Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
Markt Einersheim l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Bàsa Francònia. El pórta 'l tìtol de Mercàt (Marktgemeinde) che völ dì che 'l reprezènta 'n cèntro de importànsa piö grànda de 'n cümü normàl. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Kitzingen. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 7.74 km² e 'ndel Dicember 2013 el gh'ìa 'na popolasiù de 1 203 abitàncc.

L'è possibel veder qell stema qé, insema a qell di Gonzaga (storeg Scior de Mantoa), scolpid per segnar i Confines platearum de la citaa, çoè i piaze del mercad.

In del 1864 l’à scricc ol sò lìber piö ‘mportànt, ol sò capolaùr, intitolàt Apologia pro vita sua e nel 1879 ol Papa Leù XIII l’à luminàt cardinàl.

Acapulco (nom ufizial: Acapulco de Juarez) a l'è una cità e un port in sü la costa pacifega del Messich, 300 km süd-ovest de Cità del Messich. Acapulco a l'è in d'una baja funda e semi-circulara. Al gh'ha 616.394 abitant (2005).

El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 23,95 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 672 méter a 'na altèsa màsima de 2544 méter söl leèl del mar.

Alleins l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur , endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Eyguières, del circondàre (arrondissement) de Arles e del dipartimènt de le Bouches-du-Rhône . El g'ha 'na popolasiù de 2 403 abitàncc, dato agiurnàt al ginee 2011. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 16,78 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 104 méter a 'na altèsa màsima de 345 méter s.l.m.

San Nicola la Strada l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Campania, en Pruvìncia de Caserta. El g'ha presapóch 18.724 abitàncc, 'na superfìce de 4 km² e 'na densità de 4681 ab./km². El cunfìna coi cümü de Capodrise, Casagiove, Caserta, Marcianise, Recale, San Marco Evangelista.

Fossoy al é una municipalitaa Francesa (commune) dal departament da Aisne, reson da de Château Thierry, Franza. Ul sindigh al é Patrick Deshayes, con mandat 2008-2014.

El régn dei Franchi l'è sta spartìt sö e ripartìt divèrse ólte, perchè lur i spartìa sö i sò posedimèncc 'ntra i sò fiöi e, dàto che i gh'ìa mìa 'l concèt de res publica, i vidìa 'l régn come 'na fùrma slargàda de proprietà privàda. Chèsta üzànsa la spiéga alméno 'n part el perchè l'è isé difìcil descrìer de precìs le dàte, i cunfì fìzich dei régn dei Franchi e chi che goernàa le sò pursiù. La diminusiù de l'alfabetizasiù sóta i regn barbàrich la fà nàser a 'n óter probléma: i póch docümèncc scriìcc. El crìtich de art austrìaco Julius von Schlosser el pensàa però che i Franchi i födès «...el pòpol de urìgin germànica piö dotàt de 'nteligènsa...».

Dialett genoves: In omu u l'aveva dui figiö; u ciü peonin u disce au paire: "Daime a mè parte de ben chi m'atuca!" e u paire u ghe spartì u feitu sò. Quandu l'avè feitu ferri, de li a pochi giurni u se ne scapa e u se n'andià a ün paese luntan, dunde a forza de desbauci u s'asgairà tütu u sò.

Saint-Laurent-du-Var l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Canton de Saint-Laurent-du-Var-Cagnes-sur-Mer-Est
Läufelfingen a l'è un cumün svizzer del distret de Sissach, in del Canton Basilea Campagna. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 8.15 km² e in del Marz 2011 al gh'eva una popolazion de 1268 abitant.

Jerzens l'è on comun austriegh, del land del Tirol. El fa part del distrett de Imst e el se troeuva a ona altituden de 1 107 meter sora del nivel del mar.

El Cumün de Milàn el g'ha dedicàd un pàrc, a sud-est d'la cità chein di agn '40 l'era diventàd impurtantìsim cume incùnter de tütt i giùin stüdent e pö in di agn 60-70 l'è devegnüü center d'encunter per umòsessüaj e travestii. Famus el möd de dì Milanes: Ma va 'n puu al Parch Ravissa, va!, dii a vün quand che 'l ne rüga i scatul.

El paes l'ha vist l'eleziun de l'antipapa Benedet XIII e la nassida del famus scienziaa Galileo Ferraris. Inultra l'è gemelaa cul cumün frances de Pont-de-Chéruy (regiun Roden-Alp).

Weisweil l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Fribùrgo. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Emmendingen. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 19.09 km² e 'ndel Dicember 2012 el gh'ìa 'na popolasiù de 2 055 abitàncc.

Kuchen l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Stocarda. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Göppingen. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 8.95 km² e 'ndel Dicember 2012 el gh'ìa 'na popolasiù de 5 452 abitàncc.

Camburzano (en piemontés: Cambursan) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Bièla. El g'ha presapóch 1.184 abitàncc, 'na superfìce de 3 km² e 'na densità de 395 ab./km². El cunfìna coi cümü de Graglia, Mongrando, Muzzano, Occhieppo Inferiore, Occhieppo Superiore.

Al re, che fin alora l'era stä pigher e longh, cmè s'al s'fuss dessdä da dormir, cminzand da l'insult fat a 'sta dona, ch'al vindichì bein, al 'gnì fò un persecutör teribil ad tuti coli che, contra l'onor dla sò corona, da chì inanz i avissen comiss qualcosa.ibidem, pag. 344

El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 19,44 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 471 méter a 'na altèsa màsima de 1455 méter söl leèl del mar.
à = a cürta e overta: Gàt, Ràt, Sàch (grafia classega = gatt, ratt, sacch, grafia ünificada = gat, rat, sach)á = a lunga e sarada: Parláda, Sganbáda, Stracáda (grafia classega = parlada, sgambada, straccada, grafia ünificada = parlada, sgambada, stracada)áa = a sarada lunga : Páas, Andáa, Parláa (grafia classega = pas, andaa, parlaa, grafia ünificada = pas, andaa, parlaa)ü = ü cürta e overta : Tüc', Süc', Lüm (grafia classega = tucc, succ, lumm, grafia ünificada = tüc, sücc, lüm)üü = ü lunga e sarada : Lüüs, Vendüü, Müür (grafia classega = lus, venduu, mur, grafia ünificada = mür, vendüü, mür)ö = ö cürta e overta : Incö, Böc', Pö (grafia classega = incoeu, boeugg, poeu, grafia ünificada = incö, böcc, pö)öö = ö lunga e sarada : Rööda, Vööj, Fööja (grafia classega = roeuda, voeuj, foeuja, grafia ünificada = röda, vöj, föja)ë = vucal atuna, senza "valur" (Schwa), parnunziada intra a e e, a segunda de quij che parla e de'l dialet : Përchè, Trinchël, Sempër (grafia classega = perchè, trinchel, semper, grafia ünificada = perchè, trinchel, semper)

Despoeu on Colp de Stat ad agost, el 8 de dicember 1991, i president de Russia, Ucraina e Bielorussia deciden per l'indipendenza, e 'l Gorbačëv el se dimett el 25 de dicember del istess ann. El dì despoeu el Soviet Super el decid per s'ceppà l'union.

Nassuu in Polonia e cressuu sotta i ocupazion todesca e russa, l'è devegnuu on prevet a la fin de la Segonda Guerra Mondial. L'è staa arcivescov de Cracovia e vun di simboi de la lotta di catolegh polacch contra el comunism.

L'isula de São Tomé (in purtughes Ilha de São Tomé) a l'è l'isula principala del rosc de isul de São Tomé e Príncipe, che l'è faa de dü isul. La gh'ha pressapoch 133.600 abitant (2004), el 96% del tutal del stat, e una süperfiss de 854 km² (l'isula a l'è 48 km per 32 km).

A poeuden vess spartii giò in duu tocch: quei de la bassa vall e quei de l'alta vall. I primm se vesinen ai parlà de l'alt Novares e, in del cas del dialett de Domm, anca al modell de koinè milanes. I alter, inscambi, se vesinen pussee ai dialett tesines (locarnes e valmaggitt): quell lavorà chì se ved soratutt in del dialett vigezzin. Donca poeuden vess comunaa al grupp lombard alpin.

Lindau l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Svevia. L'è 'l capolöch del circondare rüràl (Landkreis) omònim. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 33.18 km² e 'ndel Dicember 2013 la gh'ìa 'na popolasiù de 24 560 abitàncc.

Saint-Pierre-d'Argençon l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Aspres-sur-Buëch, del circondàre (arrondissement) de Gap e del dipartimènt Hautes-Alpes. El g'ha 'na popolasiù de 160 abitàncc, dato agiurnàt al ginee 2011. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 18,81 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 737 méter a 'na altèsa màsima de 1560 méter s.l.m.

El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 26,64 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 68 méter a 'na altèsa màsima de 275 méter söl leèl del mar.
Söl còl de San Gal, endèl ex monastér de la SS. Trinità, gh'è la Scöla Regiunàl per la Valurizasiù dei Bé Cültürài, istituìda 'ndèl 1974 de l'Enaip, ente de formasiù de le Acli, co la colaborasiù de l'ICR (Istituto Centrale del Restauro di Roma). Endèn trènt'agn e piö, la Scöla la g'ha furmàt piö de 400 restauradùr de 'n pó töte le regiù d'Itàlia e pò a de l'èstero, La ricérca europèa COMBEFOR fàda endèl 2002 de la Fondasiù Secco Suardo, la g'ha 'nserìt la Scöla, 'nsèma a quàter ótre scöle italiàne 'ndèl panel de realtà europèe stüdiade per le sò atività de furmasiù 'ndèl setùr del restàuro. Al dé de 'ncö la Scöla l'è finansiàda de la Regiù Lombardìa cóme atività de Releànsa Regiunàl.

El dipartimènt de Lot-et-Garonne (nömer identificatìf: FR-47) l'è furmàt de 4 circondàre (en fransés: arrondissements), 40 cantù e 319 cümü. I circondàre i è: Agen, Marmande, Nérac, Villeneuve-sur-Lot. La prefetüra l'è: Agen.

El Prat Estació l'è 'na stazion de la Metropolitana de Barcelona. A l'è on noeud intermodal de la città de El Prat de Llobregat che 'l da access anca ai treni regionai.

Villa Lagarina (Vila 'ndèla parlàda locàl) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Trentino/Alto Adige, en Pruvincia de Trent. El g'ha presapóch 3.129 abitàncc, 'na süperfìce de 24 km², per 'na densità de 130 ab./km². El cunfìna coi cümü de Cavedine, Cimone, Arch, Drena, Pomarolo, Ronzo-Chienis, Isera, Rovereto, Nogaredo.

Magliano Vetere l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Campania, en Pruvìncia de Salerno. El g'ha presapóch 887 abitàncc, 'na superfìce de 22 km² e 'na densità de 40 ab./km². El cunfìna coi cümü de Felitto, Laurino, Monteforte Cilento, Orria, Stio.

I Vexed i è öna band nasìda in del 1996 co l'intensiù de sunà black/thrash métal a la ègia manéra, compàgn de chèl che i suaà i Slayer e i Venom. Ol càpo de la band l'è 'l cantànt suernominàt Mik, piö cognusìt col nòm de Ul Mik Longobardeath.

Laureana Cilento l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Campania, en Pruvìncia de Salerno. El g'ha presapóch 1.078 abitàncc, 'na superfìce de 13 km² e 'na densità de 83 ab./km². El cunfìna coi cümü de Agropoli, Castellabate, Lustra, Perdifumo, Torchiara.

El dipartimènt de Ille-et-Vilaine (nömer identificatìf: FR-35) l'è furmàt de 4 circondàre (en fransés: arrondissements), 53 cantù e 353 cümü. I circondàre i è: Rennes, Fougères, Redon, Saint-Malo. La prefetüra l'è: Rennes.

El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 10,70 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 127 méter a 'na altèsa màsima de 322 méter söl leèl del mar.

Ma l'è vegnuu el tò fioeu, che ti a ghe l'ha magiaa tutt er sò part der robbe con i puttann, e tì ti j'eet faicc strubià giù er videll più grass".

Villa San Secondo (en piemontés: Vila San Sgond) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Asti. El g'ha presapóch 384 abitàncc, 'na superfìce de 6 km² e 'na densità de 64 ab./km². El cunfìna coi cümü de Castell'Alfero, Corsione, Cossombrato, Frinco, Montechiaro d'Asti, Montiglio Monferrato, Tonco.

La Val d'Aosta l'è intregament quattada di montagn, i pussee alt d'Italia e de l'Europa ocidental: in tra de lor a poeudom cità el Mont Bianch, el Mont Roeusa, el Cervin e 'l Gran Paradis.
La Galia Cisalpína (Latin: Gallia Cisalpina, che vör dì "Galia da chì da i Alp") l'era el nom che i Ruman i daven a l'area geugrafica (pö diventaa 'na pruincia de la Repüblica) int el teritori che al dì d'incö sariss l'Alt Italia (cumpres l'Emilia-Rumagna, el Friul, la Ligüria, la Lumbardia, el Piemont, el Trentín, el Südtirol, e el Veneto). Quel'area chì l'era abitaa dai popul Celtich.

El teretóre el ciàpa déta apò a la frasiù de Finìi Belàzi e 'na part del col ciamàt Montenèt. Ensèma ai cümü de Poncaràl e Flér, el g'ha custüìt en consòrse per la prudusiù del vì cunusìt come Capriano Del Colle D.O.C.. Cavreà l'è cunusìda 'ndèla pruvìncia de Brèsa apò a per el Clìnto, che l'è 'n vì utignìt de l'ùa americàna (Vitis labrusca) envéce che de l'ùa normàl (Vitis vinifera).

Federich o rivava a scòla tropp tard e o vgniva castigov tutti i dì, e allora soltant cessò d'essol quand l'ha imparov ad esser più assestov int au sù còss.

L'Olivetti P652 a l'è staa on personal computer de la Olivetti. Sortii foeura in del 1973 a l'era simil de la Programma 101 ma con la possibilità de tacànn pussee dispositiv scientifich e de doperà direttament in su la tastadura i fonzion matematich e goniometrich pussee important e de avègh ona ROM cont di programma.

Segónt la legènda, l'è stat l'amànte de Seremónda (o Soremónda), spùza de Raimon de Castel Rossillon. Al nincurzìs de la relasiù, Raimon el g'ha scortelàt sö 'l Cabestanh e 'l g'ha dat el sò cör de maià a Seremónda. Quan che lé l'è nìda a saì de chèl che gh'ìa sücidìt, la s'è sbatìda zó de la finèstra e la s'è copàda. Chèsta legènda la compàr piö tàrde 'ndèl Decameron del Boccàccio e 'ndèi Cantos de Ezra Pound.

Mainburg l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Bàsa Baviéra. La fà part del circondare rüràl de Kelheim. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità de Mainburg l'è de 61.65 km² e 'ndel Dic 2013 el gh'ìa 'na popolasiù de 14 405 abitàncc.

El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 10,09 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 110 méter a 'na altèsa màsima de 146 méter söl leèl del mar.

El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 18,29 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 338 méter a 'na altèsa màsima de 705 méter söl leèl del mar.

Buttenwiesen l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Svevia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Dillingen. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 60.23 km² e 'ndel Dicember 2013 el gh'ìa 'na popolasiù de 5 710 abitàncc.

La parolla ann la riva del latin "annus", con l'istess significaa. L'è doperada anca in tutt i alter lengov romanz (italian anno, spagnoeu año, aragones anyo, catalan any, portoghes ano, romen e forlan an, sicilian annu).

El cumün de Bassersdorf al se tröva a una altitüden de 460 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Dietlikon, Kloten, Lindau, Nürensdorf, Wangen-Brüttisellen. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca.

La confina a nord con la Svizzera (Canton Valles), a ovest con la Francia (region de Roden-Alp) e a sud-est cont el Piemont (provincc de Versej, Biella e Turin).
El distrèt de Lienz el g'ha 33 cümü, dei quài Lienz el g'ha statùto de cità (Stadtgemeinde) e 'l fà de capolöch de distrèt. Matrei in Osttirol, Nußdorf-Debant e Sillian i g'ha statuto de cità mercàt (Marktgemeinde). El dàto 'ntra le parèntezi l'è 'l nömer de abitàncc (agiurnàt al Magg 2015):

Vecchiano l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Toscana, en Pruvìncia de Pisa. El g'ha presapóch 11.413 abitàncc, 'na superfìce de 67 km² e 'na densità de 170 ab./km². El cunfìna coi cümü de Lucca (LU), Massarosa (LU), San Giuliano Terme, Viareggio (LU).

El sistema a l'era ona monorotaia a tre roeud, del tipo Alweg, e l'era longh circa 1800 meter cont 2 stazion che quattaven el quartiee Italia '61.

quaand x al-tend a 3 l-è istess che 9 (In chest cas-chí la funziun l-è definida e contínua in chest punt-chí, e la valur da la funziun l-è istess chel límit). Ciaav da la demostraziun: si

Zem (nom ufizial: Zeme) a l'è un comün italian, de la regiun de la Lombardia, en Pruvincia de Pavia. Al gh'ha 1 074 abitant (dato del Dicember 2015), cont ona süperfis de 25,0 km² e ona densità de 43 ab./km².

Quell che 'l restava de la Grande Armée de Napoleon (49.000 soldaa e alter 40.000 personn minga bonn de combatt) l'era dree a retiràss invers l'ovest. I esercit russ, comandaa de Peter Wittgenstein, Michail Kutuzov e Pavel Čičagov, con 140.000 omen, hann cercaa de bloccàggh el passagg arent al fiumm Beresina (al dì d'incoeu in Bielorussia) e fà foeura i Frances ona voeulta per tutt.

Charbonnières-les-Bains l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-meridiunàla. El fa part del cantù de Vaugneray, del circondàre (arrondissement) de Lione e del dipartimènt del Rodano.

El cumün de Agarn al se tröva a una altitüden de 620 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Chandolin, Leuk, Oberems, Saint-Luc, Turtmann, Unterems.

El cümü de Mauerstetten el se tróa 'ndèla part meridiunàl de la Svevia, 'ndèl'àrea geogràfica ciamàda Algovia (Allgäu), a 'na altèsa de 716 méter sura 'l leèl del mar.

El mangià, come emm giamò ditt, l'era pussee ricch del rest de l'ann, e despess l'era on'ocasion per fà ona bella pacciada con tutta la fameja: se mangiava tanta carna, risott o polenta coi luganegh (o la busecca), salamm, bologna, castegn, agnolott. El dolz tradizional del Carneval hinn i ciacer, che se mangen anca incoeu.

El nòm uficiàl en Italià el g'ha ciapàt la denominasiù Ponchielli en unùr de Amilcare Ponchielli, cumpuzidùr famùs endèla segonda metà del otsènt, nasìt a Padernu ai 31 de óst del 1834. Prìma de chèsto cambiamènt, el paés uficialmènt el se ciamàa Paderno Fasolaro.

Appietto l'è 'n cümü de la Còrsica, endèl teretóre nasiunàl de la Frància. El fa part del cantù de Ajaccio, del circondàre (arrondissement) de Ajaccio e del dipartimènt de la Còrsica del Sud. El g'ha 'na popolasiù de 1 615 abitàncc, dato agiurnàt al ginee 2011. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 34,41 e 'l và de 'na altèsa mìnima de 0 méter a 'na altèsa màsima de 876 méter s.l.m.
Taverna l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Calabria, en Pruvìncia de Catanzaro. El g'ha presapóch 2.668 abitàncc, 'na superfìce de 132 km² e 'na densità de 20 ab./km². El cunfìna coi cümü de Albi, Aprigliano (CS), Colosimi (CS), Cotronei (KR), Fossato Serralta, Mesoraca (KR), Parenti (CS), Petilia Policastro (KR), San Giovanni in Fiore (CS), Sorbo San Basile, Zagarise.

Poeu l'è ndaa dent in del spazzi aerei de Pskov, indoa el radar l'eva in manutenzion: donca tucc i avion gh'aveven on identificazion IFF "amis".

El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 28,06 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 117 méter a 'na altèsa màsima de 350 méter söl leèl del mar.

La Stazion de Castion-Arbed l'è 'na stazion ferroviaria regionala del Canton Tesin situada in la città de Arbed-Cagion. L'è in la ligna ferrovia del Gottard e l'è collegada ai stazion de Biasca e Bellinzona. L'è stazion de la ligna S10 di red celer del Canton Tesin.

Lautrach l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Svevia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Unterallgäu. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 8.07 km² e 'ndel Dicember 2013 el gh'ìa 'na popolasiù de 1 187 abitàncc.

Nasüda in Spagna in del 1972, la s'è diplumada al Cunservatòri Reàl de Madrid e l'è rivada in Italia in d'i ann '90 e l'ha cumenciàd a laurà in TV al Gioco delle coppie.

Saint-Just l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-orientàla. El fa part del cantù de Péronnas, del circondàre (arrondissement) de Bourg-en-Bresse e del dipartimènt de l'Ain.

L’è stài ciamàt Perito Moreno in unùr del Francisco Moreno, ün esploradùr argentì del sécol XIX, che l’éra ün espèrt, cioè ü perito ‘n spagnöl, de la Patagònia.

Sernhac l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Aramon, del circondàre (arrondissement) de Nîmes e del dipartimènt del Gard.

El dipartimènt de l'Yvelines (nömer identificatìf: FR-78) l'è furmàt de 4 circondàre (en fransés: arrondissements), 39 cantù e 262 cümü. I circondàre i è: Versailles, Mantes-la-Jolie, Rambouillet, Saint-Germain-en-Laye. La prefetüra l'è: Versailles.

Simon Merrells (nasüü in dal 1966 a Wanstead, Inghiltera) l'é un atür ingless. L'ha recitò in da la seri televisiva da Spartacus: War of the Damned in dal ròl dal ruman Marcus Licinius Crassus.

Bond (parnonzia local: ['boːnt]; Bondo in italian; Buond in romancc istoregh; Bundth in todesch istoregh) l'è ona frazion de Bregaja, in di Grison (distrett de Maloeuggia).

El Famedio (che in latin el voeur dì “el templi de la fama”) l'è l'entrada principal del Cimiteri Monumental. Ona vòlta el gh'eva de vess una gesa, ma poeu l'è diventaa el loeugh in dov'hinn sepolt e regordaa i personagg pussee important de l'Italia. Per esempi a gh'è ona targa che la regorda el Giusepp Verdi, che l'è sepolt nò in del cimiteri, ma in de la Cà de Repos di Musicisti che l'ha fondaa lù. In de la Capela Palanti a gh'è un monument comemorativ di 800 milanes che hinn mòrt denter i lager nazista. El cimiteri el g'ha anca ona sezion special per i persònn che hinn nò de religion catòlega.
El arsénich l'è 'n elemènt chìmich enserìt endèla tàola periòdica dei elemèncc col sìmbol As. El g'ha nömer atòmich 33, che völ dì che 'l nùcleo de 'n àtom de arsénich el g'ha 33 prutù. El se prezènta apéne sóta fùrma de en ünech izòtopo stàbil, el 75As (el nùcleo el g'ha 42 neutrù). L'è clasificàt come semi-metàl e 'l se prezènta en tré fùrme alotròpiche principàle: zàlda, négra e grìza metàlica. Del pónt de vìsta chìmich el se compórta en maniéra mìa tat diferènta del fosforo.

El Riccardo Mazzoni (Prato, 20 november 1953) l'è 'n politegh italian, Senator per l'Alleanza Liberalpopolare-Autonomie in la legislatura quella de XVII, legislatura che l'è staa vun di member de la Commission Permanenta di Affar Costituzionai. In la legislatura precedenta, inveci, l'era deputaa cont il Popolo della Libertà e l'era in la Commission Defesa.

San Potito Sannitico l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Campania, en Pruvìncia de Caserta. El g'ha presapóch 1.899 abitàncc, 'na superfìce de 22 km² e 'na densità de 86 ab./km². El cunfìna coi cümü de Alife, Castello del Matese, Cusano Mutri (BN), Gioia Sannitica, Piedimonte Matese.

Caprarola l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Viterbo. El g'ha presapóch 5.197 abitàncc (dàti ISTAT del 2001), 'na superfìce de 57,47 km² e 'na densità de 90,43 ab./km². El cunfìna coi cümü de Canepina, Carbognano, Nepi, Ronciglione, Vallerano, Vetralla, Viterbo.

Marostica (en vèneto: Maròstega; en cìmbro: Marosteck) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Vicènsa. El g'ha presapóch 12.845 abitàncc, 'na superfìce de 36 km² e 'na densità de 357 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bassano del Grappa, Conco, Lusiana, Mason Vicentino, Molvena, Nove, Pianezze, Salcedo, Schiavon.

'L prim düca de Milan l'è staa l' prim fiö de Müzi Atendul, Francesch (1401-1466), che l'ha ciapaa 'l titul dücal per via del so matrimoni cun Bianca Maria Viscunt, l'ültima ered del düca Filip Maria Viscunt, mort del 1447. Da quel matrimoni lì l'è partii 'l ram principal de la fameja. Apress de Francesch 'l gh'è sraa Galeazz Maria (1444-1476), düca dal 1466 fin a la mort, che l'ha spusaa Bona de Savoia. Intra i so tusann mia legitim gh'è da regurdà Caterina Sforza, che l'ha spusaa Geronim Riario, diventand inscì Sciura de Forlì e Imola, e l'è pöö stada la mader de Giovann dai Band Negher.

Ma el pà o ghe dis ai servitor: "Portee chilò ona sgiagghe 'r più boriolla e vestìll, mettìggh nel did on anell, e mettìggh sui calzei in di pee;

El cumün de Adlikon bei Andelfingen al se tröva a una altitüden de 448 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Andelfingen, Dägerlen, Humlikon, Ossingen, Thalheim an der Thur. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca.

La prima menzion l'è del 1619, indel'œvra Compendio delle croniche di Como de Francesco Ballarini: segond lu, ol mot latin Libertas al vegneress da la liberazion de la citaa dal dominio de Milan grazie al Barbarossa, e l'era scriit indel mez del stendard comunal.

In di ann adrée, a Basiàsc, a gh'era el metano, cun l'Agip che la gh'eva vün di sò impianti. Al dì d'incö, gh'é apena i serbatòi de depòsit.
Civitella in Val di Chiana l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Toscana, en Pruvìncia de Arezzo. El g'ha presapóch 8.612 abitàncc, 'na superfìce de 100 km² e 'na densità de 86 ab./km². El cunfìna coi cümü de Arezzo, Bucine, Laterina, Monte San Savino, Pergine Valdarno.

Ma lu, per risposta, al gh' dziss a sò päder: "Guardä: l'è tant ägn ch'a 'v serv, senza mäi dsobdirv, e vu a 'n m'hii mäi donä un cravet da goder con i mè amigh;

A l'è la capital del Land Assia. L'è bagnada dei fiüm Menu e Renu. La se tröva propi in mira a la cità de Magunza (che l'è la capital del Land de la Renania-Palatinaa) de la qual l'è separada dal fiüm Renu

In tra i paesitt de la vall a gh'è La Visaille (che l'ha ispiraa ona famosa canzon de montagna), el Peuterey e Purtud. Al princippi de la vall a gh'è 'l Santuari de Notre-Dame de la Guérison.

Trelins l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Boën, del circondàre (arrondissement) de Montbrison e del dipartimènt de la Loira.

Per estension, el termen "ann" l'è drovaa anca per el period orbital de qualsessia pianetta: in quei cas chì, se gionta l'agettiv relativ al pianetta in quistion (per esempi ann marzian).

Da agnò a poicch dì el più ponzell el se tirè el tutt sott lui e 'l s'en giè de lontan, dove 'l bordigò er sostanze malament con or bozzerre.

05 03 - Germània: sa celebran elezziun legislatiif: i nazzi a otegnan el 44% di vott. || i Staa Ünii: el presideent Roosevelt al declara un festiif bancari: al sara sü tüti i baanch del paees e al congela tüti i transazziun finansiàri (la Granda Depressiun).

El pont pussee vesin l'era staa traa giò, ma el general Jean-Baptiste Eblé l'ha ditt de vess bon de fànn sù vun noeuv. L'important a l'era de dàggh protezion a lù contra el Čičagov, che 'l se trovava al de là del fiumm. El maresciall Oudinot a l'è andaa a sud per proteggel e i genier de l'Eblé hinn riessii a mett giò on ponton de cent meter.

In del Trentin el passa el confin lenguistegh in tra el lombard e la lengua veneta. Per 'sta reson, a gh'è on bell poo zonn de transizion, e l'è minga semper ciar capii polido indè che 'l scomincia ona lengua e la finiss on'altra (anca perchè semm dree a parlà d'on continuum lenguistegh che 'l gh'ha mai avuu on istandard precis). I studios e i lenguista hinn d'acordi, poeu, che on temp l'area inscì-ciamada "lombarda" l'eva ben pussee granda, e la tirava denter anca el territori de Trent, menter al dì d'incoeu l'influenza veneta la restringiuu quell'area lenguistega chì.

Zaisenhausen l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Karlsruhe. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Karlsruhe. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 10.11 km² e 'ndel Dicember 2012 el gh'ìa 'na popolasiù de 1 652 abitàncc.
El Ligür (nom nativ: Léngoa lìgure o Líguru) l'è una lengua rumanza de la sota-fameja gall-italica che l'è parlada in Ligüria, in d'un quaj paes piemuntes, int una quaj part de la costa de la Francia, in del Principaa de Monach (e là el munegasch l'è vüna di lenguv ufizial) a Capraia ( in Tuscana) in Corsega a Bunifazi e in dü paes de la Sardegna: U Pàize (Carlfort in lumbard) e Câdesédda (Calaseta in lumbard; a Calaseta però i abitant a hinn urmai mes'ciaa cunt i Sard).

Rothenburg a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Amt) de Hochdorf, in del Canton Lüzerna. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 15.50 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 7195 abitant.

L'è nassuda de l'azzion di vedrett del Miage e de la Brenva. L'è traversada de la Dora de Veny, che la se gionta con la Dora de Ferret arent a Entrèves e la fa nass la Dora Baltea.

I Grandes Jorasses hinn on rosc de scimm granitegh che se troeuven in de la banda setentrional del Massiv del Mont Bianch, in su la ligna de confin in tra la Francia e l'Italia.

Lamelouze l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de La Grand-Combe, del circondàre (arrondissement) de Alès e del dipartimènt del Gard.

Artas l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Saint-Jean-de-Bournay, del circondàre (arrondissement) de Vienne e del dipartimènt de l'Isère.

Sulzberg l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Svevia. El pórta 'l tìtol de Mercàt (Marktgemeinde) che völ dì che 'l reprezènta 'n cèntro de importànsa piö grànda de 'n cümü normàl. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Oberallgäu. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 41.00 km² e 'ndel Dicember 2013 el gh'ìa 'na popolasiù de 4 756 abitàncc.

Miño l'è on comun spagnoeu de la comunitaa autonoma de la Galizzia. El se troeuva in de la Provincia de la Coruña. El gh'ha 5 859 abitant (dato del ginee 2015) e ona superfis de 32,97 km² per ona densità de popolazion de 178 ab./km².

La Ballade pour Adeline l’è ü famùs tòch de müzica per pianofórt, scricc in del 1976 dal Paul de Senneville e dal Oliver Toussiant e sunàt dal sunadùr de pià fransés Philippe Pagès, cognusìt col nòm d’art de Richard Clayderman, che l'éra al sò prim disch. Chèsta balàda l’éra dedicàda a la Adeline de Sennaville, la segónda s-cèta del Paul de Senneville nasìda de póch quando che i éra dré a scrif chèsta sunàda. Ol Clayderman l’à endìt 22 miliù de dìsch in 38 paìs e nisü se ‘l ispetàa, gnà ‘l Olivier Toussaint che l’avrès confesàt al Clayderman che 'l sarès stài contèt de ènden 10.000 còpie.

El nomm l'è 'l primm element de identificazin de 'na persona e insemma al cognomm el forma el nomm complet. L'è 'l primm nomm proppi de 'na persona e l'è doperaa soratutt in di contest informai.

Tusa l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sicilia, en Pruvìncia de Messina. El g'ha presapóch 3.358 abitàncc, 'na superfìce de 40 km² e 'na densità de 84 ab./km². El cunfìna coi cümü de Motta d'Affermo, Pettineo, San Mauro Castelverde (PA).
Rivignano (en furlà: Rivignan) l'è stat en cümü italià, de la regiù del Friuli-Venesia Giulia, en Pruvìncia de Udine. El g'ha presapóch 4.013 abitàncc, 'na superfìce de 30 km² e 'na densità de 134 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bertiolo, Pocenia, Ronchis, Talmassons, Teor, Varmo.

In del mar 'ntùren a l'ìzola de Lissa in del sécol XIX i è stàcie combatìde trè batàie de mar, i prìme dò 'n di guère napoleòniche, la batàia de Lissa del 22 de utùer del 1810 quàndo i fregàde franséze - ènete i à enzìt cóntra la flòta 'ngléza de la Royal Navy e la batàia de Lissa del 13 de mars del 1811 quàndo i é stàcie i fregàde 'ngléze de la Royal Navy a èns cóntra la flòta franséza - èneta, ma la batàia de mar piö 'mportànta l'è stàcia la batàia de Lissa del 20 de löi del 1866 quàndo 'n de la Tèrsa guèra de Indipendènsa la flòta del Impero Austro-Ungarico la enzìt cóntra la Regia Marina italiàna.

K da tüti i funziun che a(d)meten límit in x0 l-è un spazi ve(c)torial reaal e l'operaziun da passagg al límit l-è una forma linear reaal sura K.

El confina con la Provincia de Lod (comun de Merlin, Zel e Mulazzan): el dialett del loeugh l'è pussee lodesan che milanes. Oltra al centro comunal a gh'è vari frazion, ciamaa Conterigh, Cassina Inzogh, Tombona, Ronch, Bentevoeuj, Linaa, Cossagh, Cossaghett, Villambrera, Fornas, Sant Antoni, Casell, Ger e Cassina Noeuva.

El Cimiteri Monumental l'è on grand cimiteri che l'è staa concepii de l'architett Carl Maciachini in del 1866 e che g'ha un fracch de statov, de templi grecch e de obelisch.

Couzon-au-Mont-d'Or l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-meridiunàla. El fa part del cantù de Neuville-sur-Saône, del circondàre (arrondissement) de Lyon e del dipartimènt del Rodano.

Si f e g a-inn di funziun da variàbil reaal che a(d)meten límit L e P a x0, alura anca la funziun fg í a(d)met límit, e chest límit l-è LP, inscí ul spazi ve(c)torial K l-è da fatt un'algebra reaal. Si P l-è minga 0, alura sa-poeu truvà un interval intorn a x0 indúa f/g l-è ben definida; ul sò límit a x0 l-è L/P.

El Treno Alta Frequentazione a l'è on elettrotreno per el servizzi regional doperaa dal 1997. A ghe n'è 100 de la Trenitalia e 27 de la Trenord. A gh'è dò variant: Vuna a l'è el Treno Servizi Regional, e l'altra l'è doperada di Ferrovij del Marocch.

El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 24,30 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 660 méter a 'na altèsa màsima de 1343 méter söl leèl del mar.

Santa Maria Capua Vetere l'è la Capua antìca, 'na cità 'mportànte de l'antichità italiàna. L'ìa la cità piö grànda de la penìzola italiàna 'ndèl sècol IV prìma del signùr. El Cicerone el l'ìa ciamàda Altera Roma cioè l'ótra Roma.

Bruzzano Zeffirio l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Calabria, en Pruvìncia de Reggio Calabria. El g'ha presapóch 1.343 abitàncc, 'na superfìce de 20 km² e 'na densità de 67 ab./km². El cunfìna coi cümü de Africo, Brancaleone, Ferruzzano, Sant'Agata del Bianco, Staiti.

El cumün de Lax al se tröva a una altitüden de 1039 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Betten, Ernen, Fiesch, Grengiols, Martisberg.
Bütschwil a l'è un cumün svizzer del distret eletural (Wahlkreis) de Toggenburg, in del Canton San Gal. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 13.79 km² e in del Dicember 2011 al gh'eva una popolazion de 3367 abitant.

El Martedì Grass, de sira, el finiss el Carneval: per 'sta reson, in tanti paes se faseven di rit per saludàll. Vun di pussee spantegaa l'era compagn de quell de la Giubiana: se ciappava on pigott de paja (o 'n tronch d'alber secch quattaa de cann de melga, a Tortona) che poeu el vegniva mettuu in su 'n falò e brusaa (o "mazzaa"). L'istess lavorà el suced ancamò adess a Luzzogn (Valstrona), indè che 'l pigott el se ciama Giobiascia; lilinscì inoltra el dì de Carneval el se fa ona procession fina al cimiteri.

Blandin l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Virieu, del circondàre (arrondissement) de La Tour-du-Pin e del dipartimènt de l'Isère.

A temperadura e pression ambient quij de lor pussee legger (finna ai 4 atom de carbòni) a hinn gass, quij con 5-16 atom de carbòni a hinn liquid sensa color, e quij pussee pesant a hinn sòlid compagn de la cera.

Isca sullo Ionio l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Calabria, en Pruvìncia de Catanzaro. El g'ha presapóch 1.552 abitàncc, 'na superfìce de 22 km² e 'na densità de 71 ab./km². El cunfìna coi cümü de Badolato, San Sostene, Sant'Andrea Apostolo dello Ionio.

El cümü de Vibo Valentia 'l g'ha presapóch 35.124 abitàncc, 'na superfìce de 46 km² e 'na densità de 764 ab./km². El cunfìna coi cümü de Briatico, Cessaniti, Filandari, Francica, Jonadi, Pizzo, San Gregorio d'Ippona, Sant'Onofrio, Stefanaconi.

Codogn, Cort Sant Andrea, Fombi, Gattera, Guardamej, Mezzana, Mirabell, Regina Fittarezza, San Fioran, San Rocch, San Steven, Senna, Somaja, Trivulza.

Ribeira l'è on comun spagnoeu de la comunitaa autonoma de la Galizzia. El se troeuva in de la Provincia de la Coruña. El gh'ha 27 372 abitant (dato del ginee 2015) e ona superfis de 68,83 km² per ona densità de popolazion de 398 ab./km².

Quand ca 'l pari l'ha vist vignir inancc, pian pian, in para a la stupaja su 'l splazzöl, cui òigg bass, l'ha usà da la cuntantössa, el gh'è nà incontra, el l'ha basà sül vis, sü li visti, sü la buca.

E o s'é ausasse, e o r'é andà a cà 'd sò pare. E ant ër menter ch'o r'era ancó da lons, sò pare o r'ha vistro e, ciapà dra compassion, o j'é cors ancontra, os j'é campassie coi brass ar còl, e o r'ha basaro.

'L nom de la fameja 'l vegn zü dal suranom del so fundadur, Müzi Aténdul (Cutignöla, 1369 - arent a Ravenna, 1424), ciamaa Sforza (Fort) per la sua prestanza fisega, un capitan de ventüra de la Rumagna al servizzi di re Angiuin de Napul.

A temperadüra e presiù stàndard el iodio el se prezènta come 'n sòlido löster de culùr négher-blö, che a temperadüre mìa gne tat àlte el sublìma enden gas de culùr viòla e che g'ha 'n udùr che dà fastìde.

Ma loi l'ha rspons e decc al pà: "Ecco, i henn già teint enn che mé at serv e a n'hoo mai mancoo a nessun tù ordi, eppur mai té ti m'hei dacc in cravett par fà 'legreia com i mì amisc.
Castellet-lès-Sausses l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Entrevaux, del circondàre (arrondissement) de Castellane e del dipartimènt de le Alpi de Alta Provènsa. El g'ha 'na popolasiù de 118 abitàncc, dato agiurnàt al ginee 2011. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 53,91 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 510 méter a 'na altèsa màsima de 2564 méter s.l.m.

Timulìne (Timoline 'n italià) l'è giöna de le frasiù del cümü de Córt Frànca, endèla zòna geogràfica de la Franciacürta, en Pruìncia de Brèsa. L'è séde del municìpio.

Buonconvento l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Toscana, en Pruvìncia de Siena. El g'ha presapóch 3.153 abitàncc, 'na superfìce de 64 km² e 'na densità de 49 ab./km². El cunfìna coi cümü de Asciano, Montalcino, Monteroni d'Arbia, Murlo, San Giovanni d'Asso.

Ul fiümm, u mej la sò part bassa, l'è cunsiderada sacra daj Indu, anca se tütt i ann, al teemp del munsun, al vègn föra e ga inunda tütt ul sò teritòri.

Urs Vècc o Iurvècc (Italià: Orzivecchi) l'è 'n cümü de 2 498 abitàncc (dàto del Dicember 2015) de la Pruvìncia de Brèsa. El se tróa 'ndèla Bàsa Bresàna a 25 km a sudòvest de Brèsa.

I Franchi (latì: Franci o gens Francorum) i è stacc giü dei tacc pòpoi germànich ucidentài che 'ndèl öltem perìodo del Impéro Romàno i éra stacc facc nì dét endèl impéro come foederàcc e i g'ha mitìt en pé 'n régn stàbil, endèna zòna che ciàpa dét 'na bùna part de la Francia e de la Germania del dé d'encö. I éra uriginàre de le spónde nord e est del fiöm Reno

1706 - Xàtiva (la Costera): ol maressal de camp Joan Baptista Basset i Ramos al líbera la sità, ocüpada per i filipis·c (guèra de Sücessiú).

Bellante l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de Teramo. El g'ha presapóch 6.926 abitàncc, 'na superfìce de 49 km² e 'na densità de 141 ab./km². El cunfìna coi cümü de Campli, Castellalto, Mosciano Sant'Angelo, Sant'Omero, Teramo.

La sequenza (1/2, 1/2 + 1/4, 1/2 + 1/4 + 1/8, 1/2 + 1/4 + 1/8 + 1/16, ...) l'è convergeent, cun límit 1. Chesta sequenza-chí l'è un esempi da série geométrica.

I treni eren faa in liga lingera, e pesaven 38 tonelaa, longh 30 meter che andaven in su la rodaia cont di roeud tradizionai automobilistich.

Dialett de Garessio: Ün òmo l'avè düi fiöi. E u ciü sgiono 'd 'sti düi l'ha dicio a só pare: “Pare, dèmè a parte di beni ch'a 'm toca!”. E lé l'ha facio tra 'd lor re parte di beni. E 'd lì a pochi dì, bütào tüt inseme, 'sto fió ciü sgiono 's n'è andào int in paìse lontàn e là l'ha sgherào tüt u facio só int i bagordi.

D'accord con Caro Baroja gh'hinn dò zonn culturài principài: L'Alta Aragona con cultura pirenaica ed i riv de l'Ebro e di fiumm grand cont ona cultura mediterrànea associaa a ona agricoltura d'irrigazion. In questa última gh'è ona ciara influenza mudéjar, in quaj paesin, el vestii tìpich se componn da on foulard cont el gropp fatt a la testa, calzoni avert, ona coverta a moeud de fassa in de la vita ed espadrillas per i òmen. I donn pórten sottovest largh, on corpett, bragh, calzett, scialle, scossaa ed espadrillas.
E pò el s'ha uftà vers sò fiöl e 'l g'ha dit: "Nóm", e l'è nà difàt intra casa, cul matél ca 'l tigniva cun tüti dò li man la zanca dal pari.

Quand o iva biuu magiaa el tutt, in quii part o vignè ona gran carestia, e cominsiè a ballà biott. L'è naicc ad attaccàss ad ona cà d'on bon starent de quell paes, e o l'ha mandaa a pasturgà i porghi.

Bächingen an der Brenz l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Svevia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Dillingen. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 7.34 km² e 'ndel Dicember 2013 el gh'ìa 'na popolasiù de 1 294 abitàncc.

El Giovann Paol II l'è staa critegaa de tanc personn intorna al mond per el so roeul in del quattà sgiò i scandaj di prevet pedofij: inscambi de denonzià tucc chi prevet ch'hann abusaa sesualment e hann violentaa e sodomizzà fiolitt e bagaj de tutt i etaa 'l Giovann Pavol l'ha preferii mett tuttcoss a tasè e solvà la reputazzion de la Gesa Catolega.

Doubs (Dubs en arpità) l'è 'n dipartiment fransés, sitüàt endèla regiù de Franche-Comté, che g'ha 529 103 abitancc, 'na superfìce de 5 234 per 'na densità de 101 Ab./km².

Moissac-Bellevue l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Tavernes, del circondàre (arrondissement) de Brignoles e del dipartimènt del Var. El g'ha 'na popolasiù de 289 abitàncc, dato agiurnàt al ginee 2011. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 20,59 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 430 méter a 'na altèsa màsima de 982 méter s.l.m.

In de l'an 1910 l'ha tolt miee e pö l'ha vivüü trii agn a Samedan e St. Moritz. Püssee tard, in del 1913 l'ha faa San Marin e l'ha metüü sü cà a Scuol. In tücc i sit indua che l'ha vivüü l'ha semper insignia cor. In de l'an 1911 l'ha scrivüü, insem' al Florian Grand, el liber de cant „Engiadina“. In chi agn chi l'ha metüü insema i so toch püssee impurtant cumpagn, per esmepi, de l'in engdines Chara lingua da la mamma.

El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 4,60 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 195 méter a 'na altèsa màsima de 258 méter söl leèl del mar.

L'è on dialett lodesan parlaa domà in del comun de Sant Angiol, in su la riva del Lamber. El se diferenzia di olter dialett de la provincia per 'na quai caratteristega fonetega.

A l'è una fermada per i nav che van de Panama a San Francisco. A l'è cugnussüda 'me sit türistegh e anca per i Quebrada, di tüfadur prufessiunista che ogni dì büten in de l'aqua financa de 35 meter d'alteza in d'una baja piscinina.

Gachnang a l'è un cumün svizzer del Canton Türgovia. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 9.7 km² e in del Dicember 2012 al gh'eva una popolazion de 3503 abitant.

Walliswil bei Niederbipp a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ del Oberaargau, region aministrativa del Emmental-Oberaargau, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 1.4 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 206 abitant.
Unterseen a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ de Interlaken-Oberhasli, region aministrativa del Oberland Bernes, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 14.1 km² e in del Dicember 2010 al gh'eva una popolazion de 5492 abitant.

El Joseph Robinette Biden, Jr, ciamaa Joe Biden (Scranton, 20 de november del 1942) l'è on politegh statunitens, Vicepresident di Stat Unii quell de 47 lung la presidenza del Barack Obama (2008-2016), el primm cattolegh a tegnì quell caregh.

San Nazar (in del dialet lucal: Sän Näzà; nom ufizial: Sannazzaro de' Burgondi) a l'è un comün italian, de la regiun de la Lombardia, en Pruvincia de Pavia.

Domancy l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de Sallanches, del circondàre (arrondissement) de Bonneville e del dipartimènt de l'Alta Savoia. El g'ha 'na popolasiù de 1 859 abitàncc, dato agiurnàt al ginee 2011. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 7,4 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 547 méter a 'na altèsa màsima de 900 méter s.l.m.

William Henry Cavendish Bentinck (Busltrode 1774 - Paris 1839) l'è staa Governadur general del Bengala del 1828 al 1833, e de l'India del 1833 al 1835. L'era un nòbil che el simpatizava per i liberaj, e l'ha faat divers innovazion in del Govèrno de l'India, come la pruibiziòn de brusaa i miee rimast vèduv. In del 1814 l'era rapresentant ingles a Genua e l'haa promovuu la segunda nasida de la Republica Ligura.

El distret de Lienz (en todèsch Bezirk Lienz) o anca Osttirol (cioè Tirol oriental) l'è giü dei distrècc del Land del Tiröl, en Austria. El se tróa endela part ocidentala de l'Austria.

1907 - Vaticàno: el Papa Pio X al püblica l'encìclica Pascendi Dominici Gregis, (condàna del modernìsmo) söi erùr oramài sustignìcc apò a dei catòlic e de ecleziàstic e sö la condàna del modernìsmo e dei modernìsti

Aurach l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Média Francònia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Ansbach. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 36.72 km² e 'ndel Dicember 2013 el gh'ìa 'na popolasiù de 2 794 abitàncc.

Pratteln a l'è un cumün svizzer del distret de Liestal, in del Canton Basilea Campagna. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 10.70 km² e in del Marz 2011 al gh'eva una popolazion de 15333 abitant.

Bessins l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Saint-Marcellin, del circondàre (arrondissement) de Grenoble e del dipartimènt de l'Isère.

La Chapelle-en-Valgaudémar l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Saint-Firmin, del circondàre (arrondissement) de Gap e del dipartimènt Hautes-Alpes. El g'ha 'na popolasiù de 116 abitàncc, dato agiurnàt al ginee 2011. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 108,02 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 1022 méter a 'na altèsa màsima de 3667 méter s.l.m.
E da lì a pòcch dì ol pù sgiovin di fioeui, tracc insema tutt ol facc soeu, a l'è nacc int on paies lontan, indond l'ha mangiaa fòra tutt, fasendan on poo ad tucc i sòrt.

Desingy l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de Canton de Seyssel, del circondàre (arrondissement) de Saint-Julien-en-Genevois e del dipartimènt de l'Alta Savoia. El g'ha 'na popolasiù de 797 abitàncc, dato agiurnàt al ginee 2011. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 18,93 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 260 méter a 'na altèsa màsima de 661 méter s.l.m.

Bargan, Borgh San Giovann, Cà de l'Aqua, Casell, Castiraga, Graffignana, Guazzina, Marud, Massalengh, Mongiardin, Orgnaga, Sant Angel, Trivulzina, Valera, Vidard, Villa Noeuva.

L'Andreja l'era fradell del San Peder e, come lu, el faseva el pescador in Galileja (l'era nassuu a Betsaida, un paesoeu de la region). El saria staa el primm di discepoi ciamaa del Gesù, semper insemma al sò fradell. Prima ghe andaven adree al San Gioann Batista.

Roncà l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Verùna. El g'ha presapóch 3.385 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 18,22 km², per 'na densità de 188 ab./km². El cunfìna coi cümü de Arzignano (VI), Chiampo (VI), Gambellara (VI), Montebello Vicentino (VI), Montecchia di Crosara, Montorso Vicentino (VI), San Giovanni Ilarione.

Manthes l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Le Grand-Serre, del circondàre (arrondissement) de Valence e del dipartimènt de la Drôme.

Ma lui o gi ha responduu al pà: "Guarda quancc agn l'è che mì son er tò comandament, e tì m'eet mai daicc on ioeurii perchè stassom allegro con i mè amis;

El cumün de Meikirch al se tröva a una altitüden de 654 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Kirchlindach, Schüpfen, Seedorf, Wohlen bei Bern.

Ma lui o gh'ha rispòst al pà disendigh: "L'è già tanci agn che mì a fagh ol struson, e an v'hoo mai disubbidii; ma con tutt quest voi a m'hii mai dacc on cravett da fà on poo 'd scioeusc coi mè amis.

El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 23,52 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 128 méter a 'na altèsa màsima de 309 méter söl leèl del mar.

Isola del Liri l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Frosinone. El g'ha presapóch 11.890 abitàncc, 'na superfìce de 16 km² e 'na densità de 743 ab./km². El cunfìna coi cümü de Arpino, Castelliri, Sora.

El se tróa a l'embocadüra de la Val Trompia, sö la spónda dèstra de la Mèla. L'è tacàt a la frasiù de Cailìna, (cümü de Vìla Carsìna), 'n mìra a la frasiù de Custùr che la se tróa sö l'ótra spónda del fiöm.

Int un bell puu da cültüre, ul 3 s'al representa par trii puunt u tirett (urizuntaal u verticaal): par esempi, in la nümerazziú rumana (III) e in la nümerazziú cinesa (三).