej chěžce z křiwymi sćěnami, kotraž bě so nimale zwjezła. Etnologa a moler Wilibald von Schulenburg zetka jeho při zběranju serbskich bajkow a nałožkow w Delnjej Łužicy a da so wot njeho při ludowědnych pućowanjach přewodźeć. Stary Serb běše tehdy najnazhonićiši w kónčinje wokoło Bórkowow a měješe wuběrny pomjatk. Wot njeho zhoni von Schulenburg powědki, powědančka a wo lěkowanju z rostlinami, štož móžeše sebi wot druhich jenož po kuskach nazběrać. Při powědanju plećeše saki, začopowaše sudy, porjedźeše časniki, lěkowaše ludźi abo łóješe ryby na złamliwym čołmiku.

Kurt Krjeńc wosta 22 lět předsyda Domowiny, hač do jeho wotstupjenja 1973 dla strowotniskich přičin. Po tym bu zastojnstwo předsydy wotstronjeny a hakle 1990 w času demokratizacije Domowiny znowa wobsadźeny.

Kćěje wot junija hač do julija. Krónowe łopješka su hač do spódka dźělene a docpěwaja dołhosć wot 1 hač do 3 m a krótše hač keluškowe łopješka.

22. apryla: W bitwje blisko Kousséri w srjedźnej Africe dobudźe tři francoskich kolonialnych armejow pod rozkazom oficěra Amédée-François Lamy nad jednotkami mócnarstwa Bornu.
Addis Abeba (tež Addis Ababa, amharsce አዲስ ፡ አበባ - „nowa kwětka“) je stolica a najwjetše město wuchodoafriskeho kraja Etiopiskeje. Leži w srjedźišću kraja we wysokosći wot 2.200 do 3.000 metrow nad hładźinu morja pod horu Entoto a je tuž po Quito (Ekwador) a Sucre (Boliwiska) třeće najwyše ležaca stolica na swěće. Addis Ababa ma wokoło 3,3 mio. wobydlerjow a je politiske, hospodarske a zarjadniske srjedźišćo Etiopiskeje kaž tež sydło centrale Afriskeje unije (AU).

Nadwirna (ukrainsce Надвiрна; pólsce Nadwórna) je město w Iwanofrankiwskej oblasći na zapadźe Ukrainy. Leži w historiskej Galiciskej něhdźe 40 kilometrow juhozapadnje Iwano-Frankiwska.

Łopjena su hlebijojte. Delnje łopjena su přećiwostejne, tróšku třiróžkate a tak dołhe kaž šěroke. Hornje łopjena su schódne a na woběmaj bokomaj šěrozelene abo swětłozelene hač ćmowozelene, ćeńkošupiznate hač wobnažace.

W poslednich lětdźesatkach bu wjetši dźěl prjedy k rodej Scirpus ličenych družinow do wjacorych samostatnych rodow přeměstnjeny (přir. na př. Bolboschoenus, Blysmus, Isolepis, Schoenoplectus, Scirpoides, Trichophorum). Tuchwilu ród wobsahuje Scirpus 35 hač 65 družinow.

Łobje su znate za wulke wojerske pohrjebnišćo z Druheje swětoweje wójny, hdyž wumrě w Bitwje pola Łobja krótko do kónca wójny něhdźe 60.000 wojakow.

Po zběžku luda dyrbi Semiramis wotstupić a jeje syn ju naslěduje. Byrnjež po wonkownym na nju jara podobny był, je wón we wšěm druhim to napřećiwne. Prěni raz wot časa jeje knježenja je zaso měr. W druhim dźělu so pak wustaji, zo bě jeje wotstup jenož zachribjetny plan. Wona da swojeho syna zaso zajeć a knježeše w jeho róli.

Dźěwin (němsce Groß Düben) je wjes a gmejna w sewjerowuchodnym dźělu sakskeje Hornjeje Łužicy. Leži na samym sewjeru Zhorjelskeho wokrjesa blisko braniborskeje hranicy. K Dźěwinjanskej gmejnje słuša wot 1999 wjesny dźěl Brězowka (Halbendorf).

Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)

Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005.

Heilbronn je němske wulkoměsto na sewjeru Badensko-Württembergskeje. Ze 122.000 wobydlerjemi je wone sedme najwjetše město zwjazkoweho kraja. Heilbronn nadeńdźe so nad Neckarom něhdźe połsta kilometrow sewjernje krajneje stolicy Stuttgarta a twori swójski měšćanski wokrjes a zdobom zarjadniske sydło Heilbronnskeho wokrjesa.

Čakovec (madźarsce Csáktornya) je město na samym sewjeru Chorwatskeje, najwjetše město regiona Međimurje, kónčiny mjez Drawu na juhu a Muru na sewjeru a zarjadniske sydło županije Međimurje. Nadeńdźe so něhdźe sto kilometrow sewjernje Zagreba blisko słowjenskeje (10 km) a madźarskeje hranicy (15 km) a ma wokoło 27.000 wobydlerjow w gmejnje a 15.000 w měsće samym. Najbliše susodne město je Varaždin na juhu.
Jan Pawoł I. (z byrgarskim mjenom Albino Luciani; * 17. winowca 1912 w Forno di Canale; † 28. požnjenca 1978 we Vatikanskim měsće) bu 26. žnjenca 1978 jako naslědnik Pawoła VI. za 263. bamža romsko-katolskeje cyrkwje wuzwoleny. Zemrě hižo po 33 dnjach w zastojnstwje. Jemu slědowaše Karol Wojtyła jako bamž Jan Pawoł II.

Delnje Brusy (němsce Nieder Prauske) su hornjołužiska wjes a gmejnski dźěl Rěčic w Zhorjelskim wokrjesu. Hornje Brusy nadeńdu so někak 20 kilometrow do juhozapada. Mjeno wobeju wjeskow pochadźa wot serbskeho słowa brus.

Oblasć Pskow (rusce Псковская область/Pskowskaja oblast) je oblasć w sewjerozapadźe europskeje Ruskeje. Leži we Wuchodoeuropskej nižinje při zapadnej hranicy Ruskeje a mjezuje z Estiskej a Letiskej na zapadźe kaž tež z Běłoruskej na juhu. Rusko-estisku hranicu twori Peipuski jězor. Jeje zarjadniske sydło a z 203.000 wobydlerjemi jeničke wulkoměsto je Pskow, jedne z najstaršich ruskich městow. Druhe wuznamne město je Wjelikije Luki z 99.000 wobydlerjemi.
Brasov wa'layatı, Rumıniya'da Transilvanya u'lkesinde jaylasqan. Paytaxtı Brasov. Xalqı sanı : 589.028 adam (2002). millet quramınin' 87.25 % ti. Ruminlerden ibaratdır.

Ha'rip (Arabsha: رسالة‎) — alifbede bolg'an, jazıwda so'z dawısların (fonemalardı), olardın' variantların ha'm geybir qosılmalardı ko'rsetıw ushın xizmet qılatug'ın, baspa ya'ki jazba grafik belgı. Geybir Ha'ripler (grafemalar) 2 dawıstı shig'arıwı mu'mkin: yo (y+o), yu (y+u), ya (y+a), s (t+s) ha'm basqalar.

Valentin Louis Georges Eugène Marcel Proust (aytılıwı: Valentin Lui Jorj Ejen Marsel Prust; 10 iyul, 1871 – 18 noyabr, 1922) Fransiyalı jazıwshı ha'm kritik bolg'an. Onın' en' ataqlı jumısı jeti romannan ibarat bolg'an Joytılg'an waqıttı qıdırıwda (À la recherche du temps perdu) shıg'arması esaplanadı.

Jetiqara rayonı — Qostanay wa'layatinin' qubla-shig'isinda jaylasqan aymaq. ortasha tig'izligi 1 km2-ga 0,4 adam tuwri keledi (2012). Rayon Orayı — Jetiqara qalası.

Ten'iz ha'm okeanlardı tınısh maqsetlerde, atap aytqanda, u'yreniw, qorg'anıw ha'm ten'iz ortalıg'ın saqlaw maqsetlerinde paydalanıwdı retlestiriwshi en' a'hmiyetli xalıqaralıq-huqıqıy tiykarları usılardan ibarat.

Telefonlar (qon'ıraw etiw), kompyuterler (internet ha'm elektron xat), radio ha'm televidenieler texnologiyadan ja'rdeminde baylanıs jasawg'a mısal bola aladı.

Ulli Britanya ekonomikasi nominal jalpi ishki o`nm (JIO`) ko`lemi jag`inan dunyadag`i en`iri 6-orinda turatug`un milliy ekonomika esaplanadi ha`m valyuta satip aliw kushi pariteti jag`inan 7-orinda ha`mde Evropada nominal jalpi ishki o`nm (JIO`) ko`lemi jag`inan Frantsiya ha`m Germanyadan keyingi 3-orinda, valyuta satip aliw kushi pariteti jag`inan Germanyadan keyingi 2-orinda turadi. Qisqasha aytqanda Ulli Britanya Jalpi ishki o`nimi adam basna esaplag`anda dunyadag`i 20- joqari orinda ha`m valyuta satip aliw kushi pariteti17- joqari orinda turadi.Britanya ekonomikasi Anglya,Shatlandiya,Wels ha`m Arqa Irlandiya ma`mleketleri ekonomikasinan quralg`an . Ulli Britanya Milletler Doslig`inin` ,Evropa awqaminin`,Ulli 7 liktin`, ULLI 8 liktin`,ULli 20 liqtin`, Xalq araliq Aqsha-kredit Fondinin`,Ekonomikaliq birge islesiw ha`m Rawajlaniw sho`lkeminin` (EBRSH) , Dunya Bankinin`, Dunya Sawda Sho`lkeminin`, B.M.Sh nin` ag`zasi esaplanadi.

Anatomiya tiri janlardın', adamlardın', haywanlardın', o'simliklerdin' denelerin u'yreniwshi ilim. Bul deneni bo'lip, onın' bo'limlerin (organların, bulshıq et ha'm su'yeklerin) qaraw sıyaqlı. Anatomiyanı uyreniwshi adam tiyisli organ (suyek yamasa bulshıq et) qay jerde bolıwı tiyis yamasa a'dette qay jerde bolatug'ının baqlaydı.

Aeroporti xalqara a'hmiyetke iye.Kosmik apparatlar islep shig'ariladi.Neftti qayta islew, metallurgiya, ximiya, poligrafiya, tigiwshilik, mebel, aziq-awqat sanaati jaqsi rawajlang'an.

30-jıllardag'ı massalıq repressiyanın' ashshı haqıyqatlıg'ın su'wretleytug'ın "Xalqabad" tetralogiyasının' "O'rdek qırg'ınnın' son'" kitabı "Quyrıq planının'" orınlanıwı haqqında berilgen raport penen juwmaqlanadı. Romandag'ı Gu'ljan, Bazarbay, Aqto're, Jamal sot, Amanlıq obrazları repressiya da'wirinin' tipik wa'killeri.
Aradan to'rt jıl o'tkennen keyin 1398-jılı Samarqandtın' belgili alımı ha'm shayırı Shayx Azariy Ulug'bektin' mug'allimi sıpatında belgilenedi. Ulug'bek onnan til, a'debiyat ha'm tariyx ta'limin u'yrengen. Ol Temuriylar da'stu'rine ko're altı jasınan baslap-aq bir neshe sawashlarda qatnasqan. Yag'nıy jas ballar sawashlarda qaharmanlıq ko'rsetpese de, a'sker qorshawındag'ı arbalarda ju'rip o'z atalarının' qaharmanlıq ha'reketlerin baqlap barıwı tiyis bolg'an. Sebebi patsha bolatug'ın adamg'a o'zinin' jas waqıtlarınan baslap-aq sawash maydanların ko'zden keshiriw za'ru'r ekenligi uqtırılg'an. Usınday sebepler menen Ulug'bek altı jasınan on jas aralıg'ında Siriya (1400-1404), Qıtay (1404-1405) sawashlarında qatnasqan.

Tawıqlar - tawıqlar quslar arasında yen' ko'p bag'ılatug'ın u'y qusı bolıp yesaplanadı. Ha'zirgi tawıq porodaları tropikalıq tog'aylarda jasawshı jabayı bankiv tawıqlarınan kelip shıqqan. Ma'yek beriwshi porodalardan orıs aq tawıg'ı ha'm lekgorn bag'ıladı. Wolar salıstırmalı da'rejede kishkene bolıp, salmag'ı 1,6-2,4 kg, biraq tez jetiledi ha'm ha'r biri jılına 200-300 ha'm wonnanda ko'birek ma'yek tuwadı. Ma'yek-go'sh beriwshi tawıq porodaları (Zagorsk, Nyugempshir, Permovaysk) biraz u'lkenirek bolıp, salmag'ı 2,5-4,0 kg keledi. Go'sh beretug'ın tawıqlar (Kornuel Plimutrok) porodalarının' salmag'ı 3,0-4,5 kg g'a jetedi, az ma'yek tuwadı. Wolar tek sho'je alıw ushın bag'ıladı, yeki aylıq sho'jelerinin' salmag'ı 1,6 kg ha'm wonnanda zıyatıraq boladı.

1955 jili To'lepbergen Qayipbergenov pedinstitutti tabisli pikerip shig'adi. Bul waqitta ol jazaiwshinin' isin o'zine maqset etip alg'an, biraq ele a'debiyat maydaninda onsha tanila qoymag'an jaslardan edi. “A'mudarya” jurnalinda a'debiy xizmetker.

Vedalar shama menen b.e.sh. 600-1500 jıllar aralıg'ında du'zildi. Olar diniy mazmung'a iye, degen menen ja'miyettin' ekonomikalıq rawajlanıwı ha'm sotsiallıq strukturası haqqında ko'p mag'lıwmatlardı saqlaydı. Vedalar samxitler o'zine ta'n to'rt tu'rge bo'linip jasaydı.

Vakayama — Yaponiya dagi qala ha'm port, Vakayama prefekturasinin' paytaxti. Xalqi 396 min' (1990-j). Temir jol stansiyasi. Ximiya, neftdi qayta islew, aziq-awqat (baliq konservalaw b.) sanaati, qara metallurgiya, mashinasazlik, toqimashiliq ha'm tigiwshilik karxanalari bar.

Euler Shveytsariyanın' 10 franklıq pul birliginin' altınshı seriyasında ha'm ko'plegen Shvetsiya, Germaniya ha'm Rossiya pochta markalarında sa'wlelengen. 2002 Euler asteroidi onın' hu'rmetine atalg'an.
Gazeta ja'miyetlik-siyasıy, ekonomikalıq, ma'deniy ha'm ilmiy o'mirge tiyisli kerekli jan'alıqtı hazirjuwaplıq benen tu'rli a'debiy janrlarda a'lemge jetkizedi ha'm sol jol menen o'z oqıwshılarına ku'ndelik turmıs waqıyalarına mu'na'sibet ha'm tu'sinik payda bolıwına, siyasıy, ekonomikalıq, ideya ha'm etiqadlar payda bolıwına ta'sir ko'rsetedi, jamiyetshilik oyının' belgisi sıpatında payda boladı. Huqıyqıy demokratik jamiyetde Gazeta jumısına tiyisli nızam tiykarında keshedi. Ol o'zi tarqapatqan jan'alıqtın' halıs ha'm haqqanıylıg'ı ushın nızam aldında juwapker esaplanadı, xalıq ma'deniy qu'dretin ju'kseltiriwge, a'lemdi ja'miyetlik rawajlandırıwg'a ko'meklesedi, ha'kimiyat benen ja'miyet ortasında halıs xatker wazıypasın o'teydi. Ja'miyet ha'm xalıq atınan basqarıw mekemelerinin' jumısın tekseriw astına aladı. Demokratik jamiyetde sertifikatlang'an siyasiy erkinlik, ma'selen xabar agentlikleri erkinligi Gazeta jumısının' sapalı bolıwı ushın qolay imka'niyat jaratadı.

Oraylıq Milan (it. Milano Centrale) — 1931 shi jılda qurılg'an, evropanın en' u'lken temir jol vokzallarınnan sanaladı. Vokzal Art Deco u'slubında qurılg'an. Gu'mbezinin' uzınlıg'ı 341 m, ba'lentligi 66.500 m², ima'ratdın' fasadı 200 m, 24 platformag'a ha'm ku'ndelik 330 000, jollawshı tasıw mu'mkinshiligine iye. "S" (Suburban Railway Service) temir jol xizmeti 8 beketge iye bolıp ko'binshe qala-a'trapi, qalalar-ara ha'm "R" regional ko'rinistegi tasıwlardı a'melge asıradı.

Rowan Sebastian Atkinson (aytılıwı:Rouen Sebastyan Atkinson) 6-yanvar, 1955da tuwılg'an) inglis aktyorı ha'm dramaturgı. Mırza Bean ro'li sebeplı du'nyag'a talılıwg'a erisken.

Johann Wolfgang von Goethe (aytılıwı: Yoxan Wolfgang fon Gyote, 28-avgust 1749 – 22-mart 1832) ataqlı nemis jazıwshısı. Goethe ha'zirgi zaman nemis a'debiyatının' en' jarıq wa'killerinin' biri esaplanadı. Goethe poeziya, tragediya, a'debiyat, filosofiya ha'mde ilim tarawlarında qa'lem tebretken. Onın' Faust shıg'arması ha'zirgi Evropa a'debiyatının' en' ullı uzın poeması dep ta'n alıng'an.

banklerdin' ja'ne banklik operatsiyalardın' bo'leklegen tu'rlerin ju'zege asıratug'ın uyımlardın' korrespondentlik sshetlerin ashıw ja'ne ju'rgiziw;

XX a'sirde a'piwayılardın' du'zilisin ha'm fiziologiyasın izertlewdin' jan'a metodların islep shıg'ıw menen baylanıslı bolg'an jumıslar tez pa't penen rawajlanadı.

1966-jılı Bas assambleya konventsiyag'a ayırım o'zgerisler kiritiwdi na'zerde tutatug'ın qashqınlar da'rejesine tiyisli Protokoldı mag'lıwmat ushın qabıl etti. "Qashqınlar" ataması ta'biyiy apat aqıbetinde o'z ma'mleketin taslap ketkenlerge qarata qollanbaydı.

Sın'sıw qosıqları ha'zirgi zamanımızda aytılmag'an menen burıng'ı da'wirdegi xalqımızdın' qız uzatıw toyında uzatılıwshı qız ta'repinen ishki mun'ın, debdiwin shıg'arıp aytıwı da'stu'r bolg'an. Sonlıqtan sın'sıw qosıqları biybaha miyrasımız sıpatında sın'sıw qosıqları bu'gingi kunimizge jetip otır.
1891-jılı bir topar AQSH alımları Arizona shtatı boyınsha saparg’a shıqqanda olar sahra ortasında ju’da’ u’lken ura (urag’a) dus keldi. Voronka a’tirapında 10 kilometrge shekemgi qashıqlıqqa ılaqtırılg’an taslardın’ tabılıwı, voronka topırag’ının’ bir bo’liminin’ ezilip untaq topıraqqa aylandırılg’anlıg’ı ha’m basqa bir bo’liminin’ erip bolıp qatpag’a aylang’anlıg’ı tiykarında alımlardın’ ta’repinen krater partlawg’a baylanıslı ju’zege kelgen degen juwmaqqa keliwlerine tiykar boldı. Alımlar nabıt bolıw ju’z bergen bul orınnan ko’p uzaqta bolmag’an orında jasag’an, a’yyemgi waqıtlardag’ı belgili hind qa'wim a’wladlarınan sorastırıp, krater a’tirapı zonasın Alvasti jırası dep atalatug’ınlıg’ın ha’m a]psana sa’ykes, «bul Jerge bir waqıtları qudaydın’ o’z ot arbasında tu’skenligin» anıqladı. Bunnan son’ alımlar krater - aspan tasının’ «isi» degen gu’man menen onın’ a’tirapın qıdırdı. Na’tiyjede krater qasınan ha’m ha’tte onnan onlag’an kilometrge shekemgi qashıqlıqlardan meteorit bo’leklerin taptı. Mın’lap tabılg’an meteorit bo’leklerinin’ ulıwmalıq awırlıg’ı 20 tonnadan artıq bolıp shıqtı.

Operatsion sistema (ko'binese OS ha'mde O/S dep qisqartıladı) kompyuter sistemasının' bag'darlama komponenti bolıp, kompyuterdin' sheklengen resursların basqarıw ha'm koordinatsiya ha'reketlerine juwap beredi.

degen qosıq qatarlarında u'lken hikmet bar. Bunın' en' baslı ma'nisi adam balasının, o'z ha'ddinen aspay kishi peyil bolıwı, yag'nıy ha'r qanday adamg'a mensinbey qarawshı bolma, sebebi ha'r adamnın, da o'zine jarasa qa'dir qımbatı boladı. Sonın' ushın da olardı joqarı ma'rtebeden turıp sına. Al ha'r o'tken ku'n ha'm tu'nlerin'e shu'kirshilik etip, ha'r bir tu'nnin' o'zin "Qa'dir tu'n" ko'rgendey sezgeysen' - deydi.

Poeziyanın' qunlılıg'ı da sonda, meyli jazılg'anınan baslap qansha jıllar, neshshe a'sirler o'tse de, meyli xalıqlar tariyxında qanday ja'miyetlik jag'daylar ornamasın, meyli a'debiyatqa, ma'deniyattqa qanday talaplar qoyılmasın, xalıq kewlindegi arzıw-armanın, maqset-tilegin sa'wlelendirgen qosıq o'zinin' ma'n'gi qunlıg'ın jog'altpaydı. Bug'an Ayapbergen Muwsa ulının' qosıqları da'liyl bola aladı.

Vertolyot — (orıs. Вертолёт) tikke ko'teriletug'in ha'm qonatug'in, awir ushiw apparati; onda ko'teriw ku'shin bir yaki bir neshe (ko'binshe, eki) eltiwshi vint ha'reketke keltiredi. Vertolyot turg'an jerinen ko'teriledi, tikkesine pa'stlep qonadi, aspanda bir jerde ko'p waqit turiwi mu'mkin, vertikal oq atrapinda istelgen ta'repke burila aladi, qa'legen jo'neliste tuwri ushiwi mu'mkin.

Jan`a neoliberal ekonomika 1979-jili Margaret Tetcherdin` saylaniwi menen baslandi, ol 3-may kun Miynet partiyasinin` 5 jilliq basqariwinan son` Konservatilik partiyani hukimetke qaytariw ushin uliwmaliq saylawda jen`ip shiqti.1980-jillar dawamindako`plegen mamleketlik karxanalar privatizatsiyalang`an, saliqlar azatirilg`an bazarlar ta`rtipke saling`an. JIO` basta 5.9% ke tusip ketti biraq 1988-jili en` jori da`ejesinde 5% ke o`sti,bul basqa evropa ma`mleketlerinen en` joqari ko`rsetkish esaplandi.

To'rku'l qalası A'miwda'ryanın' da'l shetinde jaylasıp, onı da'rya degishi onı jılda jemirip kelgenlikten, qala 1949 jılı 8 km shıg'ısqa qaray ko'shirilgen.
18-asirde Ulli Britanya dunyadag`i en` birinshi sanaatlasqan ma`mleketke aylandi, ha`m 19-asir dawaminda global ekonomikada dominantliq ro`ldi iyelledi. 19-asirdin` aqirinda A.Q.Sh ham Nems imperiyasinda bolip o`tken Ekinshi Sanaat Revolyutsiyasi Ulli Britanyanin` global ekonomikaliq lideri sipatindag`i ro`line qarsiliqti kusheytti . Jen`iske qaramastan, Birinsh ha`m Ekinshi Jer juzlik urislarindag`i sog`islar Ulli Britanyanin` ekonomikaliq baylanislarin ha`lsizletti, ham 1945-jilg`a kelip Britanya “Dunya ekonomikasinin` dominanti “ ornin A.Q.Sh qa bosatip berdi.Sog`an qaramastan ,Ulli Britanya elege shekem dunya ekonomikasinda belgili rol`di iyelleydi.

XV-XVI a'sirde Mang'ıshlaq ha'm Ustyurttin' arqa bo'liminde jasag'an Choudırlar, olarg'a etnikalıq jag'ınan jaqın abdal ha'm arabashılar jasag'an. Bular birigip Xasan a'li dep ataldı. Basqa Tu'rkmenlerdin' barlıg'ı Soyun xanlıqlar dep atalg'an. Demek tu'rkmenler jasag'an jerinde o'z-ara etnikalıq jaqınlıg'ı jag'ınan 4 subetnosqa bo'lingen. Salar, Ersarı, Xasan ali, Soyunxanlı. Tu'rkmen xalqının' qa'liplesiwine a'yyemgi ju'rgilikli qa'wimlerden baslap XVIII a'sir ha'm XIX a'sirdin' basına shekemgi da'wirde ha'r tu'rli urıw, qa'wimler qatnasqan.

Lenin universitetten quwilg'an jili onin' ag'asi Aleksandr, Tsar Aleksandr III ini bomba jariw joli menen o'ltiriwge qatnasqani ushin darg'a asip o'ltiriledi. Sonday-aq a'japasi Anna Tatarstang'a jiberiledi. Bul Leninnin' qatti ashiwin keltirdi, ha'm ol a'jag'asi o'limi ushin qas aliwg'a sha'rt etedi.

Ko'pshilik ma'mleketler o'lim jazasin adam o'ltirgenlerge, zorlag'anlarg'a yamasa terroristlerge paydalanadi. Avtoritar yamasa Totalitar ma'mleketler kishi jinayatlar ushinda, misali ushin urliq islew yamasa hu'kimetke qarsi bolg'anlarg'a qollanadi.

Arxeologiya (ἀρχαῖος: {{{4}}} — a'yemgi ha'm Shablon:Lang-grc2 — so'z, u'yreniw) — adamzatdın' tariyxiy materialliq derekler tiykarinda u'yreniwshi tariyx ilimi. Bunda ko'binshe a'yemgi adamlardin' jasag'an ma'kan jaylarinda, qala qarabaxanalarinda qazıw-aqtarıw isleri a'melge asırıladı.

Sankt-Peterburgta nizamdi u'yrenip atirg'an waqtinda Lenin, nemis filosoflari Karl Marks ha'm Fridrix Engels kitaplarin u'yrendi. Karl Markstinin' pikirleri Marksizm dep ataladi. Marksizmdi maqtap jaziw Rossiyada nizamg'a qarsi edi, sol sebepli Lenin Sibirge su'rginge jiberildi. Bul jaza dim qatal jaza edi, sebebi Sibir ju'da' suwiq hawa-rayi, o'z aldina bo'lek ha'm onnan qashiw mu'mkin emes edi.

Qıtay Оraylıq tеlеvideniyesı ( inglis China Central Television, qısqаshа CCTV; (qıt. 中國中央電視臺 (Zhōngguó Zhōngyāng Diànshìtái) — Qıtaydın' materiklik bo'leginde nеgіzgі tеlеtаrаtıwshı. Hа'zirgі wаqıttа, CCTV-dе 22 kanal bаr, ku'nіnе 24 saat хаbаr tаrqаtаdı. (Chinjan-uyg'ır аvtоnоmiyalıq u'lkеsı, Іshkі Мongoliya, Tibet ha'm bаsqаlаr) jergіlіklі tеlеkanаlаr CCTV jan'alıqların bir sааt wаqıt mo'lshеrіndе o'z tilerinе аwdаrıp tаrаtаdı.

İbrayım Yusupov - ko'pshilikke ken' ma'lim shayırlardın' biri. Ol 1929-jılı Shımbay rayonının' Azat awılında tuwılg'an. A'debiyatqa ha'wesligi mektepte oqıp ju'rgen jıllarınan-aq baslang'an, diywalı gazetalarg'a qosıqları basılıp turg'an.