Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
Mae'r dull yna o rannu tir, "cyfran" yn y cyfreithiau Cymreig, yn debyg i'r arfer yn Iwerddon. Byddai'r mab ieuengaf yn rhannu'r tir, yna'r mab hynaf yn dewis ei ran ef yn gyntaf, ac wedyn y gweddill, gan orffen gyda'r ieuengaf. Os oedd mab wedi marw o flaen ei dad, byddai ei ran ef yn mynd i'w feibion. Ni allai merched eifeddu tir fel rheol, er fod cofnod o achos yn Llancarfan lle cofnodir rhannu'r tir rhwng dau frawd a chwaer. Wedi marwolaeth yr olaf o'r meibion, byddai'r "tir gwelyawc" yn cael ei rannu eto, gyda wyrion y perchennog cyntaf yn cael rhannau cyfartal. Ar farwolaeth yr olaf o'r wyrion, rhennid y tir eto rhwng y gor-wyrion. Dywedir yn aml fod y system yma yn arwain at leihau'r maint o dir a ddelid gan unigolion dros y cenedlaethau, ond fel y nodir gan Watkin, nid yw hyn yn wir oni bai fod y boblogaeth yn cynyddu'n gyflym a nifer o feibion yn dilyn pob tad. Araf iawn oedd tŵf y boblogaeth yn y Canol Oesoedd.

Ar restr yr Undeb Rhyngwladol dros Gadwraeth Natur (UICN), caiff y rhywogaeth hon ei rhoi yn y dosbarth 'Heb ei gwerthuso' o ran niferoedd, bygythiad a chadwraeth gan nad oes data digonol.

Roedd 29,299 o ail gartrefi a thai haf yn yr Alban yn ôl cyfrifiad 2001, sef 1.3% o'r holl stoc tai. Roedd y ffigwr yn 19,756 ym 1981, ond yn ystod yr 1990au y gwnaed y cynnydd mwyaf. Yn wahanol i'r arfer, yn yr ardaloedd trefol mae'r Alban wedi gweld y cynnydd mwyaf sylweddol o dai haf ac ail gartrefi yn ddiweddar, yn arbennig yng Nghaeredin ac Aberdeen. Ond, mae'r rhan fwyaf o'r tai haf a'r ail gartrefi yn dal i'w canfod yn yr ardaloed gwledig, yn nodweddiadol, roedd 47% o'r tai rhain yn yr ardaloedd gwledig pell, lle roedd un ym mhob wyth o dai yn dŷ haf neu'n ail gartref.

Gwasanaethodd fel Aelod Seneddol Sudbury, Suffolk rhwng 1830 a 1834. Yn Etholiad Cyffredinol 1835 safodd fel ymgeisydd Ceidwadol yn Sir Faesyfed gan golli o 27 pleidlais. Yn Etholiad Cyffredinol 1837 safodd yn aflwyddiannus etholaeth Poole cyn cael ei ailethol fel AS Sudbury mewn isetholiad ym Mawrth 1837. O glywed am farwolaeth Walter Wilkins AS Sir Faesyfed ym 1840, ymddiswyddodd fel aelod Sudbury er mwyn ceisio eto ym Maesyfed. Bu Syr Love Parry Jones Parry yn canfasio'r etholaeth ar ran y Rhyddfrydwyr ond o weld pa mor wael oedd ei obeithion o ennill tynnodd ei enw allan o'r ornest ac etholwyd Walsh yn ddiwrthwynebiad. Parhaodd yn AS Sir Faesyfed hyd ei ddyrchafu i Dŷ'r Arglwyddi fel Barwn 1af Ormathwaite ym 1868.

Dienyddwyd rhyw 5000 o fanditiaid gan Bab Sixtus V yn y pum mlynedd cyn ei farwolaeth ym 1590, ond roedd tua 27,000 mwy ohonynt yn byw yng nghanolbarth yr Eidal.

16g - 17g - 18g1630au 1640au 1650au 1660au 1670au 1680au 1690au 1700au 1710au 1720au 1730au1680 1681 1682 1683 1684 - 1685 - 1686 1687 1688 1689 1690

The only thing which completely was an amazement to me and brought me to photography was the work of Munkacsi. When I saw the photograph of Munkacsi of the black kids running in a wave I couldn't believe such a thing could be caught with the camera. I said damn it, I took my camera and went out into the street.
Gweithiodd yn gyfan gwbl mewn du a gwyn heblaw am ambell i arbrawf aflwyddiannus gyda ffilm lliw. Nad oedd ganddo fawr o ddiddordeb ym mhrosesau neu offer ffotograffig gan gymharu tynnu lluniau gyda chamera bach â thynnu sgetsh sydyn â llaw.

Mae Wrwgwái wedi ennill Cwpan y Byd ddwywaith, y gystadleuaeth gyntaf yn 1930 ac eto yn 1950. Gyda phoblogaeth o tua 3.5 miliwn, Wrwgwái yw'r wlad leiaf i ennill Cwpan y Byd.

Etholwyd Leanne Wood fel arweinydd Plaid Cymru ar Fawrth 15fed 2012, gan guro Dafydd Elis Thomas ac Elin Jones. Seiliwyd ei hymgyrch ar y cysyniad o 'wir annibyniaeth'.

Pysgodyn sy'n byw yn y môr ac sy'n perthyn i deulu'r Syngnathidae ydy'r pibell fôr Nilsson sy'n enw benywaidd; lluosog: pibellau môr Nilsson (Lladin: Syngnathus rostellatus; Saesneg: Lesser pipefish).

Daeth Hartington yn fwyfwy anesmwyth â pholisïau Gwyddelig Gladstone, yn enwedig ar ôl llofruddiaeth ei frawd iau, yr Arglwydd Frederick Cavendish ym Mharc Phoenix, Dulyn ym 1882. Ym 1886 torrodd gyda Gladstone yn gyfan gwbl. Gwrthododd i wasanaethu yn nhrydedd lywodraeth Gladstone, ac ar ôl pleidleisio yn erbyn y Mesur Rheolaeth Cartref Cyntaf daeth yn arweinydd yr Unoliaethwyr Rhyddfrydol. Ar ôl Etholiad Cyffredinol yn 1886 Hartington gwrthododd cais arall i fod yn Brif Weinidog, gan ddewis yn hytrach i ddal y cydbwysedd yn Nhŷ'r Cyffredin a rhoi cefnogaeth o'r meinciau cefn i'r ail lywodraeth Geidwadol yr Arglwydd Salisbury. Yn gynnar ym 1887, ar ôl ymddiswyddiad yr Arglwydd Randolph Churchill, cynigiodd yr Arglwydd Salisbury i gamu i lawr a gwasanaethu mewn llywodraeth dan Hartington, ond gwrthododd y cyfle am y drydedd tro.

Tref a chymuned yn ne-ddwyrain Ffrainc yw Gap. Hi yw prifddinas département Hautes-Alpes, ac mae'r boblogaeth tua 39,000. Saif tua 150 km i'r gogledd o Aix-en-Provence. Mae'n adnabyddus am ei chaws, gapençais.

Mae'n ymddangos mai yn y Cilgant Ffrwythlon, sef y tiroedd sy'n ymestyn o Balesteina drwy ogledd Syria, Irac, Cyrdistan ac i lawr afonydd y Tigris a'r Ewffrates i fôr Gwlff Arabia, y cychwynodd amaeth a hynny tua 11,500 CP. Roedd y tir hwn yn llawer mwy ffrwythlon nag ydy heddiw. Ceir tystiolaeth fod barlys, gwenith a lentils a fridiwyd ar gyfer y bwrdd bwyd yn cael ei dyfu 9,800 o flynyddoed yn ôl. Wrth gwrs, mae'n ddigon posib i hyn ddigwydd mewn sawl lle yn annibynol o'i gilydd tua'r un amser e.e. yn ne Tsieina, Sahel yn Affrica ac yn Gini Newydd. Roedd Oes yr Iâ'n dal i afael yn y tir ond roedd y glawiad yn llawer mwy ffafriol na'r hyn a geir heddiw, ac yn cynnal coedwigoedd a thiroedd agored fel y'i gilydd.

Cyfrol o gerddi gan Iwan Rhys yw Eleni Mewn Englynion. Gwasg Carreg Gwalch a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2008. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

Aderyn a rhywogaeth o adar yw Twinc gwair wynebddu (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: twincod gwair wynebddu) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Tiaris bicolor; yr enw Saesneg arno yw Black-faced grassquit. Mae'n perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Mae Baden (Ffrangeg: Baden) yn gymuned yn department Mor-Bihan (Ffrangeg: Morbihan), Llydaw. Yn yr erthygl hon, cyfieithir y termau brodorol kumunioù (Llydaweg) a communes (Ffrangeg) i "gymuned" yn Gymraeg.

Swydd gyntaf Williams yn y pwll oedd swydd dryswr; un o'r swyddi mwyaf diflas ac undonog gellir ei dychmygu. Bu'r dryswr yn eistedd yn y tywyllwch a'r distawrwydd am oriau yn disgwyl i löwr mynd heibio, gan agor a chau drws ar ei gyfer. O'r Plough aeth i weithio ym mhyllau Fforchaman, Canol Duffryn ac Aberaman.

Roedd amaethu'n ddatblygiad allweddol yn nhwf gwareiddiad gan fod medru darparu bwyd yn rhyddhau pobl i ymhel â thechnolegau newydd, diwylliant ayb. Datblygiad o hyn oedd y Chwyldro Diwydiannol a ryddhaodd bobl ymhellach o fod yn gaeth i amaethu i wneud pethau eraill. Cyn y Chwyldro Diwydiannol, roedd mwyafrif llethol o bobl yn amaethwyr, gyda math o fodolaeth hunan-gynhaliol o dyfu planhigion ac anifeiliaid i'r teulu'n unig yn hytrach na'u gwerthu am arian. Yng Nghymru, gwelwyd effaith hyn yn bennaf ar ddau fath o ffermwr: y ffermwyr godro a drodd i werthu llaeth a'r ffermwyr defaid a ddechreuodd farchnata gwân.

Enillodd Hessen ei hannibyniaeth yn Rhyfel Olyniaeth Thuringiaid (1247–1264), a daeth yn Landgrafiaeth o fewn Yr Ymerodraeth Lân Rufeinig. Cododd yn fuan i bwysigrwydd sylfaenol o dan Landgraf Philip y Fawrfrydig, a oedd yn un o'r arweinwyr Almaeneg Protestannaidd. Ar ôl marwolaeth Philip ym 1567, rhannwyd y diriogaeth ymhlith ei bedwar mab o'i briodas gyntaf (roedd Philip yn figamydd) mewn llinellau: Hessen-Cassel, Hessen-Darmstadt, Hessen-Rheinfels a Hessen-Marbwrg. Bu farw'r ddwy linell ganlynol allan yn weddol fuan (1583 ac 1605), Hessen-Cassel a Hessen-Darmstadt oedd y ddwy diriogaeth graidd yn y tiroedd Hessiaidd. Rhannwyd llinellau cyfochrog sawl gwaith dros y canrifoedd, fel ym 1622, pan rannwyd Hessen-Hombwrg i ffwrdd o Hessen-Darmstadt. Mabwysiadodd Cassel Galfiniaeth yn yr 16g, tra arhosodd Darmstadt gyda Lutheriaeth ac o ganlyniad, bu gwrthdaro rhwng y ddwy linell, yn arbennig yn yr anghydfod dros Hessen-Marbwrg ac yn y Rhyfel Deng Mlynedd ar Hugain, pan ymladdodd Darmstadt ar ochr yr Ymerawdwr, tra ochrodd Cassel gyda Sweden a Ffrainc.

Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.

Aderyn a rhywogaeth o adar yw Cog Sirkeer (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: cogau Sirkeer) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Taccocua leschenaultii; yr enw Saesneg arno yw Sirkeer cuckoo. Mae'n perthyn i deulu'r Cogau (Lladin: Cuculidae) sydd yn urdd y Cuculiformes.

Aderyn a rhywogaeth o adar yw Cordanagr melynllwyd (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: cordanagrod melynllwyd) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Hemispingus frontalis; yr enw Saesneg arno yw Oleaginous hemispingus. Mae'n perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Ardal heb llawer o law yw anialwch (diffeithwch). Ceir anialwch iâ a thwndra mewn ardaloedd oer, ac anialwch sych mewn ardaloedd poeth. Ceir anialwch sych mewn nifer o ardaloedd: mewn ardaloedd isdrofannol (e.e. Sahara, Gobi a Kalahari), mewn ardaloedd arfordirol (e.e. Atacama a Namib), mewn basnau mawr yn y mynyddoedd (e.e. y Great Basin), neu y tu hwnt i fynyddoedd. Mewn llawer ohonynt does dim ond tywod, cerrig neu halen.

Casgliad o storïau byrion sy'n ymdrin â pherthynas pobl â'i gilydd yng nghylch cartref a chymdeithas gan awdures Trai a Llanw, Cyn Noswylio a Blwyddyn o Ryddid.

Ffilm ffantasi sy'n serennau Hugh Jackman, Patrick Stewart, James Marsden a Halle Berry ydy X-Men ("Dynion X") (2000). Mae'r ffilm yn seiliedig ar y llyfrau comig gan Stan Lee a Jack Kirby.

Yn ôl yr achau, yr oedd Cynan yn fab i Rhodri Molwynog. Bu Rhodri farw yn 754 ac nid oes sôn am Cynan hyd 813, felly awgrymir yn Y Bywgraffiadur Cymreig fod gwall yn yr achau. Daeth Cynan yn frenin Gwynedd ar farwolaeth Caradog ap Meirion, y dywedir ei fod yn gefnder iddo. Bu Cynan yn ymladd a Hywel, ei frawd yn ôl Dr. David Powel, er ei fod yn cael ei alw yn Hywel ap Caradog ambell dro. Yn 814 llwyddodd Hywel i gipio Ynys Môn oddi wrth Cynan. Yn 816 enillodd Cynan yr ynys yn ôl, ond bu farw'r flwyddyn honno.

Actor, llenor, cerddor jazz, digrifwr, dramodydd, a chyfarwyddwr ffilm Americanaidd yw Woody Allen (ganed Allen Stewart Konigsberg; 1 Rhagfyr 1935). Mae ei gorff mawr o aith, a'i ardull ffilm ymenyddol, sy'n cymysgu dychan, ffraethineb a hiwmor, wedi ennill parch a'i wneud yn un o'r gwneuthurwyr ffilm mwyaf toreithiog yr oes gyfoes. Mae Allen yn ysgrifennu, a chyfarwyddo ei ffilmiau yn ogystal ac actio yn y rhan fwyaf ohonynt. Mae Allen yn cymryd llawer o'i ysbrydoliaeth o lenyddiaeth, rhywioldeb, athroniaeth, seicoleg, ei hunaniaeth Iddeweg, sinema Ewropeaidd, a Dinas Efrog Newydd, ble'i ganwyd a bu'n byw am gydol ei oes.

O'i ieuenctid roedd Williams yn aelod pybyr o'r Blaid Ryddfrydol, fel bardd, anghydffurfiwr a chefnogwr achos hunain lywodraeth i Gymru roedd yn aelod o adain genedlaetholgar y Rhyddfrydwyr - Cymru Fydd. Fel undebwr llafur a chefnogwr hawliau'r gweithwyr roedd hefyd yn cefnogi adain llafur y Blaid Ryddfrydol. Erbyn troad y 19 / 20 ganrif roedd tensiynau yn codi rhwng y ddwy adain. Roedd nifer o'r llafurwyr yn credu bod ymrwymiad pobl fel Mabon a Williams i'w cyd-genedlaetholwyr megis Lloyd-George a Tom Ellis yn rhwystro datblygu Plaid Lafur go iawn ac yn gweld y Gymraeg fel rhwystr i uno'r dosbarth gweithiol. Yn wir bu'r anghydfod mor ddrwg rhwng y ddwy adain o'r blaid fel i Charles Butt Stanton gweiddi'r slogan death to Mabon yn ystod streic ym 1906.

Mae llyfrau eraill i ddysgwyr yn gynnwys Fi, a Mr Huws gan Mared Lewis, cyfres Blodwen Jones gan Bethan Gwanas, Sgŵp! gan Lois Arnold, Budapest gan Elin Meek a Dysgu Byw gan Sarah Reynolds.

Gwas neidr o deulu'r Corduliidae (neu'r 'Gweision neidr gwyrdd') yw'r Macromidia rapida. Fel llawer o weision neidr, ei gynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd.
Teitl llawn y llyfr yw Kynniver llith a ban or yscrythur lan ac a ddarlleïr yr Eccleis pryd Commun y Sulieu a'r Gwylieu trwy'r vlwyddyn: o Cambericiat W.S..

Ceir cryn amrywiaeth yn yr eirfa a ddefnyddir i ddisgrifio ysfa caseg pan fo hi mewn gwres ag angen stalwyn. Yng Ngogledd Cymru dywedir ei bod yn 'gofyn stalwyn' neu'n 'marchio' ('marchu' mewn rhai ardaloedd). Ym Nyffryn tanat, Powys, dywedir ei bod 'yn marchu' ac 'ym Mrycheiniog, mae'r gaseg 'yn marcha'. Yng ngogledd Maldwyn, defnyddir 'gofyn stalwyn/march/ceffyl', ac mae hyn yn dangos fod cryn amrywiaeth oddi fewn i un ardal fechan.

Planhigyn blodeuol sydd i'w ganfod yn hemisffer y Gogledd yw Drych Gwener mawr sy'n enw gwrywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Campanulaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Legousia speculum-veneris a'r enw Saesneg yw Large venus`s-looking-glass.

Pentref yng nghymuned Saundersfoot, Sir Benfro, Cymru yw Churchton, sydd 67.7 milltir (108.9 km) o Gaerdydd a 196.9 milltir (316.8 km) o Lundain.

Deugotyledon ac un o deulu'r 'pincs' fel y'u gelwir ar lafar gwlad yw Gwlyddyn-y-dom mawr sy'n enw gwrywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Caryophyllaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Stellaria neglecta a'r enw Saesneg yw Greater chickweed. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Brechlys Mwyaf.

Rhwng 407 a 409 roedd y Fandaliaid, gyda chymorth yr Alaniaid, wedi concro rhan helaeth o Sbaen. Gofynnodd yr ymerawdwr Rhufeinig yn y gorllewin, Honorius, am gymorth y Fisigothiaid i adennill y tiriogaeth, ac wedi iddynt lwyddo, rhoddodd diriogaeth iddynt yn Gallia Aquitania fel gwobr. Yn 475, llwyddodd eu brenin Euric i orfodi'r Rhufeiniaid i gydnabod annibyniaeth teyrnas y Fisigothiaid. Erbyn 500 roedd Teyrnas y Fisigothiaid, gyda'r brifddinas yn Toulouse, yn rheoli Aquitania, Gallia Narbonensis a'r rhan fwyaf o Sbaen, neu Hispania. Yn 507 gorchfygwyd hwy gan y Ffranciaid dan Clovis I. Lladdwyd eu brenin Alaric II a chollasant eu gafael ar Aquitaine. Symudwyd canolfan y deyrnas i Barcelona, ac yna i Toledo. O 511 hyd 526, roedd y Fisigothiaid mewn cynghrair â'r Ostrogothiaid dan Theodoric Fawr.

Rhif a symbol sy'n dynodi absenoldeb swm yw 0 (dim neu sero). Yn y system ddegol, 0 yw'r prifolyn rhwng -1 ac 1 sy'n dynodi'r pwynt trawsnewid rhwng gwerthoedd positif a negatif.

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd. Wedi deor o'i ŵy mae'r bidog tywyll yn lindysyn sydd yn bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.
Codwyd Hessen-Darmstadt i statws Prif Ddugiaeth ym 1806. Ymladdodd y diriogaeth ar ochr Prwsia yn erbyn Awstria yn Rhyfel 1866, o gadwodd ei annibyniaeth er iddynt gael eu gorchfygu, gan fod rhan fwyaf o'r wlad wedi ei leoli i'r de o Afon Fain, a ni feiddiodd Prwsia geisio ehangu y tu hwnt i'r ffin yr afon hon, rhag ofn cythruddo Ffrainc. Ond, cafodd y rhannau o Hessen-Darmstadt i'r gogledd o'r afon (yr ardal o amgylch tref Gießen, a elwir yn aml yn Oberhessen) eu cynnwys yn y Norddeutscher Bund, sef ffederasiwn o wladwriaethau'r Almaen, a sefydlwyd gan Brwsia ym 1867. Ymunodd gweddill y Brif Ddugiaeth ag Ymerodraeth yr Almaen ym 1871. Roedd Darmstadt yn un o ganolfannau'r Jugendstil o gwmpas troad y ganrif.

Yn fuan wedyn symudodd ei rhieni i Ganada, a dilynodd hwy yno pan oedd yn 18 gan gymryd dinasyddiaedd Canadaidd. Priododd a chafodd blant Elise a Erik, cyn ysgaru. Roedd ganddi gymhwyster cyfraith felly cafodd Sêl i ddod yn Notari Cyhoeddus ar gyfer cymuned fechan is-Arctig, a oedd i ddod yn osodiad ei nofel Ice Trap yn ddiweddarach.

Danfonwyd heddlu Metropolitanaidd Llundain, milwyr ar feirch y diwrnod wedyn, a'r milwyr o'r 18th Hussars i gyrraedd Pontypridd am 8:15 am. ar 9 Tachwedd. Roedd terfysg mewn sawl trf erbyn hyn ac aeth rhai ohonynt i Aberaman, Llwynypia, y Porth a mannau eraill.

Gall y nifer o dai haf mewn ardal gael effaith ar y nifer o dai fforddiadwy sydd ar gael ar gyfer trigolion lleol. Bydd y pobl sy'n prynu ail gartref fel rheol yn byw mewn ardaloedd dinesig ac yn ennill cyflog uwch, ac felly yn gallu fforddio talu mwy am dŷ na'r trigolion lleol. Wrth i ardal deniadol ddod yn fwy poblogaidd, bydd y nifer o ail dai yn codi ac yn gwthio prisiau tai'r ardal i fyny yn gyffredinol. Ond, mae rhai yn dadlau fod tai haf yn gwneud lles i gymunedau. Yn 2006, mewn cyfweliad gyda'r Financial Times dywedodd y gweinidog tai ar y pryd, Yvette Cooper: "Yn y rhan fwyaf o ardaloedd y wlad mae'r nifer o dai sy'n ail gartrefi yn fach iawn ... nid yw'n ffaith sylweddol sy'n effeithio ar fforddiadwyaeth."

Mae'n debyg mai hyn sy'n gwneud y llyfrgell hon yn adnabyddus yw'r ffaith iddi gael ei llosgi'n ulw gan arwain at golli nifer fawr o'r sgroliau a llyfrau; mae ei dinistrio wedi dod yn symbol o golli gwybodaeth ddiwylliannol. Nid oes sicrwydd pryd y cafodd y Llyfrgell ei llosgi na phwy a wnaeth, ac mae'n bosib bod y Llyfrgell wedi wynebu sawl tân dros lawer o flynyddoedd.

Mae gweithiau Bunyan wedi'u cyfieithu i'r Gymraeg nifer o weithiau dros y blynyddoedd. Yn y 19g prin oedd y capelwyr na cheid copi o waith Bunyan yn eu cartref.

Bu gwarchae ar y castell gan Cymry'r Gogledd dan arweiniad Madog ap Llywelyn yng ngwrthryfel Cymreig 1294. Dros ganrif yn ddiweddarach ymsododd Owain Glyndŵr arno; ni chipiwyd y castell ond llosgwyd y dref gaerog o'i gwmpas.

Symudodd llawer o'r Fisigothiaid tua'r gogledd, gan ffurfio Teyrnas Asturias yng ngogledd Sbaen, a bu gan eraill ran bwysig yn ymerodraeth Siarlymaen ychydig yn ddiweddarach.

Mae gan Saint Briac dau wersyll, saith o draethau, pedwar cwt tennis, maes pêl-droed, a chlwb hwylio, cwrs golff mini ac un un 18 twll a nifer o fwytai.
Mynyddwr a fforiwr o Seland Newydd oedd Syr Edmund Percival Hillary (20 Gorffennaf 1919 - 11 Ionawr 2008). Ar 29 Mai, 1953, ef a Tenzing Norgay oedd y cyntaf i gyrraedd copa Sagarmatha (Mynydd Everest), y tro cynta i'r copa uchaf yn y byd cael ei esgyn.

Yn 1678 cyhoeddwyd gwaith Newton ar ddeddfau disgyrchiant yn Mathematical Principles of Natural Philosophy. Dywedodd Newton fod pob gronyn yn y bydysawd yn atynnu pob gronnyn arall gyda grym sydd yn gyfrannol i wrthdroad y sgwar o'r pellter rhyngddynt. Mae dau ronnyn gyda mâs m1 a m2 wedi ei gwahanu gyda pellter r (o'i ganolbwynt disgyrchol), maint y grym disgyrchol yw:

Ar restr yr Undeb Rhyngwladol dros Gadwraeth Natur (UICN), caiff y rhywogaeth hon ei rhoi yn y dosbarth 'Heb ei gwerthuso' o ran niferoedd, bygythiad a chadwraeth gan nad oes data digonol.

Mae niwsans preifat yn peri codi achos yng nghyfraith camwedd lle ceir ymyrryd anuniongyrchol gyda thir yr hawlydd - fel arfer drwy effeithio'n andwyol ar y defnydd neu'r mwynhad o'i eiddo - wedi'i achosi gan ddefnydd afresymol y diffynnydd o'i dir ei hun.

Aderyn a rhywogaeth o adar yw Turtur ffrwythau Palau (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: turturod ffrwythau Palau) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Ptilinopus pelewensis; yr enw Saesneg arno yw Palau fruit dove. Mae'n perthyn i deulu'r Colomennod (Lladin: Columbidae) sydd yn urdd y Columbiformes.

Bu'n aelod Seneddol Rhyddfrydol dros etholaeth Meirionnydd am 14 mlynedd gan ennill dau etholiad yn gyffyrddus efo dros 60% o'r bleidlais a chael ei ethol yn ddiwrthwynebiad unwaith.

Petai gwraig yn darganfod ei gŵr gyda merch arall, roedd ganddi hawl i iawndal o chwe ugain ceiniog ganddo y tro cyntaf, a punt yr ail dro. Y trydydd tro, byddai ganddi'r hawl i'w ysgaru. Os oedd gan y gŵr ordderch, roedd gan y wraig yr hawl i daro'r ordderch heb dalu iawndal, hyd yn oed os byddai hyn yn achosi marwolaeth yr ordderch. Dim ond am dri peth y caniateid i ŵr guro ei wraig: am roi'[n anrheg rywbeth nad oedd ganddi'r hawl i'w roi, am gael ei garganfod gyda dyn arall neu am ddymuno mefl ar farf ei gŵr. Petai yn ei tharo am unrhyw achos arall, byddai ganddi hawl i gael talu ei sarhad. Petai'r gŵr yn ei darganfod gyda dyn arall ac yn ei churo, ni fyddai ganddo'r hawl i unrhyw iawndal pellach.

Dywed fod ei nai Cadog wedi ei hannog i ddychwelyd i Gymru o Gernyw. Symudodd yn ôl i Llangenni. Arhosodd i gweddïo a tarddodd ffynnon yn y fan ble bu hi yn penlinio. Sefydlodd llan yn agos. Rhybuddiodd ei nai Cadog gan Cain y buasai ei llan yn syrthio i feddiant pobl drygionus ond buasai eraill yn eu disodli. Buasai rhain yn dod o hyd i'w bedd trwy nerth ei gweddïau hi a buasai y fan yn gysegredig ar gyfer addoliad am byth. Dinistriodd capel Llangenni yn 1790 ond mae y ffynnon yno o hyd.

Rhwng 1863 a 1874 gwasanaethodd Hartington mewn nifer o swyddi amrywiol yn y Llywodraeth, gan gynnwys swydd Arglwydd y Morlys a Swydd yr Is-ysgrifennydd dros Ryfel o dan brif weinidogaethau Palmerston ac Iarll Russell, ac yna fel y Bostfeistr Cyffredinol, a Phrif Ysgrifennydd yr Iwerddon yn y llywodraeth gyntaf Gladstone.
15g - 16g - 17g1460au 1470au 1480au 1490au 1500au 1510au 1520au 1530au 1540au 1550au 1560au1512 1513 1514 1515 1516 1517 1518 1519 1520 1521 1522

Gwas neidr o deulu'r Corduliidae (neu'r 'Gweision neidr gwyrdd') yw'r Cordulephya montana. Fel llawer o weision neidr, ei gynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd.

Gwas neidr gymharol fawr o deulu'r Aeshnidae ('Yr Ymerawdwyr') yw'r Cephalaeschna viridifrons. Fel llawer o weision neidr, ei gynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd.

Mae'r peiriannau chwilio mawr fel Google ac AOL i gyd yn cadw manylion personol o bob math, yn cynnwys cyfeiriad IP y defnyddiwr a'r termau a chwilwyd ayyb, heb wybod i'r defnyddiwr ac yn barod i'w trosglwyddo i gwmnïau neu hyd yn oed i lywodraethau. Mae'r ychydig o eithriadau i'r drefn yn cynnwys Scroogle, sy'n defnyddio Google ei hun ond yn deithrio manylion y defnyddiwr, a'r peiriant metachwilio arloesol Ixquick, sy ddim yn cadw unrhyw fanylion personol o gwbl bellach, yn cynnwys cyfeiriadau IP.

Aderyn a rhywogaeth o adar yw Môr-wennol yr Amason (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: môr-wenoliaid yr Amason) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Sterna superciliaris; yr enw Saesneg arno yw Amazon tern. Mae'n perthyn i deulu'r Gwylanod (Lladin: Laridae) sydd yn urdd y Charadriiformes.

Fe ddefnyddiodd Cartier-Bresson gamera Leica 35mm gyda lens 50mm neu weithiau lens eang am dirweddau. Roedd y Leica yn dipyn llai o faint ac yn llawer ysgafnach na chamerâu mawr y cyfnod a ddefnyddiwyd gan ffotograffwyr papurau newydd. Roedd Cartier-Bresson yn gallu symud yn rhydd, heb dynnu sylw ato'i hun yn bachu delweddau o bobl yn ymddwyn yn eu cynefin naturiol. Llaw melfed a llygaid barcud oedd ei ddisgrifiad.

Roedd gan y Dug diddordeb oes mewn rasio ceffylau, fel gŵr ifanc bu'n rasio fel joci o dan y ffug enw Mr J C Stuart. Enillodd un o'i geffylau Belphobe y Mil Gini ym 1877, ac enillodd un arall Morion y Royal Hunt Cup ym 1890 a Chwpan Aur Ascot ym 1891.

Roedd yn arweinydd Plaid Cyngres Nepal a llwyddodd i drawsnewid y wlad o fod dan arweiniad brenhiniaeth i fod yn system aml-bleidiol, a honno'n system ddemocrataidd.

Dyddiadur Cymraeg gan Sonia Edwards yw Yr Arwisgo: Dyddiadur Sara Harris. Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2007. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

Mae gwreiddiau'r goeden fechan hon yn hoff o bridd gwlyb, a thyf fel arfer ar lan afon, nant neu lyn. Mae'r dail wedi eu lleoli bob yn ail a'r blodau'n unrhyw - gyda chynffonau wyn bach benyw ar un coeden a'r gwryw ar goeden arall hy mae'n blanhigyn deuoecaidd. Mae'r petalau'n fach iawn ac ni cheir petalau. Mae gan y goeden briodweddau meddygol, gan gynnwys atal y ddannodd a gwrth-feiotig.

Mae'r Sefydliad yn corffori o dan y gyfraith yr Iseldiroedd fel Stichting Europeana ac wedi ei lleoli o fewn y Bibliotheek Koninklijke, y llyfrgell genedlaethol yr Iseldiroedd. Mae'n darparu fframwaith cyfreithiol ar gyfer llywodraethu Europeana, cyflogi'r staff, gwneud cais am gyllid a galluogi cynaliadwyedd y gwasanaeth.
Enw cyffredin ar unrhyw blanhigyn llysieuol pigog o'r teulu Asteraceae, yn enwedig y genera Carduus a Cirsium, ac iddo flodau tiwbaidd sy'n ymffurfio'n bennau crwn yw ysgallen (lluosog: ysgall).

Honodd John Zephaniah Holwell fu farw 123 o'r 146 o garcharorion yr Ymerodraeth a ddaliwyd, ond mae gwirionedd yr hanes yn ddadleuol ac yn ôl rhai hanesyddion propaganda i bardduo enw Siraj oedd hanes Holwell.

Aled Rhys Wiliam (1990, gol.) Llyfr Cynog : a medieval Welsh law digest (Aberystwyth: Canolfan Uwchefrydiau Cymreig a Cheltaidd) (Pamffledi Cyfraith Hywel)

Etifeddodd Owain y rhan fwyaf o'r deyrnas ar farwolaeth Gruffudd yn 1137, ond gyda Cadwaladr yn dal Meirionnydd a Cheredigion. Yn 1143 lladdodd gwŷr Cadwaladr Anarawd ap Gruffudd, tywysog Deheubarth, trwy frad. Roedd amheuaeth gref fod hyn ar orchymyn Cadwaladr. Ymatebodd Owain trwy yrru ei fab Hywel ab Owain Gwynedd i gymeryd tiroedd Cadwaladr yng Ngheredigion oddi arno. Ffôdd Cadwaladr i Iwerddon lle cyflogodd lynges gan Lychlynwyr Dulyn. Glaniodd yn Abermenai yn 1144 i geisio gorfodi Owain i dychwelyd ei diroedd. Ymddengys i Gadwaladr adael y Daniaid a dod i gytundeb a'i frawd. Yn 1147 gyrrwyd Cadwaladr o'i diroedd ym Meirionnydd gan Hywel ab Owain Gwynedd a'i frawd Cynan. Wedi cweryl arall rhwng Cadwaladr ac Owain, alltudiwyd Cadwaladr i Loegr.

Mae'r Sefydliad yn hyrwyddo cydweithio rhwng amgueddfeydd, archifau, casgliadau clyweledol a llyfrgelloedd er mwyn i ddefnyddwyr gael mynediad integredig er mwyn eu cynnwys drwy Europeana a gwasanaethau eraill.

Israniad o amser daearegol sy’n llai nag eon ond yn fwy na chyfnod yw gorgyfnod (Saesneg: era). Mae'n rhanu'r 'eon' yn israniadau llai. Yr hyn sy'n hollti amser yn grwpiau llai, yn aml iawn ym myd y daearegwr, yw digwyddiadau yn ymwneud a cherrig y Ddaear, newid hinsawdd, rhywogaethau'n cael eu difodi neu impact catastroffig gwibfeini wrth daro'r Ddaear.

Astudiaeth yn canolbwyntio ar bedwar awdur: Thomas Hardy, Richard Jefferies, John Cowper Powys ac Edward Thomas, a'u dehongliad o leoedd a thirluniau yn ne a de-orllewin Lloegr.

Aderyn a rhywogaeth o adar yw Tsicadî mynydd (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: tsicadîod mynydd) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Parus gambelli; yr enw Saesneg arno yw Mountain chickadee. Mae'n perthyn i deulu'r Titw (Lladin: Paridae) sydd yn urdd y Passeriformes.

Ym 1898 penodwyd Williams yn Asiant Adran Orllewinol Ffederasiwn y Glowyr. Trwy'r penodiad daeth yn swyddog undeb cyflogedig dros weithwyr ym mhyllau Cwm Tawe, Cwm Nedd, Cwm Garw, Llanelli, Resolfen ac Abergwynfi.

Llyfrgell Frenhinol Alexandria neu Lyfrgell Hynafol Alexandria yn Alexandria, yr Aifft, oedd un o lyfrgelloedd mwyaf ei maint a mwyaf arwyddocaol yr hen fyd. Roedd wedi'i hadeiladu i'r Awenau, naw duwies y celfyddydau. Ffynnodd o dan nawdd y frenhinlin Ptolemaidd a daeth yn brif ganolfan i ddysgeidiaeth o'i hadeiladu yn y 3g CC hyd nes i'r Rhufeiniaid goncro'r Aifft yn 30CC. Yn ogystal â'i chasgliadau o weithiau, roedd ganddi ddarlithfeydd, ystafelloedd cyfarfod a gerddi. Roedd y Llyfrgell yn rhan o sefydliad ymchwil mwy o'r enw Musaeum Alexandria, ble astudiodd nifer o feddylwyr enwocaf yr hen fyd.
Tref weinyddol Swydd Amwythig ydy'r Amwythig. Llwyth y Cornovii oedd yma am ganrifoedd ond fe'u trechwyd tua 650 O.C. gan y goresgynwyr Sacsonaidd. Ceir gwreiddiau dyfnion yn y cysylltiad rhwng Cymru a Swydd Amwythig.

Yn ôl Cerian Arianrhod, Maestref ddychmygol yng Nghaerdydd yw'r Dyfroedd, a dyma ganolbwynt y nofel, mewn gwirionedd. Mae'n stori sy'n edrych i'r gorffennol ac i'r dyfodol, gan roi cipolwg i ni ar hanes yr ardal a ffawd rhai o'i thrigolion. Lle llwm yw'r Dyfroedd mewn sawl ystyr, lle nad yw gobeithion wastad yn cael eu gwireddu.

Bac-gamon yw un o'r gemau bwrdd hynaf i ddau chwaraewr. Mae'r darnau chwarae yn cael eu symud yn ôl rhôl y dis, a chwaraewyr yn ennill drwy gael gwared ar eu holl ddarnau o'r bwrdd. Mae llawer o amrywiadau bac-gamon, mae'r rhan fwyaf ohonynt yn rhannu nodweddion cyffredin. Mae bac-gamon yn aelod o'r teulu tablau, un o'r dosbarthiadau hynaf o gemau bwrdd yn y byd.

Ychydig iawn o drigfannau a geir yn yr anialwch. Yn draddodiadol mae nifer o'i drigolion yn byw bywyd nomadaidd neu led-nomadaidd. Ond lle ceir dŵr ceir gwerddonau ffrwythlon ac mae'r enghreifftiau mwyaf ohonynt yn cynnal trefi a phentrefi pur sylweddol, yn arbennig yn y Sahara ac Anialwch Arabia.

Bu Plas Iolyn yn gartref i'r teulu Prys, yn cynnwys dau aelod amlwg o'r teulu, Elis Prys (Y Doctor Coch) (1512? - 1594?) a'i fab Tomos Prys, 1564? - 1634), bardd ac anturiaethwr. Roedd y Dr Elis Prys yn noddwr hael i feirdd gogledd Cymru. Ymhlith y beirdd a ganodd glod lletygarwch Plas Iolyn y mae Tudur Aled, Siôn Tudur a Lewys Môn. Adnewyddwyd y plas tua'r flwyddyn 1560. Mae yn awr yn ffermdy.

O ganol yr 16g tan 1974, llywodraethwyd Llanarmon Dyffryn Ceiriog gan sir weinyddol Dinbych. O 1895 tan 1935, roedd Llanarmon Dyffryn Ceiriog yn ran o ardal wledig Llansilin, a gyfunwyd yn 1935 gyda ardal wledig Y Waun i greu ardal wledig Y Waun. Arhosodd Llanarmon Dyffryn Ceiriog yn ran o ardal gwledig Y Waun o 1935 tan 1974.

Trawsnewidiwyd Hessen-Darmstadt o frenhiniaeth i weriniaeth yn ystod chwyldro 1918, ac ailenwyd yn swyddogol yn Volksstaat Hessen (Talaith Pobl Hesse). Meddiannwyd rhannau o Hesse-Darmstadt ar lan orllewinol y Rhein (talaith Rheinhessen) gan filwyr Ffrengig hyd 1930, o dan delerau cytundeb heddwch Versailles y Rhyfel Byd Cyntaf, a ddaeth i ben yn swyddogol ym 1919.

Ystyrir y flwyddyn 1886 fel blwyddyn geni'r car modern, pan rhoddodd Karl Benz batent ar ei Benz Patent-Motorwagen yn yr Almaen. Yn nechrau'r 20c fodd bynnag y gwelwyd cynnydd aruthrol yn y nifer o geir a gynhyrchwyd. Un o'r rhai cyntaf i fod yn fforddiadwy ac yn boblogaidd oedd y "Model T", yn 1908, car Americanaidd a gynhyrchwyd gan y Ford Motor Company. Ac yno, yn Unol Daleithiau America y gwelwyd y cynnydd mwyaf yn nifer y ceir, gan ddisodli anifeiliaid fel dull o dynnu troliau a chertiau.

Weithiau, bydd perchnogion tai haf yn symyd i fyw i'w hail gartref yn barhaol pan fyddent yn ymddeol, yng Nghymru gall hyn fod yn fygythiad i Gymreictod ardal gyda'r cynnydd yn y nifer o drigolion di-Gymraeg.
Mae disgyrchiant y ddaear yn rhoi pwysau i wrthrychau ag yn achosi iddynt ddisgyn tuag at wyneb y ddaear. Mae'r ddaear yn symud tuag at y gwrthrych hefyd ond mae'r symudiad yn rhy fach i'w sylwi. Mae'r planedau yn trogylchu'r haul oherwydd effaith disgyrchiant. Yn yr un modd y mae'r lleuad yn yn trogylchu'r ddaear, gellir gweld dylanwad disgyrchiant y lleuad ar y ddaear mewn bodolaeth llanw y môr.

Mae CBAC yn creu gwerslyfrau yn fersiwn y De a fersiwn y Gogledd. Mae sawl cwrs Cymraeg yn defnyddio'r llyfrau swyddogol, ond mae llawer o gyrsiau yn defnyddio'u llyfrau eu hunain, ond yn dilyn yr un maes llafur.

Papur newydd Saesneg yn bennaf ceidwadwyr wythnosol oedd the Glamorgan, Monmouth and Brecon Gazette a sefydlwyd ym 1832. Cafodd ei gylchredeg yn trwy siroedd Mynwy, Morgannwg a Brycheiniog. Cofnodai newyddion yr ardal yn bennaf, a gwybodaeth. Teitlau cysylltiol: Glamorgan, Monmouth & Brecon Gazette, Cardiff Advertiser, and Merthyr Guardian (1841-1844).

Peiriant sy'n chwilio am gyfeiriadau a gwybodaeth o fewn data cyfrifiadurol, digidol yw peiriant chwilio (cyfrifiadurol)). Mae'n defnyddio hypergysylltiadau sy'n bresennol mewn gwefannau neu gronfeydd data er mwyn asesu pwysigrwydd y wybodaeth a'u rhestru ar ffurf hits, gyda'r rhai mwyaf perthnasol neu bwysicaf ar frif y ddalen. Mae porwyr da yn cyrchu'r wybodaeth a geisir yn sydyn, o fewn eiliadau.

Gwyfyn sy'n perthyn i deulu'r Noctuidae yn urdd y Lepidoptera yw bidog tywyll, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy bidogau tywyll; yr enw Saesneg yw Dark Dagger, a'r enw gwyddonol yw Acronicta tridens.

Mae tiwtoriaid prifysgol (a elwir yn gynorthwywyr dysgu yn yr Unol Daleithiau a rhannau o Ganada) yn aml yn ddarlithwyr neu'n fyfyrwyr uwchraddedig a bennir i arwain seminarau a thiwtorialau ar gyfer myfyrwyr israddedig.

Aderyn a rhywogaeth o adar yw Brych torwinau (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: brychion torwinau) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Turdus fulviventris; yr enw Saesneg arno yw Chestnut-bellied thrush. Mae'n perthyn i deulu'r Brychion (Lladin: Turdidae) sydd yn urdd y Passeriformes.

Nodweddir rhostir sych asidig gan lystyfiant megis grug Calluna gyda Grug y Mel, Llus, Brigwellt Main ac eithin. Fe'i ceir ym mhobman ar ein hucheldiroedd, ac mae'n arbennig o gyffredin ar y Berwyn. Yr unig eithriad yw ardal y Migneint, sydd gan fwyaf yn wlyb. Ceir rhostir gwlyb yn aml yn gymysg a gorgors, a'r prif blanhigion yw'r Grug Deilgroes a Chlwbfrwynen y Mawn. Ar yr ucheldiroedd yn y gorllewin a'r de y ceir hwn yn bennaf, yn enwedig ar y Rhinogydd a'r Migneint. Ar rostir sych a gwlyb fel ei gilydd, mae'r Ilwyni bychain yn gymysg a glaswellt a hesg, yn dibynnu ar y sefyllfa leol a'r dull rheoli. Ceir ychwaneg o fanylder ar gynefin y grugiar goch ar dudalen 51 o Atlas Adar Nythu Gogledd Cymru.

Mae Craig y Benglog wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu SSSI) ers 01 Ionawr 1959 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 35.75 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.
Yr unig adeilad i addoli ynddo cyn hynny oedd yr eglwys yn Llan-giwg a thai preifat anghydffurfwyr, neu daith 5-milltir i Alltwen neu Gwmllynfell. Cafwyd peth angydfod a oedd angen capel ai peidio, gan fod hoelion wyth y gymdeihas yn credu bod taith 5-milltir ar ddwy droed yn gwbwl dderbyniol.

Aderyn a rhywogaeth o adar yw Melysor Guadalcanal (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: melysorion Guadalcanal) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Meliphaga inexpectata; yr enw Saesneg arno yw Guadalcanal honeyeater. Mae'n perthyn i deulu'r Melysorion (Lladin: Meliphagidae) sydd yn urdd y Passeriformes.

Mae Afon Arkansas yn un o'r afonydd mwyaf i ymuno ag Afon Mississippi, yng nghanolbarth yr Unol Daleithiau. Enwir talaith Arkansas ar ei hôl. Mae'r afon yn llifo i'r dwyrain neu'r de-ddwyrain, yn gyffredinol, gan groesi taleithiau Colorado, Kansas, Oklahoma, ac Arkansas.

Un enghraifft syfrdanol o'r effaith a gaiff tai haf ar gymuned, yw pentref Derwen-gam a anfarwolwyd yn ddiweddarach mewn cân brotest gan Edward H Dafis. Ar un adeg roedd pob un o dai y pentref yn dai haf. Enghraifft arall yw Berwick, Ardal y Llynnoedd, lle mae 50% o'r tai yn eistedd yn wag trwy bron gydol y flwyddyn. Mae angen balans gofalus i gadarnhau bod digon o ymwelwyr yn cael eu denu i ardal heb greu'r effaith o "Winter ghost town".

Pentref a chymuned yng Nghernyw, De-orllewin Lloegr ydy Lanivet (Cernyweg: Lanneves). Saif tua 2.5 milltir (4.0 km) i'r de-orllewin o Bodmin. Ceir yma eglwys wedi'i chysegru i Gyngar Sant.

Fe'i ceir ar ffurf cymylau ionedig poeth, er enghraifft, rhanbarthau rhyngseryddol llai dwys ac oerach, neu gymylau dwys o hidrogen moleciwlar a moleciwlau eraill. Yn ogystal ceir cronynnau llwch yn y gofod ledled y galaeth.

Prifysgol yng Nghaergrawnt a'r brifysgol hynaf ond un yn Lloegr ydy Prifysgol Caergrawnt (Saesneg: University of Cambridge). Mae ei gwreiddiau'n dyddio'n ôl i ddechrau'r 13g, pan symudodd nifer o ysgolheigion yno i ffoi rhag dinasyddion gelyniaethus Rhydychen. Erbyn 1226 roedd yr ysgolheigion yn ddigon niferus i sefydlu mudiad â changhellor yn bennaeth arno. Derbyniasant nawdd gan y Brenin Harri III ym 1231 i'w gwarchod rhag landlordiaid y dref.

Ar ddechrau'r Ail Ryfel Byd ym 1939, fe ymunodd a byddin Ffrainc yn yr uned ffilm a ffotograffiaeth. Fe'i ddalwyd gan y Natsïadd ym 1940 a threilliodd 3 mlynedd fel carcharor rhyfel yn gorfod gwneud llafur caled. Fe geisiodd ddianc dwywaith ond fe'i daliwyd a'i gosbi. Roedd ei drydydd ymgais i ddianc yn llwyddiannus ac ymunodd a'r Résistance. Cododd ei annwyl Leica, oedd wedi'i gladdu ar fferm cyn y rhyfel a dechreuodd dynnu lluniau o ran olaf y rhyfel a rhyddhau Ffrainc.

Aderyn a rhywogaeth o adar yw Preblyn coed corunwinau (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: preblynnod coed corunwinau) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Stachyris capitalis; yr enw Saesneg arno yw Rufous-crowned tree babbler. Mae'n perthyn i deulu'r Preblynnod (Lladin: Timaliidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Mae Llwyn, a leolir ger pentrefan Llwyn yng ngymuned Llanrhaeadr-yng-Nghinmeirch, Sir Ddinbych, wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu SSSI) ers 17 Chwefror 1983 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 22.1 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Coeden gollddail fechan o deulu'r helygen yw Helygen frau sy'n enw benywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Salicaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Salix fragilis a'r enw Saesneg yw Crack-willow. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Helygen Frau.

Saif y castell wrth ryd strategol ar Afon Clwyd. Mae'n bosibl mai yma neu gerllaw yr ymladdwyd Brwydr Morfa Rhuddlan yn 795. Cododd y brenin grymus Gruffudd ap Llywelyn gastell yma yn 1063 a'i wneud yn sedd frenhinol. Ond llosgwyd y castell hwnnw gan y Saeson pan anfonodd Harold, brenin Lloegr, fyddin i ogledd Cymru.

Aderyn a rhywogaeth o adar yw Colomen gynffonhir Reinwardt (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: colomennod cynffonhir Reinwardt) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Reinwardtoena reinwardtsi; yr enw Saesneg arno yw Reinwardt's long-tailed pigeon. Mae'n perthyn i deulu'r Colomennod (Lladin: Columbidae) sydd yn urdd y Columbiformes.

Bu'n olygydd y Spectator rhwng 1999 a Rhagfyr 2005. Fe'i etholwyd yn Aelod Seneddol dros etholaeth Henley yn 2001, o dan Michael Howard a David Cameron, ac ymunodd a Chabined yr Wrthblaid fel Gweinidog dros Ddiwylliant, y Diwydiant Creadigol ac yna Addysg Uwch.

Planhigyn blodeuol o deulu llygad y dydd a blodyn haul ydy Ystrewlys sy'n enw gwrywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Asteraceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Achillea ptarmica a'r enw Saesneg yw Sneezewort. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Distrewlys, Tafod yr ŵydd, Ystrewlys.

Ganwyd Robert Williams yn 1830, yn Tŷ'n yr Ardd ym mhentref bach Llanrhychwyn, yn y bryniau i'r gorllewin o bentref Trefriw, yn fab i Robert ac Ann Williams. Teiliwr wrth ei grefft oedd y tad. Yn fuan ar ôl ei eni symudodd y teulu i fwthyn arall yn yr un pentref, Ty'n y Coed.

Aderyn a rhywogaeth o adar yw Plethwr gyddfresog (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: plethwyr gyddfresog) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Thripophaga humilis; yr enw Saesneg arno yw Streak-throated canastero. Mae'n perthyn i deulu'r Adar Pobty (Lladin: Furnariidae) sydd yn urdd y Passeriformes.

Pentref yng Nghwm Rhymni ym mwrdeisdref sirol Caerffili yw Pontlotyn (Saesneg: Pontlottyn). Saif ar y briffordd A469, fymryn i'r de-orllewin o Rhymni.

Ar 1 Medi 1910, cyhoeddodd perchnogion y lofa bosteri'n nodi eu bwriad i gau pob gwythien, a fyddai'n effeithio pob un o 950 gweithiwr y lofa. Aeth y dynion ar streic a galwodd y Cambrian Combine ddynion o du allan i'r ardal i dorri'r streic. Ffurfiodd y glowyr linellau piced a chynhaliodd Ffederasiwn Glowyr De Cymru falot, ac aeth 12,000 o lowyr cwmni'r Cambrian Combine ar streic. Gwrthododd y glowyr y cynnig o 2s 3c y tunnell.
Daeth datganoli i frig yr agenda gwleidyddol ym Mhrydain yn y chwedegau, yn dilyn buddugoliaeth Gwynfor Evans yn is-etholiad Caerfyrddin yn 1966, a Winifred Ewing dros yr SNP yn Hamilton ym 1967 a hefyd is-etholiadau Glasgow Pollock (1967), Rhondda Fawr (1967) a Chaerffili (1968). O ganlyniad sefydlwyd Comisiwn Crowther a ddaeth yn Gomisiwn Kilbrandon ar ôl marwolaeth yr Arglwydd Crowther.

Bu farw Owain Gwynedd ar yr 28ain o Dachwedd 1170, a chafodd ei gladdu yn yr eglwys gadeiriol ym Mangor er ei fod yn dal wedi ei esgymuno. Ymddengys i'w gorff gael ei symud o'r eglwys i'r fynwent yn ddiweddarach.

Fel mae Lloyd Jones ei hunan yn sylwi, "At times I felt that I belonged to the wrong sex and was living in the wrong time and place to be a successful artist." Ym 1989 gadawodd ei swydd fel Swyddog Celfyddydau Gweledol yn Nyfed er mwyn gweithio fel arlinudd llawn amser. O hynny ymlaen datblygodd gwaith Mary Lloyd Jones i gymryd ffurf canfasau afreolaidd mawr. Roedd y gwaith yn gysylltiedig â lliain, pwytho a llifo-socian y brethyn. Yn hwyrach yn ei bywyd, dychwelodd i ffurfiau mwy traddodiadol o baentio yn ogystal â chreu baneri mawr. Ysbrydolwyd gwaith Lloyd Jones yn fawr gan y tirlun lle magwyd hi, yn enwedig y tirlun sydd wedi'i greithio gan fwyngloddio. Mae ei synnwyr o'r lle hwn yn cael ei ymestyn hefyd gan ei hetifeddiaeth ddiwylliannol Gymraeg. Mae Ann Price-Owen yn cyfeirio ati fel curadur ei etifeddiaeth ddiwylliannol. Serch hynny, mae profiadau tu allan i Gymru wedi darparu cyfnodau allweddol yn natblygiad ei gwaith. Ysgogwyd ei diddordeb yn y gwyddorau cynnar gan ymweliad i Ilkley Moor i weld y marciau Celtaidd sy'n cael eu alw'n 'gwpan a chylch'. Wrth gynnwys y marciau hyn yn ei gwaith datblygodd gysylltiad ysbrydol gyda'r bardd a'r ysgolhaig Iolo Morgannwg a luniodd wyddor farddol ei hun yn ystod y 18g. Enwodd y wyddor hynny'n Goelbren. Ystyriodd Lloyd Jones y defnydd o sgriptiau fel y sgript hynafol Ogam yn ei gwaith fel cyfeirnod cynnil i'r arwahanrwydd Cymreig. Yn Haf 2009 arddangosodd Canolfan Crefft Ruthun waith cynnar tecstil Mary Lloyd-Jones' ac ysgogodd yr arddangosfa ail-werthusiad o'i gwaith o fewn cynulleidfa newydd. Ymddangosodd ail arddangosfa yn 2013 mewn cylchgrawn o o'r enw Embroidery. Yn Chwefror 2013 bu'n artist preswyl cyntaf yn yr Hen Goleg, Prifysgol Aberystwyth a symudodd i stiwdio newydd yn yr adeilad.

Aderyn a rhywogaeth o adar yw Dryw prysgoed gyddfgoch (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: drywod prysgoed gyddfgoch) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Pyrrholaemus brunneus; yr enw Saesneg arno yw Redthroat. Mae'n perthyn i deulu'r Dreinbig (Lladin: Acanthizidae) sydd yn urdd y Passeriformes.

Cafodd y Llyfrgell ei chreu gan Ptolemy I Soter, cadfridog o Facedonia ac olynydd Alecsander Fawr. Cadwyd y rhan fwyaf o lyfrau fel sgroliau papyrus. Ni wyddir i sicrwydd faint o sgroliau oedd yn cael eu cadw yno ar un adeg, ond mae amcangyfrifon yn amrywio o 40,000 i 400,000 pan oedd y Llyfrgell ar ei hanterth.
Darganfuwyd yma yn 1981 esgyrn tri pherson: dyn (oedolyn) eitha mawr, mab neu ferch glasoed a thrydydd person nad oes lawer o dystiolaeth am ei oed na'i ryw. Deuthpwyd o hyd i'r olion hyn yn 1981 gan archaeolegydd amatur: Mel Davies. Ymhlith yr offer llaw a ddarganfuwyd mae bwyell a wnaed allan o asgwrn, wedi'i addurno'n gain. Mae'r darganfyddiadau hyn yn cael eu cadw gan Amgueddfa Cymru (rhif: 83.55H). Cafwyd tystiolaeth i OyT II yn ogystal â'r Ogof Fawr Ddirgel (gweler isod) gael eu defnyddio i gadw olion dynol, efallai fel rhan o ddefod.

Aderyn a rhywogaeth o adar yw Colomen wregysog (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: colomennod gwregysog) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Ptilinopus alligator; yr enw Saesneg arno yw Black-banded pigeon. Mae'n perthyn i deulu'r Colomennod (Lladin: Columbidae) sydd yn urdd y Columbiformes.

Mae Meall Tarsuinn yn gopa mynydd a geir ar y daith o Loch Arkaig i Glen Moriston yn Ucheldir yr Alban; cyfeiriad grid NN168960. Ceir craig ar y copa 120m I'r dwyrain o'r garnedd.

Ar y 13eg o Fawrth, 2009, torrwyd pob record blaenorol am y swm o arian a godwyd ar y noson, wrth i'r cyfanswm gyrraedd dros £57 miliwn. Disgwylir i'r swm hwn gynyddu wrth i'r bobl a gynhaliodd weithgareddau codi arian ddanfon eu harian i'r elusen. Ymysg y gweithgareddau codi arian, aeth criw o enwogion i ddringo mynydd uchaf Affrica, Mynydd Kilimanjaro. Ymysg yr enwogion roedd y troellwyr disgiau Radio 1 Chris Moyles a Fearne Cotton, y cyflwynwyr Ben Shepherd a Denise Van Outen a'r cantorion Gary Barlow (o'r band Take That), Cheryl Cole a Kimberley Walsh (o'r band Girls Aloud), Ronan Keating (o'r band Boyzone) ac Alesha Dixon. Cododd yr un weithgaredd hon £1.5 miliwn tuag at yr achos.

Dinas yn nhalaith Maryland, Unol Daleithiau America, sy'n ddinas sirol Swydd Frederick, yw Frederick. Mae gan Frederick boblogaeth o 65,239. ac mae ei harwynebedd yn 57.5 km². Cafodd ei sefydlu (neu ei ymgorffori) yn y flwyddyn 1745. Mae wedi'n leoli ym Maes Awyren Frederick (FDK).

Mae St Briac yn gorwedd ar Llif y Gwlff sy'n golygu ei fod yn mwynhau hinsawdd gynnes, nifer o raddau yn gynhesach nag ardaloedd cyfagos. Mae gan y pentref enghreifftiau gwych o balmwydd a phlanhigion trofannol, ar hyd y strydoedd, gan wneud teithiau cerdded pleserus iawn.

Roedd Seisyll yn fab i Dyfnwal ap Caradog ap Ynyr Fychan a'i wraig, a ddywedir i fod yn Joyce ferch Hamelin de Balun. Roedd yn frawd-yng-nghyfraith i Rhys ap Gruffudd, yr Arglwydd Rhys, Tywysog y Deheubarth.

Biocemegydd o Bwyliad oedd Kazimierz Funk neu Casimir Funk yn Saesneg (23 Chwefror 1884 – 19 Tachwedd 1967) oedd un o'r gwyddonwyr cyntaf i ddatblygu'r cysyniad o fitaminau; y termau a ddefnyddiodd ef oedd "vital amines" a "vitamines". Honna'r 'Gorllewin' yn aml mai ef oedd y cyntaf.

Mae Bryngaer Caer Digoll yn fryngaer Geltaidd sy'n perthyn i Oes yr Haearn, ac sydd wedi'i lleoli ar lethrau Cefn Digoll ger Trelystan, Powys, Cymru; cyfeirnod OS: SJ264057.

Mae Norwy yn hawlio rhan o dir Antarctica (Dronning Maud Land ac Ynys Pedr I) ond mae'r hawliau hyn bellach yn cael eu anwybyddu ar ôl cytundeb rhyngwladol.
Roedd aelodaeth yn gynnar yn cynnwys sawl Folkboats a Stellas, ac roedd rasys yn aml yn ffyrnig, gyda pherchnogion yn hwylio i o Glwb Hwylio De Sir Gaernarfon yn Abersoch i gystadlu yn rasys naill a'r llall.

Mae penseiri enwog Cymru yn cynnwys John Nash (1758-1835), pensaer yr eglwys gadeiriol Tyddewi a Syr Clough Williams-Ellis (1883-1978), pensaer y pentref Eidalaidd Portmeirion.

Llyfr topograffyddol am Gymru ar ddiwedd y 12g gan yr awdur ac eglwyswr Gerallt Gymro yw'r Descriptio Kambriae neu'r Disgrifiad o Gymru. Fe'i ysgrifenwyd gan y llenor Cambro-Normanaidd tua'r flwyddyn 1194 gydag ychwanegiadau a diwygiadau eraill hyd tua 1215.

Pentrefan yng nghymuned Llangrannog, Ceredigion, Cymru yw Blaencelyn, sydd 70.8 milltir (113.9 km) o Gaerdydd a 188.3 milltir (303.1 km) o Lundain.

Mae'r ras yn cyflawni chwe cylchdaith yn dilyn cylchffordd 20.8 km (12.9 milltir) oamgylch canol y dref; mae'r ras yn 124.8 km (77.5 mile) o hyd yn gyfan.

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Mynydd yn yr Atlas Uchel ym Moroco yw M'Goun (4,071 m), a adnabyddir wrth sawl enw, yn cynnwys Ighil M'Goun, Ighil n'Oumsoud, Irhil M'Goun, Jebel M'goun, a Djebel Aït M'goun. Dyma'r copa trydydd uchaf ym Moroco ar ôl Jebel Toubkal (4,167 m) ac Ouanoukrim (4,088 m). Mae'n gorwedd yng nghanolbarth Moroco, yn nhalaith Ouarzazate yn rhanbarth gweinyddol Souss-Massa-Draâ.

Gweinyddir Llanarmon Dyffryn Ceiriog o fewn Bwrdeistref sirol Wrecsam, awdurdod unedol a grewyd yn 1996. Mae Llanarmon Dyffryn Ceiriog yn etholaeth Dyffryn Ceiriog, ac mae genddi Gynghorwr annibynol.

Enillodd y Rhyddfrydwyr etholiad cyffredinol 1880 a chafodd Hartington gwahoddiad gan y Frenhines i ffurfio llywodraeth, ond gwrthododd - fel y gwnaeth Iarll Granville, Arweinydd y Blaid Ryddfrydol yn Nhŷ'r Arglwyddi - ar ôl i Gladstone datgan na fyddai'n gwasanaethu o dan unrhyw Brif Weinidog ond ef ei hun. Penodwyd Hartington i wasanaethu yn ail lywodraeth Gladstone fel yr Ysgrifennydd Gwladol dros India (1880-1882) a'r Ysgrifennydd Gwladol dros Ryfel (1882-1885).

Ym 1892 yn 59 mlwydd oed, priododd Louisa Frederica Augusta von Alten, gweddw'r diweddar William Drogo Montagu, 7fed Dug Manceinion, ni fu iddynt blant. Cyn ei briodas bu Catherine Walters, putain llys ffasiynol, yn feistres iddo.

Daeth Owain i wrthdrawiad a'r Pab ac Archesgob Caergaint, Thomas Becket, am ddau reswm. Un rheswm oedd fod Owain yn mynnu rheolaeth dros yr eglwys yn ei deyrnas, yn arbennig penodiad Esgob Bangor. Ar farwolaeth yr esgob Meurig, penododd Owain Arthur o Enlli i'r esgobaeth tua 1165. Gwrthododd Archesgob Caergaint ei gysegru, felly trefnodd Owain i Arthur gael ei gysegru yn Iwerddon.