Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
Frankojske mócnarstwo jo se zachopiło w 5. stolěśu a jogo kóńc jo był w lěśe 843 z jogo źělenim na Pódwjacornofrankojske mócnarstwo, kótarež jo dało zakład Francojskej. A źělenim na Pódzajtšnofrankojske mócnarstwo, kótarež jo dało zakład źinsajšnej Nimskej.

Kwiśo wót maja až do julija. Złotožołte kwiśonki stoje na dłujkich wogonkach w rozporach srjejźnych łopjenow, dośěgnu šyrokosć wót 1 až do 2 cm a njasu pěś cypliški. Keluškowe cypliški su wutšobojte, mjaztym až krony su złotožołte, cesto cerwjenje dypkate a dośěgnu wjelikosć wót 1 až do 2,5 cm.

Zugspitze jo góra w Alpach na granicy Awstriskeje a Nimskeje. Jeje wjerašk lažy 2962 metrow nad mórskeju głaźinu a stakim jo wóna nejwuša góra Nimskeje.

Pomjenjowanje kazus etymologiski wót grichiskego gramatikarja Dionysios Thrax slědk źo. Wón jo nomeny ako wót werba wótpadujucy (nimski 'abfallend' ('abhängig')) wopisował a wóznamjenjował toś ten proces ako ptosis (πτῶσις) 'pad'. Pśewześe zapśimjeśa łatyńšćiny jo až źinsajšny źeń wobchowało.

Benzing, Johannes (1955a): Die tungusischen Sprachen: Versuch einer vergleichenden Grammatik. (Akademie der Wissenschaften und der Literatur, Abhandlungen der geistes- und sozialwissenschaftlichen Klasse, Jahrgang 1955, Nr. 11) Wiesbaden: Steiner

Łukow (nim. Luckau) jo město w bramborskem wokrejsu Damna-Błota, lažy na zeleznicowej cerje „Falkenberg (Elster) - Lübben - Beeskow“, ceru mjazy Sokolnicom a Bezkom a pósłužujo NLE.

Na zachopjeńku jo Preußler jano mimopówołański ako spisowaćel źěłał; jo pisał mjaz drugim słuchograśa za źiśecy rozgłos. Pózdźej su se prědne źiśece knigły a teke někotare pśełožki pśidali. W lěśe 1956 su jogo prědne knigły Der kleine Wassermann (Mały wódny muž) wujšli. Dogromady jo napisał 32 źiśecych a młoźinskich knigłow. Jogo knigły maju nimskorěcny ceły nakład wót wěcej ako 15,2 milionow eksemplarow a pśedlaže w 55 rěcach a w něźi 275 pśełožkach.

De dialectis Stesichori, Ibyci, Simonidis, Bacchylidis aliorumque poetarum choricorum cum Pindarica comparatis. disertacija, uniwersita Lipsk, 1879

Mała wutka Nymphaea candida ma kwiśonki z pśeměrom mjazy 6 a 8 cm a rosćo w małokalkowych wódach w srjejźnej, pódzajtšnej a pódpołnocnej Europje. Kwiśonkowe łopjena su krotše ako keluškowe łopjena. Kwiśonkowy spódk jo słabje 4kšomaty. Pěstowa platśa jo jasnje konkawna a ma 6 až do 12 pěstowych promjenjow.

Kiribati jo njewótwisny kupowy stat wósrjejź Śichego oceana a cłonk Commonwealtha. Lažy mjaz Hawaiiom a Awstralskej a zestawajo se ze tśich kupowych kupkow z 32 atolami. Stolica jo South Tarawa na głownej kupje Tarawa.

Poręba (pól. Poręba) jo město w pódpołdnjowej Pólskej, w šlazyńskem wójewódstwje, nad rěku Czarna Przemsza. W léśu 2008 jo w Porębie bydliło 8 747 luźi.

Pódzajtšnofriziska dolnonimšćina se jo do nowej rěcy wuwijała, kótaraž jo samo hyšći starofriziske słowa wobchowała, kaž na pś. Eide "brony", Fôn "źowćo", Grede "łuki, tšawišća", Jid, Jit "wujězd gaśenja", tjüddern "pśiklapaś".

Mingəçevir Stat Uniwersita (azerska Mingəçevir Dövlət Universiteti - MDU) jo uniwersita w Mingəçevir w Azerbajdžan. Uniwersita bu załožona 2015.
Kwiśo wót junija až do awgusta (wót maja až do julija). Nakóńcne kwiśonki stoje pó jadnom a dośěgnu šyrokosć wót 1 až do 3 (3,5) cm. Pěś gołych keluškowych łopjeńkow jo pśilěgawe, zelene. Pěś až wósym pódłujkich kronowych łopjeńkow jo cerwjene abo blědožołte a cesto na spódku carne.

W pśechodnej fazy wót feudalneje do byrgarskeje towarišnosći jo se epika zasadnje změniła a jo w Europje pśejšła wót weršoweje do prozoweje epiki. Aby ten diferencěrowany swět se zapśimnuł a wulicowaś dał, su byli notne nowe wulicowańske formy. K nim słuša na pśikład roman. Rownocasnje su nastali dla industrializacije lěpše móžnosći za rozšyrjowanje a twórjenje literatury. Z tym jo se póspěšyło wuwiśe literarnych formow, tak su nastali nowela, glosa, krotkopowěźeńko a short story.

W aprilu 1933 jo była diktatura wót nacijow w serbskem duchnem žywjenju. Mina Witkojc jo była z redakcije wótwónoźeła a dostała zakaz pisanja. Witkojc jo se wrośiła do domownje w Błotach. Basnikarka jo stojała pód policajskim wobglědowanim a wóna jo źěłała w rolnikarstwje. Až 1937 wóna jo wudała rědko serbske knigły a casniki pód pseudonymom. 1934 jo wudała 2. zwězk “Wěnašk błośańkich kwětkow” (Spreewälder Blütenkranz). Nowy Kontakt jo był Jurij Chěžka (1917-1944). Wón jo płaśeł ako załožaŕ moderneje serbskeje lyriki. Mina Witkojc jo měła we tom casu teke kontakt w Pólski z Wilhelmom Szewczykom (1916-1991), Jozef Gołabek (1889-1939) a Josef Pátu (1886-1942). Wóna jo zdźaržała dopisowanje. Intensiwny kontakt jo zapušćak za wugnaśe z domownje. 1941 wóna měła zakaz za pśebywanje w Drježdźanach a Budyšynje. 1942 Mina jo dostała teke zakaz za wobcerk Frankfurt/Oder. Mina Witkojc jo musała Łužycu spušćiś.

Do swójogo wuzwólenja na bamža jo Benedikt XVI. dekan kardinalnego kolegiuma a prefekt kongregacije za wucbu wěry był. Wón jo płaśił ako jaden z nejwuznamnjejšych kardinalow a jo wopisował se gusto ako teologiska a cerkwinopolitiska pšawa ruka bamža Jana Pawoła II.

Pódpołnocny polarny ocean (teke Arktiski ocean) jo nejmjeńšy ocean na Zemi. Ma pśestrěń styrnasćo milionow kwadratnych kilometrow a maksimalnu dłymokosć 5449 metrow.

Nižozemšćina jo germaniska rěc. Teke słuša k indoeuropskim rěcam. Jo pśiswójźbna z Nimšćinu, Frizišćinu a Engelšćinu, kótarež teke su pódwjacornogermaniske rěcy.

Rozdźělenje do stopnjow ako rozdźělenje połnokuta krejza do 360° źo na astronoma Hypsiklesa z Alexandrije („Anaphorikos“, 170 př.Chr.n.) a Hipparcha z Nikaia (190–120 př.Ch.n.) slědk.

Szczecin (kaš. Szczecëno; nim. Stettin) jo město w Pólskej. Szczecin jo nejwětše město Pódwjacoropomorskej a Pśedpomorskej. Wojewódstwo, źož Szczecin jo, se gronijo pódwjacornopomorske wojewódstwo. W lěśe 2014 jo how bydliło 408 105 luźi.

Łopjena wobstoj z 9 až 17 jajojtych pjerkatych łopjenkow z dłujkosću wót 4 až do 6 cm. Pjerinate łopjena cesto su pśisamem až spódku rězane.

Teke eksistěrujo adwerbialny akuzatiw, kótaryž traśe (1) abo smugu (2 a 3) wugroni. Wón se njemóžo pśez pronomen narownaś. Mimo togo se njepominaju wót werba a togodla samo móžo pśi werbach stojaś, kótarež pśistawk w akuzatiwje njamaju.
Ako geocentriska šyrina (ψ) pomjenjujo se w geowědomnosćach ta šyrina, kótaraž zapśimujo městny wektor wót zemskego srjejźišća do kšutego dypka na zemskem powjerchu z ekwatoroweju rowninu.

Ako stolica Morawy płaśi Brno, a to južo wót lěta 1641. Pśed tym jo było głowne město Olomouc, kótaraž słuša teke nadal k wuznamnym historiskim městam Morawy.

September jo nazymski mjasec w pódpołnocnej hemisferje a nalětni mjasec w pódpołdnjowej hemisferje. Codiakalnej znamjeni w septembrje stej Kněžna a Waha.

Źiśetstwo jo w Pěčkach pla Poděbrad pśežywiła. Pó wójnje jo ze swójima starjejšyma do Oseka dojšła. Jo w Pedagogiskej wusokošuli w Teplicach a w Ústí nad Labem studowała a pótom ako ceptarka w Jeníkovje, Hrobje a Duchcovje źěłała. Źinsa jo wóna w Košťanach pla Teplic žywa.

Spózy: naglěd njebja styrich lětnych casow (z gwězdnymi wobrazami) za srjejźnu Europu wokoło zeger 21 wósrjejź mjaseca w januarje, aprylu, juliju a oktobrje.

Płomjenjowa adonisowa rožycka (Adonis flammea) ma kijašk, kótaryž jo na spódku měko kósmaty. Keluškowe łopjeńka su wenka kósmate. Płoźiki njasu na dolnem boku jasny zubick a wótboka kóńcyka kśiwjony cypk.

1872 jo Don Bosco gromaźe z Mariu Mazzarellu załožył žeński rěd „Źowki Marije, pomoc kśesćijanow“ (Figlie di Maria Ausiliatrice). Źinsa se wóni pomjenjuju Don Bosco sotšy a se staraju wó chude źowća.

Jolic póstajotej se na krejzu dwa někakejžkuli dypka a toś tej zwězujotej se pśez cery ze srjejźišćom krejza, stej woba źěla płoniny krejza, kótarejž wótźělujotej se pśez toś te cery jaden wót drugego, wurězka krejza (teke sektora krejza pomjenowanej). Wurězk krejza wurězujo se pótakem ako se groni pśez dwa radiusa z krejza. Źěl cery krejza, kótaryž słušy ku sektoroju krejz, groni se pšužyna; kut mjazy woběma radiusoma groni se srjejźišćowy kut.

Wón wužywa se mimo togo w cełem kraju za jězdne abo lětańske plany śěgow, lětadłow, łoźow. Wóno teke wustupujo w telegramach, mejlkach atd. Cas jo cesto zdźělone wšudy w kraju za cas radijowych wusćełanjow.

W snookerje grajotej pśecej dwa grajarja abo dwa teama jaden pśeśiwo drugemu. Jaden zachopijo ze swójom queue grajne (běłe) balo wót D graś. Ako prědny grajaŕ musy pśecej cerwjene balo wześ, gaž cerwjene balo w jadnej kapsy doskócyjo, dostanjo jaden dypk a smějo dalej cyniś. Pón musy na kuždy pad barwojte (njecerwjene) balo graś, ale barwa musy teke nominěrowana byś, to groni, až grajaŕ ma sudnikoju barwu pomjeniś pśed starkom (gaž njejo widobne). Barwy maju rozdźělne gódnoty:

31. julija: Kupka baskiskich studentow załožyjo wopěrańske gibanje Euskadi Ta Askatasuna (ETA), kótarež wójujo z teroristiskimi srědkami pśeśiwo špańskej diktaturje a za njewótwisnosć Baskiskeje.

Geografiski Dominika słuša k Pódpołnocnej Americe. Nejwuše městno jo: Morne Diablatins (1447 m nad normalneju nulu), a nejniše: Atlantiski ocean (0 m nad normalneju nulu).

Hubert Zapf: Das Drama in der abstrakten Gesellschaft. Zur Theorie und Struktur des modernen englischen Dramas. Max Niemeyer Verlag, Tübingen 1988.

Nidzica jo město w Pólskej, w warmińsko-mazurskem wójwodstwje, we wokrejsu Nidzica, w gmejnje Nidzica. Lažy w Mazurskej. W lěśe 2014 jo how bydliło 14 212 luźi.
3: Pśez wustupowanje rozpśestrěwaju Lodiculae plowy, kwiśonka se puka a se proškowe łopjeńka jawje. Kłosk jo něnto zakwiśona a se móžo woprošowaś.

Wusoka droga jo wjadła wót Ryna pśez Frankobrod, Hanau, Gelnhausen, Steinau an der Straße, Neuhof, Fuldu, Eisenach, Erfurt, Naumburg, Lipsk, Grimmu, Großenhain, Kinspork, Kamjeńc, Budyšyn, Lubij a Zgórjelc do Wrocławja a dalej pśez Šlazyńsku do pódzajtša.

Barcelona jo nejwětše město a stolica Kataloniskeje a z populaciju wěcej ako połdroge miliona wobydlarjow teke druge nejwětše město Špańskeje pó Madriźe.

Granicujo z Egyptojskej na pódpołnocu; z Libyskej a Čadom na pódwjacorje, ze Centralnoafriskej republiku na krotkem wjacorje, z Pódpołdnjowym Sudanom na pódpołdnju a z Etiopiskej, Eritreju a Cerwjenym mórjom na pódzajtšu.

'Pismo (wót) Žiznomira (k) Mikuli: Sy w Pskowje njewólnicu kupił, a za to jo mě Kněni (za)jała. [Nejskerjej jo była wóna njewólnicu spóznała ako jadnu, kótaraž jo była se jej kšadnuła a Žiznoměr jo někak do teje wěcy spleśony, snaź ako swójźbny Mikule abo jogo wikowański partner.] Ale pótom jo družyna (swójźba, žona) za mnjo rukowała. A něnto pósćel tomu mužoju [wót kótaregož sy njewólnicu kupił] list, až ma (dalšu) njewólnicu. [Toś ta druga njewólnica by se musała pśepódaś kněni za cas, w kótaremž by rubjona njewólnica ako "corpus delicti" trěbna była, tak dłujko ako njejo wujasnjone, chto jo był paduch.] A com, ako som konja kupił a kněžojskego muža na njogo sadnuł, k napśeśiwostajenju pśiś. A ty, jolic hyšći njejsy pjenjeze wzeł, njewzej nic wót njogo [wót wikowarja njewólnikow, howacej mógł se plan mimo kuliś.].'

Astronomiski se zachopina pódpołnocna zyma ze zymskim zawrośenim słyńca – casowym dypkom, na kótaremž słyńco padorownje nad pódpołdnjoweju wobrotneju šyrinu stoj a dny su nejkrotše:

Pó pśewrośe 1989, Bramborska jo se procowała, z nowymi slěźeńskimi institucijami zakład za modernizěrowanje góspodarstwa a za nowa źěłowe městna wuzwignuś.

Astronomija njedej se z astrologiju zaměniś (grich. ἀστρολογία, astrología, „wěda wó gwězdach“), ako jo měła w Antice samski wóznam ako astronomija.

Prof. Dr. Rieschel, Dr. Hanke, Dr. Lotz, Dr. Merkel, Dr. Modes; Wilhelm Eigener (ilustracije): Das Tierreich nach Brehm. Buch und Bild GmbH, Hamburg. , boka 634-635 (nim.)

Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)

Jackson jo drogował pó swěśe, aby slěźiś lokalne sorty piwa a jich póchad. Wósebnje jo se lubował belgiske piwa, kenž su byli za cas pisanja jogo prědnych knigłow wobgrozone zgubjenim z wótbywanišća, a se k tomu pśicynił, až su wóni zdobyli pśipóznaśe a popularnosć zwenka Belgiskeje.

Płody (tšuki) su nage abo naslědk šćeśokósmate, dośěgnu dłujkosć wót 2,5 až 4 cm a šyrokosć wót 2 až 3 mm a njasu 10-15 mm dłujki bźez semjenjowy wótrězk. Tšukowa sćěna jo tśinerwna až pěśnerwna. Semjenja su carne a w zemi 50 lět klěwajuce wóstanu.

Wšak se zwětšego markěrowanje na substantiwje njestanjo, ale na artiklu. Jano małko maskulinumowych słowow ma rozdźěl mjazy nominatiwom a akuzatiwom.
Bajkal (teke Bajkalski jazor, rusojski Байка́л – Bajkal, burjatski Байгал – Bajgal) jo nejdłymšy jazor na Zemi. Lažy w Sibirskej na pódzajtšu Rusojskeje federacije a ma maksimalnu dłymokosć 1642 metrow.

Joan Fuster i Ortells (*23. nowembra 1922 w Sueca, Valenciaski kraj - † 21. junija 1992 w Sueca) jo był špański spisowaśel, kótaryž jo głownje w katalańšćinje pisał.

Sardiniska (italski Sardegna, sardinski Sardinna abo Sardigna) jo pó Siciliskej druga nejwětša kupa w Srjejźnem mórju. Słuša k Italskej. Ma płoń wót 23 821 km² a něźi jaden a poł miliona wobydlarjow.

Jadnanje dramy jo cesto do aktow źělone, ako su sam zasej do scenow abo wustupow źělone. Klasiska francojska drama (Racine, Corneille) źěli se do pěś aktow. Italska, kšuśe z operu zwězana tradicija (Metastasio) ma cesćej jano tśi. Forma z jadnym aktom jo wujšła z mjazygraśow mjazy aktami dramow z tśimi abo pěśimi aktami.

Franciszek Ksawery Mikołaj Zabłocki (* 2. januara 1752, † 10. septembra 1821) jo był pólski spisowaśel, basnikaŕ, publicist a katolski duchowny.

Firefox Mobile bitujo funkcije ako rejtarki, gesty dotknjeńskeje wobrazowki, blokěrowanje wuskokujucych woknow a zastojnik gronidłow. Wobměra programa dajo se z pśidankami rozšyriś.

Wołyńska (serbski teke Wołyń, ukrainski Волинь, pólski Wołyń) je historiski region we pódzajtšnej Europje mjazy rěkoma Pripjat a Bug. Pśisamem ceła Wołyńska źěnsa słuša k Ukrainje (wosebje ceła Wołyńska oblasć, ceła Riwnenska oblasć a wjeliki źěł Žytomyrskeje oblasći), ale mały źěł we wokolinje Chełma słuša k Pólskej.

Ubuntu słuša k nejpopularnjejšym distribucijam Linuxa za PC. Pó pódaśach wó woglědach na bokach załožby Wikimedia Foundation z oktobera 2013, mjazy distribucijami Linuxa, kenž jo se dało wopóznaś, Ubuntu jo był na prědnem městnje.

Grajaŕ tak dłujko dypki zběra, kaž bala źěrkujo bźez foulow. Taka faza, kenž grajaŕ jo pśi bliźe, ma mě “break”. Nejwětšy móžny break jo 147 dypkow a znaty ako “maximum break”. To jo wjelgin rědke. Gaž break ma 100 abo wěcej dypkow, powědamy wót “century breaka” a za kuždego grajarja dajo lisćina z wšyknymi century breakami.

Płody dośěgnu dłujkosć wót 7 až do 11 mm, su cypkate, ze šyrokim, połnym, górnym źělom. Zdrjałe płody mógu až do 12 mjasecow we wóźe plěwaś.

Piotrków Kujawski jo město w Pólskej, w kujawsko-pomorskem wójwodstwje, we wokrjesu Radziejów, w gmejnje Piotrków Kujawski. W lěśe 2014, jo how bydliło 4 435 luźi.

W prowincow bydli 1 045 144 luźi, w tym wokoło 30 procentow powědaju ladinske a bersndolske narěcow a do Pódpołdnjowego Tirola prowincy licy na 350 000 (wokoło 69 procentow) nimskich powědarjow.

Duarte Pacheco Pereira (1469–1533) jo pólěpšył antikne měrjeńske metody za globalnu nawigaciju zakokulonu w Acorach. Z rozdźělenim zemskeje kule do špańskeje a portugiziskeje hemisfery w dogronje wót Tordesillasa z lěta 1494 jo zasej etablěrowana stopnjowa seś politiski wuznam zdobyła.

Něga pśi składnosći ako póddružynu (Viscum album subsp. coloratum) wjeźona korejańska abo japańska jemjelica se pśeśiwo tomu źinsa ako swójska družyna (Viscum coloratum) wobglěda. Pśi někotarych awtorach eksistěrujo aziska póddružyna Viscum album subsp. meridianum (Danser) D.G.Long
Geografiski słuša kupa Grönlandska k Pódpołnocnej Americe. Nejwuša góra jo Gunnbjørn (3.700 m nad normalneju nulu). Kraj, kótaryž jo pśisamem dopołnje lodowaty, płaśi ako tśeśa nejwětša pusćina swěta a ma nejnišu gustosć wobydlarstwa wót wšych krajow.

Sněžka (česki Sněžka, pólski Śnieżka, nimski Schneekoppe) jo z wusokosću 1.603 m nejwuše wugjarbjenje w Kerkonošach a nejwuša góra Sudetow, srjejźogórinskego proga a Českeje. Pśez wjeršk běžy statna granica Pólskeje a Českeje. Teke gaž lažy wjeršk Sněžki nad lěsneju granicu, jo wón za turistam pśistupny. Na pólskem boku wjerška namaka se mjaz 1665–81 natwarjona kapałka swě. Ławrjenca (kaplica św. Wawrzyńca) a futuristiska górska góspoda, kótaraž se mjaz 1969–74 natwari. Na českem boku wjerška jo postowy amt a nejwuša stacija sedłowego lifta.

Wažny twardy packaty sad jo: rjaschen, wišnina (płod: wišnja), nektarina, aprikoza, domacna slěwcyna, slěwcyna a mirabela, kótarež słuša k rodoju prunus.

Prědne njedirektne naspomnjenje takego wobchadnego zwiska sta se w lěśe 1118, ako jo se we wopismje naspomnjeł cłonistwo blisko źinsajšneje Šwikawy. Direktnje jo se naspomnjeła w lěśe 1143 semita bohemica, wjeźeca ze Starograda (Altenburg) pśez Waldenburg a Sapawu (Zschopau) do Českeje.

Snooker jo grany na snookerowem bliźe, kenž jo 3569 mm dłujke, 1778 mm šyroke a 851 až do 876 mm wusoke. Blido ma šesć kapsow, styri w rogach a dwě w srjejźi dłujkeju bandowu. Dajo baulk linija 737 mm wót dołojcneje bandy a w srjejźi baulk linije jo “D”. Dajo spot abo carny spot za carne balo, pyramidowy spot za pinkowe balo a centralne spot za módre balo. Teke roga a srjejź wót D su spoty za brune, zelene a žołte balo. Nad pyramidowym spotom su cerwjene bala ako pyramida natwarjone.

Tradicionelnje se rostliny k rozdźělnym zaměram za luźece wužywanje pśeźěłaju. Rostliny su nejwažnjejšy zakładny material k zgótowanju drastwy. Wóni se k wjeleserakim źěłowym rědam pśeźěłaju. Rostliny, wósebnje drjewo, su njewuzbytny twarski material.

Tak jo se rozsuźił namakaś wudrogu z górja a śerpjenja. Wón jo wopušćił familiju a bźezstarosne žywjenje w palasće. 6 lět jo był žywy w kšutej askezy, tak až jo pśisamem z głodom wumrěł. Wótegrona a nutśikowny měr pak njejo namakał. Toś jo se wótwobrośił wót tradicionelnych nabóžninow a metodow swójogo casa, aby nastupił swóju drogu.

Wón jo 1848 se naroźił w Zgórjelcu a jo dowuknuł we Wójnskej akademiji we Wrocławje. Wón jo wójował we Francojsko-Pšuskej wójnje 1870-1871 ako oficěr pšuskego wójska. Gaž Serbiske wjerchojstwo jo wót 1876 do 1878 z turkojskimi wójowało, jo Pavle Šturm pśišeł do serbiskego wójska a ako dobrowólnik a jo bataljony komanděrował. W casu Prědneje swětoweje wójny 1914-1918 jo južo general był a jo komanděrował tśeśu serbisku armeju. Pavle Jurišić Šturm jo wumrěł w lěśe 1922 w Beograźe w Serbiskej.

Statistika łužiskich Serbow. sebjenakładnistwo, Budyšin 1884–1886; 5. nakładow mjazy nadpismom Serbski zemjepisny słowničk. Budyšinje 1927; nowy śišć: Domowina-nakładnistwo, Budyšyn 1979
John Roberts, britiski billardowy champion, jo 1885 w Indiskej Chamberlaina zmakał a pón snooker do Engelskeje pśinjasł. Jo pitśku casa trało, až prědne turněry su se organizěrowali. 1916 jo było prědne amaterske swětowe mejstarstwo a Joe Davis jo pomagał zarědowaś prědne profesionelne swětowe mejstarstwo w lěśe 1927. Dobywaŕ jo teke Davis był, kenž jo myto wót 6,10 £ domoj wzeł. Niwow njejo w takich casach wjelgin wusoki był, nejwětšy break jo 60 dypkow měł. Prědny cas Joe Davis jo sport dominěrował a jo dobył wšykne swětowe mejstarstwa až do 1946. Wón jo teke prědny był, kenž dosegnuł maximum break. W pěśźasetych a šesćźasetych lětach popularnosć sporta jo spadnuła a togodla njejo dało swětowe mejstarstwa w lětach 1958 až do 1963.

Teke se njesmějo "Madama Butterfly" zabyś, Puccini jo skóńcył operu 1904. Hyšći raz bolosna a komplikowana lubosć jo zakład jadnanja. Amerikanaŕ B. F. Pinkerton pśiźo do Japańskeje a se woźenijo geishu Butterfly. Na końcu Butterfly wzejo sebje žywjenje dokulaž wona jo mura nazgonjona až Pinkerton jo južo woženił a jo ju jano ako geishu wiźeł. Nejznaty kusk opery jo „Dovunque al mondo“.

Wót Kamjeńca jo wjadła Wusoka droga pśez lěs k Marijinej gwězdźe a do Swinarnje, źož jo był wótpócywanišćo. W Prěčecach jo rěcku Carnicu pśeprěkował. Dalej jo wjadła pśez Smolicy dołoj do Žydowa a na źinsajšnej Garbarskej droze zasej górjej, źož su mógli pśekupce pśez Šulerske wrota do města pśiś abo pśez Hornčersku gasu dalej do pódzajtša śěgnuś.

Huronski jazor (engelski Lake Huron, francojski Lac Huron) jo drugi nejwětšy jazor Pódpołnocneje Ameriki a stwórty nejwětšy cełego swěta. Wón jo centralny z pěś „wjelikich jazorow“ (Great Lakes) a namaka se na granicy mjaz Zjadnośonymi statami a Kanadu. Jazor lažy 176 metrow nad mórskej głaźinu, pótakem wósym metrow pód powjerchom susednego Górnego jazora a jo z pśestrěnju 59.586 km² wětšy ako Chorwatska.

Słowo znutśika Nahuatl-sady jo zwětšego z jadnogo abo wšakich prefiksow, cesto rozšyrjonego słownego zdonka a jadnogo abo wšakich sufiksow zestajone. Konjugacija se njewobrośuju jano pó subjekśe, ale teke – pódobnje kaž na pś. w Hungoršćinje abo w kečua – pó objekśe.

Liberal Democrats jo liberalna strona w Zjadnośonem kralojstwje, kótaraž bu 3. měrca 1988 ze stronowu Liberal Party a Social Democratic Party załožona. Pśedsedaŕ jo Nick Clegg.

Jěre wjelkowe mloko jo wěcejlětna rostlina, kótarejež kijašk dośěgnjo wusokosć wót 15 až do 30 cm. Łopjena su linealne, w prědnej połojcy nejšyrše a dośěgnu dłujkosć wót 3 až do 6 cm a šyrokosć wót 3 až do 7 mm.

Žrědło rěki lažy pla Spytec we wokrejsu Budyšyn. Carnica se wulewa wokoło 20 km na pódpołdnjo wót Wórjejc do Carnego Halštera. Carnica běžy pśez Hórnikecański jazor.

W lěśe 2005 jo pomjenjowała Europska rada kralojsku drogu za „europsku kulturnu drogu“. 2011 wugótował lichotny stat Sakska w Zgórjelcu krajnu wustajeńcu pód titelom „Via regia – 800 lět gibanje a zetkanje“. Lěto do togo organizěrował towaristwo Cyrila a Metoda na Chrósčanskej farskej łuce źiwadłowy kruch z mjenim „Via regia woła“.
Barwy pśidu tak dłujko až hyšći cerwjene su na bliźe pśecej zasej na swóje spoty. Gaž slědna cerwjena jo źěrkowana, musy grajaŕ hyšći jadnu lichu barwu graś a pón pśiźo kóńcne graśe na barwy. Tam ma grajaŕ wšykne barwy źěrkowaś ale wót nejmjeńšeje (žołta) až do nejwětšeje (carna).

Kazimierz Dolny jo město w Pólskej, w lublińskem wójwodstwje, we wokrejsu Puławy, w gmejnje Kazimierz Dolny. W lěśe 2014, jo how bydliło 2 594 luźi.

Francojska (głowny kraj, cona MEZ/MESZ) jo pótakem na pśikład t.m.P.+50′ 39″ měła, nic (pó lěśe 1968) UTC+1 – toś ta gódnota płaśi akle pó lěśe 1978.

Wšake kłoski se k kłosam abo kisćam na głownej wósce (Rachis) zjadnośuju. Jolic kłoski sejźe granje wjelgin krotko na głownej wósce, da wupada kaž kłosa a se groni wót pózdatnego kłosa.

Njejsu pak žedne křižowanske bariery mjaz družynami, teke da se nic wše indiwiduje družynje pśirědowaś. Rozdźělne studije su doporucyli, družyny do jadneje družyny, Ananas comosus zgromaźiś a jano wěcej ako wariety wobjadnaś. Susedny rod, Pseudananas sagenarius, by pó tom druga Ananas-družyna.

Pariski meridian jo nulowy meridian był, kótaryž jo se do Mjazynarodneje meridianoweje konference wužywał a lažy 2° 20' 14.025" na pódzajtšo wót Greenwichskego meridiana, kótaryž wužywa se powšyknje wót konference. Pariski meridian źo prěki pśez Pariski obserwatorium.

Atomy su w molekulach pśez zgromadne elektronowe póriki zwězane. Toś tym wězbam se groni "atomowe wězby" abo "kowalentne wězby". Rozrěduju se do:

Jeje zběrki basnjow ze sedymźasetych lět njejsu nigdy wušli. Pózdźej su prědne basnje wušli, mj. dr. w casnikomaj Průboj a Revue Teplice a w pśiłoze Sluneční koróna (Słyńcna kórona) mjasecnika Nové Ústecké Přehledy.

2011 - Pód kšywom nakósnym • Im Land Egal. Antologija noweje dolnoserbskeje proze, zestajiła a wudała Ingrid Hustetowa, Budyšyn (wulicowańka Dokusow pjeršćeń a Das Schweigen der blauen Schwalbe)

Šyški su zrownane, tonojte a dośěgnu dłujkosć wót 8 až do 12 cm. Jich špicka jo tupo-jajojta. Na zachopjeńku su namódry šědźiwiznojte, pózdźaj cerwjenobrunje.

Kapslowy płod jo suchy płod, kótaryž wobstoj z dweju až wšakich płodowych łopjeńkow. Wón pśez rozpukliny abo pory wótwěra. Na pś. jěrow (Aesculus hippocastanum), mak (Papaver)

Originalny tekst jo se źěłał wót Antun Mihanović, a prědny raz bu publicěrowany pód titelom Horvatska domovina ("Chorwatska domizna") w lěśe 1835. Muzika jo wót Josif Runjanin w lěśe 1846 komponěrowana. Wóna bu prědny raz kaž chorwatska hymna w lěśe 1891 grana.

Astronomiska šyrina – cesto teke „polowa wusokosć“ pomjenowana – jo wusokostny kut pódpołnocnego (resp. pódpołdnjowego) njebjaskego pola na stojnišću wobglědowarja.

Ingolič jo pisał socialistisko-realistiske romany a wulicowańka ze žywjenja źěłaśerjow a burow (mj.dr. Pławarje na Drawje', 1940; Łacnosć, 1946, wobej teke nimski) a dramy.
Wót 1874 do 1879 jo studěrował teologiju, filologiju a slawistiku w Lipsku. 1875 jo załožył z Jakubom Bartom-Ćišinskim serbske studentske zmakanje "Schadźowanka" a literarne - kulturne zmakanje młodych Serbow "Lipa Serbska". Wónej stej wjadłej "Młodoserbske gibanje". Wónej stej paliłej teke narodne wědobnje Serbow pśez srědki wuměłstwa, kultury, literatury a wědomnosći. Mimo togo Muka jo zběrał dolnoserbske słowa, ludowe pěsni, pśisłowa a powěsći. Pśisamem wšykne wjelike prozniny jo pśedrogował serbske strony. Nazgromaźony material jo se głownje w serbskem wědomnostnem casopisu "Časopis Maćicy Serbskeje" wózjawił. Wót lěta 1878 jo Muka jadno lěto ako pomocny ceptaŕ na gymnaziumje w Žytawje źěłał. 1879 jo złožył wuše wucabnikojske pśespytowanje. Muka jo był aktiwny w serbskem lajskem źiwadłowem gibanju a stwóriśel edicije "Prěnja serbska dźiwadłowa zběrka", kenž jo wót 1880 do 1923 wudał. Wót lěta 1879 jo źěłał ako wušy gymnazialny wucabnik na Budyskem gymnaziumje. Rownocasnje Muka jo pśistupił zjadnośeństwoju "Budyska bjesada", w kótaremž jo serbske – patriotiske zaměry slěźił. 1883 Muka jo do Chemnitza pśesajźił. Tam jo pśebył až do 1887 a pótom wón jo wucył na gymnaziumje Albertinum w Freibergu. Zaprědka jo źěłał ako wucabnik a pótom jo był wót 1911 konrektor a wót 1913 studijny raźc. W lěśe 1916 jo šeł na wuměńk a lěto pózdźej jo se wrośił do Budyšyna. Muka jo póznał Minu Witkojc (1893-1975). Wón jo był wjelgin zajmowany na Minu Witkojc. Pśez wšake pósrědnjenja pśez politikarja Arnošta Barta (1870-1956) bywa Mina Witkojc 1922 priwatna wuknica a wuknjo serbsku rěc cytaś a pisaś. Wóna jo bywała wjelika spisowaśelka a to jo była wjelicka zasłužba Muki. Arnošt Muka jo zemrěł na 10.10.1932 w Budyšynje

W lěśe 2007 wobydlarstwo Kirgiziskeje jo licyło 5.218.000 luźi. Stolica Biškek licy oficielnje 589.000 wobydlarjow. 69,5% populacije jo kirgiziskego póchada, etniska turkojska kupka kótaraž jo woblibowana wót Mongolow a Chinezow. Jo pjerwjej była zestajona z połnomadiskimi šaparjami. Nejwětša mjeńšyna su Usbekow - 14,5% wot wobydlarjow.

Jo pisał za britiske casniki The Independent a The Observer. W lěśe 1990 jo źěłał pśi dokumentariskej seriji The Beer Hunter w britiskej telewiziji Channel 4; serija jo měła wósebny wuspěch w USA.

Historiski se jo definicija zapśimjeśa rostlina pśeměniła. W tu wužywanej systematice pó Adl et al. se rostliny z kontinentalnymi rostlinami (embryophyta) na jadnu rowninu saźe. K rostlinam se licy mechy a žyłowe rostliny.

Gójacki jazor jo z pśestrěnju wót 13,3 km² nejwětšy pśirodny jazor w cełej Bramborskej. Wón bu k prědnemu razoju w lěśe 1302 ako Zwilow naspomnjony. Teke „nimske“ mě jazora jo pó zdaśu serbskego póchada. Źinsajšne serbske mě póchada wót sedlišća Gójac, kótarež lažy pśi pódpołdnjowem pśibrjoze jazora.

Sodłowe kšywo jo klasiska a nejgusćej wustupujuca forma kšywa w zymnych a měrnych klimowych pasmach. Wóna wobstoj z dweju porno sebje nakłonjoneju kšywoweju płoninow, kótarejž zetkatej se na nejwušej, wódorownej kšomje - na tak mjenjowanym pónosku.
Zagrodna banja jo na formach bogata družyna roda banjow (Cucurbita). Toś, se wšake póddružyny rozeznawaju, ale teke wšake sortowe kupki. Wobaj systema se móžotej kaž slědujo kombinujotej:

W pórowańskem casu, kótaryž se stanjo pó wócucenju w nalěśu, wón cyni šwicace a kwicece zuki. Samicy póroźuju pó 4,5 tyźenjach tśi až sedym młoźetow, wótergi samo dwójcy w lěśe. Młoźeta se něźi jaden mjasec seśe.

Walery Jan Sławek (* 2. nowembra 1879, † 3. apryla 1939) jo był premierminister Pólskeje wót 29. měrca do 23. awgusta 1930, wót 4. decembra 1930 do 26. maja 1931 a wót 28. měrca do 12. oktobra 1935.

Carnogórska (teke Montenegro; carnogórski/serbiski Црна Гора, Crna Gora) jo njewótwisna republika w pódwjacornem źělu Balkańskeje połkupy w krotkozajtšnej Europje. Lažy w Dinariskich górinach pśi Jadrańskem mórju. Stolica a nejwětše město Carnogórskeje jo relatiwnje mała Podgorica.

Wóna zachopiła jo wót 1886 w tekstilnej fabrice w Chóśebuzu źěłaś. Do 1931 była jo tam pśistajona a gromaźiła zaśišće a nazgónjenja serbsko-nimskich źěłowych poměrow w Dolnej Łužycy.

Rědko eksistěrujo aktiwna samrozpśestrěwanje (autochorija) pśez katapultowe abo wobryzgowańske wugótowanje. Wótergi wogonki z płodami do skalnych rozdorow rostu abo se do zemje zarězuju (geokarpija), kaž na pś. zemski wórješk (Arachis hypogaea).

Antarktika jo kontinent, kótaryž lažy na pódpołdnjowej zemskej połkuli póla geografiskego pódpołdnjowego pola. Jo nejsnadnjej wobydlony kontinent na zemi, dokulaž su temperatury wjelgin niske a za cłowjeka lěbda wuźaržujomy.

Głownje pśiznamjenja dramy pó Aristotelesu jo pśedstajanje jadnanja w dialogach. Z tym jo se rozeznawała wót antikskego wulicujucego eposa - w nowšem casu wósebnje wót romana. W modernem rozměśu su dramy za to spisane, aby je grajarje w źiwadle pśedstajili. Cesto su togodla pódla dialogowych tekstow ned pśikaze za grajarjow pódla, wót 19. stolěśa teke za režisera. Cytańska drama jo wósebna forma dramy, ako se w prědnem rěźe njepśedstajijo, ale dej se ako roman cytaś.

Tunguzske rěcy (teke: mandžusko-tunguzske rěcy) su jadna rěcnych swójźbow z 12 relatiwnje wusko pśiswójźbnymi rěcami, z kótarymiž powěda něźi 75.000 luźi w Pódpołnocnej Chinskej, Pódzajtšnej Sibirskej teritoriuma Rusojskej a źělach Mongolskej. Wóni słušaju do Altajskich rěcow.

Aby na wěcejzmysłowosć zapśimjeśa „šyrina“ źiwało, groni se w geodeziji lěpjej wó „elipsoidiskej“ (geodetiskej) šyrinje ako wó „geografiskej“ šyrinje. Zemskego wopłonjenja dla (wótchylenje idealneje zemskeje formy wót kuloweje formy) jo w geowědomnosćach samo tśeśe zapśimjeśe šyriny, „geocentriska šyrina“.

Ostrów Lubelski jo město w Pólskej, w lublińskem wójwodstwje, we wokrejsu Lubartów, w gmejnje Ostrów Lubelski. W lěśe 2014, jo how bydliło 2 198 luźi.

Prědne śišćane knigły w dolnoserbšćinje jo natwarił w lěśe 1574 faraŕ z Tšupca, Albin Moller - to jo byli wót njogo z nimskej rěcy pśełožone psalmy a kjarliže a Mały katechizm Martina Luthera.

1: Prědna plowa (Palea superior = górna abo Palea interior = nutśikowna plowa) se wót dweju zrosćoneju łopjeńkow zwenkownego kwiśonkołopjeńkowego krejza twóri.
Wjele pśistawow lažy na Jadrańskem mórju, wósebnje Venedig a Triest, kótarejž stej byłej wažnej wuchadnišći Awstrisko-Hungorskego imperiuma do Srjejźnego mórja.

směr k zemskemu srjejźišćoju. Lotowy směr a elipsoidowa normala njejźotej – mimo na ekwatorje a na poloma – pśez zemske srjejźišćo. Geocentriska šyrina rozeznawa se wót geodetiskeje resp. elipsoidiskeje šyriny wó až k 0,2°.

Wót lěta 1969 až do lěta 1985 jo Marron C. Fort profesuru za germanistiku na uniwersiśe wót New Hampshire zastawał. W toś tem casu, mjenujcy 1976/77 a 1982/83, jo góstne profesury na uniwersiće Oldenburg pśewzeł. W toś tem casu jo swóje studije wó saterfrizišćinje a pódzajtšofriziskej dolnonimšćinje započał. Na uniwersiśe Oldenburg jo był Fort wót 1983 akademiski wušy rada a jo až do swójogo pensionowanja w lěśe 2003 źěłowe městno za dolnonimšćinu a saterfrizišćinu na uniwersiśe Oldenburg nawjedował. Wót lěta 1982 jo w Nimskej žywy.

Ten slědny citat pokazujo zboka - napśeśiwnu poziciju w našocasnem towarinosću Blechena. Carl Blechen pśisłušał ku starjej kupce wuměłcow, kenž maju katastrofa napoleanskego casa ako góle abo młodnosćow nazgoniś. Duchne žywjenje w podzajtšnem bramborskem měsće jo było pokorne. Chóśebuz njejo měł grandiosiske twarjenje a krajna njejo była wjelgin wjeleraka. Togodla njestej pla inteligentnego Blechena domownja-lubosć a patriotizm se wuwiłej.

Bruno Schulz jo se naroźił 12.07.1892 w galiciskem Drohobyczu, źinsa Ukraina. Wón jo był tśeśe góle pśekupca sukniny Jakuba Schulza. Jo to była jadnora pólsko-žydojska familija, bźez intelektualneje tradicije. Bruno Schulz jo dogromady jano dwě lěśe architekturu studěrował. Awtodidaktiski jo sebje nawucył kresliś.

Kwiśo w lěśe, wót junija až do septembra. Błyšćece cerwjene kwiśonki dośěgnu pśeměr wót něźi 2,5 cm. Wóni njasu pěś až wósym kronowych łopjeńkow, kótarež su wótcynjone a skoro wótpadnu. W jich centrumje jo carne.

Z werba danci "rejowaś" móžo substantiw nastaś danco "reja", adjektiw danca "rejowański" a adwerb dance "rejowański", ale teke z substantiwa martelo "klapac" móžo nastaś werb marteli "klapaś z klapacom", adjektiw martela "klapacowy" a adwerb martele "z klapacom".

Frido Mětšk: Fryco, Jan Bjedrich, [w:] Jan Šołta, Pětr Kunze, Franc Šěn (wud.): Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow, Budyšyn 1984, s. 146.

Chóšć jo w pódwjacornej, pódpołdnjowej a srjejźnej Europje rozšyrjony. W pódzajtšu a pódpołnocu su rědki, dokulaž wón ma mału twardosć pśeśiwo mrozoju.

Góźina (teke štunda) jo casowa jadnotka a styriadwaźasty źěl dnja. Łatyńske słowo jo hora, toś wužywamy wědomnostnu skrotconku h. Jadna góźina bu rozrědowana do 60 minutow resp. 3600 sekundow.

Nejwětše wuspěchy Tervomaa woprijmu "Suljettu sydän" (1998), "Yhtä en saa" (1999), "Rakkauden haudalla" (Helmiä ja sikoja soundtrack, 2003), "Myöhemmin" (2004) a "Se ei kuulu mulle" (2004).
Ned pó jogo abiturje w lěśe 1942, kótaruž jo z wuznamjenjenim wobstał, su Preußlera do wójarskeje słužby w drugej swětowej wójnje zwołali. Jo wójowanje na pódzajtšnem fronśe pśetrał, je pak w lěśe 1944 ako 21-lětny oficěr do sowjetskeje wójnskeje popajźi pśišeł. Pśichodne pěś lět jo pśebył w rozdźělnych lěgwach za popajźone w Tatarskej republice, mjaz drugimi w Jelabuze. Jo śerpjeł na tyfusu, malariji a flakatej zymicy a jo až na 40 kilogramow wórynjeł.

Epika (z grichiskego επική (ποίησις) "k eposu słušajuce basnjenje") jo pódla dramatiki a lyriki jadna z tśoch družynow literatury a wopśimjejo wulicujucu literaturu we weršowej abo prozowej formje.

Jan Bjedrich Fryco jo se w Gołkojcach ako syn faraja naroźił. Wót 1752 až do 1757 won we Wjerbnje pśi pjatkarju žywy był. Nejpjerwjej až do 1761 won jo był wuknik na gymnaziumje w Chóśebuzu a potom w Lubinje. W lětach 1766–1769 won jo studěrował teologiju w měsće Halle. Tam wón jo źěłał teke ako informator (wucabnik) we Franckowej syrotowni. Po studiumje wón chojźił slědk do Łužyce (01.03.1768). We Wětošowje wón źěłał až do 1773 ako rektor a archidiakon. 1773–1778 won jo był faraŕ w Korjenju a wot 1778 až do 1808 w Gołkojcach. W 1791 wón jo skóńcył pśełožk Starego Testamenta do serbskeje rěcy, ale toś ten pśełožk akle 5 lět pózdźej, w lěśe 1796 jo mogał wótśišćany byś.

W republice kněžy tropiska klima z krotkim dešćowym casom w pódpołnocnym źělu kraja a dłujkim w pódpołdnjowym źělu. Nejwuše městno Burundija jo góra Ngaoui (1.420 m) blisko kameruńskeje granicy.

Kompleksne měchowe płody mjaz drugim pśi wjele de:Magnolienähnlichen, pśi górkacowych rostlinach (Delphinium, hsb:Europska kubołnička atd.), jańskich rožach a rakowych zelach wustupuju.

Kwiśo wót maja až do junija. Běłe, pěślicbne kwiśonki dośěgnu rozměr mjaz 4 a 5 (6) cm a stoje pó jadnom nakóńcne na krotkich pšuśikach. Keluškowe łopjeńka su linealne-lancetojte, dłujke a wuske a dośěgnu dłujkosć wót 15 mm, pśi comž až do zdrjałosći płodow wóstanu. Wobalka jo dwójna. Kronowe łopjeńka su kulojte.

Mack jo jadnolětna, pśilěgawje abo wótstojece kósmata rostlina, kótaraž dośěgnjo wusokosć wót 70 cm (30-90 cm) a šyrokosć wót 30 cm. Ceła rostlina wopśimjejo běłu mlocnu mězgu.

Cera, kótaraž wótpowědujo dlininowej minuśe, jo na ekwatorje teke 1,852 km, pómjeńšujo se wšak do pola z kosinusom geografiskeje šyriny až na nul. Wóna jo pótakem wót šyriny wótwisna. W Europje lažy cera mjazy 1,0 km a 1,5 km (glědaj teke wótšyrjenje).

Woidke jo studěrował wót 1982 do 1987 na Barlinskej Humboldtowej uniwersiśe rolnikarstwo a skótnu produkciju a jo diplomowy agrarny inženjer. Wón jo ewangelski, wóženjony, nan jadneje źowki a bydli w Glinsku.

Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005.

Twardopackate płody licy we głownym k sadowych družynow (wěcej mjenjej słodke płody), togodla zwucone pomjenjowanje twardopackaty sad, lěcrownož teke płody, kótaryž ni typiski k sadoju lice (na pś. kokosowy wórjech), k rostlinam z twardopackatymi płodami słuša.
Turkojska jo stat w Małej Aziji a pó źělach na Balkańskej połkupje w krotkozajtšnej Europje. Granicujo z Grichiskeju na pódwjacorje, z Bulgarskeju na dłujkem wjacorje, z Carnym mórjom na pódpołnocu, z Georgiskeju na dłujkem zajtšu, z Armeńskeju a Iranom na pódzajtšu, z Irakom na krotkem zajtšu a ze Syriskej na pódpołdnju.

Kupa Rujany jo stwóriła až do 3. septembra 2011 gromaźe z kupu Hiddensee a někotarymi mjeńšymi kupami zastojniski krajny wokrejs Rujany z wokrejsneju stolicu Bergen auf Rügen. Z 4. septembra 2011 kupa Rujany jo źěl wokrejsa Pśedpomorska-Rujany ze wokrejsneju stolicu Stralsund.

1833 wón jo drogował do Harca a 1835 do Parisa. W tom lěśe jogo su k rědowemu cłonkoju wót „Akademie der Künste“ wumjenili. Wušej togo wón jo se chóry bywał. Dokulaž strowotniski staw tuchylu znatego krajinowego mólarja jo se zešpatnił a Blechen śerpjeł pód mócnymi depresijami, pśišło wuzamknjenje Blechena wót wuceńskego amta 1836.

Marjana Domaškojc (* 28. februara 1872 w Cazowje, † 11. awgusta 1946 w Cazowje) była jo dolnoserbska basnikarka, spisowaśelka, casnikarka a patriotka.

Filmy maju wjele wšakorakich žanrow, ako se do dalokeje měry ze žanrami literatury rownaju (krimi (film), horor, sciencefiction, erotika, satira). Wobšyrna lisćina jo pód wótkazom filmowe žanry. Žedne pśikłady:

Lisćina wšyknych knigłow, wudanych w rěźe "Serbska poezija" (ze zeleneju barwu su wóznamjenjone zešywki, kotarež wopśimjeju basni dolnoserbskich basnikarjow abo literarne twórby pisane w dolnoserbšćinje):

W Esperanśe ma kužda słowna družyna swóje wósebne kóńcowki, pó kótarychž móžoš słownu družynu jasnje spóznaś. Substantiwy a adjektiwy maju dwa pada, nominatiw (-) a akuzatiw (-n), ale teke dwě gramatiskej cysle, singular (-) a plural (-j). Pluralowy akuzatiw kóńcy se na -jn, znamješko plurala toś pśed tym akuzatiwa stoj. Na pśikład Paŭlo havas malsuprasorabajn librojn. "Pawoł ma dolnoserbske knigły."

Kwiśo wót maja až do julija. Kwiśonki dośěgnu wjelikosć wót 2 až do 5 cm. Kronowe łopjeńka wótergi njasu carne flacki. Jich kijaški su pśilěgawje kósmate. Proškowe nitki su linealne a njejsu tłusćejše. Prošniki su namódre.

Christlich-Soziale Union in Bayern jo kśesćijańska strona w Bayerskej, kótaraž bu dnja 8. januara 1946 załožona. Pśedsedaŕ jo Horst Seehofer.

W nejwětšem źělu Mosambika kněžy śopła, sawanowa klima z górucym dešćowym casom wót nowembra do apryla. W suchem casu su pśedewšym nocy zymnjejše. Pśerězne dnjowe temperatury laže cełolětnje mjaz 25 a 30 °C. Nejwuše městno jo Monte Binga (2.436 m) pśi simbabweskej granicy. Nejwažnjejša rěka w kraju jo ze Simbabwe póchadajucy Sambesi, kótaryž se blisko města Quelimane z deltu do oceana wulewa. Pśewažujuca krajinowa forma jo sawana.

Wladimir Iljič Uljanow (rusojski: Владимир Ильич Ульянов, wědomostna transliteracija Vladimir Il'ič Ul'janov, mjenjowany Lenin, rusojski Ленин; * 22. apryla 1870 w Simbirsku (něnto Uljanovsk); † 21. januara 1924 w Gorkiju blisko Moskwy), jo był nawjedowaŕ oktoberskeje rewolucije 1917 w Rusojskej, pśedsedaŕ radoweje republiki, awtor a płaśi ako wažny marxist.
Pśi rjaschenje na pšawem wobrazu na pś. twóri endokarp twardu packu, kótaraž semje wobśimjejo. Mezokarp jo měsny, a eksokarp twóri somotowu rjaschenowu kóžu.

Jabłonowo Pomorskie jo město w Pólskej, w kujawsko-pomorskem wójwodstwje, we wokrejsu Brodnica, w gmejnje Jabłonowo Pomorskie. W lěśe 2014, jo how bydliło 3 821 luźi.

W lěśe 2010-2011 organizacija jo dostała 539.410 amerikańskich dolarow. Njama pśistajonych, jo wudała 270.846 $ za infrastrukturu, 92.364 $ za public relations a 17.891 $ za konferencu dwě konferency ApacheCon.

Dnja 6. decembera 1995 profesor Ernst Sigmund jo se wuzwólił k prědnemu prezidentoju BTU a jo zapokozał do swójogo amta dnja 1. februara 1996.

Willis torm (engelski Willis Tower) jo stalowa konstrukcija natwarjona w Chicago. Jo nejwuše twarjenje w Chicago a jaden z nejwěcej znatych symbolow swěta. Jo wusoka (gromaźe z antenu) 527 metrow.

Rhamnus tinctoria L.: Družyna ze šyrokimi łopjenami a śernjami, wustupujo w juhowuchodno-europskich górach, pśi comž sušene jagody se góźe k barwjenju („Gelbbeeren“)

Rod Borago jo mě dawajucy rod za swójźbu, pódswójźbu Boraginoideae a tribus Boragineae. Rod jo monofyletiski a sotšojska kupka wót Symphytum .

Wón ma mě awgust pó łatyńskem Augustus Caesar. Do togo mjasec (kótaryž do togo jo měł mě Sextilis, "šesty" (glědaj september) jo měł 30 dnjow; ale ako wón se jo dostał druge mě pó Augustus, se jo jen wó jaden źeń pódlejšował, aby wón měł samsku licbu dnjow kaž julij, mjasec mjenjowany pó Julius Caesar.

Samice pó 60 až do 118 dnjow póroźuju 1 až 7 młoźetow, kótarež se 2 až 7 mjasecow cycaju. Wóni bywaju w starstwje wót 1 až 2,5 lět rodnje zdrjałe.

Srjejźnoeuropejski cas (CET, UTC+1) jo mě casoweje cony, kótaraž ma casowu diferencu jadneje góźiny wót koordiněrowanego swětowego casa (UTC). Wužywa se wót wšych krajow w pódwjacornej kontinentalnej Europje wótglědajucy wót Portugalskeje, wužywajuceje pódwjacoroeuropski cas. Engelske mě jo Central European Time (CET).

QWERTZ (wugronjony kwerts) jo mě nejcesćej wužywaneje nimskeje družyny kompjuteroweje tastatury. Mě póchada wót šesć tastow w górnem, lěwem źělu alfanumeriskeje tastatury, kótarychž pismiki su - Q W E R T Z.

Europska drama jo nastała w casu grichiskeje antiki w 5. stolěśu pś. Chr. w Athenje: Aischylos, Sophokles a Euripides su byli nejwažnjejše basniki tragedije. Aristoteles jo w na to slědujucem stolěśu w swójej poetice dramu do tragedije a pózdźej nastateje komedije źělił.

Wužowe zele (Lysimachia nummularia) jo rostlina z pódswójźby myrsinowych rostlinow (Myrsinoideae) znutśika swójźby primulowych rostlinow (Primulaceae).

Za astrometriju a sferisku astronomiju jo gwězdne njebjo baza za definiciju póśěgowańskich systemow za kšute koordinaty w gwězdnem systemje, sideriske periody a za městny cas abo swětowy cas (UT). Glej k tomu teke na casowe systemy.

Benzing, Johannes (1955b): Lamutische Grammatik mit Bibliographie, Sprachproben und Glossar. (Akademie der Wissenschaften und der Literatur, Veröffentlichungen der orientalischen Kommission, 6) Wiesbaden: Franz Steiner
Wót 1948 až do 1956 Starosta jo woglědał do zagrodneje šule w Janšojcach. Tam jo měł na zachopjeńku wjele problemow z pšaweju nimskeju rěcu a gramatiku. Cesto wón jo rozměšał wobej rěcy w jadnej saźe a jo było wjelgin śěžko se wótwucyś rěcne zmólki. Až do źinsa wón mysli w dwěma rěcoma. Wót 1956 až do 1960 Starosta jo był na Dolnoserbskej wušej šuli w Chóśebuzu, kótaraž jo źinsa Dolnoserbski gymnazium. W šuli Starosta nejpjerwjej njejo měł ambicijow za slawistiku, ale pśez zajm za ludowědu wón jo zachopił studium slawistiki w lěśe 1960 na uniwersiśe w Lipsku a jo pśistajił ned pótom pśidatny studium ludowědy a sociologije, kótaryž Starosta jo absolwěrował na uniwersiśe Poznań w Pólskej wót 1965 až do 1966. Swój studium Starosta jo dokóńcył ako diplomowy slawistikaŕ, ale južo wob studiumje – w lěśe 1964 – wón jo se ženił žeńsku z Litawskeje a góle jo se naroźiło. Tak Starosta jo pśišeł nejpjerwjej do sedymnasteje wušeje šule ako wucabnik za rušćinu wót 1966 až do 1968. Normalnje wón njejo směł wuwucowaś, dokulaž njejo cynił studium pedagogiki, ale jo był njamaš wucabnikow za rušćinu. Starosta jo měł tencas móžnosć za dorowanje felowanego studiuma, ale pón jo dostał pórucenje z Lipska. Togodla wón jo šeł do instituta za Sorabistiku na uniwersiśe w Lipsku a jo był wucabnik we wusokošulskej słužbje. Tam Starosta jo źěłał wót lět 1968 až do 1992, jo wuwucował serbšćinu a jo teke naźěłał materialije za wucbu, kak wucbnica za póstupjone a zajmowane sorabistiki Niedersorbisch – schnell und intensiv. W Lipsku Starosta jo był samućki Dolnoserb na uniwersiśe, ale weto wón jo powědał konsekwentnje dolnoserbski, dokulaž won njejo kśěł měšaś rěcy. Pó paźe murje wucbne městno jo stojało krotko pśed rozpušćenim a togodla Starosta jo se procował pśi Serbskem instituśe w Chóśebuzu a jo se pśistajił.

njepśewjeźona druga palatalizacija, kótaraž jo howacej pśiznamje wšyknych słowjańskich rěcow, (w zdonkach — кѣле 'ceły' (pśir. rusojski целый, starorusojski: цѣлъ), хѣде 'šery' (pśir. rusojski седой, starorusojski: сѣдъ), pśed kóńcowkami — na pś. datiw sg. rěkě "(k) rěce" (pśir. rusojski (к) реке), ногѣ "noze" (pśir. rusojski ноге, starorusojski: нозѣ), рукѣ "ruce" (pśir. rusojski руке, starorusojski: руцѣ) atd.);

Smogorjow-Prjawoz (nim. Schmogrow-Fehrow) jo gmejna we wokrejsu Sprewja-Nysa w pódzajtšu Bramborskeje. Lažy 55 m nad mórskeju głaźinu. Ma 885 wobydlarjow. Gmejna słuša k amtoju Bórkowy. Wejsne źěle su Smogorjow a Prjawoz.

Po 1904 kompozicije Puccina su byli rědše, won jo źěłał ze změnijich libretistach a jo až do swojeje smerśi w lěśe 1924 hyšći styri opery komponěrował. 1910 „La fanciulla del West“ jo prědny raz pokazał na jawišću- tworba, kotara pśedstajijo w kaliforniju.

Cyanogene glykosidy su powšyknje rozšyrjone, Sorbitol se w signifikantych manjach twórje. Chromosomowe zakładne licby su x = 8, 9, 15, abo 17.
Chorwaty (chorwatski Hrvati) su słowjański lud, kótaryž jo pśedewšym w Chorwatskej, Bosniskej a Hercegowinje a Serbiskej domorodny. Pśispomnjenja gódne chorwatske mjeńšyny eksistěruju teke w Awstriskej (Grodojske Chorwaty) a Italskej (Molise). Chorwaty powědaju zwětšego chorwatski a rozměju se rěcnje bźeze wšogo ze susednymi pódpołdnjowymi Serbami a Bosnijarjami. Wětšyna Chorwatow jo katolska.

Pó złamanju cerwjeno-žołteje koalicije a wuspěšnem wótgłosowanju wó wugronjenju njedowěry pśeśiwo kanclarjeju Helmutej Schmidtoju (SPD) bu Kohl dnja 1. oktobra 1982 za šestego zwězkowego kanclarja wólony. Wón jo nawjedował koaliciju stronow CDU/CSU a FDP až do lěta 1998, gaž jo zgubjował we wólbach swóju wětšynu. Helmut Kohl jo ze 16 lětami w zastojnstwje nejdlej amtěrujucy zwězkowy kanclaŕ Nimskeje až do źinsajšnego.

Albert Hofmann (* 11. januara 1906 w Badenje (Aargau), wum. 29. apryla 2008 w Basel) jo był šwicarski chemikaŕ a nadejźaŕ wědobnje šyrjeceje substance LSD. Wuznamjenili su jogo z titulom cesnego doktora.

Jolic z jadneje kwiśonki z dweju abo wěcej płodowych łopjeńkow wšake gromaźe zrosćone měchowe płody nastanu, tak to jo kompleksny měchowy płod. Kompleksne měchowe płody nastanu stawnje z nadstojnich płodnikow. Dokulaž se jadnotliwe měchy za cas semjenjowego zezdrjaśu puknu, słušaju měchowe płody a kompleksne měchowe płody k sypjucym płodam.

Hierarchiju žanrow a družynow mólowanja jo zestajił w lěśe 1667 francojski architekt a stawiznaŕ André Félibien. Wóna jo wótbłyšćowała śěžkosć wuměłstwow a jo była we Francojskej až do kóńca Stareje kněžarstwoweje formy (Ancien Régime) wažny źěł wótkubłanja a pósuźowanja studentow Kralojskeje akademije rědnych wuměłstwow (Académie royale des beaux-arts). Pó Félibienje su žanry wót nejnadobnjejšego do nejjadnorjejšego na slědujucu wašnju rědowane (w spinkoma: wótpowědujuca družyna wobrazow):

Ernesto „Che“ Guevara (* 14. junija 1928 w Rosario, Argentinska ako Ernesto Rafael Guevara de la Serna; † 9. oktobra 1967 w La Higuera, Boliwiska) jo był profesionelny marxistiski rewolucionaŕ a guerillowy wjednik z Argentinskeje. Zgromadnje z Fidelom Castrom jo grał wjeducu rolu pśi kubańskem wuswobodźenskim boju a był pótom aktiwny w guerillowej wójnje w Kongu a Boliwiskej.

Do prědnych episkich formow słušaju na pśikład napisma na wěcach, kenž tu wěc rozkładu (epigram) a teke wuše formy (gnomy, gronka, elegije). W kosmogonijach a teogonijach a mystiskich wucbach wó gójenju dostanjo epika tšochu wěcej poetiski raz, pśeto se pśedstajijo pśirodne tšojenje w personifikowanych statkach a tšojenjach. Za formy bajka, powěsć a legenda płaśi to tejerownosći. Až do kóńca 18. stolěśa póstajujo epos pśiznamjenja toś tych formow.

Marjana Witkojc jo była rěšarka w Barlinju. Mina jo pśi staryma starjejšyma wótrosła. Wóna jo žywa była w chudej wobstojnosći. Wóna jo póznała samobyśe.

Póstrow wót Gawrile Posenje k mójomu swakoju, kmótšoju Grigori a k mójej sotše Ulita. Jolic wej tola k mójej radosći stej do města jěłej, a stej naše słowo (abo naše rozgrono?) njezabydnułej. Daś Bog wam radosć da. My wšykne njezabydnjomy waše słowo (abo waše rozgrono?).