Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
М. Сахьяновагай ударидалга доро олон Эрхүүгэй буряадууд РСДРП-гэй гэшүүд болоһон байгаа, тиигэбэшье П.Дамбинов тэдэнэй үгэдэ оронгүй, «эсернүүдэй» «зүб зам» шэлэһэн ха. Тэрэ шухала хэрэгтэй гэһэн юумэеэ үнэн сэхээр хамгаалдаг ехэл эдэбхитэй хүн байһан юм. Тиимэһээ тэрэ хүлгөөтэ 1917 ондо буряадуудай зүгһөө Эрхүүгэй земствэ руу эльгээгдэнэ; тэндэ ядарһан тулиһан үндэһэн арадай һанал бодол ба эрхэ хамгаална ба түлөөлнэ.

Ара Хинган (Станово́й хребе́т, 外興安嶺), Оросой Алас Дурнын зүүн урда хэһэгтэ байрладаг шэлэ нюруу юм. Зүүнһээ баруун тиишэ нэмжыгшэ, 725 км утатай. Агнууриин тэнгис ба Зүлхэ, Амар мүрэндэ хилэлдэг. Эгээн үндэр орьёлынь Скалистый Голец (2 482m) юм.

Нью-Йорк хото түүхынхээ ябасада олон ара нэрэтэй болоһон байна. Хото бүхэлдээ Готтам, Томо алим (The Big Apple) гэгдэдэг боло театрын түб болохо Бродвей Гол мүшэр (The Main Stem), Ехэ сагаан зам (The Great White Way) эсэбэл Реалто (The Realto) гэгдэдэг байна. Нью Йорк заримдаа зүгээр лэ «Хэзээшье унтадаггүй хото» (The City That Never Sleeps) хэмээгдэдэг.

«Гэсэр» хэмжээнэй хубида ехэ томо ута үльгэр юм. Мүнөө үедэ эмхдхэгдэһэн байдалһаа үзэбэл, Түбэд үндэһэтэнэй хубилбаринь лэ гэхэдэ ниитэ 120 үлүү бүлэг, сая үлүү мүр шүлэг, хорин сая гаруй үгэтэй юм. Бүлэг, мүр, үгын тоонь эртын Вавилоной «Гильгамешэй үльгэр», грекүүдэй «Илиада», «Одиссей», Энэдхэгэй «Рамаяана», «Махабхарата» зэргэ дэлхэйн нэрэтэ табан туулиин ниилбэриһээшье ехэ байдаг юм.

Зэрлиг ургамалые гаршуулан таряалха болоһон шалтагааниинь мэдээжэ баян ехэ ургаса абаха, үбшэн болоод хорото хорхой шумуулда эсэргүү тогууритай, ган хуурай нүхэсэлдэ мүн тогууритай, тэжээллиг шанар болоод амта шанар һайтай ургамалые гаргажа абаха болон өөр олон шалтагаан байдаг. Олон зуунай туршада ябагдаһан селекци, һунган һайжаруулха үйлэ ябасань таряа, ногооной ургамалай шэнжэ шанарта ехэхэн хубилалтые асаранхай. Шэнэ сортын ургамал гаргажа абадаг хүн зон мүнөөдэр хүлэмжэ болон өөр бусад технологинуудые ашаглан нэгэ жэлэй дотор ургамалай гурбанһаа дээшэхи үе удамые гарган ажаллажа байнь дээрэхи һайжаруулха, сортировалха ябасые улам хурдалуулжа байна. 1920 болон 30-аад ондо Шэнэ Зеландта шэнэ сорт гаргажа абаһанаар бэлшээриин шанар эрэс һайжарһан. 1950-аад оной үедэ мутагениие ашаглан мүнөөнэй бидэнэй хэрэглэжэ бай (аралжаанай зорилгоор) үрэ таряануудай сорт бии болоһон юм. Тухайлбал, улаан буудай, кукуруза, арбай зэргэ үрэ таряаниие дурдажа болоно.
Тула (ородоор Тула), Упа мүрэндэ байрладаг Оросой холбоото уласай хото, Тулын можын засаг захиргаанай түб. 488 мянган (2015) ажаһуугшадтай. Хара түмэрлиг, машина бүтээлгэ, метал эдлэл үйлэдбэрилгэ (метал эдлэл үйлэдбэриинүүдэй, «Тульский комбайновый завод» гэһэн үйлэдбэриин холбоо; машина бүтээхэ, уулын ба тээбэриин машина бүтээлгэ, буу зэбсэгэй, мотороллерэй, самоварай «Штамп» үйлэдбэри г.м.), химиин (химиин утаһан, пластмассын үйлэдбэри г.м.), хүнгэн, хүнэһэнэй, барилгын материалай ба хүгжэмэй зэмсэгэй ажаүйлэдбэри. Дээдэ һургуули (Тулын гүрэнэй ехэ һургуули), 4 театрнууд. Нютаг ороноо шэнжэлгын, уран зурагай, зэбсэгэй (1724 онһоо) музейнүүд. 1146 онһоо мэдэгдэһэн; XVII зуун жэлһээ түмэр эдлэл үйлэдбэрилгын түб. 1941 оной 10-11 һарада Улаан Армиин сэрэгүүд ба Тулын ажаһуугшад хотые баатарлигаар тулалдажа хамгаалба; 1976 ондо Тула герой хотын зэргэеэ абанхай. Уран барилгын дурасхалнууд: кремль (XVI—XIX зуун), Успениин собор сүмэ (1762-64); Благовещениин церковь сүмэ (1692).

Бүхы (доодо дабхарһаа гадна) сэбэр алтанай хуудаһаар хушагдана. Бурхан багшын эрдэниин шарил хадагалагдажа байдаг сяридэнгээр хэрэглэгдэнэ. Хушалта дээрэнь галта шубуун байна.

Элизабета Энни «Лизза» Каплан (июль hарын 30, 1982) Америкын зүжэгшэ. Mean Girls (2004), Cloverfield (2008), Hot Tub Time Machine (2010), Bachelorette (2012), The Interview (2014), and Now You See Me 2 (2016) гэхэ мэтэ кинонуудта буулгагдаад мэдэгдэhэн. Related, The Class, True Blood, Party Down and Masters of Sex гэhэн сериалнуудар баhа буулгагдаhан.

СССР-эй үедэ 1961 онһоо үмэнэ Акмолинск, 1961—1992 оной хоорондо Целиноград гэжэ нэрэтэй байгаад Казахстан улас тусгаар амяарлан тогтоһоной дараа 1992 онһоо «Акмола» гэжэ нэрэлэгдэһэн. 1997 ондо уласай ниислэлые Алматыһаа тус хотодо шэлжүүлжэ «Астана» («ниислэл») гэжэ нэрлэбэ.

Сампин (хитадаар 算盤, суанпан — «тоолохо табюур»), мүн бодохо мохлиг ехэбшэлэн Ази түби газарда тархаһан тоо бодохо үйлэдэл гүйсэдхэхэ багажа юм. Анхандаа элһэн, модон, шулуу, түмэрлиг зэргые ухаһан ховилын дагуу шош, шулуу зэргые хүдэлгэдэг байһан бол мүнөө үедэ эрхинь гулгаха нарин түмэр шор, хулһан хүрээтэй хэгдэдэг болоһон.

Уласай албан ёһоной нэрэнь «Ехэ Чин» гүрэн. Анхандаа Монголшуудай дунда Хүндэлэлтэ Хаан хэмээн алдаршаһан Нурхачи баатарай ударидалган доро «Хожуу Цинь улас» (Хожуу Алтан улас) гэжэ нэрэлэгдэжэ байһан болобошье хүү Абахай хаанай үеһөө Монгол, Манжа, Нанхяад хэлэндэ эжэл удхаар хэрэглэгдэхэ «Чин» гэдэг үгээр уласаа нэрэгдэхэ болоо. Ехэ Чин гэхые Нанхяад хэлэндэ Да Чин (大清) гэхэ ба үүниие һунжаруулан мүн загбар эмэжэтэйгээр Дайчин гүрэн гэхэ болоо. Нэрын удхань Ехэ Арюун улас гэһэн удхатай.

Библиин хамагай түрүүшын номынь МЭҮ 1400 оной үедэ, хамагай һүүлшын номынь МЭ 100 онһоо үмэнэ бэшэгдэһэн. Ниитэ 1500 жэлэй турша 40 хүнүүдээр дамжуулан бэшэгдэжэ дуусаа.

Хэрээһэтэд аяндаа Венециин хүлэг онгосуудые ашаглажа байһаниинь Венецидэ хэрээһэтэдай туһаламжатайгаар худалдаанай гол үрдилдэгшэ Византида сохилто үгэхэ боломжо олгоһон.1204 ондо хэрээһэтэд Константинополь хотые эзэлэн, уламаар тэрэнэй Балканын хахад аралай газар нютагаар булаан эзэлхэ ажаллалгагаа үргэлжэлүүлэн, өөрынгөө Латинай эзэнтэ гүрэнээ (1204—1261) байгуулһан.
Хэдыгээр тэрэнэй зохёон байгуулжа байһан Энэдхэгһээ гар хүдэлгөөн элдэбээр дарагдан түдылэн амжалта олохогүй байһан хэдышье Энэдхэгые орхон ябаха болоно гэдэг тухайгаа англишууд албан бусаар 1943 онһоо эхилэн мэдэгдэхэ болоһон. Ганди 1942 ондо Британиин эсэргүү хүдэлөөниие толгойлоо. Хэд хэдэн удаа баригдан хоригдожо байба. “Минии амидарал” гэдэг намтарай номоо бэшэһэн байна. Түүниие амида ахыдань Махатма (самгардяар mahātmā) гэжэ нэрэлһэниинь “Агуу сэдьхэл” (англяар Great Soul) гэһэн удхатай. Энэ нэрые түүндэ анха Энэдхэгэй һунгадаг зохёолшо Рабиндранат Тагор 1915 ондо үгээ. Гандиие мүргэл хэжэ байхадынь энэдхэгэй шажанай хэтэ дабарагша 1948 ондо хүнөөбэ. 1948 оной 1 һарын 30-нда Ганди бусадта буудуулан наһа хүдөөлүүлһэн.

Хэрээһэтэд «Лалын шажантануудые Христосто этигүүлнэ, һуларалтыень мэдүүлнэ ухааруулна, Бурхан хэнэйхинь талада байгаае нотолно» гэһэн уряалга гарган ябаа һэн. 1096—1099 оной хоорондо дүрбэн жэлэй хугасаада ябагдаһан энэ аяниинь Түрэгүүдэй нютагта байрлаха Левант, Анатоли хото болон Христосой шажанай үлгы нютаг болохо Израиль үрнэһэн байна. Тэдэниие «Исламшууд» хэрээһэтэд гэжэ нэрлэһэн байна.

XIV зуунай һүүл XV зуунай эхинһээ тати һаа(японоор 太刀 (たち)) эволюцяар катана юлдэ байгуулагдаһан. XIV зуунай һүүлһээ катана болбол самурайнай үндэһэнэй юлдэ байна һэн юм. Самурайшууд ганса катаниие барижа үмдэжэгүй, катана ба вакидзаси (японоор 脇差 (わきざし)), (хитадаар 小刀 сёто, үгэ үзэг дагаһан «жаахан юлдэ») бариха үмдэдэг байһан. Энэ комбинации (дайсё, (японоор 大小 (だいしょう)). үгэ үсэг дагаһан «томо-жэжэ») гэжэ нэрэтэй.

Carl E. Feather, Mountain People in a Flat Land: A Popular History of Appalachian Migration to Northeast Ohio, 1940–1965. Athens: Ohio University Press, 1998.

Жан-Поль Сартр (1819 оной 6 һарын 20, Парис — 1880 оной 10 һарын 5, Парис) — Франциин гүн ухаантан, атеис экзистенциализмын түлөөлэгшэ (1952—1954 онуудта Сартр марксизмда эльгэсэбэ), уран зохёолшо.

АНУ-ай Дээдэ шүүхын 9 гэшүүниие бүхы наһаарынь Юрэнхылэгшэ томилжо, Сенат баталдаг байна. Тэрэ АНУ-ай Дабажа заалдаха шүүхэ, АНУ-ай Тойрогой шүүхэ, Можо уласай болон анхан шатанай шүүхэ гэжэ байдаг.

Мүн Хүсэлые үл мэдэгшэ нэрэтэй 66.6 кг, Хүсэлэй сула нэрэтэй 68.2 кг, Гайхамшагта Барклей гэхэ 52.2 кг, Канадын тала нэрэтэй 41 кг алтан олдоо.

Дэлхэйн нэгэдүгээр дайнай һүүлдэ Версалиин хэрээгэй (1919) ёһоор Данциг сүлөөтэ хотын зэргэтэй боложо Үндэһэтэнэй лигын мэдэл доро байгаа. Хэрээгэй ёһоор Польшо баһал Данцигай коридор (мүн Польшын коридор) абаба. Хотын хүн зоной диилэнхи хуби германшууд байһаншье һаа, польшууд өөрынгөө һургуули, номой сан гэхэ мэтэ байгуулгатай байгаа. Тэрэһээ гадна, Версалиин хэрээгэй ёһоор Данцигай гадаада хэрэгүүд ба түмэр зам Польшын хиналтада оробо.

Тэрээр Лхасада хүрэлсэн ерээд, Далай ламада үргэмжэлэгдэжэ, Гадэн хиидын хамба асан, Зонховын удмын Сангэн Ринченээр шажанай хэрэг заалгуулжээ.

Шүлэг найраг ба уран зохёол — уран үгэ зохёон байгуулха арга замаар ба бадагланаар илгаатай удха зохёолой үндэһэн хоёр түрэл юм. Шүлэг найраг хэлэнэй дээдэ зэргээр ашаглаха болон шэнэ шүлэг найрагай дүрсэ бии болгохо хангадаг хэлэнэй уралиг мүн.
Бага наһандаа Ц. Галанов А. Шадаевай үльгэр, онтохонуудые, X. Намсараевай «Цыремпил», Ц. Доной «Хиртэһэн һара» гэжэ зохёолнуудые уншажа, түрэһэн дайдадаа, түрэлхи хэлэндээ дуратай болоһон байна.

17, 18-р зуунда гүн ухаантад гүн ухаан дахи хоёр уламжалалые хүные шэнжэлхэ ябадалда абаашажа нэгэтхэн байгаалиие танин мэдэхэ бидэнэй мэдэлэгэй зааг хизаарые тодорхойлхые оролдоһон. Энэ шэнэ хандалага Декартһаа эхилжэ хүгжэлэй дээдэ оргилиинь Кант болоһон.

Мекка (арабаар مكة‎‎), Саудай Араб, Хиджаз можын засаг захиргаанай түб. 1,700 мянган хүн зонтой (1986). Лалын шажанай эгээн шухала шүтэлгын түб. Шүтэлгын юумэнэй үйлэдбэри ба наймаан ба мүргэл ябагшадай үйлэшэлгэ. Лалын шажанай дээдэ һургуули.

Познань хадаа — Польшын эгээн хуушан хотонуудай нэгэн, Ехэ Польшын эгээн хуушан. Хаанай ордон гээшэ — XIII зуун жэлдэ байгуулһан Польшын хаашуулай эгээн хуушан һууса юм. Гэгээн Пётр ба Павелэй кафедратай собор сүмэ болобол — гүрэнэйнгөө эгээн хуушан сүмэ мүн. Хотодо уран барилгын дурасхалнууд элдэб: готикын костёлнууд, Ренессанс үеын маягай хотын захиргаан (XIII—XVI зуун жэл), XVI—XIX зуун жэлэй байшанууд.

Итали хэлэн манай эринэй 476—1000 оной хоорондо гү, али 500-аад жэлэй хугасаада Римэй эзэнтэ гүрэнэй үеын лата хэлэнһээ гараһан гэжэ хэлэ шудалаашад тодорхойлно. 1200—1300 оной үедэ Флоренци хото улас түрэ, эдэй засаг, соёлой хүгжэлөөрөө Италиин бусад хотонуудай түрүүлжэ хүн зоной тоо зуун мянган үлүү боложо байһан болон Италиин гэгээрүүлэгшэ, алдарта ирагуу найрагша Данте Алигьери, Франческо Петрарка, Джованни Боккаччо Флоренци аялгуугаар зохёол бүтээлээ бэшэжэ тэдэнэй шүлэг, ирагуу найраг Итали даяар тархан, олондо һайшаагдажа байгаа. Энэһээ ажаглан шэнэ залуу ирагуу найрагшад, шүүмжэлэгшэд өөһэдын бүтээлөө олонд хүргэхын тулада тухайн аялгуугаар бэшэхые эрхимлэхэ болоһон флоренци аялгуу итали хэлэнэй үндэһэн аялгуу болоходо нүлөөлһэн юм. 1827 ондо Италиин һэргэн мандалтын үеын алдарта уран зохёолшо Алессандро Мандзони «Гэрлэхэ залуушуул» гэһэн романаа бэшэһэниинь жэнхэни уран зохёолой эхилэл юм.

«Хүндэлэлэй тэмдэг», Монголой «Алтан гадаһан» гэжэ орденуудаар, совет болон монгол олон медаль, грамотануудаар шагнагданхай. Буряадай АССР-эй соёлой габьяата хүдэлмэрилэгшэ гэһэн хүндэтэ нэрэ зэргэтэй. СССР-эй Уран зохёолшодой холбооной гэшүүн ябаа.

Карл Маркс Пруссиин бароной, болбосоролтой охин Джэнни фон Вестфалитэй гэрлэбэ. Карл Марксай сүй табилтань нэгэ хэһэгтээ нюуса байһан ба хэдэн жэлэй туршада Вестфали болон Марксай гэр бүлэнүүд хоёул тэдынэй гэрлэлтые эсэргүүсэжэ байба. Олон эсэргүүсэлтэй тулгарһаншье тэрэ хоёр 1843 оной 6-р һарын 19-ндэ гэрлэбэ.

26 наһандаа генерал болоһон тэрэ Италида Сардини болон Австриин эзэнтэ гүрэн урдаһаа сэрэгэй кампани (1796-97) ударидаба. Энэ сэрэгэй компаниин дүн — Хойто Италида Франциһаа хинаһан Цизальпин Бүгэдэ Найрамдаха Уласай байгуулга. 1798 онда Наполеон Египетда ябалганиие ударидаба. Энэ кампани хоёр зорилготой байгаа: франциин далайн саанахи эзэлүүрии үргэдхэлгэ болон Британиһаа Энэдхэг рүү худалдаа наймаанай харгые шалгажа абалга.
Зеланд ба Фюн аралнуудай хоорондохи паромой орондо Ехэ Бельт дээрэ хүүргэ табиһанай һүүлдэ Оденсе хотын тээбэриин холболто үлүү болобо (1997 ондо түмэр зам, 1998 ондо автомашинын хүдэлөөн нээбэ). Тус хүүргэ хадаа — дэлхэйдэ гурбадахи ута, Европодо эгээн ута үлгөөтэй хүүргэ. Хүүргэ табиһанай һүүлдэ Оденсеһээ Копенһаген хүрэтэр зам 1 саг 15 мин болобо.

Galina Yavorskaya: The Mongolian sheep-dog - the most ancient breed, Burjatskogo Nautjnogo Tsentra (Buryat Scientific Center), Ulan-Ude, Burjatien, Ryssland (läst 2011-08-08)

Цэдэн Галсанов буряад зүблэлтэ поэзиин уран аргануудые нилээд үргэдхэһэн юм. Буряад шүлэгтэ һүүлэй рифмэ оруулалсаһан, силлабо-метрическэ гуримаар шүлэг бэшэжэ туршаһан байна. Уянгата шүлэгүүдынь ажабайдалда халуун дураар дурлаһан охитой, бүхы һайн һайхан тээшэ уряалһан байдаг.

2015 онһоо Кеттелер, Хейди Хаутала, Витаутас Ландсбергистэй хамта «Förderverein» гэһэн Кавказай танхимай оркестрын ассоциациин нэгэдэлэй гэшүүн.

Разам з народам. Матэрыялы юбілейнай навуковай сесіі АН БССР, прысвечанай 100-годдзю з дня нараджэння Янкі Купалы і Якуба Коласа / Пад рэд. І. Я. Навуменкі. Мінск, 1983.

Петр Дамбинов урданай буряадай hуудал байдал, ажахы, заншалаа алдангүй, саашань үргэлжэлүүлхэ, арад түмэнөө өөрын эрхэ байдалтай болгохо гэхэ мэтын гүнзэгы hанал бодолнуудаа бэелүүлхэеэ эрмэлзэдэг hэн.

I-дугаар Пётр хаанай зарлигаар шэмээшэгүүд аминай татабари хоёр дабхар хэмжээгээр түлэхэ ёһотой байгаа. Байгалай үмэнэ ерээд, аргагүй түргөөр, 3-4 жэлэй туршадал түбхинэжэ үрдиһэн. Симон Паллас, ХVIII-дахи зуунай 70-аад онуудаар Байгал шадархи нютагуудаар аяншалан ябахадаа, иигэжэ бэшэһэн: «Европодохи Россииһаа «тюльиин колонёорхин» хэды һаяхан ерэһэн байбашье, саг зуура хото хорёо, гэр байрануудаа түхеэржэ үрдинхэй». 1. Шэнжэлэгшэдэй зарим хубинь энэ гайхамшаг ушарые «агууехэ бүлгэмтэ нягтарал», «үдэр һүни илгаагүй хүдэлжэ шадалган» гэнэ, теэд нүгөө зариманиинь холын газарнуудые эзэлэн һууха хэрэгтэ гүрэнэй талаһаа туһаламжа үзүүлэгдэһэн байжа болоо гэһэн баримта руу заана. 2. Гүрэнэй санда Байгалай үмэнэхи сэрэгэй алба хаагшадые тэжээхэнь тон үнэтэй хэрэг болоо. Засаг баригшадай һанаашалһан хэрэг түргэн бүтэмжэтэй байба. Байгал шадар нүүлгэһэн шэмээшэгүүд, зөөжэ ерэһээр 25 жэлэй үнгэрөөд байхада, бүхы энэ хизаараа наймаанай талхаар хангажа шадаа һэн.

Геометриин һунгадаг үндэһэн үйлэдэлнүүдынь тодорхой хэмжээнэйхинь талаархи мэдэлгэгүйгээр хэршэмые юмуу үнсэгые тэгшэ хубааха ябадал юм. Үйлэдэл бүри энгын алхамуудаар гүйсэдхэгдэнэ: үгэгдэһэн хоёр сэгые дайруулан сэхэ татаха, үгэгдэһэн сэгые нүгөө үгэгдэһэн сэгтэй дайруулан тойрог татаха, үгэгдэһэн утатай хэршэм татаха зэргэ. Эдэгээр бүхы үйлэдэлнүүдые дээрэнь хэмжэһээ табяагүй шугам болон транспортираар гүйсэдхэжэ болоно.

Арһан (ᠠᠷᠠᠰᠤ) — амиды амитанай бэеын бүрхөөлтэ юм. Арһаниинь илангаяа һээр нюргатан амитанда хамагай ехэ хамаатай болоод далайн дун, үетэ хүлтэн амитад зэргэнь арһанһаа хатуу бүрхөөлтэй байдаг. Хүхэтэн амитадта арһаниинь хэмжээгээрээ эгээн томо эрхэтэн гэгдэхэ ба балсан, яһан, шүрбэһэн, досоохи эрхэтэнүүдые гадна нүлөөлэлһөө хамгаалха олон дабхараа бүхы хальһанһаа бүридэдэг.
1920 оной октябриин эхиндэ Петр Дамбинов Буряад-Монгол арадай хубисхалай хорооной түрүүлэгшээр, тэрэнэй hүүлдэ Шэтэ хотын Буряад-Монголой бэеэ дааhан захиргаанай түрүүлэгшээр hунгагдаhан байгаа. Шэтэдэ «Буряад-монголой эрхэ» гэhэн эгээ түрүүшын сонин хэблэжэ эхилhэн, «Буряадуудай байдалаа өөhэдөө хүтэлбэрилхэ тухай (аймагууд юундэ хэрэгтэйб?)» брошюра хэблэжэ гаргаhан юм. Тиихын хажуугаар буряад хэлэнэй hуралсалай номуудые зохёохо ажал эмхидхэhэн байгаа.

Хумхаа (ᠬᠤᠮᠬᠠᠬ᠋ ᠠ, латаар malaria, ородоор малярия) үбшэн гээшэ шуһанай улаан эстэ халдабарилдаг Plasmodium (80—90%-иин тохёолдолдо — Plasmodium falciparum үүсхэгдэнэ) гэжэ нэрлэгдэдэг протист шэмэгшээр (паразитаар) үүсхэгдэдэг халдабарита үбшэн юм. Хумхаа гээшэ үбшэнэй нэрэ дунда зуунай итали хэлний «mala aria» гү, али «муухай агаар» гэдэ үгэһээ гаралтай. Заримдаа намагай сэсэргэ гэжэ нэрлэхэшье бии.

Аurum гү, али Үүрэй туяа гэһэн удхатай лата үгэһөө гаралтай. Алтаниинь байгаали дээрэ сэбэрээр (дангаараа) оршохо ба хубиин шэгнүүр ехэтэй (хүндэ), зөөлэн, гилалзаһан шара үнгэтэй металл юм.

1989—1990 ондо ЗХУ болон дорнод Европын орнуудад өрнөсөн арадчиллын төлөөх тэмцэл Монгол уласта ч нүлөөлж 1989 оной 12 һарын 10-нд Арадчиллын төлөөх анханай цуглаан боложо Монголой Арадчилһан Холбоо байгуулагдаһанаа зарлажээ. Үүний дараа шил шилээ даран олон жагсаал, цуглаан зохиогдох боложо олон ч хөдөлгөөн холбоод байгуулагджээ.

Дуу аялгае саг хугасаанай хэмэнэлтэйгээр зохёон байрлуулһан уралигые хүгжэм гэдэг. Хүгжэмэй үндэһэн элементүүдтэ үнгэ (аялгуу болон гармони), хэмнэл (темпо, метер) динамик, үтэгэн, шэнгэн гэһэн элементүүд багтадаг. Улас орон, соёлуудай хубида хүгжэмэй талаарха ойлголтонь илагаатай байдаг. Хүгжэмые түрэл, жанр болгон хубаан ангилжа болодог. Хүгжэмые олон иназаар тодорхойлдог. 20-р зуунай хүгжэмэй зохёолшо Жон Кейж (John Cage) "Шуугиан гэжэ байдаггүй, гагсахүү аялгуу лэ гэжэ бии" хэмээн тодорхойлһон байна.

Дэлхэйн I, II дайнда байгуулһан илалта болон 1991 ондо үндэрлэһэн Хүйтэн дайнһаа (The Cold War) хойшо АНУ-нь дэлхэйн хамагай хүшэрхэг гүрэнэй статусаа хадагалһаар байна.

Зүблэлтэ Социалис Бүгэдэ Найрамдаха Холбоото Улас (ородоор Союз Советских Социалистических Республик, СССР) гү, али Зүблэлтэ холбоото улас (мүн Советскэ Союз, ородоор Советский Союз) болбол 1922 онһоо 1991 он хүрэтэр Евразида оршон тогтоноһон социалис орон байгаа.

Тус шэлэ нюруу Манжын гүрэн ба Оросой эзэнтэ гүрэнэй хоорондо 1689 ондо баталагдаһан Нэршүүгэй хэрээнэй ёһоор хоёр гүрэнэй хоорондо байгаалиин хилэ болоо һэн. Харин, Оросой эзэнтэ гүрэн Манжын гүрэн Хара тамхинай хоёрдугаар дайн (1856 - 1860 он) байһаниие хэрэглэжэ, 1858 ондо хүсээр Айгунай хэрээе баталажа, Манжын Цинһээ Амар мүрэнһөө хойто газарые буултаар абаад, Ара Хинган манай газар болоһон байна.

«Абай Гэсэр» (ᠠᠪᠠᠢ ᠭᠡᠰᠡᠷ < түбэдөөр གེ་སར་རྒྱལ་པོ) гэжэ баатаршалгата үльгэр эртэ холын сагта буряад арадай дунда мүндэлһэн арадай аман зохёолой эрхим жэшээ болоһон юм. Түбэд, Монгол, Буряад, Сагаан Монгол зэргэ түб Азиин олон арад түмэнэй дотор үргэн дэлгэрһэн туули юм. «Гэсэрые» «Жангар», «Монголой нюуса тобшоо» зохёолнуудай хамта Монголшуудаймнай эртын удха зохёолой гурбан орьёл гэдэг.
түб Азийн нүүдэлшэдэй адли бөөгийн шашин, мүнх тэнгэрийн шүтлэгийн төрлнүүд одоогийн Монгол уласай нютагт түгээмэл байжээ. Эдгээрийг аажмаар Төвдийн Буддизм эзэмдсэн ч гэсэн бөөгийн мөргөл зэргэ нь Монголой шашны соёлд өөрийн ул мөрөө үлдээжээ. Одоо ч гэсэн үйлдэгддэг бөө мөргөлийн уламжлалуудын нэг бол овоо тахехэ ёслол юм.

Оршон үеын хүдөө ажахынь хүнэй хүнэһэнэй хэрэгсээе хангаха, малай тэжээл бэлэдхэхэ уламжалалта хэб маягһаа халин гараһан. Тухайлбал бусад түрэлэй хүдөө ажахын бүтээгдэхүүн гэбэл бэлэг дурасхалай сэсэг, гоёлой болон эмшэлгын ургамал, модон бэлэдхэхэ, үтэгжүүлгэ, амитанай арһан, үһэ нооһон, ажаүйлэдбэриин химиин бодос (крахмал, шэхэр, этанол, спирт, пластик гэхэ мэтэ), акрил (хүбэн, нооһон, аргамжа, флакс), түлишэ (биомассын метан, био-дизель), мүн хуули ёһоной болон хуулигүй бодос (эмэй ургамал, тамхи, марихуана, хара тамхи (опиум), кокаин) зэргэнүүдые нэрлэжэ болоно.

Хөөрхэ нютагай, Хэжэнгын дасанай штадна (стад) лама Цэрэнэй (Бадмацэрэнэй) Дүлзэн (1842-1910) нэн түрүүн Хужарта нуурай уһан ба шабар хүнэй үе мүсын зарим үбшэндэ ехэ туһатай, эдэгээхэ шадалтай гэжэ соносхоод, модон хоёр гэр нуурай эрьедэ табюулһан байгаа. Хундэ туһатай энэ уйлэ хэрэг 1904 ондо болоһон, тиигэжэ Хужартын (Хөөрхын) аршаан гэжэ алдаршаһан гээшэ. Маарагтада ба Боро-Хулдэ уудаг (хотодо һайн) аршаангууд бии юм.

Хүгжэм гү, али ородоор музыка (грекээр μουσική, грекээр μούσα — муза гэһэн үгын тэмдэгэй нэрэ) — сагта табиһан абяан болон аниргүй туһаар уран түхэлүүдые ухаарһан уран һайхан юм.

Барга Баатарай бага хүү Хоридой бэлэй. Хоридойн Баргажан-гуа хатанһаа Алан-гуа гараба. Алан-гуа болбол монгол боржигид обогой Добу-Мэргэндэ хадамда гараа. Тэдэнэр Бүгүнэтэй хүбүүтэй болобо. Хоридойн дунда гэргэнһээ (Шаралдайһаа) Галзууд, Хуасай, Хүбдүүд, Гушад, Шарайд гэжэ хүбүүд түрэбэ. Бага хатанһаань (Нагатайһаа) Харгана, Бодон, Худай, Батнай, Сагаан, Хальбан гэжэ хүбүүд гараа.

Эсэгэ ороноо хамгаалгын Агууехэ дайнай үедэ поэдэй түрүүшын шүлэг толилогдоһон юм. «Полкын туг доро» гэһэн түрүүшынь ном 1958 ондо хэблэгдээ. Амгалан сагай үедэ совет сэрэгшэдэй ажабайдал, дайшалхы һуралсал энэ ном соо харуулагдаа. Тэрэ гэһэнһээ хойшо Алексей Бадаевай шүлэг, поэмэнүүдэй гушаад ном хэблэгдээ.

Тайланд газар нютагаараа дэлхэйдэ 50-да, хүн зоноороо 20-д ородог. Хүн амынхиинь 80% Тай, 10% хитад, 3% малай гаралтай. Үлэһэн 7%-иие мон, кхмер, жаахан үндэһэтэн яһатанууд бүрдүүлнэ. Уласай албан ёһоной яряанай ба бэшэгэй хэлэниинь Тай хэлэн юм.

Монгол уласай гол мөрнийг хойд мөсөн далайн, номгон далайн болон түб азийн гадагшаа урсгалгүй һаба газрын гэжэ гурав хуваана. Орхон бол Монголой эгээн урт гол юм (Урт нь 1124 км, усаа цуглуулах талбай 133000 км²). Харин БНХАУ-д урсдаг уртыг нь оруулж тооцвол Хэрлэн гол Монголой эгээн урт гол /1200 км/ юм. Үүнээс 1090 орчим км нь Монголой нудхаар урсдаг. эгээн ус ихтэй гол нь Сэлэнгэ мүрэн юм. Жилийн дундаж урсац нь 300 мкуб/сек байдаг. эгээн томо нуур нь Увс нуур (3350 км²), эгээн гүнзгий нуур нь Хөвсгөл нуур (262.4 м) хөвсгөл нуурын тухайд түний гүнийг 268 метр, 261 метр гэсэн зөрүүтэй хэмжээ тааралддагыг дурьдах хэрэгтэй байх.
Уулархаг Синано можодо баян таряашанай бүлэдэ түрөө. Бага наһандаа эхые алдажа, хойто эхэтэй харааһан дээрэһээ арбан дүрбэтэйдээ Эдо руу нүүгээд, мэргэжэлтэй ирагуу найрагша болобо. Элдэб можо нютагаар аялжа шүлэг бэшэбэ. 39 наһандаа үбдэһэн аба харууһалхаяа тоонто нютагта бусажа ерээд, абынгаа наһа бараһанай һүүлдэ тоонто нютагтаа һуурижаба. Үндэр наһандаа һамга абаһаншье һаа, үхибүүдынь эдир наһандаа үхэжэ, ганса хоер һамганай басаган амиды үлэбэ.

Шираб-Сэнгэ Бадлуев дунда һургуули дүүргэһэнэйнгээ удаа Улаан Армида татагдажа, Эсэгэ ороноо хамгаалгын Агууехэ дайнда хабаадаһан намтартай. Дайнай һүүлдэхи жэлнүүдтэ тэрэ шахтёроор, модо отологшоор, эхин классуудай багшаар, аймагай соёлой таһагые даагшаар хүдэлһэн байха юм.

2005 ондо Каплаан Марджа Сореэлли боложо Relatedдэ буулгагдаhан, энэнь ганса нэгэ сезоон болоод саашань хаагдаhан. 2006 Саара Вээллер болоод Love is the Drug киноодо Variety журнаалда "10 хархаар актеорнууд" гэжэ нэрлэгдээ. Relatedдээ hүүлоор CBS канаалэ The Class ситкоомдо худэлоо, энэнь баhал нэгэ сезоон болоод болео. Эндэ Кээт Вэмблеэр боложо, яагаад 20 жэл болоод hургуулиин үүринууд дахин уулзаhын харуула.

Creighton, Wilfred. Forestkeeping: A History of the Department of Lands and Forests in Nova Scotia, 1926-1969. Halifax: Nova Scotia Dept. of Lands and Forests, 1988. 155 pp.

АНУ-ай Юрэнхылэгшэ Түрын болон Засагай газарай түрүүлэгшэ юм. Юрэнхылэгшэ болон дэд юрэнхылэгшые можо улас болгонһоо шууд һунгагдаһан һунгагшадай һаналаар 4 жэлэй хугасаагаар һунгана. Юрэнхылэгшэнь АНУ-да түрэһэн, 35 наһа хүрэһэн эргэн байха ёһотой.

Монголой үндэсний ехэ сургуулиуд нь бүгд Монгол Уласай Ехэ Сургууль ба Монгол Уласай Шинжлэх Ухаан, Технологийн Ехэ Сургуулиудаас үүссэн байна. Монгол хүүхдүүд олон уласай чанартай математик физик зэргэ олон уралдаан тэмцээн олимпиадад эхний 3 байр эзэлж дэлхийд эх орныхоо нэрийг мандуулж яваа

Алексей Данилович Бадаев (түрэһэн нэрэнь Лэгсэг Бадмаев) 1960 онһоо СССР-эй уран зохёолшодой холбооной гэшүүн, Буряадай АССР-эй соёлой габьяата хүдэлмэрилэгшэ, Буряадай арадай уран зохёолшо гэһэн хүндэтэ нэрэ зэргэтэй, Буряад Уласай Гүрэнэй шангай лауреат юм.

Энэ үльгэр олон хоног соо хөөрэгдэдэг байгаа. «Гэсэрые» хөөрэдэг үльгэршэд үсөөн бэшэ һэн. Тэдээнэй дунда түүхэдэ үлэһэн үльгэршэд гэбэл, манай тон һайн таниха Аполлон Тороев, мүн баһа Маншууд Имегенов, Пёохон Петров, Папа Тушемилов болон бусад. Үльгэршэдэй «Гэсэрые» хөөрэхэдэ эрдэмтэд, зохёолшод ханамжатайгаар бэшэжэ абадаг һэн. Мүнөө манай танилсаха «Арадай баатар Гэсэр» гэжэ үльгэр мэдээжэ поэт Николай Гармаевич Дамдинов таанад, һурагшадта, ойлгогдохоор, тобшоор, хуряангыгаар найруулан бэшэһэн байна. Урданай сагта буурал толгойтой гэсэршэ үбгэн зөөлэн олбог дээрэ дабшалжа һуугаад, тодо хонгёо хоолойгоор шагнагшадай зүрхые хүдэлгэн, үльгэр түүрээдэг һэн.

Ёндон Жамсо (түбэдөөр ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོ་) Дүрбэдүгээр Далай лама байһан болоод билэгиин тоололой шороон үхэр жэлэй 12-р һарын 30-ндо Монголдо түрэһэн.. Зарим эх сурвалжид түүниие үхэр жэлэй нэгэ һарада түрэһэн гэдэг.
Хитадай соёлой хубисхал (хитад хилбар: 无产阶级文化大革命, уламж.: 無産階級文化大革命, пиньинь: Wúchǎn Jiējí Wénhuà Dàgémìng) гээшэ 1966 оной 5 һараһаа 1976 оной 12 һара хүрэтэр Бүгэдэ Найрамдаха Хитад Арад Уласта болоһон ниигэмэй, соёлой ба уласай түрын бодолгын террор юм· Соёлой хубисхалай албан ёһоной шалтагынь «Социалис дуримые бэхилүүлжэ хүгжөөхын түлөө капиталис замые ябадаг түшэмэдые бута сохёод, реакционно буржуа этэгээдые шүүмжэлээд, һуралсалые, соёл уралигые хубилалха түсэб» ниигэмэй, соёлой ба уласай түрын бодолгын шэнэшлэхэ хүдэлөөн байгаашье һаа, харин үнэн зүбынь ехэ һүрэлгын бодолго ехэ уналга болоһон ушарһаа Мао Цзэдун өөрынгөө засагые бэхилүүлхын түлөө хүсэ хэрэглэхэ, хүниие алаха хүдэлөөниие зүбшөөбэ.

Түрэг (түрэгөөр Türkiye), албан ёһоор Бүгэдэ Найрамдаха Түрэг Улас тив хоорондой зүүн Европо болон баруун Азиин улас юм. Баруунһаа нара зүб тойруулбал Грек, Болгар, Гүрж, Армен, Азербайжан, Иран, Ирак, Сири гэхэ 8 уластай хилэлэдэг. Мүн урда, баруун, хойто талуудаараа Газарай дундада тэнгис, Эгейн тэнгис, Хара тэнгисээр хүбөөлэгдэнэ. Гантиг тэнгис, Босфорын, Дарданеллын хоолойнуудаар тибүүдые заагладаг. Ниислэл — Анкара, хамагай томо хото — Истанбул. Ниитээрээ шахуу Лалын шажан шүтэлгэтэй, албан ёһоной хэлэн Түрэг, баһа Иран гаралтай өөрһэдын хэлээр ярилсадаг Курд, Зазанар бии.

The Institut Pasteur - Foundation Dedicated to the prevention and treatment of diseases through biological research, education and public health activities

Хүдөө ажахы баһал агрикультура гэдэг. Агри лата хэлэнэй «газар, талмай» гэһэн удхатай ager, культура лата хэлэнэй cultura гү, али болбосоруулха (гэхыдээ хүрьһэн) гэһэн үгэнүүд юм. Удхашалан оршуулбал талмайн хүрьһэн болбосоруулалта гэжэ болно.

Сахюур (латаар Silicium, Si гэжэ тэмдэглэгдэдэг) — химиин элемент юм. Атомай дугаарынь 14. Оршолон юртэмсын хэмжээндэ наймадахи, дэлхэйн сарсадаста хоёр дахи (хүшэлтүрэгшын дараа) үргэн тархалтатай элемент болоно. Дэлхэйн сарсадасай 25.7% -ые (массын) сахюур бүридүүлнэ.

Библиин олон тооной хубилбаринууд байна. Хамагай эртын Еврейн Библи (Танах) 3 хэһэгтэй, 24 номтой: Торын 5 ном («Хуули»), Невиим («Пророгууд») ба Ктувим («Бэшэгүүд»). Танахда «Пророгууд» (Невиим) «Бэшэгүүдэй» (Ктувим) урда болоод «эртын пророгуудай» номуудтай. Христосой шажанда Библи номынь Хуушан Хэлсээн, Шэнэ Хэлсээн гэһэн хоёр боти номһоо бүридэнэ. Христианствын Библинүүдэй агуулга Протестантизмын 66 номуудһаа Этиопой православиин церковиин 81 номууд хүрэтэр хэлбэлзэжэ байна. Христианствын Библиин түрүүшын хэһэг — Хуушан Хэлсээн — голдоо 39 номдо хубагдаһан хазагайруулһан Еврейн Библи юм.

Elizabeth Cometti, and Festus P. Summers. The Thirty-fifth State: A Documentary History of West Virginia. Morgantown: West Virginia University Library, 1966.

Шэнжэ (хитадаар 形式, xíngshì) мүнөөдэрэй гүн, ушар, болон тооной ухаанда шэнжэ бол обьектын шанар (үзүүлэлтэ); улаан обьект улаан шанартай гэжэ үзэжэ байна.

Салин (ᠴᠠᠯᠢᠩ; хитадаар 錢糧, qiánliáng) — ажал, албан гүйсэдхэһэнэй түлөө тогтомол олгохо мүнгэн хүнэһэн; хуушан сагта ноёд түшэмэдтэ олгожо байһан амуу, пүнлүү.
Нью-Брансвик (англяар New Brunswick, францяар Nouveau-Brunswick) — Канадын далайн эрьеын гурбан можын нэгэ болоод үндэһэн хуулида зааһан хоёр хэлэтэй (англи, франци) ганса можо болоно. Можын ниислэл Фредериктон хото болоно. Канадын статистикын албан можын хүн зониие 2008 оной байдалаар 751 527 гэжэ тоосоолһон ба хүн зоной олонхи англи хэлэтэй болобошье франци хэлэтэй үсөөнхиин томохон бүлэг (32 %) байдаг гол түлэб Акади гаралтай юм.

Наранай ниитэ массын 74%, эзэлхүүнэй 92%-е уһантүрэгшэ, харин ниитэ массын 25%, эзэлхүүнэй 7%-ые гели бүрдүүлнэ. Наранай гадаргуугай температура ойролсоогоор 5,500 K (5,315 0C). Нараниинь сагаан одон болон наһыень 4.57 тэрбум жэл гэжэ тоосожо байна.

Хуули тогтоохо байгуулга Конгресс хоёр танхимһаа бүридэдэг ажа. Дээдэ танхим Сенат зургаан жэлэй хугасаагаар можо улас бүриһөө 2 гэшүүн һунгагдаһан 100 гэшүүнтэй болоод хоёр жэл бүри эдэ гурбанай нэгэниинь дахин һунгуулида ородог байна. Доодо танхим болохо Түлөөлэгшэдэй танхимда гэшүүдэй тоо тухайн можо уласай хүн зоной тоонһоо хамаардаг аад одоогой байдалаар 435 һуудалтай байна.

Хүн түрэлхитэнэй соёл томо голнуудай һаба газараар түблэржэ ерэһэнэй адли Хойто Америкын зүүн эрье гү, али Атлантын далай оршохо хэһэгһээ нэмжыхэ Потомак мүрэнэй ай һабаар эртын индеец омогой обог, аймагууд зургаан мянган жэлэй хугаасаһаа һуурижажа ерэбэ. Ондоогоор хэлэбэл, АНУ-ай түүхэ 1492 ондо Америкэ түби нээгдэһэнһээ хойшо, тэндэ бии болоһон колонинуудһаа эхилнэ. Одоо ямар байгаа Америкын Нэгэдэһэн Уласта түрүүшын Европын тосхон 1666 ондо байгуулагдаһан Сент-Огастин хото юм.

Росси, Украина, Беларусь, Кавказай холбооной уласуудай (хожом 1936 ондо Азербайджан, Армени, Гүржи болон һалаһан) 1922 оной 12-р һарада байгуулһан хэрээгээр Ород улас Олон үндэһэтэн яһатанай бэе даанги, зүблэлнүүдэй засаглалтай уласуудай холбоо гү, али Зүблэлтэ Социалис Бүгэдэ Найрамдаха Уласуудай Холбоо байгуулагдаба.

Бүри эдир наһанһаа шүлэг бэшэжэ эхилһэн ерээдүйн уран зохёолшо 1937 ондо аймагайнгаа һурагшадай дунда үнгэргэгдэһэн уран зохёолой конкурсдо илажа, А. Пушкинэй нэрэмжэтэ стипендиадай үндэр нэрэ зэргэдэ хүртөө һэн.

Дасан хиидэй гол шүтөөн хадаа Арьяа-Баала бурханай хүшөө. Ондоо үнэ сэнэтэй зүйлнүүдэй дунда Асикага Ёсимицу сёгуной хүрэг, Дайсё кабинедэй фресканууд, хиидэй сэсэрлиг. Муромати үеын Китаяма соёлой дурасхал. 1994 ондо Японой Дэлхэйн үбэ баялигай жагсаалтада ороно.

ЮНЕСКО-гэй бэетэ буса соёлой үбые хамгаалха засагай газар хоорондын комиссиин 8-р хурал 4-нэй үдэр Азербайджанай ниислэл Бакуда хуралдажа, Хитадай сампинг ЮНЕСКО-гэй бэетэ буса соёлой үбэдэ албан ёһоор бүридхэн абаһан байна. Сампинг дэлхэйн хамагай эртэнэй тоосоолон бодохо хэрэглүүр гэдэг болоод Хитадай 5 дахи ехэ нээлтэ гэжэ нэрлэдэг. ЮНЕСКО-гэй танилсуулгада сампин бол Хитадай эртэнэй ехэ нээлтэ болоод 1800 тухай жэлэй турша хамагай түргэн тоосоолон бододог үйлэдэлээрээ дэлхэйн хамагай эртэнэй тоосоолон бодохо хэрэгсэл боллоо гэж тэмдэглэбэ.
1992 оной сонгуульд МАХН ялалт байгуулж, УИХ-д 70 суудлыг авчээ. 1996 ондо Монголой Арадчилһан Xолбоо, арадчилһан намуудын эвсэл тус уласай эдэй засаг ба улас төрд шинэчлэлт, өөрчлөлтийг гүйцэтгэх шинэ хөтөлбөр боловсруулж оролцсоной дүнд сонгуульд онцгой ялалт байгуулһан. Энэ санал хураалтаар Уласай Ехэ Хуралай 76 суудлын 50-ийг нь Арадчилһан Холбоо эвсэл, 25 суудлыг МАХН авсан байна. 2000 оной сонгуулиар МАХН 72 бусад(АН, машаСН, МИЗН) 4 суудал авсан юм. Харин 2004 оной сонгуулиар МАХН 38, Эх Орон-Арадчилал эвсэл 34, МБНН 1, бие даагчид 3 суудал авсан байна. 2008 оной парламентийн сонгуульд МАХН ялалт байгуулж арад түмэн булхайтай гэжэ үзэж, бослого гаргаж, энэ нь сүүлдээ үймээн самуун боложо хувирсан. Улас орондо үүссэн нөхцөл байдалын уламаас МАХН ба АН эвсэхээр шийдвэрлэж хамтарсан Засагай газар байгуулжээ. 2010 оной 10 сарад МАХН нь нэрээ сольж МАН /Монгол Арадай Нам/ болоһон болоод МУ-ын 3 дахь ерөнхийлөгч асан Н.Энхбаяр шинээр нам байгуулан тэрэнэйгээ МАХН гэжэ нэрлэжээ.

«Ажаүйлэдбэриин хубисхал» гэдэг үгые анха 1837 ондо Луи Огюст Бланки хэрэглэһэн болоод 1844 ондо Фридрих Энгельс бүтээлдээ дуридаһанаар дэлгэрбэ. 1760-аад онһоо 1830-аад ондо Англида гараһан ажаүйлэдбэриин дэбжэлтые зааһан нэрэ томьёо байһан болоод уламаар хүгжэлэй үе шатанай онолой нэгэ эд эсиинь боложо, Англиһаа эхилэн Бельги, Франци, АНУ, Германи зэргэ уласуудта гаража, оршон үежэхэ шатандаа ороһон гэжэ үзэдэг.

19-дэхиин зуун жэлэй эхиндэ Эрхүү хото баруун тэһээ декабрист-эльгээһэншүүдэй газар болоод байгаа. Сэрэгшэдэй нойод, уран зохёолшод, уран зурагшад, бусад Ород Эзэлһэн Уласай нойод-дарганууд Эрхүү руу Николай I Хаанаар эльгээдэһэн байна. Тэдээнһэй боложо, Эрхүү хото эрдэм ухаанай, хүүнэй хамтын ажаһууриин түб болобо. Мүнөөшье болотор эдээнһээ (декабристнуудһаа) үлэһэн соёлой түүхэ Эрхүү баряад байна. Тэрэ сагта баригдаһан баян, уран, гоё модон гэрнүүд мүнөө болотор Эрхүүгэй түб соо байдаг.

Монгол бөхчүүд Японы сүмо бөхөд маша амжилт гаргах болоһон. 2003 ондо Асашёорюү нь анханай Монгол ёкозүна (сүмогийн аварга) болоһон ба 2007 ондо Хакүхо хоёр дахь нь боложоээ.

20-р зуунай үеэр коммунист засагай газар нь шашны уламжлалт ёслол, үйлүүдийг зогсоож байжээ. Ехэ Хэлмэгдүүлэлтийн үеэр Хорлоогийн Чойбалсангийн ударидлага доор Монголой ихэнх сүм хийдүүд ба лам нарыг хэдэн мянгаар нь хороож байжээ.

Үбэр Кавказ дахи бүрэн эрхэтэ гурбан уласай арай жаахан болоод урда талынхинь Армени (армянаар Հայաստան Hayastan) юм. Албан ёһоор Бүгэдэ Найрамдаха Армени Улас (армянаар Հայաստանի Հանրապետություն Hayastani Hanrapetut’yun) гэнэ. Угиинь Баруун Азиинхи, арай өөрөөр бодобол Зүүн Европынхи гэжэ баһа хэлэжэ болоно. Азербайджан, Гүрж, Азербайджанай таһархай нютаг Нахчыван, Турк, Ирантай хилэ залгадаг. Азербайджанһаа дайнаар булааһан Уулын Карабахтайгаа баһа хилэлжэ байгаа.

Велосипед (хуушан францяар vélocipède, латаар vēlōx «түргэн» ба pēs «хүл») — хүнэй булсангай хүсөөр хүл гэшхүүрэй хүдэлгэдэг мөөртэй тээбэриин хэрэгсэл. Хоёр мөөртэй велосипедүүд эгээн таараһаншье һаа, гурбан мөөртэй велосипедүүдшье байдаг. Мүнөө үедэ хүнэй булсангай хүсэниие шангадхахын тула зайн галай хүдэлүүрые хэрэглэнэ.
Азербайджанууд (азербайджан хэлэн: Azərilər) — Азербайджан улсын үндсэн хүн зон, Түрк хэлэн-угаһаанай арад түмэн, 35-40 сая хүнтэй үндэһэтэн.

Ерөнхий сайд нь парламентад эгээн олон суудал бүхий нам эвслээс Ерөнхийлөгчтэй зөвшилцөн санал болгосны ёһoop Уласай Ехэ Хурлаас томилогддог. Одоогийн ерөнхий сайд бол Сүхбаатарын Батболд юм.

Буряад арадай заншалта хубсаһан бусад арадай хубсаһа хунарһаа хэл маягаараа, үндэһөөрөөшье онсо илгаатай юм. Амгалан ажана һууха гээшэ оршон тойрон байгаалиһаа дулдыдадаг ааб даа. Хүхэ номин тэнгэри хододоо байһай гэжэ ажалша малша арадта хүхэ үнгэ дурлагдадаг байһан. Эдир залуу үхибүүдтэ арбаад наһа хүрэтэрнь, һомон дэгэл оёжо үгэдэг заншалтай һэн. Арба гараһан басагадтаа таһалжа оёһон хүхэ үнгэтэй басаган дэгэл үмдэхүүлхэ. Хадамда гараһан басагад хоёр гэзэгэдээ туйба зүүжэ, хуняаһатай хамсытай һамган дэгэл уужатайгаар үмдэхэ ёһотой. Үндэр наһа наһалжа, һахил абахадаа, һөөргөө һомон дэгэлээ үмдэдэг һэн. Дэгэлэй үнгэшье хүрин боложо, задархай орхимжотой болохо заншалтай байгаа. Уһанай эзэн лусууд замаг шэнги ногоон үнгэдэ дуратай юм гэлсэхэ. Шара улаан үнгэ лама багшанарай хубсаһанда таарамжатай, хүрин үнгэ - наһатай зоной гэжэ тоологдодог һэн. Энэ гурим мүнөөшье сахигдадаг юм.

Түмэрые маша эртэнһээ (МЭҮ 4000 жэл оршомһоо) хүн түрэлхэтэн ашаглажа эхилһэн ба оршон үеын гол хэрэглээнь ган гаргажа абаха юм. Түмэрые түмэрэй хүдэрһээ илгажа абаха ба байгаали дээрэ сэбэрээрээ бараг тохёолдохогүй.

Монгол нь АНУ, ОХУ, БНХАУ, Хойд ба Өмнөд Солонгос, Япон зэргэ олон орнуудтай найрсаг гадаад харилцаатай болоод Засагай газар гадаад худалдаа, хөрөнгө оруулалтыг ихэд дэмждэг.

Мцхетиин сүмэ (I зуун), Сиониин согшэн дуган (V зуун), Тбилисидэхи Давидай сүмэ (VI зуун), Сухумидахи Диоскурай уһан доорхоо балгаһан, Горидохи И. В.Сталинай гэр музей, Пицундедахи эртын нараһан түгэлэй үлдэсэ зэргэ һонирхолтой анхаарал татахуйсэ газарууд олон байдаг. Гадаадын зуулшад Гүржиин тааламжтай уур амисгал, үзэсгэлэнтэй байгаали, далайн хаялга, үндэһэнэй хоол зэргэтэ дуратай. Ирагуу найрагша Шота Руставели, зохёолшо гүн ухаантан И.Чавчавадзе, Д.Гурамишвили, Гурам Панжикизе зэргэ нэрэ суутай арад зон Гүржиин арад түмэнэй дундаһаа түрэжэ гараһан юм.

Германиин дэбисхэр нютагаар олон гол мүрэнүүд урдана, эдэ дунда эгээн томонь Райн, Дунай, Эльба, Везер ба Одер. Гол мүрэнүүд һубагаар холбоогдоно, хамагай алдартайнь — Балтын ба Хойто тэнгисые нэгэдүүлдэг Килиин һубаг. Килиин һубаг Килиин буланда эхилээд Эльба мүрэнэй адагта шудхана. Германиин эгээн томо нуур озеро — 540 км²талмайтай 250 метр гүнзэгы Боден нуур.

Улас түрын эдэй засагынь түрын түшээ гү, али хуули тогтоогшын тухай шэнжэлхэ ухаанай һалбари гэжэ хэлэгдэхэ ба нэгэдүгээртэ арад түмэнг хангалтатай оролго эсэбэл бараагаар хангаха гү, али үлүү тодоруулбал өөрһэдэйгөө тиимэ хэмжээнэй оролго эсэбэл ами зууха зүйлэсээр хангахад туһалха, хоёрдугаарта түрэ гү, али улас ороноо ниигэмэй үйлэшэлгээ үзүүлхэд хангалтатай оролгоор хангаха гэһэн хоёр үндэһэн ойлголтые гаргажа ерэһэн. Энэнь арад түмэн болон түрэ засагые баяжуулахад зорюулагдан гаража ерэһэн.
АНУ-ай Үндэһэнэй Инженериин Академи хүдөө ажахын механизацилгые 20-р зуунай инженериин шэлдэг 20 ололто амжалтын нэгэ гэжэ үзэбэ. Энэ зуунай эхин үедэ нэгэ америкынхи фермер 2.5 хүнэй хүнэһэниие үйлэдбэрилжэ байһан бол мүнөөдэр хүдөө ажахын технологиин хүгжэл дэбшэлэй ашаар нэгэ фермер 130 хүнэй хүнэһэниие бэлэдхэдэг боложо.

Монгол улас нь өмнөд хэсэгтээ Говь цөл, хойд ба баруун талаараа хүйтэн ба уулархаг газартай. Монголой нэлээд хэсгийг харьцангуй тэгш тал газар эзэлдэг. Монголой эгээн өндөр цэг нь Алтай таван богдын Хүйтэн уул болоод д.т.д. 4,374 м-т оршдог. ОХУ-ын Тува уласта хэсэг нь оршехэ Увс нуурын хотгор нь байгалийн дэлхэйн өв газар юм.

Балтиин тэнгисэй гадаргуугай 45%-нь ехэнхи үбэл хүлдэнэ. 11-р һараһаа эхилэн хойто эрэг оршомиинь хүлдэжэ эхилхэ ба 3, 4-р һарада мүльһэнэй хэмжээ хамагай ехэ болоно. Зузааниинь хойто хэһэгээрээ 70 см хүрхэ болобош урагшалха тусмаа багадана.

Чжу Си (кит. упр. 朱熹, пиньинь: Zhū Xī, мүн Чжу Юаньхуэй, Чжу Чжунхуэй, Чжу Хуэйань гэһэн нэрээр мэдэгдэһэн; 1130—1200) — хитад философ, эрдэмтэн ба нэбтэрхэй толи зохёогшо, номшо, ном шэнжэлэгшэ ба Күнзын һургаалай ном сударые тайлбарилагша. Неоконфуцианизмын эгээн шухала түлөөлэгшэ мүн. Тэрэшэлэн Хитад, Солонгос, Япондо албан ёһоной үзэл һургаал болоһон неоконфуцианизмда уламжалалта ба ниитэлиг хэлбэриие үгэһэн байна. 1179—80 оной хоорондо, Нанькан можын (南康軍) захирагша байхадаа «Бай-лу дун» һургуулиие (白鹿洞書院, «Сагаан гүрөөһэнэй агы») һэргээһэн, тэрэнэй лекци үгэһэнэй ашаар Сунь уласай эгээн алдартай һургуули болобо.

Дэлхэйн хоёрдугаар дайн эхилһэнэй дараа Ганди Энэдхэгһээ гар гэдэг хүдэлгөөн үрэнүүлһэн. 1942 оной 8 һарын 9-нда Ганди мүн Конгрессэй ажалай хороонойхонтой хамта англишуудта дахин байгуулагдаһан. Тэрэнэй элүүр мэндэ муудажа, мэһэ заһал хэхэ хэрэгтэй болоһон тула, түүниие шорондо үхүүлжэ олон сая энэдхэгшүүдэй хилэнг хүдэлгэхэһөө һэргылжэ Радж түүниие 1944 оной 5 һарын 6-ндэ һуллаһан.

"Сүхэрхэ үедээ би түүхын бүхы лэ ябасада дуран энэрэл ямагта ялажа байһан гэдэгые һанадаг. Хүшэрхэг алууршад, тирантууд байжа, тэдэ саг үедээ илагдашагүй мэтэ байһан. Гэһэншье эсэсэй эсэстэ тэдэ дандаа илагдажа, унажа байһан юм. Ямагта энэ талаар бодоо"

Хумхаа үбшэниие үүсхэдэг Plasmodium гэдэг үсүүхэн хэмжээтэй шэмэгшэ хорхой байдаг. Энэ шэмэгшэ хорхой халуун шииглиг сагай амисхалтай ороной боргооһоной бэедэ оршдог. Үбшэн үүсхэгшэ шэмэгшэтэй боргооһон хүниие хадхаһанаар хүн үбшэлдэг. Боргооһоной бэе махабадта байһан Plasmodium шэмэгшэ хорхой хүнэй бэедэ нэбтэржэ шуһаар дамжан эльгэндэ хүрэжэ, тэндээ үржэдэг. Хумхаа үбшэн үүсхэгшэ хүнэй бэе нэбтэрһэнһээ хойшо 10-15 хоногой дараа бэе махабадта нүлөөлжэ эхилнэ. Хумхаа туһаһан хүнэй бэе сэсэржэ, толгой үбдэжэ, халууржа, бөөлжэдэг. Хүнэй шуһан хангамжа муудадаг. Хэрбээ яаралтай эмшэд хандахагүй бол, үхэлдэ хүргэдэг.

Олон зуунай турша үнеэнэй һүниие болбосоруулан түрэл бүриин һүн бүтээгдэхүүн хэжэ ерээ һэн. Тухайлбал сүсэгы, зөөхэй, тоһон, тараг, зайрмаг, мүн харисангы удаан хугасаанда хадгалажа болохо бисалаг (биһалаг) гэхэ мэтэ. Ажа үйлэдбэри хүгжэхэ хэрээр аарсан, шара һүнэй уураг, лактоза, үдхэрүүлһэн һүн, хуурай һүн гэхэ мэтэ һүн бүтээгдэхүүнүүд болон хүнэһэнэй нэмэлтэ тэжээлнүүд бии боложо байна.
Мал ажахын дадал дэлхэй даяар өөр өөр мал амитан үсхэн үрэжүүлдэг ушарһаа янза бүри байдаг. Малые юрэнхыдөө хашаа, амбаар, хороондо байлгадаг болон хүнүүдэй бэлэдхэһэн тэжээлээр хоолложо, тэдэниие зорюудаар селекционировалдаг бол зарим газар малые сүлөөтэй байлгажа бэлшээриин байдалаар тэжээдэг, уламаар сүлөөтэй эбсэлдүүлдэг. Хүдөө ажахыда ашаглагдажа бай ниитэ газарай ойролсоогоор 68%-иие малай байнгын бэлшээри байдалаар ашаглажа байна.

Тэрэ Захааминай аймагай Мэлэ hууринда 1959 ондо түрөө. Закаменск хотын 1-хи дунда һургуули дүүргээ. 1983 ондо М. Горькиин нэрэмжэтэ Литературна институт түгэсхөө. Мэдээжэ уран зохёолшодой Г. Баклановой, Ю. Бондаревой болон А. Прохановой прозын семинарта хабаададаг байгаа. «Буряад үнэн», «Ажалай туг» сонинуудта олон жэлдэ хүдэлөө. Мүнөө «Байгал» сэтгүүлэй харюусалгата секретарь, Буряадай Уран зохёолшодой холбооной правлениин харюусалгата секретарь юм.

1939 ондо Германиин Польшоһоо хотые гэдэргэнь үгэхэ нэхэбэ. Польшын арсаһаниинь Дэлхэйн хоёрдугаар дайнай эхиндэ албан ёһоной шалтагаан болоһон байна.

17-р зуунай үеһөө Манжууд зүүн Азида хүсэрхэгжэжэ эхилһэн юм. 1636 ондо Алтан урагай һүүлшын хаан Лигдэн өөд болоһоноор Үбэр Монголые эрхэндээ оруулжа, 1691 ондо халханууд дагаар ороһон юм. Иигэһэнээр Ойрадһаа бусад Монголшууд Манжа Чин Уласай бүрэлдэхүүндэ оробо. 1696 ондо Манжын түримхэйлэлдэ Галдан хаан илагдан наһа бараһаншье 1755 он хүрэтэр Зүүнгарай хаанта улас тусгаар байһан. Ехэнхи түүхэшэд Монголшууд 1691 ондо Манжын даралалда ороһон гэжэ үзэдэг болобошье энэнь этигэшэгүй ойлголто юм. Ушарынь одоогой баруун Монгол гү, али Ойрадууд тэрэ үедэ тусгаар уласай шэнжээ хадагалжа оршон байһан болоод 1758 ондо хүрэтэр энэ байдалаа хадагалжа байһан гэжэ үзэжэ үндэһэтэй юм. 1636 ондо Үбэр Монгол, 1691 ондо Ара Монгол, 1755 ондо Баруун Монгол Манжада эзэлэгдэһэн гэжэ үзэбэл үлүү зохистой мэтэ. Манжын үеын Монголдо хамжалгата ёһо тогтожо, алибаа эргэншэл бии болохонь хаалтатай байһан. 20-р зуунай эхинэй Манжын «Шэнэ засагай бодолго» монголшуудые шууд усадхаха бодолго байһан тула монголшууд тусгаар уласаа дахин байгуулхаар тэмсэн эхилээ һэн. Энэ үедэ Манжа улас нуража унахань нэгэнтэ тодорхой болоһон байһан болоод Да лам Цэрэнчимэд, Богдо гэгээн зэргэ хүнүүд тэмсэлые ударидажа байба.

1990-ээд оноос арадчилал хөгжснөөр Монгол улас нь технологийн һалбариаа хөгжүүлж эхэлжээ. Үүний үр дүнд нилээд олон тооной технологийн компаниуд үүсгэгджээ. мүн Өмнөд Солонгос, Хитад зэргэ ойр орчмын орнуудын технологийн компаниуд Монголд һалбариаа нээж эхлэж байна. Мэдээсэл харилцааны ба интернетийн үйлчилгээ олгогч компаниуд ихэссэнээр интернет ба утасны һалбариыг өрсөлдөөнтэй болгожээ. Үүнээс эгээн өрсөлдөөнтэй нь үүрэн телефон утасны һалбари болоод одоо Монголой ихэнх нутгийг хамарч байна. Электроник ба механик аж үйлдвэрлэлтэй харьцуулахад программ хангамж нь Монголд үйл ажиллагаагаа эрхэлдэг Монголой ба гадаадын компаниудад түлхүү хөгжиж байна. ыыы
Панамын һубаг — Панама уласай нютаг Панамын хүзүүбшые һэтэлэн Атлантын далайе (Карибын тэнгисээр дамжан) Номгон далайтай (Панамын булангаар дамжан) холбохо уһан һубаг. Һубагай ута 81,6 километр. Бүтэн түбиие тойрохо шаардалгагүй болгожо уһан замые тобшолодгоороо дэлхэйн уһан тээбэритэ ажа туһатай.

Лалын уламжалалаар Мекка хадаа Измаилай үрэ удамуудаар байгуулагдаба. VII зуунда лалын зүншэ Мухаммед тухайн үедээ томо худалдаанай түб байһан Меккада лалын шажаниие тунхаглаһан болон тус шажанай эртын түүхэдэ ехэ шухала үүргэ дүүргэжэ байгаа. 966 оной һүүлдэ Мекка орон нютагай шарифуудаар захирагдажа байһан болон 1924 ондо Саудшуудай эрхэ мэдэл доро оробо. Оршон үедэ Меккагай хэмжээ, дэд бүтэсэ ехээр хүгжэжэ үргэжэжэ байна.

Һунгадаг геомтери Евклидэй оруулжа ерэһэн аксиоматика тогтолсоон дээрэ үндэһэлэгдэдэг. Геометринь геометриин бүтэсэнүүдэй хоорондохо харисаае һудалдаг.

Катманду (балбаар काठमाडौं), Балбын ниислэл хото (1769 онһоо; XVI зуун хүрэтэр Кантипур нэрэтэй байгаа), Гималайн уулын хоорондохи хүндыдэ Багхмати голдо (Ганга мүрэнэй һаба), 1360 м үндэртэ байрлана. Тээбэриин уулзабари. 419 тыс. жителей (1991). Уласхоорондын ниидэхэ онгосын буудал. хүнгэн болон хүнэһэнэй ажаүйлэдбэри, дархалалга. Ехэ һургуули, Хаанай академи. Үндэһэтэнэй театр болон музей, Нумизматикын музей. Буддын шажанай түб. Катманду хажууда — Бодхнатх субарга болон Сваямбхунатх уран барилгын ба хүшөөгэй комплекс (МЭҮ III — МЭ IX зуун), Пашупатинатх сүмын комплекс (XIII зуун жэлдэ байгуулагдаһан юм).

СССР-эй уласынь дэлхэйн хуурай газарай зургаанай нэгые хамарһан 255 сая хүн зонтой ехэ булимтархы хамаг бүгэдые гүрэнэй хинан зонхилдог болошоһон гүрэн байгаа. Зүблэлтэ Холбоо үзэл шурталай хубида дэлхэйн социалис лагериин тэргүүлэгшэ, сэрэг улас түрын Варшавын хэрээнэй оронуудай мүлжэгшэ байһан юм. СССР уралиг, шэнжэлхэ эрдэм ухаанай бүхыл һалбарида амжалта үзүүлһэн. 1991 ондо СССР задарһанаар Оросой холбоото улас (ОХУ) байгуулагдаһан болоод энэнь СССР-эй залгамжалагша гэжэ тоосогдодог.

Германиин хойто хэһэгынь мүльһэн галабта бии болоһон набтар тэгшэ газар юм (Хойто-Германиин набтар газар, эгээн набтар сэгынь — Вильстермаршынхи Нойендорф-Саксенбанде, далайн түбшэнһөө доошо 3,54 м). Гүрэнэй түб хэһэгтэ урда талаһаа ойтой уулархаг газар аад, урдада Альпа шэлэ нюруу үргэлжэлнэ (Германиин нютаг дэбисхэр соо эгээн үндэр сэг — Цугшпитце уула, 2 962 метр үндэр).

Мүнөөдэр баруунай юртэмсэдэ үнеэнэй һүниие ажа үйлэдбэриин хэмжээндэ үйлэдбэрилжэ болбосоруулжа байна. Хүгжэлтэй оронуудта арилжаанай зорюулалтатай һүнэй шэглэлэй фермэнүүд автомат тоног түхөөрэмжэнүүдые хэрэглэһэнээр һүнэй заха зээлиин диилэнхиие хангажа байна. Тухайлбал Хара тарлан мэтын үндэр һүнэй гарсатай янза бүриин үүлдэрнүүд һүнэй үйлэдбэрилэлдэ ашаглагдажа байна. АНУ-ай һүнэй шэглэлэй үхэрэй 90%-нь, мүн Ехэ Британида 85%-нь Хара тарлан үүлдэрэй үхэр байна. Һүн, һүн бүтээгдэхүүн үйлэдбэрилэлээр Энэдхэг, тэрэнэй дараа АНУ болон Шэнэ Зеланд орожо байна.
Борбилоонууд (латаар Passeri) гээшэ боро шубууд (Passeridae) обогой нэгэ түрэл. Тус түрэлэй юрын түлөөлэгшэнь хадаа гэрэй борбилоо мүн (Passer domesticus). Борбилоонууд хадаа гол түлэб богони һүүлтэ, богони хүсэтэй хушуутай жэжэ шубууд. Европодо, Азида ба Африкада 27 (ондоо ангилалаар — 16-һаа 35 болотор) зүйл борбилоо бии. Эдэ дундаː

Днипро (украинаар Дніпро; 1926 онһоо 2016 хүрэтэр — Днепропетровск, Дніпропетровськ; 1776—1798 ба 1802—1926 оной хоорондо Екатеринослав, Катеринослав; 1796—1802 оной хоорондо Новороссийск, Новоросійськ), Днепр мүрэнэй эрье хүбөөндэ байдаг Украинын хото болон Днепропетровскын можын засаг захиргаанай түб. Түмэр замай уулзабари. 989 мянган ажаһуугшадтай (2015) тус хото Украинын дүрбэдэхи томо хото юм.

1700 жэл. Окаханджа хото — Ботсванайн гереро хүнууд hуурин. Хожомынь гереро олон соо Виндхук, Очимбингве болон Гросс-Бармен орохо. Хожомынь олон дахин соо Окаханджа орохо. Эндэ солото Магареро (1820) ба солото Самуэль Магареро (1956) түрэhэн.

Кейптаун (англяар Cape Town, Capetown), Капстад (африкаансаар Kaapstad), Урда Африкын Уласай баруун-урда хэһэгтэ Һайн Найдалай хушуунай хажууда оршодог боомто хото. Урда Африкын парламентын үргөө болон хуули тогтоохо ниислэл. Томо тээбэриин уулзабари. 3 431 мянган хүн зонтой (2011). Улас хоорондын ниидэхэ онгосын буудал. Химиин, бүдэй, машина бүтээлгын, газар тоһо болбосоруулха, модо болбосоруулха, хүнэһэнэй ажаүйлэдбэри, алмазай отолго. Ехэ һургуули. Урда Африкын музей, Үндэһэтэнэй галерей. XVII—XVIII зуунай уран барилгын дурасхалнууд. 1652 ондо голландшуудай байгуулагданхай. Кейптаунай хажууда Африкын түрүүшын атомай сахилгаанай станци байрлана.

Нью-Йорк хото (англяар The City of New York) — Америкын Нэгэдэһэн Уласай хамагай ехэ хүнтэй хото, дэлхэйн дүрбэдэхи томо хотонуудай бөөгнэрэл болохо Үргэн Нью Йоркгай гол хото юм. Энэ хото Нью Йорк Можо Уласай зүүн эрэг дээрэ оршохо болон түрүүшынхиеэ 1625 ондо голландшууд худалдаанай база бологон байгуулһан. 1790 онһоо АНУ-ай хамагай томо хото болоһон. Мүн 1785 онһоо 1790 он хүрэтэр АНУ-ай ниислэл байгаа. Нью Йорк хото дэлхэйн худалдаа, санхүүгай шухала түбүүдэй нэгэ болон мэдээсэл, болбосорол, үзбэр үйлшилгээ, соёл уралиг, хубсаһанай загбар, сурталшалгаанай һалбаринуудта ехэд нүлөө үзүүлдэг. Нью Йорк олон уласай хэрэг ябадалда шухала байра һуури эзэлдэг болон Нэгэдэмэл Үндэһэнэй Байгуулгын түб байра эндэ байрлана.