Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
Монгол Уласай түүхэдэхи эгээн хүсэрхэг байһан үе болбол Чингис хаан 1206 ондо Монголой обог, аймагуудые нэгэдхэн Ехэ Монгол Уласые байгуулжа, Ази, Европын оронуудые сэрэгэй хүсөөр байлдан дахуулһан ябадал юм. Чингис хаанай залгамжалагша хаад үргэлжлүүлэн аян дайн үүсхэжэ, нютагаа тэлһэнээр дэлхэйн түүхэдэ эгээн уудам газар нютагта (33,000,000 ам дүрбэлжэн километр) Монголой эзэнтэ гүрэн гэжэ тодоор тэмдэглэгдэһэн. Монголшуудай аян дайн баруун зүгтэ Адриатын тэнгис, Мамлук, зүүндэ Япон, урдада Филиппинэй Ява арал хүрэбэ. Монголой эзэнтэ гүрэнэй Сагаадай Алтан ордоной уласынь торгоной зам утаашань оршожо дэлхэйн худалдаанай гол түб боложо тухайн үедэ оршон тогтоножо байһан газар нютагтаа олон хото һуурин бии болгоһон. Тэрэ үедэ хитадай луужан шаажан зэргэ томо нээлтэнүүд бии болоһон. Иимэһээ Монголшууд дэлхэйн хүгжэлдэ маша томо хуби нэмэри оруулһан Гэвч 14-р зуунай дунда үеһөө дотоодын зүршэл тэмсэл, гадна бодолго, ябуулга Монголой эзэнтэ гүрэн, Юань уласые задалан бутаргажа, бусадай эрхэшээлдэ ороходо хүргэһэн.

Манитоба Баруун Канадада оршодог ба урда талаараа АНУ-ай Хойто Дакота, Миннесота можо уласууд, хойто талаараа Нунавут, Гудзоной булан, баруун талаараа Саскачеван, зүүн талаараа Онтарио можотой тус тус хилэлдэг.

Mancke, Elizabeth. The Fault Lines of Empire: Political Differentiation in Massachusetts and Nova Scotia, ca. 1760-1830 Routledge, 2005. 214 pp. online

Ниитэ хүн зоной 69 % гүржи, 9 % армян, 7 % ород, 5 % азербайджан үндэһэтэн байдаг. Тэрэнһээ гадна тус орондо 170 мянган осетин, 100 мянган грек, 50 мянган украин, 30 мянган еврей, 25 мянган курд зэргэ үндэһэтэн яһатан амидардаг. Хилын шанадада тухайлбал Орос, Израиль зэргэ орондо 1 сая гаран гүржинүүд амидардаг. Ниитэ хүн зоной 52 хувь хото һуурин газарта амидарадаг. Дундажа наһалалта эрэгтэй 70, эмэгтэй 75 наһалана.

Грек хэлэн гээшэ Энэдхэг-Европын хэлэнэй изагуурай хэлэн юм. Грек хэлэниинь Греци уласай болон Кипрын аралнуудта дуугарагдадаг. Мүн бага тооной дуугарагшад хойто Итали болон Бага Ази ярилсадаг. Грекээр өөрынгөө хэлые Ελληνικά (эллиника) гэжэ нэрлэдэг.

Энэ уласынь анхандаа Хойто Юань болон Нанхяадай Минб уласай тэмсэлые ашаглан гаража ерэһэн нүүдэлшэн арадай улас байһан болобошье анханай жэлнүүдһээ эхилэн хитаджаһан байна.

Механикиин һалбарида тэрээр импульс хадгалагдаха хуули ба үнсэгэй импульсиин хуулиие тодорхойон байна. Гэрэлэй һалбарида ойдог дуран абайе зохёон бүтээжэ, сагаан гэрэл призмааар дамжахадаа задардагые ажаглан үнгэнэй хуулиие нээжээ. Тэрээр мүн хүргэлтые хуулиие нээжэ, дуунай хурданые һудалһан байна.

Видкун Квислинг (норв. Vidkun Abraham Lauritz Jonssøn Quisling, 1887 оной 7 һарын 18, Фюресдал, Телемарк, Норвеги — 1945 оной 10 һарын 24, Осло, Норвеги) — Норвегиин улас түрын ажаябуулагша, өөhэдынхидтөө урбагша, национал-социалист, Дэлхэйн хоёрдугаар дайнай үедэ эдэбхитэйгээр нацис Германитай хамтаран оролдобо.

Һэлмэ (ᠰᠡᠯᠡᠮ ᠠ) — ута матагар хэлбэритэй, хурса эритэй, богони барюултай, хадхаха, сабшаха сэрэгэй хүйтэн зэбсэг; байлдаанда хэрэглэхэ томо хутага адли зэбсэг юм.
Галсанов Цыденжап Галсанович (1917 - 1992, Буряад Улас) — Буряадай уран зохёолшо, оршуулагша, публицист, үргэн арадта дэлгэрһэн олон дуунай автор Цэдэн Галсанович Галсанов 1917 оной февралиин 23-да Загарайн аймагай Элхи нютагта малшадай бүлэдэ түрөө юм. Үдэшын рабфагта, М. Горькиин нэрэмжэтэ Литературна институдай заочно таһагта һуралсаха зуураа, уран зохёолой, хэблэлэй газарнуудта ажаллажа байгаа. «Буряад үнэн» сониной редактор, Буряадай Уран зохёолшодой холбооной правлениин түрүүлэгшэ, мүн бэшэшье харюусалгатай тушаалнуудта хүдэлһэн юм.

1854 оной 3 һарын 31-да АНУ-ай уһан сэрэгэй ахамад Мэттью Перри Японтой «Канагавагай хэлэлсээрые» (японоор 神奈川 条約 (かながわ じょうやく)) булимтаран байгуулһанаар Япон дахин гадаада юртэмсэтэй харилсажа эхилбэ. Бэе дааһан байдалые хамгаалжа шадаагүй сёгундо эсэргүү хүдэлөөн баруун-урда даймё изагууртад (Тёсю, Сацума, Хидзен, Тоса) толгойлжо Босин (японоор 戊辰戦争 (ぼしんせんそう)) эрхэтэнэй дайн эхилбэ. Дайнда илалтын һүүлдэ 1868 онһоо «Мэйдзи эрин» (японоор 明治時代 (めいじじだい) — «гэгээрэлтэ засаг») эхилбэ. Энэ үедэ Япон өөрынгөө улас түрэ, хуули, сэрэгэй зохёон байгуулалтые баруунай маягаар шэнэлэн, Японой эзэнтэ уласые ажаүйлдэбэрижүүлжэ эхилбэ. Энэ үеһөө Манжын Цин, Орос зэргэ уласуудтай дайн хэжэ, Тайвань, Солонгос, Сахалинай урда хахадые эзэлбэ.

Яармаг (ᠠᠭᠠᠷᠮᠠᠭ; гер. Jahrmarkt үгэһээ ород ярмарка замаар) — эд барааниие бөөнөөрынь худалдаха, худалдажа абахын тулада худалдаанай байгуулгануудһаа тогтомол зохёохо хурал, дэлгүүр юм.

Черногори хэлэн (ородоор Черногорский язык) — зүүн славян хэлэнүүдэй баруун дэд ангиин хэлэн буюу Черногорида хэлэһэн сербохорвати хэлэнэй аялгуу, бэшэг юм. Черногориин үндэһэнэй хэлэн.

Ном хэдышье саарһан болобошье урижа таһалхада баһа ушар бии яагаад гэбэл тэрэ номые зохёохо гэжэ зохёолшонь хэр ехэ ура ухаан хүсэн хүдэлмэри шаардан байжа бэшэһэн энэ хүнэй номые бидэ сайтар хадгалажа сэбэр сэмсэгэр байлгаха хэрэгтэй. Бидэ номые һайн уншабал оюун ухаамнай түды шэнээ хурдан хүгжэнэ. Ном бол юушье диилэжэ гараха тиимэл хүсэн чадалтай зүйл гэж бододог. Намайе ном уншахада толгойдо ехэ олон зүйл орожо ерэдэг. Ном бол бидэндэ агуу ехэ зүйлые үгэжэ шадана. Номые һайн уншажа байха хэрэгтэй ном һайн уншаһанаар бидэ ой тогтоолто һайтай болно. Номтой харилсахадаа урижа таһалхагүй ариг гамтай хэрэглэжэ дээдэлжэ байха ёһотой. Номые гэшгэжэ дээгүүрынь гараха хог шороотой хутгалдуулжа урижа таһалхые хамагай ехээр сээрлэ.

Германиин эзэнтэ гүрэн зургаан хаанта уласуудһаа, гурбан сүлөөтэ хотонуудһаа, табан ехэ гүнтэ уласуудһаа болон гүнлигүүлдһөө бүридэһэн. Тус можонууд Холбооной уласууд гэгдэнэ (Bundesstaaten):

1994 оной орон даяар ябуулһан һанал асуулгаар америкынхидай 59 хубинь шажан бол тэдэнэй амидаралда ехэ шухала гэжэ үзэбэ. Гэхыдээ 69 хубинь Америкын амидаралда шажан нүлөөлхэнь багадхажа байна гэжэ бододог байгаа.
Нэгэдэһэн Хаанта Улас үндэр хүгжэлтэй орон болон эдэй засаг дэлхэйдэ зургаад (худалдан абаха шадбарай паритетаар тоосоһон ҮНБ) эсэбэл табда (номиналь ҮНБ) ороно. 19 ба 20-р зуунай эхэн үедэ дэлхэйн хамагай хүсэрхэг гүрэн байһан болобошье дэлхэйн хоёрдугаар дайн, 20-р зуунай һүүлэ үедэ тохёолдоһон эзэнтэ гүрэнэйхэнь задарал зэргэһээ шалгаалжа дэлхэйн ажал хэрэгтэ тэргүүлэгшэ байр һууритай оролсохо ябадал багаһашаа. Гэлээшье гэһэн эдэй засаг, соёл урлага, сэрэг арми, улас түрын нүлөөнь ехэ болон ядерно зэбсэгтэй орон юм. Нэгэдэһэн Хаанта Уласай сэрэг, хамгаалалтанда зарсуулха мүнгэнэй хэмжээнь дэлхэйдэ хоёрто эсэбэл гурбада (тоосоолхо аргаһаа шалтгаална) ороно. НҮБ-ын аюулгүйн зүблэлэй байнгын гишүүн болон Европын холбоо, Ехэ Найман, НАТО, Дэлхэйн худалдаанай байгуулалга, Үндэһэтэнүүдэй Хамтын Нүхэрлэл зэргэ байгуулгануудай гэшүүн мүн.

Хүдөө ажахынь дэлхэй ниитын ниигэм эдэй засагай хубилалтын гол хүсэн зүйл байһаар ерэһэн ушар хүдөө ажахын түүхэ хүн түрэлхитэнэй түүхын үндэһэн нэгэ, хахасашагүй бүрилдүүлэгшэ хэһэг бэлэй.

Тайландай Хаанта Улас (тайгаар ราชอาณาจักรไทย - Ратча аначак Тай), тобшоор Тайланд, Тай улас (тайгаар ประเทศไทย - Пратет Тай - «Тай улас/орон») — Зүүн урда Азиин түб хэһэгтэ дүрбэн уластай хилэлэн, далайда гаралгатай 513 мянган км² газарые эзэлэн оршодог, Бангкок ниислэлтэй, бүрэн эрхэтэй, хэмжээтэ эрхэтэ хаанта засагтай хаанта улас; Тай хэлээр ойлголсохо 67 сая хүнэй эхэ орон.

Хойто-Байгалай аймаг (ородоор Северо-Байкальский райо́н) — Буряад Уласай аймаг. Аймагай түб — Дээдэ Ангар (ород Нижнеангарск) һуурин. Талмай: — модо². Хүн зон: 14 537.

Дундажаар 1990-һээ 1996 оной хоорондо 103 үхибүүд фермэ дээрэ ами наһаяа алдаһан байна. Ойролсоогоор 40 шахуу хубинь ажалай бии бололготой байна.

Олон уласай валютын сангай тоосоолһоноор 2005 ондо Хитадай хүдөө ажахын бүтээмжэ дэлхэйдэ эгээн томодо тоосогдожо байһан ба Европын Холбоо, Энэдхэг, АНУ удаалһан байна.

Нэгэдхэһэн гэһэнэй ушарынь зарим уласые (эндэ Балтын оршомой оронууд, баруун Украина, баруун Беларусь) Германи-Зүблэлтын 1939 оной хуйбалдаанай утаашань мүн зарим уласай ударидалгыень урбуулха замаар (Бүгэдэ Найрамдаха Тува Арад Улас гэхэ мэтэ улас) хүсөөр бүрилдэхүүндээ оруулһан байна. ЗХУ байгуулагдаһанһаан хойшошье газар нютагаа үргэдхэхэ бодолго баримталһаар ерэһэн болон энэ бодолгонь Урда Сахалин, Курил аралнууд, Кёнигсберг зэргэ газарнуудые нэгэдхэһэнээр элиржэ байгаа.

Үйлэдбэринүүд олоноор баригдажа, ажалшан анги гэхэ ойлголто бүрилдэн тогтоһон болоод тэдэ тоогоор олон боломогсо һунгуулиин эрхэ олгохые шаардажа чартис хүдэлөөн үрэтэй байгаа.

Германи (германяар Deutschland), албан ёһоор Холбоото Бүгэдэ Найрамдаха Германи Улас (германяар Bundesrepublik Deutschland) түб Европын улас юм. Хойто талаараа Дани, зүүн талаараа Польшо, Чехи, урда талаараа Австри, Швейцари, баруун талаараа Франци, Люксембург, Бельги, Нидерланд уласуудтай хиллэдэг. Мүн баруун хойто талада Хойто тэнгис, зүүн хойто талада Балтиин тэнгис оршодог. Германи 357,021 км² нютаг дэбисхэртэй болоод шэрүүн уларилтай. Хүн зонойнгоо тооноор Европын Холбооной гэшүүд дотор түрүүлдэг, мүн гадаада оршон һуугшадаараа дэлхэйдэ гурбан ороно.
Шүлэгүүдынь, рассказуудынь уласай сэтгүүлнүүд, сонинуудта, хамтын согсолборинуудта толилогдодог. Республикын залуу уран зохёолшодой конференцинүүдтэ оло дахин хабаадаа.

1895 оной 4 һарын 17 Япон-Цин дайнда илажа Тайвань аралые эзэлээд, 1905 оной Орос-Япон дайнда илаһанай һүүлдэ 1910 оной 8 һарын 29 Солонгос эзэнтэ гүрэниие хүсөөр нэгэдхэһэн. 1930-аад онуудта Манжуур ба Хитад Уласые добтолһон болон Нацис Германи, Итали хаанта уластай суг хамта Тэнхэлигэйхидэй гэшүүнөөр Дэлхэйн хоёрдугаар дайнда хабаасагдажа Вьетнам, Сингапур, Филиппина гэхэ мэтэ Зүүн Азиин нютаг дэбисхэртэ Океаниин олон аралнуудые добтолоод эзэлээ.

Оршон үеын тоо бодохо аргашалал үүдэхэһээ үмэнэ сампингиинь хэдэн зуунай туршада хэрэглэгдэһээр ерэһэн болоод одоошье гэһэн Ази, Африка, хаа шье бай худалдаажа, бэшээжэ гэхэ мэтэ хэрэглэһээр байдаг. Сампингаар тоо бодохо үйлые сампин сохихо гэдэг.

Мүнөө үдэр Познань хадаа Польшын томо наймаанай, ажаүйлэдбэриин болон һуралсалай түб юм. Машина бүтээлэгын, хүнэһэнэй, резинын, үнэртэ уһанай, шэлэй ба хүнгэн ажаүйлэдбэриин һалбарнууд хүгжөөһэн байна. Уласхоорондын ниидэхэ онгосын буудал, дээдэ һургуули, анагааха ухаанай академи, театрнүүд (энэ тоодо дууриин театр) бии; жэл бүри уласхоорондын яармагууд болоно. Хотын суурхаһан үзэсхэлэнтэ юумэнүүд хадаа — Үндэһэтэнэй ба Археологиин музейнүүд.

2004 оной байдалаар ниитэ 1.26 сая 20-һоо доошо наһанай үхибүүд болон наһанда хүрэгшэ фермэ дээрэ амидаржа байна. Энэнэй ойролсоогоор 699,000 фермэ дээрэ ажаллажа байна. 2004 ондо фермэ дээрэ ажаллажа бай залуушуудһаа гадна 337000 үхибүүд болон наһанда хүрэгшэ АНУ-дахи фермэнүүд дээрэ гаднаһаа нэмэжэ ажаллажа байна.

1956 ондо Познаньдо Бүгэдэ Найрамдаха Польшо Арад Уласай эзэрхүү коммунис засагта эсэргүү польшын арадай буһалгаан (мүн Познаниин зургадугаар һарын үйлэ ябадал, польшоор Poznański Czerwiec) болобо.

Хүйтэн дайн гэжэ нэрлэхэ болоһониинь энэ дайниинь үмэнэхи саг үенүүд шэнги талануудынь шууд хоорондоо зэбсэг барин нүүр тулан дайтахагүй харин өөр арга замаар, сэрэгэй эбсэл байгуулжа, тагнуул, үзэл һурталай тэмсэл үрнүүлхэ замаар тулалдан, зүршэлдэн тэмсэлдэһэнһээ иин нэрлэхэ болоо. Хэдыгээр ЗХУ болон холбоотоной улас оронууд хоорондоо улас түрын хүрээндэ тохиролсон нацис Германида эсэргүү дэлхэйн хоёрдугаар дайнда хамтаран тэмсэһэншье тэдэнэй хоорондо үзэл һурталай томло зүршэл байгаань дайн дууһаха дүхэхэ туһам улам бүри тодорхой боложо байба. Энэнь дайн дууһаһаны дараа улам бүри үл гаража ерэһэн.

БНМАУ-ын жэлнүүдтэ ажалай 5 үдэр , хахад ажалай 1 үдэр, бүтэн амралтын 1 үдэр байһанһаа уламжалаад эхинэй 5 үдэрые "ажалай үдэрнүүд", зургаадахи үдэрые "хахад һайн үдэр", долоодохи үдэрые "Бүтэн һайн үдэр" гэхэ аман хөөрэлхэдэ уламжалал бии.

Нягтшил багатай Монгол уласай хүн зоной нилээд хуби нь сүүлийн үеһөө хотод амьдрах боложоээ. Тал хуби нь Улаанбаатар ба аймгийн төвүүдэд амидаржа байна. Өрхүүд өвөл тосгонуудад, зун нь гэрт амьдрах хагас нүүдэлчин байдал нь хүдөө давамгайлж байна, гэхдээ бүтэн жилийн турш нэг газартаа байх газар таряалан эрхэлдэг өрхүүд ихэсч байгаа. хүн зоной 40 % орчим нь нүүдэлчин, эсвэл хагас нүүдэлчин амьдралтай.
О. Величкина. Музыкальный инструмент и человеческое тело (на материале русского фольклора) // Тело в русской культуре. — М.: НЛО, 2005, с. 161—176

Тус можо Далайн бүхы бүһэ нютаг багтадаг Микмагай Микмак үндэһэтэнэй хэд хэдэн бүһые хамарһан болон тэрэшэлэн Мэн, Ньюфаундленд, Гаспе хахад арал хэһэгые хамардаг. Шэнэ Шотландта анха Европын колонизаторнууд ерэхэдэ микмакшууд амидардаг байгаа. 1604 ондо Франциин колонизаторнууд Флоридаһаа хойшо оршохо Европын түрүүшын байнгын һуурин Порт-Рояль байгуулжа, Акади гэжэ нэршэһэн газарын бии болгобо. 1713—1760 ондо Британиин эзэнтэ гүрэн тус бүһэ нютагай хиналтадаа оруулжа, 1749 ондо Галифакста шэнэ ниислэлые байгуулһан. 1867 ондо Нова Скоша нь Нью-Брансвик, Канадын Можын (һүүлдэ Онтарио, Квебек можонууд болоһон) хамта Канадын Холбоое үндэһэлэн байгуулагша можонуудай нэгэ болоһон.

1099 оной 6 һарын 7-ндо хэрээһэтэд Иерусалимда хүрэжэ юһэ хоног бүһэлһэнэй эсэстэ абаа һэн. Хэрээһэтэд 1500 хүлэг баатар, 12000 ябган сэрэгтэй байһан бол лалын шажанта Иерусалимай хамгаалагшад имагтал 1000 сэрэгтэй байба. Хэрээһэтэд хотые бүһэлэн шэрүүн дайраһанай үрэ дүндэ хотые бүрин эзэлжэ абаһан байна. Галзуу дошхон хэрээһэтэд хотые абамагсаа хотын эргэдые иргалан алаһан байна. Энэ алалгада Лалын шажантанууд, Еврэйнэр ехэхэн алагдаһан болоод Христосой шажантануудшье алагдаһан гэдэг. Ниитэдээ 40000 оршом энгын эргэн алагдаһан гэжэ тэмдэглэгдэн үлөө.

Энэдхэгэй далайда хэд хэдэн томохон мүрэн - Замбези, Шат-Эль-Араб, Инд, Ганга, Брахмапутра, Иравади зэргэ шудхана. Уг далайда 2 томо урдагал урдагал байна. Эхинхэ гү, али хойто урдагалиинь сагай зүүнэй дагуу, дараагынхиинь экваторай урда хэһэгтэ сагай зүүнэй эсэрэг шэглэлдэ урдана. Далайн гүнэй урдагалиинь Атлантик далай, Улаан тэнгисһээ ерэхэ урдагалһаас хамаарна. Хойто үргэригэй 20° оршомдо гадаргуугай уһанай хэм 22 °C, түүнһээ зүүн тиишэ 28 °C-һаа дабана. Урда туйл руу ойртоход далайн уһанай гадаргуугай хэм огосом буурна. Урда үргэригэй 65° оршомдо мүльһэн уула тааралдана. Дабһажалтань 3,2 - 3,7% байха болоод Арабын тэнгис, баруун урда Австрали оршомдо уһан хамагай үндэр дабһажалтатай байна.

Мэйдзи хубисхал (японоор 明治維新 (めいじいしん), Мэйдзи Исин — «Мэйдзи һэргээн заһабарилалта») гү, али Мэйдзи шэнэшлэл — Япон Уласта 1868—1889 оной хоорондо зохёоһон уласай түрын бодолгын, ниигэм, эдэй засагай шэнэшлэлнүүдэй субарал юм. Хубисхалай дээрэһээ Токугава обогой сёгуной засагые унагаажа эзэн хаашуулай засагые һэргээбэ. Сёгунто засагай газарһаа Муцухито эзэн хаанай шууд засагта улас болоһоной үрэ дүндэ Япониие үндэһөөрнь шэнэлэн хубилгаба. Япон самурай феодалтай эдэй засагые орхижо үндэр хүгжөөһэн ажаүйлэдбэрижүүлһэн улас болобо.

Доха (арабаар الدوحة‎‎‎), Катарай ниислэл хото, Персиин буландахи уһанай боомто. 2010 оной байдалаар, 521 мянган үлүү ажаһуугшадтай. Тус хотодо Катарай 50% ажаһууна. Улас хоорондын ниидэхэ онгосын буудалтай. Металл эдлэл үйлэдбэри, цементнын үйлэдбэри; хүнэһэнэй, гарай үйлэдбэрилгэ; Загаһа барилга; субадай олзобори. Дээдэ һургуули. Уран барилгын дурасхалнууд.

Эртэһээ нааша Монгол түмэнэй гол амин зуулгань мал ажахы боложо ерэһэнэй хубида Монгол зон олон табан хошуу малаа ехэ дээдэлдэг болоод табан хошуу малые ниитэдынь мүн табан эрдэни хэмээн хэлэдэг.
Улас түрын үүргэ (Һунгуулиин үүрэг, Ударидалгын үүргэ) - түрын һунгуулида оролсожо засаглаха эрхэ мэдэл болон тэрэндэ оролсохо эрхэ абаха, түрын бодолгые тодорхойлхо, түрын албан тушаалда өөһэдын хүнүүдые бэлдэн байршуулха;

Энэ Харганаагай бүлгэмһөө нютагаархидай дэмжэлгэтэй Солбонэ Туя дэлхэйе эзэмдэхэ хүсэлтэй Эрхүү хото зөөжэ ерэнэ. Тэрэнэй шүлэгүүд гар бэшэмэл «Ошон» сэтгүүлэй, «Нүхэр» болон Эрхүүгэй нютагаархидай бүлгэмүүдэй гаргаһан сэтгүүлнүүдтэ хэблэгдэнэ.

Монголшуудай табан хушуу малайхигаа һүн, һаамые түрэл бүриин аргаар болбосоруулан хэһэн янза бүриин хүнэһэнэй бүтээгдэхүүниие хэлэнэ. Гүүнэй һүөөр айраг эһэлдэнэ. Эхын һүниие орложо шадаха түрэл бүриин амин дэмээр баялиг гүүнэй һүниие түрэл бүриин үбшэн анагааха, дархалаае һайжахуулхад нэгэ һайн гэжэ үргэн хэрэглэдэг. Энгэнэй һүөөр айраг, сэгээ эһэлдэхэһээ гадна сай һүлэжэ, аарсан бусалгажа, ааруул табидаг. Үхэрэй һүөөр сай һүлэжэ, үрэм, сүсэгы зөөхэй гаргажа, ааруул табижа, бисалаг шахажа, тараг бүрижэ эдидэг. Һүн бүтээгдэхүүниинь кальцяар баялиг ушар хүүгэдэй ехэдхэлгэ хүгжэлтэндэ һайн, ааруулынь шүдэнэй бата бэхэ шанарые һайжаруулдаг, шүдэн соорохо үбшэнһөө һэргылдэг ушар монголшууд хүнэһэндээ үргэн хэрэглэжэ ерэһэн. Хонин, ямаанай һүөөр тараг бүрижэ, сай һүлэжэ, ааруул табидаг.

Nature of Things by Jean-Baptiste Say - an essay in which Say claims that economics is not an ethical system that one can simply refute on the basis that one does not accept its values: it is a collection of theories and models that explain inductively found principles.

"Галзуу эбдэрэл һүйдхэл ушаруулжа лэ байбал наһа хүдөөлүүлһэн хүндэ, үнэшэшэрһэн хүүгэдүүдтэ, орон гэргүй болоһон хүмүүнтэ тэрэнь тоталитаризм гэнэ гү эрхэ сүлөө гэһэн арюун нэрэтэй байна гү, юунай илгаа байна?"

Байгаали гэдэгынь, хүнүүд, амитад, уула, гол мүрэн, ургамал гэхэ мэтэ хүнэй бүтээгээгүй зүйлнүүдые тодорхойлһон ойлголтые хэлэнэ. Байгаали бол амитай амигүй бэенүүдэй һууса юм. Байгаали гэдэг зүйл хүнэй оюун һанааные үбэрмэсэ шэнжээрээ ударидажа шададаг.

Тэрэ Европын комиссиин (TACIS , СНГ-гэй гүүрэнүүдтэ оньһон түхёоромжөөр туһалха программа) мүн баһа Монгол ба Зүблэлтэ холбоото уласай байһан гүүрэнүүдтэ ажаллаа. (Барандань нэгэ хэды дахин ошоһон).

Гүржиин сагай уларил халуун ба һэрюун бүһын забсарай шэнжэтэй. Жэлэй дундажа хэм 13 градус. Үндэр уула, тала хээр, нам доро газар зэргэ газарзүйн бүһэшэлэлэй бүхэ онсолиг шэнжые агуулаһан газар нютаг юм. Хамагай үндэр сэг Шхара уула — 5201 м юм. Том голуудта Кура, Риона, Алазани гурбан ороно. Уулархаг нютагаар 600 шахуу мүльһэн гол, олон тооной үзэсхэлэнтэ нуур байдаг. Мүн уулануудай хоорондо үрэжэл шэмэтэй нуганууд байдаг. Эбэрлиг модон, сарса, туулайн бөөрэ, дала модон, далдуу модон, жодоо, гасуур бүхы ой тус ороной нютаг дэбисхэрэй 37 хубиие эзэлнэ. Сэсэгтэ ургамалай 4.5 мянган түрэл зүйлтэй. Зэрлиг үхэр, янгир, баабгай, буга, боро гүрөөһэн, шэлүүһэн зэргэ ан амитадһаа гадна олон зүйлэй шубуун, могой тааралдадаг.
Айнштайн 1916 ондо харисангын юрэнхы онолоо ниитэлүүлһэн. Мүн тэрэ Квант физикада дорбитой хуби нэмэри оруулһан болоод 1905 ондо хэблүүлжэ байһан Фото-электроной эффектиин тайлбараараа 1922 оной арбан нэгэдүгээр һарада 1921 оной физикиин Нобелиин шагнал хүртэһэн бэлэй. Тэрэнэй онолой ажалнууд болон E=mc2 масс-энергиин тэнсэтьгэл атомын бүмбэгэ ба сүмиин энергиин хүгжэлдэ шууд бусаар нүлөөлһэн.

Гэхыдээ эгээн голлохо хүсэн зүйл тухайн оршоной амитан, ургамалнуудые үндэр шэмэтэ гү, али ашагтай түрэл, зүйлнүүдээр һолижо байдаг ябадал юм. Амитан, ургамалай түрэл зүйлэй тоонь маша ехээр байнга багадхажа бай ябадалынь аралжаанай шэнжэтэй түрэл зүйлнүүд уламжалалта хүдөө ажахын системэдэ орожо ерэжэ байтай холбоотой юм (эндэнь ГХО ороно). Олон шудалшад агро-экосистемын менеджменттэй холбоотой гол бэрхэшээл оршон үеын хүдөө ажахын хүгжэлэй үрэ дүндэ бии боложо бай генетикын болон экологиин түгээмэл байдал руу шэлжэхэ хандалга юм гэжэ үзэжэ байна.

Февралиин хубисхал (Хоёрдугаар һарын хубисхал, Февралиин буржуа-арадшалһан хубисхал) гэжэ Дэлхэйн нэгэдүгээр дайнай үедэ 1917 оной 3 һарын 8 болоһон Оросой эзэнтэ гүрэндэ эсэргүү хубисхал юм. Романовтан обогой эзэнтэ гүрэн унаад, Оросой эзэн хаан II Николай хаан шэрээнһээ татагалзаба. Һүүлдэнь хэдэн жэл хороондо Октябриин хубисхал ба эрхэтэнэй дайн СССР-эй байгуулхада хүргэбэ. Хубисхалда хубаадалсаһан хүн зон Оросой эзэнтэ гүрэнэй ниислэл байһан Петроградай эхэнэр, ажалшад, сэрэгшэд «Петроград ажалша ба сэрэгшэ депутадуудай зүблэлдэ» нэгэдэбэ.

1989 ондо бүхы хүн зоной тоо 281 мянга байжа ородууд дилэнхидээ (хүн зоной 54,1 % ород, 17,7 % казах) һуужа байһан бол 2010 ондо ниитэ хүн зоной тоо 684 мянгад хүрэжэ хүн зоной 65,1%-ые казахууд бүридүүлхэ болоо.

Огаджанов В. А., Васильев А.Н Аспекты использования земельных ресурсов в условиях катастрофических изменений природной среды. Вестник Саратовского ГАУ им. Н. И Вавилова. 2007. Вып. 2. С. 10-13.

Африка али Хара континент, Латин хэлэнһээ Africa — дэлхэйн тибэ болоно. Дэлхэйн хоёрдохи тибэ талмайгаараа болоно (Евразиин һүүлдэ). Ехэнхидээ Зүүн хахад бумбэрсэгтэ һууна. Тэгэндэнь Экватор зурлаа гарана. Хоёр талаһаа 2 тэнгисэй уһаар угаагдана: Энэтхэг тэнгис — зүүн талынь, Атлантик тэнгис — баруун талынь, мүн Газар дундын далайгаар хойто талаһаа эрьеэ угаана, зүүн-хойноһоо Улаан далай дабһатай уһаараа Африка норгоодог. Африкын талмай 29,2 млн модо², хажуугаархи аралнуудтай — 30,3 млн модо², мүн, тиигээд бүгэдэ дэлхэйн талмай 6 % хушана, ба дэлхэйн хатуу газарай 20,4 % хушана. Африкын талмай дээрэ 54 улас гүрэнүүд һуудаг юм, 5 зүбшөөгдөөгүй уласууд ба 5 ондоо гүрэнэй эзэнтэ дооро (аралай) газарнууд.

Түүхэй һүн —хөөрүүлэгдээгүй, бусалгагдаагуй һүн. Түүхэй һүнэй найралгань тухайн амитанай түрэл, зүйлһөө хамааран өөр өөр байдаг. Гэхыдээ түүхэй һүниинь юрэнхыдөө тодорхой хэмжээнэй ханаагүй тоһолиг, протейн, кальци зэргые агуулдаг. Халим, далайн гахай гэхэ мэтэ уһанай хүхэтэн амитадай һүниие газарайхитай харисуулбал маша ехэ тоһолигтой, мүн бусад хатуу тэжээллиг бодосые агуулһан байдаг.
M27 (o NGC 6853) hè un ogettu chì face partita di u catalogu d'ogetti di Messier. Hè un Nebulosa planetaria chì hè situatu in a custellazione di Vulpecula.

Lucius Cornelius Scipione hè statu un omu di Statu è generale di a Ripublica rumana à u IIIu seculu nanzu G.-C., figliolu di Lucius Cornelius Scipio Barbatus (consulu in u 298 nanzu G.-C.).

Natu à Tangeri in u Maroccu da una famiglia di etnia berbera, par guasi trent'anni si avvinturò trà Africa, India, Sudu-Estu asiaticu è China. Hè cunsidaratu unu di i più grandi viaghjadori è espluratori di a storia.

Da quì u Nilu Biancu si dirighji versu Khartoum induva si fondi incù u Nilu Turchinu dendu vita à u fiumu Nilu. Più à vaddi u fiumu Atbara, l'ultimu significativu affluenti di u Nilu, si fondi à u corsu d'acqua principali. Duranti a staghjoni secca (da ghjinnaghju à ghjugnu) u Nilu Biancu cuntribuisci trà u 70% è u 90% di a purtata d'acqua tutali di u Nilu. Duranti stu periodu a purtata di u Nilu Turchinu pò essa infiriori à i 113 m³/s, ancu s'è i dighi à monti arriguleghjani u flussu di u fiumu. Duranti a staghjoni secca ùn ci sò micca apporti da parti di u fiumu Atbara.

U libecciu hè un ventu chì soffia annantu à l'Italia, a Corsica è u meziornu di a Francia. U nomu "libecciu", sient'è i linguisti, saria derivatu da a parolla araba lebeg.

U Nilu ghjucò un rollu cruciali in a fundazioni di a civiltà egiziana. U Nilu fù (ed hè sempri) un' incissanti fonti di sustintamentu par i pupulazioni longu i so spondi. U Nilu rindia u tarrenu circustanti estremamenti fertili dopu l'annuali inundazioni. I egiziani funi par via di cunsiquenza in gradu di cultivà granu è altri culturi, ricavendu ni cibu par suppurtà l'esigenzi alimintari di a pupulazioni. Inoltri l'intruduzioni à opara di i Persiani di i bufali in u VII seculu aà.C. chì ricircavani ambienti umiti è incù prisenza di acqua, incù i cammeddi, ripprisintò un'eccellenti fonti di carri. I bufali funi inoltri ammansati è imprudati par l'aratura, mentri i cammeddi com'è animali da somma. L'acqua fù par via di cunsiquenza di vitali impurtanza sii par i parsoni, ch'è par u bistiamu. U Nilu parmissi inoltri un efficienti sistemu di trasportu.

U surrealismu hè un muvimentu culturale moltu diffusu in a cultura di u Novicentu chì nascì cum'è evuluzione di u Dadaismu. Hà coinvoltu tutti l'arti visivi, ancu a litteratura è u cinema, quest'ultimu essendu natu in l'anni vinti i Parigi, induve, in u 1925 hè stata allestita a prima mostra di u muvimentu.
U scopu principali di u Mysterium cosmographicum ùn hè micca quiddu di difenda u sistemu cupernicanu, ma piuttostu quiddu di dimustrà chì par a criazioni di u mondu è a dispusizioni di i celi, Diu s'hè inspiratu da i cinqui solidi rigulari chì ani gosu una cusì grandi fama da Pitagora è Platonu dopu: u cubu, u tetraedru, u dudecaedru, l'icusaedru, l'uttaedru. Kepleru s'intarroga annantu à i causi di u numaru, di i diminsioni è di i moti di l'orbiti è susteni chì sta ricerca hè fundata annantu à a currispundenza trà i trè "corpi" immobili di l'Universu (Soli, Steddi fissi, spaziu intermediu) è Patri, Figliu è Spiritu Santu (a Santissima Trinità). I leghji di a struttura di u cosmu sò ricavati circuscrivendu è inscrivendu l'orbiti di i pianeti in i varii figuri solidi, à parta da a Terra chì hè l'unità di misura di tutti l'orbiti.

U Ghjaddicu (o Ghjallicu (Abies alba) hè un arburu chì faci partia di a famiglia di i Pinaceae. Hè altu sin'à 45 metri. U ghjaddicu pò ghjugna à l'ità di 300 anni. I fiori sò riuniti in coni maschili è feminicci. U ghjaddicu si trova in muntagna, trà 500 è 1800 metri.

Cunsacrò a so vita à Diu ma, sempre ghjovana, in u 304, scuparta è dinunciata com'è cristiana (a tradizione ci dice per via d'una spia). À l'epica, a Corsica dipendia da u guvernadore rumanu di a Sardegna, chì si chjamava Barbaru. Divota fù strascinata annantu à i scogli eppo torturata incù u "cavallettu". Divota suppurtò u suppliziu senza a minima pienta. Pare chì Barbaru avissi ordinatu di brusgià ne dopu u corpu. Ma quellu invece fù arrubatu di notte da un certu Grazianu è da un prete chjamatu Benenato, incù u scopu di dà una sipultura cristiana à a ghjovana martire. Divota fù imprighjunata dopu è turturata à morte. Si pensa ch'è u locu ind'ella fù marturiata hè quellu di a cattedrale di Santa Maria Assunta in l'attuale Lucciana.

Da a fine di u XVIII seculu cumincetinu e prime crise di u cuncettu di bellu è d'arte. Nascinu nove forme d'esprissione com'è a futugrafia, l'architittura industriale, l'ughjettistica par a casa, è bisugnava fà li rientrà in u cuncettu d'arte.

in U Vechju Populu di Marceddu Jureczek: Ad un trattu, si spensini i lumi. In celi, ùn si vidia mancu più una stedda ; a Strada di Roma era sparita, a luna era scappata. A notti s’inghjuttia tuttu..

U periudu di l'accuppiamentu principia di frivaghju. A cappellina nidificheghja in qualsiasi cavità di l'arburi, ceppi, muri o in i nidi artificiali. U stessu nidu hè imprudatu annu dopu à annu. Hè prutettu di manera custante durente a cova. Hè rializatu imprudendu murzu, lana, peli è piume. I piuconi sò curati da i dui parenti per 15-20 ghjorni.

Dopu à a secunda guerra mondiale, si insedianu stabilmente termini relativi à u sviluppu tecnuloghjcu è ecunomico; parechji sò prestiti di necessità, ovveru ùn traducibili cù lemmi ghjà esistenti: kit, jeans, film, killer, partner, okay, puzzle, scout, spray, west, punk, rock; lessicu finanziariu cume budget, marketing, meeting, business, part-time; infurmaticu cume click, cliccare, cumputer, formattare, hardware, software, mouse; spurtivi cume goal (ancu gol), corner, cross, assist, baseball, basketball, sponsor, hobby, zoom.
u plurali ùn varieghja micca in u genaru maschili è feminicciu ("la tarra/li tarri", "la donna/li donni", "lu campu/li campi"), com'è in corsu suttanacciu ("a tarra/i tarri", "a donna/i donni", "u campu/i campi") è à diffarenza di u sardu ("sa terra/sas terras", "sa femina/sas feminas", "su campu/sos campos") è di u corsu cismuntincu ("a terra/e terre", "a donna/e donne", "u campu/i campi");

Kepleru ereditò da Tycho Brahe una grandi quantità di i più pricisi dati mai racolti nantu à i pusizioni di i pianeti. U prublemu era di dà li un sensu. I muvimenti urbitali è l'altri pianeti sò visti da u puntu vantaghjosu di a Terra, chì urbiteghja à so volta intornu à u Soli. Quistu faci ch'è i pianeti parini mova si disignendu curvi strani. Kepleru volsi cuncintrà si annantu à l'orbita di Marti ancu s'è prima avaristi duvutu studià accuratamenti l'orbita di a Terra. Par fà quistu ebbi bisognu di una linia di basa da tupografu. Incù un colpu di geniu usò com'è linia di basa u Soli è una di i dui intersizioni di l'orbita di Marti incù u pianu di l'eclittica. Marti era particularamenti adattu à 'ssu scopu probbiu parchì a so orbita hà a massima inclinazioni incù 'ssu pianu quì. Usendu 'ssa basa poti calculà i pusizioni di a Terra è ricavà dopu l'intreia orbita di Marti. Fù inoltri capaci di diducia i so leghji annantu à i pianeti senza cunnoscia i distanzi asatti di i pianeti da u Soli, postu ch'è i so analisi giumetrichi richiidivani solu u rapportu trà i distanzi rispittivi da u Soli. Sicondu Kepleru, luci, calori, muvimentu, armunia di i moti sò a parfizzioni di u mondu è ani un analogu in i facultà di l'anima. I steddi fissi funziuneghjani com'è una "peddi" prutittiva chì tratteni u calori di u Soli. Quissa hè a causa di u motu di i pianeti, postu ch'è vugliendu annantu à sè stessu, trascina l'altri corpi. A putenza vegetativa di l'eteru currispondi à a nutrizioni di animali è pianti, à a facultà vitali currispondi u calori, à quidda animali u muvimentu, à a sensitiva a luci è à a raziunali l'armunia. Kepleru, à diffarenza di Tycho Brahe, appughjò u mudeddu eliucentricu di u sistemu sulariu è partendu da quissa par vint'anni pruvò à dà un sensu à i so dati. à a fini ghjunsi à furmulà i so trè leghji annantu à i muvimenti pianitarii ch'eddu enunciò in i tavuli rudulfini, cusì chjamati in onori di Rodolfu II d'Asburgu, Impiratori di u Sacru Rumanu Imperu. In 'ssi tavuli intrudussi ancu i lugaritmi neperiani par aghjivuliscia i calculi astrunomichi.

Di manera ginirale, l'invistimentu hè sottupostu esse una funzione dicriscente di a tassa d'interessu, cio chi ci dà una curva dicriscente ; a so pendita dipende di l'elasticità di l'investimentu in funzione di a tassa d'interessu è di u multiplicatore keynesianu.
Tonu è Timpesta hè una rivista-bloggu litteraria in lingua corsa. Hè stata criata d'uttrovi 2015 da un cumitatu di ridazzioni chì u capifila n'hè Marcu Biancarelli. A rivista accogli cuntribuzioni à a litteratura in lingua corsa: pà u più nuveddi, ma dinò cronachi o ancu traduzzioni. Com'eddu spiega marcu Biancarelli in a pagina di prisintazioni di u situ: "Tonu è Timpesta, hè a scelta chì no emu fattu pà apra a criazioni à i testi d'avvintura, i scritti di viaghju, i raconti di guerra... Circà in a Stodia, invintà i distina, sunnià d'orizonti novi è traveda ciò ch'iddi sarani i scuttussati futuri di u mondu v'apparteni avali".

Afrudita si pesa, stendu cù u bustu nudu finu à l'addomu è i ghjambi vilati da un spessu pannu. U corpu cumponi una tinsioni misurata chì richjama un tipicu chjasmu (una technica di scultura chì cunsisti in una dispusizioni sicondu un ritmu particulari chì ricorda l'andamentu di a lettara χ di u salteriu grecu) di dirivazioni policletea. L'insemu hè resu incù diddicati sughjirimenti chjaruscurali, cù u cuntrastu trà u lisciu incarnatu nudu è u vibrà di a luci in i capeddi ricciulati è in i panni incrispati di a parti infiriori.

U flussu mediu di u Nilu Biancu à Malakal, à vaddi di a cunfluenza incù u fiumu Sobat, hè di 924 m³/s, incù picchi in l'ordini di 1.218 m³/s à i primi di marzu è punti minimi di circa 609 m³/s à a fini d'aostu. A fluttuazioni hè duvuta à a sustanziali variazioni di a purtata di u Sobat chì varieghja da un minimu di circa 99 m³/s in u mesi di aostu, à un piccu di oltri 680 m³/s à l'iniziu di marzu.

A sizzioni sittintriunali di u fiumu scorri guasi intiriamenti à traversu u disertu di u Sahara, da u Sudan à l'Egittu, un paesi di u quali a civiltà hè dipesa da u fiumu finu da i tempi antichi è più rimoti. A maiò parti di a pupulazioni egiziana è tutti i so cità (incù l'eccizzioni di quiddi situati longu a costa) si trovani longu a vaddi di u Nilu à u nordu di Assuan, è guasi tutti i siti storichi è culturali di l'Anticu Egittu si trovani longu i spondi di u fiumu.

U Nilu (in arabu نهر النيل Nahr à u-Nīl, in spagnolu Nilu, in inglesu Nile, in francesu Nil) hè un fiumu Africanu longu 6 671 km. Tradiziunalamenti cunsidaratu u fiumu più longu di u mondu, cumpeti u primatu di a lunghezza cù u Riu di l'Amazoni.

Numari : unu, dui, tre, cattru, cincu, sei, setti, ottu, noi, deci, undici, dodici, tredici, cattoldici, chindici, sedici, dicessetti, diciottu, dicennoi, vinti, ..., trinta, caranta, cincanta, ..., centu, duicentu, ..., middi, duimilia, ...;
Hè unu stratuvulcanu furmatu da trè crateri: u più anticu, Shira, à punenti, incù una altitudina di 3962 metri, u Mawenzi à livanti, incù una altitudina di 5149 metri è, trà i primi dui, Kibo, chì hè u più ricenti è mostra sempri signali di attività, in forma di fumaroli. Trà u Kibo è u Mawenzi ghjaci una piattaforma di circa 3600 metri, chjamata "a sedda", chì custituisci l'aria maiori di tundra d'altura in Africa. In u 2003 i scentifichi ani custatatu chì una certa quantità di magma si trova à soli 400 metri sottu u crateru: si temi dunqua ch'è u vulcanu possi fraià (o esploda) com'eddu feci u Monti Sant'Elena (Stati Uniti) in u 1980. Ancu s'è ùn s'hà infurmazioni pricisi annantu à quandu sii avvinuta l'ultima eruzioni, parechji lighjendi lucali facini pinsà ch'hè ci ni sii stata una circa 170 anni fà. A summità di u vulcanu hè cuparta da un ghjacciaiu pirennu (u Ghjacciaiu di Rebmann).

Esìodu s'accupò par prima di una nova puisia: a puisia "didascalica", veni à dì à u fini d'insignà. Essendu una grandissima parsunalità, com'è occorsi par Omeru, attirò à sè una discreta quantità d'opari chì ùn erani micca i soi. Si riporta di seguitu a lista cumpletta di l'opari minori, di i quali parò, com'è s'hè dittu, à spessu hè diffusu u suspettu (o a cirtezza) ch'eddu si tratti di scritti apocrifi.

Thomas Jonathan "Stonewall" Jackson (1824-1863) fù un militare americanu è Lieutenant-General (tenente generale) in a Confederate States Army durante a Guerra Civile Americana.

Viciversa si custruisci un triangulu isusceli incù a basa parallela à a bisettrici di u prima è terzu quadranti. (Listessa cosa vali par quidda parallela à a bisettrici di u sicondu è quartu quadranti).

Carattaristica di i fiuma nurvigesi hè u so corsu, brevi è impituosu à causa di i rilievi. U più longu hè u Glomma (570 km), chì sfocia in l'Oslofjord, mentri altri impurtanti sò u Pasvikelva (145 km) è u Numedalslågen (352 km).

Sicondu u censimentu di u 2001 l'agglumeratu urbanu di Calcutta ammuntava à 13.216.545 parsoni è cumprendi numarosi municipalità, paesi, arii urbani ed hè u terzu in India dopu à Bombay è Delhi. Si stendi annantu à i distritti di Calcutta, 24 Pargana Nordu, 24 Pargana Sudu, Howrah, Hooghly è Nadia. A crescita dimugrafica di a cità hè stata, in l'ultimi anni, abbastanza bassa.

U Ruteniu (simbulu Ru) hè u 44imu elementu chimicu. A so massa atomica hè 101,07 g/mol è a so densità hè 12,45 g/cm3 . U Ruteniu hè statu scupertu in u 1844 da Claus.

Datu un triangulu rittangulu, a tangenti (o tangente) (abbriviatu tan) hè una funzioni trigunumetrica difinita com'è u rapportu trà u sinu è u cusinu di u stessu angulu. I simbuli par indicà a tangenti sò i più numarosi di tutti i funzioni trigunumetrichi, apposta ch'è edda s'indicheghja incù tg, tn, tang, tng (raru). U nomu di a funzioni deriveghja da u fattu ch'edda pò essa difinita com'è a lunghezza d'un sigmentu di a tangenti (in sensu giumetricu) à a circumfarenza guniumetrica. Infatti, datu un chjerchju di raghju unitariu, a tangenti d'un angulu α hè l'urdinata di u puntu d'intarsizioni trà a retta chì cunteni u latu libaru di l'angulu è a retta tangenti à a circumfarenza in u puntu di cuurdinati (1;0).
U curu hè altu 50 à 110 cm. Fiurisci da marzu à ghjugnu. I fiori di u curu sò giaddi. I casci sò appena pilosi annantu à u sopra. Sò longhi 3 à 8 mm. Hè una panta ermafrudita.

Nasci da massi d'aria trupicali caldi è asciuti strascinati versu u nordu da arii di bassa prissioni in muvimentu versu livanti sopra u Mari Tarraniu. L'aria calda è secca si mischia incù quidda umita di u muvimentu ciclonicu prisenti nantu à u mari è u muvimentu in sensu urariu spinghji sta massa d'aria nantu versu i costi di i rigioni di u sudu di l'Auropa.

U brocculu hè endemicu di a Corsica è di a Sardegna, di calchì regioni di u Nordestu di l'Africa com'è l'isuli di Zembra è de l'isula Pantallaria (situata da mezu à a Tunisia è à Sicilia. U brocculu hè rarissimu è minacciatu. Par via di cunsiquenza, hè prutetta da a Cunvinzioni di Berna.

u qu- mutata in c- velari /k/ in principiu à parichji paroli ("cattru", "chici", "chiddu", "candu" in corsu "quattru", "quici", "quiddu/quillu", "quandu" ), com'è in sardu ("battor", "inoghe" è "cussu","cando", etc.), à diffarenza di u corsu (à l'eccezzioni di "calchi" in corsu suttanu);

In u 1864, dopu George Washington (1798) è Winfield Scott (1855), Grant hè statu u terzu ufficiale di l'armata americana chi hà pussutu diventà tenente ghjinirale.

La storia rumana hè ciò chì si intendi par li vicendi storichi chì hani vistu prutagunisti l'antichi Rumani. Par la storia di la cità di Roma, chì par l'antichità cuincidi cù idda, si rimanda à la boci apposita.

Dopu u ritruvamentu di l'opara, sò stati numarosi i tentativi di ricustruiscia ni a posa urighjinaria (una raffigurazioni à opara di Adolf Furtwängler riprupunenti a forma uriginali di l'opara hè publicatu in un articulu di Kousser).

Recentemente in Brasile u talianu hè statu ricunosciutu "lingua etnica" di a pupolazione di Santa Teresa è di Vila Velha, due cumuni di u statu di l'Espíritu Santu, è cume tale sarà avale insegnatu cume secunda lingua ubbligatoria in tutte e scole cumunali.

Abū ‘Abd Allāh Muḥammad Ibn ‘Abd Allāh à u-Lawātī à u-Tanjī Ibn Baṭṭūṭa, notu simpliciamenti com'è Ibn Baṭṭūṭa (arabu: ابن بطوطة, Ibn Baṭṭūṭa; Tangeri, 24 frivaghju 1304 - Fez, 1368-69), hè statu un espluratori è viaghjadori maruccanu.

Ci sò dinò à tutti i latitudini porti è cità beddi riparati com'è Stavanger, Bergen (talmenti prutetta da essa una di i cità nurvigesi più piuviosi è menu nivosi in assulutu), Trondheim, Bodø, Narvik è Tromsø. Infini, di fronti à i costi emerghjini dignalocu, fora di in l'estremu trattu sudu-uriintali, isuli è arcipelaghi com'è Senja è Kvaløya è l'arcipelaghi di i Vesterålen è di l'Isuli Lofoten.

Carole Piazza è Laetitia Hugot, Agiscia par Anchusa crispa, 2012, CBNC, traduzioni in corsu da Santu Mariani, « Serviziu Cunsigliu Linguisticu » di a CTC
U nome Colonna vinaria da Trajanu in Roma, a grande cità d'origine di Ugo Colonna. Difatti, una colonna hè rippresentata annantu à stemma di a famiglia Colonna. In Corsica, a casata Colonna ùn affaca micca nanzi u seculu XI. In a famiglia Colonna, ci hè trè Pappi, una quarantina di cardinali, vicarii, parechji generali di l'armata di Nabulione è ancu parechji parsunaghji impurtanti di a storia di Spagna è di francia. Parechje famiglie scendarianu da Ugo Colonna: i Colonna d'Ornano è i Colonna d'Istria, dui casate chi si scontranu in Corsica versu 1580.

TUSCERI, Gian Carlo. Tegghji: lastra di granito levigata dal vento: Poesie in dialetto Corso-Gallurese di La Maddalena. Cagliari : Tema, 1991

U Lantaniu (simbulu La) hè u 57imu elementu chimicu. A so massa atomica hè 138,9055 g/mol è a so densità hè 6,16 g/cm3 . U Lantaniu hè statu scupertu in u 1839 da Mosander.

U nomu podaria dirivà da Limen Balares (limiti di i balari) in quantu ha custituitu in epichi antichi u confinu tra u rughjonu abitatu a nordu da i corsi (a Gaddura) e quidda abitata da Balari (U Monteacutu è a parti urientali di u Locudoru).

M66 (o NGC 3627) hè un ogettu chì face partita di u catalogu d'ogetti di Messier. Hè un Galassia spirale chì hè situatu in a custellazione di Leo.

I cumponenti eranu: Mark Knopfler (voce, ghitara è autoru di tutte e canzone), u so fratellu David Knopfler, John Illsley (bassu) è Pick Withers (batteria).

À parti a so impurtanza litteraria u Shâhnameh, scrittu in persianu arcaicu, hè statu di fundamintali impurtanza par a rinascita di a lingua pirsiana successivamenti à l'influenza di l'arabu.

Siont'è Monsignori di la Fuata, un vescu di Corsica urighjinariu d'Azilonu, San'Petru di a Panicala era a ghjesgia matrici di a Panicala, a piccula rigioni di Corsica cumposta da quattru paesi: Ampaza, Azilonu, Furciolu è Zigliara. Difatti, a cappedda si trova più o menu in una pusizioni cintrali, riguardu à i quattru paesi. A cappedda saria statu usata insin'à u seculu XVI, ma dopu saria cascata in disusu, postu chì tandu sò stati custruiti i ghjesgi paruchjali in i quattru paesi di a Panicala.

Particulari trianguli isusceli sò i trianguli equilateri è i trianguli rittanguli isusceli. Esistini ancu trianguli isusceli acutanguli è ottusanguli.

Dui sigmenti sò soprapposti s'eddi ani un estremu in cumunu è tutti i punti di unu (quiddu minori) sò in cumunu incù i punti di l'altru sigmentu.

I Fenici sò i primi à creà fondachi cummerciali in Corsica è in Sardegna : Caralis (Cagliari), Tharros (Torre di San Ghjuvanni), ma i Grechi di Focea li facenu concurrenza incù e so culonie d'Alalia (attuale Aleria) in Corsica (fundata versu u -560) è di Terranova Pausania (Olbia) in Sardegna. I Cartaginese aiutati da l' Etruschi vincenu i Focei à Alalia in u -535. A Sardegna, eppo a Corsica, passanu sottu à u cuntrollu di Cartagine.

In trigunumitria, i formuli d'addizioni è suttrazzioni parmettini di trasfurmà i funzioni trigunumetrichi di l'addizioni o diffarenza di dui anguli in un'esprissioni cumposta da funzioni trigunumetrichi di i dui anguli.
In Italia tutte e lingue romanze parlate insieme l'italianu, ma diverse rispettu u talianu modellu, sò chjamate "dialetti italiani". parechji dialetti sò lingue tutti l'effetti, hè impurtante distingu trà dialetti d'Italia (uvveru parlate linguisticamente distinte da l'italianu, ma ùn ufficialmente ricunosciute cume lingue) dialetti di l'italiano (uvveru varianti di a lingua-modellu). U primu gruppu include lingue chì sò ricunosciute da a cumunità linguistica internazionale ma ùn dallu Statu italianu, cume u piemontese, u napoletanu, u sicilianu, u venetu, u lombardu e rispettive varianti reghjonali. U secundu gruppu invece include tutte e varianti di u talianu modellu, spessu chjamate cù l'appellativu di "italianu pupolare", e quali si distingonu almenu su due dimensioni, ovveru quella ghjografica quella suciale . A distinzione trà lingue dialetti hè stata talvolta utilizzata da i studiosi (cume Francescu Bruni) per discern trà a lingua chì custituiva a koinè italiana, quelle chì hanu avutu poca parte in a so furmazione, quali albanese, grecu, tedescu, ladinu, occitanu, catalanu e sardu, chì sò ancora parlate da e minuranze.

Miniconi R., Molinier R., Nouhen D., Pimort M.-J. (1980) Pesci di Corsica è di u Mediterraniu, Parcu Naturale Regiunale di Corsica (in francese)

Benedetta di Cagliari (morta in 1232), a so fiddola maiori è eredi chì in u 1214 si marita incù Barisone III d'Arburea (mortu 1217), u fiddolu di u vintu Pietro Ia po incù Lamberto Visconti di Eldizio è infini incù Enrico di Ceola è Rinaldo Gualandi.

Hè un animali monogamu. U nidu hè custruitu in i cavità trà i chjappona è in l'abitazioni umani. A femina dipusiteghja da 4 à 6 ova bianchi. L'incubazioni dura circa 13 ghjorna. Hè a femina chì cova. I dui parenti nutriscini i piulacona in u nidu. U bulu avveni trà i 30 è i 35 ghjorna dopu à a nascita.

Sti bacini ùn sò micca stati culligati trà eddi prima ch'è fubbi cissata l'opara di subsidenza è u tassu di dipusizioni di i sidimenti fubbi statu sufficienti à riempia i bacini à un liveddu parmittendu a cunnissioni di i varii sistemi fluviali. U riimpimentu di i diprissioni hà purtatu à a cunnissioni di u Nilu egizianu incù u Nilu sudanesu, chì captava l'acqui in a rigioni etiopi è equaturiali duranti l'ultimi fasi di attività tittonica di u Sudanesa Rift Systems. A cunnissioni di i parechji Nilu si virificò duranti periodi umiti ciclichi. U fiumu Atbara trabuccò da u so bacinu chjusu duranti u periodu umitu chì si virificò circa trà i 100.000 è i 120.000 anni fà. U Nilu turchinu si culligò à u ristanti corsu di u (proto) Nilu in u periodu umitu ussirvatu trà i 70.000 è i 80.000 anni fà. U bacinu idricu di u Nilu biancu firmeti un lavu chjusu finu à quandu ùn avviniti micca a cunnissioni incù u Nilu Victoria 12.500 anni fà.

Tiurema 2: Cundizioni nicissaria è sufficienti affinch'è un triangulu incù a basa parallela à a bisettrici di dui quadranti sii isusceli hè ch'eddu avissi i dui lati di cuefficienti angulari inversi.
U parsunaghju appartinenti à a mitulugia greca era statu ghjà prutagonistu di I Trachinie di Sofocle, in L'Eraclidi di Euripidi è ancu in Alcesti è Erculu, sempri di st'ultimu. U parsunaghju fù famosu ancu in u tiatru rumanu.

In u Canada anglofonu u talianu hè a secunda lingua più studiata Dopu à u francese, mentre In l'Stati Uniti è in Regnu Unitu hè a quarta lingua più studiata Dopu francese, spagnulu tedescu.

Un puligunu hè una forma giumetrica dilimitata da una linia spizzata chjusa, vali à dì da una succissioni ciclica di sigmenti, ciascunu di i quali principia ind'eddu finisci u pricidenti. Sti sigmenti si chjamani lati, è u numaru di quissi carattarizeghja u nomu usatu nurmalamenti par u puligunu: s'eddi sò 3 hè un triangulu, s'eddi sò 4 hè un quadrilateru, è cetara. Un puligunu hà almenu 3 lati.

Ghjuvanni Kepleru (in uriginali Johannes Kepler; Weil der Stadt, 27 dicembri 1571 - Ratisbona, 15 nuvembri 1630) fù un astrunomu, matematicu è musicanti tedescu. Scuprì empiricamenti i leghji chì riguleghjani u muvimentu di i pianeti è chì sò chjamati, par appuntu, leghji di Kepleru.

U tarranu hè un ventu chì soffia da a terra versu u mari, piuttostu d'istatina com'è a lambata. Nasci di notti o in fini di ghjurnata, quand'è u mari hè più caldu ch'è a terra. U tarranu hè l'inversu di a lambata.

A' Nuchisi, in piazza di u sonu nasali palatali "-gn-" par prununzià p.es. "vigna" hè suventi impiicatu u sonu nasali velari "-nghj-" dunqua si prununcia "vinghja" è innò "vigna", "conghju" è innò "cognu", "Caranghjani" è innò "Caragnani"; à listessa manera, u sonu "gli" veni resu cù "lghj", dunqua "aglióla" (tribbiatura) sona "alghjióla", "puntogliu" (frusta pà fà marchjà li boi) si prununcia "puntolghjiu", "spianteglia" (suttupedi di suvaru pà i scarpi) diventa "spiantelghjia", ecc.;

di numari riali. In stu modu hè pussibuli à difiniscia retti, sigmenti è altri ughjetti giumetrichi com'è locu di punti chì suddesfani parechji cundizioni algebrichi. Par asempiu, una retta hè u locu di l'

U nomu "galera" deriva da a parolla greca galeas, chì significheghja pesciu spada, parchì a forma di issa navi s'assumiglia à issu tipu di pesciu: era abbastanza longa, incù un rostru fissatu in a prua chì sirvia da sprunà i navi numichi.

I sidimenti di u bacinu di u Mellut Rift sò stati stimati à una prufundità di 12 km in a so parti cintrali. Sta frattura hè forsi sempri attiva com'è sughjirisci l'attività tittonica in i so cunfini nordu è sudu. I paduli di u Sudd chì custituiscini a parti cintrali di u bacinu sò forsi sempri in fasa di subsidenza. U sistemu di u Rift di u Nilu biancu hè à 9 km di prufundità. Pruspizzioni giufisichi di u Nilu Turchinu Rift System stimani a prufundità di i sidimenti trà i 5 è i 9 km.

A lingua aduprata da Rinatu Coti in i so opari hè ricchissima. A variità taravesa di a lingua corsa chì hè a soia cumporta mori parolli, sprissioni, dirivati di u bassu latinu. Eccu uni pochi di 'ssi parolli è buccati, utuli par capiscia megliu a so opara: