Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
noda cu ca djuno ledu'u makau cu pamoi le'i runbau .iku'i le pamoi runbau poi ca te djuno cu se cmene zo lingua,ignotas. .i la lingua'ignotas. cu se finti la xildegardis. pe la bingen. lenu mipri lei sivni selciska ku'o cale paremoi nanca bo xecto

de'i lo 2003moi la'o zoi. Ruth Hale zoi. noi ke'a cu merko ke draci bo fi'iargau je xeldraci bo gasnu cu mrobi'o to jbena filo 1908moi toi .i [na gendra]

le bu'ojda cu lijda fi lo se ctuca la budam. goi ko'a .i zoi sy. Siddhartha Gautama .sy. cmene ko'a .i ko'a puze'a jmive .i fi la barat le bu'ojda cu masno preja le midju ke xazdo tutra .e mu'a la tibet. .e la srilankas. .emu'anai lo sunsnanu ke xazdo tutra .e lo stuna ke xazdo tutra .e mu'a le jugygu'e. .e la mongolias. .e le pongu'e .e la xanguk. mu'anai

ni'o le clira mu'eske cu selgasnu le darno vecnu je bloti gidva noi ke'a lacri le nu le solri cu gidva be ke'a ti'u le nicte kei .e le tercange noi ke'a djuno le flecu be fa le rirxe fi le bancu korbi ku .e le crepu .e le nu ke'a nenri punji le tsiju le dertu sefta ri'a le murse solri tsani bo pixra .i ji'a le tcesau natmi cu zbasu la stonxeng. .e le mikce saske xislu pe le krasi merko prenu ri'a na djuno lakne ritli krinu

ni'o la .tcingis. xan. mongolo sornaitru piso'i loi xazdo tutra .i jbena la borjigin.iesuxeis .e la xo,elun. lo 1155moi bi'i lo 1167moi me'e lu borjigin.temujin. li'u .i calenu mrobi'o de'i li 18 pi'e 8 pi'e 1227 kei sornaitru la pelxu xamsi bi'i la kaspian. poi xamsi .i le trucerda be fi ty. cu ba'orgau le se sornaitru be la .mAdjarorsag. bi'i la jugygug. noi vomoi lo'i se sornaitru be la aLEKsandros. poi banli le sfenilbra

.i le velmicfapsi'o cu jicmu sidbo fi le klutiksi'o .i le velmicfapsi'o cu xusra le du'u le ka sezga'o kei cu jicmu le sevzi kei .e le du'u na kakne le nu le ka sezga'o kei cu sepli le sevzi .i le velmicfapsi'o cu xusra le du'u le ve mikce be fi le sezga'o cu daspo le sevzi gi'e cu zbasu le drata sevzi

de'i 13 la cimast. la'o zoi. Elizabeth Madox Roberts zoi. noi ke'a cu merko ke pemgau je finti bo ci'argau cu mrobi'o to jbena filo 1881moi toi .i

de'i lo 1743moi la'o zoi. Charles-Irénée Castel de Saint-Pierre zoi. noi ke'a cu fraso ke finti ci'argau cu mrobi'o to jbena filo 1658moi toi .i

de'i 18 la somast. la'o zoi. Jimmie Rodgers zoi. noi ke'a cu merko ke sagygau je zgifi'i bo ci'argau cu jbena to mrobi'o de'i lo 1933moi toi .i

la nikaraguas. zei lalxu goi ko'a cu barda lalxu la nikaraguas. poi te gugde .i ko'a pitki'otre li 8624 .i ko'a se daplu so'o da po'u mu'a la .ometepes. .e la solentinames. poi plugri

de'i lo 1829moi la'o zoi. Louis Moreau Gottschalk zoi. noi ke'a cu merko ke zgifi'i bo ci'argau je pipno bo kelci cu jbena to mrobi'o de'i lo 1869moi toi .i

ni'o le mivyfu'i goi ko'a cu pruce le mivypau le dunli fukpi .i ko'a cu vasru fukpi le jgina .e le ji'esle .e le jmive .i so'o le jmive cu pavmei rirni rorci .iku'iji'a le remna cu gasnu lenu mivyfu'i

.i so'o le prenu cu jinvi le nu le te troci be fe le nu sidju le sezga'o kei cu snuti rinka lo tolprali be le sezga'o .i le marde fapro cu se mukti go'i .i vi la'o gy. Supreme Court of Canada gy. la micel. dauson. cu marde fapro la'o gy. Applied Behavioral Analysis gy.
de'i 11 la remast. la'o gy Dick Cheney gy noi ke'a cu merko vipja'a cu selsnuti lenu lenu ri cecla la'o gy Harry Whittington gy cu xrani ri folo leri flira .i

ni'o ko'a se stuzi lo snanu be le frikytu'a be'a la nanfi'ogu'e ne'udu'a la .namibias. ne'uvu'a la .zimbabues. i ko'a ji'a se lamji la .zambias vi pa mokca

de'i lo 1955moi la'o zoi. Randy VanWarmer zoi. noi ke'a cu merko ke sagygau je sagyfi'i bo ci'argau cu jbena to mrobi'o de'i lo 2004moi toi .i

ni'o leka la bergu'e ricfu gugde ri'a leka ko'a fakci fi le tcelai pe la petrolium. tu'i la bergu'e xamsis. .i le ko'a dinske cu jmina lo canja dinske lo zukte befa trugunma [na gendra]

ni'o le dijyselpla cu larcu je saske le nu le dinju cu platu selfinti .i le ganra smuni cu vasru le mulno dinju vanbi platu fi'o jbini le galtu senta be le tcadu platu .e le midju tcadu platu selfinti .e le tumla dijyselpla be'o ce cmalu senta be le nilce .i le di'upla selfinti cu pensi le kakne je jdima pe le dinju zbasu gi'e pensi le dinju pilno mukti .e le dinju melbi .i

ni'o zoi gy. India gy. cmene selkrasi le rirxe cmene pe la indus bau le tolci'o zei persian. .i lo xindo jecta ganzu selciska .e lo kampu valsi bo pilno cu zanru zo barat .i ri selkrasi le du'u lo xindo bo nolraitru srito cmene no'u la baratas. cu selylisri lo nenri me la ma'abaratas. clani pemci

le gerna beko'a cu mutce sampu .i gy cu jicmu le gerna bela tokpisin. noi sampu natpenbau .i lo gauvla cu pamoi le'i jufra valsi .i gonai zoi .tok. mi .tok. no'u zo mi ge'u .a zoi .tok. sina .tok. no'u zo do cu gauvla gi zoi zoi. li .zoi no'u zo cu cu te sepli lo gauvla lo bridi

ni'o la friko gunma goi ko'a cu sornai te ganzu fe 52 friko gugde gi'e cfagau de'i le 2002moi zelma'i 9moi .i ko'a se farvi la friko kamgunma .i lo vajni traji nunjdi cu se jdice ci'e la nunpe'i pe la friko gunma ku .i le ja'agri pe la friko gunma cu stuzi la .adis.abebas. pe la .etiopias .i de'i le 2009moi relma'i le nunpe'i noi se jatna le libjo jatna no'u la .muamar.gadafis. cu jdice lonu le ja'agri e la friko gunma cuba binxo la friko catni

ni'o lo toldi (to la'o me. Lepidoptera .me toi) fau lo nu ri se klesi ji'i 160 ki'o se skicu jutsi ne ji'i 130 lanzu zi'e ne 46 bralanzu cu zmadu ro na miptera (to la'o me. Coleoptera .me toi) lo ka xo kau da jutsi ce'u noi ke'a .ordre lo cinki .i ca ro nanca ji'i 700 cnino jutsi cu se zatfa'i .i su'a lo toldi cu zvati ro kontinenta po'u nai la ziptu'a

de'i 24 la remast. la djin.alekzender. no'u la'o zoi. Jean Alexander zoi. noi ke'a cu brito ke xeldraci gasnu cu jbena .i[.i na gendra be {{{1}}}] [na gendra]

ni'o la .rober.cuman goi ko'a zi'e no'u la'o fasybau Robert Schuman fasybau pu vajni fraso plajvapre .i jivni le du'u ko'a cu me lo cfagau pe le ropno gunma

ni'o lo fu'ivla ta'e fukpi lo valsi be fi lo drata bangu .i ku'i lo lojbo valsi ku ji'a se galfi fi lo fu'ivla .i lo javni be lo du'u ta'i ma kau zbasu lo fu'ivla cu na sampu .i lo valsi tarmi poi se fanmo lo karsna gi'e na ka'e porpi lo cmavo jo'u lo gismu jo'u lo lujvo cu fu'ivla tarmi .i cafne fa lo nu lo fu'ivla cu valsi lo danlu .a lo spati .a lo cidja .i fu'ivla mupli fa zo djirafa
ni'o lo sanbau cu la'orpanzi bangu .i la sangug. stici la spetsias. bi'i la riminis. .iseki'ubo le sordaivla cu se fanmo me'o sy. peseba'i lonu galfi lo karsna

ni'o lo sapme'ocmaci goi ko'a cu pagbu cmaci le sampu selckaji be le steci namcu selpilno ku'i le du'u lo cmaci seljibri cu so'i roi pensi le du'u lo sapme'ocmaci cu dunli smuni lo nacycmaci .i ko'a cu traji lo ka tcesau je sampu fo lo cmaci pagbu gi'e selpilno so'a lo prenu fi lo sampu kancu .e lo saske .e lo cuntu .i

de'i lo 1945moi la'o zoi. Franco Battiato zoi. noi ke'a cu me la .italian. ke sagygau je sagyfi'i bo ci'argau je skina bo zbagau cu jbena .i

ni'o fi'o xusra fy. lo nu facki lo danfu be le stura cu se nitcu fi lo pu'u farvi fa lo tercinse ku joi lo sevzi .i lo danfu facki tadji be tu'a lo nixli cu frica lo nanla co'e .i ri'a bo ge zu'u lo nixli cu lifri lo nu djica lo nu co'a se pinji gi zu'u nai lo nanla cu lifri lo nu terpa lo nu ba'e co'u se pinji .i fy. birti lo du'u ro da zo'u ga da facki lo danfu gi da ba co'a bilmrnevrosi ja mitcinse

ni'o pa se trixexo po'u la'o .lat. Trichechus senegalensis .lat. cu xabju le stici be le friko vi le xaskoi .i lo drata po'u la'o .lat. T. inunguis .lat. cu xabju le stuna be le ketco vi le xaskoi .i le cimoi po'u la'o .lat. T. manatus .lat. cu xabju le plugri be fi la karib.

la fraiburg. goi ko'a tcadu fi la badenvirtemberg. la braisygaus .i ko'a se xabju le rerenoki'o prenu i la fraiburg vomoi lo'i tcadu be fi la badenvirtemberg. be'o tu'a le xabju .i ko'a pamoi lo'i barda tcadu be fi la dotygu'e be'o tu'a le snanu

ni'o lo tcadu na'o poi'i lo ke'a djacybenji ciste je lo ke'a dinju ciste je lo ke'a klaji ciste cu pluja .i ma'i lo ni xabju kei la .canxais. cu brarai lo tcadu .i je la .dubais. cu sutryrai lo tcadu lo ka banro

de'i lo 1944moi la piter.aulen. no'u la'o zoi. Peter Allen zoi. noi ke'a cu sralo ke sagygau je sagyfi'i bo ci'argau cu jbena to mrobi'o de'i lo 1992moi toi .i

.i so'o le te klutiksi'o be le sezga'o cu fapro le nu cipra fi le tarbi fe le ka sezga'o .i ca le nu li reci pi'e re pi'e renonomu cu detri kei la'o gy. Dr. Joseph Buxbaum gy. smadi le du'u ba le pano nanca ku le cipra be le ka sezga'o kei bei le tarbi cu zasti .i la'o gy. Autism Genocide Clock gy. kancu le temci be le cabna bei le nu ba le pano nanca ku la buxbaum. cu smadi [1]

de'i lo 1895moi la'o zoi. Mario Castelnuovo-Tedesco zoi. noi ke'a cu me la .italian. ke zgifi'i ci'argau cu jbena to mrobi'o de'i lo 1968moi toi .i

de'i lo 2moi ci'urma'i bo djedi la'o gy. Madeleine Carroll gy. noi ke'a cu brito skina xeldraci cu mrobi'o to mrobi'o de'i lo 1906moi toi .i

ni'o 18 la cimast. cu 18moi djedi fi'o masti la cimast. noi ke'a cu cimoi masti .i 17 la cimast. cu purlamdei .ije 19 la cimast. cu bavlamdei

de'i lo ci'urma'i lo glico jenmi fi'o jatna fa la djan. taulbot. poi pamoi vipnoltru la crusbyris. cu bloti klama la gy,en. ne'i lo fasygu'e gi'e kavbu lo vipjecta fi'o claxu lo jenmi damba

.i bau so'e da loi gerna sumti cu se klesi loi ralju sumti .e loi seljmina sumti .i lo ralju sumti na'o gasnu ja lifri ja seldu'a sumti .iku'i bau la lojban. le di'u gerna klesi na zasti .ije lo tersu'i cu porna'u
de'i lo 1683moi la'o zoi. Nicolaes Pieterszoon Berchem zoi. noi ke'a cu me la nederland. ke cinta larcygau cu mrobi'o to jbena filo 1620moi toi .i

de'i lo 1945moi fi'o jamna la remoi.tedyjam. no'u la'o zoi. World War II zoi. la'o zoi. Soviets zoi. cu gunta la'o zoi. Warsaw zoi. fi'o terji'a la'o zoi. Germans zoi. [na gendra]

de'i 16 la bimast. la'o zoi. Stuart Roosa zoi. noi ke'a cu merko ke kensa tutra fa'igau cu jbena to mrobi'o de'i lo 1994moi toi .i [na gendra]

de'i lo 1961moi la'o gy. Ernest Hemingway gy. noi ke'a cu merko ckufi'i gi'e pu jinga la'o zoi. Nobel Prize zoi. cu mrobi'o to jbena filo 1899moi toi

de'i lo 1682moi la'o zoi. Giovanni Battista Morgagni zoi. noi ke'a cu me la .italian. ke xadni skegau cu jbena to mrobi'o de'i lo 1771moi toi .i

.i mi pacna lenu vi le xunre cmama'a be la djordjas. lei se dzena be loi pu selfu se jibri ponse lei se dzena be loi pu selfu se jibri baco'a kasyzutla'i le kamcectamne jubme

ni'o lo me lo ralju xarpre pe le skina me'u cei za'e tcadoki cu se jvinu lo simsa be lo cipni poi se denci be'o noi'a sarxe be lo za'e skinrkartuni cacklu je na'o ku kusru je cu bebna .i ji'a ra xabju lo relcimde plini

ni'o lo berti xamsi cu xamsi ne'i lo me la .atlyntik. braxamsi du'a lo ritygu'e be'a lo dotygu'e .e lo nederlant. .e lo fasygu'e .e lo camgu'e vu'a la denmark. .e lo bergu'e

de'i 26 la pamast. la'o ry. Boris Yeltsin ry. cu nuzsku ledu'u le rukygu'e cu ciste lenu klama befalo ratxa'i jakne bei befilo mergu'e be'o bredi lenu cecla

lo kevna kanla cu traji lo kamsampu .i lo danlu no'i ke'a cu ponse le go'i cu kakne lonu dy. kanji facki lodu'u ce'u cu terbe'i gusni jgana .i lo kevna kanla cu nalponse lo lenjo

de'i lo 1767moi la .andrus.djakson. no'u la'o zoi. Andrew Jackson zoi. noi ke'a cu zemoi merko merja'a cu jbena to mrobi'o de'i lo 1845moi toi .i

lo gerna selcni cu sinxa lo terki'i be lo cusku bei la'e lo selsku be cy .i bau so'i bangu lo selbri cu vlacne fi lo nu jarco lo gerna selcni .i bau la .lojban. lo gerna selcni cu se jarco se pi'o lo cmavo be zo ui .i lo gerna selcni poi se jarco bau lo frica bangu cu ficysi'u lo satci smuni

ni'o le tcadu pu melo traji vilpa je vajni tcadu gi'e se xabju lo latmo nolraitru ca lo latmo sosygugje'a .i le tcadu cu ji'a vajni lo xriso citri gi'e se zdani le katolikas.zei be'ejda .e le .vatikan.zei tcadu

de'i lo 1973moi la'o zoi. Jane Bowles zoi. noi ke'a cu merko ke finti bo ci'argau je draci bo fi'iargau cu mrobi'o to jbena filo 1917moi toi .i [na gendra]
Галта уулын (вулканай) орой дээрэ тогоо байха болоод түүгээр газарай гүнһөө халуун лава (магма гү, али хайламал шулуу) газарай газаа таланууд гарана. Галта уулануудынь ехэбшэлэн тектоник хабтануудай ойротохо ба холдохо зааг, эхэ газарай рифтын бүһэнүүдтэ бии болоно.

1991 ондо коммунист засаглал унаснаар шашны эрх чөлөөтэй боложо, коммунизмын өмнө гол шашин байһан Төвдийн Буддизм дахин сэргэжэ эгээн түгээмэл шашин боложоээ. Христосын шашин, Исламын шашин ч гэсэн дэлгэрч эхэлжээ. 21-р зуунд зарим судлаач, түрын зүтгэлтэн нар мүнх тэнгэрийн шүтлэгийг сэргэх асуудлыг хүчтэй тавехэ боложоээ. 2006 ондо мүнх тэнгэр судлалын олон уласай хурлыг Улаанбаатарт зохион байгуулһан юм.

Санзай (сан, ᠰᠠᠩ, хитадаар 香, xiāng) — шажанай ёһоор утаа гаргажа, юумэ арюудхадаг зүйл, юумэ арюудхахын түлөө бэлдэгдэһэн, хатааһан, нюдэмэл арса. Арса, ая ганга, хуһанай буурсаг, шэнэһэнэй шэлбэһэ, тэрэнгиин сэсэг гэхэ мэтые хатаагаад нюдэжэ буйлуулһан, бурханай урда сан табидаг бутархай зүйл.

Тэгсээр Хоршон, Горлос зэргэ аймагай тайжанар, мүн Үбэр Халхын тайжанар Нурхачитай холбоотон боложо, Лигдэн хаан гансаардаба. Үбэр Халхын тайжанар манжатай холбоо тогтоохдоо Мин уласай эсэргүү хамтаржа байлдана гэжэ тангараглаһан болобошье 1622 ондо Лигдэнэй эсэргүү байлдажа ухарааһан байна. 1623 ондо Лигдэн хаан Үбэр Монголой Түмэд, Ордос зэргэ нютагуудые манжаһаа үрэһэн өөртөө нэгэдхэһэн байна.

Катана болбол — энэ матархай гонзогор шэнги хэбтэй (загбаритай) юлдэ, катанын юлдэнэй эриин урта хоёр бүюү (али) хоёрһаа дээшэ сяку байдааг сяку (японоор 尺 (しゃ)), хоёр сяку жараад см байна (60,6 см.). Барюулын урта янза бүриин хэбтэй байна. Катанын хүндынь 750-1000 г. байна юм. Эриин урта бол хоёрһаа доошо сяку — энэ вакидзаси, нэгэнһээ доошо — энэ янза бүриин хэбтай (загбаритай) хутаганууд (танто, айкути, хамидаси). Юуншье яамаршье хамаагүй хуй сая гэжэ нэрэтэй юм. Сая хуй гэжэ модоноор, модон лакаар будатайб хийха байха ёһотой. Ганса XX зуунай, хоёр дахи дайнай сагта түмэрөөр хийһэн хуй байдааг, харин тэдгээр баһа модон бүгжэтэй байна.

Джэймс Уатт 1736 оной 1 дүгээр һарын 19-ндэ Клайдай булангийн Рэнфрэширай Гринок хотодо түрэбэ. Түүнэй эсэгэ уһан онгосо барихаһаа гадана, уһан онгосотой гүйсэдхэгшэ байһан болоод хотынгоо юрэнхы хуули сахюулагшаар ажалалжа байһан боло түүнэй эхэ Агнес Муйрхэд нэрэ хүндэтэй гэр бүлэһээ гаралтай үндэр болбосоролтой эмэгтэй байба. Эсэгэ эхэ хоюулаа пресвисерианизм шажантай байһан болоод хатуу ковенантерүүд байба. Уаттай үбэг эсэгэ Томас Уатт тоогой ухаанай багша, Картсбёрнэй баронай хуули сахюулагша байгаа. Уатт һургуулида тогтомол ябажа шадаагүй. Эхилээд эхэ гэрээрээ түүндэ багшалжа байһан болобошье һүүлдэ Гринокой бага һургуулида ороһон. Тэрээр гарай маша ехэ дүйтэй болоод тоогой ухаанта абьяастай болохоо харуулаа. Хэдыхээр латин, грек хэлэнүүдтэ һонирхолгүй байһан абашье шотландиин арад түмэнэй домог яриаг шэмтэн һонирхожо байба.

Польшын залгамжалгын дайнай ябасада Миних ород жанжанай сэрэгүүдэй эзэлһэн. 1793 ондо Польшын хубаалтын үрэ дүндэ Гданьск Пруссиин мэдэл доро орожо дахин Данцигом болобо. 1807 ондо францишуудай эзэлһэнэй һүүлдэ Данциг сүлөөтэ хото боложо, харин 1813 ондо дахин Пруссида үгэһэн бэлэй.
Хүрэнгэтэ журам гэдэг бол "хүмүүн (ажалшан) үмшэгүй ушар хүдэлмэри хүрэнгэтэндэ худалдажа, бүтээгдэхүүн бии болгоно. Хүрэнгэтэн бүтээгдэхүүниие арилжажа, үмшын хүрэнгээ арбижуулдаг (нэмүү үртэг) горимиие хэлэнэ" гэжэ К. Маркс бусадһаа өөрөөр һанал дэбшүүлһэн бол Л. Мизес, А. Рэнд, М. Фридман, М. Ротбард тодорхойлолто янза бүри хэдышье юун түрүүндэ сүлөөтэ заха зээл, түрын оролсоогүй байха журамтай гэдэгтэ нэгдэдэг.

Эдэй засаг (ᠡᠳ᠋ ᠦᠨ ᠵᠠᠰᠠᠭ) гү, али эдэй засаг хобор хизгаарлагдмал нөөсэ баялигые ниигэм ба ниигэмэй бүлэг, нэгэжүүдэй одоогой ба ерээдүйн хэрэгсээ, шаардалгые хангаха зорилгоор хэрхэн яажа үрэ дүнтэй ашаглаxа зарсуулха талаар һунгалта хэхэ шиидэлые һудалдаг ниигэмэй шэнжэлхэ ухаан юм.

List of searchable databases produced by Colorado state agencies hosted by the American Library Association Government Documents Roundtable.

1941 ондо Нацис Германи этигэл эбдэн добтолжо «Эсэгэ ороноо хамгаалгын Агууехэ дайн» эхилһэн бэлэй. Дайнай үедэ Сталин үндэһэнэй үсөөнхи болохо татар, хальмаг, герман, түрэгүүдые газар нютагһаань хүсөөр нүүлгэн шэлжүүлжэ байгаа. Дэлхэйн хоёрдугаар дайнда илалта байгуулһанаар СССР олон уласай табсанда үндэр нэрэ олоһон болобошье коммунис үзэл һурталые хүсөөр экспортировалан арадшалалые нухашан даража (1956 ондо Унгарта, 1968 ондо Чехословакида сэрэгээ оруулһан) байһан ба өөрынгөө орондошье олон ургалша үзэл, тодо бэшэ байдалые хаан боогдуулжа «Эмшэнэрэй хэрэг» ба «Ленинградай хэрэг» зэргэ зохёомол хэрэгүүд үүсхэн тэргүүнэй сэхээтэнүүдээ хэлмэгдүүлэн даража байба. Энэ дайнда СССР 25 сая хүн, үндэһэнэйнгээ баялигай 28,7%-иие алдажа 1172,3 тэрбум доллар зарсуулаа. Дайнай дараа ажаүйлэдбэрилгэ, дэд бүтэсэеэ һэргээхэ, хүдөө ажахые хүгжүүлхэдэ илангаяа Зүблэлтэ холбоото уласай европынхи хэһэгтэ маша ехэ хүрэнгэ оруулалта хэхэ шаардалга гараһан. Гэбэшье Гитлердэ эсэргүү дайнда холбоотон байһан оронууд эдэй засагай хубида СССР-ые гансаардуулжа улас түрэ, үзэл һурталай хубида эсэргүүсэлые зогсохо болоо һэн.

Апостол Павел (түрэһэн нэрынь Саул; Савл; Шауль; ивр. ‏שאול‎‏‎‎; Тарсынхи Саул; Савл Тарсянин; ивр. ‏שאול התרסי‎‏‎‎; Šaʾul HaTarsi; эр.-грек Σαούλ (Saul), Σαῦλος (Saulos) ба Παῦλος (Paulos); лат. Paulus или Paullus, — орш. «бага»; магадгүй 5/10, Тарс — 64/67, Рим) — иудейн «буруу номтодой апостол» (Рим. 11:13); арбан хоер апостолнуудай тоодо ороногүй.

Панамын һубагые байгуулха түсэлые анха 1880 ондо Франциин эрхэтэд эхилүүлһэн болобошье амжалтагүй боложо, америкынхид уг түсэлые үргэлжэлүүлэн, 1914 ондо һубагай нээлтые хэһэн байна. Уг түсэл үргэлжэлхэ хугасаада ниитэ 27,500 ажалшад тахал, холера зэргэ халдабаритай үбшэн, мүн хүрьһэнэй гулгалтаһаа боложо наһа бараһан байдаг.

Эрхэ сүлөөнэй гүн ухаанша гэгдэдэг тэрэ Англиин баруун урда нютагай бишыхан хотоһоо гаралтай хүн. Оксфордой дээдэ һургуулиин Христын сүмын колледжда һуралсаба. Залуу Локк анхандаа Анагааха ухаан һонирхон һудалжа, Оксфордой дээдэ һургуулиин магистрын зэргэ хамгаалһан болоод энэ зуураа нэгэн найзынхаа нүлөөгөөр гүн ухаанда татагдаба. 1688 оной хубисхалай дараа ара арһаа залгуулан маша олон зохёол хэблүүлһэн болоод тэдэ мүнөө хүрэтэр шудалагдаһаар байна. Бүрин хэмжээгээр ботилһон 30 ном боложо гараһан байдаг.
Шухала тээбэриин уулзабари, ниидэхэ онгосын буудалтай. Томо ажаүйлэдбэриин түб. Нэхэмэлэй (хүбэн дабуунай, нооһоной), арһан гуталай, металл эдлэл болбосоруулха, химиин, хүнэһэнэй ажаүйлэдбэри. Машина- болон ниидэхэ онгосо барилга, электроника. Ехэ һургуули (1966 ондо байгуулагданхай) гэхэ мэтэ дээдэ һургуулинууд. 1801 ондо англишуудай эзэлэгдэһэн болотор Канпур хото анхандаа Ауд гүнлигэй заахан тосхон байгаа. 1857—59 оной сипайн буһалгаанай түбүүдэй нэгэн, Нана-сагиб (жэнхэни нэрэнь Данду Пант) Британида эсэргүү хүдэлөөниие толгойлбо.

Гүмбүм Бимба хиид (түбэдөөр སྐུ་འབུམ་བྱམས་པ་གླིང) — Хүхэ Нуур можын Синин хотоһоо хологүй Лёнхобо ууланаа 40 тухай га газар эзэлэн оршохо; Гүмбүм хиид бол Түбэдэй уламжалалта Буддын шажанай шарын урасхалые үндэһэлэгшэ Зонхобо Богдын мүндэлһэн газар юм. Манай тоололой 1379 ондо Богдо Зонхобын шабинар тэрэнэй хүсэлтээр түрэһэн газар шулуун субарган босхоһон хожом Гүмбүм хиидые байгуулха һуури болоо.

The Pasteur Foundation - A US nonprofit organization dedicated to promoting the mission of the Institut Pasteur in Paris. Full archive of newsletters available online containing examples of US Tributes to Louis Pasteur.

Абаахай хэлбэритэн (ᠠᠪᠠᠠᠭᠠᠬᠠᠢ ᠬᠡᠯᠪᠡᠷᠢᠲᠡᠨ, Аалза хэлбэритэн, латаар Arachnida) гээшэ үетэ хүлтэн (Arthropoda) хүреэнэй анги. 100,000 нэрлэһэн зүйлнүүдые багтана, энэ тоодо абаахайнууд, хилэнсэ хорхойнууд, хашагууд ба загай шара аалза. Хэмжээнь 0,1 мм-һээ 17 см хүрэнэ. Бэеынь гол түлэб ганса бүхэли толгой-сээжэ ба хэбэл гэһэн хоёр хэһэгтэй. Толгой-сээжэнь 6 хос мүсэтэй: аман хэһэгтэ хазууртай (хабшуур хэлбэритэй), тэмтэрүүлтэй (педипальпа) болон 4 хос үе хүлтэй. Олон абаахай хэлбэритэдэй (хилэнсэ хорхой, загай шара аалза, һүүлгүй хилэнсэ хорхой, зарим абаахай) хэбэлынь үетэйшье һаа, абаахайн ба хашагай диилэнхи хуби хэбэлынь һаланги. Хэбэлэйнь бөөрэнхэй болон тэрэнэй түгэсхэлдэ оршомдо шүлһэнэй булшархай гэһэн жэжэ барзагар түбгэр бии. Трахейн гү, али уушханай амисхаалтай (миин лэ хоёр уушхатан абаахай хэлбэритэд уушхан трахейтэй), зарим абаахайнууд арһаар амисхална. Илгаруулдаг эрхэтэниинь Коксаль булшархай гү, али Мальпигиевэй һудалнууд. Диилэнхи абаахай хэлбэритэдэй мэдэрэмжын системэ бахалуур дээрэхи зангилаатай (ganglion supraoesophagiale). Мэдэрэмжын эрхэтэн дунда нюдэн ба барижа мэдэрхэ үһэн бии. Олон абаахай хэлбэритэд (абаахайнууд, хилэнсэ хорхойнууд) хорото булшархай бии. Абаахай хэлбэритэн эрэ эмэ илгаатай, эмэгтэй абаахай хэлбэритэд үндэгэлнэ.

Германиин эзэнтэ гүрэн (германяар Deutsches Kaiserreich, албан ёһоор Германи гүрэн германяар Deutsches Reich) гээшэ 1871 онһоо 1918 оной 1 һарын 18 хүрэтэр байһан эзэнтэ гүрэн юм.

Буряадай номой хэблэл (ородоор Бурятское книжное издательство) — Буряад Ороной Улаан-Үдэ ород хэлэнэй хотод хэблэл, 1923 оной байгуулха нэрэ "Буряад-Монгол унэн".
Дэлхэйн хоёрдугаар дайнай хоорондо танкын загбар, тактикын шадабари тон хурдасатай һайжаржа, дэлхэйн хоёрдугаар дайнай үеэр танкын шэнэшлэлэй үрдилдөөн эдибхитэй үрнэхэ болобо. Танкынь Дэлхэйн хоёрдугаар дайнай үедэ асар ехэ үүргэ гүйсэдхэһэн юм. Зүблэтэ Холбоодо дайнай турша хэрэглэжэ байһан эгээн шэлдэг танкынь Т-34 ба КВ юм. Тэрэниие бүтээһэнээр танкын һунгадаг загбар бии болоо. Юрэнхыдөө XX зуунай хахадта танкын үрдилдөөн Т-34 болон Барс танкын хоорондо ябагдаһан. Т-34 Улаан армиин зэбсэглэлдэ 1939 ондо ороһон ба Эсэгэ ороной дайнай хуягта техникын үндэһэниинь болоһон юм. Дэлхэйн хоёрдугаар дайны эгээн олон тооной танкые Т-34 гэхэ ба тэрэниие Михаил Ильич Кошкинай ударидаһан олон зохёон бүтээгшэ, инженернүүдэй Харьковто хэһэн бүтээл байгаа. Мүн эгээн нэрэ суутайшье баһа хамагай «үлэ танигдаһан» танк юм. Фашис Германиие илаһан илалтын нэгэ бэлгэдэл Т-34. Дайнай эхин үеэр германишуудай танкта эсэргүү хэрэгсэл тэрэниие усадхажа шадахагүй шахуу байгаа. Зузаан хуяг, хуягай юрэ буһын налуугаар уг танк дабуу талаа абаһан байба. 1941 ондо Германи танкуудһаа Т-34 хамаагүй дабуу байһанда маргаха зүйлгүй. Гэхыдээ хэдэн хэдэн дутагдал байгаа. Дурангын шанар һайн бэшэ. Танкын даргань сумлагшые хамтаран хэжэ байһан ба оршоной хиналтань хизгаарлагдамал, дотор самхагай дотор (76 мм-ын ехэ буутай Т-34-ын хубида) зай ехэхэн дабшуу ашагтай тусхал 300 метрын дотор зайда Германи (Panzerkampfwagen T-VI «Тiger») «Барсын» хуягые нэбтэлжэ шадахаар байһан болон Германи Барс танкуудта даргань сумлагшые хэжэ байгаагүйһөө өөрөө байлдаанай талбариие бүрин хинаха боломжоор үлүү, 1000 метрһээ багагүй зайһаа буудалга хэжэ Т-34-ые һүнөөхэ бололсоотой байгаа. Германи танкууд дайнай турша Т-34-ые маневр, хурдаараа гүйсөөгүй бэлэй. Яков Вихман, Иван Трашутин хоёрой бүтээһэн В-2 дизель хүдэлүүр уг танкын хурдые хаашье байхагүйгөөр нэмэгдүүлжэ үгэһэн ба түлишэ голдоггүй, хэмнэлтэтэй байгаа.

Нэгэ хэды зуун жэлнүүдэй һүүлдэ тэндэхи Британиин 13 колонинууд өөдэ хоорондоо ниилэжэ 1776 ондо һалан тусгаарлажа, Америкын Нэгэдэһэн Улас бусад улас ороноор хүлеэн зүбшөөрэгдөө һэн. Хойто Америкын колонизацилгада хамагай томо амжалтань XVII зуунай эхеэр түбиин зүүн эрье дээрэ үргэн уудам нютаг дэбисхэртэй байһан Англи байгаа. Ехэ Британиин Америкын колони XVIII зуунай һүүлээр тусгаар тогтонолой түлөө хүсэтэй хүдэлөөнэй орьёл 1774-1776 ондо тусгаар тогтонолой дайн юм. Хоёрдохи Түбиин ехэ хурал 1776 оной долодугаар һарын 2-до колони тусгаар тогтонолоо зарлажа, хоёр хоногой дараа шэнэ түрэ байгуулха тухай албан ёһоной мэдэгдэл гаргаһан байна.
Америкэ маша олон янзын үндэһэтэнтэй орон, олон үндэһэтэниинь өөрынгөө хэлые, ёһо заншалые хамгаалһан. Арһанай үнгэ үзэбэл, 2014 ондо Америкын хүн зоной 77.7 хубинь өөһэдыгөө «сагаан арһатан» (энэ тоодо ирландиинхид, италиинхид, еврейнүүд, ородууд, польшынхид, украиншууд), 13.2 хубинь «хара арһатан» (ехэбшэлэн XVIII зуунда Африкаһаа асарһан богоолшуудай аша гуша), 17.1 хубинь «испани хэлэтэн», 5.5 хубинь Азиинхид болон Номгон далайнхид, 1.2 хубинь — Америкын индейшууд (АНУ-ай уугуул зон) гэхэ мэтээр үзэбэ. «Өөһэдыгөө иигэжэ үзэһэниинь» шухала болоод хүснэгтэ дэхи эдэ тоо баримта сүм «өөһэдынгөө тодорхойлолто» дээрэ үндэһэлбэ. Өөрөөр хэлэбэл америкынхид өеһэдыгөө али бүлэгтэ хамаарагдахые өөһэдөө тодорхойлһон хэрэг. Нэгэ бүлэг гү, али америкын индейцуудые оролсуулхагүйгээр америка хүн гэжэ ямар хүниие хэлэхэ бэ гэһэн албан ёһоной тодорхойлолто байдаггүйл даа. Тэгэхээр америка хүнэй хубида тал юу гэжэ хэлэнэ, та түүгээрээл байна. Зарим америкынхид өөһэдыгөө хоёр юмуу, тэрэнһээ дээшэ арһанай үнгэ, угсаатанай бүлэгтэ хамаарна гэжэ үзэдэг тула дээрэхи тоо баримтанда гарал угсаа яг таг гарахагүйнь тодорхой юм. Эгээн түгээмэл хэлэн — англи хэлэншье һаа, 32 сая америкынхид үшөө хоёрдохи хэлые хэрэгдэнэ, энэ дунда хамагай түгээмэл — испани, хитад, ород, польшо, солонгос, вьетнам, португал, япон, грек, араб, хинди, урду, идиш, тай, армян, навахо.

Канпур (хиндяар कानपुर), Уттар-Прадеш можо уласта Хойто Энэдхэгтэ Ганга мүрэнэй зүүн эрьедэ оршодог хото. Хүн зониинь 2 767 031 ажаһуугшад (2011), хотын захатай тоолобол 2 920 067 ажаһуугшад.

Коми хэлэнэй түрүүшын үзэг бэшэг хадаа XIV зуунда Коми эхэтэй Пермиин Стефан номлогшын зохёоһон хуушан пермиин бэшэг юм. Тус үзэг бэшэг дунда зуунай грек ба кирилл үзэгтэй адли байна. XVI зуун жэлдэ тус үзэг бэшэгые кирилл үзэгөөр һэлгэгдэһэн байгаа. 1920-ёод онуудта коми хэлые кирилл үзэгһөө гаралтай молодцовой үзэгөөр бэшэбэ. 1930-аадта лата үзэг хэрэглэгдэбэ. 1940-ээд онуудһаа хойшо І, і ба Ӧ, ӧ нэмэритэй ород үзэгые хэрэглэнэ.

АНУ-ын Тагнуулын түб газрын дэлхэйн мэдээллийн ном (CIA World Factbook)-ынхаар төрөлтийн хуби хэмжээ (нэг эмэгтэйд ногдох төрөлтийн тоо) нь 2.25-1.87, хүн зоной дундаж наслалт 67-68, Амьд төрсөн 1000 хүүхдэд ногдох нялхсын эндэгдэл 1,9 %-4 %; таван наснаас доошехэ хүүхдийн нас баралт 4,3 % байна.

Мүнөөдэр хумхаа үбшэниие эмшэлхэ эгээн түгээмэл эм хинин юм. Зарим үедэ тэрые хлорохинаар һэлгээ, харин одоо хинин дахин түгээмэл болоһон байна. Энэнэй шалтагааниинь хлорохинда эсэргүүсэлтэй Plasmodium falciparum мутаци Азида бии болоһон болон Африка ба дэлхэй бусад хэһэгтэ тарааба.

Германиин эзэнтэ гүрэнэй үндэһэлэгшэд Отто фон Бисмарк ба Һоһенцоллерн I Вильһельм. Заримда тус уласые «Хоёрдугаар райх» гэнэ («Нэгэдүгээр» ба «Гурбадугаар райх» үзэхэ). Германиин эзэнтэ гүрэн 1918 ондо Ноябриин хубисхалай үрэ дүндэ үгы болобо.
Хүдөө ажахын үйлэ ажаллалгаһаа боложо ой модон багадхажа, оршон һуугшад шэнэ газарые фермын ажахын хэрэгсээтэ газар болгон хубиргажа байгаань олон ороной биологиин түрэл зүйлдэ (био олон янза байлга) мэдэгдэхысэ таагүй нүлөө үзүүлжэ байна гэжэ тухайн оронуудай биологиин түрэл зүйлые хамгаалха үйлэ ажаллалгын хүтэлбэридэ дурдагдаһан байна. Зарим шүүмжэлэгшэд хүдөө ажахынь мүнөөнэй дэлхэйн саг агаарай хубилалтада нүлөөлжэ байна гэжэ үзөө һэн.

McKay, Ian. The Quest of the Folk: Antimodernism and Cultural Selection in Twentieth-Century Nova Scotia. McGill-Queen's U. Pr., 1994. 371 pp.

Killebrew, J. B. and Myrick, Herbert (1909). Tobacco Leaf: Its Culture and Cure, Marketing and Manufacture. Orange Judd Company. Source for flea beetle typology (p. 243)

Түүнһээ гадана ерээдүйд болохо дулааролгын хэмжээ, тэрэнэй һүргэ нүлөөнь дэлхэйн бүһэ нютагуудта яажа нүлөөхэ бэ гэдэг һайн судалагдаагүй, тодорхой буса байна. Энэ дулааралгые яажа бууруулха, тэрэнэй тулада ямар арга хэмжээ абаха бэ гэдэг талаар олон уласай хэмжээндэ улас түрын болон олон ниитын хэлэсүүлэг, түрэл бүриин үйлэ ажаллагаа ябагдажа байна. Хүлэмжын хиие (илгаруулалтые) багадхаха зорилготой Киотогой протоколдо дэлхэйн ехэнхи улас нэгэдэһэн болоно.

Цэдэн Галсанов буряад композиторнуудтай хамта хоёр зуугаад гаран дуунуудые бэшэжэ, олониинь арадай дуунууд болонхой. Ц. Галсанов хариин, ород болон зүблэлтэ классигууд В. Шекспирэй, А. Пушкинай, М. Лермонтовэй, А. Грибоедовэй, Н. Некрасовай, Т. Шевченкын, В. Маяковскиин, Дж. Джамбулай, С. Стальскиин зохёолнуудые, «Жангар», «Давид Сасунский» гэжэ үльгэрнүүдһээ хэһэгүудые оршуулһан юм.

395 он хүрэтэр Римэй эзэнтэ гүрэнэй ниислэл, 395—1453 ондо — Византиин ниислэл (1204—1261 ондо забһарда загалмайтануудай Латин эзэнтэ гүрэнэй ниислэл).

Гусаров В. Ф. Непоследовательность Конфуция и дуализм философии Чжу Си.// Третья научная конференция «Общество и государство в Китае». Т.1. М., 1972.

Эрхүү (ородоор Иркутск), Оросой холбоото уласай Эрхүүгэй можын засагай захиргаанай түб, Сибириин шухала томо хотонуудай нэгэн. Эрхүү голой Ангар мүрэн руу шудхажа ородог адагта һууна.

Эдит Пиаф (францяар Édith Piaf, жэнхэни нэрэнь Эдит Джованна Гассион, 19.12.1915-10.10.1963), Франциин эстрадын дуушан, шансонье (францяар chansonnier). Ялагар хуби хүниин зүжэгшэн, Франциин уянгын улайха дуунай дархан. Дуунай үгын ба хүгжэмэй зохёолшо, өөрын намтарые бэшэбэ. Мюзик-холлдо, драмын театрда, кинодо зүжэглэбэ (энэ дунда «Нэрэгүй одон», «Париж үргэлжэлэн дуулана»).

Уушханиинь агаар дахи хүшэлтүрэгшээр организмые хангадаг. Гэхыдээ агаартай хамтаар уушхан руу тооһон, утаа мэтын үбшэн үүсхэгшэ организмууд болон бохирдуулагша бодосууд, эгэл хэһэгүүд амисхал абаха бүридэ орожо байдаг. Бактери, нян, мөөгэнсэрнүүд уушханай эдые халдабарилуулжа үбшэлэл үүсхэдэг. Гуурһан хоолойн үрэбсэл зүбхэн гуурһан хоолойнуудые мүхөөдэг; уушханай хадхалгаань нэгэ юмуу хоёр уушхые мүхөөдэг. Уушхан үбшэлэлтын шэнжэ тэмдэгүүдтэ гуурһан хоолойнууд хөөхэ, сэр ехээр бүрилдэхэ, ханяалгаха багтадаг. Уушханай үмэн үүгын үедэ хорото хабдар үүсхэхэд хүргэдэг онсогой эсүүд бии болодог. Тамхидалта, удамшалай үртэмтэгы байдал уушханай үмэн үүгын гол шалтагаан болодог.
Гүржидэ түүхэдээ олон улас тогтожо байлаа. Оршин сагай Гүржи 11-12-р зуунда IV Давид, Тамара нарын хааншлалын үедэ хэлбэржэһэн. 19-р зуунай эхэндэ Ородой эзэнтэ гүрэндэ хабсрагдажа, Октябриин хубисхалай дараа богони хугасаанда тусгаар тогтоноод 1921 ондо Зүблэлтэд эзлэгдэн Зүблэлтэ Холбооной 15 БНУ-ын нэгэн боложо байба. 1991 ондо тусгаар тогтоножо, түүнһээ хойшо иргэнэй дайн самуунтай байдаг. Гүржи одоо нэгэдэмэл байгууламжатай, юрэнхылэгшын бүгэдэ найрамдаха засагтай түрын хэлбэртэй.

Зургаан талата саһаханууд 0 °C-ээс -3 °C-т, зүүлэг болон багана хэлбэритэй саһаханууд -5 °C-аас -10 °C-д, үлүү хүйтэн температурада (-10 °C-аас -22 °C) дахин 6 талата саһаханууд бии болоно.

Бусад хүхэтэн амитадай адли хүнүүдшье гэһэн нарай балшар үедээ эхинэйхигээ һүниие хэрэглэдэг. Олон угсаатан, яһатануудай хубида хүнүүд нарайхи наһанайхигаа дараа һү шэнгээжэ, болбосоруулха (Нүүрһэн уһан үл тэбшэхэ) шадабаряа алдадаг. Тиимэһээ олоншье ороной уламжалалта хоол хүнэһэндэ һүн бүтээгдэхүүн үргэн хэрэглэгдэдэгүй. Харин үдэр бүриин хоол хүнэһэндээ һүн хэрэглэдэг заншалтай газар оронууд илангаяа үнеэнэй, мүн хонин, ямаан, һарлаг, уһанай сар, морин, тэмээн гэхэ мэтын гаршуулһан амитадай һүниие үргэн хэрэглэдэг.

ДНБ-ий 21,4%-г аж үйлдвэр хангадаг ба хүдөө ажахын һалбаритай тэнцүүхэн байна (20.4 %). Аж үйлдвэрлэлд барилгын материал, уул уурхай (нүүрһэн, зэс, молибден, хайлуур жонш, сагаан тугалга, вольфрам, алт), газрын тос, хүнс ба ундааны бүтээгдэхүүн, малын гаралтай бүтээгдэхүүн боловсруулалт, ноолуур, байгалийн нэхмэл үйлдвэрлэл зэргэ орно. Аж үйлдвэрлэлийн өсөлт нь 2002 ондо жилд 4,1 % байба. Уул уурхайн һалбари нь Монголой эгээн гол чухал аж үйлдвэрлэлийн һалбариуудын нэг боложо хөгжсөөр байна. Энэ нь Хитад, Орос, Канадын уул уурхайн компаниуд Монголд үйл ажиллагаагаа эрхлэх болоһонтойгоор харагдаж байна. Дотоодын хоол хүнэһэнэй үйлдвэрлэл гадаадын хөрөнгө оруулалтын тусламжтайгаар хурдацтайгаар өсөж байна.

XVIII зуун жэлэй болотор мүнөөгэй Тайбэйн газар нютагта кетагалан яһатад ажаһууба. Хитадууд (диилэнхидээ Фуцзянь можынхид) 1709 онһоо һуурижажа эхилбэ. XIX зуунай эсэсээр Тайбэй хойто Тайваньтахи эгээн томо хүн зоной түб болобо; сайн худалдаанай ашаар Тайвань хоолойн эрьедэхи Тамсуй порт шухала болобо. 1875 ондо аралай хойто хэһэг Тайвань аймагһаа амяаржа, шэнэ Тайбэй аймаг болоо . 1886 ондо Тайвань Хитадай можо болоходо, Тайбэй тус можын ниислэл болобо. Манжын Цин гүрэнэй үеһөө гансал хойто хаалга үлэнхэй. Баруун хаалга ба хотын хэрэм Японой засагай усадхажа, урда ба зүүн хаалгань — Гоминьданай үедэ хубилагдаба.

Импульс — бэеын хүдэлөөниинь бэеын масса, хурдаһаа хамаарһан хэмжэгдэхүүн байна. Бэе, масса, хурданай хэмжэгдэхүүниие импульс гэнэ. Һунгадаг механикада импульсые хугасаатай харисангыгаар хүсэнһөө абаһан интегралаар тодорхойлдог:
Нурхачи баатар (1575—1626) манжа аймагуудые 1616 ондо нэгэдхээд Монголой Лигдэн хаанда захидал элгээжэ, ниитын дайсан Мин уласай эсэргүү хамтаржа дайтахые һанал болгоһоноор манжын Чин уласай түүхэ эхилнэ. Лигдэн уридань Мин уласые удаа дараа добтолжо, Мин улас Лигдэн хааные алтан мүнгөөр хахуулидаһан тула дахин Хитадтай байлдахые һонирхохогүй байгаа. Мүн Нурхачииие өөртэйнь тэгшэ зиндаанд харисаһанда дургүйсэжэ, хамтаржа ажиллахаһаа тадхалзаһан байна. Тэрэшье байтагай 1618 ондо Мин уластай холбоо тогтоон манжатай байлдаад илагдаба. Тэрэ сагһаа Нурхачи Үбэр Халхын тайжанарые өөртөө татажа сэдьхэлыень урбуулха болоо. Чингис хаан «Бусадай сэдьхэлые эзэл, сэдьхэлыень эзэлһэн байхад бэень хаа одохо» хэмээн һургажа байһан лугаа адли Нурхачи баатар «Дайсанаа зошон болгоё, зошоноо нүхэр болгоё» гэжэ яридаг байба.

Альцгеймерэй үбшэнэй үедэ ой тогтоолтын гүнзэгы алдагдал (амнези), үгэ хэлэлгын хомсодол (олигофази), этгээд хэлэлгэ (парафази), юумэнүүдые нэрлэн хэлэжэ шадахагүй байдал (ассоциатив агнози), нэрлэхэ хэлэлгэгүйдэл (амнестик афази), нэгэ гү, али хоёр оронтой тооной арифметикын үйлэдэл хэжэ шадахагүй байдал, тоо бодолгогүйдэл (акалкули), энгын хэгээд ниилэмэл үйлэдэлнүүдые гүйсэдхэжэ шадахагүйтэхэ, үйлэдэлгүйдэл (апракси), үзэг үгэ үгүүлбэри уншаад удхыень танижа шадахагүй байдал, уншалгагүйдэл (алекси) гэһэн танин мэдэхэгүйдэлэй шэнжэнүүд (агнози) элирнэ. Тархиин шэнгэндэ биохимиин шэнжэлгэ хэгээд амилоид ехэ хэмжээгээр элирнэ.

1880 ондо Америкын зохёон бүтээгшэ Джеймс Бонсак сигаретэ ороогшо машиные бүтээһэнээр иимэ тамхинай үнэ нилээд буураа. Уг машина сагта 10.000 шэрхэг тамхи ороохо хүсэн шадалтай байгаа.

Хүниинь шуһанай эрьелтын хаалтатай тогтолсоотой: шуһа шуһые зөөгшэ һудаһануудаар дамжан эрьедэг. Зүрхэнэй зүүн хэһэг хүшэлтүрэгшээр баяжаһан шуһые организмын тогтолсоонуудай һудаһануудаар шахадаг. Шуһан эд болон эритроцитуудаар дамжахадаа хүшэлтүрэгшые сүлөөлжэ, нүүрһэнхүшэлэй хиие шингээдэг. Хүшэлтүрэгшэ үгэһэн эритроцитууд хураагуур һудаһаар зүрхэндэ бусажа ерэхэдэ тэдэниие зүрхэнэй баруун хэһэг уушхан руу ябуулдаг; зүүн хэһэгынь хүшэлтүрэгшөөр ханаһан шуһые уушханһаа хүлээн абажа бүхы бэеын эдүүд рүү эльгээдэг.

Германи Европын зүрхэн хэһэгтэ байрлана. Юһэн хүршэ улас хилэ нэгэтэй: хойто зүгтээ Данитай, баруун зүгтээ Нидерланд, Бельги, Люксембург, Францитай, урда зүгтээ Швейцари ба Австритай болон зүүн зүгтээ Польшо ба Чехитэй хилэлдэг. 1990 оной 10 һарын 3-да дахин нэгэдэһэн үдэрэй һүүлдэ Германиин түб байрлалга үлүү элирүүлэгдэнэ. Германиин талмайнь 357 000 км²тухай. Хойто зүгһөө урда зүг тээшэ эгээн утань 876 км, баруун зүгһөө зүүн зүг тээшэ 640 км юм. Эгээн гадаада хилын сэгынь хойто зүгтэ Зильт арал, зүүн зүгтэ Саксониин Найсеауэ, урда зүгтэ Бавариин Оберстдорф болон баруун зүгтэ Зельфкант (Хойто Райн-Вестфали) юм. Германиин хилэнь ниитэдэ 3758 км утатай. Германида 81,8 сая шахуу ажаһуугшадтай. Германи хадаа Оросой һүүлдэ Европын олон хүн зонтой улас.

Тус хото Оденсе фьордһоо холо бэшэ байгаад Оденсе голой эрье дээрэ байрлана. Копенһаген — Ютланд линиин түмэр замай үртөө мүн. 1796—1806 оной хоорондо баригдаһан һубаг (7,5 м гүнзэгы) хотые фьордтой холбоогдоно.
Бремен (германяар Bremen [ˈbʁeːmən]) — Германиин хото. Бремерһафентай хамта Сүлөөтэ һанзын Бремен хото гэһэн можо уласта ороно. 551 767 ажаһуугшадтайгаар Бремен Германиин арбадахи томо хото юм.

Вашингтон 1732 оной 2 һарын 22-до АНУ-ай Вирджини можодо түрөө һэн. Тэдэнэйхи Вирджинида богоолой таряалангай ажахы эрхэлэн, һүүлдэ баһа уурхайн ажалда оролсожо байгаа. Вашингтонойхи дунда зэргын һорболжото айл байба. Тэрэнэй эсэгэ Августин Вашингтон болон эхэ Мэри Болл Вашингтон бүлэ Англиһаа гаралтай ажа.

Дэлхэйн хоёрдугаар дайнай эхиндэ Шарль де Голль генералай тушаалда хүртэбэ. Анри-Филипп Петенэй Нацис Германитай баталһан энхэ тайбаниие буруушаажа Англида Франциие сүлөөлхэ тэмсээнээ үргэлжэлбэ. 1940 оной 6 һарын 18-да Шарль де Голль Лондоной радиодо үгэ хэлэжэ нютагаархидта хандаад, тэмсэлээ үргэжэлэгты хэбэ. Британида «Сүлөөтэ Франци» (1942 оной һүүлдэ «Тэмсэдэг Франци») гэһэн эсэргүүсэлэй хүдэлөөниие ударидаба. Дайнай анхан шатада де Голль фашистуудые дэмжэһэн Виши засагай газарай мэдэлдэ байһан Франциин колониие хиналтада абахын тула шармайһан байгаа. Тэрэнэй үрэ дүндэ Чад, Конго, Убанги-Шари, Габон, Камерун гэхэ мэтэ колонинууд «Сүлөөтэ Францида» ниилэбэ. «Сүлөөтэ Франциин» офицернууд ба сэрэгшэд холбоотонуудай операцида хабаадалсаба. 1943 оной 6 һарада англи-америкын сэрэгүүд Хойто Африкада буужа добтолһоной һүүлдэ Алжир хотодо «Франциин үндэһэтэнэй сүлөөлгын комитет» бии болобо. Анри Жоро генералтай суг хамта Шарль де Голль тэрэ комитедэй түрүүлэгшэ болобо. 1944 ондо «Франциин үндэһэтэнэй сүлөөлгын комитет» Бүгэдэ найрамдаха Франци уласай Саг зуурын засагай газар гэжэ дахин нэрлэбэ. Шарль де Голль засагай газарай түрүүшын толгойлогшо болобо. Тэрэнэй ударидалга доро засагай газар Францида арадшалһан эрхэ сүлөө һэргээжэ, ниигэмэй-эдэй засагай шэнэшлэл хэбэ. Франциин зүүнтэн намтай дотоодын бодолгын асуудал тухай илгаа дээрэһээ 1946 оной 1 һарада Шарль де Голль юрэнхы сайдай тушаалые орхибо.

Тамхи (ᠲᠠᠮᠠᠬᠢ) — үнгэ ногоон, набша томо нэгэн зүйл үбһэн ургамалые хатаажа болбосоруулан, хэршэн талхалжа татаха, үнэрлэхэдэ бэлэн болгоһон зүйл юм. Татаха гү, али үнэрлэжэ, зажилжа хэрэглэхэдэ зорюулһан мансууруулха, нүлөөтэй, өөрһөөн хараата байдал үүсхэн донтуулха үйлэшэлгэтэй бодос агуулһан нэгэ түрэлэй хорон юм.

Эсернүүдтэй хабаатай байhандаа сүлэлгөөр ябаhанаа ойлгожо, тэрэ 1923 оной апрелиин 5-да «Правда» газетэдэ эсерэй партиhаа арсажа, Совет засагые зүбшөөhэн нээмэл бэшэг толилно. П. Дамбинов тэрэ үеын бодото байдалhаа дулдыдан, үндэhэн арадайнгаа нэгэдэлэй түлөө хүсэ шадалаа зорюулжа, hургуули, уран зохеол, театр болон үндэhэн соелоо дэлгэрүүлхэ талаар ажал ябуулха гэжэ бодоhон байгаа.

Махатма Ганди гү, али Мохандас Карамчанд Ганди (Гуджарати хэлэн: મોહનદાસ કરમચંદ ગાંધી, 1869 оной 10 һарын 2 - 1948 оной 1 һарын 30) — Энэдхэгэй арад түмэнэй ехэ хүбүүн, эхэ ороншо, колониалис эсэргүү, эхэ оронойхоо эрхэ сүлөөнэй түлөө согтой тэмсэгшэ хүмүүнлиг үзэлтэн гүн ухаантан юм. Энэдхэгые Англиин колониалис захиргаанһаа һалажа бэе даанги улас болохо үйлэ хэрэгтэй ехэ хуби нэмэри оруулһан.
2003 ондо Тайбэйдэ эгээн үндэр тэнгэри тулаһан барилгануудай нэгэ болохо Тайбэй 101 баригдаһан байна. Тайбэй хадаа — Тайваниин болбосоролой шухала түб, дээдэ һургуулинуудай дунда эгээн алдартай болбол Тайваниин үндэһэтэнэй ехэ һургуули.

Баргажан мүрэнэй дунда хэһэгтэ 200 км утатай 35 км талмайтай Баргажанай хүнды (Баргузинская котловина) байна. Баргажанай хада ба Ихаадай хадын хоорондо байрлана.

Тэнгисэй бусад хэһэгтэ дабһажалта багатай тула, Атлантик далайһаа арай өөр түрэлэй экосистемэтэй, өөрөөр хэлэбэл сэнгэг уһаныхтай элүү түһэтэй амитан, ургамал тархаһан байдаг.

Horace Kephart, Our Southern Highlanders. Rev. ed. New York: Macmillan, 1922. Reprinted as Our Southern Highlanders: A Narrative of Adventure in the Southern Appalachians and a Study of Life among the Mountaineers . With an Introduction by George Ellison. Knoxville: University of Tennessee Press, 1976.

1769 ондо Ричард Аркрайт уһаар ажалладаг ээрэмэлэй машина зохёон бүтээһэниинь айлын гэртэ багтамгүй абарга эдһээ гадана олон хүнэй хүсэн шаардагдадаг, тэрэ хэрээрээ бүтээмжэ маша үндэртэй эд байба. Иимэ хэдэн зуун ажалтантай ээрэмэлэй үйлэдбэринүүд байгуулагдажа эхилбэ. Гэбэшье уһаар ажалладаг ээрэмэлэй машинын автор Аркрайт бэшэ, Джон Кей байгаа.

1989 онһоо Франк «Soirée Internationale» гэжэ нэрэтэй элдэб янзын мэргэжэлтэдэй, соелтоной, үндэһэтэнэй ба ниитын 40-һоо 60 он болотор түлөөлэгшэдэй һара бүриин хэмжээ ябуулгануудые эмхидхэнэ.

Америкын эрхэтэнэй дайнай ябасада болоһон Уилингэй хуралай дараа Баруун Вирджини Вирджиниһээ тусгаар тогтоножо, 1863 оной зургадугаар һарын 20-нда Холбоондо тусдаа можо улас байдалаар нэгэдэн ороһон болон Эрхэтэнэй дайнай үеын хилын гол можо улас болоһон. Баруун Вирджининь Америкын эрхэтэнэй дайнай ябасада бүрилдэн тогтоһон хоёрхон можо уласай нэгэ (нүгөөдэхинь Ютын нютаг дэбисхэрһээ тусгаарлаһан Невада юм) болоод Америкын Холбооной Уласһаа һалан тусгаарлажа байгуулагдаһан сорын ганса можо улас, өөр можо уласһаа һалан тусгаарлаһан гурбан можо уласай нэгэ (бусадынь Кентукки ба Мэн) ажа һэн.

Түлөөлэгшэдэй танхим 435 гэшүүнтэй болоод хоёр жэл бүридэ хоёр жэлэй хугасаатай һунгагдана. Можо улас бүри «конгрессэй тойрог» боложо хубаагдадаг болоод тэрэ тойрогой хүн зониие тэдэ түлөөлдэг. Можо улас бүриин түлөөлэгшэдэй тоо тухайн можо уласай хүн зоной тоонһоо хамаарна. Жэшээнь хамагай олон хүн зонтой Калифорниһоо 52 түлөөлэгшэд һунгадаг байхада Делаверһаа гансахан түлөөлэгшэ һунгана. АНУ-да бараг бүхы һунгуули «илагша бүгэдые абаха» гү, али Конгрессэй тойрогто хамагай олон һанал абаһан нэрэ дэбшэгшэ илаха заршамые баримталдаг.

Тиллман Х. К. Сознание Неба (тянь) в системе воззрений Чжу Си // Ретроспективная и сравнительная политология. Публикации и исследования. Вып. I.: Наука. Главная редакция восточной литературы, 1991. — С.302-319.
Дамбинов П.Н. 1892 оной февралиин 20-до Эрхүүгэй губерниин Заглик улуста олон хүүгэдтэй үгытэй буряад айлай бүлэдэ түрэһэн юм. 8 наһатай байхадань, эжынь наһа бараа, жэл үнгэрхэдэнь эсэгэнь мордоо. Петя хүнгэн бэшэ бэрхэшээлнүүдтэй бага наһандаа дайралдаа, 8 наһатайһаа аха хүнүүдтэй поли дээрэ хүдэлжэ захалаа. Үдэр бүри хүндэ ажал хээшье һаа, тэрэ сэдьхэлээрээ доройтоогүй, харин оршон тойронхи байгаали, эсэгынгээ найман ханатай hэеы гэрэй оройдо хараасгайн жэргэхые һайхашааhаар үндыгөө. Петр Эрхүүгэй хүдөө ажахын училищи Харганын (Усть-Ордагай буряад нэрэ) хажуудахи Жердовка гэhэн hууринда дүүргэжэ, тэрэ сагта шухала хэрэгтэй багшын болон агрономой хоёр мэргэжэл шудалжа гараа. Тэрэ сагта хүндэ хэрэгтэй ямар мэргэжэл шэлэхые һайн ойлгодог байгаа. Түүхэшэдые ба хэлэ бэшэгэй мэргэжэлтэдые мүнөөнэйхидэл адли аминдань заадаггүй, харин сугтань нэгэ суг факультедтэ заадаг һэн, юундэб гэхэдэ хэлэ бэшэг мэдэхэгүй ямар түүхэшэн гарахаб гэжэ ойлгодог hэн.

1853—1856 оной хоорондо Британиин сэрэгүүд байлдажа байха үедээ Түрэгүүдһөө анха сигаретэ тамхиие оложо мэдэбэ. Тэдэ гаанһаар татахань набшан тамхиһаа хамаагүй эбтэйхи болохые ажаглажа, уламаар хэрэглэжэ заншаһан байдаг.

Монгол улас нь эрс тэс уур амьсгалтай. Уласай ихэнх газарт зун халуун болоод өвөл маша хүйтэн. 1 һарын дунджууд −30 °C-д хүрдэг. Хааяа уур амьсгалын өөрчлөлт болох зудад нэрвэгддэг. Улаанбаатар хот нь дундаж температураараа дэлхийд эгээн хүйтэн нийслэлд тооцогддог жилийн дундаж хэм нь -хэмтэй байдаг дэлхэйн цор ганц нийслэл юм. Манай орны нийслэлийн дараа Канадын Оттава хот хүйтнээрээ орно.

Япон эзэнтэ гүрэн (Ехэ Япон эзэнтэ гүрэн, японоор 大日本帝国 (だいにっぽんていこく)) гээшэ 1868 оной 1 һарын 3-һаа 1947 оной 5 һарын 3 болотор Японой эзэн хаанда һуурилһан онсогой улас гүрэн болон тэрэнэй доро империалис бодолгоор эзэлһэн нютаг дэбисхэр гү, али Японой империалис үе юм. 1868 оной 1 һарын 3 Мэйдзи шэнэшлэлэй үрэ дүндэ Мэйдзи засагай газар байгуулжа 1947 оной 5 һарын 3 Японой Үндэһэн Хуули хүсэн түгэлдэр болохо хүрэтэр 79 жэл оршон байгаа. Мэйдзи шэнэшлэлээр түргэн нээлтэ бодолготой барууншаһан Азиһаа түрүүшын баян болон сэрэгээр хүсэтэй гүрэн болоһон байна.

Шефтсбериин гүн (Earl of Shaftesbury) нэрын үмэнһөө Локк Хойто Америкын Каролина можын хубида Үндэһэн хуули болбосоруулхада оролсоһон. («Fundamental Constitutions of Carolina»).

1989 ондо Берлинэй хана унаба. Хоёр улас 1990 оной 10 һарын 3-да нэгэдээ. Нэгэдэһэн Германиин ниислэлые Берлин руу нүүбэ. 1957 ондо Баруун Германи Европын эблэлые байгуулһан оронуудай нэгэ болоод, энэ байгуулга 1993 ондо Европын Холбоо болоһон байна. Германи Шенгенэй бүһэдэ ороһон болон 1999 ондо Еврое мүнгэн тэмдэгтээ болгоһон.
Октав Мирбо (франц. Octave Mirbeau; 1848 оной 2 һарын 16, Тревьер — 1917 оной 2 һарын 16, Парис) — Франциин уран зохёолшо. Эмшын гэр бүлэдэ түрэһэн бэлэй. Ванн хотын иезуидай колледжые дүүргэһэн. Анархис үзэл һанаагаар, уналтын (декаденсэй) үеын гоо зүйгээр нүлөөлэгдэһэн. «Минии обоохойн захидал» (Lettres de ma chaumière, 1886) новеллнуудай түрүүшын ном, «Голгофа» (Le Calvaire, 1886), шажанда эсэргүү «Аббат Жюль» (1888) болон «Себастьен Рок» (1890) нэрэтэй романууд үнэн хүсэлтээр тэмдэглэнэ. Гэһэншье, эдэ зохёолнуудай бодито байдал натуралис дэлгэрэнгыгээр һуларгаһан байна.

Эртэ дээр үеһөө мүнөөнэй Монгол уласта бэлшээриин нүүдэлшэд амидаржа байһан ба хааяа нэгэдэжэ томо улас гүрэнүүдые байгуулжа бэлэй. Эдэһээ анханайхинь болохо Хүннү гүрэн МЭҮ 209 ондо Модун шаньюйгаар ударидуулан түрэтэ улас үүсхэһэн юм. Энэ гүрэн богони хугасаанай дотор Цинь уласта аюул ушаруулһан эгээн гол хүсэн боложо, уламаар Сагаан хэрэм баригдаха шалтагааниинь болоһон. Сагаан хэрэм өөрөө жанжан Мэнь Тианай үедэ 300,000 сэрэгээр хамгаалагдажа байба. Хүннүгэй дараа Сяньби, Жужан улас, Муюн, Тоба зэргэ эртын Монголшуудай байгуулһан уласууд оршожо ябаһаар 6-р зуунда Түрэгүүдтэ дарагдаж, 8-р зуунай үедэ уйгурнууд залгамжалан улас байгуулжа, тэрэнэй дараа Киданууд залгамжалһан байна. 10-р зуунһаа эхилэн зэргэсэһэн олон аймагууд байгуулагдаһан болоод, 1182—1206 онуудта Чингис хаанай Хамаг Монголой ханлигта бүгэдэ нэгэдхэгдэжэ, Ехэ Монгол Улас байгуулагдаһан.

П. Дамбинов 1917 ондо Эрхүүгэй Бурнацкомой таhагай түрүүлэгшын орлогшоор hунгагдана. Тиихэ үедэ Бурнацком буряад үндэhэ яhатанай байдалаа өөhэдөө тодорхойлхо эрхэ олгохын тула ябадал эрхилhэн юм. Тэрэниие буряад-монгол фракциин Эмхидхэн байгуулха Суглаанай түрүүлэгшээр, Алас Дурна Уласай Арадай Суглаанай түрүүлэгшын орлогшоор hунгагдаhан юм.

Бээжэнгэй хүн зоной тоо хурсаар ургажа байгаа. 1953 онд 2.8 сая, 1982 онд 9.2 сая, 2000 онд 13.6 сая хүн амтай байсан бол 2010 онд 19.6 сая оршин суугчтай болсон. Энэни уласдаа Шанхайн дараа, дэлхэйдэ эхэнэй 10-т багтаха ехэ тоо юм.

1530 ондо Австри ехэ гүнлиг, Богеми, Испани, Унгар хаанта уласууд, Нидерланд, Миланай ба Бургунди гүнлиг Арюун Римэй эзэн хаан болоһон V Карлай мэдэл доро оробо. Һабсбургтан обог Европын хахадые ноёрхобо. 1517 ондо Протестант шэнэшлэл эхилжэ, 1524-26 оной Таряашадай дайн ушаруулба. Германи католик ба протестант гүнлигүүдтэ хахараа. 1618-48 оной Гушан жэлэй дайн Германиин децентрализациие бэхижүүлбэ. XVIII зуун жэлдэ Прусси Австриһаа Силезиие, Польшоһоо Баруун Прусси ба Познаниие эзэлжэ, агуу гүрэнөөр өөдэлбэ.

Монгол Уласай аймагууд, Монгол Уласай сумд Монгол уласай нютаг дэвсгэр засаг захиргааны хорин нэгэн аймаг, нэг нийслэл хотод хуваагдана. Аймаг нь сум, сум нь багт хуваагддаг ба Нийслэл хот нь дотроо дүүрэг, дүүрэг нь хороондо тус тус хуваагдана.

Eitinger Leo. Norway. In: Rittner Carlos, Myers Sandra (Hrg.). The Courage to Care. Rescuers of Jews During the Holocaust. New York, London 1986.