Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
Adalek ar VIvet kantved kent J.-K. e oa Sparta ar Stad kreñvañ eus ledenez Peloponnesos, ha rediañ a rae hec'h amezeien, Arkadia en o zouez, da gemer perzh e Kevre Peloponnesos ha d'he harpañ e-doug he brezelioù. Domaniezh armeoù Sparta an hini a roe an tu dezhi da bouezañ en aferioù diabarzh Arkadia a echuas a-daol e 371 kent J.-K., pa oa bet trec'het penn-da-benn un arme eus Sparta en Leuktra gant Epaminondas hag arme Tebez. Goude diskar galloud Sparta e oa savet Kevre Arkadia, enni keodedoù eus Arkadia bodet en ur c'hevre nevez. Goude e savidigezh e c'hoarias Kevre Arkadia ur roll a-bouez e politikerezh Peloponnesos.

Harpañ a reas emsavadeg Charles Taylor a-enep ar Jeneral Samuel Doe. Koulskoude e tistagas diouzh Taylor hag ez eas war ar renk a-enepetañ zoken da vare dilennadegoù 1997. Un 10% eus an dud a votas eviti hepken pa yeas 75% eus ar mouezhioù gant Taylor. Stourm a reas evit ma’z afe Taylor kuit avat hag ur roll pouezus a voe ganti e gouarnamant an tremen evit prientiñ an dilennadegoù dieub kentañ. Pa’z eas Taylor kuit e 2003 e tistroas-hi da benn he strollad.

Patrick Demarchelier en devoa kroget da dennañ poltriji pa oa 17 vloaz gant un tenner poltriji profet dezhañ gant e dad-kaer, un Eastman Kodak. Tennañ a ra poltredoù e-pad dimezioù. Goude-se e teu a-benn da zeskiñ ar vicher en ur vezañ harper ar poltrejer Hans Feurer. Dont a ra da vezañ poltreder frank ha kregiñ a ra gant poltredoù doare arzel nevez, reoù dibalamour ha berv.

Pa oa prezidant e roas e zilez eus ar strollad SdRP evit bezañ prezidant an holl Boloniz. E-pad e respet e teuas Polonia da vezañ ezel eus Aozadur Feur-emglev Norzh-Atlantel (NATO) hag eus Unaniezh Europa. Skoulmañ a reas darempredoù mat gant pennoù stadoù estren evel George W. Bush (Stadoù Unanet), Valdas Adamkus (Lituania), Rudolf Schuster (Slovakia), Václav Havel (Tchekia) ha Leonid Kucxma (Ukraina). Daoust ma oa deuet-mat Kwaśniewski gant ar bobl e voe kavet abeg alies en e bolitikerezh.

Ur yezh banoek komzet e Perou eo ar c'hachibeg, a-hed ar sterioù Aguaytía, San Alejandro, ha Súngaro. Daoust ma c'hell un darn vras eus ar meuriad komz spagnolek e vez implijet ar yezh gant tout an izili eus ar gummuniezh.

Trevadenn Alamagn eo bet etre 1888 ha 1916, a-raok bezañ ac’hubet gant ar Vreizhveuriz. Pa ‘z eus kaoz eus dismantr an Impalaeriezh alaman eo fiziet Tanganyika er Rouantelezh Unanet gant Feur-Emglev Versailhez.

Mab oa Yese da Oved pe Obed, ha hennezh a oa mab da Voaz ha Rout. E Betlehem e Bro Yehouda e oa o chom. Saver deñved oa. Eizh mab en doa. Tri anezho a vez meneget e kentañ Levr Shmouel (Eliab, Abinadab,Shamma). David oa an hini yaouankañ. Goulenn a reas Shmouel gwelet holl vibien Yese a-raok oleviñ David evel ma c'hourc'hemennas Doue dezhañ .

Un enrolladenn eus mouezh Ballard a glever war an ton anvet Mausoleum savet gant Manic Street Preachers (albom : The Holy Bible, 1994). War an enrolladenn-se, e klever Ballard o lavarout (kazi sur diwar-benn Crash) : "I wanted to rub the human face in its own vomit,I wanted to force it to look in the mirror..." (C'hoant'm eus da frotañ dremm mab-den ouzh e zislonk, c'hoant'm eus rediañ anezhañ da sellout outañ e-unan en ur melezour...)
Luís, Dug Beja (1506-1555), konsetabl ar rouantelezh, Priol Urzh Sant Yann Jeruzalem, tad da António Portugal, Priol Crato a voe roue e-pad daou viz;

Ur statud ofisiel en deus IBBY en UNESCO hag en UNICEF, en he c'harg emañ difenn al levrioù evit ar yaouankiz en aozadurioù-se. Klotañ a ra tachenn-labour ha pal an IBBY gant sturiennoù an Emglev Etrevroadel evit gwirioù ar vugale, hervez ma'z eo bet degemeret gant ar Broadoù -Unanet e 1990..

Un doare modernaet eus an Dictionnaire breton-français français-breton Roparz Hemon eo a-benn ar fin, hag a veze embannet a-raok 1997, pe e div lodenn da gentañ, pe en ul levr hepken.

Thessalia a zeuas da vezañ ul lodenn eus Bro-C'hres a-vremañ e 1881, goude pevar c'hantved hanter dindan an Impalaeriezh Otoman. Abaoe 1987 ez a d'ober unan eus 13 perifalia ar vro ha rannet eo (abaoe adreizhadenn Kallikratis 2010) e 5 unanenn beriferael ha 25 kumun. Emañ kêr-benn ar vro e Larissa. Emañ Thessalia e-kreiz Bro-C'hres ha stok ouzh Makedonia en norzh, Epeiros er c'hornôg, kreiz Hellaz er su hag an Enezvor er reter. Emañ an inizi Sporades e Thessalia ivez.

"An disparti etre ar Gristeniezh ha Lezenn Voizez n'eo ket bet c'hoarvezet en un taol. Ar gristenien gentañ deuet eus ar Yuzeviezh, an Ebestel o-unan, n'o deus ket dilezet eus an eil deiz d'egile kement a oa eus an urzh kozh : Jezuz e-unan a oa bet feal d'ar vuhez yuzev ha da lidoù an Templ. Petra oa da zilezel bremañ evit an diskibion gentañ ? Petra evit ar re deuet eus ar Baganiezh ? [...] Paol a lak ar gudenn war ur bazenn uheloc'h : n'eus ket da chom etre daou. N'eo ket al lezenn, pe an Amdroc'h a ro santelezh dirak Doue, met ar feiz vev e Jezuz Krist. [...] Soñjal a reer eo bet skrivet al lizher d'ar C'halated a-raok an eil d'ar Gorintidi, war-dro 56-57, hep na vefe resisaet muioc'h."

Ur c'hab a vez graet en ardamezouriezh eus ur perzh briel a-stumm gant ur vandenn a-led ouzh penn krec'h ar skoed. Mont a ra da ober etre ur c'hard hag un drederenn eus gorread ur skoed.

Ur furm broadelouriezh-stad eo eta ar republikanouriezh pa'z eo he fal kentañ difenn ar stad a-raok an dud, evel ma oa deuet ar gomunouriezh sovietek da zifenn ar strollad e-lec'h ar bobl.

Gant e vreur gevell, Jarosław Kaczyński, emañ e penn ar strollad Gwir ha Justis (Prawo i Sprawiedliwość), ul luskad mirour ha katolik. Berzet e oa bet ar Gay Pride gant Lech Kaczyński, pa oa maer Varsovia.

Ar C'hevre (la Ligue), pe ar C'hevre Katolik (la Ligue catholique), pe ar C'hevre Santel (la Sainte Ligue) pe an "Unvaniezh Santel" pe c'hoazh "Unvaniezh Santel Pariz" (la Sainte Union (de Paris)) eo an anvioù roet d'ur gostezenn bolitikel gatolik c'hall hag a glaske difenn ar relijion gatolik a-enep d'ar brotestanted, e-pad Brezelioù ar Relijion er XVIvet kantved er Rouantelezh c'hall.
Feur-emglev Frankfurt a voe sinet d'an 22 a viz Gouere 1489 e Frankfurt am Main etre Masimilian Aostria ha kannaded ar roue gall Charlez VIII. Dre ar feur-emglev-se e asante Charlez VIII lakaat ar peoc'h da ren etre an Impalaer Masimilian hag emsavidi Flandrez hag asantiñ a rae ivez lezel ar c'hêrioù a oa bet aloubet gant ar C'hallaoued e Breizh, gant ma vefe kaset kuit ar soudarded saoz eus he bro gant an Dugez Anna Breizh.

Kerkent hag ar 5 a viz Genver 1922 en devoa lakaet e anv e Strollad Broadel Sokialour al Labourerien Alaman a-raok mont da ofiser (Oberführer) er Sturmabteilung (Kevrenn Arsailh) e 1931. Gantañ an hini eo e voe savet an Aozadur Todt e 1938 a voe fiziet ijinerezh-kaer (milourel ha trevourel) an Trede Reich ennañ, bet kaset da benn Moger an Atlantel. gantañ peurgetket. Anvet e penn ar Reichsministerium für Bewaffnung und Munition (Ministrerezh ar Reich evit an Armerezh hag an Tennoù) d'ar 17 a viz Meurzh 1940 e teuas da vezañ unan e-touez pennoù-bras ar renad nazi.

Addimeziñ eta a reas en 1795, en desped da enebiezh ar wreg hag ar vamm-gaer, da Maria Leopoldine von Österreich-Este (1776–1848), a oa 52 vloaz yaouankoc'h egetañ. Nac'h a reas Maria kousket gant he fried, met ober a reas gant meur a hini all.

Ar c'hêrioù a droas da greizennoù dreistpoblet gant micherourien baour, alese ganedigezh mennozhioù politikel nevez a stummas ar bed a-vremañ : frankizouriezh ha sokialouriezh, da skouer.

Goude un droiad gant fIREHOSE e 1991 e voe degmeret Sebadoh gant an ti-embann Sub Pop (Domino er Rouantelezh-Unanet ha City Slang en Alamagn) e 1992 ha dinda daou viz ec'h embannjont div bladenn EP : Rocking the Forest ha Sebadoh vs. Helmet. Diglok ha mesk-divesk e oa roll tonioù an div bladenn EP, hag a voe adembannet asambles dindan an titl Smash Your Head on the Punk Rock. An albom Bubble and Scrape a voe enrollet etre an hañv hag an diskar-amzer 1992 hag embannet e miz Ebrel 1993. 10 000 skouerenn anezhi a voe gwerzhet dindan ar sizhunvezh goude ma vefe deuet er-maez.

Ahurti (Urt en okitaneg, e galleg hag ent-ofisiel) zo ur gumun eus reter Lapurdi, en Euskal Herria, war lez kreisteiz ar stêr Aturri, 15 km eus kêr Baiona. E kanton Nive-Adour emañ.

Ur wech tapet e vachelouriezh e stagas Nicolas Godin gant studioù savouriezh, ha neuze e rankas dilezel ar sonerezh. E 1995, e-keit ma oa o labourat war bladenn gentañ Teri Moïse, e voe bountet da sevel tonioù gant ur mignon a-gozh, Marc Tessier du Cros e anv, hag a laboure evit Source (un ti-embann pladennoù stag ouzh Virgin music). Un ton diazezet war sonerezh nemetken hag anvet Modulor a savas gant ar pal enoriñ Le Corbusier. Kinnig a reas an ton dindan anv Air da Source. Embannet e voe war an dastumad anvet Source Lab ha berzh a-walc'h a reas (embannet e voe ivez gant an ti-embann breizhveuriat Mo'Wax). Jean-Benoît Dunckel hag a oa o studiañ ar matematik hag a gendalc'he da seniñ war un dro er strollad Le Dynamo, hag a sone piano e tavarnioù ar C'harter latin.
C'hwechvet e voe en Tournamant Broadel Kentañ e Roma e 1875. Dont a reas ar maout gantañ en eil hini e Livorno e 1878, gant 14 poent diwar 16. C'hwec'hved e voe c'hoazh, a-gevred gant d'Aumiller, e en Tournamant Broadel 1881 e Milano.

Dawid Markelowicz Janowski, bet ganet d'ar 25 a viz Mae (pe d'ar 7 a viz Mezheven) 1868 e Wołkowysk (Polonia), marvet d'ar 15 a viz Genver 1927 e Ieras (Okitania).

Unan eus temoù pennañ oberenn eo an distopiezh. Marteze ez eo Crash skouer wellañ an dra-se. Er romant-se ez eo arouezet ardivinkadur ar bed gant ar c'hirri ha gant barregezh mab-den d'en em zistruj en ur implijout an teknolgiezhioù krouet gantañ. Holl dudennoù ar romant (Ballard en o zouez) a vez sorc'hennet muioc'h-mui gant galloud erotek ha feuls ar gwallzarvoudoù kirri, hag ar re a c'hoarvez gant tud vrudet dreist-holl. Ken direnkus all eo ar film savet gant David Cronenberg e 1996, ha rezu bras a savas pa voe kinniget da vare gouel filmoù Cannes. Priziet kalz eo an dastumad danevelloù anvet Vermilion Sands, diazezet en ur gêr e-kreiz un dezerzh, enni tud bet brudet, arzourien iskis, hêred sot, gwerzherien ha mevelien iskiz. Kement istor kinniget en dastumad a ginnig urzhiataerioù a gouest da sevel barzhonegoù, orkide a oar kaozeal, taolennoù en em liv o-unan, ha traoù all a seurt-se. Stag e chom neuze an holl zanevelloù-se ouzh temoù pennañ Ballard : teknologiezh ha mazoc'herezh e servij c'hoantoù ha techoù teñvalañ mab-den. En e rakskrid e skriv Ballard ez eo an dastumad a blij ar muiañ dezhañ.

Mont a reas a-du gant Karloman, Roue Bavaria, a-enep an impalaer Karl Voal, Roue ar Franked, er brezelioù evit Rouantelezh Italia. Ar pab Yann VIII avat a roe harp d'an impalaer. Mont a reas a-du gant ar pab Formosus a-enep Yann VIII . Gant skoazell Lamberto Iañ Spoleto, e miz Meurzh 878, e kasas e arme da aloubiñ Roma ha da lakaat ar pab Yann VIII da blegañ. Hennezh a repuas en iliz Sant Pêr. Hag Adalberto a lakaas pennoù bras Roma da douiñ bout feal da Karloman. Abalamour da se e voe ezkumunuget, hogen van ne reas.

Anne (war-dro 1435 - † 1508), gouarnourez Marie de Bourgogne, a zimezas div wech: 1°) da Adrien de Brosse; 2°) da Adolphe de Clèves-Ravenstein (1425-1492) ;

Senka no rabu retah (Lizhiri karantez eus tanioù ar brezel), lizhiri choazet, gant Sato Yoshihisa, embannadur Toyohashi Tokai-nichi Nichi-shinbun Publishers, 23 a viz Eost 2010. (ja) (en)

Ur yezh formosek komzet gwechall e kompezennoù hanternoz Taiwan eo ar 'basayeg. Tout an izili eus ar meuriad a gomz Sinaeg hiziv an deiz, daoust ma soñj c'hoazh un nebeutig a dud kozh un nebeut gerioù.

E-pad pell ez eus bet tud o vevañ en enez Sieg. Roudoù tud a-leizh zo bet kavet : mein benet implijet er ragistor evel binvioù, tammoù podoù pri eus mare ar C’halianed... Aspadennoù un ti-gward a weler c’hoazh : savet e voe da vare Vauban da zifenn aodoù Santeg diouzh tagadennoù ar Saozon hag adimplijet e voe gant an Alamaned e-pad an Eil Brezel-bed. N’eus mui roud ebet avat eus ar chapel a oa gwechall, gouestlet da sant Hieg.
Biskoazh ne voe Ystrad Tywi ur rouantelezh hag un abeg a vrezel etre ar rouantelezhioù e voe alies. E fin ar VIIvet kantvet e voe skrapet digant Dyfed gant roue Ceredigion Seisyll ap Cadog. Ur rouantelezh nevez - Seisyllwg hec'h anv - a savas neuze hemañ. Honnezh eo orin rouantelezh Deheubarth e vo.

Ouzhpenn kêriadenn Pistyll ez eus div gêriadenn all parrez Pistyll : Llithfaen ha Nant Gwrtheyrn, hag a zo deuet da vezañ ur greizenn evit deskiñ kembraeg.

Kentrollet e vez al lizherennoù (jamo) e bloc'hadoù silabennoù, enne div lizherenn diazez d'an nebeutañ hag alies a-walc'h betek teir: ur gensonenn (eeun pe kevrennek) en deroù anvet choseong (hangeul: 초성; hanja: 初聲), war-lerc'h ur vogalenn (pe un diftongenn) e kreiz ar silabenn anvet jungseong (hangeul: 중성; hanja: 中聲) hag ivez a-wechoù (met n'eo ket dre ret) ur gensonenn (eeun pe keverennek) e diwezh ar silabenn anvet 'jongseong (hangeul: 종성; hanja: 終聲). Pa n'eus kensonenn ebet e deroù ur silabenn e vez skrivet ㅇ (ieung), met n'eo ket ret serriñ ur silabenn da heul ar vogalenn greiz.

Implijet e voe e-pad an Eil Brezel Bed evel yezh kuzh gant arme ar Stadoù-Unanet dre ma voe bet graet gant an navac'hoeg rak diaezetoc'h e oa evit an Alamanted da gompren evit ur c'hod ordinal.

Fent e-leizh ha brezhoneg mat diouzh an druilh a gaver el levr, ur blijadur d'ar studier brezhonek. N'eo ket lennegezh uhel avat, met gant blaz ar yezh poblek yac'h n'eus ket gwelloc'h danvez studi.

Izili ensavadur Nobel a roas priz Nobel al lennegezh dezhi e 2009, peogwir e kave dezho he doa "taolennet gweledvaoù an digenvez dre breder ar sevel barzhonegoù hag eeunded ar c'homz-plaen."

Goude an taol-dis-se e tistroas Sandy Pearlman war e c'hiz, ha mont d'ober war-dro Black Sabbath. Ur gwazour eus an ti-embann EPIC, Tom Werman, a rae war-dro Cheap Trick ha Ted Nugent, a labouras evit ar bladenn Mirrors (1979), a voe ur c'hwitadenn genwerzhel. Skarzhet e voe T. Werman, hag erlerc'hiet ouzh Martin Birch, a rae war-dro Black Sabbath kent donedigezh S. Pearlman.

Goude studioù e Perou, e Bro-Saoz hag e Stadoù Unanet Amerika eo bet Kuczynski o labourat er Stadoù Unanet, a-raok en em dreiñ war-zu ar politikerezh e Perou. Bet e voe kargoù uhel gantañ e Bank ar Bed hag er Font Moneizel Etrebroadel a-raok bezañ anvet e penn bank kreiz Perou. Ministr an Energiezh hag ar Mengleuzioù e voe er bloavezhioù 1980 ha ministr an arc'hant er bloavezhioù 2000. Kentañ Ministr e voe, dindan ar prezidant Alejandro Toledo e 2005-2006.

Aet eo da get meur a lizherenn hangeul diazez bet implijet er penn-kentañ evit treuzskrivañ sonennoù aet da get er yezh koreaneg a-vremañ pe c'hoazh evit ober diouzh sonennoù a veze kavet ar sinaeg ha en vezont ket implijet nag en hengoreaneg nag er yezh a-vremañ, da skwer:

Daoust ma lavar an oberour klask unvaniñ, e vir alies doareoù tregeriek, ken e kaver an daou zoare aliezik (hag a-wechoù an daou stumm er memes frazenn):

Dre ar c'harterad eoul a zo e traoñ ar c'heflusker e vez lenkret ar bailh, distag eo red an eoul diouzh hini an trelosk, alese nebeutoc'h a saotradur.
David Lloyd George (17 Genver 1863 – 26 Meurzh 1945) a oa ur politikour kembreat a voe Kentañ Ministr ar Rouantelezh-Unanet etre miz Kerzu 1916 ha miz Here 1922, e dibenn ar Brezel-bed Kentañ hag er bloavezhioù war-lerc'h. Ar c’hembraeg e oa e yezh kentañ.Sellet a reer outañ evel diazezer kentañ ar « Stad warezer », pa oa bet degaset gantañ skoazelloù a-berzh ar stad evit an dud dilabour, ar re glañv hag ar re gozh. Eñ e voe Kentañ Ministr frankizour diwezhañ ar Rouantelezh Unanet. E dibenn e vuhez e voe anvet da gont gant ar roue Jord VI, gant an anv Earl (kont) Lloyd-George of Dwyfor.

Eur Zac'had Marvailhou, pe Ur Sac'had Marvailhoù hervez doare ar brezhoneg a vremañ, zo un dastumad kontadennoù brezhonek skrivet gant Ivon Krog, ur skrivagner eus ar C'hab, embannet gant Buhez Breiz e 1924.

An Ievoli Sun a oa ur c'himikour feurmet gant ar paramantour napolitan Luigi Ievoli. Mont a reas d'ar strad e-tal Enez-Vaz d'an 31 a viz Here 2000, pa oa 4 000 tonennad stiren, 1 000 tonennad triklorosilan ha 1 000 tonennad alkool izopropilek en e vourzh.

Mervel a reas d'an 28 a viz Mezheven 1738 en Wrocław. He fried, ar c'hont Graf von Oppersdorff (Oppersdorf) a varvas d'an 29 a viz Kerzu 1744 en Kostelec nad Orlicí.

Tudet e oa ar c'hornad adalek oadvezh ar maen, hervez a weler gant un toullad peulvanoù. Ur blouev e oa da gentañ, ha « Ploemaec » e oa betek ar XIVvet kantved, pa ne chomas nemet Gwimaeg ken. Lanneur ha Lokireg zo bet krouet diwar he c'houst.

Ceatharlach (Carlow e saozneg) zo ur gêr eus Iwerzhon, er c'hreisteiz, e kontelezh Ceatharlach. Emañ war-hed 80 km bennak er mervent d'ar gêr-benn, Dulenn, war lez ar stêr An Bhearu (Barrow).

Ur buruteller a zo ur c'hazetenner hag a varn pe a zielfenn talvoudegezh oberennoù arzel: c'hoariva, gastronomiezh, lennegezh, sinema, sonerezh,...

Merc'h e oa da Ricardo Palma ha Cristina Román Olivier. Skoliet e voe el lise (skol gentañ) renet gant Teresa Gonzáles de Fanning. Goude e kendalc'has gant he zad er Biblioteca Nacional.

Kwelagobe eo bet an trede maouez eus Afrika dilennet da Viss Hollved (goude Margaret Gardiner eus Suafrika e 1978 ha Michelle McLean eus Namibia e 1992).

Al lireu glorius (pe Karthigaipoo) eo zo bet lakaet da vleunienn vroadel an Tamil Eelam e miz Du 2003. Kavet e vez warni stuc'had holl livioù banniel broadel Tamil Eelam ha bleuñviñ a ra e miz Du, miz lid Deiz an Harozed (pe Maaveerar Day) ma vez kounaet ar soudarded marv evit dieubidigezh Tigred Tamil Eelam.

Emgann Mers el-Kebir pe tagadenn Mers el-Kebir zo un emgann war vor eus an Eil Brezel-bed. Taget e oa ur skouadrenn eus ar morlu gall d'an 3 a viz Gouere 1940 gant ar Royal Navy pa oa eoriet e porzh milourel Mers el-Kebir (pleg-mor Oran, Aljeria) hep embann brezel ebet. 1 297 den a oa bet lazhet, meur a Vreizhad en o zouez. Aon he doa ar Rouantelezh-Unanet, hec'h-unan a-enep an Trede Reich hag Italia d'ar c'houlz-se, e lakafe Hitler e grabanoù war ar strollad-listri-se goude ma oa bet sinet un arsav-brezel etre gouarnamant Vichy hag an Alamagn nazi hag Italia faskour un nebeud devezhioù a-raok, ar pezh en dije roet e du dezhañ da gaout ur morlu galloudusoc'h eget o hini.
A-raok 2001 e oa, asambles gant Gesundbrunnen, ur bastell-vro gozh hag a oa eus tu Berlin ar C'hornôg. Abaoe 2001 ez eo unan eus ar c'hwec'h karter a zo en arondisamant.

El liester, An dispac'hoù greantel eo an anv a roer da lies houladennoù greantelaat a dizhas broioù ar bed an eil war-lerc'h heben : Belgia, Spagn, Bro-C'hall, Alamagn ha Stadoù-Unanet Amerika etre 1800 ha 1850, ha kent 1900 Norzh Italia, Rusia ha Japan (e 1868).

Krog eo gant ar Formulenn 1 : Priz Bras kirri an Izelvroioù 1960, war Troiad Zandvoort, d'ar 6 a viz Even 1960 (Dilezel e-pad an 42l dro / treuzkas)

Ouzhpenn skrivañ romantoù en deus Ballard implijet stank stumm an danevell, ha danevelloù e oa lod brasañ e skridoù embannet er bloavezhioù 1950 ha 1960.

Ur yezh kouchitek ar reter eus isskourr ar yezhoù konsoek-gidolek eo an c'homsoeg (komso, konso, gato, af-kareti pe karate), komzet gant 149 508 den da yezh kentañ ha gant 5 658 den all da eil yezh en Etiopia hag gant un nebeud ezbroidi ivez aet d'en em staliañ en tu all d'ar vevenn e Kenya.

An doueoniezh, pe doueoni pe teologiezh, a zo studi ar pezh a zo gwir hag a denn da Zoue. Savet eo bet ar ger "doueoniezh" da glotañ gant ar ger θεολογία, pe "theologia", deuet eus ar gregach.

Termenet eo dreist-holl gant e uhelder bras a-walc'h da geñver Bempoull, e daou dakad kêriekaet pennañ (ar bourk ha Penc'hoad), e div draoñienn gant ar stêrioù Leñv, er su, hag aber an Trev (lez dehoù), ha gant ar c'hoadeier Penc'hoad-Lanserv a 600 hektarad perc'hennet gant Mirerezh an arvor.

E-pad Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika e oa bet roet lañs bras d'an ijinerezh brezel evit dont a-benn da verraat padelezh ar brezel gant an daou du engouestlet. An Agar machine gun (ar vindrailherez Agar) a oa unan eus an hanter-kant bennak a vindrailherezioù dre zorn a voe savet e-pad ar brezel.

E 1946 e tistroas da Rouantelezh-Unanet gant e vamm hag e c'hoar war vourzh SS Arrawa. En em staliañ a rejont e West Country, kostez Plymouth, hag ez eas d'ar skol e Leys School e Cambridge. Goude un nebeud bloavezhioù e tistroas e vamm hag e c'hoar da Sina, neuze e chomas Ballard gant e dud-kozh, pe e hunva e skol. E 1949 e stagas gant studiañ ar medisinerezh e King's College e Cambridge, gant ar pal dont da vezañ bredvezeg. E-keit ma oa er skol-veur e skrivas ballard testennoù levezonet gant ar bredelfennerezh hag an dreistrealouriezh. D'ar mare-se en doa lakaet da bal bezañ mezeg ha skrivagner war-un-dro. E miz Mae 1951 e oa Ballard gant e eil bloavezh studi hag e skrivas un danevell diazezet war skridoù Hemingway "The Violent Noon" . Ur genstrivadeg a c'hounezas gant an danevell-se, hag embannet e voe er gelaouenn studierien anvet Varsity ».

En em astenn a ra Melbourne war 1.705 km² ha reiñ a ra bod da 4.246.345 a annezidi (e 2012) a oa er veurgêr. Gant se ez eo an eil kêr vrasañ en Aostralia (goude Sydney). Emañ war aod su ar vro, war ribl bae Port Phillip.

Gouennañ ha neizhiañ a ra e lec'hioù krin pe dezerzhioù e Turkia ha kreiz Azia. Un evn tremeniat eo nouelig an dezerzh ha mont da c'hoañviñ da reter Afrika, kreisteiz Azia pe Aostralazia.
Heinrich Hermann Robert Koch, bet ganet d'an 11 a viz Kerzu 1843 e Clausthal (Kengevread alaman d'an ampoent) ha marvet d'ar 27 a viz Mae 1910 e Baden-Baden (Impalaeriezh alaman d'an ampoent), a oa ur mezeg alaman.

1989 Priz an alamaneg, gant Gerhardt Csejka, Helmuth Frauendorfer, Klaus Hensel, Johann Lippet, Werner Söllner, William Totok, Richard Wagner

Ar skrid meur italianek kentañ eo. Awenet eo gant an tabut gwadek a oa etre ar Welfed (Guelfi) hag ar C'hibelined (Ghibellini) (1125-1300). Dave a ra Dante d'an Eneis ha da Diskuliadur Paol Tars. Rannet eo ar varzhoneg e teir lodenn, a zo graet cantiche (liester an anv cantica) anezho : Inferno (Ifern), Purgatorio (Purgator) ha Paradiso (Paradoz), ha tri c'han ha tregont e pep hini (war-bouez an Ifern ma c'haver ur rakkan). Kaoz zo ennañ eus pirc'hirinded ar barzh dre an teir ren usdouarel en kaso da welout an Drinded santel.

Ar SWAPO (South West Africa People's Organization - Aozadur Pobl Mervent Afrika) eo strollad politikel pennañ Namibia abaoe dizalc'hiezh ar vro e 1990. Ur sindikad marksour e oa da gentañ, a-raok dont da vezañ ul luskad armet a stourme evit dieubidigezh Namibia. Ezel eo eus an Etrebroadelenn sokialour.

Dougen a ra anv an evnoniour stadunanat Charles Bendire (1836-1897) en devoa e ziskoachet evit ar wech kentañ (d'an 28 a viz Gouere 1872) nepell diouzh Tucson (Arizona). Kement ha "Risweer Bendire" e talv e anv e galleg, italianeg, saozneg ha svedeg, tra ma ra an alamaneg, an daneg, an nederlandeg, ar poloneg, ar rusianeg hag ar slovakeg gant "Risweer kaktuz", an norvegeg gant "risweer navaho" hag ar spagnoleg gant "Risweer pigos berr".

Goude ar brezel e kemeras perzh David Lloyd George e kendivizoù Feur-emglev Versailhez, e 1919, en anv Breizh-Veur, a-gevret gant ar C'hentañ Ministr gall, George Clemenceau, ar C'hentañ Ministr italian, Vittorio Orlando ha prezidant Stadoù Unanet Amerika, Woodrow Wilson. Un tamm dizemglev a voe etre Clemenceau hag Orlando, en un tu, ha Lloyd George, en tu all, pa gave da Gentañ Ministr Breizh-Veur e oa arabat distruj armerzh Alamagn en ur c’houlenn digolloù re vras digant an Alamaned.

Tonioù meur all zo er bladenn, evel (This ain't) The Summer of Love hag E.T.I. (Extra-Terrestrial Intelligence), koulz ha The Revenge of Vera Gemini ma kan Patti Smith adarre. Evit an droiad e tivizas Blue Öyster Cult lakaat laser ouzhpenn ar gouleier war al leurenn, ar pezh a zegasas brud ouzhpenn dezho.

Françoise-Athénaïs, markizez Montespan, anavezet ivez evel Madame de Montespan (Lussac-les-Châteaux, 1640 – Bourbon-l'Archambault,1707), a oa ur pried-kleiz d'ar roue gall Loeiz XIV. Eizh bugel he deus bet gantañ.

Landgraviezh Hessen-Kassel (a zeuas da vout electorate of Hesse, 1567–1806 ha 1813–1866, ebarzhet e Rouantelezh Prusia): Wilhelm IV von Hessen

Beulah zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e Kembre, e kreisteiz Ceredigion. Hanter hent etre Castell Newydd Emlyn hag Aberporth, war aod Bae Ceredigion.
Land der Berge, Land am Strome (Douar menezioù, Douar a-hed ar stêr) eo kan broadel Aostria. Skrivet eo bet gant Paula von Preradović en ur azasaat ton KV 623 "Eine kleine Freimaurer-Kantata" (kantatenn vihan frañmasonek) sonaozet gant ar maestro Wolfgang Amadeus Mozart d'ar 17 a viz Du 1791. Lakaet eo bet da gan broadel ent ofisiel e 1947.

Barnet e voe e Prosez Verona gant ul lez-varn faskour ag ar Republik Sokial Italian ha kondaonet e voe d'ar marv evit trubarderezh uhel. Fuzuilhet e voe e Verona.

Ipanema zo anv ur c'harter pinvidik en arvor kreisteiz kêr Rio de Janeiro, e Brazil. Er c'hornôg dezhañ emañ karter Leblon, en hanternoz Lagoa, er reter an Arpoador, hag ar Meurvor Atlantel er c'hreisteiz.

Ar Menapii, pe Menaped a oa ur bobl a oa o vevañ e hanternoz Galia. Hervez an douaroniourien Strabon ha Ptolemaios, edo o douaroù en-dro da aberioù ar Roen hag an Escaut (Schelde). E Kassel edo kêr-benn o c'heoded.

Un iliz-veur zo e kêr hag e-kichen emañ Kastell Ceatharlach, a voe savet en XIIIvet kantved gant William Marshal, mab-kaer "Strongbow" (Richard Fitz Gilbert de Clare, eil kont Penfro), unan eus an noblañsoù norman a aloubas Iwerzhon.

Gellout a ra daou isspesad disheñvel gouennañ etreze dre ma n'eo ket kreñv a-walc'h c'hoazh an diforc'hioù etreze (en enep da zaou spesad ha ne c'hellont ket en ober).

En un atersadenn embannet e-barzh The Sunday Times e miz Genver 2008, (war zigarez Miracles of Life, danevell vuhez Ballard) e tesker ez eo tapet Ballard gant krign-bev ar raksavenn abaoe miz Even 2006. D'ar 17 a viz Here 2008 e voe embannet war BookBrunch e oa Margaret Hanbury, ha hi kouraterez Ballard degouezhet foar al levrioù e Frankfurt gant ur skrid nevez-flamm savet gantañ, Conversations with My Physician: The Meaning, if Any, of Life. Ar fizikour a zo kaoz anezhañ amañ eo ar mezeg Jonathan Waxman (Imperial College, Londrez) hag eñ eo a ra war-dro krign-bev Ballard. Ouzhpenn danvez ar c'hrign-bev a zo el levr, hag emañ bepred Hanbury o varc'hata gant tiez-embann a-benn lakaat embann al levr-se.

Town zo ur ger saoznek, kenster gant ar ger brezhonek kêr, hag a gaver e dibenn lec'hanvioù, evel Kingstown, Queenstown, pe Adamstown, Charlestown, Jamestown, Newtown (ha New Town).

Étienne Coutan, bet ganet e 1875 e Naoned (Liger-Atlantel), bet marvet e 1963 e Blaen, a oa ur c'hêraozour naonedat, en doa labouret evit kêr Naoned eus 1911 betek 1940.

Dont a ra an anv-badez eus unan eus anvioù ar Werc'hez, Nuestra Señora del Pilar, evel un toullad anvioù-badez all: Amparo, Mercedes, Dolores, Guadalupe, Mar, Lurdes, Rosário, ... Nuestra Señora del Pilar eo ivez anv iliz-veur e Zaragoza, en Aragon.

Dastumet eo bet ar braz eus ar mojennoù diwar-benn an Ankoù e dibenn an XIXvet kantved gant Anatol ar Braz en e levr Légende de la mort chez les Bretons armoricains.

2002 : Sexy Boy, Kelly Watch The Stars, All I Need, Le Soleil est près de moi, Playground Love, Radio #1, How Does It Make You Feel (DVD da vrudañ Everybody Hertz)

Toullañ an teod a zo bet graet gwechall e meur a sevenadur dre ar bed, peurliesañ evel ur rann eus lidoù relijion, hep gwiskañ bravigoù avat.
A-douez ar c'hemmoù bras a voe degaset gant an Dispac'h Greantel e buhez an dud e voe war un dro ur c'hresk er boblañs, dispac'hoù el labour-douar, an doug hag ar c'henwerzh, ar skiantoù lakaet da dalvezout er greanterezh hag ar c'hevala o kemer mui-ouzh-mui a bouez en armerzh.

Kib vell-droad ar bed 1962 bet aozet e Chile : gant pevar fal ez eas da wellañ paler ar genstrivadeg-mañ (rampo gant Flórián Albert, Garrincha, Valentin Ivanov, Dražan Jerković ha Leonel Sánchez). D'ar c'hoarier brazilian Garrincha e voe deroet an trofe koulskoude. Perzh e oa eus ar skipailh – Gilmar - Djalma Santos, Mauro, Zózimo, Nílton Santos - Zito, Didi - Garrincha, Vavá, Amarildo, Zagallo – a c'hounezas (3-1) ar gourfenn ouzh hini Tchekoslovakia en Estadio Nacional de Chile (Santiago de Chile) d'ar 17 a viz Mezheven 1962.

Hennezh a oa unan eus an 83 departamant gall krouet da vare an Dispac'h gall, d'ar 4 a viz Meurzh 1790, hervez lezenn an 22 a viz Kerzu 1789, gant tammoù eus ar proviñsoù Lyonnais, Beaujolais ha Forez.

Div bladenn a voe embannet d'ar mare-se : Heaven's Forbid e 1998 ha Curse of the Hidden Mirror (2001 ; ar skrivagner skiant-faltazi John Shirley a sinas pozioù en div.

Feur-emglev Xanten (alamaneg : Vertrag von Xanten) a voe sinet e Xanten d'an 12 a viz Du 1614 etre Wolfgang Wilhelm, dug Pfalz-Neuburg hag an Dilenner Johann Sigismund. Kannaded a Vro-Saoz hag a Vro-C'hall a voe lakaet da hanterourien.

Orio zo ur gumun eus proviñs Gipuzkoa en Euskal Herria, en aber ar stêr Oria, e-kichenik Zarautz. Ur porzh pesketa eo c'hoazh, o treiñ da hañvlec'h muioc'h-mui.

Maximilian Friedrich Wilhelm Geotg Eduard, Prince Von Hesse, letanant er Groosherzoglisch Hessiches Leib-Dragonner Regiment n°24, bet gloazet ha marvet en abati e Katsberg d'an 12 a viz Here 1914, e-pad ar Brezel-bed kentañ .

Janed Aostria, pe Juana de Austria (pe Habsburgo) e spagnoleg, (Madrid, 24 a viz Mezheven 1535 - Manati El Escorial, 7 a viz Gwengolo 1573) a oa ur briñsez spagnol, merc'h da Karl V ha d'e bried Izabel Portugal, infantez Spagn hag arc'hdugez Aostria.

Zagreb (distaget [ˈzaːgrɛb] e kroateg), Agram en alamaneg, Zágráb en hungareg) eo kêr-benn ha kêr vrasañ Kroatia. E 2008 e oa annezet gant 786 200 a dud (war-dro 1,2 milion en tolpad-kêrioù). Emañ war ribl ar stêr Sava, 122 m a-us live ar mor.

Ijinet an anv hangeul («skritur meur» e hengoreaneg ha «skritur koreanek» e koreaneg a-vremañ) gant ar yezhonour koreat Ju Si-gyeong e 1912.

Mont a reas war ar renk e dilennadeg ar prezidant e 2011, met erruout a reas da drede en dro gentañ, goude Ollanta Humala ha Keiko Fujimori. Mont a reas war ar renk adarre e dilennadeg 2016, ha trec'h e voe en eil tro war Keiko Fujimori, met justik (50,12 % eus ar mouezhioù).
Kurt Schwitters a studias an tresañ hag al livañ etre 1909 ha 1914 e Akademiezh Dresden hag e hini Berlin. Labourat a reas evit ar gelaouenn Der Sturm, bet krouet e Berlin. E oberennoù kentañ a voe staolennoù-skeudenniñ, met buan e voe desachet gant luskadoù gward a-raok an XXvet kantved. Adalek 1918 e chomas a-sav gant kement doare arz hengounel hag etre 1918 ha 1920 e kavas e zoare : ur meskaj dilec’hioù liesseurt : tikidi karr-boutin, tammoù skritelloù ha kazetennoù, torchoù, tammoù danvez, nozelennoù, stouvoù, segalennoù... An holl draoù-se a bege a-benn sevel e daolennoù.

Peurvuiañ e vez mesket dre seniñ an diskan en doare punk hag ar peurrest en doare ska, pe ar c'hontrol. Strolladoù ska punk a son kanaouennoù a zo penn-da-benn gant al lusk ska, pe c'hoazh penn-da-benn gant al lusk punk.

E penn an Devezhioù Meur e kaver ur c'homiser roueel, hag evit reiñ harp dezhañ reizhaouerien a-vicher (kuzulierien Gwir, sekretourien..). An holl anezho a zeu eus proviñsoù all estreget an hini lec'h ma vez an emvod meur.

Ur yezh dravidek eo an thenchoueg (chenchu pe chenchwar) komzet gant tro-dro da 2 000 den en Andhra Pradesh (India). Tost-tre eo d'an telougoueg.

Arkadia (Ἀρκαδία Arkadía en henc'hresianeg, e gresianeg a-vremañ : Αρκαδία) zo ur vro eus Henc'hres, e menezioù kreiz ar Peloponnesos, mor Egea er reter dezhi. Dont a ra an anv eus hini un haroz mojennel, anvet Arkas.

Un doare-skrivañ alfabetek eo ar hangeul (한글, treuzskrivet ivez hankul hervez ar sistem Yale pe c'hoazh han'gŭl hervez ar sistem McCune-Reischauer muiañ-implijet e broioù ar c'hornôg) implijet evit skrivañ ar c'horeaneg.

hollreizhelezh (saozneg: pansexual): ober a ra dave an termen-mañ da Tuadur reizhel an dud, da lâret eo tud a gar ha/pe a glask kaout darempredoù reizhel gant tud all hep ober van eus o identelezh revel.

Durgerdam a zo ur gêriadenn e proviñs Noord-Holland en Izelvroioù. Ul lodenn eus kumun Amsterdam eo, hag emañ e reter ar gêr, 7km ac'haleno, war bord an IJsselmeer.

Skrivet e vez ar c'homancheg gant al lizherenneg latin hervez ur sistem reizhskrivañ bet krouet gant Dr. Alice Anderton ha lakaet da ofisiel e 1994.

Er Rouantelezh-Unanet e krogas, e deroù an XVIIIvet kantved, er rannvro anvet Shropshire ma oa kailh houarn hag ar stêr Severn d'o zreuzkas. Diwar kement-se e voe ganet an tachennoù greantel tro-dro d'ar gêr anvet Coalbrookdale.

Teir gwazh a ya d'ober ar stêr Pyrddin : gwazhioù Nant y Bryn, Nant y Fedwen ha Nant Hir a gej a-raok diskenn trema ar gevred d'en em gavout pemp km pelloc'h gant an Nedd Fechan.

Nijal a ra a-us d'an dour evit pakañ amprevaned en he genoù pe en hec'h askell a ya d'ober ur c'hodell. Chaseal a ra ivez war-c'horre an dour o tapout krog en he freizhoù gant he favioù a-dreñv.
Liammet-strizh eo kastell Wartburg ouzh istor politikel ha relijiel ar broioù alaman. Etre 1211 ha 1227 e voe ar briñsez Elesbed Hungaria, a voe lakaet da santez diwezhatoc’h, o chom ennañ. E 1521 ha 1522, Martin Luther, ar manac’h gwallgaset en abeg d’e vennozhioù protestant, a vevas kuzhet er c’hastell, dindan an anv "Junger Jörg" hag ennañ e troas, e-korf 11 sizhun, an Testamant Nevez en alamaneg, ar pezh a voe diazez ur patrom yezh unvan evit an alamanegerien er c’hantvedoù war-lerc’h. Ar skrivagner Johann Wolfgang von Goethe a reas e annez er c’hastell ivez, er bloavezh 1777. D’an 18 a viz Here 1817 en em vodas strolladoù studierien alaman e kastell Wartburg d’ober ur gouel a-du gant an demokratelezh ha gant unvanidigezh Alamagn : devet e voe ganto arouezioù eus impalaeriezh Napoleon ha levrioù a sellent outo evel levrioù kilstourmerien.

Anvet e voe Bucco torquatus (kentanv) da gentañ-penn (e 1805) gant an evnoniour gall Charles Henri Frédéric Dumont de Sainte-Croix (1758-1830).

E-kerzh an troiadoù ez enrollas BÖC un eil pladenn, Tyranny and Mutation, a voe embannet e 1973. Enni e kaver an ton The Red and the Black, anezhañ ur gentel all eus I'm on the Lamb But I Ain't No Sheep a zo er bladenn gentañ, bet buanaet ha gouestlet d'ar Royal Canadian Mounted Police. Tonioù brudet all eo Hot Rails to Hell, ha Baby Ice Dog ma kan Patti Smith gant Blue Öyster Cult evit ar wech kentañ.

Meur a gêriadenn a gaver er gumuniezh : Talerddig, Dolfach, Tafolwern, Pandy, Cringoed ha Pennant. Kreizenn gentañ ar gumuniezh a oa e Llan, war an hent da Llanidloes, el lec’h m’emañ an iliz-parrez. E 2011 e oa 920 a dud o chom e kumuniezh Llanbryn-mair ha 432 anezho a oa kembraegerien (48,2%).

Krouet e oa bet e 1932 e Douarnenez gant Marc'harid Gourlaouen, ha renet e oa bet ganti e-doug 40 vloaz. Vefa de Bellaing da gentañ-penn ha Riwanon Kervella a gemeras he fenn da-c'houde.

Sant Harmon zo ur gêriadenn vihan hag ur barrez eus Kembre, e hanternoz Powys. Emañ en hanternoz da gêriadenn Rhaeadr Gwy war un hent bihan a gas da Llanidloes, war lez an Afon Marteg, un adstêr d'ar Gwy. Emañ en un tolead torgennoù izel, gant Moel Hywel an hini uhelañ anezho (505 m).

Violante Aragon ha Sikilia (1273 - Termini, Nápoles 1302), infantez Aragon, a oa dugez Calabria. Merc'h e oa d'ar roue Pedro III de Aragón ha d'e bried Constanza II de Sicilia, ha c'hoar da Jaime II Aragon, Alfonso III Aragon, Federico II Sikilia ha Santez Izabel Portugal.

Gwianaoù zo un anv douaroniel hollek hag a vez graet eus ur rann eus arvor biz kevandir Suamerika, etre ar broioù Venezuela, en hanternoz, ha Brazil er c'hreisteiz, enni ar broioù-mañ:

Gundomar pe Godomar a oa diwezhañ roue ar Vurgonded. Mab Gundobad a yeas da roue goude ma oa bet faezhet e vreur Sigismund Burgondia gant ar Franked e 524. Gant skoazell an Ostrogoted e teuas a benn d'adaloubiñ e rouantelezh, met er fin e voe faezhet ha lazhet e 534 ha disrannet e voe rouantelezh ar Vurgonded etre ar rouaned frank.
Los Paranoias ar c'hentañ anv anezhi e oa bet savet ar ganaouenn-mañ gant John Lennon diwar un hunvre en dije graet ma wele Loeiz XIV (Bro-C'hall) (ar Roue Heol e lesanv) o tegouezhout en e balez e-touez tud evurus-kenañ o c'hoarzhin. Hervez George Harrison, ton Sun King a oa bet awenet gant hini Albatross, ur ganaouenn gant Fleetwood Mac deuet er-maez e miz Du 1968 : e penn-kentañ 1969 en devoa graet berzh en abeg da zoare-seniñ Peter Grenn, gitarour ar strollad saoz-stadunanat-mañ.

Daoust ma voe graet meur a fazi gantañ, ma n’en em glev ket mat gant pennoù an arme, ha ma voe darbet d’an arme alaman mont war-raok da vat e nevez-amzer 1918, e voe soñjet gant kalz tud e oa a-drugarez da Lloyd George e oa bet echuet ar brezel. Goulennet en doa digant ar Stadoù Unanet dont da sikour ar Gevredidi en o stourm ouzh an Impalaeriezhioù kreiz, hag asantet en doa e 1918 ma vefe anvet ar jeneral Foch, ur Gall anezhañ e penn armeoù talbenn ar C’hornôg. Dre ma kave d’an dud en doa “gounezet ar brezel” eta, ez eas ar maout gant e gostezenn e dilennadeg kannaded Kerzu 1918. En dilennadeg-se e voe ar merc’hed o votiñ, evit ar wech kentañ. Lloyd George a chomas e penn ar gouarnamant eta.

Mesket e voe evit ar wech kentañ ar ska hag ar punk e-pad al luskad Two-Tone e dibenn ar bloavezhioù 1970 gant strolladoù evel The Specials, The Selecter ha The Beat.

Merc'h e oa da Fulup Iañ Kastilha ha Janed Kastilha. Dimezet e oa da Loeiz II Hungaria ha dre-se e voe rouanez Bohemia ha Hungaria etre 1522 ha 1526 ; gouarnerez an Izelvroioù spagnol e voe etre 1531 ha 1555.

Bae Menez-Mikael pe Bae Menez-Mikael-ar-Mor zo ur bae e Mor Breizh etre Breizh ha Normandi. Kontet eo da vezañ unan eus kaerañ baeoù ar bed, ha lakaet eo e anv e Levr Glad an Denelezh gant an UNESCO. Pa vez tre e vez dizolo an darn vrasañ eus ar bae. Div enezennig zo: Tombelaine ha Menez-Mikael.

Kanton Sant-Maloù-2 a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant dekred an 18 a viz C'hwevrer 2014, e departamant Il-ha-Gwilen e Breizh.

1901 : dibabet eo Chicago hag a-barzh fin ar gont Saint Louis (Missouri) gant ar Poellgor Olimpek Etrebroadel bodet e Pariz evit degemer an trede C'hoarioù Olimpek hañv e 1904.

"Stêr an Askorn Bras" (Big Bone River e saozneg) e oa anv kentañ ar stêr, troet diwar yezh an Amerindianed Osage (pobl) a gave kalz eskern dinosaored en he glannoù.

Kement a verzh e ra ar gostezenn ken e teu da vezañ risklus evit ar vonarkiezh. E 1588 e teu a-benn da skarzhañ ar roue Herri III eus ar gêr-benn. Ar C'hevre a wana tamm-ha-tamm avat dirak trec'hioù ar roue Herri IV.

Ogham a oa anv ur strollad berrbad savet en-dro d'ar Vreudeur Mollard ha Padrig Sicard ha paeroniet gant Alan Stivell e kreiz ar bloavezhioù 70. Embannet e voe o fladenn nemeti "ogham - Boked Eured" gant Keltia 3 e 1976.

Palez Westminster eo al lec'h ma vez bodet izili Ti ar C'humunioù ha re Ti al Lorded, an div gambr a zo e Parlamant ar Rouantelezh-Unanet hag a vez graet Houses of Parliament anezho e saozneg. Emañ ar palez war ribl norzh ar Tavoez e karter Westminster, e-kreiz Londrez.
E miz Meurzh 2007 e voe bdoet en-dro Barlow, Gaffney ha Loewenstein hag e stagjont gant o zroiad kentañ abaoe 14 vloaz. Er memes mare e voe adembannet (gant tonioù ouzhpenn) o fladennoù The Freed Man, Sebadoh III, ha Bubble and Scrape.

Brezel-bed kentañ: ar gumun a voe distrujet tost razh gant an emgannoù. D'ar 9 a viz Here 1918 e voe kemeret Cuvillers gant an 2vet Rannlu Kanadian. Roet eo bet ar Groaz-brezel 1914-1918 d'ar gumun.

E 1902 e voe kentañ embannadur Pipi gonto, gant an ti-moullañ Prudhomme, e Sant-Briek ; in-8 e oa e vent, 225 pajenn a oa ennañ, ha 7 skeudenn gant E. Dudoret.

Distrujet e voe an iliz katolik gant korventennoù e miz C'hwevrer 1863 hag e miz Meurzh 1864. N'eo ket bet adsavet abaoe abalamour d'an diouer a argant.

E miz Du 2011 eo bet addilennet da brezidantez Liberia gant ouzhpenn 90% eus ar mouezhioù dre ma oa bet boikotet an dilennadeg gant hec'h eneber Winston Tubman.

Constantius II avat, a renas etre 337 ha 360, a lamas e zouaroù digantañ peogwir en defe diskouezet reién harp da Magnentius. Karet e oa en arme avat, ha marteze eo evel-se en deus gallet sikour e vibien da sevel e kargoù an arme.

Goude bout kuitaet BÖC en devoa Albert Bouchard labouret pemp bloavezh-pad war ur bladenn awenet gant The Soft Doctrines of Imaginos Sandy Pearlman ; nac'hañ a reas an ti Columbia Records embann Imaginos evel ur bladenn gant A. Bouchard hepken, met dont a reas S. Pearlman a-benn da gendrechiñ Columbia d'e embann evel ur bladenn gant Blue Öyster Cult, ar pezh a voe graet e 1988. Daoust d'ar burutelladennoù bout mat ha d'an droiad Imaginos e voe un hanter c'hwitadenn genwerzhel, dreist-holl abalamour ma ne voe ket brudet gant an ti-embann. Pa voe CBS Records, ti-meur Columbia, adprenet gant Sony da vout Sony Music Entertainment e voe skarzhet BÖC eus ar merk Columbia Records.

Nikola Tesla a oa un ijinour hag ur fizikour amerikan, a orin serb, bet ganet d'an 10 a viz Gouere 1856 e Smiljan, en Impalaeriezh Aostria-Hungaria (e Kroatia hiriv) hag aet da anaon d'ar 7 a viz Genver 1943 e New York.

Gant rannyezh borek an dinkaeg e vez enebiet vogalennoù distaget gant ar vouezh plaen, ar vouezh sourrus, ar vouezh kleuz, hag ar vouezh c'harv ouzhpenn teir zonenn, da skouer:

Al livour elzasat Arsène Heitz (1908-1989) eo aozer ar banniel, war c'houlenn ar Belgiad Paul M.G. Lévy. Dre ma oa kreñv e feiz katolik e tisklêrias e oa ar glaz hini ar Werc'hez hag ar stered he c'hurunenn, evel deskrivet en Aviel Yann :

An Irmandades da Fala (Breuriezhioù ar Yezh) a oa ur gevredigezh vroadelour eus Galiza hag a voe oberiant etre 1916 ha 1931. Ar strollad kentañ e oa e Galiza hag a rae gant ar galizeg hepken.

Div vrec'h a zo war bep tu d'ar stankell : ar vrec'h Pomme de Terre, a heuilh red ar stêr a-hed 27 km, ha hini Lindley, a heuilh ar stêr Lindley Creek a-hed 19 km.

Ur yezh outoek-aztekek eus skourr ar yezhoù noumek eo ar c'homantcheg (numu tekwapu) komzet gant tro-dro da 200 den e kornôg Oklahoma er Stadoù-Unanet.
Er vodadeg vloaziek kentañ, e miz Du 1918, e voe embannet ur "manifesto broadelour" a voe diazez programmoù an holl vroadelourien e Galiza betek Brezel diabarzh Spagn : disklêriet e veze ennañ e oa Galiza ur vroad, goulennet e veze un emrenerezh klok evit ar vro hag ar galizeg da yezh kenofisiel. E-pad diktatouriezh Miguel Primo de Rivera e tigreskas an niver a izili en Irmandades. Met kreskiñ a reas adarre goude se.

Company of Heroes a ro tu d'ar c'hoarier da gemer perzh en Eil Brezel-bed. Ar c'hoarier a heuil daou unvezh milourel amerikan ijinet, an anvioù anezho a zo « Able Company » ha « Fox Company » (bez e oa bet eus an div unvezh-se en gwirionez met gant istorioù disheñvel d'ar c'hoari). An unvezhioù-se a vezo engouestlet e emgannioù gwadus ar brezel, en ur gregiñ gant an dilestradeg amerikan e Normandi.

E 1942 e voe krouet ar Marine Corps Women's Reserve (MCWR), "Korfad Adarmeadezed an United States Marine Corps". An izili a veze anvet pe er Stadoù-Unanet kevandirel pe e Hawaii a-benn sikour da stummañ ar soudarded d'an emgann.

Embannet e voe barzhonegoù Pauline Johnson e Kanada, er Stadoù Unanet hag e Breizh-Veur. En he amzer e voe lennet kalz he skridoù ha bez' e voe Pauline Johnson unan eus ar skrivagnerien o deus diazezet lennegezh saoznek Kanada. Kollet he doa un tamm brud goude he marv, met abaoe dibenn an XXvet kantved ez eus kalzik a dud adarre a zo troet gant he skridoù. Embannet e oa bet un dastumad anezho e 2002.

Mpule Kwelagobe (ganet d'ar 14 a viz Du 1979 e Gaborone) zo ur vaouez eus Botswana gounezet ganti kenstrivadegoù kened. Bet eo Miss Botswana e 1997 ha Miss Hollved e 1999.

Crap ar Farddoni zo un dastumad barzhonegoù kembraek gant Catrin Dafydd, Eurig Salisbury, Aneirin Karadog, Iwan Rhys ha Hywel Griffiths, embannet gant Carreg Gwalch e 2006.

E gentañ albom, Night Swim, a zo deuet er-maez d'an 23 a viz Here 2015 e Bro-C'hall ha d'an 19 a viz C'hwevrer 2016 er bed a-bezh, evel pladenn vinil ha CD deluxe ivez. 16 kanaouenn zo e-lec'h 12 war an albom deluxe.

Kib vell-droad ar bed 1950 a zo ur gevezadeg-sport hag a oa bet dalc'het, evit ar pedervet gwech, e Brazil eus ar 24 a viz Mezheven d'ar 16 a viz Gouere 1950.

1790: embannet e voe bout mennet da nac'h al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar c'hure, Launay e anv, ha daou veleg, Couespel ha Le Verger .

Ur yezh altaek eus ar skourr ar yezhoù mongourek eo an nogaieg (nogai), komzet gant tro-dro da 68.000 den en holl e Kaokaz an Norzh hag e Cherkes e Rusia (Europa) (67.500 den e 1993) hag ivez e Kazac'hstan hag Ouzbekistan.

Abaoe ar 1añ a viz Ebrel 1998 ez eo Telford ha Wrekin, deuet da vezañ un aotrouniezh unvan, disrannet diouzh ar gontelezh velestradurel, daoust ma chom er gontelezh lidel.

Ann Radcliffe (bet ganet Ward d'an 9 a viz Gouere 1764 e Holborn, Londrez ha marvet er memes kêr d'ar 7 a viz C'hwevrer 1823) a oa ur skrivagnerez vreizhveuriat. He skridoù a renker el lennegezh c'hotek. Mervel a reas abalamour d'ar skeventfo.
Jean-Eric Vergne, (bet ganet d'ar 25 a viz Ebrel 1990) zo ur blenier kirri gall a red e 2013 e Formulenn 1 gant Toro Rosso. Ezel eus Red Bull Junior Team eo ha redek a ra evit erlec'hiañ Mark Webber pa yelo war e leve. Kampion 2010 kevezadeg Breizh-Veur F3 eo ivez.

Un adsevel a zo bet d'ar stirad skinwel Battlestar Galactica skignet war ar skinwel e-stumm div lodenn, unan ministirad 3 eurvezh sevenet gant Ronald D. Moore ha David Eick e 2003. Ar ministirad he deus degaset d'ur stirad skinwel adsavet skignet bep sizhun ha baouezas er bloavezh 2009. Ur stirad stumm prequel anvet Caprica a oa bet skignet e 2010.

Keit ha ma vo treloskoù kondon e vo kefluskerioù dre enleskiñ. Dre ma teu an treloskoù-se da vout raloc'h-ralañ ha keroc'h-kerañ e klasker doareoù nevez d'o zapout e lec'hioù na c'halled ket tizhout gwechall (en tachennoù pennahelat, donoc'h en douar, er skilt).

Pedro Pablo Kuczynski Godard (distaget [ˈpeðɾo ˈpaβlo kuˈtʃinski ɣoˈðaɾð] e spagnoleg), ganet d'an 3 a viz Here 1938 e Lima, anavezet evel PPK, zo un armerzhour hag ur politikour perouat. Dilennet eo bet da brezidant republik Perou e 2016. Kentañ Ministr Perou e oa bet eus miz Eost 2005 da viz Gouere 2006, ministr an arc'hant e oa bet a-raok ivez.

Edvaldo Izídio Neto (pell anavezetoc'h evel Vavá), bet ganet d'an 12 a viz Du 1934 e Recife (Pernambuco, Brazil) hag aet da Anaon d'an 19 a viz Genver 2002 e Rio de Janeiro (Brazil), a oa ur melldroader etrebroadel brazilian, aet da c'hourdoner da-heul e amzer c'hoarier.

Abalamour d’an holl draoù c’hoarvezet ennañ, e seller ouzh kastell Wartburg evel ur monumant istorel a bouez evit istor Alamagn ha hini ar brotestantiezh. Er bloavezhioù 1950 ha 1960 e voe kempennet ar c’hastell da glask reiñ dezhañ an neuz en doa er XVIvet kantved.

Llanbryn-mair pe Llanbrynmair zo ur gêriadenn eus Kembre, e hanternoz Powys, e Sir Trefaldwyn kozh. Emañ er reter da Vachynlleth, war an hent a gas da Y Drenewydd.

Arondisamant Sint-Niklaas a oa bet krouet e 1818 pa oa bet lodennet Arondisamant Dendermonde. E 1923, un nebeud kumunioù eus Arondisamant Antwerpen a voe staget ouzh Arondisamant Sint-Niklaas evit aesaat kresk porzh Antwerpen.

Mari Bro-Saoz, pe Mari Plantagenêt, pe Mary of Waltham e saozneg, (1344-1362), merc’h da roue Bro-Saoz Edouarzh III ha da Philippa de Hainaut, a voe dugez Breizh goude hec'h eured e 1355 gant Yann IV (dug Breizh).

Anvet e voe Psittacus Guildingii (kentanv) da gentañ-penn (e 1837) gant al loenoniour iwerzhonat Nicholas Aylward Vigors (1785-1840) : dougen a ra anv an naturour breizhveuriat Lansdown Guilding (1797-1831).

Ganto e vez ur gefridi roueel evit mont da varn en ur broviñs eus ar rouantelezh, pell eus lec'h pennañ politikel ha lezvarnel ar vro. Lies e vez implijet an doare-se d'ober er XVvet ha XVIvet kantved.

Brudet e oa Tir, peurgetket, evit bezañ lec'h produiñ ur seurt liv limestra dibaot-tre anavezet dindan an anv a limestra Tir. E meur a sevenadur e veze miret al liv-se en amzerioù kozh evit implij ar briñsed, ar rouaned pe, da nebeutañ, an nobañs. Ouzhpenn al limestra e veze produet gwer ha berzh a rae ar c'hoataerezh abalamour d'ar c'hoadeier sedrez prizius.