Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
Hafuz (ukraince Приморський, rusça Приморский) — şarqiy Qırımnıñ Kefe şeer şurasında bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 14 860 kişi (2011 senesi).

Toqtamış hannıñ oğullarından Qadir Berdi 1419 senesi Edige mırzanı Cayıq özeni yaqınlarında yeñip öldürdi. Onıñ sülâlesi daa soñ Noğay Orda adınen bir vaqıt daa üküm sürdi. Hacı Tarhan Hanlığınıñ temeliniñ qoyulması ve Cengiz sülâlesinden birevini han köterilmesi bularnıñ sayeside oldı. Bu sülâleden Mansur Oğulları (Manğıtlar) ve bazı diger qabileler daa soñra Qırım Hanlığınıñ tabiyetine kirdi.

Teñ Suv (ukraince Маслове, Тен-Сув, rusça Маслово, Тен-Сув) — Qırımnıñ Canköy rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 2 525 kişi (2001 senesi).

Edebiyatqa 1921 senesinde yazğanı “Duyğularım” adlı şiirinen kirdi. Bu vaqıtlarda bir taqım mecmualarda çalıştı. Daa soñra Yañı Dünya gazetasına müellif olıp tayin oldı. Ahalin tilini aruv etip menimsegen Cafer Ğafar “İnqilâbiy Şiirler” (1933), “Ömürden Örnekler” (1927), “İkâyeler ve Şairler” (1933) kitaplarını neşir etti. 1934 senesinde Qırım Yazıcılar Cemiyetine aza olıp saylandı. Lâkin bir qaç ay soñ vazifeden alındı. Onıñ eñ müim ikâyelerinden olğan “Yolculıqta” ve müelliflik yapqan vaqıtta neşregeni Edebiyat Derslerinen namlanğan soñra taqip ve tenqit etilmege başlandı. Kitaplarnıñ toplatılması istendi. Eñ soñunda burjua milliyetçisi ilân etilip, 1938 senesinde zulumdan qurtulamağan Cafer Ğafarnıñ mezarı bile belli degil.

IV—V asırlar — Rum (Bizans) İmperiyasınıñ Qırımnıñ dağlı rayonlarında iqtidarı yavaş-yavaş tiklenip başladı. Hunnular istilâsından soñ sağ qalğan gotlar Bizans iqtidarını qabul ettiler.

Doñuzlav (ukraince Донузлав, Красноярське, rusça Донузлав, Красноярское) — Qırımnıñ Aqmeçit rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 788 kişi (2001 senesi).

Bazı menbalarda añılğan Şahbaz Geray (1787-1789) ve Baht Giray (1789-1792), 1783 senesi Rusiye tarafından işğal etilgen Qırım Hanlığını idare etmegenleri içün cedvelge kirsetilmegen.

1905 senesi müellifniñ “Kün doğdı” adlı romanı dünya yüzüni kördi. İsmail Gasprinskiyniñ er eki romanı ve diger bediiy parçaları türk ve umumen musulman dünyasınıñ siyasiy ve bediiy fikiriniñ şekilledirmesinde büyük rol oynadılar.

Mecmua 2010 senesi İstanbulda üç ayda bir kere yañıdan neşir etilmege başladı. Vaqıf adına saibi Zafer Karatay, yazı işleri müdiri olıp Saim Osman Karahan çalışa.

Guberniya prokurorınıñ itaatında cinaiy ve vatandaş davalarınıñ guberniya adliyecileri ve il adliyecileri çalışa edi. Prokur yanında onıñ kantselâriyası bar edi, onda qayd etici, yazıcı ve eki kantselâriya hızmetçisi çalışmaqta edi.

Krasnopavlivka (ukraince Краснопавлівка) - Ukrainanıñ Harkiv vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 7 828 kişi (2001 senesi).

2013 s. "Tatlı ses" yarışında Darya Skripka eñ güzel yırcı unvanını qazandı. Eñ güzel oyuncı olaraq ise Nariman Emirsaliyev tanıldı. "Bediy söz" nominatsiyasında Sevilâ Kökey ğalip çıqtı.
1945 yılında Kore bağımsız oldu ve Pyongyang vurmak nüfuz bölgesi, Sovyetler Birliği, olma, geçici başkenti eğitimli kuzeyinde Kore yarımadası kuzey KORE devlet (sabit sermaye sonra kabul edildi Seul, «geçici olarak» ayrılmış bir ülke). Kore savaşı sırasında ciddi zarar hava bombardımanı ile, ekim-aralık 1950 meşgul askerleri tarafından BM. Savaştan sonra hızla onarıldı.

Palapan (ukraince Бєлінське, Палапан, rusça Белинское, Палапан) — Qırımnıñ Yedi Quyu rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 519 kişi (2001 senesi).

Bu mevzuda daa radikal noqta-i nazarda “Kolokol”: “Ükümet Qırımda Ruslarnı yerleştirmek içün eñ sadıq tatar ealisini Qırımdan sürgün etti, ve Qırımda 100 biñ tatar köçken soñ añladı ki, Ruslar Qırımğa kelmeyecek”. “Kolokol” bütün yapılğan zulumlarda Baş Nazir M.N. Muravyov reisligindeki ükümetni mesül köre.

Kupyansk-Vuzlovıy (ukraince Куп'янськ-Вузловий) - Ukrainanıñ Harkiv vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 9 789 kişi (2001 senesi).

Tüp Canköy (ukraince Передмістне, Тюп-Джанкой, rusça Предмостное, Тюп-Джанкой) — Qırımnıñ Canköy rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 405 kişi (2001 senesi).

1989 senesi “Yıldız” mecmuasına keçirildi. O, 1992 senesine yani Qırımğa köçürilgenge qadar anda üyken muarrir olıp çalıştı. 1995 senesi Qırımtatar muzıkalı drama teatrinde Qırımtatar tilinde ders berdi. Bunıñnen beraber Qırımtatar radiosı balalar içün eşittirüvler programmasında ikâyelerinen sıq-sıq çıqışta bulundı. 1996 senesiniñ ekinci yarısında itibaren ise “Qırım” serbest içtimaiy-siyasiy gazetasında sanat ve medeniyet bölüginde çalışa. Sanat, medeniyet, maarif saasında edebiyatı aydınlatqan tercimeler yapmaqta, balalar içün ikâye ve şiirler yazmaqta, 2004 senesinden berli “Çoqraq” balalar saifesini çıqarmaqtadır.

İsmail Gasprinskiy ömüriniñ soñuna qadar, yani 1914 senegece gazetada muarrirlik vazifesini becerip kelgen. Babasınıñ vefatından soñ, muarrirlik vazifesini oğlu Refat, soñra ise, 1914 senesiniñ 28 oktâbrinden Asan Sabri Ayvazov alıp bardılar. “Terciman” 1918 senegece neşir olundı. Böyleliknen, meşur qırımtatar gazetası 35 yıl devamında qırımtatar halqınıñ medeniy ilerilüvine hızmet etti. Bu vaqıt devamında gazetanıñ 3000 nushası dünya yüzüni kördi.

Amdi Giraybay qalemini dramaturgiya janrında da sınap baqqan edi. 1919 senesi “Eski Tatar Mektebi”, 1923 senesi “Öksüzler” serlevalı balalar içün yazılğan pyesaları neşir olundı.

T > Ç deñişme (bazı sözlerde olmaylar): meselâ çul (taş). Bazı fiillerde bu tür deñişmelerge rastkelmey; tolmaq fiiliniñ Çuvaşça (tul-) şeklindedir.

Ekinci Cian cenki XX asırnıñ ortasında olıp keçti. Altı yıl boyunca, dünyanıñ çeşitli regionlarında sürgen toqtamada cenklernen baş köstergen II Cian cenki, Alman ordularınıñ Lehistanğa ücüm etkeni 1939 s. sentâbr 1 kününde başlağanı qabul etile. 1945 s. sentâbr 2 Yaponiya kapitulirlengeni kününde bitti.

Ealiniñ sayısı — 2841 kişi (2001): rus — 50 %, ukrain — 36 %, bulardan da ğayrı qırımtatarlar, yunanlar, bulğarlar, almanlar ve başqa milletler yaşaylar.
İşleyen Пхеньянский büyükşehir ile iki çizgi olan toplam uzunluğu 22,5 km uzaklıktadır. Пхеньянское metro devreye 6 eylül 1973. İstasyon ferah, sütunlar, mermer, duvarlarda büyük mozaik desenleri, duvar resimleri, kabartma resim gösteren hayat ve doğa Kore'de. Şu anda iki satır vardır, ve on altı istasyonları. Metro, derin temeller. Metro vagonları iki türü vardır: batı alman üretimi D serisi (1957-1965 yılların sayı), эксплуатирующиеся 1999 yılından bu yana, çin bir model DK4 (1972-1973 yıllarında sayı), эксплуатирующиеся ile kuruluşunun yıl (1973). 1997 ile 2001 yılı için tarafından istismar edildi vagonlar Gı serisi doğu alman üretimi 1970'li ve 1980'li yıllarda serbest. Özelliği пхеньянского metro, aydınlatma эскалаторных maden değil avizeler veya dikey lambaları, ışıklı duvarlı, yürüyen merdiven. Bir popo her vagon — portreler Kim Il-Sung ve Kim Jong-İl.

Martyanovğa köre bu devirde 3199 kişi Qırımnı terk etkenini yaza ve vaqianı 1812 tarihlı Bükreş barışıq añlaşmasına bağlay. Bu añlaşmağa köre Rusiye Bucaq ve Yedisan tatarlarınıñ Türkiyege keçmesine mani olmayacaq edi.

Soulnıñ bazı hususiyetleri: bir nefeste ve bir metin ecasina (melizm) icra etilgen, ve uzun ezgili fragmentlernen oyalanğan qudretli vokal, özgün bir vokal passajlar. Soul afroamerikanlı kilseli yırlavdan vokal taqımı solist ile dialognı özüne de has ettirgen. Soul riffleri baqır nefesli aletlernen unisonda icra etileler.

Sartana (ukraince Алексєєвка, Сартана, rusça Алексеевка, Сартана) - Qırımnıñ Qarasuvbazar rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 303 kişi (2001 senesi).

Noman Çelebicihan 1885 senesi Or uyezdiniñ Büyük Sunaq köyünde doğdı (bu köy sürgünlikten soñ ğayıp oldı, viranesi Canköy rayonında buluna). Yerli mektepte, soñra Kezlev medresesinde tasil aldı. 1908-1916 seneleri İstanbul ve Sankt-Peterburg universitetlerinde oqudı. Uquq ve tibbiyet fenlerini mükemmel ögrendi. 1908 senesi Cafer Seydamet ve başqa qırımtatar yaşlarınen türk inqilâbında iştirak etti. Aynı zamanda "Qırım Talebe Cemiyeti"ni teşkil etti. Qırımtatar halqınıñ çar ükümetiniñ zulumından qurtulması içün çalıştı.

2014 s. noyabrniñ 20 künü "Zlıva" yırı ilk sefer İ’net ağında peyda ola: Yevromaydan saytında baş saifesinde başlanğıc levha dayın qullanıla.

1898 senesinde Borağanskiy Türk tili ocası vazifesinen Sankt Peterburg universitetine tayin edildi. Bu vazifede on sene qaldı. 1920 senesinde Borağanskiy matbaa işini qurmaq içün Sterlitamak şeerine (şimdi Rusiyeniñ Başqurtistan cumhuriyeti) ketti. Bundan soñrası onıñ aqqında bir malümat yoqtır, vefatınıñ tam yeri ve vaqtı belli degil.

Berıslav (ukraince Берислав) - Ukrainanıñ Herson vilâyetinde bir şeer. Berıslav rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 13 457 kişi (2011 senesi).

Yedi Quyu (rusça Ленино, ukraince Леніне) – Qırımnıñ bir şeer şeklinde qasaba. Yedi Quyu rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 7936 kişi (2011 senesi).

Malotaranivka (ukraince Малотаранівка) - Ukrainanıñ Donetsk vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 3 690 kişi (2011 senesi).

Küçük Özen (ukraince Малоріченське, Кючюк-Озен, rusça Малореченское, Кучук-Узень) - Qırımnıñ Aluşta şeer şurasında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 1 251 kişi (2001 senesi).
Qul Çora (ukraince Некрасовка, Кул-Чора, rusça Некрасовка, Кулчора) — Qırımnıñ İçki rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 1 351 kişi (2001 senesi).

Altın Ordu devletiniñ ilk musulman hanı olğan Berke han zamanında (1257-1266) Noğay, qazanğan uruşları sebebinen ızlıca yükseldi. Berke handan soñ tahtqa çıqqan Mengü Timur (1266-1280) zamanında Noğaynıñ tesiri arttı. Tuda Mengü vaqtında (1280-1287) Altın Ordudaki iç qarışıqlıqlarda devletniñ idaresine saip oldı. Lâkin babası han olmağanı içün Cengiz qaidelerine köre Han adını alamadı, Emir olıp qaldı.

Qızıl Çoñrav (ukraince Красна Поляна, Кизил-Чонрав, rusça Красная Поляна, Кизил-Чонрав) — Qırımnıñ Aqmeçit rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 1110 kişi (2001 senesi).

1957 senesi Osman Asanov Taşkentte yañı teşkil olunğan qırımtatar oyun ve yır ansambline (soñundan o “Qaytama” dep adlandırıldı) yırcı ve çalğıcı olaraq işke davet olundı. O bu kollektivnen Qazahistan, Kavkaz, Rusiye boylap gastrollerde bulundı.

Episinden iri istisal — Qarasuvbazar şarap işlep çıqarğan zavodı. Bundan ğayrı “Qarasuvbazar istismar etken materiallar zavodı”, “Qarasuvbazar karyer idaresi” ve başqa daa da ufaqça istisallar amelde.

Qarada keçken Qırımnen Ukrainanıñ Herson vilâyetiniñ kiçik sıñırı Or boynundan keçe. Bundan da ğayrı deñizde Qırım Rusiye (Krasnodar ülkesi), Romaniya, Bulğaristan, Türkiye ve Gürcistannen sıñırdaş ola.

İşün (ukraince Дозорне, Ішунь, rusça Дозорное, Ишунь) - Qırımnıñ Qarasuvbazar rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 145 kişi (2001 senesi).

Dere Salın (ukraince Чистопілля, Дере-Салин, rusça Чистополье, Дере-Салын) — Qırımnıñ Yedi Quyu rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 2 091 kişi (2001 senesi).

Oleksandrivka (ukraince Олександрівка) - Ukrainanıñ Kirovograd vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Oleksandrivka rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 9 166 kişi (2011 senesi).

Qırımnıñ Rusiyege qoşulması üzere 1783 senesi fevral 8 kününiñ Manifesti ile işaretlengen siyasiy aktsiya qırımtatar tarihında bir burulış noqtasıdır.

İsmail Gasprinskiy 1883 senesi aprel 10 (22)- ten başlap ömüriniñ soñuna qadar “Terciman”, arada “Millet”, “Alem-i Nisvan”, “Ha-ha-ha”, “Alem-i Subyan” gazetaları ve mecmualarnı neşir etti. Özüniñ şahsiy kündelik matbuatından ğayrı, ilim ve turmuşnıñ çeşit saalarına bağışlanğan yüzlernen kitap ve risaleler basıp, milliy tasiliniñ derecesini çoq kereler yükseltti.

I Hacı Geray handan soñ ekinci oğlu Nur Devlet han oldı. Qırımda akimiyet içün onıñ qardaşı Meñli Geray küreşmege başladı, 1467 senesinde üç ay hanlıq Meñli Gerayğa keçti. Amma ğalebe birden qazanıp olamadı, ve Kefege qaçtı. Anda Cenevizler oña yardım ettiler, oñdan da ğayrı, eñ müim olğanı, o Qırımdaki mırzalarnen kelişti, Qırım sülâleleriniñ ve beyleriniñ yardımına esaslandı.

Novoamvrosiyivske (ukraince Новоамвросіївське) - Ukrainanıñ Donetsk vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 2 254 kişi (2011 senesi).

Efendiköy (ukraince Зеленогірське, Ефендикой, rusça Зеленогорское, Эфендикой) - Qırımnıñ Qarasuvbazar rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 2 015 kişi (2001 senesi).
İl prokurorınıñ ve il temsilcisiniñ vazifesi bir edi: birinciden, il müessiselerinde işlerniñ tertibini nezaret etmek; ekinciden, monarhiyanı qorumaq; üçüncilden, vadandaşlarnıñ aqlarını qorumaq. Prokurorlarğa «halqnıñ yasaqlanğan toplaşuvlarına» qarşı küreşmege ve «zararlı ruşvetlerni yoq etmege» teklif etile edi.

Andriy Kuzmenko Ukrainanıñ İlbav vilâyetinde Sambir şeerinde dünyağa keldi: babası – müendis, anası – muzıka ocası; horantasında yekâne bala edi. Fortepiano sınıfından muzıka mektebini bitirdi. 1993 s. İlbavlı tibbiyet insitutni bitirdi. 1986-1987 ss. orduda hızmet etti.

Küçük Muskomiya (ukraince Резервне, Кючюк-Мускомія, rusça Резервное, Кучук-Мускомья) — Qırımnıñ Aqyar şeer şurasında bir köy. Ealisiniñ sayısı 134 kişi.

Resmiy til ya da devlet tili - bir memlekette qanunnen qabul etilgen tili tanımlamaq içün qullanılğan ıstıladır. Meselâ, Ukrainada resmiy til esas qanun ile ukrain tili olaraq belgilengendir.

Mlıniv (ukraince Млинів) - Ukrainanıñ Rivne vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Mlıniv rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 9 564 kişi (2011 senesi).

Manevıçi (ukraince Маневичі) - Ukrainanıñ Volın vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Manevıçi rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 11 600 kişi (2011 senesi).

Krıvıy Rig (ukraince Кривий Ріг) - Ukrainanıñ Dnipropetrovsk vilâyetinde bir şeer. Krıvıy Rig rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 647 727 kişi (2015 senesi).

Aylanma (ukraince Айланма, Поворотне, rusça Айланма, Поворотное) - Qırımnıñ Qarasuvbazar rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 103 kişi (2001 senesi).

1982 senesi iyün ayından başlap Donetsk vilâyeti İİİ Slavânsk rayon iç işleri bölüginiñ erkinlik çağına yetmegenlerniñ işleri boyunca müfettişlik şübesiniñ maaliy müfettişi vazifesinde hızmet etmege başlay. Soñra cinayetçiler qıdıruv bölügi harekât murahhası, militsiya maaliy müfettişleri bölügi ve cinayetçiler qıdıruv bölügi yolbaşçısı, Donetsk vilâyeti İİİ Slavânsk rayon İİ harekât işleri yolbaşçısınıñ muavini vazifesinde çalışa. 1992 senesi dekabr ayından itibaren Donetsk vilâyeti İİİ iç havfsızlığı şübesiniñ hususiy işler boyunca üyken harekât murahhası vazifesinde çalışa.

İsmail Gasprinskiy 1851 senesi mart 8 (20) künü Avcıköyde doğdı (şimdiki Bağçasaray rayonı). Vaqtı ile Aqmescitte, Moskvada, Voronejde, İstanbulda ve Pariste tasil aldı. Altı yıl devamında çeşit qırımtatar mekteplerinde rus tili ocası olıp çalıştı.

Biya Sala (ukraince Верхоріччя, Бія-Сала, rusça Верхоречье, Бия-Сала) – Qırımnıñ Bağçasaray rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 1 221 kişi (2001 senesi).

Yanvar 16-da fevralniñ başına qadar Alma özeni, Aqyar ve Bağçasaray yaqınlarında cenk süre edi. Süyren köyüniñ yaqınlarında 40 biñlik bolşevik ordusınen cenkleşken 3 biñ kişilik Cumhuriyet ordusı mağlüp oldı. Bunıñ artından, Qırımnı istilâ etken bolşevikler Cumhuriyetiniñ feshini ilân ettiler. Qırım Cumhuriyeti Ükümetiniñ Reisi Çelebicihan Aqyarda zindanğa qapatıldı. 1918 senesi fevral 23-de de idam etildi.
Riyaziyatçılar tarafından tedqiq etilgen bazı yapılar, tabiiy ilimlerden hususan fizikadan menbalanıp ola. Bunıñ ile birlikte riyaziyatçılar, örnekniñ bazı alt saalarnı birleştirici bir umumiyleme ya da ortaq esaplar içün yararlı bir alet olğanları içün tamamen riyaziyatqa ait yapılar da tanımlar ve araştırırlar. Bir çoq riyaziyatçı riyaziyatnı bir ilimden çoq sanat olaraq körip araştırğanlar saalarını tek saf bir estetik itina ile tedqiq eteler. Riyaziyatnı ilimniñ tili olaraq elge alıp, pozitiv ilim saymağan felsefeciler de bardır.

Makeme vesiqalarına köre ise Alim cinayetten apis etile. Başta Bender qalesine, soñra Kişinovğa yiberile, 1848-de qaça. Bu vesiqalarğa köre Eski Qırım, Kefe, Aqmescit, Kezlev taraflarında dolaşıp evlerge, yolcularğa basqın yapqanı yazıla. Alimni tutmaq içün mırza ve pomeşçikler çoq oğraşa. Tutulğan soñ yahşı etip köteklenip, Sibirge yiberile. Alimniñ bundan soñraki ayatı aqqında mâlümat yoqtır. Lâkin halq ikâyelerine köre Alimnin kene qaçıp, Türkiyege ketkeni aytıla.

Gomer (yunanca Ὅμηρος, Hómēros) — ulu qadimiy yunan şairi. Ğarp edebiyatınıñ ilk büyük eserleri sayılğan İliada ve Odisseya destanlarınıñ yaratıcısı ya da tertipçisi olğanı qabul etile. Ğaliba, Smirna (bugünki İzmir) regionında milâttan evel VIII asırda yaşağan edi.

Graf Lev Nikolayeviç Tolstoy (rusça Лев Никола́евич Толсто́й; 1828 s. avgust 28 [sentâbr 9] — 1910 s. noyabr 7 [20]) — belli rus yazıcısıdır. Rusiyede, Tula şeeriniñ yanındaki Yasnaya Polâna qasabasında doğıp çoq yıl yaşadı.

Arhiv malümatına köre, böyle deñişmelerden soñ QASSC prokurorı Konstantin Monatov (29.09.1936-05.05.1938) olğan edi, soñra ise onıñ yerini Aleksey Katruşenko (28.10.1938-01.02.1941) alğan.

1558-1559 senelerinde Rus orduları Qazaqlarnen birlikte Qırım ve Azaqqa ücüm yaptı. Bu da tek Qırım ile degil Osmanlı Devletinen dоğrudan-dоğru çatışmağa kirmek demek edi. Faqat cenkleşip Qazan ve Hacı Tarhannı keri almaq içün Qırımnıñ küçü endi yoq edi.

Qırım yarımadası Ukrainanıñ cenübinde buluna. Yarımada üzeriniñ meydanlığı 27 biñ km². Ğarp ve cenüp tarafında Qırım Qara deñiznen, şarq tarafında ise Azaq deñizinen sıñırlana. Şimal tarafında Qırım tar (8 km qadar) Or boynunen qıtağa qavuşa. Qırımnıñ şarqında Qara ile Azaq deñizleri arasında Keriç yarımadası, Qırımnıñ ğarbında ise Tarhan Qut yarımadası buluna. Qırımnıñ şimaliy kenar noqtası Or boynunda buluna, cenübiy kenar noqtası — Sarıç burnu, ğarbiy kenar noqtası — Tarhan Quttaki Qara burun, şarqiy kenar noqtası — Keriç yarımadasındaki Fener burnudır. Şimaliy kenar noqtasınen cenübiy kenar noqtası arasındaki mesafe — 200 km, ğarbiy kenar noqtasınen şarqiy kenar noqtası arasındaki mesafe — 325 km. Qaranen deñiz sıñırlarınıñ umumiy uzunlığı 2500-den ziyade km.

Daa soñra yazılğan maqalelerde bilhassa ilmiy-populâr ve hatırlav harakterindeki yazılarda ketken tatarlarğa qarşı bir asretlik motivi duyula: “Hırsız memurlarnı tutıp atmaq yerine bizde eñ namuslu Qırım halqlarından – tatarlarnı quvdılar. Bu cenkte kimseni bu qadar qırmadılar bu sakin faydalı halqnıñ qırğanları kibi olarnı ihanelikte qabaatlap buhtan ve rezil ettiler, öz eski yurtlarını terk ettirdiler.”
1995 – 1996 senelerinde Birleşken Milletler Cemiyetiniñ Moldaviyada Gagauzlarnıñ Latin elifbesine keçme proyektinde muşavir olıp vazife aldı. Türkiye tışındaki türkiy halqlarnen alâqalı pek çoq tedqiqatı ve kitabı olğan Hablemitoğlu 2002 senesinde eviniñ aldında oğrağanı bir suiqastnen öldürildi. Özündiy Univertitet ocası olğan Prof. Dr. Şengül Hablemitoğlunen evli ve eki qız balası bar edi. Son kitabı Köstebek adınen vefatından soñ neşir etildi.

Yañı Kerleut (ukraince Чорноземне, Яни-Керлеут, Новий Керлеут, rusça Чернозёмное, Яны-Керлеут, Новый Керлеут) — Qırımnıñ İçki rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 1 061 kişi (2001 senesi).

Tatış Qoñrat (ukraince Аврора, Татиш-Конрат, rusça Аврора, Татыш-Конрат) — Qırımnıñ Aqşeyh rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 403 kişi (2001 senesi).

Volfgang Amadey Motsart (almanca Wolfgang Amadeus Mozart; 1756 yanvar 27, Zaltsburg — 1791 dekabr 5, Viyana) — klassik devirniñ bereketli ve nufuzlı bestekârıdır. 600-den ziyade eser yazdı.

Qırımnıñ Rusiye tarafından anneksiyasından soñ Qırımdaki zulumdan qaçqan Qırımtatar halqınıñ pek çoqusı Balqanlarğa, Anadoluğa köçken ediler. Zulumnıñ arqası kesilmegen içün köçmeler toqtamadan devam etken. 1944-teki sürgünlikte qalğan Qırımtatarlar da Özbekistan, Qırğızistan, Tacikistan, Rusiye dağıtılğan. Bugün Qırımnıñ tışında yaşağan bir qaç million Qırımtatar bardır.

Eki yarım asır devamında Hansaray hanlarnıñ merkezi sayılğan vaqtında Saraynıñ tış qıyafeti çoq deñişti. Tahtqa saylanğan er bir han özüne saray sıfatında ebediy eykeller qura edi. Çeşit-türlü tamir işleri alıp barıla edi. Bazı birlerni şimdi de körmek mümkün.

“Terciman” - dünyaca belli maarifperver İsmail Gasprinskiy tarafından neşir olunğan Qırımtatar tilinde çıqqan kündelik gazetalarnıñ eñ eskisidir. Birinci sanı 1883 senesi aprel 10-da dünya yüzü körgen bu gazetanıñ çıquvı tamam 35 yıl, yani 1918 senesi fevral ayına qadar devam etti. İsmail Gasprinskiyniñ bütün ayatı, tüşünceleri bu gazetanen bağlı olıp, özüniñ maqsadına, ğayesine, halqına, bütün türk-musulman alemine esasen bu gazeta vasıtasınen hızmet etti.

Şeerniñ temeli milâttan evel VI asırda, Milet şeerinden çıqma Yunan müstemlekeciler tarafından qoyuldı. Milâttan evel 355 senesinden Kefe Bospor devletiniñ terkibine kire edi. IV asırda Hunnlar şeerni yıqtılar. Mezkür devirde şeerde ve onıñ civarlarında Alanlar yaşay ediler ve qasaba Ardabda (yani ‘Yedi Mevlâlı’) alan adını taşıy edi. V asırda şeer Rоma İmperiyasınıñ nezareti altına keçti, VI asırda Hazarlar basıp aldılar, soñra kene Bizans İmperiyasınıñ eline keçti. Kelecek asırlar devamında büyük olmağan bir qasaba edi. XIII asırda Altın Ordunıñ altında qaldı, soñra ise Ceneviz tuccarlarınen satın alındı. Olar Kaffa adlı abadan bazarlıq şeerni meydanğa ketirdiler. İşbu şeer Qara deñizdeki alış-verişni tek başına nezaret etken esas liman ve ortalıqtaki ceneviz qasabalarnıñ idare merkezi oldı.
Qartbabasınıñ adı Abdurrahmandır. Abdurrahman 1840 senesinde Qırımnıñ Or uzyediniñ bir köyünde doğğan. 1862 senesi Dobrucağa köçken. Romaniyağa kelgende yañı evli eken. Dobrucada Hakime, Sakine adlı eki qızı ve Fazıl, Qavlamet, Dervişamet adlı üç oğlu doğğan. Müstecib Ülküsalnıñ babası Fazıl 1869 senesi doğğan. Fazıl 1896 senesi Vefa Çelebi adli bir qırımtatar muaciriniñ qızı olğan Şerifenen evlengen. Müstecip Ülküsalnıñ anası Şerifeniñ babası Vefa Efendi ve anası Hacımelek Qırımnıñ Kefe uyezdiniñ Qazan Tip köyündendir.

Otarköy (ukraince Олександрівка, Отаркой, rusça Александровка, Отаркой) - Qırımnıñ Qarasuvbazar rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 259 kişi (2001 senesi).

Biy Ğazı (ukraince Кирсанівка, Бій-Гази, rusça Кирсановка, Бийгазы) - Qırımnıñ Seyitler rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 317 kişi (2001 senesi).

Çeşme esas yerinde ekende er bir suv tamçısınıñ çıqarğanı ses, akustiginde sebebinen ağlama sesinday çıqıp diñlegenlerge terenden tesir ete eken. II Yekaterina vaqtında çeşme şimdiki yerine avuştırılğan. Közyaş Çeşmesi Hansarayda Demir Qapıdan kirgen soñ Çeşmeli Azbardaki köşelerden birevindedir. Diger köşede de Altın Çeşme bar. Çeşmeniñ ikâyesi körgen ziyaretçilerge terenden tesir etip namını dört bir yaqqa darqalmasına sebep oldı. Çeşme yasalğanı vaqıttan berli Közyaş Çeşmesi dep añıla. O künden berli çeşmeniñ suv hazinesine er kün taşlanğan sarı, qırmızı eki gül bir-birini sevgen bu eki kişini añlata.

Halil İnalcık 1916 senesinde İstanbulda doğdı. Babası Seyit Osman (Sitosman) Nuri 1905 senesinde Qırımdaki Bağçasaray şeerinden İstanbulğa köçken edi. Dedesi Bağçasarayda Hansaray camisiniñ müezzini edi. 8 yaşında ekende ailesinen beraber Ankarağa köçti. Bu yerde Gazi İlk mektebini tamamladı. Daa soñra Sivas ve Balıkesir muallim mekteplerinde oqudı, 1935 senesinde muallim olıp diplomını aldı. Ankarada Til Tarih Coğrafiya Fakultetine kirdi. Bu yerde Şemsettin Günaltay, Fuat Köprülü, Yusuf Hikmet Bayur kibi müim şahsiyetlerden dersler aldı. 1940 senesinde diplomını alğan soñ aynı fakultette oqumağa devam etti. 1942 senesinde “Tanzimat ve Bulğar meselesi” serlevalı doktorasını tamamladı. 1972 senesine qadar bu fakultte Osmanlı ve Avropa tarihından dersler berdi. Aynı sene AQŞda Çikago (Chicago) Universiteti Tarih Bölügine Osmanlı Tarihı Professorı olması içün çağırıldı. 1986 senesine qadar bu universitette dersler berdi. Prof. Dr. Halil İnalcık, şu vaqıtta Bilkent Universitetinde ders bermege devam ete. İnalcık 1986-da Amerika Akademiyasına, 1993-te Britan Akademiyasına aza oldı. Daa pek çoq namlı cian oquv yurtlarında fahriy azalıqları bar. Bundan başqa, müim yerlerden pek çoq taqdir ve mukâfat aldı. Bularnıñ eñ soñkisi Türkiye Büyük Millet Meclisiniñ bergen “Fahriy Mukâfat” (türkçe Onur Ödülü) oldı.

Melitopol (ukraince Мелітополь) - Ukrainanıñ Zaporijjâ vilâyetinde bir şeer. Melitopol rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 156 719 kişi (2014 senesi).

Sultan Saray (ukraince Ульяновка, Султан-Сарай, rusça Ульяновка, Султан-Сарай) - Qırımnıñ Qarasuvbazar rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 480 kişi (2001 senesi).
Kamyanka-Dniprovska (ukraince Кам'янка-Дніпровська) - Ukrainanıñ Zaporijjâ vilâyetinde bir şeer. Kamyanka-Dniprovska rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 13 495 kişi (2013 senesi).

Qoş Quyu (ukraince Тасунове, Кош-Кую, rusça Тасуново, Кош-Кую) — Qırımnıñ Yedi Quyu rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 41 kişi (2001 senesi).

Mala Vıska (ukraince Мала Виска) - Ukrainanıñ Kirovograd vilâyetinde bir şeer. Mala Vıska rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 11 269 kişi (2011 senesi).

1972 - Emcemden Selâm adlı kitabı neşir etildi. Daa soñra Tanış Közler (1975), Yıllar ve Dostlar (1975), Tutuşuv (1989) ikâye kitapları neşir etildi. Bala edebiyatı aqqında da yazılar yazğan Ayder Osmannıñ, Ösüv Basamaqları (1984) adlı kitabında yazıcı ve şairler içün maqaleler bar.

Alim resmiy maqamlarğa köre aydut, cinayetçi dep aytılsa da, halqqa köre qaramandır. O devirde mırzalarğa, aqsızlıqlarğa qarşı halqnıñ yanında olğan. Onıñ içün yazılğan pek çoq ikâye ve edebiy eser bar.

"Zlıva"nıñ yazıluvı Kiyevdeki meşur "Z ranku do noçi" degen Oleksandr Ponomarövniñ studiyasında olıp keçti. Em de, Andriy Hlıvnüknıñ aytqanına köre, yırnıñ kerek derecesine ketirmek içün eki repetitsiya eterlik oldı.

Tarhan (ukraince Вишнівка, Тархан, rusça Вишнёвка, Тархан) — Qırımnıñ Krasnoperekopsk rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 1 316 kişi (2001 senesi).

Novoaleksandrovka (ukraince Новоолександрівка, rusça Новоалександровка) — Qırımnıñ Krasnoperekopsk rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 424 kişi (2001 senesi).

Hansaray - Qırım hanlarınıñ sarayı Bağçasaraynıñ eñ müim tarihiy abidesidir. Saraydaki Közyaş çeşmesi Aleksandr Puşkinniñ “Bağçasaray Çeşmesi” (rusça «Бахчисарайский фонтан») eserinde şereflengen. Salaçıq maallesinde Zıncırlı medrese ve onıñ yanındaki I Hacı Geraynıñ dürbesi buluna. Şeerniñ yanında erkekler hristian keşişhanesi (Свято-Успенский монастырь) ve orta asırlardan qalma Çufut Qale (sıq “qoba şeeri” olaraq adlandırıla) bar.

Dr. Ahmed İhsan Qırımlı (1920 aprel 23 Balıkesir, Türkiye - 2011 dekabr 11 Anqara) - belli siyasetçi, devlet adamı ve cemiyet reisi. “Qırım Türkleri Medeniyet ve Yardımlaşuv Dernegi” Umumiy Merkeziniñ 1987 senesinden başlap reisligini vefatına qadar devam ettirdi.

Çürük Suv (ukraince ve rusça Чурук-Су) — Qırımda küçük bir özen, Qaçınıñ oñ qoludır. Bağçasaraynıñ şarqiy kenarında Büyük Aşlama deresinde başlana. Bağçasaraydan keçip şeerniniñ ğarbında Aranköy yanında Qaçı özenine qoşula. Uzunlığı — 11 km.

Makariv (ukraince Макарів) - Ukrainanıñ Kiyev vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Makariv rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 11 860 kişi (2001 senesi).

Bundan soñra yapılğan icretler ancaq eki tedqiqatçınıñ çalışmaları ile bellidir (Martyanov, Müfti-zade). Töpe noqtası 1902-1903 yıllarına kelgen XIX asırnıñ soñlarında ve XX asırnıñ başları ile işaretlengendir. Bu köçlerniñ de hronologik çerçevesi tartışmalıdır.
1933 - 1936 seneleri gazeta ve mecmualarda onıñ “Bostanda”, “Tuvğan köyüm”, “Qumru qanat kerdi”, “Menim qartım”, “Balıqçılar” kibi ikâyeleri, “Yaş quvet”, “Komsomolskaya pravda” gazetalarında – “Bağcı qızlar”, “Ormanda tañ”, “Qaytarma oynağan qız” adlı resimleri basıldı. Kommunist Alimov 1940 senesi Qırım MŞSC halq komissarları şurası yanındaki nefis sanat idaresi fırqa teşkilâtınıñ kâtibi oldı. Ulu Vatan cenkiniñ ilk künleri cebege ketti ve atlı asker sıfatında Or Qapı tübündeki deşetli uruşlardan birinde elâk oldı.

İvanivka (ukraince Іванівка) - Ukrainanıñ Herson vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. İvanivka rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 4 708 kişi (2011 senesi).

Can Boldı Vaqıf (ukraince Слов'янка, Джан-Болди-Вакиф, rusça Славянка, Джамбулду-Вакуф, Джан-Болды-Вакуф) — Qırımnıñ Canköy rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 183 kişi (2001 senesi).

Han Eli (ukraince Новопавлівка, Хан-Елі, rusça Новопавловка, Хан-Эли) – Qırımnıñ Bağçasaray rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 758 kişi (2001 senesi).

Üsein Şamil Toqtarğazı 1881 senesi Qırımda, Kökköz köyünde faqır bir köylüniñ ailesynde doğdı. Ana-babasınıñ fuqareligi sebebinden, o vaqıttaki bir çoq yoqsul balalar kibi, mektepke qatnap olamadı. Eline tüşken kitaplarnı oqup, tasil aldı. Biraz büyügenden soñ, Aqmescitteki “Учительская семинария” degen oquv yurtuna kirdi. Onı bitirgen soñ ömrüniñ soñunace köy yerlerindeki mekteplerde ocalıq yaptı.

Memet Niyazi, 1904 senesinde Dobrucanıñ tanınğan adamlarından Abdülhakim Efendiniñ qızı Safiye hanım ile evlenip Dobrucadaki ocalıq işine devam etti.

Yani neredeyse tam bir yalıtım ülkenin dünyanın geri kalanından, turizm Pyongyang gelişmiş içinde. Büyük bir kısmı turist geliyor Çin'den. Vize almak için kuzey KORE için başvuru yapmak gerekli resmi diplomatik veya turizm temsilcilik, kuzey KORE daha önce, daha 20 gün öncesine kadar. Özel durumlarda, bir vize almak için bir geçiş noktasında sınır ile kuzey KORE. Turist vizesi genel durumda almak isteyen herkes, dışında, gazeteciler, halk, ABD ve Güney Kore.

Qızıl Terçek (ukraince Ярке Поле, Кизил Терчек, Червоний Терчек, rusça Яркое Поле, Кызыл Терчек, Красный Терчек) – Qırımnıñ İslâm Terek rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 4927 kişi.

Nıjniy Nagolçık (ukraince Нижній Нагольчик) - Ukrainanıñ Lugansk vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 1 661 kişi (2011 senesi).

Borıspil (ukraince Бориспіль) - Ukrainanıñ Kiyev vilâyetinde bir şeer. Borıspil rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 55 000 kişi (2004 senesi).

Hanlarnıñ soñkisi, Şahin Geray, tarihqa büyük avantürist olaraq kirgen han, Qırımnıñ paytahtını Bağçasaraydan Kefege avuştırmaq niyetinde edi. Atta anda yañı saray qurmağa başladı, amma 1783 senesi ükümdarlığını coyıp, istegini amelge keçirmedi.

2014 s. yanvarniñ soñunda Yevromaydan vaqialarına bağışlanğan yır yazğan edı, aytıp ki, o oppositsiya tarafında degil de, Maydanda olğan adamlarnıñ tarafındadır. 2014 senesi devamında ATOda hızmet etken ukrain arbiylerge ve yaralanğanlarına yardım körsete edi.
Ny isam-ponin'i Oytier-Saint Oblas dia 1353 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 1999. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 232 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 376 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 45.5617° ary 5.0217° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.

Ny atao hoe zavatra ara-kainkintana dia zava-drehetra izay hitan'ny maso ao amin'ny habakabaka : asterôida, karazana vato "kely" vita ranomandry na metaly, manana savaivo mirefy eo amin'ny 10 metatra hatramin'ny 200 kilometatra. Raha toa ka mihoatra ny habeny dia atao hoe fajiry (planeta) madinika ; ny fajiry dia zavatra ara-kabakabaka izay manana refy eo amin'ny 300 hatrany amin'ny 1 hetsy kilometatra (toa i Jupiter). Ireo fajiry ireo dia manana voany vita vy sady/na nikela, ho an'ny ankamaroan'izy ireo.

Ny 5617 Emelyanenko (1989 EL) dia anisan'ny zavatra madinidinika ao amin'ny habakabaka. Eo amin'ny fehiben'ny asisterôida no misy azy, ary, tahaky ny ankamaroan'ny asiterôida dia mihodikodina manodidon'ny masoandro izy. Ity zavatra madinidinika ity tahaka ny ankamaroan'izy ireo dia tsy hita maso noho ny hakeliny ary noho ny hamaizin'ny lokony.

I Kanaku dia tanàna iray ao amin'ny distrikan'i Ngwaketse West any Botsoana. Ny isam-poniny dia 188. Ny laharam-pokontaniny dia 2. Ny laharam-pehintaniny dia tsy fantatra na tsy misy ary ny laharan-jarahasiny dia tsy fantatra na tsy misy.

Ny haavon'ilay tanàna amin'ny haavon-dranomasina dia 159 metatra. Ny laharam-pehintaniny ary ny laharan-jarahasiny dia : 22° Avaratra ary 86° Atsinanana. Ny faritr'ora dia GMT+5:30.

I Vourey dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Arrondissement of Grenoble, ao amin'ny departemantan'i Isère, ao amin'ny faritr'i Rhône-Alpes, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 38566. I François Bosment no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2008–2014. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Communauté d'agglomération du Pays Voironnais

Christian Nyby dia talen-koronantsary mizaka ny zom-pirenen'i Etazonia teraka ny 1 Septambra 1913 tao Los Angeles ary maty ny 17 Septambra 1993 tao Temecula, Kalifornia

I Pacé, Orne dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Alençon, ao amin'ny departemantan'i Orne, ao amin'ny faritr'i Basse-Normandie, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 61321. I Françoise Chauvin no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2008–2014. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Communauté urbaine d'Alençon

Ny isam-ponin'i La Chapelle-Villars dia 333 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 1999. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 318 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 785 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 45.4733° ary 4.7172° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
Ny Vavolombelon’i Jehovah dia mino fa i Hara-magedona dia fitaovan’Andriamanitra entiny manatanteraka ny fikasany ho an’ity tany ity izay hasiany olona sambatra sady salama - tsy manam-pahotana no tsy ho tratran’ny fahafatesana. Mampianatra izy ireo fa ireo tafiky ny Lanitra dia handringana izay rehetra manohitra ny Fanjakan’Andriamanitra, ka hamongotra ny olona ratsy fanahy eto ambonin’ny tany, ary tsy hamela afa-tsy ny olombelona manao ny marina.

Zavatra ara-kainkintana : ireo zavatra ara-kainkintana ao amin'ny fehiben'asiterôida ireo dia manana albedo eo amin'ny 0,2-0,3 ary manana hafanana eo amin'ny -80°C hatramin'ny -150°C.

Ambinanindrano dia kaominina malagasy ao amin'ny distrikan'i Ambositra, Faritanin'i Fianarantsoa. Ny isam-poniny dia 20690 araka ny faminavinana natao tamin'ny taona 2000. Ny kaodin-kaominina dia 20355 ary ny kaodin-distrika dia 203

Zavatra ara-kainkintana : ireo zavatra ara-kainkintana ao amin'ny fehiben'asiterôida ireo dia manana albedo eo amin'ny 0,2-0,3 ary manana hafanana eo amin'ny -80°C hatramin'ny -150°C.

I Plozévet dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Quimper, ao amin'ny departemantan'i Finistère, ao amin'ny faritr'i [[]], ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 29215. I Pierre Plouzennec no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2008–2014. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Haut-Pays Bigouden

Ny isam-ponin'i Bressolles dia 717 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2008. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 205 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 292 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 45.8667° ary 5.1° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.

Ny isam-ponin'i Razac-sur-l'Isle dia 2438 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2008. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 69 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 203 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 45.1647° ary 0.6006° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.

Stuart Townsend dia mpilalao, talen-koronantsary, mpanoratra senariô, mpamoaka horonantsary mizaka ny zom-pirenen'i Irlanda teraka ny 15 Desambra 1972

Ny isam-ponin'i Vernaux dia 33 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2008. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 639 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 2081 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 42.7733° ary 1.7589° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.

Adolphe Clément-Bayard dia injeniera mizaka ny zom-pirenen'i Frantsa teraka ny 1 Janoary 1855 tao Pierrefonds ary maty ny 10 Mey 1928 tao Paris

I Saint-Dizier-en-Diois dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Die, ao amin'ny departemantan'i Drôme, ao amin'ny faritr'i Rhône-Alpes, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 26300. I Robert Delage no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2008–2014. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Diois
Ny isam-ponin'i Rouffiac dia 568 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2006. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 165 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 271 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 43.8839° ary 2.0689° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.

I Vandeuil dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Arrondissement of Reims, ao amin'ny departemantan'i Marne, ao amin'ny faritr'i Champagne-Ardenne, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 51591. I François Mourra no ben'ny tanàna mandritry ny taona . Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Communauté de communes Ardre et Vesle

Ny isam-ponin'i Zœbersdorf dia 184 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2008. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 176 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 228 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 48.7942° ary 7.525° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.

Ny velarantanin'ilay tanàna dia 40,4 kilometatra toradroa. Ny isam-ponina dia 5.314 tamin'ny taona 2004 ; manome ny hakitroka 129 21. Ny laharam-pehintaniny dia °'{{Città ary ny laharan-jarahasiny dia °{{Città'{{Città.

Cyril Collard dia mpilalao, mpanoratra senariô, talen-koronantsary, mpanao asa soratra mizaka ny zom-pirenen'i Frantsa teraka ny 19 Desambra 1957 tao Paris ary maty ny 5 Martsa 1993 tao Paris

Tongavan'ny lalam-paritra ilay tanàna. Ahitana tobim-pahasalamana ao. Misy tsena isan'andro any. Ijanon'ny taksiborosy ilay kaominina. Ahitana sekoly ambaratonga fototra. Ahitana kolejy ao amin'ilay tanàna. Misy biraom-paositra ao.

Tongavan'ny lalam-paritra ilay tanàna. Ahitana tobim-pahasalamana ao. Ahitana sekoly ambaratonga fototra. Misy fitrandrahana harena an-kibon'ny tany amin'ny fomba indostrialy.

I Alleuze dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Saint-Flour, ao amin'ny departemantan'i Cantal, ao amin'ny faritr'i Auvergne, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 15002. I Michel Rouffiac no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2008–2014. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Pays de Saint-Flour

Ny velarantanin'ilay tanàna dia 312,043 kilometatra toradroa. Ny isam-ponina dia 6.018 tamin'ny taona ; manome ny hakitroka 18 8. Ny laharam-pehintaniny dia 22 ° 01 ' 44 S ary ny laharan-jarahasiny dia 22 ° 01 ' 44 W .

Ny isam-ponin'i Ubexy dia 176 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2006. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 272 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 410 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 48.3358° ary 6.2736° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
Ny fihisahana amin'ny afovoany (excentricité) dia 0.1229081 ; ny afeliany, na ny toeran'ny soridalany akaiky indrindra amin'ny Masoandro, dia 505.106km (3.3780769 AU), ary ny perifeliany, izany hoe ny toeran'ny soridalany lavitra indrindra amin'ny Masoandro, dia 394.106km (2.6385809 AU). Ny halavam-potoana hidodikodonany manodidin'ny masoandro dia 1905.8398639 andro (5.21790517153 taona). Ny anômalia elanelany dia 310.78319.. Ny fironany indray dia 8.53941 degre.

Ny governemanta (avy amin'ny fiteny grika κυβερνάω na kubernao saitam midika kaptenin'ny sambo) dia, amin'ny ankapobeny, ireo manam-pahefana mitondra, manara-maso ary mandraharaha ny andriam-panjakan'ny Firenena. Ny mpikamban'ny governemanta iray dia atao hoe minisitra na sekreteram-pirenena. Ny governemanta no manapaka ary manatanteraka ny asa aman-tao ilaina amin'ny fitondrana ny firenena. Ny governemanta no tompon'andraikitra eo imason'ny olom-pirenena.

{{infobox tanàna |tanàna=Tunis |firenena=Tonizia |isam-ponina=2 256 320<ref>Error on call to template:cite web: Parameters url and title must be specified.

Ny isam-ponin'i Lieu-Saint-Amand dia 1247 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 1999. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 34 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 69 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 50.2739° ary 3.3461° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.

Ny isam-ponin'i Saint-Hippolyte-du-Fort dia 3776 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2008. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 135 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 547 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 43.9667° ary 3.8567° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.

Ny fihisahana amin'ny afovoany (excentricité) dia 0.1415799 ; ny afeliany, na ny toeran'ny soridalany akaiky indrindra amin'ny Masoandro, dia 535.106km (3.5827614 AU), ary ny perifeliany, izany hoe ny toeran'ny soridalany lavitra indrindra amin'ny Masoandro, dia 403.106km (2.6940860 AU). Ny halavam-potoana hidodikodonany manodidin'ny masoandro dia 2030.7936003 andro (5.56000985708 taona). Ny anômalia elanelany dia 110.93467.. Ny fironany indray dia 6.29713 degre.

Zavatra ara-kainkintana : ireo zavatra ara-kainkintana ao amin'ny fehiben'asiterôida ireo dia manana albedo eo amin'ny 0,2-0,3 ary manana hafanana eo amin'ny -80°C hatramin'ny -150°C.

Alfred Hitchcock dia talen-koronantsary, mpanoratra senariô, mpamoaka horonantsary mizaka ny zom-pirenen'i Fanjakana Mitambatra, Etazonia teraka ny 13 Aogositra 1899 tao London ary maty ny 29 Aprily 1980

I Saint-Jeure-d'Andaure dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Tournon-sur-Rhône, ao amin'ny departemantan'i Ardèche, ao amin'ny faritr'i Rhône-Alpes, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 07249. I Henri Seneclauze no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2008–2014. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Haut-Vivarais
Ny fahasamihafan'ny soridala-manodidina amin'ny boribory lavorary dia .07195962457361736 ; ny afeliany, na ny toeran'ny soridalany akaiky indrindra amin'ny Masoandro, dia 309.106km (2.070058229625347 AU), ary ny perifeliany, izany hoe ny toeran'ny soridalany lavitra indrindra amin'ny Masoandro, dia 268.106km (1.792136170557837 AU). Ny halavam-potoana hidodikodonany manodidin'ny masoandro dia 2 taona 8 volana 6 andro. Ny anômalia elanelany dia 231.0364667432231.. Ny fironany indray dia 17.40762743986115 degre.

Atafiambotry dia kaominina malagasy ao amin'ny distrikan'i Ambanja, Faritanin'i Antsiranana. Ny isam-poniny dia 4200 araka ny faminavinana natao tamin'ny taona 2000. Ny kaodin-kaominina dia 71919 ary ny kaodin-distrika dia 719

Alice Terry dia mpilalao, talen-koronantsary mizaka ny zom-pirenen'i Etazonia teraka ny 29 Jolay 1899 tao Vincennes, Indiana ary maty ny 22 Desambra 1987 tao Los Angeles

Ny isam-ponin'i Saint-Remy-Chaussée dia 467 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2006. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 136 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 182 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 50.1708° ary 3.8725° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.

Alexander Dallas Bache dia mpahay fizika, injeniera mizaka ny zom-pirenen'i Etazonia teraka ny 19 Jolay 1806 tao Philadelphia ary maty ny 17 Febroary 1867 tao Newport, Rhode Island

Ny DVD-Teny dia manolotra ny multi-fantsona feo amin'ny ohatra ny tahan'ny niakatra ho any 192 kHz 24bit isan-fantsona sy ny angona famindrana tahan'ny izay mahatratra ny 9,6 Mbits. Ny feo dia foana amina noho ny DVD efa hatramin'ny in-12 fahaizana bebe kokoa noho ilay CD. Ny DVD-Peo ireo mpilalao dia mbola tena lafo vidy. Kokoa ny ara-toekarena vahaolana dia ny fampiasana ny solosaina raha ny feo karatra dia mamaly ny mety ny DVD-Peo.

Ny Finoana Baha’i dia finoana abrahamika mino Andriamanitra tokana (monoteisma) izay manambara ny maha tokana ara-panahy ny olombelona eran’izao tontolo izao. Ilay Persana atao hoe Mirza Husayn-Ali Nuri (fantatra amin'ny anarana hoe Baha’Allah na Baha’u’llah) no nanorina azy tamin’ny taona 1863.

Ny isam-ponin'i Prusly-sur-Ource dia 175 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2008. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 225 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 320 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 47.8719° ary 4.6622° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.

Arthur Wellesley dia mpanao politika, miaramila mizaka ny zom-pirenen'i Fanjakana Mitambatra teraka ny 1 Mey 1769 ary maty ny 14 Septambra 1852

Ny isam-ponin'i Maucourt dia 153 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2006. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 86 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 94 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 49.7942° ary 2.7553° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
I Kokong dia tanàna iray ao amin'ny distrikan'i Ngwaketse West any Botsoana. Ny isam-poniny dia 928. Ny laharam-pokontaniny dia 26. Ny laharam-pehintaniny dia -24,344962 ary ny laharan-jarahasiny dia 23,11971.

Ny 161406 (2003 UJ202) dia anisan'ny zavatra madinidinika ao amin'ny habakabaka izay hita fa mihodikodina manodidin'ny Masoandro. Ity zavatra madinidinika ity tahaka ny ankamaroan'izy ireo dia tsy hita maso noho ny hakeliny ary noho ny hamaizin'ny lokony.

Ny isam-ponin'i Cambernon dia 698 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2006. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 57 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 177 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 49.0811° ary -1.3844° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.

Ny atao hoe zavatra ara-kainkintana dia zava-drehetra izay hitan'ny maso ao amin'ny habakabaka : asterôida, karazana vato "kely" vita ranomandry na metaly, manana savaivo mirefy eo amin'ny 10 metatra hatramin'ny 200 kilometatra. Raha toa ka mihoatra ny habeny dia atao hoe fajiry (planeta) madinika ; ny fajiry dia zavatra ara-kabakabaka izay manana refy eo amin'ny 300 hatrany amin'ny 1 hetsy kilometatra (toa i Jupiter). Ireo fajiry ireo dia manana voany vita vy sady/na nikela, ho an'ny ankamaroan'izy ireo.

Ny isam-ponin'i Cheveuges dia 426 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2008. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 153 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 336 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 49.6658° ary 4.8836° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.

Giovanni Antonelli dia mpahaikintana, mpanao matematika, injeniera mizaka ny zom-pirenen'i Italia teraka ny 1 Oktobra 1818 ary maty ny 14 Janoary 1872

Ny isam-ponin'i Mercœur dia 150 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 1999. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 600 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 1009 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 45.1939° ary 3.2922° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.

Ny isam-ponin'i Fressac dia 112 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2008. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 184 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 348 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 43.9975° ary 3.9267° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.

I Fontguenand dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Châteauroux, ao amin'ny departemantan'i Indre, ao amin'ny faritr'i Centre, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 36077. I Gil Averous no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2008–2014. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Valençay

Zavatra ara-kainkintana : ireo zavatra ara-kainkintana ao amin'ny fehiben'asiterôida ireo dia manana albedo eo amin'ny 0,2-0,3 ary manana hafanana eo amin'ny -80°C hatramin'ny -150°C.